text:
Èdè Yorùbá
Èdè Yorùbá Ní báyìí, tí a bá wo èdè Yorùbá, àwọn onímọ̀ pín èdè náà sábẹ́ ẹ̀yà Kwa nínú ẹbí èdè Niger-Congo. Wọ́n tún fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ẹ̀yà Kwa yìí ló wọ́pọ̀ jùlọ ní sísọ, ní ìwọ̀ oòrùn aláwọ̀ dúdú fún ẹgbẹ̣ẹgbẹ̀rún ọdún. Àwọn onímọ̀ èdè kan tilẹ̀ ti fi ìdí ọ̀rọ̀ múlẹ̀ pé láti orírun kan náà ni àwọn èdè bí Yorùbá, Kru, Banle, Twi, Ga, Ewe, Fon, Edo, Nupe, Igbo, Idoma, Efik àti Ijaw ti bẹ̀rẹ̀ sí yapa gẹ́gẹ́ èdè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tó dúró láti bí ẹgbẹ̀rún mẹ́ta ọ̀dún sẹ́yìn.
Ọ̀kan pàtàkì lára àwọn èdè orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni èdè Yorùbá. Àwọn ìpínlẹ̀ tí a ti lè rí àwọn tó n sọ èdè Yorùbá nílẹ̀ Nàìjíríà norílẹ̀ èdè Bìní. Tógò àti apá kan ní Gúúsù ilẹ̀ Amẹ́ríkà bí i Cuba, Brasil, Haiti, àti Trinidad. Ní gbogbo orílẹ̀-èdè tí a dárúkọ, yàtọ̀ sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, òwò ẹrú ni ó gbé àwọn ẹ̀yà Yorùbá dé ibè
Èdè Yorùbá jẹ́ èdè kan ti ó gbalẹ̀ tí ó sì buyì kákàkiri àgbáyé. Ìtàn sọ fún wa pé ní àgbáyé Kwa ní èdè Yorùbá bátan; kwa jẹ́ iyè kan ní Niger Congo. A lèè sọ pé àwọn tí wọ́n ń sọ èdè Yorùbá yàtọ̀ sí orílẹ̀ èdè Nigeria lé ní Ọgbọ̀n nílíọ̀nùn, àwọn orílẹ̀ èdè tí a ti ń sọ èdè Yorùbá yàtọ̀ sí Nigeria ni. Togo, Ghana, Serria leone, Brazil, United Kingdom àti United State. Èdè Yorùbá, * pín sí orísirísi ẹ̀ka* ní àkọ́tán, ó sì ti di gbajúgbájà ni orílẹ̀ èdè Nìgeria àti àgbáláayé lá papọ̀. Àwọn nnkan tí ó ń gbé èdè Yorùbá níyì.
1. Òwe:- Orísirísi ọ̀nà ni a le gbà pa òwe:
(a) A le pa òwe gẹ́gẹ́ bí àwọn elédè ti ń pa á tàbí bí gbogbo ènìyàn ti ń pá gan-an. Bí àpẹẹrẹ: Àíyá bẹ́ sílẹ̀ ó bé áré, (igi ọ̀ún ni kò ga).
(b) A le pa owe da, bí àpẹẹrẹ: Ojú kì í ti eégún kí ọmọ alágbàá má kọrí sóko.
(i) Ojú kì í ti eégún nínú aṣọ
(ii) Ohun ti i tan leegun ọdun, ọmọ alagbaa a kọri sokò.
2. Akànlò èdè
3. Lílò àmìn ohùn (´-`).
ÌLÒ ÈDÈ YORÙBÁ
Àwọn èròngbà kòòsí ìlò èdè Yorùbá yíì ni pé mo fẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ èdè Yorùbá lo dáradára nítorí náà a wo ìjúba ni awùjọ Yorùbá, a wo ààtò, Ìtúmọ̀, ìlò, àti àgbéyẹ̀wò àwọn òwe, àkànlò èdè àti ọ̀rọ̀ àmúlò mííràn. A wo èdè àmúlò nígbà tí a bá ń sọ̀rọ̀ àti igba ti a ba kọ èdè Yorùbá silẹ. A wo ẹ̀bùn sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀. A sí wo ìlànà ati òté tó de sísọ̀rọ̀ ni àwùjọ Yorùbá. A wo ìwúrẹ láwùjọ Yorùbá. A wo aáyan àròkọ kikọ. Lábẹ́ àròkọ, a wo arokọ wọ̀nyí: alapejuwe, ajemọroyin, alalaye, alariiyan, ìsòròngbèsì, onisiipaya, ajẹmọ́-ìsonísókí-ìwé ati arokọ onileta. A wo bi a ṣe n se agbekale isẹ to da le girama, iwe atumọ, ọ̀rọ̀ àpilẹ̀kọ, àbọ̀ ìpàdé, ìjábọ̀ ìwádìí, ìwé ìkéde pélébé àti eyí ti a fi n se ìpolongo ti a máa ń tẹ̀ mọ́ ara ògiri. Èdè Yorùbá ni ibamu pẹlu asa obínibí Yorùbá. Ó yẹ kí a mọ ọ̀rọ̀ í dá sí. Ó yẹ ki a mọ ọ̀rọ̀ sọ, ki á si mọ ọ̀rọ̀ ọ́ kọ sílẹ̀ lẹ́yìn ìgbà ti a bá ka ìwé kékeré yìí.
BÍ ÈDÈ YORÙBNÁ SE DI KÍKỌ SÍLẸ̀
Kí àwọn òyìnbó tó dé, kò sí ètò kíkọ ati kíka èdè Yorùbá. Gbogbo ọ̀rọ̀ àbáláyé tí ó ti di àkosílẹ̀ nísinsìnyí nínú ọpọlọ́ àwọn baba ńlá wa ni wọ́n wà tẹ́lẹ̀. Irú àwọn ọ̀rọ̀ àbáláyé báyìí a máa súyọ nínú orin, ewì àti ìtàn àwọn baba wa. Nígbà tí a kọ́ ń pe gbogbo àwọn ẹ̀yà tí èdè wọ́n papọ̀ yìí ní Yorùbá tàbí Yóòbá, wọn kò fi tara tara fẹ́ èyí nítorí pé àwọn ẹ̀yà Yorùbá ìyókù gbà pé àwọn Ọ̀yọ́ nìkan ni Yorùbá. Nígbà tí àwọn òjíṣẹ́ Ọlọ́run aláwọ̀ funfun tó wá wàásù nípa kírísítì ṣe àkiyèṣí pé èdè wọ́n bá ara wọn mu ni wọ́n bá pè wọ́n ní Yorúbà tàbí Yóòba. Àwọn Yorùbá ti a ko l’éní lo si ilẹ̀ Amẹ́ríkà tí a sì wá dá padà sí sàró lẹ́hìn tí òwò ẹrú tí tán ni àwọn òyìnbó Ìjọ C.M.S. kọ́kọ́ sọ di onígbàgbọ́. ABUDA ÈDÈ YORÙBÁ Àbùdá èdè Yorùbá ni ó máa jẹ́ kí á mọ ohun tí èdè jẹ́ gan-an. Orísirísi ni àwọn àbùdá tí èdè Yorùbá ní. Èdè Yorùbá kógo àbùdá wọ̀nyí já.
(1) Ohun tí a bá pè ní èdè gbọ́dọ̀ jẹ́ ohun tí a fí ìró èdè gbé jáde. Ìró yìí ni a le pè ní ariwo tí a fi ẹnu pa. A ó ṣe àkíyèsí pé èyí yàtọ̀ sí pípòòyì, ijó ọlọ́bọ̀ùnbọ̀un, dídún tàbí fífò tata tàbí jíjuwó alákàn sí ara wọn.
(2) Èdè nílò kíkọ́ ọ fún ìgbà pípẹ́ díẹ̀ kí ènìyàn tó le sọ ọ́. Ó ti di bárakú tàbí àṣà fún wa pé a gbọ́dọ̀ kọ́ ọmọ tí a bá ṣẹ̀ṣẹ̀ bí ni èdè. Àkiyèsí àti ìwádìí yìí ni àwọn eléde gẹ̀ẹ́sì ń gọ́ka sí nígbà tí àwọ́n ba sọ pé “Language is Culturally transmitted”. Ọmọ tí a bá ṣẹ̀ṣè bí tí a kò kọ́ ní èdè, àti àwùjọ jẹ́ kòríkòsùn.
(3) Ìhun ni èdè ènìyàn gùn lé tàbí dálé. Bí a ṣe hun ọ̀rọ̀ pọ̀ nínú gbólóhùn ṣe pàtàkì kíkà iye ìró èdè nínú gbólóhùn kò fi ibi kankan ní ìtúmọ̀.
A lè sọ pé ìyàndá ṣubú
ìyàndá ẹlẹ́mu ṣubú
Ó ṣubú
Ìyàndá tí a ti sọ̀rọ̀ rẹ̀ ṣubú.
Ìyípadà orírsirísi ló le wáyé sí gbólóhùn wọ̀nyí tí yóò sì da ètò wọn ní, síbẹ̀síbẹ̀, yóò ní ìtumọ̀. Irú àbùdá yìí ni onímọ̀ ẹ̀dá-èdè ń pè ní “Structure dependence”.
(4) Gbogbo èdè kọ̀ọ̀kan ló ní àwọn ìró èdè tirẹ̀ tí a ń pè ní (Fóníìmù {phonemes}). Foniimu yìí sún mọ́ ti àwọn ẹranko ṣùgbọ́n ó sì tún rọ̀ jut i ẹranko lọ. Ó yàtọ̀ láti èdè kan sì òmíràn. Bí a bá mú fóníìmù yìí lọ́kọ̀ọ̀kan. kì í dá ìtumọ̀ ní kó wúlò ìgbà tí a bá kàn án pọ̀ mọ́ fóníìmù mìíràn gan-an ló máa ṣìṣẹ́. Bí àpẹẹrẹ:- ìró èdè /a/ /b/ /d/ /e/ /ẹ/ kò dá ìtumọ̀ ní, àfi tí abá kàn wọ́n papọ̀ lọ́nà orísirísi. A lè se àkànpọ̀ kí á ri ọ̀rọ̀ bí : abẹ, baba, adé, alẹ́ abbl. Irúfẹ́ àkiyèsí àti ìwádìí yí ni àwọn onímọ̀ ẹ̀dà-èdè ń pe gẹ̀ẹ́sì rè ní “duality” tàbí “double articulation” ìwádìí fihàn pé àwọn ẹyẹ àti ẹranko tí wọ́n ní ìró èdè kò pò, iye èdè tí òkọ̀ọ̀kan ní kò pọ̀ pẹ̀lú. Bí àpẹẹrẹ adìyẹ ní ìró èdè bí ogún, ti mààlúù jẹ́ mẹ́wàá ṣùgbọ́n kọ̀lọ̀kọ̀lọ̀ ní ọgbọ̀n.
(5) Èdè jẹ́ ohun ètò tí a máa ń lò láti ṣe àròyinlẹ̀.
ÌWÚLÒ ÈDÈ YORÙBÁ
(1) Èdè wúlò fún kí a le bá ara sọ ọ̀rọ̀ léyìí tí ó máa ń fa àgbọ́yé àti àjọṣepọ̀
(2) A máa ń lo èdè láti fi pèṣẹ̀
(3) Èdè la fi ń kọ tàbí sọ ìtàn orísìrísi, ìbáà jẹ́ ọmọdé tàbí àgbà.
(4) A máa ń fi èdè fa ẹwà yọ nínú afọ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ akéwì ni ó máà ń lo èdè Yorùbá ti a ó sì gbédìí fún ẹwà akéwì náà. A kò le ṣe kí a má kí ara wa ní orísirísi ọ̀nà bóyá ọ̀rẹ́ sí ọ̀rẹ́, pẹ̀lú orísirísi ẹwà èdè.
(5) Èdè wúlò fún fífi sọ èrò ọkàn wa àti fífi ìtara hàn sí ohun tí a gbọ́ rí tàbí tí ó ṣelẹ̀ sí wa. Reference:
Iwe[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- Taiwo Olunlade “Èdè Yorùbá àti ìmọ̀ ẹ̀dà èdè”
- Taiwo Olunlade “Àgbéyẹ̀wò ìlò èdè Yorùbá”


c: text/html

text:
Aberdeenshire
Agbègbè kan ní ìlà-oòrùn Scotland ni Aberdeenshire. Ó ní àwo òkè ní apá ìwò-oòrùn rè. Ibi tí ó ga jù níbè ni a n pè ní Cairngorm. Àwon òkè yìí je ojú ní gbèsè. Orí òkè wònyí ni odò Don àti Dee ti sun wá. Ní apá ìlà-oòrùn Aberdenshire, isé àgbè ni ó je wón lógún. Bí wón ti n dáko ni wón n sin nnkan òsìn. Bèbè òkun ibè ní òkúta. Buchan Ness tí ó wà ní Aberdeenshire ni ìlú tí ó kángun jù ní ìlà-oòrùn ilè Scotland. Àwon ìlú tí ó se pàtàkì ní Aberdeenshire ni Aberdeen, Peterhead, fraserburgh, Inverturie, Ballatre àti Huntly. Isé àgbè ni ó wópò jù ní Aberdeenshire. Wón dá ilé-isé eja sílè ní Aberdeen, fraserburgh àti Peterhead. Àwon ènìyàn ti ó wà ní agbègbè yìí ní 1961 jé 298, 503.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Napoleon Bonaparte
Napoleon Bonaparte (15 August 1769 – 5 May 1821) ti a mo ni gbeyin bi Napoleon Akoko ti o si je Napoleon di Buoaparte je olori ologun ati oloselu ile Faranse ti ise re fara kan iselu Europe ni orundun 19k.
Wón bí Napoleon Bonaparte ní odún 1769 ó sì kú ní odún 1821. Odún 1789 ni French Revolution lé Louis XVI kúrò ní orí oyè tí ilè Faransé sì di republic. Kò pé tí Napoleon di emperor ilè Faranse. Ele era um Mahagadha. Ajaccio tí ó wà ní erékùsù Corsica ni wón ti bí Nepoleon. Abé ilè Faranse ni Corsica wa. Ó kó isé ológun ó sì ségun òpòlopò òtè tí ó n selè ní ilè Faranse ní ìgbà náà kí ó tó wá so ara rè di emperor ní 1804 níwájú Pope Pius VII ní Paris. Ó ségun púpò nínú ilè ìlú Òyìnbó. Ó féé so ara rè di emperor gbogbo ìlú Òyìnbó sùgbón àwon ilè wònyí kò gbà fún un. Wón ségun rè ní Waterloo ní 1815. Àwon olórí ogun méjì tí ó se pàtàkì àti Blucher ti Prussia. Wón lo fi Napoleon sí àhámó ní St Helena. Ibè ni ó kú sí ní 1821.
Ènìyàn kúkurú ni Napoleon nítorí ìdí èyí wón máa n pè é ní ìnagije ‘little corporal’. Àwón sójà rè máa n bòwò fún un. Ìyàwó rè àkókó tí orúko rè n jé Josephine de Beauharnais ràn án lówó láti dé orí oyè.


text:
Lát'ọwọ́ Wikipedia, ìwé ìmọ̀ ọ̀fẹ́
(Àtúnjúwe láti Californium)
Kalifọ́rníọ̀m tabi Californium je apilese kemika onide alagbaradio to ni ami-idamo Cf ati nomba atomu 98. Apilese yi koko je mimuwaye ni 1950 nipa didigbolu curium pelu awon igbonwo alpha (awon ioni helium) ni Yunifasiti Kalifornia ni Berkeley. Ohun ni apilese teyinuraniom kefa to je sisopapo. Californium ni ikan ninu awon apilese isulopo atomu gigajulo to je mimuwaye ni iye to se e won. O je sisoloruko fun ipinle ati yunifasiti Kalifornia.


text: 1Nnabiyaamu, m pàkā yii m bíī sòoǹ nì binib bin nyí marabee ní. Ni nyí yii mara cáá mpɔn unil pu ŋyunti ŋun u dáá bí dimaŋfalinee ŋmaniŋma ní. 2Míǹ ní, unimpu yaa mɔ́ǹ ticatee, mara bɔ́ob́-u ki nákaǹ u-cal ŋyunti ŋun u dáá bí dimaŋfalinee. U-cal yaa kpíìyee, mara bútì-u ki nákatiǹ u-cal un u nìn nákée dee. 3Mimmee, unimpu cal yaa dáá bí, kaa kpíì, u yaa yíkìi mɔ́ǹ ubɔee, bi ŋūǹ kí yíiń-u kinimpulaakpaai. U-cal yaa kpíìyee, mara un bɔ́ob́-u ki nákaǹ u-calee cúū bútì dee, u ŋūǹ kí mɔ̄ǹ uninjapɔɔn ubɔ. Niinee, baa ti yíì-u kilaakpaai. 4M-nabiyaamu, míǹ mbaantiim, ni nín kpáfì ki kpíì nì Kriisitoo puee, ni-kúmee yākatì ni nì marab kansikin. Kɔŋkɔnnee, ni kíǹ ki sá Kriisitoo un fīkitì ditaŋkpiilinee yab ní; tí lòoǹ abimɔnti kí tīī Unimbɔti. 5Dooooyee, ti nín nìn dáá bí ki ŋáań ti-ba lammee, marab nìn tútuǹ ti-landɔkɔkpitii in téekí-ti, ti ŋáań atuun ŋin cáǹ-ti ŋkúminee. 6Dooooyee, marab nìn cúú-ti kuyuŋu, ama kɔŋkɔnnee ti yākatì tɔbin, baa ti cáá ti-pu mpɔn, ti tɔ́ ti-ba. Míǹ puee, ti ŋūǹ kí tɔ̄ ditundi min ní Unimbɔti Fām kpòotī-tee, an kaa ti sá min min takalda poon marab nìn kpòotī-ti dooooyee. 7Mimmee, tí lì yii ba? Marab sá ikpiti deeyaaa? Aayee kpataaa! An yaa kaa sá marab pu maa bàà nyí kun di sá ikpitee. Di sá yii marab yaa kaan lī yii: “Á taa nín̄ cáá nnimitaataam”, maa bàà nyí kun bi yíì nnimitaataamee. 8Marab lī mimmee, ní tikpitil ká nsan kí kɔ́ǹ-mi tiwan kɔkɔ nnimitaataam. Di sá yii, marab yaa kpée, ikpiti kaa cáá mpɔn. 9Doooo min marab nìn kpée, m nìn bí dimaŋfalin, ní marab nín bāańee, ikpiti dɔ́miń ki fɔ̃ɔ̃ mpaan, 10ní man kpíì. Mimmee, marab bin bàà sá ukpootil kí cáá-mi dimaŋfalinee fātìi téé-mi ki tɔ́ ŋkúmin. 11Ní ikpiti dī marab pu ki ká nsan ki kíil̀-mi ki kūū-mi marab gbanti pu. 12Marab bi-ba bí circir, ní isaŋki in bi sáŋkí-tee mun bí circir ki bí deedee ki ŋān̄. 13Mimmee, tin sá tiwammɔntiilee di cáań-mi ŋkúmaaan? Aayee, kpataaa. An sá ikpiti di cáań míǹ, ki dūu dīń tiwammɔntiil pu ki kūū-mi, ki dàkā i nín sá ikpiti iŋyee mbaamɔmin. Marab puee, ti béè yii ikpiti kaa lafun sàafì. 14Ti nyí yii marab lafun sá Unimbɔti wanti. Ama ní man sá nniwuŋgban, ikpiti dá-mi, m sá i-yumbuu. 15Maa nyí tin m ŋáańee, kun puee maa ŋáań tin m bàà là kí ŋée, ní ki ŋáań tin tin m ná, kaa bàà là kí ŋée. 16M yaa bíī ŋáań tin tin maa là kí ŋée, mimmee m béè yii marab ŋān̄ dee. 17Mimmee, an dàkà yii an kaa sá man m-ba di bíī ŋáań tikpitil, an sá ikpiti in bí m-nee di ŋáań. 18M nyí tiŋman yii tiŋan kaa bí m-ni, an dàkà yii m-wuntin. Nì min kɔkɔ m bàà cáá nlandɔkɔmɔnti kí ŋá tiŋanee, mpɔn kpá ḿ ŋmā kí ŋá. 19Tiŋan tin m bàà là kí ŋée, maa ŋáań tíǹ, tikpitil tin maa bàà là kí ŋée, tíǹ ní m ŋáań. 20Mimmee, m yaa bíī ŋáań tin tin maa bàà là kí ŋée, an kaa ti sá mama m-ba di bíī ŋáań, an sá ikpiti in bí m-nee di bíī ŋáań. 21M dáań ki ká yii m yaa làá ŋá tiŋanee, maa ŋūǹ, see ikpiti ní m ŋūǹ kí ŋá. 22M-pɔbilinee, Unimbɔti marab di fáatì-mi, 23ama m ká yii mpɔn ŋubɔ bí m-wunti nì ti-jaŋŋin ki jáaǹ kun kun m-landɔkɔŋu fáatèe, ki dū-mi ki nyáfiǹ ikpiti pɔŋŋu ŋun bí m-wuntinee. 24Man niminaamandi neeee! Tiwun nee dátí-mi ki cáǹ ŋkúmin, ŋma di dàá fīī-mi kí líí? 25Tí jāam̀maan Unimbɔti ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo un fìil̄-tee pu! Mimmee, m-landɔkɔŋu poonee m bàà là kí nɔ́ɔ́ Unimbɔti marab, ama iwɔfi in bí m-wuntinee là kí nɔ́ɔ́ ikpiti.


text:
Àwọn èdè Austronésíà
Ebí àwon èdè kan nìyí tí èdè tí ó wà nínú rè tó ogófà. Àwon tí ó ń so àwon èdè yìí tó àádórin lé ní igba mílíònù (270 million). Wón ń so wón láti Madagascar dé Eastern Island: Wón tún ń so wón láti Taiwan dé hawal títí dé New Zealand. Wón tún máa ń pe Austronesian yìí ní Malayo-Polynesian. Ó jé òkan nínú àwon ebí èdè tí ó tóbi jù. Ohun tí kò jé kí àwon onímò mò dájú sáká iye èdè tí ó wà nínú ebí yìí ni pé òpò ìgbà ni won kì í lè dá èdè mò yàtò sí èka-èdè. Yàtò sí èyí, àwon èdè yìí ti ń wo inú ara. Ìyen ni pé enì kan lè máa so èdè A àti B papò nítorí òwò tí ó ń jé kí àwon ènìyàn pàdé ara won. Ìpín méta pàtàkì ni a máa ń sábì pín ebí yìí sí. Àwon ìpín méta náàs ni Western Austronesian, Eastern Austronesian àti Central Austronesian. Àwon egbé èdè tí ó wà nínú Western Austronesian tó èédégbèta. Wón ń bo wón ní Madagascar, Malaysia, àwon Erékùsù Indonesia, Phillipines, Taiwan àti apá kan Vietnam àti Cambodia àti igun ìwò-oòrùn New Guinea. Ara won máà ni àwon èdè méjì Micronesia (tí wón ń fé chamorro àti Palauan). Àwon tí ó wà nínú egbé Eastern Austronesian náà tó èédégbèta èdè. Wón tún máa ń pe egbé Eastern Austronesian ní oceanic. Wón ń so wón ní New Guinea, gbogbo àwon erékùsù bí egbèrún méwàá ní Melanesia, Micronesia àti Polynesia sùgbón àwon tí ó ń so wón kò ju mílíònù méjì àbò lo (2.5million). Àwon èdè tí ó wà nínú egbé Central Austronesian jé àádójo (150). Àwon tí ó ń so wón jé mílíònù mérin àbò ní ààrin gbùngbùn àwon erékùsù Indonesia.


text:
Hans Morgenthau
Hans Joachim Morgenthau (February 17, 1904 – July 19, 1980) je omo Germany ara Amerika] to je ikan ninu asiwaju ninu igbeka oselu akariaye ni orundun ogun. O se ipa pataki si irojinle awon ibasepo akariaye ati igbeka ofin akariaye, be sini iwe re Politics Among Nations, (Oselu Larin awon Orile-ede) to koko je titejade ni 1948, je eyi to je lilojulo ni awon yunifasiti ni Amerika ninu papa eko re. Bakanna, Morgenthau tun kowe pupo nipa oselu akariaye ati lori iselu okere orile-ede Amerika ninu awon iwe onideede bi The New Leader, Commentary, Worldview, ati The New Republic. O mora be sini o sore pelu opo ninu awon omowe asiwaju ati olukowe igba aye re bi Reinhold Niebuhr, George F. Kennan, ati Hannah Arendt. Lasiko kan ni bere Ogun Alasiri, Morgenthau je oludamoran fun Ile-Ise Oro Okere Amerika nigbati Kennan je olori Ibise Eto Iselu re. Fun opo igba isese re Morgenthau je olugbewo olomowe iselu okere Amerika ju bi oluda re lo. Ooto nipe o lodi si ikopa Amerika ni Vietnam.


text:
Mohammed Yunus
Muhammad Yunus (Bẹ̀ngálì: মুহাম্মদ ইউনুস, pipe Muhammôd Iunus) (ojoibi 28 June 1940) je omo ilè Bangladesh. Wón bí i ní 1940 fún ebí olówó kan ní Chittagong. Gosimíìtì ni bàbá rè. Ìyá rè jé Sofia Khatun. Mama rè yìí máa n ran àwon òtòsì lówó. Ìwà yìí sì ran Mohammed. Nígbà tí òun náà dàgbà, ó dí ilé-ìfowópamó tí a ti lè máa yá àwon òtòsì lówó sílè. Won kò nílò láti ní ìdúró kankan. Irú bánkì yìí ni í wá di community Bank lóde òní Mohammed Yunus ló kókó dá a sílè. Yunus tí ní irú bánkì yìí nínú abúlé tó tó 35,000 nínú abúlé 68,000 tí ó wà ní Bangladesh. Ó ti yá òpòlopò ènìyán kówó. Obìnrin ló pò jù nínú àwon tí ó n yáwó lówó rè. Òun ni ó gba Ẹ̀bùn Nobel ti 2006
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]


text: 1Jomo sâ mè ŋene njií cu cìlì Càŋ terrèb déì baá cuù ké te bègè kaá suagâ; à né mé kou nyènyèmà felè; toò sieè seèn ba lom né faá lou nɔ; bɔ̀ gule ba né faá leba weè ndɔ. 2À komo sie né mvù beè. Mvù sâ né lom maànjé mân. À gule gaâ dobo kwaá né felè ndèndèŋ nòmò, gule ŋgoù te bàŋ tàbè. 3À né ké ter lɔgɔ́ njií faá gélɔ̂g geba né kɔɔ́. À yeé huné aá, nu gwaán mbei téhbeh, faá nùàr tueé né kɔɔ́ nɔ. 4Mè yeé nde aá ter nyagá kwaá, hueh déì den cuù ké te vulúu, ye mè a: Té lòù nyàgà, ŋgwé lèr kwá lòm bɔ̀ nu téhbeh sâ lè yeè nɔɔ́ŋ ménâ.» 5Mè yeé ke, cìlì Càŋ mé gule déì né felè ndèndèŋ nòmò, déì felè bàŋ tàbè doô sɔm njií aá be gaâ ké te vulúu, 6à jege Càŋ ndeèr, nùà mé lɔ sií naâ vulú mé bɔ̀ njèh teèn mene, tàbè mé bɔ̀ njií teèn mene, nòmò koô mé bɔ̀ njèh teèn mene dɔɔ́ŋ, à jege ye: Waà baá kèn. 7Kwá nɔɔ́ŋ, mɔ cìlì Càŋ dé téhbeèh baá tàŋ dé seèn tuagá, bɔ̀ njií mé Càŋ lé naâ lòù nyegé leér kwaá dɔɔ́ŋ, nde né loù sâ mboón, te yuo faá à lé tueé kwaá naâ mé bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ mé bɔ́ né seé seèn bɔɔ́ nɔ.» 8Jomo sâ hueh mé lé ŋgulí deén naâ ké te vulúu doô den cuù ye mè a: Ndé wèh mvù mé bɔ́ komo kwaá né lɔŋ ké beè cìlì Càŋ doô weèh; à njebá den né felè nòmò, kèb déì felè tàbè mân.» 9À yeé tueé gi aá, mè nde ké teèn ndɔ, mè ye cìlì Càŋ a: Há mè mvù dé maàn beè yeè sâ teèn.» Ye mè a: Wèh yíé njí mvù hên sònò. À né sònò nɔré, né faá nyuií nɔ. Njèh cén, ké lè à nde né lòù jelá seér.» 10Mè weh bú mvù sâ beè, mè yieé ndɔ, nɔré ka mè sònò faá nyuií sâ; mè yeé mena sɔm aá, wa ké lè mò, jelá yuo. 11Bɔ́ ye mè a: Ndé cú sòn-Càŋ tueé; wò tueé nde né felè dàm nùàr mé lò hihiné, ju hihiné, mé mgbè hihiné ma.


text: 1Ŋyuntee ní Yeesu boonnooliibi dɔ́miń u-cee ki bālfì-u yii: “Ŋma di sá ukpaan Unimbɔti beelin ní?” 2Ní u yíiń kibiyaawaai kiba ki yɔ́oǹ bi-nimiin, 3ní ki bí-bi yii: “Ibaamɔn ní m tùkù-ni, ni yaa kaa kpántì ni-bimbim ki ŋá kii mbiyaamuee, ni kpá kí kɔ́ Unimbɔti beelin. 4Un sá ukpaan Unimbɔti beelinee di sá un di sìntīǹ u-ba ki kpántí kii kibikee. 5Man puee, un di yaa fɔ̃ɔ̃ kibiki kiba kii kineeyee, fɔ̃ɔ̃ man m-ba dee.” 6“Ama un di yaa yāntì mbiyaamu mun fɔ̃ɔ̃-mi ki kíí nee kansikin kiba ŋá ikpitee, bí dū kunakpaaŋŋu kí kúĺ udaan neen kí cáá-u kí tɔ̄ tiŋkun ú múĺ taapu taapuee sɔ́. 7Mbusu bí ki tīī duulnya u nín yàntī binib ŋáań ikpitee. An dàá nīn péēbí míǹ ní. Ama mbusu bí ki tīī sii un pu ní ikpiti dī ki dɔ́mińee. 8“An yaa sá a-ŋal kii a-taal di yaa làá yàntī á ŋá ikpitee, gùutīí fá kí wàatī a-ba! Á kɔ́ mmaŋfafɔkɔn ni nì ditaagindi kii diŋaŋgindi sɔ́ nì a-ŋalii liitil nì a-taaŋi liitil ń nīn bí, bí cáá-si kí tɔ̄ ŋŋmi ŋun kaa kúù jaanjaanee ni. 9An yaa tí sá a-nimil nín kpèé kuŋyee di yaa kaa fáatì Unimbɔtee lēēan landɔkɔi a-ni, kun puee an ŋān̄ ki tīī-si á taa ŋá an kpitii kí taa láā kɔ́ ŋŋmi ŋun kaa kúù jaanjaanee ni. Kii an nín ŋān̄ ki tīī-si bí lúkutí a-nimil diba kí fá á ŋmátí nì a-nimiliŋ liitil ń nīn kā á kpú puee.” 10“Ní nīn nyíǹ ni-ba kí taa kpèè mbiyaamu nee kansikin kiba fam, m tùkù-ni ibaamɔn ní yii itūun in kpèé-muee bí m-Baa un bí yilpuee nimiin ŋyunti sá kamaa. [ 11Di sá yii man Kinibiki dɔ́miń kí fīī bin nìn wɔ́ŋkèe ní.] 12“Ni dàkafī yii ba? Unil yaa cáá ipii dilaataal, ní ubɔ wáŋkì i-kansikinee waa yàntī ubɔ kpá dilaataal in kíǹee ajoon pu kupikpaaun kí cùú nyàabìń ubɔ un wáŋkèeee? 13M tùkù-ni yii, u yaa tin ká-uee, u-bɔti mɔ́ɔkíǹ-u kí jītíǹ ubɔ kpá dilaataal in kaa wáŋkèe bɔti. 14Míǹ mbaantiim ní ni-Baa un bí yilpuee kaa là mbiyaamu nee kansikin báà kiba ń wāŋkì.” 15“A-nabiki yaa yīntiǹ-see, cù u-cee kí dàkà-u min ní u ŋá-si an kaa kítèe sii nì u ŋmaniŋma. U yaa gbìl̄ ki tīiǹ-see, mimmee, a ŋúń ki gíiǹní a-nabiki nsammɔntin dee. 16Ama u yaa yíì, kaa gbìlīǹ-see, á kpáaǹ unil ubɔ kii bili kí cù u-cee an nín dàá ŋá pu binib bili kii bita ń ká kí ŋmā kí sòoǹ min udaan ŋá an kaa kítèe, kii Unimbɔti takaldau poon nín lī puee. 17U yaa kaa tí gbìl̄ ki tīiǹ bí muee, á tùkū Unimbɔti nikitil, u yaa tí yíì, kaa gbìlīǹ Unimbɔti nikitilee, ú kpántí a-cee kii unil un kaa nɔ́ɔ́ Unimbɔtee.” 18“Ibaamɔn ní m tùkù-ni, tin ní ni yaa sòon̄ ki síiǹ taapu dooyee, míǹ ní an sòon̄ ki síiǹ yilpu mun. 19“Ibaamɔn ní m tùkù-ni, binib bili ni-kansikin yaa kpáfì kinyɔkɔ taapu doo ki mēēbáà kuŋyee, m-Baa un bí yilpuee dàá tīī-bi kudɔŋu. 20Di sá yii laakin binib yaa kpáfì bili kii bita man yindi puee, m bí bi-kansikin.” 21Niinee ní Piyeer dɔ́miń Yeesu cee ki bālfì-u yii: “Ukpil, m-nabiki yaa yīntiǹ-mi, kí tin sāā miŋa ní an máaǹ ḿ dūú pɔ̄-u ní? Kí tin sāā milulaaa?” 22Ní Yeesu kíí-u yii: “Aayee, an kaa sá miluli, an sá kí tin sāā imuŋku ita nì saalaa miluli pu ní á pɔ̄.” 23An puee, Unimbɔti beel náań nì kii ubɔti ubɔ nín yíiń u-tɔntɔnliibi ń dàá pà-u bi-pɔɔŋŋi puee ní. 24U kíĺ ki bíī kàaǹee, ní bi cáań-u u-pɔnliu ubɔ un cáá-u dipɔndi miiliyɔmbi kutukuee. 25Kijapaayee nín kaa nìn cáá kun ní u dàá dūú pèe, ní ukpilee bí yii bí dū u nì u-nimpuu nì u-biyaamu nì tin kɔkɔ u cááyee kí nyāfì án ŋmā kí bà kunimbiŋmiiu. 26Ní utɔntɔnlee lítì kitiŋ u-kpiliu nimiin, ki dɔ̄ ki fìlim̄ ki gbāam̀-u yii: “Á jī kimɔtii! M dàá dāá pà-si kɔkɔ.” 27U nín kaa ŋūǹ kí pà puee ní u-kpiliu súń u-saai ki dū u-pɔndi ki pú-u, ní ki bí yii ú nīn cá. 28“Utɔntɔnlee nyáńee ní ki dūu tú u-tɔntɔnjuti un mun cáá úǹ dipɔndi kutukuee nsan, ní ki cìb̄ ki cúú-u ki ŋmáaḿ u-neen ki bí-u yii 'Pà-mi m-nimiliŋ!' 29Ní u-tɔntɔnjutee lítì kitiŋ u-nimiin ní ki gbāam̀-u yii: 'Á jī kimɔtii, m dàá pà-si.' 30Ama waa kíí see u nín cáá-u ki tɔ́ sarka ú pà u-pɔndi kɔkɔee. 31U-tɔntɔnjutiibi nín ká min jítèe, ní an kɔ́ bíǹ inimɔɔn, ní bi cūtìi kàan̄ tin jítèe kɔkɔ ki tùkū bi-kpiliu. 32Niinee ní bi-kpiliu yíiń utɔntɔnlee ní ki bí-u yii: 'A sá utɔŋfiti ní! A nín gbāam̀-mi puee ní m dū a-pɔndi ki pú-si. 33An kaan máaǹ á sɔ̄ a-bɔɔ saai kii man nín súń a-saai pueeee?' 34Ní u-kpiliuee gíí diŋuul, ní ki yāntì bi dū-u ki tɔ́ sarkan bí dáaĺ u-tafal ali ú dāá pà u-pɔndi kɔkɔ kí dɔ́ɔ́.” 35Ní Yeesu bí yii: “Míǹ ní m-Baa un bí yilpuee dàá dāá ŋá un kamaa kaa dū u-nabiki kpitii ki pú-u nì u-pɔbil kɔkɔee.”


text: 1Tí kpèè takalda un ni ŋmàn̄ee bɔti: Tin m dàá kíí-nee di sá yii: An ŋān̄ ki tīī unil ń taa bàà cáá unimpu. 2Ama, án taa láā yàntī ní kɔ́ tilaakpaal poonee, an máaǹ uninja kamaa ń nīn cáá u-nimpuu, ní unimpu kamaa ń nīn cáá u-cal. 3Uninja ń ŋá u-tundi nín sá puee kí tīī u-nimpuu, unimpu mun ń ŋá míǹ mbaantiim kí tīī u-cal. 4Di sá yii an kaa sá unimpu di yì u-wunti u-ba, an sá u-cal di yì-u. Míǹ mbaantiim an kaa sá uninja di yì u-wunti u-ba, an sá u-nimpuu di yì-u. 5An puee, ubɔ ń taa ŋmìntī u-juti báà tiba, asee ni yaa sòon̄ ki gbìl̄ nì tɔb kí dū ŋyunti ŋubɔ kí taa gbēētɔb kí ŋmā kí mèè. Ni nín mēēmíǹ ki dɔ́òyee, ní ní fàtīí kpāfì. An yaa kaa sá míǹ, ni nín kaa ŋūǹ kí nīn gbíntì ki ŋúb́ ni-ba ki ŋmèéyee puee, Sitaan ŋūǹ kí dī míǹ kí cɔ̄ŋkì-ni. 6Tin m sòoǹ-ni nee, kaa sá mara ní m síiǹ-ni, m sáŋkí-ni ní. 7M bàà là yii bininjab kɔkɔ ń bàà nín̄ bí kii man nín bí pu nee ní, ama báà ŋma nì Unimbɔti nín tīiń-u puee ní, u tīī ubɔ tiba ní ki tīī un kíǹee mun tiba. 8Ama, m tùkù bijaakpaatiibi nì bisapɔmbi nì bikpiipoobi yii an bàà ŋān̄ bí gbíntí míǹ kii man nín bí pu nee. 9Ama bi yaa kaa ŋūǹ kí cúú bi-ba kí kàl̄ míǹ, bí mɔ̄ǹ àá bí cáá binimpoobi, kun puee an sɔ́ á cáá unimpu àá á mɔ̄ǹ ki jítiǹ á nīn kā ki wù fòrrr fam. 10Nimbi binimpoobidambi ní m tìì mara nee, (ti-Dindaan di yɔ́oǹ mara gbanti, kaa sá man) yii: Unimpu ń taa yīkì u-cal cee. 11U yaa tí cāntì u-calaaa, ú nīn kā míǹ kí taa mɔ̄ǹ ubɔ, àá u nì u-cal ń ŋāŋkì bi-kansikin ú fàtīí gítiń-u. Míǹ mbaantiim, uninja mun ń taa jà u-nimpuu. 12Nimbi bin kíǹee, tin m dàá tùkù-nee sèé, (an kaa sá ti-Dindaan di sòon̄ míǹ, man di lī.) M lī yii: a yaa cáá unimpu ní ki dāa fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí ní a-nimpuu kaa fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí, ama ní ki kíí kí nīn gbíntì ki sá a-nimpuuee, á taa yàntī-u. 13Míǹ ní unimpu mun yaa tí nɔ́ɔ́ Yeesu ní u-cal kaa nɔ́ɔ́ Yeesu ama ní ki kíí ú nīn gbíntìi sá u-nimpuuee, ú taa yīkì u-cee. 14Uninja un kaa nɔ́ɔ́ Yeesuee nimpuu nín nɔ́ɔ́ Yeesuee puee u ŋá circir dee. Ní unimpu un kaa nɔ́ɔ́ Yeesuee mun ŋá circir u-cal un nɔ́ɔ́ Yeesuee pu. An yaa kaa sá mimmee, bi-biyaamu kaa bàà bí circir. An nín sá mimmee puee, bi-biyaamu bí circir. 15Ama a yaa nɔ́ɔ́ Yeesu ní a-cal àá a-nimpuu kaa nɔ́ɔ́ Yeesu ní ki là kí càntī-see, pɔ̄-u nsan ú nīn cá, mara ubɔ kaa bɔ́ob́-si á cúú-u mpɔn kí kàan̄. Di sá yii Unimbɔti yíiń-ti tí dāan̄ kí nīn bí ŋgbansɔŋfin ní. 16Di sá yii unimpu, a nyí yii sii nì a-cal yaa làá nīn gbíntì ki bí, a dàá ŋmā kí fīī-uaaa? Àá uninja, a nyí yii sii nì a-nimpuu yaa làá nīn gbíntì ki bí a dàá ŋmā kí fīī-u? 17Tin bée di sá yii báà ŋma ń nīn ŋúb́ min ti-Dindaan tīī-u ki wāatì ní u nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee. An marau ní m síiǹ Kriisitoo nikitiŋ kɔkɔ kansikin. 18Sii un yaa gíí ní ki nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee ń taa nín̄ yáliŋkí yii a dàá gítī ŋá mana. Sii un kaa gíí ní ki fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee ń taa gíí. 19A yaa gííyaaa a yaa kaa gííyaaa tíǹ bɔti kaa páb́, tin péēpáb́ee di sá á nīn ŋúb́ Unimbɔti marab. 20Báà ŋma ń nīn gbíntì ki bí min ní u nìn péēbí ní ki nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee. 21A yaa nìn sá uyumbu ní ki nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyaaa, á taa nín̄ yáliŋkí, ama a yaa tí ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃ a-baaa, á pɔ́ɔǹ kí fɔ̃ɔ̃ a-ba. 22Uyumbu un fɔ̃ɔ̃ ti-Dindaan ki kííyee, ti-Dindaan nyántì-u ikpiti yuŋkun, míǹ ní un yì u-ba ki fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee sá Kriisitoo yumbuu. 23Unimbɔti dá-ni nì kudapɔɔu ní, an puee ní taa gítī dū ni-ba kí ŋá binib yumbui. 24Nnabiyaamu, ni nín nìn péēbí min dooooyee ki wāatì ki nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee, ní nīn gbíntìi bí míǹ kí dū ni-ba kí tīī Unimbɔti. 25Bijaakpaatiibi nì bisapɔmbi bɔtee, ti-Dindaan kaa tīī-mi mara ḿ yɔ́oń-bi, ama man nín dàkafī puee ní m dàá lì kii m nín sá unil un ti-Dindaan pú diyimɔɔl bi cáá m-pu dimákalee pu. 26Man ká yii, kii diniminaamandi din bí kɔŋkɔnnee puee, an ŋān̄ unil ń taa cáá unimpu. 27A yaa gítī dàá cáá unimpuee, taa ti nyàab̀ nsan yii a dàá nyāntí-u. A yaa kaa láá tí cááyaaa, á taa ti cáá. 28Ama nì míǹ kɔkɔee, uninja yaa cáá unimpu, waa yīntì, míǹ ní unimpu mun yaa mɔ́ǹ waa yīntì. Ama, digiŋkpaandi di dàá bà binimpucaaliibi nì bicamɔnliibi, an pu ní m bàà là kí nyāntí-bi digìńdin. 29Nnabiyaamu, tin m dàá lèe di sá yii: ŋyunti kaa ti náaǹ, an puee bin cáá binimpoobee ń nīn bí kii bin kaa cááyee nín bí puee, 30bin sūǹee ń nīn bí kii kunimbaau kaa cáá-bee, bin lāāyee ń nīn bí kii an kaa mɔ̄ǹ-bee, binyampoobi bin dāāyee ń nīn bí kii baa cáá tibee. 31Bin bí ki jīǹ duulnya puee ń nīn bí kii baa bíī páatí tibee. Kun puee, ni nín wāĺ duulnya bí min nee u dàá dāá kúntí. 32M bàà là yii ní nīn tɔ́ ni-ba kí taa nín̄ nìiǹ, di sá ti-Dindaan tundi ŋmaniŋma pu ní un kaa cáá unimpuee nimiliŋ máǹ ki nyàab̀ kí fáatí ti-Dindaan. 33Ama un cáá unimpuee nimiliŋ máǹ duulnya tuuŋŋi pu ní u nyàab̀ kí fáatíǹ u-nimpuu. 34Niinee u-landɔkɔi ŋá ili dee. Míǹ ní unimpu àá usapɔɔn un kaa mɔ́ǹee nimiliŋ máǹ ti-Dindaan tundi pu, an nín dàá ŋá pu u-wunti nì u-pɔbil ń nīn bí circiree. Ama unimpu àá usapɔɔn un mɔ́ǹee nimiliŋ máǹ duulnya tuuŋŋi pu ní u nyàab̀ kí nīn fáatì u-cal. 35Ni-ŋanti pu ní m sòoǹ tin bí nee, an kaa sá kí bàkan̄-ni, m là ní nīn ŋáań min ŋān̄ ki kítèe ní, kí dū ni-ba kɔkɔ kí ŋá ti-Dindaan ŋaan kí taa kíń báà laaaba. 36Unaacimpɔɔn un di yaa bàà lēēyii waa làá cáá u-bɔɔn ní ki dāa gítī ká yii waa ŋūǹ kí cúú u-ba, an dàá nīn péēpáb́-u míǹ kí nīn cée, ú cáá u-bɔɔn, waa ŋá ikpiti. 37Ama, un di lēēu-pɔbil poon kaa ti bí kí gítí u-boon ki yì u-ba ki nyí min u lēēnee, u nín baasii lēēu-pɔbil poon kí ŋá miŋyee deeyee, udaan lēēmin ŋān̄ee. 38Un kaa ŋúń ki cúú u-ba ki cáá u-bɔɔnee cee ŋān̄. Ama un ŋúń ki cúú u-ba kaa cáá u-bɔɔnee cee ŋān̄ ki lákatì. 39Unimpu un mɔ́ǹee máaǹ kí nīn péēnáká u-cal ní bí nīn bí iyunti kɔkɔ. Ama u-cal yaa kpíìyee, u tɔ́ u-ba kí mɔ̄ǹ un u yaa lèe. Ama un fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee ní an sá ú fàtīi mɔ̄ǹ. 40Man ceeyee, u yaa gbíntì míǹ kaa mɔ́ǹ, u-pɔbil dàá nīn sòm̀ ki jítiǹ u yaa mɔ́ǹ. M nyí yii man mun cáá Unimbɔti Fām ní.


text:
Físíksì
Físíksì (lati inu Ìmọ̀ aláàdánidá) tabi Fisiki (Physics) je sayensi to n se iwadi èlò ati awon okun ti won n je sise akiyesi ninu àdánidá.
Awon onímọ̀ aláàdánidá n se iwadi isise ati awon ohun-ini eda aye to yi wa ka lati àwọn ẹ̀yà ara ti won n se gbogbo awon elo ti a mo (Ìmọ̀aláàdánidá ẹ̀yà ara, particle physics) titi de bi àgbàlá-ayé se n wuwa bi odidi kan (ìmọ̀ìràwọ̀títò astronomy, ìmọ̀ìdáyé cosmology).
Ise imo aladanida ni lati wa awon ofin ijinle ti gbogbo awon ohun aladanida n tele.
Ko si iye igbedanwo to le fi han pe iro mi je tito, sugbon igbedanwo kan pere le fihan wipe o je aito – Albert Einstein


text:
Ìṣèlú
Ìṣèlú tabi òṣèlú ni igbese bi awon idipo eniyan kan se n sepinnu. Oro yi je mimulo si iwuwa ninu awon ìjọba abele.
ÌSÈLÚ NILE YORUBA[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ní àwùjo Yorùbá, á ní àwon ònà ìsèlú tiwa tí ó dá wa yàtò sí èyà tàbí ìran mìíràn. Kí àwon Òyìnbó tó dé ní àwa Yorùbá ti ni ètò ìsèlú tiwa tí ó fesèmúlè. Tí ó sì wà láàárin òpò àwon ènìyàn. Yàtò sí tí àwon èyà bí i ti ìgbò tí ó jé wí pé àjorò ni won n fi ìjoba tiwon se (acephalous) tàbí ti Hausa níbi tí àse pípa wà lówó enìkan (centralization).
Ètò òsèlú Yorùbá bèrè láti inú ilé. Eyi si fi ipá tí àwon òbí ń kò nínú ilé se ìpìlè ètò òsèlú wa. Yorùbá bò won ní, “ilé là á tí kó èsó ròdé”. Baba tí ó jé olórí ilé ni ó jé olùdarí àkókó nínú ètò ìsèlú wa. Gbogbo èkó tó ye fún omo láti inú ilé ni yóò ti bèrè sí kó won. Bí i àwon èkó omolúàbí. Tí èdèàiyèdè bá selè nínú ile, bàbá ni yóò kókó parí rè. tí kò bá rí i yanjú ni yóò tó gbé e lo sí òdò mógàjí agbo-ilé. Agbo-ilé ni ìdílé bíi mérin lo sókè tó wà papò ni ojú kan náà. Won kó ilé won papò ní ààrin kan náà. Tí mógàjí bá mò ón tì, ó di odo olóyè àdúgbò. Olóyè yìí ni ó wà lórí àdúgbò. Àdúgbò ni àwon agbo-ilé orísìírísìí tí ó wà papò ní ojúkan. A tún máa ń rí àwon Baálè ìletò pàápàá tí wón jé asojú fún oba ìlú ní agbègbè won. Àwon ni òpá ìsàkóso abúlé yìí wà ní owó won. Ejó tí won kò bá rí ojúùtú sí ni wón máa ń gbé lo sí odo oba ìlú. Oba ni ó lágbára ju nínú àkàsò ìsàkóso ilè Yorùbá. Àwon Yorùbá ka àwon Oba won sí òrìsa Ìdí nìyí tí won fí máa ń so pé:
- Igba Irúmolè ojùkòtúu
- Igba Irúmolè ojùkòsì
Òkan tí ó lé nínú rè tí ó fi jé òkànlénú tàbí òkàn-lé-ní-rinwó (401), àwon oba ni. Won a ní.
KÁBÌYÈSÍ ALÁSE. ÈKEJÌ ÒRÌSÀ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Oba yìí ní àwon ìjòyè tí won jo ń sèlú. Ejó tí oba bá dá ni òpin. Ààfin oba ni ilé ejó tó ga jù. Oba a máa dájó ikú. Oba si le è gbésè lé ìyàwó tàbí ohun ìní elòmíì. Wón a ní: Oba kì í mùjè Ìyì ni oba ń fi orí bíbé se.
A rí àwon olóyè bí ìwàrèfà, ní òyó ni a ti ń pè wón ní Òyó-mèsì. Ìjòyè méfà tàbí méje ni won. Àwon ni afobaje. A rí àwon ìjòyè àdúgbò tàbí abúlé pàápàá tí ó máa ń bá oba se àpérò tàbí láti jábò ìlosíwájú agbègbè won fún un.
A tún ń àwon èsó tí ó ń dáàbò bo oba àti ìlú. Àwon ni won ń kojú ogun. Àwon ni o n lo gba isakole fóba. A tún ní àwon onífá, Babaláwo àti béè béè lo.
Ètò òsèlú wa tí ó fesè múlè yìí ni ó mú kí ó sòro fún àwon òyìnbó láti gàba tààrà lórí wa (Indirect rule). Àwon oba àti ìjòyè wa náà ni won ń lò láti sèjoba lórí wa. Ó pè díè kí wón tó rí wa wo.


text:
Ìjàgbara tí a n pe ní revolution tí ó selè ní France jé kí Fance ní òtá púpò ní ìlú Òyìnbó. Èyí ni ó sì fa ogun tí ó selè láàrin 1792 sí 1815 tí ó férè máa dáwó dúró.
Ní àsìkò ogun yìí, ilè Faransé ní Ògágun kan tí orúko rè n jé Napoleon Bonaparte. Òpòlopò ogun ni Napoleon sé. Léyìn ìgbà tí ó ti ségun wònyí, ó so ara rè di emperor ní 1804. Léyìn ìgbà tí ó ti di olórí ilè Faransé tán ó tún fé di olórí gbogbo ìlú Òyìnbó. Nítorí ìdí èyí, gbogbo ìlú Òyìnbó ni ó wá gbógun tì í kí àbá rè yìí má baà lè se.
Àwon ìlú tó n bá ilè Faransé jà nígbà náà ni Austria, Prussia, Russia, Britain àti Spain. Àwon omo ogun ilè Faransé pò gan-an ni. Wón sé òpòlopò ogun. Àwón eléyìí tí ó se pàtàkì jù ni ogun Marengo àti Hohenlinden ní 1800 ti Austerlitz ní 1805 àti ti Jena ní 1806. Ìségun yìí fún Napoleon ní agbara láti máa darí ilè ìlú Òyìnbó.
Sùgbón sá, àwon ológun ojú omi ilè Gèésì lágbára gan-an ni. Ògá won ni Lord Nelson. Wón ségun omo ogun ilè Faransé ní ogun Nile ní 1798. Èyí ni kò jé kí ilè Faranse rí ilè Gèésì gbà.
Inú bí Napoleon, kò jé kí àwon oja ilè Gèésì kojá sí àwon ilè ìlú Òyìnbó mìíràn mó. Àìrí ojà ilè Gèésì yìí dá wàhálà sílè fún àwon ilè yòókù. Spain yarí. Ó gbógun ti Napoleon. Ilè Gèésì lo ran Spain lówó. Eni tí ó saájú omo ogun ilè Gèésì lo ni Arthur Wellesley tí ó padà wá n jé Duke of Wellington. Wón ségun àwon ìja kan. Ó se, Russia dara pò mó ilè Gèésì àti Spain. Napoleon sígun lo sí Russia sùgbón gbogbo omo ogun rè ni ó kí sí òhún. Torí gbogbo ìsègun wònyí, Bsritain, Prussia, Sweden, Russia àti Astria para pò láti bá ilè Faranse jà. Wón ségun. Wón wo Paris ní 1814. Ní 1815, wón lé Napoleon lo sí Elba. Ó sá àsálà ó sì wá bá omo ogun Britain àti Prussia jà ni Waterloo. Wón ségun Napoleon wón wá lé e lo sí St Helena.


text: 1Jàkun wɔ̀lɔ́ wolo Pɔɔ̀ jɔ̀ɔ̀, wɔ̀í wɔ de namu nyɔɔ dè sɛ̀lɛ́ɛ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ ŋwùnù é fun dí nà sɛlɛ nu sa Nyɔɔ́ɔ̀ Ŋgàla wɔ kulúì nù e kanàì dè Jisɛ̀ Kolàì wɔ̀lɔ́ á kàlà wɔ̀ì kulu. 2Mà dè jàkun wɔ̀lɔ́ sàadanù Temete bò wɔ́ dè mi ŋgàma jí bulu bulu Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ wɔ jòwò sɛ̀lɛ wɔ̀lɔ́ ŋwùnù. Tedé Ŋgàla nɛ̀ nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì sɔn wo nɛ̀ mùì wo sɛlɛ kàí soolóè wo bàlà mù jààsɛŋ, wo nì mù kulu lɔ̀mù faàòn. 3Mà jàvá mú sìɤàì Ɛfisɔ jɛ̌ɛ̀ nù mùnɛ̀ jɛ́ nɔɔ̀ má seó mù má deó Mɛsèdoniya kagbóè nu bɛ̀nù. Wòlíì téŋ dè va wò dè sɛlɛ siyànù e kàn lɛ̀ wùlɛ soolóò, ŋwɔnɔ̀ mù yá è wò se wo wolo dɔɔ nɛ̀ì. 4Se è wò wò wolo sɛlɛ laai tɛmu sɛ̀lɛ́ɛ̀ èì nɛ̀ wò gbàin laai wòló wòó falan ya, wò wolo sɛlɛ tɛmùì e kàn wò. Wò dè má sɛlɛ wòló tɛmùnù è nyìnì ve mɛndɛ gbàà, e tì Ŋgàla wɔ jòwóè eu é ka jì wɔ funai eu jìjà. 5Mi wòi wɔ̀lɔ́ tɛmu wúlúì dè, nà siya na jàváà é ka màluŋ de kàí nù nɛ̀ kulu kàí nù wolo, e wolo mùndí Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù. 6Wòlíì téŋ wò sɛlɛ kàí wòló bu wolo ya wo ŋwànì sɛlɛ kɔ̀ìn tɛmu. 7Wò jàvá wó dè sɛlɛ siya nyɔ̀ɔ̀ò Mosè wɔ kaɤáà ŋwùnù. Ŋwɔnɔ̀ wòo ka wo bulu wo wòíì èì ndè sa kpedeó e kève kaɤáì bɛ́ɛ́lɛ́ dè wo ka e siyànù dè mùnɛ̀ wɔ̀lɔ́ wó sì è. 8À sì è à nɛ̀ Mosè wɔ kaɤáà dè kàí, à jòwàì má nɔɔ̀ è mùnɛ̀ jɛ́ á dè wòlù à jòwàì. 9Sɛlɛ wɔ̀lɔ́ e díwòò è yá na wúlú nù sìɤàì, ŋgàmáà nù wòo ka kaɤáì funà wòlù kàíò ŋwùnù. Kɛ́ wò ka kaɤáì funà kaɤa nyùmà nyɔɔ́ò nɛ̀ wòlúò ŋwùnù wòo nyìnì wòlu wòì, wòlúò ŋwùnù wòì Ŋgàla nyɔɔ́ò dè nɛ̀ sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔɔ́ò, wòló wòo sɔ̀ Ŋgàla sún gbǐn tàodè, e dè mùndí wòlúò ŋwùnù wó ka wò téò nɛ̀ wò núò jòò java. È dè mùndí wòlu java nyɔɔ́ò pɛ́ ŋwùnù. 10Ŋgàmáà nù kaɤai wòló dè mùndí wòló bɛ́ɛ́lɛ́ ŋwùnù wó ka bàdè sɛ̀lɛ̀ tu, e dè mùndí jijíò ŋwùnù wó ka yiì wo nyinɔ̀ì tùwà, e dè wòlúò ŋwùnù wó ka wòlù kamu wo sa wɔ sɔŋwɔ̀, e dè duuli tɛmu nyɔɔ́ò ŋwùnù wó ka woya seele wòíì nì, e dè mùndí wòlúò ŋwùnù wó ka sɛlɛ̀ tɛmu wɔ̀lɔ́ èì ŋgàma sɛlɛ siyáà nù dè. 11Ŋgàma sɛlɛ siya dɔ̀ɔ̀ e kanàì dè Tedí Kàí gbàáà é wolòì Ŋgàla jɔ̀ɔ̀ de kewu gbǐn Ŋgàláà wɔ́ nidí è mì ku, wo sɔ́ɛ̀n wo jɔ̀ɔ̀ faàn mɛ̀nàì mɛnai dè. 12Mà sa nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì màmà wɔ́ nìì mì de kewu mi jòwóè ŋwùnù. Ma dè mùndí wɔ màma sa, jɛ́ wɔ́ júwàì mì sɛlɛ kamu nyɔ̀ɔ̀, wɔ kàlà mì faàn mà dè wɔ jòwò nyɔ̀ɔ̀, 13jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ má bió siin siyɛ̀ì e kàn wɔ̀, ma dè wɔ jòwóè nu nyùmà ma dè mùndí wɔi bɛlɛ sa. Kɛ́ Ŋgàla bàlàó mi jààsɛŋ èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, màì nɛó Tedí Kàí funàì nɛ̀ mùndí màó wɔ̀lɔ́ si má deó e nɛ̀nù. 14Ŋwɔnɔ̀ nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ nɛó mìì wɔ sɛlɛ kàí soolo dí tìti gbàáà wɔ nɛ̀ì ma funàì wɔ̀, nɛ̀ mùndí wɔ ni mì wɔ jàváà à sɔn nà nu kɔlɛn dè sɛlɛ́ɛ̀ ŋwùnù. 15Sɛlɛ wɔ̀lɔ́ má dè e tɛmùnù è dè ŋgàma bulu bulu, ŋwɔnɔ̀ à yá è jàdè faàìn dùmà, a funàì. Jisɛ̀ Kolàì jidí tàode wɔ̀lɔ́ nù sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔɔ́ò sɛlɛ nu sa ŋwùnù. Mì mà dè sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔ̀ɔ̀ e tì wo gbǐn kpóŋ wou. 16Kɛ́ wɔ̀lɔ́ bulu wɔ ŋwùnù Ŋgàla bàlàó mi jààsɛŋ. Ŋwɔnɔ̀ mìí má deó sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔɔ́ò gbǐn wo wúlú nyɔ̀ɔ̀, è dè má Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ bàlàó mi jààsɛŋ, mà dè na ŋgàmáà senù, nàa fèdà kulu wɔ̀ nɛ̀ ve è nà pɛ́ na sà wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwúì. 17Wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ kadáà, wɔ̀lɔ́ wɔ̌ falan gbǐn tàodè, ŋwɔnɔ̀ wòlù èe sà wɔ̀, wɔ̀ kɔlɛn wúlú kpéŋ wɔ́ dè tàode gbǐn Ŋgàláà à nà tùwà wɔ fǔìn nù gbàà à sa wɔ̀ì kaaje wɔ́wɔ̀wɔ́! È dè nyɔìŋ. 18Mi jíɔ̀ Temetè, mà dè mù jɔ̀ɔ sɛlɛ wɔ̀lɔ́ funànù mùnɛ̀ jɛ́ kèlì nyɔɔ́ò tɛmudí è e kàn mù. Mù ŋwànì má wòi wòló bù mù kɔ̀n ve kùlún kàíɔ̀. 19Ŋwɔnɔ̀ mù faàn dè ve Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ eu, kulu de kùla kàí eu jìjà. Wòlíì téŋ wòo tuwà nɔidè wo kulu wɔ̀lɔ́ eu é ka wò kpiìn. Dɔɔ ŋwùnù funaíì wó funaió è Jisɛ̀ wò e gbǐn sɛlɛ nù nyùmà ya. 20Wòlu wòló wo téŋ wò wò dè Àìmenìyɔ̀ e kanàì dè Àlèsandà. Ŋwɔnɔ̀ mà wò Setɔ̀ŋ jɔ̀ɔ̀ tù ya wɔ́ dè nyina siíòn kadáà, wɔ̀ siya è wò jɛ́ wó wolo ve Ŋgàla wɔ eode selìì.


text:
Ositiro-Esiatiiki
Ositiro-Esiatiiki
Àwon èdè tí ó wà nínú ebí èdè yìí tó àádósàn-án. Àwon tí ó ń so wón tó mílíònù márùndínlógórin. Gúsù ìlà-oòrùn Asia ní pàtàkì ní China àti Indonesia ni wón ti ń so wón jù. Àwon kan sì tún ń so wón ní apá ìwò-oòrùn àríwá India àti ní Erékùsù Nicobar (Nicobar Island). Àwon èyà méta ebí èdè yìí tí ó se pàtàkì ni Mon-Khmer (tí ó jé pé nínú rè ni àwon èdè pò sí jù), Munda àti nicobarese. Àwon méjèèjì tó gbèyìn yìí ni wón ń so ní ìwò-oòrùn àdúgbò Mon-khmer. Láti fi ìmò èdá èdè pín àwon èdè yìí sòro díè nítorí pé díè nínú àwon èdè yìí ni ó ní àkosílè àti pé ìbásepò tí ó wà ní àárín àwon ebí èdè yìí àti àwon ebí èdè mìíràn kò yé èèyàn tó.


text: 1Míǹ puee ní nīn nyí yii ti sá Kriisitoo tɔntɔnliibi bin bin ní Unimbɔti dū u-bɔbalkaati ki ŋá ti-ŋaan tí sòoǹee. 2Bi yaa dū ditundi ki ŋá a-ŋaanee, tin bi kíǹ ki kpèé a-ceeyee di sá á ŋá ditundi bí béé a-baamɔni. 3Mamee, nimbi di yaa bíī sòoǹ m-bɔtaaa, an yaa tí sá bibɔsoonliibaaa, tíǹ kaa ká-mi. Man m-ba kaa tí bíī sòoǹ m-ba bɔti. 4Ibaamɔn, m-pɔbil poonee maa gbìl̄ yii m ŋá tiba, ama míǹ kaa dàkà yii maa ŋá tiba nì tiba. Ti-Dindaan di sá un sòoǹ man bɔtee. 5An puee ní taa sòoǹ ubɔ bɔti kí nīn cí ŋyunti ń bàń. Ní taa sòoǹ ubɔ bɔti kí nīn cí ŋyunti ŋun ti-Dindaan dàá bàńee. U yaa láā bāańee, u dàá yàntī ŋwalfi ń ŋmíntí tin bál̀ dibɔmbɔndinee kí nyāntí binib landɔkɔi mpaampiin pu, niin ní báà ŋma dāa fòol̄ kupampakau kun u máaǹee Unimbɔti cee. 6Nnabiyaamu, m dū man nì Apooloosi bɔti tin m sòon̄ee ki dūu dàkā kí cántí-ni tibɔti ní. Ní bīfì man nì Apooloosi cee min ni máaǹ kí nīn bée kí taa lákatí tin bi ŋmàn̄ Unimbɔti takaldau poonee pu. Ní taa ŋá dilambil kí lēēti-kansikin ubɔ, kí bí yii úǹ di sá tiba kí kpèè un kíǹee fam. 7Ŋma di yɔ̃oǹ-si yilpu ní a jítiǹ a-juti ní? Tin a cááyee Unimbɔti di kaa tīī-saaa? Kin Unimbɔti di yaa tīī-si ní, ba pu ní a cáá dilambil kii ubɔ di kaa tīī-see? 8Ni pūtì kpáàā ká tin kɔkɔ ni lèe! Ki pūtì kpáàā kpántì bigaajab ki kpántì bibɔtiibi timbi boon! Ni yaa bàà lafun kpántì bibɔtiibi ti mun ń bàà dāá kūtì ni-pu, an bàà ŋān̄! 9An bí-mi kii Unimbɔti gíiǹ timbi akpambal boon binib kansikinee. Ti bí kii binib bin bi dàá kpò kunipaau nimiinee kun puee ti kpántì tinimikɔntiwan ní duulnya nì itūun nì binib kpèé. 10Kriisitoo puee timbi kpántì biwaatiibi ní, ní nimbi nín fɔ̃ɔ̃-u ki kíí puee ni kpántì biciŋfitiibi. Míǹ ní timbi sá ŋwɔsɔfimu ní nimbi sá bipɔɔbi. Binib kpèé timbi fam ní ki tìì nimbi jilma. 11Ali ki dāa sāā ŋyunti ŋun poon ti bí nee ti gbíntì ki bí ki jīǹ ŋkùm nì nnyinnyoo falaau. Taa cáá abɔkuti kí pèen̄, ní bi gbáà-ti ní ti tú ki yìiǹ ajan kɔkɔ pu. 12Míǹ boonee ti tūǹ atuun ki gì kí ŋmā kí ká tiba kí jī. Bi yaa sìí-tee timbi mèé Unimbɔti ń bìin̄ bi-pu. Míǹ ní bi yaa sàantí-tee ní timbi jīǹ-bi kimɔtii. 13Bi kúŋfí ti-boon ní timbi sòoǹ-bi tin mɔ̄ee, ali nìn díǹee bi kpèé-ti kii duulnya tampummootee ní, ali kii tiwaŋkpitil tin kaa bí tibanee. 14Maa ŋmàn̄ tibɔti nee kí kɔ́ǹ-ni icoo, ama kí kpāafì-ni kii ni nín sá m-biyaamu m néeń-ni puee ní. 15Báà binib kutukub saalaa di yaa làá kpòotī-ni nnimbɔtisan poon, ni-baa dàá nīn péēsá ubambaanti ní. Ní nīn nyí yii man di sá ni-baa, kun puee man di cáań tibɔmɔntiil ki sòon̄ nì ni, ní ni fɔ̃ɔ̃ ki kíí. 16An puee, m bàlfī-ni yii ní fɔ̃ɔ̃ man bimbim kí nīn ŋáań man nín ŋáań puee. 17An pu ní m dū m-jipɔɔn Tiimootee un sá m-bineeŋkaaki ki yú deedee ti-Dindaan saŋŋunee ki túnní ni-cee. U dàá téetí-ni man nín dī Kriisitoo saŋŋu miŋyee, kii m nín dàkà Kriisitoo nikitiŋ kɔkɔ kansikin puee. 18Ni-kansikin biba nín dākafì yii maa ti làá gítiń ni-ceeyee puee bi bí ki yòontí bi-ba yilpu. 19Ama ti-Dindaan yaa là an kaa làá ti yúntí m dàá dāan̄ ni-cee. M yaa láā bāańee an kaa dāa sá bi-nyɔɔbuŋŋi ní m dàá pīlfì, ama bi-pɔŋŋu ní m dàá kpèè. 20Di sá yii Unimbɔti beel kaa sá nì anyɔɔbun ŋmaniŋma, an sá mpɔn di bí poon. 21Ni là ḿ dāan̄ ni-cee nì mbambaanaaan? Àá ḿ dāan̄ nì dineendi nì nsɔŋfi ní?


text:
Ọdún Iléyá
Ọdún Iléyá (Lárúbáwá: عيد الأضحى ‘Īdu l-’Aḍḥā tabi Aïd el-Kabir) "Odun Idupe-Oore" je ojo isinmi pataki ninu esin Islam ti awon Musulumi unjoyo kakiri aye lati seranti ife Abraham (Ibrahim).[1]
Ni odun 1991, Sheikh Dr. Abu-Abdullah Adelabu se alaiye nipa Ọdún Iléyá ni ori ero-sorosoro Radio Abuja wipe Odu Ileya je ajodun Ifi-emi-imoore-han Olohun ni ikose Ibrahim ti o fi emi-imoore han nigbati o fe fi omo re Ishmael sile fun ifi emi-imoorehan si Olorun ti O se adehun fun oun Ibrahim wipe oun yio bi omo ninu ogbo.
Ninu waasi Sheikh naa ti i se omobibi orile ede Nigeria, a gbo lori eto ajodun odun ti osise agba Musulumi Alhaji Guranga se olootu ati olugbalejo lori ero-sorosoro naa wipe, fifi omo bibi Ibrahim sile ko i se riru ebo. Sheikh Adelabu ti awon omo lehin re nse igbejade EsinIslam.Com lati pase ile-eko Islam Awqaf Africa ni Ilu London se alaiye ni ede Yoruba lori ero Radio Abuja wipe idanwo ni Olohun se fun awon Ibrahim lati se ifirinle jije oluse-rere, olotito, olododo ati olumo-oore.
Onimimo Yoruba yi se itumo awon ese-oro ninu Quran bayi wipe[2]:
"Oun (Ibrahim) si so wipe: "Olohun mi o! Fun mi ni omo rere" Bee naa sini Awa (Olohun Oba-Aaso) si fun ni irohin ayo wipe oun (Ibrahim) yio ri Omo kunrin (Ishmael) bi. Nitori idi eyi, nigbati oun (omo okunrin keke re naa, Ishmael) dagba de bi ti o le rin kaakiri (fun ijihin-rere) pelu Ibrahim, oun (Ibrahim) si wi fun wipe: Iwo omo mi (Ishmael) o! A ti fi han mi l'ju ran wipe mo fi o se idupe oore (niti fifeni sile fun idupe l'owo olohun), abi iwo ko ri bi nkan tiri bi - kin ero tire?! Oun (Ishmael) si da (baba re Ibrahim) lohun wipe: "Iwo baba mi o! Se gege bi A ti se pa iwo l'ase lati se, Inshâ' Allâh (Ni ti Ogo-Olohun) iwo yio si mo bi mo ti je ninu awon As-Sâbirin (Awon Olufarada ninu suuru ati oun ti o jomo bee gbogbo).
Lehin eyi, ti awon mejeeji si ti gba fun Olohun won Allah ti nwon si se ijuwo-juse sile fun Ife Olohun), ti oun (Ibrahim) si ti te ori re (Ishamel) lo sile (ni aaye iteba si iwaju);
"Bayi naa ni Awa si pe oun: "Iwo Ibrahim o!"
"Iwo (Ibrahin) ti se gege bi A ti fi han o (ni ojuran) ni otito ati ni ododo! Bayi naa si ni Awa se ma n san esan fun (gbogbo awon) Muhsinûn (oluserere lotito ati lododo) - Sheikh Adelabu se itoka si Ese-Oro Olohun ninu Quran Ori 2:112)."
Lai ko se aniani, idanwo nla ti o fi oju han gbangba ni eleyi je. Nitori idi eyi ni A wa fi se iropo (gege bi irapada) omo (Ishamael) ti oun (Ibrahim) naa pelu aguntan kan bolojo (lati fi dipo ni sise idupe oore lati Odo Olohun)
"Bayi naa si ni A wa je ki o wa nile fun un (Ibrahin) iranti rere ti o si di manigbagbe fun ati laarin awon aromodomo ti oun bo lehin titi lailai And We left for him (a goodly remembrance) among generations (to come) in later times."
"Salâmun 'alaa Ibrâhim (Abraham) i.e. Ike ati ige (Olohun) ni fun Ibrahim (Abraham)"[3].
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ Diversity Calendar: Eid al-Adha University of Kansas Medical Center
- ↑ [http://www.esinislam.com/Quran_And_Hadith/Arabic_Engilsh_Quran/Arabic_English_Quran_Surah_37.htm Awon Aaya yi ninu Quran se ekunrere ni Surah As-Safaat 37:100-111
- ↑ [http://www.esinislam.com/MediaYoruba/index.php Fun ekunrere alaiye yi ni Ede Yoruba, e wo EsinIslam.Com


text: 1Nnabiyaamu, kii Unimbɔti nín dàkā-ti u-saasɔl puee, m mèé-ni yii ní dū ni-wunti kí tīī Unimbɔti kii saraa un bí circir kaa kpíì, ki fáatì-uee. An di dàá nīn sá-ni dinimbɔtinoobaamɔndi din máaǹ ní nɔ́ɔ́yee. 2Taa dūmaan ni-ba kí nántíǹ waanee bimbim, ama ní yàntī Unimbɔti ń pɔ̄-ni ilandɔkɔpɔɔn kí kpántí ni-bimbim. Míǹ ní ni ŋūǹ kí béé min ní Unimbɔti lèe, min ŋān̄ ki fáatì-u ki sá mmɔntiimee. 3Diyimɔɔl din Unimbɔti pú-mee puee ní m ŋūǹ kí tùkù ni-kɔkɔ yii ní taa nín̄ yòontí ni-ba yilpu min kaa máaǹee, ama nín̄ cáámaan ilandɔkɔ in kítì ki nɔ́ɔ́ nì fookii un Unimbɔti yākatì ki pú báà ŋmee. 4Kii tiwun nín sá tibaantiil ki cáá ajan tikpil, ŋi-tuuŋŋi kaa pēēpuee, 5míǹ mbaantiim, ti nín wīikí min nee, Kriisitoo di kpáfì-ti tiwumbaantiil, ní báà ŋma túkú u-laŋki u-laŋki. 6Unimbɔti pú-ti diyimɔɔl ki yākatì báà ŋma u-pɔl, tí nīn cáā tūǹ atuun ŋin bí aba abee. Míǹ puee, sii un u-Fām tìì tibɔti a nàatēe, nín̄ nàatī án nīn nɔ́ɔ́ nì u nín tīī-si fookii uŋyee. 7Sii un u yaa tīī á nīn sá bin kíǹee tɔntɔnliuee, á nīn tūǹ ki tìì-bi. Sii un dàkèe, á dū a-ba kí tīī a-dàkatam. 8Sii un tìì binib kunyannyaauee, a mun ń dū a-ba kí tīiǹ kunyannyaau ditiil. Sii un pūǹ tiwanee, á nīn pūǹ nì dipɔbil diba. Sii un kpòotēe, á nīn kpòotī nì difaŋgiil. Sii un tútuǹ bifalaadambee, á tūtuǹ-bi nì dipɔɔpindi. 9Ni-neendi ń taa nín̄ cáá mpoonnyoon. Ní nīn ná ikpiti, kí dū ni-ba kí nákaǹ tiŋan mmɔntiim. 10Nín̄ néeḿmaan tɔb tiŋan kii nnabiyaamu nín néeń tɔb puee, kí péé kí nīn tɔ́maan tɔb. 11Ní nīn tūm̀maan atuun kí taa nín̄ sá biwutijoodambi, kí nīn pɔ̄ɔntí ki tūm̀maan ti-Dindaan tundi nì ni-pɔbiliŋ kɔkɔ. 12Án nīn mɔ̄ǹ-ni dimákal din ni cááyee pu, kí jīmaan kimɔtii falaa poon, kí nīn mèé múlmul. 13Tūtum̀maan biwɔfib bin nɔ́ɔ́ Unimbɔtee kí nīn fòol̄ binicambi bin kɔ́ò ni-puee nì mmɔn. 14Mèèmaan yii Unimbɔti ń ŋá bin sàantí-nee tiŋan: yii, ú ŋá-bi tiŋan kí taa tɔ̄-bi mbusu. 15Bin yaa bí dipɔɔpindinee, ní kūtì bi-pu, ni-kɔkɔ ń fàal̀maan, bin yaa tí bíī sūǹee, ní kūtì bí mun pu, ni-kɔkɔ ń sɔ̄. 16Nín̄ mɔ̄maan tɔb ceeni. Ní taa nín̄ sá bin néeń timɔnee, nín̄ sìntīmaan ni-ba taapu, kí taa dàkafìmaan yii ni sá biciŋfitiibi. 17Ubɔ yaa ŋá-ni tikpitilee, ní taa dū tikpitil kí téeǹ-u. Pɔ́ɔm̀maan kí ŋá min kítèe binib kɔkɔ nimiin. 18Ni yaa ŋūǹ, ni nì báà ŋma ń nīn bí dipɔɔsɔŋkilin, tiba ń taa nyānní ni-cee. 19M-nabineeŋkaamu, ní taa tòmaan ni-ba ipɔntoon, yàntīmaan Unimbɔti ŋuul ń tɔ̄ di-tundi, kun puee an ŋmàn̄ yii: “Ti-Dindaan bí yii: Man di dàá dāá tò ipɔntoon, man di dàá dāá pà bi-tuuŋŋi paati. 20Ama, ŋkùm yaa cáá a-nannanliu, á tīī-u tijin ú jī, nnyinnyoo yaa tí cáá-u, á tīī-u nnyim ú nyò. A yaa bíī ŋáań mimmee, an bí kii amɔsuŋkoon ní a cáā pāantí u-yil puee.” 21Ní taa yàntī tikpitil ń pɔ̄ɔkiǹ-ni, nimbi dūman tiŋan kí pɔ̄ɔkiǹ tikpitil.


text:
Èdè Lárúbáwá
Ède Lárúbáwá tabi ede Araabu Ara èdè Sèmítíìkì ni èdè Àrábíìkì (Arabic (Èdè Lárúbááwá)). Àwon tí ó ń so ó tó mílíònù lónà igba gégé bí èdè abíníbí ní àríwá Aáfíríkà àti ìlà-oòrùn-gúsù Eésíà (Asia). Àìmoye ènìyàn tí a kò lè fi ojú da iye won ni ó ń so èdè yìí gégé bí èdè kejì, ìyen èdè àkókún-teni ní pàtàkì ní àwon orílè-èdè tí èsìn Mùsùlùmú ti gbilè. Àwon tí ó lo se àtìpó ní pàtàkì ní ilè faransé náà máa ń so èdè yìí. Ibi tí àwon tí ó ń so èdè yìí pò sí ju ni Algeria, Egypt, Iraq, Morocco, Saudi Arabia, Sudan, Syria, Tunisia àti Yeman. Àwon èka-èdè re kan wà tí ó jé ti apá ìwò-oòrùn tí àwon kan sì jé ti ìlà-oòrùn. Èdè tí a fi ko kòráànù sílè ni a ń pè ní ‘Classical’ tàbí ‘Literary Arabic’. Èdè mímó ni gbogbo mùsùlùmú àgbáyé tí ó tó egbèrún ó lé ogórùn-ún mílíònù ní àgbáyé (1, 100 million) nínú ètò ìkànìyàn 1995 ni ó mo èdè ‘Classical Arabic’ yìí. Olórí èka-èdè Lárúbáwá wà tí ó sún mó èyí tí wón fi ko Kòráànù. Eléyìí ni wón fi ń ko nnkan sílè. Òun náà ni wón sì máa ń lo dípò àwon èka-èdè Lárúbáwá. Púpò nínú àwon tí ó ń so èka-èdè lárúbáwá yìí ni wón kò gbó ara won ní àgbóyé. Méjìdínlógbòn ni àwon álúfábéètì èdè Lárúbááwá. Apé òtún ni wón ti fi ń kòwé wá sí apá òsù Yàtò sí álúfáséètì ti Rómáànù, ti Lárúbáwá ni àwon ènìyàn tún ń lò jù ní àgbáyé. A ti rí àpeere pé láti nnkan bíi séńtérì kéta ni a ti ń fi èdè Lárúbáwá ko nnkan sílè. Nígbà tí èsìn mu`sùlùmí dé ní séńtúrì kéje ni òkosílè èdè yìí wá gbájúgbajà. Wón tún wá jí sí ètò ìkosílè èdè yìí gan-an ní séńtúrì kókàndínlógún nígbà tí ìkosílè èdè yìí ní ìbásepò pèlú àwon ará. Ìwò-oòrùn Úróòpù. Ní pele-ń-pele ni èdè yìí pín sí (ìyen ni pé eléyìí tí olówó ń so lè yàtò sí ti tálíkà tàbí kí ó jé pé eléyìí tí obìnrin ń lò lè yàtò sí ti okùnrin).
- ↑ Procházka, 2006.
- ↑ Ethnologue (1999)
- ↑ Wright, 2001, p. 492.


text:
Áljẹ́brà onígbọrọ
Aljebra gbigboro (linear algebra) je eka imo isiro ti o ni se pelu imo nipa awon atokaona (vector), aaye atokaona (vector space), maapu gbigboro (linear map) ati awon ona-eto idogba gbigboro (system of linear equation). Aaye atokaona se pataki ninu imo isiro ayeodeoni, nipa bayi aljebra alatele wulo lopolopo ninu aljebra afoyemo ati agbeyewo alabase (functional analysis). O tun wulo gidigidi ninu awon sayensi aladabaye ati sayensi awujo nigba t'oje pe awon apere alainitele (nonlinear) se mu sunmo eyi to je alatele (linear).
Ìtàn Áljẹ́brà gbigboro[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Itan aljebra ayeodeoni bere ni arin odun 1843 ati 1844. Ni odun 1843, William Rowan Hamilton (eni ti o koko soro nipa atokaona) se awari quaternions. Ni odun 1844, Hermann Grassmann ko iwe ni ede Germani pelu akole Die lineale Ausdehnungslehre. Arthur Cayley mu apotinomba (matrix) wa ni odun 1857. Ilana Cramer to n fihan wa bi a se le s'ojutu awon idogba iseyato abo (partial differential equation) lo so aljebra alatele di eko ti a n ko ni awon ile-eko giga. Fun apere, E.T. Copson ko pe:
- Ni odun 1922 ti mo di oluko kekere ni ile-eko giga Edinburgh, o yamilenu lati ri pe ilanaeto eko yato si ti ile-eko giga Oxford. Eka bi isodiodidi Lebesgue (Lebesgue integration), ero apotinomba (matrix theory), agbeyewo aminomba (numerical analysis), alawonile Riemannian (Riemannian geometry), lori awon eyi ti n ko mo nkankan nipa won.... E.T. Copson, Oro Isaju si Idogba Iseyato Abo, 1973


text:
Astatínì
Astatínì tabi Astatine je apilese kemika alagbararadio pelu ami-idamo At ati nomba atomu 85. Ohun eyi towuwojulo keji ninu awon halojin. Botilejepe astatini nje mimuwaye nitori ijera alagbararadio ninu adanida, nitori short aabo emi kukuru re a le ri ni iye tintin. Astatini koko je mimuwaye latowo Dale R. Corson, Kenneth Ross MacKenzie, ati Emilio Segrè ni 1940. Odun meta koja ki o to dipe ipase astatini bakanna je wiwari ninu awon alumoni aladanida. Titi di aipe opolopo awon iwuwa aladanida ati kemika astatini je nipa sise afiwe mo awon apilese miran. Melo ninu awon isotopu astatini nje lilo bi olufonsita iwonwo alpha ninu awon imulo sayensi, be sini adanwo awon imulo oniwosan fun astatini 211 ti sele. Lowolowo astatini ni apilese aladanida to sowonjulo pelu idiye bi 30g ni o wa ninu igbele Aye.[1]
Itumosi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ Close, Frank. Particle Physics: A Very Short Introduction. Oxford University Press: New York, 2004. Page 2.


text:
Nọ́mbà àkọ́kọ́
Ninu Ìmọ̀ Ìṣirò nọ́mbà àkọ́kọ́ (prime numbers) ni a mo si awon nomba adabaye (natural numbers) ti won ni nomba adaba meji pere ti a le fi pin won dogba, eyun ni nomba 1 ati nomba akoko fun ra ara re. Awon nomba akoko po to be to fi je pe won ko lopin gege bi Efklidi se fihan ni odun 300 K.J (kia to bi Jesu, K.J). Nomba odo 0 ati ọ̀kan 1 ki se nomba akoko.
Bi awon nomba akoko se tele ara won ni yi : 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97, 101, 103, 107, 109, and 113
Nomba 2 nikan ni o je nọ́mbà tódọ́gba (even number) larin won. Awon to ku je nọ́mbà tóṣẹ́kù (odd numbers).
Nomba Akoko gege bi baba awon nomba adaba[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ipilese Agbagbo Isesiro la kale pe gbogbo nọ́mbà odidi (integers) apa otun ti won tobi ju 1 lo se ko sile gege bi isodipupo nomba akoko kan tabi jubelo ni ona kan pato. Fun apere a le ko:
Gbogbo Awon Nomba Akoko[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Awon nomba akoko ko ni ye. Eyi ti je fifihan lopolopo ona. Eni akoko to koko fi eyi han ni Efklidi. Bi o se fi han ni yi:
- E je ki a so pe awon nomba akoko to l'opin (finite) kan wa. E je ki a pe awon nomba wonyi ni m. Se isodipupo gbogbo m, ki o si se aropo re pelu okan (nomba Efklidi). Nomba esi ti ri ko se pin pelu ikojopo number akoko kankan t'olopin, nitoripe bi a ba se pin to okan yio seku, be sini okan ko se pin pelu nomba akoko. Nipa bayi, tabi ki o je nomba akoko fun ra ara re tabi ki o se pin pelu nomba akoko miran ti ko si ninu ikojopo to l'opin. Botiwulekaje, a gbudo ni nomba akoko ti yio je m + 1.


text:
Átọ̀mù
Átọ̀mù je eyo kan ipile èlò ni a mo si ohun to kere julo fun awon apilese (element). Bo tile je pe atomu ni ede Griki tumosi eyi ti ko se fo si wewe, imo atomu nisinyi ni pe awon ohun abeatomu miran tun wa:
-
- atanná (electron), eyi ni agbara ina alapaosi, ọ̀pọ̀ re si kere ju awon yio ku lo.
- àkọ́wá (proton), eyi ni agbara ina alapaotun, opo re si je ni ona 1836 ju atanna lo.
- alaigbara (neutron), eyi ko ni agbara ina kankan, opo re si to bi ti akowa.
Akowa ati alaigbara ni won po ti won kun inu inuikun atomu (atomic nucleus) a si n pe won ni abikun (nucleons). Nigbati atanna si parapo da ìsú atanna to yipo inuikun.
O se se ki atomu o yato nipa iye awon ohun abeatomu ti won ni. Atomu ti won ni apilese kanna ni iye akowa kanna (ti a mo si nomba atomu). Fun apilese kan pato, iye alaigbara yato, eyi si ni n so bi olojukanna (isotope) apilese na yio se ri. Atomu ko ni agbara ina kankan ti iye akowa ati atanna won ba dogba. Atanna ti won jinna julo si inuikun atomu se gbe lo si odo atomu miran to wa ni tosi won tabi ki won o je pin larin awon atomu o hun. Bayi ni awon atomu se n sopo lati di ẹyọ (molecule). Fun apere eyo kan omi je akopapo atomu meji hydrogen ati atomu kan oxygen. Atomu ti atanna won ku die kato tabi to po ju bose ye lo ni an pe ni ioni. Ona miran ti iye akowa ati alaigbara fi le yipada ninu inuikun atomu ni yiyo inuikun (nuclear fussion) tabi fífọ́ inuikun (nuclear fission).
Atomu je ipilese ti ẹ̀kọ́ egbò (chemistry) duro le lori, be ni won si kopamo (conserve) ninu adapo elegbo (chemical reaction).
Atomu ati eyo[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Fun awon elefufu (gas) ati onisisan (liquid) ati onilile (solid) eleyo (molecular) (fun apere omi ati suga), eyo je ipin to kere julo ohun ti o ni idamo elegbo.


text:
Alexandre Dumas, bàbá
Alexandre Dumas, bàbá, ibi Dumas Davy de la Pailleterie (24 July 1802 – 5 December 1870)[1] je olukowe omo orile-ede Fransi. Awon eniyan mo fun iwe to ko, ninu won ni The Count of Monte Cristo ati The Three Musketeers. Awon iwe re ti di ere to po ju 200, ton lo ni ore ede to ju 100. Iwe to ko gbeyin ni The Knight of Sainte-Hermine, shungban oku ki oto pari e,ni 2005 awon alakawe pari e fun.
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ Alexandre Dumas on Encarta. Archived 2009-10-31.


text: 1Ŋwiŋŋuŋfikaa jítì ku wúntì kɔɔsil ntaafaabɔmbɔminee, Maarii un sá Magdala tiŋkinee, nì Maarii un kíǹee cūtì kí kpèè dikaakul. 2Kpalaayee kitiŋ cīŋkì tikpil, ní Unimbɔti tūuŋŋu ŋubɔ nyánní yilpu ki dɔ́miń ki cúú ditaŋkpakpaandee ki bíntì ní ki kāl̀ di-pu. 3U nìn jìl̀ kii utaa nín ŋmɔ́ò puee, ní u-wampeeŋkaati pīiǹ káŋkaŋ. 4Soojab nín wál̀-uee, ní bi fāŋkì tikpil, bi-wunti bíī jìkì ní bi fìkī. 5Ní Unimbɔti tūuŋŋuee bí binimpoobee yii: “Nimbi taa fàŋkìmaan! M nyí yii ni nyàab̀ Yeesu un bi kpáá ndɔpuntikaa puee ní. 6Waa bí doo, u fīkitì, kii u nín nìn péēlī puee. Dāan̄ kí kpèèmaan laakin u nìn dɔ̄ee, 7kí nīn cámaan malaa, kí tùkù u-boonnooliibi yii u fīkitì ditaŋkpiilin. U dàá lìntī kí cù Gaaliilee, niin ní ni dàá tin ká-u. Tin m cáá kí tùkù-nee dee.” 8Niinee ní bíǹ búntì malaa, tifaandi nì dipɔɔpiŋkpaandi kɔkɔ ŋmàl̄, ki sáń ki cá kí cáá dinyɔɔbundee kí tùkù Yeesu boonnooliibi. 9Niin kpalaa ní Yeesu tú-bi nsan ní ki jáam̀-bi, ní bi sútì ki pìl̄-u ní ki lítì u-nimiin ki jáam̀-u. 10Ní Yeesu bí-bi yii: “Taa fàŋkìmaan! Cù kí tùkùmaan m-nabiyaamu yii bí nīn cá Gaaliilee. Niin ní bi dàá tin ká-mi.” 11Ŋyunti ŋun binimpoobee dáá bí nsanni ki cée, ní soojab bin nìn cí dikaakulee biba cūtì kitiŋin ki máafì bisaraaŋakpilib tin jítèe kɔkɔ. 12Ní bíǹ kpáfì Juuda yab kpilib ki sòon̄ ki gbìlīǹ tɔb, ní ki nyàab̄ kunimigbaau ki ŋéeb́ soojab nyɔmmu, 13ní ki tùkū-bi yii: “Ní lì yii, kunyeeu timbi dɔ̄ ki gèeǹee, ní u-boonnooliibi dɔ́miń ki yùn̄ u-wunti. 14Báà gɔmina yaa gbìl̄aaa, timbi dàá sòkɔl̀-u kí nyāntí-ni tibɔtin.” 15Ní soojab fɔ̃ɔ̃ animil, ní ki ŋá bi nín bí bí ŋá puee. Ní an bɔtee gbītì Juuda yab kansikin ki dāa sāā díǹ. 16Yeesu boonnooliibi saalaa nì ubɔee búntì Gaaliilee gbantaŋki kiba pu, laakin Yeesu nìn bí bí kíntí-uee. 17Bi nín ká-uee, ní bi gbāaǹ ki jáam̀-u, ama nì míǹ kɔkɔee, bi-kansikin biba nìn dàkafī mili mili. 18Ní Yeesu sútìń ki sòon̄ nì bi, yii: “M fɔ̃ɔ̃ ipɔn kɔkɔ yilpu nì taapu kɔkɔ pu. 19Míǹ puee, nín̄ cámaan atimbun kɔkɔ nib cee kí dū-bi kí kpántí m-boonnooliibi, kí fàl̀-bi Unimbɔti nyim, Ubaati, nì man u-Jipɔɔn nì Circir Fām yindi pu; 20kí dàkà-bi bí nīn ŋúb́ tin kɔkɔ m tīī-ni ní ŋée. Ní nīn nyí yii m bí ni-cee baabadal ali duulnya kúntitam.”


text: 1Dɔɔ ŋwùnù mà nyàŋgèó sɛlɛ wɔ̀lɔ́ mi kulúì nù, mà nɛ̀ màì na bo jìnù dè ye mùndí mǎ jì è nɛ̀ na kamà jààsɛŋ. 2Mà kama má nà jààsɛŋ, kɛní wòlu gbǐn èì e dí dè ye mi kǔlú de tila ŋwùnù é wolòì nai jèè. 3Dɔɔ bulu wɔ ŋwùnù mà sàadaó jàkun wɔ̀lɔ́ nì na bò. Nàí ná dè wòlù na tila mi kulu dè, màì jàvà má jì na kamà mì tɛ̀ɛ̀mì. Mà funàì bulu kàí fɔ́ɔ́n mà nɛ̀ mi kulu dè kàmá tili, kɛní na kulu dè è tili ya. 4Jàkúìn má sàadaó è na bò mà sàadaió è kului jàì nɛ̀ sǐn nu mɛ̀ŋwu. Èó nɔɔ̀ dè mà kamà nà jààsɛŋ, kɛ́ mà nɛó è nà sì è jɛ́ na jàváà dè gbàà mi kulúì nù. 5È dè má naà wòlu sún gbǐn wɔ̀ó wòlù dɛ̀ɛ̀ jààsɛŋ kama ya wɔ̀ó è mì nɛ̀nàì, kɛ́ wɔ̀ nɛ̀nàìó è nà gbǐn kpóŋ, èì má edèè de wɔ nɛ̀nàì na téŋ bɛ́ɛ́lɛ́, èé màì jàvá má kava wɔ̀lɔ́ nù e kàn wɔ̀. 6Sɛlɛ ku saáà é dè nà jɔ̀ɔ̀ wòlu dɔɔ towóè ŋwùnù wɔi gbɛ̀yɛ̀ì gbɛ̀yàíì dè nì. 7Jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ é dè nyɔìŋ nà te wɔ sɛlɛ siíìn e nu tǔn, nà kálà wɔ kulu, nàa nɛ̀ì wɔ̀ɔ kamà jààsɛŋ dí tìti, wɔ̌ jì Ŋgàla sɛ̀lɛ́ɛ̀ jàdè faàìn sa. 8Nai fɛlɛ̀ fɛlɛ̀ì dè, nà nɛ̀ è wɔ̀ sì è wɔ̀ nɛ̀ nà jàvà wɔ̀ dí tìti. 9Sɛlɛ wɔ̀lɔ́ bulu wɔ ŋwùnù mà sàadaó jàkun dɔ̀ɔ̀ na bò. Mà jàvàó ma sìì jɛ́ ná kálìì kulu nu sɛ̌ɛ̀ jɔ̀ɔ̀, nɛ̀ mùndí jɛ́ ná dè mi sɛlɛ siyáì bu sànyà gbǐn nù. 10È dè má nà te má sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔɔ nu tǔn, kɛní mì pɛ́ mà wɔ nu tǔn te ya. Mà te má wòlù gbǐn wɔ nu tǔn, ŋgàmáà nù mà dè má wòlù ma te wòlu nu tǔn sɛlɛ téŋ ŋwùnù, kɛní mà dè e nɛ̀nù na ŋwùnù, Jisɛ̀ Kolàì wɔ bulúì sǐn ku. 11Dɔɔ è nɛ̀ ve Setɔŋ faàìn ě nàu tì èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de à sì wɔ nyàŋgè sɛ̀lɛ́ì. 12Èé má gbàió Toya jɛ̌ɛ̀ nù Tedí Kàí tɛmu ŋwùnù é kàìn Kolàì, mà sìó è mà nɛ̀ Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ wɔ̀ gbulúì kali ya va jòwò sɛ̀lɛ ŋwùnù. 13Kɛ́ mi kulúì èó dè ko èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, màì nɛó nà bíɔ̀ Taitɔ̀ sà. Dɔɔ ŋwùnù mà kwaó va nyɔɔ́ò bɔ̀ì, ma bɛ̀ Mɛsèdoniya kagbóè nù. 14Kɛ́ à nà sa Ŋgàla màmà tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà. Èé à Jisɛ̀ Kolàì wò jòò á dè nù kɔlɛ̀n, nà sɛlɛ̀ wolo mùnɛ̀ kɔ̀ɔn nu kamu wòlù Ŋgàla wɔ́ gbì wò ku, Kolàì wɔ kɔ̀ɔn keli jɛ de bùlu gbowóè nù. Ŋgàla ka è nɛ̀ a gbàvàì keleɤeléì dè é kàìn Kolàì mùnɛ̀ jɛ ti nímí ŋwàli bibi ka dè gbàvàì. 15Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, nà sɛlɛ̀ wolàì mùnɛ̀ lɛ ŋwàli bibi, Jisɛ̀ Kolàì wɔ́ kinya è Ŋgàla ŋwùnù, ŋwɔnɔ̀ e ŋwàlíì è bi ya wòló bò Ŋgàla dè wo sɛlɛ nu sa jìnù nɛ̀ wòló pɛ́ wó malùìŋ. 16Wòló wó malùìŋ, lɛ dɔɔ ŋwàlíì dè wo java jìnù, kɛ́ wòlúò Ŋgàla dè wo sɛlɛ nu sanù è nì ve wò wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwúì. Wòo dè wɔ̀lɔ́ wɔ́ gbɛ̀ jòwo dɔɔ towóè jòwòì yɛ? 17Àì Ŋgàla wɔ wòíì tǔn nɛ̀nàì de, dè mùnɛ̀ wòlíì téŋ, kɛ́ à júwàì è sɛlɛ ŋwɔmu ŋwɔmu èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, Ŋgàla wɔ̀ nà faàn kàlà ya ŋwɔnɔ̀ wɔ bulúì wɔ̀ sì è à dè Kolàì wɔ jòwò nyɔ̀ɔ̀ò.


text:
11Ní mbyà abu waa Cidon tsa ki bye mikyin wa pepe buni ra, nina so hwan kiyo jiji ní bà Cidon ba mikyinni kata ní mbyàyi abu wa babani nu, nina con ní vyin pukan mikyinni, mikyinni tsaba jinni suu numa ki cin abu baa baba waa nī tsa. Nina she zen bu Cidon, nina con ba mikyin jiji m bi ki byeni m mbyàni, nina con jiji ní tse ba wajinderi buni, ní tsa koke kata we hwan bu Cidon. Abu baa nī ndi tsa hora kata ni mbyā sanbe ra, nī ta dini danra nī bàni nī ba ada dzun ki cin bu aji wa ci kara.
FREE!
One App.
1603 Languages.


text: Sódíọ̀mù jẹ́ ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà kan tó ní àmí-ìdámọ̀ Na (láti Látìnì: natrium) lórí tábìlì ìdásìkò àwọn ẹ́límẹ̀ntì àti nọ́mbà átọ̀mù 11. O je metali riro, alawo fadaka funfun to untete sedarapo, beesini o je ikan ninu awon metali alkali; Isotopu re nikan to fesemule ni 23Na. Metali yi ko da wa fun ra ara re nikan ni idaye, sugbon be o wa ni adapo; o koko je pipinsoto latowo Humphry Davy ni 1807 pelu elektrolisisi haidroksidi sodiumu. Sodiomu ni elimenti ikefa to gbale julo ninu ipele-igbele Aye, o si wa ninu opo awon alumoni bi feldspar, sodalaiti ati iyo okuta. Opo awon iyo sodiomu ni won je yiyo somi daada, be sini sodiomu won ti je yiyo jade latowo omi to fi je pe kloridi ati sodiomu ni awon elimenti to wopo ni wuwo ninu awon omi okun Ile-Aye.


text:
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): B
Atumo-Ede: (Yoruba-English): B
Oju-iwe Kiini[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
baboon: n; (Baboon is an animal.) ìnàkí Eranko ni ìnàkí
baby:n; (The priest prayed for all babies.) omo owóÀlùfáà gbàdúrà fún gbogbo àwon omo owó
bachelor:n; (The bachelor refuses to get married.) àpón okùnrin, Àpónkùnrin náà kò láti fè ìyàwó
back:n; (Turn its back to me.) èyìn Ko èyìn rè sí mi
back:v; (Don’t back mi) ko èyìn sí; te lé Ma ko èyìn sí mi
back: adv; (He paid the money back.) padà o san owó náà padà
backwards:adv; (They asked the Child to go backwards.) padàséyìn Wón ní kí omo náà pedàséyìn
background:n; (He gave the picture he drew a very good background.) pile Ó fún àwòran tó yà ní ìpìle tó dára.
bacon:n; (Bacon is sweet with salt.) eran èyìn elédè Eran èyin elédè dùn pèlu iyò
bacteria:n; (Bacteria causes deseases.) kokoro tàbí ògbìn kékere tí a le fi èro wò. Kòkò máa n fa àrùn
bad:adj; (The man is too bad.) burú Okùnrin náa buru jù
badge: (There is a badge on Tunde’s shirt.) Ami asafihan, ìdánimò Àmi idánimò wà lára ewù Tuned
badminton: n; (Ade likes playing badminton.) Ere ìdáraya oní-bóòlù kékere àfigi gbé Ade féràn láti maa gbá bóòlù kékeré àláfígigbá.
baggage: (Adé took care of his baggage when he wanted to travel.) Àpò erù fùn ìrìn-àjò-orisìí erù ni a kó sínú àpò náà. Adé tójú àpò erù rè dáadáa nígbà tí o fé rin ìrìn-àjò bait:n; (The bait fixed into the hook was too small for the fishes to see) ìje Ije enu ìwo náà kéré fún eja láti rí
bake: v; (He baked bread.) yan Ó yan búrédi
baker:n; (The bake baked many loaves of bread.) olùyan Olùyan náà yan òpòlopo búrédì
bakery: n; (He has a bread bakery.)
ilé isé ìyan-nnkan Ó ní ilé ise ìyanbúrèdì
balance:v; (The farmer weighug sale to balance the weigh of his cocoa bags equally.) wòn lógboogba Agbè náà fì ìwon won àwon kòkó rè loogboogba
balance:n; (They have bought a new weighinh scale.) ìwon-èro tí a fi n won nnkan Won ti rà ero ìwòn tuntun
badge:n; (He sewed the badge with his shirt.) àmi O rán ami náàmó èwu re
balcony:n; (I met him at the balcony.) òdèdè tí ó lókè ni ilé ètéèsì. Ní òdèdè tí ó wà ní òke pètésì ni mo ti bá a .
bald:adj; (The old man is bald headed.) pípárí Okùnrin agbàlagbè náà ti di apárí
bale:n; (He went to the bank with bales of money.) ìdì O kó awon ìdì owó náà lo sí ilé ìfowó pamosí
bale:v; (The waste papers are bailed) dì Won dì àwon ìwé tí kò wùlò pò
ball:n; (He knows how to play footaball.) bóòlù; ohunkóhun tí a sù róbóbó Ó mò nípa bóòlù aláfesègbá
ballet:n; (I have never taken part in ballet.) ere-orúse oníyó tí kò lórò síso Nínú N kò bá won kópa nínú eré-onise oníjó tí ko lórò síso nínú rí.
balloon:n; (The Children love to play with balloos.)apo róbà tí a fé atégùn sí Awon omodé náa féràn láti máa fí apo roba tí a fé ategun sínú rè. Sere ballpoint:n; (The ballpoint has spoilt.)
kálámù ìkòwé onírin rógódó lénu kálámù ìkòwé onírin rógódó lénu náa ti bàjé
bamboo:n; (The house was built with Bamboo). oparun Oparun ni wón fi kó ilé náa
ban:v; (We shall ban smoking in the school) fi òfin dè A ó fi òfin de sìgá mimu nílé iwé
ban: n; (There is a ban on fighting in the school.) ìfòfindè Ìfòfindè wà lórí ìjà jíjà nile ìwé
banana:n; (Banana is common in Ile-Ifè) ògèdè were Ògèdè were wópò ni Ile-Ifè
band:n; (He uses bands to tie it well.) ìde; ìso Ó fi iso/ide dì í dáadáa
bandage:n; (He used bandages to tie up his wound.) ìrèpé aso tí awon orísègun fí n di ojú ogbé máa n di ojú ogbè di egbò rè
bandage:v; (He bandaged his wound tightly.) dì-di ojú egbò O di ojú ogbé rè dan-in-dan-in
bandit:n; (The man is a complete bandit) olósà Olóbà gbáà ni okùnrin náà
bang:n; (He always shuts the door with a bang.) àriwo òjijì N se ni o máa n tilekun pèlú ariwo òjiji.
bang:v; (Please don’t bang the door when you go out) ti gbà fi pariwo òjiji Máse fi ilèkùn ijéun pariwo tó o bá jade
bangle: n; (A goldsmith manufactured this bangle).ègbà owó Alágbède to ro ègbà owó yìí
banish: v; (The king banished him) lé kírò ní ile, gbè kuro (lókàn) Oba náà lé e kuro ní ìlú O gbé ìwàkuwà oko rè kúrò lókàn rè.
bank: n; (She banished herself from her husband's mis-behaviour). (He is the manage of the bank) ilé ìfowópamósí; bèbè odò Oun ni olorí ilé ìfowopamósí náà O dúró sí bèbè odò
baptise:v; (He stood at the bank of a river.) (John the Baptist baptized Jesus Christ.) rì bo oni-sàmi sí gégé bí ùàmà kìrìsìteenì. Jòhánù onítèbomi ló se ìrìbomi fún Jésù kirisiti.
bar:n; (He was called to the bar.) irin tàbí igi gbooro; iyanrì tí n dí nu odò, ibi tí tóón tí n dúró rojó ní kootu, egbé àwon agbejórò Wón pèé sínú egbé àwon agbejó rò
bar:v; (Poverty bars the way to progress.) dénà Ìsé ló máa n dínà ìlosíwájú
barbed wire: n; (He fenced his house with barbed wire).
irin tín-ún-tún-ún-rún tí a hun lónà tí nnkan kò lè koja nínú re. O fi ìrìn tín-ún-rún tún-ún-rún tí a hun pò se gbà jí ile rè ká
barber: n; (The man is a barber.)
onígbàjámò Onígbàjámo ni okùnrin náà
bargain: v; (He bargained with girl over the price that he would sell it for.) dúnàá- dúrà; ná- se àdéhùn oje to fé san tabí fé rà á; sàdéhun O sàdéhùn pelu omobìnrin náà; oye tó fé ta á
bark: v; (He barked like a dog.) gbó O gbó bí ajá
barrack:n; (The government has built many barracks for our soldiers.) ibùgbé awon ológun tàbi àwon agbófuiró.Àwon ìjoba tí ko òpòlopo àwon ibùgbé fún àwon ológun wa
barrel:n; (The barrel of water is at the back of the house.) agbá Agbá omi náà léhìnkìnlé
barren: adj; (The woman was barren for three years.)yàgàn, se aláìléso Obinrin náà yagan fun odún méta
barrier: n; (There are barriers on that road.) ìdína; ìdènà Ìdínà wà ní ojú ònà yen
barrow: (He put the loads in the wheel barrow.) kèkè erù èwù omo owó; ojú orórì òkú. O kó awon erù náà sínú kèké erù barter:n; (Our forefathers used to trade by barter system.)pàsípàro; ìpààrò. Pàsípààrò ni àwon bàbá nla wa máa ni se láyé àtojo
barter:v; (He bartered his clothes for shoes.) pààrò, se pàsípààrò. Ó fi aso rè pààrò fún bàta base:n; (The base of the pit is very dark.) ìsàlé, ìpìlè, ìjokòó Ìpìle kòtò náà sókùnkùn gidi
Basis: n; (What is the basis for your opinion?) pàtó Kí ni pàtó èrò okàn re?
basket: n; (He filled the basket with fruits). apèrè àgbòn Ó fí èso kún inú apèrè náa
baskeball: n; (The child is playing basketball.) bóòlu alápèrè Omo náa n gbá bóòlu alápèrè
bat: n; (He killed two bats yesterday.) (He bough a pair of new bats) àdán, òòbè Ó pa adan méjì lánàá Pákó pèlèbe tí a fi n gbá eyin orí tábílè. Ó ra pákó pèkó pelebe tuntun méjì tí a fi n gbá eyin orí tábieì
batch: (He has completed the first batch.) owó kan, àpapò nnkan Ó ti pari òwó àkókó
bathe: (We often bathe in the river on hot days.) wè: lúwèé A máa n sábàa wè nínú odò naa nìgbà oru
bathroom: n; (The students built a bathroom in their school.) balùwè; ibi ìwe-ibì ti a n wè sí Awon akekòó náà kó balùwè ní ilé-ìwé won
battery: n; (He bought a new battery to his car.) ohun ìjà ogun, àpótí ìnúnáwa. Ó ra apótí ìmúnáwa túntun sí mótò ayókélé rè
battle: n; (They have stopped the battle). ìjà, ogun Wón ti dá ijà náà dúró
battle: v; (He battle with cancer for three years).bá jà; jagun Ó bá aisan jejere jagun fún Odún méta
be: v; (You don’t know what you will be tomorrow.) jé; dà’dì O kò mo ohun tí o le jé lóla beach: n; (I will go to the beach tomorrow.) etí òkun; èbá òkun N ó lo sí etí òkun lóla
bead: (She has bought new set of beads.) ìlèkè Ó ti ra àwon ìlèke tuntun
beak: n; (He cut away the beak of the bird.) enu eye; agógó eye Ó gé enu eye náà dànú
bear: n; (Bear is not common in Africa.) bíárì-irufé erànko nlá kan tí ó n gbé ilè ótútù. bíárì ko wópò ní Ile Adúláw’`
bear: v; (Who is bearing John?) (He bears it all) jé orúk, fara dà Ta lo n jé Jòhánù Ó fara dà a gbogbo rè
beard: n; (The man shaved his beard.)
irùngbòn Okùnrìn náa fá irùngbòn rè
beast: n; (The beast has devoured my goat.) eranko búburú Eranko búburú ti pa ewúré mi je
beat: v; (The teacher beat the child.) lù Olùkó lu omo náà
beautiful: adj; (The lady is beautiful) tí o rewa; tí o dara Omobìnrin náà rewà
beauty: n; (She has lost her beauty.) ewà, òsó, dídára Ó ti so ewà rè nù
beckon: v; (The beckoned to me to come.) juwó sí; se àpeere sí Wón juwó sí mi kí n wá
become: (I want to become a lawyer.)dì Mo fé di agbejórò
because: conj; (I bought the book because of the child.) nítorí; tori tí Mo ra ìwè náà nítori omo náà
bed: n; ibùsùn (We have many beds in our house.) (The machine rests on a bed of concrete.) A ní ibùsùn púpò nínú ilé wa Odò; isale Èro náà sùn lé ìsàlè kannkéré náà
bed: v; (He bedded the bricks in concrete.) so pò dáindáin; to pò rémúrémú ó to àwon bíríkì náà pò rémúrémú pèlú kannkéré
beef: n; (He bought beef for me.) eran màálù Ó ra eran màálù fún mi
beetle: (The beetle is dead.)olóbòn-ùn-bon-un Olóbon-ùn-bon-ùn náà ti kú.
before: adv; (I came before him.) saájú Mo dé saájú rè
beg: v; (He begged them.) sagbe: toro: bèbè Ó bè wón.
begin: v; (We shall begin the work tomorrow.) bèrè A ó bere isé náà ní òla
bahalf: n; (He collected the money on my behalf.) ìtìléyìn; ojú rere ìdúrónípò; nípò ó gba owo náà nípò mi
behave: v; (I want you to behave well.) hùwa, lò Mo fé kí o hùwa dáadáa
behind: prep; (He stood behind the Child.) léyin Ó dúró léyìn omo náà
belief: n; (It was my belief that she went.) ìgbàgbó Ìgbàgbó mi nip é ó lo
believe: v ; (I believe in God.) gbàgbó; ní ìdánilójú Mo gbàgbó nínú olórun.
bell: n; (He rang the bell) agogo tí a n lù Ó lú agogo náà.
bellow: v; (The man was bellowing like a cow.) ke bíì máàlu Okùnrin náà n ké b’’I màálù
bellows: n; (The goldsmith bought a new bellows.) ewìrìAlágbède náa ra ewìrì tuntun
belly: n; (He stabbed the child in the belly.) ikùn Ó gún omo náà ní obè ní ikùn.
belong: v; (These books belong to me.) se tem; jé teni Tí èmi ni àwon ìwé yìí
beloved: adj; (I want there with my beloved wife.) olùfé; àyànfé. Mo lo sí ibè pèlú olólùfé ayà mi.
belt:n; (He has lost his belt.) láwàní; òjá àmùrè; ìgbànú; ìgbàjá. Ó ti so ìgbànú rè nù belt: v; (His dress was betted at the waist.) ìgbàja, so ìgbànú. Ó fi ìgbànú so aso to wò módìí dáadáa
bench:n; (He sat on a bench.) (The attorney turned to address the bench.)ìjokòó Ó jókòó lórí ìjokòó kan Ìjókòó tàbí egbé àwon adájó ni lé ejó Adájó agbà náà yí padà láti bá ìjokòó /egbé àwon adájó náà sòrò.
bend: v; (He bent the iron.) wó; tè Ó wó irin náà
bend: n; (He cut the bend from the tree.) ibi tí o wó, ibi tí o tè O gé ibi tí ó te lára igi náà
beneath: prep; (The river is flowing beneath the Bridge.) nísàlè; lábè Oni náa n sàn lábè afárá
benefit: n; (I have not seen any benefit in my coming here.) aìfààní; èrè N ko tíì rí àìfààní kankan nínú wìwá sí ibí mí
beside: prep; (He stood beside me.) ní ègbé Ó dúró ní ègbé mi
besides: pre/adv; (Basides working as a doctor, he also writes novels.) pèlúpèlú; yàtó fún. Yàtó fún síse isé ìsègun, Ó tún máa n ko ìtàn arobo
best: adj; (This house is the best in our compound.) dara julo Ile yìí ló dára julo ni adúgbò wa
betrag: v; (The woman betrayed her husband.) sòfófó, fi han, tú asírí; Sekúpa Obìnrin náà tú asírí oko rè
better:adj; (This one is better.) sàn; sàn ju; dára ju Eyí sàn jú
between: prep; (There is a strife between them.) (He stood between us.)láàrin; lágbede méjì. Ìja wà láàrin won Ó duro lágbede méjì wa
beverage:n; (Give beverages to me.) ohun mí mu Fún mi ni ohun mímù
beware:v; (Beware of bad friends.) sóra; year; kíyèsára Sóra fún àwon oré burúkú
beyond: prep; (He stands beyond the house.) níwaju; ní ìkoja Ó dúro ní ìkojá ilé náà
beyond: (He did it beyond my expectation.) kojá: jù Ó se é ju bí mo ti se fé lo
bicycle: n; (My mother bought me a bicycle.) kèké Íyá mi ra kèké fún mi lose tó koja last week.
bible: n; (The child bought a new bible.) Bibeli –ìwe mímó onígbàgbó Omo náà ra Bíbélì tuntun
bid: v; (He bade me to come near.) (He bade us farewell.) fi àse fún; fi owó lé. So-òrò ìkeyin ó fase fún mi kí n sunmó tòsí Ó sòrò ìkeyin fún wa
bid: n; (Bids were invited for construction of a new government house.) ìfowóléWón pe àwon ènìyàn fún ìfowóle kíkó ilé ijòba tuntun náà.
big: adj; (The house very big.) tóbi Ilé náà tóbi púpò
bill: n; (It is a bill that becomes a law.) àbádòfin Àbádòfin ló máa n di ofin
bin: n; (The man bought a new dust bin.) irufé garawa tabi àpótí Okunrin naa ra garawa ìkólè tuntun kan
biography: n; (They have read the biography of that man that died yesterday.) Itan ìgbésí ayé èdá Wo ti ka ìtan ìgbésí ayé Okùnrin náà tó ku lánàá .
biology: n; (Akin is a biology teacher.) Ekó ìjìnlè lórí Ohun elemi bí irúgbìn ati eranko Olùkó ekó ìjìnlè lórí ohun elemi bí irúgbìn àti eranko ní Akin.
bird: n; (Birds builds their nest on the trees.) eye Awon eye máa n ko ité won sórí Igi.
birth: n; (Birth is a providential grace.) Ìbímo; bíbímo. Oo re-òfé olórun ni ìbímo jé
biscuit: n; (He gave me a biscuit.)
akara òyìnbó O fún mi ní akara òyìnbó je
bit: adj; (Ade gave me a bit of soup.) síún, tíún, gán-ún Ade fún mi ni obè tíún
bite: v; (He bit his finger.) bù je; gé je Ó gé ìka rè je.
bitter: adj; (It is as bitter as bitter leaf.) korò Ó korò bí ewúro.
black;adj; (The black dog is here.) dúdúAjá dúdú náà wà níbí.
black: n; (Black is his best colour.) àwo dídú Àwò dídú lo féràn jù. blackboard: n; (We have blackboards in our classroom.) pátákó ìkòwé A ní pátáko ìkòwé ní yàrá ìkàwé Wa.
blade:n; (He bought two blades yesterday.) abe; abefélé; Ó ra abefélé méjì lánàá.
blame: n; (If we don’t complete this job, you will take the blame.) Ibáwì; idálébi Tí a kò bá parí sé yìí ìwo ni yóò gba ìdálébi rè.
blame: v; (He blamed the child.) bá wí; dá lébi Ó bá omo náà wí
blanket: n; (He bought a new blanket.) aso ìbora; aso itésùn Ó ra aso ìbora tuntun
blast: n; (The blast is too much.) Iró kikan; fife èfúùfù; iró ipè. Iró kíkan kíkan náà ti n pò jù.
blast: (He didn’t allow the bomb to blast.) bú gbàmù Ko jé kí àdó olorí naa bú gbamu
blaze: n; (There was a blaze of fire at the company yesterday.) òwó iná Owó iná sé yo nílé isé náà lánàà
blaze: v; (The fire blazed out unexpectedly.) sé yo Òwó iná sé yo láìròtélè. bleach: v; (He bleached his clothes.) bo: so di funfun O bó aso re.
bleach: n; (He bought new bleach yesterday.) oògùn ibódòtí Ó ra oogùn ibódòti tuntun lanáà.
bleak: adj; (The future of a lazy man is bleak.) ti ko sí ìrètí àti dár tí kò dára; tutu; tí kò dájú
bleat: v; (He asked him to bleat like a sheep.) ké bí àgùntàn ó ní kí ó ké bí aùntan
bleat: n; (The lamb gave a faint bleat.) igbe àgùntàn Òdó àgùntàn náà kò lè ké jákè.
bleed: v; (The child is bleeding through the nose.) sèjè Èjè n jade láto inú omo náà
blend: v; (He blended the thour with milk to make it sweet.) dà pò mú dùn Ó da ìyèfun náà pò mó wàrà lati mú un dùn
blend: n; (A blend of beverages is very sweet.) adalu ohun mímu máa n dùn
bless: v; (God will bless you.) bù kún Olórun yóò bù kún fun o
blew: v; (He blew air at the hot food.) (He blew air with his mouth.) fé atégùn sí Ó fé ategun sí oúnje gbígbóná náa Ó fie mi fé atégùn
blind: adj; (The man is blind.) foju. Sòkùnkun sí Okùnrin náà fójú.
blindfold: v; (Strange love has blindfolded the man.) dí loju; bo loju sú lójú Ifé àjèjì ti bo okùnrin náà lójú
blindness: n; (Blindness is troubling him.) àìrían ìfójú n dààmú rè.
blink: v; (He blinks his eyes.) séjú Ó n se ojú rè
blister: n; (The accident has cause blister on his body.) ilérórò; oówo, wúwú. Ìjàmbá náà tí jé kí iléròró wàní are rè
block: n; (He removed the block.) ìdínà O mu ìdínà náà kúrò
block: v; (He blocked the way againt the rat.) sénà; dina Ó sénà mó eku náà
blonde: adj; (The child has blonde hair.) pupa fúéúé Omo náà ní irun pupa fúéfúé
blood: n; (The child needs blood.) èjè Omo náà nílò èjè.
bloom: n; (The tree is in bloom.) ìrúwé; irudi; títanná Ìtaná igi náà famimóira.
bloom: v; (The tree is blooming.) tanná; rudi; ruwe Igi náà rudí
blossom: n; (The trees are all in blossom.) ìtànná ewèko; ìtànna igi; òdòdó Àwon igi náa wà ni àsìko ìtànná won
blossom: v; (The tree has stated blossoming since last week.) yo ìtànná; yo yètuyètu Igi náà ti n yo ìtànná láti òse to Koje
blot: n (There is a blot on the white cloth.) àbàwón Àbàwón wà lára aso funfun náà
blot: v; (He blotted his book with pen ink.) se àbàwón sí Ó se àbàwón sí wé re pèlú aró kálámù.
blouse: n; (She bought a new blouse.) èwù awòlékè obìnrin. Ó ra èwù àwàlékè tuntun.
blow: v; (He blew whistle.) (He blew air.) fun : fé Ó fun fèrè O fé atégun
blue: adj; (The cloth is blue.) (He bought a blue cloth.) òfefè Aso náà ní àwò ofefè O ra aso aláwò òfèfé
blue; n; (Blue is very good.) àwò ojú òrun; àwò ofefè Àwò ojú òrun/ èfefè dárà
blush: v; (He blushed because of the bad incidents.) bojú jé; pón lójú O bojú jé nítorí ìsèlè náà
blush: n; (She cannot hide her blush.) ibojuje; ìlejú koko Ko le fi ibójujé re pamo
boa: n; (The hunter killed a boa.) erè; ejò nlá. Ode pa erè
boar: n; (The hunter killed a boar yesterday.) ìmàdò; elédé egàn Ode náà pa ìmàdò nlá kan lánàá.
board: v; (He boarded a bus to his house.) wo; kó símú Ó wo okò lo sí ilé rè
board: n; (He put the poster up on the board.) (The board is/are unhappy about falling sales.) pátákó Ó le àwòrán náà mo ojú pátákó lókè Ìgbìmò Inú ìgbìmò náà kò dùn bí iye ojà tí wón n ní tà tí se n wale
boast: v; (Don’t boast fabout what is not yet certain for you.) fón enu. Máse fón enu fún nnkan tí ko ti í da e lójú
boast: (His boast is too much.) Ìfónu Ifónnu rè ti p`dojù.
bob: v; (He was bobbing as if he wanted to sleep.) pààrà; rìn kiri. O n paara bí eni pe ó fe jale
bob: n; (The bob you have engaged yourself in cannot favour you.) ìpààrà: ìrìnkiri; ìrìnsótè-sódò Ipààrà tí gùnlé yìí kò lè sé o ri àn fààní.
body: n; (Esau had hair all over his body.) ara Esau ní irun ni gbogbo ara rè
boil: v; (He boiled the meats they gave him.) bò O bo eran tí won fún-un.
bold: adj; (The man is very bold.) gbóyà; gbójú-gboya Okùnrin náà gbájú-gbóyà
Oju-iwe Keji[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
bolt: n; (He bought three small boits.) ìdè O ra awon ìdè kékèéké méta
bómà: n; (He lead the cattle to their bana.) ògbà eran; ibùgbé eran Ó da awon màálù náà wo ibùgbé Won. bomb: n; (He killed his enemies with a bomb.)
àdó olóró Ó pa àwon òtá rè pèlú adó olóró
bomb: v; (He bombed the quarters.) fi adó dóró parun Ó fi adó olora pa agbegbe náà run
bond: n; (Both of them have entered into a bond.) idè; ìmùle; iwé adéhùn Àwon méjèèjì ti se ìmùlè láàrin ara won.
bone:n; (The femur is the longest bone in the body.) egungun Egungun itan ló gùn jù ninu gbogbo àwon ègungun ara
bonfire: n; (The bonfire covers all this compound.) àkàndá má; iná nlá tí a tan síla lákòókò àriyá Akanda me nlá náà mole yìí gbogbo agbègbe yìí
bonnet:n; (He opened the bonnet of the car.) imú okò ayókélé Ó sí imú oko ayókélé náà sílè
book: n; (He was reading his book.) ìwé Ó n ka iwé rè
boo: v; (He has booked the accommodation for us.) Sètò sílè nípa sísanwo Ó tí seto ele tí a o gbé síle
bookcase:n; (He bought a new book case.) àpótí ìkówèésí Ó ra àpóti- ìkówèésí tuntun
boot: n; (The soldiers cottected new boots) (He locked the book of the car.) bàtà; èyìn okò-ibi ìkérùsí eéyìn okò. Àwon ome ológun náa gbe bàtá tuntun Ó ti èyìn okò ayokélé náà
border: n; (The stood at the border of the town.) ìpèkun : ibodè Won duro ni ìpekun ìlú nàá.
bore: v; (The bore can bore through rock.) (I have heard all his storied before they bore me/he bores me.) lu; gbé I hunnkan yìí lè lu òkútà kojá Sú; dá lágara Mo ti gbó awon ìtan ìtan re télè wón ti sú mi
bore: n; (Don’t be such a bore;) (He has a twelve-bore shotgun) ìdámilágara Má saya adámilágara báyen Oníhò; ihò gbígbéjìn Ó ní ìbon olójú/oníhò méjìlá
born: v; (He was born last year.) bí A bí I lódún tó kojá
borne: V; (He has borne three Children.) bí Ó bí omo mela
borrow:v; (I borrowed money from him.) yá; Mo yá owo lówó rè
boss: n; (The bose was annoyed with his secretary.) ogà elèisé Ogá ibi isé náà binú sí akòwé rè
botany: v; (Our teacher is very verse in botany.) èkó ìjìnlè nípa ohun ógbìn Olukó wa ni ìrò ìhìnlè nínú èjó ìjìnlè nípa ohun ògbìn.
both: adj; (Both of them are here.) méjèèjì Àwon méjèèjì wà níbí
bother: v; (Don’t bother yourself.) yo lenu; dààmú. Má yo arà re lému
bottle: (He put water in all the empty bottles.) ìgò; sago. Ó ro omi sínu gbogbo kòròfo ìgò náà.
bottom: n; (The bottom of the bottle is dirly.) ìsàle; ìpìlè; ìdí Idí ìgò náà dòtí
bought: v; (He bought a car yesterday.) rà O ra òkò ayókélé lánàá.
boulder:n; (The boulder cannot be moved.) òkúta nláribitì Òkúta nlá ribiti náà ko se e si nídìí
bounce: n; (He allow the baby a bounce before the put her on her back.)tito sókè, fifò sókè, Ó fún omo náà laaye itosoke èèkan kí o tó gbé e pòn séyìn
bounce: v; (The baby is bouncing on his mother’s back.) to; fò sókè omo náà n to sókè eéyìn ìyàá rè
boundary: n; (He showed the boundary between the two towns.) ààlà; òpin ó fí ààlá ààrin àwon ilú mejèèjì hàn mí. bouy: n; (The bouy is no more working Well.) amí lóju omi láti tóka ewu fún oko Àmì lójú omi tí ó n’tóka bí oke se ye kó rìn ko sisé dáadáa
bow:n; (The bow is no more good.) orun Orun náà ti bàjé
bow: (The bowed down for their boss.) (The congregation bowed their heads in prayer.) teríba fún; tè bere Wó tè fún ogá won Ìjo ènìyan te orí won ba fún àdúrà.
bowl: n; (He bought a new bowl.) Opón; abó kolo Ó ra opón tuntun
box: n; (He packed his clothes in a box.) àpótí Ó pa aso rè mó sínú àpótí
boy:n; (The boy has left.) odómokùnrin Odómokùnrin náa ti lo
boycott:n; (There was a boycott of election by the political parties.) àsepatì Awon ègbé òsèlu náà se àpatì ìdìbò náà.
boyctt: v; (Don’t boycott my house.) pa ti má se pa ilé mi ti.
brace: ìdè; (The brace of my trousers cuit.) ojá ; ohun tí a fi gbá nnkan. Okùn tí mo fi mú sòkòtò mi lókè ti já.
brace: v; (He braced the door with iron rod.) dè; fi gbá ó fi irín gbá ilèkùn náà.
bracelet:n; (I bought a golden bracelet yesterday.) ègbà owó mo ra ègbà owó olómi góòlù lánàá.
bracket:n; (He puts the word in a bracket.) àmì àkámó ó fi òró náà sínú àkámó
bracket: (Make sure you put all the borrwed words in bracket.) fi sínú àmì àkámó Rí ì dajú pr o fí gbogbo awon òrò ayálò sínú àkámó brag: v; (He likes to brag.) hale, se féfé yangàn ó féràn látì maa hale
braid:v; (He likes to brag.) (The lady braids her hairs.) dì hun; omobínrin náà dì irun rè
braid:n; (She prefers braid to all other styles.) irun dídì; ìhun ó feran irin dídì ju gbogbo awon àrà yòóku li a lè firun dá
brain: n; (The Child has a sharp brain.) opolo, omo náà pè.
brake: n; (The bicycle doesn’t have good brake. Ìjámu kèké náà ko ní ìjanu tí o dára
brake: v; (The driver quickly apply brake to avoid accident.) lo ìjánu Awakò náà lo ìyánu kí ìjàmbá má bà á selè
branch: n; (He cut the branches of the tree) èka ó gé àwon èka igi náà
branch:v; (He branched to the right.) yà; peka o ya sí apá òtún .
brand:n; (The good have the same brand.) àmì tó wà lára ojà títa àmì ègan. Àwon ojà náà ní àmì kan náà
brand: (He branded his own products to differentiate them from other.) sàmì sí; sàmì ègàn sí láná; kégàn Ó sàmì sí àwon òjà re láti yà wón sótò lára àwon mìíràn
brittle:adj; (The bone is vey brittle.) rorùn láti Eegun náà ròrun láti fó
broad:adj; (The road is broad.) gbòòròònà nàá gbòòrò.
broadcast: v; (He broadcast the news on the television.) fán káàkiri, tàn káàkiri ó tan ìròyìn náà kaye lórí èro móhùn-máworan
broadcast: n; (He stood against the broadcast of the program.) ìtànkáàkìrí Ó ta ko ìràn kaakìri ètò náà
broken:adj; (He threw away the broken bottle.) fífó ó da efífó ìgò náà nù
broken:v; (The bottle has broken.) Ìgò náà ti fó bronze: (The wrist watch is made from bronge.) adàlu bàbà àti ide Àdàlù bàbà àti ide ní wón fi se aago owó náa
brooch: n; (The lady always uses broocher.) ìktí òsó tí àwon obìnrin náà máa n lo ikótí osò lati fi so èwu re lórùn nigbà gbogbo.
brood: v; b (The hen broods its eggs.) sàba; pa eyin Adìe náa pa àwon eyin rè.
brood: n; (The two chicken are of the same brood.) om eye tí ìyá won jo pa nígbà kan náà Ìgbà kàn náà ní won pa awon omo ad`ye mejéèji.
brook: n; (We bathe in a brook.) odò ìsàn kékeré A wè nínú odò ìsàn kékeré
brook: v; (He brooked the suffering.) fara dà ó farad a ìnira náà
broom: n; (He gave me a broom.) owò; ìgbálè ó fún mi ní igbálè kan
broomstick:n (Give me a broomstick from the broom.) sasawo; eyo omo owo. fún mini eyo omo owo kan nínú owò yen
brother: n; (Adé is my brother) arákùnrin Arákùnrin mí ni Adé
brow: n; (The dangling stick hit my brow.) (He stood at the brow of the hill.) iwájùn orí; sónsó orí òkè Igi tó n jì dirodiro náà gbá mi níwàju orí . Ó dúró ní sónsó orí òkè.
bruis:v; (He bruised the head of the snake) tè ré; pa lara ó te ejò náà lórí mólè
bruise: n; (The ara bruises on the body of the thief.) ogbé ìtèré, ìpalára ojú ogbé wà lára olè náà
brush: v; (He brushed the dust off is cloth.) gbònnù ó gbon ìdòtí kúrò lara aso rè.
brush: n; (He bought a new brush.) owò –owò ìgbòn-nnkan –nù ó ra owò/ ìgbon-nnkan-nù tuntun
brutal: adj; (The man is too brutal.) rorò; níkà okùnrin náà rorò
brutality: n; (He showed his brutality by stabbing the Child.) ìrorò; ìsèka ó fi ìrorò rè han nípe gígún omo náà lobe
brute: n; (My husband is a brute.) ònrorò; ika onroro ni okò mi
buck: n; (Buck goes to drink at the river in the evening.) ako àgbònrín ; obúko; Ako àgbònrin a máa nmimu ni odo ìsàn ní owó àsálé bucket: n; (He bought a new bucket.) garawa ó ra garawa tuntun
buckle: n; (The shoe has two buckles.) ìdè bàtà náà ní ide méjì
buckle:v; (He buckle his shoes.) ìdè nnkan ó de bata rè
bud: n; (He pruned the new buds from the tree.) eélù ó já àwon ìdì tuntun ara igi náà kúrò
bud; v; (The orange tree has budded.) rudí; rúwè Igí osàn náà ti rudi
budge: v; (He budged the big stone.) mi; sún ó mí òkúta nlá naa
budget: n; (The president of this counting has read the budget.) ìwé ìròyìn owó ; iwe ìròyìn ètó ìsíná. Aare orílè-ede yìí tí ka iwè ètò ìsúná owó.
buffalo :v; (Buffalo is a wicked animal.) efòn Eranko búburú ni efon
bug : n; (Bed buy is among all the bugs that bite.) kòkòro; ìda; ìdun Idún wà lára àwon kokorò kékèèke tó n jèyan.
build: v; (He built a house.) kó ilé; mo o k\ó ilé building: n; (The building are very good.) ilé ti a kó Awon ilé tí wón kó náà dára
bulge: v; (when my mother came back from the market, her bag was bulging with things.) wú sóde; wú síta. Àpò ìyá mi wu pèlu orisìí awon nnkan tó rà nìgbà tí o ti ojà dé
burglear :n; (The police men have arrested the burglars.) afólé; fótéfólé –eni tí o wole onílé láti jí erù kó
bulgle : (The hunter lost his bugle.) fère ìpè ologun ode náà so fèrè rè nù
bulk : (He bought it in bulk.) ìwon nlanlá; tìtobi ó rà a ní nlá
bull: n; He slaughter the bull.) ako màákù ó pa ako màálù naa
bulldoze: n; (The government has bought a new bulldozer.) èro ìpalèmó. Ijoba ti ra ero ìpalemó tuntun
bullet : n; (The bullet wounded him.) ota ìbon; ahaya ota ìbon náa pá eara
bullock: n; (He slaughter a bullock.) egboro ako màálù; odá màálu ó pa egboro ato màálù kan bully: (The man is a complete bully.) aninilára; ayonilénu Ayonilénu pómbélé ni okùnrin náà
bully:v; (The teacher always bullies on his students.) ipá láyà; kígbe mó olùkó náà máa n pá àwon akékòó rè láyá.
bully goat: n’ (The man has a bully goat.) obúko tabi ako ewúre òkùnrin náa ni ako ewúré kan bump: n; (The bump is still there.) wíwú soke wiwu náà sì wa mibe
bump:v; (He bumped against chair.) ko lù ó ko lu àga
bumper: n; (He hit the bumper of the car.) ìdáàbòbò okò ó ko lu ìdáàbòbò okò ayókélé náà. bun: n; (He ate bun yesterday.) akara róbóto àláàádùn ó je àkàrà roboto aláàádun lánàná
bunch: (He bounght a bunch of plantain.) siiri; akója nnkan ó ra siiri ògèdè àgbagbà bindle: n; (The bundles of stick are plenty.) ìdì; erù. Àwon ìdì igi náà pò
bungalow: n; (He has buit a bungalow.) irúfé ilé ile kan ó ti kó irúfé ilé ilè kan
bunk: n; (They put two or three bunks on top of another to save place.) ibùsin tí se mó ògiri wón to ibùsùn meji tabi meta léra, nitorí ààyè
burial:n; (His burial will be on Tuesday.) ayeye ìsìnkú ojó ìségun ní ayeye ìsùn kú rè
burn: v; (Fires were burning all over they city.) (The house burned to the ground.) jònà; jó Iná n jò ní gbogbo ìlú naa Ile náà jóná pátápátá
burrow: n; (I saw a burrow yesterday.) ihò ehoro mo rí ihò ehoro kan lanaa
burrow: v; (The rodent burrowed its way into the sand.) gbého Eku náà gbéhò rè sínú iyanrin burst: v; (The tyre will burst if you blow it up any more.) bé; fó; tú jade Táyà náa yóò bé tí o bá tún fé e sí
burst: n; (There was a burst of laugher from the child.) ìsè òjiji Awon omo náà bu sérìn-ín lójiji
bury: v; (He was buried in his home town.) (The dog buried the bone it had found.) sin; bò mole: sìnkú. Wón sin in ìlúu rè. Ajá náà bo eegun tó rí mole
bus : n; (Shall we walk or go by bus?) oko se kí a fí ese rin ni àbí kí a wo okò ?
bush : n; (There is only one bush between my village and the town.) igbó : igbé Igbo kan soso ló wà láàrin abúlé mi ati ilú náà.
bushfool : n; (He killed one bushfool yesterday.) àparò ó pa àparò kan lánàá business: n; (My business is selling fruit.) (leave me alone mind your business.) isé; òwò; nnkan tó kan ení. Èso títà ni òwò mi Fi mí sílè, gbájú mó ohun tó kàn ó.
busy :v; (I am busy.) sise lówó; mo n sise lówó busy: adj; (He is a very busy man.) náà láápon okùnrin náàláápon
but : conj; (His mother won’t be here, but his father might.) sùgbón ìjá è le má wà níbí sùgbon bàbáa rè le wà níbí.
butcher: n; (His father is a butcher.) alápata Alápatà nì bàbáa rè
bulter : n; (Fry the onions in butter.) orí (àmó) Dín àlùbósà náà òrí àmo
bulter : v; (She buttered four tick slices of bread.) fí orí (amó) sí buredi ó fi orí (amo) sí awon ègé buredi kíki merín
butterfly :n; (She is like a butterfly.) labalábá ó rí bí ì labalaba
button : (He pressed the button.) ìdè ó te ìdè náà
button: v; (She hurridly button her blouse.) fi ìdè dè ó yara de ìde èwu rè
buy : v; (My father but a new cloth.) rà bàbá mí ra aso tuntun.
buzz : v; (The insects were buzzing around the room.) kùn bí olóbòn-ùn-bon-ùn. Kòkòrò náà n kùn káàkiri iyèwù
buzz : n; (The buzz of the bees is too much.) kíkùn kíkùn awon oyin náà tip ò ju
by : prep; (A house is by the river.) lébàáIlé kan wà lébàá
by :and; (He came in by the door.) nípase ó gba ojú ònà wole
brim : n; (We stood at the brim of the river.) bèbà odò A dúró ní bèbè odò naa brim : v; (His eyes were brimmed with tears.) kún fun; kún ojú rè kún fún omijé
bring : v; (He wants to go and bring the money.) mú wá ó fé lo mú owó náà wá
bring up : v; (He brought up the child.) tó ó tó omo náà dàgbà
brisk : adj; (The man is very brisk.) já fafa; yára okùnrin náà já fáfá dáadáa
brass : adj; (He bought a brass plate.) oníde ó ra abó oníde
brass: n; (The brass is very good.) ide. Ide náà dára gidigidi
brave : v; (The child is very brave.) láyà: gbójú-gbóyà; gbóyà. Omo náà gbóyà dáadáa
bread : n; (I ate bread yesterday.) àkàrà Mo je àkàrà lánàá
breadfruit: (He ate breadfruit.) N.b “gbere” (is a borrowed word, it is borrowed from breadfruit. It is short end from “gberebúùtù”
gbere; -irúfé èso igi kan ó je gbere.
breadth: n; (He calculated the breadth of the House.) ìbú; gbígbòòrò ó won ìbú ilé náà
break: v; (He broke the stick.) fo; sé; dá ó dá opá náà
break :n; (They have gone on long break.) ìsimi; dídá Wón ti lo nínú olójó gbooro.
breakfast : n; (I have eaten my breakfast.) oúnje òwúrò mo ti je oúnjè òwúrò
breast: n; (Covered her breat with cloth.) oyàn; omu. ó fi aso bo oyàn re.
breastfeed: v; (She breastfeeds her baby everyday.) fún omo lóyàn ó máa n fún omo re lóyàn lójoojúmò
breath: n; (Breath is very important for all living things.) èémí Èémí se pàtàkí fun gbogbo ohun To bá n mí
breathe : (He breathed out.) mí ó mí jade
breed: v; (I breed goats.) se ìtójú; bí; lóyún tó; sìn mo n se ìtoju/sìn ewúré
breed: n; (I like this breed of goats.) irufé ohun òsùn; eyà ohun òsìn mo feran eya ewúré yìí
breeder:n; (My father is a breeder of goats.) olùtójú; olùsìn olutójú ewure ni bàbà mi
breeze: n; (The breeze is very cool.) atégun tó n fé yéè Atégun náà tutu dáadáa
brew: v; (He brews all sorts of drinks.) pon otí ó máa n pon orisìírisìí otí mímu.
brewry: n; (He sets up a brewry.) ilé ìpon otí ó da ilé ìpon otí sílè
bribe: v; (He bribed his boss.) fún ní rìbá tabi àbètélè o fún ogá rè ní àbètélè
bribe: n; (He took bribe from the man.) àbètélè; owó èyìn; rìbá ó gba àbètéle lówó okùnrin náà
brick: n; (He used many bricks to build the house.) amò tí a gé tí a n fi kólé ó fi òpòlopo amò tí a gé kó ilé náà
bridal: adj; (The bridal party is very interesting.) tí ó je mo ti ìyàwó Àsè igbeyìwó náà dùn
bridegroom: n; (The bridegroom has arrived.) oko ìyàwó, oko ìyàwó ti dé
bride: n; (The bride has come.) ìyàwó asesegbé Ìyàwó àsèsègbé náà ti de
bridemaid: n; (The girl is a bridemaid.) egbé ìyàwó; omoìyàwó ní omobìnrin náà
bridge : n; (The built a bruge over the river.) afárá wón mo afárá sórí odò náà. bridge: (He bridged the river.) safárá sí; ó safárá sí orí odò náà
bridle:n; (The bridle of the horse is cut.) ìyánu; ìjánu esin náà ti já
brief: adj; (I want you to be very brief.) sékí; kíún; sókí Sékí ní mo fè kì o sòrò
briefcase:n; (He bought a new briefcase.) ohun èlò ìkérùsí ó rí ohun èlò ìkèrùsí tuntun
briefy: adv; (The man told us what happerened to him briefly.) láìfa òrò gùn ; ní kúkúrú okùnrin náà so ohun tó sele sí i fún wa ní kúkúrú
brigade:n; (All the membery of brigade were there.) egbé omo-ogun elésin tàbí elésè Gbogbo awon omo ogun egbe elésìn ló wà níbè
bright: adj; (The sun is very bright.) (The Child is very bright.) tí ó tan imólè, tí ó mole, tí o dán, oòrùn náà mole dáadáa. Tí ó gbón; tí ó ní làá làáyè. Omo náà nì làákàyè dáadáa
brilliant: adj; (The child is very brillant.) lóye; dídán omo náà ní òye dáadáa


text:
Ohun ti o je wa l'ogun julo ni wipe ki a te awon onibara wa lorun
nipa sise ohun elo ero oloye komputa ti o wulo nidede, lai dawoduro ati laijafira.
Titewo gba ibeere fun atunse ati iyipada eto ise, paapaa ni asale
ise idagba soke na. Awon igbese ise yio lo agbara iyipada won yi fun anfani ati igbesoke oro aje awon onibara wa.
Pipese awon ojulowo ohun elo ero oloye komputa lati tete de odo awon onibara wa
larin ose meji sii osu meji, ni akoko ti o kuruju, laijafira.
O se pataki fun awon onisowo ati awon ti o se agbateru ise ohun elo ero oloye komputa yi lati jo maa sise
papo lojojumo ati nigbagbogbo, jaleyika igbero ise na.
Ao se eto igbero ise yi yika awon osise fun iwuriimoriya olukuluku.
Ao fi won si ayika tio dara, ao si fun won ni atilehin ati iranlowo
lati le ni igbekele pe won yio se ise ni kiakia ati pelu iyari.
Ona ti o niyorisi ati idaniloju julo
lati fi iroyin ohun ti o nsele to awon osise ohun elo ero oloye komputa
leti ni nipa ipade ati si so oro ni ojukoro.
Osuwon ilosiwaju ti o se pataki ju ni pipese ohun elo ero oloye komputa ti o wulo.
Igbese ona ti a le fi se ise ti o joju ni ki ibasepo ni ilosiwaju.
Awon igilehin ogba nipa inawo, awon agbateru ati awon ti on lo irinse ohun elo ero oloye komputa yii gbodo maa jo sise papo ni igbagbogbo, ki ibasepo ti o dan moran bale wa ni aarin won.
Amojuto ise takun takun, imo
ati apẹrẹ ti o peye yio mu ki ise tubo ni ere lori.
O se pataki lati ri daju wipe ise aseti ati asedanu dinku.
Akojopo osise ti o le se eto lesẹsẹ ni won le mu apẹrẹ
ati ohun ti a fe jade ni ona ti o dara julo.
Loore koore, awon alajosepo yio se ayewo bi
ise won se tun le niyorisi, won awa to ise won lesẹsẹ
lati le se atunse ihuwasi ati akojopo won, bi o se to ati bi o se ye.


text:
Esinsin
Àwọn eṣinṣin jẹ́ kòkòrò ninu ito awon oníyẹ̀ẹ́meji (Diptera; lati ede Griiki di = meji, ati ptera = iye). Iyato won kedere si awon kokoro miran ni esinsin ni iye ifo meji ni aya-arin ati pair of haltere meji, to wa lati iye eyin, ni aya-ikeyin. (Awon irueda esinsin kan yato nitoripe won ko le fo). Awon kokoro miran ti won tun ni iye to unsise ati iru halteres kan ni Strepsiptera, won si yato si awon esinsin nitoripe awon Strepsiptera ni halteres won ni aya-arin ati iye ifo won ni aya-ikeyin.


text: 1Fariisab nì Sadusab dɔ́miń Yeesu cee kí píĺ-u tibɔti ní ki bí-u yii ú ŋá maamaaci ubɔ kí dàkà-bi yii Unimbɔti bí u-cee. 2Ní Yeesu kíí-bi yii: “Kujoouee, ni lì yii: 'Kutagbɔŋu dàá nīn ŋān̄, kun puee atagban ŋmàl̄ mmam.' 3Ní kutaafaauee ni lì yii: 'Utaa dàá nì díǹ kun puee atagban bí gùŋgum.' Ni nyí kutaa bimbim míǹ, ní kaa ŋūǹ kí béé tidaandi tin Unimbɔti bíī ŋáań iyunti in bí nee poonee. 4Waanee nib binikpitib bin kaa yú deedee nì Unimbɔtee bàlfī yii ḿ ŋá kudaaŋŋu kubɔ kí dàkà-bi. Baa làá ká kudaaŋŋu kubɔ asee kun náań nì Joonasi yɔkɔee!” U lī mimmee ní ki yāntì-bi ki búntì. 5U-boonnooliibi nín dūtì dimɔɔgbandee, bi súntì kaa kpáaǹní kpɔnɔb. 6Ní Yeesu bí-bi yii: “Ní nīn nyí nì ni-ba nì Fariisab nì Sadusab kpɔnɔnyɔkɔŋu pu.” 7Ní u-boonnooliibi bíī dàkafī bi-ban yii: “Ti nín kaa kalin kpáaǹní kpɔnɔbee pu ní u lī mimmaaan?” 8Yeesu béè bi-landɔkɔi, ní ki lī-bi yii: “Ba pu ní ni bíī dàkafī ni-ban ni nín kaa ŋúbiń kpɔnɔbee pu? Ba pu ní ni-fookiiu kaa náaǹ míǹ? 9Nìn díǹ naa láá glìl̄ taapɔɔɔ? Naa téetí kpɔnɔb biŋmoo bin m gífì ki tīī binib kutukub biŋmoo ŋmɔ́ ki díkí ali ni tɔ̃ɔ̃ bin kíǹee tikabiti saalaa nì tileeee? 10Àá naa téetí kpɔnɔb biluli bin m gífì ki tīī binib kutukub binaa ŋmɔ́ ki díkée? Tikabiti tiŋa ní ni nìn tɔ̃ɔ̃ bin kíǹee ní? 11Ba pu ní naa béè yii an kaa sá kpɔnɔb bɔti ní m sòoǹ?” Ní u gítī būsì ki lī yii: “Ní nīn nyíǹ ni-ba nì Fariisab nì Sadusab nyɔkɔŋu ŋun bi cáā ŋáań bukpɔnɔsaan an jɔ́ḿee pu.” 12Niinee ní u-boonnooliibi nín béè yii waa nìn bíī sòoǹ nì bi bí nīn nyí nì bi-ba nì nnyɔkɔ ŋun bi ŋáań kpɔnɔee pu, ama an nìn sá bí nīn nyíǹ bi-ba nì Fariisab nì Sadusab dàkatam pu ní. 13Ní Yeesu nì u-boonnooliibi búntì Seesaaree Fiiliipi tiŋki watil pú. Bi cée, ní u bālfì-bi yii: “Binib lì man Kinibiki pu yii m sá ŋma ní?” 14Ní bi kíí-u yii: “Biba bí yii an sá Jaan un fùul̀ binib Unimbɔti nyimee, ní biba mun bí yii a sá Unimbɔti bɔnaatiliu Eelii, ní biba mun bí yii sii di sá Jeereemii àá Unimbɔti bɔnaatiliibi kansikin ubɔ.” 15Ní Yeesu bālfì-bi yii: “Kin nimbi faa, ŋma ní nimbi nyí yii m sá ní?” 16Ní Siimɔn Piyeer kíí-u yii: “Sii di sá Kriisitoo, ki sá Unimbɔti mmaŋfafɔkɔndaan Jipɔɔn.” 17Ní Yeesu bí-u yii: “Siimɔn, Jaan jipɔɔn, a bí mmɔn ni! Di sá yii an kaa sá unil di lēēan baamɔni ki dàkā-si, an sá m-Baa un bí yilpuee di dàkā-si. 18Man tùkù-si yii: sii di sá Piyeer, ditaŋkpakpaandi nee pu ní m dàá mā m-nikitil kí tɔ́kɔń, ní ŋkúm nì mi-pɔŋŋu dàá nyàfiǹ kí gúĺ, kaa làá ŋmā kí ŋá-dì tiba. 19M dàá dū Unimbɔti beel saafiibi kí tīī-si, ní a yaa sòon̄ ki síiǹ pu taapu dooyee míǹ ní an sòon̄ ki síiǹ yilpu mun.” 20Yeesu lī míǹ ki dɔ́òyee, ní ki bí u-boonnooliibi yii bí taa péētùkù báà ubɔ yii u sá Kriisitoo. 21Ŋyunti gbantee ní Yeesu kíĺ ki sòoǹ ki cántí-bi yii: “An sá yii ḿ cù Jeerusaleem, bikpilib nì bisaraaŋakpilib nì bimaradakaliibi ń sàaǹ-mi tikpil, ní kí kpò-mi, winta dal, ní ḿ fìkitī.” 22Ní Piyeer cáá-u ki nyántì ŋkpaanceeti ki wòon̄-u yii: “Ukpil, Unimbɔti ń cùnnì mbusu ndan! An kaa làá bàń-si míǹ.” 23Ní Yeesu fātìń Piyeer pu ní ki bí-u yii: “Sii un cáá Sitaan landɔkɔŋuee, sútí lapu kí wàatī-mi. A sá-mi kusugiŋ ní nsan pu, saa dàkafī Unimbɔti yam, a dàkafī nniyaamin ní.” 24Niinee ní Yeesu tùkū u-boonnooliibi yii: “Un yaa là kí nɔ́ɔ́-mee ń fá úǹ u-ba nín là puee, kí yòon̄ u-dɔpuntikaaŋu kí nīn nɔ́ɔ́-mi. 25Kun puee un di yaa là kí fīī u-maŋfalee dàá dāá lántí-dì, ama un di yaa fá u-maŋfal man puee di dàá dāá fīī-dì. 26Unil, a yaa jíń duulnya nee kɔkɔ ní ki yaa fá a-naŋkee ba ní a páatì? Ba ní a ŋūǹ kí dūú pà kí fīī a-ba? 27Man Kinibiki dàá dāan̄ nì m-Baa Unimbɔti nyooti, ní m-tūuni dāa nɔ́ɔ́-mi, ní ḿ dāá pà báà ŋma nì u-tundi nín sá puee. 28Ibaamɔn ní m tùkù-ni, biba bí ni-kansikin doo kaa làá kpú ní kí ká man Kinibiki ń dāan̄ kii ubɔtee.”