text: 1Èe de ve nì bɛ́ɛ́lɛ́ má gbɛ̀ wòlu fuyó kpedeó Ŋgàla wɔ tedíò nùu kòwàíì tɛmùì, màì má wòlù jàvà, mi siyɛ wòíì sɛlɛ̀ wolo ve mùnɛ̀ kei wòì sumbàì sumbai kpedeó wúlé kei wòi sumbàì sumbai. 2È dè ve nì bɛ́ɛ́lɛ́ má gbɛ̀ Ŋgàla kòwài kàí tɛmùì, keleɤele gbǐn èe dè ve nì mì jɔ̀ɔ̀ nɛ̀ mùndí ma sà kìimu nù sɛ̀lɛ́ì gbǐn ei ndè, èe dè ve nì bɛ́ɛ́lɛ́ mi Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ ŋwùnù ma gbɛ̀ e nɛ̀ì kèì gbààvìíì wolo wo ŋwúnaíì, è dè má màì wòlù jàvà, kɛní è dè nɔɔ̀ soolo. 3Èe dè ve nì bɛ́ɛ́lɛ́ má nì mi de kìi lɛ́ì gbǐn wòlù ku, nɛ̀ mùndí ma tiya mi bulúì wo kinya mì, màì má wòlù jàvà mǎ è nù jídè gbǐn sa. 4Jàvà dè kulu kálí, e dè mùndí kàí. Jàvà èì tɔɔwò dè kpedeó jàvà e kève wòlù kɔlɛ̀n ŋwùnù dè, kpedeó e kève mùndí jòŋgà dè. 5Jàvà wɔ̀ì kùla siìn dè kpedeó mu kpáŋá nɔɔ̀ mù bulúì ŋwùnù, kpedeó jàvà kève dan sɛlɛ dè. Jàvà èì sɛlɛ màluŋ dùmà dè. 6Jàvà kulu dè èe tili sɛlɛ siìn ŋwùnù, kɛ́ e kulu dè ka tili ŋgàmáà ŋwùnù. 7Jàvà èe wolo wòlu funàì sɛ̀lɛ̀ èì, e wolo ei kulu kàlà sɛ̀lɛ̀ èì nɛ̀ mùndí e wolo kulu kálí sɛ̀lɛ̀ èì. 8Jàvà dè nɔɔ̀ e dí wɔ́ tàodè. Wòi tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà dè e dí e kàn Ŋgàla, kɛ́ wò tì ve dè. Towò kòwài tɛmu wòló wòlù è sà èì ndè, è dè de ti jìnù. Keleɤele bi sɛ̀lɛ̀ dè e dí, kɛ́ è tì ve dè. 9Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de nà Ŋgàla kòwàì tɛmúì e kanàì dè nà sɛlɛ̀ ei nde sàáà èì si. 10Kɛ́ e sisíɔ̀ kàmá jì, wɔ̀lɔ́ èì si è tì ve dè. 11Èé má dedí jí biyò, mi siyɛ wòíì nɛ̀ mi sɛlɛ̀ ei nde sàáà e kanàì dè mi kulu de kùláà è wolaidí jí biyò, èé mà naà kpakòlò de ya, mà wolo ve naà jí biyo kùláà gbǐn èì. 12Wɔ̀lɔ́ naà á dè e sa nù, e sɛlɛ̀ wolo mùnɛ̀ kwíín sǐn eode búù. Kɛ́ à dè yii ku koai jìnù. Mi keleɤeléì èì si. Kɛ́ è dè si jìnù. Dɔ̀ɔ̀ kàmá nɛ̀ mà sì ve sɛlɛ́ì gbǐn kpóŋ mùnɛ̀ jɛ́ Ŋgàla wɔ́ sìì mì kàí fɔ́ɔ́n. 13Kɛ́ fáálíìn naà lɛ̀ì taàn wòló wò dè e dí, wolu funàì sɛ̀lɛ̀, wòlii kulu kàlà sɛ̀lɛ̀ nɛ̀ jàvà. Kɛ́ lɛ̀ì taan wòló tidì wɔ̀lɔ́ e sɛlɛ̀ é ŋwɔmùì nù èè dè jàvà.


c: text/html

text:
Mọfọ́lọ́jì èdè Yorùbá
Àwọn àkóónú
Mofoloji[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Mofólójì: Harrison Adéníyì Ojú-Ìwé 71-100.
Ìfáárà
Ìpele tàbí ìsòrí márùn-ún ni a lè pín gírámà èdè sí. Àwon ìpèle yìí náà ni fònétíìkì tàbí ètò sísàpèjúwe ìró, fonólójì tàbí ìbásepò ìró; sèméntíìkì tabí èt`o ìtumò; síntáàsì tàbí ètò tí ó dale gbólóhùn, àti mofólójì tabí ètò nípa sísèdá òrò. Gbogbo àwon ìpele wònyí ni ó ní ìbásepò tí ó sòro láti yà sótò. ...
Ifunniloruko[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ìfúnnilórúko ní Èdè Yorùbá: Olú Àlàbá Ojú-Ìwé 101-116.
Ìfáárà
Ní àwùjo adúláwò káàkiri ayé, orúko se pàtàkì púpò. Ojú ayé nìkan kó ni a fi í wò ó; a máa fi ojú-inú àti ojú èmí pàápàá wò ó. Nítorí náà orúko je mó ìhun òrò-orúko nínú èdè adúláwò kòòkan; ó je mó ìmòlára ènìyàn, ó je mó ìgbàgbó, ìfé, àníyan àti ìrètí ènìyàn pèlú....
Amulo ede Yoruba[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Àmúlò (Èdè Yorùbá) Dèjì Médùbi Ojú-Ìwé 117-129.
Ìfáárà
Èdè, èdè, èdè láìsí èdè, èèyàn kò sunwòn láwùjo. Eròngbà wa nínú aròko yìí ni láti tanná sí àmúlò èdè Yorùbá ní orísirísi ònà. A kò gbìdánwò láti parí isé síbí, nítorí náà, ìpàjùbà lásán ni eyí jé fún isé ribiribi tó wa níwájú....
Aayan ogbufo[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Aáyan Ògbufò: Ayò Yusuff Ojú-Ìwé 130-144.
Ìfáárà
Tí ènìyàn bá se alábàápàdé àkosílè kan tí wón se ní èdè tó se àjòjì sí i, ònà àbáyo tí yóò kókó wá sókan rè ni ìranwó eni tí yóò se aáyan ògbufò irú àkosílè béè. A le so pé isé ògbufò ni ó férè nira jùlo nínú gbogbo isé. ...
Apola oruko[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Àpólà Orúko (ní Èdè Yorùbá): títí Sàlámì Ojú-Ìwé 145-
Ìfáárà
Àpólà-orúko ni eyo òrò tàbí àsopò òrò tí a le lò gégé bí olùwà, àbò tàbí àbò-atókùn nínú gbólóhùn aseégbà. A lè fi ipò métèèta yìí hàn nínú àwon àpeere ìsàlè yìí.
Iwe ti a yewo[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Harrison Adéníyì (2000) Ìlò Èdè àti Èdá-Èdè Yorùbá Olu Akin Printing Press. ISBN 978-047-386-6. Ìmò Èdá-Èdè àti Èdè Yorùbá: Harrison Adéníyì & títí Onàdípè Ojú-Ìwé 1-23.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Naples
Ìlú kan tí ó se pàtàkì nínú ìtàn ni Naples. Gúsù ilè Italy ni Naples wà. Àwon ènìyàn tó n gbé ibè tó 1,278.000. Òun ni ìlú tí ó tóbi se èkéta ní ilè Italy. Ó tèlé Rome àti Milan.
Àwón ènìyàn, máa n rin ìrìnàjò afé lo sí ìlú yìí. Wón máa n kan okò ojú omi nlá níbè. Wón ní àwon èso wón sì ní àwon ilé-isé tí ó n so epo dòtun.
Àwon Greek ni ó dá Naples sílè sùgbón ó bó sí abé àse Róòmù ní séntúrì kérin sáájú ìbí Kírísítì. Ó dá dúró funra rè ní séntúrì kéjo léyìn ikú olúwa wa. Léyìn èyí ni ó wá di olú-ìlú fún ìjoba Sialy àti Naples. Naples dara pò mó Italy ní 1861.


text:
Ìdarapọ̀mọ́ra kẹ́míkà
Idarapomora kemika je igbese to n fa iyipada akojopo ohun kemika si omiran.[1] Awon idarapomora kemika je ohun ti awon onimo kemistri nko ninu papa sayensi to n je kemistri. Awon idarapomora kemika le je lojiji, ti ko fe okun/agbara kankan, tabi alaije lojiji, to le sele leyin igbati a ba se afikun iru okun/agbara kan sibe, fun apere igbona, imole tabi itanna. Awon idarapomora kemika je awon iyipada to je mo irin awon elektroni lati da tabi tuka awon isorapo kemika, botilejepe itumo gbogbogbo idarapomora kemika, agaga bo se je ti isodogba kemika, wulo fun iyipada awon elementary particles, ati fun awon idarapomora tinuatomu.
Ohun/awon ohun to bere idarapomora kemika ni a npe ni awon oludarapomora. Idarapomora kemika nfa iyipada kemika wa, eyi le mu eso kan tabi pupo wa, ti ohun ini won yato si ti awon oludarapomora.


text:
Harriet Tubman
Harriet Tubman (abiso Araminta Ross; c. 1820 or 1821 – March 10, 1913) je omo Afrika Amerika to je olutudekun, aseteyan, ati oluwona nigba Ogun Abele Amerika. Leyin igba to sa kuro ni oko eru, nibi ti won bi si, o se iranlose metala lati se itusile awon eru bi 70[1] nipa lilo awon eto ati ile abo awon alakitiyan alodioko eru ti a mo si Underground Railroad. Lojo waju o ran John Brown lowo lati wa awon eniyan ti won rolu Harpers Ferry ni, o si tun sakitiyan fun eto ibo awon obinrin.
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ Larson, p. xvii.


text:
Àndórà
Àndórà tabi fun iseoba o je Ilẹ̀-Ọmọba Andorra, bakanna won tun mo si Ilẹ̀-Ọmọba àwọn Àfonífojì ilẹ̀ Andorra[1] (Principality of the Valleys of Andorra) je orílẹ̀-èdè aláfilẹ̀yíká ni apa guusuiwoorun Europe.
Nínú ètò ìkànìyàn 1995, àwon tí ó ń gbé Andorra jé egbèrún méjì-dún-láàádorin (68,000). Àwon èdè tí ó jé ti ìjoba níbè ni Kàtáláànù tí ìpín ogóta nínú ogórùn-ún ń so (60%) àti èdè faransé. Wón tún ń so Kàsìtílíànù ti àwon Pànyán-àn-àn gan-an fún òwò àgbáyé àti láti fi bá àwon tí ó bá wá ye ìlú won wo sòrò .
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ Funk and Wagnalls Encyclopedia, 1991


text:
Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́
Mathiew Àrẹ̀mú Olúṣẹ́gun Ọbásanjọ́ (ojoibi 5 March, 1937) je ogagun to tifeyinti kuro ninu Ile-ise Ologun ile Naijiria ati oloselu omo ile Naijiria. Ohun ni Aare ile Naijiria lati odun 1999 titi de odun 2007. Eyi ni igba keji ti Obasanjo yoo je Aare orile-ede Naijiria. Obasanjo ni Aare laarin odun 1976 si 1979.
Igba ewe[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Leyin ti o feyinti, o bere ise adase tire, iyen ni ise agbe. Ile-ise agbe re, iyen Obasanjo Farms, gbooro; o fere ma si abala ise agbe ti ko si nibe. Laarin odun 1976 si 1999, oruko Obasanjo di eni mimo ni gbogbo agbaye. Akinkanju ni ninu eto oselu agbaye. O wa ninu awon Igbimo to n petu si aawo ni awon orile-ede to n jagun, paapaa ni ile adulawo. O je ogunna gbongbo ninu egbe kan to koriira iwa ibaje, iyen ni Transparency International. Ni odun 1999, Obasanjo tun di aare alagbada fun orile-ede Naijiria, labe asia egbe PDP. A tun fi ibo yan an pada gege bi aare ni 2003. Okan pataki ninu afojusun ijoba Obasanjo ni igbogun ti iwa jegudujera (Anti-Corruption). Obasanjo gbiyanju dida ogo Naijiria pada laarin awon akegbe re ni agbaye (Committee of nations). O tun iyi owo naira to ti di aburunmu bi gaari omí se, gbigbowo-lori-oja (inflation) ti dinku jojo. Iye owo afipamo-soke-okun (external reserves) Naijiria ti ga gan-an ni, o to $40 billion bayii. Obasanjo tun fidi awon banki wa mule, pipo ti won po yeeriye tele ti dinku, won o ju meeedogbon lo mo bayii. Eyi mu ki awon eniyan ni igbekele ni fifi owo pamo si banki, won si tun le ya owo fun idagbasoke okowo won gbogbo. Lara awon eto ti ijoba Obasanjo n se ni tita awon ogun ijoba fun awon aladaani (privatisation policy). Eto yii ku die kaato. Idi ni pe awon olowo lo le ra awon ogun bee, talika kankan ko le ra won.


text: 1Mimmee, Unimbɔti fá Israyeel yab naaan? Aayee, kpataaa! Kun puee man m-ba sá Israyeel ní, ki sá Abraam naantiiu, ní ki sá Beenjamin maaliŋun. 2Unimbɔti kaa fá u-nikitil din pu u péēnyí dooooyee. Naa kalin nyí Unimbɔti takaldau nín sòoǹ min ní Eelii nìn bíī kɔ́kɔĺ Israyeel yab Unimbɔti nimiineeee? U bí yii: 3“Ti-Dindaan, bi kūū a-bɔnaatiliibi ki wīī a-saraafani, an péēkíǹ man baba ní, ní bi nyàab̀ kí kpò man mun!” 4Unimbɔti nìn kíí-u yii ba ní? U bí yii: “M kpáafì binib kutukub biluli, bi sá m-yab, bidambi tabiŋyiliŋ kaa gbāaǹ diwaal Baal nimiin.” 5Míǹ mbaantiim, ti-yuntiŋu nee, an kíǹ binib fiii bin Unimbɔti ŋá tiŋan ki lútì-bee. 6U ŋá bidambi tiŋan ní ki lútì-bi, an kaa sá bi-tunnyaaŋku pu. An yaan sá bi-tunnyaaŋku puee, mimmee Unimbɔti kaa ti ŋá-bi tiŋan dee. 7Tibɔti nee taapu sá yii ba dee? Israyeel yab nín nyàab̀ kuŋyee, baa ká kudɔŋu, see bin Unimbɔti lútèe baba di ká kudɔŋu, ní u yāntì bin kíǹee kaa ŋūǹ kí gbìl̄ taapu, 8kii an nín ŋmàn̄ puee, yii: “Unimbɔti tātì bi-lam, ki yāntì bi-nimiliŋ kaa wāĺ, bi-tafaliŋ kpáá, ali ki dāa sāā díǹ.” 9Dafiidi mun lī yii: “Bi-jinti ń kpántí-bi kutaliŋŋu, kí nīn sá-bi kulaaŋŋu, bí lítí ikpitin kí ká ditafadaaldi din máaǹee, 10bi-nimiliŋ ń jòb̄ kí taa nín̄ wāĺ! Yàntī bí nīn péēbɔ̃ɔ̃ baabadal.” 11Míǹ puee, Juuda yab nín gbéetèe, bi lítì kɔkɔɔɔ? Aayee, kpataaa! Ama bi-lítitamee di yāntì atimbun ŋin kɔkɔ kíǹee ká difiil, an nín dàá ŋá pu bi yaa ká bin béeyee, bí mun ń nyàab̀ee. 12Bi-yìntitam yaa cáań kitiŋ kɔkɔ nib tiwammɔntiilee, ní bi nín wáŋkì puee yaa cáań bin kaa sá Juuda yabee tiwammɔntiilee, kin Juuda yab kɔkɔ yaa fātìń Unimbɔti ceeyee, kun an dàá cáańee dàá nīn bí mana dee? 13Kɔŋkɔnnee, m sòoǹ nì nimbi bin kaa sá Juuda yabee ní. Man sá Yeesu kpambal din u tú bin kaa sá Juuda yabee ceeyee ní, ní an mɔ̄ǹ-mi ditundi din u tīī-mee pu, 14m-landɔkɔŋu sá yii ḿ téé m-nabiyaamu Juuda yab bí nyàab̀ kí ká kun bin béeyee cááyee, ḿ ŋmā kí fīī bi-kansikin biba. 15Unimbɔti nín yíì Juuda yab bí taa nín̄ gítī sá u-yabee di ŋáŋkì binib bin kɔkɔ kíǹee nì Unimbɔti kansikin. Mimmee, u yaa láā fātìi fɔ̃ɔ̃ Juuda yabee, an dàá nīn bí mana dee? An dāa sá bin nìn kpíìyee dimaŋfal ní. 16Bi yaa nìn cáań tijimpeepeekaal fiii ki tīī Unimbɔtee, tin kíǹee kɔkɔ, úǹ di yì tíǹ mun dee. Unimbɔti di yaa yì busubu nì bu-nyaaniee, úǹ di yì asupan mun. 17Bi yaa gāā ɔliifi bumɔŋkisubu paŋŋi aba ní ki gāań sii kumooun subu pandi ki cáań ki túkuǹ ŋin béeyee paani, ní a kíǹ ki fòol̄ busumɔntiibuee nyaani nyimee, 18sii ń taa nín̄ lámintí ki dàkà apan ŋin bi gāā ki fée. A yaa bíī lámintí, á béé yii an kaa sá sii di tú inyaan, inyaan di tú sii. 19A dàá tùkù-mi yii: “Bi gāā apanee ki fá ní ki cáań man ki túkuǹ.” 20Tiŋman bi lafun gāā-ŋi ki fá kun puee baa fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kíí ní sii nín fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kííyee pu ní a túkú niin. Míǹ puee, á fàŋkì kí taa nín̄ lámintí. 21Di sá yii Unimbɔti yaa kaa tāaǹ bumɔŋkisubu paŋŋee, á nīn nyí yii waa làá dāá tàan̄ si mun. 22Nín̄ nyí Unimbɔti ŋanti nì u-tafadaaldi pu! U dáaĺ bin bin lítèe tafaliŋ, ní ki ŋá sii tiŋan. Á nīn gbíntìi bí u-ŋanti gbantin, an yaa kaa sá míǹ, see ú dāá gāā-si kí fá. 23Bíǹ yaa kpántì bi-bimbim ki fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee, u ŋūǹ kí fàtīí gíiǹní-bi kí túkuń laakin u nìn gāā-bee. Di sá yii Unimbɔti cáá mpɔn kí gíiǹ-bi kí túkuń mpɔm. 24Kpèè, sii kumooun supandi din bi gāāyee, bi cáań-si ki túkuǹ bumɔŋkisubu bun kaa sá a-suyilee pu; mimmee, an kaa pɔ̄ɔ̄ bí gíiǹní asupan ŋin bi gāāyee kí túkuń disuyil din pu ŋi nìn bí, bi gāā-ŋee. 25M-nabiyaamu, m là ní béé ibaamɔn iba i bí dibalin, an nín dàá ŋá pu ní taa nín̄ yíì ni-ba yii biciŋfitiibee. Di sá yii Israyeel yab dijandi kaa ŋūǹ kí gbìl̄ tibɔti nee taapu, kí dāá sāā ŋyunti ŋun ntimu mun kɔkɔ kíǹee yab ń dāá kɔ́ difiilinee. 26Min ní Israyeel yab kɔkɔ dàá ká difiileee dee, kii an nín péēŋmàn̄ puee, yii: “Ufiil dàá nyānní Siiyɔn ní kí lēēikpiti in bí Jaakɔb yab kansikinee kí fá. 27Man Unimbɔti yaa láā lēēbi-kpitii ki fée, an di dāa sá dipoondi din m pɔ̃oǹ-bee.” 28A yaa kpēēbi nín fá tibɔmɔntiil puee, bi kpántì Unimbɔti nannanliibi nimbi ń ká difiil. A yaa kpēēUnimbɔti nín lútì-bi puee, bi sá bin u néeńee bi-naanjab pu. 29Di sá yii Unimbɔti yaa pú ubɔ diyimɔɔl dibaaa, u yaa tí yíiń-uaaa, waa kpántí u-landɔkɔŋu. 30Dooooyee, naa nìn tɔ́ Unimbɔti, ama, Juuda yab nín nìn yíì, kaa fɔ̃ɔ̃ u-bɔti puee ní u súń ni-saai kɔŋkɔnnee ki fīī-ni. 31Míǹ mbaantiim, Juuda yab kaa tɔ́ Unimbɔti kɔŋkɔnnee ní Unimbɔti súń ni-saai, ama an sá bí mun ń ŋmā kí ká kɔŋkɔnnee Unimbɔti saasɔl ní. 32Mimmee, Unimbɔti yāntì binib kɔkɔ gbíntì bi-yìntitam poon, ú ŋmā kí dàkà bi-kɔkɔ u nín sūǹ binib saai puee dee. 33Ɔ́o, Unimbɔti ciini nì u-nyítam nì u-ŋanti wīikéeee, an kaa cáá bi lì! U nín ŋáań u-bɔti miŋyee, unil kaa ŋūǹ kí béé, ní min min u lēēki dàá ŋée, unil kaa ŋūǹ kí gbìl̄ taapu, 34kun puee, kii Unimbɔti takaldau poon nín lī puee yii: “Ŋma di ŋūǹ kí béé ti-Dindaan landɔkɔŋu. Ŋma di ŋūǹ kí sāŋkì-u mun? 35Ŋma di péé ki tīī-u tiba ní an sá yii ú fàtīí téeǹ udaan?” 36Úǹ di náań tikɔkɔ, úǹ di ŋúb́ tikɔkɔ, ní an kɔkɔ bí ki tīī-u. Unimbɔti gbanti ń ká tinyool kí nīn cá jaanjaan! Ameen.


text:
Althea Gibson
Althea Gibson (August 25, 1927 – September 28, 2003) je obinrin elere idaraya eni iye 1 lagbaye ara Amerika to je obinrin omo Afrika Amerika akoko to kopa ninu idije tenis lagbaye ati eni akoko to bori lati gba ife eye Grand Slam ni 1956. Won unpe nigba miran bi "Jackie Robinson ti tenis" nitoripe o mu opin wa si iwa "eleyameya ninu tenis."
Igbesiaye[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
A bi ni August 25, 1927 ni Silver, Clarendon County, South Carolina fun Daniel ati Annie Bell Gibson, Althea ni awon aburo meji, Daniel Jr. (to je mimi bi "Bubba"), ati Mildred ti se obinrin.


text:
Plánẹ̀tì
Plánẹ́tì gege bi Egbeirepo imo Ofurufu Kakiriaye (IAU) se se'tumo re je ohun oke-orun ti o n yi irawo ka tabi aloku orun ti iwuwosi re je ki o ri roboto, ti ko tobi pupo lati gba yiyo igbonainuikun (thermonuclear fusion) laaye ninu re, ti o si ti gba awon orisirisi idena kuro lona ti o n gba koja.
Awon Planeti ti o wa ninu Ètò Òòrùn[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Gege bi (IAU) se so, planeti mejo ni won wa ninu ètò òòrùn. Awon niwonyi bi won se njinna si Òòrùn:
Èdè Yorùbá[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Èdè Gẹ̀ẹ́sì[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]


text:
Àṣà Yorùbá
Mo tún ti dé pèlú ohùn enu mi, mo tún fé sónwan ní òrò, lórí àsà àti ìse ilè Yorùbá. Nítorí náà egbé àga, mo ni ejò kó kí e gbómi gbóhùn enu mí. Mo ní kí e gbólóhun tí mo fé bá gbogbo mùtúnmùwà àní omo adáríhunrun jèwò rè, E máa je a bá òpó lo ilé olórò àní kín maa ba lo wonnaa. Òrò yìí je mí ló lógún, òrò àsà àti ìse ilè Yorùbá. Nítorí àsà Yorùbá jé àsà tí ó gba yúmò láàrín àwùjo, àní àsà àti ìse wa seé mú yangàn nílé àti ní oko, bí a bá ń sòrò nípa àsà àti ìse Yorùbá a ń sòrò lórí àwon ohun tí a máa ń se ìhùwàsí wa, ìrísí wa láàrín àwùjo, Ohun méjì ní mo fé sòrò rè nínú ogún-lógò àwon àsà àti ìse tí ó ń be nílè Yorùbá. Àkínín ni, Àsà àti ìse Yorùbá lórí bí a se ń kíànìyàn. Èkejì ní Àsà àti ìse Yorùbá lórí ìsìnkú nílè Yorùbá.
Ejé kí a jo ogbée yèwò, àní kí a jo yàn-àn-náa rè. Ní sísè n tèlé, Ìgbàgbó nípa àsà àti ìse Yorùbá lórí ìkínin ní ilè Yorùbá. Àsà ìkínin jé àsà tí ó gbajúgbujà nílè wa, ó jemó ìgbà àti àkókò, Óníse pèlú Ohun tí ó ń selè ní dé èdè àsìkò náà. Bí Yorùbá ba jií láàrò omo dé tí ó bájé okùnrin, á wà lórí ìdò bálè, èyí tí ó bá jé obìnrin àwá lórí ìkúnlè won á sìn kí àwon òbí won. Won á wípé ekú àárò, àwon òbí won á sìn dáwon lóhùn wípé kárò omo mí, ire éèjí bií, bí ó bá jé òsán won á se bákannáà, won á so wípé e kú òsán àwon òbí won á dáwon ló hùn wípé ekú òsán, bí ó bá je ìgbà isé ekú isé là ń kini. Bí ó sìn jé àsálé ekú alé làń kínu nílè Yorùbá gbogbo ìkíni ní à-sìkò wà fún, sùgbón omode nikókó máa ń kí àgbà. Èyí tí kò bà se béè ìgbàgbò Yorùbá ní wípé irú omo be è kòní èkó tàbí, won kò o nilè kò gbà níi. Bí ó bá jé ìgbà ayeeye bíi ìsìnkú àgbà nítorí Yorùbá kìn ń se òkú òdó àwon òdó ní ó má ń sètò ìsìkú won sí èyìn ilé. Òkú òfò ni ójé fún àwon òbí irú eni béè. Bí ó bá jè òkú àgbà, won á ní ekú òfò, ekú ìsìnku Olórun yíò mú ojó jìn-nàa sírawon o. Bí ó bá jé, Ìkó omo síta won ání ekú owó lómì o, eku ìtójú oni o náà. orísirísì àkókò ni ówà nínú odún. Àkókó òfìnkìn, Àkókò oyé, àkókò oòrùn, àkókò òjò, gbogbo rè níi Yorùbá ní bí ó se ń kiní etó fún bí á se ń kúnin nílè Yorùbá, Ejé á gbè àsà ìkejì yèwò.
Àsà àti ìse nípa ìsìnkú, mo ti so sáájú wípé óní àwon òku tí Yorùbá máa ń se ayeeye fún àwon bí òkú àgbà. Nítorí wón gbà wípé, ólosinmi ni àti wípé wón lo lé. Ìgbàgbó Yorùbá ni wípé ojá ni ayé sùgbó òrun ni le. Sùgbón bí ó bájé òkún òdó tàbí omodé òkú òfò àti ìbànújé, wón agbà wípé àsìkòrè ò tíì tó wípé ósékú níi. Yorùbá máa ń náà owó àti ara síí, bí ó bájé òkú ágbá. Bí ó bá tún jé pé eni tí óní ípò àti olá ni tí ó sìn bí omo, òkún won máa ń lárinrin, ayé ágbó òrun á sìn mò pèlú. Ní ayé àti jó bí òkù bá kú àwon àgbà àtì àwon alúwo bí eni náà bá dara pò mó ègbé awo ní ìwàláyé ré àwon awo ní ń sìkú irú eni béè won á pa edíè ìrànàna won á sùn máà tun ìwù rè lo bí wón se ń gbé òkú rè lo, won á sùn seé won á jée, Èyí ní Yòóbù fí maa ń so wípè edìe ìrà-nàa kò ń sohun àje gbé. Nítorí kò sí ení tí kò ní kú. Òfò ní ó máa ń je tí obìnrin àní aya ilé bá sájú oko rè kú Yorùbá gbà wípé oko ní ó máa ń sájú aya kú kìí ìyàwó máa bojú tó àwon omo. Nítorí náà bí okùnrin bákú àwon ìyàwó irú eníbá, áse opó óníse pèlú ìlànàa àti àsà ohun ìse irú ìpínlè okùnrin náà. ogójì ojo tà bí jú bé lo ni wón máa ń sé, léhìn ìsìn-kú àwon agbà wón á sìn pín ogún olóòybé fún àwon omo rè. Bí ó bájé òkú olómo. Sùgbón tí kò bá bí’ mo, Àwon ebí rè, nipátàkì jùlo, Àwon omo ìyá ré tí ó tun lo ní wón máa n pín ogún náà ní àárin ara won, Ótújé àsà àti ìse Yorùbá wípé kí won máa ń su lópó aya olóògbé lópó fún àwon àbúrò olóògbé wípé kí ó fi se aya.
Àsà ni ohun gbobgo tó je mó ìgbé ayé àwon asùwàdà ènìyàn kan ni àdúgbò kan, bèrè lórí èrò, èdè, èsìn, ètò ìsèlú, ètò orò ajé, ìsèdá ohun èlò, ìtàn, òfin, ìse, ìrísí, ìhùwàsí, onà, oúnje, ònà ìse nnkan, yíyí àyíká tàbí àdúgbò kòòkan padà. Pàtàkì jùlo èsìn ìbílè, eré ìbílè àti isé ìbílè ni a lè pè ní àsà. Ohun ti o je orírun àsà ni ‘àrà’, ó lè dára tàbí kí ó burú. Ìpolówó Èkìtì – iyan rere, obe rere; Ipolowo Ondó Ègin – (dípò Iyán) èbà gbon fee. Àsà Ondó ni kí wón máa pe iyán ni èbà nítorí pé èèwò won ni, won kò gbódò polówó iyán ni àárín ìlú. Àsà je mó ìgbàgbó àpeere; àbíkú, àkúdàáyá. Àsà je mó isé onà ti a lè fojú rí tàbí aláfenuso. A lè pín àsà sí ìsòrí méta èyí tí ó je mó:
(a) Ogbón ìmò, ète tàbí ètò tí a ń gbà se nnken, àpeere ilà kíko, irun dídì abbl.
(b) Isé onà bíi igi gbígbé
(d) Bí a se ń darí ìhùwàsí àwon egbé/èyà kan Ara àbùdá àsà ni pé: Kò lè súyo láìsí ènìyàn; èmí rè gùn ju ti ènìyàn lo; Ó je mó ohun tí a fojúrí; Àsà kòòkan ló ní ìdí kan pàtó; Àlàyé wà nípa àsà. Àsà lè jeyo nínú oúnje: Òkèlè wó pò nínú oúnje wa. Àkókó kúndùn èbà, Ìlàje-pupuru, Igbó orà-láfún. Àsà lè jeyo nínú ìtójú oyún/aláìsàn/òkú; ètò ebí/àjosepò; ètò ìsàkóso àdúgbò, abúlé tàbí lara dídá nípa isé onà. Bí ó tilè jé pé àsà máa ń yí padà nípa aso wíwò, ìgbeyàwó abbl lóde òní ètò èkó àti ìwà òlàjú tó gbòde kan ti se àkóbá fún àsà ní ònà yìí:
(a) Ìwoso wa kò bójú mu mó
(b) Àsà ìkíni wa kò ní òwò nínú mó
(d) Kí’yàwò ilé má mo oúnje ìbílè sè mó
(e) A kò mo ìtumò àrokò tí a ń kó àwon omo wa mó.
Àwon ònà tí àsà máa ń gbà yí padà nì wònyí:
(a) Bí àsà tó wà nílè bá lágbára ju èyí tó jé tuntun lo, èyí tó wà télè yóò borí tuntun, àpeere aso wíwò.
(b) Àyípadà lè wáyé bí àsà tó wà nílè télè bá jé dógbandógba pèlú àsà tuntun, wón lè jo rìn papò, bí àpeere àsà ìgbéyàwó.
(d) Bí àsà tuntun bá lágbára ju èyí tó wà nílè télè, yóò so àsà ti àtèhìnwódi ohun ìgbàgbé, àpeere bí a se ń kólé.
Tí a bá wá wò ó fínnífínní, a ri wí pé àsà lópòlopò ìtbà máa ń dá lé:
(a) Ìmò isé sáyénsì
(b) Ìse jeun wa
(d) Ìsowó kólé
(e) Isé owó ní síse
ÀKÍYÈSI:-
Èdè àwon ènìyàn jé kókó kan pàtàkì nínú àsà won. Kò sí ègbón tàbí àbúrò nínú àsà àti èdè. Ìbejì ni wón. Ojó kan náà ni wón délé ayé nítorí pé kò sí ohun tí a fé so nípa àsà tí kì í se pé èdè ni a ó fi gbé e kalè. Láti ara èdè pàápàá ni a ti lè fa àsà yo. A lè fi èdè Yorùbá so ohun tó wà lókàn eni, a lè fi korin, a lè fi kéwì, a lè fi jósìn àti béè béè lo. Láti ara àwon nnkan tí a ń so jáde lénu wònyí ni àsà wa ti ń jeyo. Ara èdè Yorùbá náà ni òwe àti àwon àkànlò-èdè gbogbo. A lè fa púpò nínú àwon àsà wa yo láti ara òw àti àkànlò èdè. Nítorí náà, èdè ni ó jé òpómúléró fún àsà Yorùbá àti wí pé òun ni ó fà á tí ó fi jé wí pé bí àwon omo Odùduwà se tàn kálè, orílè-èdè kan ni wón, èdè kan náà ni wón ń so níbikíbi tí wón lè wà. Ìsesí, ìhùwàsí, àsà àti èsìn won kò yàtò. Fún ìdí èyí, láísí ènìyàn kò lè sí àsà rárá.
REFERENCE TEXTBOOKS:
1. Adeoye C.L. (1979) Àsà àti ise Yorùbá Oxford University Press Limited
2. J.A. Atanda (1980) An introduction to Yoruba History Ibadan University Press Limited
3. Adeomola Fasiku (1995) Igbajo and its People Printed by Writers Press Limited
4. G.O. Olusanya (1983) Studies in Yorùbá History and Culture Ibadan University Press Limited.
5. Rev. Samuel Johnson (1921) The History of the Yorubas A divisional of CSS Limited.


text:
Dundun
Dundun
- Akin Euba (1990), Yoruba Drumming: The Dundun Tradition. Bayreuth: Eckard Breitinger. ISBN 3-927510-11-4; ISSN: 0178=0034. Oju-iwe = 434.
Oro nipa dundun ti o je ilu kan pataki ni ile Yoruba ni onkowe yii soro le lori. O menu ba ipo dundun ninu asa Yoruba, itan ti o je mo dundun, ibi ti a ti maa n lo o ti o si fi ibi aseye kan se apeere. O soro nipa bi won sen se e ati awon ilu miiran ti won maa n lu mo on. Aworan po ninu iwe naa. Ami ti awon onitilutifon maa n lo fun orin naa wa ninu re pelu.


text: 1Ama, uninja ubɔ nìn bí, bi yíì-u Ananiyasi. U nì u-nimpuu Safiira nìn kpáfì ki nyáfì kusaau kubɔ, 2ní ki bātì animil, ki kíǹ ŋin kíǹee ki cáā bíl̀ Yeesu kpambaliŋ nimiin; u-nimpuu mun nìn nyí min u-cal ŋée. 3Ní Piyeer bí yii: “Ananiyasi, ba ŋá ní a yāntì Sitaan jíń a-pɔbil poon mpaan míǹ, ki mɔ́ntì Unimbɔti Fām ki bātì kusaau nimiliŋ? 4Sii di yì a-saaku, a ŋūǹ kí dū-ku kí yɔ́oń. A nín tí nyáfì-kuee, sii di yì an nimiliŋ. Kin an ŋá mana ní a yāntì nlandɔkɔkpiti fɔ̃ɔ̃ mpaan a-pɔbil poon míǹ? An kaa sá binib ní a mɔ́ntì, an sá Unimbɔti.” 5Ŋyunti ŋun Ananiyasi gbìl̄ mimmee, ní u lítì ki kpíì. Ní tifaandi nìn kɔ́ bin kɔkɔwoooo gbìl̄ an bɔtee. 6Ní binaacimpɔmbi yíkì ki dū sata ki bīiǹ-u, ní ki yɔ̃oǹ-u ki cáā síb́. 7An yúntì ki bàn̄ kii tikúti titee, ní u-nimpuu kɔ́oń, kaa kpáàā béè tin jítèe. 8Ní Piyeer bālfì-u dinyɔɔbundi yii: “Tùkù-mi, ni nín nyáfì kusaau puee nimiliŋ sòɔɔ?” Ní u kíí yii: “Iiin, ti nín nyáfì puee dee.” 9Niinee Piyeer bí-u yii: “Ba ŋá ní sii nì a-cal kpáfì ki cɔ́ŋkì ti-Dindaan Fām míǹ? Kpèè, bin síb́ a-calee di dòoń kupunyɔkɔpuee! Bi dàá dāá yòon̄ si mun.” 10Kpalaa niinee, ní ú mun lítì Piyeer taaŋi taapu ki kpíì. Binaacimpɔmbi kɔ́ońee, ki ká u kpíì, ní bi yɔ̃oǹ ú mun ki cáā síb́ ki kɔ́ĺ u-cal. 11Ní tifaandi nìn kɔ́ Kriisitoo nikitil kɔkɔ nì bin kɔkɔ nìn péēgbìl̄ an bɔtee. 12Yeesu kpambaliŋ nìn ŋáań tidaandi nì maamaacib tikpil samaa kansikin. Bin fɔ̃ɔ̃ ki kííyee nìn kpáfí dicilpu dibɔɔbaantiil Saloomɔn kadantikuu taapu. 13Tifaandi nìn kɔ́ bin kaa fɔ̃ɔ̃ ki kííyee, ní bi-kansikin báà ubɔ kaa ti là kí sútíí pìl̄-bi, ama nì míǹ kɔkɔee bi nìn pàkà-bi. 14Bininjab nì binimpoobi bin nìn fòol̄ ti-Dindaan ki kíikée nìn wīikí tikpil, ki gbēentí iyunti kamaa, ní ki dūu ŋá dinikitikpaandi. 15An yāntì ali gba binib cāabìń bibunliibi ki bīil̀ nlambamu nì tikampati pu adan pu, an nín dàá ŋá pu Piyeer yaa jītée, u-jiliŋku kpaŋkpan ń lítí biba puee. 16Binib tikpil mun nìn nyēeń ntimu mun kaa dátiǹ Jeerusaleemee, ki cāabìń bibunliibi nì bin pu arasiniibi nìn kā bi wáatèe, ní bi-kɔkɔ kāntí dicaandi. 17Niinee usaraaŋakpil nì u-yab kɔkɔ, an dàkà yii Sadusab jandi, kíǹ ki ná Yeesu kpambaliŋ, 18ní bi yíkìi cúú Yeesu kpambaliŋ ki pīiǹ-bi kudii. 19Ama ní kunyeeuee ti-Dindaan tūuŋŋu ŋubɔ dɔ́miń ki pīitì kusarkadii punyɔmmu ki nyántì-bi, ní ki bí-bi yii: 20“Cù kí yūĺmaan Kunimbɔtidii poon kí dū mmaŋfafɔkɔn bɔti kɔkɔ kí sòom̀maan, samaa ń gbìl̄.” 21Bi gbìl̄ mimmee, ní ki péé kutaafaau ki kɔ́ Kunimbɔtidiin ní ki kíĺ ki bíī dàkà Unimbɔti bɔti. Niinee, usaraaŋakpil nì u-yab bāań ki yíiń bibɔsooŋkpaambi. Bi kpáfì ki tú bí yíiń Yeesu kpambaliŋee kusarkadiin. 22Plisib bàn̄ee, kaa ká-bi kusarkadiin, ní ki fātìi gítìń ki tùkū-bi yii: 23“Ti bàn̄ee, kusarkadii pīī kpálkpal, ní soojab yú mpunyɔmu nyɔkɔpui, ní ti cúū pīitèe, báà ubɔ nì ubɔ kpá poon!” 24Bi gbìl̄ mimmee, ní bin kpèé Kunimbɔtidiiyee kpiliu nì bisaraaŋakpilib bākatì nì Yeesu kpambaliŋ nín wáŋkì puee, kun puee tiba yaa làá gítì bàń-bi tibɔti nee poon sò, baa nyí. 25Ní ubɔ bāań ki bí-bi yii: “Binib bin ni cúú ki tɔ́ sarkanee di yú Kunimbɔtidiin ki dàkà samaayee.” 26Ní bin kpèé Kunimbɔtidiiyee kpiliu nì u-plisib cūtì ki cáań-bi soooo, kaa ŋá-bi mpɔn, kun puee bi fàŋkí samaa ń taa tɔ̄-bi ataŋkpee. 27Bi cáań-bee, ní ki cáá-bi ki cūnnì bibɔsooŋkpaambi nimiin. Ní usaraaŋakpil bālfì-bi tibɔti yii: 28“Taa yíì yii ní taa ti sòoǹ diyindi din pu ni sòoǹ nee pu kpataaa? Kpèèmaan, díǹ pu nee ni yāntì ni-bɔti gbanti gbītì Jeerusaleem kɔkɔ! Mimmee, ni là timbi ń jī kijapaai nee kpuulool deeyaa!” 29Ní Piyeer nì Yeesu kpambaliŋ ŋin kíǹee, kíí-u yii: “An máaǹ tí gbìl̄ Unimbɔti nyɔkɔ kí yàntī binib. 30Nimbi di kpáá Yeesu ndɔpuntikaa pu ki kūū-u, ní ti-naanjab Nimbɔtiu fīkitì-u 31ki kāaǹ u-ŋaŋgiil pú, ú nīn sá Ubɔti nì Ufiil ki tīī Israyeel yab ń ŋmā kí fá bi-kpitii, Unimbɔti ń dūú pɔ̄-bi. 32Timbi nìn ká ki sá biseeradambi an bɔti pu, ki kpáaǹ Unimbɔti Fām min Unimbɔti tìì bin tɔ́-uee.” 33Bi gbìl̄ an bɔtee, ní ki fɔ̃ɔ̃ diŋuul ki là kí kpò akpambal. 34Ama Fariisab kansikin ubɔ nìn bí niin, bi yíì-u yii Gamaliyeel, u sá umaradakal un samaa kɔkɔwoooo nìn tɔ́ee. Kijapaayee yáatìi yúl̀ bibɔsooŋkpaambi kansikin ki pú kinyɔkɔ yii bí dá láá nyāntí akpambalee. 35Ní u bí-bi yii: “Israyeel yab, ní kpèèman tiŋan nì tin ní ni là kí ŋá nì njapaamu nee! 36An kaa yúntì ní un bi nìn yíì Teedasee yíkì ki yíì u-ba yii u sá unikpaan, ní binib bàn̄ kii tilaafati tili ki nɔ́ɔ́-u. Ní bi kūū-u ní bin kɔkɔwoooo nìn nɔ́ɔ́-uee yàl̄, báà ubɔ kaa ti kíǹ. 37Úǹ boonee, ní Juudasi ugaaliileeja mun yíkì ŋyunti ŋun bi kàan̄ binibee, ní ki dáaliń kunipaau ki gíiǹ u-jandi pu. Ní bi kūū ú mun ní bin kɔkɔwoooo nìn nɔ́ɔ́-uee yàl̄. 38Míǹ puee, tin m cáá ki dàá tùkù-nee di sá yii, ní càntīmaan binib nee kí taa ŋá-bi tiba, kun puee atuun ŋin bi ŋáań nee yaa nyánní binib cee, ŋi bí kí dāá kúntí. 39Ama an yaa nyánní Unimbɔti cee, naa ŋūǹ kí pìin̄-bi nsan. Ní kpèèmaan tiŋan kí taa jáǹ Unimbɔti kujaau!” 40Niinee, bi-kɔkɔ kpáfì ki gbìlīǹ-u ní ki yíiń Yeesu kpambaliŋ, ní ki gbáń-bi anaalab, ní ki bí yii bí taa ti sòoǹ Yeesu yindi pu, ní ki gíiǹ-bi ki líì. 41Nì dipɔɔpindi ní Yeesu kpambaliŋ nìn nyáń bibɔsooŋkpaambi nimiin, kun puee Unimbɔti ŋá-bi tinyool ki yāntì bi jíń falaa Yeesu yindi pu. 42Ní baabadal bi bí Kunimbɔtidiin, nì binib dumpui ki sòoǹ ki dàkà tibɔmɔntiil tin sòoǹ Yeesu Kriisitoo puee, kaa gbèentí.


text: 1Man Pɔɔl nì Tiimootee, timbi bin sá Yeesu Kriisitoo tɔntɔnliibee, di ŋmàń takalda nee kí tīī nimbi bin sá Unimbɔti yab ki kɔ́ò Fiiliipi tiŋkin ki fɔ̃ɔ̃ Yeesu Kriisitoo ki kííyee, ki kpáaǹ bin kpòotī Kriisitoo nikitilee nì bin tútuǹ ditundi Kriisitoo nikitil kansikinee. 2Ti-Baa Unimbɔti nì ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ń ŋá-ni tiŋan kí tīī-ni ŋgbansɔŋfi. 3Ŋyunti sá kamaa, m yaa bíī dàkafī ni-bɔtee, m jáaḿ Unimbɔti ni-pu. 4Ŋyunti kamaa m yaa bíī mèé ni-kɔkɔ puee, m mèé nì dipɔɔpindi poon 5ni nín tútuǹ-mi min, kí yòon̄ ŋwimpeepeekaa ŋun ni fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee ki dāa dūu sāā díǹ, tí ŋmā kí sòoǹ tibɔmɔntiil ajan kɔkɔee pu. 6M nyí yii Unimbɔti un kíĺ ki bíī ŋáań ditummɔntiil nee ni-pɔbiliŋ poonee kaa làá gbèen̄, u dàá nīn péēgbíntìi tūǹ míǹ ní kí nīn péēcí Yeesu Kriisitoo gítintam wiiŋŋu. 7An kítì ḿ nīn dàkafī ni-kɔkɔ pu míǹ ní, kun puee ni-bɔti kɔ́-mi tiŋan; di sá yii, m yaa bí sarkanaaan m yaa tí bí ki dàkà ki cántí tibɔmɔntiilee baamɔni nín sá pueeyaaa, ni-kɔkɔ kútí m-pu ki fòol̄ diyimɔɔbaantiil din Unimbɔti tīī-mee. 8Unimbɔti u-ba nyí yii m néeń ni-kɔkɔ nì dineemmɔntiil din nyánní Yeesu Kriisitoo ceeyee ní. 9M nín mèé ni-pu tiŋyee di sá yii Unimbɔti ń yàntī ni-neendi ń nīn wīintí ki cá baabadal, ní nīn mòtīi béetí ibaamɔn ki gàntī tiŋan nì tikpitil, 10an nín dàá ŋá pu ní ŋmā kí lēētin kítèe. Ní Kriisitoo gítintam wiiŋŋu dalee ní dāá nīn bí circir, bí taa ká ni-pu tiba; 11ní Yeesu Kriisitoo puee, ni dàá lòoǹ abil tikpil ŋin sá deedee tuuŋŋi ŋin tìì Unimbɔti tinyool nì inyɔŋkee. 12Nnabiyaamu, m là ní béé yii sarka un bi cúú-mi nee di yāntì ní Yeesu bɔti sòontam cūtì nyɔkɔpu malaa. 13Míǹ ní soojab bin cīití gɔminakpaanee kɔkɔ nì binib ajan kɔkɔ béè yii an sá Kriisitoo un m nɔ́ɔ́yee pu ní m bí sarkan. 14Ali gba, man sarkau nee pu ní ti-nabiyaamu tikpil mòtīi dù bi-mákal ki ŋáań ti-Dindaan ni, ki kāntí kunyannyaau ki sòoǹ Unimbɔti bɔti, kaa fàŋkí. 15Ama bi-kansikin bibee, an sá kináŋ kin bi cáá m-puee di yì-tì ní bi sòoǹ Kriisitoo bɔti ki kpākantí-mi, ní bin kíǹee, bíǹ baasii sòoǹ Unimbɔti bɔti nì nlandɔkɔmɔnti. 16Bin sòoǹ Unimbɔti bɔti nì nlandɔkɔmɔntee, bíǹ néeń-mi ní ki nyí yii Unimbɔti lēē-mi ḿ nīn dàkà yii Kriisitoo bɔti sá ibaamɔn. 17Ama bin béeyee, bíǹ sòoǹ Kriisitoo bɔti nì ilandɔkɔkpiti ki là kí kpákaǹ-mi, ki nyàab̀ bí gítī kɔ́ǹ-mi digìńdi kí kūtì sarka un poon m bí nee. 18Bi yaa sòoǹ Unimbɔti bɔti ki là kí kpákaǹ-maaan an yaa tí sá nì dipɔɔmɔntiilaaa, tíǹ kaa wù-mi, an sá man dipɔɔpindi ní ki dàá nīn péēmɔ̄ǹ-mi ki cá, kun puee Kriisitoo bɔti ní bi kɔkɔ sòoǹ. 19Di sá m nyí yii, nì ni-wimmeem pu, nì Yeesu Kriisitoo Fām tūtuntam puee m dàá ká difiil. 20M nín là tiwan tin ki cí tikpil ki cɔ́tí ti-puee di sá icoo ń taa cúú-mi tiba pu. Ama kɔŋkɔnnee kí dū kí nīn cá, m yaa làá kpúɔɔɔ, m yaa làá nīn tí báaa, ḿ mòtīí nīn cáá dipɔbil, m-wunti ń tīī Kriisitoo tinyool. 21Ama mamee, Kriisitoo di sá man maŋfal, ŋkúm ŋān̄ ki jítiǹ kii ba. 22An yaa tí sá ḿ nīn bí dimaŋfal poon kí ŋmā kí ŋá atummɔnti abaaa, maa nyí laakin m dàá lēēyee. 23Ajan gbanti liitil bí ki dátí-mi, m bàà là kí kpú kí cùú nīn kā Kriisitoo cee, míǹ di bàà ŋān̄ tikpil. 24Ama, nimbi puee, an gítī páb́ ki lákatì yii ḿ nīn dáá bí dimaŋfalin. 25M nín béè yii an sá mimmee, ní m nyí yii m dàá nīn bí dimaŋfalin, man nì ni-kɔkɔ dàá nīn bí, ḿ tūtuǹ-ni ní ŋmā kí cù nyɔkɔpu, kí nīn bí dipɔɔpindin Unimbɔti saŋŋu poon. 26Mimmee m yaa fātìi tí gítìń ni-kansikinee, ni dàá pàkà Yeesu Kriisitoo tikpil m-gítintam pu. 27Tin pábée di sá ni-bimbim ń nīn táá nì Kriisitoo bɔmɔntiiti, ní báà m yaa dɔ́miń ni-ceeyaaa, m yaa kaa dɔ́mińaaan, ḿ nīn gbìl̀ bi sòoǹ ni nín pēēkinyɔkɔ pu ki báaǹ inyaan, ki jáà nì dipɔɔbaantiil tibɔmɔntiilee ń cù nyɔkɔpuee. 28Ní taa yàntī ni-nannanliibi ń fàaǹ-ni tiba poon, ni nín bí miŋyee di dàá dàkà bíǹ yii bi wáŋkì, ní kí dàkà nimbi yii ni yú difiil saŋŋu pu. Unimbɔti di dàá yàntī bí béé míǹ. 29Di sá yii u pú-ni diyimɔɔl ní nīn nɔ́ɔ́ Kriisitoo kí taa fɔ̃ɔ̃-u kí kíí ŋmaniŋma, ama ní jī falaa mun u-pu. 30Kɔŋkɔnnee, man nì ni kɔkɔ di kpáfì ki bí dimool poon. Dooooyee ni nìn ká yii m bí dimool gbantin, ní ni gbìl̄ yii m dáá gbíntìi bí ki mò ali nìn díǹ.


text: Árgọ̀nù je elimenti kemika kan to ni ami-idamo Ar ati nomba atomu 18. O wa ninu egbe 18 (awon efuufu abiire) lori tabili idasiko awon elimenti. Argonu ni efuufu keta to wopo julo ninu afefeayika Aye, ni 0.93% (9,300 ppm), eyi so di eyi to repete ni ona bi 23.8 bi ti efuufu inu afefeayika tto wopo julo to tele, eyun dioksidi karbonu (390 ppm), ati to po repete ni ona to to 500 bi ti efuufu abiire keji to wopo, eyun neonu (18 ppm). Bi gbogbo argonu yi lo je argonu-40 radiogeniki to wa lati ituka potassium-40 ninu igbele Aye. Ni agbalaaye, argonu-36 ni isotopu argonu to wopo julo, nitoripe o je isotopu argonu to je dida pelu stellar ikojonukleu irawo ninu awon supanofa (awon irawo akomonamona).


text:
Amẹ́ríkà Látìnì
Ìfáàrà[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
“E tókó máa wa ìjoba òsèlú ná
Èyí tókù a ó sì fi fún yin
Àpilèko yìí se àgbéyèwò ìbásepò láàrin Afíríkà (Yorùbá) àti ètò ìsèjoba ni Latin America, àti ní pàtàkì jùlo bi won se igbógun tí àwon ènìyàn Afíríkà nípa kíkópa nínú ìsèjòba Latin Amerika. Nígbà tí Brazil yóò dúró gégé bii burè fún síse àlàyé ní òrín kinníwín Afro-Brazilian ni a o máa fiwé àwon ohun tí ó sele ni orílè-èdè Afro-Latin America nípa ètò ìsèjoba àti ìgbési aye won ni ayé àtijó àti ayé òde òní.
Isé yìí yóò yiri bi àwon ènìyàn ilè Afíríka tí se àmúlùmálà àsà òlàjú àti òsèlú ibi ti won ba ara won. Ìbéèrè ni pé n jé ìgbé ayé àwon ènìyàn ilè Adúláwò ni orílè èdè Latin America dábòbò àsà àti ìse won láti èyìn wà bí? Tàbí ó mú ki àyípadà o de bá àjosepò won?
Nígbà tí a bá sòrò nípa Afíríkà ni àsìkò òwò erú, Yorùbá jé èyà kan pàtàkì tí àsà àti ìse won borí to si gbajúmò jú láàrin àwon èyà ilè Afíríká yòókú. Fún àpeere gbogbo àsà àti ìse Yorùbá bíi èsìn, ìbòrisà àti ìgbàgbó won ni won mu ni òkúnkúndùn ní òkè òkun níbi tí wón kó won lo gégé bíi erú. Èyí kìí se àsodùn rárá pé kàkà ki kìnníùn se akápò Ekùn, oníkálukú yóò se ode tirè lótòòtò. Nítorí náà a rí àwon erú tí wón gbà pé àwon yóò maa se àsà àti èsìn won bi àwon ti n se nígbà tí wón wà ni Afíríkà, àwon erú ti won gbà pé won kò ní se àsà àti èsìn ìlú aláwò funfun ni won pàgó (cadomble) tí Yorùbá si je asaájú fún àwon yòókù.
Ohun tí a n so ni pe kàkà ti Yorùbá yóò fi faramó àsà, èsìn àti ìse ibi ti won ba ara won, èsìn àti àsà ti won ni won gbe láruge tí ó si gbilè débi pe àwon èyà Afíríkà mìíràn darapò mo won ti won si jo n bo àwon òrìsà bíi Èlà, Ògún, Sàngó, Obàtálá, sanponna, Obalufon àti àwon irúnmolè yòókù ni òkè okun. Lára àwon ìlú tí àwon ènìyàn wa ni: Lati America, Bahia, Guayana, Brazil, Haiti, Alagre, Cuba, Columbia, Trinidad abbl. Nínú isé yìí a o lo Afíríkà tàbí àwon ènìyàn ilè Adúláwò dípò Yorùbá fún ìtumò lékùnréré nípa ìgbésí ayé won ní orílè-èdè Amerika.
Afro-American ni àwon ènìyàn tí won kó ni erú ní Afíríkà lo sí orílè-èdè Amerika (New world) àwon ni won n sise tí wón si n gbé àárín Amerika. Afro-Latin America ni àwon erú láti ilè Afíríkà ti won kó won gba Amerika lo si Gúsù Amerika (south American) ní àwon ìlú bíi. Agentina, Mexico, Haiti, Cuba, Brazil abbl.
Ìyàtò tí ó wa láàrin Afro-America àti Afro-Latin America ni pé won kò gbà àwon Dúdú (Afíríkà) láàyè láti ni ìbásepò pèlú àwon aláwò funfun (oyinbo) ni Afro-America, sùgbón kò sí eléyà-mèyà ní Afro-Latin America.
Ìsòro mìíràn tí ó tún kojú àwon ènìyàn Afíríkà ni èdè, ni Afro-America, èdè ìsèjoba won ni èdè Gèésì (English) sùgbón èyí kò ri béè ní Afro-Latin America, èdè ìsèjoba ni èdè Faransé, Potogi àti Spanish (French, Prtuguese and Spanish). Èyí mú kí ó sòro fún àwon ènìyàn láti ní ìbásepò tàbí ìfikùnlukùn àyàfi ki won o ri ògbufò. Títí di odún 1970 si 1972 ni Brazil ó jé ìsòro fún àwon ènìyàn ti o n se akòròyìn láti ko nnkan nípa Afíríkà.
Àwon ìsòro mìíràn tí ó tún kojú àwon ènìyàn Afíríka ni Àríwá Amerika n títa kò àti ìkórira àwon Dúdú gbogbo ohun ti ko ba ti dara won gbà pé owo Afíríkà lo ti wa. Won kò gbà ki àwon Afíríkà ni asojú nínú ètò òsèlú àti ìjoba, bákan náà ni won ko ni ètò òsèlú àti ìjoba, bákan náà ni won ko ni ètó láti dìbò tàbí díje fún ipò kankan. Òfin kò fi ààyè sílè fún ànfààní béè. Bí ìgbógun tí àwon Adúláwò àti ìwà eleyameya se nípon tó. Síbè, àwon ènìyàn Afíríkà si ri ara won gégé bí èyà kanna, ibi yòówù ki won o wa, ìsòro yòówù ki won o maa la koja.
Bi gbogbo ìsòro tí ó n kojú àwon Afíríkà se pò tó yìí, ipa ti àwon ti ó wà ni ìpàgó kò se fi owó ró séyìn, ni osù kinni odún 1976 àwon egbé tí ó wà ni ìpàgó ni Bahia kò gba ìwé àse láti òdò àwon olópàá kí won tó se ìpàdé tàbí ìwóde.
Bákan náà ni Colombia, ni agbègbè Caribbean (àwon eru ti won sa) ni won pàgó síbè, àwon Palenquenos kò tijú láti fi ara won hàn gégé bí Afíríkà nípa ìgbé ayé won títí di òní.
Bákan náà ni a kò le sai menu ba ipa ribiribi ti Manuel Zapeta Ollivella ti se onísègùn, òpìtàn àti ònkòwé omo Afro – Colombian kó, láti ìgbà tí o ti wa ni akékòó ni o ti fi ìfé hàn si ìjàgbara àwon ènìyàn ilè Afíríkà lówó àwon amúnisìn. Ní odún 1950 o kópa nínú ìwóde ìta gbangba tí àwon akékòó Afro-Colombian University se láti tako ìwà amúnìsìn. Omo rè obìnrin tí ó jé odo Edeluma náà ko ewì lórí àwon adúláwò. Nicomedes Santa Cruz ti o je omo Peru ni eni àkókó ti o ko nnkan nípa ìsòro tí ó n kojú àwon ènìyàn adúláwò tí o pe akole re ni “congo Libre” tí o fi sori Patrice Lummba. Nínú ìwé tí o ko ni o se àfihàn ìbásepò to wà láàrin Afíríkà àti Peru. Ó so nínú ìwé re ogbón tí àwon alawo funfun n da láti mu àdínkù ba àwon Afíríkà àti bi won ó se. din agbára won kù, o fi ìwé re náà tako ìwà eléyàmèyà.
A o ni kógo jà bí a bá kùnà láti ménubà Abdias do Nascimento ti òun náà ko ìwé lórí Afro-Latin America, isé ònkòwé yìí ni o gbegba orókè láàrin àwon ònkòwé Afro-Brazilian.
Ìgúnlè[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ni ibèrè pepe ìbásepò láàrin adúláwò àti funfun dàbí omo odo si oga re (olówó re) sùgbón kò pé kò jìnnà, ìfarakínra nípa ìgbéyàwò , èsìn bèrè sí ní da àwon méjèèjì papò.
Àsèyìnwá, àsèyìnbò ikolura àti ifagagbaga àsà bèrè si ni kò ara won jo won n dá egbé sílè tí a mò sí egbe ajìjagbara lówó amúnisìn. Àwon dudu bèrè si ni ri ara won gégé bí òkan láìwo eya tàbí ìlú tàbí gbe òsùnwòn le bi iya ti n je won si.
Bí ó ti le je pé ìjàgbara láti kópa nínú ìsèjoba wáyé, sùgbón kò so èso rere. Ní odún 1920 àwon aláwòdúdú dá egbé òsèlú ti won sílè ni orílè èdè Brazil urugay àti Cuba. Ní orílè èdè Brazil ni a ti dá egbé tí a pè ní Frente Negra Brasilaira (Brazil Front) won forúko egbé náà sílè lódò àwon elétò ìdìbò gégé bí egbé òsèlú, sùgbón ìjákulè dé báa ìgbésè yìí látàrí ìfipá gba ìjoba ológun lówó ìjoba lágbádá tó wáyé. Ní odún 1937 tí o si fi òfin de egbé òsèlú síse. Léyìn èyí egbé náà tún bèrè ìpàdé won sùgbón ojú àpá kò jo ojú ara nítorí pé ìpàdé yìí kò lówó òsèlú nínú bíi ti télè.
Láàrin odún 1973 – 5 ni àwon àyípadà díè bèrè sí ní dé bá àwon adúláwò tí ó wà lábé ìjoba Brazil. Gbigba ominira orílè-èdè guinea-Bissau Mozambique àti Angol kò sàì lówó ipa ti orílè - èdè Brazil kó nínú. Bákan náà ni ipa ti Brazil ko nípa èdè àti àsà Afíríkà kìí se kèrémí. Òpò àwon èèyàn Angola ni won n se àtìpó ní Brazil.
ÌWÉ ÌTÓKASÍ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Anani Dzidizienyo (African Yoruba) Culture and the Political Kingdom in Latin America. Afro-American Studies Brown University Providence, Rhodeisland
Charles Aderenle Alade: Aspect of Yoruba culture in diaspora . Roger Bastide (1971) African Civilization in the New world. Hurst London.


text:
Assyria
Assyria ni ile-oba to gbale si Oke odo Tigris, ni Mesopotamia (Iraq), to joba lori awon opo ile obaluaye lopo igba. Oruko re wa lati oruko oluilu re akoko eyun ilu ayeijoun Assur (Akkadian: 𒀸𒋗𒁺 𐎹 Aššūrāyu; Arabiki: أشور Aššûr; Heberu: אַשּׁוּר Aššûr, Aramaic: ܐܫܘܪ Ašur. Bakanna Assyria tun le je agbegbe jeografi tabi inu ibi ti awon ile obaluaye wonyi wa.
Nigba Assyria Atijo (awon orundun 20th de 15th BCE), Assur joba lori opo Mesopotamia Loke ati awon apa Asia Minor. Nigba Asiko Arin Assyria (awon orundun 15th de 10th BCE), ipa re resile gidigidi sugbon o fi ija gba won pada. Ile Obaluaye Assyria Tuntun ti Igba Ibere Irin (911 – 612 BCE) fe si gidigidi, be sini labe Ashurbanipal (r. 668 – 627 BCE) fun awon odun ewa o joba lori Ayipo Olora, ati Egypt, ko to bo sowo Babiloni Tuntun ati Medes ki awon eleyi na o to bo sowo Ile Obaluaye Persia.
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]


text:
God's Plan of Salvation (Yoruba)
Ibi kika yi so fun wa wipe Olorun ti fun wa ni iye ainipekun ati wipe iye wa ninu Omo Re Jesu Kristi. Ibeere ti o farahan ni wipe bawo ni a se lee ni Omo Olorun?
ISORO ENIYAN
Iyapa kuro lodo Olorun
Romu 5:8 Sugbon Olorun fi ife On papa si wa han ni eyi, nigbati awa je elese, Kristi ku fun wa.
Gegebi bii iwe Romu ori karun ese ikejo, Olorun fi ife Re han si wa nipa iku Omo Re. Kini idi ti Jesu se ni lati ku fun wa? Nitori iwe mimo so wipe gbogbo eniyan ni o je elese. Lati da “ese” je lati kuna . Bibeli so wipe “gbogbo eniyan lo sa ti se, ti nwon si ti kuna ogo Olorun” (Romu 3:23) Ni ona miran ewe, awon ese wa muwa yapa si Olorun ti o je pipe ninu iwa mimo (ododo ati idajo) ati wipe Olorun gbodo da eniyan elese lejo.
ALAINILARI ISE WA
Iwe mimo ko wa wipe ko si iwa rere eniyan, ise ti eniyan, iwa omoluwabi, tabi ise isin kan ko le je ki aje itewogba lodo Olorun tabi mu ki enikeni de orun. Omoluwabi eniyan, elesin eniyan, ati eniti ko mo ati alaimo ni won wa ninu oko kan. Gbogbo won ni o kuna odod Olorun ti o pe. Lehin ti Aposteli Paulu ti soro lori, eniyan alaimo, omoluwabi eniyan elesin eniyan, ni Romu 1: 18-3:8, Aposteli Paulu jeki o di mimo wipe awon Ju ati awon ara Hellene ni nwon wa labe ese, wipe, “ko si eniti ise olododo, ko si enikan” (Romu 3:9-10). Afikun eyi ni awon ikede ese oro iwe mimo wonyi:
Titu 3: 5-7 O gba wa la, Ki ise nipa ise ti awa se ninu ododo sugbon gegebi anu re li ogba wa la, nipa iwenumo atunbi ati isodi titun Emi Mimo 6 Ti o da siwa lori lopolopo nipase Jesu Kristi olugbala wa; 7 Nitori naa, Ki a le dawa lare nipa ore-ofere, ki a si le so wa di ajogun gege bi ireti iye ainipekun.
Romu 4: 1-5 Nje kili awa o ha wipe Abrahamu, baba wa nipa ti ara,ri? 2 Nitori bi a bad a Abrahamu lare nipa ise, o ni ohun isogo; sugbon kiise niwaju Olorun. 3 Iwe-mimo ha ti wi? Abrahamu gba Olorun gbo, a si ti ka a si ododo fun u. 4 Nje fun eniti nsise a ko ka ere na si ore-ofe bikose si gbese. 5 Sugbon fun eniti ko sise, ti 0 si ngba eniti o nda enia buburu lare gbo, a ka igbagbo re si ododo.
Ko si iwa rere eniyan ti o lee dara bi ti Olorun. Olorun pe ninu ododo. Nitori eyi, Habakuku 1:13Olorun ko le ni idapo pelu enikekeni ti kop e ninu ododo. Ki a ba lee je itewogba lati odo Olorun, a gbodo dara bi ti Olorun gann. Niwaju Olorun, a wa ni ihooho, ainiagbara, ati alaini ireti ninu ara wa. Ko si iye iwa omoluwabi ti o lee muwa de orun tabi fun wa ni iye ayeraye. Ki wa ni ona abayo?
Idahun Olorun
Kii se wipe Olorun pe nipa mimo nikan (eni nipa ise ododo wa, a kole kunju osuwon mimo Re ) sugbon O pe nipa ife, okun fun oore-ofe ati aanu. Nitori ife ati oore-ofe Re, Ko fi wa sile laini ireti ati ona bayo.
Eyi ni irohin ayo ti Bibeli-ise iranse ihinrere Eyi ni ise iranse ebun Omo Re eniti o di eniyan (Olorun ninu eniyan), eni ti o gbe igbe aye alailese, ti o si ku lori igi agbelebu tori ese wa, ti a si ji dide kuro ninu ipo oku ti o si fihan wipe Omo Olorun Ni ni tooto ati wipe On ni aropo fun wa.
Eniti a pinnu re lati je pelu agbara omo Olorun, gege bi Emi mimo, nipa ajinde kuro ninu oku, ani Jesu Kristi Oluwa wa.
II Korinti 5:21 Nitori o ti fi I se ese nitori wa, eniti ko mo esekese ri; ki awa le di ododo Olorunninu re.
Peteru 3:18 Nitori Kristi pelu jiya leekan nitori ese wa, olooto fun awon alaisooto, ki o1e mu wa de odo Olorun, eniti a pa ninu ara, sugbon ti a so di aaye ninu emi.
BAWO NI ASE LEE GBA OMO OLORUN?
Nitori ohun ti Jesu Kristi se fun wa lori agbelebu, Bibeli so wipe “Eniti o ba ni Omo ni iye.” A lee gba Omo, Jesu Kristi, gegebi Olugbala nipa igbagbo ti ara wa, nipa gbigbekele eniti Kristi i je ati iku Re fun awon ese wa.
Eyi tumo si wipe eni kookan gbodo to Olorun wa ni ona kanan: (1) gege bi elese ti o mo ara ni elese., (2) mo wipe ko si ise eniyan ti o yori si igbala, ati (3) gbekele Kristi patapata nipa igbagbo nikan fun igbala wa.
Bi iwo setan lati gba ati gbekele Kristi gegebi Olugbala re, o lee fe fi igbagbo re han ninu adura kekere yi i ti o jewo ese re, ti o si ngba idarijin Re ati ti o nri igbagbo re sinu Kristi fun igbala re.
Bi o ba sese ni gbekele ninu Kristi, o nilo lati mo siwaju si I nipa igbe aiye re tuntun ati bi o se le rin pelu Oluwa. A da a laba wipe ki bere lati ma a keko ni adiresi yi ABCs for Christian Growth www.bible.org Awon eko wonyi yio mu ni sisentele ni eredi ati okodoro otito oro Olorun. Ewe, yio si ran o lowo lati ni ipile ti ni agbara fun igbagbo re ninu Kristi.
Nje o gba adura yi bi ?


text: 1Nnabiyaamu, an nín sá yii timbi ní Unimbɔti pɔ̃oǹ apoon gbantee, tí fámaan atuŋkpiti ŋin kɔkɔ bíiĺ tiwun nì kinaŋee, kí fàŋkì Unimbɔti kí nyāntí ti-pɔbiliŋ poon tikpiil kɔkɔ kí nīn bí circir. 2Ní dū ni-pɔbiliŋ kí tīīmaan-ti, di sá taa yīntiǹ ubɔ ni-kansikin, kaa bíil̀ ubɔ ni-kansikin, kaa jíń ni-kansikin ubɔ. 3Kaa sá m là kí wòoǹ-nee pu ní m lì míǹ, di sá m péēlī dooooyee yii ni kɔ́ ti-pɔbiliŋin tiŋan, báà dimaŋfalinaaan, ŋkúminaaan, ti dàá nīn gbíntì ki bí míǹ ní. 4M cáá dimákakpaandi ni-pu, ni-bɔti mɔ̄ǹ-mi tikpil. Ti-falaabi poonee, dipɔɔpiŋkpaandi din m cáá ni-puee tīī-mi kunyannyaau. 5Di sá yii ti nín bāań Maseeduaanee, taa gbìl̄ mmɔn, ti kántì agìń kɔkɔ nì ŋi-bul ní timbi ti-ba bí kujaaun ní ti-pɔbiliŋ poon gbí tifaandi. 6Ama Unimbɔti un tìì bin wunti yɔ̄tèe kunyannyaauee tīiń-ti kunyannyaau ŋyunti ŋun ní Tiiti bāań ti-ceeyee. 7Kaa sá u nín dɔ́miń ti-ceeyee ŋmaniŋma pu ní ti ká kunyannyaau, ama u nín máafì-ti nimbi ni-ba nín tīī ú mun kunyannyaau kuŋyee pu. U máafì-ti ni nín mò ki nyàab̀ kí bàà gítī ká-mee, nì ni nín bí ki yáliŋkí m-pu miŋyee, an di gítī mɔ́ɔkiǹ-mi ki lákatì. 8An puee takalda un m nìn ŋmàn̄-nee yaa nìn kɔ́ǹ-ni kunimbaauaaa, an kaa ti páb́-mi kɔŋkɔnnee, tin bàà làá páb́-mee di sá m ká yii takalda gbanti nín kɔ́ǹ-ni kunimbaau ŋyunti ŋubɔ poon fiiiyee. 9Ama kɔŋkɔnnee an mɔ́ɔkiǹ-mi, an kaa sá an nín kɔ́ǹ-ni kunimbaauee, ama an nín kpántì ni-bimbimee pu, mimmee timbi kaa ŋá-ni ikpiti iba dee, an sá Unimbɔti di dī ni-nimbaaku pu ki gíiǹní-ni u-cee. 10Kun puee kunimbaau kun Unimbɔti kɔ̄ntí binibee cāabìń dibakpantil ní, ní unil ń ká difiil, ní kunimbaauee kaa ti páb̀-u. Ama kunimbaau kun kaa nyánní Unimbɔti ceeyee cāabìń ŋkúm ní. 11Ni ká Unimbɔti nín kɔ́ǹ-ni kunimbaau kuŋyee nín cáań-ni tiŋan tiŋyeeyaa! Ni kíǹ ki ŋúb́ Unimbɔti bɔti mmɔntiimin, ki kíǹ ki bíī gbàam̄ ni-bɔkpil pu. Tikpitil tin ŋée kaa mɔ́ɔkiǹ-ni, ni kíǹ ki fàŋkí Unimbɔti, ní an júkufí-ni ní ká-ti; ní ni kíǹ ki cáá difaŋgiil, ki kíǹ ki wāĺ yii an máaǹ bí dáaĺ ikpitidaan tafal. Tin ni ŋá nee puee ni dàkā yii naa bí tibɔti gbantin. 12An puee m yaa nìn ŋmàn̄-ni takaldee, an kaa sá un ŋá ikpitee pu, kaa tí sá un bi ŋá ikpitee mun pu. Ama ti là ní ká difaŋgiil din ni cáá ti-puee Unimbɔti nimiin ní. 13An di tīī-ti kunyannyaau. Tiiti nín bāańee an kaa sá kunyannyaau ŋmaniŋma ní ti ká, ama ti ká dipɔɔpiŋkpaandi mun, kun puee an mɔ́ɔkiǹ-u tikpil kunyannyaau kun ni-kɔkɔ tīī-u ni-cee niinee. 14Kí wàatī ú dāan̄ ni-ceeyee, m nìn tīī-ni disindi u-cee, ní naa kɔ́ǹ-mi icoo kii m nín péē sòoǹ-ni ibaamɔn baabadal puee. Míǹ ní disindi din m tīī-ni Tiiti ceeyee an cūtì ki kāl̀ deedee. 15U yaa téetì ni-kɔkɔ nín nìn tɔ́-u min min, ki pílfíǹ-u, ki fɔ̃ɔ̃-u min min nì tifaandi yɔ́kɔ́yɔkɔee, ní dineendi din u cáá ni-puee mòtīi wīintí. 16An mɔ́ɔkiǹ-mi tikpil kun puee kɔŋkɔnnee m kíǹ ki cáá ni-pu dimákal tikɔkɔ poon.


text: 1Ŋyunti ŋun Yeesu nyēeń Kunimbɔtidiinee, ní u-boonnooliibi kansikin ubɔ bí-u yii: “Ukpil, kpèè bi nín dū ataŋkpakpaan ŋin ki máń adikpaan an ŋān̄ miŋyee!” 2Ní Yeesu kíí-u yii: “Kee a ká adikpaan neeyaa? Dalbee, ditaŋkpal diba kaa dāa gítī tɔ́kɔ́ di-juti pu. An kɔkɔ dàá dāá wīī ní.” 3Yeesu bàn̄ ki kāl̀ Ɔliifi sufii jool pu, u-nimiin túliń Kunimbɔtidiiyee watil, ní Piyeer, nì Jaaki, nì Jaan nì Andree bālfì-u tibɔti nee bi-ŋmaniŋma yii: 4“Tùkù-ti ŋyunti ŋun ni tin kɔkɔ a bàà lēe dàá dāá bàńee, nì kudaaŋŋu kun ti dàá dū kí béé yii ŋyunti bāańee.” 5Niinee, Yeesu kíĺ ki bíī sòoǹ nì bi yii: “Ní nīn nyíǹ ni-ba ubɔ ń taa ŋmàtiǹ-ni, 6kun puee binib tikpil dàá dāá dū man yindi kí kpántí bi-yaŋ ní kí lì yii bíǹ di sá Kriisitoo ní kí ŋmàtiǹ binib tikpil. 7Ni dàá dāá gbìl̄ bi sòoǹ tijáti tin pìlīǹ-nee nì tin dátiǹ-nee bɔti. Ama ni-pɔbiliŋ ń taa bīil̀. An máaǹ tíǹ kɔkɔ ń bàń kí wàatī, ama duulnya kúntitam kaa dá láá yá. 8Ditimbundi diba dāa yíkí kí jáǹ diba, ní dibeel diba mun ń jáǹ diba. Kitiŋ dàá dāá cìŋkì ajan kupaau pu, ŋkùm dàá dāá nyā. Tíǹ kɔkɔee dāa sá kii imatiŋween nín kífí puee ní. 9“Ní nīn nyíǹ ni-ba! Man puee bi dàá dāá cùnnì-ni ibɔsoon, kí gbá-ni anaalab akpafidiin ni, kí cáá-ni gɔminab nì bibɔtiibi nimiin, mimmee ni dàá ká mpaan kí sòoǹ nì bi man pu. 10Ama an máaǹ yii inibool kɔkɔ ń gbìl̄ m-bɔmɔntiiti kí wàatī ní duulnya ń nín kúntí. 11Ŋyunti ŋun bi yaa láā cúú-ni ki cáǹ ibɔsoonee, ní taa nín̄ yáliŋkí tin ni dàá tin sòoǹee pu. Ni yaa láā bàn̄ee, ní sòoǹ tin Unimbɔti yaa tīī-ni niinee. Di sá yii, an kaa sá nimbi di dàá sòoǹ, an sá Unimbɔti Fām di dàà tīī-ni tin ni dàá sòoǹee. 12Unil dàá dāá cúú u-nabiki ní kí tīī bí kpò, ní ubaati ń dū u-biki kí tīī bí kpò, ní kibiki ń jáǹ ki-baa nì ki-na ní kí yàntī bí kpò-bi. 13Báà ŋma dāa ná-ni kun puee ni nɔ́ɔ́-mi. Ama un yaa pɔ́ɔǹ u-ba ki tin kátì-kuee di dàá dāá ŋmátí.” 14“Ni dàá ká kuwaŋkpitiu kun cāabìń ntimbiilee kɔ́ ki kíǹ ki bí laakin kuaa bàà máaǹ kí kɔ́ee (un kàaǹ tibɔti nee máaǹ kí ŋá ŋka.) Ŋyunti gbantee, bin yaa láā bí Juudee tiŋkinee ń sāǹ kí dàb̄ ajoon. 15Un yaa láā bí dicindee^fd^ ń taa lì yii u dàá kpákatí kí kɔ́ kudiin kí yòon̄ tiba, 16ní un yaa láā bí kusaaunee ń taa lì yii u là kí fàtī mmɔŋki kí yòon̄ u-bɔkutil. 17Ama falaa dɔ̄ ki cí bipɔdambi nì bimatib yaadal wiini! 18Mèèmaan Unimbɔti an bɔti ń taa bàń kuseeun. 19Doooo, Unimbɔti nín náań kitiŋ ki dāa sāā díǹ nee, an falaau juti kaa láá jéetì nnibiyaamu pu, míǹ ní falaa gbanti juti mun kaa ti bí kí dāan̄. 20Ti-Dindaan yaa kaa bàà bātì falaayee wiini pu báà unibaanti kaa bàà ŋmátí. Ama bin u lútì bí nīn sá u-yabee pu ní u bātì an wiini. 21“Ŋyunti gbantee, ubɔ yaa tùkū-ni yii, Kriisitoo bí doo, àá u bíń lapu, ní taa fɔ̃ɔ̃ kí kíí. 22Di sá yii bin dàá mɔ̄ntì yii bíǹ di sá Kriisitooyee nì bin dàá mɔ̄ntì yii bi sá Unimbɔti bɔnaatiliibee dàá dāá nyā ki ŋáań tikpaŋkpantiil nì maamaaci tuuŋŋi, kí bàà dūú ŋmàtiǹ bin Unimbɔti lútèe gba. 23Míǹ puee, ní nīn nyíǹ ni-ba. M tùkū-ni tikɔkɔ ní nīn nyí ki yɔ́oǹ ní an nín bàń.” 24“Falaayee yaa jítì boonee, ŋwìiń dāa kpántí dibɔmbɔndi, uŋmal mun kaa dāa gítī pīiǹ. 25Iŋmalbijaa dāa kìtīń kutaa pu ki lítiń, ní ipɔn in bí kutaa puee ń cìŋkì. 26Ŋyunti gbantee ní bi dàá ká man Kinibiki dòoń atagban ni ki cáá mpɔn tikpil nì tinyool. 27Ní ḿ dāá tɔ̄ń Unimbɔti tūuni ń cù duulnya kɔkɔn, kí tin sāā kutagbɔŋu nì kitiŋkuntinyɔkɔ, kí kɔ́oǹní bin bin Unimbɔti lútèe.” 28“Ní pīlfìmaan fiigi subu nín dàkà-ti tibɔti tiŋyee. Di sá yii ni yaa ká fiigi subu tɔ́ apan ki bíī túkù tifaapɔnee, ni béetí yii kuseeu tɔ́obiń dee. 29Míǹ mbaantiim, ni yaa ká tin kɔkɔ m máafì-ni nee bíī jītée, béémaan yii m-dāantam tɔ́obiń dee. 30Ibaamɔn ní m tùkù-ni, waanee nib kaa làá kpú kí kúntí ní an bɔti kɔkɔ ń bàń. 31Kutagbɔŋu nì kitiŋ dāa bí kí kúntí, ama man bɔti kaa bí kí kúntí jaanjaan. 32Ubɔ kaa nyí ŋwiin nì kukuluu kun ni an bɔtee dàá bàńee. Unimbɔti tūuni in bí yilpuee kaa nyí, man u-Jipɔɔn gba kaa nyí, asee ti-Baa Unimbɔti baba di nyí. 33Ní nīn nyíǹ ni-ba kí taa gèeǹ. Di sá yii naa nyí an yuntiŋu. 34An dāa bí kii unil ubɔ nín cá nsan pu ki yāntì u-tɔntɔnliibi u-cindee ní. U yākatì báà ŋma nì u-tundi, ní ki kpáafì un cí kipunyɔkɔee ń taa nín̄ gèeǹ, ní ki búntì. 35Taa gèem̀maan! Di sá yii naa nyí ŋyunti ŋun kudiidaan dàá bàńee, an yaa sá kujooueeee, kunyataasiiueeee, ŋkoosiimeeee, kutaafaaueeee, naa nyí. 36Ní taa yàntī ú bàń kí túuǹ-ni ni dɔ̄ ki gèeǹ. 37Tin m lì nee m lì ki tùkù báà ŋma ní: taa gèem̀maan!”


text:
Iyọ̀
Iyọ̀ je alumoni afaralokun to je kikopo sodiomu oniklorini to se pataki fun igbesiaye eranko, sugbon o le lewu fun opo awon ogbin orile. Aadun iyo je itowo to gbajumo fun onje, eyi so iyo di ikan ninu awon amudun onje topejulo ati to wajulo. Idayobo ni ona ti a lo fi onje pamo.
Iyo ti eniyan n je se da lorisirisi ona: iyo aimo (bi iyo okun), iyo mimo (iyo onje), ati iyo oniayodini. O n wa lati inu omi okun tabi okuta ile.
Awon ioni onikolrini ati sodiomu, ti won je olukopo iyo, se pataki fun iwalaye gbogbo ohun eda alaaye. Iyo nkopa lati samuto water ninu ara. Iyo jijeju le fa ewu fun ilera bi ifunpa eje giga.


text: 1M yaa gbíntì ki sòoǹ kii uwaatee, ní jīmaan m-pu kimɔtii, ní lafun jīman-mi kimɔtii! 2Maa mɔ̄ ni-pu kii Unimbɔti nín kaa mɔ̄ ni pu puee. Ni sá kii usapɔɔnee ní m mònnì-ni ki yɔ̃ontí ní nīn bí circir kí mɔ̄ǹ uninjabaanti, úǹ di sá Kriisitoo. 3Ama ní m fàŋkí, ubɔ ń taa láā dāá cúú ni-landɔkɔi kí lábití kí yàntī ní fá Kriisitoo un ni nɔ́ɔ́ ibaamɔn nì dipɔbil dibee, kii ukoobu nín nìn kíil̀ Eefa puee. 4Kun puee ni jīǹ kimɔtii ki fòol̄ bin dòoń ki sòoǹ-ni Yeesu ubɔ pu, kaa sá un timbi sòoǹ-ni nee, ki fòol̄ ŋfām miba min kaa sá Unimbɔti yam min ni fɔ̃ɔ̃yee, míǹ ní ni tí fòol̄ tibɔcan tiba mun ki kíikí. 5M pàkā yii bíǹ bin ni yíì akpambamɔntee kaa jítiǹ-mi. 6Nì min kɔkɔ ní maa ŋūǹ kí sòoǹee, m nyí Unimbɔti bɔti. Ti dàkā-ni míǹ ŋfunyɔm kupaau nimbi ni-ba ká míǹ. 7Mimmee, m nín cáań Unimbɔti bɔti ki sòoǹ ni-cee faalaa ki sīntì m-ba taapu nimbi ń yīkì yilpuee, m yīntàaa? 8M nín dɔ́miń ni-cee ki sòon̄ Unimbɔti bɔtee, Kriisitoo nikitiŋ ŋiba di pà-mi, m nìn fúkuĺ bíǹ ní ki cáā tútuǹ nimbi. 9M nín nìn bí ni-ceeyee, maa nìn báká ubɔ pu, animil nín nìn lɔ́ò-mee nnabiyaamu mun nìn nyánní Maseeduaanee di nìn cáań-mi tin kɔkɔ nìn lɔ́ò-mee, ní m ŋúb́ m-ba kaa báká ubɔ pu báà tiba poon, ki dàá nīn péēgbíntìi ŋúb́ m-ba míǹ kí nīn cá. 10M sòoǹ-ni Kriisitoo baamɔni in bí m-nee ní yii: Akaayi tiŋki kɔkɔ poon ubɔ kpá kí lēēan nyandee m-pu. 11Maa néeń-ni naaan, ba pu ní m lī míǹ? Unimbɔti nyí yii m néeń-ni. 12Min m ŋáań nee, m dàá nīn péēgbíntì ki ŋáań míǹ ní, kí kpìtī biŋmatinliibi bin mun là kí nīn pàkà bi-ba ki lì yii bi sá akpambal kii timbee dàkatam. 13Binib gbantee kaa sá akpambal, bi mɔ́ntí yii bi tūǹ Unimbɔti tundi ní ki gīintí bi-ba Kriisitoo kpambaliŋ yam. 14Tinee kaa sá maamaaci bɔti kun puee Sitaan u-ba ŋūǹ kí kpántí ŋwalfi tūuŋŋu. 15An puee an kaa sá atulum yii u-tɔntɔnliibi mun ŋūǹ kí gíiǹ bi-ba kii bitɔntɔnliibi bin bí deedeeyee. Unimbɔti dàá dáaĺ bi-tafal bi-tuuŋŋi nín sá miŋyee ní. 16M gítī bùsī ki tùkù-ni yii ní taa dàkafì yii m sá uwaati, ni yaa tí dàkafī yii m sá uwaataaa, ní jī-mi kimɔtii an pu, kí yàntī man mun ḿ pàkā m-ba fiii. 17M nín bíī lì pu nee an kaa sá ti-Dindaan di bí yii ḿ nīn sòoǹ ki pàkā m-ba míǹ, m bíī sòoǹ kii unil un yil lábitèe ní. Kun puee m cáá tin pu ní m dàá sòoǹ kí pàkà m-bee. 18Binib bí ki pàkà bi-ba duulnyan doo wanti pu, an pu ní man mun bíī pàkà m-ba. 19Nimbi di bí yii ni cáá iciin ama ní ki jīǹ kimɔtii biwaatiibi pu an mɔ̄ǹ-ni. 20Bi cáá-ni ki sàantí kii iyumbuee, ki jīǹ ni-pu, ki kíiĺ-ni ki kpèé-ni fam, ki fátí-ni itampa, ní ni jīǹ-bi kimɔtii. 21An sá icoo ní yii timbi kaa cáá mpɔn kí ŋmā kí ŋá-ni míǹ. Ubɔ yaa ŋūǹ kí pàkā u-ba tiba puee, man mun ŋūǹ kí pàkà m-ba, m bíī sòoǹ ŋwaatiyaamin dee. 22Di sá an nibee yaa dàkà bi-ba yii bi sá Eebruyaaa, man mun sá Eebruja ní, bi yaa bí yii bi sá Israyeel yabaaa man mun sá Israyeelja ní. Bi yaa bí yii bi sá Abraam naantiibaaa man mun sá Abraam naantiiu ní. 23Bi yaa bí yii bi sá Kriisitoo tɔntɔnliibaaa, man di nín sá ki jítiǹ-bi, m bíī sòoǹ ŋwaatiyaamin dee. M túń ditundi ki jítiǹ-bi. Bi pìintí-mi sarka múlmul ki jítiǹ-bi, bi gbáń-mi ki jítiǹ-bi, m jēetí nnaabu ŋun sá ŋkúmee ni múlmul ki jítiǹ-bi. 24Juuda yab gbáń-mi anaalab diba kpá imuŋku ili ŋfunyɔm miŋmoo. 25Bi gbáń-mi ndɔ ŋfunyɔm mita, bi yáŋkì-mi ataŋkpee kí bàà kpò-mi diba, ŋfunyɔm mita ní iŋaliŋfi múĺ nnyimin nnyim bàà làá yòon̄-mi, ki gbíntì dalba nnyimin ŋwìiń pu nì kunyeeu. 26M-saŋkiŋŋi ŋin m cɔ̃om̀ tikpilee poonee, m kántì diniminaamandi imɔɔnyiŋgbeen ni, ki kántì diniminaamandi biyipɔɔdambi cee, ki kántì diniminaamandi m-jutiibi Juuda yab nì bin kaa sá Juuda yabee cee, ki kántì diniminaamandi ntimu poon nì kupɔɔun, m kántì diniminaamandi tiŋku pu, nì bin mɔ́ntí yii bi sá Kriisitoo yabee cee. 27M túń atuun ki gīī, ki ká diniminaamandi ki jíń falaa, kaa gèeǹ, ŋkùm nì nnyinnyoo cúú-mi, m gbíntí ŋkùm múlmul, tiwool cúú-mi tiwampeeŋkaal kpá ḿ pèen̄. 28Falaabi tikpil kíǹ maa lī; baabadalee Kriisitoo nikitiŋ kɔkɔ bɔti sá-mi diwaŋgul ní ki nyìm̀ m-pu. 29Un kaa pɔ̄ɔ̄yee puee see man mun ń nīn bí kii úǹ-uee kí taa nīn pɔ̄ɔ̄; ubɔ yaa lítì ikpitinee, man ní an wù pòlpɔl. 30An yaa sá ḿ pàkā m-bee, m-wɔfii pu ní m bàà pàkà m-ba. 31Unimbɔti ti-Dindaan Yeesu Baa yindi ń ká inyɔŋki kí nīn péēcá, di sá u nyí yii tin m sòoǹ nee maa mɔ́ntí. 32M nín nìn bí Damaasee, gɔmina un nìn bí ubɔti Areetaasi yuntiŋuee nìn yàntī u-soojab yūlfí kitiŋ gundi punyɔmmu caŋin ki nyàab̀ kí cúú-mi, 33ní m-bɔɔbi dū-mi ki ŋá kukabikun ki dūu nāatìń nì ŋŋmii digundi tɔkɔrɔu pu, ní m ŋmátì.


text:
Ifá
Ifá jé òrìsà kan pàtàkì láàrin àwon Yorùbá. Àwon Yorùbá gbàgbó wí pé Olódùmarè ló rán ifá wá láti òde òrun latí wá fi ogbón rè tún ilé ayé se. Ogbón, ìmò, àti òye tí olódùmarè fi fún ifá ló fún ifá ní ipò ńlá láàrin àwon ìbọ ní ile Yorùbá. “A-kéré-finú-sogbón” ni oríkì ifá.
Ìgbàgbó Yorùbá ni wípé ní ìgbà kan rí, ifá gbé òde-ayé fún ìgbà pípé kí o tóó padà lo sí òrùn. Ní ìgbà tí ifá fi wà ní ilé ayé, ó gbé ilé-ifè fun ìgbà péréte. Sùgbón ní ìgbà tí òrùnmìlà fi wà láyé yìí naa, a tún maa lo sí òde òrun léèkòòkan tí olódùmarè bá pèé láti wá fi ogbón rè bá òun tún òde-òrùn se. Nítorí náà gbáyégbórun ni ifá ńse.
Ìtàn so fún wa wipe omo méjo ni òrúnmìlà bí nígbà tí ó wà láyé, nígbà tí ó di ojo kan ti òrùnmìlà ńse odún ni òkan nínú àwon omo yìí tíí se àbíkèhìn pátápátá báse àfójúdi sí òrúnmìlà, ni òrùnmìlà bá binú fi ayé sílè lo sí òde orun. Ni ìfá bá relé olókun kòdé mó. Ó léni té bá ri i, e sá maa pè ní baba”. Sùgbón òrùnmìlà fún àwon òmo rè méjèèjo náà ní ikin mérìndínlógùn ó ní be e délé bee bá fówóó ní, eni tè é maa bi ninu.
Ìkín mérìndinógun náà ni à ń lò lòníí láti bèèrè nnkan lówó ifá.
Àwọn àkóónú
DÍÈ LARA ÀWON OHUN ÈLÒ IFÁ DÍDÁ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Orísìírísìí ni àwon ohun èlò tí àwon babaláwo fi í da ifá ikin ifá ni àdáyéná nínú wón. Ikin ifá jé mérìndínlógún. Ohun èlò ifá-dídá míìran ni òpèlè, èyí ló wópò jù fún ifá dídá ní ayé òde òní. Àwon babalàwo máa ńsábàá lo ikin ifá (èkùró ifá) nígbà tí wón bá mbo ifá ní oòdèè won, wón a sì lo òpèlè fun ará òdé tí ó wáá da ifá lódòo won láti ibi èso igi òpèlè ni a ti ń mú òpèlè ifá.
Ohun èlò ifá dídà míìran ní ìróké tàbí ìrófá èyí jé óá gbóńgbó kan báyìí tí a ńmú lu opón ifá bí a bat í ńki ifà lo àwon olóyè ifá a máa fi ehín erin gbé ìrókée ti won.
Ohun èlò ifá dídá míìran opón ifá, nínú opón ifá ni a ní lati kó gbogbo ohun èlò ifá dídá tí a ti ká sílè wonyìí sí bá a bá ti ńdá ifá. Orísi opón ifá ló wà opón kékeré wà, opón ńlá sì wà pèlú.
Àwon babaláwo a máa ní owó eyo àti égúngún nínú ohun èlò ifá dídá won, owó eyo dúró fún béèni, egungún sì dúró fún béè ko nígbà tí a bá di ìbò béèrè nnkan lówó ifá-owó-eyo àti égúngún yìí tí a dì mówó ni à ń pè ni ìbò.
Gbogbo ohun èlò ifa dídá tí mo kà sílè yìí ni a ńkó sínú àpò kan tí àwon babaláwo ńgbé kó èjìká báyìí tí à ń pè ni àpòo jèrùgbá, enikéni tí o bá nko àpò yìí ni à ń pè ní akápò ifá tàbí babaláwò.
EBO IFÁ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ebo rírú se pàtàkì fún eni tí a bá dá ifá fún. bí ifá tí a dá fún ènìyàn bá se rere tàbí búbúru, oní tòhùn ni lati rúbo kí ohun tí ó dá ifá sí náà ó lè baà dará: lónà kìní:- Ebo ifá jé ounje fún òrìsà tí ifá bá so wí pé kí á rúbo, Fun àpeere, tí ènìyàn bá fé se nnkan. ti o ba bèrè lówó ifá, wón le so pé ki o lo rubo fun ògun, Ebo ifá jé ètùtù pàtàkì nítorí tí Babaláwo bání kí ènìyàn se nnkan óní láti se é, ki òun pàápàá ólè ba à ni ìgboyà wípé àteégún-àteésà, nítori èyí ní àwon babaláwo fi máa ńwí fún ení tí a ní kí ó rúbo pé kí ó wá oúnje fún àwon aládùgbóó re.
ÈSÙ ATI IFÁ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Bí a ba wo ilé àwon babaláwo, a ó ri i wí pé ère Èsù kìí wón nibè. Yangí ńlá kan o máa wà ní èbá ilé àwon babalawo. Yangí yìí dúró fún àmì Èsù. Ìgbà gbogbo ni àwon babaláwo máa gbé eboo lo si ibé, nwon a máa bu epo lé yangí náà lórí, a máa rin sún nígbà gbogbo.
Òpòlopò ni ese ifá tí o je mo Èsù. Nígbà míìran, Èsú jé ìrán ńsé fún ifá. Nígbà miran èwè, Èsú sí dá bí eni tí ńfún ifá ni agbára. Nínú ese ifá a lè rí ohun tí o jo bayin “…ni òrúnmìlà ba ti àse Èsù bonu”. ìtumò èyí ni wí pé bí ifá bá féé se nnkan lile ti ó rí bí idan, àse Èsù ló ní láti lò. Nígbà mìíràn, Èsù jé olùrànlówó fún ifá. Nígbà mìíràn, Èsù sì jé olùdánwò fún ifá.
Oríkì Èsù tí ó wà nísàlè yí ti fi hàn wà gba-n-gba pé Èsù kì ba enìkan sòré
Oríkì Èsù nìyí: “Òkú yan omo tié lódì átóńtórí omo olomo”.
IPÒ IFÁ LAARIN ÒÒSÀ YÓKÙ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ifá jé agbòràndun fún gbogbo àwon òrìsà yókù. Bí eégún ilée baba eni ba féé bínú sí ni, láti odo ifá ni a ó ti gbò èyí wáá fún ifá ni ipo asojú fún gbogbo àwon irúnmolè yókù. Bí kò bá sí ifá, iyì àti olá ti àwon Yorùbá mbú fun gbogbo àwon òrìsà ilèe Yorùbá ró, tí ó sì nwà ońje sí won lénu.
Gégé bí a ti so síwájú, àwon omo òrúnmìlà ni òrúnmìlà fún ní ikin ifá mérìndínlógún nígbà tí ó padà lo si òrun tí ló sí wa sílé ayé mó.
Nígbà tí a bá ń sòrò ìkín, a kò ni se aláìménuba àwon ojú odù mereerindínlógún nítori ìkín mérìndínlógún náà ni à ń lò lónìí láti bèèrè nnkan lowo ifá. Àwon ojú odù mérìndínlógún àti bí wón se to tèle ara won:
(1) Èjì Ògbè
Eji ògbè Esè kínní
“Gbogbo orí àfín ewú
Abuké ló rerú òòsà mósò
Lààlààgbàjà ló ti isé è de
Adíá fún òrúnmìlà
Níjó ti ńlo rèmí omo olódùmarè sóbìnrin Esè kejì.
Eri ńlá níí sunkún ibú
Agbara giri nii sunkun ògbun
Adíá fun Aadelówo nífè
Nwón ní ó ká a kío móle
(2) Oyeku méjì,
(3) Ìwòrí méjì,
(4) Òdí méjì,
(5) Ìrosùn méjì,
(6) Owónrin méjì
(7) Obara méjì,
(8) Òkànrùn méjì,
(9) Ògúndá méjì,
(10) Ìká méjì,
(11) Ótúúrúopon méjì,
(12) Òtúá méjì
(13) Òsá méjì,
(14) Ìretè méjì
(15) Òsé méjì,
(16) Ofún méjì,
ÀWON OMO ODÙ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Léyìn àwon ojú odù méríndinlógún yìí, àwon òjìlérúgba odù míràn tún wà tí à ń pè ni omo odù tàbí àmúlù odù wón jé omo odù nitorí pé a gbà pé won se omodé si àwon ojú odù, à ń pè wón ni Àmúlù odù nítorí pé orúko odù méjì ni òkòòkan wón jé. F.A., èkíni nínú àwon odù wònyìí a máa je ogbeyèkú.
Àwon Yoruba ka àwon odu wònyú si òòsà pàtàkì jùlo, àwon ojù odú. F.A. Ese-ifa òwònrín méjì
(a) Ikin níi fagbáríí selé
Àtàrí ni o jóòrún ó pagbin ìsàlè
Olobonhunbonhun ni fapa ara re dá gbèdú.
Ninu asa Yoruba Ifá A ti rí i ni ojú ewé 46 Apa Kini ìwe yi irú ipò pataki ti Orìsà-nla tabi Obàtálá kó laarin awon òrìsà ati irúnmalè ile Yoruba. A ti gbó pelu pe jákè-jádò gbogbo ilè Yorùbá ni nwon maa mbó ó, nitoripe oun ni awon àgbà àtijó gbà ninu ìtàn ìsèdálè won pe o je igbákejì Olódùmarè, ti o si nràn an lówó lati tún enia dá nipa fífún un ni ojú, imú, eti, ati gbogbo èyà ara miran ti o ye ki èdá ní ki o fi lè di enia pipe. ...
Iwe fun kika[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- J. F. Odunjo (1969), Eko Ijinle Yoruba, Alawiye Fun Awon Ile Eko Giga, Apa Keji, Longmans of Nigeria, Ojú-ìwé 78-87.
- E. A Lijadu (1895) Ifa Mimo Alabalase United Star printers Ltd.
- P.O. Ògúnbòwálé (1980) Àwon Irúnmalè Ilè Yorùbá Evans Brothers (Nigeria Publishers) Limited. ISBN 978-167-090-8.
- Débò Awé (2006) Àkóyawó Àlàyé Àti Ìbéèrè lórí Àwon Ojú Odù Ifá Elyon Publishers Ilésá. ISBN 978-2148-25-3.


text:
Eégún
Eegun
Ìtàn tí n ó so nípa bí eégún se délé ayé yìí, mo gbó o láti enu baba babaà mi ni kí ó tó di pé wón jé ìpè Olódùmarà ní nǹkan bí odún méwàá séhìn. Ìdí pàtàkì tí ó jé kí n fi ara mó ìtàn náà ni pé ó fi ara jo ìtàn tí mo kà lórí nǹkan kan náà ìwé Òmòwé J.A. Adédèjì1. Ìdí mìíràn tí ó jé kí n fi ara ḿó ìtàn náà yàtò sí òmíràn nip é enu àwon tí mo se ìwadìí lówó won kò kò lóŕi òrò náà. Ó dà bí eni pé olúkálukú ni ó fé fi bu iyi kún ìlú tirè pé ní ìĺú tòun ni awo Iségún ti bèrè. Ògbéni Táyélolú Sásálolá tí ó ń gbé ni ìlú Oǹd́ó tilè so f́ún mi pé ní ìlú Òfà ni Eégun ti sè. Nígbà tí mo sì fi òrò wá a lénu wò, mo rí i pé omo Òfà ni baba rè. Omo Iwékosé tún so fún mí pé ó dá òun lójú pé ní ìlú Òkè-igbó lébàá Oǹd́ó ni Eégún ti kókó bèrè.
Nínú Ìdàrúdàpò yìí ni mo wá rò ó pé bí ènìyàn bá féé mo òtító tí ó wà nídìí òrò náà, àfi bí ènìyàn bá to Ifá lo nítorí pé If́a kò ní í gbè séhìn enìkéni. Orísìí ìtàn méjì ni mo sì wá rí ńinú Ifá. Sùgbón ìtàn kéjì ni mo fi ara mó. Ìdí tí mo sì se fi ara mó on náà nip é ó jo ìtàn tí mo ti gbó lénu baba babaà mi. Èyí nìkan kó: mo fi ara mó
1. Adédèjì J.A. The Alárìnjó Theatre: The Study of a Yorúbà theatrical Art form its Origin to the Present Times. Ph.D. Thesis (University of Ibadan), 1969, pp. 20-90.
Ìtàn kejì yìí nítorí pé ó tún là wá lóye lórí bí orúko náà, “Eégún”, ti se bèrè.
Ìtàn àkókó yìí wà nínú Odù Èjì ogbè, Esè Èkejì. Ìbéjì ni wón fi Eegún bí. Òkán kú èkejì sì wà láàyè. Èyí tí ó wà láàyè si wá ́n sunkún sá. Wón wá dógbón, wón dáso Eégún. Wón mú èyí tí ó wà enìkan lórí. Eni tí ó gbé Eégún náà ń pe eni tí ó wà láàyè pé: “Mó tí ì wá o, Ìhín ò rò o ò.”
Ese Ifá náà lo báyìí:
“Ńí ojó tí Éégún dé ayé,
Ìbejì ni wón bí i.
Òkan kú, òkan wà láàyè.
Èyí tí ó wà láàyè wáá sunkún títí,
Ni wón bá dógbón,
Wón dáso Eégún.
Wón mú èyí tí ó wà láàyè lo sínú igbó.
Wón gbé aso Eégún náà bo enìkan lórí.
Eni tí ó gbé Eégún náà ń pé
Èyí tí ó wà láàyè pé:
Mo tíì wá o,
Ìh́in ò rò o ó.
Èyí tí ó wà láàyè bèrè síí sunkún,
1. Abimbóla Wandé, Awon Odù Mérèèrìndímlógún. (memio), pp. 3-4.
Eégún náà yára wo inú igbó lo.
Aso tí a dà bo alààyè lórí
Ni à ń pè ní èkú Eégún.
Èkú ayé o,
Èkú òrun,
N à ń pè ní èjìgbèdè èkù.”
Ìtàn ke jì wà nínú ìwé Òmówé J.A. Adédèjì tí mo ti tóka sí télè. Ńińu Odù Òwónrínsè ni ó wà. Ìtàn náà lo báyìí: Nígbà TÌ Òwónrín tí ó ń gbé ní Ìsányín dolóògbé, àwon omo rè métèèta - Arúkú, Arùḱu àti Aròḱu-roja-má-tà kò ní owó lówó lati fi se òkú bàbáa won. Ìrònú òràn náà pò dé bi pé èyí Arúkú tí ó jé ègbón fún gbogbo won fi ìlú sílè. Béè ni èyí àtèlé rè, Arùkú, mú ìmòràn wá pé kí àwon ó ta òkú náà1. Èyí àbúrò won, Aròkú-roja-má-tà, bá kiri òkú náà lo. Sùgbón nígbà tí ó ti kiri fún ìgbà díè tí kò ti rí eni ra òkú náà ni ó ti sú u, ó sì wó òkú náà jùnù sínú igbó; ó bá tirè lo. Léhìn ìgbà díè, èyí ègbón di baálé ilé, ó sì gba ipò bàbá rè gégé bí Ológbìín. Gégé bí ipò rè òun ni ó sì wá di Ológbo2. Bí ó tilè jé pé abuké ni, Aláàfin fún un ní ìyàwó kan, eni tí orúko rè ń jé Ìyá Mòsè. Sùgbón fún òpòlopò od́un, Mòsè kò gbó mokòó
1. Won a máa ta òkú láyé àtijó fún àwon olóògùn tí won fé lo èya ara òkú náà.
2. Akígbe tí ́o sì máa ń ru òpá oyè Aláàfin. rárá; ó kàn ń fowó osùn nu ògiri gbígbe ni. Èyí ni ó mú kí oko rè Ológbìín to Òrúnmìlà lo. Nígbà tí ó débà tí ó débè, ó ńi “emi ló dé tí ìyàwó òun fi rómo léhìn adìe tó bú púrú sékún?” Òrúnmìlà sì so fún un pé àfi tí ó bá lè se èye ìkehìn fún baba rè tí ó ti kú kí ìyàwó rè ó tó lè bímo.
Ní àkókò yìí, Ìyá Mòsè ti ló sódò Amúsan láti lo se ìwádìí ohun tí ó fa sábàbí. Bí Ìyá Mòsè ti ń bò láti odò Asà níjò kan ni elégbèdè kan jáde sí i láti inu igbó tí ó sì bá a lòpò. Béè ni Ìyá Mosè se béè lóyún. Mòsè kò sì lè jéwò bí ó se lóyún fún oko rè. Ó sì fòn ón ó di òdò Olópondà tí ó jé ègbón Ìyá Mòsè. Níbè ni ó ti bí ìjímèrè. Ìtìjú a máa pa gbajúmò. Nígbà tíìtìjú pò fún Mòsè, ó tún fon ón, ó di òdò oko rè. Bí ó sì ti ń lo lónà ni ó ju ìjímèrè sínú igbó. Sé oko rè kò kúkú mo nnkan tí ó bí. Nígbà tí ó dijò keje ni Ato tí ó jé ìyàwó Ògògó tí ó jé omo Ìgbórí rí ìjímèrè igbó. Ní àkókò tí a ń wí yìí. Ológbìín ti gbó gbogbo ohun tí ó selè. Ó ti lo sí òdò Òrúnmìlà, Ifá sì ti so fún un pé sùúrù lebo. Ifá ní kí Ológbìín máa tójú abàmì omo náà, sùgbón kí ó tún se èye ìkohìn fún baba rè nìpa lílo sí igbó níbi tí wón ti rí abàmì omo náà láti lo ya eégún baba rè. Àwon ohun tí Ifá pa láse ètùtù náà ni egbèrin àkàrà, egbèrin èko, egbèrin pàsán àti òpòlópò emu. Igbó tí won ti se ètùtù náà ni a mò sí igbó ìgbàlè di òní olónìí.
Aláràn-án òfí tí ó jé ìyekan Ológbìín ni ó gbé aso òdòdó tí baba Ológbìín tí ó ti kú ń lò nígbà ayé rè bora, tí ó sì tún gbé abàmì omo náà pòn séhìn, tí ó sì ń jó bò wá sí àárín ìlú láti inú igbó náà pèlú ìlù àti òpòlopò ènìyàn léhìn rè. Ológbìín ti fi lò télè pé òun yóò se èye ìkehìn fún baba òun tí ó ti kú nítorí náà nígbà tí wón rí Aláràn-án Òrí nínú aso òdòdó, wón se bí Ológbìín tí ó ti kú ni, pàápàá tí abàmì omo tí ó pòn dà bí iké èhìn rè. Àwon ènìyàn ń sún mó on láti wò ó dáadáa sùgbón pàsán tí wón fi ń nà wón kò jé kí won sì wo ilé baba Ológbìín tí ó ti kú lo. Bí àwon ènìyàn ti ń wò ó ni wón wí pé:
“E wo begun eni tó kú ti gún tó!
Egungun náà gún lóòótó!
Egungún gún! Egungún gún!”
Báyìí ni àrá òrun náà se se káàkiri ìlú tí ó sì ń súre fún àwon ènìyàn. Nígbà tí ó sì se ó wo káà lo. Wón sì pe Ato kí ó máa tójú abàmì omo náà. Wón sì ń pe abàmì omo náà níOlúgbèré Àgan. Nínú káà yìí ni Ògògó tí ó jé oko Ato, ti ń wo omo náà nígbàkúùgbà. Àwon ènìyàn inú ilé a sì máa pe Ògògó ní Alàgbòó-wá1. Alágbòó-wá yìí ni ó sì di Alágbàá (baba Maríwo) títí di òní olónìí. Odù Òwónrínsè náà nìyí:
“Arúkí,
Arùkú,
Aròkú-rojà-má-tà.
Òkú tá a gbé rojà tí ò tà;
1. Ìtumò èyí ni eni tí ó gbó tí ó wá.
La gbé so sígbó.
Òun la tún gbé wálé,
Tá a daso bò,
Tá a ń pè léégún.
A dÌfá fún Òwónrín Ìsányín
Tó kú tí àwon omo rè
Kò rówó sin ín.1
Bí a bá sì tún wo oríkì eégún, òrò nípa bí eégún se kókó bèrè yóò túbò tún yé wa sí i. Gégé bí a ti mò, oríkì ni òrò tí ó júwe ìwà, ìse2 àti Ìtàn ìbí àwon òrìsà, ènìyàn àti àwon nnkan mìíràn. Oríkì Egúngún náà lo báyìí:
“Egúngún Ajùwón,
Lùkùlùkù gbúù-gbúù!
A-rágò gbálè,
Egúngún kìkì egungun
T’Ògògó!
Òkú yìí gbérí!
Eni ará kan
Tí ń jí jó awo.
1. Adédèjì, J.A. The Alárinjó Theatre. The Study of a Yorùbá theatrical Art from its Origin to the Present Times. Ph.D. Thesis (University of Ibadan 1969). Pp. 60-88.
2. Babalolá, A Àwon Oríkì Orílè, pp. 11.
Òsòràn lokùn ń dè lÁgburè.
Ìgbà tí n kò sòràn okùn,
Kí le mókùn so mí lápá sí?
Omo kéké mo sá,
Mo mú sèwe lÁgburè.
Gònbò ni mo wà,
Mo mú sèwe nIgbórí1
‘Torí Ìgbórí mi lÒyó Mòko.
Baba Arúkú,
Baba Arùkú,
Baba Aròkú-rojà-ma-tà.
Òkú tá a gbé rojà
Tá ò tà,
Òun la dáso fún
Tá à ń pè léégún.
Ikú ‘i lÓdò.
Omo atòkú jeun,
Omo atáyé solè nÍgbàlè.
Baba Ato kékeré
A-benu wéjewéje.2
Báyìí a ti mò bí eégún se kókó dé inú ayé nígbà ìwásè.
1. Àwon Tápà ló ń jé béè.
2. Adédèjì, J.A. The Alárìnjó Theatre; (The Study of a Yorùbá Theatrical Art from its Origin to the Present Times.) Ph.D. Thesis (University of Ibadan 1969). Pp. 60.88.
Sùgbón láyé òde òní ń kó? Báwo ni a se ń ‘sé’ eégún? Ó sòroó so pàtó pé kò níí sí ìyàtò díè láti ìlú dé ìlú lórí òrò bí a se ń ‘sé’ eégún. Sùgbón bí ìyàtò kàn tilè wà náà, kò pò rárá. Mo léèrò wí pé àwon obìnrin kò ní í mo ìdí abájo. Obìn in a sì máa mo awo, sùgbón bí wón bá tilè mo ón, won kò gbodò wí. Àgbàlagbà Òjè nikan ni wón ń ‘sé’ eégún rè bí ó bá kú. Bí a bá ti fé ‘sé’ eégún eni tí ó ti kù yìí, a ó wá pàsán1 méta, a ó wá aso fúnfún tí ó tóbi, a ó tún wá eni tí kò sé kò yè gíga eni tí a fé ‘sé’ eégún rè náà. Ìtàn so fún mi pé láyé àtìjó, tí wón bá pe òkú Òjè nígbà tí won kò bá tíì sin ín, pé ó maa ń dáhùn tí yóò sì bá àwon ènìyàn sòrò. Sùgbón eke ti dáyé, aásà ti dÁpòmù, nnkan ò rí bí í ti í rí mó nítorí pé a kò lè se é bí a ti í se é télè.
Bí àwon èròjà tí a kà sílè wònyí bá ti dé owó àwon àgbà Òjè, a ó mú okùnrin tí kò sé kò yè gíga òkú Òjè náà lo sínú igbó ìgbàlè. Àwon àgbà Òjè nìkan ni wón lè mo eni náà. Léhìn èyí, àwon Òjè yókù àti àwon ènìyàn yóò máa lu ìlù eégún ní ibi tí won ti pa pereu lébàá igbó ìgbàlè náà. Òwéwé2 ni ìlù tí a ń wí yìí. Tí wón bá ti ń lu ìlù báyìí, àgbà Òjè kan yóò máa mú òkòòkan nínú pàsán yen, yóò
1. Òpá àtòrì tí a fi irin gbígbóná se onà sí lára tí àwon tí ó máa ń tèlé eégún lo sóde fi ń na ènìyàn.
2. Aparun tàbí igi tí a fó sí wéwé, tí a sì se é pelebe pelebè.
Sì máa fin a ilè lééméta méta. Bí ó bá ti ń se béè ni yóò máa pe orúko eni tí ó ti kú náà tí a sì fé ‘sé’ eégún rè yìí. Nígbà tí ó bá ti fi pàsán keta na ilè léékéta tí ó sì tún pe orúko eni tí ó ti kú náà, eni tí ó ti wà nínú igbó ìgbàlè yóò dáùn, yóò sì máa bò pèlú aso fúnfún báláú lórí rè. Àwon ènìyàn yóò sì máa yò pé baba àwon dáhùn, pé kò tilè kú rárá.
Bí babá bá ti jáde báyìí ni àwon ènìyàn yóò máa béèrè orísìírísìí nnkan lówó rè, tí baba náà yóò sì máa dá won lóhùn. Nígbà tí ó bá ti jó dáadáa fún ìgbà díè, yóò súre fún àwon ènìyàn kí ó tó padà bá inú igbó ìgbàlè lo. Bí eégún se ń jáde lóde òní nìyí ní ìlú Ondó.
BÍ EÉGÚN ÀTI ÒGBÉRÈ EÉGÚN SE DÉ ÌLÚ ONDÓ
Gégé bí yóò ti hàn níwájú, kì í se èdè tí àwon ará Ondó ń fò lénu ni wón fi ń kógbèérè: èdè Òyó ni wón ń lò. Èyí jé ìtókasí kan láti fi hàn pé láti Òyó ni eégún ti kókó bèrè kí ó tó tàn ká gbogbo ilè Yorùbá. Ní ayé àtijó, nígbà tí ogun àti òtè pò ní ilè Yorùbá, òpòlopò àwon ènìyàn ni ogún kó láti ìlú kan dé òmíràn. Àwon mìíràn lè se àtìpó níbè fún ìgbà díè kí won ó sì padà sílé nígbà tí won bá ti ra ara. Àwon mìíràn a tilè kúkú jókòó sí ìlú náà won a sì fé Ìyàwó níbè. Béè àsà kò seé fi sílè bòrò. Àwon ènìyàn wònyí kò gbàgbé èsìn won béè ni wón sì ń gbé e
- B.A. Akíndúró (1977), Bí Eégún se Bèrè’, DALL OAU, Ifè Nigeria


text: 1Dooooyee ni nín nìn yìntī ki ŋáań ikpiti iŋyee puee, ni nìn kpíì Unimbɔti nimiin. 2Ni nìn ŋáań kii duulnya yab nín péēŋáań puee ní, ki nɔ́ɔ́ arasiniibi bɔtiu un bí kutaa pu ki yàntī nnibiyaamu kaa tɔ́ Unimbɔtee. 3Ti-kɔkɔ mun nìn péēbí míǹ ní dooooyee, ki nɔ́ɔ́ timbi ti-ba nín là puee ní ki ŋáań min ní ti-pɔbiliŋ nì ti-landɔkɔi fáatèe, ní ti nín bí miŋyee, Unimbɔti tafadaaldi nìn dɔ̄ ki cí-ti kii an nín dɔ̄ ki cí bin béeyee puee. 4- 5Ama, Unimbɔti sūǹ binib saai tikpil. U-neeŋkpaandi din u cáá ti-puee yāntì, nì min kɔkɔ ti nìn bí ŋkúmin ti-kpitii puee, u fātìi tīī-ti dimaŋfal ti nín kpáfì nì Yeesu Kriisitooyee. An sá u-ŋanti pu ní ni ká difiil. 6Ti nì Kriisitoo nín ŋá ubaantee pu ní Unimbɔti fīkitì ti nì u, ki yāntì ti nì u kāl̀ yilpu. 7U dī Yeesu Kriisitoo pu ní ki ŋá-ti tiŋan gbanti, kí dàkà bin dàá dāá dāan̄ boonee u-ŋanti nín wīikí ki jítiǹ tikɔkɔ puee. 8Di sá yii Unimbɔti ŋanti pu nì ni nín fɔ̃ɔ̃ Kriisitoo ki kííyee pu ní ni ká difiil. Difiil gbantee, naa ŋá tiba ní ki ká-dì, u pú-ni-dì faalaa ní. 9An kaa tí sá ditundi pu, ní ubɔ ń nīn cáā gà u-bindi. 10Kun puee ti sá Unimbɔti wannaaŋkaati ní. Ti nín ŋá ubaanti nì Yeesu Kriisitooyee ní u fātìi náań-ti mpɔm, tí ŋmā kí nīn ŋáań atummɔnti ŋin u nìn bɔ́ntì ki yɔ́oǹ tí nīn ŋáańee. 11An puee, ní téetímaan dooooyee ni nín nìn bí miŋyee. Naa sá Juuda yab maaliŋun, nimbi ní Juuda yab bin gífée yíì yii bin kaa gífée. (Ama digiil gbantee, an sá kudaaŋŋu kun unil péēŋáań u-wunti pu famee ní.) 12Téetímaan yii, ŋyunti gbantee, naa nìn dáá nyí Kriisitoo, ni nìn sá binicambi ní, naa nìn sá Israyeel tindambiyaamu. Unimbɔti nín nìn ŋá nnyɔɔpee nì u-yab ki pɔ̃oǹ-bi dipoondee, ni nìn kpá poon, ni nìn bí duulnyan kaa nyí Unimbɔti, kaa cɔ́tí tiba mun pu. 13Ama nimbi bin nìn dátiǹ-uee, kɔŋkɔnnee ni nì Yeesu Kriisitoo nín ŋá ubaantee ni sútìń ki pìl̄-u Kriisitoo kúm pu. 14Kun puee úǹ pu ní ŋgbansɔŋfi dɔ́miń ti-kansikin. Dooooyee, Juuda yab nì bin kaa sá Juuda yabee nìn yākatì ní, úǹ dí yāntì ní bi ŋá unibaanti. Di sá yii kináŋ nìn pītì ti-kansikin kii digundee, ní u dū u-ba ki tīī ki wīī digundee, 15ní ki kpītì Juuda yab marab nì tin bi nìn péē ŋáańee kɔkɔ. Ti nì u nín ŋá ubaantee pu ní u dū atimbun alee ki ŋá dinikitibaantiil din sá dipɔndee, ní ki cáań-ti ŋgbansɔŋfi. 16Kriisitoo kúm ndɔpuntikaa pu di kúntì kináŋ, ki cāntì Juuda yab nì bin kaa sá Juuda yabee kpántì tiwumbaantiil, bi nì Unimbɔti kpíikì. 17U dɔ́miń duulnyan ki sòon̄ dipɔɔsɔŋkil bɔti ki tīī nimbi bin kaa sá Juuda yab ki dátiǹ Unimbɔtee, nì timbi bin sá Juuda yab ki pìlīǹ-uee mun. 18Di sá yii Kriisitoo pu ní timbi bin sá Juuda yabee nì nimbi bin kaa sée kɔkɔ ŋūǹ kí bà ti-Baa Unimbɔti nì u-Fām mbaantiim tūtuntam pu. 19Míǹ puee naa ti sá binicambi, kaa ti sá bin nyánní laaabee, ni kpántì ntindambiyaamu kii bin sá Unimbɔti yabee nín sá puee ní, ní ki sá Unimbɔti dicaŋkun yab. 20Ni sá kudii ní, ní kudiiyee nín tɔ́kɔ́ ataŋkpee ŋin puee di sá Yeesu Kriisitoo kpambaliŋ nì Unimbɔti bɔnaatiliibi, ní Yeesu sá ditaŋkpal din yì kudiiyee pɔŋŋuee. 21Úǹ di yì-tì ní kudiiyee yú ki pɔ̄ɔ̄ ní ki wīintí ki jɔ́ḿ ki kpántí circir diiku ti-Dindaan pu. 22Ni nì Yeesu Kriisitoo nín ŋá ubaanti puee, nimbi nì timbi di kpáfì ki ŋá kii kudii kun ni Unimbɔti kɔ́ò nì u-Fāminee.


text: 1An puee ní péé péé kí nyàab̀ dineendi, kí nyàab̀ dipɔl din Unimbɔti Fām pūǹee, cilinjee: nyàab̀maan Unimbɔti nyɔɔbundi nàatitam pɔl. 2Un sòoǹ isooncaanee kaa bíī sòoǹ nì binib, u sòoǹ nì Unimbɔti ní, kun puee binib kaa gbìl̀ tin u sòoǹee taapu. Unimbɔti Fām pɔŋŋu di yàntī u sòoǹ tin bí dibalinee. 3Ama un nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee sòoǹ nì binib ní, ní bi-nimbɔtinootam mòtīi cá nyɔkɔpu ki tìì-bi kunyannyaau ki sòŋkī bi-pɔbiliŋ. 4Un sòoǹ isooncaanee, úǹ baba ní an tútuǹ, ama un nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee tútuǹ Kriisitoo nikitil kɔkɔ dí cù nyɔɔpu ní. 5M là báà ŋma ń nīn sòoǹ isooncaan, ama tin m baasii nyàab̀ ní nīn cááyee di sá Unimbɔti nyɔɔbundi nàatitam. Di sá un nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee jítiǹ un sòoǹ isooncaanee, asee u yaa sòoǹ isooncaan kí fàtī kí nàatī taapu án tūtuǹ báà ŋma ń cù nyɔkɔpuee baba. 6Nnabiyaamu, m bàlfī-ni: M yaa dɔ́miń ni-cee ní ki bí ki sòoǹ nì ni isooncaan in naa gbìl̄ee, mana ní an dàá tūtuǹ-ni? Ŋyunti ŋun ní tin m sòoǹee poonee naa gbìl̄ tin Unimbɔti lēēkí dàkà-nee, kaa béè tiba poon, kaa gbìl̄ Unimbɔti nín tīī dinyɔɔbundi diŋyee, kaa fɔ̃ɔ̃ didàkal diba poon nee. 7Tí dū kí ŋmàntī nì tigbiŋgbiilwan diwul àá kubeeu, miliitil siim yaa kaa nyēēu-ba u-bee, mana ní bi ŋūǹ kí gàntī kí béé yii diwul di sūǹ nee àá kubeeu di sūǹ nee? 8Sooja yaa kaa búń dijanjakantándi ki cántì, mana ní bin kíǹee dàá béé kí bɔ́ntí kujaau? 9Míǹ mbaantiim, ni yaa bíī sòoǹ isoon in baa gbìl̄ee bi dàá ŋá mana ní kí gbìl̄ taapu? Mimmee ni sòoǹ ki féeń dee. 10M nyí yii isoon nín bí i-ba i-ba puee wīikí duulnya poon ama isoon iba kpá kaa cáá taapu. 11Ama, ubɔ yaa bíī sòoǹ nì m isooncaanee, udaan sá man cee unicaan ní ma mun sá úǹ cee unicaan. 12Kii ni nín bí ki nyàab̀ Unimbɔti Fām pɔl puee, ní nyàab̀ din dàá yàntī Kriisitoo nikitil ń cù nyɔkɔpu nnimbɔtisan poonee tikpil. 13An puee un sòoǹ isooncaanee ń mèè Unimbɔti ń pɔ̄-u ŋŋmam ú nīn nàatī tin u sòoǹee taapu. 14Di sá m yaa bíī mèé nì isooncaanee an sá m-fām di mèé, ní m-landɔkɔŋu kaa bíī ŋáań diba. 15Mimmee, an máaǹ ḿ mèè mana? M dàá mèè nì m-fām ní kí mèè nì m-landɔkɔŋu mun binib ń gbìl̄ taapu; kí gāā ilan nì m-fām ní kí tí dū m-landɔkɔŋu kí gāā binib ń gbìl̄ taapu. 16M yaa bíī mèé ki pàkà Unimbɔti nì ŋfāmin ŋmaniŋma mana ní ubɔ un kaa gbìl̀ taapuee ŋūǹ kí kíí yii “Ameen”, ŋyunti ŋun ní waa gbìl̀ tin a sòoǹee taapuee? 17Tiŋman a-wimmeem gbanti bàà ŋān̄, ama an kaa tútuǹ a-juti. 18M jáaḿ Unimbɔti, di sá yii m sòoǹ isooncaan ki jítiǹ ni-kɔkɔ. 19Ama Kriisitoo nikitil kansikinee, an yaa sá anyɔɔbun aŋmoo ní ḿ sòoǹ binib ń gbìl̄ taapu án tūtuǹ-bee, m néeń míǹ ki jítiǹ ḿ sòoǹ isooncaan poon anyɔɔbun kutukub saalaa. 20Nnabiyaamu, ní taa nín̄ dàkafī kii mbiyaamu nín dàkafī puee, nín̄ cáámaan binicikitikaabi landɔkɔŋu. Ama ikpiti jandi puee, ní nīn bí kii mbiyaawaamuee kí taa nín̄ ŋáań ikpiti. 21An ŋmàn̄ Unimbɔti takaldau poon yii: ti-Dindaan lī yii: “M dàá dāá dī binicambi biba pu ní bí sòoǹ nì m-samaau nee inicansoon, ama nì míǹ kɔkɔee baa làá pīlfiǹ-mi.” 22An puee Unimbɔti Fām nín tìì isooncaan iŋyee sá Unimbɔti daaŋku kubɔ ní ki tīī bin kaa nɔ́ɔ́ Yeesuee, an kaa sá ki tīī bin nɔ́ɔ́ Yeesuee. Ama kí nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee di sá Unimbɔti daaŋku ki tīī bin nɔ́ɔ́ Yeesuee, ní kaa sá ki tīī bin kaa nyí Yeesuee. 23An yaa sá yii Kriisitoo nikitil kɔkɔ yaa kpáfì kí jāam̀ Unimbɔti ní báà ŋma bí ki sòoǹ isooncaanee, un kaa nyí Yeesuee àá un péēkɔ́oń kí pīlfèe yaa gbìl̄ ni nín sòoǹ miŋyee, waa yíì-ni biwaatiibaaa? 24Ama ni-kɔkɔ yaa bí ki nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee, án dàá gbēēun kaa nyí Unimbɔtee àá un péē kɔ́oń kí pīlfèe pɔbil ní ú béé yii u sá ukpiti kun puee u gbìl̄ tin ni sòoǹee taapu, 25ní ki wál̀ u-landɔkɔi in bál̀ u-pɔbilinee, niinee ní ú lítí dicincibil Unimbɔti nimiin nì ijaam ní kí bí yii: “Tiŋman, Unimbɔti lafun bí ni-kansikin.” 26Mimmee nnabiyaamu, an sá tí ŋá mana ní? An sá ni yaa kpáfì kí jāam̀ Unimbɔtee, ubɔ ń gāā ilan, ubɔ ń dàkà Unimbɔti bɔti, Unimbɔti yaa dàkā ubɔ tiba, ú sòoǹ, ní ubɔ ń sòoǹ isooncaan, ní ubɔ ń nàatī isooncaanee taapu; tin báà ŋma dàá ŋée ń tūtuǹ Kriisitoo nikitil ń cù nyɔkɔpu nnimbɔtisan poon. 27Ni yaa làá sòoǹ isooncaanee, án nīn sá binib bili kii bita, bí nīn sòoǹ ubɔ ubɔ, boonee ubɔ ń nàatī tin bi sòon̄ee taapu. 28Ubɔ yaa kaa bí kí nàatī tin bi sòoǹee taapuee, un bíī sòoǹ isooncaanee ń ŋmīĺ kí nīn kíǹ ki sòoǹ úǹ nì Unimbɔti kansikin ŋmaniŋma. 29Bin nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee máaǹ kí nīn bí bili kii bita ní bin kíǹee ń nīn pílfí ki dāantí tin bi sòoǹee. 30Ama Unimbɔti yaa nyántì tibɔti tiba ki dàkā ni-kansikin ubɔee, un bíī sòoǹee ń ŋmīĺ. 31Ni ŋūǹ ni-kɔkɔ ń nīn nàatī Unimbɔti nyɔɔbundi ubɔ ubɔ an nín dàá ŋá pu ní béé kí ká kunyannyaauee. 32Unimbɔti Fām min bí u-bɔnaatiliibi puee kaa páb̀-bi bi tɔ́ bi-ba ní. 33Kun puee Unimbɔti kaa sá fam fam Nimbɔtiu, ama ŋgbansɔŋfi Nimbɔtiu ní u sá. Kii Unimbɔti nikitiŋ kɔkɔ poon an nín péēsá puee, 34binimpoobi máaǹ Kriisitoo nikitil kansikinee bí nīn kā ki ŋmí ní, baa cáá nsan kí sòoǹ tiba. Bi máaǹ kí sìntīǹ bi-ba taapu kii Unimbɔti takaldau poon nín lī puee. 35Bi yaa kaa gbìl̄ tiba taapuee bí tin bàlfì bi-calib mmɔŋki. An kaa ŋān̄ binimpoobi ń sòoǹ tiba Unimbɔti nikitiŋ kansikin. 36Nimbi cee ní Unimbɔti bɔti nyáńaaan? Àá nimbi baba cee ní Unimbɔti bɔti dɔ́miń ní? 37Un yaa nyí yii u sá Unimbɔti bɔnaatiliu àá Unimbɔti Fām tīī-u dipɔl dibee máaǹ kí béé yii tibɔti tin m ŋmàn̄ nee sá ti-Dindaan marau ní. 38Un kaa béè yii an sá ti-Dindaan marauee, ní yàntī udaan bɔti. 39An puee nnabiyaamu, nyàab̀maan Unimbɔti Fām ń tīī-ni Unimbɔti nyɔɔbundi nàatitam pɔl, ama kí taa pìin̄ bin sòoǹ isooncaanee nsan. 40Ní nīn ŋáań tikɔkɔ án nīn kítí ki dī nì nsan.


text: 1Àa jàkúìn dè é wolòì Pɔɔ̀ jɔ̀ɔ̀ wɔ̀lɔ́ wɔ Jisɛ̀ Kolàì wɔ de namu nyɔɔ dè sɛ̀lɛ́ɛ̀ woloó Ŋgàla jɔ̀ɔ̀. È dè bɛ̀nù Ŋgàla wɔ faàn jèe wòlúò bò wó dè Ɛfisɔ jɛ̌ɛ̀ nù wòló wó dè sɛlɛ kamu nyɔ̀ɔ̀ò nɛ̀ Jisɛ̀ Kolàì wò jòò wo nu kɔlɛn dèéè nù. 2Tedé Ŋgàla nɛ̀ nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wo nɛ̀ nàì wo sɛlɛ kàí soolóè wo nì nà kulu lɔ̀mù faàòn. 3À nà sa Ŋgàla màmà tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà wɔ́ dè nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ̀ Téɔ̀. Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ̀ nà gbɛ̀lɛ̀ ya à Kolàì wò jòò nà nu kɔlɛn dèéè ŋwùnù, wɔ nì nà lɛ́ì gbǐn é dè kàí Ŋgàlaò jɛ. 4Wɔ̀ kìyá tàodéè nyàŋgè, Ŋgàla kàdí nà faàn kàlà à dè wɔ bèè à Kolàì wò jòò nà nu kɔlɛn dèéè ŋwùnù. Nɛ̀ mùndí sɛlɛ siìn nɛ̀ feleŋge ě jì nàì dè wɔ̀ sǐn ku. 5Ŋgàla wɔ wòlu jàváà ŋwùnù wɔ̀ è nyàŋgè ya à dè wɔ wóó jííjìì Jisɛ̀ wɔ saaláà nù. Wɔ kului sɛ̀lɛ̀ nɛ̀ wɔ jàvà sɛ̀lɛ̀ è dedí wɔ̀lɔ́. 6À nà bèjì Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolo gbàáà ŋwùnù wɔ́ nió è nà ku soolo wɔ kului Jííjíɔ̀ saala nù. 7Kolàì wɔ tòyóè saaláà nù à ka sɛlɛ̀ nù wolo, wo te nà sɛlɛ siíìn nu tǔn. Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè wɔ́ ka è nà ni è dè nù gbàà dí tìti. 8Ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ ka è nà ni e kwalàìnù. Ŋgàla wɔ keleɤeléè nɛ̀ wɔ sɛlɛ̀ ei nde sàáà nù, 9wɔ̀ nɛdí wɔ̀lɔ́ wɔ́ dùmàìdí è nù wɔ̀ nɛ̀ è. Wɔ̀ sadí wɔ kìimu nu sɛlɛ́ì eodè jàkì nàì wɔ́ bùwàdí e nu dùmàì, wɔ̀ nɛ̀ è Kolàì wɔ faàìn nù. 10Sɛlɛ nu dùmài wɔ̀lɔ́ Ŋgàla dè eu kànàì jìnù e dúwáì bulu bulúì kàmá tili nù dè. Wɔ̀ kwali ve tàodéè nu lɛ́ì nɛ̀ jìjàìnde lɛ́ì kɔlɛn kɔlɛ́ìn gbǐn dí kɔlɛ̀n wɔ ŋwúnà Kolàì wò ku. 11Sɛlɛ́ì gbǐn ka nɛ̀ mùnɛ̀ jɛ́ Ŋgàla wɔ sɛlɛ nu dùmàíì nɛ̀ wɔ kului sɛ̀lɛ́ɛ̀ dè. Ŋgàla kàlàdí nà faàn à dè wɔ̀ gbàìòn à Kolàì wò jòò nà nu kɔlɛn dèéè ŋwùnù. Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ nu dùmàì sɛ̀lɛ̀ dedí wɔ̀lɔ́ wɔ́ nyàŋgèdí è e ku nyɔɔ sepáà nù. 12Nà ŋwúndè vɛ mu nàí nà sepá á bùwàó Kolàì wɔi kulu kàlà, à bèjì Ŋgàla wɔ bɛlɛ biíì ŋwùnù. 13Ŋwɔnɔ̀ nà pɛ́ nà bùlùó wɔ bu wòlù dè sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù, èé ná nyìnìó ŋgàma tedíì èì, é dè Tedí Kàí é jaó nà sɛlɛ nu wolo. Ná funaió Kolàì, Ŋgàla mɛnió nà faàn ku dòyò, èé wɔ́ tiyaó wɔi Nyináà na bò, wɔ́ nió wɔ nu kulu tùíì. 14Ŋgàla Wɔi Nyináà wɔ̀ì nà sǐn dè ve wɔ̀lɔ́ gbǐn ŋwùnù Ŋgàla wɔ́ nidí e nu kulu tùíì wɔ̀ gbàíòn, è dè ve nà pɛ́ nà bèè. Ŋwɔnɔ̀ wɔ̀lɔ́ èè siya è Ŋgàla sa ve wolo sɛlɛ̀ nù tɛ́tɛ́ wo dè wɔ bèè, dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve wo tùwà wɔ bɛlɛ́ɛ̀ nù gbàà. 15Wɔ̀lɔ́ bulu wɔ ŋwùnù èé má kàó sɛlɛ̀ èì nyìnì e kàn na Wolu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ nɛ̀ mùndí jɛ́ ná jàvàì Ŋgàla wɔ faàn jèe wòlúò gbǐn, 16màì nɛ̀ Ŋgàla màma saì wolo na ŋwùnù, ŋwɔnɔ̀ màì nɛ̀ wúlú nù wɔ̀yà na ŋwùnù mi Ŋgàla sɔ wòíì nù. 17Mà ka nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ Téɔ̀, Bɛlɛ Bi Gbǐn Ŋgàláà bídè wɔ̀ nì nà wɔi Nyináà ku wɔ̀lɔ́ wɔ́ biya ve nà keleɤele wɔ sa Ŋgàla wɔ eodè jàkì nà sì wɔ̀. 18Mà dè Ŋgàla bídènù wɔ̀ kali na sǐìn, dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve na sì kului kàláà wɔ́ jívìì nà e ŋwùnù. Nɛ̀ mùndí nà sà jɛ́ gbɛ̀lɛ̀ tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbààvìíì dè wɔ́ nidí e nù kulu tùíì wɔ̀ gbàíòn ku. 19Wɔ de kewu wɔ̀lɔ́ é dè nà jaindè á funàì Jisɛ̀ è dè gbàà wòlù èì e lɛ gbǐn sɔ́wàì gbɛ̀. De kewu wɔ̀lɔ́ 20wɔ́ jòwàìdí wɔ júwà Kolàì dè falan jɔ̀ɔ̀, wɔ dùmà dɔ̀ɔ̀ wɔ jìjà faáàn eu Ŋgàlaò jɛ. 21Funù wɔ̀ dè wɔ kada sɛ̀lɛ́ɛ̀ nɛ̀ nyináò gbǐn wou jìjà de kewu dè wò jɔ̀ɔ̀ Ŋgàlaò jɛ. Wɔ ŋwúnaíì dè gbàà e tì ŋwúnai bi nyɔɔ́ò gbǐn wou wó dè naà tàode wɔ̀lɔ́ nù e kanàì dè tàode wɔ̀lɔ́ é dè ji jìnù. 22Ŋgàla wòlòdí lɛ́ì gbǐn Kolàì kɔyàì wɔ ŋwúnà wɔ̀, wɔ̀ dè sɛlɛ́ì gbǐn ku Jisɛ̀ wɔ sìŋgbéè ŋwùnù 23é dè Kolàì wɔ kpujáà. Ŋwɔnɔ̀ e nu saáì dè wɔ wúlú ŋwùnàì ŋwùnàì naà. Ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ wɔ̀ ka lɛ̀ gbǐn wúlú ŋwùnàì.


text: 1Unimbɔti Fām lī ki cántì yii, iyuntijoolkaa poonee, binib biba dàá dāá fá nnimbɔtisan ní ki kíǹ ki tɔ́ arasiniibi bin kíiĺ binibee, ní ki nɔ́ɔ́ bi-dàkatam. 2Mpoonnyoondambi bin mɔ́ntí binib, bi-pɔbiliŋ tīlfèe, di dàá dāá yàntī bí gáatí, 3ní kí dāá nīn yíití yii an kaa ŋān̄ unil ń cáá unimpu, ní ki kòɔ́ tijin tiba, tijikaal tin Unimbɔti nyántì yii bin fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí ki nyí ibaamɔn kɔkɔee ń mèè kí jāam̀ Unimbɔti ní kí jēe. 4Tin kɔkɔ Unimbɔti náańee ŋān̄ ní, tiba kaa sá tí dūú fá; tí fɔ̃ɔ̃ tin kɔkɔ bée kí jāam̀ Unimbɔti. 5Unimbɔti bɔti nì ŋwimmeem yàntī tijin ń kpántí timɔntiil ní u-nimiin. 6A yaa dū tibɔti nee ki dàkā ti-nabiyaamuee, a kpántí Yeesu Kriisitoo tɔntɔmmɔntiu, ní ki cáá nnimbɔtisan bɔti nì didàkamɔntiil din a nɔ́ɔ́ tiŋanee ki kpīintí a-ba. 7Á fá mmaam min nyáń mi-ba nì nnimbɔtisan bɔti ki sá tibɔfanee, kí pɔ́ɔǹ a-ba kí mòtīí nɔ́ɔ́ Unimbɔti mbaamɔmin. 8A yaa sáń ki kpàtī a-giini, an tútuǹ-si fiii, ama á nɔ́ɔ́ Unimbɔti mmɔntiiminee di tútuǹ-si tikɔkɔ poon, kun puee an pòontí-si dimaŋfal kɔŋkɔnnee ki kpáaǹ fool boon. 9Tibɔti nee di sá ibaamɔn ki máaǹ báà ŋma ń fɔ̃ɔ̃-tì kí kíí. 10Kun pu ti tūǹ ditundi ki gì ki bí kujaau poonee di sá ti dū ti-mákal ki ŋá Unimbɔti un kaa kúùyee ni, Unimbɔti un fìil̄ binib kɔkɔee: kí cántée, bin fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee ní an sá. 11Á dàkà binib tibɔti nee kɔkɔ kí yàntī bí ŋá míǹ. 12Á taa yàntī bí kpèè kí sìŋkiǹ-si yii a nín sá kinaacimpɔmbikee pu, ama nín̄ sá un bin fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee nín dàá nīn kpèé un ki ŋáań min a ŋáańee, kí fɔ̃ɔ̃ a-sòontam nì a-bimbim nì a-neendi nì a-fookiiu nì a-circir bítam. 13Kí wàatī ḿ nín dāan̄ee, á nīn kàaǹ Unimbɔti takaldau binib cee, kí nīn sòoǹ ki tìì-bi kunyannyaau, ki dàkà-bi Unimbɔti bɔti. 14Mpɔn ŋun Unimbɔti nìn pú-si ŋyunti ŋun u-Fām nìn yāntì u-bɔnaatiliibi sòon̄ a-pu, Kriisitoo nikitil kpilib dū bi-ŋalii ki páaǹ a-puee, ŋu bí a-ni, á dū-ŋu kí ŋá ditundi. 15Á taa gbīiliǹ ditundi gbanti, á dū a-ba kɔkɔ kí kúntí di-poon, an nín dàá ŋá pu báà ŋma ń ká a nín cá nyɔkɔpu miŋyee. 16Á nīn nyí nì a-ba bítam nì tin a dàkèe, kí cúú an píkí. A yaa lafun ŋá míǹ, a dàá fīī a-ba, kí kpáàā fīī bin pílfíǹ-see mun.


text:
Ántígúà
Antigua (pípè /ænˈtiːɡwə/ an-TEE-gwə tabi, labele, an-TEE-gə) je erekusu kan ni West Indies, larin awon Erekusu Leeward ni agbegbe Karibeani, ohun ni erekusu gbangba orile Antigua ati Barbuda. Antigua tumosi "atijo" ni ede Spani o si je sisoloruko latowo Christopher Columbus fun aworan kan ni Seville Cathedral, eyun Santa Maria de la Antigua—Maria Mimo ara Atijo. O tun je mimo bi Wadadli, lati inu ede awon awon Amerindia ibe tele, o si tumo si "ti wa". Iyipo erekusu na je 87 km (54 mi) be sini aala re je 281 km2 (108 sq mi). Olugbe ibe je 69,000 ni Osu Keje 2006.[1] Ohun ni o tobijulo larin awon Erekusu Leeward, ati eyi to dagbasoke julo to si ni asiki julo nitori idara ise isabewosi, ifowopamo offshore, iwofa tete lori internet ati iwofa eko to ni ile eko iwosan meji.


text:
Werner Heisenberg
Werner Heisenberg (5 December 1901 – 1 February 1976) je ara Germany to je onimo fisiyiki oniro to se afikun pataki si isise ero atasere ti o si gbajumo fun titenumo opo aidaju fun iro atasere. Bakanna, o tun se afikun pataki si fisiksi inuatomu, iro papa atasere, ati fisiksi eleruku.
Heisenberg, pelu Max Born ati Pascual Jordan, se ilalele apoti nomba fun isise ero atasere ni 1925. Heisenberg gba Ebun Nobel ninu Fisiyiki ni 1932.
Leyin Ogun Agbaye Keji, o di oludari Kaiser Wilhelm Institute for Physics, to yi oruko si Max Planck Institute for Physics. Ohun ni oludari ile-ekose yi titi ti won fi gbe lo si Munich in 1958, nibi ti won ti fe po si, ti wo si tun yi oruko re si Max Planck Institute for Physics and Astrophysics.
Heisenberg je aare German Research Council, alaga Commission for Atomic Physics, alaga Nuclear Physics Working Group, ati aare Alexander von Humboldt Foundation.
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]


text:
E WO NI AYE WA DAYI0 comments Posted by ajike at 4:33 AM
Awon oniwe iroyin se bebe lori oro arabirin Anita Hogan.Nje o ye ki enikeni gbe iru aworan yi sita rara,ki se asa tiwa ni ki a ma se awon iwa palapala wonyi.Se Anita ni ka bawi ni pe o ya aworan yi pelu ololufe re abi awon onibaje oniwe iroyin?e da soro yin
E wo tun niti jagidijagan yin0 comments Posted by ajike at 9:31 AM
Nje ki se pe aye nlo si opin bayi?e ko ri oun ti awon onise ibi fe se ni ilu geesi ni ose yin,afi ki oluwa maa so wa.E mi ko ro pe olorun ran enikeni lati ma ja ija iparun ti won nse yin.Tobaje pe ki se akisesi ti awon otelemuye se ni,eleyi ko ni a o ma wi.Kini ero pe orilede America abi Geesi le se lati dawo duro awon onija ipa yin ati pe se ilu kankan wa ti o roju nisiyin?
Iku Ogbeni Williams130 comments Posted by ajike at 5:22 AM
Sebi yoruba lo so pe bi ogiri ko lanu alangba ko le wobe,bi o ba je pe awa se oselu bi won ti se ni agbaye ni ati pe bi o ba o pa, boo ba bulese ti a nbe ka,awon kan yio ma wa ku enikeji won nitori alefa.Iku ogbeni williams yin ko ma gbodo di bi won se so ti ologbe Ige di.Awon agbofinro ko gbodo yo enikeni sile nitori pe,ibikibi ni iku re le ti wa,ki won mase daa duro si PDP nitori AD naa je alatako egbe ree ati pe nigba aye re-oju won ki koo.Kini irisi yin lori oro yin?
Ikini ni ile yoruba1 comments Posted by ajike at 8:12 AM
Eyin omo kaaro ojire,e ma je ki a gbagbe asa wa nitori pe a fe ma se bi oyinbo.Sebi omo onibi niran ni awa se,kilo wa de ti afe je ki asa wa paarun.Mo lo ri ore mi kan ni Hackney ni aro yin,nigba ti awon omo re jade simi,won kan nawo simi ati pe hello anti ni won se.Mo koo leese kese pe,emi ki se anti won nitori pe egbe iya won ni emi ati pe awon omo mi ju okankan won lo-ki won dobale ki mi bi ogidi omo yooruba-nigba ti awa ndagba gbogbo e ni ti o baju mama wa lo mama ni. Mo ri pe inu won ko dun simi titi ti mo fi lo sugbon mo ti se temi bi omo kaaro ojire.Mama won rerin muse,o si sope o dara to je emi ni mo so fun won,nitori awon ti gbiyanju titi ki won le mo kikini ni tile wa sugbon won ko gbo.
Kini e ri si eyi?
Why study yoruba3 comments Posted by ajike at 3:35 PM
Yoruba is the first language of approximately 30 million West Africans, and is spoken by populations in Southwestern Nigeria, Togo, Benin, and Sierra Leone. Based on the number of people for whom Yoruba is the first language, the political, cultural, and social importance of the language within Africa, and United States national interests tied to economic and diplomatic relations with Yoruba-speaking areas, Yoruba was recognized among the Less Commonly Taught languages as a first priority language by a national panel of language teachers.
Students cite many reasons for studying Yoruba, including personal interest in West African cultures, research interests, and fulfillment of foreign language requirements. African-American students often study Yoruba out of interest in their own heritage, since many of the slaves brought to North America during the 18th and 19th centuries came from Yoruba-speaking areas.
Copyright © 2000 The Board of Regents of the University of Wisconsin System
Kini erogba yin lori idibo ti o nbo0 comments Posted by ajike at 2:03 AM
Eyin eniyan ilu mi,kini e ri si isele ti o nsele si awon oloselu ilu wa nitori ibo ti o nbo lona.A ko ti mu odun 2007 won ti npa ara won bayi,nje eleyi boju mu to.Se ka dori alefa wa to ki a ma para eni,eleyi su mi pupo.Kini e yi eniyan ri si,e je ka gbo?
Mo ki yin eyin omo iya mi0 comments Posted by ajike at 5:02 AM
Mo fi towon towon ki eyin omo kaaro ojire ni gbogbo ayika aye,pe yio sanwa sowo,omo ati alafia.E mi omo yin ajike ni mo ni ki ama bara wa soro ni gbagede yi,ki a si ma fi iku luku lori oro ti o nsele si arin awa omo oduduwa ati pe bawo la se le se ra wa lokan,ki o ri lede wa le dara.E mi ni ipapo pe olukuluku wa ni ipa ti a le ko lati ri pe orilede wa nilosiwaju,ki a ma duro de awon oselu ti won kan ma tanwa lati ri ibo.Kini iba ti iwo fe ko?


text: 1Pantikooti wiiŋŋu dalee, bi-kɔkɔ nìn kpáfì ki bí dibɔɔbaantiil. 2Dicilpu kpalaayee, kuwoou kubɔ nyánní yilpu kii kubuŋkpaaŋŋu kubɔee, ní ki dɔ́miń ki gbí kudii kun poon bi nìn kēe. 3Ní iŋmi iba bāań-bi, i bí kii alimbilee, ní ki cúū yākatì tɔbin ní ki tɔ́kɔǹ báà ŋma pu. 4Ní Unimbɔti Fām sīntìń ki kɔ́ bi-kɔkɔn mmɔntiim, ní bi kíǹ ki sòoǹ isooncaan in Unimbɔti Fām tīī-bi bí sòoǹee. 5Iwiin gbantee, Juuda yab bin nɔ́ɔ́ marabee nìn dɔ́miń Jeerusaleem, ki nyánní atimbun ŋin kɔkɔ bí duulnyanee. 6Kuwoou bíī gèe, ní samaa sáǹní ki bāańee, ní ki gítī bākatì, kun puee bi-kɔkɔ nìn gbìl̀ bi-soonin binibee nín sòoǹ puee. 7Ní bi bākatì seeee, an ŋá-bi bitii, ní bi kíǹ ki bíī sòoǹ nì tɔb yii: “Bin kɔkɔ sòoǹ nee kaa sá Gaaliilee yabaaa? 8Kin, an ŋá mana ní ti-kɔkɔ nee gbìl̀ nì ti-timmu sooni poon tin bi sòoǹ nee? 9Ti-kansikin biba sá Paati, biba sá Meedi, nì Eelam, biba mun sá Meesoopootamii nì Juudee, nì Kaapaadɔsi nì Pɔnti nì Asii nì 10Frijii nì Paŋfilii nì Eejipiti nì Liibii jandi din pìlīǹ Siireenee yab, nì bin kɔkɔ nyánní Roomee. 11Biba sá Juuda yab, ní biba mun sá binicambi bin fɔ̃ɔ̃ Juuda yab marabee, Kreeti yab nì Bilaalibub. Kin, an ŋá mana ní ti gbìl̀ bi sòoǹ Unimbɔti tunnyaaŋŋi bɔti timbi kɔkɔ soonin?” 12Ní bi bākatì, kaa ti nyí tin poon ní bi bée, ní ki kíǹ ki lì tɔb ceeni yii: “Ba bɔti nín sèé dee?” 13Ama biba nìn bí ki bèel̄-bi, yii: “Bi nyùn̄ ndaam ní ki gbí!” 14Niinee ní Piyeer yáatìi yúl̀, u nì akpambal sala nì dibee, ní ki yɔ̃oǹ dinyɔɔbundi ki téeń mpɔn ki bí-bi yii: “Nimbi Juuda yab, nì nimbi bin kɔkɔ kɔ́ò Jeerusaleemee, ŋátímaan ni-tafaliŋ kí pīlfì tibɔti tin m dàá sòoǹ nee. 15Binib nee kaa gbí ndaam, kii nimbi nín dàkafī puee, kun puee an dáá sá ntaafaawìiń ní. 16Ama tin ni wāĺ nee, Unimbɔti bɔnaatiliu Jooweel nín nìn lī puee dee yii: 17Unimbɔti bí yii: 'Iyuntijoolkaayee, m dàá dāá yàntī m-Fām ń kpákatiń unil sá kamaa pu, ni-jipɔmbi nì ni-bisalib dāa nàatī m-nyɔɔbuŋŋi, ni-naacimpɔmbi dāa wālfí tin dòońee, ní ni-jaŋkpilib mun dāa dámintí tidamintiil. 18Ibaamɔn, iwiin gbantee, m dāa yàntī m-Fām ń kpákatiń m-tɔntɔnliibi bininjab nì binimpoobi pu, ní bí nàatī m-nyɔɔbuŋŋi. 19M dāa ŋáań maamaacib yilpu, ní kí dàkà tidaandi taapu, ní ká fatiku, ŋŋmi, nì ŋŋminyiim. 20Ŋwìiń dāa kpántí dibɔmbɔndi ní uŋmal ń kpántí kii fatikuee kí wàatī ní ti-Dindaan wiŋkpaaŋŋuee nyooti ń nín bàń. 21Niinee, un sá kamaa yaa láā fɔ̃ɔ̃ ki kíí ki mēēti-Dindaanee dāa kāntí difiil.' 22“Israyeel yab, pīlfìmaan tibɔti nee. Unimbɔti yāntì Yeesu Naasaareeti yɔu ŋáaǹ maamaaci tuuŋŋi nì tidaandi ni-kansikin, ki dàkā-ni yii úǹ di lafun túnní-u ni-cee, kii nimbi ni-ba nín nyí puee, kun puee tikɔkɔ jítì ni-nimiin ní. 23Kii Unimbɔti nín nyí ki là, ki lēēki yɔ́oǹ puee, ní ni dū-u ki tīī binikpitib kpáá-u ndɔpuntikaa pu ki kūū-u. 24Ní Unimbɔti fīkitì-u, ki bútì-u ŋkúm kusakai. Kun puee ŋkúm kaa ŋūǹ kí nīn ŋúb́-u. 25Ali kii Dafiidi nín nìn sòon̄ min u-puee yii: 'M wāĺ ti-Dindaan ŋyunti sá kamaa m-nimiin, tiba kaa làá ŋá-mi kun puee u tíkí-mi m-ŋaŋgiil pú. 26Míǹ puee m bí dipɔɔpindin ní ki sòoǹ an mɔ̄ǹ-mi. Nì min kɔkɔ m-wunti bí iwɔfinee, m máká yii m dàá dāá fàtī kí ká dimaŋfal, 27kun puee aa làá dāá fá-mi ditaŋkpiilin, kaa làá yàntī a-tɔntɔmmɔntiu un a lēēyee wunti ń sūū. 28A yāntì m béè dimaŋfal sambiyaamu, a-nimiin ní a dàá dāá gbéeǹ-mi dipɔɔpindi.' 29“Nnabiyaamu, càntī ḿ mòtīí tùkùmaan-ni ti-naanja Dafiidi bɔti. U kpíì ní bi síb́-u, u-kaakul gbíntìi dáá bí ti-kansikin ali nìn díǹ. 30Dafiidi nìn sá Unimbɔti bɔnaatiliu ní. U nìn nyí Unimbɔti nín pūtì ki pɔ̃oǹ-u yii u dàá dū úǹ Dafiidi naantiiu ubɔ kí kàan̄ u-beejal puee. 31An nìn sá Kriisitoo fìkititam pu ní u nìn sòon̄ ki yɔ́oǹ yii: 'Waa làá dāá gbíntí ditaŋkpiilin, u-wunti mun kaa làá dāá sūū.' 32“Yeesu gbanti ní Unimbɔti fīkitì, timbi kɔkɔ ká ki sá seeradambi. 33Ti-Baa Unimbɔti kāaǹ-u yilpu u-ŋaŋgiil pú, ní ki tīī-u u-Fām, kii u nín nìn péēpɔ̃oǹ puee. Tin tin ni wāĺ ki gbìl̄ kɔŋkɔnneeyee, Unimbɔti Fām min Yeesu tīiń-tee tuuŋŋi dee. 34Di sá Dafiidi u-ba kaa nìn jɔ́m̀ yilpu, ama ki mun lī ki síiǹ yii: 'Ti-Dindaan tùkū m-Dindaan yii: Kàl̄ m-ŋaŋgiil pú 35kí nīn cí ŋyunti ŋun m dàá dāá yàntī á nīn kíǹ ki tɔ́kɔ́ a-nannanliibi puee.' 36“Israyeel maaliŋu kɔkɔ, béémaan nì ibaamɔn poon yii, Yeesu un ni kpáá ndɔpuntikaa puee, Unimbɔti dū-u ki ŋá ti-Dindaan ki lēēyii ú nīn sá Kriisitoo.” 37Bi nín gbìl̄ tibɔti gbantee, ní bi-pɔbiliŋ máĺ tiŋan, ní bi fātìi bālfì Piyeer nì akpambal ŋin kíǹee yii: “Ti-nabiyaamu, mimmee, ti dàá ŋá mana?” 38Ní Piyeer kíí-bi yii: “Fámaan ni-kpitii, bí fàl̀ báà ŋma Unimbɔti nyim Yeesu Kriisitoo yindi pu, ní ní nín ká ni-kpitii pɔ̄tam, kí wàatī ní Unimbɔti ń nín pɔ̄-ni u-Fām. 39Kun puee u-poondi gbanti sá ki tīī nimbi, nì ni-biyaamu, ki kpáaǹ bin bí ndanee, nì dinikitikpaandi din kɔkɔwoooo ti-Dindaan ti-Nimbɔtiu dàá dāá yíińee.” 40Piyeer gítī yɔ̃oǹ anyɔɔbun tikpil ki sòoǹ ki sáŋkí-bi yii: “Nyāmaan waanee nib bin nɔ́ɔ́ isaŋkpitee kansikin, kí kámaan difiil!” 41Bin fɔ̃ɔ̃ Piyeer bɔti ki kííyee yāntì bi fùl̄-bi Unimbɔti nyim. Yaadal wiiŋŋuee, binib bin kútì Yeesu boonnooliibi puee wíiŋŋu bàn̄ kutukub bita nyɔkɔm. 42Bi nìn pɔ̄ɔntí bi-ba ki bífí tin akpambal dàkà-bee, ki kpáfí kinyɔɔbaantiii nì kunabitiiun, ki jīǹ ti-Dindaan jikaati, ki kpáfí dicilpu ki mèé Unimbɔti. 43Tifaandi nìn kɔ́ báà ŋma maamaacib nì tidaandi tin akpambal nìn ŋáańee pu. 44Bin nìn fɔ̃ɔ̃ ki kííyee nìn kpáfí dibɔbibaantiil, ní báà ŋma wanti nìn sá ki tīī bi-kɔkɔ. 45Bi nìn nyáfí bi-sati nì bi-wammɔntiiti, ní ki yàkatī ki tìì báà ŋma nín máaǹ puee. 46Kutaa kamaayee, bi nìn dòoń múlmul Kunimbɔtidiin dicilpu ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti, ki kpáfí akiti akiti adiin ni ki jīǹ ti-Dindaan jikaati, ki jīǹ tijikaal nì dipɔɔbaantiil nì dipɔɔpindi poon, 47ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti. Ní samaa kɔkɔ nìn néeń bi-bɔti. Ní kutaa sá kamaayee, ti-Dindaan gbēentí bin kāntí difiilee wíiŋŋu.