text: 1Kutaafaau pòlpɔlee, bisaraaŋakpilib kɔkɔ nì Juuda yab kpilib kpáfì ki sòon̄ bi nín dāá dī nsan ŋun pu ní kí kpò Yeesuee. 2Ní bi bɔ́ob́-u ŋŋmii ki cáá-u ki ŋúbiǹ gɔmina Piilati. 3Juudasi un nìn dū Yeesu ki nyáfèe nín ká yii bi dàá kpò Yeesuee, ní u-pɔbil bíil̀ tin u ŋée pu, ní u cáań animil jitɔmbi mmuŋku nì saalaayee ki gíiǹ ki tīī bisaraaŋakpilib nì Juuda yab kpilib, 4ní ki bí-bi yii: “M ŋá ikpiti ní ki dū un kaa ŋá tibee ki tīī ní kpò!” Ní bíǹ kíí-u yii: “An ká timbi la? Sii nì a-bɔti dee!” 5Ní Juudasi dū animilee ki yàl̄ Kunimbɔtidiin, ní ki cūtìi lúntì u-ba ŋŋmii ki kpíì. 6Niinee bisaraaŋakpilib cūtì ki tɔ̃ɔ̃ animilee, ní ki bí yii: “Ti-marau kaa pú-ti nsan tí dū an nimiliŋee kí ŋá Kunimbɔtidii nimiliŋ dakaaun, kun puee an sá fatiku nimiliŋ ní.” 7Ní bi sòon̄ ki gbìlīǹ tɔb, ní ki dū animilee ki dá uyɔɔmaati ubɔ saaku ki dūu ŋá binicambi ceeku. 8An puee, bi yíì kusaau gbanti yii “Fatiku saaku” ali nìn díǹ. 9An ŋá kii Unimbɔti bɔnaatiliu Jeereemii nín nìn sòon̄ puee dee yii: “Ní bi fɔ̃ɔ̃ animil jitɔmbi mmuŋku nì saalaa ŋin Israyeel yab nìn kíí yii bí pà u-puee, 10ní ki dū an nimiliŋ ki dá uyɔɔmaati saaku, kii ti-Dindaan nín nìn tùkū-mi puee.” 11Bi cáá Yeesu gɔmina nimiin, ní gɔmina bālfì-u yii: “Sii di sá Juuda yab bɔtiuaaa?” Ní Yeesu kíí-u yii “Míǹ ní a lī nee.” 12Ama, bisaraaŋakpilib nì Juuda yab kpilib nín dū tibɔti tin ki túǹ u-puee, waa gātì báà tiba. 13Ní gɔmina Piilati bí-u yii: “Aa gbìl̄ tin kɔkɔ bi sòoǹ ki tūntí a-puee níiin?” 14Ama Yeesu kaa péēgātì-u báà tiba an poon, ní an mɔ̄tìi bākatiǹ gɔmina tikpil. 15Apibil jiŋaaliu kamaayee, gɔmina nìn gīintí usarkadaan un samaa kɔkɔ yaa bālfèe ní kí líí. 16Ŋyunti gbantee usarkadaan ubɔ nìn bí un pu báà ŋma péēnyée: bi yíì-u Baaraabasi. 17Ní Piilati bālfì samaa un nìn kpáfèe yii: “Ŋma ní ni là ḿ gíiǹ kí líí, Baaraabasaaa, Yeesu un bi yíì yii Kriisitooyee?” 18Di sá yii u nìn nyí yii nnimidiki ŋun bi cáá Yeesu puee di yì-tì ní bi cáań-u ki ŋúbiǹ-u. 19Ŋyunti ŋun u kā ibɔsoon puee, ní u-nimpuu túnní bí tùkù-u yii: “Á taa péēcèeǹ deedeedaan nee bɔtin! Di sá yii m jíń u-pu falaa tikpil kudamintiiun díǹ.” 20Ní bisaraaŋakpilib nì Juuda yab kpilib téé kunipaau ń lì yii bi là bí gíiǹ Baaraabasi kí líí kí kpò Yeesu. 21Ní gɔmina fātìi tí būsì ki bālfì-bi yii: “Binib bili nee kansikinee, ŋma ní ni là ḿ gíiǹ kí líí ní?” Ní bi kíí-u yii: “Baaraabasi ní ti là á gíiǹ kí líí!” 22Ní u fātìi bālfì-bi, yii: “Mimmee, m dàá ŋá Yeesu un bi yíì yii Kriisitooyee úǹ mana?” Ní bi-kɔkɔ kíí yii: “Bí kpáá-u ndɔpuntikaa pu!” 23Ní u bālfì-bi yii: “Mimmee, ba kpitii ní u ŋá?” Ama ní bi mòtīi kūuntí mpɔn yii: “Bí kpáá-u ndɔpuntikaa pu!” 24Gɔmina Piilati ká yii waa ti ŋūǹ kí ŋá tiba, fìkìlfikil mòtīi bíī wīintée, ní u yɔ̃oǹ nnyim ki fíntì u-ŋalii samaa kɔkɔ nimiin, ní ki bí yii: “Maa bí uninja nee kúm poon, ni nì ni-bɔti dee!” 25Ní kunipaauee kɔkɔ kíí yii: “U-kpuulool ń lúntí timbi nì ti-biyaamu pu!” 26Niinee ní gɔmina gíiǹ Baaraabasi ki líì, ní ki yāntì bi gbáń Yeesu anaalab, ní ki dū-u ki tīī bí cáá-u kí kpáá ndɔpuntikaa pu. 27Niinee ní gɔmina soojab cáá Yeesu ki kɔ́ǹ gɔmina cindi poon, ní ki yíiń disoojakitil kɔkɔ dɔ́miń ki kpáfì. 28Ní bi pēetì u-wanti ki dū dibɔkutimandi cínciŋ ki pēeǹ-u, 29ní ki dū ikuŋkum ki lùn̄ kibeefuulii ki cíkiǹ-u, ki dū ŋkpɔndɔ ki ŋúbiǹ u-ŋaŋgiil, ní ki kíǹ ki gbàantí u-nimiin ki bèel̄-u yii: “Ti jáaḿ-si, Juuda yab bɔtiu!” 30ní ki tíiĺ timɔtan ki làbitī-u, ki fòol̄ ŋkpɔndɔee ki cáā fátí u-yil. 31Bi bēel̀-u míǹ ki dɔ́òyee, ní ki cúú dibɔkutimandee ki pēetì-u, ní ki gíiǹ úǹ u-ba wanti ki pēeǹ-u, ní ki cáá-u ki búntì kí tin kpáá. 32Bi nyáń ki cée, ki tú uninja ubɔ nsanni u sá Siireeni tiŋkin, bi yíì-u Siimɔn, ní bi páb́-u ú fɔ̃ɔ̃ Yeesu dɔpuntikaaŋu kí bùkun̄. 33Ní bi cáá Yeesu ki bānnì laakin bi yii Gɔlgɔtee, an taapu sá yii: “Kuyikpabiku laŋki.” 34Ní bi dū ŋkaam ki ŋmālim̀ ndamam poon ki tīī-u ú nyò. U dákée ní ki yíì, kaa nyùn̄. 35Ní bi dū-u ki kpáá ndɔpuntikaa pu, ní ki tɔ́ kasi ki yākatì u-bɔkutiŋ, 36ki kíǹ ki kā ki cí-u. 37Bi nìn ŋmàn̄ tiŋmaŋmabiti ki nákaǹ u-yil pú kí dàkà kun pu ní bi kūū-uee, yii: “Un bí nee di sá Yeesu, Juuda yab bɔtiu.” 38Bi kpáá digaŋgandambi bili idɔpuntikaa pu ki ŋàl̄-u, ubɔ bí u-ŋaŋgiil pú ní un kíǹee bí u-ŋaŋgan pú. 39Ní bisanjitiliibi bèel̄-u, ki gàatī bi-yiliŋ 40ki lì yii: “Sii un gbáà kí wīī Kunimbɔtidii kí fàtīi mā-ku iwiin itee, a yaa sá Unimbɔti biki, fīī a-ba kí kpákatiń ndɔpuntikaa pu!” 41Míǹ mbaantiim, bisaraaŋakpilib, nì bimaradakaliibi nì Juuda yab kpilib mun bí ki bèel̄-u, ki lì yii: 42“U fīī biba dee, kaa ŋūǹ kí fīī u-ba! U sá Israyeel yab bɔtiu naa! Ú kpákatiń ndɔpuntikaa pu kɔŋkɔnnee! Mimmee, ti dàá fɔ̃ɔ̃-u kí kíí. 43U dū u-mákal ki ŋá Unimbɔti pu dee, ki lì yii: 'Man sá Unimbɔti Jipɔɔn,' too, kɔŋkɔnnee Unimbɔti yaa néeń-u, ú fīī-uaa!” 44Ní digaŋgandambi bin bi nìn kpáá ki ŋàl̄-uee mun nìn sìí-u míǹ mbaantiim. 45Kuwiŋkuluuee, dibɔmbɔndi jéetì kitiŋ kɔkɔ pu ki tin sāā tikúti tita. 46Ki cá tikúti titee, Yeesu fáá mbiil mpɔn, yii: “Eelii, Eelii, lama sabakitanii?” (Taapu sá yii, M-Nimbɔtiu, m-Nimbɔtiu, ba ŋá ní a dū-mi ki fá?) 47Yeesu fáá mbiil mimmee, ní bin bí niinee biba gbìl̄ u-biiliŋuee pu, ní ki lī yii: “U yíì Eelii dee!” 48Ní bi-kansikin ubɔ sáǹ ki yɔ̃oǹ kuca ki múĺ ndaam min gàm̀ee ni, ki dūu túuń ŋkpɔndɔ pu ki tīī-u ú nyò. 49Ama ní bin kíǹee bí yii: “Yàntī! Tí kpèèmaan Eelii yaa làá dāá fīī-u!” 50Yeesu gítī fáá mbiil mpɔnee ní ki dū u-fām ki tīī ki kpíì. 51Niinee, sata un bi nìn dūu pītì Kunimbɔtidii poon ki gāntì laakin bi yíì circir páaa laŋkee nì laan kíǹee cúū cátì yilpu ki tin kátì taapu, ní kitiŋ cīŋkì, ní titaŋkpanaakɔti cúū búkutì, 52ní akaakul wāaǹ, ní bin nìn nɔ́ɔ́ Unimbɔti ki kpíìyee tikpil fīkitì, 53ki nyáń bi-kaakuliŋin. Yeesu fìkititam boonee, an nibee kɔ́ Jeerusaleem tiŋkin, ní binib tikpil ká-bi. 54Room soojakpiliu nì u-yab bin nìn cí Yeesuee nín ká kitiŋ cìŋkitam nì tin kɔkɔ péējítèe, ní tifaandi cúú-bi tikpil ní bi lī yii: “Tiŋman, kijapaai nee lafun sá Unimbɔti Jipɔɔn ní.” 55Binimpoobi kupaau mun nìn yú ndan ki kpèeń. Bi nìn céeǹní-u doooo Gaaliilee ní ki tútuǹ-u atuun. 56Maarii un sá Magdala tiŋkinee nì Maarii un sá Jaaki nì Jooseefi nee, nì Seebeedee jipɔmbi na nìn bí bi-kansikin. 57Kujoou jɔ́otèe, ní ugaaja ubɔ dɔ́miń laakin bi nìn kpáá Yeesuee, bi yíì-u Jooseefi, u sá Arimatee tiŋkin, ki mun nìn sá Yeesu boonnooliu. 58Ní u cūtì ki ká Piilati, ní ki mēē-u nsan kí yòon̄ Yeesu wunti, ní Piilati bí yii bí dūú tīī-u. 59Ní u cūtìi yɔ̃oǹ, ki nyàab̄ ŋŋaapiin mpɔɔn ki dūu fìn̄-u, 60ní ki cáā ŋá u-kaakupɔndin din u nìn lùkū ditaŋkpalinee, ní ki bíntì ditaŋkpakpaandi diba ki pīiǹ dikaakul nyɔkɔpu, ní ki búntì. 61Maarii un sá Magdala tiŋkinee nì Maarii un kíǹee mun nìn cūtì ki kā ki pìl̄ dikaakulee nyɔkɔpu. 62Bi nín bɔ́ntì ŋwiŋŋuŋfikaa, kutaa wúntèe, ní bisaraaŋakpilib nì Fariisab nɔ́ɔ́ dicilpu ki cūtìi ká Piilati, 63ní ki bí-u yii: “Ukpil, ti téetí yii unyimɔndaan nee nín nìn dáá bí dimaŋfalinee u nìn bí yii, u yaa kpíìyee, winta dalee u dàá fìkitī. 64Míǹ puee, yàntī soojab ń cù kí cīití u-kaakul ali iwiin ita, an nín dàá ŋá pu u-boonnooliibi ń taa dāan̄ kí yò u-wunti kí tùkù samaa yii u fīkitèe: mimmee, nnyimɔn gbanti ŋúǹ dāa pɔ́ɔkí kí jītíǹ mpeepeekaa.” 65Ní Piilati kíí-bi yii “Ni cáá soojabaa! Cáámaan-bi bí cīití u-kaakul ni nín là puee.” 66Ní bi dū kudaaŋŋu ki nákaǹ ditaŋkpalee pu ubɔ yaa gbēēyee bí bée, ní ki cáá soojab ki cíitì.


c: text/html

text: 1Tin kaa go den fidi ki juuni kelima tin waagi leni yi maama yaa po, ti den jagi ke tinba niba lie baa ye Atena tibebe, 2ki soani ti kpiilo Timote yikani, wani yua n taa ki tuuni leni U Tienu leni ti tuonsoanlielo Kilisiti Laabaaliŋamo wangima nni. Ti soani o wan paagi yi pala, ki tundi yi yin yaa se bonŋanla yi dandanli nni, 3ke yi siiga oba kuli n da lengidi ki goa puoli kelima ban wangi yi yaa fala yaa po. Yi bani ke U Tienu jagi tipo lani. 4Tin den ye leni yi, ti den tuodi ki waani yi ke bi baa wangi ti fala yeni. Li den tua yipo yeni nani yin bani maama. 5Nani min kan go den fidi ki juuni kaa laa yi maama po, n den soani Timote yikani ke wan bandi yin se li dandanli nni maama. Kelima n den jie ke mi tulinma daano n da ti tulini yi ki teni ti tuonli yi siiga n tua fanma. 6Ama Timote n ñani yikani ki kpeni ke laa waagi, o puni ti yaa laabaalo n mani. O go waani yin pia yaa dandanli leni yaa buama n tie maama. O waani ti ke yi tiani tipo yogunu kuli leni li pamanli, ki go bua ki le ti nani ti mo n bua ki le yi maama. 7Lani yaa po ti kpiiba, baa ke ti ye leni mi yebiadima ki laadi fala, wan waani ti yi laabaalo ke yi se li dandanli nni yeni baagi ti. 8Moala ti naani guani, kelima yi se ke li pa o Diedo sanŋoadima nni. 9Moala tii pia ñoabu ki baa tuondi U Tienu lan dagidi kelima yipo. Ti tuondi o ti jaandi nni kelima tin pia yaa pamancianli o kani kelima yipo yaa po. 10U yensiinu leni ku ñiagu kuli ti miadi o leni ti pala kuli ke wan tuo tin go le yi nunmu ki yaa todi yi ke yin baa ki biini yaala n poadi yi dandanli nni. 11Ti Baa U Tienu leni ti Diedo Jesu n ŋanbi tipo u sanu tin go cua ki le yi. 12O Diedo n teni ke yi buama yiyaba po leni bi niba kuli po n yaa yabidi ki pugidi, nani ti mo yaa buama n pugidi yipo maama. 13O Diedo n yaa paagidi yi pala ke ti Baa U Tienu n yaa nua ke yi gagidi cain wani U Tienu po, kaa pia ban baa fidi ki kuli yi leni yaala ti Diedo Jesu n go baa cua leni o nigagidiŋanba kuli yaa yogunu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rorun Ara lile Pẹlu Jeannie Lati Mu Fundraiser
Nipa Saulu Qersdyn
Atejade: Oṣù 2, 2014 @ 12:00 PM EDT
Jeannie Mendes-Doman tabi “Easy Fitness With Jeannie” ni yoo kan dani Zumbathon lori Oṣù 7th lati 1p.m. lati 4 p.m. lati ran ró owo lati faili kan afilọ ni kiko ipinnu lati Awon Land Lo Board (MLUB) si titun Jersey Superior ẹjọ bi daradara bi lati bo owo ni nkan ṣe pẹlu ejo itanran totaling $2,910 Abajade lati kan awawi pẹlu ilu ifiṣura lati Roselle Egan Awon ẹjọ nipa lilo ki o si wole lile rẹ fun owo ti a ti be ni 293 West Clay Avenue.
Awọn Zumbathon, titled “Nikan Awọn Strong yọ ninu ewu” yoo waye ni Kristi ni Ọba Ijo, be ni 411 Rutgers Avenue ni Hillside, Awon ara New Jersey. Awọn fundraiser a ti Ni akọkọ lati wa ni o waye ni owo rẹ eyi ti a be ni Roselle Egan sugbon a gbe nitori aidaniloju nipa Superior ẹjọ ti ipinnu lori kan ikara idilọwọ awọn agbegbe lati evicting MS. Mendes-Doman ṣaaju ki rẹ afilọ le gbọ. Afikun ohun ti, nigbati fundraiser ti wa ni ngbero, awọn Roselle Egan koodu ikole onísęìírò Jesse Atwell muduro wipe Fúnmi. Mendes-Doman ní lati tipa awọn agbegbe ile nipa May 21st o tile ohun teduntedun si wà ninu awọn ilana ti je fi ẹsun lelẹ.
Re ngbero ilekuro ti o felomiran nigbati kan Akiyesi Lati Àfihàn fa ti a fi jišẹ si agbegbe loju May 19th ati leyin, paradà, nigbati ohun Emergent ìṣe išipopada a ti funni nipasẹ awọn ejo lori May 22nd ni isunmọtosi ni ohun rawọ igbọran. Ti igbọran ti wa ni se eto fun Oṣù 2nd ni 2 ninu Friday.
Ataja iho ni o si tun wa fun awọn iṣẹlẹ. Awọn ọya fun awọn zumbathon jẹ $20 ati awọn tiketi wa o si wa ilosiwaju. Ẹnikẹni nilo alaye siwaju sii le kan si Jeannie Mendes-Doman ni (908) 258-7020.


text: 1Mimmee, ti ká yii ti nín fɔ̃ɔ̃-u ki kííyee pu ní ti kpántì deedeedambi Unimbɔti nimiin, ní ti nì Unimbɔti kansikin ŋáŋkì ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo pu. 2Yeesu Kriisitoo puee ní ti ŋúń ki jéetì diyimɔɔl din poon ti bí nee, ti nín fɔ̃ɔ̃-u ki kííyee pu. Ní kun mɔ̄ǹ-tee di sá ti cɔ́tí yii ti dàá kɔ́ Unimbɔti nyootin. 3Ali gba, ti nín jīǹ falaa puee, an mɔ̄ǹ-ti, kun puee ti nyí yii falaa di yàntī unil ń pɔ́ɔǹ u-ba, 4ní dipɔɔndi ń yàntī unil ń ŋmā kí já kí nyā diniminaamandin, ní ki kíǹ ki kā ki cɔ́tí yii Unimbɔti nín lī puee u dàá ŋá míǹ. 5Taa cɔ́tí fam, kun puee Unimbɔti pú-ti u-Fām min min gbēentí ti-pɔbiliŋ Unimbɔti neendee. 6Ti nín nìn dáá bí iwɔfin ki ná Unimbɔtee, ní ŋyunti ŋun u yɔ́oǹee bāań, ní Kriisitoo kpíì binikpitib pu. 7An pɔ̄ɔ̄ unil ń kíí kí kpú deedeedaan pu, an yaa yíì ní ni kāntí ubɔ ń kíí kí kpú unimɔnti pu. 8Ama Unimbɔti dàkà-ti u nín néeń-ti min bulfee di sá yii, ŋyunti ŋun ti dáá sá binikpitibee, Kriisitoo kpíì ti-pu. 9U nín kpíìyee, ní u-fatikuu yāntì ti kpántì deedeedambi Unimbɔti nimiin. Kin, an dàá ŋá mana ní kɔŋkɔnnee waa làá ŋmā kí fīī-ti tí taa kɔ́ Unimbɔti ŋuulin? 10Dooooyee, ti nìn dáá sá Unimbɔti nannanliibi ní, ní u-Jipɔɔn kúm di ŋáŋkì ti-kansikin, ní ti kpíikì. Kɔŋkɔnnee, ti kpíikì ki dɔ́ò, ní u-Jipɔɔn bí dimaŋfalin, kin, an dàá gítī ŋá mana ní taa làá ká difiil? 11Tiba mun gítī sò: ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo yāntì ti nì Unimbɔti kansikin ŋáŋkèe, ní ti bí ki fàal̀ Unimbɔti pu. 12Unibaanti Adam pu ní ikpiti dī ki kɔ́nní duulnyan, ní ikpitee cáań ŋkúm, ní báà ŋma kúù, kun puee báà ŋma ŋá ikpiti. 13Dooooyee, kí wàatī Unimbɔti ń nìn tīī Mooisi marabee, ikpiti nìn péēbí kitiŋ pu dee. Míǹ ní marab yaa kpá, baa ŋūǹ kí lì yii unil ŋá ikpiti. 14Nì míǹ kɔkɔee, kí yòon̄ Adam yuntiŋu kí dāá sāā Mooisi yuntiŋuee, ŋkúm di nìn jíń báà ŋma, ki kpáaǹ binib bin kaa ŋá ikpiti kii Adam nín ŋá puee. Adam nìn sá Yeesu un dāa dɔ́miń boonee naŋku ní. 15Ama Adam yìntitam nín cáań-ti tiŋyee kaa pēē nì tin Unimbɔti pūǹ-ti faalaayee. Tiŋman, binib kupaau kpíì unibaanti Adam yìntitam pu, ama Unimbɔti nín ŋáań binib tiŋan puee, ní u dū diyimɔɔl bulfi ki pú binib kupaau unibaanti Yeesu Kriisitoo pu. 16Unimbɔti pɔl nín tūǹ ditundi diŋyee nyáń di-ba nì unibaantee kpitii tundi. Unibaantee kpitii nín cáań-ti kun kuŋyee di sá ŋkúm. Unimbɔti ŋanti tin u pú-ti faalaayee nín cáań-ti kuŋyee di sá, a-kpitii yaa yāntì ki wīikí min kamaa, see ú dūú pɔ̄-si. 17Tiŋman, unibaanti yìntitam pu ní ŋkúm jíń báà ŋma. Ama Yeesu Kriisitoo ubaanti pu ní binib fɔ̃ɔ̃ tiŋan tin bulfi Unimbɔti ŋée. U pú-bi bí nīn bí deedee u-nimiin, bidambi ń nīn cáá mmaŋfafɔkɔn kí jī dibeel. 18Kii Adam baba kpitii nín cáań nnibiyaamu kɔkɔ ŋkúm puee, Yeesu Kriisitoo tundi din u túń nì deedeeyee yāntì nnibiyaamu kɔkɔ ŋūǹ kí kpántí deedeedambi kí ká mmaŋfafɔkɔn. 19Kii unibaanti yìntitam nín kɔ́ǹ binib tikpil ikpitin puee, míǹ ní unibaanti nín tɔ́ Unimbɔti puee di cāntì binib tikpil dàá kpántí deedeedambi. 20Mara úǹ dɔ́miń ikpiti ń wíiǹ ní. Ama ikpiti yaa yāntì ki wīikí min kamaa, Unimbɔti ŋanti wīikí ki jítiǹ-i. 21An di yì-tì ní, kii ikpiti nín nìn jíń báà ŋma ki cáań ŋkúm puee, Unimbɔti ŋanti kíǹ ki jīǹ mpaan binib ń kpántí deedeedambi kí fɔ̃ɔ̃ dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo pu.


text: 1Kpáí aa bá nda Pọ́ọ̀l, e bùlà Bàrì náa kọ á kolím̄ vaá túm̄ naamá nen e Kráìst Jíìzọ̀s lẹẹlà, nè bẹẹ vígà Sọ́stànìz, 2maá bõ̀òna ló Bàrì e a di Kọ́rìnt, e a dú gbò nvín Bàrì e a beè kolí naamá pá ńlẹ gbò tení dú ló gè gbaa ló Kráìst Jíìzọ̀s, bii ló dénè gbò e bà di kọ̀láá ke tõ̀ò e bà gé tãàgà ló bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú ńbaála nè beéle Dõò: 3M̀ gé ban kọ Bàrì, e a dú bẹẹ Tẹ̀, nè Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú Dõò, á iéi sàn nyíe ló vaá à néi fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 4M̀ ólò õá nà Bàrì zaa boói lee, boo bée sàn nyíe e a íe kilmài ló tení domá ló Kráìst Jíìzọ̀s. 5Boo bée kọ bọọ gè gbáái ló Kráìst a náa kọ ó iei kọ̀láá kà lé nu, bãànà dénè íb lò bel nè dénè íb nyìmà nu. 6Lé Kpẹa e a kil ló Kráìsti a palà ge sii kúm m boolo, 7naa ní e bè náa íe tọ́ọ̀ kà dõ̀ò nu Bàrì e a dìi bíí ló, boo tṍó e o dii e o gé élái bànài bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst kọ á dùi. 8Ẹlẹ é náa kọ ó elai agalai dọ̀i ke kùbmà, naa ní e bel náa é bẽèi dee e bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst é beelá bel ló bàlà booí. 9Bàrì, e a è kolíi kọ ó gbaaí ló a Sã́áná Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú bẹẹ Dõò, bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo. 10M̀ tú bée bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst bànmài, e pá vígà, kọ dénè bọ̀ì ó gbái loi t̃ẽ̀ènè kà bel, naa ní e pòòà náa é díí zẹ̀ẹ̀. Gbái iei t̃ẽ̀ènè kà bùlà nè bug togó. 11Boo bée kọ pá tọ Klóì kpẹ́á nèm̄ kọ ò íèì pòòà zẹ̀ẹ̀i. 12Nu e m gé kọ́ kọlà kọ ò dõoàì vaá ní e a dì à kọ́ ńlẹ: Ene nen kọ, “Nda di nvée Pọ́ọ̀l,” na nená à kọ, “Nda di nvée Apọ́lọ̀s,” na nená à kọ, “Nda di nvée Pítà,” na nená à kọ, “Nda di nvée Kráìst.” 13Kráìst náa dõoà! É kọ Pọ́ọ̀l ní e a è ú boo bàà gbànà té boói é, à bè kọ ba è tú múú logmái boo bée Pọ́ọ̀l? 14Nda ṍà Bàrì zaa kọ nda ním̄ beè tú múú logmá tọ́ọ̀ bọ̀ì, daalá lọl ló Kríspọ̀s nè Gáíọ̀s. 15Tọ́ọ̀ nen náa é láá gboó kọ ba beè túè múú logmàèè boo ńda bée. 16(M̀ kẽeà boo kọ m beè túna gé múú logmá Stẹ́fànàs nè pá a tọ. Daalá lọl ló vó, ním̄ láá kẽ̀èàna boo sẹ̀ à íe dõòna nen e m beè tú múú logmáe e a dìa.) 17Kráìst náa beè lẹ̀ẹ̀làm̄ kọ ḿ gé tú múú logmá gbò nen, sõò ge kọ ḿ gé vee Lé Kpẹa. Ním̄ tú nyima lò bel nen vèèmà, mè á kálá di ló vó vaá ú Kráìst boo bàà gbànà té dú zọ̀là pọ́ì. 18Boo bée kọ gbò e bà gé pe tú kpẹa e a kil ló ú Kráìst boo bàà gbànà té naamá kélè kélè dẽe, sõò beele, e Bàrì gé duulà, nyímà kọ mè à dú kpóó Bàrì. 19Ba è emí m Kpá Káí kọ Bàrì kọ: “M̀ é kyọ sĩ́ nyima gbò e bà kọ́ bà nyímàe nu, vaá m̀ náa zogè kọ ba tavẹ̀ nu náa dọ tọ́ọ̀ kà bélè.” 20Be à di naa vó, mó kà bélè ní e nyima gbò nyìmà nu, nè gbò nóòmà log, nè gbò e bà nyímá tẽ́ dùl bel bàlà booí dọ é? Bàrì a náa zogè kọ nyima bàlà booí dú kélè kélè dẽe. 21Boo bée kọ tã́gíní bé e Bàrì beè tú a nyima naamá kọ á tavàlà ló gbò nen gè nyimàèe ló tení dú ló ba nyimaá, a beè gboó noo gè tení dú ló kpẹa e beele gé vee, e gbò nen tú naamá kélè kélè dẽeí, vaá dùùlà gbò e bà zigà ló. 22Pá Júù gbĩ́ gè zẹ́ẹ́ mònmà dẽe nu dù̃ùnè, pá Gríìk à gbĩ́ gè zẹ́ẹ́ mòn nyima e nen íé. 23Sõò beele gé vee kpẹa e a kil ló Kráìst e a è ú boo bàà gbànà té, e a dú kpẹa e a tãage pá Júù vaá à dú kélè kélè dẽe ló gbò e bè níì pá Júù nìa. 24Sõò kilma kĩ e gbò e Bàrì ni kólí dì, kà bè pá Júù à bè pá Gríìk, Kráìsti dú kpóó nè nyima Bàrì. 25Boo bée kọ nu e Bàrì náa vaá à tõo ló gbò nen dú kélè kélè dẽe íe nyima nu e a di m e a èl boo nyima nu nen, vaá nu e a tõo ló gbò nen belí ọ́ọ́ ọọ̀ ló e a dìé lóá íe kói e a èl boo kói e a di ló nen. 26Kẽeai boo bé e o beè dii naanii, e pá vígà, tṍó e Bàrì beè kolíi. Gbálà ńkem gbò e pá bàlà boo ólò kolíva gbò nyìmà nu, à bè gbò e kpóó di ló, à bè gbò e ba è meà tọ méné, e ba è dìí zẹ̀ẹ̀. 27Bàrì beè aa deè sà gbò e pá bàlà booí náa è túva kolmá tọ́ọ̀ nu kọ bé à siimà kẹ́ẹ gbò e bà kọ bà nyímàè nu, vaá à sa gbò e pá bàlà booí túva kolmá gbò zùùgà kọ bé à siimà kẹ́ẹ gbò e bà kọ bà ièè kpóó. 28À sà gbò e pá bàlà booí ẹbva kọ ba dì tõ̀ò kil kẽ nè gbò e bà ẹ̀bva tẹlẹ kẽ kọ bà á gé ló tọ́ọ̀ nu, kọ bé à naa kọ gbò e pá bàlà booí íé bùlà kọ bà di ló nu á gá di ló tọ́ọ̀ nu. 29À náa naa vó kọ bé tọ́ọ̀ nen náa láá kààgà kè sĩ́ Bàrì. 30Bàrì ní e a túi gbá ló Kráìst e, vaá à naa kọ é íèè ńlẹ nyìmà nu tení dúé ló é. Tení dú ló Kráìst, Bàrì léèvèi bel vaá naa kọ é dú gbò káí nè ge kọ é di pọ́ì aa bá pọ́lọ́. 31Vóá à naa, dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa, “Kọ̀láá nen e a é kààgà, á kààgà boo nu e Dõò ni náa.”


text: 1Jíìzọ̀s beè di ló e a gé ẹ̀b, à gboó mòn bé e gbò e a bã méné géè dõo ba kpègè tẹlẹ m kpó e a di Tọ Káíá naa. 2À mònnà gé ene kà gbele sàn va tãa e a tẹ́lẹ̀ bàà kà sọ́gọ́ kpègè. 3À gboó kọ, “M̀ ló kà kà bel nèi kọ nu e sàn va tãaí tẹ́lẹ̀ bọọ el ní e dénè nen beè tẹlẹ̀gì. 4Boo bée kọ dénè na gbòa tẹ́lẹ̀ lọl dẽe gbele tõ̀ò kpègè e bà íe. Sõò va tãaí, náa kal ló bée kọ a di tõ̀ò kili kẽ, a tẹ́lẹ̀ kọ̀láá nu e a gá è beè tõ̀òma dùm.” 5Tṍó e sìgà gbò géè ló nu e a kil ló Tọ Káíá, vaá lèèlà dénè a lé sĩ́ kpò dem, nè dénè zẹ́gẹ́ e ba è dõo boo bée Bàrì e bà nvee ló, Jíìzọ̀s à gboó kọ, 6“Dénè gbò nu e o monììi íe tṍó e a é dú e tọ́ọ̀ kpò demí náa é sigá ela, e be bà náa é kúmí èèla kẽ.” 7Bà gboó bĩináe kọ, “Nen Dò Bá, mó tṍó ní e nuí é náá é, vaá éé ní e a é zógè kọ à é gboó gé naaá é?” 8Jíìzọ̀s à aalá kọ, “Ọẹi dẽe, mè á di vó bà dagẹ̀i. Boo bée kọ gbele tõ̀ò nen é dú boo nà bée vaá kọ baála ní e bà dúè Méné e Bàrì Sa é. Bà é kọ́ná gé kọ, ʽTṍó a lée!’Sõò ó gá nyooneíva. 9Pọ̀ á gá siíi tṍó e o é dã́ì kòvà bé gím nè zààlà kẽ. Mè íb gbò nuí íè ge zẹ́ẹ́ lẹ̀ẹ̀à, sõò náa zógè kọ kùbmà nvée tṍó é valẹ lee.” 10À gboó kọ́ nèva kọ, “Bon é bé bon vaá kpá dó é bé kpá dó. 11Gbele kpóó zùgà kunu kẽ é dì, vaá kíi nè pọ́lọ́ kom é dọ sìgà ke tõ̀ò. Gbele gbele nu pọ̀ nè gbò nu e nen gáà mon tọ́ọ̀ dee é tãage sĩ́ káála. 12“Sõò bé dénè gbò nuí kálá lẹ̀ẹ̀à, pá Júù é siíi vaá biigèi ló. Bà é béélái bel ló gbẹá ba tọ Bàrì vaá túi nvee tọ kpọ́gọ́lọ́. Bà é fáálái simá kè sĩ́ gbò méné nè gbò e a gé bẹl boo bée kọ ò gé nyooném̄i nvée. 13Níí é gboó nèi èèlè ge ló Lé Kpẹa neíva. 14Boo bée vóí, bé bà kálá túi simá tõ̀ò bel, ó gá bugii togó boo bé e o é áalai bel naa. 15Boo bée kọ nda é néi íb gbò mon bel nyìma e tọ́ọ̀ kà pá bọọ gbò ọ́b náa é láá eláí sĩ́, à bè ge aalái bel gã́. 16Bãànà pá bọọ gbò tẹ̀ nè kà, nè bọọ gbò vígà, nè bọọ gbò kóò gé sííi nvee bá gbò dóm bèèla kọ bà á bẽgèi bel, vaá bà é fẹ́ sìgà bọ̀ì. 17Dénè nen é ọ́víi boo bée kọ ò gé nyoonei nvée nda. 18Sõò ene kpóó tọ gyáa e a dìí ból náa é lúúá pè. 19Bọọ ge ì̃ìmà é náa kọ ó kumai bọọ dùm. 20“Tṍó e o monìì kọ gbò bé bééá tení ló Jerúsàlẹ̀m, ò gboó nyimai kọ tṍó e bà é gímè a íná ku ló. 21Tṍóá, gbò e a di Judíà á teelá gé gũá gbàà gù. Gbò e a di Jerúsàlẹ̀m á teá aa m, vaá gbò e a di bàlà ól á gá inaná be. 22Boo bée kọ gbò deeá é dú ʽTṍó Tãàgà’kọ bé à mmè dénè nu e ba è emí m Kpá Káí. 23Ẹ̀b bé e gbò deeá é tavàlà ló gbò e nvín di gbàà nè gbò e nvín dìvá nu má naa à! Gbele kpóó tãàgà é dí bàlà booí, vaá Bàrì é kpọ́ té ló gbòi. 24Ba gbò ọ́b é fẹ́ sìgà ọ̀và, vaá dénè na gbòa é dú gbò e bà síí dẽe bé kilma dénè kpá dó. Gbò e bà náa nyímá ló kà kà Bàrì é lẹẹlà bel ló Jerúsàlẹ̀m tẹlẹ̀ boo tṍó e ba lẹ̀ẹ̀là bel é íná kùbmà. 25“Fùùà nu é lẹẹ̀à ló nàànì, nè ló ẽ́, nè ló dénè gyã́à káála. Bùlà gbò nen e a di dénè kpá dó é téá pè ló pọ̀ e a é sííva boo tṍó e bà é dã́ kòvà kpóóló múú nè fọ́ọ́lọ́ pene. 26Gbò nen é gbaàa bá pọ̀ boo tṍó e bà di élá bànà nu e a é gé dọ boo bàlà boo, boo bée kọ Bàrì é zugè dénè nu e a di sĩ́ káála. 27Boo tṍóá, bà é mon nda, Sã́áná Nen, e m gé bã boo bù dee vaá dú m kpóó nè gbele dù̃ùnè. 28Tṍó e gbò nuí ni dalà togó lẹ̀ẹ̀à, elaí ela vaá ò dalai dẽe boo, mè bọọ dùùà a íná ku ló.” 29Boo tṍóá, Jíìzọ̀s à gboó ló mon belí naamá nu dòmà bá e a nèva kọ: “Kẽeaí boo té fíìg nè dénè na gbò té e a ólò kanè pà sã tṍó gbei. 30Kọ̀láá tṍó e o monìì kọ à kpáá sí pà sã, ò ólò gboó nyimai kọ tṍó e nu ólò dum a íná ku ló. 31M áá kà sĩ́ deeá na gé, tṍó e o ni monii kọ dénè gbò nu e m géè kọ́ nèií a nááá, ò gboó nyimai kọ tṍó e Bàrì é lẹẹlà bel a íná ku ló. 32“M̀ ló kà kà bel nèi kọ, gbò e a di dùm kátogóí náa é zẹ́ẹ́ ú tà bé dénè gbò nuí kálá naaá. 33Káála nè kunu kẽ é téní àà, sõò nà mon bel é di lee. 34“Ọẹi dẽe, mè á di vó ò ḿmei nyíe boo áá kóló ge dè nè ge ṍ, à bè ge bùlà bíi e a di m dùm, vaá Deeá gboó búí ló. 35Dì belí bé e gyãì bú ló eeá naa, vóá bé e a é bú ló dénè nen e a di boo sãa kunu kẽ naa é. 36Kuai dẽe ló vaá ò tãagaí ló Bàrì kọ̀láá tṍó kọ bé ò íei kói e o é ténmaí bá dénè gbò nu e a é nááá, nè ge elá kè sĩ́ nda, Sã́áná Nen, e bè nóo íèì bẽge bel.” 37Jíìzọ̀s beè tú gbò deeá tõ̀òma m Tọ Káíá vaá noomàgì nu gbò nen. A è olòó má sĩ́ boo Gù Ọ́lìv kọ̀láá tṍó e dee ni bílá. 38Bu dee bòm dee, dénè nen beè gboó olòó sí Tọ Káíá gé pãanée tṍ ló.


text: 1Nnabiyaamu, an kaa ti bàlfī yii tí ŋmà kí tùkù-ni iyunti in ní an bɔtee dàá bàńee, 2kun puee nimbi ni-ba ni nyí ti-Dindaan dāantam bɔti tiŋan yii u dàá bàń kii unaayuu nín dòoń kunyeeu puee ní. 3Ŋyunti ŋun binib yaa láā bí ki lì yii: “Ŋgbansɔŋfi, ti ŋmátì dee”, dicilpu kpalaa niin ní nnaabu ń jēetí bi-pu kí nàan̄-bi. Báà ubɔ kaa dāa ŋmátí, an dāa bí kii imatiŋween nín bàń upɔdaan puee ní. 4Ama nimbee, nnabiyaamu, naa ti bí dibɔmbɔndin ŋwiin gbanti ń dāá túuǹ-ni kii unaayuu nín tūuntí binib puee. 5Di sá yii nimbi kɔkɔ sá ŋwalfi biyaamu ní ki bí ŋwìiń pu, naa sá kunyeeu yabaaa kaa sá dibɔmbɔndi yab. 6Míǹ puee tí taa nín̄ gèeǹ kii bin kíǹee nín gèeǹ puee, ama timbi ń fìntī kí nīn ŋúb́ ti-ba. 7Kunyeeu ní bin gèeǹee gèeǹ, ní bin nyù ki gbéèyee nyù kunyeeu. 8Ama timbi bin sá ŋwalfin yabee, ti máaǹ kí nīn ŋúb́ ti-ba tiŋan, ti máaǹ kí dū ti-fookiiu nì ti-neendi kí dūú pèen̄ kii digbampɔɔlee ní, ní kí dū ti-fiil din pu ti mákée kí cíkiń kii kifuuliiyee, 9kun puee Unimbɔti kaa lēē-ti ki yɔ́oǹ tí nīn sá bin pu u dàá dāá fɔ̃ɔ̃ diŋuulee, ama tí nīn sá bin dàá ká difiil ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo puee. 10Kun puee úǹ di kpíì ti-pu an nín dàá ŋá pu báà ti yaa láā bí dimaŋfalinaaan, ti yaa láā kpíìyaaa, u yaa láā gítìńee ti nì u ń kpāfì kí nīn bí mbaantiiminee. 11Míǹ puee ní nīn tììmaan tɔb kunyannyaau ki kútí tɔb mpɔn kii ni nín péēŋáań puee. 12Nnabiyaamu, ti mèé-ni yii ní nīn tɔ́ bin bí ni-kansikin ki tūǹ ditundi, ki cáá ti-Dindaan bɔti ki dàkà-ni, ki kpòotī-nee. 13Nín̄ cáámaan bi-pu dineeŋkpaandi atuun ŋin bi bí ni-kansikin ki tūǹee pu, ŋgbansɔŋfi ń nīn bí ni-kansikin. 14Ti mèé-ni, nnabiyaamu, yii ní kpāafì biwutijoodambee, kí tīī bifaantidambee kunyannyaau, kí tūtuǹ bin wunti yɔ̄tèe, kí nīn cáá kimɔtii báà ŋma pu, 15kí nīn nyíǹ ni-ba a-juti yaa ŋá-si ikpitee, á taa dū ikpiti kí téeǹ-u, ama nín̄ nyàab̀maan tiŋan diŋal baabadal ki ŋáań ni-jutiibi nì binib kɔkɔ. 16Ní nīn fàal̀maan baabadal, 17kí nīn mèé Unimbɔti múlmul. 18Báà tin kamaa di yaa péēbāańee, ní nīn jáaḿ Unimbɔti. Min Unimbɔti là bin sá Yeesu Kriisitoo yabee ń nīn bée dee. 19Ní taa kpò Unimbɔti Fām tuuŋŋi ni-ni, 20kí taa kpèè Unimbɔti bɔnaatiliibi bɔti tin bi sòon̄ee fam. 21Ama, ní kpèè tiwan kɔkɔ kí lēētin ŋān̄ee, 22kí nīn nyíǹ ni-ba nì tikpitil kɔkɔ nì ti-bul. 23Unimbɔti un tìì ŋgbansɔŋfee u-ba ń yàntī ní dū ni-ba kɔkɔ kí tīī-u, ú ŋúb́ ni-fām nì ni-nammu nì ni-wunti kɔkɔ an nín dàá ŋá pu ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo bàńtamee ní nīn bí circir bí taa láā ká ni-pu ikpiti ibee. 24Un yíiń-nee dàá ŋá míǹ kí tīī-ni kun puee u sá ibaamɔndaan ní. 25Nnabiyaamu, ní nīn mèé ki tìì-ti. 26Ní jāam̀ ti-yab nì kunabitiiu jaamii kí tīī-mi. 27Nì ti-Dindaan yindi puee, m tùkù-ni yii ní dūmaan takalda nee kí kàaǹ nnabiyaamu kɔkɔ nimiin. 28Ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ŋanti ń nīn bí ni-pu.


text: 1U lī míǹ ki dɔ́òyee, boonee m kpēēkutagbɔŋu puee, kipunyɔkɔ kiba cúū pīitì, ní nneen ŋun m bàà péé péé ki gbìl̄ ŋu pɔ̄ɔ̄ kpāŋkpam kii dikantándee bí-mi yii: “Jɔ̄mìń doo ḿ dàkà-si tin bí ki dòoń boonee.” 2Kpalaa niinee ní Unimbɔti Fām yɔ̃oǹ-mi ki jɔ́m̀ yilpu ní m ká dibeejal ní ubɔ kā dibeejalee pu. 3Udaan nimiin jìl̀ ki ŋmɔ́ò làkàlaka kii ataŋkpamɔnti ŋin bi yíì jaspee nì ŋin bi yíì sarduaanee, ní dikuntinyindi māntì ki tú dibeejalee ní ki jìl̀ pàlpal kii ditaŋkpal din bi yíì eemeeroodee. 4Ní abeejal mmuŋku nì anaa aba mun māntì ki tú dibeejalee, ní bikpilib bin kā an beejaliŋ gbanti puee pēē tiwampin ní ki cíkí sindaariya beefuulimmu. 5Dibeejalee ni ní utaa nín ŋmɔ́ò pu làkàlakee nì ataadun nì dibintiŋkpaandi nyēeń ní iŋminaapool iluli tūū ki yú dibeejalee nimiin ki tùm̀ kpāŋkpam, an di sá Unimbɔti Fām milulee. 6Tiŋku ubɔ dɔ̄ dibeejalee nimiin ki wāĺ kílkil kii digitil nín wāĺ puee, kii ataŋkpee ŋin bi yíì kristalee nín jìl̀ puee. Dibeejalee jannaatiliŋ puee, tiwan tinaa tin cáá kufoouee yú kansikin ki māntì ki tú, ní ti-boon nì ti-nimiinee kɔkɔ sá animil ŋma. 7Upeepeekaayee náań nì gbikinti, ní uliliitee náań nì unaja, ní utataatee nimiin nì unil yɔŋu náań, ní unanaatee náań nì ukaalun yaa bíī ŋàaǹ u nín bí puee. 8Tiwan tinaa tin cáá kufoouee gbanti kɔkɔ cáá ifeen iluu iluu ní, ní ti-wunti pu kɔkɔ cáá animil ki kpáaǹ ti-poon. Ní bi lì ŋwìiń pu nì kunyeeu kaa gbèentí yii: “Circir, circir, ti-Dindaan Unimbɔti di sá circir, úǹ ipɔn kɔkɔ daan, un nìn bí, ki gbíntì ki bí, ki dàá dāan̄ee.” 9Ŋyunti ŋun ní tiwan tinaa tin cáá kufoouee yaa bí ki tìì jilma nì tinyool ki pàkà un kā dibeejal pu ki dàá nīn bí kí nīn cá jaanjaanee, 10ní bikpilib mmuŋku nì binaayee lítí un kā dibeejal pu ki dàá nīn bí jaanjaanee taapu ní kí nyɔ̄ŋkì-u, ní ki cíkití bi-fuulimmu ki lúkufí u-beejal taapu ní ki gà ilan ki pàkà-u, 11yii: “Sii ti-Dindaan ti-Nimbɔtiu, a máaǹ jilma nì tinyool nì mpɔn, kun puee sii di náań tikɔkɔ nì tikɔkɔ, sii di là ní ki tīī tikɔkɔ dimaŋfal tí nīn bí.”


text: 1Jíìzọ̀s beè kọ́ nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “Gbò nu e a náa kọ nen á dọ̀ ààm̄ nvée náa é aa ló ge dì, sõò tãàgà di ló nen e a téní dú bá! 2A é dú lé kọ bà gá è tú gbele kpò dem bọvíe men vaá tovíe tẹlẹ pene, èl gè kọ à náa kọ ene kà nvíní á dọ̀ ààm̄ nvée. 3Boo bée vó, ọẹi dẽe m bọọ lab dògò! “Be o vígà síni pọ́lọ́, kọ́e bel, vaá be à ọ́gá, ò ia ló nèe. 4Be à síni àlàbà tóm pọ́lọ́ m ene dee, vaá à olòó dúní ló bu tómá vaá kọ, ʽGbẹẹ vó, mè m ọ́gà,’ò ia ló nèe.” 5Gbò e Jíìzọ̀s lẹẹlàa beè bànie kọ, “Dõò, naa kọ é kpáá bọọ gè dẹlẹ́ni nyíe boo.” 6Dõò à gboó aalá kọ, “Kà bè bọọ gè dẹlẹ́m̄ nyíe boo tõ̀ò ene kà ńdígílí súú té, ò é láá kọi nei gbele pọ̀b téí kọ, ʽBùùà aa kĩí gé foá pene!’vaá à gbaníi tṍ ló. 7“Ni zẹ́ẹ́ tui doolé ló ene bọ̀ì e o gyóòlo géè sí tóm ól à bè kọ à géè kù dẽe ló naanà ból. Tṍó e a ni aa bàlà ól dù, é kọ ò ólò gboó kọ́ nèe kọ á vàlẹ̀ bá gé dé gyã́á? 8Nóo ólò kọ́ vó! Tãa vó, ò ólò gboó kọ́ nèe kọ, ʽKpoogá dee ló vaá ò náa gyã́á nèm̄. Tṍó e m ni dé gyã́á vaá ṍ múú lọ̀l, bé ò gboó dè ńlo.’ 9É kọ ò é ṍá gyóòloá zaa boo bée kọ à náa nu e o beè lẹ̀ẹ̀lae kọ á naa? 10Vóá bé e a dì naa ló boólo é. Tṍó e o ni náanii dénè gbò nu e ba è kọ́ nèi lọ̀l, kọi kọ, ʽBeele pọ́ì gbò gyóòlo e bè née bọ́ ló kọ bà á õái zaa. Áá tóm e a kuúi ní e e beè sì e.’ ” 11Boo tṍó e Jíìzọ̀s gé kil Jerúsàlẹ̀m, a è kyãà tení èèlè e a di gbà gbá Samérìà nè Gálìlì. 12Tṍó e a ni íná ku ló ene kà bon, òb gbálà nen e pọ́lọ́ kom dìvá ló beè gbẹá kpã́á mònie. 13Bà gboó vulí kpã́ kolíe kọ, “Jíìzọ̀s! Nen Do Bá! Naái sàn!” 14Jíìzọ̀s monva, à gboó kọ́ nèva kọ, “Lelei tọ gé tui bọọ ló zogèi gbò vààla gyọ́ọ.” Boo tṍó e bà di èèlè e bà gé aà, ba gboó boá. 15Tṍó e ene ọ̀và ni mon kọ à bóàè, à gboó ooa kẽ sí ló Jíìzọ̀s gé vulí kpã́ lèèlà nè Bàrì 16vaá kum dúnú kè sĩ́e kọ á zaa gé. Gbálàa dú bon Samérìà. 17Jíìzọ̀s à gboó bĩiná kọ, “É kọ ním̄ beè bó òb nen? Ãà ní e sĩ́ìna òb nená dì e? 18Éé ní e a náa vaá áá nen kyáài ní e a ooa kẽ dù gé õá Bàrì zaa é? Éé ní e a náa pá Ízràẹ̀l náa náa vóí é?” 19Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèe kọ, “Aa boo vaá ò kìl. O bóá boo bée kọ ò dẹlẹm̄ nyíe boo.” 20Sìgà pá Fárèsì beè bĩiná Jíìzọ̀s kọ bà gbĩ́è ge nyimàè tṍó e Bàrì é dú gé lẹ̀ẹ̀là bel. À gboó aalá nèva kọ, “Bàrì náa gé dú gé lẹ̀ẹ̀là bel m sĩ́ deè e gbò nen é mònmà dẽe. 21Tọ́ọ̀ nen náa é kọ, ʻẸ̀b, mè à di kĩí!’à bè kọ, ʻÀ di kĩí ela!’boo bée kọ lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì dìí zẹ̀ẹ̀.” 22À gboó kọ́ nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “Tṍó é dú e a é léémái ge mòn ene dee e Nda, Sã́áná Nen, dìí ló, sõò nóo é monii. 23Sìgà gbò dì e bà é kọ́ nèi kọ, ʽẸvii kĩí ela,’à bè, ʽẸvii kĩí!’Sõò ó gá zọíva aalii gé gbì̃. 24Dì belí éném dee ólò naa éném vaá à ẹẹlẹ̀ boo sãà kunu kẽ naaá, vóá bé e a é di naa dee e nda, Sã́áná Nen, é dú naa é. 25Sõò à íè gè zẹ́ẹ́ mon gbele kpóó tãàgà, vaá gbò e a di deeí gé kiníe. 26“Dì belí bé e a beè dì naa dee Nóàa, vóá bé e a é dina gé naa bé nda, Sã́áná Nen, kálá du é. 27Gbò nen géè dè vaá bà ṍ, bia nè gbálà géè ilána gé, dọ̀ dee e Nóà bã́ faàa. Múú à ḿmá dénè kẽ vaá gboó tú dénè ọ̀và. 28“À é dinà gé belí bé e a beè dì naa tṍó Lọ́t. Gbò nen géè dè vaá bà ṍ, bà géè zalí vaá bà óo, bà fó vaá bà tib tọ. 29Sõò dee e Lọ́t aa Sọ́dàm, sã́ dem kalà aa káála dọ boo dénè ọ̀và vaá taa fẹ̀. 30“Vóá bé e a é di naa dee e nda, Sã́áná Nen, é dọ́ bàlà kẽ naa é. 31Kà lèlà deeá, nen e a di boo bọ̀b á gá kọ à é bãe a tọ túe a gyọ́ teèmàè. Nen e a di ól á gá siná tọ. 32Kẽeaí boo nu e a beè lẹ̀ẹ̀a ló va Lọ́t! 33Nen e a gbĩ́ gè kuma a dùm é pèè, sõò nen e a ú boo ge nyooném̄ nvée é íé dùm e bè náa tá. 34M̀ kọ́ nèi kọ, bílá dee e bàà nen di dáá boo ene kà vái; gbò nyómá tóm é tú ene nen vaá bà gbẹ́ẹ ene nen. 35Bàà nen pá bia é dí ló kpá kyàlà e bà gé gbẽ̀; gbò nyómá tóm é tú ene nen gbẹẹ ene nen. (( 36Bàà nen pá gbálà é dí ól e bà gé sí tóm; gbò nyómá tóm é tú ene nen gbẹẹ ene nen.))” 37Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó bĩináe kọ, “Dõò, ãà ní e a é lẹẹ̀à naa vó é?” Jíìzọ̀s à gboó tú kìna bel aamá bel nèva kọ, “Kĩ e íí nu dì, ní e bẹ́ dẹ̀lẹ̀ ólò bṍóná é.”


text: 1Ní usaraaŋakpil bālfì-u yii: “An sá míǹ tiŋmanaaan?” 2Ní Eetiyeen kíí-u yii: “Nimbi m-baabi nì m-nabiyaamu, m ŋá-ni gaafalaa. Pīlfìmaan! Unimbɔti tinyooldaan dɔ́miń ti-naanja Abraam cee ŋyunti ŋun u dáá bí Meesoopootamiiyee, ki wāatì ní u nín kɔ́ Kaaran, 3ní ki bí-u yii: 'Nyā a-tiŋkin nì a-dicaŋkun kí cù kitiŋ kin m dàá dàkà-see ni.' 4Ní u nyáń Saldee tiŋkin ní ki cūtì ki kɔ́ò Kaaran tiŋkin. U-baa kúm boonee ní Unimbɔti cáań-u kitiŋ kin poon ni bí nee. 5Waa nìn tīī-u kitiŋ nee poon dijandi báà diba, ali gba waa nìn cáá tikpaatan wāā ki bàn̄ u-tabɔbil. Unimbɔti pɔ̃oǹ-u yii u dàá dū kitiŋ gbanti kí tīī-u, án kpántí úǹ nì u-maaliŋu ŋun bí u-boonee kɔkɔ wanti. Míǹ gbee, Abraam kaa nìn dáá cáá kibiki. 6Unimbɔti bí-u yii: 'A-naantiibi dàá nīn sá binicambi kitiŋ kiban, kí kpántí iyumbu, bí sàaǹ-bi ali abin tilaafati tili.' 7Unimbɔti gítī lī-u yii: 'Ama kitiŋ kin yab dàá dāá sàaǹ-bi mimmee, mama m-ba di dàá dáaĺ bi-tafaliŋ. Boonee, a-naantiibee dàá dāá nyā kitiŋ gbantin kí dāan̄ doo kí nīn nyɔ́ŋkí-mi.' 8Niinee Unimbɔti tīī-u digiil marau din sá u-poondi daaŋkuee. Míǹ puee Abraam màl̄ Isaakee, ní ki gíí-u iwiin inii dal, ní Isaaki mun gíí Jaakɔb, ní Jaakɔb gíí ti-naanjab bin sá tinaakɔti saalaa nì tilee. 9“Ti-naanjabee nìn ná Jooseefi, ki dū-u ki nyáfì bí cáá-u kí cùnnì Eejipiti. Ama Unimbɔti nìn bí u-cee 10ki nyántì-u u-falaau kɔkɔ poon, ní ki tīī-u iciin ki yāntì u-bɔti fáatì Faraaɔn Eejipiti bɔtiu, ní Faraaɔn dū-u ki kāaǹ ú nin sá gɔmina Eejipiti tiŋki kɔkɔ pu, ki kpáaǹ úǹ ubɔti cindi. 11Niinee ní ŋkùm miba nyáń Eejipiti nì Kanaan timmu kɔkɔn. An nìn sá falaakpaan ní. Ti-naanjab kaa nìn kāntí tiba kí jī. 12Jaakɔb nìn gbìl̄ yii tijikaal bí Eejipitee, ní u tú ti-naanjab mpeepeekaam niin. 13Nliliitiimee ní Jooseefi yāntì u-nabiyaamu béè-u, ní Faraaɔn béè kudicaŋu kun poon ní Jooseefi sée. 14Niinee ní Jooseefi tú bí cáań u-baa Jaakɔb nì u-samaau kɔkɔ: bi nìn sá binib imuŋku ita nì saalaa nì biŋmoo. 15Ní Jaakɔb cūtì Eejipitee, ní ki tin kpíì niin, míǹ ní ti-naanjab mun kpíì niin. 16Ní bi yɔ̃oǹ bi-wunti ki cáā cūnnì Siiseem, ki tin síb́ dikaakul din Abraam nìn dá nì animil Eemɔɔr biyaamu cee Siiseemee. 17“Ŋyunti ŋun an tɔ́ob́ Unimbɔti ń ŋá kii u nín nìn pɔ̃oǹ pu ki tīī Abraamee, ní Israyeel yab būtì ki wíiǹ Eejipiti tiŋkin. 18Ní ubɔtipɔɔn kāl̀, kaa nyí Jooseefi. 19U dū iciin ki ŋúń ti-naanjab, ní ki cáá-bi ki sàantí, ali ki yāntì bi nyāntí bi-biyaamu ki féeń mu kúù. 20An yuntiŋu ní bi nìn màl̄ Mooisi un nìn ŋān̄ Unimbɔti ceeyee, ní bi kpíiǹ-u iŋmal ita u-baa diiku poon. 21Bi dāa nyántì-u ki ŋman dūu fée, ní Faraaɔn bisal píí-u ki ŋúb́-u kii úǹ u-ba bikee. 22An di yì-tì ní Mooisi bífì Eejipiti yab ciini kɔkɔ, ki nìn pɔ̄ɔ̄ dibɔsoondin ki kpáaǹ atuun ni. 23“U bàn̄ abin imuŋku ilee, ní an dɔ́miń u-pɔbil poon yii ú cù kí màntì u-nabiyaamu Israyeel yab pu. 24Niin ní u ká Ueejipitija ubɔ bí ki sàantí u-nabiki kiba, ní u mɔ́tì ki kútì u-nabiki unandaan un bi bíī sàantée pu, ní ki kūū Ueejipitijee ki tòn̄ ipɔntoon. 25U baa nyí yii u-nabiyaamu dàá béé yii úǹ pu ní Unimbɔti dàá dī kí fīī-bi, ama baa ŋúń ki béè. 26Kutaa wúntèe, u ká bi-ŋmaniŋma kansikin bili bíī jáà, ní u bíī sòŋkī bi-pɔbiliŋ, 27ní ki sáŋkì-bi yii: 'M-bɔɔbi, ni sá nnabiyaamu ní. Ba ŋá ní ni sàantí tɔb míǹ?' 28Ní un bíī sàantí u-jutee téé Mooisi ní ki fātìi bālfì-u yii: 'Ŋma di kāaǹ-si dibeel á nīn sòoǹ ti-bɔti? A là kí kpò-mi kii a nín fu kūū Ueejipitija puee níiin?' 29An bɔti puee, Mooisi sáǹ ki cūtìi kíǹ ki kɔ́ò Madiyan tiŋkin. Niin ní u màl̄ mbininjabiyaamu muli. 30“Abin imuŋku ili boonee, ní Unimbɔti tūuŋŋu dɔ́miń u-cee ŋŋminaapoolin kisugbooin kupɔɔun, dijool din bi yíì Siinaayee caŋin. 31Mooisi ká mimmee, ní an ŋá-u maamaaci. U sútì ki pìl̄ kí mòtīí kpèèyee, ní u gbìl̄ Unimbɔti neen lī yii: 32'Man di sá a-naanjab Nimbɔtiu, Abraam nì Isaaki nì Jaakɔb Nimbɔtiu!' Ní Mooisi wunti kíǹ ki bíī jìkì, ní waa ti là kí kpèè niin. 33Ní ti-Dindaan bí-u yii: 'Tákatí a-naatakaŋ, kun puee kitiŋ kin pu a yú nee sá circir tiŋki ní. 34M ká ki gítī ká falaa un poon ní m-samaau bí Eejipitee, ki gbìl̄ bi-yaliŋkii mun, ní m kpákatìń kí fīī-bi. Kɔŋkɔnnee, nín̄ cá, m dàá tɔ̄-si Eejipiti.' 35“Mooisi un Israyeel yab nìn yíì ki bí yii: 'Ŋma kāaǹ-si á nīn sá ubɔti nì ubɔsoonlee?' úǹ ní Unimbɔti túnní bi-cee ú nīn sá bi-bɔtiu kí nīn sá bi-fiiliu, ní ntūun ŋun u nìn ká kisugbooinee nìn bí ki tútuǹ-u. 36Úǹ di ŋáaǹ maamaacib nì tidaandi Eejipiti tiŋkin ki nyántì-bi niin, ki gítī ŋáaǹ maamaacib nì tidaandi dimɔɔmandi poon, ki kpáaǹ kupɔɔun, laakin bi ŋá abin imuŋku ilee. 37Mooisi gbanti ubaanti tùkū Israyeel yab yii: 'Unimbɔti dàá dāá lēēni-nabiyaamu kansikin ubɔ, ú nīn sá Unimbɔti bɔnaatiliu kii mamee.' 38Mooisibaanti gbanti di nìn bí Israyeel biyaamu mun nìn bí kupɔɔunee cee. U nìn cá Unimbɔti tūuŋŋu ŋun sòoǹ Siinaayi jool puee cee ki fòol̄ tibɔti ki cáǹ ki nàatī ti-naanjab. Úǹ di cáań tibɔti tin cáá dimaŋfalee ki tīī-ti. 39“Ama ti-naanjab nìn yíì, kaa là kí pīlfiǹ-u, bi-landɔkɔi gítì Eejipiti watil, 40ní bi bí Aarɔn yii: 'Mā-ti awaa ŋin dàá nīn līī ti-nyɔkɔpuee, kun puee Mooisi un nyántìń-ti Eejipiti tiŋkinee, taa nyí kun di bāań-uee.' 41Ŋyunti gbantee ní bi mɔ́ɔ́ dinabil, ní ki tɔ̃otì-dì ní ki bí ki jīǹ jiŋaal kun bíǹ bi-ba mɔ́ɔ́ nì bi-ŋaliiyee pu. 42Niinee, Unimbɔti fātì u-boon ki tīī-bi, ki dū-bi ki líiǹ iŋmalbijaa, bí nīn tòotī-i, kii Unimbɔti bɔnaatiliibi nín nìn ŋmàn̄ bi-takaldau poon puee yii: 'Unimbɔti bí yii, Israyeel yab, man ní ni nìn ŋá saraabi ki tīī abin imuŋku ili ŋin ni nìn ŋá kupɔɔuneeee? 43Aayee, kun puee ni nìn tūntí diwaal Mɔlɔki waadiiku kun ni gāā nì satee, nì diwaal din bi yíì Rafanee ŋmalbijau, an waaŋi ŋin ni nìn máń ki jáaḿee puee, m dàá cáá-ni Babilɔn pú kuyuŋu.' 44Kupɔɔunee, ti-naanjab nìn cáá tanti un poon ataŋkpee ali ŋin pu marab nìn ŋmàn̄ ki kēe bée. Di sá yii Unimbɔti nìn tùkū Mooisi yii ú gāā tanti kii un u dàkā-uee nín bí puee ní Mooisi lafun ŋá míǹ. 45Boonee, ti-naanjab fɔ̃ɔ̃ tantee bi-baabi cee ki kpáàā nɔ́ɔ́ Joosuee ki kɔ́ ntimu mun nibuliŋ Unimbɔti nìn jìn̄ bi-nyɔkɔpuee poon. Niin ní tanti gbanti yúl̀ ki dāa sāā Dafiidi yuntiŋu. 46Dafiidi gbanti bɔti nìn fáatì Unimbɔti pɔbil, ní u mēēUnimbɔti yii ú càntī ú mā ŋkɔŋkoon kí tīī úǹ, bi-naanja Jaakɔb Nimbɔtiu. 47Asee Saloomɔn di dāa máń Kunimbɔtidii gbanti. 48“Ama yilpu Nimbɔtiu kaa kɔ́ò adiin ŋin binib cáá bi-ŋalii ki māāyee. Ali kii Unimbɔti bɔnaatiliu nín nìn lī puee, yii: 49'Ti-Dindaan bí yii: Yilpu sá m-beejal, ní kitiŋ sá m-taaŋi siinlaŋki, kudii kulɔkɔ ní ni dàá gítī mā-mi, àá mpaan ŋulɔŋu ní m dàá dāá kàl̄ kí ŋùŋfì? 50An kaa sá mama m-ba di náań tin bí nee kɔkɔɔɔ?' ” 51Eetiyeen nìkī ki lī yii: “Nimbi binib nee yiliŋ pɔ̄ɔ̄, ni-pɔbiliŋ dátiǹ Unimbɔti, naa là kí pīlfiǹ-u mun. Baabadal ni jáà nì Unimbɔti Fām, kii ni-naanjab nín nìn ŋáań puee. 52Bíǹ di nìn sāaǹ Unimbɔti bɔnaatiliibi kɔkɔ, ki kūū bin nìn sòon̄ ki yɔ́oǹ yii Deedeedaan dàá dāá dāan̄ee, ní kɔŋkɔnnee ni nyáfì Yeesu Deedeedaanee ki kūū-u. 53Nimbi di fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti tūuŋŋu cee marab ki mun di kaa là kí ŋúb́-bi.” 54Bibɔsooŋkpaambee gbìl̄ mimmee, an wùn̄-bi, ní bi fɔ̃ɔ̃ Eetiyeen pu diŋuul tikpil ní bi-nyiŋŋi gà tɔb kàkaka. 55Ama Circir Fām gbí Eetiyeen, ní u dū u-nimikpeeŋu ki báaǹ yilpu, ki ká Unimbɔti nyooti ní Yeesu yú Unimbɔti ŋaŋgiil pú. 56Ní u bí yii: “Kpèèmaan, m ká yilpu cúū pīitì, ní Yeesu Kinibiki yú Unimbɔti ŋaŋgiil pú!” 57Ní bi yíkìi tátí mpɔn ki kpáà bi-tafaliŋ, ní bi-kɔkɔ yíkìń u-pu kìlkil, 58ki cúú-u ki dáaĺ-u ki nyántì kitiŋ kpaanceetiŋu, ní ki yáŋkì-u ataŋkpee ki kūū. Bin nìn lēēu-pu seerakpitee nìn cáań bi-bɔkutiŋ ki bíl̀ unaacimpɔɔn un bi nìn yíì Sɔɔlee cee. 59Ŋyunti ŋun bi bíī yāŋkí Eetiyeen ataŋkpeeyee, ní u bíī mèé yii: “Ti-Dindaan Yeesu, fɔ̃ɔ̃ m-naŋki!” 60Niinee ní Eetiyeen gbāaǹ ki téeń mpɔn yii: “Ti-Dindaan, taa dū bi-kpitii nee kí dáaĺ bi-tafal!” U lī míǹ ki dɔ́òyee, ní ki sīntì.


text: 1Mimmee ti fātìi tí bíī dàkà ti-ba yii ti ŋá tiba deeyaaa? Àá an bàlfī yii tí cáań takaldab bin bi ŋmàn̄ ki pàkā-tee kí dàkà-ni naaan? Àá an sá yii tí bàlfī-ni ní ŋmà takalda kí pàkà-ti ní, ali kii biba nín ŋáań puee? 2Nimbi Kɔranti yab di sá takalda un báà ŋma wāĺ ki kàaǹee ní takaldee ŋmàn̄ ti-pɔbilin. 3Báà ŋma wāĺ yii ni sá takalda un Kriisitoo dī ti-pu ki ŋmàn̄ee ní. Waa ŋmàn̄ nì ntakaldaŋmamɔɔn. Ama Unimbɔti un bí dimaŋfalinee Fām di ŋmàn̄. Waa ŋmàn̄ ataŋkpee pu, u ŋmàn̄ binib pɔbiliŋin ní. 4Kriisitoo puee dimákal din ti cáá Unimbɔti puee dee. 5Di sá taa bí yii ti ŋūǹ kí ŋá tiba ti-ba pɔŋŋu pu, tin ti yaa ŋúń ki ŋée an sá Unimbɔti pɔŋŋu di cāntì ti ŋúń ki ŋá. 6Kun puee úǹ di tìì-ti ŋŋmam ní ti sòoǹ dipoompɔndi din u ŋée bɔmɔntiiti. Dipoondi gbanti kaa sá mara un nìn sá nì tiŋmaŋmabtee, ama dì sá nì Unimbɔti Fām tundi ní. Di sá mara kù ní, ama Unimbɔti Fām míǹ tìì binib dimaŋfal ní. 7Unimbɔti nín nìn ŋmàn̄ u-marab ataŋkpee puee bi nìn ká u-nyooti. Ní Mooisi mun nimiin nìn kíǹ ki jìl̀, ní Israyeel yab kaa nìn gítī ŋūǹ kí kpèè-u. An nyootee sá tin jītée ní. Marab bin bi yaa yīntì an cāabìń ŋkúmee yaa nìn dɔ́miń nì kunyaaŋŋu míǹ, 8kin ataa aŋa pu ní Unimbɔti Fām min tìì dimaŋfalee nyooti kaa máaǹ ki jítiǹ míǹ. 9An yaa sá yii marab bin dàá cáań ŋkúmee pu ní Unimbɔti nyooti dɔ́miń ki jìl̀ mimmee, mana ní Unimbɔti Fām tundi din dàá yàntī binib ń kpántí deedeedambi Unimbɔti nimiinee nyooti dàá nīn jìl̀ dee? 10Taa ŋūǹ kí dū tinyool tin nìn jítèe kí ŋmàntīǹ tin bí nee báà fiii. Kun puee tíǹee sá tikpaandi ní. 11Tin bí ki dàá jītée di yaa cáá tinyool míǹ nee, kin tin dàá nīn péēbí kí nīn cée faa! 12Ti nín cɔ́tí tin pu tikpilee dee. An pu ní ti cáá dipɔbil ki sòoǹ ki cántí tikɔkɔ. 13Timbi kaa làá ŋá kii Mooisi nín nìn dū ŋŋaabu ki bīiǹ u-nimiin Israyeel yab ń taa kpèè-u kí nīn cí ŋyunti ŋun ní ŋwalfee dàá dāá lēēyee. 14Bi-landɔkɔi kaa cútí tibɔti malaa, ali kii ŋŋaabuee dáá gbíntì ki lìkī bi-nimiinee. Di sá yii bi yaa kàaǹ dipooŋkpikil takaldau poonee baa gbìl̀ taapu, ali ki dāā sāā díǹee bi-landɔkɔi kaa cútí tibɔti. See unil un fɔ̃ɔ̃ Kriisitoo ki kííyee baba nimiin ní ŋŋaabu bìitī. 15Ali ki dāa sāā díǹ bi yaa bíī kàaǹ Mooisi takaldabee an bí kii ŋŋaabuee lìkī bi-landɔkɔi ní baa gbìl̄ taapu. 16Unil un yaa fɔ̃ɔ̃ ti-Dindaan ki kííyee nimiin ní ŋŋaabuee lèekī. 17Di sá yii ti-Dindaanee, Unimbɔti Fām dee, laakin ti-Dindaan Fām yaa bée, niin ní dibatɔl bí. 18Timbi bin kɔkɔ nimiin ŋŋaabuee lēēyee di sá bin pu ní bi wāĺ ti-Dindaan nyootee. Ní Unimbɔti Fām bí ki tūǹ ti-ni ditundi ní u-nyooti mun wīintí ti-ni ki cá. Unimbɔti Fām nín ŋá ditundi diŋyee dee.


text: 1Niinee, Yeesu kíĺ ki bíī sòoǹ nì bi nì alaŋkpan, ní ki lī yii: “Uninja ubɔ di kùn̄ isufi in lòoǹ abil ŋin bi cáā ŋà ndamamee kpaabu. U cɔ́oǹ kunaabakau ki māntì ki tú-bu, ní ki gbìn̄ mboo^fc^ ŋun ni u dàá nīn cùkutī abil ki lèekī ndamamee, ní ki gāā isupaa, ki dū bukpaayee ki kpāaǹ bipaadambi, ní ki búntì nsan. 2Isufee biliŋ kìtitam bāańee, ní u túnní u-tɔntɔnliu ubɔ bipaadambee cee ú dāá fɔ̃ɔ̃ u-jandi. 3Ní bi cúú utɔntɔnlee ki gbáń ní ki jìn̄-u ki gíiǹ nì iŋaŋkulim. 4Ní bukpaadaanee gítī tí nyàab̄ u-tɔntɔnliu upɔɔn ubɔ ki tú bi-cee. Ní bi gítī cúú ú mun ki gbáń ki cíl̀ diyil ki sāaǹ-u. 5Ní bukpaadaan gítī tí lēēunitataati ki túnní ní bi-kūū úǹ. Míǹ mbaantiim ní bi nìn ŋáaǹ bitɔntɔnliibi kupaau, bi nìn gbáń biba ní ki kūū biba. 6Báà ubɔ kaa ti bí ú tɔ̄ see u-jipɔmbaabil un u néeńee. Ní u dū-u ki túnní bi-cee njoolkaam, ki dākafì yii: 'Bi dàá fàŋkì m-jipɔɔn.' 7Ama bipaadambee nín wál̀ u dòońee, ní bi lī tɔb yii: 'Kpèè, un dàá dāá jī u-baa gaajawantee di dòońee! Tí kpòmaan-u kí jī kusaau.' 8U bāańee ní bi cìb̄ ki cúú-u ki kūū, ní ki dū-u ki lúkú ŋkpaabuku.” 9Yeesu lī míǹ ki dɔ́òyee, ní ki bālfì-bi yii: “Kɔŋkɔnnee, bukpaadaanee dàá ŋá mana? Asee ú dāan̄ kí kpò bipaadambee, ní kí dū bukpaayee kí ŋúbiǹ bipɔmbi. 10Ni péēmáaǹ ki kàan̄ Unimbɔti takaldaun dinyɔɔbundi din lì yii: 'Ditaŋkpal din bidimaliibi nìn dūu fée, díǹ di dāa kpántì ditaŋkpal din ŋúb́ kudii pɔŋŋuee. 11Ti-Dindaan nín ŋá tiŋyee kaa gbí mmaam ti-ceeee?' ” 12Ŋyuntee, Yeesu nannanliibi bíī nyàab̀ kí cúú-u, ní ki gítī fàŋkí kunipaau. Di sá yii u-nannanliibee nìn béè yii bíǹ ní u gāā dilaŋkpandi gbanti. Ní bi yāntì-u ki búntì. 13Bi túnní Yeesu cee Fariisab nì Eeroodi naacimbi kansikin biba bí dāan̄ kí píĺ-u tibɔti. 14Bi bāańee, ní ki bí-u yii: “Ukpil, ti nyí yii sii di sòoǹ ibaamɔn, kaa fàŋkí báà ubɔ, kaa fàtīi tɔ̄ báà udaan yaa bí puee, ki dàkà nnimbɔtisan nì ibaamɔn. Míǹ puee, ti-marau pú nsan yii tí pà lampoo kí tīī Room gɔminau Seesaaraaa an kaa pú?” 15Yeesu béè bi-poonnyooŋŋu puee, ní ki bālfì-bi yii: “Ba pu ní ni píĺ-mi tibɔti míǹ kí kpèè m-nyɔkɔn? Cáaḿmaan-mi animil ḿ kpèè!” 16Bi cáańee, ní u bālfì-bi yii: “Ŋma yindi nì u-yil di náká animil pu na?” Ní bi kíí-u yii: “An sá Seesaar.” 17Niinee ní Yeesu fātìi kíí-bi yii: “Dūmaan tin Seesaar yèe kí tīī Seesaar kí dū tin Unimbɔti yèe kí tīī Unimbɔti!” Ní bi bākatì nì an nyɔɔbundi gbanti. 18Ŋyuntee ní Sadusab dɔ́miń Yeesu cee. (Bíǹ di sá dikitil din lì yii difìkitil kpée.) Ní bi bí Yeesu yii: 19“Ukpil, Mooisi ŋmàn̄ ki síiǹ-ti yii, Unil yaa cáá kinabiki ní kinabikee yaa kpíì ki yāntì unimpu kaa cáá kibikee, ú fɔ̃ɔ̃ ukpiipu kí màal̀ kí téeǹ u-nabikee yil. 20Kun pu ti bàlfēe di sá nnabiyaamu mululi di bí. Upeepeekaa cáá unimpu ní ki kpíì ki yāntì unimpuee, kaa màl̄. 21Uliliiti mun fɔ̃ɔ̃ ukpiipuee ní ki mun kpíì, kaa màl̄. Utataati mun míǹ, 22ki tin sāā bilulee kɔkɔ cáá-u ki kpíì, kaa ká kibiki. Bíǹ kɔkɔ kúm boonee, unimpuee mun kpíì. 23Míǹ puee, difìkitil dalee, bi-kɔkɔ yaa láā fīkitèe, bi-kansikin ŋma di dāa yì unimpuee? Kun puee bilulee kɔkɔ cáá-u ki ká.” 24Ní Yeesu kíí-bi yii: “Kun pu ni bí diyintil poonee di sá naa nyí Unimbɔti takaldau poon bɔti, kaa nyí Unimbɔti pɔŋŋu mun. 25Difìkitil yuntiŋuee, dinimpucaal nì dicamɔndi dāa kpá, báà ŋma dāa bí kii Unimbɔti tūuni nín bí pu yilpuee ní. 26An yaa kíǹ bitaŋkpiibi fìkititamee, naa kàan̄ Mooisi nín ŋmàn̄ pu u-takaldauneeee? Laakin sòoǹ tin jítì kikuŋkumbiki caŋinee, Unimbɔti nìn lī-u yii: 'Man di sá Abraam Nimbɔtiu, Isaaki Nimbɔtiu nì Jaakɔb Nimbɔtiu.' 27Waa sá bitaŋkpiibi Nimbɔtiu, u sá bin wāĺee yɔu ní. Ni baasii bí diyintikpaandin ní!” 28Bimaradakaliibee ubɔ nìn bí ki gbìl̄ tibɔti tin pu Yeesu nì Sadusab nìn kpákée; u nín ká yii Yeesu kíí-bi mmɔntiimee ní u sútìń ki pìl̄-u ki bālfì-u yii: “Marab kɔkɔ kansikinee, ulɔu di sá ukpaan ní?” 29Ní Yeesu kíí-u yii: “Mara un sá ukpaanee di sá un lì yii: 'Israyeel yab pīlfìmaan. Ti-Dindaan Unimbɔti sá ubaanti ní. 30Ni máaǹ kí nīn néeń ni-Dindaan ni-Nimbɔtiu nì ni-pɔbiliŋ kɔkɔ nì ni-fām kɔkɔ nì ni-landɔkɔŋu kɔkɔ nì ni-pɔŋŋu mun kɔkɔ.' 31Maraliliiti di sá yii: 'Á nīn néeń a-juti kii a nín néeń a-ba puee.' Mara ubɔ kaa ti bí ki jítiǹ bin bí nee.” 32Ní umaradakalee lī-u yii: “An kā, ukpil. A lī nì ibaamɔn ní yii Unimbɔti sá ubaanti, ubɔ kaa ti bí asee úǹ baba. 33Unil máaǹ kí nīn néeń Unimbɔti nì u-pɔbil kɔkɔ nì u-ciini kɔkɔ nì u-pɔŋŋu kɔkɔ, ní ki máaǹ kí nīn néeń u-juti kii úǹ u-bee. Míǹ jítiǹ tiwaŋkuti saraabi bin bi dù kí wò ŋŋmi kí tīī Unimbɔtee nì saraabi bin kɔ kíǹee.” 34Yeesu ká yii u kíí-u nì iciinee, ní u lī-u yii: “Aa dátiǹ Unimbɔti beel.” Niinee báà ubɔ kaa ti mākaǹ kí bàlfì-u tiba. 35Yeesu nìn bíī dàkà binib Unimbɔti bɔti Kunimbɔtidiinee, u bālfì-bi tibɔti yii: “Nì nsan ŋulɔŋu poon ní bimaradakaliibi lì yii Kriisitoo sá Dafiidi naantiiu ní? 36Di sá Unimbɔti Fām yāntì Dafiidi u-ba sòon̄ yii: 'Ti-Dindaan tùkū m-Dindaan yii: Kàl̄ m-ŋaŋgiil pú kí nīn cí ŋyunti ŋun m dàá yàntī á nīn kíǹ ki tɔ́kɔ́ a-nannanliibi puee.' 37Dafiidi u-ba yíì-u yii u-Dindaan, kin mana ní u ŋūǹ kí nīn sá u-naantiiu mun?” Kunipaau nìn pílfíǹ Yeesu ní an mɔ̄ǹ-bi. 38U nìn bíī sòoǹee, ní ki gítī lī yii: “Ní nīn nyím̀maan nì ni-ba nì bimaradakaliibi! Bíǹ di néeń ki pèentí abɔkutifɔkɔ ki yìiǹ bi jáaḿ-bi ipaan in pu binib kpáfée, 39ki kàal̀ nyɔkɔpu jaliŋ akpafidiin ni nì diinabin. 40Bíǹ di fìkì bikpiipoobi wanti ki gbèentí ki mèé ŋwimmeem ki yúntí fɔ́rrr bí ká-bi, bíǹ gbanti di dāa kɔ́ò ditafadaaldi din gítī lákatèe ni!” 41Yeesu cūtìi kāl̀ ki bíitiǹ laakin bi tòɔ́ saraa nimiliŋee, ki kpèé kunipaau nín tòɔ́ animil puee. Bigaajab tikpil nìn tòɔ́ animikpaan, 42ní ukpiipusoodaan ubɔ mun cáań igboo ili ki tɔ́. 43Niinee ní Yeesu yíiń u-boonnooliibi ki bí-bi yii: “Ibaamɔn ní m tùkù-ni, ukpiipusoodaanee tɔ́ ki jítiǹ bin kɔkɔ tɔ́ saraa dooyee. 44Bin béeyee cáań bi-nimiliŋ ŋin baa làá dūu ŋá nì tibee ki tɔ́, ama unimpu nee, nì u-sool poonee, tin kɔkɔ u bàà cáá kí jēe ní u kúntì ki tɔ́.”


text: 1Iwiin iba boonee, Yeesu nìn gítì Kapeenaayum, ní an gbītì yii u bí kudiin 2ní kunipaau dɔ́miń ki kpáfì ki gbí kudiiyee, ní mpaan kaa ti kpáàā bí kipunyɔkɔpu gba. U nìn bíī sòoǹ nì bi Unimbɔti bɔti ní. 3Ní bininjab binaa túǹní ufaliŋfaan ubɔ ki cáań u-cee. 4Nniwíin puee, baa ŋúń kí pìl̄ Yeesu. Míǹ puee, bi nìn jɔ́m̀ ki cíl̀ kudii yilpu ki bíitì laakin Yeesu bée, ní ki dū ufaliŋfaan nì nlún ki dīń dibundee ni ki sīntìń ki bíl̀. 5Yeesu nín ká binib gbanti fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii u ŋūǹ kí cáaǹ ubunlee, ní u tùkū ufaliŋfaanee yii: “M-biki, m dū a-kpitii ki pú-si.” 6Bimaradakaliibi biba nìn kā niin ki dàkafī bi-pɔbiliŋin yii: 7“Ba pu ní uninja nee lì míǹ? U ŋèeǹ nì Unimbɔti ní. Ubɔ kaa ŋūǹ kí dū ikpiti kí pɔ̄ asee Unimbɔti baba.” 8Niinee Yeesu béè bi-landɔkɔŋu ní ki bālfì-bi yii: “Ba pu ní ni dàkafī míǹ ni-pɔbiliŋin? 9Ba di kaa pɔ̄ɔ̄ bí lì ufaliŋfaan ní: 'A ká a-kpitii pɔ̄tam' di kaa pɔ̄ɔ̄ dilil naaan? 'Yòon̄ a-lúŋŋu kí nīn còom̄' di kaa pɔ̄ɔ̄ ní? 10Ama ní béé yii man Kinibiki cáá mpɔn kitiŋ pu kí dū unil kpitii kí pɔ̄-u.” Niinee ní u tùkū ufaliŋfaanee yii: 11“Sii yīkìm̄ kí yòon̄ a-lúŋŋu kí nīn kùǹ a-dumpu!” 12Ní u nyīī ki yíkì dicilpu niin ki yɔ̃oǹ u-lúŋŋu ki nyáń báà ŋma nimiin, ní an bākatiǹ-bi sèeee, ní bi bíī pàkà Unimbɔti ki lì yii: “Taa láá péēká míǹ dalba dalba!” 13Yeesu tí fātìi nyáń Gaaliilee mɔɔl caŋin, kunipaau tí kíĺ ki dòoń u-cee u dàkà-bi Unimbɔti bɔti. 14U jītée, ki ká Leefii Alfee jipɔɔn kā fɔtiku diikun. Ní u bí-u yii: “Dāan̄ kí nīn nɔ́ɔ́-mi!” Ní Leefii lafun yíkì ki táá-u. 15Yeesu nìn kɔ́ Leefii dumpu ki bíī jīǹ tijinee, bifɔtiliibi tikpil nì binikpitib bin kɔ kíǹee dɔ́miń ki kútì u nì u-boonnooliibi pu: di sá yii an nikpitibee nìn nɔ́ɔ́-u ki wīikí. 16Bimaradakaliibi bin sá Fariisab kitilinee nín ká u nì binikpitib kpáfí ki jīǹee, ní bi bālfì u-boonnooliibi yii: “Ba pu ní u nì binib nee kpáfí ki jīǹ: míǹ?” 17Yeesu gbìl̄ bi nín lī puee, ní ki gāā-bi dilaŋkpandi yii: “Bin cáá laafiyee kaa nyàab̀ unyɔɔdaan, see bin būǹee di nyàab̀ unyɔɔdaan. Di sá yii maa dɔ́miń kí yíiń deedeedambi, m dɔ́miń kí yíiń binikpitib ní.” 18Jaan boonnooliibi nì Fariisab nìn bɔ̃ob̀ kinyɔkɔ. Dalbee ní biba dɔ́miń ki bālfì Yeesu yii: “Ba pu ní Jaan boonnooliibi nì Fariisab boonnooliibi bɔ̃ob̀ nnyɔmu ní sii yab kaa bɔ̃ob̀ ní?” 19Ní Yeesu fātìi bālfì-bi yii: “Ubɔ yaa cáá unimpucaan ki yaa yíiń u-bɔɔbee, bi jīǹ ki nyù naaan, nnyɔmu ní bi bɔ̃ob̀ ní? Unimpucaan cal yaa bí bi-kansikinee, baa kàal̀ ŋkùm. 20Ama ŋwiin ŋubɔ bí ki dòoń bi dàá dāa yòon̄ unimpucaan cal bi-kansikin, an yuntiŋu ní u-bɔɔbi dāa bɔ̃ob̀ nnyɔmu. 21“Bi yaa dū ŋŋaapɔɔn ki dūu lìb̄ satakpiki bundi, ki yaa fíntèe ŋŋaapɔɔn kɔ̃ontí ní kí kpáaǹ satakpiki kí cátí, ní dibundee ń mòtīí wàan̄. 22Míǹ mbaantiim ní baa tí dù ndapɔm kí fúuń tilɔkpikilin. Bi yaa dūu fúuń míǹ, tilɔkpikil pòol̄ ní ndaam ń fá, ní tilɔti mun ń bīil̀. Bi dù ndapɔm kí fúuń tilɔpɔn ni ní.” 23Ŋwiŋŋuŋfikaa ŋubɔ dalee, Yeesu nì u-boonnooliibi bíī jītí blee kpaaŋŋin ní u-boonnooliibi bíī gífí blee fini ki ŋmèem̄ abil ki ŋmɔ́ò. 24Fariisab ká mimmee, ní ki bí-u yii: “Ba pu ní a-boonnooliibi ŋáań min kòɔ́ ŋwiŋŋuŋfikaa dalee?” 25Ní u fātìi kíí-bi yii: “Naa láá péē kàan̄ takalda poon ki ká tijin takaasiu nín nìn cúú ubɔti Dafiidi nì u-naacimbi bi ŋá pueeee? Ŋyunti ŋun Abiyata nìn sá usaraaŋakpilee, 26Dafiidi nìn kɔ́ Kunimbɔtidiin ki ŋmɔ́ saraa kpɔnɔb ki kíǹ ki tīī u-yab. Ti-koobiliŋ poonee, usaraaŋal baba di cáá nsan kí ŋmɔ́ an kpɔnɔb gbanti, ama Dafiidi nìn ŋmɔ́ ki kíǹ ki tīī u-naacimbi gba.” 27Yeesu gítī lī-bi yii: “Unimbɔti náań ŋwiŋŋuŋfikaa binib pu ní waa náań binib ŋwiŋŋuŋfikaa pu. 28Man Kinibiki di sá ŋwiŋŋuŋfikaadaan.”


text: 1Boo tṍóá, Jíìzọ̀s beè kpáá òòa kẽ bã tọ Bàrì pá Júù, kĩ e ene kà gbálà e ene kà báe beè ú táé ló beè dì. 2Sìgà nen beè di kĩé e bà géè gbĩ́ nu e bà gá élá boo siimà log Jíìzọ̀s. Boo bée vó, bà gboó palà ge ẹ̀b kà bè à é bó gbálàa dee bò séi. 3Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nè gbálà e báe beè ú táé lóá kọ, “Dú dee sĩ́ kĩí.” 4À gboó bĩiná gbòa kọ, “Éé ní e bẹẹ Log kọ́ é naa dee bò séi é? É kọ à kọ́ é naa lé, sẹ̀ à kọ́ é sí pọ́lọ́ é? À kọ́ é kùmà dùm nen, sẹ̀ à kọ́ é fẹ́ nen é?” Bà dã́ pĩi. 5Jíìzọ̀s ẹbva vaá nyíee à gboó bììlàvá ló, sõò ba beè dúe ńsàn nyíe boo bée kọ ba agẹ̀ togó náa zigà kọ bà á láá zìgà ba lọ̀ nu. À gboó kọ́ nè gbálàa kọ, “Nììnà báni.” Vaá tṍó e a niinà báe, kà à gboó kpáá bã m. 6T̃ẽ̀ènè tṍóá, pá Fárèsì e a beè di kĩé beè gboó àà tọ Bàrìa àà gé zọ̀ pá gbò Hẹ́rọ̀d bilá ló bé e bà é náa láá fẹ́ Jíìzọ̀s. 7Jíìzọ̀s nè gbò e bà ólò nyoonée nvée beè àà má sĩ́ nu Pene Gálìlì vaá gbele tõ̀ò nen à kõ̀òà bììàe nvée. Ba beè aagi kpá dó Gálìlì nè Judíà 8nè bon Jerúsàlẹ̀m nè kpá dó Idumíà nè bon e a di dõòna báà sĩ́ Pene Jọ́dàn nè kĩ e a bééá tení ló bon Táíà nè Sáídọ̀n. Dénè gbòi dú boo bée kọ ba è dã́ gbò nu e Jíìzọ̀s géè naa. 9Ba beè ḿmá kĩé, naa ní e Jíìzọ̀s kọ́ nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ bà á tú faà sĩ́ múú domá, mè á bãe m. Mè á di vó, gbò nen tã́ànèe bá uulìè kẽ. 10A bó gbele tõ̀ò nen, naa ní e dénè gbò zọ ló géè ã́gí kẽ gbĩ́ gè daaé bá ló. 11Kọ̀láá tṍó e gbò e zọ dìvá m moníe, bà géè fiiá dọ̀é ke gbàà vaá kòòlà kpã́ kọ, “Olo Sã́áná Bàrì!” 12Jíìzọ̀s à gboó tú agẹ̀ mon lomá bel nè gbò zọá kọ bà á gá kọ́ íb nen e a dúè nè tọ́ọ̀ nen. 13Jíìzọ̀s à gboó àà kil boo gù vaá kolí gbò e a dú a bùlà gè kolí. Bà gboó dúé ló, 14vaá à sàmà bá òb nè bàà nen e a kólíva gbò e a lẹẹlàè. À gboó kọ́ nèva kọ, “M̀ sai ló gè kọ ó dim̄í ló nè gè kọ ḿ lẹẹlài kọ ó veelii nà mon bel 15vaá ò lẹẹlài bel zọ.” 16Níí gbò e a è sà e: Sáímọ̀n (e a kólíe Pítà), 17Jém̀z nè a vígà Jọ́ọ̀n, e a dú pá nvín Zẹ́bìdì (À kolí baála Boanájìz, e a gè tàb kọlà “Gbò e ba láb bélí náa káála”); 18Ándrù, nè Fílìp, nè Baatọ́lọ̀mù, nè Máátìù, nè Tọ́màs, nè Jém̀z, e a dú nvín Álfìọ̀s; Tádìọ̀s nè Sáímọ̀n (e a è di zẹ̀ẹ̀ gbò e a géè bé boo kọ pá Júù á aa kè bá pá Róm̀), 19bii ló Júdàs Iskárìọ̀t, e a è tú Jíìzọ̀s nvèè bá ọ́b. 20Jíìzọ̀s à gboó àà kil be, vaá gbele tõ̀ò nen à mmànáe gé ló, naa ní e gbò e bà ólò nyoonée nvée nè ẹ̀ẹ̀ náa láá iena gé tṍó e bà démá nu. 21Tṍó e pá a nen dã́ kọ gbò nen géè olòó kọ, “À bọ dáa!” bà gboó sì kọ bà á gé siilìèe. 22Sìgà gbò nóòmà Log pá Júù e bà aa Jerúsàlẹ̀m géè olòó kọ, “Pọ́lọ́ Nyómá, e a kọlà Biẹ́lzìbọ̀l, e a gé bẹl dénè gbò zọ dìé m vaá ẹlẹ ní e a née kpóó e a kpómá zọ lọl m gbò nen é.” 23Boo bée vóá, Jíìzọ̀s à gboó kolíva nvea ló vaá logí lóg nèva kọ, “À é náà vaá Sétàn láá kpó Sétàn lọl m nen é? 24Be ene kà kpá dó pooà vaá bea, na kà kpá dó é gímí. 25Be ene kà tọ pooà vaá bea, na kà tọ é lagàlà. 26Boo t̃ẽ̀ènè báá, be lẹẹla bel Sétàn pòòà, náa é bĩ́. Tãa vó, à é gímí. 27“Tọ́ọ̀ nen náa é láá bã tọ nen gyãà tú a gyọ́ e bè náa é zẹ́ẹ́ bọvíe bé e a kálá gboó kọ̀ọ̀la a tọ. 28“M̀ kọ́ nèi kọ Bàrì é láá ia ló kọ̀láá kà pọ́lọ́ e nen sí nè kọ̀láá kà pọ́lọ́ bel e bà ló. 29Sõò kọ̀láá nen e a òn Nyómá Káí, Bàrì náa é ia ló nèe, boo bée kọ à náa pọ́lọ́ e a dì lee.” 30(Jíìzọ̀s beè kọ́ vóí boo bée kọ sìgà gbò géè olòó kọ, “Zọ dìé m.”) 31Kà Jíìzọ̀s nè pá a vígà pá gbálà à gboó dú iná kĩé. Bà gboó lẹ̀ẹ̀là tóm simáé ló tọá kọ bà gé gbĩ́èe. 32Gbele tõ̀ò nen beè di ĩ́ì tẽ́ ḿmá bèèa ló Jíìzọ̀s. Bà gboó kọ́ nèe kọ, “O kà nè pá o vígà gé bĩináni ke dẹi.” 33Jíìzọ̀s à aalá kọ, “Mée ní e a dú nà kà e, vaá bà mée ní e bà dú pá nà vígà e?” 34À gboó ẹ̀b gbò e a di ĩ́ì tẽ́ bèèae lóá vaá gboó kọ, “Neenii gbò e bà dú nà kà nè pá nà vígài! 35Kọ̀láá nen e a náa bùlà Bàrì, ní e a dú nà vígà pá gbálà nè nà vígà pá bia nè nà kà e.”


text: 1Tã́gíní bé e Kráìst beè tú a nom kpá ló mònmà tãàgàa, boolo ienai gé bùlà ge naanii naanii vó. Boo bée kọ nen e a ni tú a nom kpá ló mònmà tãàgà a aa bá pọ́lọ́, 2vaá gbĩ́ gè tú kùbmà dẽe tṍó e a sígaé bá gè tõ̀òma boo bàlà booí naamá nu e a léémá Bàrì, e bè níì nu e a dú tàn nen nì. 3Á gboó bena dẽe tṍó e a kil nvéeá, e o géè naanii lee ló gbò e bà náa nyímá ló Bàrì vaá bãi nyaa, iei kpéè ló, õi míí tẽeaí dẽe, dei vaá õi bilai, vaá naanii nu kẹ́ẹ e a kọlà ge tãàga ló gbò ńbàlì e bà náàmà báá. 4Kátogóí, à palà ge dú nu e a bọọ ló gbò e bà náa nyímá ló Bàrì kọ boolo nóo gé dọ kẽ zọíva nyaanii belí bé e baala gé náaá. Boo bée vó bà gboó ònii. 5Sõò bà é áálá bel kè sĩ́ Bàrì e a di kpènà ló gè beelá bel ló gbò e ba di dùm nè gbò e ba ni ú. 6Vó ní e a náa vaá ba beè veena gé Lé Kpẹaí nè gbò e ba ni ù e, kọ bé tṍó e ba nom kpá ló ni ú dì belí bé e Bàrì beè beelá nè nen naa, bà dí dum m nyómá belí bé e Bàrì di dùm naa. 7Dénè nu é gé iná a ke kùbmà. Lẹẹlai bel ló bọọ bá vaá ò kái ló, kọ bé ò láá tui ló nei tãàga ló Bàrì. 8Ní e a el boo kọlà kọ ó vulei ene m agẹ bá, boo bée kọ vulà súú dẽe ló ólò naa kọ gbele tõ̀ò pọ́lọ́ e nen ni sí á dú gè ẹ̀b lọl dẽe sĩ́. 9Kolii kyáà ene, e bè nóó nuumii bel. 10Dì belí gbò e bà nyímá tẽ́ gè tú kele kele ból dõ̀ò nu e Bàrì beè nèva simá tóm, bu nen á tú ní e Bàrì beè dõo nè ẹlẹ simá tóm nè na gbòa. 11Nen e a gé ló bel á ló belá dì belí nen e a gé ló lèlà bá nu e Bàrì kọ́. Nen e a gé sí tóm á tú kói e a aa bá Bàrì simá, kọ bé Bàrì tú ka m dénè nu tení dú ló Jíìzọ̀s Kráìst. Ẹlẹ ní e ka nè kpóó dì bá aa dee e bè náa tá tẹlẹ̀ dee e bè náa tá é! Á dì naa vó. 12Pá vígà, gbele nyaa ló ẹ̀bmà e a dú gé dòàií á gá bọọí ló vaá belí bé e nu e bè à gáà naa tọ́ọ̀ dee ní e a dú gé naaaí ló é. 13Tãa vó, ò íei ẹ́ẹ́ nyíe kọ ò gé zọi Kráìst dõonai a tãàgà, kọ bé tṍó e a dù̃ùnè é dọ bàlà kẽ, à palà ge màn ẹ́ẹ́ nyíe nè ṍ kààgà nèi. 14Léé sĩ́ dìí ból be bà nveemài lẹ́ boo bée Kráìst. Níé náa zogè kọ dù̃ùnè Nyómá, e a dú Nyómá Bàrì, dìí boo. 15Be nen e a dìí gbàà mon tãàgà, á gá dú boo bée kọ a fẹ́ nen, à bè kọ à zib nu, à bè kọ ẹ̀ẹ̀ pọ́lọ́ nen, à bè kọ ẹ̀ẹ̀ nen e a ólò sọlẹ̀ gã́ m bel dõòna gbò. 16Sõò be nen mon tãàgà boo bée kọ ẹ̀ẹ̀ nen Kráìst, kẹ́ẹ á gá siíe. Tãa vó, á õá Bàrì zaa kọ bée Kráìst kólàèé ló. 17Boo bée kọ tṍó bèèla bel a lée, vaá Bàrì é dalà togó dú ló gbò e bà di m a tọ. Vaá be à dalà togó dú ló beele, à é bélí naa và ló gbò e bà náa gban tṍ ló Lé Kpẹa Bàrì e? 18Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ: “Be à dú tavàlà bé gbò lé kálá dùùà, à é bélí naa và ló gbò e bà náa nyímá ló Bàrì nè gbò pọ́lọ́ é?” 19Boo bée vó, gbò e bà mon tãàgà nyòòmà bé e a dú bùlà Bàrì kìlmàvá ló naa, á kil sĩ́ ló gè naa lé vaá tú ba ló nvee bá Bàrì e a beè dèmva, e a dú nen e a bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo.


text: 1Míǹ boonee, Pɔɔl dāa yíkì Ateen ki búntì Kɔranti. 2Niin ní u ká uninja ubɔ, bi nìn yíì-u Akilaasi, u sá Ujuudaja ní bi màl̄-u Pɔnti. U nìn nyánní Italii ki bāań kpalaa u nì u-nimpuu Prisiil, kun puee gɔminakpaan Kloodi nìn bí yii Juuda yab kɔkɔ ń nyā Room tiŋkin. Niinee bíǹ nì Pɔɔl dūu píí tɔb kubɔɔtiiu. 3Kii bi-kɔkɔ nín nìn ŋáań ditumbaantiil puee, ní u kɔ́ bi-cee, ní bi kpáfì ki tūǹ ditundi dicilpu. Bi-kɔkɔ nìn sá bitantiluliibi ní. 4Ŋwiŋŋuŋfikaa dal sá kamaayee, Pɔɔl nìn pɔ̄ɔntí ní ki sòoǹ kukpafidiin kí ŋmā Juuda yab nì Greeki yab. 5Ŋyunti ŋun Siilasi nì Tiimootee dāa nyánní Maseeduaan ki bàn̄ee, ní Pɔɔl dū u-yuntiŋu kɔkɔ ki kíǹ ki cáā sòoǹ Unimbɔti bɔti, ki tùkù Juuda yab yii Yeesu di sá Kriisitoo. 6Ama Juuda yab kaa nìn là min u sòoǹee, ní ki bíī sìí-u. Ní u gbáfì u-bɔkutiŋ, ki bí-bi yii: “Ni-busuu ń gítí ni-pu! Man nyáń ni-bɔtin. Kɔŋkɔnnee m dàá nīn cá bin kaa sá Juuda yabee cee.” 7U nìn yíkì niin, ki cūtìi kɔ́ uninja un nìn fɔ̃ɔ̃ Juuda yab marabee dumpu, bi yíì-u Titiyusi Justusi, u-dumpu nìn nákaǹ kukpafidii. 8Ní Kripusi kukpafidii kpiliu nì u-dicaŋku kɔkɔ fɔ̃ɔ̃ ti-Dindaan ki kíí, ní Kɔranti yab bin nìn gbìl̄ Pɔɔl nyɔɔbundee tikpil nìn fòol̄ ki kíikí ki yàntī bi fùul̀-bi Unimbɔti nyim. 9Kunyeeu kubɔee ti-Dindaan nyántì u-ba ki dàkā Pɔɔl ní ki bí-u yii: “Á taa fàŋkì, ama nín̄ sòoǹ kí taa gbèen̄, 10di sá yii m bí a-cee, ubɔ kaa làá sútiń kí pìlīń-si ní kaa nín ŋá-si tikpitil. Kun puee, m cáá binib tikpil kitiŋ nee poon.” 11Ní Pɔɔl nìn kāl̀ bi-kansikin dibindi diba nì dijandi, ki dàkà-bi Unimbɔti bɔti. 12Bi kāaǹ Galiyɔn gɔmina Akaayi tiŋkinee, ní Juuda yab kpáfì ki yíkìi cúú Pɔɔl, ki cáā cūnnì Galiyɔn nimiin, 13ní ki bí yii: “Unil nee yàntī bi nɔ̃otí Unimbɔti mbamin, min ní marab kaa lēe.” 14Ŋyunti ŋun Pɔɔl bàà làá wàan̄ u-nyɔkɔ kí sòoǹee, ní gɔmina Galiyɔn bí Juuda yab yii: “Juuda yab, u yaa bàà ŋá tibɔkpitil tiba àá digaŋgam ubɔ, m bàà ŋūǹ kí pīlfiǹ-ni. 15Ama an yaa sá yii ni yaa bíī kpákà nimbi ni-ba marab pu tibɔti tiba nì ayin aba puee, m yíì, maa làá sòoǹ an bɔti. Nimbi ni-ba ń kpèè-tì!” 16Ní u jìn̄-bi ki nyántì. 17Ní bi-kɔkɔ cúú Sɔsteen kukpafidii kpiliu, ki bíī gbáà gɔmina nimiin. Ní gɔmina kaa kpáàā fātìi tɔ́. 18Pɔɔl gítī kāl̀ Kɔranti ki yúntì fiii. Boonee, u dāa yíkì nnabiyaamu cee ki kɔ́ meelan ki búntì Siirii, u nì Prisiil nì Akilaasi. Kí wàatī ú nín yīkì Saŋkreeyee Pɔɔl kɔ̃ol̀ diyibaakpal kí dàkà yii u pɔ̃oǹ kí ŋá tiba kí tīī Unimbɔti. 19Bi bàn̄ Eefeesee, ní bin nì Pɔɔl nìn nɔ́ɔ́yee gbíntì niin. Ní Pɔɔl nìn kɔ́ kukpafidiin ki tí bíī sòoǹ nì Juuda yab. 20Ní binib gbanti nìn bíī mèé-u yii ú gítī kàl̄ iwiŋkaaŋkaa bi-cee. Ní waa kíí. 21U dàá yīkì bi-kansikinee, ní ki bí-bi yii: “Unimbɔti yaa là, m dāa gítiń ni-cee dalba.” 22U yíkì Eefeesee, ki kɔ́ meelan ki kpákatì Seesaaree, ní ki jɔ́m̀ Jeerusaleem ki jáam̀ Kriisitoo yab, ní ki fātìi sīntìń Antiyɔsi. 23U kāl̀ ŋyunti ŋubɔee, ní ki yíkìi cūtì Gaalaati nì Frijii timmu kɔkɔn, ki tìì Kriisitoo yab kɔkɔ kunyannyaau. 24Ujuudaja ubɔ nìn bí, bi yíì-u Apooloosi, bi nìn màl̄-u Aleeksandrii, ní u dɔ́miń Eefeesi. Uninja gbantee nìn sá un nyí ki sòoǹ tiŋanee, ki nyí Unimbɔti takaldau mun tikpil. 25Bi nìn dàkā-u ti-Dindaan bɔti, ní ú mun cáā sòoǹ deedee ki dàkà Yeesu bɔti nì kunyannyaau. Nì míǹ kɔkɔee, Jaan nyiŋfaltam baba ní u nìn péēnyí. 26Ní u mɔ̄tìi bíī sòoǹ ki cántí-bi kukpafidiin. Prisiil nì Akilaasi gbìl̄ mimmee ní ki yɔ̃oǹ-u ki cáā cūnnì bi-cee, ki mɔ̄tìi dàkā-u Unimbɔti saŋŋu páaa. 27Ní Apooloosi lēēyii u dàá cù Akaayi. Niinee, nnabiyaamu tīī-u kunyannyaau ki ŋmàn̄ takalda ki tīī Kriisitoo yab bin bí lapúee, yii bí fɔ̃ɔ̃-u tiŋan. U nín bàn̄ niinee, nì Unimbɔti pɔŋŋu puee u tútuǹ bin fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee tikpil. 28Di sá yii, u nì Juuda yab nìn kpákà samaa nimiin, ní u nìn sòoǹ ki líikí-bi, ki dàkà-bi Unimbɔti takaldau poon yii Yeesu di sá Kriisitoo.


text: 1“M̀ kọ́ dénè nuí nèi kọ bé ò aalii ló gè dọi. 2Bà é kpói lọl tọ Bàrì. Kà sĩ́, tṍó gé dú e nen e a fẹ́i é túmá kọ à gé síè tóm neè Bàrì. 3Sõò bà é náa dénè gbò nuí boo bée kọ bà gáà nyima ló nà Tẹ̀ à bè nda. 4M̀ kọ́ nuí nèi, kọ bé tṍó e a ni lée e bà é náa gbò nuí, ò kẽeaí boo kọ m beè kọè neèi. “Ním̄ beè kọ́ gbò nuí nèi túá ból, boo bée kọ m beè dìí ló. 5Kátogóí, m̀ gé má sĩ́ ló nen e a beè lẹ̀ẹ̀làm̄, vaá tọ́ọ̀ bọ̀ì nóo bĩ́ìnàm̄i kọ, ʽÃà ní e o gé má sĩ́ é?’ 6Tãa vó, ò gboó gé biilei nyíe, boo bée kọ m̀ kọ́ gbò nuí nèi. 7Sõò kà kà bel ní e m gé kọ́ nèi é, kọ à é dúi lé ló kọ ḿ àà. Boo bée kọ be ním̄ aà, Nen Nvèè Bá náa é dúí ló. Sõò be m̀ aà, m̀ é lẹẹlàe mái. 8Vaá tṍó e a é dú, à é baa dẽe pá bàlà boo e a kil ló pọ́lọ́ lab dògò, nè lé lab dògò, nè lèlà bèèla bel. 9À é baáva dẽe e a kil ló pọ́lọ́ lab dògò, boo bée kọ bà náa tom ge dẹlẹ́m̄ nyíe boo. 10À é baáva dẽe e a kil ló lé lab dògò, boo bée kọ m̀ gé má sĩ́ ló nà Tẹ̀ vaá nóo é monnám̄i. 11À é baáva dẽe e a kil ló lèlà bèèla bel, boo bée kọ Bàrì a béélá bel ló Pọ́lọ́ Nyómá e a gé bẹl bàlà booí. 12“M̀ íè gbele tõ̀ò nu gè kọ́ nèi e a sígá, sõò be m̀ kọ́ nèi nóó láá toolai kátogóí. 13Tṍó e Nyómá kà kà bel é dú, à é leléi deè bá kọ ó nyimai dénè nu e a dú kà kà. Náa é tú a kpóó lomá bel. Sõò kọ̀láá nu e a dã́ ní e a é kọ́ é, vaá à é kọ́ nu e a gé dú sĩ́ nèi. 14Ẹlẹ é zógè bé e nda dú dù̃ùnè naa, boo bée kọ à é tú nu e nda íè vaá gé kọ́ nèi. 15Dénè nu e nà Tẹ̀ íe dì nè nda. Vó ní e a náa m kọ mè Nyómá Káí é tú nu e nda íè vaá gé kọ nè boolo é. 16“Gbálà ńkem tṍó e a sígá vaá nóó monnám̄i, sõò gbele tõ̀ò tṍó náa é téní vaá ò kpáá moním̄i.” 17Sìgà gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó bĩiná ene kọ, “Íb mó kà bel e a kọ́ nèií é, kọ ʽGbálà ńkem tṍó e a sígá vaá nóó monnám̄i, sõò gbele tõ̀ò tṍó náa é téní vaá ò kpáá moním̄i,’nè ge kọ, ʽboo bée kọ m̀ gé má sĩ́ ló nà Tẹ̀’e? 18Éé ní e ʻgbálà ńkem tṍó’e a gé kọ́á kọlà e? Née nyímà nu e a gé ló bel kilma ló!” 19Jíìzọ̀s beè nyimá kọ bà gbĩ́ ge bĩinàèe bel. Vóá à gboó kọ́ nèva kọ, “M̀ kọ́, ʽGbálà ńkem tṍó e a sígá vaá nóó monnám̄i, sõò gbele tõ̀ò tṍó náa é téní vaá ò kpáá moním̄i.’Vó ní e o gé bĩ́inai ene kọ ó nyímai nu e a kọlà e? 20M̀ palà ge ló kà kà bel nèi kọ ò é tói vaá ò bãagai, sõò pá bàlà boo é íe ẹ́ẹ́ nyíe. Ò é íei bììla nyíe, sõò bọọ bììla nyíe é beè kììà dú ṍ kààgà. 21Nyíe pá bia e a é gé màn nvín ólò bììlà, boo bée kọ a tṍó tãàgà a lée. Sõò tṍó e nvíná ni meà, tãàgà e a è mòn ólò táé nyíe, boo bée kọ nyíee ólò ẹẹ kọ nen meà dọ bàlà booí. 22Vóá bé e a di naa ló boolo é: Nyíei gé biila kátogóí, sõò m̀ é beè kpáá mònii, vaá nyíei é gboó ẹẹ iná kĩ e tọ́ọ̀ nen náa é láá naana kọ nyíei á bììlà. 23“Tṍó e deeá é lée, nóo é bĩ́inam̄i tọ́ọ̀ nu. M̀ palà ge ló kà kà bel nèi kọ be ò bĩ́inai ene kà nu bá nà Tẹ̀, à é néi boo nà bée. 24Tẹlẹ vóí ò gáà bĩinai tọ́ọ̀ nu boo nà bée. Bĩinai mè Bàrì é néi, kọ bé ò íei ṍ kààgà e a gbõoma. 25“M̀ ló nà bel gbẹẹ́ m nèi. Sõò tṍó gé dú e bè ním̄ é lóná bel gbẹẹ́ m nèi, sõò m̀ é gboó taalẹ gã́ ló nu e a kil ló nà Tẹ̀ nèi. 26Tṍó e deeá é lée, ò é bĩ́inaíe nu bá boo nà bée. Ním̄ gé kọ́ nèi kọ nda é bĩ́ìnàè nu bá nà Tẹ̀ tenmàèí ból, 27boo bée kọ kà lèlà sĩ́ ẹlẹ, Tẹ̀, vulè boolo. À vulèi boo bée kọ ò vulèm̄i vaá ò zigai kọ m beè aa ló ẹlẹ, Tẹ̀, dù. 28M beè aa ló Tẹ̀ dú bàlà booí, vaá kátogóí m̀ gé aa bàlà booí má sĩ́ ló Tẹ̀.” 29Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó kọ́ nèe kọ, “Kátogóí, o palà ge ló o bel taalẹ gã́ ló. Nóo lónà bel gbẹẹ́ m. 30Kátogóí è nyímà kọ ò nyímà dénè nu. Náa dúni bíi ló kọ nen á zẹẹ́ bĩináni bel bé ò kálá nyimá bíb e a è dìé nyíe. Vó ní e a kọ́ é zìgà kọ ò aa ló Bàrì dù e.” 31Jíìzọ̀s à aalá nèva kọ, “O zigai kátogóí? 32Tṍó gé dú, vaá a lée, e dénè bọ̀ì é téai zaalai gbẹẹlii áá m̀m̀, vaá ní e a dì é tã́ànè a tọ. Kà bè vó, náa dú áá m̀m̀, boo bée kọ nà Tẹ̀ dìm̄ ló. 33“M̀ kọ́ vóí nèi kọ bé ò dim̄í m vaá iei fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. Pá bàlà boo é bíìgèi ló. Sõò iei agẹ ló! Nda beè bé bàlà boo èl bá!”


text: 1Pá vígà, è gbĩ́ ge naa kọ ó nyimai ló nu e sàn nyíe Bàrì ni náa m gbò bõ̀òna ló Kráìst e a di bálá sĩ́ Masẹdónìà. 2Gbele kẽ́é tãàgàa beè dòàva, sõò nyíeva è di ẹ́ẹ́ lee. Ba beè dú kà tãaá, sõò bà tú taaà bùlà nèmà nu. 3M̀ é láá elá nen di tõ̀ò e a kil ló nèi kọ bà nè dì belí bé e báva láá toolá naa, kà sĩ́ bà nè èlmà boo. Aa m baála bùlà e tọ́ọ̀ nen náa è tṍ nèva, 4ba beè bànii vaá tãàgai ló kọ é naanìè ní e deè é diè neèva gè kọ bà á gbaaàe dẽe gè nvèè bá nè gbò nvín Bàrì e bà di Judíà. 5Ba beè naa èlmà bé e beele beè ẹ̀b dẽe sĩ́ naa! Túá ke tõ̀ò, ba beè tú ba ló nè Dõò, be sĩ́ bà gboó tú ló nè beele tení dú ló bùlà Bàrì. 6Vóá à naa, e è ban Táítọ̀s, e a è dàlà togó sí íb tómí èèlè nyíe zẹ̀ẹ̀iá, kọ á kil sĩ́ ló vaá nvèè bá nèi naa kọ ó sii tóm vulà súú dẽe lóí lọlii dẽe. 7Ò palai dénè nu: m bọọ gè dẹlẹ nyíe boo Kráìst, bọọ gè vee Lé Kpẹa, bọọ gè nyimá ló kà kà belí, bọọ ié tàn, nè m vulà súú dẽe ló e o íèì kilmai ló beele. Boo bée vó à é léémám̄ gè kọ ó palanai gé m ge sí tóm vulà súú dẽe lóí. 8Ním̄ gé lẹẹlài bel. Sõò m̀ gé tú bé e dõòna gbò íé tàn ge nvèè bá naa naamá nu dòmà bá nèi, m ge gbĩ́ gè nyimá kà bè boólo vulà súú dẽe ló dúná gé kà kà. 9Boolo nyímàì bé e vulà súú dẽe ló e bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst íe kìlmài ló bọọ naa--bé e a è bã̀ méné naa, sõò à tú a ló naamá tãa boo bée boolo, kọ bé boolo dúi méné tení dú ló ńlẹ ge dú tãa. 10Ńda bùlà kọ à gá è palà ge dú lé kọ ó naanii nu e o beè dalai togó nyàna lọlíí dẽe kátogóí. Boolo ní e o beè zẹ́ẹ́ noonii kọ ò é náanii é, níì áá gè kọ ò é náanii nì, sõò ge iéná gé tàn ge naa. 11À dú bíi kọ ó naanii lọlíí dẽe! Tui tàn naamai lọlíí dẽe dì belí bé e o beè tui tàn noomai naaniiá, vaá ò nei nyòòmà bé e bái é láá toolá naa. 12Be ò tui tàn nemai, nyíe Bàrì é ẹẹ ló bọọ nè nu, e o nèi nyòòmà bé e bái tóólá naa, níì ní e bái náa tóólá nì. 13Ním̄ gé gbĩ́ gè tú nyèè tò toolè boolo vaá kọ dõòna gbò á toolá ńvalẹ. Tãa vó, m̀ gbĩ́ gè kọ dénè nen á nvèè bá nè ene kune. 14Tã́gíní bé e boolo íèì gã́ bug nu kátogóí vaá baala à ié ńkemá, à dú bíi kọ ó nveenii bá nèiva, kọ bé tṍó e baala é íé gã́ bug vaá boolo ò iei ńkem, baala láá nvèènà gé bá nè boolo. Níá sĩ́ deè e o é kunai m ge nvèè bá nè ene é. 15Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ, “Nen e a beè bõonè ló gã́ bug gyã́á náa beè ié zélì boo, vaá nen e a beè bõonè ló ńkem gyã́á, báe náa beè naní.” 16È ṍà Bàrì zaa ló gè naa kọ Táítọ̀s á ié tàn ge nvèè bá nèi dì belí bé e beele íènà gé naa. 17Boo bée kọ níì áá gè kọ a è zìgà ge dúí ló tṍó e beele beè bànie nì, sõò ẹlẹ beè palà ge ié tàn ge nvèè bá, naa ní e aa m ńlẹ bùlà, a è noo gè dúi ló. 18È lẹẹlà ene kà vígà, e dénè bõ̀òna ló Kráìst ólò palà ge nvèèe ka ló nyòòmà bé e a ólò vee Lé Kpẹa naa, biié ló domá. 19Níì áá gè kọ bà ólò nvèèe ka ló nì, sõò gbò bõ̀òna ló Kráìst e bà di kĩí beè sàe kọ á gbaai ló boo bẹẹ kyẽè m ge sí tóm vùlà súú dẽe lóí. Tóm e e gé síí é nè ka bẹẹ Dõò, vaá à náana gé zogè kọ è íè tàn ge nvèè bá nè pá bẹẹ gbò vígà m Kráìst e bíí dìva ló. 20È tú ọ́ẹ́ dẽe faamá dõ̀ò nu e gbò nen beè tú taaà bùlà nèmài, kọ bé náa náa ní e ene nen é oníi. 21Nu e a dú bẹẹ bùlà níì ge kọ è gbĩ́i ge naa nu e a é lelà kè sĩ́ áá Bàrì nì, sõò ge naa nu e a é lelànà gé kè sĩ́ gbò nen. 22È gé lẹẹlà dõòna kà bẹẹ vígà biívá ló domá. E doà bẹẹ vígài kà tõ̀ò sĩ́ deè vaá è mòn kọ à ólò ié tàn ge nvèè bá lee. Vaá kátogóí, e a palà ge iei dẹ̀lẹ̀ nyíe booí, à gboó kpáá palà ge tànie gè nvèè bá. 23Tãa bá Táítọ̀s, níá nen e nda nè ẹ̀ẹ̀ ólò gbá siá tóm vaá gbá nvèè bá nèi. Pálàa kà na kà gbò vígà m Kráìst e bà dìe lóá, níá gbò e gbò bõ̀òna ló Kráìst lẹẹlàva, vaá bà dú ka nè Kráìst. 24Vóá à naa, zogèiva bọọ vulà súú dẽe ló, kọ bé à dọ bàlà kẽ kè sĩ́ dénè bõ̀òna ló Kráìst kọ bẹẹ gè túi kpọmá mon lelà.


text: 1Mẹlkézàdẹ̀k e e gé kọ́ nu e a kil lóí beè méné bon Sélẹ̀m vaá à ólò vaalá gyọ́ọ nè Bàrì e a Tõo Lọ̀l vaá à Lee. Boo tṍó e Ébràhàm ni bé ténì kà méné èl bá lọ̀l, vaá à gé ooà aa dẽe béá, Mẹlkézàdẹ̀k beè gboó zọ̀e nyòònà vaá tãanèe dee bá. 2Ébràhàm beè gboó tú nu e a è ié lọl dẽe béá dõ̀òmà òb ke tõ̀ò vaá tú ene ke tõ̀ò nèe. (Túá ge tàb bée Mẹlkézàdẹ̀k beè kọlà “Méné Lé Lab Dògò.” A beè dúná gé Méné Sélẹ̀m, e a ge tàb kọlà “Méné Fẹ́ẹ́ Fẹẹ̀ Ló.”) 3Mẹlkézàdẹ̀k náa beè ié tọ́ọ̀ nen e bà é láá kọ níé a tẹ̀, à bè a kà, à bè pá a nómá tẹ̀. Tọ́ọ̀ nen náa nyímá dee e a beè mèà à bè dee e a beè ù. A è dì belí Sã́áná Bàrì vaá dú nen vààla gyọ́ọ dọ̀ dèdè. 4Ni zẹẹ́ ẹvii kọ nen e bẹẹ nómá tẹ̀, Ébràhàm, élá ló nu e ẹlẹ beè ié dẽe bé vaá nèe ene boo òb íe ge dú nen e a palà ge bọọ. 5Log nè kpóó gbò e bà dú mana mana Lívàì, e bà dú gbò vààla gyọ́ọ, kọ bà á lọl ene boo òb bá pá Ízràẹ̀l, e a náámá pá ba vígà, náa kal ló bée kọ baala pá mana mana Ébràhàm na gé. 6Mẹlkézàdẹ̀k náa dú gã Lívàì, sõò a beè lọl ene boo òb bá Ébràhàm vaá tãanè dee bá nen e a dì belí Ébràhàm e Bàrì beè zìgà nu nè. 7È palà ge nyimá kọ nen e a nè tã́áná dee bá íe ge bọọ èl nen e ẹlẹ tã́ánè dee bá. 8Kilma kĩ e pá gã Lívàì e bà ólò lọl ene boo òb bá gbò nená dì, baala gbò nen e bà ólò ù. Sõò tãa bá Mẹlkézàdẹ̀k, ẹlẹ dú nen e a di dùm, dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa, vaá ẹlẹ ní e a beè lọl ene boo òb bá Ébràhàm e. 9È é láá kọna gé kọ mè Lívàì (e pá a gã ólò lọl ene boo òb bá gbò nená) beè kpẽ́ná gé ene boo òb tṍó e Ébràhàm kpẽ́á. 10Boo bée kọ, náa kal ló bée kọ Lívàì gáà beè mea boo tṍóá, è é láá kọ a beè di dí m mii a nómá tẹ̀ Ébràhàm boo tṍó e Mẹlkézàdẹ̀k beè zọ̀ Ébràhàm nyòònàa. 11Boo sì tóm gbò vààla gyọ́ọ e bà dú gã Lívàì ní e Log e Bàrì beè nè pá Ízràẹ̀l dẹẹà e. Be tóm e gbò vààla gyọ́ọí sí beè gbõoma, bíi dõòna nen vààla gyọ́ọ e a é dí belí Mẹlkézàdẹ̀k, vaá dú kele ló Ẹ́rọ̀n, náa gá è dìnà. 12Tṍó e sĩ́ deè gè dú nen vààla gyọ́ọ ni nyááá, log íe ge nyaaána gé. 13Vaá bẹẹ Dõò e e gé kọ́ nuí kilma lóí aa m dõòna kà gã e tọ́ọ̀ nen e a aa m gã kĩ e ẹlẹ dúí gáà beè dú nen vààla gyọ́ọ. 14Kọ̀láá nen nyimá kọ ẹlẹ dú gã Júdà. Vaá Mózìs náa beè kolí bée gãí nvee gbàà gbò e bà é dú gbò vààla gyọ́ọ. 15Nuí palà ge dọ bàlà kẽ kátogóí e dõòna nen vààla gyọ́ọ e a bélí Mẹlkézàdẹ̀k ni dọ́ bàlà kẽí. 16Níì lẹ̀ẹ̀là e a dú m log e nen ténmá ní e a túe naamá nen vààla gyọ́ọ é nì, sõò kpóó e a di m dùm e bè náa íe ke kùbmà ní e a túe naamá nen vààla gyọ́ọ é. 17Boo bée kọ Kpá Káí kọ́: “Ò é dú nen vààla gyọ́ọ dọ̀ dèdè, dì belí bé e Mẹlkézàdẹ̀k beè dú nen vààla gyọ́ọ naaá.” 18Boo bée vó, à dú gè kpòòlà nómá lẹ̀ẹ̀làa lọl, boo bée kọ kói á gé m vaá náa dọ bélè. 19Log Mózìs náa beè láá naa kọ tọ́ọ̀ nu á mmá. Sõò kátogóí è íè ból dẽe sĩ́ e a lée èl vó, e e gé láá tení dú ló bã ló Bàrì. 20Ńdõòna kà kọlà kọ, Bàrì beè ziláná gé zíl kọ à dú nen vààla gyọ́ọ. Náa beè zẹẹ́ zilá zíl naa vó kọ bé à kalá tú na gbòa naamá gbò vààla gyọ́ọ. 21Sõò Bàrì beè zilá zíl boo tṍó e a tú Jíìzọ̀s naamá nen vààla gyọ́ọ, kọ: “Dõò Bàrì beè zilá zíl vaá náa é oomà gã́ kọ: ʻÒ é dú nen vààla gyọ́ọ dọ̀ dèdè.’ ” 22Vó ní e a tú Jíìzọ̀s naamá nen e a naa kọ é láá agala boo na kà zíl gbaa ló e a lée èl ńtúá kàa é. 23Ńdõòna kà kọlà kọ, dénè na gbò vààla gyọ́ọá beè ú gbẹẹ ba tóm vaá dõòna nen à tõo ba dọ̀. Vó beè gboó naa kọ bà á bọọ tõ̀ò. 24Sõò Jíìzọ̀s dì dùm dọ̀ dèdè, e a náa kọ a tóm vààla gyọ́ọ náa aa bá ẹlẹ bã bá dõòna nen. 25Boo bée vó, à gé láá olòó dùùlà gbò e bà téní dúé ló bã ló Bàrì, boo bée kọ ẹlẹ di dùm dọ̀ dèdè e a gé olòó bàn Bàrì boóva. 26Jíìzọ̀s ní e a gboó dú íb Pọ̀b Nen Vààla Gyọ́ọ e a zọ ló bẹẹ bíi gbõ̀ònà e. À náa nu e a léémá Bàrì vaá tọ́ọ̀ kà lọ̀ nu à bè pọ́lọ́ á géé bá. Bàrì beè kpòòlàe lọl zẹ̀ẹ̀ gbò pọ́lọ́ vaá dàlàe boo èlmà dénè káála. 27Ẹlẹ náa ié bíi gè vaalá gyọ́ọ kọ̀láá dee belí na gbò pọ̀b nen vààla gyọ́ọ, e bà ólò zẹẹ́ vaalá gyọ́ọ boo baála pọ́lọ́ bé bà kálá vaalá gyọ́ọ boo pọ́lọ́ na gbòa. T̃ẽ̀ènè tóm vààla gyọ́ọ, e a beè tú a ló vaamá boo gbò nená, beè gbõoma. 28Náa kal ló bée kọ nen náa ḿmá, Log Mózìs beè sà nen naamá pọ̀b nen vààla gyọ́ọ. Sõò zíl e Bàrì beè zilá, e a dú nvée Logí, sa Sã́áná Bàrì e a ḿmá dọ̀ dèdè naamá Pọ̀b Nen Vààla Gyọ́ọ.


text: 1Bi nìn dūtì lapu buŋgbandi Geeraseen yab tiŋkin. 2Yeesu kpákatì buŋalimbunee, kpalaayee, kijapaai kiba kin pu arasinii kā ki wáatèe, nyánní kuceeun ki túŋkìń-u. 3U nìn kɔ́ò akaakulin ní. Báà ubɔ kaa nìn ŋūǹ kí bɔ́ob́-u, báà bi yaa dū ikusaka gba. 4Di sá bi nìn bāā-u abaa ki gbìǹ-u ikusaka mun, ní ú tìfì ikusakee ní kí wìil̀ abaa mun. Ubɔ kaa nìn gítī ŋūǹ kí pèefì-u. 5U nìn bí ní ki yìiǹ ŋwìiń pu nì kunyeeu kɔkɔ akaakulin nì ajoon pu ki kūuntí ní ki cáá ataŋkpee ki gífí u-ba. 6U wál̀ Yeesu ndanee, ní ki sáǹní ki dɔ́miń ki lítì dicincibil u-nimiin, 7ní ki fáá mbiil mpɔn yii: “Yeesu Unimbɔti un bí yilpuee Jipɔɔn, man nì si yii ba ní? M dū Unimbɔti ki gbāam̀-si, taa sàaǹ-mi!” 8U nìn lī míǹ kun puee Yeesu nìn lī-u yii: “Arasinii, nyā uninja nee ni!” 9Ní Yeesu bālfì-u yii: “Bi yíì-si yii ba?” Ní uwaatee kíí-u yii: “M-yindi di sá yii: 'Kusoojapaau,' kun puee ti wīikí tikpil.” 10Ní u gbāam̀ Yeesu tikpil ki lī yii: “Taa jà-ti kitiŋ nee pu!” 11Dijool diba nìn bí niin, di-caŋinee difakitikpaandi diba nìn sí ki jīǹ. 12Arasiniibee gbāam̀-u yii: “Càntī tí cùú kɔ́ afab nee ni.” 13Ní u pú-bi mpaan, ní bi nyáń uwaatee ni ki kɔ́ afabin, ní difakitilee sáǹ ki wúntì nsitimin ki jéetì dimɔɔlin ki múĺ ki kpíì. Afabee nìn bàn̄ kutukub bili nyɔkɔm. 14Ní bifakpaaliibi sáǹ ki cūtì kitiŋin nì ikaan ki máafì an bɔti. Binib nyánní kí dāá kpèè tin di ŋée, 15ki bāań Yeesu ceeyee ní ki ká uwaati un pu kurasiniipaau nìn kēe kā ki pēētiwan ki dàkafī nnimɔntiyaamin. Bi ká-uee, ní tifaandi kɔ́-bi. 16Bin nìn ká tin jítèe máafì bin kíǹee an nín ŋá pu ní uwaatee pɔ́ɔkì ní afab kpíìyee. 17Ŋyunti gbantee ní bi kíĺ ki bíī gbàam̄ Yeesu yii ú yīkì bi-tiŋki pu. 18Yeesu bíī kɔ́ò buŋalimbunee, ní uninja un nìn wáatèe gbāam̀-u yii ú yàntī ú táá-u kí nīn kíǹ ki bí u-cee. 19Ama ní Yeesu kaa pú-u nsan, ní ki bí-u yii: “Nín̄ kùǹ a-mɔŋkiŋu a-yab cee kí māafì-bi min ní ti-Dindaan súń a-saayee nì tin kɔkɔ u ŋá ki tīī-see.” 20Ní kijapaayee búntì ki kíĺ ki máafí ntimu saalaa jaaŋŋi kɔkɔn tin kɔkɔ Yeesu ŋá ki tīī-uee, ní báà ŋma bākatì sèeee. 21Yeesu kɔ́ buŋalimbun ki fātìi dūtì dibuŋgbandi. U dáá bí dibuŋgbandee ní dinikitikpaandi dɔ́miń ki kpáfì u-cee. 22Kukpafidii kpiliu ubɔ nìn dɔ́miń, bi yíì-u Jayirusi. U ká Yeesuee, ní ki gbāaǹ u-nimiin 23ki mèé-u nì igbaam poon ki bí yii: “M-sapɔmbiki būǹ ki dàá kpú. Á jī kimɔtii kí péēdāan̄ kí dū a-ŋal kí páań ki-pu, kí cáaǹ-kì kí ŋmátí.” 24Ní u nì Yeesu búntì, ní dinikitilee fāā ki bīiǹ u-boon bòmmm. 25Unimpu ubɔ nìn ŋmàl̄ niin ki fùul̀ ŋkpin an kaa gúǹ ali abin saalaa nì ali. 26U nìn jíń falaa tikpil ki nìn bíil̀ u-nimiliŋ mun kɔkɔ binyɔɔdambi tikpil cee, kaa kpáàā ká dicaandi, ní an mɔ̄tìi púntì-u. 27Unimpuee nìn gbìl̄ bi sòon̄ Yeesu puee, ní u dɔ́miń kunipaaun ki dīń Yeesu boon pú ki gbēē u-bɔkutil. 28Di sá u nìn lī u-pɔbilin yii: “M yaan péēŋúń ki gbēēu-bɔkutil kpaŋkpan m bàà kāntí dicaandi.” 29Niinee, fatiku un nyēē-uee kpáàā gúń, ní u gbìl̄ u-wuntin yii u pɔ́ɔkì. 30Kpalaayee Yeesu gbìl̄ u-ban yii mpɔn ŋubɔ nyáń u-ni ní u fātì kunipaauee pu ki bí yii: “Ŋma di gbēē m-bɔkutil?” 31Ní u-boonnooliibi kíí-u yii: “Sii wāĺ kunipaau téekí-si yéè, ní a bàlfī yii: 'Ŋma gbēē-maaan?' ” 32Yeesu kpēēki māntì ki tú ki nyàab̀ kí béé un di ŋá mimmee. 33Niinee, tifaandi cúú unimpuee, u-wunti kíĺ ki bíī jìkì, kun puee u nyí tin di jítì u-puee. Ní u dɔ́miń ki lítì Yeesu taaŋi taapu ní ki kàan̄-u tikɔkɔ nì ibaamɔn. 34Niinee ní Yeesu bí-u yii: “M-bisal, a nín fɔ̃ɔ̃ ki kíí puee fīī-si. Nín̄ cá nì ŋgbansɔŋfi, a-weeni ń yàntī-si.” 35Waa láá ŋmíl̀, ní kukpafidii kpiliuee yab biba nyánní u-dumpu ki bāań ki bí yii: “A-bisal kpíì. Taa ti páb́ ukpil ń dāan̄.” 36Yeesu gbìl̄ dinyɔɔbundi din bi lēe, ní ki tùkū kukpafidii kpiliuee yii: “Taa yàntī a-pɔbil ń bīil̀! Sii dee fɔ̃ɔ̃ man kí kíí.” 37Waa yāntì báà ubɔ ń céeǹ-u ki kútì Piyeer nì Jaaki nì Jaan Jaaki naal pu. 38Bi nín bàn̄ kukpafidii kpiliuee dumpuee, Yeesu ká binib gà dituweel an tùm̀ dàiiiyee, 39ní u kɔ́ ki bí-bi yii: “Ba pu ní ni sūǹ ki ŋáań kuwoou míǹ? Kibikee kaa kpíì, ki gèeǹ ní.” 40Ní bi bíī bèel̄-u, ní u jìn̄ bi-kɔkɔ ki nyántì, ní ki yɔ̃oǹ kibiki baa nì ki-na nì u-boonnooliibi bita bin nìn céeǹní-uee, ki kɔ́ǹ laakin kibikee dɔ̄ee, 41ní u cúú kibikee ŋal ki bí-kì yii: “Taliita kumii.” An taapu di sá yii: “Kisapɔmbiki, yīkì, sii ní m lì!” 42Kpalaayee ní kibikee nyīī yíkì ki bíī còom̄. Kì nìn cáá abin saalaa nì ali ní. Ní bin nìn bí niinee bākatì sèeee. 43Ama ní Yeesu kpáafì-bi tiŋan bí taa yàntī báà ubɔ ń béé, ní ki bí-bi yii, “Tīīmaan-kì tijin.”


text: 1Jíìzọ̀s beè di ene ke tõ̀ò e a géè tãàga ló Bàrì ene dee. Tṍó e a ni tãàgà ló lọ̀l, ene nen gbàà gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó bànie kọ, “Dõò, noomai kọ é láá tãàga ló Bàrì, dì belí bé e Jọ́ọ̀n beè noomà gbò e bà ólò nyoonée nvée naa.” 2Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nèva kọ, “Boo tṍó e o gé tãagaí ló Bàrì, kọi naanii vóí: ʽTẹ̀: Ka á di ló o bée. E banì kọ ó dù gé lẹ̀ẹ̀là bel ló gbò nen. 3Olòó nèi gyã́á e a é gbõomaí ló bu dee. 4Ia ló bẹẹ pọ́lọ́ nèi, mè beéle ia ló nè dénè gbò e a síi pọ́lọ́. Ó gá zìgà kọ é dọ m dàg.’ ” 5Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “Ni ẹvii kà bè ene bọ̀ì e o íèì kóò, gboó sí tọ a kóò taa tóm dáá vaá bànie kọ, ʽKóò, bọọlẹ́m̄ taa kpò fétúlú, 6mè ene kà nà kóò e a di boo kyẽè bã́m̄ ló tọ vaá ním̄ íè tọ́ọ̀ kà gyã́á e m gá née!’ 7“O kóòa gboó gbẹá m tọ vaá aalá kọ, ʽÓ gá tãagém̄! Mè m beè nvèè nu nvée nu tọ, vaá pá nà nvín nè m̀m̀ è má kẽ. Ním̄ é láá aa boo gé nèni tọ́ọ̀ kà nu.’ 8Éé ní e o bulà kọ à é náa é? M̀ palà ge kọ́ nèi kọ, kà bè náa gá è aa boo gé nèni fétúlúá boo bée kọ o dú a kóòa, à gé gboó aa boo gé nèni kọ̀láá kà nu e a dú o bíi boo bée kọ nóò siiá kẹ́ẹ ló gè olòó bàn. 9“Boo bée vó, m̀ kọ́ nèi kọ: Banii, mè o é íei. Gbĩi, mè o é gbĩ́i monii. Konii bá ló, mè nu tọ é kuuà nèi. 10Boo bée kọ kọ̀láá nen e a ban é íe, nen e a gbĩ́ é gbĩ́ mòn vaá nen e a kon bá ló, nu tọ é kuuà nèe. 11“É kọ be nvín bĩ́íná gyã́à bá a tẹ̀, à é gboó nèe bolo fàà kọ á bà? 12Sẹ̀ à é née pèèlè be à bĩ́íná ké kõ̀ò e? 13Be boolo, gbò pọ́lọ́, láá nyimai tẽ́ ge tui lé nu nei bọọ gbò nvín, à é náà và vaá bọọ Tẹ̀ e a di káála náa é tú Nyómá Káí nè gbò e bà bĩ́inaé bá é?” 14Jíìzọ̀s géè kpoá zọ e gã́e bólá lọl m ene kà gbálà. Tṍó e zọá aàé m, gbálàa beè gboó dàlà togó ló bel, naa ní e a è bọọ ló bõ̀ònà gbòa. 15Sõò sìgà gbò nen beè kọ, “Pọ́lọ́ Nyómá, e a kọlá Biẹ́lzìbọ̀l, e a gé bẹl dénè zọ, ní e a née kpóó e a kpómá zọ lọl m gbò nen é.” 16Dénè na gbò, e ba è gbĩ́ gè tú kẹlẹ siimáé ló, beè gboó bànie kọ á sí ene kà tóm dù̃ùnè e a é zógè kọ Bàrì ní e a beè lẹ̀ẹ̀làe é. 17Sõò Jíìzọ̀s beè nyimá ba bùlà, vaá à gboó kọ́ nèva kọ, “Kọ̀láá kà kpá dó e a pooà vaá béá ólò gimí, vaá tọ e a poòà ólò làgàlà. 18Be lẹ̀ẹ̀là bel Sétàn pooà vaá béá, à é náà và vaá a lẹ̀ẹ̀là bel é bĩ́ é? M̀ kọ́ naa vóí boo bée kọ ò kọ́ì kọ Biẹ́lzìbọ̀l ní e a ném̄ kpóó kọ ḿ kpómá zọ lọl m gbò nen é. 19Be ò kọ́ì kọ Biẹ́lzìbọ̀l ní e a nè kpóó e m kpómà zọ lọl m nen é, kpóó mée ní e pá boólo nen kpómá zọ lọl m nen é? Baala ní e a é bééla boólo bel é! 20Sõò be à dú ge kọ kpóó Bàrì ní e m kpómà zọ lọl m nen é, o nyímai kọ lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì a ínaí ló. 21“Tṍó e nen gyãà bọ́á dénè a lúá bé, vaá kù dẽe ló a tọ, dénè a ìe nu ólò duùà. 22Sõò tṍó e pọ̀b nen gyãà dú gé bée èlè bá, à é tú dénè lúá bé e tẹ̀ íè tọá géè dẹlẹ̀ nyíe booá, vaá gbò nu e nen gyãàa beè zìva, pọ̀b nen gyãàa gé gboó tú lọlie bá. 23“Nen e bè náa zọ́m̄ dù gé bém̄, vaá nen e bè náa zọ́m̄ bõonè ló gé lagẹlẹ. 24“Tṍó e zọ ni tení aa m nen, à ólò kẹgili boo kã́á kãà kẽ e a gé gbĩ́ kĩ e a é tõo bó séi. Tṍó e bè náa é mon, à é gboó kọ, ʻM̀ é ooa má sĩ́ kĩ e a beè dú nà tọ, vaá bà kpóm̄ lọlá.’ 25Tṍó e a iná kĩé, à gboó mòn kọ ba è kpalí kè tọá õ̀ònà. 26À é gboó àà gé kolí dõòna kà àlàbà kà zọ, e bà dú pọ́lọ́ èl ẹlẹ, e bà é gboó gbá bã m nená. Di tõ̀ò nená é gboó bẽe el túá bólá.” 27Boo tṍó e Jíìzọ̀s ni kọ́ vóí, ene kà pá bia e a di zẹ̀ẹ̀ gbòa beè gboó vulí kpã́ vaá kọ, “Mó gbele léé sĩ́ e a di ból pá bia e a beè mànni vaá à nèni má é!” 28Sõò Jíìzọ̀s beè aalá kọ, “À palà ge dú lé gè vulí kọ, léé sĩ́ di ból gbò e a dã́ mon bel Bàrì vaá bà naa!” 29Tṍó e gbò nen bọọ gã́ bug, Jíìzọ̀s à gboó dàlà togó kọ, “Gbò e a di deeí dú gbele pọ́lọ́ gbò! Bà gbĩ́ ge zẹ́ẹ́ mònmà dẽe tóm dù̃ùnè, sõò bà náa é monmà dẽe tọ́ọ̀ kà tóm dù̃ùnè maaná lọl ló íb ní e a beè naá ló Jónà. 30Dì belí bé e Jónà beè dú nu kùùmà dẽe nè pá Nínàvà naa deeá, vóá bé nda, Sã́áná Nen, é dú nu kùùmà dẽe nè gbò e a di m deeí naa é. 31“Dee e Bàrì é béélá bel ló gbò nen, ńnváá e a beè dú Méné Síbà é aa kẽ vaá bẽgè bel gbò e a di deeí. Boo bée kọ kpã́á kĩ e a beè àà vaá gé pãane tṍ ló mon bel nyìmà nu e a aa gã́ Méné Sólomọ̀n, vaá mè nen e a el Sólomọ̀n di kĩí! 32Dee e Bàrì é béélá bel ló gbò nen, pá Nínàvà é aa kẽ vaá bẽgè bel gbò e a di deeí. Boo bée kọ baala beè ọgá ló ba pọ́lọ́ tṍó e Jónà ló bel Bàrì nèva, vaá mè nen e a el Jónà di kĩí! 33“Tọ́ọ̀ nen náa ólò mùn sã́ vaá à gṍ à bè ge uu nu boo. Tãa vó, à ólò sẹlẹ boo nu kọ bé à ẹ́ẹlẹ kẽ nè gbò e a bã̀ tọ. 34O súú dẽe dì belí té sã́ e a ẹ́ẹlẹní ló. Tṍó e dẽéni nyágí dénè kẽ ẹ́ẹní ló. Sõò tṍó e dẽéni kọọgà, dénè kẽ é kuúni gín ló. 35Boo bée vó, palà ge mon kọ o ẹ́ẹ́ dee á gá dú gín. 36Be dénè kẽ ẹ́ẹní ló vaá tọ́ọ̀ ke tõ̀ò á gé gín, ò é mon dénè ke tõ̀ò dì belí tṍó e té sã́ palà ge bẹ́ ẹẹlẹ̀ kẽ.” 37Tṍó e Jíìzọ̀s ni ló bel lọ̀l, ene nen Fárèsì beè gboó kolíe kọ á dù gé zọ̀e deè gyã́á. Boo bée vó, à gboó bã̀ a tọ vaá ĩì tẽ́ kẽ dé gyã́á. 38A è bọọ ló nen Fárèsìa boo tṍó e a mon kọ Jíìzọ̀s náa logá bá m sĩ́ dee e pá Fárèsì beè kọ gbò nen á logá bé e a kálá dé gyã́á. 39Boo bée vóí, Dõò à gboó kọ́ nèe kọ, “Boólo, pá Fárèsì, lógìì kpá ló bọọ gbag nè bọọ bọ́lẹ̀, sõò gè tú kpóó tumá nu lọl bá nen nè pọ́lọ́ lab dògò di ḿmaí nyíe. 40Boolo, gbò ból! É kọ níì Bàrì, e a beè dèm kpá ló, ní e a beè dèmnà gé m é nì? 41Gboó tui gbò nu e a di m bọọ gbag nè m bọọ bọ́lẹ̀ nei gbò tãa, mè dénè nu e o íèì gé dí õ̀òa. 42“À é tavàlàí ló, e boolo, pá Fárèsì! O kpẽ́ì ene ke tõ̀ò boo òb boo bãànà méǹt nè lúù nè dénè na gbò nu e o ólò tẹlẹi ló gyã́á kọ á kpè, sõò ò gboó gbẹmai nvée lé bèèla nè ge vùlè Bàrì. Na gbò nuí ní e a bọ́ ló kọ ò gá è naanii vaá gbana gé ló ńna gbòa é. 43“À é tavàlàí ló, e boolo, pá Fárèsì! À léémái gè ĩì tẽ́ ke tõ̀ò ka m tọ Bàrì nè ge kọ gbò nen á nveenìèi ka ló tṍó e bà kanai mon gbẹá kè ki. 44“À é tavàlàí ló! Ò bélìì bànà ú e bà náa nveè nu kùùmà dẽe ló, vaá gbò nen náa gboó nyímá tṍó e bà kyãà tení boo.” 45Ene nen e a dṹùnà gbò nóòmà Log pá Júù beè gboó kọ́ nèe kọ, “Nen Dò Bá, boo tṍó e o kọ́ naa vóí, mè ò onnà gé beéle!” 46Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “À é tavàlàna gé ló boolo, gbò nóòmà Log! Ò túì nyèè tò toolei gbò nen, sõò nóo túì ene kpóó nvéé bá daamai nyèè tòa, kọ bé à dú nvèè bá nè gbò e a tóólá. 47“À é tavàlàí ló! Ò noonìì kpò lí gbò kọ́ bùlà Bàrì e bọọ gbò nómá tẹ̀ beè fẹ̀. 48Bọọ lab dògò zógè kọ ò nveenìì sãa tẽ́ nu e bọọ gbò nómá tẹ̀ beè naa. Boo bée kọ baala è fẹ́va, vaá boolo ò noonìì ba kpò lí. 49Boo bée vóí, nen e a íe nyìma Bàrì kọ, ʻM̀ é lẹẹlà gbò kọ́ bùlà Bàrì nè gbò e a é sí nà lẹ̀ẹ̀la tóm máva. Bà é fẹ́ sìgà ọ̀và vaá bà bíìgè ló dénè na gbòa.’ 50Boo bée vó, mii dénè gbò kọ́ bùlà Bàrì, e ba è fẹ́ tã́gíní tṍó e Bàrì beè dèm bàlà booí, gbẹ́a ból gbò e a di deeí, 51aa ló mii Ébẹ̀l dọ ló mii Zakaráíà e ba beè fẹ́ gbẹẹ́ gbà gbá gbani vààla gyọ́ọ nè Tọ Káíá. M̀ ló kà kà bel nèi kọ mii dénè ọ̀và é dí boo togó gbò e a di deeí. 52“À é tavàlàí ló, e boolo, gbò nóòmà Log, boo bée kọ ò bólài boo ííla e a kuulà nu tọ nyìma. Tãá e boolo kuùmàì vaá ò bãí tọ, ò gboó kpegaí dee gbò e a gá è bã m!” 53Boo tṍó e Jíìzọ̀s aa tọá iná kè dẹi, gbò nóòmà Log nè pá Fárèsì beè gboó palà ge kanáe vaá bĩináe bel e a kil ló gbele tõ̀ò nu, 54naamá gè kẹlẹ́e nvee m mon bel e bà gá élá boo siimáe kọ à dọ log.


text: 1“Ó gá gbẹi dõòna gbò, kọ bé Bàrì náa gbẹ́i. 2Boo bée kọ bá e o gbẹ́màì dõòna gbò ní e Bàrì é gbẹ́mái é, vaá nu e o domàì nei dõòna gbò ní e Bàrì é domànà gé nè boolo é. 3“Éé ní e a náa ò mòn pẹ́l té e a di kóm dẽe o vígà vaá nóo monì kélè té e a di gbana boo dẽe olo é? 4À é náa và vaá ò láá kọ́ nè o vígà kọ, ʽDù mè ḿ tú pẹ́l té lọlní dẽe,’boo tṍó e kélè té di boo dẽe olo é? 5Olo nen bàà sĩ́! Zẹ́ẹ́ tú kélè té e a di gbana boo dẽe oloá lọl, kọ bé ò palà ge mòn nu vaá láá tú pẹ́l té lọl kóm dẽe o vígà. 6“Ó gá túi nu e a di káí nèi gbógó, vaá ó gá tui bọọ zẹ́gẹ́ e ka di ló tẹlẹi ke gbàà di máá, mè á di vó bà zag tọ boo vaá ooa kẽ dù gé tagíi. 7“Banii, mè ò é íei. Gbĩi, mè ò é gbĩ́i monii. Konii bá ló, mè nu tọ é kuuà nèi. 8Boo bée kọ kọ̀láá nen e a ban é íe, nen e a gbĩ́ é gbĩ́ mòn vaá nen e a kon bá ló, nu tọ é kuuà nèe. 9“É kọ be nvín bĩ́íná gyã́á bá a tẹ̀, à é gboó nèe kpò dem kọ á dè? 10Sẹ̀ à é née naanà be à bĩ́íná gyã́à e? 11Be boolo, gbò pọ́lọ́, láá nyimai tẽ́ ge tui lé nu nei bọọ gbò nvín, à é náa và vaá bọọ Tẹ̀ e a di káála náa é tú lé nu nè gbò e bà bĩ́inaé bá é? 12“Kọ̀láá nu e a léémái kọ gbò nen á naanìè neèi, boolo naanai gé neíva. Dénè Log Mózìs nè nòòmà nu Gbò Kọ́ Bùlà Bàrì di m na kà logí. 13“Tenií bìbìì gbàn sĩ́á bãmai, boo bée kọ tààla gbàn sĩ́, e èèlè e a baalà dọ ló ọ́ọ́gá booá, é tú nen tẹlẹ ke tõ̀ò kyọ̀à sĩ́, vaá gbò e bà gé téní boo bọọ gã́ bug. 14Sõò gbàn sĩ́ e nen é téní bã m dùm náa taalà, vaá èèlè e a baalà dọ ló à tavàlà ge tení boo, vaá gbálà ńkem gbò e bà gbĩ́e mòn. 15“Ọẹi dẽe ló gbò e bà kpọ́ kyáá kọ baála gbò kọ́ bùlà Bàrì. Bà tú kpá naanà ból kọla ló, sõò ọ̀và nyà. 16Ò é nyímaíva ló téní dú ló ba láb. Nvéè pyób náa ólò mumí ló té kpòlò kpò taa nu, à bè ge kọ b̀ẽè é múmí boo té kpãà. 17Pálá pálá ló té ólò mumí lé ból súú, sõò té e kom di ló ólò mumí pọ́lọ́ ból súú. 18Pálá pálá ló té náa é láá mumí pọ́lọ́ ból súú, vaá té e kom di ló náa é láá mumí lé ból súú. 19Kọ̀láá kà té e bè náa múmi lé ból súú bà é kẽ́ee tẹlẹ kẽ vaá tovíe tẹlẹ dáa sã́. 20Boo bée vó, ò é nyímai ló gbò e bà kpọ́ kyáá kọ baala gbò kọ́ bùlà Bàrì téní dú ló ba láb. 21“Níì dénè nen e a kólím̄ ʽNà Dõò, nà Dõò!’ní e a é dí zẹ̀ẹ̀ gbò e Bàrì é lẹẹlà bel ló é nì, sõò áá gbò e bà náa bùlà nà Tẹ̀ e a di káála. 22Tṍó e a é íná dee bèèla bel, gbele tõ̀ò nen é kolím̄ kọ, ʽDõò, Dõò! E beè tú o bée lomá bel Bàrì, kpomági zọ lọl m nen, vaá simági gbele tõ̀ò tóm dù̃ùnè!’ 23Sõò nda é gboó aalá nèva kọ, ʽNím̄ nyímài ló. Tenii aalim̄í sĩ́, e boolo gbò sì pọ́lọ́ tóm!’ 24“Vóá à naa, kọ̀láá nen e a dã́ nà mon belí vaá naa nu e m kọ́, na kà nen dì belí nen nyìmà nu e a do díí kẽ a tọ boo dem. 25Boo dọọ ló, múú à bú kòn, fọ́ọ́lọ́ à saá ló. Sõò náa dọ, boo bée kọ a beè dòe díí kẽ boo dem. 26“Sõò nen e a dã́ nà mon belí vaá lọe gè naa, na kà nen dì belí nen ból e a do díí kẽ a tọ boo zái sãa. 27Boo dọọ ló, múú à bú kòn, fọ́ọ́lọ́ à saá ló. À gboó dọ̀. À dọ uu gbàà kẽ!” 28Bé e Jíìzọ̀s nóomà nu naa beè palà ge bọọ ló dénè gbò e bà di kĩé tṍó e a ni ló dénè belá lọ̀l. 29Bá e ẹlẹ síi ló a nòòmà nu beè dú kele ló ní ba gbò nóòmà Log, boo bée kọ a beè noomà nu belí nen e kpóó di bá.


text: 1An sá tiŋan ní Unimbɔti ŋá-ti ní ki dū ditundi nee ki ŋúbiǹ-ti. An pu ní ti-wunti kaa yòtī di-pu. 2Ti fá dibɔmbɔndi nì icoo tuuŋŋi, taa ŋmàtíǹ binib, kaa kpántí Unimbɔti bɔti, ama Unimbɔti nimiin ní ti sòoǹ ibaamɔn ki cántí ki tùkù binib ki nyàab̀ báà ŋma ń béé yii tin ti sòoǹee sá ibaamɔn. 3An puee bin wáŋkèe ceeyee Unimbɔti bɔti tin ti sòoǹ nee sá dibɔmbɔndi ní ki tīī-bi. 4Kun pu baa fɔ̃ɔ̃-tì ki kííyee di sá Sitaan un sá duulnya nee bɔtiuee jòb̄-bi ki yāntì baa wāĺ tibɔmɔntiilee nín ŋmíntí ki dàkà-bi Kriisitoo un sá Unimbɔti naŋkuee nyooti. 5Taa bíī sòoǹ-ni timbi ti-ba bɔti, Yeesu Kriisitoo bɔti ní ti sòoǹ nì ni yii úǹ di sá ti-Dindaan, úǹ pu ní timbi sá ni-tɔntɔnliibi. 6Di sá Unimbɔti un bí yii: “Ŋwalfi ń ŋmíntí dibɔmbɔndinee,” úǹ u-ba di ŋmíntì ti-pɔbiliŋ poon ki yāntì ti ká Kriisitoo nimiin Unimbɔti nyooti nín jìl̀ miŋyee. 7Timbi bin u dū tibɔmɔntiil tin sá tigaajawanee ki ŋúbiǹee, ti sá kii aboonee ní taa pɔ̄ɔ̄, ní tigaajawan kā ti-ni, an nín dàá ŋá pu binib ń béé yii mpɔŋkpaan ŋun bí ti-ni ki ŋáań ditundee nyánní Unimbɔti ceeyee, an kaa nyánní timbi cee. 8Falaabi kɔkɔ nì bi-nyɔkɔm nyìitī-ti, ama ti mun kaa wìil̄; tiwan tikpil bàkantí-ti, ama ti mun kaa páatí ti-mákal Unimbɔti pu. 9Bi jì-ti, ama Unimbɔti kaa yàntī bí cúú-ti; bi líikí-ti kitiŋ, ama ti mun kaa kúù. 10Baabadalee bi dī-ti kí kpò-ti kii bi nín nìn dī Yeesu puee an nín dàá ŋá pu bí ká dimaŋfal din Yeesu cááyee ti mun nee. 11Yeesu puee ŋyunti kamaayee ŋkúm péēkpàkaǹ-ti ní. Báà ti yaa jíń falaa ní ki dāa kpíì, binib dàá béé yii Yeesu bí ti-ni. 12Timbi bí ŋkúmin, ama ní ki cāabìń nimbi dimaŋfal. 13Ali kii Unimbɔti takaldau poon nín lī puee yii: “M fɔ̃ɔ̃ ki kíí an pu ní m sòon̄.” Nlandɔkɔ gbanti mbaanti ní ti mun cáá, ti mun fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kíí, an pu ní ti sòoǹ. 14Ti nyí un fīkitì ti-Dindaan Yeesu ditaŋkpiilinee dàá dāá fìkitī ti mun kii u nín fīkitì Yeesu puee, ní kí dāá cáá ti nì ni-kɔkɔ kí kàan̄ u-cee. 15Nimbi pu ní ti jīǹ falaa gbanti an nín dàá ŋá pu Unimbɔti nín tīī diyimɔɔl diŋyee ń bà báà ŋma, bí kpāfì kunipaau kí jāam̀ Unimbɔti tinyooldaan u-ŋanti puee. 16An pu ní ti-wunti kaa yòtī, báà an yaa sá yii ti-wunti tin poon ti bí nee yaa bíī nàantí ki sìntāaa dimaŋfapɔndi din bí ti-nee dàá nīn péēpòntī ní ki cá. 17Kɔŋkɔnnee ti nín bíī jīǹ falaa un fiii nee di bíī bɔ́ntí tinyookpaandi tin kaa cáá dikuntil taa ŋūǹ kí dūú ŋmàntīǹ tibee ki yɔ̃ontí-ti. 18An puee timbi nimikpeeŋu bá tin baa wāĺee pu ní kaa sá tin bi wāĺ nee pu, di sá tin bi wāĺee kaa yúntí, ama tin baa wāĺee tíǹ dàá nīn péēbí ní kí nīn cá jaanjaan.


text: 1Kátogóí, ge ló bel kilma ló kpẹa e o beè emii m kpá e o beè lẹẹlai mám̄íá: À dú lé kọ pá gbálà á gá íná ló pá bia. 2Sõò boo bée ge kpèg lab dògò kúnà gã́, à dú bíi kọ bu kà pá gbálà á ié ńlẹ va vaá bu kà pá bia ie ńlẹ dóm. 3Dóm á tú a ló nè a va, vaá va á túná gé ńlẹ ló nè a dóm. 4Va náa íe kói ló a ló, sõò a dóm ní e a íee kói ló é. T̃ẽ̀ènè báá na gé dóm náa íe kói ló ńlẹ ló, sõò a va ní e a íée kói ló é. 5Ene á gá kìn ge tú a ló nè na nená, daalá lọl ló kọ à dú bila ló pálàa bọ̀ì ge zẹ́ẹ́ nèà kpulu dẽe tṍó ló gè tãàgà ló Bàrì. Vaá tṍó e níé ni tení tà, ò kpáá daanái gé togó nàà nu dóm nè va. Níí bé e o é tõonii naanii é, kọ be nóo dọi kè bá dàg Sétàn tení dú ló gè kọ nóo láá lẹẹlai bel ló bọọ kpá ló é. 6Ním̄ lẹẹlài bel kọ ó naanii vó, sõò m̀ kọ́ gé nèi dì belí dùùlà bá deè tṍ. 7À gá è leemám̄ gè kọ dénè bọ̀ì ó tõonii dì belí bé e nda dì naaí. Sõò bu nen íe ńlẹ dõò nu e a dì kele e Bàrì beè nè ẹlẹ; à nè na íví na není, à nè na ívá dõòna nen. 8Kilma kĩ e gbò e bà gáà ia dóm à bè ge ílí va nè gbò va tãa nè gbò dóm e va beè ú ààvá ló dì, m̀ kọ à é palà ge dú lé gè kọ bà á gbẹa kóló ló dì belí bé e nda dì naaí. 9Sõò be bà náa gé láá lẹ̀ẹ̀là bel ló ba ló, bà á ilá. Boo bée kọ à dú lé gè ilá èlmà ge ú gbẹa bá gbele kpóó tàn ló pá gbálà nè pá bia. 10Kilma kĩ e gbò e ba è ilí va à bè ge iá dóm dì, m̀ nè logí e a aa bá Dõò (níì ńda nì) kọ: Va á gá teá aa ló a dóm. 11Sõò be à gá náa vaá à naa vó, á gbẹa kóló ló à bè kọ, be náa é náa naa vó, á òòà kẽ gé zọ̀ a dóm naaá fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló vaá bà tõoà. Vaá dóm á gá sii bá a va. 12Kilma kĩ e dénè na gbòa dì, m̀ kọ́ (níì Dõò ní e a kọ́ vó é nì, sõò nda ní e m kọ́ vó é) kọ: Be à íe vígà pá gbálà m Kráìst e a íe va e bè náa dẹlẹ nyíe boo Kráìst, vaá pá biaá à zìgà kọ à é tõonìèe ló, pá gbálàa á gá siíe bá. 13Vaá be à ie vígà pá bia m Kráìst e a è iá dóm e bè náa dẹlẹ nyíe boo Kráìst vaá pá gbálàa à zìgà kọ à é tõonìèe ló, pá biaá á gá teá ààé ló. 14Boo bée kọ dóm e bè náa dẹlẹ nyíe boo Kráìsta gé láá tení dú ló a vaá, vaá dú nvín Bàrì. Vaá va e bè náa dẹlẹ nyíe boo Kráìsta gé láá tení dú ló a dómá vaá dú nvín Bàrì. Be náa è dì naa vó, à gá è tavàlà ló ba gbò nvín gè láá nyímá ló Bàrì, sõò tṍó e a dì naa vóá, bà íé deè gè láá tení dú ló ba tẹ̀ nè ba kà dú gbò nvín Bàrì. 15Náa kal ló bée kọ vó, be nen e bè náa dẹlẹ nyíe boo Kráìsta gbĩ́ gè kìl aa ló a dóm à bè a va e a dẹlẹ nyíe boo Kráìsta, á àà. M na sĩ́ deè, tọ́ọ̀ kà log náa sííá vígà pá gbálà à bè pá bia m Kráìsta. Boo bée kọ Bàrì beè kolii kọ ó tõoníí m fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 16Nóo nyímà sẹ̀ olo, va e o dẹlẹ nyíe boo Kráìsta, é láá dùùlà o dóm à, à bè kọ sẹ̀ olo, dóm e o dẹlẹ nyíe boo Kráìsta, é láá dùùlà o va à. 17Áá nu e a dì kọlà kọ bu nen á tõo dùm e Bàrì beè nè ẹlẹ, nè ge tõo belí bé e a beè dì naa tṍó e Bàrì beè kolíe. Níí bé e m gé nóòmà m kọ̀láá kà bõ̀òna ló Kráìst naa é. 18Nen e a ni kòòà tṍó e Bàrì beè kólíe, á gá gbĩ́ gè gyù kpĩ́i kòòàa lọa lóe. Nen e bè à gáà beè kòòà tṍó e Bàrì beè kólíe, á gá kọ à é kooàè. 19Boo bée kọ ge kọ ò kooà à bè kọ nóo kooà náa íe bel. Nu e a íe bel kọlà ge gbàn tṍ ló lẹ̀ẹ̀là Bàrì. 20Kọ̀láá nen á tõo belí bé e a beè dì naa tṍó e Bàrì beè kolíe. 21Be ọ̀ọ̀ beè gyóòlo tṍó e Bàrì beè kolíni, ó gá bùlà. Sõò be ò iè deè ge di pọ́ì, tú simá tóm. 22Boo bée kọ nen e a è di kè bá gyóòlo tṍó e Dõò beè kolíe di pọ́ì kè bá Dõò. T̃ẽ̀ènè báá, nen e a è di pọ́ì tṍó e Kráìst beè kolíe ooa kẽ dú a gyóòlo. 23Bàrì beè zalii m gã́ ki. Vóá à naa, ó gá dui gyóòlo nèi gbò nen. 24Pá nà vígà m Kráìst, bu nen á tõo kè sĩ́ Bàrì belí bé e a è dì naa tṍó e a beè kolíe. 25Kátogóí, ge ló bel kilma ló gbò e bà gáà ia dóm à bè ge ilí va e o beè émii nu e a kil ló mám̄iá: Dõò náa lẹẹlam̄, sõò nda gé kọ́ ńda bùlà dì belí nen e bà é láá dẹlẹ́m̄ nyíe boo, tení dú ló sàn nyíe Bàrì. 26Nyòòmà bé e tãàgà dì naa kátogóí, à gá è leemám̄ kọ nen á tõo belí bé e a dì naa. 27Be o beè ílí va, ó gá gbĩ́ gè sọ̀e bá. Be ò gáà ilí va, ó gá gbĩ́ va. 28Sõò be ò ílí va, nóo sí pọ́lọ́, vaá be pá bia e bè à gáà ia dóm íá dóm, náa sí pọ́lọ́. Sõò à gá è leemám̄ kọ ó gá bãi gbàà tãàgà e gbò e ba ía dóm nè gbò e bà ílí va gé tení bá kọ̀láá deeí. 29Nu e m gé kọ́ kọlà vóí, e pá nà vígà: Tṍó á géná, vaá lọl kátogóí ààmà, gbò e ba è ilí va á tõo belí gè kọ bà gáà zẹẹ ilìè va. 30Gbò e gĩ́ì tó di dẽe, á lavi láb belí gè kọ gĩ́ì tó á zẹẹ geèvá dẽe. Gbò e bà gé ṍ kààgà, á tõo belí gè kọ bà náa gé ṍè kààgàè. Gbò e bà gé zálí nu, á tõo belí gè kọ nu e bà gé zálìèa níì ńbaála nì. 31Gbò e bà gé tú nu bàlà booí simá tóm, á tõo belí gè kọ bà náa gé simàè tóm. Boo bée kọ bé e bàlà boo meà naa kátogóí é gé tá sĩ́. 32À é léémám̄ gè kọ ó gá tãagei bọọ bùlà. Pá gbálà e bè à gáà ili va ólò bùlà tóm Dõò, bé e a é náa vaá à náanìè lèèma Dõò. 33Sõò pá gbálà e a ni ílí va ólò bùlà nu bàlà boo, bé e a é náa vaá à náanìè lee ló a va. 34Boo bée vó, à é gboó ié dõ̀òà bùlà. Pá bia e bè à gáà ia dóm à bè nvín pá nyáá e bè à gáà si ló pá gbálà ólò bùlà tóm Dõò, bé e a é náanìè vaá à die káí m nom kpá ló nè m nyómá. Sõò pá bia e a ni íá dóm ólò bùlà nu bàlà boo, bé e a é náa vaá à náanìè lee ló a dóm. 35M̀ kọ́ naa vóí boo bée kọ m̀ gbĩ́ ge nvèè bá nèi. Ním̄ gé gbĩ́ ge beníi. Tãa vó, m̀ gé gbĩ́ gè kọ ó naanii lèlà nu e a bọ́ ló, vaá ò túi dénè bọọ bùlà mmeí boo tóm Dõò. 36Nu e a kil ló pá gbálà nè pá bia e ba è kù̃ùnà gã́ kọ bà é ílàè: Be à tõo ló pá gbálàa belí gè kọ mè náa lávìè lé láb kilmae ló nvín pá biaá vaá náa láá lẹ̀ẹ̀là bel ló a tàn pá bia, vaá à dìe bùlà kọ bà é ílàè, bà á ilá, dì belí bé e a íe bùlà naa. Níá níì pọ́lọ́ nì. 37Sõò be pá gbálà e a palà ge beelá fùl kọ náa é ílìè pá bia, e bà ni è kù̃ùnà gã́ kọ bà é ílàèa, láá lẹ̀ẹ̀là bel ló a tàn pá bia vaá à beelá lọa kè tẽ́ nyíee kọ náa é ílìèe, à láá naa gè kọ náa ílíe. 38Vóá à naa, pá gbálà e a ílí va náa lé nu, sõò nen e bè náa ílí va náa kà lé nu. 39Pá bia e a è iá dóm á gé pọ́ì ge aa ló a dóm gé iá dõòna nen boo tṍó e a dóm di dùm. Sõò be a dóm ú, à di pọ́ì ge gboó iá kọ̀láá kà pá gbálà e a léémáe, sõò á mòn kọ à íàè nen Kráìst. 40Náa kal ló bée kọ vó, à é palà ge ié ẹ́ẹ́ nyíe be à gbẹa kóló ló. Níá ńda bùlà, vaá m̀ bùlà kọ Nyómá Bàrì gé lẹẹlam̄ bel ló.