text: 1Páílẹ̀t beè gboó lẹ̀ẹ̀là kọ bà á tú té kpọ́ ló Jíìzọ̀s. 2Gbò béá beè iilà gẹ́l suu m bela pẹ̀gẹ̀lẹ̀ méné uué ból. Bà gboó tú do do dẽe pọ̀b kọ̀là ló nvèèé ló 3vaá olòó dúé ló gé kọ́ nèe kọ, “È kãageni, e Méné pá Júù!” Bà gboó kyãà bã̀é ló vaá magíe bá. 4Páílẹ̀t beè kpáá dọ dẹi ló bõona gbòa vaá kọ́ nèva kọ, “M̀ gé túé mái ke dẹi kọ boolo ó nyimai kọ ním̄ gbĩ́ tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́ mòníé bá.” 5Pẹ̀gẹ̀lẹ̀ méné e ba è tú gẹ́l suu iilaá beè di ból Jíìzọ̀s vaá pọ̀b do do dẽe kọ̀là lóá à dìé ló boo tṍó e a íná ke dẹi. Páílẹ̀t à gboó kọ́ nèva kọ, “Neenííeá ela!” 6Tṍó e gbò togó vààla gyọ́ọ nè gbò kù dẽe ló moníe, ba beè gboó vulí kọ, “Káé kú té! Káé kú té!” Páílẹ̀t à kọ́ nèva kọ, “Boolo tuíe aamai gé kaíé. Tãa bá nda, ním̄ gbĩ́ tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́ mòníé bá.” 7Bõona gbòa à aaláé gã́ kọ, “Beele íè beéle log, vaá nyòòmà bé e logá kọ́ naa, à íe ge ù, boo bée kọ à tú a ló kọ ẹlẹ Sã́áná Bàrì.” 8Tṍó e Páílẹ̀t dã́ naa vó, pọ̀ beè kpáá palà ge siíe. 9À gboó òòa kẽ bã tọ vaá bĩiná Jíìzọ̀s kọ, “Ò dú ãà e?” Sõò Jíìzọ̀s náa áálá. 10Páílẹ̀t à kọ́ nèe kọ, “Naa kọ nóó ló bel nè nda? Ò nyímà gé kọ nda íè kpóó ge sọ̀ni bá vaá m̀ ié kpóó ge kọ bà á káni kú té?” 11Jíìzọ̀s à aalá kọ, “Be náa è dú kọ Bàrì néni na kà kpóó, nóo gá è iém̄ kpóó ló. Sõò nen e a ténim̄ ló nvèèní bá ní e a bọọ gè sí pọ́lọ́ é.” 12Tṍó e Páílẹ̀t ni dã́ naa vó, a beè gboó pììgà kọ á sọè bá Jíìzọ̀s. Sõò gbòa beè gboó vulí kpã́ vaá kọ́ nèe kọ, “Be ò sọ bá gbálài, è é nyímá kọ ọ̀ọ̀ níì kóò Méné Róm̀ nì! Boo bée kọ kọ̀láá nen e a tú a ló kọ ẹlẹ méné gé bé Méné Róm̀!” 13Tṍó e Páílẹ̀t ni dã́ gbò belí, a beè gboó tú Jíìzọ̀s kilma ke dẹi, vaá gé ĩì tẽ́ boo kpò té bèèla bel e a di kĩ e a kọlà “Kĩ e bà tṍ dem.” (Vaá à kọ̀là “Gábàtà” m mon bel Híbrù.) 14Tṍó e a é gé dú fèèbe dee e a é zilà vaá à dọ dee Vààla Gyọ́ọ Ténì Zelí, Páílẹ̀t beè gboó kọ́ nè gbòa kọ, “Neenii bọọ ménéí!” 15Tṍó e a kọ́ vó, ba beè gboó vulí kpã́ vaá kọ́ nèe kọ, “Túe lọl! È kọ́ ó túe lọl! Káé kú té!” Páílẹ̀t à bĩináva kọ, “Ò kọ́ì kọ ḿ ká bọọ méné kú té?” Gbò togó vààla gyọ́ọ à aalá kọ, “Née íè dõòna kà méné èlmà Méné Róm̀!” 16Páílẹ̀t beè gboó lọ̀à Jíìzọ̀s bá nèva kọ bà á gé káe. Ba beè gboó faalá Jíìzọ̀s ààmà. 17Jíìzọ̀s beè bẹ̀ẹ̀là a bàà gbànà té zelmá boná, vaá iná kĩ e a kọ̀là “Ke Tõ̀ò Kóó Togó.” (Vaá à kọ̀là “Gọlgọ́tà” m mon bel Híbrù.) 18Kĩé ní e bà káe é. A beè iena gé dõòna kà bàà nen e bà káé pálàa bá vaá tú ẹlẹ kává èèlè nyíe zẹ̀ẹ̀. 19Páílẹ̀t beè emí ene kà togó bel vaá kọ bà á ká ló bàà gbànà téá. A beè emí kọ: Jíìzọ̀s, nen Názàrẹ̀t, Méné pá Júù. 20Gbele tõ̀ò nen beè bugi, boo bée kọ kĩ e ba è ká Jíìzọ̀s náa beè dú kpã́á aa ló bon. Ba beè emí nuá m mon bel Híbrù, mon bel Látìn, nè mon bel Gríìk. 21Gbò togó vààla gyọ́ọ beè kọ́ nè Páílẹ̀t kọ, “Ó gá emí ʽMéné pá Júù.’Tãa vó, ò émí kọ, ʽGbálài beè kọ, Nda Méné pá Júù.’ ” 22Páílẹ̀t à aalá kọ, “Nu e m ni émí, m émí lọ̀l.” 23Tṍó e gbò béá ká Jíìzọ̀s kú té lọ̀l, ba beè gboó tú a kọ̀là ló vaá dõ̀òmà ténì ke tõ̀ò. Bu nen bé beè tú ene ke tõ̀ò. Ba beè tuna gé a pọ̀b kọ̀là ló e ba è lò vaá dẽe gbà gbá náa è di ló. 24Gbò béá à gboó bila ló kọ, “Naanii mè néé baa. Tãa vó, è é úúá ńnóm vaá nen e a dọ nè á tù.” Níí beè naaá ge mmè nu e Kpá Káí beè kọ̀, kọ, “Bà dõonà nà kọ̀là ló vaá uuá ńnóm boo nà pọ̀b kọ̀là ló.” Níá kà lèlà bé e gbò béá náa é. 25Kà Jíìzọ̀s, nè vígà pá bia a kà, nè Mérì, e a íá Klópàs, nè Mérì, e a dú bon Mágdàlà, beè di élá kpàn bàà gbànà té e ba è ká Jíìzọ̀s booá. 26Jíìzọ̀s beè mòn a kà nè nen e a palà ge vule gbàà gbò e bà ólò nyoonée nvée, e bà di élá kĩé. À gboó kọ́ nè a kà kọ, “Pá bia, tú ẹlẹí naamá o nvín!” 27À kọna gé nè nen e a ólò nyoonée nvéeá kọ, “Tú pá biaí naamá o kà!” Lọl tṍóá ààmà, nen e a ólò nyoone nvée Jíìzọ̀sa beè gboó tú kà Jíìzọ̀s kilma ńlẹ be. 28Tṍó e níí nááá lọ̀l vaá Jíìzọ̀s a nyímá kọ dénè tṍóá mè a tóm a táè, a beè gboó ló bel, naamá gè mmè nu e Kpá Káí beè kọ̀, vaá kọ, “Òòm̄ ká kpáá.” 29Ene kà nu e agẹ míí di m beè di kĩé. Ba beè gboó tú sàpó diile m mííá vaá tú nvee bĩ́ó ene kà kpóó té e a dú ló té e a kọlà hésọ̀p, vaá nììnà nvèèé gã́. 30Jíìzọ̀s ṍ mííá lọ̀l, vaá gboó kọ, “À tá!” À gboó uu men kẽ vaá ù. 31Gbò tule pá Júù beè gboó bàn Páílẹ̀t kọ bà gá è bunìè kpóó tọ gbò e ba è kàa, vaá bà túèva lọlie boo bàà gbànà téá aamàè. Ba beè naa vó boo bée kọ a è bèè dee vòò dee ló Dee Bàrì, e dee e a bẽenée dú dee bò séi pá Júù, vaá bà náa beè gbĩ́ kọ gbòa á di boo bàà gbànà té dọ̀ dee bò séi, boo bée kọ na dee bò séi beè pọ̀b dee. 32Gbò bé beè gboó àà gé buni tọ túá nen nè ní e a égè bàà nen e ba è gbá Jíìzọ̀s nè ọ̀và kàa. 33Sõò tṍó e bà íná ló Jíìzọ̀s vaá mòn kọ a beè ú tenmá, bà náa gboó buníe tọ. 34Ene kà nen béá beè gboó tú a kṍò tìbmà gbàà kú Jíìzọ̀s, vaá múú nè mii à gboó gbẹá boo kolá ààé ló. 35(Nen e a beè mòn tṍó e nuí gé nááá ní e a élá nen di tõ̀ò ló é, boo bée bé e a é náa vaá boolo ziganai gé. Nu e a kọ́ dú kà kà, vaá à nyimá kọ kà kà bel ní e a gé lóè e.) 36Níí beè naaá ge mmè nu e Kpá Káí beè kọ̀, kọ, “Tọ́ọ̀ kà a kpóó náa é búná.” 37Vaá dõòna ke tõ̀ò m Kpá Káí à kọna gé kọ, “Bà é beè dàlà dẽe ẹ̀bmà nen e ba è tú kṍò tìbmàa.” 38Tṍó e níí téní, Jósẹ̀f, e a dú bon Arimatíà, beè dù gé bàn íí Jíìzọ̀s bá Páílẹ̀t. Páílẹ̀t beè zìgà nèe. À gboó dù gé tú íí Jíìzọ̀s ààmà. (Jósẹ̀f beè olòó gũá nyoone nvée Jíìzọ̀s, vaá náa beè tẹlẹ̀ ló bàlà kẽ boo bée pọ̀ gbò tule pá Júù.) 39Nikọdímọ̀s, e kà túá dee e a sí ló Jíìzọ̀s a beè kyãàmà bílá dee, beè zọ̀ Jósẹ̀f gbá tọ. A beè faalá kà tõ̀ò máà nè álò e ba è gbà. (Pálàa kà nóoí beè kpée kpée nu ló biè e bà ólò lolmá íí kọ á gá bèm.) 40Pálàa gbálài beè gboó tú ẹ́ẹ́ páà kọ̀lmà íí Jíìzọ̀s vaá tú gbò kpée kpée nu ló nóoá nvee gbàà kàn e bà kọlmàe, belí bé e pá Júù ólò lolí íí e bà é gé lì naa. 41Ene kà ól beè di kĩ e ba è fẹ́ Jíìzọ̀s gbẹẹá, vaá ene kà kóló dem e ba beè ãàa kení vaá tòg naamá bànà ú lọ̀l, kĩ e bà gáà beè lì tọ́ọ̀ nen, beè di ólá. 42Tã́gíní bé e dee e a nyoone deeá beè dú dee bò séi pá Júù, vaá à dú kọ na kà bànà ú beè di ku ló kĩéá, ba beè gboó lì Jíìzọ̀s m.


c: text/html

text: 1Dee gé zilà gé, dénè gbò togó vààla gyọ́ọ nè gbò kà nen pá Júù beè gboó bilá ló bé e bà é náa fẹ́ Jíìzọ̀s. 2Bà gboó bọvíe ààmà vaá túe nvee bá Páílẹ̀t, e Méné Róm̀ beè sẹlẹ́ togó kĩé. 3Tṍó e Júdàs, e a beè teníé ló nvee bá gbò ọ́b, mon kọ bà a béélá ú nèe kọ à dọ log, a beè gboó ọgá vaá òòma kẽ tub nè òb kà kpègè e bà tú ẹ́ẹ́ kpé dèmmà e gbò togó vààla gyọ́ọ nè gbò kà nen beè nèeá máva. 4À gboó kọ́ nèva kọ, “M̀ náà pọ́lọ́ gè téni ló nen e bè náa sí tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́ nvee bá ú!” Bà aalá nèe kọ, “Níá náa kuu beéle. Níá áá ńlo bel!” 5Júdàs beè gboó toví kpègèa èèla kè tọ Tọ Káíá vaá aa kĩé àà gé nvèèà díí òò. 6Gbò togó vààla gyọ́ọ láví kpègèa lọl kẽ vaá kọ, “Níí kpègè mii, vaá bẹẹ Log náa nè deè kọ é tú nvee m bẹ̀lẹ̀ Tọ Káí.” 7Ba beè gboó bilá ló vaá tú kpègèa zalmá kunu kẽ bá nen dem bã́ kọ á dú kĩ e bà é olòó lì gbò kyáà. 8Vó ní e a náa bà kolí kĩé kolíe “Kunu Kẽ Mii” tẹlẹ̀ nieí é. 9Boo tṍóá, nu e nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Jẹremáíà beè kọ̀ à gboó mmá, kọ, “Bà gboó tú tub nè òb kà kpègè e bà tú ẹ́ẹ́ kpé dèmmà, e a sí nen e sìgà pá Ízràẹ̀l beè kọ́ ki lóá, 10vaá tú zalmá kunu kẽ bá nen dem bã́, dì belí bé e Dõò beè lẹ̀ẹ̀làm̄ naa.” 11Jíìzọ̀s beè dì gé élá kè sĩ́ nen e Méné Róm̀ beè sẹlẹ́ togó kĩé. Nená à gboó bĩináe kọ, “É kọ olo ní e o dú méné pá Júù e?” Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Olo kọ́ vó.” 12Sõò tṍó e gbò togó vààla gyọ́ọ nè gbò kà nen pá Júù lóé bel ló, náa ló tọ́ọ̀ bel tẹlẹ dẽe. 13Páílẹ̀t beè gboó kọ́ nèe kọ, “Dénè bé e bà gé lóni bel ló naaá, nóo dã́?” 14Sõò Jíìzọ̀s náa áálá tọ́ọ̀ bel tẹlẹ dẽe nèe, iná kĩ e a gboó palà ge bọọé ló. 15Kọ̀láá tṍó Vààla Gyọ́ọ Ténì Zelí, nen e Méné Róm̀ beè sẹlẹ́ togó kĩé ólò lọl ene nen, e a dú bùlà gbò nen, tọ kpọ́gọ́lọ́. 16Tṍóá, a beè ié ene nen kpọ́gọ́lọ́ e bàlà boo nyimá ló, e a kọlà Jíìzọ̀s Barábàs. 17Vóá, tṍó e gbòa ni bṍóná, Páílẹ̀t beè gboó bĩináva kọ, “Mée e a di zẹ̀ẹ̀ pálàa není ní e o gbĩ́ì kọ ḿ sọ̀ bá é? É kọ Jíìzọ̀s Barábàs sẹ̀ Jíìzọ̀s e a kọlà Méné e Bàrì Sa é?” 18Páílẹ̀t beè palà ge nyimá kọ bẹẹ nyíe e gbò togó vààla gyọ́ọ beè ié ló Jíìzọ̀s ní e a beè naa vaá bà túe máèe é. 19A va beè lẹ̀ẹ̀lànà gé tóm máe, boo tṍó e a di ĩ́ì tẽ́ boo té bèèla bel, kọ, “Ó gá naa tọ́ọ̀ nu gbálà e bè náa sí tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́á, mè gyáálá e m moàé ló bílá deeá ném̄ tãàgà.” 20Gbò togó vààla gyọ́ọ nè gbò kà nen pá Júù beè dì e baala gé tã́gi bá gbòa kọ bà á bàn kọ Páílẹ̀t á sọ̀ bá Barábàs vaá à kọ́ bà á fẹ́ Jíìzọ̀s. 21Páílẹ̀t beè kpáá bĩinana gé gbòa kọ, “Mée e a di zẹ̀ẹ̀ pálàa není ní e o gbĩ́ì kọ ḿ sọ̀ bá é?” Bà aalá kọ, “Barábàs.” 22À gboó bĩináva kọ, “Vaá ḿ gboó naa và é Jíìzọ̀s e a kọlà Méné e Bàrì Sa é?” Dénè ọ̀và à aalá kọ, “Káé kú té!” 23À bĩináva kọ, “Mó kà pọ́lọ́ ní e a beè sì e?” Tṍóá ní e bà kpáá palà ge vulí é, kọ, “Káé kú té!” 24Tṍó e Páílẹ̀t mon kọ gè ló bel nèva dú gè pee tṍó, vaá mè dénè kẽ a bũugà belí bé e tãàgà é gé bã̀, a beè gboó tú múú vaá elá kè sĩ́ dénè gbòa logmá pálàa báe, kọ, “Mii gbálài á génam̄ ból! Boolo ní e a di bá é!” 25Dénè gbòa à aalá kọ, “A mii á di ból beele nè pá beéle nvín!” 26Páílẹ̀t beè gboó sọ̀ bá Barábàs nèva. À gboó kọ bà á faalá Jíìzọ̀s ààmà gé káe kú té tṍó e ba ni kpọ́e té ló lọ̀l. 27Gbò bé Páílẹ̀t beè gboó faalá Jíìzọ̀s bãmá tọ Páílẹ̀t vaá tú dénè na gbò béá kpẽ́é kè sĩ́. 28Bà tú a kọ̀là ló lọlie ló vaá gboó tú mii mii dẽe pọ̀b kọ̀là nvèèé ló. 29Bà iilà gẹ́l suu m bela pẹ̀gẹ̀lẹ̀ méné uué ból. Bà tú kpóó té nvèèé bá lè vaá gboó kumíe dúnú ke gbàà m ge nvèèmàe lẹ́, kọ, “È kãageni, e Méné pá Júù!” 30Bà túmíe múú kyáá ló vaá tú kpóó téá lọlie bá sáé togó. 31Tṍó e bà ni nveemàe dénè lẹ́í lọ̀l, bà gboó tú pọ̀b kọ̀là lóá lọlie ló vaá oomà ńlẹ nvèèe ló. Bà gboó faaláe lọl tọá ààmà gé káe. 32Boo èèlè e bà gé aa boná, ba beè gboó zọ̀ ene kà gbálà Sairínì, e a kọlà Sáímọ̀n, nyòònà. Gbò béá à gboó tú bá kpóó siimáe kọ á dàlà bàà gbànà té Jíìzọ̀s. 33Tṍó e bà íná kĩ e a kọlà Gọlgọ́tà, e a gè tàb kọlà “Ke Tõ̀ò Kóó Togó.” 34Bà gboó nèe míí e ba è tú non biè gbamá, sõò tṍó e a dáálá dém ló, náa beè gbĩ́ ge õ̀. 35Bà káe kú té vaá gboó uuá ńnóm boo bée ge dõ̀ònà a kọ̀là ló. 36Bà náa vó lọ̀l vaá gboó ĩì tẽ́ kĩé kpẽ́e dẽe ló. 37Bà émí bel e bà gbáe sẹlẹé boo togó kọ, Níí Jíìzọ̀s, Méné pá Júù. 38Ba beè ká bàà nen e a dọ log biié ló, ene ọ̀và boo a bá lè, ńna ọ̀vàa boo a bá kìe. 39Gbò nen e a téní kĩé vaá mònie beè toogè ból vaá ònie nvèèmà lẹ́ kọ, 40“Olo géè kọ ò é kṍònàè Tọ Káí vaá ò kpáá tuèe ele ela m taa dee! Ni dùùlà o bá! Be kà kà e ọ̀ọ̀ Sã́áná Bàrì, ò aa boo bàà gbànà téá boo dù.” 41T̃ẽ̀ènè báá bé e gbò togó vààla gyọ́ọ nè gbò nóòmà Log pá Júù nè gbò kà nen beè nvèèmànàe gé lẹ́ naa é, kọ, 42“A beè olòó dùùlà dõòna gbò, sõò náa láá dùùlà a bá! Be ẹ̀ẹ̀ Méné pá Ízràẹ̀l, á gboó aa boo bàà gbànà téá boo dù, mè beéle é zigàé ló! 43À ólò kọ à bẽàè Bàrì. É ni ẹb, kátogóí, be à é léémá Bàrì ge dùùlàe, mè à ólò kọ ẹlẹ Sã́áná Bàrì!” 44Bãànà gbò e a dọ log e ba è kana gé biié lóá beè gbẹá boo bàà gbànà té e bà dìa ònnàe gé nvèèmà lẹ́ naa vó. 45Gín beè bã dénè kẽ aa boo lèlà nàànì tẹlẹ boo taa tóm fèèbe. 46Tṍó e a é láá dú boo taa tóm fèèbe, Jíìzọ̀s à gboó kòòlà gbele kpã́ kọ, “Ẹ̀lí, Ẹ̀lí, lẹma sabátanì?” e a gè tàb kọlà, “Nà Bàrì, nà Bàrì, éé ní e a náa vaá ò ìàm̄ ló é?” 47Tṍó e sìgà nen e a di élá kĩé dã́ bel e a lóí, bà gboó kọ, “À gé kólí Ẹláíjà!” 48Ene ọ̀và beè gboó gbẹá boo ààvá gbàà gé tú sàpó, diile m agẹ míí vaá nvèè bĩ́ó kpóó té. À gboó nììnà nvèè gã́ Jíìzọ̀s kọ á õ̀. 49Na gbò e a di kĩéá à kọ́ nèe kọ, “Ni élá vó, mè é ẹb be Ẹláíjà é dú gé dùùlàe!” 50Jíìzọ̀s à kpáá kòòlà dõòna tóm kpã́ vaá gboó ù. 51Kàn e ba è fùlmà m Tọ Káíá beè gboó bààlà aa togó tẹlẹ dù̃. Kunu kẽ beè zùgà vaá dem à bàgà, 52bànà ú kuuà vaá gbele tõ̀ò gbò nvín Bàrì e a beè ù à kẽ̀èà aa ke mà ú. 53Bà aa m bànà ú, vaá tṍó e Jíìzọ̀s ni kẽeà aa ke mà ú lọ̀l, bà gboó má sĩ́ Jerúsàlẹ̀m, e a dú bon káí pá Júù, naa ní e gbele tõ̀ò nen beè mònva. 54Tṍó e nen togó gbò bé nè pá a gbò e bà géè kpẽ́ dẽe ló Jíìzọ̀s ni mon zùgà kunu kẽ nè dénè bé e nu nááá naa, pọ̀ beè gboó siíva, naa ní e bà kọ́ kọ, “À dú kà kà kọ ẹ̀ẹ̀ beè Sã́áná Bàrì!” 55Gbele tõ̀ò pá bia beè di kĩé e bà géè elá kpã́á olòó ẹ̀b bé e nu géè naaá naa. Gbò pá biaí beè di nvée Jíìzọ̀s lọl tã́gíní tṍó e a beè di kpá dó Gálìlì, vaá ba beè olòó nvèènà gé bá nèe. 56Mérì, e a dú bon Mágdàlà, beè dìvá gbàà, bii ló va Zẹ́bìdì nè Mérì, e a dú kà Jém̀z nè Jósẹ̀f. 57Tṍó e a ni dú ló èlà, ene kà nen méné, e a kọ̀là Jósẹ̀f, e a dú bon Arimatíà, vaá à ólò nyoone nvée Jíìzọ̀s, beè gboó dù. 58A beè sí ló Páílẹ̀t gé bàn íí Jíìzọ̀s. Páílẹ̀t à gboó lẹ̀ẹ̀là kọ bà á tú íí Jíìzọ̀s nèe. 59Jósẹ̀f beè gboó tú ííá vaá tú õoà ẹ́ẹ́ páà kọ̀lmà. 60A beè túe mame m kóló dem e ẹlẹ beè ãàa kení dem lọ̀l vaá tòg naamá bànà ú kọ à é beè liàè m. À gboó kpọlẹ̀ gbele báà dem muune gã́. 61Mérì, e a dú Mágdàlà, nè na kà Mérìa beè di kĩé, vaá ba è di ĩ́ì tẽ́ lèlà sĩ́ bànà úá. 62Tṍó e dee ge kpoogá dee ló téní vaá dọ̀ dee e a bẽenée, e a dú dee bò séi pá Júù, gbò togó vààla gyọ́ọ nè pá Fárèsì beè gboó zọ̀ Páílẹ̀t nyòònà 63vaá kọ, “Tẹ́ẹ̀, è kẽea boo kọ, tṍó e gbálà kyáá belá beè di dùm, mè a beè kọ, ʽNí e a égè taà dee m̀ é kẽeà aa kè mà ú.’ 64Boo bée vó, lẹ̀ẹ̀là kọ bà á palà ge kù dẽe ló a bànà ú dọ̀ tṍó e taa deeá é téní, mè á di vó gbò e bà ólò nyoonée nvée aà gé zìb a íí ààmà vaá bà gboó gé kọ́ nè gbò nen kọ a beè kẽ̀èà aa ke mà ú. Na kà kyáá bel é bẽ́e èl ńtúá kàa.” 65Páílẹ̀t beè gboó kọ́ nèva kọ, “Gbò bé dì. Tuíva vaá ò aalii gé tui kọ̀láá íb agẹ bá e a léémái kpanmai bànà úá.” 66Ba beè gboó àà gé kpaní gã́ bànà úá kọ bé tọ́ọ̀ nen náa láá lọl kpa nu. Ba beè tuna gé gbò bé kpẽ́ ló.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: Lítíọ̀mù ( /ˈlɪθiəmu/, LI-thee-əm) ni metali múlọ́múlọ́ fàdákà-funfun to wa ni ẹgbẹ́ mẹ́tàlì álkálì ti awon ẹ́límẹ̀ntì kẹ́míkà. Àmì-ìdámọ̀ rẹ̀ ni Li, tó sì ní nọ́mbà átọ̀mù 3. Labe awon ipo opagun o je ide tofuyejulo ati apilese alaralile kiki die julo. Bi gbogbo awon ide alkali, lithium je adarapomora gidigidi, o si le gbana. Nitori idi eyi, inu epo alumoni lo ma unje fifipamosi. Nigba toba je gige, lithium ri bi luster onide, sugbon ti afefe tutu ba fe si oju re yio je kiakia to a dull silvery gray, then black, tarnish. Because of its high reactivity, lithium never occurs free in nature, and instead, only appears in compounds, usually ionic ones. Lithium occurs in a number of pegmatitic minerals, but is also commonly obtained from brines and clays. On a commercial scale, lithium is isolated electrolytically from a mixture of lithium chloride and potassium chloride.


text: 1Kpáí aa bá nda, Pọ́ọ̀l, e Kráìst Jíìzọ̀s lẹẹlà, dì belí bé e a dú bùlà Bàrì naa, nè bẹẹ vígà, Témọ̀tì, 2maá gbò nvín Bàrì e bà tõó Kọlọ́sì vaá dui pá bẹẹ vígà e bà éla agala m ge gbaa ló Kráìst: M̀ gé ban kọ Bàrì, e a dú bẹẹ Tẹ̀, á iéi sàn nyíe ló vaá à néi fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 3Kọ̀láá tṍó e e tãàga ló Bàrì mái, è ólò õá Bàrì, e a dú Tẹ̀ bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst, zaa boói. 4E beè dã́ kọ o dẹlẹ̀ì nyíe boo Kráìst Jíìzọ̀s vaá vulèi dénè gbò nvín Bàrì, 5boo bée nu e o bólìì dẽe sĩ́ e Bàrì kpóògè dee ló sẹ̀ẹ̀i m káála. O beè zẹ́ẹ́ dãi nu e a kil ló nuí tení dú ló kà kà bel e a kọlà Lé Kpẹa 6e a è ináí ló. Dì belí bé e Lé Kpẹaí gé nè tã́áná dee bá vaá zaala dénè ke tõ̀ò boo sãa bàlà booí naaá, vóá bé e a è naana gé naa èèlè nyíe zẹ̀ẹ̀ boolo tã́gíní dee e o beè dãi nu e a kil ló sàn nyíe Bàrì vaá aa dee nyimai nu e a kọlà e. 7O beè noi nu e a kil ló sàn nyíeí bá Ẹpáfràs e beele nè ẹ̀ẹ̀ ólò gbá siá tóm. À dú nen e a bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo vaá à gé sí tóm nè Kráìst boo bée beele. 8A è kọ́ nèi bé e Nyómá Káí gé náa kọ ó vulai naanii. 9Boo bée vó, tã́gíní dee e e beè dã́ nu e a kilíí lóá, è ólò kil sĩ́ ge tãàga ló Bàrì mái, kọ Nyómá Káí á nèi nyìmà nu nè tavẹ nu e a é náa kọ ó nyimai a bùlà, 10kọ bé o láá tõonii íb dùm e a é nvèè ka ló Dõò vaá leemáe m kọ̀láá sĩ́ dee, boo tṍó e o lávii kele kele íb lé lab dògò vaá nyimai ló Bàrì èlmà bé e o beè nyimaíe ló naanii. 11È gé ban bá Bàrì kọ á naa kọ a kpóó e a dú dù̃ùnèa á agẹlẹi ló, kọ bé ò láá elai agalai vaá ĩimai kọ̀láá íb di tõ̀ò e a élai sĩ́, boo tṍó e o é túi zààvà 12õmai Bàrì, e a dú Tẹ̀, zaa e a náa kọ ó bọi ló gbò e o é dõonai nu e a beè kpoogè dee ló sẹlẹ m di tõ̀ò ẹ́ẹ́ dee sẹ̀ẹ̀ pá a gbò. 13A è dùùlài lọl bá kpóó gín e a géè lẹ̀ẹ̀lài belá vaá túi nvèè ke bá lẹ̀ẹ̀la bel a Sã́áná e a vulè. 14Tení dú ló ẹlẹ, Bàrì náa kọ é dì pọ́ì, e a náa kọ à ia ló bẹẹ pọ́lọ́ nèi. 15Kráìst e e monma dẽeí zógei bé e Bàrì e bè née monma dẽe dì naa. Ẹlẹ Sã́áná Bàrì vaá à bọọ èlmà kọ̀láá kà nu e Bàrì beè dèm. 16Boo bée kọ tení dú ló ẹlẹ ní e Bàrì beè dèm kọ̀láá kà nu é: nu e a di káála nè nu e a di boo bàlà boo, nu e nen monmà dẽe nè nu e nen náa monma dẽe, bãànà gbò nyómá e bà gé lẹẹlà bel vaá ié kpóó. Bàrì beè dèm kọ̀láá kà nu tení dú ló Kráìst nè boo bée Kráìst. 17Kráìst beè zẹ́ẹ́ dì be sĩ́ kọ̀láá kà nu à kalá dì, vaá ẹlẹ ní e a gbá kọ̀láá kà nu naamá t̃ẽ̀ènè kà e. 18Ẹlẹ ní e a dú togó a bõ̀òna ló e a náámá a nom kpá ló é, vaá ẹlẹ ní e a beè naa kọ bõ̀òna lóí á dì e. Ẹlẹ túá nen e Bàrì beè kẽee lọl ke mà ú, kọ bé à tú túá dọ̀ kilma kĩ e kọ̀láá kà nu dì. 19Bàrì beè beelá fùl kọ Kráìst á tõonie m kà lèlà bá ńlẹ mèà, 20nè ge kọ dénè nu e a di boo bàlà boo nè káála á òòa kẽ dúè ló ẹlẹ tení dú ló Kráìst. Bàrì beè tú mii e Kráìst beè eela tṍó e a beè ú boo bàà gbànà téá nvèèmà fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 21Tṍó e a kil nvéeá, o beè dii kpã́á ló Bàrì vaá bọọ bùlà beè túi naamá pá a gbò ọ́b tení dú lo bọọ pọ́lọ́ lab dògò. 22Sõò kátogóí, tení dú ló a ú m nom kpá ló, à kpáá nvèè fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló èèlè nyíe zẹ̀ẹ̀ boolo nè ẹ̀ẹ̀, kọ bé o láá elai kè sĩ́e vaá dúi gbò e o dìí õoà, e kọ bel á géí lo, vaá nóo kpáá ienai tọ́ọ̀ kà kpẹa e a dìí ló. 23Sõò à bĩ́íná kọ ó kilii sĩ́ ge tõoníí boo dò díí kẽ, e a náámá bọọ zìgà bel, vaá ò elai agalai, kọ bé tọ́ọ̀ nu náa dulíi lọl ló ból dẽe sĩ́ e Lé Kpẹa e o beè dãiá beè nèi. Boo bée Lé Kpẹaí ní e Bàrì beè tú nda, Pọ́ọ̀l, naamá a nen tóm é, vaá Lé Kpẹaí ní e bà ni vee nè dénè bàlà boo é. 24Vaá kátogóí nyíem̄ ẹ́ẹ́ boo nà mòn tãàgà e m monii boo, boo bée kọ ńda mòn tãàgà m nom kpá lóí nvèè bá ge mmè ní e Kráìst beè mon boo a bõ̀òna ló, e a náámá a nom kpá ló. 25Dì belí bé e Bàrì beè noo naa, a beè túm̄ naamá nen tóm bõ̀òna ló Kráìst boo bée ge nvèè bá nè boolo, vaá tóm e a ném̄í kọlà ge kọ ḿ palà ge tú a mon bel tẹlẹ bàlà kẽ, 26e a dú kà kà bel e Bàrì beè gṍ ló dénè gbò nen tṍó e a kil nvéeá, vaá kátogóí à tẹ́lẹ bàlà kẽ nè pá a gbò. 27À dú lèèma Bàrì ge naa kọ pá a gbò e bà dì dénè kpá dó á nyima bé e kà kà bel e a gṹá ló gbò není palà ge dú dù̃ùnè naa. Kà kà belí kọlà kọ Kráìst tõoí m vaá nèi ból dẽe sĩ́ kọ ò é gboó zọíe dõonai a dù̃ùnè. 28Vóá à naa, è gé vee Lé Kpẹa e a kil ló Kráìst nè kọ̀láá nen. È ólò tú dénè nyima e e íè nèmà dùùlà bá dee tṍ kọ̀láá nen vaá noomàva nu, kọ bé è láá faaláva simá ke sĩ́ Bàrì belí gbò e bà ni gbõoma m kọ̀láá sĩ́ dee tení dú ló gè zọ̀ Kráìst gbaa ló. 29Ge naa kọ na gbò nuí á naaá ní e m nyoone sí agẹ̀ tóm vaá tú gbele kpóó e Kráìst ném̄, e a palà ge dọ bàlà kẽ m nà tóm, simá é.


text: 1Mì biò nà, nàí ná dè na tàodéè nɛ̀nù mùnɛ̀ jɛ́ Ŋgàla Wɔi Nyináà tɛmu è, nà sà má nà bàdè gbǐn wɔ dè sɛlɛ siìn sún gbǐn nɛ̀, nà mà wɔ̀ì wɔ̀ wolo sɛlɛ dɔ̀ɔ̀ èì. Kɛ́ nà siyɛ̀ì wɔ bò kulu lɔ̀mù nù. Ŋwɔnɔ̀ na bulúì nà yá na kùlà kùláì eu kìi kàí. Èì má nyɔìŋ de, nà bùlù ve nu gbaya sɛ̀lɛ̀ nù na nɛ̀ sɛlɛ kɔlɛ́ɔ̀n. 2Nà kàn yii gbǎì. Nà nɛ̀ má dɔ̀ɔ̀ kɛní kaɤáà Kolàì wɔ́ siyadí è, nà dè e bu ŋwànìnù. 3Wòlu wòló wo sɛlɛ̀ èì nù ŋwɔmu wò ŋgelè wò ka wo bului gbǐlàìnù dè wò nɛ̀ wo sɛlɛ̀ dè gbàà. 4Wòlù gbǐn dè wòlù wɔ kìi wɔ bulu wɔ kùlà kùláà nù. È dè má è dè kàí, kɛní wɔ̀ gbɛ̀ ve naà jòŋga selìì wɔ jòwò faáìn ŋwùnù. Kɛ́ wɔ̀ɔ sɔ́wàì wɔni jòwò faáìn wòlù wùlɛ̀ wɔníì wɔ̀ dí è nɛ ya. 5Wòlù gbǐn wɔ̀ dè wòlù wɔ kàn wɔ bulu wɔ gbǎà. 6Wòlu wɔ̀lɔ́ gbǐn wɔ́ dè kalambo sɛ̀lɛ̀ jàdè Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ ŋwùnù, lɛ kàí gbǐn é dè jɔ̀ɔ̀, wɔ̀ nì e sún wɔ sɛlɛ siya nyɔɔ́ɔ̀. 7Na kulu de kùláà èe gbǐlàì nà wɔ̀lɔ́ wòlù gbɛ̀ Ŋgàla wɔ nùmáì. Lɛ́ɛ̀ wòlù ka è gbà, è wɔ̀ ka kuma. 8Wòlù gbǐn gbà má wɔ̀lɔ́ wɔ wòlu fuyó dè sɛ̀lɛ́ɛ̀ jàvà è, wɔ̀ tìi ve wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ faláàn. Kɛ́ wòlu wɔ̀lɔ́ wɔ́ gbà ve wɔ̀lɔ́ é ka Ŋgàla Wɔi Nyina kulu lɔ̀mà, wɔ̀ wɔ̀ tìi ve wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwúì. 9Àa na sòlì sɛlɛ kàí nɛ̀ ŋwùnù èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, dúwai dɛ̀ɛ̀ dè ji jìnù à dè e sunuma wolo jìnù àì má sòlì. 10Dɔɔ ŋwùnù nàí de kewu dè nà jɔ̀ɔ̀, à nà nɛ̀ wòlu gbǐn wɔ̀ì sɛlɛ kàí, e wúlúì bulu bulúì è dè wòló wó dè Jisɛ̀ wɔ sìŋgbéè nù. 11Nà dè jàkun wóó gbààvìíì sanù? Mi bulúì mi faan bèè dè! 12Wòlu wòló wó nɛ̀ wò nɛ̀nàì kaŋa wò dùmà nà kpo eodè, wò jàvá wó nɛ̀ì wòlíì jàvà wò. Wò ka è nɛ̀ sɛlɛ kɔlɛn nɔɔ̀ ŋwùnù. Ŋwɔnɔ̀ dɔ̀ɔ̀ èè dè, wòì jàvá wòlù kamàì wò siin, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wò kamai ve wò siin wò tɛmu má Ŋgàla kòwàì e kàn Kolàì wɔ falan sɛ̀lɛ́ɛ̀ tíì eodè. 13Wòlu wòló bɛ́ɛ́lɛ́ wòó wò kpo eodè dùmà ya, wòo ka kaɤáà nùu wòíì júwà. Wò jàvá nɔɔ̀ wɔ́ dùmà nà kpo eodè dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve wo dè jòŋga seli wò nɛ̀ na bulúì nà ŋwunió è wò dùmà nà kpo eodè. 14Kɛ́ miníì, wɔ̀lɔ́ nɔɔ̀ má gbɛ̀ e jòŋga selìì, èè dè nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ falan sɛ̀lɛ́ɛ̀ tíì eodè. Ti dɔ̀ɔ̀ èè nɛ̀ ya màì jídè gbǐn dè ye tàode sɛlɛ̀ gbǐn ŋwùnù, ŋwɔnɔ̀ tàode sɛ̀lɛ̀ gbǐn èì jídè gbǐn dè ye mi ŋwùnù. 15Wò dùmà wòlù kpo eodèò, wòì wòlù kpo eodè dùmàò doo sún gbǐn èì jídè gbǐn dè. Sɛlɛ́ɛ̀ bulu bulúì dè Ŋgàla wɔ̀ tùwà mù wòlu dèèlè mùndí. 16Wòló gbǐn wó ŋwànì ve kaɤa wɔ̀lɔ́ bu, nɛ̀ Ŋgàla wòlúò jòò Ŋgàla bàlà wo jààsɛŋ wɔ nì wò kulu lɔ̀mù faàòn. 17Mi wòíì wúlú kwalaíì dè, wòlù gbǐn èi è nɛ̀ ye ma sà mànɔwɔ mùndí, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, suyɛ́ì dè mìì, èè siya è mà dè kɔnyà Jisɛ̀ wɔ ŋwùnù. 18Mì biò nà, Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ nɛ̀ wɔ sɛlɛ kàí soolóè nàì faáòn. È dè nyɔìŋ.


text: 1Man Pɔɔl un Unimbɔti lēēḿ nīn sá Yeesu Kriisitoo kpambalee, di ŋmàn̄ takalda nee kí tīī nimbi Unimbɔti yab bin kɔ́ò Eefeesi tiŋkin ki yú deedee, ni nì Yeesu Kriisitoo ŋá ubaantee. 2Ti-Baa Unimbɔti nì ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ń ŋá-ni tiŋan kí tīī-ni ŋgbansɔŋfi. 3Ti jáaḿ Unimbɔti un sá ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo Baayee u nín ŋá-ti tiŋan tin, ki dī u-Fām pu ki tīī-ti yilpu wammɔntiiti kɔkɔ ti nì Yeesu Kriisitoo nín ŋá ubaantee puee. 4- 5Di sá yii, kí wàatī Unimbɔti ń náań duulnyee, u péēlútì-ti ki yɔ́oǹ tí nīn sá u-yab, ti nì Kriisitoo ń ŋá ubaanti, tí nīn bí circir, ú taa ká ti-pu ikpiti iba. Unimbɔti nín néeń-ti puee, ní u nìn péēlēēki yɔ́oǹ dooooyee yii, Yeesu Kriisitoo puee, u dàá dāá dū-ti kí kpántí u-biyaamu kun puee an nìn ŋān̄ u-cee ú ŋá míǹ, 6án nīn sá-u tinyool, tiŋaŋkpaandi tin u dī u-Jipɔnneeŋkaau pu ki ŋá ki tīī-tee pu. 7Kun puee, Yeesu Kriisitoo kúm pu ní u fīī-ti ki líì, ní ki dū ti-kpitii ki pú-ti; u ŋá míǹ kí dàkà-ti u-neendi nín wīikí min bulfee. 8U-neendi gbanti nín wīikí tikpil puee, ní u yāntì ti béè iciin nì dinyil, 9- 10di sá yii u yāntì ti béè u nín là kí dī Kriisitoo pu kí ŋá tin nìn bí dibalin dooooyee. Tin u lēēkí ŋée di sá, ŋyunti yaa láā sāāyee, ú dāá kɔ́oǹ tin bí yilpuee nì tin bí taapuee kɔkɔ kí kpāfì, Kriisitoo baba ń nīn sá ubɔti. 11Unimbɔti ŋáań tikɔkɔ kii u nín là kí ŋá miŋyee ní, di sá yii u lútì-ti ki yɔ́oǹ dooooyee tí nīn sá u-yab, kun puee ti nì Yeesu Kriisitoo ŋá ubaanti. 12Mimmee, timbi bin sá bipeepeekaabi ki máká Kriisitoo puee, tí nīn pàkà-u u-nyooti pu. 13Nimbee, ni gbìl̄ ibaamɔn bɔti tin sá Yeesu Kriisitoo bɔmɔntiiti ki cáań-ni difiilee. Ni nín fɔ̃ɔ̃ ki kíí puee, ní Unimbɔti dū u-Fām min u nìn pɔ̃oǹee ki dáań-ni. 14U-Fām min u tīī-tee di dàkà yii difakal din u pɔ̃oǹ kí tīī-tee dáá bíń boon ki dòoń ti dàá fɔ̃ɔ̃-dì. Mi tīī-ti dimákal yii ti dàá dāá fɔ̃ɔ̃ difakalee ŋyunti ŋun Unimbɔti yaa láā nyántì u-yab kɔkɔ doo ki cáá u-ceeyee. U ŋá míǹ tí pàkà-u u-ŋanti pu. 15An puee, m nín gbìl̄ bi sòoǹ ni-fookiiu un ni cáá ti-Dindaan Yeesu puee, nì dineendi din ni cáá Unimbɔti yab kɔkɔ puee, 16m yaa bíī mèéyee m jáaḿ Unimbɔti ni-pu múlmul. 17M mèé ti-Baa tinyooldaan un sá ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo Nimbɔtiuee ú tīī-ni iciin ní ŋmā kí béé-u, kí nīn nyí un Unimbɔti sée. 18M gítī mèé-u yii ú ŋmíntí-ni ní wāl̀ tiwammɔntiil tin pu u yíiń-nee, ní béé tigaajati tin u kpáafì ki yɔ́oǹ nimbi bin sá u-yabee nín wīikí ki cáá tinyool puee, 19ní béé u-pɔŋkpaaŋŋu ŋun jítiǹ tikɔkɔ u cáā tūǹ timbi bin fɔ̃ɔ̃-u ki kííyee pu atuunee. U-pɔŋkpaaŋŋu gbanti mbaantee ní u dàkā, 20ŋyunti ŋun u nìn fīkitì Kriisitoo ditaŋkpiilin ki yāntì u cūtìi kāl̀ u-ŋaŋgiil pú yilpuee. 21Niin ní Kriisitoo tɔ́kɔ́ tikɔkɔ pu ki jīǹ dibeel biyidambi nì bibɔtiibi nì bipɔndambi kɔkɔ pu. Báà an yaa yāntì ki sá uŋyee, úǹ di jítiǹ báà ŋma duulnya un poon ti bí nee, nì un dáá bíń ki dòońee mun poon. 22Unimbɔti dū tikɔkɔ ní ki ŋá Kriisitoo taapu, ní ki dū-u ki ŋá bin kɔ nɔ́ɔ́-uee yil, 23ní bíǹ sá u-wunti ní Kriisitoo gbí bi-kɔkɔ nì tiwan kɔkɔn.


text:
Åðéóçò õðáñ÷åé êáé óôï Praktiker ðëáóôéêç èçêç ãéá çëåêôñéêï ôñõðáíé, åóõ öõóéêá èá âáëåéò ôçí ÔÊ ìåóá. Êïóôïò ðåñéðïõ 15€. Äåí å÷åé ìïñöïðïéçìåíï óöïõããáñé, ìïíï åíá ðáôï.
Åáí êáôáëáâá êáëá áðï ôï ÐÌ, ñéîå ìéá ìáôéá óôï ðáñáêáôù.
Ç ÔÊ åéíáé ç Futaba 7C êáé åéìáé áðïëõôá óéãïõñïò ïôé äåí âñéóêïõí ôá óôéê óôï ðëáóôéêï. Å÷ù ëéãá êïììáôéá áðï áõôï ôï ìáõñï óöïõããáñé ãéá íá öôéáîù ìéá öùëéá. Ïðùò ìðïñåéò íá äåéò å÷åé ìðïëéêåò èçêåò ãéá íá âáëåéò äéáöïñá ÷ñçóéìá ãéá ôçí ðôçóç óïõ êáé ãéá ìéêñïåðéóêåõåò.


text: 1Báà m yaa sòoǹ isooncaan, binib nì itūun sooni, ní kaa cáá dineendee, tin m sòoǹee sá fam ní kii dawula àá diwaŋkilindi nín sūǹ pu fam an kaa cáá taapuee ní. 2M ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃ dipɔ̄l kí nīn nàatī Unimbɔti nyɔɔbundi, ki ŋūǹ kí nīn cáá dinyil kɔkɔ nì di-nyɔkɔm kí béé tin kɔkɔ bí dibalinee, kí nīn cáá fookii tiŋan án nīn kpìkitī ajoon, míǹ kɔkɔee m yaa kaa cáá dineendee, m sá fam ní. 3Báà m yaa dū tiwan tin m cááyee kɔkɔ ki yākatì bifalaadambi ki yaa dū m-ba gba ki tīī bi wùn̄, ama ní kaa cáá dineendee, tin kɔkɔ m ŋée sá fam ní maa cáá ipaati. 4Un cáá dineendee cáá kimɔtii ní ki cáá tiniti, waa cáá nnimitaataam, kaa dàkà u-ba, kaa cáá dilambil. 5Un cáá dineendee kaa ŋáań min kaa kítèe, kaa cáá ikummunti, kaa cáá diŋuul, kaa díkì unil pu. 6Tin kaa bí deedeeyee kaa tìì un cáá dineendee dipɔɔpindi, see tin bí deedeeyee. 7Úǹ pūǹ binib yìntitam kɔkɔ ní, ki cáá fookii nì dimákal, nì kimɔtii ŋyunti kamaa. 8Unimbɔti nyɔɔbundi nàatitam dàá dāá gbèen̄, isooncaan sòontam dàá dāá gbèen̄, dinyil dàá dāá kúntí ama dineendi kpá kí kúntí jaanjaan. 9Di sá ti-nyil din ti nyée cáá di-gbeennyɔkɔm ní, míǹ ní Unimbɔti nyɔɔbundi nàatitam mun cáá mi-gbèenlaŋki, kun puee taa nyí ki dɔ́ò, kaa ŋūǹ kí sòoǹ kí dɔ́ɔ́ tikɔkɔ mun. 10Timɔntiil tin dɔ́ntèe yaa láā bāańee, tin cáá digbèendee dàá dāá wāŋkì. 11M nín nìn dáá sá kibikee, m nìn sòoǹ kii kibikee, ní ki dàkafī kii kibikee, ní ki kítí m-bɔti kii kibikee. Ama, m nín wíiǹ ki kpántì ukpaanee m fá m nín nìn sá kibiki ki ŋáań min miŋyee. 12Kɔŋkɔnnee, ti nín dáá wāĺ puee bí pùuu kii bi nín kpèé digitikpil poon ki wāĺ puee ní, ŋyunti dòoń ti dàá dāá wāl̀ bɔ́iii. Díǹ pu nee maa nyí ki dɔ́ò, ama ŋyunti dòoń, m dàá dāá béé nyíkínyiki kii Unimbɔti nín nyí-mi pu nan ní. 13Kɔŋkɔnnee tiwan tita di bí: fookii, dimákal nì dineendi, ama tiwan titee kansikinee dineendi di līī.


text: 1Ikoonium tiŋkinee, Pɔɔl nì Baarnaabasi tí kɔ́ Juuda yab kpafidiikun mbaantiim, ki sòon̄ tiŋan, ali binib tikpil, Juuda yab nì Greeki yab kɔkɔ, fɔ̃ɔ̃ ki kíí. 2Ama Juuda yab bin kaa fɔ̃ɔ̃ kí kííyee téé bin kaa sá Juuda yabee bí cùú ŋá Pɔɔl nì Baarnaabasi tin kaa ŋān̄ee. 3Nì míǹ kɔkɔee, Pɔɔl nì Baarnaabasi kāl̀ ki yúntì Ikoonium ki sòon̄ ti-Dindaan bɔti, kaa fàŋkí, ní ti-Dindaan yāntì bi ŋáań tidaandi nì maamaacib kí dàkà yii bi nín sòoǹ u-ŋanti puee, an sá ibaamɔn. 4Ní kitiŋin yab cúū yākatì mili: biba bí Juuda yab jandi pú, ní bin kíǹee mun bí Yeesu kpambaliŋ jandi pú. 5Ní Juuda yab nì bin kaa sá Juuda yabee, ki kpáaǹ bi-bɔtiibi, kpáfì ki bíī bɔ́ntí ki là kí sàaǹ-bi, kí yāŋkì-bi ataŋkpee kí kpò. 6Pɔɔl nì Baarnaabasi béè mimmee, ní ki sáǹ ki búntì ki tin bàn̄ Liista nì Deebi, ntimu mun bí Liikayoonii tiŋkinee, nì mu-kpaanceetii, 7ki bí niin ki sòoǹ Yeesu bɔmɔntiiti. 8Ufaliŋfaan ubɔ nìn bí Liista, bi péēmàl̄-uee, u-taaŋi fáká ní waa cɔ̃om̀ ki ká. 9Dalba uninjee bíī pílfí Pɔɔl nyɔɔbundee, ní Pɔɔl dū u-nimikpeeŋu ki báaǹ u-pu, ki béè yii u cáá fookii Unimbɔti pu ki ŋūǹ kí ká dicaandee, 10ní u téeń mpɔn yii: “Yīkìí yūĺ mɔ́lmɔl a-taaŋi pu!” Ní u nyīī ki yíkì krùb ki bíī còom̄. 11Samaa nìn ká min Pɔɔl ŋée, ní bi bíī tátí nì Liikayoonii soonin yii: “Awaa aba kpántì binib ki kpákatìń ti-cee!” 12Ní bi pú Baarnaabasi diyindi yii Suusi, ní ki pú Pɔɔl mun yii Eemasi, kun puee úǹ di nìn sòoǹ nì samaa. 13Ní utandaan un nìn tòotī diwaal din bi yíì Suusi, di-diiku yú kitiŋ kpaanceetiŋuee, dūń nsupumpukum^fc^ ki léeǹ inajaa ki cáań kitiŋ punyɔkɔpu, u nì samaa là kí dūú tòotī-bi. 14Yeesu kpambaliŋ Pɔɔl nì Baarnaabasi gbìl̄ mimmee, an wùn̄-bi, ní bi cátì bi-bɔkutiŋ ki sáǹ ki nín cá samaayee kansikin ki tátí yii: 15“Ti-yab, ba ŋá ní ni ŋáań míǹ? Ti mun péē sá binib kii nimbee ní, tiwumbaantiil. Ní ti bíī tùkù-ni dinyɔɔbummɔɔndi, yii ní fá ni-waaŋi gbanti ŋin sá famee kí nɔ́ɔ́ Unimbɔti un bée. Úǹ di náań yilpu nì taapu nì tiŋku, nì tin kɔkɔwoooo péēbée. 16Ŋyunti ŋun jítèe, u nìn yāntì atimbun kamaa ŋáaǹ ŋi nín là puee. 17Nì míǹ kɔkɔee, u dàkā-ŋi kun ní u sée, nì u-ŋáaǹtamin: di sá yii u yāntì utaa nì, tiwan lòoǹ, tijikaal gbɔ́otí ki tìì-ni dipɔɔpindi.” 18Mpɔn nì mpɔn ní Yeesu kpambaliŋ dū tibɔti gbanti ki dūu pīiǹ samaa nsan bí taa ŋmā kí tòotī-bi. 19Boonee, Juuda yab biba nyánní Antiyɔsi nì Ikoonium ki ŋúń ki ŋmātiǹ samaa, ki yáŋkì Pɔɔl ataŋkpee ki fùn̄-u ki cáā bíl̀ kitiŋ boon ŋkpaanceeti, ki dàkafī yii u kpíì dee. 20Kriisitoo yab dāa dɔ́miń ki māntìi tú-u, ní Pɔɔl yíkì ki nín cá kitiŋin. Kutaa wúntèe, ní u nì Baarnaabasi búntì Deebi. 21Bi sòon̄ dinyɔɔbummɔɔndi kitiŋ gbantin ki yāntì binib tikpil kpántì Kriisitoo yab. Boonee ní bi nín gítiń Liista, Ikoonium nì Antiyɔsi. 22Bi nìn tìì Kriisitoo yab kunyannyaau, ki sáŋkí-bi yii bí nīn pɔ̄ɔntí biba Yeesu bɔtin, ní ki bí-bi yii: “An sá nì falaakpaan ní tí nín ŋmā kí kɔ́ Unimbɔti beelin.” 23Ní bi lēekì bikpilib Kriisitoo nikitil sá kamaa poon, ki bɔ́ob́ kinyɔkɔ ki mēēki dɔ́òyee, ki dū-bi ki dūu ŋá ti-Dindaan un bi fɔ̃ɔ̃ ki kííyee ŋaan. 24Bi dīń Pisidii puee, ki bāań Paŋfilii. 25Bi sòon̄ Unimbɔti bɔti Peeji ki dɔ́òyee, ní ki nín sìntī Atalii. 26Niin ní bi kɔ́ meela ki búntì Antiyɔsi, laakin Kriisitoo yab nìn mēēUnimbɔti ń tūtuǹ-bi atuun ŋin bi ŋáaǹ nee puee. 27Bi bàan̄ee, ki kpáfì Kriisitoo nikitil ní ki máafì tin kɔkɔwoooo Unimbɔti ŋá ki tīī-bee, nì min ní u pīitì nsan bin kaa sá Juuda yabee kɔkɔ ń fɔ̃ɔ̃ kí kííyee. 28Ní bi nìn kāl̀ ki yúntì fiii Kriisitoo yab cee.


text: 1Pá vígà m Kráìst, kà lèlà bá ńda bùlà nè ńda pọ̀b kà tãàga ló Bàrì kilma ló pá Júù, e a náámá pá ńda gbò, ge kọ Bàrì á dùùlàva. 2Nda é láá elá nen di tõ̀ò e a kilva ló kọ bà palà ge ié tàn ge fã̀ Bàrì, sõò bà náa ie lèlà bug e a kil ló bé e bà é tú tàna fã̀màe naa. 3Bà gáà nyima sĩ́ deè e Bàrì ólò leèvè bel gbò nen tenmá, vaá ba è gboó gbĩ́ gè naa baála sĩ́ deè e a é náanìè kọ bà á duè lé kè sĩ́ Bàrì. Vó à gboó naa kọ bà á gá tú ba ló sẹlẹ m sĩ́ deè e Bàrì ólò leèvè bel gbò nen tenmáá. 4Boo bée kọ Kráìst ní e a tú Log Mózìs ínmá kùbmà e, kọ bé Bàrì leèvè bel kọ̀láá nen e a dẹlẹ nyíe boo Kráìst. 5Mózìs beè emí nu e a kil ló bé e Bàrì leèvè bel nen tení dú ló gè sẹlẹ Log naa. A beè kọ, “Kọ̀láá nen e a sẹlẹ Log é di dùm.” 6Sõò Kpá Káí kọ́ nu e a kil ló bé e Bàrì leèvè bel nen tení dú ló gè dẹlẹ nyíe boo Kráìst naa, kọ, “Ó gá bĩiná o bá kọ, Mée ní e a é dẽe sí káála é?” (níá ge tú Kráìst lọl káála domá boo kunu kẽí). 7“À bè ge kọ ó bĩ́ínà o bá kọ, Mée ní e a é sí m kunu kẽ é?” (níá ge kẽee Kráìst lọl ke mà ú). 8Nee nu e Kpá Káí kọ́í, “Mon bel Bàrì dìní ku ló, à dìni gã́ nè m nyíeni,” naamá mon bel e a kọ ó dẹlẹ nyíe boo Bàrì e beele gé veeí. 9Be ò tú gã́ni kọmá kọ, “Jíìzọ̀s dú Dõò,” vaá ò zìgà lọl kè tẽ́ o nyíe kọ Bàrì beè kẽée lọl ke mà ú, Bàrì é dùùlani. 10Boo bée kọ Bàrì léèvè bel nen tṍó e nen dẹlẹ́e nyíe boo, vaá à dùùlàe tṍó e a tú gã́ kọmá. 11Kpá Káí kọ, “Kẹ́ẹ náa é sii kọ̀láá nen e a dẹlẹ́e nyíe boo.” 12Boo bée kọ kele á gé zẹ̀ẹ̀ pá Júù nè gbò e bè níì pá Júù nì. T̃ẽ̀ènè kà Bàrì ní e a dú Dõò dénè nen é, vaá à palà ge dú lé ló kọ̀láá nen e a kolíe bée. 13Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ, “Dõò é dùùlà kọ̀láá nen e a kolíe bée.” 14À é tení náà vaá bà gboó láá kolíe kọ á nveènìè bá neèva, e bè bà gáà dẹlẹ́e nyíe boo é? Vaá bà é tení náà láá dẹlẹ́e nyíe boo, e bè bà gáà dã́ kpẹa e a kilíe ló é? Vaá bà é tení náà láá dã́ kpẹa e a kilíe ló, e bè tọ́ọ̀ nen náa vee kpẹaá nèva é? 15Vaá gbò nen é tení náà láá vee kpẹaá nèva, e bè tọ́ọ̀ nen náa lẹ̀ẹ̀làva é? Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ, “Ẹ̀b bé e gbò e bà faalá Lé Kpẹa domá dú lé naa à!” 16Sõò níì dénè ọ̀và ní e a ni ziga ló Lé Kpẹaí é nì. Boo bée kọ Aizáíà beè kọ, “Mée ní e a ziga ló bẹẹ kpẹa é?” 17Vóá à naa, gbò nen ie zìgà bel tení dú ló gè dã́ kpẹaá, vaá bà dã́ kpẹaá tení dú ló mon bel e a kil ló Kráìst. 18Sõò nda bĩ́ìnà kọ, é kọ à dú kà kà kọ bà náa beè dã́ kpẹaá? À dú kà kà kọ ba beè dã̀, boo bée kọ Kpá Káí kọ: “Monva a silà íná dénè ke tõ̀ò bàlà booí; ba mon bel a silà íná ke kùbmà bàlà booí.” 19Nda kpáá bĩiná kọ: É kọ pá Ízràẹ̀l náa beè nyímá? Mózìs beè dú túá nen e a è kọ́ kọ Bàrì kọ: “M̀ é náa ní e boolo, pá ńda gbò, é iei bẹẹ nyíe ló gbò e bà náa dú kà kà kpá dó; m̀ é náa ní e o é bãi sṹg ló kpá dó e bà dú gbò ból.” 20Vaá Aizáíà beè ié taaà ló vaá kọ́ kọ Bàrì kọ: “Gbò e bà náa géè gbĩ́m̄ beè mònim̄; m̀ tú nà ló tẹlẹ bàlà kẽ nè gbò e bà náa géè bĩina nu e a kilím̄ ló.” 21Sõò kilma ló pá Ízràẹ̀l, a beè kọ: “Dénè deeá m̀ géè kolmà bá gbò e bà lọlim̄ togó kẽ vaá ié agẹ togó.”


text: 1Ɲyɛ wyɛ́rɛŋi yii ɲyɛ na bínnini si ntɛ̀gɛ Zheruzalɛmu shiinbii tɛ̀gɛ ke, ɲùŋɔ saha ɲyɛ mii i yà jwo yii á uru kyaa na mɛ. 2Ɲaha na yɛ funɲcɛnŋke ku ɲyɛ yii á uru báaraŋi mɛɛ na ke, mii à ku cè. Mii à yii mɛtanga yyere kuru kyaa na Masedoni dánafeebii shwɔhɔl'e. Mii à yi jwo pi á na mà lwɔ́ fo taɲjyee na, Akayi kùluni dánafeebil'à bégele si Kile wuubii tɛ̀gɛ Zheruzalɛmu i. Kuru funɲcɛnŋke ku ɲyɛ yii á ke, kur'à màban le pi shinɲyahar'e pi à ntɛ̀gɛŋi pyi sèl'e. 3Lire ná li wuuni mú i, mii sí mpii cìnmpyiibii tun yii yyére, ŋkèeŋi nimbwoŋi yii à ta ŋge wyɛ́rɛŋi kyaa na ke, uru kà mpyi laaga baa mɛ, pi i sà yii ta yii à bégele bà mii mpyi a yi jwo mɛ. 4Ná lire bà mɛ, Masedoni dánafeebii pìi ká shà ná mii i, mà sà li ta yii ɲyɛ a bégele mɛ, ku sí n‑pyi silege wuu á, ŋka yii wuuni cye sí n‑tòro. 5Lire e mii à li ɲya na mii à yaa mii i mpii cìnmpyiibii ɲáare, pi raa wá na yyaha na yii yyére, wyɛ́rɛŋi ɲwɔmɛɛni yii à lwɔ́ ke, pi i sà uru karigii cwɔɔnrɔ mà jwo mii u nɔ wani ke. Lire sí li cyêe na yii à u kan ná funŋɔ niŋkin i, mà ta fànha ɲyɛ a cyán yii na mɛ. 6Yii li cè na mu aha sùmashi nimpyigere nûgo, sùma nimpyigere mu maha ŋkwɔ̀n. Mu sí kà niɲyahawa nûgo, mu maha niɲyahawa kwɔ̀n. 7Pɛ̀rɛge shin maha shin à lwɔ́ uye funŋ'i si ŋkan ke, urufoo u kuru kan. U li pyi ná funntange e, l'àha mpyi mu à jwo fànha kyaa mɛ, ɲaha na yɛ shinŋi u à ŋkanŋi pyi ná funntange e ke, uru kyaa li maha ntáan Kile á. 8Síŋi na ɲyɛ Kile á si kacɛnŋkii shiŋi puni pyi yii á, bà yii si mpyi s'a yii màkwuɲwɔyaayi puni taa tèrigii puni i fo si shinɲyahara tɛ̀gɛ tɛgɛŋkannigii niɲyahagii na, 9bà y'à sémɛ Kile Jwumpe Semɛŋi i sùpyaŋi niɲcɛnŋi kyaa na mɛ na: «U maha fòŋɔfeebii kaan sèl'e, u cɛ̀nmpe ɲyɛ a sìi na ŋkwùu mɛ.» 10Kile u maha sùmashiŋi kaan faapyiŋ'á, maa yalyire kaan u á ke, uru sí yii cyeyaayi ɲyaha mú, bà pi sanmpii si mpyi s'a yaaya niɲyahaya taa yii á mɛ. 11Yii sí yaayi shiŋi puni ta, bà yii si mpyi s'a pi sanmpii kaan sèl'e tèrigii puni i mɛ. Lire ká mpyi, wyɛ́rɛŋi yii sí n‑kan wuu sà ŋkan ke, shinɲyahara sí fwù kan Kile á uru kyaa na. 12Uru wyɛ́rɛŋi yii sí n‑bínni ke, uru sí Kile wuubii wuuni ɲwɔ Zheruzalɛmu kànhe e. Lire kanni bà mɛ, li sí n‑pyi kaɲuŋɔ pi si fwù kan Kile á sèl'e. 13Pi aha uru ntɛ̀gɛŋi ta, pi sí Kile kêe, ɲaha na yɛ pi sí li cè na Jwumpe Nintanmpe p'à yyaha tíi ná Kirisita e ke, na yii à dá puru na, maa pu kurigii ɲaare, maa yii cyeyaayi táali sèl'e ná pi e, mà bâra sùpyire sannte na. 14Ɲwɔŋkanni na Kile à sàa ɲwɔ yii na ke, lire kurugo pi sí raa Kile ɲáare yii á, si yii kyaa táan piy'á sèl'e. 15Ɲyɛ mii cìnmpyiibii, Kile à yabwɔhe ŋkemu kan wuu á mana, ná sùpya sì n‑jà yi yyaha jwo mɛ, wuu u pêe kuru kurugo.


text:
Krumen
Orílè-èdè Cote d’Ivoire àti Liberia ni a ti lè rí àwon ènìyàn tí wón ń so èdè yìí. Ó tó ènìyàn bíi mílíònù kan sí méjì tí wón ń so èdè yìí. Tí a bá wo àte ìsàlè yìí, a ó se alábápàdé àwon èdè bíi Kuwaa, Tiegba, Seme àti béè béè lo lára orí èdè ‘Kru’.
Nínú àte yìí a rí ‘Proto-Kru’ tí ó pín sí ìsòrí méta. Àwon ìsòrí náà nìwòn yìí
(a) Ìlà-oòrùn - Godie àti Kouya, Dida, Kwadia, Bakwe ati Wane.
(b) Ìwò-oòrùn - Grebo complex, Guere complex, Bassa, Klao
(d) Ìsòrí kéta ni àwon bíi Kuwaa, Tiegba, Abrako, Seme.


text: 1Boo tṍó e tãàgàa ni tá sĩ́, Pọ́ọ̀l beè gboó kolí gbò e bà ólò nyoone nvée Jíìzọ̀s bõonè vaá ló mon bel agẹ nyíe nèva be sĩ́ à gboó kálá kọ à ààlìè. À gboó àà vaá tãanè bálá sĩ́ Masẹdónìà. 2A beè téní beeágí gbò bon e a di m dó kĩé vaá lógági kà tõ̀ò mon bel agẹ nyíe nè gbò e bà ólò nyoone nvée Jíìzọ̀s. A beè gboó íná Akáíà 3vaá tõo kĩé taa ẽ́. À géè kpoogá dee ló gè má sĩ́ Sírìà. Tṍó e a dã́ kọ pá Júù géè noo kọ ba é fẹ́èe, à gboó noo gè òòà kẽ tení Masẹdónìà. 4Sópàtà, nvín Pérọ̀s, e a dú Beríà, Aristákọ̀s nè Sẹkúndọ̀s e bà dú Tẹsalọnáíkà, Gáíọ̀s e a dú Dábì, Tékèkọ̀s nè Trọ́fèmọ̀s e bà dú Ésìà, bii ló Témọ̀tì, beè zọ̀e di boo kyẽ̀èa. 5Baala beè gyàà sĩ́ kẽ beele àà vaá gé élá Tróàs bànài. 6Tṍó e Vààla Gyọ́ọ e pá Júù ólò dé Fétúlú e Nu e a ólò Gbuuve á gé Gbàà ni tá sĩ́, beele beè gboó bã faà sĩ́ múú aa Fílìpàì, vaá ní e a égè vòò dee, è gboó inává ló Tróàs. E beè tú àlàbà dee tõ̀òma kĩé. 7Ló èlà Dee Kálálolo, e beè bõoná ló gè gbaá ló deá gyã́á. Pọ́ọ̀l beè gboó dàlà togó ló bel nè gbòa. A è kil sĩ́ gè ló bel dọ̀mà taa tóm dáá, boo bée kọ ẹlẹ é aa tṍó e dee é zilà. 8Gã́ bug té sã́ géè bẹ́ m àn boo tọ gbàn deè kĩ e e è di bṍónáá. 9Ene kà nvín ãa gbálà e a bée kọlà Útìkọ̀s beè di ĩì tẽ́ boo nvíndò, vaá boo tṍó e Pọ́ọ̀l tú zivè beg dẽe tṍó kilma sĩ́ gè lomá belá, dáá beè gboó bã dẽe Útìkọ̀s vaá à gboó vẹẹá aa boo ní e a égè taa kpãa tọ gbàn deeá dọ kunu kẽ. Bà gè dàlàe lọl boo, a è ù. 10Sõò Pọ́ọ̀l beè dẽe dọ kunu kẽ vaá màe boo vaá koóe bììà ló. À gboó kọ, “Ó gá tãagai, mè à di dùm!” 11À gboó dẽe òòà kẽ kil boo tọ gbàn deèa gé baagi fétúlúá vaá bà gboó gbá dè. Tṍó e a ni tú zivè tõ̀ò tṍó lomá bel nèva dọ tṍó e nàànì baa, a è gboó àà. 12Ba è gboó faalá nvín ãa gbálàa, e a di dùm, kilma be, vaá nyíeva è gboó palà ge ẹẹ. 13Beele beè gyàà sĩ́ kẽ Pọ́ọ̀l bã m mìàló vaá tãanè Ásọ̀s. E beè kọ e é íná kĩé vaá è kọ́ Pọ́ọ̀l á bãi ló. A beè zọ̀i bílá ló naa vó boo bée kọ ẹlẹ è kyãàmà tọ téní boo kpò má sĩ́ kĩé. 14Tṍó e a ínái ló gbẹa Ásọ̀s, a beè gboó bãi ló vaá è gboó tãanè Metelínì. 15Tṍó e dee ni zilà e beè gboó aa kĩé vaá tãanè Kíọ̀s. Dee e a bẽene, è fùl dọ boo kpò e múú bééá téní ló, e a kọlà Sámọ̀s, vaá ní e a égè taa dee è íná Mailítọ̀s. 16Pọ́ọ̀l beè noo kọ a é ténìè sĩ́ múú e bè náa é beeàe Ẹ́fẹ̀sọ̀s, kọ bé náa peelìè tṍó gbẹae bálá sĩ́ Ésìà. A beè di boo gbala gbala kọ bé, be à válí, à ínáe Jerúsàlẹ̀m bé à kálá dú dee Pẹ́ntìkọ̀st. 17Pọ́ọ̀l beè élá Mailítọ̀s lẹ̀ẹ̀là tóm kolmá gbò tule bõ̀òna ló Kráìst e bà di Ẹ́fẹ̀sọ̀s kọ bà á dù gé monìè. 18Tṍó e bà ínáe ló, a beè gboó kọ́ nèva kọ: “Boolo nyimai bé nda è tõo naa dénè tṍó e m beè dìí lóá, lọl dàlà togó túá dee e m beè íná bálá sĩ́ Ésìà. 19M beè gbẹa gĩ́ì tó dẽe vaá palà ge tú kilma kpá ló kẽ simá tóm nè Dõò, kè bá mòn tãàgà e m beè dì tení dú ló nòò nu e pá Júù beè noo nyòòmàm̄. 20Boolo nyímài kọ ním̄ beè aa ló gè kọ́ tọ́ọ̀ kà nu e a é dú nvèè bá nèi, boo tṍó e m géè ló bel Bàrì vaá nóòmài nu gbẹa ke dẹi nè m bọọ tọ. 21M beè palà ge dùùlà bá deè tṍ pá Júù nè gbò e bè níì pá Júù nì kọ bà á ọ́gá aa ló ba pọ́lọ́ vaá kììà kẽ nyoone Bàrì vaá dẹlẹ nyíe boo bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s. 22“Vaá kátogóí, m̀ é íè ge gbàn tṍ ló Nyómá Káí vaá tãanè Jerúsàlẹ̀m. Ním̄ nyímà ló nu e a é naám̄ ló gbẹa kĩé, 23daalá lọl ló gè kọ Nyómá Káí beè kọ́ nèm̄ kọ, m kọ̀láá kà bon e m ínà, bà é nvèèm̄ tãàgà ló vaá bà nveèm̄ tọ kpọ́gọ́lọ́. 24Sõò na di dùm náa bọọm̄ ló. Áá nu e a bọọm̄ ló ge sí nà tóm e Dõò Jíìzọ̀s beè nèm̄ kọ ḿ sìi ínmá kùbmà, e a náámá gè vee Lé Kpẹa e a kil ló sàn nyíe Bàrì. 25“M beè kyãà íná ló dénè bọ̀ì vaá vee Lé Kpẹa e a kil ló lẹẹlà bel Bàrì nèi. Sõò kátogóí, gbanii tṍ, m̀ nyímà kọ tọ́ọ̀ bọ̀ì nóo é kpáá monnám̄i. 26Vóá à naa, m̀ gé palà ge kọ́ nè dénè bọ̀ì nieí kọ, be à gá náa ene bọ̀ì ò pei, a mii á gé ból nda. 27Boo bée kọ m̀ gáà aa ló ge kọ́ dénè nu e a kil ló bùlà Bàrì nèi. 28Vóá à naa, kuái dẽe ló bọọ bá vaá ò kunai gé dẽe ló dénè gbò nvín naanà ból e Nyómá Káí beè túva nvèèí bá kọ ó kuiva dẽe lóá. Túi bá e gbò kù dẽe ló naanà ból ólò faamá naanà bólá, faamai bõona ló Dõò, e a beè tú a mii zalma naama ńlẹ. 29M̀ nyímà kọ tṍó e nda é àà, gbò e bà é gbò gyãà belí kpẹẹ̀ é dú gé bãi zẹ̀ẹ̀, vaá gbĩ́ gè kyọ̀ sĩ́ gbò nvín naanà bólí. 30Tṍó é dú e sìgà gbò e bà aa zẹ̀ẹ̀ boolo é beè kpọ́ kyáá bel gé naa kọ gbò e bà ólò nyoone nvée Jíìzọ̀s á ààe nvée vaá nyoonèe nvée baala. 31Vóá à naa, ẹai lói, vaá ò kẽeai boo kọ m beè gbẹa gĩ́ì tó dẽe, bílá dee nè ẹ́ẹ́ èlà, vaá olòó nóòmà nu dénè bọ̀ì m taa gbáá. 32“Vaá kátogóí, m̀ túi nvee bá Bàrì kọ á faalái vaá bànii kọ ó kẽeài boo mon bel e a kil ló a sàn nyíe. A é láá tìb bọọ zìgà bel vaá nèi dénè gyọ́ e a kuu gbò e Bàrì ni kpoolà naama pá ńlẹ. 33M̀ gáà ie bẹẹ dẽe ló kpègè à bè kọ̀là ló tọ́ọ̀ bọ̀ì. 34Boolo nyímài kọ nda è tú ńda báí simá tóm vaá gbĩmá kọ̀láá nu e a è dú bíi ló nda nè gbò e ba è dìm̄ ló. 35M beè naa zogèi, m kọ̀láá sĩ́ deè e a dì, kọ è íè ge tú kpóó simá tóm naa vó kọ bé è ie kpègè e e nvèèmà bá nè gbò tãa, vaá olòó kẽ̀èà boo bel e Dõò Jíìzọ̀s beè kọ́á kọ: ʽTã́áná dee bá di ló nen e a nè èlmà nen e a tú.’ ” 36Tṍó e Pọ́ọ̀l ló belá nèva lọ̀l, a beè gboó zọ̀va kumi dúnú kẽ vaá tãàgà ló Bàrì. 37Gĩ́ì beè ọví ààvá dẽe boo tṍó e bà gé sii Pọ́ọ̀l bììà ló vaá kọ́ nèe kọ á naa vó. 38Nu e a beè palà ge biiléva nyíe kọlà kọ à kọ́ bà náa é kpáá monnàèe. Bà gboó tulee ínmá ló mìàló e a é bã m̄á.


text: 1Boo tṍó e Jíìzọ̀s gé àà Tọ Káíá, ene nen e a ólò nyoonée nvée à gboó kọ, “Ni ẹb bé e tọí nè gbò kpò dem e bà tibmà dú lé naa, e Nen Do Bá!” 2Jíìzọ̀s à kọ, “Kọ́ ò monìì gbele tọíá? Tọ́ọ̀ kpò demí náa é sigá ela, e be bà náa é kúmí èèla kẽ.” 3Boo tṍó e áá Jíìzọ̀s di ĩ́ì tẽ́ boo Gù Ọ́lìv e a di lèlà sĩ́ Tọ Káíá, Pítà nè Jém̀z nè Jọ́ọ̀n bií ló Ándrù beè gboó gẹẹlẹ ló bã̀é ló gé bĩináe kọ, 4“Ni kọ́ nèi tṍó e nuí é nááá nè nu e a é zógè kọ à é gboó gé naaá.” 5Jíìzọ̀s à kọ́ nèva kọ, “Ọẹi dẽe, mè á di vó, bà dagẹ̀i. 6Gbele tõ̀ò nen é dú boo nà bée kọ baála ní e bà dúè Méné e Bàrì sà e, vaá bà é dagẹ̀ gbele tõ̀ò nen. 7“Nyíei á gá tãàgà tṍó e o dã́ì kòvà bé gím e a aa ku ló nè kpẹa bé gím e a aa kpã́á. Mè íb gbò nuí íè ge lẹ̀ẹ̀à, sõò níé níì kùbmà nvée tṍó nì. 8Bon é bé bon vaá kpá dó é bé kpá dó. Zùgà kunu kẽ é di sìgà ke tõ̀ò vaá kíi é dinà gé. Gbò nuí dì belí dààà togó tṍó e gbàà nvín zọ pá bia. 9“Boolo íe gè ọẹi dẽe, mè pá Júù é siíi nvee ba tọ bèèla bel vaá bomíi gbẹá ba tọ Bàrì. Ò é élai kè sĩ́ gbò e a gé bẹl nè gbò méné boo bée kọ ò gé nyooném̄i nvée. Níí é gboó nèi èèlè ge ló Lé Kpẹa neíva. 10Sõò kọ bé à kálá dú kùbmà nvée tṍó, bà íè ge zẹ́ẹ́ vee Lé Kpẹaí inmá ló kọ̀láá gbò. 11Kọ̀láá tṍó e ba sííi vaá túi simá tõ̀ò bel, ó gá zẹ́ẹ́ bulai nu e o é kọ́i. Tãa vó, tṍó e tṍó gè ló bel é lée, ò kọi kọ̀láá nu e Bàrì néi. Boo bée kọ Nyómá Káí ní e a gé ló belá tenmaí m é, mè níì boolo nì. 12“Tṍóá, sìgà nen é téní ló a vígà e a nyoone nvée nda nvèè bá gbò nen kọ bà á fẹ́e. Sìgà tẹ̀ é náanà gé vó ba gbò nvín e ba nyoone nvée nda. Sìgà nvín é bé dò bá nu ba gbò tẹ̀ nè kà e ba nyoone nvée nda vaá kọ bà á ù. 13Dénè nen é ọ́víi boo bée kọ ò gé nyoonei nvée nda. Sõò Bàrì é duulà kọ̀láá nen e a ĩimà tẹlẹ kùbmà.” 14“Ò é monii ʽGbele Nu Kẹ́ẹ e a Kyọ Tọ Káí’e a é tõo kĩ e bè náa bọ́ ló kọ á tõo.” (Nen e a gé bugi á palà ge tavẹ nuí!) “Tṍóá, gbò e a di Judíà á teelá gé gũá gbàà gù. 15Nen e a di boo bọ̀b a tọ á gá kọ à é bãe tọ túe nu e a é téèmàè, 16vaá nen e a di ól á gá siná tọ gé tú a pọ̀b kọ̀là ló. 17Ẹ̀b bé e gbò deeá é tavàlà ló gbò e nvín di gbàà nè gbò e nvín dìvá nu má naa à! 18Banii Bàrì kọ gbò nuí á gá naaá tṍó boo! 19Boo bée kọ tãàgà e a é di m gbò deeá é el kọ̀láá íb tãàgà e gbò nen ni mon lọl tṍó e Bàrì beè dèm bàlà booí tẹlẹ̀ nieí. Vaá tṍó e níí ni téní àà, tọ́ọ̀ kà tãàgà e a tõo vó náa é kpáá dinà. 20Vaá be Dõò náa è fùl gã́ bug dee tãàgà lọl ló, tọ́ọ̀ nen náa gá è fùl zelí bá. Sõò boo bée pá ńlẹ gbò e a beè sà, a beè ful gã́ bug dee lọl ló. 21“Boo tṍóá, be nen kọ́ nèi kọ, ʽMéné e Bàrì Sa di kĩí!’à bè ge kọ, ʻÀ di kĩí ela!’--ó gá zigai. 22Boo bée kọ gbò e bà é kpọ́ kyáá kọ baála ní Méné e Bàrì Sà e, nè gbò e bà é kpọ́ kyáá kọ baála gbò kọ́ bùlà Bàrì é beè tẹlẹ̀ ló bàlà kẽ. Bà é sí kele kele íb tóm dù̃ùnè kọ bé, be à válí, bà dagẹ̀è bãànà gbò e Bàrì beè sà. 23Ọẹi dẽe! Mè m̀ tú dénè gbò nuí gbẹẹ́ dee sĩ́ kọ́ nèi. 24“M gbò dee e a nyoone nvée tṍó tãàgà e m géè kọá, nàànì é gboó kuu gín vaá ẽ́ náa é monà, 25gyã́à káála é kalà aa sĩ́ káála vaá Bàrì é zugè dénè nu e a di sĩ́ káála. 26Boo tṍóá, bà é mon nda, Sã́áná Nen, e m gé bã boo bù dee vaá dú m gbele kpóó nè dù̃ùnè. 27M̀ é gboó lẹ̀ẹ̀là gbò nyómá tóm kọ bà á bṍònè ló gbò e m beè sà lọl kọ̀láá ke tõ̀ò e a di bàlà booí. 28“Noi nu lọlíí ló nu e a ólò naaá ló té fíìg. Kọ̀láá tṍó e o monii kọ a gbónó kpáá tẹ̀g vaá sí pà sã, ò ólò gboó nyimai kọ tṍó e nu ólò dùm a íná ku ló. 29M áá kà sĩ́ deeá na gé, tṍó e o ni monii kọ dénè gbò nu e m géè kọ́ nèií a nááá, ò gboó nyimai kọ m̀ íná èèlè ge dù. 30M̀ ló kà kà bel nèi kọ gbò e bà di dùm kátogóí náa é ú tà kọ bé dénè gbò nuí kálá naaá. 31Káála nè kunu kẽ é téní àà, sõò nà mon bel é di lee. 32“Tọ́ọ̀ nen náa nyímá dee nè tṍó e nda, Sã́áná Nen, é dú, bãànà gbò nyómá tóm e a di káála à bè nda, e m dú Sã́áná Bàrì. Áá Tẹ̀ ní e a nyímá é. 33Ọẹi dẽe vaá ò kuai dẽe ló, boo bée kọ nóo nyímàì kùbmà nvée tṍó. 34À é dì belí nen e a gbĩ́ gè sí kyẽè vaá tú kpóó nè pá a gbò tóm kọ bu ọ̀và á sí tóm e a kuúva. À gboó kọ́ nè a nen kù dẽe ló kọ á palà ge kù dẽe ló a tọ kọ bé a kalá àà. 35“Boo bée vó, kuai dẽe ló, boo bée kọ nóo nyímàì tṍó e tẹ̀ íe tọ é dú--kà bè ló èlà à bè taa tóm dáá à bè kà bom dee à bè boo lọ̀ọ̀le. 36Sõò á gá dú ge kọ à bú ló dù vaá mon kọ ò dìí dáá. 37Nu e m kọ́ nè boolo m̀ kọ́ nè dénè nen: Kuai dẽe ló!”


text: 1Ye rió Melkísare anilime wa'lula rey nile alé we'ká riógachi Salemi anilichi, Onorúgame 'yale nóchali napurigá balé nímala alué rió, Onorúgame re'pá ajtígame napu suwábaga nulame ju. Ye rioka simile Abraámi najtepamia napu'lige alué Abraámi 'ma kuka enágichi neyúrasa nejkoga alué uché jarela rey 'yuga 'lige sontálotiri. 'Lige alué Melkísare anilime balé 'we tánale Onorúgame napurigá Onorúgame wa'lú a'walí 'yámala alué Abraámi. 2'Liko alué Abraámika 'yale alué Melkísare we'ká e'karúgame napu nejkoga mele alué Abraámi. Melkísare aniáká pe aniame ju «'we 'la semáriga nulame ju alué wa'lula.» Alué wa'lula rey napu alé Salemi bejtégame nílige aniáká pe aniame ju «napusí nulá alué rió alé si 'we 'la ganíliga mochí ralámuli, tabilé chélagá.» 3Tabilé machirú chieri níligo alué Melkísare o'nola, 'lige tabilé mochirú chieri níliga alué eyela, 'lige aminami tabilé machirú koche ochérigame níligo, nibilé machirú a'lige mukúligo tabilé mukúlegeré ma. Alué Melkísare nile napurigá Onorúgame Inolá, alueka senibí balé nímili nílekuru. Alarigá nile ye tétali. 4Alué 'ya bejtégame rió Abraámi ebreo ra'íchame nile. 'Ya bajchako ta'chó ochérachi Abraámi tabilé mochígame nile ralámuli ebreo ra'íchame. Alekeri 'we najtékame nile alué Abraámi, 'lige napu'lige Abraámi 'yale we'ká e'karúgame Melkísare, yeka pe aniame ju Melkísare abé wa'lula níligo me'tigá alué Abraámi. 5'Lige abiena abé wa'lula nile alué we'ká balé nuleme alué napu Lebí rijimala nílige. Alué Lebí pe Abraámi rijimala nile napu a'kinana bejtégame nile. Alué we'ká balé abiena narele pe tabé napu alué uché jaré ralámuli israelita nóchiga mélige. Alarigá nulele Moisesi alué ralámuli. 6Ye Melkísare tabilé rijimala nile alué Lebí napurigá balé nímala, tabilé alarigá nóchale napurigá alué balé Lebí rijimala. 'Lige Abraámika abirigá pe u'tá 'yale alué métigame nejkoga, alueka 'wéchigo 'la machíligame wa'lula níligame. 'Lige Melkísare 'sile Onorúgame tania napurigá a'walí 'yámala Abraámi. Abraámika tabilé tánale Onorúgame napurigá Onorúgame a'walí 'yámala Melkísare. Yeka anime ju alué Melkísare abé wa'lula níligo me'tigá alué Abraámi. 7Alué napu taní napurigá Onorúgame 'yámala a'walí uché bilela, alueka abé wa'lula ju, 'lige uché bilela ka u'tabela ju. Suwábaga machiáguru ye. 8Alué balé napu Lebí rijimala nílige 'la nóchale 'lige a'kinana suwile, nobi alué Onorúgame nila ra'íchalika tabiléchigo siné che anígó mukúligo alué Melkísare. 'Liko alué Melkísare pe tétali nile churigá sebamio bilé rió a'kinana we'ká bamí kachi napurigá senibí asimela. 9Ye rió Lebí anilime we'ká bamí asale a'kinana alué Abraámi mukusá, Abraámi rijimala nile alué Lebí. Tabilé 'cho ochérale alué Lebí napu'lige Abraámi 'yuga ra'íchale Melkísare 'yuga. Abraámika pe u'tá 'yale alué Melkísare, alueka 'yálime kárélekuru alué Lebí alué Melkísare, rekó ta'chó ochérachi kachi alué Lebí, napugiti alueka rijimala nímala alué Abraámi. Pe aniame ju Melkísare abé wa'lula níligo me'tigá alué Lebí. 11Alué balé Lebí rijimala 'la a'walí nígame nísaká ralámuli gu'írilime napurigá alué ralámuli 'la sébali olame nímala, 'liko pecha uché bilé balé asimé ko napurigá Melkísare ralámuli gu'iria. 12Najkisúká uché bilé se'winátiri balé 'liko uchéchigo bilé se'nú nulalí nuebo nerúlamala. 13Alué nuebo baleka tabilé Lebí rijimala nímili nile, alueka pe Jurá rijimala nímili nile. Alué Jurá rijimala tabilé siné nóchale balé niraga alé u'tá re'obachi wi'chite newárigime napu «tabernákulo» anilime nile. 14Alué Wa'lula Esukristo Jurá rijimala nile. Moisesi tabilé siné che anile balé nimio alué Jurá rijimala, alekeri 'la machirú nuebo ko suwábaga ye ra'íchali. 15Alué napu 'sika eyénale alué Melkísare, Esusi abiénachigó alarigá nile, tase napurigá alué balé Lebí rijimala. 16'Liko alué Esusi tabilé balé nile pe Lebí rijimala kóriá, pecha Lebí rijimala níligo, alueka balé nílekuru napugiti 'wéchigo a'wágame níligame, tabilé 'wesi umérale. 'Lige tabilé siné cha'sile. 17Aka regá anime osálige'é alué Rabí 'we 'ya: Mueka balé ju senibí a'chigóriga napurigá Melkísare. 18Alué nulalí napu balé niga mochílige alué Lebí rijimala, alueka ta'mé wa'lú a'walí nígame nile. 19Alué nulalí Moisesi nila tabilé 'me nejkúrale napurigá 'la sébali olame nímala alué ralámuli. Onorúgame gu'írile alué ralámuli chéchigo siné se'wináriga Esusi júliga, abé 'la gu'írile napurigá 'la sébali olame ralámuli nímala napurigá 'la Onorúgame 'yuga mochímala. 20Napu'lige gatele alué 'nátali chebilé nuebo, suwábaga Onorúgame a'walílate gatele. Onorúgameka anile nabí e'negá asiméoríle 'lige repuka. Onorúgame 'we a'lá anele ralámuli 'we a'lá sébali olámioríle napurigá anílige kulí siné. Onorúgameka tabilé che anele napu'lige balé gayénichi alué Lebí rijimala. 21Onorúgameka anile bo'né 'we 'la nochámili ko alué nuebo balé nochámili napu Esukristo anilime ju. Onorúgame anile: Neka 'we 'la sébali olámoriéturu, 'liko abirigá sébali olámala ne. Mué ne Inolá, mueka napurigá balé ju, alarigá nejkuria asimela mué senibí. 22'We a'lá machiáguru ye etega alarigá 'síligo Esusi. 'Liko 'la machiáa ye 'nátili nuebo kulí ma'chínigame 'we a'lá ko me'tigá alué abé 'ya nerúgame. 23Alué 'ya nerúgame 'nátili nerúgichi we'ká balé mochile jena, aba alarigá nímili nílekuru, napu'lige bilé mukusá uchéchigo bilé balé asíbame nile. 24Esúsika nabí bejtégame ju, alekeri tabilé uché bilé balé asíbalekuru. Alué bo'né nila nóchali balé neraga nochálime tajsiné suwíbame ju. Alué Esusi senibí bejtégame nímala. 25'Liko nabí asimela buyana alué resítiri alawégame ralámuli alé resítiri bowechi napu'lige táachi ralámuli. 'Liko Esukrístoka nabí tániguru Onorúgame napurigá ramué gu'írimala, napurigá 'la sébali ralámuli niwa ramué. 26Yeti balé resí láleturu ramué. Alueka 'we 'la sébali olame ju. Tabilé chátiri nóchame ju, 'lige aminami tabilé chátiri 'nátame ju. Alueka nabí Onorúgame 'yuga ajtime ju. 27Uché jaré baleka nabí rawé me'limeli nílekuru ajágame resí nokigá járame kóriká a'boi ralámuli, 'lige aminami uché jaré ralámuli. Esukrístoka tabilé alarigá nóchale. Alué bo'né mukúlekuru napugiti 'wéchigo resí nokigá járame níligame ralámuli. Alueka tajsiné mukumeli júkuru uchéchigo siné, Esukrístoka nibilé me'limeli júkuru bilé ajágame. 28Alué 'ya mochígame baleka napu Moisesi ajtílige pe iligá ralámuli nílekuru pe napuyépiri neraga 'we resítiri, tabilé wa'lú a'walí nígame, 'lige nujubá anile Onorúgame bo'né ajchámoríle bo'né Inolá napurigá wa'lula balé nímala. Onorúgame 'we a'lá gu'írile napurigá 'la sébali olame nímala, napurigá 'la gainámala senibí alué nóchali newá, alué napu 'we resí lalía ramué.


text: Árgọ̀nù je elimenti kemika kan to ni ami-idamo Ar ati nomba atomu 18. O wa ninu egbe 18 (awon efuufu abiire) lori tabili idasiko awon elimenti. Argonu ni efuufu keta to wopo julo ninu afefeayika Aye, ni 0.93% (9,300 ppm), eyi so di eyi to repete ni ona bi 23.8 bi ti efuufu inu afefeayika tto wopo julo to tele, eyun dioksidi karbonu (390 ppm), ati to po repete ni ona to to 500 bi ti efuufu abiire keji to wopo, eyun neonu (18 ppm). Bi gbogbo argonu yi lo je argonu-40 radiogeniki to wa lati ituka potassium-40 ninu igbele Aye. Ni agbalaaye, argonu-36 ni isotopu argonu to wopo julo, nitoripe o je isotopu argonu to je dida pelu stellar ikojonukleu irawo ninu awon supanofa (awon irawo akomonamona).


text: 1Jíìzọ̀s beè kolí òb nè bàà nen e a ólò nyoonée nvée bõonè vaá nèva kpóó ge kpomá zọ nè ge bomá kọ̀láá íb kom nè zọ̀ ló. 2Òb nè bàà nen e a lẹẹlàa kọlà vóí: Túá gbò beè Sáímọ̀n (e a kọlànà gé Pítà) nè a vígà Ándrù, kọ bé à gboó dú Jém̀z nè a vígà Jọ́ọ̀n, e a dú pá nvín Zẹ́bìdì; 3Fílìp nè Baatọ́lọ̀mù; Tọ́màs nè Máátìù, e a beè olòó lọl kpègè; Jém̀z, e a tẹ̀ kọlà Álfìọ̀s, nè Tádìọ̀s; 4Sáímọ̀n (e a è di zẹ̀ẹ̀ gbò e bà géè bé boo kọ pá Júù á aa kè bá pá Róm̀), bii ló Júdàs Iskárìọ̀t, e a è tú Jíìzọ̀s nvèè bá ọ́b. 5Jíìzọ̀s tú gbò dùùlà bá deè tṍí nè òb nè bàà nen e a lẹẹlàa: “Ó gá sií bon e pá Júù náa tõo à bè bon pá Samérìà. 6Tãa vó, ò síí ló pá Ízràẹ̀l e a ni kyãà aa ló Bàrì belí gbò naanà ból e nen ku dẽe ló á gé lóí. 7Veelii kyãamai kọ, ʽLẹ̀ẹ̀là bel Bàrì a íná ku ló!’ 8Boi gbò kom, kẽei gbò e ba è ù, boi gbò e pọ́lọ́ kom di ló, vaá ò kpói zọ lọlii m gbò nen. Nóo zálìì kpóóí, vóá ó gá kọi ki ló nu e o é náanii nèi gbò není. 9“Ó gá faalai tọ́ọ̀ kà kpègè, 10à bè bẹ̀lẹ̀ kyẽè simaí bọọ kyẽè. Ó gá faalai dõòna kà kọ̀là ló ge nvèà, à bè kpá ká tọ, à bè kpóó té tọ́gà kẽ, boo bée kọ nen e a sí tóm bọ́ ló kọ bà á nèe gyã́á. 11“Kọ̀láá kà pọ̀b bon à bè ńkem bon e o ínàì, zẹẹ́ gbĩi nen e a é láá túi nvee tọ, vaá ò tõonií a tọ dọ̀ tṍó e o é aalií boná. 12Tṍó e o bãi tọ, ò kanai mon gbò e a di tọá kọ, ʽÁ leèi.’ 13Be gbò e a di tọá túi, léé sĩ́ e a aa m bọọ kànà mòn kól á dìvá ló, sõò be bà náa túi ò oomai léé sĩ́á aamai. 14Kọ̀láá kà tọ à bè bon e bà náa túi à bè ge pãanei tṍ ló, ò aalií kĩé vaá ò kpalai ba sãa lọai kè ká tọ. 15M̀ palà ge ló kà kà bel nèi kọ, dee e Bàrì é béélá bel ló gbò nen, mè à é náa sàn pá Sọ́dàm nè pá Gọmọ́rà èlmà pá na kà bon. 16“Ẹvii, mè m̀ lẹẹlài belí gbò naanà ból e bà lẹẹlà tẹlẹ zẹ̀ẹ̀ gbò kpẹẹ̀. Vóá, tẹlẹi dẽe kẽ belii naanà, vaá ò gbọ́ọlẹi ló belii kúkuú kẽ. 17Kuai dẽe ló, mè pá Júù é siíi nvee ba tọ bèèla bel vaá kpọ́i té ló gbẹá ba tọ Bàrì. 18Bà é siíi ele kè sĩ́ gbò e a gé bẹl nè gbò méné boo bée kọ ò gé nyooném̄i nvée. Níí é gboó nèi èèlè ge ló Lé Kpẹa nè gbò e bè níì pá Júù nì tẹlẹ ló ba gbò tule. 19Kọ̀láá tṍó e bà túi simá tõ̀ò bel, ó gá bulai nu e o é kọ́i, à bè gã́ ge sẹlẹ ló. Mè tṍó e tṍó gè ló bel é lée, Bàrì é néi nu ge kọ̀. 20Boo bée kọ Nyómá Káí bọọ Tẹ̀ ní e a gé ló belá tenmaí m é, mè níì boolo nì. 21“Tṍóá, sìgà nen é téní ló a vígà e a nyoone nvée nda nvèè bá gbò nen kọ bà á fẹ́e, vaá sìgà tẹ̀ é náanà gé vó ba gbò nvín e ba nyoone nvée nda. Sìgà nvín é bé dò bá nu ba gbò tẹ̀ nè kà e ba nyoone nvée nda vaá kọ bà á ù. 22Dénè nen é ọ́víi boo bée kọ ò gé nyoonei nvée nda. Sõò Bàrì é duulà kọ̀láá nen e a ĩimà tẹlẹ kùbmà. 23Teelai aalíí bon e bà bíìgèi ló kilíí dõòna bòn. M̀ ló kà kà bel nèi kọ nda, Sã́áná Nen, é dú e bè ò gáà zẹẹ sii tóm bãí dénè bon e a di Ízràẹ̀l. 24“Tọ́ọ̀ nen e a gé nó nu náa el kpãa a nen dò bá. Tọ́ọ̀ kà gyóòlo náa el kpãa a tẹ̀ tọ. 25Nvín e a nyímá nu belí a nen dò bá, à bè gyóòlo e a íe ka belí a tẹ̀ tọ, á õá Bàrì zaa. Vaá be bà láá kolí tẹ̀ tọ kolíe Biẹ́lzìbọ̀l nóo bulàì kọ bà é tú bée e a dú pọ́lọ́ èl vó kolí ló na gbò e bà sígá tọá? 26“Boo bée vó, pọ̀ á gá siíi ló gbò nen. Kọ̀láá nu e a dú gè gbẹẹ́ ke gũa kátogóí é beè dú gè tẹlẹ bàlà kẽ, vaá kọ̀láá nu e a dú gè uu kátogóí é beè dú gè naa kọ gbò nen á nyimá. 27Ó gá gõi nu e m gé gbẹá ke gũa kọ́ nèií. Naanii ní e dénè nen é dã́ nu e m gé sáágá nèií. 28“Pọ̀ á gá siíi ló gbò nen. Bà é láá fẹ́ nom kpá ló nen, sõò bà náa é láá fẹ́ a ból nyíe. Tãa vó, ò siíai pọ̀ ló Bàrì, mè ẹlẹ é láá tú nom kpá ló nè ból nyíe nen nvee ke tõ̀ò bẹẹ ló dáà sã́, vaá kyọ̀ sĩ́. 29“Ńgá kõò á gé ló tọ́ọ̀ nu. Nen é láá oo bàà ọ̀và vaá náa é láá kẹ́ ló lọl ló. Sõò bãànà bé e bà á gé ló tọ́ọ̀ nuá, tọ́ọ̀ ọ̀và náa ólò dọ kẽ ù e bọọ Tẹ̀ náa nè dee. 30À bẽènà boólo, e Bàrì nyímá bãànà gã́ bug pa gyáa e a dìí togó. 31Boo bée vó, pọ̀ a gá siíi, mè boolo bọọlii ló Bàrì elii gbele tõ̀ò ńgá kõò! 32“Nen e a dọ bàlà kẽ elá nè nda kè sĩ́ gbò nen ní e nda é dọna gé bàlà kẽ elá nèe kè sĩ́ ńda Tẹ̀ e a di káála é. 33Sõò nen e a amam̄ sàn kè sĩ́ gbò nen, nda é amànàe gé sàn kè sĩ́ ńda Tẹ̀ e a di káála. 34“Ó gá iei bùlà kọ m beè dù ló ge tú kù̃ùnà mon domá boo bàlà booí. Èègà mon ní e m beè domá é, mè níì kù̃ùnà mon nì. 35M beè dù gé tú èègà mon tẹlẹ gbàà nvín pá gbálà nè a tẹ̀, gbàà nvín pá bia nè a kà, nè gbàà va nè a kà dóm-- 36gbò e a di tọ ló nen ní e bà náa é gbĩ́ gè mònie mii é. 37“Kọ̀láá nen e a vulè a tẹ̀ à bè a kà èlmà nda náa bọ́ ló ge nyooném̄ nvée; kọ̀láá nen e a vulè a nvín pá gbálà à bè a nvín pá bia èlmà nda náa bọ́ ló ge nyooném̄ nvée. 38Nen e bè á gé kpènà ló ge mòn tãàgà vaá ú belí bé e nda é náa, náa bọ́ ló ge nyooném̄ nvée. 39Nen e a gbĩ́ gè kuma a dùm é pèè, sõò nen e a ú boo ge nyooném̄ nvée é íé dùm e bè náa tá. 40“Kọ̀láá nen e a túi tú nda, vaá nen e a túm̄ tú nen e a beè lẹ̀ẹ̀lam̄. 41Kọ̀láá nen e a tú nen kọ́ bùlà Bàrì, boo bée kọ ẹ̀ẹ̀ nen kọ́ bùlà Bàrì, é zọ́e dõ̀ònà a lé kpẽ́, vaá nen e a tú lé nen boo beè kọ ẹ̀ẹ̀ lé nen, é zọ́e dõ̀ònà a lé kpẽ́. 42Palà ge nyimai kọ, kọ̀láá nen e a dõo bãànà pẹẹ tọ́ọ̀ múú nè nen e a bọọ gè kil kẽ zẹ̀ẹ̀ gbò e bà ólò nyooném̄ nvée, boo bée kọ à nyímá kọ à ólò nyooném̄ nvée, mè à íe ge dé kpẽ́ e a dú ló.”


text:
ISO 639-1
ISO 639-1:2002, Àwọn àmìọ̀rọ̀ fún ìṣojú àwọn orúkọ àwọn èdè Àdàkọ:-- Apá 1: àmìọ̀rọ̀ Alpha-2 ni apa kinni ISO 639 awon eseese opagun kariaye fun awon amioro ede. Apa kinni dalelori iforukosile awon amioro leta meji. Awon amioro leta meji 136 ni won je fiforukosile. Awon amioro ti won je fiforukosile je ti gbogbo awon ede agbaye koko.
Awon amioro wonyi je wuwulo kariaye lati se ikekuru ede. Fun apere:
- Yorùbá je sisoju pelu yo
- Geesi je sisoju pelu en
- Igbo je sisoju pelu ig
- Èdè Germany je sisoju pelu de (lati endonym Deutsch)
- Japanese je sisoju pelu ja (botilejepe endonym re ni Nihongo)
- Èdè Swahili je sisoju pelu kw (lati endonym Kiswahili)
- Portuguese je sisoju pelu pt
- Spanish je sisoju pelu es (lati endonym Español)


text: 1Ŋìnó a tà-ká-tà gítí ṛèngbó bà jò Jézù tí Bìndi-Mbíṛì, tí 'viì mì Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì, tí 'viì mì Àbìráámò tí mbe jò ŋa ndâ Ìzìrìyélì 'dáá gî. 2Ŋìnó a ṛè ndâ ká gù Jézù mbe 'bìtà 'do tí Àbìráámò yee tí Dàvídè: Àbìráámò ká jò Ìzákò, Ìzákò giì jò Jàkóbè, Jàkóbè giì jò ndâ Júdàà ta ndâ ná'vindí wó. 3Júdàà giì jò ndâ Pèrézì ta Zérà mítí Tàmárà, Pèrézì giì jò Èzìrónì, Èzìrónì giì jò Rámù, 4Rámù giì jò Àmìnàdábì, Àmìnàdábì giì jò Nàsónì, Nàsónì giì jò Sàlìmónì, 5Sàlìmónì giì jò Bòwázì mítí Rà'ábù, Bòwázì giì jò Òbédì mítí Rútà, Òbédì giì jò Jésì, 6bìndi~ Jésì giì jò Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì. Ŋìnó a ṛè ndâ gù Jézù mbe 'bìtà 'do tí Dàvídè yee tí o bà kaa ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ zà-za gó 'do 'bá mì ndú ya tí~ gí Bàbìlónìyà: Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì giì jò Sólómònì mítí nawù wó Ùráyà, 7Sólómònì giì jò Rèyòbòwámù, Rèyòbòwámù giì jò Àbíjà, Àbíjà giì jò Ásà, 8Ásà giì jò Yòsàfátì, Yòsàfátì giì jò Yòrámù, Yòrámù giì jò Ùzáyà, 9Ùzáyà giì jò Yòtámù, Yòtámù giì jò Àázì, Àázì giì jò Èzìkíyà, 10Èzìkíyà giì jò Mànásè, Mànásè giì jò Àmónì, Àmónì giì jò Yòsíyà, 11Yòsíyà giì jò ndâ Jèkòníyà ta ndâ ná'vindí wó. 'Do bà-i-nò à giì kaa ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ zà-za gó ya tí~ gí Bàbìlónìyà. 12Ŋìnó a ṛè ndâ gù Jézù mbe 'bìtà 'do tí o bà kaa ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ zà-za gó 'do 'bá mì ndú ya tí~ gí Bàbìlónìyà yee tí o bà jò Jézù: Jèkòníyà giì jò Sèlìtìyélì si ndú Bàbìlónìyà, bìndi~ Sèlìtìyélì giì jò Zèrùbàbélè, 13Zèrùbàbélè giì jò Àbìyúdì, Àbìyúdì giì jò Èlìyàkímì, Èlìyàkímì giì jò Àzórì, 14Àzórì giì jò Zàdókì, Zàdókì giì jò Àkímì, Àkímì giì jò Èlìyúdì, 15Èlìyúdì giì jò Èlìyázàrà, Èlìyázàrà giì jò Màtánì, Màtánì giì jò Jàkóbè, 16bìndi~ Jàkóbè giì jò Jùzépè nó mbe kò Màríyà tí nawu Jézù nó tí Bìndi-Mbíṛì nô. 17Muu ndâ gù Jézù mbe 'bìtà 'do tí Àbìráámò tí bu ndâ Ìzìrìyélì 'dáá gî, yee tí Dàvídè tí gbolò gba mì ndâ Ìzìrìyélì a bà 'dòkò bà jò tí tabà~ muu'bì-nje~nà'ô. 'Do tí Dàvídè yee tí o bà kaa ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ zà-za gó ya tí~ gí Bàbìlónìyà 'dáá gî a bà 'dòkò bà jò tí tabà~ muu'bì-nje~nà'ô. 'Do tí o bà kaa ndâ Ìzìrìyélì tí ndâ zà-za gó ya tí~ gí Bàbìlónìyà yee tí o bà jò Jézù 'dáá gî a ndâ 'dakò muu'bì-nje~nà'ô. 18Ṛèngbó bà jò Jézù tí Bìndi-Mbíṛì énô. Ta o tí nò Jùzépè 'vee káa có tí Màríyà tí nawu Jézù tí Bìndi-Mbíṛì jéé gî, káa ndú toko bà sili ta yí lá. Káa kùṛo bà ko yí gí 'bá, Màríyà giì tè nakáyì ta wotí mì Bèṛi-mì-Mbíṛì gî. 19Jùzépè mâ giì ŋò énò, yí giì bàkà có bà dele ndi ndâ i mì wó 'do tàkò Màríyà gbí 'dê có á tàbèngìì, tacó yí a tó 'dakò, káa go bà te nô á ṛo Màríyà mí kùṛo ndâ 'duù tí wó wálá. 20Káa si yí kû koṛo ŋa có tí nò, basìlì mì Mbíṛì giì gì gí muu wó gbí ṛiì, bìndi~ yí giì 'dè có ji yí máa, «Jùzépè, 'viì mì Dàvídè, cì gúku tí bà kò Màríyà tí nawù lo lá. Tacó 'viì tí nò gbí yì wó nò a 'viì mì Bèṛi-mì-Mbíṛì. 21Yí bà jò a 'viì-'dakò, bìndi~ wò bà gbì ṛè wó tí Jézù, tacó yí bà 'vala ndâ 'duù mì yo 'do gbí ndâ vò i mì ndú.» 22I tí nò bàkà tí 'dáá ká tacó wàa có tí nó náa Mbíṛì táánò tuu ta 'bí mbe 'dòkò có mì wó máa, 23«'Bí ngbutu 'vinî bà giì tè nakáyì, yí bà jò 'viì tí nò tí 'viì-'dakò, náa àá bà gbì ṛè wó tí Èmànùwélè (gbí~ máa: Mbíṛì ta ndoo) nó» 'ví dù tí~ tí yúcó. 24Jùzépè mâ giì ziya 'do tí ṛì, yí giì ko Màríyà gí 'bá go có tí nó náa basìlì mì Mbíṛì 'dè ji yí gbí ṛiì nô. 25Káa ndú toko bà sili ta yí lá. Bìndi~ Màríyà giì jò 'viì mì wó, tí 'viì-'dakò, bìndi~ Jùzépè giì gbì ṛè wó tí Jézù.


text: 1Á nīn cáá fookiiyee taapu sá yii: á nīn cɔ́tí tiwan tin pu a mákée, ama aa wāĺ-tì ní ki nyí yii tì bí. 2Fookii un Unimbɔti nib dooooyee yab nìn cááyee pu ní bi ká disindi Unimbɔti cee. 3Fookii un ti cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní ti nyí yii an sá nì u-nyɔɔbundi ní u dū ki náań duulnya, di sá duulnya wanti tin kɔkɔ ti wāĺ nee nyánní dinyɔɔbundi din taa wāĺee poon ní. 4An sá fookii un Abeel cáá Unimbɔti puee di yì-tì saraa un u ŋá ki tīī-uee ŋān̄ ki jítiǹ Kayeen yɔu. U-fookiiu gbanti pu ní u kpántì deedeedaan Unimbɔti cee, kun puee Unimbɔti fɔ̃ɔ̃ u-saraau. U-fookiiu puee, nì min kɔkɔ u kpíìyee, u-bɔti bí bi sòoǹ díǹ. 5Eenɔki fookiiu un u cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní waa kpíì, Unimbɔti yɔ̃oǹ-u ki cáá-u ki jɔ́miǹ u-cee ubɔ kaa ti ká-u. Unimbɔti takaldau poon lī yii Eenɔki nìn péēfáatì Unimbɔti dooooyee ní ki wāatì u dāa nín yɔ̃oǹ-u. 6Unil yaa kaa fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kííyee, udaan kpá kí fáatí-u. Di sá yii un là kí sútiń kí pìl̄ Unimbɔtee máaǹ kí nīn nyí yii Unimbɔti bí, ki tìì bin nyàab̀-u nì dipɔbil dibee ipaati. 7Fookii un Noowee cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní Unimbɔti nín kpáafì-u yii nnyiŋgbeen dòońee, u fɔ̃ɔ̃ ki kíí kaa láá ká-mì, ní ki kíĺ ki bíī kpáà meela un poon u nì u-dicaŋku dàá kɔ́ kí ŋmátée; u-fookiiu un u cáá Unimbɔti puee di dàkā duulnya yab bɔkpil ní úǹ kpántì deedeedaan Unimbɔti nimiin. 8Fookii un Abraam cáá Unimbɔti puee ní Unimbɔti nín yíiń-u ki bí ú yīkì u-tiŋkin kí nīn cá kitiŋ kin u dàá pòon̄ kí tīī-uee nee, ní u lafun yíkì míǹ kaa nyí laakin pú ní u túĺ ki cée. 9Nì fookii un u cáá Unimbɔti puee ní u bàn̄ kitimpooŋkaain ki gāā tanti ki kɔ́ò kii unicaanee, míǹ ní Isaaki nì Jaakɔb bin mun nìn yíkì ki tɔ́kɔǹ dipoondi gbanti puee nìn gāā tantib ki kɔ́ò. 10Di sá Abraam nìn kā ki cí kitiŋkpaaŋŋi kin diiŋŋi Unimbɔti u-ba kítì ki máń, ŋi yú ki pɔ̄ɔ̄yee ní. 11Fookii un Saaraa cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní nì min kɔkɔ u nìn púĺ ki jítì mmaal puee, u ŋúń ki màl̄ ki kpántì ditimbundi na, kun puee u nìn fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii Unimbɔti nín pɔ̃oǹ miŋyee, u dàá ŋá míǹ.^fc^ 12Míǹ ní Abraam unibaanti un púĺ ki jítì mmaal puee màl̄, u-naantiibi būtì nnibiim an kpátì kii iŋmalbijaayee, baa ŋūǹ kí kàaǹ-bi ali kii bi nín kaa ŋūǹ kí kàaǹ dibul din dɔ̄ tiŋku gbandee puee. 13Nì fookii poon ní an nibee kɔkɔ dūu kpíì kaa kpáàā fɔ̃ɔ̃ tin Unimbɔti nìn pɔ̃oǹee, ama bi ká tì nín páaǹní ndan ki dòońee, ní bi jáam̀-tì, ní ki bí yii bíǹ sá binicambi ní ki kɔ́ò duulnyan. 14Bi nín sòoǹ miŋyee dàkà ki cántí-ti yii bi bíī nyàab̀ kitiŋ ní kí nīn kɔ́ò. 15An yaa nìn sá kitiŋ kin poon bi nìn yíkèe pu ní bi yaa nìn bíī yáliŋkée, bi bàà nìn ŋūǹ kí fàtīí nīn gítí niinaa! 16Ama ibaamɔnee, bi nìn baasii nyàab̀ kitimmɔntiii ní, an dàkà yii yilpu tiŋki. An pu ní bi nín yíì Unimbɔti yii bi-Nimbɔtiuee, an kaa cáá-u icoo kun puee u bɔ́ntì-bi kitiŋ ki yɔ́oǹ yilpu. 17- 18Fookii un Abraam cáá Unimbɔti puee di yì-tì ŋyunti ŋun Unimbɔti nìn cɔ́ŋkì-u ki bí yii ú dū u-jipɔmbaabil Isaaki kí ŋá-u saraayee, waa nìn ŋmɔ́ mmɔ́ɔn ki là kí dū-u kí ŋá saraa, nì min kɔkɔ úǹ Abraam ní Unimbɔti nìn pɔ̃oǹ yii: “Isaaki di dàá bùtī a-maaliŋu ŋun dàá dāá fɔ̃ɔ̃ a-yindee.” 19U nìn fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii u yaa dū u-biki ki ŋá saraa ki tīī Unimbɔti, Unimbɔti dàá fàtīí fìkitī-kì, míǹ ní an lafun ŋá kii u fīkitì-kèe. Unimbɔti gíiǹ u-biki ki tīī-u kun puee Abraam ŋman nìn péēkūū-kì ní. 20Fookii un Isaaki cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní u nìn mēēUnimbɔti ki bīiǹ Jaakɔb nì Eesayu pu, án nīn ŋān̄ kí tīī-bi fool boon. 21Fookii un Jaakɔb cáá Unimbɔti puee di yì-tì u nín púĺ ki cīkiǹ ŋkúmee, u mēēUnimbɔti ki bīiǹ Jooseefi biyaamu liitil pu ki nyīī u-kpɔndɔŋu pu ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti. 22Fookii un Jooseefi cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní u nìn nyí yii Unimbɔti dàá dāá nyāntí Israyeel yab Eejipiti tiŋkin, an pu ní u nín púĺ ki tɔ́ob́ ŋkúmee u tùkū-bi ki síiǹ yii bi yaa láā nyántì-bi bi kùǹee, bí dāá kpáaǹ u-kpabiŋ. 23Fookii un Mooisi baa nì u-na nìn cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní bi nín màl̄ Mooisee, bi dū-u ki bál̀ ali iŋmal ita, kun puee bi nín ká kibiki nín ŋān̄ miŋyee baa ti fāŋkì ubɔti marau un u yɔ́oǹ yii bí kpò mbiyaamuee. 24Fookii un Mooisi cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní u nín wíiǹee, u yíì yii waa là kí nīn sá ubɔti Faraaɔn bisal jipɔɔn, 25ki là kí nīn bí Unimbɔti nikitilin bí kpāfì bi-kɔkɔ kí sàaǹ. Míǹ mɔ̄ǹ-u ki jítiǹ ú nīn bí ikpitin ki jīǹ mmɔn ŋun kaa làá yúntée. 26U ká yii, ú jī falaa kii Kriisitoo nín dàá dāá jī uŋyee ŋān̄ ki jítiǹ Eejipiti gaajawanti kɔkɔ, kun puee u nìn wāĺ ipaati in bí nyɔkɔpuee ní. 27Fookii un Mooisi nìn cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní u nìn yíkì Eejipiti tiŋkin, kaa fāŋkì diŋuul din ubɔti fɔ̃ɔ̃yee pu, ní ki ŋúb́ Unimbɔti un baa wāĺee bɔti an píkí gbīm gbim kii u wāĺ-uee. 28Fookii un u cáá Unimbɔti puee di yì-tì u nìn fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti nyɔkɔ ki jíń apibil jiŋaaliu, ki yāntì bi dū ipiiyee fatikuu ki ŋmītì mpunyɔmu pu, an nín dàá ŋá pu ntūun ŋun dàá kpò Eejipiti yab jipɔŋkpilibee ń taa gbēēIsrayeel yab báà ubɔee. 29Fookii un Israyeel yab cáá Unimbɔti puee ní bi dūtì dimɔɔmandi kii kitiŋkuliŋŋee, ama Eejipiti yab mun mākaǹ kí dùtī ní dimɔɔl dū-bi ki náĺ. 30Fookii un Israyeel yab cáá Unimbɔti puee di yì-tì bi nìn cūtì ki cɔ̃om̀ ki māntì Jeeriikoo tiŋki, iwiin iluli dalee agun cúū kpīkitì ki lítì. 31Fookii un Raabi kinimpulaakpaayee nìn cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní baa nìn kūū-u ki kpáaǹ binikpitib kun puee u nìn ŋá tiniti ki fɔ̃ɔ̃ binib bin bi nìn tú bí cù kí cɔ̄ŋkì kitiŋee. 32M dàá gítī lì yii ba? Mpaan kaa bí-mi ḿ sòoǹ Geedeeɔn, Baraaki, Samsɔn, Jeefitee, Dafiidi, Samueel nì Unimbɔti bɔnaatiliibi pu. 33Bi fookiiu un bi cáá Unimbɔti puee di yì-tì ní bi nìn jáà ki jīǹ bibɔtiibi bin kíǹee nì bi-timmu. Biba mun fookiiu pu ní bi yāntì binib ŋáań tin bí deedeeyee, ní biba mun fookiiu pu ní bi fɔ̃ɔ̃ tin Unimbɔti pɔ̃oǹ-bee. Bi cúú biba ki tɔ́ laakin bi kpàá igbikintee ní iaa ŋúń ki tábitì i-nyɔmmu ní kaa nín ŋúń ki ŋá-bi tiba bi-fookiiu pu. 34Ŋŋmi gà lìblib bi téé biba ki tɔ́ poon, an kaa ŋá-bi tiba bi-fookiiu pu. An bàà sá bí kpò biba nì njimu ama fookii un bi cáá Unimbɔti puee bi ŋmátì. Biba nìn būǹ ki pɔ́ɔkì, biba nìn sá ŋwɔsɔfimu bi-fookiiu puee bi kpántì bibaatandambi. Biba fookiiu puee bi cúú bi-nannanliibi. 35Binimpoobi fookiiu un bi cáá Unimbɔti puee di yì-tì bi fīkitì bi-yab bin kpíìyee ki tīī-bi. Bi cúú biba, bi-fookiiu puee, bi kíí bí gbá kí kpò-bi, kun puee bi nyí yii bi dàá dāá fìkitī kí nīn kíǹ ki bí dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee ni. 36Bi bēel̀ biba ki gbáń-bi anaalab, ki gúĺ biba nì ikusaka ki cáā tɔ́ sarka. 37Biba fookiiu un bi cáá Unimbɔti puee, bi yáŋkì-bi ataŋkpee ki kūū, ki sēekìi nābitì biba agin ali, ki dū njimu ki kūū biba. Biba kaa nìn cáá tiba kí pèen̄ see ipii nì iŋoobu gbani ní bi pēē, biba mun sá bisoodambi, ní bi páb́ biba ki sàantí-bi ní bi sáń ki pɔ́otí ajan kɔkɔ. 38Binib gbanti circiriu puee baa bàà máaǹ kí kàl̄ duulnyan doo. Bi nìn yíkí ní ki cá kupɔɔun nì ajoon pu, ki kɔ́ò itaŋkpalɔkɔn nì afalgin ni. 39Unimbɔti u-ba ká yii an nibee kɔkɔ lafun fɔ̃ɔ̃-u ki kíí, ama nì míǹ kɔkɔee, baa nìn fɔ̃ɔ̃ tin Unimbɔti nìn pɔ̃oǹee. 40Kun puee Unimbɔti bɔ́ntì tin sá timɔntiilee ki yɔ́oǹ, kaa dá láá dūu tīī-bi ki cíitì ti-kɔkɔ yaa kpáfèe, ú dūú yàkatī-ti.


text: 1Nda, e m di tọ kpọ́gọ́lọ́ boo bée kọ m̀ sí tóm nè Dõò, gé kọ́ nèi kọ ó tõonii dùm e a bọ́ ló gbò e Bàrì beè kolí. 2Olòó kilmai kpá ló kẽ vaá ò dúi gbọ́ọ́ gbọọ̀ ló kọ̀láá tṍó. Iei ì̃ìmà vaá ò túi vulà súú dẽe ló tumai ene m ge ẹ̀b pọ́lọ́ e ene síi tẹlẹí kẽ. 3Nyómá Káí beè nèi fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló e a bọ́víí naamá t̃ẽ̀ènè kà. Piigai monii kọ ò síìlìì gbaa lóí biilií kẽ. 4Dénè bẹ̀ì bṍónà dú t̃ẽ̀ènè kà nom kpá ló, vaá t̃ẽ̀ènè kà Nyómá Káí e a dì, dìnà gé belí bé e Bàrì beè kolíi kọ ó gbái iei t̃ẽ̀ènè kà ból dẽe sĩ́ naa. 5T̃ẽ̀ènè kà Dõò e a dì, t̃ẽ̀ènè sĩ́ deè ge dẹlẹ́e nyíe boo e a dì, t̃ẽ̀ènè kà ge tú múú logmái e a dì. 6T̃ẽ̀ènè kà Bàrì e a dì vaá dú Tẹ̀ dénè nen, èl boo dénè nen, sí tóm tenmá ló dénè nen, vaá di m dénè nen. 7Kráìst tú a sàn nyíe tẹlẹ boo bu bẹ̀ì dì belí bé e a do a dõ̀ò nu nei naa. 8Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa: “Tṍó e a aà kil kà gbàn deè, a beè faalá gbele tõ̀ò gbò e a beè sii dẽe bé. A beè iégi dõ̀ò nu e a nè gbò nen.” 9Tṍó e a kọ́ “À aà kil gbàn dee,” éé ni e a gé kọ́ é? À gé kọ́ nèi kọ a beè zẹẹ́ dù gé bã kà kè tẽ́ bàlì. 10T̃ẽ̀ènè nen e a beè bã kunu kẽá ní e a kilna gé gbàn deè, vaá dẽ́e zelí dénè kpá káála, kọ bé à láá tú a ló mme m dénè nu é. 11Ẹlẹ ní e “a beè iégi dõ̀ò nu e a nè gbò nen” é: À nè sìgà gbò kọ bà á dú gbò e ẹlẹ, Jíìzọ̀s, lẹẹlà, à nè sìgà gbò kọ bà á dú gbò kọ́ bùlà Bàrì, à nè sìgà gbò kọ bà á dú gbò vee Lé Kpẹa, à nè sìgà gbò kọ bà á dú gbò kù dẽe ló bõ̀òna ló Kráìst nè gbò dò bá. 12À náa vóí boo bée ge sí tóm ló dénè gbò nvín Bàrì sẹ̀ẹ̀ ge sí tóm nè Kráìst vaá tìb gbò e bà dú nom kpa ló Kráìst agẹlẹ, 13dọ̀ tṍó e dénè bẹ̀ì é bṍóná dú t̃ẽ̀ènè kà m bẹẹ zìgà nè bẹẹ gè nyima ló Sã́áná Bàrì vaá gboó dú gbò e e ni kpóno, e bái é láá tùlà dénè kpãa bé e Kráìst tóólá naa. 14Na tóm, née é gboó beliná gbò pá nvín e kọ̀láá kà ãa dò bá nu e a dú belí fùùà fọ́ọ́lọ́ é zẹ́ẹlẹ̀i vaá viigéi kilma sĩ́ nè nvée, vaá naa kọ é zùùgà bã bá gbò dàg e bà nyímá kyèèlè ge kẹ̀ẹ̀mà nen. 15Tãa vó, è é tú vulà súú dẽe ló lomá kà kà bel, e a náa kọ é bọọ kil sĩ́ m kọ̀láá sĩ́ deè e a dì vaá aa deè gbaa ló Kráìst, e a dú togó. 16Tení bá ẹlẹ ní e zivè ka a nom kpá lóí, e dénè a dẽe gá soa ló ene vaá túe naamá t̃ẽ̀ènè kà, bọọ vaá vuá èla m vulà súú dẽe ló, boo tṍó e bu ke tõ̀ò e a dìé ló gé sí ńlẹ tóm é. 17Kátogóí, m̀ gé tú boo bée Dõò nèmài dùùlà bá deè tṍ kọ ó gá kilii sĩ́ gè lavii láb belii gbò e bà náa nyima ló Bàrì, e bà náa ólò bugi togó boo nu e a dọ bélè, 18vaá ba bùlà ólò kuu gín. Ba nyíe aa deè àgà vaá bà náa nyímá tọ́ọ̀ nu. Vó à gboó naa kọ bà á gá ié dùm e a aa bá Bàrì. 19Ba è oo ba kẹ́ẹ, bà tú ba ló oolá kpéè ló vaá naa kọ̀láá íb ból nu e bè náa õoà. Bà náa íe kọ níì ní e bà náanìè benae ló é. 20Nu e boolo beè noi e a kil ló Kráìst níì íb na gbò nu nì! 21À dú kà kà kọ o beè dãi nu e a kilíé ló, vaá dì belí gbò e o gbáàìé ló, ba beè noomài kà kà bel e a di m Jíìzọ̀s. 22A beè dú gè noomài, nyòòmà íb láb e o géè lavii, kọ ó kọọlai bọọ nómá nen e tàn pọ́lọ́ géè kẹlẹ kyọ̀a lọaí ló, 23nè ge kọ bọọ nyómá nè bọọ bug á dú ãa, 24vaá ò nveai ãa nen, e Bàrì dem kọ á belìè ẹlẹ vaá à dọ bàlà kẽ dú kà kà m ge di lèlà vaá di káí. 25Be à dì naa vó, ó gá kpọnai kyáá bel! Kọ̀láá nen á ló kà kà bel nè a vígà m Kráìst, boo bée kọ dénè bẹ̀ì bṍònà dua ló ene m nom kpá ló Kráìst. 26Be sṹg bã́i, ó gá tui sṹg e a bã́iá simai pọ́lọ́. Ó gá nveenii sṹg bilmai dee. 27Ó gá nei deè Pọ́lọ́ Nyómá. 28Nen e a ólò zìb nu á aa ló gè zìb nu vaá gboó tú a bá naamá nu e a dú lé, kọ bé à íe nu, naa ní e ẹlẹ é gboó láá dõo nu nè gbò e bíi di ló. 29Ó gá zigai kọ pọ́lọ́ bel á ààí gã́ dọ kẽ. Tãa vó, bel e o é lói á dú lé bel e a é nveè bá nè gbò e bà dã́ vaá tìbva, nyòòmà íb bíi e a dìvá ló. 30Ó gá naanii nu sṹg nei Nyómá Káí Bàrì, boo bée kọ Nyómá Káí ní e a dú kpĩ́i Bàrì e a dìí ló é. Bàrì néi Nyómá Káí naamá nu e a zógè kọ à íe Dee e a gé dú e Bàrì é náa kọ ó dii pọ́ì. 31Ó gá ienai non nyíe, ó gá dunai kanma kanma ló, ó gá bãnai sṹg. Ó gá kovanai à bè ge onii nen. Ó gá sinai tọ́ọ̀ íb bàg. 32Dui lé ló ene vaá ò tói sàn ene. Iai ló pọ́lọ́ nei ene dì belí bé e Bàrì téní dú ló Kráìst vaá ia ló pọ́lọ́ nè boolo naa.


text:
Èdè Lárúbáwá
Ède Lárúbáwá tabi ede Araabu Ara èdè Sèmítíìkì ni èdè Àrábíìkì (Arabic (Èdè Lárúbááwá)). Àwon tí ó ń so ó tó mílíònù lónà igba gégé bí èdè abíníbí ní àríwá Aáfíríkà àti ìlà-oòrùn-gúsù Eésíà (Asia). Àìmoye ènìyàn tí a kò lè fi ojú da iye won ni ó ń so èdè yìí gégé bí èdè kejì, ìyen èdè àkókún-teni ní pàtàkì ní àwon orílè-èdè tí èsìn Mùsùlùmú ti gbilè. Àwon tí ó lo se àtìpó ní pàtàkì ní ilè faransé náà máa ń so èdè yìí. Ibi tí àwon tí ó ń so èdè yìí pò sí ju ni Algeria, Egypt, Iraq, Morocco, Saudi Arabia, Sudan, Syria, Tunisia àti Yeman. Àwon èka-èdè re kan wà tí ó jé ti apá ìwò-oòrùn tí àwon kan sì jé ti ìlà-oòrùn. Èdè tí a fi ko kòráànù sílè ni a ń pè ní ‘Classical’ tàbí ‘Literary Arabic’. Èdè mímó ni gbogbo mùsùlùmú àgbáyé tí ó tó egbèrún ó lé ogórùn-ún mílíònù ní àgbáyé (1, 100 million) nínú ètò ìkànìyàn 1995 ni ó mo èdè ‘Classical Arabic’ yìí. Olórí èka-èdè Lárúbáwá wà tí ó sún mó èyí tí wón fi ko Kòráànù. Eléyìí ni wón fi ń ko nnkan sílè. Òun náà ni wón sì máa ń lo dípò àwon èka-èdè Lárúbáwá. Púpò nínú àwon tí ó ń so èka-èdè lárúbáwá yìí ni wón kò gbó ara won ní àgbóyé. Méjìdínlógbòn ni àwon álúfábéètì èdè Lárúbááwá. Apé òtún ni wón ti fi ń kòwé wá sí apá òsù Yàtò sí álúfáséètì ti Rómáànù, ti Lárúbáwá ni àwon ènìyàn tún ń lò jù ní àgbáyé. A ti rí àpeere pé láti nnkan bíi séńtérì kéta ni a ti ń fi èdè Lárúbáwá ko nnkan sílè. Nígbà tí èsìn mu`sùlùmí dé ní séńtúrì kéje ni òkosílè èdè yìí wá gbájúgbajà. Wón tún wá jí sí ètò ìkosílè èdè yìí gan-an ní séńtúrì kókàndínlógún nígbà tí ìkosílè èdè yìí ní ìbásepò pèlú àwon ará. Ìwò-oòrùn Úróòpù. Ní pele-ń-pele ni èdè yìí pín sí (ìyen ni pé eléyìí tí olówó ń so lè yàtò sí ti tálíkà tàbí kí ó jé pé eléyìí tí obìnrin ń lò lè yàtò sí ti okùnrin).
- ↑ Procházka, 2006.
- ↑ Ethnologue (1999)
- ↑ Wright, 2001, p. 492.


text: 1Ní bi dū ŋkpaŋkpaan ŋubɔ ki tīī-mi, ŋu náań nì ndɔ ŋun bidimaliibi cáā ŋmàntī ki māā adiin an tèen̄ee, ní ki bí-mi yii: “Yīkìí ŋmàntī Kunimbɔtidii nì nsaraafan, kí kàaǹ bin kɔkɔ bí ku-poon ki jáaḿ Unimbɔtee.” 2Ní ki bí-mi yii: “Yàntī, taa ŋmàntī Kunimbɔtidii cindi din bí mmɔŋki puee, kun puee bi dū niin ki tīī atimbun ŋin kaa nyí Unimbɔtee, bíǹ di dàá tāā circir tiŋki pùb kí tin sāā abin ata nì dijandi. 3M-seeradambi bin m dàá dāá tɔ̄ńee dāa pēē kutukub ní ki sòoǹ m-bɔti kí tin sāā abin ata nì dijandi.” 4M-seeraleeliibi gbantee di sá ɔliifi sufii ili nì fitilab bili bin yú ti-Dindaan un yì kitiŋee nimiinee. 5Ubɔ yaa là kí bīil̀-bee, ŋŋmi ŋubɔ dàá nyānní bi-nyɔmmun ní kí wò bi-nannanliibi, un nyàab̀ kí bīil̀-bee nín dàá dāá kpú miŋyee dee. 6Bi cáá mpɔn kí pìin̄ kutagbɔŋu iwiin in bi dàá dūú sòoǹ Unimbɔti bɔtee utaa ń taa jɔ̃ɔ̃ kitiŋ pu, ki cáá mpɔn kí yàntī nnyim ń kpántí fatiku, ki tí cáá mpɔn kí yàntī animinaaman nín bí tɔbin puee ń jēetí kitiŋ pu ŋyunti ŋun kamaa bi yaa lèe. 7Bi yaa láā sòon̄ Unimbɔti bɔti ki dɔ́òyee, upeel un bí mbookpaanee dàá dāá nyānní kí jáǹ-bi ní kí pɔ̄ɔkiǹ-bi ní kí kpò-bi. 8U yaa kūū-bee, anikpilee dàá gbíntí ki dɔ̄ kitiŋkpaaŋŋi gbanti daŋŋi pu, kitiŋkpaaŋŋee ní bi dū ki nántiǹ Soodɔm nì Eejipiti. Kitiŋ gbanti kibaantii poon ní bi kpáá bi-Dindaan ndɔpuntikaa pu. 9Anikiti, anibul, isoon kɔkɔ nib nì atimbun dàá dāá dāan̄ kí kpèè anikpil gbanti kí tin sāā iwiin ita nì dijandi, baa làá dāá pɔ̄ nsan bí síb́-bi. 10Bi-kúm gbanti puee, an dāa sá duulnya yab kɔkɔ jiŋaal ní, ní bí fàal̀ ní ki pūǹ tɔb tiwan. Kun pu an dāa mɔ̄ǹ-bi mimmee di sá Unimbɔti bɔnaatiliibi bili gbantee nìn kɔ́ǹ-bi diniminaamandin. 11Ama iwiin ita nì dijandee boonee, Unimbɔti yāntì ŋfām dɔ́miń ki kɔ́ bi-ni, ní bi fīkitì, ní tifaandi cúú bin yú ki kpèé-bee. 12Bi yáatìi yúlèe ní ki gbìl̄ nneen ŋubɔ sòon̄ní yilpu mpɔn yii: “Jɔ̄mìḿmaan doo!” Bi-nannanliibi yú ki kpèé-bi míǹ ní bi yíkìi nín jɔ́ḿ yilpu ki tin kɔ́ atagban ni. 13Dicilpu niinee, kitiŋ cīŋkì ŋkpitim pu, bi yaa yākatì kitiŋ gbanti diiŋŋi saalaa puee, diba pu lēēki lítì ní binib kutukub biluli kpíì. Ní tifaandi kɔ́ bin kíǹ kaa kpíìyee, ní bi bí ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti un yì yilpuee. 14Mbusuliliiti jítì, utataati di dàá bàń kɔŋkɔnnee. 15Ntūun nluluútee búń ŋu-kantándee, ní ineen kupaau sòon̄ní yilpu mpɔn yii: “Duulnya beel kpántì ti-Dindaan nì u-Kriisitoou beel ní kɔŋkɔnnee, úǹ di dàá nīn péēkā di-pu kí nīn cá jaanjaan.” 16Ní bikpilib mmuŋku nì binaa bin kā bi-beejaliŋ pu Unimbɔti ceeyee lítì dicincibil u-nimiin ki bí ki nyɔ́ŋkí-u, 17yii: “Ti-Dindaan Unimbɔti ipɔn kɔkɔ daan, sii un nìn bí ki gbíntì ki bée, ti jáam̀-si a nín dàkā a-pɔŋkpaaŋŋu ki jíń dibeelee pu. 18Atimbun nìn gíí a-pu diŋuul, ama ŋyunti bāań á dàkà-ŋi a-ŋuul nín sá puee, kí sòoǹ bitaŋkpiibi bɔti. Ŋyunti bāań dee á pà a-tɔntɔnliibi bin sá a-bɔnaatiliibee paati, nì bin kɔkɔ sá a-yab ki fàŋkí-see, bikpaambi nì ŋwaamu. Ŋyunti bāań dee á kúntí bin bí ki nàantí duulnyee.” 19Ní bi cúú yilpu Nimbɔtidiiku ki pīitì ní bi ká dipoondi dakaau yú Kunimbɔtidiin. Niinee ní an bíī ŋmɔ́ò ki tátí kii utaayee, ní m gbìl̄ dibintiŋkpaandi pu, ní kitiŋ cīŋkì ŋkpitim pu, ní ataanyiŋkumbil lítí.


text: 1M-nabineeŋkaamu, ní taa nín̄ máká bin kɔkɔ bí yii Unimbɔti Fām di yàntī bi sòoǹee pu, ama ní cɔ̄ŋkì kí dáań kí kpèè yii an sá Unimbɔti Fāmaaan arasinii ubɔ di yàntī bi sòoǹ ní. Kun puee bin mɔ́ntí yii bi sá Unimbɔti bɔnaatiliibee gbɔ́otì duulnyan tikpil. 2Kun di dàá yàntī ní béé un Unimbɔti Fām kpòotēe di sá un di yaa lì nì ibaamɔn yii Yeesu Kriisitoo kpántì unil ki dɔ́miń duulnyanee, mimmee Unimbɔti Fām di yāntì udaan sòon̄. 3Un yaa yíì ki bí yii Yeesu kaa kpántì unil ki dɔ́miń duulnyanee, an kaa sá Unimbɔti Fām di yāntì udaan sòon̄, an sá Kriisitoo nannanliu fām. Ni nìn péē gbìl̄ yii unannanli gbanti dàá dāan̄, ama u pūtì kpáàā bāań ki bí duulnyan. 4M-biyaamu, nimbi sá Unimbɔti yab ní, an pu ní ni jáń ki jíń bin mɔ́ntí yii bi sá Unimbɔti bɔnaatiliibee. Kun puee Unimbɔti Fām min bí ni-nee pɔ̄ɔ̄ ki jítiǹ Sitaan un bí duulnyanee. 5Binyimɔndambi gbanti, bíǹ sá duulnya yab ní. Bi sòoǹ tin duulnya nyée ní, míǹ pu ní an mɔ̄ǹ duulnya yab pílfíǹ-bi. 6Ama timbi sá Unimbɔti yab ní. Un yaa nyí Unimbɔtee di pílfíǹ-ti, un kaa là kí pīlfiǹ-tee kaa sá Unimbɔti yɔu. An di yì-tì ní ti ŋūǹ kí gàntī Unimbɔti Fām min sá ibaamɔnee nì Sitaan yam min mɔ́ntée. 7M-nabineeŋkaamu, tí nīn néeń tɔb, kun puee dineendi nyēeń Unimbɔti cee ní. Mimmee, sii un yaa cáá dineendee di sá un Unimbɔti fātìi màl̄ mpɔmee, ki nyí Unimbɔti mun. 8Sii un yaa kaa cáá dineendee kaa nyí Unimbɔti, kun puee Unimbɔti di sá dineendi. 9Kun yāntì ti ká dineendi din u cáá ti-puee di sá u dū u-Jipɔmbaabil ki túnní duulnyan, tí ŋmā kí ká dimaŋfal u-pu. 10Kaa sá timbi di péé ki néeń Unimbɔti, an sá Unimbɔti di péé ki néeń timbi, ní ki dū u-Jipɔɔn ki túnní ú kpú tí ká ti-kpitii pɔ̄tam, míǹ di dàkà dineendi. 11M-nabineeŋkaamu, Unimbɔti yaa néeń-ti míǹ bulfee, ti mun máaǹ kí nīn néeń tɔb. 12Ubɔ kaa péēká Unimbɔti dalba, ama ti yaa néeń tɔbee, Unimbɔti bí ti-ni, ní u-neendee bí ti-ni tiŋman. 13Kun di yì-tì ti béè yii ti bí Unimbɔtin, ú mun bí ti-nee, di sá u-Fām min u tīī-tee pu, 14ní ti ká ki béè, ki kíǹ ki tùkù binib yii ti-Baa Unimbɔti dū u-Jipɔɔn ki túnní ú dāan̄ kí nīn sá duulnya Fiiliu. 15Sii un di yaa lì nì ibaamɔn yii Yeesu sá Unimbɔti Jipɔɔnee, Unimbɔti bí a-ni ní si mun bí Unimbɔtin. 16Timbi béè dineendi din Unimbɔti cáá ti-puee ní ki fɔ̃ɔ̃-dì ki kíí. Di sá yii Unimbɔti di sá dineendi; un yaa cáá dineendee, udaan bí Unimbɔtin, ní Unimbɔti mun bí udaan ni. 17Kun di dàkà yii a néeń-u tiŋmanee di sá, daliŋkin Yeesu dàá dāá sòoǹ binib bɔtee, sii dāa cáá dimákal u-nimiin ní, kun puee a-bimbim min a bí duulnya nee nee nì u-yam náań. 18Sii un cáá dineendee kaa fàŋkí, kun puee dineembaamɔndi jì tifaandi ní. Ditafadaaldi di cāabìń tifaandi, míǹ puee, sii un cáá tifaandi a-nee kaa cáá dineembaamɔndi dee. 19Kun pu timbi néeń-uee di sá úǹ di péé timbi dineendi. 20Ubɔ yaa bí yii: u néeń Unimbɔti, ní ki yaa ná u-nabikee, udaan sá unyimɔndaan. A yaa kaa néeń a-nabiki kin a wāĺee, a dàá ŋá mana ní kí nīn néeń Unimbɔti un saa wāĺee? 21Mara un Yeesu tīī-tee sèé yii, sii un yaa néeń Unimbɔtee máaǹ kí nīn néeń a-nabiki mun.


text: 1Tṍó e Jíìzọ̀s ni ló dénè belí nè gbòa lọ̀l, à gboó íná Kapánìọ̀m. 2Ene nen togó gbò bé pá Róm̀, e a ólò tulè vòò tub nen bé, beè di kĩé. A beè ié nvín tọ e a è palà ge leemáe e kpá lóe beè gboó zọ̀, e sia ńkem à gá è ù. 3Tṍó e nen togó gbò béá dã́ nu e a kil ló Jíìzọ̀s, à gboó lẹ̀ẹ̀là sìgà gbò kà nen pá Júù kọ bà á bànie kọ á dù gé boè a nvín tọ. 4Bà gboó sí ló Jíìzọ̀s gé palà ge bànie kọ, “Gbálài bọ́ ló kọ ó nvèè bá nèe, 5boo bée kọ à vule beéle, pá Júù, vaá a è tìb ene kà tọ Bàrì nèi.” 6Boo bée vóá, Jíìzọ̀s à gboó zọ̀va gbá tọ. Tṍó e a ni íná kù ló tọá, nen togó gbò béá beè gboó lẹ̀ẹ̀là pá a kóò kọ bà á síé ló gé kọ, “Tẹ́ẹ̀, ó gá pee o tṍó, boo bée kọ ním bọ́ ló kọ ó dú nà tọ, 7vaá ním bọ́na gé ló kọ ḿ dúní ló. Gbẹá gé kĩ e o dìa ló bel, mè nà nvín tọ é bóá. 8Nda di ke lẹ̀ẹ̀là vaá iena gé gbò bé e nda gé lẹẹlà bel ló. Nen e m lẹẹlà tóm e a dìvá gbàà ólò sì, vaá nen e m kólì ólò dù. Kọ̀láá nu e m kọ́ nà gyóòlo á naa, ní e a ólò naa é.” 9Tṍó e Jíìzọ̀s dã́ naa vó, a beè gboó palà ge bọọé ló, naa ní e a kììa kẽ ló bel nè bõ̀ònà gbò e a dìé nvéeá kọ, “M̀ kọ́ nèi kọ m̀ gáà mòn tọ́ọ̀ nen e a di bãànà Ízràẹ̀l e a láá dẹlẹ nyíe boo Bàrì belí gbálài!” 10Tṍó e pá kóò e ba è sí lẹ̀ẹ̀la tómá ni ooa kẽ iná tọ nen togó gbò béá, bà gboó mòn kọ kpá ló nvín tọá a válí. 11À zila dõòna dee, Jíìzọ̀s à gboó sí ene kà bon, e a kọlà Néìn, vaá gbò e bà ólò nyoonée nvée nè gbele tõ̀ò gã́ bug nen beè dìé ló. 12À gé íná gé ból gbọọ boná, à gboó mon pélé tã́á gbò e bà gé dalà íí nen tenmá. Gbálà e a úá dú áá nvín e a di bá a kà e a dú va tãa. 13Tṍó e Dõò moníe, à gboó tóe sàn vaá kọ́ nèe kọ, “Ó gá toná.” 14À gboó lele tọ sí ló kpàìa gé tọ́ bá ló. Gbò e a géè dàlà à gboó elá. Jíìzọ̀s à gboó kọ, “Nvín ãa gbálà, kẽ̀èà, aa boo!” 15Nen e a beè ùa à gboó aa boo ĩì tẽ́ kẽ vaá dàlà togó ló bel. Jíìzọ̀s à gboó naa kọ á kyãà kil ló a kà. 16Kọ̀láá nen e a di kĩé beè gboó zììa bá pọ̀ vaá õá Bàrì zaa kọ, “Gbele nen kọ́ bùlà Bàrì a ínaí zẹ̀ẹ̀, vaá Bàrì a dú gé dùùlà pá a gbò!” 17Lé Kpẹa e a kil ló Jíìzọ̀s beè gboó zààlà dénè ke tõ̀ò e a di Judíà nè gbò bon e a di ku ló. 18Gbò e bà ólò nyoone nvée Jọ́ọ̀n, Nen Lógmà Múú, beè kpẹ́á dénè gbò nuí nèe. Jọ́ọ̀n à gboó kolí bàà ọ̀và, 19vaá lẹ̀ẹ̀lava simá ló Dõò kọ bà á bĩináe kọ, “É kọ olo ní nen e Jọ́ọ̀n beè kọ à é dú é, sẹ̀ é ẹ̀bmà dẽe dõòna nen é?” 20Tṍó e gbòa ni íná ló Jíìzọ̀s, bà gboó kọ́ nèe kọ, “Jọ́ọ̀n, Nen Lógmà Múú, lẹẹlai kọ é bĩináni kọ, ʽÉE kọ olo nen e ẹlẹ beè kọè kọ à é dúá, sẹ̀ é ẹ̀bmà dẽe dõòna nen é?’ ” 21Kà lèlà tṍóá, Jíìzọ̀s a bó gbele tõ̀ò kom, kpoá zọ lọl m gbele tõ̀ò nen vaá naa kọ gbò gímá dẽe á mòn nu. 22À gboó aalá nèva kọ, “Ooaí kẽ gé kọi nu e o monìì nè nu e o dã́ì nei Jọ́ọ̀n: Gbò gímá dẽe mon nu, gbò kọ̀và à kyãà, gbò e pọ́lọ́ kom beè dọ ló à boá, gbò káá tṍ à dã́ nu, gbò e a beè ù à kpáá di dùm vaá gbò tãa gé dã́ Lé Kpẹa. 23Léé sĩ́ di ból nen e bè náa íe bàà bàà bùlà kilmam̄ ló!” 24Tṍó e gbò e Jọ́ọ̀n beè lẹ̀ẹ̀là tóm ni aà, Jíìzọ̀s beè gboó ló nu e a kilíe ló nè bõ̀òna gbò e a beè di kĩé kọ: “Tṍó e o beè sii ló Jọ́ọ̀n boo kpáá bàlà ólá, nen e o é doolei ló éé ní e o beè ẹbmai dẽe gè monii é? É kọ kpóó tọ víl e fọ́ọ́lọ́ gé lẹ́ẹ̀lẹ̀? 25Sẹ̀ éé ní e o beè sii gé ẹvii é? Nen e a nveà zẹ́gẹ́? Be vó, ò gá è sií tọ méné, mè kĩé ní e gbò e a nveà zẹ́gẹ́ vaá tõo gbàà gyọ́ ólò dì e! 26Kà éé ní e o beè sii gé ẹvii é? É kọ nen kọ́ bùlà Bàrì? M̀ zigà naa vó, sõò à bọọ èl pọ́ì nen kọ́ bùlà Bàrì. 27Boo bée kọ ẹlẹ ní e Kpá Káí ló bel kilma ló é, kọ: ʽBàrì kọ, M̀ é lẹẹlà nà nen lẹ̀ẹ̀la tóm kọ á gyàni sĩ́ gé sí tóm ló èèlè sẹ̀ẹ̀ni.’ 28M̀ kọ́ nèi kọ Jọ́ọ̀n bọọ èl kọ̀láá nen e a beè mèà. Sõò nen e a palà ge kil kẽ zẹ̀ẹ̀ gbò e Bàrì gé lẹẹlà bel bọọ èlìe.” 29Tṍó e bà dã́ naa vóí, dénè gbò e a è di kĩé, bií ló gbò lọl kpègè, beè gboó leelà Bàrì, boo bée kọ ba è zigà kọ Jọ́ọ̀n á tú múú logmàeva. 30Sõò pá Fárèsì nè gbò nóòmà Log beè kìn ge naa nu e Bàrì gbĩ́ kọ bà á naa, boo tṍó e bà náa è zìgà kọ Jọ́ọ̀n á tú múú logmàeva. 31Jíìzọ̀s beè gboó kil sĩ́ kọ, “Éé ní e ḿ gboó tú gbò e a di deeí doolé ló é? Éé ní e bà bélí é? 32Bà bélí gbò pá nvín e bà di ĩ́ì tẽ́ kè ki. Na gbò nvíná kova ló na gbòa kọ: ʻÈ kpá nu nèi kọ ó zovii, vaá nóo zovìì! È sẹlẹ kè tó nèi kọ ó toi, vaá nóo tóì!’ 33Tṍó e Jọ́ọ̀n, Nen Lógmà Múú, dú vaá kalí gyã́á, kalí míí, ò kọi kọ, ʽZọ dìé m!’ 34Tṍó e nda, Sã́áná Nen, gá dú vaá dé gyã́á, ṍ míí, gbò nen à kọ, ʽẸlẹá ela nen gọ̀l òò nè nen õ̀ míí. À zọ gbò lọl kpègè nè gbò e a íe pọ́lọ́ bée naaá nu!’ 35Sõò gbò e a tú nyìmà nu Bàrì ní e bà ólò tú tẹlẹ bàlà kẽ kọ a lelà e.” 36Ene nen Fárèsì beè kolí Jíìzọ̀s kọ á dù gé zọ̀e deè gyã́á. Jíìzọ̀s à gboó sí a tọ vaá ĩì tẽ́ kẽ dé gyã́á. 37Tṍó e ene kà ńnváá kùnà kúnà e a di boná ni dã́ kọ Jíìzọ̀s di tọ nen Fárèsì e a gé dé gyã́á, à gboó faalá ene lóló kpée kpée nu ló nóo domá. 38À gboó téní dú deè nvée Jíìzọ̀s, vaá elá kìlmàé pálàa ká tọ. À gboó tò, naa ní e gĩ́i e a ààé dẽe beè olòó kàlàé boo ká tọ. Tṍó e a tú gyáa e a dìé ból fãàmà vaá pyovíe ká tọ, à gboó lẹlẹ̀ a kpée kpée nu ló nóo. 39Tṍó e nen Fárèsì e a beè kolí Jíìzọ̀s ni mon níí, à gboó ló m a nyíe kọ, “Be gbálài è dú kàà nen kọ́ bùlà Bàrì, à gá è nyimá ló íb pá bia e a gé tọ́e bá ló, boo bée kọ à di m pọ́lọ́ dùm.” 40Bé Jíìzọ̀s beè nyimá nu e a di bùlà nen Fárèsìa, à gboó kolíe kọ, “Sáímọ̀n, m̀ íè nu e m é ló nèni.” Sáímọ̀n à zìgà kọ, “Níá lé, e Nen Dò Bá, ni ló.” 41Jíìzọ̀s à gboó dàlà togó kọ, “Bàà nen beè sii kom bá ene kà gbálà e a ólò nè bọ́ọlẹ̀ kpègè. Ene nen síi kom bóó nè vòò tub kpègè, na kà nená à sii kom bàà tub nè òb kpègè. 42Pálàa ọ̀và náa beè láá kpẽ́ ba kom nèe. À gboó ia ló nèva. Mée gbàà pálàa není ní e a é palà ge vùlè gbálà e a ólò nè bọ́ọlẹ̀ kpègèa é?” 43Sáímọ̀n à aalá bé e a dìé bùlà naa kọ, “Nen e a beè sii kom gbele tõ̀ò kpègèa.” À kọ́ nèe kọ, “Ò láá aalá.” 44Jíìzọ̀s à gboó kììlà sĩ́ kpee pá biaá, vaá bĩiná Sáímọ̀n kọ, “É kọ ò monì gé pá biaí? M beè bã̀ o tọ, vaá nóo tú múú logmám̄ ká tọ, sõò ẹlẹ tú a gĩ́ì tó logmá vaá tú gyáa e a dìé ból fãàmà. 45Nóo palà ge túm̄, boo bée kọ nóo pyovím̄ gã́, sõò tã́gíní tṍó e m beè dù, ẹlẹ náa aa ló gè olòó pyovím̄ ká tọ. 46Nóo tẹlẹ̀m̄ nóo ból, sõò ẹlẹ tú a lé nu ló nóo lẹlẹ̀m̄ boo ká tọ. 47Boo bée vóí, gbele pọ̀b vulà dẽe ló e a zógè tẹ́lẹ bàlà kẽ kọ Bàrì ia ló gbele tõ̀ò a pọ́lọ́. Nen e bà ia ló ńkem nèe, íe ńkem vulà dẽé ló.” 48À gboó kọ́ nè pá biaá kọ, “M̀ ia ló dénè o pọ́lọ́.” 49Dénè gbò e bà géè gbá dé gyã́á kĩé beè gboó bĩiá bel kọ, “Níí mó kà nen e a iana ló pọ́lọ́ é?” 50Sõò Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nè pá biaá kọ, “Bàrì duulàni boo bée kọ ò dẹlẹ́m̄ nyíe boo. Á leeni.”


text: 1Pantikooti wiiŋŋu dalee, bi-kɔkɔ nìn kpáfì ki bí dibɔɔbaantiil. 2Dicilpu kpalaayee, kuwoou kubɔ nyánní yilpu kii kubuŋkpaaŋŋu kubɔee, ní ki dɔ́miń ki gbí kudii kun poon bi nìn kēe. 3Ní iŋmi iba bāań-bi, i bí kii alimbilee, ní ki cúū yākatì tɔbin ní ki tɔ́kɔǹ báà ŋma pu. 4Ní Unimbɔti Fām sīntìń ki kɔ́ bi-kɔkɔn mmɔntiim, ní bi kíǹ ki sòoǹ isooncaan in Unimbɔti Fām tīī-bi bí sòoǹee. 5Iwiin gbantee, Juuda yab bin nɔ́ɔ́ marabee nìn dɔ́miń Jeerusaleem, ki nyánní atimbun ŋin kɔkɔ bí duulnyanee. 6Kuwoou bíī gèe, ní samaa sáǹní ki bāańee, ní ki gítī bākatì, kun puee bi-kɔkɔ nìn gbìl̀ bi-soonin binibee nín sòoǹ puee. 7Ní bi bākatì seeee, an ŋá-bi bitii, ní bi kíǹ ki bíī sòoǹ nì tɔb yii: “Bin kɔkɔ sòoǹ nee kaa sá Gaaliilee yabaaa? 8Kin, an ŋá mana ní ti-kɔkɔ nee gbìl̀ nì ti-timmu sooni poon tin bi sòoǹ nee? 9Ti-kansikin biba sá Paati, biba sá Meedi, nì Eelam, biba mun sá Meesoopootamii nì Juudee, nì Kaapaadɔsi nì Pɔnti nì Asii nì 10Frijii nì Paŋfilii nì Eejipiti nì Liibii jandi din pìlīǹ Siireenee yab, nì bin kɔkɔ nyánní Roomee. 11Biba sá Juuda yab, ní biba mun sá binicambi bin fɔ̃ɔ̃ Juuda yab marabee, Kreeti yab nì Bilaalibub. Kin, an ŋá mana ní ti gbìl̀ bi sòoǹ Unimbɔti tunnyaaŋŋi bɔti timbi kɔkɔ soonin?” 12Ní bi bākatì, kaa ti nyí tin poon ní bi bée, ní ki kíǹ ki lì tɔb ceeni yii: “Ba bɔti nín sèé dee?” 13Ama biba nìn bí ki bèel̄-bi, yii: “Bi nyùn̄ ndaam ní ki gbí!” 14Niinee ní Piyeer yáatìi yúl̀, u nì akpambal sala nì dibee, ní ki yɔ̃oǹ dinyɔɔbundi ki téeń mpɔn ki bí-bi yii: “Nimbi Juuda yab, nì nimbi bin kɔkɔ kɔ́ò Jeerusaleemee, ŋátímaan ni-tafaliŋ kí pīlfì tibɔti tin m dàá sòoǹ nee. 15Binib nee kaa gbí ndaam, kii nimbi nín dàkafī puee, kun puee an dáá sá ntaafaawìiń ní. 16Ama tin ni wāĺ nee, Unimbɔti bɔnaatiliu Jooweel nín nìn lī puee dee yii: 17Unimbɔti bí yii: 'Iyuntijoolkaayee, m dàá dāá yàntī m-Fām ń kpákatiń unil sá kamaa pu, ni-jipɔmbi nì ni-bisalib dāa nàatī m-nyɔɔbuŋŋi, ni-naacimpɔmbi dāa wālfí tin dòońee, ní ni-jaŋkpilib mun dāa dámintí tidamintiil. 18Ibaamɔn, iwiin gbantee, m dāa yàntī m-Fām ń kpákatiń m-tɔntɔnliibi bininjab nì binimpoobi pu, ní bí nàatī m-nyɔɔbuŋŋi. 19M dāa ŋáań maamaacib yilpu, ní kí dàkà tidaandi taapu, ní ká fatiku, ŋŋmi, nì ŋŋminyiim. 20Ŋwìiń dāa kpántí dibɔmbɔndi ní uŋmal ń kpántí kii fatikuee kí wàatī ní ti-Dindaan wiŋkpaaŋŋuee nyooti ń nín bàń. 21Niinee, un sá kamaa yaa láā fɔ̃ɔ̃ ki kíí ki mēēti-Dindaanee dāa kāntí difiil.' 22“Israyeel yab, pīlfìmaan tibɔti nee. Unimbɔti yāntì Yeesu Naasaareeti yɔu ŋáaǹ maamaaci tuuŋŋi nì tidaandi ni-kansikin, ki dàkā-ni yii úǹ di lafun túnní-u ni-cee, kii nimbi ni-ba nín nyí puee, kun puee tikɔkɔ jítì ni-nimiin ní. 23Kii Unimbɔti nín nyí ki là, ki lēēki yɔ́oǹ puee, ní ni dū-u ki tīī binikpitib kpáá-u ndɔpuntikaa pu ki kūū-u. 24Ní Unimbɔti fīkitì-u, ki bútì-u ŋkúm kusakai. Kun puee ŋkúm kaa ŋūǹ kí nīn ŋúb́-u. 25Ali kii Dafiidi nín nìn sòon̄ min u-puee yii: 'M wāĺ ti-Dindaan ŋyunti sá kamaa m-nimiin, tiba kaa làá ŋá-mi kun puee u tíkí-mi m-ŋaŋgiil pú. 26Míǹ puee m bí dipɔɔpindin ní ki sòoǹ an mɔ̄ǹ-mi. Nì min kɔkɔ m-wunti bí iwɔfinee, m máká yii m dàá dāá fàtī kí ká dimaŋfal, 27kun puee aa làá dāá fá-mi ditaŋkpiilin, kaa làá yàntī a-tɔntɔmmɔntiu un a lēēyee wunti ń sūū. 28A yāntì m béè dimaŋfal sambiyaamu, a-nimiin ní a dàá dāá gbéeǹ-mi dipɔɔpindi.' 29“Nnabiyaamu, càntī ḿ mòtīí tùkùmaan-ni ti-naanja Dafiidi bɔti. U kpíì ní bi síb́-u, u-kaakul gbíntìi dáá bí ti-kansikin ali nìn díǹ. 30Dafiidi nìn sá Unimbɔti bɔnaatiliu ní. U nìn nyí Unimbɔti nín pūtì ki pɔ̃oǹ-u yii u dàá dū úǹ Dafiidi naantiiu ubɔ kí kàan̄ u-beejal puee. 31An nìn sá Kriisitoo fìkititam pu ní u nìn sòon̄ ki yɔ́oǹ yii: 'Waa làá dāá gbíntí ditaŋkpiilin, u-wunti mun kaa làá dāá sūū.' 32“Yeesu gbanti ní Unimbɔti fīkitì, timbi kɔkɔ ká ki sá seeradambi. 33Ti-Baa Unimbɔti kāaǹ-u yilpu u-ŋaŋgiil pú, ní ki tīī-u u-Fām, kii u nín nìn péēpɔ̃oǹ puee. Tin tin ni wāĺ ki gbìl̄ kɔŋkɔnneeyee, Unimbɔti Fām min Yeesu tīiń-tee tuuŋŋi dee. 34Di sá Dafiidi u-ba kaa nìn jɔ́m̀ yilpu, ama ki mun lī ki síiǹ yii: 'Ti-Dindaan tùkū m-Dindaan yii: Kàl̄ m-ŋaŋgiil pú 35kí nīn cí ŋyunti ŋun m dàá dāá yàntī á nīn kíǹ ki tɔ́kɔ́ a-nannanliibi puee.' 36“Israyeel maaliŋu kɔkɔ, béémaan nì ibaamɔn poon yii, Yeesu un ni kpáá ndɔpuntikaa puee, Unimbɔti dū-u ki ŋá ti-Dindaan ki lēēyii ú nīn sá Kriisitoo.” 37Bi nín gbìl̄ tibɔti gbantee, ní bi-pɔbiliŋ máĺ tiŋan, ní bi fātìi bālfì Piyeer nì akpambal ŋin kíǹee yii: “Ti-nabiyaamu, mimmee, ti dàá ŋá mana?” 38Ní Piyeer kíí-bi yii: “Fámaan ni-kpitii, bí fàl̀ báà ŋma Unimbɔti nyim Yeesu Kriisitoo yindi pu, ní ní nín ká ni-kpitii pɔ̄tam, kí wàatī ní Unimbɔti ń nín pɔ̄-ni u-Fām. 39Kun puee u-poondi gbanti sá ki tīī nimbi, nì ni-biyaamu, ki kpáaǹ bin bí ndanee, nì dinikitikpaandi din kɔkɔwoooo ti-Dindaan ti-Nimbɔtiu dàá dāá yíińee.” 40Piyeer gítī yɔ̃oǹ anyɔɔbun tikpil ki sòoǹ ki sáŋkí-bi yii: “Nyāmaan waanee nib bin nɔ́ɔ́ isaŋkpitee kansikin, kí kámaan difiil!” 41Bin fɔ̃ɔ̃ Piyeer bɔti ki kííyee yāntì bi fùl̄-bi Unimbɔti nyim. Yaadal wiiŋŋuee, binib bin kútì Yeesu boonnooliibi puee wíiŋŋu bàn̄ kutukub bita nyɔkɔm. 42Bi nìn pɔ̄ɔntí bi-ba ki bífí tin akpambal dàkà-bee, ki kpáfí kinyɔɔbaantiii nì kunabitiiun, ki jīǹ ti-Dindaan jikaati, ki kpáfí dicilpu ki mèé Unimbɔti. 43Tifaandi nìn kɔ́ báà ŋma maamaacib nì tidaandi tin akpambal nìn ŋáańee pu. 44Bin nìn fɔ̃ɔ̃ ki kííyee nìn kpáfí dibɔbibaantiil, ní báà ŋma wanti nìn sá ki tīī bi-kɔkɔ. 45Bi nìn nyáfí bi-sati nì bi-wammɔntiiti, ní ki yàkatī ki tìì báà ŋma nín máaǹ puee. 46Kutaa kamaayee, bi nìn dòoń múlmul Kunimbɔtidiin dicilpu ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti, ki kpáfí akiti akiti adiin ni ki jīǹ ti-Dindaan jikaati, ki jīǹ tijikaal nì dipɔɔbaantiil nì dipɔɔpindi poon, 47ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti. Ní samaa kɔkɔ nìn néeń bi-bɔti. Ní kutaa sá kamaayee, ti-Dindaan gbēentí bin kāntí difiilee wíiŋŋu.


text: 1M beè gboó mòn dõòna kà dooà ló nu sĩ́ káála. A dú nu e a bọọ vaá dú dù̃ùnè. Àlàbà kà nyómá tóm Bàrì beè faalá àlàbà kà kpọ̀ té, e a dú kùbmà kùbmà nvée kpọ̀ té Bàrì, boo bée kọ na gbò kpọ̀ téí ní e a é ḿmè sṹg e a di gbàà Bàrì e. 2M beè gboó mòn nu e a bélí pene ẹ̀à sĩ́, e pììà sã́ nè ẹ̀ẹ̀. M beè mònnà gé gbò e ba è bé nom kọ̀la nè a belaá nè nen e bug nu doga dì tõ̀ò a béeá èl bá. Ba beè di élá kpàn pene ẹ̀à sĩ́á, vaá gòmà e Bàrì beè nèva beè dìvá bá 3e bà géè ọ́lí sọ́l Mózìs, e a dú nen tóm Bàrì, nè sọ́l Nvín Naanà Ból, kọ: “Ẹ̀b bé e o bá tóm bọọ vaá dú dù̃ùnè naa, e Dõò Bàrì e o íè dénè lẹ̀ẹ̀là bel, à! Ẹ̀b bé e o èèlè lelà vaá dú kà kà naa, e Méné bàlà boo, à! 4Mée ní e bè náa é sííáni pọ̀ ló vaá nvèè ka ló o bée, e Dõò, e? Áá olo ní e o di káí é. Dénè gbò nen é dú gé kumí sĩ́ kẽ nèni, boo bée kọ dénè nen mon kọ ò lelà.” 5Níí téní àà vaá m̀ gboó mòn nu tọ àn káí e bà kuulà seele ló Tọ Kàn Káí e a di káála. 6Àlàbà kà nyómá tóm e àlàbà kà kpọ̀ té di báá beè gboó aa àn káíá dọ bàlà kẽ. Ba beè nveà ẹ́ẹ́ nu e a õoà vaá mò. Gẹ̀vẹ̀lẹ̀ nóò kpé beè pììàgì tenívá ló nu báná nyíe. 7Ene kà gbàà ténìva kà nu e a di dùma beè gboó tú àlàbà kà bù̃, e bà tú nóo kpé dèmmà, nvee bá àlàbà kà nyómá tóm Bàrìa. Bàrì, e a di dùm dọ dèdè, beè tú a sṹg mmegi m gbò bù̃a. 8Dù̃ùnè Bàrì nè a kpóó beè tú kéi mme zivè kà àn káíá, vaá tọ́ọ̀ nen náa è láá bã àna dọ tṍó e àlàbà kà kpọ̀ té e àlàbà kà nyómá tóm Bàrì fááláí íná kùbmà.