text: 1Kpáí aa bá nda, Nen Kà Nen, maá nà lé kóò, Gáíọ̀s, e m vule m kà kà belí. 2Nà lé kóò, m̀ banì kọ dénè nu á leení ló, vaá ó di m válá ló, belí bé e nu lée ló o ból nyíe naa. 3Nyíem̄ beè palà ge ẹẹ tṍó e sìgà pá vígà m Kráìst dú vaá kọ́ kpẹa e a kil ló kà kà bel e a dìní m nèm̄, e a kọlà kọ ò gé kyãà nyoone nvée kà kà bel. 4Tọ́ọ̀ bé e nyíem̄ é kpáá ẹẹ naa èlmà tṍó e m dã́ kọ pá nà nvín gé kyãà nyoone nvée kà kà bel á gé. 5Nà lé kóò, ò palà ge tú t̃ẽ̀ènè ból nyíe simá tóm nè pá vígà m Kráìst, bãànà gbò kyáà e a dìvá zẹ̀ẹ̀. 6Bà élá kè sĩ́ bõ̀òna ló Kráìst vaá kọ́ kpẹa e a kil ló o vulà súú dẽe ló. À é dú lé be ò nveè bá bé e a é náa vaá bà láá tú ba kyẽè kilma sĩ́ m sĩ́ deè e a é ẹ́ẹ̀lẹ̀ nyíe Bàrì. 7Boo bée kọ boo bée Kráìst ní e ba è dì vaá aa tọ é, vaá bà náa beè zìgà ge tú tọ́ọ̀ nu e gbò e bà náa nyímá ló Bàrì dõo nèva. 8À gboó dú bíi kọ beele íè ge nvèè bá nè gbò e bà dì belí vó, kọ bé è láá zọ̀va dõ̀ònà tóm e bà gé sí nyòòmà kà kà belí. 9M beè emí kpá má bõ̀òna lóá, sõò Daiọ́tràfìs, e a ólò gbĩ́ gè di sĩ́ dénè nu, náa nvèè togó kè kẽ tọ́ọ̀ nu e e gé kọ́. 10Boo bée vó, kọ̀láá tṍó e m ínàí ló, m̀ é buulà dénè nu e a gé náa tẹlẹ bàlà kẽ--íb bé e a gé kpọ́ kyáá bel ló beele vaá lói bàg bàg bel ló naa. Dénè níé náa gbõomáe gé ló. Náa zigà ge tú pá vígà e bà dú nvee tọ, vaá be à mon gbò e bà gbĩ́ ge túva nvee tọ, à kpegva vaá kpóva lọl bõ̀òna ló Kráìst. 11Nà lé kóò, ó gá nó nu e a dú pọ́lọ́, sõò nó nu e a dú lé. Kọ̀láá nen e a náa lé dú nvín Bàrì. Kọ̀láá nen e a náa pọ́lọ́ gáà nyima ló Bàrì. 12Dénè nen kọ́ kpẹa lé Damítrìọ̀s. Kà kà bel túe tẹlẹ bàlà kẽ kọ ẹ̀ẹ̀ lé nen. Beele kọ́nà gé kpẹa lé e a kilíé ló, vaá ò nyímàì kọ kà kà bel ní e e gé kọ́ é. 13M̀ íe gbele tõ̀ò nu gè emí máni, sõò náa taním̄ gè emí. 14M̀ íè bùlà ge mònií boo gbala gbala, naa ní e e é gbá mònà sĩ́ nè sĩ́ vaá loá bel. 15Fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló á dìní ló. Dénè pá o kóò kanàni mon. Kànà mon bu kà pá bẹẹ kóò e bà di kĩá.


c: text/html

text: 1Dooooyee, Unimbɔti nìn dī u-bɔnaatiliibi pu nì nsambiyaamu tikpil pu ki sòon̄ nì ti-naanjab ŋfunyɔm tikpil. 2Ama iyunti in sá ijoolkaa nee poonee, u dī u-Jipɔɔn pu ní ki sòon̄ nì ti. Unimbɔti dī u-Jipɔɔn gbanti pu ní ki náań duulnya nì tin kɔkɔ bí duulnyanee. Úǹ ní Unimbɔti lēēní ki dū tikɔkɔ ki ŋá u-ŋaan. 3U-pu ní ti kāntí Unimbɔti nyooti nín jìl̀ miŋyee, úǹ di sá Unimbɔti naŋku, ní ki cáá u-nyɔɔbundi din sá mpɔnee ki ŋúb́ duulnya kɔkɔ. U fíntì ti-kpitii. Boonee ní u nín jɔ́ḿ yilpu ki cūtìi kāl̀ Unimbɔti mpɔŋkpaandaan ŋaŋgiil pú. 4Kii Unimbɔti Jipɔɔn nín jítiǹ itūun puee, míǹ ní u-yindi mun tí jítiǹ itūun yiŋŋi. 5Di sá yii Unimbɔti kaa lī ntūun ŋubɔ dalba yii: “A sá m-Jipɔɔn, binib ń béé díǹ yii man di màl̄-si.” Waa láá sòon̄ ntūun ŋubɔ pu yii: “Man di dàá nīn sá ŋu-Baa ní ŋú nīn sá man Jipɔɔn.” 6Ŋyunti ŋun u dū u-Jipɔŋkpiliu gbanti ki túnní duulnya poonee, u bí yii: “Unimbɔti tūuni kɔkɔ ń gbàan̄ kí nyɔ̄ŋkì-u.” 7Kpèè Unimbɔti nín sòon̄ itūun pu yii i sá kuŋyee sèé, yii: “Itūun yáb̀ kii kubuŋuee, ní ki tūǹ úǹ tundi, ní ki tùm̀ kpāŋkpam kii ŋŋmee ki ŋáań u-tundi.” 8Kpèè u nín sòon̄ u-Jipɔɔn pu miŋyee sèé, yii: “Unimbɔti, a-beejal péēbí ní kí nīn cá jaanjaan. A dàá jī a-beel nì deedee ní. 9A néeń tin bí deedeeyee ní ki ná tin kaa ŋān̄ee, an pu ní Unimbɔti, a-Nimbɔtiu, lútì-si, ki sītì a-pu dipɔɔpindi, ki kāaǹ-si tinyool kakaaŋu, a jítiǹ a-jutiibi kɔkɔ.” 10Ní Unimbɔti gítī bí yii: “Ŋkilkaaminee, sii ti-Dindaan di nìn náań kitiŋ, a-ŋalii ní a dūu náań kutagbɔŋu. 11Tíǹ kɔkɔ dàá dāá púĺ ní kí sátí kii dibɔkutilee ní kí kpú, ama sii dàá nīn péēbí ní. 12A dàá dāá kpáb́ yilpu nì taapu kii kukampeeuee, ní kí cáań tipɔn kí kpántí kii bi nín pèetī dibɔkutikpikil kí dū dipɔndi kí pèen̄ puee. Ama sii dàá nīn péēgbíntì ki bí min a bée ní, aa làá púĺ jaanjaan.” 13Unimbɔti kaa láá lī ntūun ŋubɔ dalba dalba yii: “Kàl̄ m-ŋaŋgiiliŋu pú yéè kí nīn cí ŋyunti ŋun m dàá dū a-nannanliibi kí bíĺ a-taapu á tāā-bee.” 14Unimbɔti tūuni di kaa sá bin kɔkɔ sá ŋfām ki bí ki tūǹ Unimbɔti tundeeee? U tūnní-bi ní bi dòoń ki tútuǹ bin dàá ká difiilee.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Man Piyeer un sá Yeesu Kriisitoo kpambalee di jáaḿ-ni. M ŋmàn̄ takalda nee kí tīī nimbi bin Unimbɔti lútì ni yàl̄ ki bíń kunicaŋu Pɔnti, Gaalaati, Kapadɔsi, Asii nì Bitinii timmunee ní. 2Ti-Baa Unimbɔti lútì-ni nì u-Fām puee ní nīn sá u-yab. U nìn péēlī míǹ ki yɔ́oǹ dooooyee ní. Kun puee u là ní nīn tɔ́ Yeesu Kriisitoo u-fatikuu ń fíntí-ni ní nyā. Unimbɔti ń ŋá-ni tiŋan kí tīī-ni ŋgbansɔŋfi tikpil. 3Tí nyɔ̄ŋkì Unimbɔti ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo Baa, kun puee u súń ti-saai tikpil. U nín fīkitì Yeesu Kriisitoo ditaŋkpiilinee ní u pú-ti nsan tí kɔ́ dimaŋfapɔndin. Kɔŋkɔnnee ti cáá dimákal tiŋman pu yal. 4An pu ní ti cí ú tīī-ti difakal din u yɔ́oǹ kí dāá tīī bin sá u-yabee. Difakal gbantee kaa bíiĺ, kaa jòontí, kaa dɔ́otí. Unimbɔti dū-dì ki kpáafì yilpu ki yɔ́oǹ nimbi ní. 5Ni nín fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti bɔti ki kííyee ní u ŋúb́-ni taapu doo nì u-pɔŋŋu, an nín dàá ŋá pu ŋwiin dalee ú dāá tīī-ni difiil din u bɔ́ntì ki yɔ́oǹee, báà ŋma ń dāá wāl̀. 6Míǹ puee ní yàntī án nīn mɔ̄ǹ-ni báà ŋyunti fiii ŋun poon ti bí nee gba ní icɔŋki nín bí puee nì i-nyɔkɔm yaa cāabìń-ni kunimbaau. 7An falaabee sá kí cɔ̄ŋkì kí kpèè yii ni-fookiiu, u pɔ̄ɔ̄yaaa waa pɔ̄ɔ̄. Kpèèmaan, sindaariya un bí ki dàá wāŋkì ŋwiin dalee, bi ŋáań-u ŋŋmin ní kí kpèè yii u sá umɔntaaa waa sá. Míǹ mbaantiimin ní falaa sá kí cɔ̄ŋkì ni-fookiiu un jítiǹ sindaariya kpataaayee kí kpèè yii u pɔ̄ɔ̄yaaa waa pɔ̄ɔ̄. Ni-fookiiuee cáá kudapɔɔu ki jítiǹ sindaariya kpataaa. Ni yaa jáń ki nyáń icɔŋki poonee ní Yeesu Kriisitoo ń dāá pàkà-ni kí tīī-ni tinyool nì jilma u-gítintam dal. 8Yeesu Kriisitoo gbantee naa ká-u nì ni-nimiliŋ ama ni néeń-u. Ni fɔ̃ɔ̃-u ki kíí kaa wāĺ-u, ki fàal̀ nì dipɔɔpiŋkpaandi din baa ŋūǹ kí māafèe. 9Kun puee ni dàá dāá fɔ̃ɔ̃ ni-fookiiu paati tin sá ni-nammu fīitamee. 10- 11Unimbɔti bɔnaatiliibi nìn nyàab̄ mmɔntiim kí bée ŋyunti nì min poon ní Unimbɔti dàá dāá fīī-nee ní ki dāa nín sòon̄ tiŋan tin Unimbɔti dàá dāá ŋá kí tīī-nee pu. Kriisitoo Fām di nìn bí bi-ni ní ki dàkà-bi falaa un u dàá dāá jēe nì tinyool tin dàá dāá páanní falaayee boonee. 12Ŋfāmee di dàkā u-bɔnaatiliibi yii tibɔti tin bi bí ki sòoǹee, bíǹ kaa làá ká ti-poon tiba, ama nimbi di dāa yì. Kɔŋkɔnnee bin sòoǹ Kriisitoo bɔmɔntiitee sòon̄ nì ni tibɔbaantiil gbanti ní, kun puee Unimbɔti Fām min nyánní yilpuee di dàkā-bi. Ali gba Unimbɔti tūuni mun bàà là kí béé min ní an bɔtee dàá jītée. 13Míǹ puee, ní bɔ́ntí ni-ba ni-nimiliŋ ń nīn cɔ́ tiŋan tin pu ni máká yii Yeesu Kriisitoo yaa láā gítìń ni dàá fɔ̃ɔ̃yee pu, kí nīn ŋúb́ ni-ba, 14kí nīn tɔ́ Unimbɔti, kí taa nín̄ gítī nɔ́ɔ́ ni-bimbikpitim min naa nìn dáá nyí ki ŋáańee. 15Ní nīn bí circir ni-bimbim kɔkɔ poon kii Unimbɔti un yíiń-nee nín bí circir puee. 16Ali kii Unimbɔti nín lī u-takaldau poon puee yii: “Nín̄ bímaan circir kun puee man bí circir ní.” 17Ni-wimmeem poonee ni yíì Unimbɔti yii ni-Baa. Ama ní téetí yii úǹ di sòoǹ báà ŋma bɔti ki nɔ́ɔ́ nì min udaan ŋée, kaa gàntī, an puee iyunti in kíǹ ní dū kí kàl̄ duulnyanee, dàkàmaan-u ni-bimbim poon ni nín tɔ́-u puee. 18Nimbi ni-ba nyí Unimbɔti nín dī min ki nyántìń-ni ni-naanjab sani in ni nìn nɔ́ɔ́ fam tiba kpá poonee. An kaa sá tiwan tin bíiĺ kii animilee àá kii sindaariyee ní u dū ki nyántì-ni. 19Ama an sá nì Kriisitoo fatikuu un jítiǹ tikɔkɔ nì tikɔkɔee ní u dū ki nyántì-ni. Kriisitoo di sá kii dipibimɔntiil din pu baa kāntí tikpitil tiba nì tibee. 20Unimbɔti lēēKriisitoo ki wāatì ní ki nín náań duulnya, ni-puee ní u nyántì-u ŋyuntijoolkaa nee poon. 21U-pu ní ni fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti un fīkitì-u ditaŋkpiilin ki tīī-u tinyoolee ki kíí, an nín dàá ŋá pu ni-fookiiu nì ni-mákal ń nīn cɔ́ Unimbɔti puee. 22Ni nɔ́ɔ́ mbaamɔn saŋŋu ní ni-pɔbiliŋ ŋáŋkì, ní ki néeń ni-nabiyaamu bin mun fɔ̃ɔ̃ ki kííyee mbaamɔmin. Míǹ puee nín̄ gbíntì ki néeḿmaan tɔb tikpil nì ni-pɔbiliŋ kɔkɔ. 23Di sá yii Unimbɔti un tìì dimaŋfal, ki bí jaanjaanee di tīī-ni dimaŋfapɔndi. Dimaŋfal gbantee kaa nyánní ubaati un kúùyee cee, ama di nyánní Ubaati un kaa kúùyee cee ní. 24Kii Unimbɔti takaldau poon nín lī puee yii: “Binib kɔkɔ bí kii timoolee ní, ní bi-nyooti bí kii mpumpukumee, kumoou kɔ̃ɔ̃ ní mpumpukum ń gbátí. 25Ama ti-Dindaan bɔti tíǹ péēbí ní kí nīn cá jaanjaan.” Tibɔti gbanti di sá Kriisitoo bɔmɔntiiti tin bi cáań ki sòon̄ nì ni nee.


text: 1“Monii kọ nóo túì lé nu e o gbĩ́ì ge naanii boo bée Bàrì sẹẹlii kĩ e gbò nen é moníi. Be ò náanii vó, bọọ Tẹ̀ e a di káála náa é kpẽ́ nèi. 2“Boo bée vó, tṍó e o dõò nu nè nen tãa, ó gá vee belí bé e gbò bàà sĩ́ ólò naa gbẹá m tọ Bàrì nè boo èèlè. Bà ólò naa vó kọ bé gbò nen leelàèva. M̀ palà ge ló kà kà bel nèi kọ bà náa é íe tọ́ọ̀ kà lé kpẽ́ lọl bá Bàrì. 3Tãa vó, be ò dõo nu nè nen tãa, ó gá naa ní e dõòna nen é nyímá. 4À é gboó gbẹá ke gũa, vaá bọọ Tẹ̀ e a mòn nu e a di ke gũa é gboó kpẽ́ nèi. 5“Ó gá noi gbò bàà sĩ́ tṍó e o é tãagai ló Bàrì! Tṍó e bà gé tãaga ló Bàrì, à ólò leemáva ge elá èla m tọ Bàrì nè boo taa tẽ́ èèlè, kĩ e dénè nen é monva. M̀ palà ge ló kà kà bel nèi kọ bà náa é íe tọ́ọ̀ kà lé kpẽ́ lọl bá Bàrì. 6Sõò tṍó e olo é tãaga ló Bàrì, bã m o àn kĩ e tọ́ọ̀ nen á gé vaá ò kuà nu tọ ló tãaga ló o Tẹ̀, e dẽe nen náa moà. Ẹlẹ, o Tẹ̀, Bàrì, e a mon nu e nen náa ke gũa, é gboó nèni lé kpẽ́. 7“Tṍó e o é tãagai ló Bàrì, ó gá dọ kẽ kọi kọ̀láá nu e a dọ́í gã́ belí bé e gbò e bà náa nyímá ló Bàrì ólò naa. Bà íe bùlà kọ tṍó e bà lóè gbele tõ̀ò bel ní e Bàrì é dã́èva mon é. 8Ó gá noíva, mè bọọ Tẹ̀, Bàrì, nyímá nu e a dii bíi ló bé ò kalá kọi neíe. 9Neenii bé e o é tãagai ló Bàrì naaniií: “Bẹẹ Tẹ̀ e o di káála: Ka á di ló o bée e a di káí. 10E banì kọ ó dù gé lẹ̀ẹ̀là bel ló gbò nen, nè ge kọ é láá naa o bùlà boo bàlà booí belí bé e gbò e bà di káála gé náa naa. 11Nèi gyã́á e a é gbõomaí ló nieí. 12Ia ló bẹẹ pọ́lọ́ nèi, di belí bé e beele ia ló nè gbò e ba è síi pọ́lọ́ naa. 13Ó gá zìgà kọ é dọ m dàg, sõò dùùlai lọl bá pọ́lọ́ nená. ((Boo bée kọ olo ní e o íe lẹ̀ẹ̀là bel nè kpóó nè ka e a di lee é. Á di naa vó!)) 14“Be ò iai ló pọ́lọ́ e dõòna nen beè síi, bọọ Tẹ̀ e a di káála é ia ló boólo pọ́lọ́ nèi. 15Sõò be nóo iai ló pọ́lọ́ nèi dõòna nen, bọọ Tẹ̀ e a di káála náa é ia ló boólo pọ́lọ́ nèi. 16“Tṍó e o gé kái gã́, ó gá bigelei sĩ́ belí bé e gbò bàà sĩ́ ólò naa. Bà ólò kììlà sĩ́va kọ bé gbò nen nyímá kọ bà géè kaè gã́. M̀ palà ge ló kà kà bel nèi kọ bà náa é íe tọ́ọ̀ kà lé kpẽ́ lọl bá Bàrì. 17Logai sĩ́ vaá ò minai gyáa tṍó e o gé kái gã́, 18naa ní e tọ́ọ̀ nen náa é nyímá kọ ò gé kái gã́--daalá lọl ló bọọ Tẹ̀, e dẽe nen náa moá. Bọọ Tẹ̀, e a mon nu e o náanii ke gũa, é gboó kpẽ́ kpẽ́ ló nèi. 19“Ó gá gboi gyọ́ sẹlẹí boo bàlà booí, kĩ e nàà nè kág lòga gé láá tagi kyọ̀, vaá gbò zib gé láá baa bã ló vaá zìb. 20Tãa vó, ò gboi gyọ́ sẹlẹí káála, kĩ e nàà nè kág lòga náa gé láá tagi kyọ̀, vaá gbò zib náa gé láá baa bã ló vaá zìb. 21Boo bée kọ kĩ e o gyọ́ dì, ní e o nyíe é olòó dìna gé é. 22“Súú dẽe dì belí té sã́ e a ẹ́ẹlẹ ló nen. Be dẽéni nyágí, dénè kẽ é ẹ́ẹní ló. 23Sõò be dẽéni kọọgà, dénè kẽ é kuúni gín ló. Be o ẹ́ẹ́ dee gboó dú gín, ẹ̀b bé e a é kuu gín naa à! 24“Tọ́ọ̀ nen náa é láá dú gyóòlo bàà kà tẹ̀ tọ. Boo bée kọ à é ọ́ví ene ọ̀và vaá à vulè na nen e a dú kele ló níéá, à bè kọ à é dává ló ene ọ̀và vaá à ẹb na nen e a dú kele ló níéá tẹlẹ kẽ. Nóo é láá dui gyóòlo Bàrì nè gyọ́. 25“Vó ní e a náa m̀ kọ́ nei kọ ó gá tãagei bọọ bùlà e a kil ló nu ge dè, nè nu ge ṍ tõomá dùm, à bè nu ge nvèà e. É kọ bọọ dùm náa el nu ge dè, vaá bọọ kpá ló náa el nu ge nvèà? 26Ni zẹ́ẹ́ ẹvii kọ gbò ńnóm pẹ̀ẹ̀ náa ólò fó nu à bè ge kọlí nu sẹlẹ́ dá, sõò bọọ Tẹ̀ e a di káála ólò nèva gyã́á! É kọ nóo nyímàì kọ boolo palà ge bọọlii ló Bàrì elii gbò ńnóm? 27É kọ à íe ene bọ̀ì e a é láá tú dee tẹlẹ boo a dùm tení dú ló gè tãage a bùlà? 28“Éé ní e a náa ò tãagei bọọ bùlà e a kil ló nu ge nvèà e? Ni ẹvii bé e gbò víl e a di boo bàlà ól dum naa. Bà náa sí tọ́ọ̀ kà pííla, à bè ge kọ bà láá lò kàn simá. 29Sõò m̀ kọ́ nèi kọ bãànà Méné Sólomọ̀n, e a beè palà ge ié gyọ́, náa beè láá nvèà nu e a dú lé sĩ́ belí ene kà gbò vílí. 30Bàrì ní e a símí kàn víl e a gé dum boo bàlà ól é--víl e a é láá dum nieí vaá bà sá lọl sṍóe vaá tẹlẹ̀ sã́ ló. Be vó, é kọ Bàrì náa é mon kọ à símìe kàn boolo? Ẹ̀b bé e boolo nóo láá dẹlẹi nyíe boo Bàrì naa à! 31“Boo bée vó, ó gá tãagei bùlà e a kil ló nu ge dè, à bè nu ge õ̀, à bè nu ge nvèà. 32(Boo bée kọ gbò e bà náa nyímá ló Bàrì ní e bà ólò ká nyíe gbẹẹ́ boo na gbò nu é.) Bọọ Tẹ̀ e a di káála nyímá kọ gbò nuí dii bíi ló. 33Tãa vó, ò zẹ́ẹ́ bulai ge dìí ke lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì nè ge naa nu e a gbĩ́, mè à é gboó nèi dénè gbò nuí. 34Boo bée vó, ó gá bulai sṍóe. Aalií ló sṍóe nè a tãàgà. Bu dee íe a tãàgà e a zọ́e ló gbõ̀ònà.


text: 1Boolo, gbò tẹ̀ íe gyóòlo, sẹlẹi bọọ gbò gyóòlo boo bá e a dú lé vaá à lèlà, boo bée kọ ò nyímàì kọ bọọ Tẹ̀ Íe dì káála. 2Ó gá aalii ló ge tãagaí ló Bàrì tọ́ọ̀ tóm. Ẹai lói ló nu e o é kọ́i nèi Bàrì vaá ò olòó õaíe zaa. 3Tãaganai gé ló Bàrì mái beele kọ á nèi dee kọ é vee kà kà bel e a gṹá ló gbò nen kilma ló Kráìst. Nda di kpọ́gọ́lọ́ kátogóí boo bée kọ m beè ló nu e a kil ló kà kà belí. 4Vóá à naa, tãagai ló Bàrì mám̄i kọ ḿ ló bel m sĩ́ dee e a é tú kà kà belí tẹlẹ bàlà kẽ nè gbò nen. 5Tui nyìmà nu tõomaí ló gbò e bà náa dẹlẹ nyíe boo Kráìst vaá ò tui kọ̀láá kà tṍó e o íeì naamai lé nu. 6Kọ̀láá tṍó e o zọi gbò nen loai bel, naanii kọ bọọ bel á ẹẹlẹ nyíe gbò nen vaá kpéva tṍ, vaá ò nyímai bé e o é áalai bel nèi kọ̀láá nen belí bé e a bọ́ ló naa. 7Tékèkọ̀s, e a dú bẹẹ vígà m Kráìst e e vùlè, é noo tẽ́ kọ̀láá kà nu e a ni naám̄ ló nèi. Ẹlẹ nen tóm Bàrì e e dẹlẹ nyíe boo, vaá à ólò zọi sí tóm nè bẹẹ Dõò. 8Vó ní e a náa vaá m̀ gé lẹẹlaé mái é, naa ní e a é kọ́ bé e beele dì naa nèi vaá nèi agẹ̀ nyíe. 9Onẹ́sèmọ̀s, e a dú dõòna kà bẹẹ vígà m Kráìst e e vùlè vaá dẹlẹ nyíe boo, e a dṹùnà boolo, gé zọ́e gbá tọ dù. Bà é noo tẽ́ kọ̀láá kà nu e a gé náaí ló kĩí nèi. 10Aristákọ̀s, e e gbáà dì tọ kpọ́gọ́lọ́í, kanai mon. Máàk, e a dú vígà Baanàbàs, kananai gé mon. (A è dú ge nèi dùùlà bá dee tṍ kọ, be Máàk dú, mè ó tuíe nvèài ló.) 11Jásùà, e bà kolnáe gé Jọ́stọ̀s, kananai gé mon. Áá taàa ọ̀vài ní e bà dú pá Júù e bà ni dẹlẹ nyíe boo Kráìst e bà gé zọ́m̄ siá tóm ge naa kọ Bàrì á lẹ̀ẹ̀là bel é, vaá bà ólò palà ge nvèè bá nèm̄. 12Ẹpáfràs, e a dṹùnànà gé boolo vaá à gé síná gé tóm nè Kráìst Jíìzọ̀s, kanai mòn. À ólò palà ge tãàga ló Bàrì mái lee vaá ban bá Bàrì kọ ó elai agalai belí gbò e o ni gbõomai vaá palà ge agalai boo dénè nu e Bàrì gbĩ́. 13Nda élá nen di tõ̀ò nèe bé e a ólò palà ge sí tóm naa kọ bé à nveè bá nè boólo nè dénè gbò e bà di Leodesíà nè Hiarápọ̀lès. 14Lúùk, nen dóm biè e e vulè, nè Dímàs kanànai gé mòn. 15Kanai mon pá bẹẹ vígà m Kráìst e bà di Leodesíà vaá ò kananai gé mon Nímfàs nè bõ̀òna ló Kráìst e a ólò bõoná a tọ. 16Tṍó e bà ni bugi kpáí nèi lọ̀l, monii kọ bà bugina gé m bõ̀òna ló Kráìst e a dì Leodesíà, vaá tṍó e a é lée, ò buginai gé ní e m beè emí má pá Leodesíà e baala é beè lẹ̀ẹ̀là má boolo. 17Kọi nèi Ákìpọ̀s kọ á mon kọ à síè kọ̀láá kà tóm e Dõò beè nèeá lọl dẽe. 18Nda, Pọ́ọ̀l, tú ńda bá emmá ńda kànà mòn kól mái. Á gá táí nyíe kọ m̀ dì tọ kpọ́gọ́lọ́! Sàn nyíe Bàrì á tõoí ló.


text: 1Mɔ né mân bɔ̀ nùàr mò, bí dèn ndé lòm dé bi`i ka Fehtoò beèh nɔɔ́ŋ. Temé mò né gi yoòr bi`i, mè né mé tuaá bi`i ndɔ. Bí sɔm keéh né be seê mò cie kɔɔ́. Bɔ̀ mbeí mò, mè né mé vɔ́gɔ́-temé felè bi`i dé gècên. 2Mè hên tueé njií né mé Èvòd`i bɔ̂ Sèntîk; mè ye bɔ́ a: Kúkùr bɔɔ̀n, bɔ́ dèn kè beè Fehtoò beèh mé sòn cên. 3Mbeí mò, mè né wò bɔŋ ndɔ, bélɔ̀ né lè seé cén-e fà dɔɔ́ŋ; kúkùr yeè ndé gàm bɔ̀ véh fà hên gaàm; béh bɔ́ lé seé Njàgà Bagaà bɔɔ́ naâ dɔɔ́ŋ, béh bɔ́ lé naâ seé temá dé gècên. Bɔ̀ fà bɔ̀ hên mé Klèmâŋ bɔ́ bɔ̀ mbeí seê mò dé`i lé naâ kɔɔ́. Mè tueé wò, yilí bɔɔ̀n baá gi ké te mvù yɔ̀ŋ nyagá den. 4Bí sàmè dèn cu dɔɔ́ŋ beè Fehtoò beèh; mè né tueé ferré, bí sàmè dèn teèn lòù. 5Bí dèn dɔlésé toò bɔ̀ nùàr dɔɔ̂ŋ. Fehtoò beèh baá ndeê. 6Bí té njeré dé`i nyàmè gùm dɔɔ́ŋ. Né mene cu dé heè, mɔ njeré dé`i né bí yɔgɔ́, bí dùà njí mé Càŋ, bí né bú kugór, bí né bú vra ndɔ. 7Càŋ nde né bí dɔlê haá, te temé die bí lè, bí den lom beè Yeésò Kristò pɔ́ŋ. Gèh dɔlê bú sâ, bɔ̀ nùàr bú ŋgwé kòmò bèh. 8Bɔ̀ nùàr mò, mè tueé lɔ né ye bí a: bɔ̀ njèh dé bebagaà mé bɔ̀ nùàr nde né Càŋ teèn seén, bí s`iè nyégé bɔ́ sieè. Bɔ̀ dé gècên mé bɔ̀ nùàr dɔɔ́ŋ nde né veéh gií, bɔ̀ dé didilî, bɔ̀ dé ŋeŋagâ mé né njolò bɔ̀ nùàr lieé huɔɔ́m dɔɔ́ŋ, bí s`iè nyégé cí. 9Bɔ̀ njií mé bí lé naá gi`i sònò mò ŋgweé, mé bí lé naâ gwaán, bí bɔ́ bá cí. Mè lé tueé deén naâ tieè bi`i, mè bɔɔ́ den njolò bi`i ndɔ, kènê bí bɔ́ bá mé be bi`i. Mɔ bí né ménâ bɔɔ́, bí bɔ̀ Càŋ mé haá yeé dɔlê den nde né kɔɔ́. 10Mè beè Fehtoò beèh né mé vɔ́gɔ́-temé dé gècên. Lòù sam, bí baá cu mè ke nyegé. Sâ bí lé naá gi`i ménâ felè mò munó ndɔ, ye te bí gam mè. Njèh cén, bí lé lɔ́ŋ kwà ná ŋgwêh lòù. 11Mè túé ŋgwéh ye njeré dé`i né mè saám ndɔ. Mè den meh gi aá dé mò mé gèh dé hên kèn. 12Né mene dene saâm, né mene dene sèsàm, mè né gi den kɔɔ́. Né mene he, né mene naàn, beè mò táré cú. Mè né mene fulu, mè sɔɔ́ mene cùè, njèh né mene teèn, mene teèn sam, mè maán kɔ gi aá dene bú sâ kèn. 13Mè né bɔ̀ njií sâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ kɔɔ́ gií. Né Kristò haá né mè terreb sâ kɔɔ́. 14Mé njéh mene, bí lé naâ mè lè gèr-e gam dé gècên; mè né bí vra. 15Bí bɔ̀ Filîp bɔ̀, bí né gi kɔɔ́, ye cu mé mè lé ndeè naâ Njàgà Bagaà ké Tesalonîk tueé duɔɔ́m, bí lé mè njèh ké sâ tema njií beéh kɔɔ́, te gam mè. Mè kwaá lɔ mene tàbè bi`i Masedínà, béh bí lé gam kuú cegé naâ kɔɔ́, bɔ̀ Càŋ bɔ̀ dé`i lé be teèn yí ná ŋgwêh. 17Mè túé ŋgwéh ye mè né njeré dé`i beè bi`i gwaán; háyè, mè gwaán seér né te bí kwa sagá cu nòmò bi`i teèn. 18Bɔ̀ njií mé bí lé naá gi`i mè temá njií sâ dɔɔ́ŋ, mè lé naá gi`i ŋené; né kókoó. Kènê mè baá lom mé njèh beè ŋgún. Èpàfèrodî lé waà naâ mé njéh kɔɔ́, ye naâ beè bi`i ma. Kùsèm sâ né mbe dé bi`i, Càŋ né njolo teèn ke njií, né njèh bagaà beè seèn dé gècên. 19Càŋ mò né Càŋ sèsàm; njií mé né bí saám dɔɔ́ŋ, à nde né bí mé be terrèb seèn haá laré; à bí haá né mé njua Yeésò Kristò. 20Kùsèm Tele beèh Càŋ, be terrèb yeè a, ŋá dèn cu dɔɔ́ŋ ter dé nyèmà mé nyèmà. È môn. 21Bí bíé kéh bɔ̀ Yeésò bɔ̀ lɔɔ́ dɔɔ́ŋ mé yilí seèn. Bɔ̀ mbeí mò mé béh bɔ́ né kɔɔ́, ye bíé kéh bí ndɔ. 22Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ ká lɔ dɔɔ́ŋ ye bíé kéh bí; tétég né bɔ̀ɔ́ mé né ké mbàm lè bɔ̀gɔ̀ mgbè dueè. 23Húɔ́m-temé Fehtoò beèh Yeésò Kristò a, ká s`iè gí bí beè.


text: 1Tṍó e Nvín Naanà Bólá beè kaalá ní e a égè àlàbà kà kpĩ́iá, káála beè gboó ọ̀b m nu e a é láá toolá tub nè òb kà mínìt. 2M beè gboó mòn àlàbà kà nyómá tóm Bàrì, e bà ólò di élaé kè sĩ́á, e bà néva àlàbà kà koò. 3Dõòna kà nyómá tóm Bàrì, e nu ge mùn ínsẹ̀ns m e bà demmà nóò kpé beè dìé bá, beè dù gé elá ló gbani vààla gyọ́ọá. Ba beè nèe gbele tõ̀ò ínsẹ̀ns kọ á tú sẹ̀ẹ̀mà tãàga ló dénè gbò nvín Bàrì vaá vaamá gyọ́ọ gbẹá boo gbani vààla gyọ́ọ e bà demmà nóò kpé, e a di lèlà sĩ́ kpò té ménéá. 4Kéi e a aa ló ínsẹ̀ns e a di bá nyómá tóm e a di kè sĩ́ Bàrìa beè zọ̀ tãàga ló gbò nvín Bàrì luu kil gbàn deè. 5Nyómá tómá beè tú sã́ e a aa boo gbani vààla gyọ́ọá nvee m nu ge mùn ínsẹ̀ns m̄á vaá gboó toví tẹlẹ boo bàlà boo. Kòvà náa káála, nè kòvà kpã́, nè éném dee, nè zùgà kunu kẽ beè gboó dì. 6Àlàbà kà nyómá tóm Bàrì e àlàbà kà koò dìvá báá beè gboó kpènà ló gè uuli ba koò. 7Túá kà nyómá tóm Bàrì beè uuli a koò vaá à gboó dú gè toví pììà mii, nè báa báà múú, nè sã́ eela boo bàlà boo. Kunu kẽ, nè té, nè víl beè dõ̀òà taa ke tõ̀ò vaá sã́ à taa ene ke tõ̀ò lọl ló. 8Ní e a égè bàà kà nyómá tóm Bàrì beè uuli a koò vaá à gboó dú gè toví nu e a bélí gbele gù e sã́ gé bẹ́ ló tẹlẹ pene. Pene beè gboó dõ̀òà taa tõ̀ò vaá ene tõ̀ò e a di ló à gboó kììà dú mii, 9dénè nu e a di dùm e a di pene beè dõ̀òà taa tõ̀ò vaá ene tõ̀ò e a di ló à ú tà, dénè mìàló beè dõ̀òànà gé taa tõ̀ò vaá ene tõ̀ò à kyọ̀ànà gé aa ló. 10Ní e a égè taa kà nyómá tóm Bàrì beè uuli a koò vaá gbele kà gyã́à káála e a bẹ́ belí dũ sã́ à gboó fiiá aa sĩ́ káála dọ. Gyã́à káálaá beè tú pene tọ́ọ múú dõ̀òmà taa tõ̀ò vaá dọ boo ene tõ̀ò e a di ló nè boo múú gè õ̀ e a gbálá aa m kunu kẽ. 11(Bée gyã́à káálaá kọlà “Non.”) A beè kììlà múú e ẹlẹ dọ́ booí naamá non, vaá naa ní e a gboó fẹ́ gbele tõ̀ò nen, boo tṍó e bà ṍ. 12Ní e a égè ténì kà nyómá tóm Bàrì beè uuli a koò. Nàànì, nè ẽ́, nè gyã́à káála beè gboó dõ̀òàgì taa tõ̀ò, vaá ene tõ̀ò e a diga ló à gboó kyọ̀à vaá kuu gín, naa ní e be bà tú ẹ́ẹ́ èlà nè bílá dee dõ̀òmàgì taa ke tõ̀ò, ẹ́ẹ́ dee náa è mo ló ene ke tõ̀ò e a di gbàà. 13M beè ẹ̀b, vaá m̀ gboó dã́ mon gò e a gé pẹ́ẹ tení kà gbàn deè vaá vúlí kpã́ kọ, “Tãàgà! Tãàgà! É tãàgà e a é dọ́ boo gbò e a di bàlà boo, boo tṍó e taàa kà nyómá tóm Bàrì e a sígáí é uuli baála koò!”


text:
Amẹ́ríkà Látìnì
Ìfáàrà[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
“E tókó máa wa ìjoba òsèlú ná
Èyí tókù a ó sì fi fún yin
Àpilèko yìí se àgbéyèwò ìbásepò láàrin Afíríkà (Yorùbá) àti ètò ìsèjoba ni Latin America, àti ní pàtàkì jùlo bi won se igbógun tí àwon ènìyàn Afíríkà nípa kíkópa nínú ìsèjòba Latin Amerika. Nígbà tí Brazil yóò dúró gégé bii burè fún síse àlàyé ní òrín kinníwín Afro-Brazilian ni a o máa fiwé àwon ohun tí ó sele ni orílè-èdè Afro-Latin America nípa ètò ìsèjoba àti ìgbési aye won ni ayé àtijó àti ayé òde òní.
Isé yìí yóò yiri bi àwon ènìyàn ilè Afíríka tí se àmúlùmálà àsà òlàjú àti òsèlú ibi ti won ba ara won. Ìbéèrè ni pé n jé ìgbé ayé àwon ènìyàn ilè Adúláwò ni orílè èdè Latin America dábòbò àsà àti ìse won láti èyìn wà bí? Tàbí ó mú ki àyípadà o de bá àjosepò won?
Nígbà tí a bá sòrò nípa Afíríkà ni àsìkò òwò erú, Yorùbá jé èyà kan pàtàkì tí àsà àti ìse won borí to si gbajúmò jú láàrin àwon èyà ilè Afíríká yòókú. Fún àpeere gbogbo àsà àti ìse Yorùbá bíi èsìn, ìbòrisà àti ìgbàgbó won ni won mu ni òkúnkúndùn ní òkè òkun níbi tí wón kó won lo gégé bíi erú. Èyí kìí se àsodùn rárá pé kàkà ki kìnníùn se akápò Ekùn, oníkálukú yóò se ode tirè lótòòtò. Nítorí náà a rí àwon erú tí wón gbà pé àwon yóò maa se àsà àti èsìn won bi àwon ti n se nígbà tí wón wà ni Afíríkà, àwon erú ti won gbà pé won kò ní se àsà àti èsìn ìlú aláwò funfun ni won pàgó (cadomble) tí Yorùbá si je asaájú fún àwon yòókù.
Ohun tí a n so ni pe kàkà ti Yorùbá yóò fi faramó àsà, èsìn àti ìse ibi ti won ba ara won, èsìn àti àsà ti won ni won gbe láruge tí ó si gbilè débi pe àwon èyà Afíríkà mìíràn darapò mo won ti won si jo n bo àwon òrìsà bíi Èlà, Ògún, Sàngó, Obàtálá, sanponna, Obalufon àti àwon irúnmolè yòókù ni òkè okun. Lára àwon ìlú tí àwon ènìyàn wa ni: Lati America, Bahia, Guayana, Brazil, Haiti, Alagre, Cuba, Columbia, Trinidad abbl. Nínú isé yìí a o lo Afíríkà tàbí àwon ènìyàn ilè Adúláwò dípò Yorùbá fún ìtumò lékùnréré nípa ìgbésí ayé won ní orílè-èdè Amerika.
Afro-American ni àwon ènìyàn tí won kó ni erú ní Afíríkà lo sí orílè-èdè Amerika (New world) àwon ni won n sise tí wón si n gbé àárín Amerika. Afro-Latin America ni àwon erú láti ilè Afíríkà ti won kó won gba Amerika lo si Gúsù Amerika (south American) ní àwon ìlú bíi. Agentina, Mexico, Haiti, Cuba, Brazil abbl.
Ìyàtò tí ó wa láàrin Afro-America àti Afro-Latin America ni pé won kò gbà àwon Dúdú (Afíríkà) láàyè láti ni ìbásepò pèlú àwon aláwò funfun (oyinbo) ni Afro-America, sùgbón kò sí eléyà-mèyà ní Afro-Latin America.
Ìsòro mìíràn tí ó tún kojú àwon ènìyàn Afíríkà ni èdè, ni Afro-America, èdè ìsèjoba won ni èdè Gèésì (English) sùgbón èyí kò ri béè ní Afro-Latin America, èdè ìsèjoba ni èdè Faransé, Potogi àti Spanish (French, Prtuguese and Spanish). Èyí mú kí ó sòro fún àwon ènìyàn láti ní ìbásepò tàbí ìfikùnlukùn àyàfi ki won o ri ògbufò. Títí di odún 1970 si 1972 ni Brazil ó jé ìsòro fún àwon ènìyàn ti o n se akòròyìn láti ko nnkan nípa Afíríkà.
Àwon ìsòro mìíràn tí ó tún kojú àwon ènìyàn Afíríka ni Àríwá Amerika n títa kò àti ìkórira àwon Dúdú gbogbo ohun ti ko ba ti dara won gbà pé owo Afíríkà lo ti wa. Won kò gbà ki àwon Afíríkà ni asojú nínú ètò òsèlú àti ìjoba, bákan náà ni won ko ni ètò òsèlú àti ìjoba, bákan náà ni won ko ni ètó láti dìbò tàbí díje fún ipò kankan. Òfin kò fi ààyè sílè fún ànfààní béè. Bí ìgbógun tí àwon Adúláwò àti ìwà eleyameya se nípon tó. Síbè, àwon ènìyàn Afíríkà si ri ara won gégé bí èyà kanna, ibi yòówù ki won o wa, ìsòro yòówù ki won o maa la koja.
Bi gbogbo ìsòro tí ó n kojú àwon Afíríkà se pò tó yìí, ipa ti àwon ti ó wà ni ìpàgó kò se fi owó ró séyìn, ni osù kinni odún 1976 àwon egbé tí ó wà ni ìpàgó ni Bahia kò gba ìwé àse láti òdò àwon olópàá kí won tó se ìpàdé tàbí ìwóde.
Bákan náà ni Colombia, ni agbègbè Caribbean (àwon eru ti won sa) ni won pàgó síbè, àwon Palenquenos kò tijú láti fi ara won hàn gégé bí Afíríkà nípa ìgbé ayé won títí di òní.
Bákan náà ni a kò le sai menu ba ipa ribiribi ti Manuel Zapeta Ollivella ti se onísègùn, òpìtàn àti ònkòwé omo Afro – Colombian kó, láti ìgbà tí o ti wa ni akékòó ni o ti fi ìfé hàn si ìjàgbara àwon ènìyàn ilè Afíríkà lówó àwon amúnisìn. Ní odún 1950 o kópa nínú ìwóde ìta gbangba tí àwon akékòó Afro-Colombian University se láti tako ìwà amúnìsìn. Omo rè obìnrin tí ó jé odo Edeluma náà ko ewì lórí àwon adúláwò. Nicomedes Santa Cruz ti o je omo Peru ni eni àkókó ti o ko nnkan nípa ìsòro tí ó n kojú àwon ènìyàn adúláwò tí o pe akole re ni “congo Libre” tí o fi sori Patrice Lummba. Nínú ìwé tí o ko ni o se àfihàn ìbásepò to wà láàrin Afíríkà àti Peru. Ó so nínú ìwé re ogbón tí àwon alawo funfun n da láti mu àdínkù ba àwon Afíríkà àti bi won ó se. din agbára won kù, o fi ìwé re náà tako ìwà eléyàmèyà.
A o ni kógo jà bí a bá kùnà láti ménubà Abdias do Nascimento ti òun náà ko ìwé lórí Afro-Latin America, isé ònkòwé yìí ni o gbegba orókè láàrin àwon ònkòwé Afro-Brazilian.
Ìgúnlè[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ni ibèrè pepe ìbásepò láàrin adúláwò àti funfun dàbí omo odo si oga re (olówó re) sùgbón kò pé kò jìnnà, ìfarakínra nípa ìgbéyàwò , èsìn bèrè sí ní da àwon méjèèjì papò.
Àsèyìnwá, àsèyìnbò ikolura àti ifagagbaga àsà bèrè si ni kò ara won jo won n dá egbé sílè tí a mò sí egbe ajìjagbara lówó amúnisìn. Àwon dudu bèrè si ni ri ara won gégé bí òkan láìwo eya tàbí ìlú tàbí gbe òsùnwòn le bi iya ti n je won si.
Bí ó ti le je pé ìjàgbara láti kópa nínú ìsèjoba wáyé, sùgbón kò so èso rere. Ní odún 1920 àwon aláwòdúdú dá egbé òsèlú ti won sílè ni orílè èdè Brazil urugay àti Cuba. Ní orílè èdè Brazil ni a ti dá egbé tí a pè ní Frente Negra Brasilaira (Brazil Front) won forúko egbé náà sílè lódò àwon elétò ìdìbò gégé bí egbé òsèlú, sùgbón ìjákulè dé báa ìgbésè yìí látàrí ìfipá gba ìjoba ológun lówó ìjoba lágbádá tó wáyé. Ní odún 1937 tí o si fi òfin de egbé òsèlú síse. Léyìn èyí egbé náà tún bèrè ìpàdé won sùgbón ojú àpá kò jo ojú ara nítorí pé ìpàdé yìí kò lówó òsèlú nínú bíi ti télè.
Láàrin odún 1973 – 5 ni àwon àyípadà díè bèrè sí ní dé bá àwon adúláwò tí ó wà lábé ìjoba Brazil. Gbigba ominira orílè-èdè guinea-Bissau Mozambique àti Angol kò sàì lówó ipa ti orílè - èdè Brazil kó nínú. Bákan náà ni ipa ti Brazil ko nípa èdè àti àsà Afíríkà kìí se kèrémí. Òpò àwon èèyàn Angola ni won n se àtìpó ní Brazil.
ÌWÉ ÌTÓKASÍ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Anani Dzidizienyo (African Yoruba) Culture and the Political Kingdom in Latin America. Afro-American Studies Brown University Providence, Rhodeisland
Charles Aderenle Alade: Aspect of Yoruba culture in diaspora . Roger Bastide (1971) African Civilization in the New world. Hurst London.


text: 1Boonee ní Yeesu nín jɔ́ḿ Jeerusaleem kun puee Juuda yab nìn cáá jiŋaal ubɔ. 2Dinyimbɔbil diba nìn bí Jeerusaleem, kadantikub biŋmoo māntìi tú-dì, bi yíì-dì Eebru soonin yii Beeteesida, di bí ki nákaǹ kipunyɔkɔ kin bi yíì ipii punyɔkɔee. 3Bijɔfub nì bideembi nì bifaliŋfaambi nì bibunliibi tikpil nìn dɔ̄ kadantikub taapu [ki cí ŋyunti ŋun Unimbɔti tūuŋŋu dàá dāan̄ kí gbàtī nnyimee. 4Di sá ntūunee nìn dòoń ŋyunti ŋyunti ki gbàtī nnyim. Ŋu yaa gbātì míǹ, ní un yaa péé péé ki kɔ́ee kāntí dicaandi, báà an yaa yāntì ki sá iween in.] 5Uninja ubɔ nìn bí niin ki būǹ doooo abin ali kpá imuŋku ili. 6Yeesu ká u dɔ̄ee, ní ki béè yii u būǹee an yúntì, ní u bālfì-u yii: “A là kí pɔ̄ɔkàaa?” 7Ní ubunlee kíí-u yii: “Ukpil, bi yaa gbātì nnyimee, maa cáá ubɔ ń yòon̄-mi kí tɔ̄ niin. Ŋyunti ŋun m bíī pɔ̄ɔntí ki cée ní ubɔ ń péeǹ-mi kí cùú jēetí.” 8Niinee ní Yeesu bí-u yii: “Yīkìí yūĺ kí yòon̄ a-kampeeku kí còom̀!” 9Kpalaa niinee ní uninjee pɔ́ɔkì ki yɔ̃oǹ u-kampeeku ki kíǹ ki bíī còom̄. An nìn sá ŋwiŋŋuŋfikaa dal ní. 10Míǹ pu ní Juuda yab kpilib nìn bí uninja un ká dicaandee yii: “Díǹ di sá ŋwiŋŋuŋfikaa dal. Aa cáá nsan kí bùkun̄ a-kampeeku.” 11Ní u kíí-bi yii: “Un cáaǹ-mee di bí-mi yii ḿ yòon̄ m-kampeeku kí nīn còom̄.” 12Ní bi bālfì-u yii: “Ŋma di bí-si yii á yòon̄ a-kampeeku kí nīn còom̄ ní?” 13Uninjee kaa nìn nyí un di cáaǹ-uee kun puee Yeesu nìn nyáń kunipaau kansikin ki búntì. 14Boonee ní Yeesu dāa ká uninjee Kunimbɔtidiin ní ki bí-u yii: “A nín pɔ́ɔkì pu nee, á taa ti ŋá ikpiti, an nín dàá ŋá pu tiba ń taa láā gítī bàń-si kí jītíǹ tin bí neeyee!” 15Niinee, uninjee cūtìi tùkū Juuda yab kpilib yii an sá Yeesu di cáaǹ-u. 16Míǹ pu ní Juuda yab nìn páb́ Yeesu u nín ŋá míǹ ŋwiŋŋuŋfikaa dalee pu. 17Ní Yeesu kíí-bi yii: “M-Baa tūǹ ditundi baabadal, míǹ ní man mun tūǹ.” 18Tibɔti tin u lēe puee, Juuda yab kpilib mɔ̄tìi bíī nyàab̀ kí kpò-u. An kaa sá u nín yīntì mara un sá bí taa tɔ̄ ditundi ŋwiŋŋuŋfikaayee ŋmaniŋma pu, an sá u nín lī yii Unimbɔti di sá u-Baayee, ki cáá u-ba ki ŋmàntīǹ Unimbɔtee pu. 19Niinee ní Yeesu bí-bi yii: “Ibaamɔn, ibaamɔn ní m sòoǹ nì ni, tin Ubaati ŋáańee ní u-Jipɔɔn kāntí ki ŋáań. An yaa sá fam, waa ŋūǹ kí ŋá tiba u-ba ŋma. Tin kɔkɔ Ubaati ŋáańee, u-Jipɔɔn mun ŋáań míǹ mbaantiim ní. 20Kun puee Ubaati néeń u-Jipɔɔn, ní ki dàkà-u tin kɔkɔwoooo u ŋáańee. U dàá dāá gítī dàkà-u tin jítiǹ tin bí neeyee gba, án dàá ŋá-ni maamaaci. 21Kii Ubaati nín fìkitī bitaŋkpiibi ki tìì-bi dimaŋfal puee, míǹ mbaantiim ní u-Jipɔɔn mun tìì un un u yaa lèe dimaŋfal. 22Ubaati kaa sòoǹ báà ubɔ bɔti, u dū ibɔsoon kɔkɔ ki ŋá u-Jipɔɔn ŋaan ní, 23an nín dàá ŋá pu binib kɔkɔ ń nīn tìì-u jilma kii bi nín tìì Ubaati puee. Un kaa tīī Ubaati Jipɔɔn jilmee kaa tīī Ubaati un túnní-uee mun jilma dee. 24“Ibaamɔn, ibaamɔn ní m tùkù-ni, un yaa pílfì m-bɔti ki fɔ̃ɔ̃ un túnní-mee ki kííyee kāntí dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee, udaan kaa dāa gítī bí ibɔsoon ni, u nyáń ŋkúmin ki pɔ́otì dimaŋfalin. 25Ibaamɔn, ibaamɔn ní m tùkù-ni, ŋyunti ŋubɔ dòoń, ŋu bāań gba, ŋun ni bitaŋkpiibi dàá gbìl̄ Unimbɔti Jipɔɔn neenee, ní bin yaa láā gbìl̄ u-neen gbantee dāa kāntí dimaŋfal. 26Ubaati nín cáá mpɔn kí tīī dimaŋfal puee, míǹ ní u tīī u-Jipɔɔn mpɔn ú mun ń nīn tìì dimaŋfal, 27ní ki tīī-u mpɔn ú nīn sá ubɔsoonli kun puee u sá Kinibiki. 28Án taa bàkatīǹ-ni, kun puee ŋyunti ŋubɔ dòoń ŋun ni bin kɔkɔ dɔ̄ akaakul poonee dàá dāá gbìl̄ u-neen pu 29kí nyānnée, bin yaa ŋá tiŋanee ń fìkitī kí ká dimaŋfal, ní bin yaa ŋá ikpitee ń fìkitī kí kɔ́ ibɔsoon ni.” 30“Maa ŋūǹ kí ŋá tiba m-ba. M-bɔsooni nɔ́ɔ́ nì un túnní-mee nín tùkù-mi puee ní, m sòoǹ tibɔti deedee kun puee maa nyàab̀ kí ŋá min man m-ba lèe, see un túnní-mee nín là puee. 31M yaa sòon̄ tiba m-ba pu, an kaa ŋūǹ kí dàkà ibaamɔn, 32ama ubɔ di lèekī m-pu seera, ní m nyí yii tin u sòoǹ m-puee sá ibaamɔn. 33Ni nìn tú binib Jaan cee ní u sòon̄-ni ibaamɔn m-pu. 34Kun pu m lì mimmee di sá m là ní ká difiil, an yaa sá fam, maa nyàab̀ ubɔ ń lēēm-pu seera. 35Jaan nìn sá fitila ní ki ŋmíntí nyákányaka, ní ni nìn kíí ki nɔ́ɔ́ u-walfiŋu gbanti ŋyunti ŋubɔ poon, ní an mɔ̄ǹ-ni. 36Ama m cáá kun lèekī m-pu seera ki jítiǹ Jaanee: di sá yii atuun ŋin m-Baa tīī-mi ḿ ŋá m bíī ŋáańee sòoǹ ki dàkà m-pu yii m-Baa di lafun túnní-mi. 37Ní m-Baa un túnní-mee mun u-ba lèekī seera m-pu. Naa láá péēgbìl̄ u-neen pu dalba, kaa láá ká u-nimiin dalba, 38kaa kpáafí u-bɔti mun ni-ni kun puee naa fɔ̃ɔ̃ un u túnnée ki kíí. 39Ni bífí Unimbɔti takaldau poon ki dàkafī yii niin ní ni ŋūǹ kí ká dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee. An sá man pu ní takaldee sòoǹ, 40ama naa là kí dāan̄ man cee kí ká dimaŋfal. 41“Man kaa nyàab̀ binib pampakaku, 42di sá yii m nyí-ni, naa cáá Unimbɔti neendi ni-ni 43M-Baa di túnní-mi, ní naa là kí fɔ̃ɔ̃-mi, ama bin dòoń bi-ba puee, ni fòol̄ bíǹ. 44Mana ní ni ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃ kí kíí, nimbi bin néeń ni-jutiibi ń nīn pàkà-nee, kaa nyàab̀ kupampakau kun Unimbɔtibaanti tììyee? 45Ní taa dàkafì yii man dàá dāá bàlfì-ni tibɔti m-Baa nimiin, an sá Mooisi, un pu ni dū ni-mákal ki ŋée, úǹ di dàá dāá bàlfì-ni tibɔti. 46Ni yaa bàà fɔ̃ɔ̃ Mooisi ki kííyee, ni bàà tí fòol̄ man mun ní kí kíí, di sá yii man bɔti ní Mooisi nìn ŋmàn̄. 47Ni nín kaa fɔ̃ɔ̃ tin Mooisi nìn ŋmàn̄ee ki kííyee, ni dàá ŋá mana kí fɔ̃ɔ̃ man bɔti kí kíí?”


text: 1Níí gbò nu e Jíìzọ̀s Kráìst beè kùùlà, e a dú gbò nu e a é gé íè ge naaá, vaá Bàrì à nvèèé bá kọ á gé zogè pá a gbò tóm. Jíìzọ̀s beè gboó lẹ̀ẹ̀là a nyómá tóm kọ á naa kọ a nen tóm, Jọ́ọ̀n, á nyimá gbò nuí. 2Jọ́ọ̀n beè gboó elá nen di tõ̀ò ló dénè nu e ẹlẹ beè mòn. Nu e a émíí kọlà mon bel Bàrì nè kà kà bel e Jíìzọ̀s Kráìst beè tẹlẹ bàlà kẽ. 3Léé sĩ́ di ból nen e a bugi bùlà Bàrì e a émíí, vaá léé sĩ́ à di ból gbò e bà dã́ vaá naa nu e a kọ́! Boo bée kọ tṍó e dénè nuí é nááá a íná ku ló. 4Kpáí aa bá nda, Jọ́ọ̀n, maá àlàbà kà bõ̀òna ló Kráìst e a di Ésìà: Sàn nyíe nè fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló e a aa bá Bàrì e a dì, vaá a è dì, vaá à é dú, á zọ̀i tõ̀òà, gbana gé ló ní e a aa bá àlàbà kà nyómá e a di kè sĩ́ a kpò té méné, 5nè ní e a aa bá Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú nen di tõ̀ò e a bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo vaá dú túá nen e a è kẽ̀èà aa ke mà ú. Ẹlẹ ní e a gé lẹẹlà bel ló dénè gbò méné e bà gé bẹl bàlà boo é. Ẹlẹ e a vulèi vaá tú a mii aamái lọl bá bẹẹ pọ́lọ́, 6vaá naa kọ é zọ̀e lẹ̀ẹ̀là bel vaá dú gbò vààla gyọ́ọ e e gé sí tóm nè Bàrì, e a dú a Tẹ̀, á tú ka vaá à lẹ̀ẹ̀là bel dọ̀ dee e bè náa tá! Á dì naa vó. 7Ẹvii, mè à é baa gbàà bù dee dù. Dẽe dénè nen é moàe, bãànà gbò e ba è tú kṍò tìbmàeá. Dénè gbò e bà di bàlà boo é gboó bãàgàé boo. Vóá bé e a é di naa é! Á dì naa vó. 8Dõò Bàrì e a dì, vaá a è dì, vaá à é dú, vaá à ié dénè lẹ̀ẹ̀là bel, kọ́, “Nda ní dàlà togó nè ke kùbmà e.” 9Nda Jọ́ọ̀n, bọọ vígà m Kráìst, e bọ̀ì nè m̀m̀ gé gbá mòn tãàgà vaá gbá di kè kẽ lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì, vaá è gé gbá agẹlẹna gé ló ì̃ìmà dénè nu, beè di boo ge ló mon bel Bàrì nè ge elá nen di tõ̀ò nè Jíìzọ̀s vaá bà túm̄ tẹlẹ boo kpò e múú bééá tení ló, e a kọlà Pátmọ̀s. 10Kà lèlà Dee Dõò Bàrì, Nyómá Bàrì beè kọ̀lim̄ vaá m̀ gboó dã́ gbele mon e a silà dúm̄ nvée belí gbele mon kpã́ koò, 11kọ, “Tú kọ̀láá kà nu e o monì emí m kpá vaá ò lẹẹlà má bõ̀òna ló Kráìst e a di àlàbà kà boní: Ẹ́fẹ̀sọ̀s, Smáánà, Páágàmàm, Taiatáírà, Sádès, Feladẹ́lfìà nè Leodesíà.” 12Nà ge kiia ló kẽ kọ ḿ monìè nen e a géè ló belá nèm̄, m beè gboó mòn àlàbà kà nu ge mùn sã́ sẹlẹ́ boo e bà tú nóò kpé dèmmà, 13vaá mòn nen e a belí Sã́áná Nen e a di zẹ̀ẹ̀ gbò nuá. A beè nveà pọ̀b kọ̀là ló e a ínaé boo ká tọ vaá gẹ̀vẹ̀lẹ̀ nóò kpé à pììà teníe ló nu báná nyíe. 14Togóe nè gyáae beè ẹẹ belí kpá káála, gbõ̀ònà ẹ́ẹ́ vo. Súú dẽée beè sẹlẹ dẽe sã́ e a gé bẹ́. 15Ká tọe beè mò belí nóo nóò kpọ́gọ́lọ́ e ba õ̀òna lú vaá tẹlẹ̀ nóo ló, vaá a mon beè sìlà belí gbele kòvà gbálá múú. 16A beè sii bá ló àlàbà kà gyã́à káála sẹ̀ẹ̀a bá lèe. Ene kà bàà sĩ́ gẹ̀ bé e a tóví beè mììà ààé gã́, vaá sĩ́e beè mo belí nàànì e a mò ní e a tõo lọ̀l vaá à lee. 17Tṍó e m monìe, m beè gboó tooá dọ̀é ke gbàà belí íí nen. A beè gboó tú a bá lè dẹlẹ́m̄ boo vaá kọ, “Pọ̀ á gá siíni! Nda ní dàlà togó nè ke kùbmà e. 18Nda ní nen e a di dùm e! M beè ù vaá kátogóí m̀ di dùm dọ̀ dèdè. M̀ íè kói ló ú nè kunu kẽ nyómá. 19“Gboó emí nu e o monì, bii ló ní e a di kátogóí nè ní e a é dú gé naaá. 20Nu ke gũa e a kuu àlàbà kà gyã́à káála e o monìm̄ bá lè, nè àlàbà kà nu ge mùn sã́ sẹlẹ́ boo e bà tú nóò kpé dèmmàa kọlà vóí: Àlàbà kà gyã́à káálaá doga di tõ̀ò gbò nyómá tóm e bà gé ku dẽe ló àlàbà kà bõ̀òna lóá, vaá àlàbà kà nu ge mùn sã́ sẹlẹ́ booá à doga di tõ̀ò àlàbà kà bõ̀òna lóá.


text: 1Iwiin gbanti poonee Yeesu boonnooliibi wíiŋŋu nìn gbéeǹ, ní Juuda yab bin gbìl̀ greeki sooniee bíī gbùkum̄ nì Juuda yab bin péēbí bi-dumpu dooooyee, yii baa tìì bíǹ kpiipoobi tiwan tin bi yàkatī kutaa sá kamaayee kii bi nín tìì bin béeyee puee. 2Ní Yeesu kpambaliŋ saalaa nì alee yíiń biboonnooliibi kɔkɔ, ní ki bí-bi yii: “An kaa máaǹ tí yàntī Unimbɔti bɔti disoondi kí nīn kpèé tijin laŋki. 3Míǹ puee, nnabiyaamu, lēēmaan ni-kansikin bininjab biluli bin pu báà ŋma nyí yii bi sá binimɔntiibee nì bin ni Unimbɔti Fām gbí tiŋanee, binib bin cáá iciinee, tí dū ditundi gbanti kí ŋúbiǹ-bi. 4Mimmee, timbi kāntí mpaan kí dū ti-yuntiŋu kɔkɔ kí mèè ŋwimmeem kí sòoǹ Unimbɔti bɔti tin sá ti-tundee.” 5Tibɔti gbanti mɔ́ɔkiǹ samaa kɔkɔ, ní bi lēē Eetiyeen, un nìn fɔ̃ɔ̃ ki kíí tikpil Unimbɔti Fām bí u-ni tiŋan puee, nì Fiiliipi nì Prookɔɔr nì Niikanɔɔr nì Tiimɔn nì Paameenasi nì Niikoolaa un sá Antiyɔsi ki fɔ̃ɔ̃ Juuda yab marabee. 6Bi cáań-bi ki dàkā Yeesu kpambaliŋ, ní akpambalee mēēUnimbɔti ki tīī-bi, ní ki dū bi-ŋalii ki páaǹ bi-pu. 7Unimbɔti nyɔɔbundi mòtīi gbìtī ajan kɔkɔ, ní Yeesu boonnooliibi mòtīi wīintí tikpil Jeerusaleem tiŋkin, ki kpáaǹ bisaraaŋaliibi tikpil nìn fòol̄ Yeesu bɔti ki kíikí. 8Unimbɔti nìn pūǹ Eetiyeen diyimɔɔl nì mpɔn tikpil, ní u nìn ŋáań maamaacikpaambi nì tidaandi samaa kansikin. 9Dikitil din bi nìn yíì iyumbu in bi líìyee kitilee nib nìn yíkì ki bíī kpākantí Eetiyeen. Bi nìn sá Juuda yab bin nyánní Siireen nì Aleeksandrii nì Siiliisii nì Asiiyee ní. 10Ama baa nìn ŋūǹ kí sòoǹ kí líí-u, iciin in Unimbɔti Fām nìn yàntī u sòoǹee pu. 11Míǹ puee bi tīī njapaamu mubɔ tiba dibalin bi lī yii: “Ti gbìl̄ u sòoǹ tibɔti ki bíiĺ Mooisi nì Unimbɔti yindi.” 12Ní an cúú kunipaauee poon ki kūtì ki kpáaǹ bikpilib nì bimaradakaliibi, ní bi cūtìi cúuń-u mpɔn ki cáań bibɔsooŋkpaambi nimiin. 13Ní bi yāntì binib biba mɔ́ntì nnyimɔn u-pu yii: “Uninja nee péēsòoǹ kaa gbèentí ki bíiĺ Kunimbɔtidii nee nì Mooisi marab, 14kun puee timbi gbìl̄ u bí yii Yeesu Naasaareeti yɔu nee dàá kpìtī Kunimbɔtidii nee kí kpántí akoobil ŋin Mooisi nìn tīī ti-naanjabee.” 15Bibɔsooŋkpaambi bin nìn kēe kɔkɔ dū bi-nimikpeeŋu ki báaǹ Eetiyeen pu, ní ki ká yii u-nimiin kpántì kii Unimbɔti tūuŋŋu nimiinee.


text: 1“Ŋmà takalda kí tīī m-nikitil din bí Saardee tūuŋŋu yii: Un cáá Unimbɔti Fām miluli nì iŋmalbijaa ilulee di bí-u yii: M nyí a-tuuŋŋi, ki nyí yii a-yindi yíkì yilpu, bi nyí a-pu yii a sá dinikitil din cáá dimaŋfalee, ama ní a kpíì. 2Fìntī kí tíkiń a-fookiiu un bíī kúùyee ú ká mpɔn, kun puee maa ká a-tummɔntiŋ aba m-Nimbɔtiu cee. 3Á téetí bi nín nìn dàkā-si Unimbɔti bɔti a fɔ̃ɔ̃-tì ki kíí puee, kí nīn gbíntì ki ŋúb́-tì míǹ gbīm gbim kí fá ikpiti. A yaa yíì, m dàá dāan̄ ŋyunti ŋun saa nyí yii m dàá dāan̄ee ní kí túuǹ-si kii unaayuu nín tūuntí unil puee. 4Ama nì míǹ kɔkɔee, biba bí Saardi nikitil kansikin kaa ŋá ikpiti bi-bɔkutiŋ pīiǹ, binib gbanti dāa pēē abɔkutipiin káŋkaŋ ní man nì bi ń nīn táá ki còom̄, kun puee bi máaǹ míǹ. 5Míǹ ní un yaa jáń ki jíńee dāa pèentí abɔkutipiin káŋkaŋ, maa làá dàá gítī kpìtī udaan yindi dimaŋfal takaldau poon, ama m dàá dāá lì m-Baa nì u-tūuni kɔkɔ nimiin yii man di yì-u. 6“Un yaa cáá ditafalee ń pīlfì Unimbɔti Fām nín bí ki sòoǹ nì Kriisitoo nikitiŋ puee.” 7“Ŋmà takalda kí tīī m-nikitil din bí Filadeelfiiyee tūuŋŋu yii: Un sá circir ki sá ubaamɔnee, un di ŋúb́ Dafiidi saafiiu ki yaa pīitì, ubɔ kpá kí dūú pìin̄, ki yaa tí dūu pīiǹ, ubɔ kpá kí pìitēe, 8di bí-u yii: M nyí atuun ŋin kɔkɔ a ŋée. M pīitì kipunyɔkɔ ki wāaǹ a-nimiin, ubɔ kaa ŋūǹ kí dūú pìin̄. Kun puee m nyí a-pɔŋŋu kaa náaǹ, ama a ŋúń ki ŋúb́ m-bɔti, kaa dū-mi ki fá. 9Á kpèè tin m dàá ŋá kí tīī-see: Binib bin kpáfì ki sá Sitaan yab ki mɔ́ntí yii bi sá Juuda yab kin kaa sée, m dàá dū-bi kí ŋá a-ŋaan, m dàá yàntī bí dāá gbàan̄ a-taaŋi taapu ní kí béé yii m néeń-si. 10Kun puee a nín pɔ́ɔǹ ki ŋúb́ m-bɔtee, man mun dàá ŋúb́-si ŋyunti ŋun diniminaamandi dàá dāá jēetí duulnya nib kɔkɔ pu kí cɔ̄ŋkì-bee. 11M dòoń kɔŋkɔnnee, á ŋúb́ tin a ŋúb́ee gbīm gbim ubɔ ń taa fɔ̃ɔ̃ a-cee tipaal tin bi tìì bin jáń ki jíńee. 12Un yaa jáń ki jíńee, m dàá dū-u kí kpántí m-Nimbɔtiu diiku jaantalkuu ní ú báań kí nīn kíǹ ki bí niin kí taa ti nyā, ní ḿ dāá dū m-Nimbɔtiu yindi nì m-Nimbɔtiu tiŋki, Jeerusaleempɔɔn un nyánní yilpu m-Nimbɔtiu ceeyee yindi nì man yimpɔndi kí ŋmà udaan pu. 13“Un yaa cáá ditafalee ń pīlfì Unimbɔti Fām nín bí ki sòoǹ nì Kriisitoo nikitiŋ puee.” 14“Ŋmà takalda kí tīī m-nikitil din bí Lawoodiseeyee tūuŋŋu yii: Un bi yíì Ameen u sá un lèekī seera deedee nì ibaamɔn, ki sá Unimbɔti wannaaŋkaati kɔkɔ nyeelee, 15di bí-u yii: M nyí atuun ŋin a ŋée kɔkɔ. Aa sòm̀aaan, kaa tùm̀ mun; a yaa là kí nīn sòm̀aaan, á nīn sòm̀; a yaa là kí nīn tí tùm̀aaan, á nīn tùm̀. 16Kii a nín bí gbìmmm kaa sòm̀aaan kaa tùm̀ muee, m dàá wùliŋkì-si kí fá. 17Di sá a lì yii sii sá ugaaja ní, a-gaajati tin a ká nee puee, aa ti là tiba nì tiba, kun pu a lì mimmee di sá aa nyí yii a sá ufalaadaan, ki sá unandaan, ki sá usoodaan, ki sá ujɔfu, ki sá ucancaŋgbeefu. 18An puee m sáŋkí-si yii á dāan̄ m-cee kí dā sindaariya un bi dū ŋŋmi ki cɔ́ŋkì ki ká yii u sá umɔntee, ní kí nín ŋmā kí kpántí ugaaja; kí dā m-cee abɔkutipiin kí pèen̄ kí bìin̄ a-cooi pu, kí dā nnyɔkɔ m-cee kí jɔ̃ɔ̃ a-nimiliŋ kí wāl̀. 19Man dátí bin m néeńee tafaliŋ ní ki sáŋkí-bi, an puee á ká kunyannyaau kí fá ikpiti. 20Á pīlfì, m yú kipunyɔkɔ pu ki ŋáań gaafalaa; un yaa gbìl̄ m-nyɔkɔ pu ní ki pīitì-mee, m dàá kɔ́ udaan cee ní man nì u ń kpāfì kí jī. 21Un yaa jáń ki jíńee, m dàá yàntī ú dāan̄ kí kàl̄ kí kɔ́ĺ-mi m-beelin, kii ma mun nín jáń ki jíń pu ki dɔ́miń ki kāl̀ m-Baa beelin ki kɔ́ĺ-u puee. 22“Un yaa cáá ditafalee ń pīlfì Unimbɔti Fām nín bí ki sòoǹ nì Kriisitoo nikitiŋ puee.”


text: 1M beè gboó mòn ãa káála nè ãa kunu kẽ. Túá kà káála nè túá kà kunu kẽ e a beè dìa beè tení tà, vaá pene náa è dìnà. 2M̀ gboó mòn Bon Káí, e a dú ãa Jerúsàlẹ̀m, e Bàrì gé lẹẹlà lọl káála domá. A beè síe tóm ló vaá kọ̀lie belí bé e bà kọl pá bia e a é gé iá dóm. 3M beè dã́ ene kà gbele mon e a silà aa ló kpò té méné, kọ, “Ẹ̀b, mè Bàrì a tú a tõ̀ò sẹlẹ zẹ̀ẹ̀ gbò nen! À é tõová zẹ̀ẹ̀, vaá bà é dú pá a gbò. Kà lèlà bá ẹlẹ, Bàrì, é tõová zẹ̀ẹ̀ vaá dú ba Bàrì. 4À é fãanà dénè ba gĩ́i tó lọ̀l. Ú náa é dinà, bãàgà náa é dinà, tó náa é dinà, nyaa ló náa é dinà, boo bée kọ dénè nómá nu e a è dì a téní tà.” 5Nen e a di ĩ́i tẽ́ boo kpò té ménéá beè gboó kọ, “Kátogóí, m̀ nyáànà dénè nu naamá ãa!” A beè kọna gé nèm̄ kọ, “Emí níí, boo bée kọ gbò mon belí dú kà kà vaá bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo.” 6À gboó kọ, “Dénè nu a lée! Nda ní túá túá nè kùbmà nvée é, dàlà togó nè ke kùbmà e. M̀ é tú múú e a bú aa m bànà múú dùm nè gbò e òòva kã́a kọ bà á ṍ pọ́ì. 7M̀ é tú dénè gbò nuí nè gbò e bà bé èl bá. Nda é dú baála Bàrì vaá baala dú pá ńda nvín. 8Sõò ló gbò e bà íe pègè pègè nyíe, gbò e bà náa élá àgàlà, gbò e pọ́lọ́ ni kyọ̀, gbò fẹ̀ nen, gbò kùnà kúnà, gbò e bà ólò bó biè, gbò e bà tãaga ló gbò ńbàlì e bà náàmà bá, nè dénè gbò kpọ̀ kyáá bel, à é dú gè túva tẹlẹ bànà e sã́ nè sã́ dem di m e a gé bẹ́. Níé ní e a égè bàà tóm ú é.” 9Ene kà gbàà àlàbà kà nyómá tóm Bàrì, e ba è faalá àlàbà kà bù̃ e dee dee nvée àlàbà kà kpọ̀ té Bàrì beè di m̄á, beè gboó dúm̄ ló, kọ, “Dù, mè ḿ zógèni Pá Bia e Nvín Naanà Bólá é gé Ilí.” 10Nyómá Bàrì beè kọ̀lim̄, vaá nyómá tóm Bàrìa à gboó dàlàm̄ tãamà boo gbele gã boo gù. A beè zogèm̄ Jerúsàlẹ̀m, e a dú Bon Káíá, boo tṍó e Bàrì gé lẹẹlà boná lọl káála domá kunu kẽ. 11Dù̃ùnè Bàrì beè mo boo boná, vaá boná beè nyagí belí ene íb gbele ĩa dem, vaá belí ene íb dem e ki di ló, e a kọlà jáspà, e a dú dem e a íe kele kele íb s̃ẽ̀. A beè ẹẹ õoà belí ẹ́ẹ́ múú. 12Gbele gã boo gònò dem e òb nè bàà kà gbàn sĩ́ di ló bééá tení ló boná. Òb nè bàà kà gbàn sĩ́á íe òb nè bàà kà nyómá tóm Bàrì e a gé ku dẽe ló. Bà émí bée òb nè bàà tẽ́ gã Ízràẹ̀l boo òb nè bàà kà gbàn sĩ́á. 13Taa kà gbàn sĩ́á beè kpèèà deè báà nàànì, taa kà à kpèèà deè nvée bàlà boo, taa kà à kpèèà deè sĩ́ bàlà boo, taa kà à kpèèà dọ̀mà tẽ́ nàànì. 14Bà tib gbọọ boná boo òb nè bàà kà dem dòmà díí kẽ, vaá bà emí bée òb nè bàà nen e Nvín Naanà Ból beè lẹ̀ẹ̀làa boo òb nè bàà kà demí. 15Nyómá tóm Bàrì e a géè zọ̀m̄ lóá belá beè faalá kpọ́gọ́lọ́ ge dòmà nu, e bà demmà nóò kpé, e a é tú dòmà boná, nè gbàn sĩ́ e a diga ló, nè a gbọọ. 16Boná beè kuna bá. A begè sĩ́ nè a gbàà sĩ́ beè kùnà. Nyómá tóm Bàrìa beè tú a kpọ́gọ́lọ́ dòmà boná. A begè sĩ́ nè a gbàà sĩ́ nè a gã boo beè gbá kùnà vaá tõ̀ògì begè sĩ́ tub nè òb bóó (12,000) kélè ól. 17A beè tú báe dòmà gbọọá. A beè tú lọl túnú báe tẹlẹ bĩ́ó nvéé báe naamá ene do, dì belí bé e nen ólò dò nu naa, vaá gbọọá à toolá àlàbà tub nè ténì (144) do. 18Ba beè tú dem e a kọlà jáspàa tìbmà gbọọ boná, vaá bà tú õoa nóò kpé, e a mo belí ẹ̀à sĩ́, tìbmà dénè boná. 19Ba beè tú kele kele íb dem e ki di ló, e a nyágí, gbĩmá zẹ́gẹ́ ló gbò kpò dem e ba è dòmà díí kẽ boní: Túá kà dò díí kẽ beè jáspà, e a dú ene íb dem e a íe kele kele íb s̃ẽ̀. Ní e a égè bàà kà à dú sáfàìà, e a dú ene íb dem e a sẹlẹ bùlúù bùlúù dẽe. Ní e a égè taa kà à dú ágàt, e a dú ene íb dem e a íe kele kele íb s̃ẽ̀. Ní e a égè ténì kà à dú ẹ́màràld, e a dú ene íb dem e a sẹlẹ bṹú bṹú dẽe. 20Ní e a égè vòò kà à dú ọ́nìks, e a dú ene íb nóo nóo dem. Ní e a égè ọ̀ọ̀lẹ̀ kà à dú kanílìàn, e a du ene íb mii mii dem. Ní e a égè àlàbà kà à dú krísòlàìt, e a dú ene íb do do dem e a mo. Ní e a égè aatáá kà à dú bẹ́rìl, e a dú ene íb dem e a dú pììà bùlúù bùlúù nè bṹú bṹú. Ní e a égè sĩ́ìna òb kà à dú tópàz, e a dú ene íb do do dem. Ní e a égè òb kà à dú krísòpràz, e a dú ene íb dem e a dú bùùlù bùùlù dẽe vaá mò. Ní e a égè òb nè ene kà à dú jásìnt, e a dú ene íb pììà mii mii nè nóo nóo dem. Ní e a égè òb nè bàà kà à dú ámẹ̀tìst, e a dú ene íb dem e a dú do do à bè váálo váálo dẽe. 21Òb nè bàà kà gbàn sĩ́á beè duna gé òb nè bàà kà lọ́ọ̀. T̃ẽ̀ènè gbán lọ́ọ̀ e ba è naamá bu kà gbàn sĩ́. Õòà nóò kpé, e a mo belí ẹ̀à sĩ́, ní e bà náámá èèlè boná é. 22Ním̄ beè mòn tọ́ọ̀ kà tọ káí boná, boo bée kọ Dõò Bàrì e a íe dénè lẹ̀ẹ̀là bel nè Nvín Naanà Bólá ní e a dú tọ káí boná é. 23Náa dú bíí kọ nàànì à bè ẽ́ á mo boná, boo bée kọ dù̃ùnè Bàrì gé mo boo boná, vaá Nvín Naanà Bólá à dú té sã́ nè boná. 24A ẹ́ẹ́ dee ní e gbò nen é ẹb kyãàmà e, vaá gbò méné e a gé bẹl bàlà boo é ṍá ba gyọ́ nvee boná. 25A gbàn sĩ́ é dí sèèla ẹ́ẹ́ èlà. À é seelà lee boo bée kọ dee náa é bílá kĩé. 26Bà é tú dénè ka nè gyọ́ e dénè kpá dó íe nvee boná. 27Sõò tọ́ọ̀ nu e bè náa õoà náa é bã́ boná, à bè nen e a ólò naa nu kẹ́ẹ à bè ge kpọ́ kyáá bel. Áá gbò e ba è emí ba bée m kpá dùm, e Nvín Naanà Bólá íe, ní e bà é bã́ boná é.


text:
Joseph H. Greenberg
Ohun tí ònkòwé sisé lé lórí nínú ìwé yìí ìpín èdè Aáfíríkà sí ebí. Orí méje ni ìwé náà ní. Orí kìíní ni ó sòrò nípa ìlàlà tí a lè tèlé láti pín èdè kan sí ebí. Léyìn èyí ni ònkòwé wá bèrè sí ní í se àlàyé àwon ebí tí ó pín èdè Aáfíríkà sí. Orí keyì sòrò nípa Niger-Cong; èkéta, Afrocasiatic; èkérin; Khoisan; èkárùn-ún, Chari-Nile; èkéfà; Nilo-Saharan nígbà tí orí kéje sòrò nípa Niger-Kordofania. Yàtò sí orí méje yìí, ìwé náà ní index to language classification, key to language classification àti index of languages. Òpòlopò máàpù ni ònkòwé yà sínú ìwé yìí. Ní ìparí, ònkòwé se àfikún díè sí ìwé yìí ó sì se àtúnse àwon àsìse tí ó se àkíyèsí nínú ìwé náà. Bí àwon ohun tí ó wa nínú ìwé náà se lo ní olóríjorí nì yí:
Iwe ti a yewo[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- Joseph H. Greenberg (1966), The Languages of Arica. Bloomingtion; Indian University Press.


text: 1Ŋyunti ŋun Unimbɔti nìn pɔ̃oǹ dipoompeepeekaalee, u nìn yɔ́oǹ marab bin binib dàá dī kí jāam̀-uee nì tanti un poon bi dàá jāam̀-uee. 2Bi nìn gāā tanti ní, ní ki dū sata ki pītì poon adiin ali, ní ki yíì kudipeepeekaauee circir laŋki, niin ní fitila nìn tɔ́kɔ́ bi tùutī, ní teebil yú ní bi cāabìń kpɔnɔb bin bi ŋáań Unimbɔti saraayee ki pāantí. 3Sataliliiti boonee, kudii kubɔ mun dee, niin ní bi yíì circir páaa laŋki. 4Niin ní sindaariya saraafaŋŋu nìn yú ní bi sèetī talaalub an pu, ní dipoondi dakaau yú bi dū sindaariya ki nyūntì u-kɔkɔ. Dakaayee poonee kibaŋ kiba yú ki sá sindaariya ŋma, niin ní tijin tin bi yíì máanee nìn kā. Dakaa ubaantee poon ní Aarɔn kpɔndɔŋu ŋun nìn púkuḿ nsupumpukumee nì ataŋkpee ŋin pu Unimbɔti nìn ŋmàn̄ dipoondi marabee kā. 5Ní bi dū sindaariya ki mɔ́ɔ́ itūun in sá Unimbɔti nyootee ili ki tɔ́kɔǹ dakaayee pu kí dàkà yii Unimbɔti u-ba bí niin, ní itūunee feeni tèen̄ laakin bi yaa ŋá ikpiti saraau bi cáá fatiku ki yàantée pu. Taa ŋūǹ kí sòoǹ dakaa gbanti bɔti nì u-tuuŋŋi nín sá puee kɔŋkɔnnee. 6Bi nìn ŋá míǹ kɔkɔ ki dɔ́òyee, kudipeepeekaauee poon ní bisaraaŋaliibi kɔ́ò baabadal ki ŋáań bi-saraatuuŋŋi. 7Ama poon diiku laakin bi yíì yii circir páaa laŋkee, usaraaŋakpil baba di kɔ́ò niin dibindi poonee diba ja kí cáá tiwaŋkuti tin u kūū úǹ u-ba kpitii puee fatikuu nì tin bi kūū samaa kɔkɔ nín ŋá ikpiti in kaa nyée fatikuu kí kɔ́ǹ kí ŋá Unimbɔti saraa. 8Unimbɔti Fām nìn dàkà yii, ŋyunti ŋun ní nsan pú diiku dáá bée, nsan nìn kpá unil ń jītí kí kɔ́ circir páaa laŋki. 9An saraabee cántí tibɔti taapu ní ki dàkà timbi díǹ: an dàkà yii saraabi bin binib nìn ŋáań ki jáaḿ Unimbɔti nì bin bi nìn ŋáań bi-kpitii puee kɔkɔ kaa nìn ŋūǹ kí lēēbin ŋáań saraabi gbantee pɔbiliŋin ikpiti bí kpántí deedeedambi Unimbɔti nimiin. 10An sá marab bin bi yɔ́oǹ bi sá tijin nì tinyɔkaal nì tiwun difíntilee bɔti ní. An marabee kɔkɔ sá tiwun pu marab ní kí tin sāā ŋyunti ŋun Unimbɔti dàá dāá cáań tipɔnee. 11Kriisitoo dɔ́miń ki sá-ti usaraaŋakpil un cáań-ti tiŋan tin poon ti bí nee. Úǹ di kɔ́ kusaraadimɔntiiu kun sá kukpaaŋŋu kaa sá binib di máńee, an dàkà yii kuaa sá duulnya doo diiku. 12U kɔ́ diba pu kusaraadiin ki dū u-ba ki ŋá ki kúntì saraabi, an kaa sá nì iŋɔjaa nì anabil fatikuu, an sá úǹ u-ba fatikuu; míǹ ní u ŋá ní ki cáań-ti difiil din kaa cáá dikuntilee. 13Di sá iŋɔjaa nì inajaa fatikuu nì unasal un bi nìn wù ŋŋmi kɔkɔ kí fāā ŋfantam kí ŋá nnyimin kí yàaǹ bin ŋá ikpitee pu án nyāntí ikpiti bi-wunti puee, míǹ yaa ŋūǹ kí fíntí unil kpitiiyee, 14kin ataa aŋa pu ní Kriisitoo un Unimbɔti Fām tútuǹ u dū u-ba ki ŋá saraamɔnti ki tīī Unimbɔtee fatikuu kaa ŋūǹ kí fíntí atuŋkpiti ti-pɔbiliŋ poon tí ŋmā kí nɔ́ɔ́ Unimbɔti un bí dimaŋfalinee. 15Kriisitoo di cáań-ti dipoompɔndi, an nín dàá ŋá pu ní bin Unimbɔti fīīyee ń ŋmā kí fɔ̃ɔ̃ tigaajawan tin Unimbɔti pɔ̃oǹ tàa cáá dikuntilee. Kun pu bi dàá ŋmā kí fɔ̃ɔ̃ tigaajawan gbantee di sá Kriisitoo kpíì ki nyántì-bi bi nín nìn bí dipooŋkpikil poon ki ŋáań ikpiti iŋyee poon. 16Unil yaa bí yii a dàá jī u-fakalee, u yaa kaa láá kpíì saa yòontí. 17Daliŋkin u sòon̄ ki tùkū-si yii sii di dàá jī u-fakalee, tibɔtee kaa láá tūǹ ditundi, see u yaa láā kpíìyee ní á nín yīkì kí tɔ́kɔń difakalee pu kii u nín nìn péētùkū-si puee. 18An pu ní tiwaŋkuti fatikuu nìn nyáń ki wāatì ní dipoompeepeekaal nín ŋúń ki ŋá ditundi. 19Di sá Mooisi nín kàan̄ marab bin kɔkɔ Unimbɔti ŋmàn̄ee ki tùkū samaa kɔkɔ ki dɔ́òyee, ní u yɔ̃oǹ anabil, nì iŋɔjaa fatikuu ki dū nnyim ki ŋmālim̀ ní ki dū tipikuti tin bi mántèe nì tifaal tiba ti bí kii kinunnuuyee ki cáā sèetī fatiku poon ki yàantí takalda un poon bi ŋmàn̄ marabee nì samaa kɔkɔ pu. 20ní ki lì yii: “Fatiku nee di sá dipoondi din Unimbɔti líì-nee daaŋku.” 21U ŋá mimmee ní ki yāaǹ Unimbɔti tantiu un bi gāāyee nì tiwan tin bi cáā ŋáań saraabee kɔkɔ pu. 22Kii mara nín lī puee, yii fatiku ní bi ŋman nìn péēcáā yàantí tiwan kɔkɔ pu ní tí kpántí circir, an puee fatiku yaa kaa nyáńee, unil kaa kāntí u-kpitii pɔ̄tam. 23Bi nín máaǹ kí dī nsan ŋun kí ŋá saraa un, Kunimbɔtidii kun bi máń taapu doo ki nántiǹ kun bí yilpuee nì tin kɔkɔ yú ku-poonee ń nīn bí circiree dee. Ama yilpu saraadiiku kun sá kumɔntiiuee ku-ba nì tin kɔkɔ yú ku-poonee, an bàlfī yii bí ŋá-ku saraamɔnti un jítiǹ taapu doo diiku saraauee. 24Kun puee an kaa sá yii Kriisitoo kɔ́ kusaraadii kun binib máń ki nántiǹ yilpu yɔkɔee poon ní ki ŋá saraa, ama yilpu, Unimbɔti cee ní u kɔ́, ki bí Unimbɔti nimiin kɔŋkɔnnee ki gbàam̄ ti-pu. 25Kí kūtèe, dibindi sá kamaayee, usaraaŋakpil nìn kɔ́ò kusaraadiin circir páaa laŋki nì tiwaŋkuti fatikuu ní kí ŋá saraabi. Ama Kriisitoo úǹ kaa kɔ́ ŋfunyɔm kupaau kí dū u-ba kí ŋá saraa. 26An yaa sá mimmee, doooo duulnya nín kíĺ ki dāa sāā díǹee, u bàà làá jī falaabi ŋfunyɔm kupaau. Ama duulnya nín tɔ́ob́ dikuntil pu nee ní u dɔ́miń ki dū u-ba ki ŋá saraa diba pu kí kúntí ikpiti. 27An péēsá yii báà ŋma ń kpú diba ja ní, ní ŋkúm boonee Unimbɔti ń sòoǹ báà ŋma bɔti. 28Míǹ mbaantiim ní Kriisitoo mun dū u-ba ki ŋá saraa diba ja ki nyántì binib tikpil ikpiti poon, u dàá dāan̄ nliliitiim ama an kaa dāa gítī sá kí nyāntí binib ikpiti poon, ama u dāa dòoń kí fīī bin kíǹ ki kā ki cí-uee ní.


text: 1M beè gboó mòn nom kọ̀l e a gé buuà aa peneá. A beè ié òb kà koò nè àlàbà kà togó. Pẹ̀gẹ̀lẹ̀ méné beè di boo bu kà a koò, vaá bée e a gbẹ́ Bàrì à ẽá boo bu kà a togó. 2Nomá beè mèà belí nyà vaá ká tọe à belí ká tọ kpẽ́éné. Gã́e beè bélí gã́ kpẹẹ̀. Drágọ̀na beè tú a kpóó, nè a kpò té méné, nè a gbele kói ge lẹ̀ẹ̀mà bel tú nè nomá. 3À bélí bé e kom e a gá è láá fẹ́ nomá beè bã̀ ló ene kà a togó vaá à tà. Nomí beè dú dù̃ùnè ló dénè bàlà boo, naa ní e bà gboó kõ̀òà nyoonée nvée. 4Gbò nen beè kumí sĩ́ kẽ nè drágọ̀na kọ ẹlẹ ní e a beè tú a lẹ̀ẹ̀là bel nè nomá é. Ba beè kumina gé sĩ́ kẽ nè nomá, vaá kọ, “Mée é láá belí nomí é, vaá mée é láá dọ̀é sĩ́ é?” 5Deè beè nèà nomá kọ á põómi vaá gbẹ́ Bàrì, nè ge kọ á ié kói ge lẹ̀ẹ̀mà bel m bàà tub nè bàà ẽ́. 6A beè gboó dàlà togó gbẹ́ Bàrì, gbẹ́ a bée, gbẹ́ kĩ e Bàrì tõo, nè dénè gbò e bà tõo káála. 7Deè beè nèàe kọ á bé gbò nvín Bàrì vaá èlva bá, vaá ba è nèe kpóó kọ á lẹ̀ẹ̀là bel ló dénè gã, dénè kpá dó, gbò e bà ló kele kele dém bel, nè gbò e bà íe kele kele mèà. 8Vaá dénè nen e a di bàlà boo é kúmí sĩ́ kẽ nèe, daalá lọl ló gbò e, bé bàlà boo gá dalà togó, ba è tú ba bée emí m kpá dùm e a di bá Nvín Naanà Ból e ba è fẹ̀a. 9Nen e a íe tṍ á dã̀! 10Nen e a kuu kọ bà é síi dẽe bé é sííá dẽe bé; nen e a kuu kọ à é ú bá gẹ̀ bé é íè ge ú bá gẹ̀ bé. Níí náa kọ gbò nvín Bàrì á mòn kọ bà élàè agàlàe vaá ĩimàè dénè nu. 11M beè gboó mòn dõòna kà nom kọ̀l e a buuà aa m kunu kẽ. A beè ié bàà kà koò e a meà belí koò dṍóna, vaá a beè ló bel belí drágọ̀n. 12A beè tú dénè kpóó e túá kà nom kọ̀la íe simá tóm gbẹáé kè sĩ́. A beè sii bàlà booí nè dénè nen e a di m kọ bà á kumí sĩ́ kẽ nè túá kà nomá, e kom beè bã̀é ló vaá à tàa. 13Ní e a égè bàà kà nomí beè sigági gbele gbele tóm dù̃ùnè, vaá naa kọ bãànà sã́ á bẹ́ aa gbàn deè dọ kunu kẽ, vaá gbò nen à mònmà dẽe. 14A beè tú gbò tóm dù̃ùnè e deè neàe kọ á sí gbẹá kè sĩ́ túá kà nomá kẹ̀ẹ̀mà gbò e bà di boo bàlà boo. A beè kẹlẹ́va kọ bà á dèm nu e a é bélí na kà nom kọ̀l e gẹ̀ bé beè kùe vaá à kpáá di dùma, naamá gè nvèèmàe ka ló. 15Deè beè nèà ní e a égè bàà kà nomí kọ á nvèè séi gbàà nu e ba è dèm kọ á belí túá kà nomá, naa ní e a láá ló bel vaá fẹ́ dénè gbò e bà náa zigà ge kumí sĩ́ kẽ nèe. 16Nomá beè sii dénè nen, ńkem nè ńpọ̀b, méné nè kpàlà, gyóòlo nè nen e a di pọ́ì, kọ bà á tú kpĩ́i nveea kú bá lèva à bè boo gbọ̀ sĩ́va. 17Tọ́ọ̀ nen e kpĩ́ií á géé ló náa é láá zalí nu à bè ge oo nu. Kpĩ́iá é dú bée nom kọ̀la à bè bug nu e a doga di tõ̀ò béeá. 18Nuí bĩ́íná nyìmà nu. Nen e a íe tàvẹ̀ nu á bugi gã́ bug bé e bug nu e nomí íeí tóólá, boo bée kọ bug nuí doga di tõ̀ò bée nen. A gã́ bug tóólá bóó nè òb nè taa tub nè ọ̀ọ̀lẹ̀ (666).


text: 1Fɔn naà à gbɛ̀ ve tɛmùì yɛ? À sìɤàì nɔɔ̀ sɛlɛ siin nɛ̀nù wɔ́, dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ ve Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolo nɛ̀ sɛ̀lɛ́ɛ̀ dè nù gbàà? 2Ě nyɔìŋ de pɛ́! Sɛlɛ siìn wɔ de kewúì èì nàu jìjà dè yɛ? Nà sɛlɛ̀ wolo nɔɔ̀ mùnɛ̀ falan wòlù sɛlɛ siìn jɔ̀ɔ̀. Ǎ mùndí nà tàodéè nɛ̀ì gbɛ̀ ye sɛlɛ siìn nù. 3Ŋgàmáà nù nà sì wɔ̀lɔ́. Èé wó kàdí nà wúlú Ŋgàla nímí kwali à Jisɛ̀ wò jòò a de nù kɔlɛ̀n, nà pɛ́ à falaón wɔ faláàn. 4Èé wó kwalidí nà wúlú Ŋgàla nímí, wò kìimadí nà à Jisɛ̀ wò jòò wɔ faláàn nù. Dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ ve mùnɛ̀ jɛ́ nɔɔ̀ Tedé Ŋgàla wɔ̀ júwàì Kolàì dè falan jɔ̀ɔ̀ wɔ de kewu gbàáà nù, nà bɛ́ɛ́lɛ́ à dɔ̀ ve dè falan jɔ̀ɔ̀, a nɛ̀ tàode dèèlè. 5È dè má à dè nù kɔlɛ̀n Kolàì wɔ faláàn nù, kɛní à dè ve nɔɔ̀ nù kɔlɛ̀n, wɔ de dɔ sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù falan jɔ̀ɔ̀. 6À sì è à nɛ̀ wò kpagbaó nà wòlu fuyó dè sɛ̀lɛ laáà e kanàì dè Kolàì tíì eodè. Dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ ve nà jaindéè dɔ̀ɔ̀ e sɛlɛ siíìn, e de kewúì nyùmù nù. Ŋwɔnɔ̀ dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ ve è ǎ sɛlɛ siìn wɔ kɔnyà dè ye gbǐn tàodè. 7Wòlù kàmá falan, sɛlɛ siìn wɔ de kewu ě wɔu jìjà dè ye. 8È dè má à Kolàì wò jòò à falaón, kɛní a funàì à nɛ̀ à wo jòò à dè ve mùndí tàodè. 9À sì è mùndí à nɛ̀ Kolàì wɔ̀ dí dè dɔ ya falan jɔ̀ɔ̀, ŋwɔnɔ̀ wɔ̌ falan ye. Falan wɔ de kewu èì wɔu jìjà dè ye, 10faláàn wɔ́ falaón è, wɔ̀ falaón naà nù kɔlɛ̀n, ŋwɔnɔ̀ falan wɔ de kewu èó wɔu jìjà de. Ŋwɔnɔ̀ tàodéè wɔ́ dè naà e nɛ̀nù wɔ̀ dè e nɛ̀nù Ŋgàla ŋwùnù. 11Yèlé nì nɔɔ̀ nà pɛ́ nà júwàì na bulùì falan wòlìì sɛlɛ siìn jɔ̀ɔ̀, kɛ́ nà dè tàodè Ŋgàla bò nà Jisɛ̀ Kolàì wò jòò na nu kɔlɛn dèéè saala nù. 12Sɛlɛ siìn wɔ de kewúì èe dè naà mùndí na eu jìjà. Dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ ve nǎ na bulu na lɛ soo bi siíìn bu ŋwànì, 13kpedeó na nì na jaindéè e gbǐn sɛlɛ siìn ku wɔ̀lɔ́ wò jòwàì è màlùŋ de siin kùla ŋwùnù. Kɛ́ è ŋwùwá na tù na bulúì Ŋgàla jɔ̀ɔ̀, mùnɛ̀ wòlúò wòó falan jɔ̀ɔ̀ wolo ya, wò dè naà tàodè. Nà tù na bulúì Ŋgàla jɔ̀ɔ̀ wɔ̀ jòwàì nà telembo sɛ̀lɛi ŋwùnù. 14Sɛlɛ siìn wɔ faàn èe tì nau. Nàì kaɤà jàdè dè, kɛ́ nà dè Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè jàdè. 15Jɛ́ naà à nɛ̀ ve mu? À dè ve nɔɔ̀ sɛlɛ siin nɛ̀ wɔ́ èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, àì kaɤà jàdè dè, kɛ́ à dè Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè jàdè yɛ? Ě nyɔìŋ dè pɛ́! 16Ŋgàmáà nù nà sì wɔ̀lɔ́. È dè má nà tù má na bulúì kɔnyà sɛ̀lɛ̀ nù wòlù jɔ̀ɔ̀, wɔ̀lɔ́ nà nyìnì wɔ wòì, kɛní nà dè e nyɔɔ́ɔ̀ wɔ kɔnyàì, na dè wɔ wòi nyìnì. Nà dè má sɛlɛ siìn wɔ kɔnyàì, dɔɔ ei jèè dè falan. Kpedeó na dè mùndí wòi nyìnì sɛ̀lɛ̀ wɔ kɔnyàì dɔ̀ɔ̀ wɔi jèè èè dè telembo. 17Kɛ́ Ŋgàla wɔ màmà tɛ̀gbɛ̀lɛ̀! Dúwai dɛ̀ɛ̀ nù nà dedí sɛlɛ siìn wɔ kɔnyàì, kɛ́ ŋgàmáà ná sàó è sɛlɛ siyáà nù, nà nyìnìó e wòì na kulúì nù. 18Wò saó nà sɛlɛ siìn jɔ̀ɔ̀, ŋwɔnɔ̀ nà dè naà kɔnyàì telembo ŋwùnù. 19(Na jainu nyíní nyinìì dè, dɔɔ ŋwùnù mà ka na bò dɛ̀kpɛì wòi wòló nù ná gbɛ̀ ei nde saì.) Dúwai dɛ̀ɛ̀ nù nà tùó na bulùì kɔnyà sɛ̀lɛ̀ nù nàndí sɛ̀lɛ̀ì jɔ̀ɔ̀ kùla siin towò towóì kùla ŋwùnù. Nyɔìŋ nɔɔ̀ nà yá na bulùì kɔnyà sɛ̀lɛ̀ nù tu telembo jɔ̀ɔ̀ na dùmà na bului dè Ŋgàla ŋwùnù. 20Èé ná dedí kɔnyàì sɛlɛ siìn jɔ̀ɔ̀, nàì dí telembo wɔ kɔnyàì dè. 21Dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ má de sɛlɛ kàí nà sàdí sɛlɛ dòò nù ná dedí e nɛ̀nù, wɔ̀lɔ́ é dè na tɛ̀ɛ̀mi kamànù naà? Sɛlɛ doo towóì woi jèè dè falan! 22Kɛ́ wòó naà nà sɛlɛ siìn jɔ̀ɔ̀ sa ya, ŋwɔnɔ̀ nà dè naà kɔnyàì Ŋgàla ŋwùnù. Sɛlɛ kàí ná gbɛ̀ e sàì dɔ̀ɔ̀ nù èè dè, na dè Ŋgàla wɔ faàn jèe wòlìì. Dɔɔ wɔi jèéè dè wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwúì. 23Dɔɔ ŋwùnù sɛlɛ siin nɛ̀ màyɛ́ɛ̀ dè falan, kɛ́ Ŋgàla wɔ saba lɛ́ɛ̀ èè dè wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwúì, à nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wo jòò nà nu kɔlɛn dèéè ŋwùnù.


text: 1Kà lèlà tṍóí Méné Hẹ́rọ̀d beè dàlà togó biigè ló sìgà gbò e bà dṹùnà bõ̀òna ló Kráìst. 2A beè lẹ̀ẹ̀là kọ bà á tú gẹ̀ bé kèlmà Jém̀z, e a dú vígà Jọ́ọ̀n. 3Boo tṍó e a mon kọ nu e a náanìèa ẹ́ẹlẹ̀ nyíe pá Júù, a beè gboó kọ bà á sii Pítà. (Nuí beè naaá boo tṍó Vààla Gyọ́ọ e pá Júù ólò dé Fétúlú e Nu e a Gbuuve á gé Gbàà.) 4Tṍó e bà ni sii Pítà lọ̀l, ba è gboó túe nvee tọ kpọ́gọ́lọ́ vaá kọ ténì tõ̀ò gbò bé e bà dì ténì ténì nen á olòó kùe dẽe ló. Hẹ́rọ̀d géè noo gè tú Pítà sẹlẹ kè sĩ́ bõ̀ònà bàlà boo vaá beeláe bel ló boo tṍó e Vààla Gyọ́ọ Ténì Zelí é tá sĩ́. 5Vóá à naa, ba beè tú Pítà gbẹẹ tọ kpọ́gọ́lọ́, sõò gbò e bà di bõ̀òna ló Kráìst beè olòó kil sĩ́ gè palà ge tãagà ló Bàrì máe. 6Tṍó e Vààla Gyọ́ọ Ténì Zelí ni tá sĩ́, kà lèlà bílá dee e a é zìlà kọ bé Hẹ́rọ̀d gboó beeláe bel lóá, Pítà beè di dáá gbà gbá bàà nen bé e ba beè tú bàà tọ díí kpọ́gọ́lọ́ lùlmae lùlva ló. Gbò bé géè kù dẽe ló nu tọ e a téní bã boo be tọ kpọ́gọ́lọ́á. 7Boo búù ló ene kà nyómá tóm Bàrì beè gboó sìlàe ló kĩé, vaá ẹ́ẹ́ dee e a dúé ló à gboó ẹẹlẹ̀ zivè kà m àn tọ kpọ́gọ́lọ́á. Nyómá tómá à gboó sii bá ból lẹ́b Pítà vaá zùgèe kẽée lọl boo. À gboó kọ́ nèe kọ, “Vàlẹ̀ bá aa boo!” T̃ẽ̀ènè tṍóá díí kpọ́gọ́lọ́á à gboó fùlà ààe bá dọ kẽ. 8Nyómá tómá à gboó kọ́ nè Pítà kọ, “Bọá o díí tõ̀ò tẽ́ bììà lóni vaá ò nvèà o kpá ká tọ.” Tṍó e Pítà ni naa bé e a kọ́ lọ̀l, nyómá tómá è gboó kọ, “Nvèà o kọ̀là ló vaá ò nyooném̄ nvée.” 9Pítà beè gboó nyoonée nvée aa tọ kpọ́gọ́lọ́á, sõò náa beè nyimá sẹ̀ gyáálá à bè nyen ní e nyómá tómá beè dì e a géè ló bel nèe. A beè tõoé ló belí gyáálá. 10Ba è téní zélí túá gbò kù dẽe ló nè ní e a égè bàà gbò kù dẽe ló, vaá dee dee nvée, bà gboó íná ló nu tọ e bà tú kpọ́gọ́lọ́ naamáá, e a téní bã boná. Áá nu tọá beè kùùà boo a ló, vaá bà gboó téní àà. Ba beè kyãà téní boo ene kà èèlè, vaá boo búù ló nyómá tómá à gboó aa ló Pítà. 11Boo tṍóá Pítà beè gboó nyèèà vaá nyimá a bá kọ á génàe tọ kpọ́gọ́lọ́. À gboó kọ, “Lèlà kátogóí ní e m nyímà kọ kà kà mè Dõò beè lẹ̀ẹ̀là a nyómá tóm domá kọ á nvèè bá dùùlàm̄ lọl bá Hẹ́rọ̀d nè dénè nu e pá Júù beè noo kọ bà é náamàèm̄ é.” 12Tṍó e a ni nyímá kọ níá bé e nu nááá naa é, a beè gboó má sĩ́ tọ Mérì, kà Jọ́ọ̀n Máàk, kĩ e kà tõ̀ò gbò nen beè bõoná e bà géè tãàgà ló Bàrì máe. 13Pítà beè kòn bá nvée nu tọá, vaá ene kà nvín gyóòlo pá bia, e a kọlà Ródà, à gboó dù gé nyimá ló nen e a gé kon bá nvée nu tọá. 14A beè nyimá ló mon nená kọ́ níá mon Pítà. Nyíee beè gboó palà ge ẹẹ, naa ní e bè náa vàlẹ̀ kùùlà nu tọá sõò à gbálá òòà kẽ bã m tọ vaá kọ́ nè gbòa kọ, “Pítà di élá nvée nu tọá.” 15Dénè ọ̀và beè aalá nèe kọ, “Dáa dìni dẽe.” Sõò Ródà beè kil sĩ́ gè kọ́ nèva kọ, “M̀ ló kà kà bel.” Bà gboó aalá nèe kọ, “Níá nyómá Pítà.” 16Dénè tṍóá Pítà beè di e a gé kòn bá nvée nu tọá. Tṍó e bà gboó kùùlà nu tọá vaá bà mòn Pítà, a beè gboó palà ge bọọva ló. 17À gboó tú bá lomá bel nèva kọ bà á pĩi gã́. À noo tẽ́ nèva bé e Bàrì áàlàèe lọlie tọ kpọ́gọ́lọ́ naa. À kọ́ nèva kọ, “Kpẹaí belí nèi Jém̀z nè dõòna gbò vígà m Kráìst.” À gé kọ́ gé vó lọ̀l, à gboó àà má sĩ́ dõòna ke tõ̀ò. 18Tṍó e dee ni zilà, bùlà beè gboó palà ge bã ló gbò bé e bà géè kù dẽe ló Pítà gbẹa tọ kpọ́gọ́lọ́á boo bée nu e a naáe lóá. 19Tṍó e Hẹ́rọ̀d nyímá kọ Pítà beè kìl aa tọ kpọ́gọ́lọ́á, a beè gboó lẹ̀ẹ̀là pá a gbò bé kọ bà á gé gbĩ́e, sõò bà náa beè mònie. Boo bée vó, Hẹ́rọ̀d beè gboó bĩ́íná bel gbò bé e bà géè kù dẽe ló Pítà vaá lẹ̀ẹ̀là kọ bà á fẹ́va. Tṍó e nuí nááá lọ̀l, Hẹ́rọ̀d beè gboó aa Judíà má sĩ́ Sizaríà gé zẹ́ẹ́ tõo. 20Pá Táíà nè pá Sáídọ̀n beè gbá gbọ́ọ́lá sì gé mòn Hẹ́rọ̀d boo bée kọ sṹg beè palà ge bã̀e nyòòmàva. Ba beè zẹ́ẹ́ mòn Blástọ̀s e a è di togó gè kù dẽe ló boo be ménéá vaá ló bel nèe kọ á nveenìè bá neèva. Bà gboó sí ló Hẹ́rọ̀d gé bànie kọ á gá biile nyíee, boo bée kọ bà ólò zalí ba gyã́á lọl gbò bon e ménéá gé lẹẹlà bel ló. 21Kà lèlà dee e a beè í bá ló kọ bà á dùa, Hẹ́rọ̀d beè gboó nvèà a pọ̀b kọ̀là ló méné vaá ĩì tẽ́ boo a kpò té méné, vaá gboó dàlà togó ló bel nè gbòa. 22Gbòa à gboó kòòlà kpã́ kọ, “Níì Bàrì ní e a gé ló bel nèi é, níì nen nì!” 23T̃ẽ̀ènè tṍóá nyómá tóm Bàrì à gboó tãae bá lọl boo a kpò téá sá kẽ, boo bée kọ náa nè ka Bàrì. Lúé à gboó bàe gbẹẹ di dùm dọ̀ tṍó e a fẹ́e. 24M gbò tṍóá, mon bel Bàrì beè dì e a gé kil sĩ́, vaá gã́ bug gbò e bà ólò nyoone nvée Jíìzọ̀s beè bọọ dọ ló. 25Baanàbàs nè Sọ́ọ̀l beè naa nu e ba è dú ló Jerúsàlẹ̀m lọ̀l. Bà gboó faalá Jọ́ọ̀n Máàk ààmà.


text: 1Kí kúntí tibɔtee, nnabiyaamu, ti dàkā-ni min ní ni máaǹ kí nīn còom̄ Unimbɔti ń nīn fáatì ni-bɔtee. Ibaamɔn, ni bíī còom̄ min fáatì Unimbɔtee, ama ti dū ti-Dindaan Yeesu ki gbāam̀-ni yii ní nīn gbíntì ki ŋáań min jítiǹ mimmee ki cá. 2Ni nyí ti nín nìn dàkā-ni tibɔti tin ti-Dindaan Yeesu yindi puee. 3Unimbɔti nín là kuŋyee di sá ní nīn bí circir kí nīn ŋúb́ ni-ba kí taa ŋá tilaakpaal. 4Ni-kansikin báà ŋma nimpucaatam ń nīn sá circir ki cáá tinyool, 5kí taa dū ni-ba kí tīī ajɔkɔntuun kii bin kaa nyí Unimbɔtee nín ŋáań puee. 6Tibɔti nee poonee ni-kansikin ubɔ ń taa ŋá u-nabiki min kaa kítèeyaaa kí taa mùul̀-u. Ti nìn tùkū-ni an bɔti dooooyee ki gítī kpáafì-ni-tì tiŋan yii ti-Dindaan dàá dāá dáaĺ bin ŋáań an kpitiiyee tafaliŋ, 7kun puee Unimbɔti kaa yíiń-ti tí dāá nīn bí tijɔkɔndi poon, ama u yíiń-ti tí dāá nīn sá circirdambi ní. 8An puee un di yaa dū ti-dàkatam nee ki fée, an kaa sá unil bɔti ní u fá, ama Unimbɔti un tīī-ni u-Circir Fāmee bɔti ní u fá. 9An yaa kíǹ ni nì ni-nabiyaamu kansikin neendee, an kaa ti bàlfī yii tí ŋmà-ni an pu gba, kun puee Unimbɔti dàkā-ni ni nín máaǹ kí nīn néeń tɔb puee. 10An neendee gba ní ni cáá nnabiyaamu mun kɔkɔ bí Maseeduaan tiŋki kɔkɔnee pu. Ama ti bàlfī-ni yii ní gítī ŋá min jítiǹ min ni nìn ŋáań dooooyee. 11Ní pɔ́ɔǹ ni-ba kí nīn bímaan ŋgbansɔŋfi poon kí nīn tūǹ atuun kí kpíiǹ ni-ba, kii ti nín nìn péētùkū-ni dooooyee puee. 12Ni yaa ŋá mimmee, an di dàá yàntī bin kaa nyí Unimbɔtee ń nīn tɔ́-ni, ní naa báká ubɔ pu. 13Nnabiyaamu, ti là yii ní nīn nyí bin kpíìyee bɔti nín dàá jītí puee mbaamɔmin. Taa là ní nīn bí kunimbaaun kii bin kaa cáá ti-Dindaan pu dimákalee nín bí puee. 14Kun puee ti nyí yii Yeesu kpíì ki fātìi fīkitì, míǹ ní ti nyí yii Unimbɔti dàá fàtīí tí gíiǹní bin nɔ́ɔ́ Yeesu ki kpíìyee dimaŋfalin kii u nín fīkitì Yeesu puee. 15Ní pīlfì ti-Dindaan bɔti tin u nìn sòoǹee ní ti dàá sòoǹ-ni nee. Ti-Dindaan yaa láā bāańee, timbi bin dáá bí dimaŋfalinee kaa làá dāá péeǹ bin kpíìyee kí lìntī. 16Di sá yii ti-Dindaan u-ba dàá dāá pɔ̄ kinyɔkɔ ní itūun kpiliu ń téeń ní Unimbɔti kantándi ń búń, niinee ní ti-Dindaan ń nyānní yilpu kí sìntīń, ní bin fɔ̃ɔ̃-u ki kíí ki kpíìyee ń péé péé kí fìkitī. 17Ní timbi bin dáá kíǹ kaa kpíìyee mun ń yīkì kí kūtì bi-pu ní án yòon̄-ti kutaa pu tí tūŋkì ti-Dindaan atagban ni, ní ti nì ti-Dindaan ń nīn kíǹ ki bí baabadal. 18Ní dū tibɔti nee kí nīn cáá sòŋkīmaan tɔb pɔbiliŋ.


text: 1Yeesu dàkā an bɔti ki dɔ́òyee, ní ki yíkì Gaaliilee tiŋkin ki pɔ́otì Juudee watil, Jɔɔdan buŋgbandi lapu pu. 2Kunipaau nìn nɔ́ɔ́-u ní u cāantí bi-weeni. 3Niinee Fariisab biba dɔ́miń u-cee kí píĺ-u tibɔti kí kpèè u-nyɔkɔn ní ki bālfì-u yii: “Ti-marau pú nsan yii á jà a-nimpuu báà tin ní u yaa péēŋéeee?” 4Ní Yeesu kíí-bi yii: “Naa kàan̄ Unimbɔti takaldau ki ká an nín lī puee níiin? Yii ŋkilkaaminee Unimbɔti unaanli náań uninja nì unimpu ní, ní ki bí yii: 5'An sá uninja ń yīkì u-baa nì u-na cee ní u nì u-nimpuu ń nīn bí ní biliitil ń kpántí unibaanti.' 6Mimmee, baa ti sá bili, bi ŋá unibaanti dee. Míǹ puee, unil ń taa yàkatī tin Unimbɔti dūu kpáfèe.” 7Niinee ní bi bālfì-u yii: “Kin mimmee ba pu ní Mooisi nìn pú nsan yii: 'Á ŋmà takalda un dàkà yii a jìn̄ a-nimpuuee kí ŋúbiǹ-u ní kí nín jà-u ní?' ” 8Ní u kíí-bi yii: “An sá ni-pɔɔgbifiŋŋu di yì-tì ní Mooisi pú-ni nsan yii ní jà ni-nimpoobi, ŋkilkaaminee an kaa nìn sá míǹ. 9M tùkù-ni yii, sii un nimpuu yaa kaa nyáń a-boon, ní a jìn̄-u ki fātìi cáá ubɔee, a ŋá tilaakpaal Unimbɔti nimiin.” 10Ní u-boonnooliibi bí yii: “An yaa sá míǹ uninja nì u-nimpuu kansikinee, mimmee, a yaa kaa pūtì cáá unimpu, an sɔ́ dee.” 11Ní u bí-bi yii: “An kaa sá báà ŋma di ŋūǹ tibɔti nee see bin an pú bí ŋmēe. 12Kun yàntī bininjab biba kaa cāab̀ binimpoobee bí tɔbin: bibee, an sá doooo bi-na poon ní baa sá bininjab, ní bi fāatì biba, ní biba muee, an sá Unimbɔti beel puee ní bi dū bi-ba ki ŋá kii baa sá bininjabee. Un yaa ŋūǹ kí gbìl̄ tibɔti nee taapuee ń gbìl̄.” 13Bi nìn cáań mbiyaamu Yeesu cee ú dū u-ŋalii kí páań mu-pu kí mèè kí tīī-mu, ní u-boonnooliibi bíī wòoǹ bin cáań-muee. 14Ní Yeesu bí-bi yii: “Càntīmaan mbiyaamu nee! Yàntīmaan mú dāan̄ m-cee kí taa pìim̄maan-mu nsan, kun puee Unimbɔti beel sá ki tīī bin náań nì muee ní.” 15Ní u dū u-ŋalii ki páaǹ mu-pu ki mēēki tīī-mu ní ki búntì. 16Uninja ubɔ dɔ́miń Yeesu cee ní ki bālfì-u yii: “Ukpil, ditummɔntiil dilar ní m dàá ŋá ní kí ká dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee ní?” 17Ní Yeesu kíí-u yii: “Ba pu ní a bàlfī-mi timɔntiil pu? Unimbɔti baba di sá umɔnti. A yaa là kí kɔ́ dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee nee á nīn tɔ́ marab.” Ní u fātìi bālfì Yeesu yii: “Marab bilab?” 18Ní Yeesu bí-u yii: “Taa kpò unil, taa ŋá tilaakpaal, taa yò, taa mɔ̄ntì ubɔ nyɔkɔ pu, 19kí nīn tɔ́ a-baa nì a-na, kí nīn néeń a-juti kii sii a-bee.” 20Ní unaacimpɔɔnee bí-u yii: “M ŋá míǹ kɔkɔ, tilati di gítī kíǹ?” 21Ní Yeesu kíí-u yii: “A yaa là kí ŋá min sá páaayee, cù kí dū tin kɔkɔ a cááyee kí nyāfì kí dū animil kí yàkatī bifalaadambi, ní kí tin ká tigaajati Unimbɔti cee, ní kí dāá nīn nɔ́ɔ́-mi.” 22Unaacimpɔɔnee nín gbìl̄ an nyɔɔbundee, kunimbaau kɔ́-u ní u búntì soooo, kun puee u cáá tigaajati tikpil kaa là kí dūú pɔ̄. 23Niinee ní Yeesu bí u-boonnooliibi yii: “Ibaamɔn ní m tùkù-ni, an dāa pɔ̄ɔ̄ ki tīī ugaaja ń kɔ́ Unimbɔti beelin. 24M gítī tùkù-ni yii, an pòfì ki tīī ugutaamu ń jītí ujoo buŋŋun ki jítiǹ ugaaja ń kɔ́ Unimbɔti beelin. 25U-boonnooliibi nín gbìl̄ mimmee, ní bi bākatì tikpil, ní ki bí yii: “Kin, ŋma di ŋūǹ kí ká difiil dee?” 26Ní Yeesu kpēē-bi dímmm ní ki bí yii: “An pɔ̄ɔǹ unil, ama Unimbɔti ceeyee tikɔkɔ sá sɔkɔmii ní.” 27Niinee ní Piyeer bí-u yii: “Kin, timbi nín yíkì ki fá tikɔkɔ nì tikɔkɔ ki nɔ́ɔ́-si nee timbi paatii dāa sá ba?” 28Ní Yeesu bí yii: “Ibaamɔn ní m tùkù-ni duulnyapɔɔn un dòońee nee, man Kinibiki yaa láā kāl̀ m-beejal pu nì tinyoolee, nimbi bin nɔ́ɔ́-mee mun dāa kàal̀ abeejal saalaa nì ali pu ní kí sòoǹ Israyeel naakɔti saalaa nì tilee bɔti. 29Ní un kamaa yaa yíkì ki fá u-diiŋŋi nì u-nabiyaamu, nì u-niisalib, nì u-baa, nì u-na, nì u-biyaamu, nì u-kpaatanti man puee, Unimbɔti dàá tin pà udaan míǹ dilaataal pu, ní ú gítī fɔ̃ɔ̃ dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee. 30Ama bisanlintiliibi tikpil dāa kpántí biboompaanliibi, ní biboompaanliibi mun tikpil ń kpántí bisanlintiliibi.”


text:
Assyria
Assyria ni ile-oba to gbale si Oke odo Tigris, ni Mesopotamia (Iraq), to joba lori awon opo ile obaluaye lopo igba. Oruko re wa lati oruko oluilu re akoko eyun ilu ayeijoun Assur (Akkadian: 𒀸𒋗𒁺 𐎹 Aššūrāyu; Arabiki: أشور Aššûr; Heberu: אַשּׁוּר Aššûr, Aramaic: ܐܫܘܪ Ašur. Bakanna Assyria tun le je agbegbe jeografi tabi inu ibi ti awon ile obaluaye wonyi wa.
Nigba Assyria Atijo (awon orundun 20th de 15th BCE), Assur joba lori opo Mesopotamia Loke ati awon apa Asia Minor. Nigba Asiko Arin Assyria (awon orundun 15th de 10th BCE), ipa re resile gidigidi sugbon o fi ija gba won pada. Ile Obaluaye Assyria Tuntun ti Igba Ibere Irin (911 – 612 BCE) fe si gidigidi, be sini labe Ashurbanipal (r. 668 – 627 BCE) fun awon odun ewa o joba lori Ayipo Olora, ati Egypt, ko to bo sowo Babiloni Tuntun ati Medes ki awon eleyi na o to bo sowo Ile Obaluaye Persia.
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]


text: 1Nu e a gboó kuu bá olo, e nà nvín, kọlà kọ ó nvèà kpóó ló aa m sàn nyíe e bẹẹ gè gbaa ló Kráìst náa kọ é ié. 2Tú gbò nu e gbele tõ̀ò nen beè di tõ̀ò tṍó e m gé kọ́ vaá olo ò dãmànà gé tṍá kọ́ nè gbò e nen é láá dẹlẹ nyíe boo, e baala é láá noomànà gé dõòna gbò. 3Dù gé zọ̀ nda mòn tãàgà, dì belí lé nen bé Kráìst Jíìzọ̀s. 4Tọ́ọ̀ nen bé e a di ól tóm náa ólò tú a ló nvee m nu e bè náa kuu bé, boo bée kọ à ólò gbĩ́ ge naa nu e a é ẹ́ẹlẹ nyíe a nen togó. 5Áá be kọ nen e a di ól ànà ànà á sẹlẹ a log, bà náa é dọ kẽ nèe pẹ̀gẹ̀lẹ̀ bé èl bá e a kuu ànà ànàa. 6Nen kil ól e a è palà ge sí tóm bọ́ ló kọ á dú túá nen e a é zẹẹ́ dé nu e a dú boo ólá. 7Bugi togó boo gbò nu e m gé kọ́í, mè Bàrì é náa kọ ó tavẹ dénè ẹ̀ẹ̀. 8Ni kẽea boo Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú mana mana Méné Dévìd. Bàrì beè kẽée lọl ke mà ú, dì belí bé e a di m Lé Kpẹa e nda gé veeí naa. 9Boo bée kọ nda vee Lé Kpẹaí ní e nda gé mon tãàgà, naa ní e bà tú kpọ́gọ́lọ́ bọbmám̄ belí nen e a dọ log é. Sõò be bà bọví nda, bà náa bọ́ví mon bel Bàrì. 10Vó ní e a náa vaá m̀ gboó di boo bée gbò e Bàrì beè sà vaá ì̃ìmà dénè nu é, kọ bé baala láá iena gé dùùà e a aa bá Kráìst Jíìzọ̀s, bii ló gbele dù̃ùnè e a dì lee e a é zọ dùùài gbá tọ. 11À dú kà kà kọ: Be e zọ́e ù, è é beè zọ̀nàe gé di dùm. 12Be è kil sĩ́ gè ì̃ìmà, è é zọ́e lẹ̀ẹ̀là bel. Be è amàe sàn, ẹlẹ é amànà gé sàn beele. 13Be beele née ḿmè bẹẹ zìgà, ẹlẹ dì e a gé ḿmè ńlẹ zìgà, boo bée kọ náa é láá àmà sàn a bá. 14Tú níí kẽeevá nyíe, vaá ò túva sẹlẹ kè sĩ́ Bàrì ãanéva kọ bà á gá kaná boo bel. Mè níé náa íe tọ́ọ̀ kà nvèè bá; tãa vó, à aa deè kyọ̀ gbò e bà gé pãane tṍ. 15Palà ge pììgà tú o ló nè Bàrì m sĩ́ deè e Bàrì é dóni vaá kọ ò ténì, dì belí nen tóm e bè náa íe nu e a é síimàe kẹ́ẹ ló a tóm; tãa vó, à gé palà ge noomà kpẹa kà kà belí lele. 16Kpòòlà ló lọl ló kóló m lò sọ́l pá bàlà boo, boo bée kọ à ólò naa kọ gbò nen á kpáá palà ge kil kpã́á aa ló Bàrì, 17vaá ba mon bel ólò dé nen bã m bélí gẹẹ kom. Haimẹníọ̀s nè Failítọ̀s di gbàà gbò e m gé kọ́í, 18kọ bà a iià aa boo èèlè kà kà bel vaá kọ́ naa vóí kọ mè kẽ̀èà aa ke mà ú beè naaá tení. Gbòi dì e bà gé tãage zìgà bel sìgà gbò e bà ni dẹlẹ nyíe boo Kráìst. 19Sõò tọ́ọ̀ nu náa é láá kpọọlá agẹ dò díí kẽ e Bàrì beè dò lọ̀l. Bà émí naa vóí boo dò díí kẽá kọ, “Dõò nyímá ló pá ńlẹ” vaá “Kọ̀láá nen e a kólá bée Dõò ló á kpòòlà ló lọl ló pọ́lọ́.” 20Kele kele íb ból fẹ́ẹ́lẹ́ nè bù̃ ólò di m tọ e a bọọ. Ní e bà tú ẹ́ẹ́ kpé nè nóo kpé dèmmà ólò dì. Ní e bà ọ́ té naamá nè ní e bà tú go sãa dèmmà dìnà gé. À íe ní e bà ólò nvèè ka ló. À ié ní e bà ólò simá kọ̀láá kà tóm e a dú dĩ́. 21Nen e a lógí a ló õ̀ònà lọl m gbò pọ́lọ́ nu e m géè kọí é bélí fẹ́ẹ́lẹ́ e ka di ló, e bà kpoolà sẹlẹ káí kọ á dọ̀ bélè nè a Tẹ̀ Íe, vaá di kpènà ló tõo bànà kọ̀láá kà lé tóm e bà é túe simá. 22Kpòòlà ló lọl ló tàn m o dee ãa vaá ò kpó nvée lé lab dògò, ge dẹlẹ nyíe boo Kráìst, vulà súú dẽe ló, nè fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló, vaá gbaá dẽe gbò e bà tú õ̀òa nyíe kolmá Dõò. 23Kpòòlà ló lọl ló dàgì bá tàlà bel e nyìmà nu á gé m. Ò nyímà kọ à ólò domà kana. 24Nen e a gé sí tóm nè Dõò náa íè ge kaná kana. À íè ge dú nen e a é íe lé nyíe ló dénè nen, vaá dú nen e a nyímá tẽ́ gè noomà nu vaá láá ì̃ìmà nu, 25nen e a é tú gbọ́ọ́ gbọọ̀ ló kọmá bel gbò e bà bée, boo bée kọ, be à sẹlẹ, Bàrì é láá nyaanává nyíe kọ bà á ọgá vaá nyima ló kà kà bel. 26Na tóm bà é gboó nyimá ba ló vaá teelá aa bá gyẽ̀ì e Pọ́lọ́ Nyómá beè siimáva nvea bá kọ bà á naa nu e ẹlẹ gbĩ́èa.


text: 1Ŋwiŋŋuŋfikaa jítèe, Maarii Magdala yɔu, nì Saloomee nì Maarii Jaaki na, cūtì ki dáń talaalub bin bi cáā ŋáŋkí bitaŋkpiibi wuntee, kí cáá ŋmìtī Yeesu wunti. 2Ku wúntì ŋwimpeekaa dal kutaafaau pòlpɔlee ní bi búntì dikaakul laŋki. 3Bi cée ní ki bàlfī tɔb yii: “Ŋma di dàá tin bìkitī-ti ditaŋkpal kí wàatī dikaakul nyɔkɔ dee?” 4Bi wáaǹ ki kpēēyee, ki ká ditaŋkpakpaandee bíntì ki wāatì dikaakul nyɔkɔ. 5Binimpoobee bāań ki kɔ́ dikaakulinee, ní ki wál̀ unaacimpɔɔn ubɔ kā bi-ŋaŋgiil pú ki pēējibapiin, ní tifaandi kɔ́-bi. 6Ama ní unaacimpɔɔnee bí-bi yii: “Taa fàŋkìmaan! M nyí ni nín nyàab̀ Yeesu Naasaareeti yɔu un bi kpáá ndɔpuntikaa puee. U fīkitì, waa bí doo. Kpèèmaan, laakin bi nìn bíl̀-uee sèé, 7kí nín̄ cámaan kí tùkù u-boonnooliibi nì Piyeer yii u dàá lìntī, ni tin kāntí-u Gaaliilee. Niin ní ni tin kāntí-u kii u nín nìn péētùkū-ni puee.” 8Bi nyáń dikaakulinee bi-pɔbiliŋ bíil̀ ní bi sáń bi-wunti gbáà. Bi nín fàŋkée puee, baa péēmáafì báà ubɔ tiba. [ 9Yeesu nín fīkitì kinyɔŋ wimpeepeekaaŋuee, Maarii Magdala yɔu un ni u nìn jìn̄ arasiniibi bilulee ní u yāntì u péé ki ká-u. 10Unimpuee cūtì ki máafì bin nì Yeesu nìn tāatée, u bàn̄ee bíǹ kā nì diniminaamandi ki sūǹ. 11Ŋyunti ŋun bi gbìl̄ unimpuee cee yii Yeesu bí dimaŋfalin u ká-u muee, baa fɔ̃ɔ̃ ki kíí. 12Míǹ boonee, Yeesu gítī tí nyántì u-ba mbamin nsanni ki dàkā bi-kansikin bili bin nìn yíkì ki cá kitimbilii kibanee. 13Bi nìn fātìi gítìń ki máafì bin kíǹee, ní baa tí fɔ̃ɔ̃ bí mun bɔti ki kíí. 14Boonee ní u nyántì u-ba ki dàkā u-kpambaliŋ saalaa nì dibee ŋyunti ŋun bi kā ki jīǹ tijinee. Yeesu wòon̄-bi bi-pɔbiliŋ nín gbìfì baa fɔ̃ɔ̃-u ki kííyee pu, kun puee baa nìn fɔ̃ɔ̃ bin ká u nín fīkitèe bɔti ki kíí. 15Ní u tùkū-bi yii: “Cùmaan kitiŋ jaŋŋi kɔkɔwoooo kí sòoǹ tibɔmɔntiil nee kí tīī kunibuluu kamaa! 16Un yaa fɔ̃ɔ̃ ki kíí ní bi fùl̄-u Unimbɔti nyimee kāntí difiil. Ama un yaa kaa fɔ̃ɔ̃ ki kííyee dāa kɔ́ò ditafadaaldin ní. 17Maamaaci tuuŋŋi ŋin bin yaa fɔ̃ɔ̃-mi ki kííyee dàá nīn ŋáańee sèé: m-yindi puee bi dàá jà arasiniibi, ki dàá sòoǹ isooncaan. 18Bi dàá cūtì ikoobu, kí nyò ndabiim, tiba kaa làá ŋá-bi. Bi dāa pāantí bi-ŋalii bibunliibi pu ní bí ká dicaandi.” 19Ti-Dindaan Yeesu sòon̄ nì bi míǹ ki dɔ́òyee, ní ki yíkìi nín jɔ́ḿ yilpu ki tin kāl̀ Unimbɔti ŋaŋgiil pú. 20Ní u-boonnooliibi búntì ki sòoǹ tibɔmɔntiilee ajan kɔkɔ, ní ti-Dindaan bí bi-cee ki ŋáań maamaaci tuuŋŋi ki dàkà yii tibɔti tin bi sòoǹee sá ibaamɔn.]


text: 1Di sá yii timbi nì Unimbɔti di bí ki tūǹ ditundi, an pu ní ti mèé-ni yii ní taa yàntī diyimɔɔl din ni fɔ̃ɔ̃ u-ceeyee ń ŋá fam. 2Unimbɔti lī u-takaldau poon yii: “M-niti yuntiŋuee m nìn pílfiǹ-si, m nìn tútuǹ-si difiil wiiŋŋu a ká difiil.” An puee Unimbɔti niti yuntiŋu sèé, difiil wiiŋŋu sèé. 3Taa là kí bàkan̄-ni báà tiba nì tiba poon, an nín dàá ŋá pu ubɔ ń taa ká ibɔkpiti iba ti-tundi nee pu kí lèe. 4Ama ti péēdàkà ti-bimbim kɔkɔ poon yii ti sá Unimbɔti tɔntɔnliibi ní, ní ki jīǹ kimɔtii tikpil, falaabi nì kunimbaau nì diniminaamandi poon. 5Bi gbáà-ti ki cáǹ-ti ki pìintí sarka, ki mèé tijáti ki tòɔ́ ti-pu, ki yàntī ti tūǹ atuun ŋin pɔ̄ɔ̄yee, taa kāntí ŋgeem, kaa jīǹ tijin. 6- 7Ti-nyaŋkanti nì ti-nyil nì kimɔtii nì ti-niti nì Circir Fām pɔŋŋu nì dineembaamɔndi, nì Unimbɔti bɔti tin sá ibaamɔnee nì u-pɔŋŋu ní ti cáā dàkà-bi yii ti sá Unimbɔti tɔntɔnliibi. Ti-deedeeu di sá tijanjawan tin ti cáā jáàyee, nì tin ti cáā cí ti-bee. 8Ŋyunti ŋubɔee bi tìì-ti tinyool, ní ŋyunti ŋubɔee bi kɔ̄ntí-ti icoo; ŋyunti ŋubɔee bi sòoǹ ti-pu tin ŋān̄ee, ní ŋyunti ŋubɔee bi sòoǹ ti-pu tikpitil mun. Bi kpèé-ti kii binyimɔndambee ama ní ti mun sòoǹ ibaamɔn. 9Bi kpèé-ti kii báà ubɔ kaa nyí-tee, ama ní báà ŋma nyí-ti; bi kpèé-ti kii bin dàá kpúee, ama ní ti mun kaa kúù. Bi dátí ti-tafaliŋ, ama ní kaa kù-ti. 10Bi kɔ̄ntí-ti kunimbaau ní timbi bí dipɔɔpindin. Bi kpèé-ti yii ti sá bisoodambi ama timbi di tīī binib tikpil Unimbɔti gaajati, bi kpèé-ti yii taa péēcáá tiba nì tiba, ama ní ti mun di cáá tikɔkɔ nì tikɔkɔ. 11Nimbi Kɔranti yab, ti sòon̄-ni ti-poon bɔti kɔkɔ ki pīitì ti-pɔbiliŋ ki tīī-ni. 12Timbi pīitì ti-pɔbiliŋ ki tīī-ni, nimbi di kaa pīitì ni-yaŋ. 13M bíī sòoǹ-ni kii ubaati nín sòoǹ nì u-biyaamu puee ní, kii ti nín néeń-ni miŋyee puee, pìitīmaan ni-pɔbiliŋ kí tīī-ti. 14Ni nì binib bin kaa nyí Unimbɔtee ń taa kpāfì kí ŋá ubaanti. Nnyɔɔpee ŋulɔŋu di bí tin bí deedeeyee nì tin kaa bí deedeeyee kansikin? Mana ní dibɔmbɔndi nì ŋwalfi ŋūǹ kí kpāfì? 15Mana ní Kriisitoo nì Sitaan ŋūǹ kí pèen̄ kinyɔkɔ? Àá ba nyɔɔpeeŋu di bí unimbɔtinool nì un kaa nyí Unimbɔtee kansikin ní? 16Mana ní Unimbɔti nì awaa ŋun kí pèen̄ kudii? Timbi sá Unimbɔti un bí dimaŋfalinee diiku ní, ali kii Unimbɔti u-ba nín lī puee, yii: “M dàá nīn kɔ́ò m-nikitil cee, ní kí nīn còom̄ bi-kansikin, man di dàá nīn sá bi-Nimbɔtiu, ní bíǹ ń nīn sá man nikitil.” 17An pu ní Unimbɔti lī u-nikitil yii: “Ní nyā binib nee kansikin kí gàntīmaan ni-ba, kí taa gbēētin sá tijɔkɔndee, ní man ń nín fɔ̃ɔ̃-ni, 18kí nīn kíǹ ki sá ni-Baa, ní ni mun ń nīn kíǹ ki sá man jipɔmbi nì m-bisalib. Ti-Dindaan ipɔn kɔkɔ daan di lī míǹ.”


text: 1Nnabiyaamu, kii Unimbɔti nín dàkā-ti u-saasɔl puee, m mèé-ni yii ní dū ni-wunti kí tīī Unimbɔti kii saraa un bí circir kaa kpíì, ki fáatì-uee. An di dàá nīn sá-ni dinimbɔtinoobaamɔndi din máaǹ ní nɔ́ɔ́yee. 2Taa dūmaan ni-ba kí nántíǹ waanee bimbim, ama ní yàntī Unimbɔti ń pɔ̄-ni ilandɔkɔpɔɔn kí kpántí ni-bimbim. Míǹ ní ni ŋūǹ kí béé min ní Unimbɔti lèe, min ŋān̄ ki fáatì-u ki sá mmɔntiimee. 3Diyimɔɔl din Unimbɔti pú-mee puee ní m ŋūǹ kí tùkù ni-kɔkɔ yii ní taa nín̄ yòontí ni-ba yilpu min kaa máaǹee, ama nín̄ cáámaan ilandɔkɔ in kítì ki nɔ́ɔ́ nì fookii un Unimbɔti yākatì ki pú báà ŋmee. 4Kii tiwun nín sá tibaantiil ki cáá ajan tikpil, ŋi-tuuŋŋi kaa pēēpuee, 5míǹ mbaantiim, ti nín wīikí min nee, Kriisitoo di kpáfì-ti tiwumbaantiil, ní báà ŋma túkú u-laŋki u-laŋki. 6Unimbɔti pú-ti diyimɔɔl ki yākatì báà ŋma u-pɔl, tí nīn cáā tūǹ atuun ŋin bí aba abee. Míǹ puee, sii un u-Fām tìì tibɔti a nàatēe, nín̄ nàatī án nīn nɔ́ɔ́ nì u nín tīī-si fookii uŋyee. 7Sii un u yaa tīī á nīn sá bin kíǹee tɔntɔnliuee, á nīn tūǹ ki tìì-bi. Sii un dàkèe, á dū a-ba kí tīī a-dàkatam. 8Sii un tìì binib kunyannyaauee, a mun ń dū a-ba kí tīiǹ kunyannyaau ditiil. Sii un pūǹ tiwanee, á nīn pūǹ nì dipɔbil diba. Sii un kpòotēe, á nīn kpòotī nì difaŋgiil. Sii un tútuǹ bifalaadambee, á tūtuǹ-bi nì dipɔɔpindi. 9Ni-neendi ń taa nín̄ cáá mpoonnyoon. Ní nīn ná ikpiti, kí dū ni-ba kí nákaǹ tiŋan mmɔntiim. 10Nín̄ néeḿmaan tɔb tiŋan kii nnabiyaamu nín néeń tɔb puee, kí péé kí nīn tɔ́maan tɔb. 11Ní nīn tūm̀maan atuun kí taa nín̄ sá biwutijoodambi, kí nīn pɔ̄ɔntí ki tūm̀maan ti-Dindaan tundi nì ni-pɔbiliŋ kɔkɔ. 12Án nīn mɔ̄ǹ-ni dimákal din ni cááyee pu, kí jīmaan kimɔtii falaa poon, kí nīn mèé múlmul. 13Tūtum̀maan biwɔfib bin nɔ́ɔ́ Unimbɔtee kí nīn fòol̄ binicambi bin kɔ́ò ni-puee nì mmɔn. 14Mèèmaan yii Unimbɔti ń ŋá bin sàantí-nee tiŋan: yii, ú ŋá-bi tiŋan kí taa tɔ̄-bi mbusu. 15Bin yaa bí dipɔɔpindinee, ní kūtì bi-pu, ni-kɔkɔ ń fàal̀maan, bin yaa tí bíī sūǹee, ní kūtì bí mun pu, ni-kɔkɔ ń sɔ̄. 16Nín̄ mɔ̄maan tɔb ceeni. Ní taa nín̄ sá bin néeń timɔnee, nín̄ sìntīmaan ni-ba taapu, kí taa dàkafìmaan yii ni sá biciŋfitiibi. 17Ubɔ yaa ŋá-ni tikpitilee, ní taa dū tikpitil kí téeǹ-u. Pɔ́ɔm̀maan kí ŋá min kítèe binib kɔkɔ nimiin. 18Ni yaa ŋūǹ, ni nì báà ŋma ń nīn bí dipɔɔsɔŋkilin, tiba ń taa nyānní ni-cee. 19M-nabineeŋkaamu, ní taa tòmaan ni-ba ipɔntoon, yàntīmaan Unimbɔti ŋuul ń tɔ̄ di-tundi, kun puee an ŋmàn̄ yii: “Ti-Dindaan bí yii: Man di dàá dāá tò ipɔntoon, man di dàá dāá pà bi-tuuŋŋi paati. 20Ama, ŋkùm yaa cáá a-nannanliu, á tīī-u tijin ú jī, nnyinnyoo yaa tí cáá-u, á tīī-u nnyim ú nyò. A yaa bíī ŋáań mimmee, an bí kii amɔsuŋkoon ní a cáā pāantí u-yil puee.” 21Ní taa yàntī tikpitil ń pɔ̄ɔkiǹ-ni, nimbi dūman tiŋan kí pɔ̄ɔkiǹ tikpitil.


text: 1Ní Yeesu tùkū-bi tibɔŋmantikaal nee kí dàkà yii an máaǹ bí nīn péēmèé kí taa gbèen̄, 2u bí yii: “Ubɔsoonli ubɔ di nìn bí kitiŋ kiban, kaa fàŋkí Unimbɔtaa kaa tɔ́ unil mun. 3Kitiŋ gbanti poonee unimpukpiipu ubɔ nìn bí ki dòoń ubɔsoonlee cee múlmul ki bí-u yii: 'M-nannanliu ŋá-mi tibɔti, pò m-bɔti kí tīī-mi.' 4Ní ubɔsoonlee tafal kpá, an tin yúntì, boonee ní u dāa bí u-ba yii: 'Nì min kɔkɔ maa fàŋkí Unimbɔti, kaa tɔ́ unilee, 5ukpiipu nee nín dòoń ki páb̀-mi pu nee, m dàá sòoǹ bi-bɔti nee kí tīī-u. An yaa sá fam, u dàá nīn péēdòoń ki páb̀-mi yéè ní kí dāá tìl̄ m-fām.' ” 6Ní ti-Dindaan gítī bí yii: “Pīlfìmaan ubɔsooŋkpitee nín lī puee. 7Míǹ ní Unimbɔti dàá sòoǹ kí pò bin u lútì bi tíminsí-u ŋwìiń pu nì kunyeeuee, waa làá yàntī-bi, u dàá tūtuǹ-bi malaa. 8Ibaamɔn ní m tùkù-ni, see ú sòoǹ kí pò bi-bɔti. Ama, man Kinibiki yaa láā fātìi gítìńee, m dàá ká bin fɔ̃ɔ̃-mi ki kííyee wīikí kitiŋ puɔɔɔ?” 9Yeesu gítī lī tibɔŋmantikaal nee bin nìn lì yii bíǹ bí deedee Unimbɔti nimiin nì bi-ba nyítam ki kpèé ki sìnkīǹ bin kíǹeeyee, 10yii: “Binib bili di nìn cūtì Kunimbɔtidiin kí mèè, ubɔ nìn sá Fariisa ní un kíǹee sá ufɔtil. 11Fariisee nìn yú ki mèé u-ban, yii: 'Oo Unimbɔti, m jáaḿ-si man nín kaa bí kii bin kíǹee nín bí pu ki sá binaayub, binikpitib, bilaakpaadambee, m jáaḿ-si man nín kaa bí kii ufɔtil un bí neeyee. 12M bɔ̃ob̀ kinyɔkɔ mili kinyɔŋ poon, ní m-wanti tin kɔkɔ m kāntée, m lèekī saalaa sá kamaa puee kubɔ kubɔ ki tìì-si.' 13Ní ufɔtilee, úǹ yúń kudaŋdaŋu, kaa là kí wáaǹ u-yil yilpu gba, ki fátí u-bindi ki yáliŋkí u-kpitii pu ní ki lì yii: 'Oo Unimbɔti, sɔ̄ m-saai, m sá unikpiti ní!' ” 14Ní Yeesu gítī lī yii: “M tùkù-ni yii ufɔtilee fātì u-dumpu, Unimbɔti dū u-kpitii ki pú-u, kaa pú un béeyee. Kun puee un sá kamaa yaa yɔ̃ontí u-ba yilpuee Unimbɔti dàá sìntīǹ-u taapu, ní un sìntīǹ u-ba taapuee Unimbɔti dàá yòon̄-u yilpu.” 15Binib nìn cāabìń ki kpáaǹ mbiyaawaamu Yeesu cee ú dū u-ŋal kí páań mu-pu kí mèè kí tīī-mu, ní u-boonnooliibi nìn mɔ́tí ki jì-bi. 16Ní Yeesu yíiń-mu, ní ki bí yii: “Yàntīmaan mbiyaawaamu ń dāan̄ m-cee, ní taa pìin̄-mu nsan, kun puee Unimbɔti beel sá ki tīī bin náań nì muee ní. 17Ibaamɔn ní m sòoǹ nì ni, un kamaa yaa kaa fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti beel kii kibiyaawaayee kpá kí kɔ́ u-beelin.” 18Niinee, Juuda yab kpiliu ubɔ bālfì Yeesu yii: “Ukpimɔnti, m dàá ŋá mana ní kí ká mmaŋfafɔkɔn ŋun kaa cáá dikuntilee ní?” 19Ní Yeesu fātìi kíí-u yii: “Ba pu ní a yíiń-mi yii umɔnti, ubɔ kaa ti sá umɔnti see Unimbɔti baba. 20Kee, sii a-ba nyí Unimbɔti marabaa? An lī yii: 'Á taa ŋá tilaakpaal, kí taa kpò unil, kí taa yò, kí taa mɔ̄ntì kí páań ubɔ pu fam, kí nīn tɔ́ a-baa nì a-na.' ” 21Ní uninjee fātìi kíí-u yii: “Doooo m-naacimpɔntin ní m péēŋúb́ an marab gbanti.” 22Yeesu gbìl̄ u nín lī puee, ní ki bí-u yii: “Kuwambaantiiu di kíǹ-si á ŋá. Nín̄ cá kí nyāfì tin kɔkɔ a cááyee kí dūú yàkatī bifalaadambi kí tin ká tigaajati Unimbɔti cee; a yaa ŋá mimmee, á dāan̄ kí nīn nɔ́ɔ́-mi.” 23Kijapaayee nín gbìl̄ mimmee, kunimbaau kɔ́-u kun puee u nìn cáá tigaajawan tikpil kaa là kí dūú pɔ̄. 24Yeesu nín ká yii kunimbaau kɔ́-uee, ní u bí yii: “An pɔ̄ɔ̄ tikpil ki tīī bigaajab bí kɔ́ Unimbɔti beelineeee! 25An pòfì ki tīī ugutaamu ń jītí ujoo buŋŋun ki jítiǹ ugaaja ń kɔ́ Unimbɔti beelin.” 26Ní bin nìn bíī pílfíǹ-uee bí yii: “Kin, ŋma di dàá nín ká difiil dee?” 27Ní Yeesu kíí-bi yii: “Tin pɔ̄ɔ̄ binib ceeyee, kaa pɔ̄ɔ̄ Unimbɔti cee.” 28Ní Piyeer bí yii: “Kin timbi bin cāntì tin ti cááyee ki táá-see faa?” 29Ní Yeesu kíí-u yii: “M sòoǹ nì ni ibaamɔn ní, un kamaa di yaa fá u-dumpu, u-nimpuu, u-nabiyaamu, u-baa nì u-na, nì u-biyaamu, Unimbɔti beel puee, 30dàá fɔ̃ɔ̃ tipaal tikpil ŋyunti ŋun ti bí nee poon ní kí dāá gítī fɔ̃ɔ̃ mmaŋfafɔkɔn ŋun kaa cáá dikuntilee ŋyunti ŋun dòońee.” 31Ní Yeesu gāntì u-kpambaliŋ saalaa nì alee ní ki bí-bi yii: “Ní pīlfì tiŋan, Jeerusaleem un ti cá nee tin kɔkɔ Unimbɔti bɔnaatiliibi nìn ŋmàn̄ ki yɔ́oǹ yii an dàá dāá bàń man Kinibiki puee, ŋyunti bāań ní nee an dàá ŋá míǹ. 32Bi dàá cúú-mi kí tīī bin kaa sá Juuda yabee bí bèel̀-mi, kí sìì-mi, kí tíiĺ timɔtan kí làbitì-mi. 33Bi dàá gbá-mi anaalab kí wàatī ní kí kpò-mi. Ní iwiin ita dalee ḿ fìkitī.” 34Ama u-kpambaliŋ kaa nìn gbìl̄ an kɔkɔ taapu, kaa nyí tin pu ní Yeesu sòoǹ mimmee kun puee tibɔtee nìn dáá bí-bi dibalin. 35Yeesu nín tɔ́obiń Jeeriikooyee uninjajɔfu ubɔ nìn kā disaŋkaŋkpil ki mèé tiwan. 36U gbìl̄ kunipaau jītée, ní u bālfì yii: “Án sá ba ní?” 37Ní bi tùkū-u yii: “Yeesu Naasaareeti yɔuee di jītí.” 38Niinee ní u téeń mpɔn yii: “Yeesu, Dafiidi naantiiu, sɔ̄ m-saai!” 39Ní bin nìn līī nyɔkɔpuee bíī kpàtī u-pu yii ú ŋmīĺee. Ní u mɔ̄tìi bíī kāantí yii: “Dafiidi naantiiu sɔ̄ m-saai!” 40Ní Yeesu sāā ki síl̀, ní ki bí yii bí cáań-u u-cee. U bāańee, ní Yeesu bālfì-u yii: 41“A là ḿ ŋá-si mana ní?” Ní u bí yii: “Ukpil, m là kí wāl̀ ní.” 42Ní Yeesu bí-u yii: “Nín̄ kíǹ ki wāĺ! A-fookiiu di fīī-si.” 43Niin niin ní u-nimiliŋ cúū ŋúbitì ní u wál̀ ní ki kíǹ ki táá Yeesu ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti. Kunipaauee kɔkɔ nín ká mimmee, ní bi bíī pàkà Unimbɔti.


text: 1Ní m gítī ká maamaacikpaan ubɔ yilpu an sá bitii: m ká itūun iluli ŋúb́ falaabi biluli. Bíǹ di sá bifalaajoolkaabi bin Unimbɔti dàá dūú tɔ̄ binib pu ní u-ŋuul ń nín sòŋkèe. 2Ní m ká tiba an náań nì tiŋku ní ki wāĺ kílkil kii digitilee ní ki ŋmàl̄ nì ŋŋmi, ní m ká bin jáń ki jíń upeelee nì u-naŋku nì nɔmba un sá u-yindee yú tiŋku un wāĺ kílkil kii digitilee cee ki ŋúb́ tibati tin Unimbɔti tīī-bee, 3ní ki bí ki gà Mooisi Unimbɔti tɔntɔnliu nì dipibil lani yii: “Ti-Dindaan Unimbɔti ipɔn kɔkɔ daan, a-tuuŋŋi wīikí ki sá amɔnti, sii di sá atimbun bɔtiu. A nín lēēnsambiyaamu muŋyee bí deedee ní ki sá mbaamɔn. 4Ti-Dindaan, ŋma di kaa làá fàŋkì-si? Ŋma di dàá yíí, kaa làá tīī-si tinyool? Kun puee sii baba di sá circirdaan, atimbun kɔkɔ dàá dāan̄ ní kí gbàan̄ a-nimiin kí nyɔ̄ŋkì-si, kun puee báà ŋma ká a-tuuŋŋi, ŋi bí deedee.” 5Míǹ boonee m ká Kunimbɔtidii kun bí yilpuee cúū pīitì, ní Unimbɔti tantiu un dàkà u-bítamee yú poon, 6ní itūun iluli in ŋúb́ falaabi bilulee nyánní Kunimbɔtidiiyee poon ki pēētiwampin káŋkaŋ ki jìl̀, ní ki dū sindaariya dambalau ki cúú i-biŋŋi. 7Tiwan tinaa tin cáá kufoouee kubɔ tīī itūun ilulee sindaariya sambiyaamu mululi, Unimbɔti un bí jaanjaanee ŋuul gbí poon. 8Niinee ní Unimbɔti nyooti nì u-pɔŋŋu yāntì nnyiim yíkì ki gbí Kunimbɔtidiin, ní ubɔ kaa ti ŋūǹ kí kɔ́ niin, see falaabi bin bi tīī itūun ilulee nín dāa jítèe.


text: 1Kpáí aa bá nda, Pítà, e m dú nen e Jíìzọ̀s Kráìst lẹẹlà. M̀ gé lẹẹlà kpáí má gbò e Bàrì beè sà e bà téà zaala vaá dì bàn tõ̀ò dó Pọ́ntọ̀s, Galésìà, Kapadósìà, Ésìà, nè Biténìà. 2Bàrì Tẹ̀ beè sà boolo dì belí bé e ẹlẹ beè nyimá gbẹẹ́ kẽ naa tení dú ló bé e Nyómá Káí kpoolài sẹlẹ káí naa, kọ ó gbanii tṍ ló Jíìzọ̀s Kráìst vaá a mii á logíi õ̀ònà. Bàrì á bọ̀ọ̀vẹ̀ a sàn nyíe nè a fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló boói. 3Naanii é leelà Bàrì, e a dú Bàrì nè Tẹ̀ bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst! Bàrì téní dú ló a sàn nyíe e a bọọ vaá nèi ãa dùm m ge kẽee Jíìzọ̀s Kráìst lọl ke mà ú. Boo bée vó, è gboó ié ból dẽe sĩ́ e a dì lee 4vaá ẹ̀bmà dẽe ge dõ̀ònà ìè nu e bè náa é bem, à bè ge kyọ̀à, à bè ge kõ̀òà tá sĩ́. Bàrì kpóògè dee ló ìè nuí sẹlẹ káála sẹ̀ẹ̀ boolo. 5À téní dú ló bọọ gè dẹlẹ nyíe boo Kráìst vaá tú a kpóó sẹ̀ẹ̀mài sẹ̀ẹ̀ dùùà e a sẹlẹ sẹ̀ẹ̀ ge tẹlẹ bàlà kẽ dee dee nvée tṍó. 6Níí á nèi ẹ́ẹ́ nyíe, náa kal ló bée kọ bọọ nyíe é biila m gbálà ńkem tṍóí, dì belí bé e a íe ge dì naa kátogóí, boo bée kele kele íb ból ẹ̀bmà e a gé dúi sĩ́. 7Tení dú ló gbò ẹ̀bmài ní e a é dọ bàlà kẽ kọ ò dẹlẹ̀ì nyíe boo Kráìst m kà kà e. Dì belí bé e bà ólò õ̀ònà nóo kpé dáa sã́ vaá nyimá ló ní e a dú lé naa (náa kal ló bée kọ nóo kpé dú nu e a ólò láá kyọà), vóá bé e bà é do bé e boolo dẹlẹ̀ì nyíe boo Kráìst naa é. Ge dẹlẹ nyíe boo Kráìst palà ge dú lé èl nóo kpé, vaá tṍó e bọọ gè dẹlẹ̀ nyíe boo Kráìst ni téní ẹ̀bmài, ò é gboó iei lèèlà nè dù̃ùnè nè ka boo tṍó e Jíìzọ̀s Kráìst é dú. 8Boolo gáà monmaíe dẽe, sõò ò vulèìe. Nóo monììe kátogóí, sõò ò dẹlẹ̀ìe nyíe boo vaá iei ẹ́ẹ́ nyíe e a bọọ vaá dú dù̃ùnè iná kĩ e nen náa é láá kọ̀, 9boo bée kọ Bàrì duulà bọọ ból nyíe naamá nu e o íei ló bọọ gè dẹlẹ nyíe boo Kráìst. 10Gbò kọ́ bùlà Bàrì e ba è kọ́ nu e a kil ló sàn nyíe Bàrì, e a è dú gè kpoogè dee ló sẹ̀ẹ̀ booloá, beè palà ge pẹ̀ tẽ́ vaá gbĩ́ bé e a é náa bà nyímàè nu e dùùài kọlà. 11Tṍó e Nyómá Kráìst e a dìvá m beè gyà sĩ́ kọ́ tãàgà e Kráìst é téní bá nè ka e a gé dú nvée, baala beè gboó gbĩ́ gè nyimá tṍó e nu e a gé kọ́á é nááá nè bé e nu é di naa boo tṍóá. 12Bàrì beè naa kọ bà á nyimá kọ boolo ní e gbò nu e baala gé kọ́á kuu é, mè níì baala nì. Vaá kátogóí gbò e ba è vee Lé Kpẹa nèi tení dú ló kpóó Nyómá Káí e Bàrì lẹẹlà lọl káála domáá, à naa kọ ó nyimai gbò nuí e gbò nyómá tóm Bàrì gá è gbĩ́ gè nyímáí. 13Boo bée vó, siei kpóó ló bọọ nyómá vaá ò kái lói. Tui dénè bọọ ból dẽe sĩ́ sẹlẹi boo sàn nyíe e o é íei boo tṍó e Jíìzọ̀s Kráìst é dú. 14Dìgà belí gbò nvín gbàn tṍ ló, ó gá tui bọọ ló nei gbò tàn e a è dìí m boo tṍó e bè ò gáà beè nyimai ló Bàrìa. 15Tãa vó, ò tõonii káí m kọ̀láá kà nu e o gé náanii, dì belí bé e Bàrì e a beè kolíi di káí naa. 16Boo bée kọ ba è emí m Kpá Káí kọ Bàrì kọ́, “Tõonii káí, boo bée kọ nda di káí.” 17Be Bàrì, e a ólò tú tóm e bu nen beè sì beemáe bel ló vaá náa ólò ẹ̀b sĩ́ nená, ní e o gé tãagai ló vaá koliíe Tẹ̀ e, ò túi síià pọ̀ Bàrì tõomaí dùm kùbmà tṍó e o di dií bàlà booí belii gbò kyáà. 18Boo bée kọ boolo nyímàì kọ níì nu e a é láá kyọ̀à, e a dì belí kpègè, ní e ba è tú zalmái lọl bá kélè kélè dẽe láb e o beè tui lọlii bá bọọ gbò tẹ̀ e nì. 19Sõò gbele ka ka ló mii Kráìst, e a bélí mii nvín naanà ból e tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́ kpẹa á gé lóá, ní e ba è tú zalmái é. 20Bàrì beè sàe gé domá tã́gíní tṍó e bè à gáà beè dò díí kẽ bàlà booí, sõò à dí boo bée boolo vaá túe tẹlẹ bàlà kẽ boo tṍó e tṍó é gé tài. 21Ẹlẹ ní e o ténii ló vaá dẹlẹi nyíe boo Bàrì e a beè kẽeée lọl ke mà ú vaá nvèèe ka ló é. Boo bée vó, bọọ zìgà bel nè bọọ ból dẽe sĩ́ à gboó dẹ̀ẹ̀a boo Bàrì. 22Kátogóí e o ni lógai õoai téní dú ló gè gbàn tṍ ló kà kà bel vaá kọ ò é vulei bọọ vígà m kà kài, gboó tui dénè bọọ nyíe vulmai ene m agẹ bá. 23Boo bée kọ o beè kpáá meai dui ãa tení dú ló bọọ gè dú pá nvín Bàrì, e a dú tẹ̀ e bè náa ólò ù, e bè náa téní dú ló bọọ gè dú pá nvín tẹ̀ bàlà boo e a ólò ù. Níí nááá tení dú ló mon bel e a di dùm vaá dì lee, e a aa bá Bàrì. 24Boo bée kọ dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa, “Dénè nen dìgà belí víl, vaá dénè ba ka à belí dúá dúá e a di ló víl. Víl ólò kãa vaá a dúá dúá kanè, 25sõò mon bel Dõò dì lee.” Mon belá ní e a dú Lé Kpẹa e ba è vee nè boolo é.


text: 1Yeesu bí yii: “Ibaamɔn, ibaamɔn ní m sòoǹ nì ni, un yaa kaa dī kipunyɔkɔ ki kɔ́ kupikpuŋkpuŋun ní ki yaa dī laaabee, udaan sá digaŋgandaan ki sá unaayuu. 2Un yaa dī kipunyɔkɔ ki kɔ́ kupikpuŋkpuŋunee di sá upikpaal. 3Un cí kipunyɔkɔee pìitī-u, ní u-piii nyí u-neen. U yíì u-piii sá kamaa nì i-yiŋŋi, ní ki lìntī i-nyɔkɔpu ki cáǹ-i kupikpaaun. 4U yaa nyántì i-kɔkɔ kupikpuŋkpuŋun ki dɔ́òyee, ní ú lìntī i-nyɔkɔpu ní í páań u-boon, kun puee i nyí u-neen. 5Iaa nɔ̃otí uniyaŋyan. I sáń-u ní, kun puee iaa nyí u-neen.” 6Yeesu nìn gāā-bi dilaŋkpandi nee, ama ní baa nìn gbìl̄ di taapu. 7Míǹ puee ní Yeesu gítī lī yii: “Ibaamɔn, ibaamɔn ní m sòoǹ nì ni, man di sá kupikpuŋkpuŋu punyɔkɔki. 8Bin kɔkɔ péeǹ-mi ki bāańee sá digaŋgamdambi, ní ki sá binaayub, ipii mun kaa pílfíǹ-bi. 9Man di sá kipunyɔkɔ. Un yaa dīń man-pu ki kɔ́ońee kāntí difiil. Udaan ŋūǹ kí nīn kɔ́ò ki nyēēki kāntí u-jinti. 10Kun pu unaayuu dòońee di sá ú yò, kí kpò, kí bīil̀. Mamee m dɔ́miń í ká dimaŋfal ní, tiba nì tiba ń taa lɔ́ɔ́-i dimaŋfal gbantin. 11“Man di sá upikpaamɔnti, upikpaamɔnti piii pu ní u kúntí u-maŋfal. 12Un kpàá ki nyàab̀ animil, kaa sá upikpaal, kaa yì ipiiyee, u yaa ká usaakpan dòońee, u dù ipii ní kí fá kí sāǹ kí kátí, ní usaakpan ń dāan̄ kí cūtì ipii kí yàaǹ-i. 13Kun pu upaadaan sáńee di sá u nyàab̀ animil ní, ipii bɔti kaa páb́-u. 14- 15Man di sá upikpaamɔnti. Kii m-Baa nín nyí-mi, man mun nyí m-Baa puee, míǹ mbaantiim ní m nyí m-piii, ní m-piii mun nyí-mi. M kúntí m-maŋfal m-piii pu ní. 16M cáá ipii iba in kaa láá kɔ́oń m-naabakaku nee poonee. See ḿ cáań-i; i dàá dāá gbìl̄ m-neen, ní kupicaŋkpuŋu ń ŋá kubaantiiu, upikpaal mun ń nīn sá ubaanti. 17“Kun pu m-Baa néeń-mee di sá m tìì m-maŋfal ní kí fàtīí fɔ̃ɔ̃-dì. 18Ubɔ kaa ŋūǹ kí tìl̄ man maŋfal, see man m-ba di là ní kí dū-dì kí tīī. M ŋūǹ kí dū-dì kí tīī, ki ŋūǹ kí fàtīí fɔ̃ɔ̃-dì mun. M-Baa nín bí ḿ ŋá miŋyee dee.” 19Tibɔti gbanti pu ní Juuda yab cúū yākatì. 20Bi-kansikin tikpil nìn lì yii: “Arasinii ubɔ di kā u-pu ní u sòoǹ fam fam. Ba pu ní ni pílfíǹ-u?” 21Ní biba mun lì yii: “Unil un pu arasinii kēēkaa sòoǹ yéè. Mimmee arasinii ŋūǹ kí ŋúbití bijɔfub nimiliŋaaan?” 22An nìn sá dipeepɔndi ní, bi nìn bíī jīǹ bi nín nìn ŋáŋkì Kunimbɔtidii puee jiŋaaliu. 23Yeesu nìn bí Kunimbɔtidiin, laakin bi nìn yíì Saloomɔn kasalkauee taapu ki còom̄. 24Ní Juuda yab dɔ́miń ki māntì ki tú-u ní ki bí yii: “Ali kí tin sāā ŋyunti ŋulɔŋu ní a dàá sòoǹ-ti ibaamɔn ní ti-landɔkɔi ń wāl̀ ní? Sii di yaa sá Kriisitoo á cántí kí tùkù-ti!” 25Ní Yeesu kíí-bi yii: “M péētùkū-ni dooooyee, ní naa fɔ̃ɔ̃-mi ki kíí. Atuun ŋin m cáá m-Baa pɔŋŋu ki ŋáań nee sòoǹ m-pu, 26ní naa fɔ̃ɔ̃-mi ki kíí, kun puee naa sá m-piii. 27M-piii gbìl̀ m-neen, ní man mun nyí-i, ní i nɔ́ɔ́-mi. 28M tīī-i dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee, i kpá kí kpú jaanjaan, báà ubɔ mun kaa tí ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃-i m-ŋaan. 29M-Baa un tīī-mi-iee cáá mpɔn ki jítiǹ báà ŋma. Míǹ ní ubɔ kaa ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃ tiba m-Baa ŋaan. 30Man nì m-Baa Unimbɔti ti sá ubaanti ní.” 31Niinee ní Juuda yab tí fātìi píí ataŋkpee kí yāŋkì kí kpò-u. 32Ní Yeesu bí-bi yii: “M dū m-Baa pɔŋŋu ki ŋá atummɔnti tikpil ni-nimilin. Mimmee, atuun gbanti kansikinee, dilar pu ní ni là kí yāŋkì-mi ataŋkpee kí kpò na?” 33Ní Juuda yab kíí-u yii: “An kaa sá atummɔnti pu ní ti là kí yāŋkì-si ataŋkpee kí kpò, an sá a nín sòon̄ ki bíil̀ Unimbɔtee pu. Kun puee sii sá unifantanti ní ki ŋèeǹ nì Unimbɔti.” 34Ní Yeesu kíí-bi yii: “An kaa ŋmàn̄ ni-marau poon yii: 'M bí yii, ni sá inimbɔtaaa?' 35Tiŋmaŋmabti tin kaa mɔ́ntée yaa yíiń bin bin bi sòon̄ Unimbɔti bɔti ki tùkūee yii bi sá inimbɔtee, 36kin un Unimbɔti baasii lēēki túnní duulnyanee, ní ni lì yii m ŋèeǹ nì Unimbɔti m nín bí yii man di sá Unimbɔti Jipɔɔneeee? 37M yaa kaa bíī ŋáań m-Baa tuuŋŋi, ní taa fɔ̃ɔ̃-mi kí kíí. 38Ní m yaa bíī ŋáań-ŋi, báà ni yaa kaa làá fɔ̃ɔ̃-mi kí kíí, fɔ̃ɔ̃maan atuun ŋin m bíī ŋáańee kí kíí kí baasii béé yii Ubaati bí m-ni ní ma mun bí Ubaatin.” 39Niinee ní bi tí bíī nyàab̀ kí cúú-u ní u ŋmátì bi-ŋaan. 40Ní u fātìi gítì Jɔɔdan buŋgbandi lapu pu, laakin Jaan nìn dáá kíĺ ki fùul̀ binib nnyimee, ki kāl̀ niin. 41Binib tikpil nìn dòoń u-cee niin, ní ki lì yii: “Jaan kaa nìn ŋá maamaaci báà ubɔ, 42ama tin kɔkɔwoooo u nìn sòon̄ kijapaai nee puee, an sá ibaamɔn.” Binib tikpil nìn fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí niin.


text: 1An sá man Pɔɔl un Unimbɔti là ki yíiń-mi ḿ nīn sá Yeesu Kriisitoo kpambalee nì ti-nabiki Sɔsteen di jáaḿ-ni. 2Nimbi Unimbɔti nikitil din bí Kɔranti, Unimbɔti yíiń-ni ní nīn sá u-yab, ki kpántì-ni circirdambi Yeesu Kriisitoo puee, ni nì bin kɔkɔ bí báà laakin ki mèé ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo bi-Dindaan un sá ti mun Dindaanee, 3ti-Baa Unimbɔti nì ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ń ŋá-ni tiŋan kí tīī-ni ŋgbansɔŋfi. 4M jáaḿ m-Nimbɔtiu múlmul ni-pu, tiŋan tin u ŋá-ni Yeesu Kriisitoo puee. 5Di sá Kriisitoo pu ní u ŋá-ni tiŋan kɔkɔ, ki yāntì ni gbìl̄ ki béè u-bɔti taapu kɔkɔ ki ŋūǹ kí sòoǹ-tì mbaamɔmin. 6Kriisitoo bɔti tin ti cáań ki sòon̄ nì nee ni fɔ̃ɔ̃-tì ki ŋúb́ tiŋan pu. 7Míǹ pu ní nimbi bin kā ki cí ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo nín dàá dāá gítiń ŋyunti ŋuŋyee, Unimbɔti pú-ni u-pɔ̄tam kɔkɔ, báà miba kaa lɔ́ò-ni. 8Unimbɔti gbanti di dàá ŋúb́-ni mmɔntiimin kí tin cáá kátí-ku an nín dàá ŋá pu ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo yaa láā gítìńee, bí taa láā ká ni-pu ikpiti ibee. 9Unimbɔti yaa pɔ̃oǹ puee see ú ŋá míǹ, an di sá u yíiń-ni yii ni nì u-Jipɔɔn ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ń ŋá ubaantee. 10Nnabiyaamu, nì ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo yindi puee, m gbàam̄-ni ní nīn pēēmaan kinyɔkɔ, digàntil ń taa nín̄ bí ni-kansikin, nín̄ pēēmaan kinyɔkɔ mmɔntiimin, ni-kɔkɔ bɔti ń nīn sá tibaantiil, ni-landɔkɔi mun ń nīn pēē. 11Di sá yii m-nabiyaamu, Kloowee diikun yab biba dɔ́miń ki tùkū-mi yii kujaau bí ni-kansikin. 12Kun pu m lì mimmee di sá m gbìl̄ yii ni-kansikin biba lì yii bíǹ nɔ́ɔ́ Pɔɔl ní, ní biba mun lì yii bíǹ nɔ́ɔ́ Apooloosi ní, ní biba mun lì yii bíǹ nɔ́ɔ́ Piyeer, ní biba mun lì yii bíǹ nɔ́ɔ́ Kriisitoo ní. 13Mimmee, ni dàkafī yii Kriisitoo yākatì u-ba ajan kupaauaaa? Àá Pɔɔl ní bi kpáá ndɔpuntikaa pu ki tīī-ni ní? Àá Pɔɔl yindi pu ní bi fùl̄-ni Unimbɔti nyim ní? 14M jáaḿ Unimbɔti m nín kaa fùl̄ ni-kansikin báà ubɔ nnyimee, asee Kripusi nì Gaayusi baba, 15an puee ni-kansikin ubɔ kaa ŋūǹ kí lì yii man yindi pu ní bi fùl̄-u nnyim. 16(M téetí yii m nìn tí fùl̄ Steefanasi nì u-dicaŋku yab mun nnyim. M yaa gítī fùl̄ biba muɔɔɔ maa ti nyí.) 17Di sá yii Kriisitoo kaa túnní-mi ḿ nīn fùul̀ binib Unimbɔti nnyim, ama u túnní-mi ḿ sòoǹ u-bɔmɔntiiti ní. Maa làá dū binib ciini ní kí sòoǹ an bɔti, m yaa ŋá mimmee m dàá yàntī kun pu Yeesu Kriisitoo kpíì ndɔpuntikaa puee ń ŋá fam dee. 18Kun puee ti nín sòoǹ yii Kriisitoo kpíì ndɔpuntikaa pu kí fīī binibee an sá tiwaatibɔti ní ki tīī bin bí diwaŋkil saŋŋu poonee. Ama ní ki sá Unimbɔti pɔŋŋu ki tīī timbi bin bí difiil saŋŋunee, 19kii an nín ŋmàn̄ puee yii: “M dàá kúntí biciŋfitiibi ciini ní kí nàan̄ binyiliibi nyil.” 20Niinee uciŋfiti, àá unyil gítī cáá tilati? Bin bí duulnya poon ki kpākantée bí la? Unimbɔti dàkā yii duulnya yab ciiŋŋu sá kuwaatiiu ní. 21Di sá yii duulnya nì u-ciiŋŋuee, waa ŋúń ki béè Unimbɔti nì u-ciiŋŋu. An pu ní an fáatì Unimbɔti ń dī tibɔti tin ti sòoǹ bi cáā yíì tiwaatibɔti nee pu kí fīī bin fɔ̃ɔ̃-u ki kííyee. 22An yaa sá Juuda yabee bíǹ nyàab̀ bí ŋá maamaacib bí ká án nīn sá-bi kudaaŋŋu, ní Greeki yab bíǹ nyàab̀ iciin, 23ama ní timbee Kriisitoo un bi kpáá ndɔpuntikaa puee bɔti ní ti sòoǹ. An bɔtee di làkantí Juuda yab, ní ki sá bin kaa sá Juuda yabee cee tiwaatibɔti. 24Ama Kriisitoo di sá Unimbɔti pɔŋŋu nì u-ciiŋŋu ki tīī binib bin Unimbɔti yíińee, bin sá Juuda yabee nì bin kaa sée. 25Di sá yii tin tin Unimbɔti ŋá binib cáā yíì tiwaatibɔtee jítiǹ binib ciini, ní tin u ŋá binib kpèé yii an sá iwɔfee pɔ̄ɔ̄ ki jítiǹ binib. 26Nnabiyaamu, kpèèmaan nimbi dikitil din Unimbɔti yíińee, bin binib yíì biciŋfitiibee, nì biyidambi, nì agaajabil kaa wīikí ni-kansikin. 27Ama Unimbɔti lēēkun ní duulnya yíì kuwaatiiuee ní ki dūu kɔ́ǹ biciŋfitiibi icoo, ní ki lēēkun duulnya yíì iwɔsɔfee ní ki dūu kɔ́ǹ bipɔɔbi icoo. 28U lēētiwan tin bi kpèé ki sìŋkīǹ kaa dūu yíiń tibee, tin kaa péēbí tibanee ní u dūu sīntiǹ tin bi wāĺ yii tì bí tibanee taapu taapu, 29an nín dàá ŋá pu unil ubɔ ń taa gāā u-bindi Unimbɔti nimiinee. 30Di sá yii úǹ Unimbɔti di yāntì ní ni nì Yeesu Kriisitoo ŋá ubaanti. U yāntì Yeesu kpántì timbi ciiŋŋu. Kriisitoo pu ní ti kpántì deedeedambi Unimbɔti nimiin ki bí circir, u fɔ̃ɔ̃-ti ki líì. 31An pu ní an ŋmàn̄ Unimbɔti takaldau poon yii: “Sii un yaa làá gāā a-bindee ń gāā ti-Dindaan nín ŋá tiŋyee pu.”