text: 1Teeoofiil, m nìn ŋmàn̄ m-takaldapeepeekaau poon tin kɔkɔ Yeesu nìn kíĺ ki ŋáań, ki dàkèe, 2doooo ŋkilkaam ali ki tin sāā ŋwiin ŋun u jɔ́m̀ yilpuee. U-kúm nì u-fìkititam boonee, kí wàatī kí nín jɔ̄m̀ee, u kpáafì akpambal ŋin u nìn lútèe nì Unimbɔti Fām pɔŋŋu. 3U nín kpíì ki fīkitèe, u nyántì u-ba ki dàkā u-boonnooliibi ŋfunyɔm tikpil ali ki tin sāā iwiin immuŋku ili kí dàkà yii u lafun bí dimaŋfalin; ní bi-nimil ká-u, ní u sòon̄ nì bi Unimbɔti beel bɔti. 4U nì bi nín nìn dáá bée, u kpáafì-bi yii bí taa yīkì Jeerusaleem tiŋkin. U bí-bi yii: “Ní kàl̄ kí cīití ti-Baa Unimbɔti nín nìn pɔ̃oǹ dipoondi diŋyee, dipoondi din bɔti m nìn sòon̄ nì nee. 5Kun puee nì nnyim ní Jaan nìn fùul̀ binib; ama nimbee, nì iwiŋkaaŋkaa nee poonee, Unimbɔti dàá fàl̀-ni nì Circir Fām.” 6Ŋyuntee, akpambal nì Yeesu nìn kpáfì ki kēe, bi bālfì Yeesu yii: “Ti-Dindaan, an sá ŋyunti nee ní a dàá fàtīí yàntī Israyeel yab ń fɔ̃ɔ̃ dibeelaaa?” 7Ní u kíí-bi yii: “M-Baa nín dū úǹ u-ba pɔŋŋu ki síiǹ iyunti nì iwiin iŋyee kaa sá ni-yati. 8Ama Unimbɔti Fām dàá kpákatiń ni-pu kí tīī-ni mpɔn ŋubɔ, míǹ boonee, ni dàá lēēm-pu seera Jeerusaleem tiŋkin nì Juudee nì Samarii timmun, kí tin sāā kutagbɔŋu nì kitiŋ kuntinyɔkɔ.” 9U lī míǹ ki dɔ́òyee, u-kpambaliŋ bíī kpèé-uee, ní an yɔ̃oǹ-u ki cáā nín jɔ́ḿ yilpu, ní ditagbandi diba dɔ́miń ki līkiǹ u nì bi kansikin, ní baa ti wāĺ-u. 10Bi dáá gbíntìi yú ki kpèé yilpu u nín cá puee, kpalaayee, bininjab bili dee bi-nimiin ki pēētiwampin, 11ní ki bí-bi yii: “Gaaliilee yab, ba pu ní ni yú ki kpèé kutaa pu míǹ? Yeesu un ni ká u yíkì ni-kansikin ki jɔ́ḿ yilpu nee, dàá dāá fàtīí tí gítiń míǹ mbaantiim kii ni nín ká u jɔ́m̀ pu nee ní.” 12Niinee ní Yeesu kpambaliŋ yíkìń Ɔliifi sufii jool pu ki fātìi nín gítiń Jeerusaleem. (Dijoolee kaa nìn dátiǹ Jeerusaleem: an dandatiŋu nìn sá ditaŋkpal diba ní.) 13Bi bāań niinee, ki jɔ́m̀ diditɔntɔkɔl din-ni bi nìn péēkpàaā kpáfée. An nìn sá Piyeer nì Jaan nì Jaaki nì Andree nì Fiiliipi nì Toomasi nì Baateeleemii nì Maatiu nì Jaaki Alfee jipɔɔn nì Siimɔn un nìn là kí jáǹ Room yabee, nì Juudi Jaaki jipɔɔn. 14Bíǹ kɔkɔ nìn kpáfì kinyɔɔbaantiii ki mòtīi mèé ŋwimmeem, bi nì binimpoobi biba, nì Maarii Yeesu na, nì Yeesu naalib mun. 15Iwiin gbanti poonee, Piyeer síl̀ nnabiyaamu mun nìn kpáfì ki bàn̄ kii binib imuŋku iluuyee kansikin, ki bí-bi yii: 16“Nnabiyaamu, an máaǹ yii Unimbɔti takaldau nín nìn sòon̄ min Juudasi pu dooooyee, an ŋá míǹ. Kun puee Unimbɔti Fām dī Dafiidi pu ki sòon̄ Juudasi un nìn līntì nsan bi cúú Yeesuee pu. 17U nìn ŋmàl̄ ti-kansikin ki mun sá ti-tundi nee poon yɔu ubɔ. ( 18Unil gbanti dū ntoonam nimiliŋ ki dá kusaau. Niin ní u lítì dicincibil, u-pool pɔ̃ɔ̃, ní ina yāaǹ. 19Jeerusaleem yab kɔkɔ nín gbìl̄ an bɔti gbantee, ní bi pú kusaau gbanti diyindi bi-soonin yii: Akeeldama, an taapu sá yii: fatiku saaku). 20Soom takaldaun ní ubɔti Dafiidi nìn sòon̄ ki síiǹ yii: 'U-kɔŋkooŋŋu ń kpántí kudigbuŋu, ubɔ ń taa ti kɔ́ kudii gbantin,' ní ki gítī ŋmàn̄ yii: 'Ubɔ ń fɔ̃ɔ̃ u-tundi.' 21- 22“Míǹ puee an máaǹ ubɔ ń dāan̄ kí kūtì ti-pu kí nīn lèekī seera ti-Dindaan Yeesu fìkititam pu. Udaan máaǹ kí nīn sá ti nì bin nìn cēentí Yeesu ŋyunti ŋun u dáá bí ti-cee ti cá ajan sá kamaayee kansikin ubɔ. Udaan máaǹ kí nin sá ti nì bin nìn bí kí yòon̄ ŋyunti ŋun Jaan nìn fùul̀ binib Unimbɔti nyimee ki dāa sāā ŋwiin ŋun Yeesu yíkì ti-kansikin ki nín jɔ́ḿ yilpuee.” 23Piyeer lī míǹ ki dɔ́òyee, ní bi cáań binib bili, Jooseefi un bi yíì Baarsaabasi ki gítì páaǹ-u diyindi yii Justusee, nì Maatiyasi. 24Ní bi mēēyii: “Ti-Dindaan, sii di nyí báà ŋma pɔbil. Dàkà-ti un ní a lēēbi-kansikinee, 25udaan ń kpántí a-kpambal kí nīn bí mpaan ŋun Juudasi dūu fá ki búntì u-laŋkee.” 26Bi tɔ́ kasee, Maatiyasi jíń, ní bi dū-u ki ŋàl̄ akpambal saalaa nì dibee pu.


c: text/html

text: 1Boonee ní m ká kutagbɔmpɔŋu nì kitimpɔŋ. Kutagbɔŋkpikuu nì kitiŋkpikii wáŋkì ní tiŋku kaa ti bí. 2Ní m ká circir tiŋki Jeerusaleempɔɔn nyánní Unimbɔti cee yilpu ki kpákatìń ki ŋān̄ kii unimpucaan di fùl̄ nnyim ki cí u-calee. 3Ní m gbìl̄ nneen ŋubɔ nyánní dibeejal cee ki téeń mpɔn yii: “Kɔŋkɔnnee Unimbɔti ŋá u-kɔŋkooŋŋu binib cee, u nì bi di dàá nīn kíǹ ki kɔ́ò, ní bí nīn sá u-niwul, ní úǹ ń nīn sá bi-Nimbɔtiu un dàá nīn bí bi-ceeyee. 4Úǹ di dàá dāá pítí bi-nyinnyim kɔkɔ, ŋkúm dāa gítī kpá, diniminaamandi nì ibiil nì iyaliŋki dāa gítī kpá, kun puee duulnyakpiki kpáaǹ tíǹ kɔkɔ ki jítì.” 5Ní un kā dibeejal puee bí yii: “Kpèèmaan, m fātìi ŋá tiwan kɔkɔ mpɔm,” ní ki bí-mi yii: “Á ŋmà-tì kun puee m-bɔti sá mbaamɔn ní ki máaǹ bí fɔ̃ɔ̃-tì.” 6Ní u gítī bí-mi yii: “An kɔkɔ bɔ́ntì ki dɔ́ò! Man di sá Alfa nì Oomeega, ukilkaa nì ukuntikaa. Un ní nnyinnyoo yaa cááyee ń dāan̄ m-cee m dàá tīī-u dimaŋfal nyimbuliŋu faalaa. 7Un yaa jáń ki jíńee ní m dàá tīī tiwammɔntiil gbanti ní ki dāa sá u-Nimbɔtiu, ní úǹ dāa sá man biki. 8Ama an yaa kíǹ bifaantidambee nì bin kaa yú nì Unimbɔti deedeeyee, nì bijɔkɔndambee, nì binikpɔliibee, nì bin ŋáań tilaakpaalee, nì bikpaŋkpantiibee nì biwaatootiliibee nì binyimɔndambee kɔkɔee bíǹ laŋki di sá farwata ŋmibookun, niin di sá ŋkúnliliitiimee.” 9Ní itūun iluli ijoolkaa in bàà ŋúb́ nsambiyaamu falaabi gbí poonee kansikin ŋubɔ dɔ́miń ki bí-mi yii: “Dāan̄ ḿ dàkà-si unimpucaan, dipibil nimpuu.” 10Ní Unimbɔti Fām dɔ́miń m-ni, ní ntūun yɔ̃oǹ-mi ki jɔ́m̀ dijoofɔkɔl diba pu, ní ki dàkā-mi Jeerusaleem circir tiŋki kin nyánní Unimbɔti cee ki sìntīńee 11ní ki jìlìń Unimbɔti nyaaŋku; kitiŋee jìl̀ kii ataŋkpanyaanee ní, kii ataŋkpee ŋin jòm̀ pɔ́lpɔl ki wāĺ kílkilee. 12Ní digundi din bi máń ki māntì ki tú kitiŋee gbìfì ki fòkò mun, ní ki cáá mpunyɔmu saalaa nì muli, ní itūun saalaa nì ili yú mpunyɔmu pu ki cí, ní bi ŋmàn̄ Israyeel biyaamu naakɔti saalaa nì tilee yiŋŋi ki nákaǹ mpunyɔmuee pu. 13Ní mpunyɔmu muta túĺ ŋwìiń nín nyēeń puee, ní muta túĺ ŋwìiń nín jēetí puee, ní muta túĺ ŋgan pú, ní muta túĺ ŋgiil pú. 14Ataŋkpee saalaa nì ali pu ní bi nìn máń kitiŋee gundi ki tɔ́kɔǹ, ní ki ŋmàn̄ dipibil kpambaliŋ saalaa nì alee yiŋŋi ataŋkpeeyee pu. 15Ní ntūun ŋun yú ki sòoǹ nì mee ŋúb́ tiwaŋŋmantikaal, sindaariya kpaŋkpaaŋŋu, kí ŋmàntī kitiŋee nì ki-punyɔmmu nì ki-guŋŋi. 16Kitiŋee fɔkɔŋŋu nì ki-waaŋŋu ŋmà ní. Ntūunee dū sindaariya kpaŋkpaaŋŋuee ki ŋmāntì kitiŋee fɔkɔŋŋu, ní ki ká ataŋkpee kutukub bili nì kulaafaau, míǹ ní ki-waaŋŋu, ki-fɔkɔŋŋu nì ki nín fòkò ki jɔ́m̀ puee mun nìn sá. 17Ní ŋu ŋmāntì digundi mun ní ki ká di-gbifiŋŋu meetab imuŋku ita nì biŋmoo, kii binib nín péēŋmàntī puee ní ŋu ŋmāntì. 18Ataŋkpee ŋin jòm̀ pɔ́lpɔlee ní bi dū ki máń digundi, ní kitiŋ ki-ba kɔkɔ sá sindaariyamɔnti ki wāĺ kílkil kii digitilee. 19Ataŋkpee ŋin bi dūu kíĺ taapu ki nín máń digundee ki tɔ́kɔǹee puee bi dū ataŋkpanyaan ŋin bí tɔbinee ní ki nákaǹ. Bi nìn dū ataŋkpee saalaa nì ali ní ki kíĺ taapu. Ntantukupeekaa taŋkpeeŋi ní bi yíì yii jaaspi, ní ki yíì dililiitiil yii safiir, ní ki yíì ditataatiil yii kalseeduaana, ní ki yíì dinanaatiil yii eemeeroodi, 20ní ki yíì diŋmooŋmootiil yii sarduaan, ní ki yíì diluluutiil yii kɔrnalin, ní ki yíì diluluútiil yii krisooliiti, ní ki yíì dininiitiil yii beeril, ní ki yíì diwawaatiil yii toopasi, ní ki yíì disaalaatiil yii krisooprasi, ní saalaa nì dibee ní bi yíì yii iyasinti, ní ki yíì dijoolkaalee ameetiisti. 21Ní mpunyɔmu saalaa nì mulee sá ataŋkpanyaan ní, kipunyɔkɔ kamaa nì ditaŋkpapiiŋkaal dimɔndi. Ní kitiŋ ki-ba daŋŋi sá sindaariyamɔnti ki wāĺ kílkil kii digitilee. 22Ama maa ká Kunimbɔtidii kitiŋ gbanti poon, kun puee ti-Dindaan Unimbɔti ipɔn kɔkɔ daan nì dipibil di sá Kunimbɔtidii. 23Kitiŋ gbanti kaa nyàab̀ ŋwìiń nì uŋmal ń ŋmíntí-kì i-walfiŋu, Unimbɔti nín ŋān̄ ki jìl̀ puee di sá-kì ŋwalfi, ní dipibil sá ki-fitilau. 24Atimbun kɔkɔ dāa còom̄ ki-walfiŋun ní, ní duulnya bɔtiibi ń dāá cáań bi-gaajati niin. 25Mpunyɔmu dāa péē wāā ní ŋwìiń pu, baa pìintí, kun puee kunyeeu dāa kpá niin. 26Bi dāa cāabìń atimbun jilmau nì ŋi-nyooti niin. 27Ikpiti iba kaa dāa kɔ́ò niin, nì bitiŋwiiliibi nì binyimɔndambi, see bin baba yiŋŋi bi ŋmàn̄ dipibil takaldau un sá dimaŋfal takaldauee nee.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Niinee, Yeesu bí kunipaauee nì u-boonnooliibi yii: 2“Bimaradakaliibi nì Fariisab di bí ki dàkà Mooisi marab. 3Míǹ puee, ní nīn ŋáaḿmaan min bi dàkà-nee ama ní taa fɔ̃ɔ̃ bíǹ bi-ba bimbim, kun puee baa ŋáań tin bi dàkà yii binib ń nīn ŋáańee. 4Bi nyāntí marab bin nyìm̀ kii awaŋgulee ní ki tūntí binib ní kaa là kí dū bi-ŋambiki kí dáb́ diwaŋgulee kí tūtuǹ binib. 5Bi péēŋáań bi-tuuŋŋi kɔkɔ binib ń nīn wāĺ-bi, ní ki mòtīi wàantí igban in pu bi ŋmà Unimbɔti bɔti ki cáā fìǹ bi-ŋalii nì bi-yigbeeŋee, ní ki fòkɔntí bi-bɔkutiŋ gbeeŋgbeeni binib ń ká yii bi nɔ́ɔ́ Unimbɔti páaa. 6Bi néeń ki kàal̀ ikakaamɔnti diinabin nì nyɔkɔpu kakaai akpafidiin ni, 7ki néeń bí nīn jáaḿ-bi binibin, ki néeń bí nīn yíì-bi yii: 'Ukpil, ukpil.' 8Ama nimbi ń taa yàntī bí nīn yíì-ni bikpilib, kun puee ni cáá ukpibaanti ní, ní ni-kɔkɔ sá nnabiyaamu. 9Ní taa yíiń ubɔ kitiŋ pu yii ni-Baa, kun puee ni-Baa péēsá ubambaanti ní, ki bí yilpu. 10Ní taa yàntī bí nīn yíì-ni bikpootiliibi, kun puee ubaanti di sá ni-kpootiliu: úǹ di sá Kriisitoo. 11Un gíiǹ u-ba ni-tɔntɔnliuee di dāa sá ukpaan ni-kansikin. 12Un yaa yɔ̃oǹ u-ba yilpuee bi dàá dāá sìntīǹ-u taapu, ní un yaa sīntiǹ u-ba taapuee, bi dàá dāá yòon̄-u yilpu.” 13Yeesu bí yii: “Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni pìintí binib Unimbɔti beel punyɔkɔ, naa làá kɔ́ ni-ba, ní kaa là bin bàà là kí kɔ́ee ń kɔ́. [ 14“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni fìkì tin kɔkɔ bikpiipoobi cááyee, ní ki mèé ŋwimmeem min yúntí fɔ́ŋŋŋee bí ká-ni. An pu ní Unimbɔti dàá dāá dáaĺ ni-tafaliŋ tikpil.] 15“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni yìiǹ tiŋkub nì kitiŋ jaaŋŋi kɔkɔ pu ki nyàab̀ un dàá kpántí ni-boonnooliuee ní ni yaa ŋúń ki yāntì u kpántì u-bee, ní ní yàntī ú kpántí un dàá dāá kɔ́ ditafadaaldinee mili pu ki jítiǹ nimbi. 16“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bijɔfub bin kpòotī binibee, kun puee ni lì yii: 'Unil yaa pūtì Kunimbɔtidiiyee an kaa sá tiba, ama un yaa pūtì sindaariya un bí Kunimbɔtidiinee, ú ŋá min u pūtèe.' 17Bijɔfugbaambi! Ba di páb́ ní? Sindaariyaaa Kunimbɔtidii kun yāntì sindaariyee kpántì circiree? 18Ni tí lì yii: 'Unil yaa pūtì nsaraafanee, an kaa sá tiba, ama un di yaa pūtì saraa un pá nsaraafan puee, ú ŋá min u pūtèe.' 19Bijɔfub, tilati di páb́ ní? Saraayaaa nsaraafan ŋun pu saraayee pá ki kpántì circiree ní? 20Un di yaa pūtì nsaraafanee, pūtì ki kpáaǹ tin kɔkɔ pá nsaraafan puee dee. 21Un di yaa pūtì Kunimbɔtidiiyee, pūtì Unimbɔti un kɔ́ò kudii gbantinee dee. 22Un yaa pūtì kutaayee, pūtì Unimbɔti beejal nì Unimbɔti un kā di-puee dee. 23“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni pà tikuŋfaal tin kɔkɔ ni kùee saalaa kamaa pu kubɔ kubɔ, ama ní ki yíití, kaa nɔ́ɔ́ marab bin bɔti páb́ee, an dàkà yii: á nīn cáá ibaamɔn, kí nīn sūǹ binib saai kí nīn yú deedee, tin bàà máaǹ ní ŋée dee, ní kí nín dū tin kíǹee kí páań boon. 24Bijɔfub bin kpòotī binibee! Ni jákà ki lèekī inaacib ni-nyɔkaatin, ama ní ki nátí igutaamu. 25“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni fíntí tiyuti nì asambil boon, ama ní ni-naayutuuŋŋi nì ni nín kaa ŋūǹ kí cúú ni-ba puee gbí poon. 26Fariisab bijɔfub! Ní péé kí fíntímaan kuyuu poon, ní boon mun ń kpáàá nyā. 27“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni náań nì akaakul ŋin bi píil̀ boonee, ŋi ŋān̄ nnimikpee, ama ní ŋi-poonee anikpil sūū ní akpab gbí ŋi-ni. 28Míǹ ní ni mun bí. Binib wāĺ-ni ŋgban puee yii ni sá deedeedambi ama mpoonnyoon nì ikpiti gbí ni-poon.” 29“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni māā Unimbɔti bɔnaatiliibi akaakumɔnti ní ki nyāantí bin yúl̀ deedeeyee kaakuliŋ, 30ní ki lì yii: 'Ti yaa bàà nìn bímaan ti-naanjab yuntiŋu, taa bàà nìn kútì bi-pu bí kpò Unimbɔti bɔnaatiliibi gbanti.' 31Míǹ ní ni bíī lèekī ni-ba pu seera yii ni sá bin kūū Unimbɔti bɔnaatiliibee naantiibi. 32Mimmee, púntímaan ni-naanjab nín nìn kíĺ ditundi diŋyee! 33Nimbi bin tū kii ikoowaatee! Mana ní ni dàkafī yii ni ŋūǹ kí ŋmátí kí taa kɔ́ ditafadaaldi laŋki? 34An puee, ní pīlfìmaan: M dàá tɔ̄ń ni-cee Unimbɔti bɔnaatiliibi nì biciŋfitiibi nì bidakaliibi, ni dāá kpò biba, kí kpáá biba idɔpuntikaa pu, kí gbá biba anaalab ni-kpafidiiŋŋin, kí jà biba bí pɔ́otí ntimu ni dī ki sàantí-bi. 35An puee nnikpaakoon tafadaaldi dàá dāá lítí ni-pu, deedee nib bin kɔkɔ ni kūūyee pu, kí yòon̄ ŋyunti ŋun bi nìn kūū Abeelee kí tin sāā ŋyunti ŋun bi kūū Sakari Baaraasii jipɔɔn Kunimbɔtidii nì nsaraafan kansikinee. 36Ibaamɔn ní m tùkù-ni, nnikpaakoonee tafadaaldi dàá dāá lítí nimbi waanee nib pu ní.” 37“Jeerusaleem yab, Jeerusaleem yab, nimbi di kù Unimbɔti bɔnaatiliibi ní ki cáá ataŋkpee ki yāŋkí ki kù bin Unimbɔti túnní ni-ceeyee! Miŋa pu ní maa mākaǹ kí bàà kɔ́oǹ ni-kɔkɔ kí kpāfì m-cee kii ukoonaati nín kɔ̃ontí u-biyaamu u-taapu puee? Ama ní ni yíì. 38Too, kɔŋkɔnnee Unimbɔti dàá fá ni nì ni-diiku. 39M tùkù-ni yii, kí yòon̄ díǹ kí nīn cée, naa làá ti ká-mi kí nīn cí ŋyunti ŋun ni dàá dāá sòoǹ m-pu yii: 'Unimbɔti ń bìin̄ un dòoń ti-Dindaan yindi puee.' ”


text:
ISO 639-1
ISO 639-1:2002, Àwọn àmìọ̀rọ̀ fún ìṣojú àwọn orúkọ àwọn èdè Àdàkọ:-- Apá 1: àmìọ̀rọ̀ Alpha-2 ni apa kinni ISO 639 awon eseese opagun kariaye fun awon amioro ede. Apa kinni dalelori iforukosile awon amioro leta meji. Awon amioro leta meji 136 ni won je fiforukosile. Awon amioro ti won je fiforukosile je ti gbogbo awon ede agbaye koko.
Awon amioro wonyi je wuwulo kariaye lati se ikekuru ede. Fun apere:
- Yorùbá je sisoju pelu yo
- Geesi je sisoju pelu en
- Igbo je sisoju pelu ig
- Èdè Germany je sisoju pelu de (lati endonym Deutsch)
- Japanese je sisoju pelu ja (botilejepe endonym re ni Nihongo)
- Èdè Swahili je sisoju pelu kw (lati endonym Kiswahili)
- Portuguese je sisoju pelu pt
- Spanish je sisoju pelu es (lati endonym Español)


text: 1Boonee ní Yeesu nín jɔ́ḿ Jeerusaleem kun puee Juuda yab nìn cáá jiŋaal ubɔ. 2Dinyimbɔbil diba nìn bí Jeerusaleem, kadantikub biŋmoo māntìi tú-dì, bi yíì-dì Eebru soonin yii Beeteesida, di bí ki nákaǹ kipunyɔkɔ kin bi yíì ipii punyɔkɔee. 3Bijɔfub nì bideembi nì bifaliŋfaambi nì bibunliibi tikpil nìn dɔ̄ kadantikub taapu [ki cí ŋyunti ŋun Unimbɔti tūuŋŋu dàá dāan̄ kí gbàtī nnyimee. 4Di sá ntūunee nìn dòoń ŋyunti ŋyunti ki gbàtī nnyim. Ŋu yaa gbātì míǹ, ní un yaa péé péé ki kɔ́ee kāntí dicaandi, báà an yaa yāntì ki sá iween in.] 5Uninja ubɔ nìn bí niin ki būǹ doooo abin ali kpá imuŋku ili. 6Yeesu ká u dɔ̄ee, ní ki béè yii u būǹee an yúntì, ní u bālfì-u yii: “A là kí pɔ̄ɔkàaa?” 7Ní ubunlee kíí-u yii: “Ukpil, bi yaa gbātì nnyimee, maa cáá ubɔ ń yòon̄-mi kí tɔ̄ niin. Ŋyunti ŋun m bíī pɔ̄ɔntí ki cée ní ubɔ ń péeǹ-mi kí cùú jēetí.” 8Niinee ní Yeesu bí-u yii: “Yīkìí yūĺ kí yòon̄ a-kampeeku kí còom̀!” 9Kpalaa niinee ní uninjee pɔ́ɔkì ki yɔ̃oǹ u-kampeeku ki kíǹ ki bíī còom̄. An nìn sá ŋwiŋŋuŋfikaa dal ní. 10Míǹ pu ní Juuda yab kpilib nìn bí uninja un ká dicaandee yii: “Díǹ di sá ŋwiŋŋuŋfikaa dal. Aa cáá nsan kí bùkun̄ a-kampeeku.” 11Ní u kíí-bi yii: “Un cáaǹ-mee di bí-mi yii ḿ yòon̄ m-kampeeku kí nīn còom̄.” 12Ní bi bālfì-u yii: “Ŋma di bí-si yii á yòon̄ a-kampeeku kí nīn còom̄ ní?” 13Uninjee kaa nìn nyí un di cáaǹ-uee kun puee Yeesu nìn nyáń kunipaau kansikin ki búntì. 14Boonee ní Yeesu dāa ká uninjee Kunimbɔtidiin ní ki bí-u yii: “A nín pɔ́ɔkì pu nee, á taa ti ŋá ikpiti, an nín dàá ŋá pu tiba ń taa láā gítī bàń-si kí jītíǹ tin bí neeyee!” 15Niinee, uninjee cūtìi tùkū Juuda yab kpilib yii an sá Yeesu di cáaǹ-u. 16Míǹ pu ní Juuda yab nìn páb́ Yeesu u nín ŋá míǹ ŋwiŋŋuŋfikaa dalee pu. 17Ní Yeesu kíí-bi yii: “M-Baa tūǹ ditundi baabadal, míǹ ní man mun tūǹ.” 18Tibɔti tin u lēe puee, Juuda yab kpilib mɔ̄tìi bíī nyàab̀ kí kpò-u. An kaa sá u nín yīntì mara un sá bí taa tɔ̄ ditundi ŋwiŋŋuŋfikaayee ŋmaniŋma pu, an sá u nín lī yii Unimbɔti di sá u-Baayee, ki cáá u-ba ki ŋmàntīǹ Unimbɔtee pu. 19Niinee ní Yeesu bí-bi yii: “Ibaamɔn, ibaamɔn ní m sòoǹ nì ni, tin Ubaati ŋáańee ní u-Jipɔɔn kāntí ki ŋáań. An yaa sá fam, waa ŋūǹ kí ŋá tiba u-ba ŋma. Tin kɔkɔ Ubaati ŋáańee, u-Jipɔɔn mun ŋáań míǹ mbaantiim ní. 20Kun puee Ubaati néeń u-Jipɔɔn, ní ki dàkà-u tin kɔkɔwoooo u ŋáańee. U dàá dāá gítī dàkà-u tin jítiǹ tin bí neeyee gba, án dàá ŋá-ni maamaaci. 21Kii Ubaati nín fìkitī bitaŋkpiibi ki tìì-bi dimaŋfal puee, míǹ mbaantiim ní u-Jipɔɔn mun tìì un un u yaa lèe dimaŋfal. 22Ubaati kaa sòoǹ báà ubɔ bɔti, u dū ibɔsoon kɔkɔ ki ŋá u-Jipɔɔn ŋaan ní, 23an nín dàá ŋá pu binib kɔkɔ ń nīn tìì-u jilma kii bi nín tìì Ubaati puee. Un kaa tīī Ubaati Jipɔɔn jilmee kaa tīī Ubaati un túnní-uee mun jilma dee. 24“Ibaamɔn, ibaamɔn ní m tùkù-ni, un yaa pílfì m-bɔti ki fɔ̃ɔ̃ un túnní-mee ki kííyee kāntí dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee, udaan kaa dāa gítī bí ibɔsoon ni, u nyáń ŋkúmin ki pɔ́otì dimaŋfalin. 25Ibaamɔn, ibaamɔn ní m tùkù-ni, ŋyunti ŋubɔ dòoń, ŋu bāań gba, ŋun ni bitaŋkpiibi dàá gbìl̄ Unimbɔti Jipɔɔn neenee, ní bin yaa láā gbìl̄ u-neen gbantee dāa kāntí dimaŋfal. 26Ubaati nín cáá mpɔn kí tīī dimaŋfal puee, míǹ ní u tīī u-Jipɔɔn mpɔn ú mun ń nīn tìì dimaŋfal, 27ní ki tīī-u mpɔn ú nīn sá ubɔsoonli kun puee u sá Kinibiki. 28Án taa bàkatīǹ-ni, kun puee ŋyunti ŋubɔ dòoń ŋun ni bin kɔkɔ dɔ̄ akaakul poonee dàá dāá gbìl̄ u-neen pu 29kí nyānnée, bin yaa ŋá tiŋanee ń fìkitī kí ká dimaŋfal, ní bin yaa ŋá ikpitee ń fìkitī kí kɔ́ ibɔsoon ni.” 30“Maa ŋūǹ kí ŋá tiba m-ba. M-bɔsooni nɔ́ɔ́ nì un túnní-mee nín tùkù-mi puee ní, m sòoǹ tibɔti deedee kun puee maa nyàab̀ kí ŋá min man m-ba lèe, see un túnní-mee nín là puee. 31M yaa sòon̄ tiba m-ba pu, an kaa ŋūǹ kí dàkà ibaamɔn, 32ama ubɔ di lèekī m-pu seera, ní m nyí yii tin u sòoǹ m-puee sá ibaamɔn. 33Ni nìn tú binib Jaan cee ní u sòon̄-ni ibaamɔn m-pu. 34Kun pu m lì mimmee di sá m là ní ká difiil, an yaa sá fam, maa nyàab̀ ubɔ ń lēēm-pu seera. 35Jaan nìn sá fitila ní ki ŋmíntí nyákányaka, ní ni nìn kíí ki nɔ́ɔ́ u-walfiŋu gbanti ŋyunti ŋubɔ poon, ní an mɔ̄ǹ-ni. 36Ama m cáá kun lèekī m-pu seera ki jítiǹ Jaanee: di sá yii atuun ŋin m-Baa tīī-mi ḿ ŋá m bíī ŋáańee sòoǹ ki dàkà m-pu yii m-Baa di lafun túnní-mi. 37Ní m-Baa un túnní-mee mun u-ba lèekī seera m-pu. Naa láá péēgbìl̄ u-neen pu dalba, kaa láá ká u-nimiin dalba, 38kaa kpáafí u-bɔti mun ni-ni kun puee naa fɔ̃ɔ̃ un u túnnée ki kíí. 39Ni bífí Unimbɔti takaldau poon ki dàkafī yii niin ní ni ŋūǹ kí ká dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee. An sá man pu ní takaldee sòoǹ, 40ama naa là kí dāan̄ man cee kí ká dimaŋfal. 41“Man kaa nyàab̀ binib pampakaku, 42di sá yii m nyí-ni, naa cáá Unimbɔti neendi ni-ni 43M-Baa di túnní-mi, ní naa là kí fɔ̃ɔ̃-mi, ama bin dòoń bi-ba puee, ni fòol̄ bíǹ. 44Mana ní ni ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃ kí kíí, nimbi bin néeń ni-jutiibi ń nīn pàkà-nee, kaa nyàab̀ kupampakau kun Unimbɔtibaanti tììyee? 45Ní taa dàkafì yii man dàá dāá bàlfì-ni tibɔti m-Baa nimiin, an sá Mooisi, un pu ni dū ni-mákal ki ŋée, úǹ di dàá dāá bàlfì-ni tibɔti. 46Ni yaa bàà fɔ̃ɔ̃ Mooisi ki kííyee, ni bàà tí fòol̄ man mun ní kí kíí, di sá yii man bɔti ní Mooisi nìn ŋmàn̄. 47Ni nín kaa fɔ̃ɔ̃ tin Mooisi nìn ŋmàn̄ee ki kííyee, ni dàá ŋá mana kí fɔ̃ɔ̃ man bɔti kí kíí?”


text:
Ògbómọ̀ṣọ́
Ògbómọ̀ṣọ́ je ilu ni Ipinle Oyo ni Naijiria.
ÌTÀN SÓKÍ LÓRÍ ÌLÚ MI ÒGBÓMÒSÓ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ogunlolá je ode, ògbótari, tí ó mòn nípa ode síse ó féràn láti máa lo sísé Ode nínú igbó ti a máa ni ìlú Ògbómòsó tí à pè ní igbó ìgbàlè, sùgbón okòrin yii ti o je ogunlolá se Baale àdúgbò tí ó Ogunlolá gbé nígbà nàá. Baale o ríi wí pe Ogunlolá gbé àdùtú àrokò náà lo sí òdò Aláàfin. Aláàfín àti àwon emèwà rè yìí àrokò náà títí, wón sì mò ó tì. Pèlú líhàhílo, ìfòyà, aibale okàn nípa OGUN ÒGBÒRÒ tí ń be ló de Òyó, kò mú won se ohunkóhun lórí òrò Ogunlolá, wón si fi í pamó si ilé olósì títí won yóò fi ri ìtumò sí àrokò náà. Ní ojó kan, Ogunlolá ń se ode nínú igbó ìgbàlè-àdúgbò i bi tí Gbòngàn ìlú ògbímòsó wà lonìí. Igbó yìí, igbó kìjikìji ni, ó sòro dojúkò kí jé pé ode ní ènìyàn, kó dà títí di ìgbà tí ojú tí là sí i bí odun 1935, èrù jéjé l’o tún jé fún òpòlopò omo ìlú láti wò ó ńitorí wí pé onírúurú àwon enranko búburú l’ó kún ibè. Àní ni odún 1959, ikooko já wo Ile Ògúnjé ńlé ni ìsàlè-Àfón gégé bi ìròyìn, ikooko já náà jáde láti inú igbó ìgbàlè yìí ni àwon ALÁGÒ (àwon Baálè tí wón ti kú je rí ní ògbómòsó, tí wón sì jé elesin-ìbílè) máà ń gbé jáde nígbà tí oba àti àwon omo rè bá ń se odun ÒLÈLÈ. Láti pa á mó gégé bi òpe títí di òní, nínú Gbòngàn Ògbómòsó ní àwon Alágà náà ń ti jáde níwòn ìfbà tí ó jé wí pé ara àwon igbí ìgbàlè náà ní ó jé. Ogunlolá kó tí í tin jìnnà láti ìdí igi Àjàbon (ó wá di òní) tí ó fi ń ri èéfín. Èéfín yìí jé ohun tí ó yá à lénu nítorí kò mò wí pé iru nnkan béè wà ní itòsí rè Ogunlolá pinnu láti to pasè èéfín náà ká má bá òpò lo sílé Olórò, àwon ògbójú ode náà rí ara won, inú swon sí dùn wí pé àwon je pàdé. Oruko àwon tí wón je pàdé awa won náà ní:- AALE, OHUNSILE àti ORISATOLU. Lèyìn tí won ri ara won tan, ti won si mo ara won; wón gbìdánwò láti mo ibi tí Olukaluku dó sí ibùdó won. Nínú gbogbo won Ogunlola níkan l’ó ni ìyàwó. Wón sì fi ìbùdó Ogunlolá se ibi inaju léyìn ise oojo won. Lórùn-ún-gbekun ń se èwà tà, ó sí tún ń pon otí ká pèlú; ìdí niyìí tí o fi rorun fún àwon òré oko Lórùn-un-gbékún láti máa taku-ròso àti lati máa bá ara won dámòràn. Bayíí, wón fí Ogunlola pamó sí òdò Olósì. Ìtàn fi yé wa wí pé Oba Aláàfin tí ó wà nígbà náà ni AJÁGBÓ. Rògbò dèyàn àti aápon sì wà ní àkókò ti Ogunlolá gbé aro ko náà lo si Ààfin Oba; Ogun ni, Ogun t’ó sì gbóná girigiri ni pèlú-Orúko Ogun ni, Ogun náà ni OGUN ÒGBÒRÒ. Nínú ilé tí a fi Ogunlola. sí, ni ó ti ráńse sí Aláàfìn wí pé bí wón bá le gba òun láàyè òun ní ìfé sí bí bá won ní pa nínú Ogun ògbòrò náà. Eni tí a fi tì, pàrowà fún Ogunlola nítorí wí pé Ogun náà le púpò àti wí pé kò sí bí ènìyàn tilé lé è ní agbára tó tí ó le ségun olòfè náà. Won kò lée se àpèjúwe òlòté náà; wón sá mò wí pé ó ń pa kúkúrú, ó sí ń pa gigun ni. Aláàfin fún Ogunlolá láse láti rán rán òun lówó nípa Ogun ògbòrò náà. Aláàfín ka Ogunlolá sí eni tí a fé sun je, tí ó fi epo ra ara tí o tún sún si ìdìí ààro, ó mú isée sísun Yá ni. Alaafin súre fún Ogunlolá. iré yìí ni Ogunlola bà lé. Ogunlolá dójú Ogun, ó pitu meje tí ode pa nínú igbo ó se gudugudu meje Yààyà méfà. Àwon jagun-jagun Òyó fi ibi ota gunwa sí lórí igin han atamatane Ogunlolá, Ogunloá sì “gán-án-ní” rè. Nibi ti ota Alaafin yìí tí ń gbiyanju láti yo ojú síta láti se àwon jagun-jagun lósé sé ofà tó sì loro ni olòtè yìí ń ló; mó kèjè ní Olòtè kò tí ì mórí bó sínú tí orun fi yo lówó Ogunlolá; lorun ló sí ti bá Olòtè; gbirigidi la gbo to Olòtè ré lule lógìdo. Inú gbogbo àwon jagun-jagun Òyó sì dún wón yo sèsè bí omodé tí seé yò mò eye. Ogunlolá o gbé e, o di òdò Aláàfin; nígbà yìí ni Aláàfin to mo wí pé Elémòsò ni ń se alèsà léyìn àwon ènìyàn òun. Bayìí ni Ogunlolá se àseyorí ohun ti ó ti èrù jèjè sí okan àyà àwon ara ilu òyó. Aláàfin gbé Osiba fún Ogunlolá fún isé takun-takun tí ó se, o si rò ó kìí ó dúró nítòsi òun; sùgbón Ogunlolá bèbè kí òun pasà sí ibùdó òun kí ó ó máa rańse sí òun. Báyìí Aláàfin tú Ogunlolá sílè láàfín nínú ìgbèkùn tí a fii sí kò ní jé àwáwí rárá láti so wí pé nínú ìlàkàkà àti láálàà tí Ogunlolá se ri èyín Elémoso ni kò jó sí pàbó tí ó sí mú oruko ÒGBÓMÒSÓ jade. Erédì re nìyìí Gbara tí a tú Ogunlola sílè tán pèlu ase Alaafin tí ó sì padà si ibùdó rè nì ìdí igi Àjàgbon ni bí èrò bá ń ló tí won ń bó, won yóò máa se àpèjuwe ibudo Ogunlolá gégé bíí Bùdó ò-gbé-orí-Elemoso; nígbà tí ó tún se ó di Ògbórí-Elemòsó kó tó wà di Ògbélémòsó; sùgbón lónìí pèlú Òlàjú ó di ÒGBÓMÒSÓ
Iselu ni Ogbomoso[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Baálè ni Olórí ìlú Ògbómòsó. Nínú ìlànà ètò ìjoba, agbára rè kò jut i ìgbìmò àwon ìjòyè ìlú rè lo. Àwon òjògbón ti se àlàyé wipe irú ètò báyìí wà láti rí pé Baálè tàbí Oba kò tàpá sí àwon ìgbìmò ìjòyè kí gbogbo nnkan lè máa lo déédéé ni ìlú. Irú ètò yìí yàto púpò sí ìlànà ètò Ìjoba àwon ìlú aláwò-funfun ninú eyi ti àse láti se òfin wà lówó ilé asòfin, tí ètò ìdájó wà lówó ìgbìmò ìjoba. Ekìínní kò gbódo yo enu sí isé èkejì, oníkálukú ló ni àyè tirè. Ní ti ètò ìjoba Yorùbá, Oba atì àwon ìjòyè ńfi àga gbá’ga ni nínú èyí tí ó jo pé ìjà le selè láàrin won bi òkan bá tayo díè sí èyí. Ohun tí ó mu un yàtò ni wípé Sòún, baba ńlá ìdílé àwon Baálè, dé sí ibi tí ó di Ògbómòsó lónìí léhìn tí àwon méta ti saájú rè dé ibè. Nipa akíkanjúu rè ló fi gba ipò asíwájú lówó àwon elégbé rè yókù. Akéhìndé sì di ègbón lati igba yi lo títí di òní, àwon baále ti a ti je ní Ògbómòsó kò jé kí àwon ìdílé eni méta ti o saáju Sòún dé ìlú je oyè pàtàkì kan. Èrù mbà wón pé ìkan nínú àwon omo eni méta yìí lè so wípé òun ní ètó láti se Olórí ìlú. Nitorina ni o fi jé pé àwon ìjòyè ìlú tí o mbá Baálè dámòràn láàrin àwon eni tí ó dé sí ìlú léhìn Sohún ní a ti yan wón. Síbè náà, Baálè kan kò gbodò tàpá si ìmòràn àwon ìjòyè ìlú, pàápàá nínú àwon oro tí ó je mo isèdálè. Èyí se pàtàkì jù ní nnkan ogórùn odún sí àkókò ti a ńso nípa rè yìí. Àwon ópìtàn ìlú Ògbómòsó so pé gbogbo àwon Baálè ti won tàpá si ìmòràn ìjòyè ìlú ni Aláàfin rò lóyè. Abé Aláàfin ni Ògbómòsó wà ní ìgbà náà....
- Oludare Olajubu Ìwé Àsà ìbílè Yorùbá, Ojú-iwé 1-11, Ikeja; Longman Nigeria Limited, 1975.
- Babátúndé Agírí. Ètò Ìsèlù ní Ògbómòsó ní ìwòn Ogórùn Odún séhìn; Ojú-iwé 97-104.


text:
Yo PO
From OLPC
This PO file is used for the translation of the OLPC website based on the template (POT) file. Feel free to make corrections; please use the talk page for your comments.
# Internationalization for the OLPC website # Source language: "en-US" # Target language: "yo" # Version: 1.1 # Date: 12 March 2006 # Author: Walter Bender # Translator: Fajuyitan, Sunday Ayo   "Project-Id-Version: olpc\n" "POT-Creation-Date: 2006-02-14 12:00-0500\n" "PO-Revision-Date: 2006-08-11 12:36+0100\n" "Last-Translator: Fajuyitan, Sunday Ayo  \n" "Language-Team: Yoruba\n" "MIME-Version: 1.0\n" "Content-Type: text/plain; charset=UTF-8\n" "Content-Transfer-Encoding: 8bit\n" "X-Generator: KBabel 1.10\n" msgid "align" msgstr "left" #: laptop.html msgid "title" msgstr "Kọ̀ǹpútà Alágbèéká fún Ọmọ Kọ̀ọ̀kan" msgid "intro" msgstr "Introducing the children's laptop from One Laptop per Child—a potent learning tool created expressly for the world's poorest children living in its most remote environments. The laptop was designed collaboratively by experts from both academia and industry, bringing to bear both extraordinary talent and many decades of collective field experience in every aspect of this non-profit humanitarian project. The result is a unique harmony of form and function; a flexible, ultra low-cost, power-efficient, responsive, and durable machine with which nations of the emerging world can leapfrog decades of development—immediately transforming the content and quality of their children's learning." msgid "content" msgstr "Kọ̀ǹpútà Alágbèéká fún Ọmọ Kọ̀ọ̀kan (OLPC) jẹ́ àjọ aṣẹ̀dá lá́ńfààní tó fira wọn jìn fún ìwádìí-ìjìnlẹ̀ láti lè ṣe kọ̀ǹ́pútà alágbèéká $100—ìmọ̀-ẹ̀rọ tí ó lè mú ìyípadà ọ̀tun bá bí a ṣe ń kọ́ àwọn ọmọdé àgbáyé lẹ́kọ̀ọ́." msgid "language" msgstr "Yorùbá" msgid "navhome" msgstr "ILÉ" msgid "navwiki" msgstr "WIKI" msgid "navcommunity" msgstr "ÌRÒYÌN ÌLÚ" msgid "navfaq" msgstr "FAQ" msgid "navpeople" msgstr "ÈNÌYÀN" msgid "navpress" msgstr "ÌGBÉRÒYÌNJÁDE" msgid "navdownload" msgstr "ÌGBÉRÒYÌN WỌLÉ" msgid "navmap" msgstr "MÁÀPÙ" msgid "navcontact" msgstr "KÀN SÍ OLPC" msgid "homebody1" msgstr "Kọ̀ǹpútà Alágbèéká fún Ọmọ Kọ̀ọ̀kan (OLPC) jẹ́ àjọ aṣẹ̀dá lá́ńfààní tó fira wọn jìn fún ìwádìí-ìjìnlẹ̀ láti lè ṣe kọ̀ǹ́pútà alágbèéká $100—ìmọ̀-ẹ̀rọ tí ó lè mú ìyípadà ọ̀tun bá bí a ṣe ń kọ́ àwọn ọmọdé àgbáyé lẹ́kọ̀ọ́. Nicholas Negroponte tó jẹ́ alága OLPC ní àjọ World Economic Forum ní ìlú Davos, Switzerland ní Jánúárì 2005 ló kọ́kọ́ kéde ète yìí. " msgid "homebody2" msgstr "Ibi tí a fẹ́dé: ni láti lè pèsè àwọn àǹfààní fún àwọn ọmọdé kárí-ayé láti lè ṣàbẹ̀wò, àṣerò kí wọ́n sì lè fi èrò-ọkàn wọn hàn. " msgid "homebody3" msgstr "Jọ̀wọ́ kíyèsí pé àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká $100 náà—kò tí ì kúrò níbi tí a ti ń ṣe wọ́n—a kò dẹ̀ ní tà wọ́n. Àwọn ilé-ìwé nìkan la máa pín àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká náà fún tààrà nípasẹ̀ àwọn ète ìjọba ńlá. " msgid "peoplebody1" msgstr "ÀWỌN Ọ̀GÁ ILÉ-ÌWÉ" msgid "peoplebody2" msgstr "ÀWỌN OLÙDÁMỌ̀RÀN " msgid "peoplebody3" msgstr "Wo bios nípa títẹ̀ lórí wúnrẹ̀n àtòjọ-ẹ̀yàn ÈNÌYÀN. " msgid "wikibody1" msgstr " WIKI  là ń lò fún ìdáwọ́lé náà, níbẹ̀ la sì máa ń pe ilù sí láti jíròrò: (1)ẹ̀yà-ara kọ̀ǹpútà afojúrí; (2) ẹ̀yà-ara kọ̀ǹpùtà àìfojúrí; (3) àkóónú ètó-ẹ̀kọ́; (4) àwọn ètò ìfilọ́lẹ̀; (5) bí ẹ ṣe lè dá si; àti (6) ṣàfikún àwọn ìbéèrè sí FAQ wa. " msgid "wikibody2" msgstr "Bẹ WIKI wò nípa títẹ̀ lórí wúnrẹ̀n àtòjọ-ẹ̀yàn WIKI. " msgid "communitybody1" msgstr "Ìṣàfikún ọ̀sọ̀ọ̀sẹ̀ la máa ń lò fún Ilú OLPC tí a lè wòye nípa títẹ̀ lórí wúnrẹ̀n àtòjọ-ẹ̀yàn ÌRÒYÌN ÌLÚ. " msgid "faqbody1" msgstr "Kí ni Kọ̀ǹpútà Alágbèéká $100 náà wà fún gan? Ẹ̀rọ $100 tí à ń gbèrò náà dá lé Linux pẹ̀lú ìṣàfihàn móòdù oníméjì—àwọn méjèèjì ló ní àwọ̀ kíkún, móòdù Ẹ̀rọ $100 tí à ń gbèrò náà dá lé Linux pẹ̀lú ìṣàfihàn móòdù oníméjì—àwọn méjèèjì ló ní àwọ̀ kíkún, móòdù transmissive DVD àti ẹ̀yàn ìṣàfihàn kejì tó lè tan òjìji dúdú àti funfun, tó si jẹ́ ìtànná oòrùn tó ṣeékà ní ìwọ̀n ìmúsí àwòrán 3×. Kọ̀ǹpútà alágbèéká náà máa ní elétò kọ̀ǹpútà 500MHz àti 128MB DRAM pẹ̀lú ọpọlọ Fíláàṣì 500MB, kò ní sí àwo dísíìkì ṣùgbọ́n ó máa ní àwọn ààlà-ìfibọ̀ USB mẹ́rin. Àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká náà máa ní bọ́dúbaǹdì aláìlókùn, èyí á gbà wọ́n láyè láti lè ṣiṣẹ́ papọ ní alátagbà agbègbè. Kọ̀ǹpútà alágbèéká kọ̀ọ̀kan á lè bá àwọn aládùúgbò tó súnmọ jù sọ̀rọ̀, ìṣẹ̀dá alátagbà agbègbè pàjáwìrì wáyé nì yẹn. Àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká náà máa lo agbá́ra àtinùdá (tó lè ká pọ̀)́ yóò sì lè ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun, kò kàn ní lè fi oye àkójọpọ̀-ẹ̀rí ńlá pamọ́ ni àti ẹ̀yàn ìṣàfihàn kejì tó jẹ́ òjìji dúdú àti funfun, tó si jẹ́ ìtànná oòrùn aṣeékà ní ìwọ̀n ìmúsí àwòrán 3×. Kọ̀ǹpútà alágbèéká náà máa ní elétò kọ̀ǹpútà 500MHz àti 128MB DRAM pẹ̀lú ọpọlọ Fíláàṣì 500MB, kò ní sí àwo dísíìkì ṣùgbọ́n ó máa ní àwọn ààlà-ìfibọ̀ USB mẹ́rin. Àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká náà máa ní bọ́dúbaǹdì aláìlókùn, èyí á gbà wọ́n láyè láti lè ṣiṣẹ́ papọ ní alátagbà agbègbè. Kọ̀ǹpútà alágbèéká kọ̀ọ̀kan á lè bá àwọn aládùúgbò tó súnmọ jù sọ̀rọ̀, ìṣẹ̀dá alátagbà agbègbè pàjáwìrì wáyé nì yẹn. Àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká náà máa lo agbá́ra àtinùdá (tó lè kápọ̀) yóò sì lè ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun, kò kàn ní lè fi oye àkójọpọ̀-ẹ̀rí ńlá pamọ́ ni. " msgid "faqbody2" msgstr "Wo àwọn ìbéèrè wa tí wọ́n sábà máa ń bèrè nípa títẹ̀ lórí wúnrẹ̀n àtòjọ-ẹ̀yàn FAQ. " msgid "pressbody1" msgstr "Wo àtòjọ àwọn ìjáde ìròyìn nípa títẹ̀ lórí wúnrẹ̀n àtòjọ-ẹ̀yàn ÌGBÉRÒYÌNJÁDE. " msgid "downloadbody1" msgstr "Ṣàgbéwọlé àwọn àwòrán (ó sì lè jẹ́ ẹ̀yà-ara kọ̀ǹpútà àìfojúrí àti àwọn nǹkan mìíràn) wà nílẹ̀, nípa títẹ̀ lórí wúnrẹ̀n àtòjọ-ẹ̀yàn ÀGBÉWỌLÉ. " msgid "mapbody1" msgstr "A fi àwọ̀ kóòdù máàpù àgbáyé tiwa ṣe ìtọ́kasí: (àwọ̀ ewé) àwọn orílẹ̀-èdè tí a fẹ́ páílọ̀tì; (red) those countries we plan to include in the post-launch phase; (àwọ̀ ọsàn) àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n ti fi ìfẹ́ hàn si ní ìpele Ẹ̀ka-Ẹ̀kọ́ tàbí tó ga ju bẹ́ẹ̀ lọ; àti (yẹ́lò) àwọn orílẹ̀-èdè tí wọ́n ń wá àtìlẹ́yìn ìjọba. " #: faq.html msgid "heading1" msgstr "ÀWỌN ÌBÉÈRÈ TÍ A SÁBÀ MÁA Ń BÈRÈ " msgid "heading2" msgstr "Ìdáhùn àwọn ìbéèrè Nicholas Negroponte, tó jẹ́ alága fún Kọ̀ǹpútà Alágbèéká fún Ọmọ Kọ̀ọ̀kan lórí ète náà. " msgid "question1" msgstr "́Kí ni Kọ̀ǹpútà alágbèéká $100 náà gan? " msgid "answer1" msgstr "Ẹ̀rọ $100 tí à ń gbèrò náà dá lé Linux pẹ̀lú ìṣàfihàn móòdù oníméjì—àwọn méjèèjì ló ní àwọ̀ kíkún, móòdù transmissive DVD àti ẹ̀yàn ìṣàfihàn kejì tó lè tan òjìji dúdú àti funfun, tó si jẹ́ ìtànná oòrùn tó ṣeékà ní ìwọ̀n ìmúsí àwòrán 3×. Kọ̀ǹpútà alágbèéká náà máa ní elétò kọ̀ǹpútà 500MHz àti 128MB DRAM pẹ̀lú ọpọlọ Fíláàṣì 500MB, kò ní sí àwo dísíìkì ṣùgbọ́n ó máa ní àwọn ààlà-ìfibọ̀ USB mẹ́rin. Àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká náà máa ní bọ́dúbaǹdì aláìlókùn, èyí á gbà wọ́n láyè láti lè ṣiṣẹ́ papọ ní alátagbà agbègbè. Kọ̀ǹpútà alágbèéká kọ̀ọ̀kan á lè bá àwọn aládùúgbò tó súnmọ jù sọ̀rọ̀, ìṣẹ̀dá alátagbà agbègbè pàjáwìrì wáyé nì yẹn. Àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká náà máa lo agbá́ra àtinùdá (tó lè ká pọ̀)́ yóò sì lè ṣe ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun, kò kàn ní lè fi oye àkójọpọ̀-ẹ̀rí ńlá pamọ́ ni. " msgid "question2" msgstr "kí ló dé tí àwọn ọmọdé tó wá ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ń dàgbà sókè nílò àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká? " msgid "answer2" msgstr "́Àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká jẹ́ fèrèsé àti irinṣẹ́: Ó jẹ́ férèsé sínú ayé àti irinṣẹ́ láti fi ronú. Wọ́n jẹ́ ọ̀nà àrà fún gbogbo àwọn ọmọdé láti  kọ́ ẹ̀kọ́  nípasẹ̀ àjọṣepọ̀ àti àbẹ̀wò òmìnira. " msgid "question3" msgstr "́́Kí ló dé tí kò fi jẹ́ kọ̀ǹpútà ojú-iṣẹ́, tàbí—èyí tó tún dára jù ú—ẹ̀rọ ojú-iṣẹ́ alátùndáá? " msgid "answer3" msgstr "Àwọn kọ̀ǹpútà ojú-iṣẹ́ kò wọ́n to, ṣùgbọ́n gbígbé kiri ṣe pàtàkì pàápàá jùlọ gbígbé kọ̀ǹpútà náà lọ sílé ní àṣálẹ́. Àwọn ọ̀mọdé ní àwọn orílẹ̀-èdè tó ń dàgbà sókè nílò ìmọ̀-ẹ̀rọ ìwòyí, pàápàá jùlọ ẹ̀yà-ara kọ̀ǹpútà afojúrí tó rọ́kú àti ẹ̀yà-ara kọ̀ǹpútà alárà tuntun. Iṣẹ́ tí a ṣe láì pẹ́ ní Maine fi iyì ńlá tó wà nínú lílo kọ̀ǹpútà alágbèéká nínú gbogbo iṣẹ́ ìwé àti fún eré síṣe hàn. Gbígbé kọ̀ǹpútà alágbèéká náà wálé máa fún gbogbo ẹbí níṣẹ́ ṣe. Ní abúlé kan ní Cambodia níbi tí a ti ń ṣiṣẹ́, kò sí iná mọ̀nàmọ́ná níbẹ̀, kọ̀ǹpútà alágbèéká náà ló jẹ́ orísun ìmọ́lẹ̀ tó mọ́lẹ̀ jù nínú ilé náà. Ní àkótán, nípa àwọn ẹ̀rọ alátùndáá: Tí a bá fojú inú wo àwọn kọ̀ǹpútà ojú-iṣẹ́ bí mílíọ̀nù ọgọ́rùn ún tí a ti lò. Ẹyọ kọ̀ọ̀kan wọn ló máa nílò àkíyèsí ènìyàn wákàtí kọ̀ọ̀kan láti tun ṣe, tun kì, kí wọ́n sì bójúto. Iṣẹ́ ẹgbẹ̀rún márùndínláàdọ́ta ọdún nìyẹn. Báyìí, bí ó tilẹ̀ jẹ́ wí pé à ń gba ni níyànjú láti ṣe àtúndá àwọn kọ̀ǹpútà tí a ti lò, síbẹ̀ èyí kì í se ọ̀nà àbáyọ fún Kọ̀ǹpútà Alágbèéká fún Ọmọ Kọ̀ọ̀kan." msgid "question4" msgstr "Báwo ló ṣe lè ṣeé ṣe tí ìná rẹ̀ kò fi ní hán? " msgid "answer4" msgstr "* Ní àkọ́kọ́, kí á mú kí ìná ìṣàfihàn náà wálẹ̀. Ìran ẹ̀rọ-àkọ́kọ́ náà yóò ní ìṣàfihàn móòdù oníméjì aláràtuntun, tó dúró fún àwọn ìlọsíwájú sí àwọn ìṣàfihàn LCD tí a sábà máa ń rí nínú àwọn ẹ̀rọ-ìṣeré DVD. A lè lo àwọn ìṣàfihàn yìí nínú ìmúsí àwòrán dúdú àti funfun tó ga nínú ìtànná oòrùn tó mọ́lẹ̀—gbogbo ìná rẹ̀ kú sí $35. * Èkejì, a máa yọ ọ̀ra yẹn kúrò nínú àwọn ètò kọ̀ǹpútà náà. Àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká òde-òní ti ń sanra jù. Ìdá-méjì nínú ìdá-mẹ́ta ẹ̀yà-ara kọ̀ǹpútà àìfojúrí là ń lo láti bójútó ìdá kan tókù. Ó sí máa ń ṣe àwọn ojuṣe kan náà ní oríṣi ọ̀nà mẹ́sàn án ọ̀tọ̀tọ̀. * Ẹ̀kẹta, a máa ta àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká náà ní ọ̀pọ̀ (ní mílíọ́ọ̀nù) tààrà sí àwọn ẹ̀ka ẹ̀kọ́, tí wọ́n lè pín wọn gẹ́gẹ́ bí i àwọn ìwé-àkànlò. " msgid "question5" msgstr "́Kí ló ṣe kókó níbẹ̀ tí ọmọ kọ̀ọkan ṣe máa ní kọ̀ǹpútà? Kí ni kò tọ̀nà pẹ̀lú àwọn gbọ̀ngán ìráyè ìlú? " msgid "answer5" msgstr "Kò sẹ́ ni tó ronú nípa àwọn pẹ́ńsù ìlú—àwọn ọmọdé ní ti wọn. Wọ́n jẹ́ àwọn irinṣẹ́ tí a lè ronú pẹ̀lú, kò hán fún ohun tí a kò lè lò láti siṣẹ́ àti eré, ìyàwòrán, kíkọ-ìwé àti ìṣirò. Kọ̀ǹpútà lè jẹ́ ọ̀kan náà ṣùgbọ́n kí wọ́n lágbára ju ra wọn lọ. Ní àfikún, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìdí ló tún ṣe kókó fún ọmọ láti  ni nǹkan—bọ́ọ̀lù, ọmọ lángidi, tàbí ìwé—tí a ó sì ṣe ìtọjú àwọn nǹkan yìí dáadáa pẹ̀lú ìfẹ́ àti ìtọ́jú tó péye." msgid "question6" msgstr "Ìdarapọ̀ ńkọ́? Ṣé iṣẹ́ tẹ́líkọmunikéṣàn kò hán jù ní àwọn ìlú tó ṣẹ̀ ń dàgbà sókè? " msgid "answer6" msgstr "Nígbà tí àwọn ẹ̀rọ yìí bá ta láti inú àpótí náà síta, wọn yóò ṣe alátagbà awọnú-ara tí ara wọn, ọ̀gbà-sọ́gbà. MIT àti Media Lab lati kọ́kọ́ ṣe é. A tún ń ṣàbẹ̀wò àwọn ọ̀nà tí a lè gbà darapọ̀ sí eegun-ẹ̀yìn Ítánẹ́ẹ̀tì ní owó pọ́ọ́kú. " msgid "question7" msgstr "Kí ni ohun tí kọ̀ǹpútà alágbèéká $1000 lè ṣe tí ẹ̀yà $100 kò lè ṣe? " msgid "answer7" msgstr "Ète náà kò pọ̀. A kàn fẹ́ kó jẹ́ pé Kọ̀ǹpútà alágbèéká $100 náà á fẹ́rẹ̀ lè ṣe ohun gbogbo. Ohun tí kò kàn ni ṣe ni pé, kò ní lè fi àkójọpọ̀-ẹ̀rí ńlá pamọ́. " msgid "question8" msgstr "Báwo la ṣe máa tà wọ́n? " msgid "answer8" msgstr "Àwọn ìjọba la máa ta àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká náà fún, ká lè pin fún àwọn ọmọdé nípasẹ̀ àwọn ilé-iwé. Èyí dá lé ètò  kọ̀ǹpútà alágbèéká fún ọmọ kọ̀ọ̀kan.  A ti kọ́kọ́ jíròrò pẹ̀lú China, India, Brazil, Argentina, Egypt, Nigeria, àti Thailand. Ní àfikún si, àwọn ẹ̀rọ díẹ̀ kan tí a fún wa la máa lò láti yan àwọn ìlú tó ti gòkè àgbà ní àwon orílẹ̀-èdè mìíràn. A ó sì máa ṣe ẹ̀yà tí a máa fi ṣòwò ní apá kan. " msgid "question9" msgstr "Ìgbà wo ló ń retí pé àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká yìí máa dé ọjà? Kí lo rí gẹ́gẹ́ bí i àwọn ìdíwọ́ tí wọ́n ga jù? " msgid "answer9" msgstr "Ìṣètò alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ wa ni láti ní àwọn tí yóò ṣetán láti lè gbé wọ́n lọ ní òpin ọdún 2006 tàbí ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 2007. Ìṣelọ́pọ̀ máa bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn tí a bá ti bèrè fún bí àwọn ẹ̀rọ mílíọ́ọ̀nù márùn ún sí mẹ́wàá, tí a dẹ̀ tí sanwó wọn sílẹ̀. Ohun tí yóò jẹ́ ìdíwọ́ ńlá ni láti ṣe iṣẹ́ lọ́pọ̀ mílíọ́ọ̀nù ọgọ́rùn ún ohunkóhun. Èyí kì í ṣe ti ìpèsè nìkan-ìṣòro ọwọ́dọ́wọ́, ṣùgbọ́n ìṣòro iṣẹ́-ọnà. Ìwọ̀n náà ń ṣe ségesège ṣùgbọ́n ohun tí àwọn ilé-iṣẹ́ kan ń dá lábàá fún wa yà mí lẹ́nu. Ó sì jọ wí pé bí i ààbọ̀ àwọn ìṣòro náà ti ṣẹ́ nípa ìlérí tí wọ́n ṣe. " msgid "question10" msgstr "́Ta ló ṣe iṣẹ́-ọnà ògidì (ODM) kọ̀ǹpútà alágbèéká $100 gan? " msgid "answer10" msgstr "Quanta Computer Inc. ti ìlú Taiwan la yàn gẹ́gẹ́ bí oníṣẹ́ ọnà ògidì (ODM) fún ìdáwọ́lé kọ̀ǹpútà $100 náà. A ṣe ìpinnu náà lẹ́yìn tí bọ́ọ̀dù ṣe àyẹ̀wò àwọn ìfowólé láti ọ̀dọ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ tó lè máa ṣe nǹkan lọ́pọ̀. A dá Quanta Computer Inc sílẹ̀ ní ọdún 1988 ní ìlú Taiwan. Wọ́n ti ta ọjà tó lé ní bílíọ́ọ̀nù mẹ́wàá dọ́la ti Amẹ́ríkà US $10 billion, Quanta ní olùṣe lọ́pọ̀ kọ̀ǹpútà alágbèéká PC tó pọ̀jù lágbàáyé. Ilé-iṣẹ́ náà tún ń ṣe àwọn fóònù alágbèéká, àwọn LCD TV àti àwọn sáfà àti àwọn iṣẹ́ ìpamọ́. Ní àfikún Quanta tún ṣi gbọ̀ngán R&D, Quanta R&D Complex (QRDC) ní Taiwan tí iye rẹ̀ jẹ́ igba mílíọ́ọ̀nù dọ́là ti Amẹ́ríkà, US $200 million. Ohun-èlò tí a ṣí ní Q3 ti ọdún 2005 ní ààyè ilẹ̀ ìgbọ̀nwọ́n ẹsẹ̀ mílíọ́ọ̀nù méjì lé ìdá méjì, 2.2 million àti ipá láti gba àwọn oníṣẹ́-ẹ̀rọ ẹgbẹ̀rún méje, 7,000. " msgid "question11" msgstr "Báwo ní a ṣe máa ṣètò ète yìí? " msgid "answer11" msgstr "Kọ̀ǹpútà Alágbèéká fún Ọmọ Kọ̀ọ̀kan (OLPC) tó wà ní Delaware ló ṣe kọ̀ǹpútà alágbèéká $100. Ó jẹ́ àjọ aṣẹ̀dá láńfààní, tí a ṣẹ̀dá láti ọwọ́ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ẹ̀ka MIT Media Lab láti ṣe ọnà rẹ, láti ṣe é lọ́pọ̀ kí wọ́n sì pín àwọn kọ̀ǹpútà alágbèéká tí kò hán tí kò hán náà láti pèsè fún gbogbo ọmọdé lágbàáyé láti láyè sí ìmọ̀ àti àwọn ọ̀nà ẹ̀kọ́ ìgbàlódé. OLPC dá lé àwọn tíọ́rì ẹ̀kọ́  constructionist  tí Seymour Papert, ní èyí tí Alan Kay náà darapọ̀ mọ́ àti àwọn ìlànà tí a ṣọ yéké nínú ìwé Nicholas Negroponte tó ń jẹ́ Being Digital,. Àwọn Tó jẹ́ ògbóǹtaàgì alájọṣe olùdásílẹ́ ọmọ-ẹgbẹ́ ní Advanced Micro Devices (AMD), Brightstar, Google, News Corporation, Nortel, àti Red Hat. Nicholas Negroponte ló jẹ́ alága fún Kọ̀ǹpútà Alágbèéká fún Ọmọ Kọ̀ọ̀kan, Lou Jepsen sì ń ṣiṣẹ́ bí i òṣìṣẹ́ àgbà ìmọ̀-ẹ̀rọ. Àwọn Ọ̀gá àgbà mìíràn tó kópa nínú ṣíṣe Kọ̀ǹpútà Alágbèéká $100 ni: Walter Bender, Michail Bletsas, V. Michael Bove, Jr., David Cavallo, Benjamin Mako Hill, Joseph Jacobson, Alan Kay, Tod Machover, Seymour Papert, Mitchel Resnick, àti Ted Selker. Design Continuum ń gbèrò iṣẹ́-ọnà lórí kọ̀ǹpútà alágbèéká. " msgid "date" msgstr "February 2006" #: people.html #: press.html msgid "milestones" msgstr "MILESTONES" #: download.html msgid "license" msgstr "These works are licensed under a" msgid "deed" msgstr "" msgid "dccredit" msgstr "Image and illustration credit:" msgid "imagelabel1" msgstr "CONCEPT IMAGES" msgid "clicklarger" msgstr "Click for larger versions." msgid "po" msgstr "Download the project PO file  here ." #: map.html msgid "mapkey1" msgstr "(green) those countries we plan to pilot" msgid "mapkey2" msgstr "(orange) those countries who have expressed interest at the Ministry-of-Education level or higher" msgid "mapkey3" msgstr "(yellow) those countries who are currently seeking government support" msgid "mapkey4" msgstr "(red) those countries we plan to include in the post-launch phase" #: members.html msgid "membersbody1" msgstr "One Laptop per Child is a non-profit association to promote the worldwide improvement of education through the design, manufacturing, distribution and deeper understanding of affordable computing and telecommunications for learning by children, particularly in developing countries.  Our members are:"


text:
Kurt Gödel
Kurt Gödel (Pípè nì Jẹ́mánì: [kʊʁt ˈɡøːdl̩] ( listen); April 28, 1906, Brno, Moravia – January 14, 1978, Princeton, New Jersey, USA) je onimomathematiki, onimo-oye ati onimo-ogbon omo ile Austria. Gege bi enikan to se pataki larin awon onimo-ogbon, Godel ni ipa to se koko lori ironu sayensi ati imo-oye ni orundun 20, asiko ti opolopo eniyan bi Bertrand Russell, A. N. Whitehead ati David Hilbert n sefilole lilo ogbon ati ironusi akojopo lati ṣèyé àwon ifilole mathematiki.
Godel je olokiki fun awon aronuse tikolepari, to tejade ni 1931 ni igba to je omo odun 25, odun kan pere leyin igba to pari eri olukoni ni Yunifasiti ilu Vienna. Aronuse tikolepari eyi to gbajumoju so pe fun irukiru sistemu alagbekale ton...


text:
Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà
Ìjèbú-Jèṣà je ilu ni ile Naijiria ati oluilu agbegbe ijoba ibile Oriade ni Ipinle Osun.
Oríṣìíríṣìí ìtàn àtẹnudẹ́nu ni a ti gbọ́ nípa ìlú Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà, ọ̀rọ̀ òkèèrè sì nìyí, bí kò bá lé yóò dín.
Ọ̀kan nínú àwọn ìtàn náà sọ pé: Ọwà Iléṣà kìíní Ajíbógun àti Ọba Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà kìíni, Agírgírì jẹ́ tẹ̀gbọ́n tábúrò. Ọba Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà ni ẹ̀gbọ́n tí Ọwá sì jẹ́ àbúrò. Bákan náà, tẹ̀gbọ́n tàbúrò ni ìyá tí ó bí wọn. Láti ọmọomún ni ìyá Ajíbógun Ọwá Iléṣà ti kú Ìyá Agígírì tí ó jẹ́ ẹ̀gbọ́n ìyá rẹ̀ ló wò ó dàgbà, ọmún rẹ̀ ló sì mún dàgbà. Nípa bẹ́ẹ̀ Ọwá Ajíbógun àti Agígírì jọ dàgbà pọ̀. Èyí ló mú kí wọn di kòrí-kòsùn ara wọn láti kékeré wá, wọn kí í sì í yara wọn bí ó ti wú kí ó rí.
Ìgbà tí wọ́n dàgbà tán, tí ó di wí pé wọ́n ń wá ibùjókòó tí wọn yóò tẹ̀dó, àwọn méjèéji-Agígírì àti ajíbogun yìí náà ló jìjọ dìde láti Ilé-Ifẹ. Wọn wá sí ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣa láti dó sí kí wọn lè ni àyè ijọba tiwọn. Ajíbogun dúró níbi tí a ń pè ní Iléṣa lónìí yìí, òun sì ni Ọwá Iléṣà kìíní. Agígírì rìn díẹ̀ síwájú kí ó tó dúró. Lákòókó tí ó fi dúró yẹn, ó rò wí pé òun ti rìn jìnnà díẹ̀ sí àbùrò òun kò mọ̀ wí pé nnkan ibùsọ̀ mẹ́fà péré ni òun tí ì rín. Ṣùgbọ́n, lọ́nà kìíní ná, kò fẹ́ rìn jìnnà púpọ̀ sí àbúrò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi ìpinnu wọn pé àwọn kò gbọdọ̀ jìnná sára wọn bí ó ti lẹ̀ jẹ́ wí pé àwọn méjèè jì kò jọ fẹ́ gbé ibùdó kan náà. Lọ́nà kejì, ò lè jẹ́ wí pé bóyá nítorí pé ẹsẹ̀ lásán tó fi rín nígbà náà tàbí nítorí pé aginjù tó fi orí là nígbà náà ló ṣe rò wí pè ibi tí òun ti rìn ti nàsẹ̀ díẹ̀ sí ọ̀dọ̀ àbúrò òun lo ṣe dúró ni ibi tí a ń pè ní Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà lónìí.
Kì wọn tó kùrò ni Ifẹ̀, wọn mú àádọta ènìyàn pẹ̀lú wọn, ṣùgbọ́n ìgbà tí wọ́n dé Iléṣà ti Ajíbógun dúró, ẹ̀gbọ́n rẹ̀ fún un ní ọgbọn nínú àádọ́tà ènìyàn náà. Ó ní òun gẹ́gẹ́ bí ẹ̀gbọn, òun lè dáàbò bo ara òun, ò sí kó ogún tó kù wá sí ibùdo rè ni Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà. Ìdí nìyí tí a fi ń ki ìlú náà pé;
“Ijẹ̀ṣà ọgbọ̀n
Ijẹ̀bú ogún
É sìí bó ṣe a rí
Kógún a parẹ́
mọ́gbọ̀n lára”
Ìtàn míràn sọ fún wa pé ọmọ ìyá ni Agígírì àti Ajíbógun ni Ilé-Ifẹ̀. Ajíbógun ló lọ bomi òkun wá fún bàbá wọn - ọlọ́fin tí ó fọ́jú láti fi ṣe egbogi fún un kí ó lè ríran padà ó lọ, Ó si bọ̀. Ṣùgbọ́n kí ó tó dé àwọn ènìyàn pàápàá àwọn ẹ̀gbọ́n rẹ̀ rò wí pé ó ti kú, wọ́n sì ti fi bàbá wọn sílẹ̀ fún àwọn ìyàwó rẹ fún ìtọ́jú. Kí wọn tó lọ, wọ́n pín ẹrù tàbí ohun ìní bàbá wọn líifi nnkan kan sílẹ̀ fún àbúro wọn – Ajíbógun. Ìgbà tí ó dé, ó bu omi òkun bọ̀, wọ́n lo omi yìí, bàbá wọn sì ríran.
Ojú Ajíbógun korò, inú sì bi pé àwọn ẹ̀gbọ́n òun ti fi bàbá wọn sílẹ̀ tí wọ́n sì kó ohun ìnú rẹ̀ lọ. bàbá wọn rí i pé inú bí i, ó sì pàrọwà fún un. “Ọmọ àlè ní í rínú tí kì í bí, ọmọ àlè la ń bẹ̀ tí kì í gbọ́” báyìí ló gba ìpẹ́ (ẹ̀bẹ̀) bàbá rẹ̀. ṣùgbọ́n bàbá rẹ̀ fun un ní idà kan – Idà Ajàṣẹ́gun ni, ó ni kí ó máa lé awọn ẹ̀gbọ́n rẹ̀ lọ pé ibikíbi tí ó bá bá wọn, kí ọ bèèrè ohun ìní tirẹ̀ lọ́wọ́ wọn. Ó pàṣẹ fún un pé kò gbọdọ̀ pa wọ́n. Ajíbógun mú irin-àjò rẹ̀ pọ̀n, níkẹhìn ó bá àwọn ẹ̀gbọ́n rẹ̀ ó sì gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun ìní padà lọ́wọ́ wọn. Pẹ̀lú iṣẹ́gun lórí àwọn arákùnrin rẹ̀ yìí, kò ní ìtẹ́lórùn, òun náà fẹ́ ní ibùjókòó tí yóò ti máa ṣe ìjọba tirẹ̀.
Kò sí ohun tí ó dàbí ọmọ ìyá nítorí pé okùn ọmọ ìyà yi púpọ̀. Agígírí fẹ́ràn Ajíbógun ọwá Obòkun púpọ̀ nítorí pé ọmọ ìyá rẹ̀ ni. Bàyìí ni àwọn méjèèjì pèrò pọ̀ láti fi Ilé - Ifẹ̀ sílẹ̀ kí wọn sì wá ibùjókòó tuntun fún ara wọn níbi tí wọ́n yóò ti máa ṣe ìjọba wọn.
Itán sọ pé Ibòkun ni wọ́n kọ́kọ́ dó sí kí wọn tó pínyà. Ọwá gba Òdùdu lọ, Ọna Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà sì gba Ilékéte lọ. Ó kúrò níbẹ̀ lọ si Ẹẹ̀sún. Láti Eẹ̀sún ló ti wá sí Agóró: Agóró yìí ló dúró sí tí ó fi rán Lúmọ̀ogun akíkanju kan patàki nínú àwọn tí ó tẹ̀ lé e pé kí ó lọ sì iwájú díẹ̀ kí ó lọ wo ibi tí ilẹ̀ bá ti dára tí àwọn lè dó sí. Lúmọ̀ogun lẹ títí bí ẹ̀mí ìyá aláró kò padà. Àlọ rámirámi ni à ń rí ni ọ̀ràn Lúmọ̀ogun, a kì í rábọ̀ rẹ̀. Igbà ti Agígírì kò rí Lúmọ̀ogun, ominú bẹ̀rẹ̀sí í kọ́ ọ́, bóyá ó ti sọnù tàbí ẹranko búburú ti pá jẹ. Inú fun ẹ̀dọ̀ fun ni ó fi bọ́ sọ́nà láti wá a títí tí òun ó fi rí i. Ibi tí wọ́n ti wá a kiri ni wọ́n ti gbúròó rẹ̀ ni ibì kan tí a ń pè ní Òkèníṣà ní Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà lonìí yìí. Iyàlẹnu ńlánlà lọ́ jẹ́ fún Agígírì láti rí Lúmọ̀ogun pẹ̀lù àwọn ọdẹ mélòó kan, Ó ti para pọ̀ pẹ̀lú àwọn ọdẹ wọ̀nyí ó sì ti gbàgbé iṣẹ́ tí wọ́n rán an nítorí ti ibẹ̀ dùn mọ́ on fún ọwọ́ ìfẹ́ tí àwọn ọdẹ náà fi gbà á. Inú bí Agígírì a sì gbé e bú. Ṣùgbọ́n isàlẹ̀ díẹ̀ ni òun náà bá dúro sí. Eléyìí ni wọ́n ṣe máa ń pe Òkònísà tí wọ́n dó sí yìí ní orí ayé. Wọ́n á ní “Òkènísà orí ayó”.
Agbo ilée Bajimọn ní Òkè -Ọjà ni Agígírì sọ́kọ́ fi ṣe ibùjókòó. Kò pẹ́ púpọ̀ lẹ́jìn èyí ni ó bá lọ jà ogun kan, ṣùgbọ́n kí ó tó padà dé, ọmọ rẹ̀ kan gbà òtẹ́ ńlá kan jọ tí ó fi jẹ́ wí pé Agígírì kò lè padà sí ilée Bajimọ mọ́. Ìlédè Agígírì kọjá sí láti lọ múlẹ̀ tuntun tí ó sì kọ̀lé sí Ilédè náà ní ibi tí Aàfin Ọba Ijẹ̀bú-jẹ̀ṣà wà títí di òní yìí. Ó jókòó nibẹ̀, ó sí pe àwọn tí ó sì jẹ́ olóòótọ́ sí wọ́n múra láti ibé ogun ti ọmọ rẹ̀ náà títí tí wọ́n fi ṣẹ́gun rẹ̀. Nikẹhìn, ọmọ náà túnúnbá fún bàbá rẹ̀ ati àwọn ọmọ-ogun rẹ̀. “Ojú iná kọ́ ni ewùrà ń hurun”. Ẹnu tí ìgbín sì fib ú òrìṣà yóò fi lọlẹ̀ dandan ni” Ọmọ náà tẹríba fún bàbá rẹ́ ó sì mọ̀ àgbà légbọ̀n-ọ́n.
Ìtàn míràn bí a ṣe tẹ Ijẹ̀bù-Jẹ̀ṣà dò àti bí a ṣe mọ̀ ọ́n tàbí sọ orúkọ rẹ̀ ní Ìjẹ̀bí-Jẹ̀ṣà ni ìtàn àwọn akíkanjú tàbí akọni ọdẹ méje tí wọ́n gbéra láti Ifẹ láti ṣe ọdẹ lọ. Wọ́n ṣe ọdẹ títí ìgbà tí wón dé ibi kan, olórí wọ́n fi ara pa. Wọ́n pẹ̀rẹ̀sì í tọ́júu rẹ̀ ìgbà tí wọ́n ṣe àkíyèsí wí pé ọgbẹ́ náà san díẹ̀, wọ́n tún gbéra, wọ́n mù ọ̀nà-àjò wọn pọ̀n Igbà tí wọ́n dé ibi tí a ń pè ní Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà lónìí yìí ni ẹ̀jẹ̀ bá tún bẹ̀rẹ̀sí í sàn jáde láti ojú ọgbẹ́ ọkùnrin náà. Wọ́n bá dúró níbẹ̀ láti máa tọ́jú ogbà náà, wọ́n sì dúró pẹ́ dìẹ̀. Nígbẹ̀hìn, wọ́n fi olórí wọ́n yìí síbẹ̀, wọ́n pa àgó kan síbẹ̀ kí ó máa gbé e. Ìgbà tí àwọn náà bá ṣọdẹ lọ títí, wọn a tún padà sọ́dọ̀ olórí wọn yìí láti wá tójùu rẹ̀ àti láti wá simi lálẹ́. Wọ́n ṣe àkíyèsí pé ìbẹ̀ náà dára láti máa gbé ni wọ́n bá kúkú sọbẹ̀ dilé. Ìgbà tí ara olórí wọn yá tán, tí wọ́n bá ṣọdẹ lọ títí, ibẹ̀ ni wọ́n ń fàbọ̀ sí títí tí ó fi ń gbòrò sí i. Orúkọ tí Olórí wọn –Agígírì sọ ibẹ̀ ni IJẸLÚ nítorí pe ÌJẸ̀ ni Ìjẹ̀sà máa ń pe Ẹ̀JẸ̀. Nigbà tí ìyípadà sì ń dé tí ojú ń là á sí i ni wọ́n sọ orúkọ ìlú da ÌJẸ̀BÚ dípò Ìjẹ̀bú tí wọ́n ti ń pè tẹ́lẹ̀. Agígírì yí ni Ọba Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà kiíní, àwọn ìran ọlọ́dẹ méje ìjọ́sí ló di ìdílé méje tí ń jọ́ba Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà títí di òní.
Ṣùgbọ́n Ijẹ̀bú - Ẹrẹ̀ ni wọ́n kọ́kọ́ máa ń pe ìlú yìí rí nítorí ẹrẹ̀ tí ó ṣe ìdènà fún awọn Ọ̀yọ́. Ó ń gbógun ti ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà nígbà kan. Ní ìlú náà ẹrẹ̀ ṣe ìdíwọ́ fún àwọn jagunjagun Ọ̀yọ́ ni wọ́n bá fi ń pe ìlú náà ni Ìjẹ̀bú - Ẹrẹ̀. Ní ọdún 1926 ni ẹgbẹ́ tí a mọ̀ sí “Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà Progressive Union” yí orúkọ ìlú náà kúrò láti Ìjẹ̀bú - Ẹrẹ̀ sí Ijẹ̀bú - Jẹ̀ṣà nítorí pé ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà ni Ìjẹ̀bú yìí wa.
A níláti tọ́ka sí i pé Ìjẹ̀bú ti Ìjẹ̀ṣà yí lè ní nnkan kan í ṣe pẹ̀lú Ìjẹ̀bu ti Ìjẹ̀bù –Òde. Bí wọ́n kò tilẹ̀ ní orírun kan náà. Ìtàn lè pa wọ́n pọ̀ nipa àjọjẹ́ orúkọ, àjọṣe kankan lè má sí láàárin wọn nígbà kan ti rí ju wí pé orúkọ yìí, tó wu Ògbóni kìíní Ọba Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà nígbà tí ó bá àbúrò rẹ̀ Ajíbógun lọ bòkun, wọ́n gba ọ̀nà Ìjẹ̀bú-Òde lọ. Ibẹ̀ ló gi mú orúkọ yìí bọ̀ tí ó sì fi sọ ilú tí òun náà tẹ̀dó.
Nínú àwọn ìtàn òkè yí àwọn méjì ló sọ bí a ṣe sọ ìlú náà ní Ijẹ̀bú ṣùgbọ́n ó dàbí ẹni pé a lè gba ti irúfẹ́ èyí tí ó sọ pé Ìjẹ̀bú – Òde ni Ọba Ijẹ̀bú Jẹ̀ṣà ti mú orúkọ náà wá ní eléyìí ti ó bójú mi díẹ̀. Orúkọ yìí ló wú n tí ó sì sọ ìlú tí òun náà tẹ̀dó ní orúkọ náà. Orúkọ oyè rè ni Ògbóni. Itán sọ fún wa pé ibẹ̀ náà ló ti mú un bọ̀.
Gẹ́gẹ́ bi ìtàn àtẹnudẹ́nu, oríṣìíríṣìí ọ̀ná ni a máa ń gbà láti fi ìdí òótọ́ múlẹ̀, Ṣùgbọ́n ó kù sọ́wọ́ àwọn onímọ̀ òde òní láti ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn ìtàn wọ̀nyí kí a sì mú eléyìí tí ó bá fara jọ ọ̀ọ́tó jù lọ nínú wọn.
Nipa pé tẹ̀gbọ́n tàbúrò ni Ọwá Iléṣà àti Ọba Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà jẹ́ láti àárọ̀ ojọ́ wà yìí, sọ wọ́n di kòrí – kòsùn ara wọn. Wọ́n sọ ọ́ di nnkan ìnira làti ya ara kódà, igbín àti ìkarahun ni wọ́n jẹ́ sí ara wọn. Ṣé bí ìgbín bá sì fà ìkarahun rẹ̀ a sẹ̀ lé e ni a máa ń gbọ́. Ìgbà tí ó di wí pé àwọn tẹ̀gbọ́n tàbúrò yí máa fi Ifẹ́ sílẹ̀, ìgbà kan náà ni wọ́n gbéra kúrò lọ́hùnún, apá ibì kan náà ni wọ́n sì gbà lọ láti lọ tẹ̀dó sí. Ọ̀rọ̀ wọn náà wà di ti ajá tí kì í lọ kí korokoro rẹ̀ gbélẹ̀. Ibi tí a bá ti rí ẹ̀gbọ́n ni a ó ti rí abúrò. Àjọṣe ti ó wà láàárìn wọ́n pọ̀ gan-an tí ó fi jẹ́ wí pé ní gbogbo ìlẹ̀ Ijẹ̀ṣà, Ọba Ijẹ̀bú -Jẹ̀ṣà àti Ọwá Iléṣà jọ ní àwọn nnkán kan lápapọ̀ bẹ́ẹ̀ náà si ni àwọn ènìyàn wọn.
Tí Ọwá bá fẹ́ fi ènìyàn bọrẹ̀ láyé àtijọ́, Ọba Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà gbọ́dọ̀ gbọ́ nípa rẹ̀.
Tí Ọwá bá fẹ́ bọ̀gún, ó ní ipa tí Ọba Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà gbọ́dọ̀ kó níbẹ̀, ó sì ní iye ọjọ́ tí ó gbọ́dọ̀ lò ní Ilẹ̀ṣà. Ní ọjọ́ àbọlégùnún, ìlù Ọba Ìjẹ̀bu-Jẹ̀ṣà ni wọ́n máa n lù ní Ilẹ́ṣà fún gbogbo àwọn àgbà Ìjẹ̀ṣà làti jó. Nìgbà tí Ọba Ìjẹ̀bù -Jẹ̀ṣà bá ń bọ̀ wálé lẹ́hìn ọ̀pọ̀ ọjọ́ tí ó ti lọ̀ ni Ilẹ́ṣà fún ọdún ògún, ọtáforíjọfa ni àwọ̀n ènìyàn rẹ̀ ti gbọ́dọ̀ pàdé rẹ̀. Idí nìyí tí wọ́n fi máa ń sọ pé;
“Kàí bi an kọlíjẹ̀bú
Níbi an tọ̀nà Ìjẹ̀sàá bọ̀
Ọtáforíjọja ọ̀nà ni an kọlijẹ̀bú
Ọmọ Egbùrùkòyàkẹ̀”
Oríṣìíríṣìí oyè ni wọ́n máa ń jẹ ní Iléṣà tí wọn sì n jẹ ní Ìjẹ̀bú Jẹ̀ṣà a rí Ògbóni ní Iléṣà bẹ́ẹ̀ náà ni ó wà ní Ìjẹ̀bú Jẹ̀ṣà. Ara Ìwàrẹ̀fà mẹfà ni ògbóní méjèejì yí a ni Iléṣà ṣùgbọ́n ògbóni Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà ni aṣáájú àwọn ìwàrẹ̀fà náà. A rí àwọn olóyè bí Ọbaálá, Rísàwẹ́, Ọ̀dọlé, Léjòfi Sàlórò Àrápatẹ́ àti Ọbádò ni Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà bí wọ́n ti wà ni Iléṣà.
Bákan náà, oríṣìíríṣìí àdúgbò ni a rí ti orúkọ wọn bá ara wọn mu ní àwọn ìlú méjèèjì yí fún apẹẹrẹ bí a ṣe rí Ọ̀gbọ́n Ìlọ́rọ̀ ni Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà náà ni a rí i ní Iléṣà, Òkèníṣà wà ní Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà, Òkèṣà sì wà ní ìléṣà. Odò-Ẹsẹ̀ wà ní ìlú jèèjì yí bẹ́ẹ̀ náà ni Ẹrẹ́jà pẹ́lù.
Nínú gbogbo àwọn ìlú tí ó wà ní Ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà, àdè tàbí ohùn ti Iléṣà àti ti Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà ló bá ara wọn mu jù lọ.
Ọba Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà ló máa ń fi Ọwá tuntun han gbogbo Ìjẹ̀ṣà gẹ́gẹ́ bí olórí wọn tuntun lẹ́hìn tí ó bá ti ṣúre fún un tán.
Tí ọ̀kan nínú wọn bá sì wàjà, ón ni ogún ti wọ́n máa ń jẹ lọ́dọ̀ ara wọn bí aya, ẹrú àti ẹrù.
Ní ìgbà ayé ogun, ọ̀tún ogun, ni Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà jẹ́ ní ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà, wọ́n sì ní ọ̀nà tiwọn yàtọ̀ sí ti àwọn yòókù.
Nígbà tí ilẹ̀ Ilèṣà dàrú nígbà kan láyé ọjọ́ún, àrìmọ-kùnrin Ọwá àti àrìmọ-bìnrin Ọba Ìjẹ̀bù-Jẹ̀ṣà ni wọ́n fi ṣe ètùtù kí ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà tó rójù ráyè, kí ó tó tùbà tùṣẹ.
Nítorí pé Ọba Ìjẹ̀bú -Jẹ̀ṣà àti Ọwá Iléṣà jẹ́ tẹ̀gbọ́n tàbúrò látàárọ̀ ọjọ́ wá, àjọṣe tiwọn tún lé igbá kan ju ti gbogbo àwọn ọbà ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà tó kù lọ nítorí pé “Ọwá àti Ògbóni Ìjẹ̀bù -Jẹ̀ṣà ló mọ ohun tí wọ́n jọ dì sẹ́rù ara wọn”
Alaye sọ́kí lórí ìlú àti àwọn ènìyàn ìjẹ̀bù-jẹ̀ṣà
Ìlù Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà jẹ́ ìlú kan pàtàkì ní ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà. Ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà wà ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yị́ ní Nàìjéríà. Apá ìwọ́ oòrùn ni ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà wà ní ilẹ̀ Yorùbá tàbí káàárọ́ - oò- jíire. Ìlú Ilẹ́ṣà ti ó jẹ́ olú ìlú fun gbogbo ilẹ̀ jẹ̀ṣà jẹ́ nnkan ibùsọ̀ mẹ́rìnléláàádọ́rin sí ìlú Ìbàdàn tí jẹ́ olú ìlú ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Ìlú Ijẹ̀bú - Jẹ̀ṣà sì tó nnkan bí ibùsọ̀ mẹ́fà sí Iléṣà ní apá àríwá ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà.
Ní títóbi, ìlú Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà ni ó pọwọ́lé ìlú Iléṣà ilẹ̀ Ijẹ̀ṣà, òun si ni olú ìlú fún ìjọba ìbílẹ̀ Obòkun ọ́un kí wọn tó tún un pín sí ọ̀nà mẹ́rin; síbẹ̀ náà òun ni olú ìlú fún ìjọba ìbìlẹ́ ààrin gùngùn obòkun.
Àdúgbò márùnún pàtàkì ni wọ́n pín ìlú yìí sí kí bà lè rọrùn fún ètò ìjọ̀ba síṣe àti fúniṣẹ́ Ìlọ́rọ̀, Ọ̀kènísà àti Òdògo. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn àdúgbò yí ló ní Olórí ọmọ tàbí lóógun kọ̀ọ̀kan tí ó jẹ́ aṣáájú fún ọmọ àdúgbò rẹ̀ òun ní aṣáájú fún iṣẹ́kíṣẹ́ àti tí ó bá délẹ̀ láti ṣe ni àdúgbó, bẹ́ẹ̀ ni, ó sì tún jẹ́ aṣojú ọba fún àwọn ọmọ àdúgbò rẹ̀. Òdògo nìkan ni kò fi ara mọ́ èlò yí tó bẹ́ẹ̀ nítorí ìtàn tó bí i fi hàn pé ìlú ọ̀tọ̀ gédégédé ni òun. Àwọn ènìyàn ọ̀gbọ́n náà ń fẹ́ máa hùwà gẹ́gẹ́ bí ìtàn ìgbà ìwásẹ̀ ti fi hàn wí pé wọn kò ní nnkan kan í ṣe pẹ̀lú Ìjẹ̀bú Jẹ̀ṣà. Lòde òní, nnkan ti ń yàtọ̀ díẹ̀díẹ̀ nítorí pé àjọṣẹ tí ó péye ti ń wàyé láàárín ọ̀gbọ́n náà àti àwọn ọ̀gbọ́n yòókù.
Ẹ̀rí tí ó fi hàn gbegbe pé àwọn Ìjẹ̀ṣà gba ìlù Ijẹ̀bú - Jẹ̀ṣà gẹ́gẹ́ bi ìlú ti ó tẹ̀ lé Iléṣà ni ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà ni pé ìjókòó àwọn lọ́balọ́ba ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà, Ọwá ìlẹ̀ Ìjẹ̀ṣà ni ọba Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà máa ń yàn àn lé. Síwájú sí i, nípa ti ìlànà oyè jíjẹ, ó ní iye ọjọ́ tí Ọwá tuntun gbọ́dọ̀ lò ní Ijẹ̀bù - Jẹ̀ṣà láyé ọjọ́un. Ọba Ìjẹ̀bù - Jẹ̀ṣà ni ó máa ń gbé Ọwá lésẹ̀ tí ó sì máa ń ṣúre fún un kí wọn tó gbà á gẹ́gẹ́ bí ọwá àti olóri gbogbo ọba ilẹ̀ Ijẹ̀ṣà.
Láti túnbọ̀ fi pàtàkì ìlú Ìjẹ̀bú -Jẹ̀ṣà hàn, gẹ́gẹ́ bí ó ti wà nínú ìtàn ìwásẹ̀, ti Ọwá bá fẹ́ ṣe ìdájọ́ fún ọ̀daràn apànìyàn kan, Ọba Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà gbódọ̀ wà níjòkó, bí èyí kò bà rí bẹ́ẹ̀, Ọwá gbódọ̀ sùn irú igbẹ́jọ́ tábi ìdájọ́ bẹ́ẹ̀ sí ọjọ́ iwájú. Ìdí nìyí tí wọ́n ṣe máa ń sọ pé
“Ọwa ràà dáni í pa
K Ìjẹ̀bu -Jẹ̀ṣà mọ mọ̀n
Kọ́wá bá a pani
Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà á gbọ́”
Iṣẹ́ àgbẹ̀ ni iṣẹ́ pàtàkì jùlọ tí àwọn ènìyàn ìlú Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà ń ṣe. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ wọn ni ó jẹ́ àgbẹ̀ alárojẹ, bẹ́ẹ̀ ni a tún rí àwọn tó mú àgbẹ̀ àrojẹ mọ́ àgbẹ̀ agbinrúgbìn tó ń mówó wọlé lọ́dọ́ọdún àti láti ìgbàdégbà. Àwọn irúgbìn tí wọ́n ń gbìn fún àrojẹ ni, iṣu, ẹ̀gẹ́ (gbáàgúdá) ikókó, ìrẹsì, àgbàdo, kọfí, òwù àti obì sì jẹ́ àwọn irù-gbìn tó ń mówó wálé fún wọn.
A rí àwọn oniṣẹ-ọwọ́ bíi, alágbẹ̀dẹ, onílù. agbẹ́gilére, àwọn mọlémọlé àti àwọn kanlékanlé. Àwọn obìnrin wọn náà a máa ṣe oríṣìíríṣìí iṣẹ́-ọwọ́, lára wọn ni aró dídá, apẹ ati ìkòkò mímọ àti aṣọ híhun pẹ̀lú.
Bákan náà, wọ́n tún jẹ́ oníṣowò gidi. Ọmọ ìyá ni ẹlẹ́dẹ̀ àti ìmọ̀dò, bẹ́ẹ̀ náà sì ni inàki àti ọ̀bọ, gbogbo ibi tí a bá ti dárúkọ Ìjẹ̀ṣà ni a á ti máa fi ojú oníṣòwo gidi wò wọ́n. Elèyìí ni a fi ń pè wọ́n ní “Òṣómàáló” nítorí kò sí ibi tí a kó ti lè rí Ìjẹ̀ṣà ti ọ̀rọ̀ ìṣòwò bá délẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni kò sí irúfẹ́ owo tí wọn kò lè ṣe, ohun tí ó kó wọn ni irìnra ni olé àti ọ̀lẹ. “Alápà má ṣiṣẹ́” ni àwọn Ìjẹ̀ṣà máa ń pe àwọn ti kò bá lè ṣiṣẹ́ gidi. Wọn ko sì fẹ́ràn irú àwọn ènìyàn bẹ́ẹ̀ ràrá. Ìjẹ̀ṣà kò kọ̀ láti kọ ọmọ wọn lọ́mọ tí ó bá jalè tàbí tí kò níṣẹ́ kan pàtàkì lọ́wọ́. Wọ̀n á sí máa fi ọmọ wọn tí ó bá jẹ́ akíkanjú tàbí alágbára yangàn láwùjọ. “Òkóbò nìkan ni kìí bímọ sí tòsí, a ní ọmọ òun wà ní òkè-òkun” Bákan náà ni pé “arúgbó nìkan ni ó lè parọ́ ti a kò lè já a nítorí pé àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ ti kú tán” Purọ́ n níyì, ẹ̀tẹ́ ní ń mú wá, bi irọ́ ni, bí òótọ́ ni pé àwọn Ìjèṣà jẹ́ akíkanjú, ẹ wo jagunjagun Ògèdèngbé “Agbógungbórò” Ọ̀gbóni Agúnsóyè, “Ologun abèyìngọgọú, ó pẹ̀fọ̀n tán, ó wojú ìdó kọ̀rọ̀, Ọ̀dọ̀fin Arówóbùsóyè, Ọ̀gbọ́kọ̀ọ́ndọ̀ lérí odi kípàyẹ́ bì yẹ̀ẹ̀yẹ̀ẹ̀ séyìn” Ológun Arímọrọ̀ àti àwọn Olórúkọ ńláńlá ni ilẹ̀ Ijẹ̀ṣà láyé ọjọ́un. Tí a bá tún wo àwọn oníṣòwò ńláńlá lóde òní nílẹ̀ Yorùbá jákèjádò, “Ọkan ni ṣànpọ̀nná kó láwùjọ èpè” ni ọ̀rọ̀ ti Ìjẹ̀ṣà. Nínú wọn ni a ti rí Àjànàkú, Erinmi lókun, Ọmọ́le Àmúùgbàngba bíu ẹkùn, S.B. Bákàrè Olóye méjì lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo àti Onìbọnòjé àtàri àjànàkù tí kì í ṣẹrù ọmọdé. Mé loòó la ó kà lẹ́hín Adépèlé ni ọ̀rọ̀ wọn.
Àwọn ọmọ Ìjèbú -Jẹ̀ṣà jẹ́ aláfẹ́ púpọ̀ pàápàá nígbà tí ọwọ́ wọn bá dilẹ̀. Àwọn ènìyàn ti o fẹ́ràn àlàáfíà, ìfẹ́ àti ìrẹ́pọ̀ láàárin onílé àti àlejò sì ni wọ́n pẹ̀lú. Wọn máa ń pín ara wọn sí ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́ láti ṣe iṣẹ́ ìlú láti jọ kẹ́gbẹ́ àjùmọ̀ṣe lẹ́nu iṣẹ́ àti oríṣìíríṣìí ayẹyẹ nílùú pẹ̀lú. “Àjèjé ọwọ́ kan kò gbẹ́rù dóri” àjùmọ̀ṣè wọn yìí mú ìlọsíwájú wá fún ìlú náà lọ́pọ̀lọ́pọ̀ “Abiyamọ kì í gbọ́ ẹkún ọmọ rẹ̀ kò má tatí were” ni ti àwọn ọmọ Ìjẹ̀bù - Jẹ̀ṣà sí ohunkóhun tí wọ́n bá gbọ́ nípa ìlú wọn. Bí ọ̀rọ̀ kan bá délẹ̀ nípa iṣẹ́ ìlú, wọn máa ń rúnpá-rúnsẹ̀ sí i, wọ́n á sì mú sòkòtò wọn wọ̀ láti yanjú irú ọ̀rọ̀ náà. Ọmọ ọkọ ni àwọn ọmọ ìlú Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà ní tòótọ̀.
Síwájú sí i, oríṣìíríṣìí ọ̀nà tí ó bá òde òní mu ni wọ́n ti là sí àárín ilú láìní ọwọ́ ìjọba kankan nínú fún ìdàgbàsókè àti ìlọsíwájú ìlú wọn. Fún àpẹẹrẹ Ilé - Ẹ̀kọ́ gíga (Grammar Schoo) méji tí ó wà ní ilú náà, òógùn ojú wọn ni wọ́n fi kọ̀ wọn, bẹ́ẹ̀ náà ni Modern School wọn. Ọjà ilú, ilé-ìfìwé rànṣẹ́ àti gbàngàn ìlú ti o nà wọn tó àádọ́ta àbọ̀ ọ̀kẹ́ naira: Àwọn ọ̀nà títí tí wọ́n bójú mu tí wọ́n sì bá ti òde òní mu náà ni wọ́n ti fi òógùn ojú wọn là láìsí ìrànlọ́wọ́ ìjọba kankan.
Iwe[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- J.A. Arówóbùsóyè (1982), ‘ITÀN ÌSẸ̀DÁLẸ̀ ÌLÚ ÌJÉḄÚ-JÉSÀ’ DALL, OAU, Ifẹ̀, Nigeria.


text:
Ìṣèlú ilẹ̀ Bòtswánà
Ìṣèlú ilẹ̀ Bòtswánà je ti orile-ede Bòtswánà. Iselu ni Botswana unwaye labe eto orile-ede olominira oloselu asoju, nibi ti Ààrẹ ilẹ̀ Bòtswánà ti je olori orile-ede ati olori ijoba, ati labe sistemu egbe oloselu pupo. Agba apase wa lowo ijobat. Agbara Asofin wa lowo ijoba ati Iléaṣòfin ilẹ̀ Bòtswánà. Idiboyan aipe, ikewa iru re, waye ni ojo 16 Osu Kewa 2009.
Lati igba ilominira, oselu ni Botswana ti je gigaba latowo Egbe Oloselu Botswana. Adajo ni ilominira latodo apase ati asofin. Gege bi Isekedere Akariaye se so, Botswana ni orile-ede Afrika to ni iwa ibaje to din julo, be sini ipo re sunmo Portugal ato Korea Guusu.[1] Nevertheless the country is considered to have the most secretive public institutions.[2]
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ Transparency International 2008 Corruption Perception Index 2008. Retrieved 7-23-09.
- ↑ Glenda Daniels (2011-11-11) Botswana, Southern Africa's most secretive state. Mail & Guardian. mg.co.za


text: 1Èé wɔ̀lɔ́ kàó è nù wolo mà saió sǐn sɛ̀lɛ saì, ma sà Ŋgàlaò jɛ kpúŋwúì kali. Wòi ku nyɔɔ sepáà é wolaió puu wòì má nyìnìó èì, è taón mì, "Jì jìjáà fèléè, mà siya mù wɔ̀lɔ́ è yá nɛ̀ wɔ̀lɔ́ ei jèè." 2E dí de fúmù fúmù nù Ŋgàla Wɔi Nyináà jió mì jaindè. Kada kpo deó Ŋgàlaò jɛ wòlù dè eodè konù. 3Wɔ kúì nù deó tɔnìnù mùnɛ̀ túúlé sɔŋwɔ bìbi e sɛ̀ɛdɛ sɛ̀ɛdɛ́ɛ̀, e kpinyɛi nɛ̀ mùndí e tààn. Nyɔkɔn sɛ̀ɛdɛ sɛ̀ɛdɛ mùnɛ̀ kèìsìnà è kamaió kpóè eu. 4Kpoì kowaa sɔn kwai nyìyɛ̀ kamaió kada kpóè eu. Jisɛ̀ wɔ sìŋgbéè e wòlu laàì kowaa sɔn kwai nyìyɛ̀ dedí eodè konù, woi jújú tunyɛ̀ì nɛ̀ mùndí wo wúlú koo kada tɔmbɔlɔi. 5Míyá míyá nɛ̀ jìjàìnde dùlun tún de kòàì kòàì deó kada kpóè doo wolàìnù. Sɛŋwui kamu kamu kànjàì dɔ́wɔ́ dedí kada kpóè kudè. Ŋwɔnɔ̀ Ŋgàla Wɔi Nyinai dɔ́wɔ́ò dè nì. 6Kada kpóè kudè deo mɛ̀lɛ̀ mɛ̀lɛ̀ mùnɛ̀ júwó ŋwɔnɔ̀ wòlu sǐn bidí e nu tì mùnɛ̀ túúlé tunyɛ séŋgéí. Lɔ̀ɔ̀n lɛ̀ì nyìyɛ̀ kamaió kada kpóè eu wo sǐìn de woi ku nɛ̀ woi jèè pɛ́. 7Mù bió má ku nyɔɔ sepáà sà mùnɛ̀ jààsulu, sɔníɔ̀ mùnɛ̀ bùye gbàa bɔlɔ, taaníɔ̀ kúì wolaió jiji ku. Nyìyɛníɔ̀ wolàì mùnɛ̀ kaɤɛ̀ wɔ́ dè fewùnù. 8Lɔ̀ɔ̀n lɛ̀ì nyìyɛ́ò wo kɔlɛn kɔlɛ́ìn gbǐn kovìì wɔ̀folɛ̀ deó wòì, ŋwɔnɔ̀ wo sǐìn kamai wou, wo màlúìŋ nɛ̀ wo jɛ́ì pɛ́ èì. Kwàndà gbì tɔɔlù èì wòo ka lɔ̀ɔ̀n, wò dè nɔɔ̀ doyo fanù. Àa wo doyo wòíì dè. "Feleŋge èì, feleŋge èì, feleŋge èì nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀, De Kewu Gbǐn Ŋgàláà wɔ̀ì dè. Wɔ̀í wɔ́ dedí, wɔ̀í wɔ́ dè, wɔ̀í wɔ́ dè ji jìnù." 9Wɔ̀lɔ́ nyɔɔ́ɔ̀ wɔ́ dè kada kpóè eodè konù wɔ́ dè e dí wɔ́wɔ̀wɔ́, lɔ̀ɔ̀n lɛ̀ì nyìyɛ́ò ka wɔ fúìn nu gbàa tùwa dè, wo dè wɔ bɛlɛ dùmà wo dè wɔ màma sa. 10Sìŋgbéì wòlu laàì kowaa sɔn kwai nyìyɛ́ò ka kada kpo nu ko nyɔɔ́ɔ̀ kɔyàì bùlù wo sɔ̀ wɔ̀lɔ́ wɔ́ dè e dí wɔ́wɔ̀wɔ́. Wò ka wo kada tɔmbɔlɔ́ì dè wòlò kada kpóè kudè wo dè doyo fa wò nɛ̀. 11"Nà Wòlù Nyɔɔ́ɔ̀ nɛ̀ nà Ŋgàláà mùníì è dè mu sà fǔn nu gbàa tùwà, bɛlɛ bi nɛ̀ de kewu, mù mù nyàŋgèdí tàode lɛ́ì gbǐn. Mù bulu mù kului sɛ̀lɛ̀ è dedí mù nyàŋgè wò mù kwali wò nùù lɔ̀ɔn fɔŋwù."


text: 1Jàkun wɔ̀lɔ́ wolo Jisɛ̀ Kolàì wɔ de namu nyɔɔ́ɔ̀, Pitɛ̀ jɔ̀ɔ̀. È dè bɛ̀nù Ŋgàla wɔ kului wòlúò bò wó namu nyɔɔ́ò wó wó gbàvàì dè Pɔntu, Kàlesìyà, Kàpàdosìyà, Esìyà nɛ̀ Bètèniya kagbóì nù. 2Tedé Ŋgàla kàlàdí nà faàìn èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, dɔ̀ɔ̀ nù wɔ̀ bùwàdí dùmàì. Ŋwɔnɔ̀ Ŋgàla Wɔi Nyináà wɔ̀ wɔ̀ nɛdí è na dè Ŋgàla wɔ faàn jèe wòlù, wɔ̀lɔ́ nà nyìnì Jisɛ̀ Kolàì wɔ wòì, wɔ tòyóè sɔlɔ̀ na sɛ̀lɛ siíìn gbǐn nàì. Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè nɛ̀ kulu lɔ̀múì dè nu gbàà e dè na bèè faàòn. 3Nà sa Ŋgàla màmà wɔ́ dè nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ̀ téɔ̀. Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ wòlu jààsɛŋ bàla gbàáà ŋwùnù wɔ̀ nà lɔ̀ɔn fɔŋwu dèèlè nì ya, èé júwadí Jisɛ̀ Kolàì dè falan jɔ̀ɔ̀. Lɔ̀ɔn fɔŋwu dèèle wɔ̀lɔ́ èè nìì nà ei kulu kàláà wòlù gbɛ̀ eu faan funàì. 4Lɔ̀ɔn fɔŋwù dèèléè è è nidí nà kuyè lɛ wɔ̀lɔ́ ei ka tɛn, ě nyùmù nɛ̀ mùndí ě fɔnyɔ gbǐn tàodè. Wɔ̀ dí lɛ doo funai nyàŋgè ya Ŋgàlaò jɛ na ŋwùnù. 5Ŋwɔnɔ̀ wɔ̀lɔ́ dè sɛlɛ nu wolóè ŋwùnù Ŋgàla wɔ̀ dí e nyàŋgè nɛ̀ ya wɔ̀ sa eodè jàkì tàodéè wúlú kwalaíì. Ŋgàla wɔ de kewúì dè nai kìinù èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, nà funàì wɔ̀. 6Nà tili kulu dè sɛlɛ wòló ŋwùnù jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ ná dè naà mànɔwɔnù, nu sɛ towòì towóì nù dúwai kɛlɛ jàdè. 7Nu sɛ wòló ji wúlúì dè è siya è wɔ̀lɔ́ na Ŋgàla wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ dè ŋgàma. Kòóè bɛ́ɛ́lɛ́ e bɔ̀lɔ̀ nyɔɔ́ɔ̀ nɛ̀ má wɔ̀ sì è è dè kòo bulu bulu kɛní wɔ́ ka è tùnù kwa. Dɔ̀ɔ̀ bɛ́ɛ́lɛ́ nù kòo dè nyùmù lɛ̀. Na Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ ŋwɔmu nù e tì kòo. Dɔɔ ŋwùnù wò yá na Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù sɛ dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve e kewu nù. Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve sànyáà nù wó sa ve Jisɛ̀ Kolàì wɔ eodè jàkì wo sa nàì kaaje, wo dùmà na bɛlɛ. 8Nà jàvà Jisɛ̀, jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ nàì nɛ̀ wɔ̀ sà. Nà funàì wɔ̀, jɛ bɛ́ɛ́lɛ́ nàa ka wɔ̀ sa naà. Ŋwɔnɔ̀, nà ka jài nɛ̀ kulu dè tili dí tìti gbàà nù wɔ̀lɔ́ nùu wòì èì e nu saàì gbɛ̀. 9Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, na Jisɛ̀ wɔ funai nyɔ̀ɔ̀ò de wúlúì dè wɔ̀ sa nà sɛlɛ̀ nù. Ŋwɔnɔ̀ nà dè naà wɔ̀lɔ́ sanù. 10Ŋgàla wɔ kèlì nyɔɔ́ò kèlìdí e kàn sɛlɛ kàí soolóè é dè na bo jìnù. Wò kìidí sɛlɛ nu wolo wɔ̀lɔ́ nù bulu kàí fɔ́ɔ́n. 11Wò kewudí dè wò sì dúwáì sɛlɛ dɔ̀ɔ̀ é nɛ̀ ve, nɛ̀ jɛ é jì ve. Kolàì Wɔi Nyináà wɔ̀ dedí wò jaindè. Wɔ̀ nɛdí è wo tɛmu sɛlɛ e kàn mànɔwɔ́ɛ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ́ dedí e sa jìnù e kanàì dè bɛlɛ biíì é jì ve dɔ̀ɔ̀ ei jèdè. 12Ŋgàla siyadí è wɔ keli nyɔɔ́ò wɔ̀lɔ́ jòwóè wó dedí e jòwònù èì dí wo bulúì ŋwùnù dè, kɛ́ è dedí na ŋwùnù. Ŋgàla wɔ kèlì nyɔɔ́ò bùwàdí sɛlɛ wòló kèlì. Wòló wó nyìnìó Tedí Kàíì na bò wò wò seó nà wòló kèlì nyɔɔ́ò buwadí e tɛmu. Ŋwɔnɔ̀ wò nɛó dɔ̀ɔ̀ Ŋgàla Wɔi Nyináà wɔ de kewúì nù Ŋgàla tiyàì wɔ̀. Ŋgàla wɔ tedíò bɛ́ɛ́lɛ́ wò bàlàdí sɛlɛ wòló woi nde sa soò. 13Dɔɔ ŋwùnù nà nyàŋgè na kulúì nù vɛ nà jòwò. Nà kamu na bulùì nù. Nà kàlà na kulu de kùláà gbǐn Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè èì ná dè e sà jìnù Ŋgàla sa má Jisɛ̀ Kolàì wɔ eodè jàkì. 14Nà nyìnì Ŋgàla wɔ wòì. Ŋwɔnɔ̀ nàa ŋwuni è lɛ soo bi siíìn é dedí na tàodéè ku e ku nyɔɔ sepáà nù èe namàì nà. 15Ŋwɔnɔ̀ feleŋge èe dè nàì na kùlà kùláì gbǐn nù mùnɛ̀ jɛ́ Ŋgàla, wɔ̀í wɔ́ jívìì nà feleŋge èì wɔ̀ì dè. 16Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, Ŋgàla tɛmu è wɔ jàkúìn wɔ̀ nɛ̀, "Feleŋge gbǐn èe dè nàì èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, feleŋge èì mìì dè." 17Nà dè má Ŋgàla sɔ̀nù nà ka wɔ̀ tan Tedé, ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ɔ ka wòlìì ndè tɛdàì wɔ̀ dè má sɛlɛ nu selìnù, kɛ́ wɔ̀ ka wòlíì kɔlɛn kɔlɛ́ìn wo sɛlɛ́ɛ̀ nù seli wo kùlà kùláì eodè. Dɔɔ ŋwùnù nà nɛ̀ na tàodéè kpolóè tàode wɔ̀lɔ́ nù Ŋgàla wɔ ŋwààmù eu jìjà. 18Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, nà sì màyɛ́ɛ̀ wó nió è wɔ̀lɔ́ wò sa nà tàode wúlú wɔ̀yà wɔ̀yà nɛ̀ sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù, ná jèìdí è na gbàin laíò jɔ̀ɔ̀. Èó kání tunyɛ̀ nɛ̀ kòo wolàì é gbɛ̀ nyùmùì. 19Kɛ́ è deó Kolàì wɔ toyóè e sɛlɛ̀ é ŋwɔmùì nù dí tìti. Kolàì sɛlɛ wolaidí mùnɛ̀ bɛya bɛya jíɔ̀ feleŋge èì wɔ̀ì dè. 20Ŋgàla kàlàdí wɔ̀ faàn sɛlɛ wɔ̀lɔ́ ŋwùnù wɔ kìyá tàodéè nyàŋgè. Kɛ́ na sɛlɛ ŋwùnù wò saì wɔ̀ eodè jàkì sànya jèèkalai wòló nù. 21Jisɛ̀ wɔ̀ faàìn nù nà funà Ŋgàla wɔu faàn. Ŋgàla júwadí wɔ̀ dè falan jɔ̀ɔ̀ wɔ nì wɔ̀ bɛlɛ bi gbàà. Dɔɔ ŋwùnù nà funàì Ŋgàla na kàlà wɔ̀ì kulu. 22Nà ŋgàmáà wòì nyìnì ya, dɔɔ ŋwùnù feleŋge gbǐn èì nàì dè ye. Dɔɔ ŋwùnù jàva bulu bulu dè na kulúì nù nà bíò ŋwùnù. Nà jàvà yiì bulu bulu na kulu de kùláì gbǐn nù. 23Ŋgàla wɔ wòíì saala nù é dè e dí wɔ̀ó wò nà kɔ̀mà ya, kɛ́ èì sùwu wɔ̀lɔ́ de é ka falan, è è dè sùwu wɔ̀lɔ́ èe ka falan. Kɛ́ wɔ̀ wɔ̀ dè Ŋgàláà wɔ̀ɔ falan gbǐn tàodè. 24Ŋgàla jàkúìn nɛ̀: "Wòlíì gbǐn wo lɔ̀ɔn fɔŋwúì sɛlɛ̀ wolàì sìnì. Wo kàí dèéè gbǐn wolàì mùnɛ̀ sìni kalò kalò. Sìníì ka jɛ e falan e kalo kalóè bùlù dè. 25Kɛ́ Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ wòíì dè nɔɔ̀ e dí wɔ́." Tedí Kàíì wó seó è nà, e wòíì dè nì.


text:
Àwọn Erékùṣù Ábákò
Àwọn Akóìjánupọ̀: 26°28′N 77°05′W / 26.467°N 77.083°W
Àwọn Erékùṣù Ábákò (Abaco Islands) dubule si apaariwa awon Bahama, o si ni awon erekusu gangan Abako Ninla ati Abako Kenke, lapapo mo Wood Cay kekere, Elbow Cay, Lubbers Quarters Cay, Green Turtle Cay, Great Guana Cay, Castaway Cay, Man-o-War Cay, Stranger's Cay, Umbrella Cay, Walker's Cay, Little Grand Cay, ati Erekusu Moore. Fun imojuto, awon Erekusu Abako ni marun ninu awon Ipinaye ile awon Bahama 31: Ariwa Abako, Arin Abako, Guusu Abako, Erekusu Moore, ati Hope Town. Ninu awon ilu to wa ni awon erekusu na ni Marsh Harbour, Hope Town, Treasure Cay, Coopers Town, ati Cornishtown.


text: 1Lire kàntugo Yesu à jwo u cyelempyiibil'á: «Yii àha kyaa tɛ̀gɛ yiye funŋɔ pɛn mɛ. Yii dá Kile na, yii dá mii na mú. 2Mii Tuŋi pyɛnge e, tatɛɛngɛ na ɲyɛ wani sèl'e, kàmpyi lire bà mɛ, mii mpyi na sì ɲɛɛ n‑jwo na mii sí tatɛɛngɛ bégele n‑yaha yii yyaha na mɛ. 3Mii aha cyage bégel'a kwɔ̀, mii sí núru n‑pa yii fye e, si yii lwɔ́ si ŋkàre cyage e mii sí n‑pyi ke. 4Cyage e mii na ŋkɛ̀ɛge ke, yii à lire kuni cè a kwɔ̀.» 5Ka Tomasi si Yesu pyi: «Kafooŋi, wuu bá ɲyɛ a mu tashage cè mɛ, di wuu sí n‑pyi si kuni cè yɛ?» 6Ka Yesu si u pyi: «Mii u ɲyɛ kuni, mii u ɲyɛ ná sèeŋi i, mii u ɲyɛ shìŋi niŋkwombaaŋifooŋi. Sùpya sì n‑jà nɔ Tufooŋi yyére ná urufoo ɲyɛ a tòro mii yyére mɛ. 7Kàmpyi yii mpyi a mii cè, yii mpyi na sí mii Tuŋi cè mú. Numɛ yii à u cè, yii à u ɲya mú.» 8Ka Filipi si jwo: «Kafooŋi, Tufooŋi cyêe wuu na, lire kanni sí wuu tìn.» 9Ka Yesu si u pyi: «Filipi, niɲjaa kyaa bà l'à mii ná yii yaha siɲcyan mɛ, mu sí sàha ŋkwɔ̀ a mii cè mà? Shinŋi u à mii ɲya ke, urufol'à Tufooŋi ɲya mú. Ka mu u núr'a jà a jwo na mii u Tufooŋi cyêe yii na la? 10Lire tèni i ke, mu ɲyɛ a dá li na na mii ná Tufooŋi à sàa wwɔ̀ mà? Mpe mii na yu yii á ke, mii ɲyɛ na pu yige naye e mɛ. Mii ná Tufooŋi u à wwɔ̀, ka u u wá na u karigii pyi mii cye kurugo. 11Yii dá na jwumpe na na mii ná Tufooŋi a sàa wwɔ̀. Mii jwumpe ká mpyi pu ɲyɛ a yii tìn mɛ, yii dá li na mii kapyiiŋkii kurugo. 12Mii kɛ̀ɛge Tufooŋi yyére, lire kurugo sèeŋi na mii sí n‑sìi yi jwo yii á, ŋgemu ká dá mii na ke, karigii mii na mpyi ke, urufoo mú sí n‑jà raa cyire pyi, urufoo sí n‑pa raa cyìi pyi ɲcyiimu cyi à pêe ndògogii na ke. 13Yii aha kyaa maha kyaa ɲáare Tufooŋi á ná mii mɛge e ke, mii sí lire pyi, bà Jyafooŋi si mpyi si Tufooŋi pèente cyêe sùpyire na mɛ. 14Yii aha kyaa maha kyaa ɲáare ná mii mɛge e ke, mii sí lire pyi. 15Kampyi mii kyal'à táan yii á, yii sí raa mii toŋi kurigii ɲaare. 16Mii sí Tufooŋi ɲáare u u Tɛgɛfooŋi wabɛrɛ kan yii á, bà uru si mpyi si ŋkwôro ná yii e tèrigii puni i mɛ. 17Kile Munaani li ɲyɛ uru Tɛgɛfooŋi. Lire maha sèeŋi yu, diɲyɛ sùpyire sì n‑jà li ta mɛ, ɲaha na yɛ pi ɲyɛ na li ɲaa, nta ɲjyére si li cè mɛ. Ŋka yii pi ke, yii à li cè, ɲaha na yɛ li ɲyɛ yii taan maa mpyi yii e mú. 18Mii sì yii yaha círimii fiige mɛ. Ŋka mii sí núru n‑pa yii fye e. 19Li saha sì mɔ mɛ, diɲyɛ sùpyire saha sì raa mii ɲaa mɛ, ŋka yii pi ke, yii sí raa mii ɲaa. Mii sí bá ɲɛ̀ n‑fworo kwùŋi i, lire kurugo yii mú sí shìŋi niŋkwombaaŋi ta. 20Kuru canŋke ká nɔ, yii sí n‑cè na mii à wwɔ̀ ná Tufooŋi i, yii sí n‑cè na yii à wwɔ̀ ná mii i mú, mii mú s'à wwɔ̀ ná yii e. 21Ŋgemu ká mii toŋi karigii lógo, maa cyi kurigii ɲaare ke, urufol'à mii kyaa táan uy'á. Ŋgemu ká mii kyaa táan uy'á ke, mii Tuŋi mú sí urufoo kyaa táan uy'á, mii mú sí urufoo kyaa táan nay'á, si naye cyêe urufoo na.» 22Yesu cyelempyaŋi wà mɛge na mpyi Zhudasi, uru ná Zhudasi Isikariyoti ɲyɛ shinnu mɛ, ur'à jwo: «Kafooŋi, ɲaha na mu sí maye cyêe wuu na, si mpyi mu sì maye cyêe diɲyɛ sùpyire na mà yɛ?» 23Ka Yesu si u pyi: «Ŋgemu ká mii kyaa táan uy'á ke, urufoo sí raa mii jwumpe kurigii ɲaare. Mii Tuŋi mú sí urufoo kyaa táan uy'á. Wuu sí n‑pa n‑tɛ̀ɛn urufoo yyére. 24Ŋgemu u ɲyɛ u ɲyɛ a mii kyaa táan uy'á mɛ, urufoo sì raa mii jwumpe kurigii ɲaare mɛ. Mpe yii na núru mii ɲwɔ na ke, mii ɲyɛ a pu yige naye e mɛ, Tufooŋi u à mii tun ke, ur'e p'à fworo. 25Mii na ɲje puni yu yii á, mà mii yaha ná yii e sahaŋki. 26Tufooŋi sí n‑kwɔ̀ Tɛgɛfooŋi ŋgemu tun yii á mii mɛge na, ná uru u ɲyɛ Kile Munaani ke, karigii puni mii à jwo yii á ke, uru sí yii funŋɔ cwo cyire na. 27Mii kɛ̀ɛge, ŋka mii sí yyeɲiŋke kan yii á. Yyeɲiŋke ku ɲyɛ mii á ke, kuru ná diɲyɛŋi woge ɲyɛ niŋkin mɛ, lire e yii funmpɛɛnre ná fyagare láha yiye na. 28Yii à yi lógo mii ɲwɔ na mà kwɔ̀ na mii na ŋkɛ̀ɛge, ŋka mii sí núru n‑pa yii yyére. Kampyi yii à mii kyaa táan yiy'á, yii sí raa múgure na mii kɛ̀ɛge Tufooŋi yyére, ɲaha na yɛ Tufooŋ'à pêe mii na. 29Mii à yii sɔ̂nŋ'a yaha numɛ, si yaa ná ɲcyii karigii tèepyiini i l'à nɔ, bà yii si mpyi si dá mii jwumpe na li tèepyiini i mɛ. 30Mii saha sì n‑jwo ná yii e si mɔ mɛ, ɲaha na yɛ ŋge diɲyɛŋi ɲùŋufooŋ'à yîri mii fye e. Ŋka lire ɲyɛ a li cyêe na u à fànha ta mii na mɛ. 31Nde Tufooŋi à jwo mii á ke, lire mii maha mpyi, bà diɲyɛ sùpyire si mpyi si ɲcè na mii à Tufooŋi kyaa táan nay'á mɛ.» Yesu à puru jwo ke, maa jwo: «Yii a wá, wuu yîri naha.»


text:
- Orúkọ ará Ṣáínà kan nìyí; orúkọ ìdílé ni Deng.
Deng Xiaoping (pípè: [tə̂ŋ ɕjɑ̀ʊ̯pʰǐŋ] ( gbígbọ́); 22 August 1904 – 19 February 1997) je oloselu, babaalu, aserojinle ati diplomati ara Saina.[1] Gege bi asiwaju Egbe Komunisti ile Saina, Deng je alatunda to siwaju Saina lati sunmo okowo oja. Botilejepe Deng ko ni aga gege bi olori orile-ede, olori ijoba tabi Akowe Agba Egbe Komunisti ile Saina (to je ipo gigajulo ni Saina Onikomunisti), sibesibe o sise bi asiwaju pataki Orileolominira awon Ara saina lati 1978 titi de 1992.


text:
· Äýëõèéä ìàëûã õàìãèéí îëîí íýðýýð íýðëýäýã îðîí áîë çºâõºí ìîíãîë. Ìîíãîë÷óóäûí ìàë àæ àõóéí òóõàé ìýäëýã ºðãºí, íýð òîìü¸î íü õàìãèéí áàÿí. Ǻâõºí ìàëûã íàñ ø¿äýýð íü òîäîðõîéëäîã íýð 150 õ¿ð÷ áàéíà. Æ íü: àäóóíä 54 / óíàãà, äààãà, ñàðâàà, ø¿äëýí ãýõ ìýò/ òýìýýíä 34 / áîòãî, òîðîì, òàéëàã ãýõ ìýò / ¿õýðò 32 / òóãàë, áÿðóó, ãóíæ, äºíæ ã.ì / õîíèíä 22 / õóðãà, òºëºã, çóñàã ã.ì / ÿìààíä 16 / èøèã, ñýðõ, óõíà ã.ì / áàéäàã áàéíà.
· Ìàëûí ýðõòíèé íýð ãýõýä ë 400 ãàðóé áàéíà. Ìàëûí ãàäààä òºðõ áàéäëûã òîäîðõîéëîõ íýð õýäýí çóóä õ¿ðäýã áºãººä àäóó ãýõýä ìîíãîëä 300 íýð òîìü¸î áàéäàã àæýý. Ãýòýë Åâðîïûí îëîíõè õýëýíä àäóó òýìýýíèé íàñ áèåíèé ÿëãààã õýä ãóðàâõàí ¿ãýýð èëýðõèéëýýä äóóñäàã áàéíà.
· Ìîíãîë õýë õàìãèéí áàÿëàã õýë. Æíü: íýðò ýðäýìòýí Ðåí÷èí ãóàé íýã îðîñ õ¿íòýé ìîíãîë, îðîñ õýëíèé àëü íü áàÿí áîëîõ òàëààð ìàðãàæýý. Òýãýýä Ðåí÷èí ãóàé íºãºº îðîñ ýðäýìòíýýñýý ãàâëûí ÿñàí äîòîðõè þìûã þó ãýæ íýðëýäýã âý? ãýæ àñóóæ. Öààäàõ íü “ãîëîâíîé ìîçã” ãýæýý. Íóðóóíû ÿñàí äîòîðõèéã þó ãýäýã âý? ãýæýý. “Ñïèííîé ìîçã “ ãýæ. ׺ìºãíèé ÿñàí äîòîðõè þìûã þó ãýäýã âý? ãýæ ìºí ëàâëàæ. “Êîñòíîé ìîçã” ãýäýã ãýæýý. Òýãýõýä íü Ðåí÷èí ãóàé ( ìîíãîëîîð ãàâëûí ÿñàí äîòîðõèéã òàðõè, íóðóóíû ÿñàí äîòîðõèéã íóãàñ, ÷ºìºãíèé ÿñàí äîòîðõèéã ÷ºìºã ãýäýã þì äàà. Íýðòýéãýýð íü òààíóóñ õàìàð äîòîð áàéäãèéãàà “ íîñîâîé ìîçã” ãýõã¿é äýý. Ìîíãîë õýëýíä íóñ ãýäýã þì) ãýñýí ãýäýã.
· Õàìãèéí òàíñàã óíäàà áîë àéðàã. Îëîí ãàçàð îðíîîð ÿâæ í¿ä òàéëñàí ãàäààäûí òîì÷óóä àéðãèéã òýðã¿¿í çýðýãò òàâüæ ¿íýëäýã þì ãýíý ëýý. Õ¿íèé áèå ìàõáîäèéí ýñýðã¿¿öýë, áîäèñûí ñîëèëöîîã íýìýãä¿¿ëýã÷ àìèí õ¿÷ë¿¿ä áàÿëàã ó÷èð àéðàã ç¿ðõ ñóäàñ, òºâ ìýäðýëèéí ñèñòåìèéã ñýðãýýí, öóñíû ýðãýëò, õîîë áîëîâñðóóëàëòûã ñàéæðóóëäàã. Ñ¿ðüåý, ÷èéã áàì, äîòîð ãýäýñíèé ÿíç á¿ðèéí ºâ÷òýé õ¿íä àéðàã òóñòàé ýì÷èëãýýíèé ÷àíàðòàé àæýý.
· Ìàíçóøèðèéí õèéäýä áàéäàã òà íàðûí ñàéí ìýäýõ õ¿ðýë òîãîî ìààíü äýëõèéí õàìãèéí òîì òîãîî àæýý. Ýíý òîãîîíû àìñàð íü 215 ñì äèàìåòðòýé, ã¿í íü 140 ñì, áàãòààìæ íü 1800 ëèòð, õ¿íä íü 2 òîíí àæýý. Ýíý òîãîîíä 2 ¿õðèéí áóþó 10 õîíèíû ìàõûã ÷àíàõàä 4 òýðýã ò¿ëýý ò¿ëäýã áàéæýý. Íýã óäààä 1000 õ¿íèé õîîë áýëòãýæ áîëäîã áàéñàí ãýíý.
· Ìîíãîë ãýð áîë äýëõèéä áàñ ë çºâõºí ìîíãîë÷óóä õýðýãëýäýã öîðûí ãàíö îðîí ñóóö. Õîðîìõîí çóóðò áóóëãààä, à÷ààä, 纺㺺ä, áóöààãààä óãñàð÷èõäàã èéì îðîí ñóóöûã ººð õààíà ÷ á¿òýýãýýã¿é áàéíà. Ìîíãîë ãýð- îðîí ñóóöûã õèéõýä ÿìàð ÷ ¿éëäâýð, òåõíèê õýðýãñýë øààðäàõã¿é. Ìîíãîë õ¿í ººðºº ë ãàðààðàà á¿õ ìàòåðèàëûã áàéãàëèàñàà / ìîä, ìàëûí àðüñ øèð/ áýëäýýä ë õèé÷èõíý. Ìîíãîë ãýðèéí áàñ íýã îíöëîã íü áàéãàëèéí öàã áîëäîã áàéíà. Ìîíãîë÷óóä òîîíîîðîî òóñàõ íàðíû ãýðëýýð õýäýí öàã áîëæ áàéãààã òîîöîîëäîã áàéíà.
· Áàñ ìîíãîë ¿íäýñíèé õóâöàñ äýýë ýñãýõ î¸õ àæèëëàãàà íü ººð õààíà ÷ áàéõã¿é òåõíîëîãèòîé. Ìîíãîë äýýëèéã î¸õîä õýìæèõ ìåòð øààðäàãäàõã¿é. Ãàðààðàà õýìæýýä ë áîëîî. Ìîíãîë äýýëèéí ýñã¿¿ðèéã ÿàæ ÷ ººð÷èëæ õóâèðãàæ î¸æ áîëäãîîðîî èõ äàâóó òàëòàé.
· Ãàðààð õýìæèõ ãýõýýð òà íàð ãàéõàæ áàéæ ìàãàä. Óðòûí õýìæ¿¿ð äîòðîîñ àíõ óäàà ÒÎÕÎÉ ãýäýã õýìæýýñèéã àëáàí ¸ñîîð õýðýãëýñýí ãýæ ò¿¿õ÷èä ¿çäýã áàéíà. 5000 æèëèéí ºìíº Åãèïåòýä 0.46 ì-òýé òýíöýõ òîõîéã õýìæ¿¿ðèéí ýõ áîëãîí àâñàí àæýý. Ýíý íü äîòðîî 6 àëãà ( 0.077 ì) áóþó 24 õóðóó ( 0.019 ì ) –íààñ á¿ðäýæ áàéñàí ãýíý. ¯¿íýýñ á¿ð ýðò ìîíãîë÷óóä àëèâàà ç¿éëèéí óðò, ºðãºíèé õýìæýýñèéã ãàð, õºë àøèãëàí ìàø îëîí ÿíçààð õýìæäýã áàéñàí áºãººä äýëõèéä çºâõºí ìîíãîëä ë õºãæñºí õýìæýýñ þì áàéíà. Õóðóó, òºº, ñººì, àëãà, òîõîé, õàãàñ àëä, á¿òýí àëä, àëõàì ãýõ ìýòýýð õýìæäýã áàéíà. Õ¿í á¿ðèéí ýðõòíèé õýìæýý àäèëã¿é áàéõ íü ìýäýýæ áîëîâ÷ õýìæèõ õýðýãñýë áàéõã¿é íºõöºëä äîîðõè õýìæýýñýýð áîäîæ òîîöäîã áàéíà. Òîõîéí óðò íü: 40-47 ñì, àëãàíû ºðãºí: 8-10 ñì, òºº: 20-23 ñì, ñººì: 14-16 ñì, õóðóó: 1.8-2 ñì-òýé òýíö¿¿ ãýæ òîîöäîã àæýý. Á¿òýí àëä 1.50 ì, õàãàñ àëä 1 ì áàéäàã áàéíà. Ìîíãîë÷óóä ýíý ë õýìæýýñýýð òóóçàí ìåòð îãò õýðýãëýõã¿éãýýð äýýë õóâöñàà õýìæýýä ýñãýæ î¸äîã.
Ìàíàé õîíõðûã ãàäààäûíõàí ñîíèðõîí ñóäàëñààð áàéíà. Òýäýíä ìîíãîë÷óóäûí þó íü ñîíèí áý? ãýâýë àæ òºðºõ ¸ñ, çàíøèë èõ àíõààðàë òàòäàã. 16-ð çóóíû ¿åä Õóáèëàé õààíû îðäîíä îëîí æèë àìüäàðñàí æóóë÷èí Ìàðêî Ïîëî ýõ íóòàãòàà î÷îîä Ìîíãîë îðíû òóõàé ñîíèí áîëãîí ÿðèõàä “ ×è ìºí õóäàë õýëäýã áîëæýý. Òèéì ñîíèí óëñ îðîí ÿàæ äýëõèé åðòºíö äýýð áàéõ þì áý? Èéì ñîíèí àõóé çàíøèë, ¸ñ òºðòýé õ¿ì¿¿ñ çºãíºëò çîõèîëä ÷ ä¿ðñëýãäýýã¿é áàéíà” ãýìýýí èòãýýã¿é ãýäýã. Òèéì ÷ ó÷ðààñ Ïîëîãèéí íîì õýäýí çóóí æèë äàðàãäñàí àæýý.


text:
Ẹgbẹ́ kọ́múnístì
Egbe oloselu ti unje Ẹgbẹ́ kọ́múnístì tàbí Ẹgbẹ́ olóṣèlú kọ́múnístì ni eyi toun polongo imulo awon opo awujo isekomunisi nipa isejoba iru komunisti. Oruko re wa lati inu ajako odun 1848 Manifesto Egbe Komunisti latowo Karl Marx ati Friedrich Engels.[1]
Egbe komunisti kan je, o kere patapata bi iro Lenisti se so, egbe oluso awon akosoto olosise, boya to un sejoba tabi aisejoba, sugbon nigbati iru egbe bayi ba bo si ori ijoba lorile-ede kan pato, egbe oloselu yi yo je alase to gajulo ipase-waa awon proletariati. Awon iro Lenin lori ipo egbe komunisti je gbigbedide bi oseluarailu awujo ti Rosia ni ibere orundun 20th je pipin si eka Bolshefik (to tunmo si "ogunlogo") ati Menshefik (to tumo si "adinlogo").
Lenin, to je olori awon Bolshefik, jiyan pe egbe olujidide gbodo je egbe oluso to di bi osusu pelu ibi ase oloselu kanna ati ipinu ona isise cadre; sugbon apa Menshefik, jiyan pe egbe na gbodo irinkankan osusu awon eniyan ti yio wa ka kiri. Egbe Bolshefik, to di Egbe Komunisti Isokan Sofieti nigbeyin, gba ijoba ni Rosia leyin Ijidide Osu Kewa ni 1917. Pelu idasile Komunisti Kariaye (Comintern), ajotumo Leninisti igbedide egbe je wiwoko latowo awon egbe komunisti toun bere kakiri agbaye.
Loni opolopo awon egbe komunisti ni won wa kiri agbaye, ati ninla ati kekere. O se e se ki wo o po to egberun. Osuwon iyorisirere won yato si ra won: awon n gbooro; awon miran si n din si. Ni orile-ede marun ( Orile-ede Olominira awon Ara Saina, Kuba, Korea Ariwa, Laos, ati Vietnam) awon egbe komunisti di ijoba orile-ede mu. E wo Akojo awon egbe komunisti fun ekunrere nipa bi egbe komunisti se ri loni.


text: 1Ukpil Teeoofiil, binib tikpil pɔ́ɔǹ ki ŋmàn̄ ditundi din Yeesu túń ti-kansikinee bɔti. 2Bi péēŋmàn̄ kii bin nìn ká tibɔtee killaŋki ki kíǹ ki sòoǹ ki nàatī Unimbɔti bɔtee, nín máafì-tì puee ní. 3Míǹ puee, kii m nín nyàab̄ ki cúú mbaamɔm tin jítì doooo ŋkilkaaminee, an kítì yii man mun ń dū-tì kí ŋmà kí tīī-si, 4an nín dàá ŋá pu á ŋmā kí béé yii bi nín dàkā-si tibɔti tiŋyee sá ibaamɔnee. 5Ŋyunti ŋun Eeroodi nìn sá ubɔti Juudee tiŋkinee, usaraaŋal ubɔ nìn bí, bi yíì-u Sakari, u nìn sá usaraaŋal Abiya kitil poon ubɔ ní, ní bi yíì u-nimpuu Eelisabeeti ú mun nìn sá Aarɔn maaliŋu poon ní. 6Biliitil nìn yú deedee Unimbɔti nimiin ní ki tɔ́ ti-Dindaan marab kɔkɔ mmɔntiim, 7ama baa nìn cáá kibiki kun puee Eelisabeeti nìn sá uŋmaŋŋmanti, ní biliitil nìn púĺ. 8Sakari kitil yuntiŋu bāańee, bi fɔ̃ɔ̃ saraa tundi ní Sakari kɔ́ Kunimbɔtidiin ki bíī ŋáań u-tundi Unimbɔti nimiin. 9Kii bisaraaŋaliibi nín ŋáań puee, bi tɔ́ kasi ki lēē-u ú kɔ́ ti-Dindaan diiku poon kí tūū talaalu, 10ní kunipaau kɔkɔ bí mmɔŋki ki mèé ŋyunti ŋun úǹ bíī tùutī talaalu nsaraafan puee. 11U bí niinee, ní ti-Dindaan tūuŋŋu ŋubɔ dɔ́miń ki yúl̀ nsaraafan cee ŋŋaŋgiil pú. 12U ká ntūunee, ní u-pɔbil bíiĺ, ní tifaandi cúú-u. 13Ní ntūunee bí-u yii: “Sakari, taa fàŋkì! Di sá yii Unimbɔti fɔ̃ɔ̃ a-wimmeem, a-nimpuu Eelisabeeti dàá dāá màal̀-si kibininjabiki, á dāá pɔ̄-kì diyindi yii Jaan. 14An dàá nīn sá-si dipɔɔpiŋkpaandi nì mmɔn ní, ní binib tikpil dàá fàal̀ u-màaltam pu. 15U dàá dāá nīn sá unikpaan ti-Dindaan nimiin. Waa dāa nyù ndaam nì tinyɔkaal tin kɔkɔ péēgbéèyee. U dàá dāá gbí Unimbɔti Fām doooo u-na poon ní. 16U dàá dāá gíiǹ Israyeel yab kupaau ti-Dindaan bi-Nimbɔtiu cee. 17U dàá dāá lìntīń ti-Dindaan nyɔkɔpu kí dāá nīn cáá Unimbɔti Fām nì mpɔn kii Eelii nín nìn cáá puee, kí yàntī bibaatiibi nì mbiyaamu ń kpīikì, ní kí gíiǹní bin gáatèe deedeedambi ciiŋŋun, ní kí bɔ́ntí dinikitil mmɔntiim kí yɔ́oń ti-Dindaan.” 18Niinee ní Sakari bí Unimbɔti tūuŋŋuee yii: “M dàá ŋá mana kí bée yii tibɔti nee sá ibaamɔn? Kun puee man púĺaaa, m-nimpuu mun púĺ.” 19Ní ntūunee bí-u yii: “Man di sá Gabriyeel, man di bí Unimbɔti nimiin ki tūǹ atuun. Unimbɔti di túnní-mi ḿ cáań dinyɔɔbummɔɔndi gbanti kí tùkù-si, 20ní saa fɔ̃ɔ̃ m-bɔti tin m sòon̄ nì si nee ki kíí, ama an yuntiŋu yaa bàn̄ an dàá ŋá míǹ. Míǹ puee, a dàá kpántí umɔɔmiin kí taa ti ŋmā kí sòoǹ ní kí nīn cí ŋyunti ŋun tibɔti tin m sòon̄ nee dàá ŋée.” 21Ŋyunti gbantee, an ŋá bin kā mmɔŋki ki cí Sakari ń nyānnée bitii, kun di ŋúb́-u kudii poon ní waa nyēeńee. 22U nín dāa nyánnée, waa ti ŋūǹ kí sòoǹ, u kíǹ ki lábití u-ŋalii mmɔɔmiimmin ní. Niinee ní bi béè yii Unimbɔti ŋúbitì u-nimiliŋ u wál̀ tiba kudii poon. 23Iwiin in sá Sakari ń dūú ŋá Kunimbɔtidii poon tundee sāāyee, ní u nín kùǹ u-dumpu. 24Míǹ boonee ní u-nimpuu Eelisabeeti cáá dipool, ní ki bál̀, kaa ti nyēēali iŋmal iŋmoo, 25ní ki bí yii: “Kɔŋkɔnnee kpèèmaan Unimbɔti nín ŋá min ki tīī-mee! U ŋá míǹ kí lēēkun nìn kɔ̄ntí-mi icoo binib kansikinee dee.” 26Eelisabeeti cáá dipool iŋmal iluuyee, ní Unimbɔti tú u-tūuŋŋu Gabriyeel Gaaliilee tiŋki kin bi yíì Naasaareetee 27usapɔɔn un kaa nyí uninja bi yíì-u Maariiyee cee. Usapɔɔnee nìn cáá bɔɔn, bi yíì-u Jooseefi, u sá ubɔti Dafiidi maaliŋun ní. 28Ní Unimbɔti tūuŋŋuee kɔ́ usapɔɔnee cee ní ki bí yii: “M jáaḿ-si, sii un Unimbɔti pú diyimɔɔlee, ti-Dindaan bí a-cee.” 29U jáam̀ ki dɔ́òyee, ní Maarii fāŋkì tikpil ní ki bālfì u-ba yii: “Ba jaamii di nín yá dee?” 30Niinee ní ntūunee bí-u yii: “Maarii, taa fàŋkì, diyimɔɔl ní a ká Unimbɔti cee. 31A dàá cáá dipool kí màal̀ kibininjabiki, á dāá pɔ̄-kì diyindi yii Yeesu. 32U dāa sá unikpaan ní. Yilpu fɔ́ŋŋŋ Nimbɔtiu dāa yíì-u u-Jipɔɔn. Úǹ ní ti-Dindaan Unimbɔti dàá dū u-naanja Dafiidi beel kí tīī. 33Úǹ di dàá nīn sá Israyeel yab bɔtiu jaanjaan ní u-beel kaa dāa cáá dikuntil.” 34Ní Maarii bí ntūunee yii “Maa nyí uninja, an dàá ŋá mana ní kí bàń míǹ?” 35Ní ntūunee kíí-u yii: “Unimbɔti Fām di dàá kpákatiń a-pu, ní yilpu fɔ́ŋŋŋ Nimbɔtiu pɔŋŋu ń bìin̄ a-pu kii mboonee. An pu ní circir biki kin a dàá màal̀ee bi dāa yíì-kì Unimbɔti Jipɔɔn. 36Kpèè, a-kpilintɔ Eelisabeeti unimpunaatee mun cáá kibininjabiki pool, úǹ un bi nìn yíì uŋmaŋŋmantee bí u-ŋmaluluutiu poon ní nee; 37di sá yii tiba kaa bí ki pɔ̄ɔ̄ Unimbɔti cee” 38Ní Maarii bí yii: “M sá ti-Dindaan yumbuu ní, a nín lī puee, án ŋá míǹ.” Ní ntūunee yíkì u-cee. 39Ŋyunti gbanti poon ní Maarii yíkì Naasaareeti ki búntí ajoon watil pú, ní ki tin bàn̄ Juudee tiŋki kiban, 40ki kɔ́ Sakari dumpu ní ki jáam̀ Eelisabeeti. 41Eelisabeeti nín gbìl̄ Maarii jaamiiyee, ní kibiki cīŋkì u-poon, ní u gbí Unimbɔti Fām 42ní kí téeń mpɔn yii: “Unimbɔti bīiǹ a-pu ki jítiǹ binimpoobi kɔkɔ, ní ki bīiǹ kibiki kin a dàá màal̀ee mun pu. 43Ma mun ŋma ní m-Dindaan na ń dāan̄ m-cee? 44Di sá m nín péēgbìl̄ a-jaamii puee, ní kibiki cīŋkì m-poon nì ifaal. 45Án nīn mɔ̄ǹ sii un fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii ti-Dindaan nín lī miŋyee, an dàá lafun ŋá mimmee.” 46Ní Maarii bí yii: “M nyɔ́ŋkí ti-Dindaan nì m-pɔbil kɔkɔ u nín sá ukpaan puee, 47an mɔ̄ǹ-mi tikpil Unimbɔti m-Fiiliu pu, 48kun puee u tīntìń ki kpēēman u-tɔntɔnliu nín sīntiǹ u-ba puee. Ní kí yòon̄ díǹ kí nīn cée, iyunti kɔkɔ nib dàá yíiń-mi diyimɔɔldaan. 49Kun puee Unimbɔti mpɔŋkpaandaan un bí circiree ŋá atuŋkpaan ki tīī-mi. U-yindi bí circir. 50U-saasɔl bí kí nīn cá abin abin ki tīī bin fàŋkí-uee. 51U-pɔŋŋu ní u dūu ŋá atuŋkpaan, ki yāaǹ bin dàkà bi-bee. 52U téé bibɔtiibi bi-jaliŋ pu ki lúkú, ki yɔ̃oǹ binandambi yilpu. 53U yāntì bin ŋkùm nìn cááyee ká digbil mmɔntiim ní ki jìn̄ bigaajab ki gíiǹ nì iŋaŋkulim. 54U jɔ̃oń u-tɔntɔnliibi Israyeel yab, ki téetì u-poondi pu ki ŋá-bi tiŋan, 55kii u nín péēpɔ̃oǹ ti-naanjab, Abraam nì u-maaliŋu kɔkɔ puee, kí nīn cá jaanjaan.” 56Maarii nìn kāl̀ Eelisabeeti cee iŋmal ita nyɔkɔm ní ki fātì ki nín kùǹ. 57Eelisabeeti maalyuntiŋu bāań ní u màl̄ uninja, 58ní u-kɔŋkɔnnaatɔb nì u-nabiyaamu nín gbìl̄ tiŋaŋkpaandi tin ti-Dindaan ŋá ki tīī-uee puee, ní bi nì u kɔkɔ bíī fàal̀. 59An tú iwiin iniiyee, ní bi dɔ́miń ki nyántì kibiki ní ki gíí-kì ní ki bàà là kí pɔ̄-kì ki-baa yindi Sakari. 60Ní ki-na bí yii: “Aayee, ti dàá nīn yíì-u Jaan ní.” 61Ní bi bí-u yii: “A-yɔu ŋma ní bi yíì míǹ?” 62Niinee ní bi bālfì ubaati mmɔɔmiimmin diyindi din u là bí pɔ̄ kibikee, 63ní u yāntì bi tīī-u kupiliŋŋu, ní u ŋmàn̄ yii: “U-yindi di sá Jaan.” Ní báà ŋma bākatì seeee. 64Niinee, Sakari limbil cúū kpātì, ní u kíĺ ki bíī sòoǹ ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti. 65An yāntì tifaandi kɔ́ bi-kɔŋkɔnnaatɔb, ní binib kíǹ ki máafí an bɔti Juudee tiŋki kin sá ajoonee kɔkɔ ni. 66Bin kɔkɔ nìn gbìl̄ an bɔtee nìn bíī dàkafī ti-pu, ní ki bàlfī bi-ba yii: “An bikee dàá dāá nīn bí mana dee? ” Tiŋman, ti-Dindaan pɔŋŋu nìn bí kibikee pu. 67Niinee ní Unimbɔti Fām gbí Sakari, kibikee baa, ní ki yāntì u bíi nàatī Unimbɔti bɔti yii: 68“Ti-Dindaan Israyeel nimbɔtiu ń ká inyɔŋki, kun puee u gíiǹní u-landɔkɔŋu u-niboolii pu ki fīī-bi ki líì. 69U nyántìń-ti Ufiil mpɔndaan ubɔ, udaan sá u-tɔntɔnliu ubɔti Dafiidi maaliŋu poon ní, 70kii u nín nìn yāntì u-circir bɔnaatiliibi bin nìn bí njaminee sòon̄ ki síiǹ puee, 71yii: u dàá nyāntí-ti ti-nannanliibi nì bin kɔkɔ ná-tee ŋaan, 72ki dàá dàkà ti-naanjab u-saasɔl, kí téetí u circirpoondi din u nìn pɔ̃oǹ-bee pu, 73kii u nín nìn pūtì ki pɔ̃oǹ ti-naanja Abraam cee puee, 74yii u dàá nyāntí-ti ti-nannanliibi ŋaan, tí ŋmā kí nɔ́ɔ́-u kí taa fàŋkì, 75kí nīn bí circir nì deedee u-nimiin ali ti-kúm dal. 76Ní sii, kibiki, bi dàá dāá nīn yíì-si yilpu fɔ́ŋŋŋ Nimbɔtiu bɔnaatiliu ní, kun puee sii di dàá dāá nīn līī ti-Dindaan nyɔkɔpu kí ŋāŋkì u-saŋŋu, 77u-niboolii ń béé yii u dàá dāá fīī-bi kí dū bi-kpitii kí pɔ̄-bi. 78Kun puee Unimbɔti nín cáá tiŋan u-poon mɔ̄ puee, u dàá yàntī yilpu walfiŋu ń ŋmíntí ti-pu kii ŋwìiń nín nyēēpuee, 79kí ŋmíntí bin bí dibɔmbɔndinee nì bin bin bí ŋkúm saŋŋu puee, kí kpòotī-ti kí gíiǹ ŋgbansɔŋfi saŋŋun.” 80Kibikee nìn wīintí ní ki-ciini mun wīintí. U nìn kɔ́òń kupɔɔun ní ali ki tin sāā dalin kin u kíĺ ki bíī sòoǹ nì Israyeel yab Unimbɔti bɔtee.


text:
Ṣàngó
Ṣàngó Olukoso, Oko Oya.
Ṣàngó Je Okan lara Awon Orisa ti awon yorùbá n bò wọ́a ni àjànàkú kojá a morí nnkan fìrí, bí a bá rí erin, káwípe a rí erin ní òrò Ṣàngó jé láàárin àwon òrìsà ilee Yorùbá. Ṣàngó jé òrìsà takuntakun kan gbòógì láàárín àwon òrìsà tókù ní ilèe Yorùbá. Ó jé orisà tí ìran rè kún fún ìbèrù. Ìrísí, ìṣe àti ìsọ̀rọ̀ rẹ̀ pàápàá kún fún ìbèrù nígbàtí ó wà laaye nítorípé ènìyàn la gbọ́ pé Ṣàngó jẹ́ télè kí ó tó di òrìṣà àrá. Ìtàn so wí pé omo Òrányàn ni sàngó i ṣe àti pé Oya, Òṣun ati Obà jẹ́ ìyàwó rẹ̀.
Ìhùwàsí búburú ati dídá wàhalá ati ìkolura pèlú ìjayé fàmílétè-kí-n-tutó pò lówó sàngó gégé bí Oba tó bẹ́ẹ̀ títí ó fi di òtéyímiká, èyí jásí wí pé tọmọdé tàgbà dìtè mó o. Wón fi ayé ni í lára. Ó sì fi ìlú Òyó sílè nígbèyìn-gbéyín. Ó pokùnso sí ìdí igi àyàn kan lébà ònà nítòsí Òyó nígbàtí Oya: Ìyàwó rẹ̀ kan tókù náà sì di odò.
Ogbón tí àwon ènìyàn sàngó tókù dá láti fi bá àwon òtá rè jà nípa títi iná bolé won àti béèbéè lo ni ó so sàngó di òrìṣà tí wọ́n ń bo títí dòní tí wón sì ńfi enu won túúbá wí pé sàngó kò so: Oba koso.
ÀWON ORÚKO TÍ SÀNGÓ Ń JÉ
Oríṣiríṣi orúko ni a mọ sàngó sí nínú èyí tí gbogbo won sì ní ìtumò tàbí ìdí kan pàtó ti a fi ńpè wọ́n béè. Àwon orúko bíi ìwònyìí:
1. Olúkòso: Ẹnití a mò mọ́ kòso tàbí oba tí ó wolè sí kòso.
2. Arèkújayé:
3. Àjàlájí:
4. Ayílègbe Òrun:
5. Olójú Orógbó: nítorípé orógbó ni obì tirè, òun ni ó sì máa ń ṣàféérí nígbà ayé rè. Orógbó náà sì ni a máa ń lo ní ojúbo sàngó títí di òní.
6. Èbìtì-àlàpà-peku-tiyètiyè: Òrìṣà tí ó máa ń fi ìbínú gbígbóná pa ènìyàn ni àpalàyà tàbí àpafòn.
7. Onibon òrun: gégé bí òrìsà ó ń mú kí àrá sán wá láti ojú òrun pèlú ìrókèkè tó lágbára.
8. Jàkúta: gégé bí òrìṣà tí ń fi òkúta jà (edùn àrá). Irúfẹ́ òkúta kékeré kan tí ó máa sekúpa ènìyàn nípasẹ̀ sàngó
9. Abotumo-bí-owú: Òrìsà léè wolé pa ènìyàn bi eni pé erù ń lá ni ó wólu irú eni bẹ́ẹ̀.
10. Èbìtì-káwó-pònyìn-soro: Irúfẹ́ Òrìṣà tí ó jẹ́ wí pé ìṣowó-sekúpa asebi rẹ̀ máa ńya ènìyàn lénu gidigidi.
11. Alágbára-inú-aféfé: Òrìsà tí ó jé wípé owọ́jà a re, máa ńwá láti inú aféfé tàbí òfurufú ni.
12. Abánjà-májẹ̀bi: òrìṣà tíí jà láì ṣègbè léyìn aṣebi tàbí ṣe àṣìmú elòmíràn fún oníṣé ibi.
13. Lánníkú-oko-oya: Òrìsà tí o ni èrù iku níkàwó.
14. Òkokonkò èbìtì: Òrìsà tí ó le subú lu ènìyàn bii ìgànnán tí ó ti denukọlè.
15. Eléèmò: Òrìsà tí ó ni èèmò.
AWON IWE ITOKASI
1. Daramola Olu [1967] Awon Asa ati Orisa Ile Yoruba. Lati owo Olu Daramola ati jeje Adebayo
2. Adeoye C. L. [1985] Igbagbo ati Esin Yorùbá. Ibadan. Evans Brother. Press


text:
Èdè Kóngò
Kikongo tabi ede Kongo je ede Bantu ti awon eya Bakongo ati Bandundu n so.
A[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Èdè tí àwon ènìyàn wònyí ń so ni Kitumba, òun ta ń pè ní Kongó ní n nkan se pèlú àpapò àwon èdè Bantu. Àwon ibi tí ati n so èdè yìí ni: Angola, Congo, Crabon ati Zoure.
Ní àarin odún (1960) sí Odún (1996) àwon tí ó n so èdè yìí dín díè ni mílíònù mókànlá. Àkotó èdè won muná dóko; sùgbón won kìí lo àmì ohùn lórí gbogbo òrò won. Àkoto won tó wuyì yìí lo mú kí ohun èdè won dín kù ní lílò.
B[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Èdè Kongo
Kongo tàbí Kikongo – ó jé èdè Bantu, àwon ènìyàn Bakongo ni won ń so ó. Ààrin ilè Afíríkà ni ó wà. Àwon tí wón ń so ó jé mílíònù méje òpòlopò àwon tí wón kó ní erú ní ilè Afíríkà tí wón sì tà wón fún America ni wón ń so èdè yìí. Àwon bí i mílíònù ni wón ń lo èdè yìí gégé bí èdè méjì.


text: 1“Á ŋmà takalda kí tīī m-nikitil din bí Eefeesee tūuŋŋu yii: Un ŋúb́ iŋmalbijaa iluli u-ŋaŋgiilin ki còom̄ tiwan tiluli tin pu bi tɔ̄kɔntí fitilab an sá sindaariyee kansikinee di lī yii: 2M nyí a-tuuŋŋi ŋin a ŋée kɔkɔ pu, m nyí falaa un jíń-see, ki nyí a-pɔ́ɔǹtam. M nyí a-pu yii aa là binikpitib bɔti, a cɔ́ŋkì ki béè yii bin bí yii bi sá Yeesu kpambaliŋee baa sá, bi sá binyimɔndambi ní. 3A cáá dipɔɔndi, a jíń falaa m-pu kaa yɔ̄tì a-wunti. 4Ama tiba kíǹ-si aa ŋá, an di sá a nín nìn néeń-mi ŋkilkaamin puee, a dūu fá, aa ti néeń-mi míǹ. 5An puee á téetí laakin ní a dū dineendi gbanti ki fée kí kpántí a-bimbim, kí fàtīí nīn tūǹ atummɔnti ŋin a nìn tūǹee. A yaa kaa ŋá míǹ m dàá yòon̄ a-fitilau nì tiwan tin pu u tɔ́kɔ́ee, asee a yaa kpántì a-ba baba. 6Ama nì míǹ kɔkɔee a cáá tiba, di sá a ná atuun ŋin Nikoolaati yab ŋáańee, kii man mun nín ná-ŋi puee. 7“Un yaa cáá ditafalee ń pīlfì Unimbɔti Fām nín bíī sòoǹ nì Kriisitoo nikitiŋ puee. “Un yaa jáń ki jíńee, m dàá tīī-u dimaŋfal subu bun yú Unimbɔti kpaabunee bil ú ŋmɔ́.” 8“Á ŋmà takalda kí tīī m-nikitil din bí Simiirnee tūuŋŋu yii: Un sá upeepeekaa ki sá uluŋkikaayee, man un nìn kpíì ki fātìi fīkitèe di lī yii: 9M nyí a-falaau nì a-sool, ama nì míǹ kɔkɔee a sá ugaaja ní, m nyí bin kúŋfí a-boon ki yíì bi-ba yii Juuda yab kin kaa sée. An nibee sá Sitaan nikitil ní. 10Á taa fàŋkì falaa un dɔ̄ ki cí-si a dàá jēe pu, di sá Sitaan dàá cɔ̄ŋkì-ni kí yàntī bí cūtì ni-kansikin biba kí tɔ̄ sarka, ni dàá dāá jī falaa iwiin saalaa. Nín̄ yú deedee ali a-kúm dal, m dàá dāá tīī-si mmaŋfafɔkɔn án nīn sá-si a-jajil paati. 11“Un yaa cáá ditafalee ń pīlfì Unimbɔti Fām nín sòoǹ nì Kriisitoo nikitiŋ puee. “Un yaa jáń ki jíńee, ŋkúnliliitiim kaa dāa gítī gbèetī udaan pu.” 12“Ŋmà kí tīī m-nikitil din bí Peergaamee tūuŋŋu yii: Un ŋúb́ kijiki kin jītí ajan liitilee bí yii: 13M nyí yii kitiŋ kin poon Sitaan jíń dibeelee ní a kɔ́ò. Ama ní a ŋúb́ m-bɔti deedee kaa páatì a-fookiiu m-pu, ki gbíntì ki ŋúb́ an píkí ki kpáaǹ ŋyunti ŋun bi nìn kūū m-tɔntɔmmɔntiu Antipa ni-tiŋkin kin sá Sitaan kɔŋkooŋŋuee. 14Ama nì míǹ kɔkɔee m dàá wòoǹ-si tiba pu, di sá binib biba bí a-cee ki ŋáań kii Balaam nín nìn sáŋkì Balaki ú ŋmàtiǹ Israyeel biyaamu bí ŋmɔ́ tiwaatootinan kí ŋá tilaakpaal kí lítí ikpitinee. 15Míǹ ní si mun a-ba cáá binib bin ŋáań atuŋkpiti kii Nikoolaati yabee. 16An puee á kpántí a-bimbim, a yaa yíì m dàá dāan̄ kí dū m-nyɔɔbundi din sá kijikee kí já nì an nibee kɔŋkɔnnee. 17“Un yaa cáá ditafalee ń pīlfì Unimbɔti Fām nín bíi sòoǹ nì Kriisitoo nikitiŋ puee. “Un yaa jáń ki jíńee m dàá tīī-u Unimbɔti jinti tin bí dibalinee, nì ditaŋkpapindi din pu bi ŋmàn̄ diyimpɔndi diba din báà ubɔ kaa nyée see un fɔ̃ɔ̃ ditaŋkpalee.” 18“Ŋmà takalda kí tīī m-nikitil din bí Tiyatiiree tūuŋŋu yii: Unimbɔti Jipɔɔn un nimiliŋ ŋmɔ́ò làkàlaka kii ŋŋmee, u-taaŋi jìl̀ pàlpal kii tasa ní bi fíntèe di lī yii: 19M nyí tin kɔkɔ a ŋáańee, m ká dineendi din a cááyee, nì a-fookiiu, nì a nín tūǹ atuun ŋin ki tútuǹ binibee nì dipɔɔndi din a cááyee, m ká yii atummɔnti ŋin a bíī ŋáań kɔŋkɔnnee jítiǹ apeepeekaa. 20Ama nì míǹ kɔkɔee m dàá wòoǹ-si tiba pu, di sá a yāntì unimpu Jeesabeel un yíì u-ba yii u sá Unimbɔti bɔnaatiliuee cáá u-dàkatam ki kíiĺ m-tɔntɔnliibi yii bi yaa ŋáań tilaakpaal an kaa cáá tiba, ki yàntī bi ŋmɔ́ò tiwaatootinan. 21M pú-u ŋyunti ú bàà kpántí u-ba kí fá u-bimbikpitim ní u yíì. 22An puee m dàá yàntī ú lítí iween pu kí jī falaa kí kpáaǹ u nì bin pēēkinyɔkɔ ki ŋáań ikpitee, asee bi yaa kpántì bi-ba ki fá bi-bimbikpitim baba. 23M dàá fáá kí kpò u-yab bin nɔ́ɔ́-uee ní m-nikitiŋ kɔkɔ ń béé yii man di sá un nyí binib landɔkɔi nì bi-làtamee. M dàá dāá pà báà ŋma tuuŋŋi paati ní. 24“Ama nimbi bin kíǹ Tiyatiir nikitil kansikin kaa bí bi-tuŋkpitiŋ gbanti poon, kaa bífì kun bíǹ yíì yii Sitaan bɔti tin bí dibalin ki nyɔ́òyee, nimbee, maa péē cáá tiba kí lì ni-pu. 25Ama tin baba m dàá lèe di sá ní nīn ŋúb́ tin ni cááyee gbīm gbim ali ḿ dāá gítiń. 26Un di yaa jáń ki jíń ki gbíntì ki nìkì ki ŋáań min fáatì-mee ki tin kátì-kuee, m dàá yàntī ú jī dibeel atimbun pu. 27Mpɔn ŋun m dàá tīī udaan ú dūú kpàà-bee dāa pɔ̄ɔ̄ kii tikútee ní, u dāa ŋūǹ kí dūú wīī binib sɔkɔmii kii titan boolee. 28Míǹ ní mama m-ba fɔ̃ɔ̃ mpɔn gbanti m-Baa cee. Ní ḿ dāá tīī un jáń ki jíńee utaafaaŋmalbija. 29“Un yaa cáá ditafalee ń pīlfì Unimbɔti Fām nín sòoǹ nì Kriisitoo nikitiŋ puee.”


text: 1Jà sɛlɛ wɔ̀lɔ́ díwòò mù wòlúò wúlú nù. Wò kúlùn kɔmɛtíì jàdè wó ŋwúnàì wò wou jìjà nɛ̀ mùndí wò nyìnì wo wòì. Wò nyàŋgè wo bulùì nɛ̀ jòwo kàí gbǐn jòwo ŋwùnù. 2Se è wòlúò wòo siyɛ siyɛ siìn e kàn wòlu sún gbǐn. Kɛ́ wò lɔ̀mà wo kulúì wò jàvà wòlù. Nɛ̀ mùndí wò kùlàì wòlù gbǐn kùla kàí. 3Nà bulúì bɛ́ɛ́lɛ́ nà sɛlɛ̀ èì dí wúlú bi, ŋwɔnɔ̀ wòi nyìnì pɛ́ èì dí nà jɔ̀ɔ̀ de. À woloó ŋgàma gbulúì nù, a tùwà nà bulùì kɔnyàì kului nu nɛ lɛ soo bi towò towóì jɔ̀ɔ̀. À deó nà tàodéè nɛ̀nù kulu de kùlà siìn nɛ̀ tɔɔwo siìn nù. Wòlíì téŋ jɛó nà nà pɛ́ a jɛ wò. 4Kɛ́ wó saó nà Sɛlɛ nu Sa Nyɔɔ́ɔ̀ Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè nɛ̀ wɔ jàváà eodè jàkì, 5wɔ̀ saó nà sɛlɛ̀ nù. Wɔ̀ì dí sɛlɛ wɔ̀lɔ́ nɛ̀ nà jòwò faain kàí ŋwùnù. Kɛ́ wɔ wòlu jààsɛŋ bàláà ŋwùnù è deó. Wɔ̀ nɛó sɛlɛ wɔ̀lɔ́ wɔi Nyináà saaláà nù èé wɔ́ sɔlɔó nà sɛlɛ siíìn nàì wɔ nì nà lɔ̀ɔn fɔŋwu dèèlè. 6Ŋgàla kwalió wɔi Nyináà nà jaindè nà Sɛlɛ nu Sa Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì faàìn nù. 7Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve wɔ saaláà nù sɛlɛ kàí soolóè Ŋgàla júwàì nà telembo nyɔ̀ɔ̀ò, dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ má wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwúì nà kulu é dè èì, è dè naà nà bèè. 8Sɛlɛ wòló má dè e tɛmu jìnù è dè ŋgàma bulu bulu. Mà jàvá mú kwa sɛlɛ wòló wou bù dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve, wòló wó funàì Ŋgàla wo mɛni jòwo kàí jòwò sɛ̀lɛ̀ nù faàn, é dè kàí wòlíì gbǐn ŋwùnù. 9Kɛ́ nà wolo nùmú mɛndɛ fi sɛ̀lɛ̀ì nɛ̀ nà gbàin laíò wo nyɛlɛ nu bàìŋ sàada sɛ̀lɛ̀ì, nà wolo mùndí dàn sɛ̀lɛ́ɛ̀ èì nɛ̀ kùlún kɔ̀n selíì èì e kàn Mosè wɔ kaɤáà. Sɛlɛ dòò wòì sɛlɛ wúlú bìbi dè, wo dè sɛlɛ kɔin. 10Wɔ̀lɔ́ nyɔɔ́ɔ̀ bɛ́ɛ́lɛ́ wɔ́ nyìnì ve nu tèì sɛ̀lɛ̀ wòlíì tidì, kpiìn nɔɔ̀ wɔ̀ e dí dè sɔn. Wɔ̀ kándàì má e nɛ̀ì sa wɔ sɛlɛ̀ nù faàn mù yema wɔ̀. 11Mù bulúì mù sì è mùnɛ̀ wòlu dɔɔ towóè wɔ̀ nyùmù ya, ŋwɔnɔ̀ wɔ sɛlɛ siìn èè siya ya wɔ nɛ̀ sɛ̀lɛ̀ èì kàí dè. 12Mà tiya má Àtemɔ̀ kpedeó Tàkikɔ̀ mù bò, kewu dè mù jì mi bò Nàkopole jɛ̌ɛ̀ nù. Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, mà è nù dùmàì ya mà sa nìtòóè va. 13Kewu dè mù mà kaɤà kɔ̀n nyɔɔ́ɔ̀, Sinà wɔ̀ì nɛ̀ Àpɔlɔ̀ sɔn wò gbì jìì. Nì wò wɔ̀lɔ́ gbǐn wó jàvà ve gbulu eodè ŋwùnù. 14Nɛ̀ è nà gbàíòn wò kpɛn sɛlɛ kàí nɛ̀, wò dè wòló woi mà wo kpáŋàì wŏ jì nɔɔ̀ wo tàodéè nɛ̀nù dè sɛlɛi wúlú wɔ̀yà wɔ̀ya nɛ̀nù. 15Wòló gbǐn à wo jòò á dè vè wò te mù wòì tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà. À te nà bíò wòì tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà. Ŋgàla wɔ nɛ̀ nàì wɔ sɛlɛ kàí soolóè faàòn.


text: 1Yoòr Kristò nyɔgɔ́ deèn, né bí terreb haá wa? Gwaân mé à né bí gwaán hên, né bí yoòr taré ndɔ wa? Teèn sâ Cúcuí Ŋagâ te bilí aá bí bècénè wa? Bí né jere lètenè bi`i kɔɔ́ kuú wa? Bí né temé lètenè bi`i huɔɔ́m kuú ndɔ wa? 2Mɔ né mân, sâ bí mɔ́gɔ́ dèn cu dɔɔ́ŋ mé sòn cên, mé temé cên, bí né lètenè bi`i gwaán kuú. Mɔ bí né lètenè bi`i ménâ jéjég bɔɔ́, temé mò nde né lè sagár dé gècên. 3Bí té keên ŋgéré, bí té bɔ̀ mbaábi yoòr ŋgúmó. Nùà kàn a, ŋá sér nùà dɔlê toò bɔ̀ mbeî lòù. Nùà kân a, wèh mbeí faá nùà koô seèn nɔ. 4Nuaré dé`i té njèh léláŋ dé seèn bɔ́ lòm; njèh dɔɔ́ŋ bí bɔ́ kwá dé bɔ̀ mbaábi`i teèn. 5Bí dèn lètenè bi`i mé temé Yeésò Kristò lè. 6Kèkènè Càŋ mé gùm mene né gi yoòr seèn. Mé njéh mene, à teèn ŋéí ŋgwéh. 7À bèh denè seèn kwaá lɔ seér naâ mé be, à ŋa nùàr; bɔ́ ŋar bú lòù, à ŋa kwer ndɔ. 8À ndabé lɔ feh seèn teèn mé sòn Càŋ ŋgweê. À yila nde weéh te cio; né mene cio te toû, à lé ŋgén ná ŋgwêh. 9Yeé baá ménâ, Càŋ sumú njií bú ter ndɔ, à bú sie kwaá seér dé koô felè njèh dɔɔ̂ŋ, à yilá kwaá bú yilí dé koô yoòr ndɔ. Yilí bú sâ né gi yilí bɔ̀ nùàr dɔɔ̂ŋ mé terreb yɔgɔ́ keéh. 10Né yilí Yeésò. Ye te wɔ́ŋ dɔɔ́ŋ veéh gi cí; né mene ké ter, né mene ká doó, mé ké dòù mene dɔɔ́ŋ, te bɔ́ cemmé gi toò seèn, 11bɔ́ né mé sòn bɔɔ̀n tueé ye: Yeésò Kristò né Nùà Dueè kɔɔ́; te terreb Càŋ Tele seèn ŋené yuo kelà bèsɔ́nè mé njéh. 12Bɔ̀ mbeí mò, sâ mɔ né mân, mè la mene kwarè bi`i sam cuú, bí ŋgwé dèn ká tie cu dɔɔ́ŋ, faá bí lé ŋgweé naâ, cu mé mè né ké yoòr bi`i nɔ; bí ŋgwé yɔ́gɔ́ kéh cú ménâ. Bí vèh Càŋ veèh, bí béné yílá gí lè seé seène, te bí yili yuo. 13Bí kɔ́ɔ ye, Càŋ bɔɔ́ den né seé yoòr bi`i kɔɔ́ te bí gwaán ye njií mé à gwaán nê, bí bɔɔ́ ye njií mé né bú yoòr huɔɔ́m ndɔ. 14Mɔ bí baá seé dé kàn bɔɔ́, bí té ndúgó, bí té lùlù ndɔ. 15Bí né bɔ̀ ŋunà Càŋ; bí dèn mé sòn fuû, bí dèn ŋagásé; njeré dé`i a, té bí yoòr túán, wanɔɔ́ŋ bí né lètenè bɔ̀ gogobó bɔ̀ kela, bɔ́ veên dùlà bèh. Bí né ŋagâ lètenè bɔɔ̀n, bí né faá mbentò nɔ. 16Bí kɔ́ɔ ye, bí né mé ŋgòr yɔ̀ŋ beè, te bí feh bɔ̀ nùàr. Mɔ bí bɔɔ́ né ka mân jéjég, sâ loù cuû Kristò temé mò nde né felè bi`i sagár, ye seé mò ké lètenè bi`i lé mbaá vù lè ná ŋgwêh, mè lé núr mbaá kú ná ŋgwêh ndɔ. 17Bí kɔ́ɔ ye, mbe dé bi`i né temé mé bí né yoòr Càŋ kwaá njií sâ. Dé mò, merré dé`i bɔ́ nde né mè wulá. Mɔ mè kuú mene, sâ húɔ́m mò nde né lè mbe bi`i doô sagá yilá ndɔ. Mɔ né mân, sâ mè né mé vɔ́gɔ́-temé dé gècên; bí sàmè gàm mè teèn. 18Bí dèn mé vɔ́gɔ́-temé ménâ ndɔ, te mè samé gam bí teèn. 19Mɔ Fehtoò beèh Yeésò né gwaán, sâ toò hên mè ndeè né Timotê ké yoòr bi`i temá njií, te mè ŋgweé nyegé njàgà bi`i sònò seèn, yo taré mè. 20Nuaá mé béh bú né seé hên munó, né lom bú. À munó lom né bí dé gècên. 21Bɔ̀ dé`i nyamé lom né seé bɔɔ̀n, bɔ́ dé Yeésò Kristò táŋ ŋgwéh. 22Dé Timotê, bí né kwàgà seèn yieé, bí né kɔɔ́ ye, à né yeé mè seé bɔɔ́ gam, béh bú seé Njàgà Bagaà bɔɔ́ lom né faá tele bɔ̂ huaán nɔ. 23Kɔ mè ŋgweé ŋagá baá njií mé né felè mò ndɔ, te mè tema njií ye bú ké yoòr bi`i. 24Mè né kɔɔ́ nyegé, ye Fehtoò beèh né mé terreb teèn; sâ toò hên mè mé feh mò, mè ndeè né bí yɔŋ ke ndɔ. 25Mè ye te kènê Èpàfèrodî jɔ̀gɔ̀ nde cuù ké lɔ ye. Né mbeí seê mò, à mè taáb Njàgà Bagaà lie gam yeé kɔɔ́. Bí lé ye bú a, ndé gàm mè teèn; à gam aá mè kèn. Huɔm né dé kènê à cu cu ké lɔ yoòr bi`i. 26Lòù sam, à lé naâ baán, bí lé naá gi`i ŋgweé. À yeé ŋgweé aá ménâ, temé bú lè d`iè cú ndɔ, à né mé tuaá bi`i. 27Mè tueé bí, à lé naâ beén tarê die; le man à kuú yili. Càŋ lé kɔ loóm naâ bú jere kɔɔ́. Dé sâ Càŋ lé kɔ bilí naâ teèn mé jere mò mene, wanɔɔ́ŋ mè sé naâ mé yúlá-temé te mbeî kuú ndɔ. 28Mè bú ké jomo wágácén hên tema njií cuù né te yo taré bí, temé die bí lè, die mè lè ndɔ. 29À baá ké yoòr bi`i ndeê. Mɔ à waà, bí s`iè nyégé bú mé vɔ́gɔ́-temé, bí sie bú mé temé Fehtoò beèh lè mene. Bí wèh kwá bú nùàr beè bi`i. 30Mè tueé bí, à lé naâ cio te seé Kristò ŋgɔɔ́n; ye kɔ nyí gam aá mè sòn bi`i kèn. Le man à kuú yili teèn ndɔ.