text: 1Ŋyunti ŋun bi bí yii tí dāá kɔ́ meela kí nīn cá Italiiyee, ní bi dū Pɔɔl nì bisarkadambi biba ki tīī kijapaai kin bi nìn yíì Juliyusee, u sá usoojakpil dikitil din bi nìn yíì “gɔminakpaan kitilee”. 2Ní ti kɔ́ meela un nyánní Adramiiti ki dàá nīn cá Asii timmu mun kɔkɔ bí tiŋku caŋinee, ní ti yíkì. Aristaaki un sá Maseeduaan Teesaalooniiki tiŋkinee nìn bí ti-cee. 3Kutaa wúntèe ní ti bàn̄ Siidɔn. Kii Juliyusi nín nìn ŋúb́ Pɔɔl tiŋan puee, u pú-u kinyɔkɔ ú cù u-bɔɔbi cee kí nyàabìń tin u yaa lèe. 4Ti dāa yíkì niinee, ní ki dūu dī ki kpàkaǹ Siipil tiŋki kin dimɔɔl māntì ki túee, kun puee kubuŋu nìn pɔ̄ɔ̄ ní ki túŋkiń-ti. 5Ní ti dūtì tiŋku un bí ki nákaǹ Siiliisii nì Paŋfiliiyee, ní ki dūu bàn̄ Miira, Liisii tiŋkin. 6Niin ní usoojakpilee nìn ká meela ubɔ nyánní Aleeksandrii ki cá Italii ní u yāntì ti kɔ́ úǹ. 7Meelee nìn dū iwiin tikpil ki còom̄ soooo soooo nì falaa, ki wāatì ní ki nín bàn̄ ki ŋmāntì nì Kiniidi tiŋki. Kubuŋu nín nìn páb́-ti, taa ŋūǹ kí dī niin kí nīn cá ndanee, ní ti dūu dīń Salmoonee watil pu ki dūu bāań Kreeti caŋin. 8Ti bíī kpàkaǹ nì falaayee, ní ki dūu bàn̄ kitiŋ kin bi yíì Laaseeyee caŋin laakin bi yíì Dibuŋgbammɔntiilee 9Ti nìn cɔ̃om̀ ki yúntì tikpil ali disaŋkindee dāa dūu kpántì mbusu, kun puee Juuda yab nyɔɔboobil wiiŋŋu jítì ní kitiŋ gbanti seeku mun nìn tɔ́obiń. Míǹ puee ní Pɔɔl nìn bí ki kpáafí-bi yii: 10“Ti-yab man wāĺ yii ti-saŋŋu nee dàá cáań-ti diniminaamandi, kun puee meela nì u-nyɔmpuwanti dàá ká falaa tikpil, an yaa yíì gba, timbi ti-ba dàá kpú.” 11Ama usoojakpilee kaa nìn fɔ̃ɔ̃ Pɔɔl nín sòon̄ puee ki kíí, ní ki nìn máká un nìn sá ukpil meelanee nì meeladaan pu. 12Meela sillaŋki gbanti nín kaa ŋān̄ kuseeunee pu, ní binib tikpil nìn là kí yīkì niin, bi yaa ŋūǹ kí bà meela sillaŋki Feeniisi, Kreeti tiŋki kin nìn túliń ŋwìiń jeetilaŋkee, kí kàl̄ niin kuseeu ń jītí. 13Kubuŋu kubɔ nyánní ŋŋaŋgan pú ki kíĺ ki bíī jītí fiii fiii. Niinee ní bi dākafì yii bi dàá ŋmā kí bà laakin bi bàà màkēe, ní ki dáaĺ dikújal din ŋúb́ meela nnyiminee ki cúū kútì, ní ki búntì ki kpākaǹ ki pìlīǹ Kreeti buŋgbandi. 14An kaa yúntì, kpalaayee ní kubuŋkpaaŋŋu kun bi yíì Urakilɔneeyee nyánní Kreeti jooŋŋin ki sīntìń, 15ki dɔ́miń ki yɔ̃oǹ meela. Taa nìn gítī ŋūǹ kí ŋá tiba kí pèefì meela, asee ti nín yāntì ku yɔ̃oǹ-ti ki kpáàā búntèe. 16Ní ti cūtìi jítì kitimbilii kin bí tiŋku kansikinee bi yíì-kì yii Kooda. Nì falaakpaŋkpaan ní ti dāa nín ŋúń ki cúú buŋalimbu bun nìn nòb̄ meelee kitiŋ gbanti caŋin, 17ki dáaliń-bu ki kɔ́ǹ meelan, ní ki dū iŋmii ki bɔ́ob́ ki māntìi tú meela taapu. Bi nín nìn fàŋkí yii tí taa cùú lítí Siirtii bul kpaanceetii puee, ní bi sīntì iŋaabu taapu, ní kubuŋkpaaŋŋuee cáá-ti ki cáā nín cá. 18Ku nín gbíntìi mɔ̄tìi páb́-tee pu, ní kutaa wúntèe bi dū tinyɔmpuwan tiba ki tɔ́ tiŋkun. 19Winta dalee, ní bíǹ bi-ba dū tin bi cáā kpòotī meelee ki tɔ́ nnyimin. 20Iwiin tikpil poonee, taa ti ká ŋwìiń nì iŋmalbijaa, ní kubuŋkpaaŋŋuee gbíntìi jītí iwintil kɔkɔ ki pɔ̄ɔ̄, niinee taa ti dàkafī gba yii ti dàá ŋmátí. 21Ali an yúntì bin nìn kā meelanee kaa jíń tiba. Niinee ní Pɔɔl yúl̀ bi-kansikin ki bí yii: “Ti-yab, ni yaa nìn pílfiǹ-mee, taa bàà yíkìń Kreeti, taa bàà kāntí falaa nì asaluu un bí nee. 22Ama kɔŋkɔnnee m mèé-ni, ní pɔ́ɔǹ ni-ba, kun puee ni-kansikin báà ubɔ kaa làá wɔ̄ŋkì, asee meela baba di dàá bīil̀. 23Kun puee kunyeeu nee, Unimbɔti un yì-mi m nɔ́ɔ́-uee túnní u-tūuŋŋu ŋubɔ m-cee, 24ní ŋu bí-mi yii: 'Pɔɔl, taa fàŋkì! Asee á bà gɔminakpaan nimiin bí sòoǹ a-bɔti. Míǹ puee, Unimbɔti dàá ŋá-si tiŋan kí yàntī bin kɔkɔwoooo kā meelanee ń ŋmátí!' 25An puee, pɔ́ɔm̀maan ni-ba, ti-yab! Kun puee m cáá dimákal Unimbɔti pu, yii u nín lī puee, míǹ ní an dàá ŋá. 26Ama an dàá cáá-ti kí kpàkan̄ kitimbilii kiba kin nnyim māntì ki túee kpaanceetiŋu laaaba ní.” 27An nìn bàn̄ iwiin ŋubɔ kpá saalku nyeeku dalee, ní kubuŋu gbanti gbíntìi cáá-ti ki yìiǹ Meediteeranee tiŋkuu pu. Kunyataasiiuee ní bimeelaŋaalliibi bíī lì yii ti cīkiǹ kitiŋ kiba. 28Ní bi dū tiŋmantikaal ki tɔ́ dimɔɔlin, ní ki ká yii nnyim nyooŋŋu nìn sá meetab mmuŋku nì sala nì biluli, ní ki gítī sútì fiiiyee, ki tí dūu tɔ́ mpɔm, ní ki tí ká yii nnyim nyooŋŋu sá meetab mmuŋku nì binii. 29Niinee ní bi kíǹ ki fàŋkí yii ti-meelau nee ń taa ŋée kí cùú yā ataŋkpee, míǹ puee ní bi dū akújal anaa ki tɔ́ boon án nin ŋúb́ meela, ní ki kíǹ ki kā ki pòontí yii kutaa ń wúntí. 30Bimeelaŋaalliibi nìn nyàab̀ kí nyā meelanee, ní bi gíiǹ buŋalimbu bun nìn nòb̄ meelee ki tɔ́ nnyimin, ní ki mɔ́ntí yii bíǹ bàà là kí cáá akújal aba kí cáá kúĺ nyɔkɔpu mun ní. 31Ní Pɔɔl bí usoojakpilee nì u-soojab yii: “Binib nee yaa kaa kāl̀ meelan soooo, naa làá ŋmátí!” 32Niinee ní soojab gíí iŋmii in nòb̄ buŋalimbuee ki tīl̀, ní bu gbíntì nnyimin. 33An kíǹ fiii kutaa ń wúntée, ní Pɔɔl mēē bi-kɔkɔ bí dāá jī tijin, ní ki bí-bi yii: “Iwiin ŋubɔ kpá saalku sèé nee ni nín kā kaa jīǹ tibee. 34Míǹ puee, m gbàam̄-ni, ní jīmaan tijin, kun puee tijin bɔti páb́ ki tīī ni-maŋfal. Di sá yii ni-kansikin báà ubɔ yikpiliku kaa làá wāŋkì.” 35U lī míǹ ki dɔ́òyee, ní ki yɔ̃oǹ kpɔnɔ ki jáam̀ Unimbɔti tijin gbanti pu bi-kɔkɔ nimiin, ní ki gífì kpɔnɔ ki kíĺ ki bíī ŋmɔ́ò. 36Niinee ní báà ŋma ká kunyannyaau, ki kíĺ ki bíī ŋmɔ́ò. 37Timbi bin kɔkɔ nìn kā meelanee nìn sá binib kulaafaau nì imuŋku ita nì saalaa nì biluu. 38Bi jíń ki bál̀ee, ki là yii meela ń taa nín̄ gítī nyìm̀ kí nīn bí fúkúfukuee, ní bi dū ŋkpɔnɔyim ki dūu tɔ́ nnyimin. 39Kutaa wúntèe, bimeelaŋaalliibi kaa béè kitiŋ gbanti, ama ní ki ká dibunlɔkɔl diba, digbandi sá dibul ŋma, ní bi bí yii, bi yaa ŋūǹ kí bàà ŋàal̀ meela kí cùnnì niin. 40Niinee ní bi cúú iŋmii ki cúū bútì, ní akújalee gbíntì nnyimin, ní bi cúú ŋŋmii ki cúū kútì tiwan tin kpòotī meelee, ní ki dū ŋŋaabu ŋun yíì kubuŋuee ki dūu ŋá meela nyɔkɔpu kubuŋu ń nīn téekí meela. Kubuŋu bíī téekí meelee, ní bi dūu dī tiŋku gbandi watil pú. 41Niinee ní meela cūtìi sàl̄ dibukpaandi diba kansikin ki gbíntì niin, ní u-nyɔkɔpu múĺ dibulin, kaa ti lèekī, ní tinyiŋgban dɔ́miń ki fáá ki wīī boon. 42Niinee ní soojab bàà là kí kpò bisarkadambi, yii bí taa ŋée kí wɔ̄ŋkì nnyim kí nyā kí sāǹ kí kátí. 43Ama usoojakpilee là kí fīī Pɔɔlee, ní ki yíì, yii bí taa ŋá míǹ, ní ki bí yii bin ŋūǹ nnyimee ń péé kí yùkū kí tìin̄ kí wɔ̄ŋkì kí nīn cá dibuŋgbandi, 44ní bin kíǹee ń nīn cáá idɔ àá ameelakati kí nīn wɔ́ŋkí ki pá bi-boon. Míǹ ní ti ŋá, ní ti-kɔkɔ nyáń dibuŋgbandi nì alaafiya.


c: text/html

text: 1Nà kìi nɛ̀mu vè nàí ná dè nyàŋgè nyɔɔ́ò nà tuwà nɔidè miu. Nà dè wòlù na dè naà sŏ, na dè jààsɛŋ de kúlà sɛlɛ tààin dí tìtíì ŋwùnù é dè nau fun jìnù. 2Na nyàŋgéè sɛlɛ̀ wolo mùnɛ̀ nyɔkɔin tunyɛ nɛ̀ mùndí na jújú kàí sɛlɛ̀ wolo mùnɛ̀ tùdúì wó jì è. 3Na kòóè nɛ̀ na kání tunyɛ́ì jòò e sɛlɛ̀ wolo naà mùnɛ̀ jɛ́ kase ka wúlé kamu. Ŋwɔnɔ̀ kase dòò wò wò dè ve na nɛ̀lɛ siíìn ei seele, ŋwɔnɔ̀ è jì ve na jeíì mùnɛ̀ kan. Nà na nyàŋgéì funai nyàŋgè ya tàode wɔ̀lɔ́ nù é dè naà de kala sɛ̀lɛ̀ bu. 4Wòlúò wó dè kanu sanù na kɔdéè dè, nà wo lɛkwaíì eodè gbì ya woya, nà nɛ̀ nǎ wo màyɛ ni. Nà tuwà nɔidè wo sàwo ni wòíì eu! Wòlúò wó dè na gbàlɛ́ì kumànù wo sŏ wòíì è De Kewu Ŋgàláà nɔidè bùlù ya. 5Na tàodéè ná dè e nɛ̀nù tàodéè wɔ̀lɔ́ nù è dè nɔɔ̀ kului nu nɛ saja. Nà na bulùì jɔ̀ndù jɔ̀ndù tùwà ya wúlú seli sànyáà ŋwùnù. 6Nà saó wòlúò wou wòì wòó jídè gbǐn nɛ, na java wò ŋwɔnɔ̀ wòó nà faàn mɛnàì. 7Mì biò nà, nà kálí kulu è sìɤàìnù nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ jì jèè. Nà sà ya kùla nɛ̀ nyɔɔ́ɔ̀ ka kulu kálí wɔ sìɤàì wɔ gbàlɛ́ì jàde tuwànù e nyàŋgè bulu kàí fɔ́ɔ́n. Wɔ̀ ka kulu kálí wɔ tuwà níì jàdè. 8Dɔɔ ŋwùnù nà pɛ́ nà yá kulu kálí. Nà nyàŋgè na kulúì de kan nà kálí kulu èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ ji sànyáà è dàì ya. 9Mì biò nà, nàa sŏàì yii nyɛlɛ nù dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve Ŋgàla wɔ̌ sɛlɛ̀ nù seli e kàn nà. Sɛlɛ nu seli nyɔɔ́ɔ̀ dè ve ji jìnù wɔ̀ wɔ bulùì nyàŋgè nɛ̀ ya wɔ̀ jì. 10Mì biò nà, nà kùlà nɛ̀mu kulu dè è kàn Ŋgàla wɔ kèlì nyɔɔ́ò wó bidí kèlì Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ ŋwùnù. Jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ wó bidí wo siin kamàì wò kálidí kulu. 11À sì è naà à nɛ̀ wo kulu de tili tilìì dè èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ wó dedí mànɔwɔ sanù wòì dí Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ bu wolo. Nà dí sɛlɛ̀ èì nyìnì ya e kàn jɛ́ Joò kálidí kulu. Ŋwɔnɔ̀ nà sì è e wúlú kwalaíì jɛ́ Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ kanaidí Joò wɔ de kìi lɛ́ì gbǐn dè sɔìn sɔìn wɔ tù è wɔ̀ jɔ̀ɔ̀. Ŋwɔnɔ̀ nà sì jɛ́ Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ ka wòlu jààsɛŋ bàlà, wɔ nɛ̀ wòlìì sɛlɛ kàí. 12Mì biò nà, sɛlɛ̀ gbǐn nù na jì kɔ̀lì nà dè má bala júwànù. Nàa bìlì jìjàìndéè eu, nàa bìlì tàode eu kpedeó na kève lɛ sún gbǐn eu bìlì. Nà tan nɔɔ̀, "Òòyi." nà ŋwuni má è. Nà nɛ̀ nɔɔ̀, "Kpede." è dè má nàì ŋwuni. Nà nɛ̀ má dɔ̀ɔ̀ Ŋgàla wɔ̌ sɛlɛ̀ nù seli e kàn nà. 13Na sún nà dè sɛlɛ kewu kewu nù. È ŋwùwà ve wɔ sɔ̀ Ŋgàla. Wòlù sún dè na tidì wɔ kulu de tili tilìì dè nì. È ŋwùwà ve wɔ́ fa Ŋgàla wɔi kaaje saàì doyoi. 14Wòlu sún dè na tidì wɔ dè kèdè yɛ̀? È ŋwùwà ve wɔ jíví Jisɛ̀ wɔ sìŋgbéè wúlú nyɔɔ́ò wo sɔ̀ Ŋgàla wɔu jìjà, wo kwali wɔ̀ wúlú kponu Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ nyɛlɛ́ɛ̀ nù. 15Wò funà má Jisɛ̀ wɔu faàn Ŋgàla sɔ wòi wɔ̀lɔ́ bawo ve kèdè wòlúɔ̀. Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ nɛ̀ ve è kèdè wòlúɔ̀ bì jainù ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ te ve wɔ sɛlɛ siìn gbǐn nu tǔn dɔ̀ɔ̀ wɔ̀ dí è nɛ̀ ya. 16Dɔɔ ŋwùnù nà kaja na sɛlɛ siíìn yiì sǐn ku, nà sɔ̀ Ŋgàla yii ŋwùnù. Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve na bawo. Telembo nyɔ̀ɔ̀ wɔ Ŋgàla sɔ wòíì de kewu kewùì dè dí tìti. 17Ìlaijà dedí nɔɔ̀ mùnɛ̀ jɛ́ á dè. Wɔ̀ sɔ̀dí Ŋgàla bulu kàí fɔ́ɔ́n wɔ̀lɔ́ ní gbǐn e jàvà. Ŋwɔnɔ̀ è nɛdí tèì taàn tikpɛ ní gbǐn èì dí jàvà. 18Dɔ̀ɔ̀ wɔi jèdè wɔ́ sɔ̀dí Ŋgàla mùndí níì é jàvàdí gbàlɛ́ì gbǐn nyàŋgè e to kwai. 19Mì biò nà, na sún gbǐn kɔlɛn dɛ̀ɛ̀ wolo má ŋgàma sɛlɛ siyáà bu, wɔ̀ bàdéè dɛ̀ɛ̀ nɛ̀ì wɔ jì jèè, 20wòi wɔ̀lɔ́ díwòò sìɤàì na wúlú nù: Wɔ̀lɔ́ nyɔɔ́ɔ̀ gbǐn wɔ́ nɛ̀ ve è sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔɔ́ɔ̀ wɔ wolo sɛlɛ siìn nɛ̀ sɛ̀lɛ́ɛ̀ èì, wɔ ŋwànì ŋgàma sɛlɛ̀ siyáà bu, kɛní wɔ̀ sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔɔ dɔ̀ɔ̀ wɔ nyináà falan jɔ̀ɔ̀ sa ya. Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ má e nyɔɔ́ɔ̀ nyìnì ve sɛlɛ siin tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ nù tǔn te sɛ̀lɛ̀.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Ene tṍó e a beè dú dee bò séi pá Júù, Jíìzọ̀s géè gboó kyãà téní bàlà ól kĩ e ba è fó lẹ́lẹ̀ nu e a belí kpá kyàlà. Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó vaggi kum lọl ló vaá kàm súú taa, boo bée kọ tá kói beè tává ló. 2Tṍó e pá Fárèsì moníva, bà gboó kọ́ nè Jíìzọ̀s kọ, “Ni ẹb, mè gbò e bà ólò nyoonéni nvée gé náá nu e bẹẹ Log kọ é gá naa dee bò séi.” 3Jíìzọ̀s beè gboó aalá nèva kọ, “É kọ ò gáà beè bugii nu e Méné Dévìd beè naa, tṍó e tá kói tá ló pá a gbò nè ẹ̀ẹ̀? 4A beè bã tọ Bàrì vaá ẹlẹ nè pá a gbò à dé fétúlú e ba è nè Bàrì, e bẹẹ Log náa è nèva dee kọ bà á dè--áá gbò vààla gyọ́ọ ní e Log kọ bà é láá dè e. 5Sẹ̀ be gé ò gáà bugii Log Mózìs kọ gbò vààla gyọ́ọ íe tóm e bà ólò sí gbẹá Tọ Káí kọ̀láá dee bò séi, vaá naa kọ bà gbáálá log e a beè sẹlẹ deeá naamá dee bò séi, sõò mè log náa sííáva? 6Nda gé náa kọ ó nyimai kọ nen e a el Tọ Káí di kĩí. 7Be o beè nyimai mon bel Bàrì e a kọ́, ʽGe kọ ó iei sàn nyíe ló nen ní e a biím̄ é, mè níì ge tú nom vaamá gyọ́ọ nèm̄ nì,’nóo gá è dọ kẽ bẽgei bel nen e bè náa dọ log. 8Boo bée kọ nda, Sã́áná Nen, ní e m gé lẹẹlà bel ló dee bò séi é.” 9Jíìzọ̀s aa kĩé má sĩ́ ene kà tọ Bàrì pá Júù, 10kĩ e ene kà gbálà e ene kà báe beè ú táé ló beè dì. Sìgà nen beè di kĩé e bà géè gbĩ́ nu e bà gá élá boo siimà log Jíìzọ̀s. Boo bée vó, ba è gboó bĩináe kọ, “É kọ bẹẹ Log nè dee kọ bà á bó nen dee bò séi?” 11Jíìzọ̀s à bĩináva kọ, “Mée e a dìí zẹ̀ẹ̀ e a íe t̀ẽènè kà naanà ból vaá à dọ bànà dee bò séi ní e a é aa ló gbẹẹ́ m é? 12Sõò nen bọọ èl naanà ból! Boo bée vó, à lelà kọ é nvèè bá nè nen dee bò séi.” 13Tṍóá, a beè gboó kọ́ nè gbálà e báe beè ú táé lóá kọ, “Nììnà báni.” Vaá tṍó e a niinà, kà à gboó kpáá bã m vaá belí na kà báá. 14Pá Fárèsì e a beè di kĩé beè gboó àà tọ Bàrìa àà gé bilá ló bé e bà é náa láá fẹ́ Jíìzọ̀s. 15Tṍó e Jíìzọ̀s dã́ nu e bà gé noo nyòòmàe, a è gboó aa kĩé àà. Sõò gbele tõ̀ò gbò beè bììàé nvée, vaá tṍó e a ni bó gbò zọ̀ ló e a dìvá gbàà lọ̀l, 16à gboó ãanéva kọ bà á gá kọ́ nè tọ́ọ̀ nen. 17A beè naa níí kọ bé nu e nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Aizáíà beè kọ́ ḿmá, kọ: 18“Neenii nà nen tóm e m beè sài, nen e m vulè, vaá à leemám̄. M̀ é tú nà nyómá tẹlẹ̀é boo, vaá à é vee nà lé bèèla nè dénè nen. 19Náa é vúlí kpã́ à bè ge zọ̀ nen kaná, náa é gbẹ́á boo èèlè elí mon boo. 20Náa é búni víl e a vẹgà lọl dẽe áá tóm, à bè ge gimè káa káà sã́ lọl dẽe. Náa é sẹẹà dọ̀ tṍó e lé bèèla é dọ́ bàlà kẽ, 21vaá boo ẹlẹ ní e ból dẽe sĩ́ dénè nen é dẹẹà e.” 22Sìgà gbò beè gboó tú ene kà gbálà e zọ dìé m, vaá náa mon nu à bè ge láá ló bel, dómá ló Jíìzọ̀s. Jíìzọ̀s beè gboó bó gbálàa, naa ní e a láá ló bel vaá mòn nu. 23À gboó bọọ ló dénè nen, naa ní e bà bĩ́íná kọ, “É kọ náa é dú kọ ẹlẹí níé Nvín Dévìd e?” 24Tṍó e pá Fárèsì dã́ naa vó, bà gboó aalá kọ, “Pọ́lọ́ Nyómá, e a kọlá Biẹ́lzìbọ̀l, e a gé bẹl dénè zọ, ní e a née kpóó e a kpómá zọ lọl m gbò nen é.” 25Jíìzọ̀s beè nyimá ba bùlà vaá gboó kọ́ nèva kọ, “Kọ̀láá kà kpá dó e a pooà vaá bea ólò gimí, vaá bon à bè tọ e a poòà ólò làgàlà. 26Be Sétàn kpó Sétàn lọl m nen, à náa kọ a lẹ̀ẹ̀là bel pooà vaá bea. Vaá be vó, à é gboó náà và vaá a lẹ̀ẹ̀là bel é bĩ́ é? 27Be ò kọ́ì kọ Biẹ́lzìbọ̀l ní e a nè kpóó e m kpómà zọ lọl m nen é, kpóó mée ní e pá boólo nen kpómá zọ lọl m nen é? Baala ní e a é bééla boólo bel é! 28Sõò be à dú gé kọ Nyómá Káí Bàrì ní e m kpómà zọ lọl m nen é, o nyímai kọ lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì a ínaí ló. 29“Tọ́ọ̀ nen náa é láá bã tọ nen gyãà tú a gyọ́ e bè náa é zẹ́ẹ́ bọvíe bé e a kálá gboó kọ̀ọ̀la a tọ. 30“Nen e bè náa zọ́m̄ dù gé bém̄, vaá nen e bè náa zọ́m̄ bõonè ló gé lagẹlẹ. 31Boo bée vó m̀ kọ́ nèi kọ Bàrì é láá ia ló kọ̀láá kà pọ́lọ́ e nen sí, nè kọ̀láá kà pọ́lọ́ bel e bà ló. Sõò kọ̀láá nen e a on Nyómá Káí, Bàrì náa é ia ló nèe. 32Bàrì é ia ló nè nen e a on nda, Sã́áná Nen, sõò nen e a on Nyómá Káí, Bàrì náa é ia ló nèe lee, lọl na kà bàlà booí tẹlẹ dõòna kà bàlà boo e a gé dú. 33“Pálá pálá ló té ólò mumí lé ból súú, sõò té e kom di ló ólò mumí pọ́lọ́ ból súú. È nyímà ló té tení dú ló ból súú e a múmí. 34Boolo pá nvín kpí bom! Lé bel náa é láá àài gã́ boo tṍó e o dúi pọ́lọ́, boo bée kọ bel e a aa gã́ nen ní e a zógè nu e a dìé bùlà e. 35Lé nen ólò ló lé bel lọl m bùlà e a dú lé, sõò pọ́lọ́ nen ólò ló pọ́lọ́ bel lọl m bùlà e a dú pọ́lọ́. 36“Palà ge nyimai kọ, tṍó e a é íná dee bèèlà bel, mè nen é áálá bel boo kọ̀láá kà bel e a è dọ kẽ ààé gã́. 37Boo bée kọ bel e a ààní gã́ ní e bà é élá boo leevèni bel à bè ge bẽgèni bel é.” 38Sìgà gbò nóòmà Log nè pá Fárèsì beè dú ló Jíìzọ̀s kọ, “Nen Dò Bá, zẹẹ́ sí ene kà tóm dù̃ùnè e beele é monmà dẽe.” 39Jíìzọ̀s à gboó aalá nèva kọ, “Gbò pọ́lọ́ e bà di deeí, e bà lọl togó kè kẽ Bàrì, gbĩ́ ge zẹ́ẹ́ mònmà dẽe tóm dù̃ùnè! Sõò bà náa é monmà dẽe tọ́ọ̀ kà tóm dù̃ùnè maaná lọl ló íb ní e a beè naá ló nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Jónàa. 40Taa bílá zìlà dee e Jónà beè tõ̀òma gbàà pọ̀b gyã́à ní e nda, Sã́áná Nen, é tõ̀òmànà gé m kunu kẽ é. 41“Dee e Bàrì é béélá bel ló gbò nen, pá Nínàvà é aa kẽ vaá bẽgè bel gbò e bà di deeí. Boo bée kọ baala beè ọgá ló ba pọ́lọ́ tṍó e Jónà ló bel Bàrì nèva, vaá mè nen e a el Jónà di kĩí! 42Dee e Bàrì é béélá bel ló gbò nen, ńnváá e a beè dú Méné Síbà é aa kẽ vaá bẽgè bel gbò e bà di deeí. Boo bée kọ kpã́á kĩ e a beè àà vaá gé pãane tṍ ló mon bel nyìmà nu e a aa gã́ Méné Sólomọ̀n, vaá mè nen e a el Sólomọ̀n di kĩí! 43“Tṍó e zọ ni tení aa m nen, à ólò kẹgili boo kã́á kãà kẽ e a gé gbĩ́ kĩ e a é tõo bó séi. Tṍó e bè náa é mon, 44à é gboó kọ, ʻM̀ é ooà má sĩ́ kĩ e a beè dú nà tọ vaá bà kpóm̄ lọlá.’Tṍó e a iná kĩé, à gboó mòn kọ ba è kpalí kè tọá õ̀ònà, sõò tọ́ọ̀ nen á gé m. 45À é gboó àà gé kolí dõòna kà àlàbà kà zọ, e bà dú pọ́lọ́ èl ẹlẹ, e bà é gboó gbá bã m nená. Di tõ̀ò nená é gboó bẽe el túá bólá. Níí íb nu e a é nááá ló gbò pọ́lọ́ e bà di deeí é.” 46Jíìzọ̀s beè dì e a gé ló bel nè gbò nen boo tṍó e a kà nè pá a vígà pá gbálà dú. Bà gboó elá ke dẹi bĩiná kọ bà gá è loè bel neèe. (( 47Ene nen e a di kĩé à gboó kọ́ nèe kọ, “O kà nè pá o vígà di élá ke dẹi e bà gé gbĩ́ gè ló bel nèni.”)) 48Sõò Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Mée ní e a dú nà kà e, vaá bà mée ní e bà dú pá nà vígà e?” 49À gboó dò bá gbò e bà ólò nyoonée nvée nèva, kọ, “Neenii gbò e bà dú nà kà nè pá nà vígài! 50Boo bée kọ kọ̀láá nen e a náa bùlà nà Tẹ̀ e a di káála ní e a dú nà vígà pá gbálà nè nà vígà pá bia nè nà kà e.”


text: 1Tibɔti tin m dàá sòoǹee sá ibaamɔn ní: di sá yii unil un là kí nīn kpòotī Kriisitoo nikitilee lēē ditummɔntiil. 2An máaǹ bí taa ká un kpòotī Kriisitoo nikitilee pu tikpitil tiba. Ú nīn cáá unimpubaanti, kí ŋúb́ u-ba, kí nīn cáá iciin, kí nīn sá unimɔnti, kí nīn fòol̄ binicambi, kí nīn ŋūǹ ki dàkà binib Unimbɔti bɔti. 3Ú taa nín̄ sá udanyɔl nì kìlkil niliu, ama ú nīn sá unil un mɔ̄ee, kí taa nín̄ cáá kunikpɔŋkpɔkɔu kí taa nín̄ néeń animil tikpil. 4U máaǹ kí ŋmā kí kpòotī u-ba dicaŋku tiŋan, kí yàntī u-biyaamu ń nīn tɔ́-u ki cáá tibulcin, 5kun puee unil yaa kaa ŋūǹ kí kpòotī u-ba dicaŋku tiŋanee, mana ní u dàá ŋmā kí kpòotī Unimbɔti nikitil? 6Udaan ń taa nín̄ sá un fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí mpɔmee, an yaa sá fam, u dù kí ŋá dilambil, ní kí kɔ́ Unimbɔti bɔtin kii Sitaan nín kɔ́ puee. 7Bin kaa nɔ́ɔ́ Unimbɔtee mun máaǹ kí nīn nyí udaan pu yii u sá unimɔnti, an nín dàá ŋá pu bí taa nín̄ kpèé-u fam, ú taa láā jēetí Sitaan talintinee. 8Míǹ mbaantiimin, bin tútuǹ Kriisitoo nikitil kansikin ditundee máaǹ kí nīn cáá mbimbimɔntiim, kí taa nín̄ bí mili mili, kí taa nín̄ gbéè ndaam, kí taa dī isaŋkpiti pu kí nyàab̀ animil. 9Bi máaǹ kí nīn ŋúb́ Unimbɔti saŋŋu ŋun nìn bí dibalin u nyántì ki dàkā-tee nì dipɔɔbaantiil. 10Kí wàatī bí lēē-bee, bí cɔ̄ŋkì kí kpèè bi-bimbim nín bí puee, bi yaa kaa ká bi-pu tibee, ní bí ŋmā kí nīn sá bin tútuǹ Kriisitoo nikitil kansikin ditundee. 11Míǹ mbaantiim, binimpoobi mun máaǹ kí nīn cáá mbimbimɔntiim, kí taa nín̄ sòoǹ ki bíiĺ binib, kí nīn ŋúb́ bi-ba, kí nīn bí deedee tikɔkɔ nì tikɔkɔ poon. 12Bin tútuǹ Kriisitoo nikitil kansikin ditundee máaǹ kí nīn cáá unimpu ubɔ ubɔ, ní kí ŋmā kí kpòotī bi-biyaamu nì bi-dicaŋŋi mmɔntiimin. 13Bi yaa tūǹ bi-tuuŋŋi mmɔntiiminee, binib tɔ́-bi ní, ní bi sòoǹ Yeesu Kriisitoo bɔti, kaa gùgufī kpataaa. 14M dá láá ŋmàn̄-si takalda nee ki máká yii an kaa làá ti yúntí m dàá dāan̄ a-cee. 15M yaa kaa tí ŋúń ki dɔ́miń malaayaaa, takalda nee ŋūǹ kí tūtuǹ-si á béé a nín máaǹ kí nīn bí min Unimbɔti dicaŋku poonee, an dàkà yii Unimbɔti un kaa kúùyee nikitil din sá kii jaantalku ki tíkí ibaamɔnee. 16Tiŋman, dinimbɔtinool bɔti tin nìn bí dibalin Unimbɔti nyántì ki dàkā-tee sá tiwaŋkpaandi ní! Yeesu kpántì unil ní ki dɔ́miń ti-cee, Unimbɔti Fām dàkā yii u sá deedeedaan, Unimbɔti tūuni ká-u. Bi sòon̄ u-pu atimbun kɔkɔn, kitiŋ pu nib fɔ̃ɔ̃-u ki kíí ní Unimbɔti yɔ̃oǹ-u ki jɔ́m̀ yilpu tinyool laŋki.


text: 1Ene dee, boo taa tóm fèèbe, tṍó e bà ólò tãàgà ló Bàrì, Pítà nè Jọ́ọ̀n géè sí boo be Tọ Káí. 2Ene kà gbálà e a è gbẹ́a kọ̀và lọl tã́gíní dee e a è mèà beè di ĩ́ì tẽ́ kpàn ene kà gbàn sĩ́ e bà kolíe “Kà Lé Gbàn Sĩ́” e a téní bã boo be Tọ Káíá. Bà ólò dàlàe sẹlẹ kpàn gbàn sĩ́á kọ̀láá deeí kọ á olòó bàn kpègè bá gbò e a ge téní kĩé bã boo be Tọ Káíá. 3Tṍó e a mon Pítà nè Jọ́ọ̀n e bà gé tení bã boo beá, a beè gboó bànva kọ, “Dõonii nu nem̄i.” 4Bà gboó gọ̀líé ló ẹ̀b vaá Pítà à gboó kọ́ nèe kọ, “Ẹ̀b beele!” 5A beè gboó ẹ̀bva vaá ié bùlà kọ à íe nu e bà é neèe. 6Pítà à gboó kpáá lóna gé bel nèe kọ, “Ním̄ íè tọ́ọ̀ kà kpègè, sõò nu e m íè ní e m é neni é: Boo bée Jíìzọ̀s Kráìst, nen Názàrẹ̀t, aa boo vaá ò kyãà!” 7À gboó siíe bá ló bá lè vaá dàlàe ele èla. T̃ẽ̀ènè tṍóá kà è gboó bãe m zivè kà kpóó tọ vaá aga ló, 8naa ní e a gboó pẹẹgi vaá dàlà togó kyãà beeá ló kĩé. À gboó zọ̀va bã boo be Tọ Káíá vaá kyãà pẹẹgi vaá lèèlà Bàrì. 9Gbò e ba è di boo be Tọ Káíá beè gboó mònie e a gé kyãà vaá lèèlà Bàrì, 10vaá boo tṍó e bà moníe vaá nyimáe ló kọ níá gbálà e a beè olòó ĩ́ì tẽ́ kpàn gbàn sĩ́ e a téní bã boo be Tọ Káíá vaá olòó bàn nuá, nu e a lẹẹàé lóí beè gboó palà ge bọọvá ló. 11Boo tṍó e gbálàa è di di élá ló Pítà nè Jọ́ọ̀n gbẹa ene kà ke kọ̀ọ̀lọ̀ e a di ló Tọ Káíá e bà kólíe “Ke Kọ̀ọ̀lọ̀ Sólomọ̀n,” dénè gbòa beè gboó kõ̀òà dù gé bṍónáva ló gbẹa kĩé vaá à gboó palà ge bọọvá ló. 12Tṍó e Pítà mon gbòa, à gboó bĩináva kọ: “Boolo, pá Ízràẹ̀l, éé ní e a kọ́ nuí á bọọí ló é, vaá éé ní e a kọ́ ó gọ̀lií ló ẹ̀vii é? Ò íèì bùlà kọ beéle kói à bè beéle lé lab dògò ní e a naa kọ gbálài á aa boo kyãà e? 13Bàrì Ébràhàm nè Áízèk nè Jékọ̀b, e a náámá Bàrì bẹẹ gbò nómá tẹ̀, à náa kọ a gyóòlo, Jíìzọ̀s, á tú ka. Sõò boolo beè teníé ló nveenii bá bọọ gbò nen togó, vaá ò amaié sàn gbẹa kè sĩ́ Páílẹ̀t bãànà boo tṍó e a è gbĩ́ gè sọ̀e bá kọ á kìl. 14O è amài sàn Jíìzọ̀s, nen e a di káí vaá à tõo lèlà, vaá bànii Páílẹ̀t kọ á sọ̀ bá nen e a fẹ́ nen, tãá e a sọ bá Jíìzọ̀s. 15O beè gboó fẹ́i nen e a ólò nè dùm gbò nen, sõò Bàrì kẽeée lọl ke mà ú, e beele beè mònmà dẽe. 16Kói e a dú ló bée Jíìzọ̀s ní e a náa kọ gbálà kọ̀và e o monììe vaá nyimaíe lóí á láá aa boo kyãà e. Ge kọ beele dẹlẹ̀ nyíe boo Jíìzọ̀s ní e a náa kọ gbálài á ié bóa, e dénè bọ̀ì monmàì dẽeí é. 17“Vaá kátogóí, e pá nà vígà, nda nyímà kọ nu e bọọ gbò tule nè bọ̀ì beè naanii Jíìzọ̀sa, mè nóo beè nyimai. 18Níí sĩ́ deè e Bàrì géè mmè mon bel e a beè kọ́ tenmá gã́ dénè gbò kọ́ bùlà Bàrì kpã́á gbááá, kọ Méné e Bàrì Sa é mon tãàgà. 19Boo bée vóá, ọgai ló bọọ pọ́lọ́ vaá ò kiiaí kẽ gé nyoonei nvée Bàrì, kọ bé a ia ló bọọ pọ́lọ́ nèi, 20vaá Dõò náa kọ ó ieí tṍó bò séi m bọọ nyómá, vaá lẹ̀ẹ̀là Jíìzọ̀s e a dú Méné e Bàrì Sa mái. 21Jíìzọ̀s é íè ge di káála dọ̀ tṍó e Bàrì é náa kọ kọ̀láá nu á dú ãa. Níá bé e Bàrì beè kọ́ naa tenmá gã́ gbò kọ́ bùlà Bàrì e ba di káí naa, tã́gíní kpã́á gbáá é. 22Boo bée kọ Mózìs beè kọ: ʽDõò, e a dú bọọ Bàrì, é lẹẹlà ene nen kọ́ bùlà Bàrì e a é belí nda mái. À é dú nen e a aa zẹ̀ẹ̀ boolo. Gbanííe tṍ ló vaá ò náanii kọ̀láá nu e a kọ́ nèi. 23Nen e bè náa náa nu e nen kọ́ bùlà Bàrìa kọ́ nèe, náa é di zẹ̀ẹ̀ gbò nvín Bàrì, vaá kyọa sĩ́ é dọe boo.’ 24“Vaá dénè na gbò kọ́ bùlà Bàrì e ba è dìa, lọl ló Sámùẹ̀l tẹlẹ ló dénè na gbò e ba è dúe nvéeá beè kọná gé gbò nu e a gé lẹẹà m gbò deeí. 25Boolo ní e o íèì gbò nu e Bàrì beè zìgà tenmá gã́ gbò kọ́ bùlà Bàrì nè zíl gbaa ló e Bàrì beè zílá nè bọọ gbò nómá tẹ̀, tṍó e a kọ́ nè Ébràhàm kọ: ʻM̀ é tã́ánè dee bá dénè gbò nen e a di boo kunu kẽí tení aá ló nen e a é mèà aa m o kúúlí.’ 26Vóá à naa, Bàrì beè sà vaá zẹẹ́ lẹ̀ẹ̀là a gyóòlo, Jíìzọ̀s, má boolo, kọ á tã́ánèi dee bá m ge kììlaí kẽ lọl ló bọọ pọ́lọ́.”


text:
- Orúkọ ará Ṣáínà kan nìyí; orúkọ ìdílé ni Deng.
Deng Xiaoping (pípè: [tə̂ŋ ɕjɑ̀ʊ̯pʰǐŋ] ( gbígbọ́); 22 August 1904 – 19 February 1997) je oloselu, babaalu, aserojinle ati diplomati ara Saina.[1] Gege bi asiwaju Egbe Komunisti ile Saina, Deng je alatunda to siwaju Saina lati sunmo okowo oja. Botilejepe Deng ko ni aga gege bi olori orile-ede, olori ijoba tabi Akowe Agba Egbe Komunisti ile Saina (to je ipo gigajulo ni Saina Onikomunisti), sibesibe o sise bi asiwaju pataki Orileolominira awon Ara saina lati 1978 titi de 1992.


text: 1Nnabiyaamu, m nín dɔ́miń ni-ceeyee maa ŋúń ki sòon̄ nì ni kii m nín sòoǹ bin cáá Unimbɔti Fāmee puee, ama m sòon̄ nì ni kii binib bin dī duulnyee ní, kii bin sá mbiyaapɔmu Kriisitoo saŋŋu poonee. 2An puee m tīī-ni nnaabiim, an kaa sá tijin tin pɔ̄ɔ̄ naa ŋūǹee; ali gba ki dāa sāā nìn díǹee, naa ŋūǹ tin pɔ̄ɔ̄yee, 3kun puee ni dáá bí kii duulnya nib nín bí puee ní. Di sá ŋyunti ŋun ní ipoompoon nì kunikpɔŋkpɔkɔu dáá bí ni-kansikinee, an dàkà yii ni sá duulnya yab dee ki ŋáań min fáatì ni-wuntee. 4Ni-kansikin biba lì yii bíǹ sá Pɔɔl yab ní, ní biba mun lì yii bíǹ sá Apooloosi yab, naa bíī ŋáań kii duulnya nib nín ŋáań puee deeee? 5Ŋma di sá Apooloosi? Ní ŋma di sá Pɔɔl ní? Ti sá Unimbɔti tɔntɔnliibi bin pu ni dī ki fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kííyee ní. Unimbɔti di yākatì min sá tí ŋée ki tīī-ti. 6Man búĺ ní Apooloosi yāaǹ nnyim, ní Unimbɔti yāntì an nyáń ki wíiǹ. 7An puee, an kaa sá un búĺee di sá tiba, kaa tí sá un yāaǹ nnyimee di tí sá tiba, ama Unimbɔti un yāntì an nyáń ki wíiǹee baba di sá tiba. 8Un búĺee nì un yāaǹ nnyimee ŋmà ní, Unimbɔti dāa pà-bi bi-tundi din bi túńee nín máaǹ puee ní. 9Kun puee ti nì Unimbɔti di pēēki tūǹ ditundi. Nimbi di sá u-saaku, ní ki sá u-diiku. 10Diyimɔɔl din Unimbɔti pú-mi ḿ nīn sá udimakpaan un cáá iciinee puee, m bíl̀ kudiiyee nyeel ní ubɔ ń dāá mā kí tɔ́kɔń, ama báà ŋma ń nín béé u nín dàá mā kí cáá puee. 11Di sá ubɔ kaa ti ŋūǹ kí cɔ́oń kudipɔŋu asee kun bi péēcɔ́oǹ ki bíl̀ee, an di sá Yeesu Kriisitoo. 12Biba dàá dū sindaariya ní kí mā, ní biba ń dū animil kúti kí mā, ní biba ń dū ataŋkpee ŋin jìl̀ee kí mā, ama biba mun dàá dū idɔ, biba ń dū ikpaŋkpaan, biba ń dū timool kí dūú mā. 13Un yaa dū kun ní ki máń kudiiyee, daliŋkin Unimbɔti dàá sòoǹ binib bɔtee, yaadal ní báà ŋma tuuŋŋi dāa nyēēmpaampiin pu. Di sá bi dàá dāá dū báà ŋma tuuŋŋi ní kí ŋá ŋŋmin. Ŋŋmi ní bi dàá dūú cɔ̄ŋkì báà ŋma tundi kí béé di nín sá diŋyee. 14Sii un di yaa dū kun ní ki máń kudiiyee ní ŋŋmi kaa wùn̄ee dàá dāá fɔ̃ɔ̃ a-paati. 15Ama un cee ní ŋŋmi yaa wùn̄ee asaluu gbáń udaan dee, u dàá dāá ká difiil, ama an dāa sá kii unil diiku nín fòol̄ pu ú sāǹ kí nyā kaa báb́ tiba puee ní. 16Naa nyí yii ni sá Unimbɔti diiku ní u-Fām kɔ́ò ni-naaan? 17An puee, unil yaa kɔ́ǹ Unimbɔti diiku tijɔkɔndee, see Unimbɔti ń dāá dáaĺ udaan tafal, kun puee Unimbɔti diiku bí circir ní, nimbi di sá kudii gbanti. 18Ubɔ ń taa ŋmàtiǹ u-ba, un yaa bí ni-kansikin ki dàkafī yii u cáá duulnya ciiniee, ú kpántí ugbaan kí ŋmā kí ká iciin in nyēeń Unimbɔti ceeyee. 19Kun puee duulnya ciini sá Unimbɔti cee digbaandi ní. Míǹ ní an ŋmàn̄ Unimbɔti takaldaun yii: “Unimbɔti gīintí biciŋfitiibi ciini ní ki fàtīi cáā cútí-bi.” 20An gítī tí lī yii: “Ti-Dindaan nyí biciŋfitiibi landɔkɔi, ki nyí i nín sá famee.” 21An puee, an kaa sá ubɔ pu ní ni dàá nīn gà ni-biŋŋi, kun puee nimbi di yì tikɔkɔ: 22an yaa sá Pɔɔlaaa, Apooloosaaa, Piyeeraaa, an yaa tí sá duulnyaaa, dimaŋfalaaa, ŋkúmaaan, an yaa tí sá tiwan tin bí kɔŋkɔnneeyaaa, tin bí ki dòońeeyaaa, nimbi di yì tikɔkɔ, 23ní Kriisitoo yì nimbi, ní Unimbɔti yì Kriisitoo.


text: 1Yeesu Kriisitoo nín lēētibɔti tin ki dàkā Jaaŋyee sèé. Unimbɔti di bí yii ú lēētin bí ki dàá ŋá kɔŋkɔnneeyee kí dàkà u-tɔntɔnliibi, ní Kriisitoo túnní u-tūuŋŋu dɔ́miń ki tùkū u-tɔntɔnliu Jaan tibɔti tin u lēēki dàkā-uee kɔkɔ taapu. 2Jaan di ŋmàn̄ Unimbɔti nín sòon̄ puee nì ibaamɔn in Yeesu Kriisitoo lēēki dàkā-uee, nì tin kɔkɔ u kée. 3Unimbɔti ń yàntī án nīn mɔ̄ǹ un di kàaǹ tibɔti tin Unimbɔti tīiń an kā takalda nee poonee, kí nīn mɔ̄ǹ un di pílfí-tì ki ŋáań tì nín lī puee. Kun puee an nín lī yii tin kɔkɔ dàá dāá jītée, ŋyunti tɔ́obiń án ŋá míǹ. 4- 5An sá man Jaan di ŋmàn̄ takalda nee ki tīī Kriisitoo nikitiŋ aluli ŋin bí Asii tiŋkinee. Unimbɔti un bí, ki nìn péēbí dooooyee ki dàá dāá dāan̄ee ń ŋá-ni tiŋan kí tīī-ni ŋgbansɔŋfi nì ŋfām miluli min bí u-beejal nimiinee, nì Yeesu Kriisitoo un sòoǹ ibaamɔn, ki sá Ujipɔŋkpil, ki sá upeepeekaa un Unimbɔti fīkitì ditaŋkpiilinee, ki sá duulnya bɔtiibi kpiliuee pu. Úǹ di néeń-ti ní ki nyántì u-fatikuu ki kpíì ki fīī-ti ti-kpitii poon. 6Úǹ di kɔ́oǹ-ti ki kpáfì u-beelin ní ki dū-ti ki ŋá u-Baa Unimbɔti saraaŋaliibi, úǹ Yeesu Kriisitoo di yì tinyool nì mpɔn kí nīn péēcáā cá jaanjaan! Ameen. 7Kpèèmaan, u dàá dāá dāan̄ atagban māntì ki tú-u, báà ŋma dàá dāá ká-u, ki kpáaǹ bin nìn sāā ki cíl̀ u-takakalee, míǹ ní duulnya timbuŋŋi kɔkɔ dàá sɔ̄ kí yāliŋkì u-dāantam gbanti pu. Tiŋman an dàá ŋá míǹ! Ameen. 8Ti-Dindaan Unimbɔti ipɔn kɔkɔ daan, un bí, ki nìn péēbí dooooyee ki dàá dāan̄ee bí yii: “Man di sá Alfa nì Oomeega, upeepeekaa nì ujoolkaa.” 9An sá man Jaan ni-nabiki, ni nì un kpáfì ki jīǹ Yeesu pu falaa nì kimɔtii u-beel puee. M nìn bí Patimoosi tiŋki kin dimɔɔl māntì ki túee ni ní. Kun pu bi nìn cáá-mi niinee di sá m sòon̄ Unimbɔti bɔti ki lēekì Yeesu pu seera. 10An nìn sá Kɔɔsil dal, ní Unimbɔti Fām dɔ́miń m-ni, niinee ní m gbìl̄ m-boon nneen ŋubɔ sòoǹ ki pɔ̄ɔ̄ kpāŋkpam kii dikantándee, 11yii: “Á ŋmà tin a wāĺ nee kí ŋá takaldan kí tīī Kriisitoo nikitiŋ aluli ŋin yiŋŋi m dàá yíiń nee: Eefeesi nikitil, Simiirna nikitil, Peergaam nikitil, Tiyatiir nikitil, Saardi nikitil, Filadeelfii nikitil nì Lawoodisee nikitil.” 12M fātì kí kpèè yii ŋma di sòoǹ m-boonee, m kpēēyee ki ká tiwan tin pu bi tɔ̄kɔntí fitilabee biluli yú ki sá sindaariya. 13Ní m ká ubɔ náań nì kinibiki ki yú tiwan tin pu bi tɔ̄kɔntí fitilab an sá sindaariyee kansikin, ki pēē dibɔkutifɔkɔl diba ní ki cúú sindaariya dambalau u-bindi. 14Ní u-yikpiti pīiǹ káŋkaŋ kii gulfee, ní u-nimiliŋ ŋmɔ́ò làkàlaka kii ŋŋmee. 15Ní u-taaŋi jìl̀ pàlpal kii tasa ní bi fíntèe, ní u-neen ali kii mbuŋkpaan nín wòoǹ puee ní. 16Ní u ŋúb́ u-ŋaŋgiilin iŋmalbijaa iluli, ní kijiki kin jītí ajan liitilee nyēēu-nyɔkɔn, ní u-nimiin jìl̀ kii ŋwìiń yaa bíitì ki píĺ ŋu nín jìliŋkī puee. 17M nín ká mimmee ní m lítì ki kíǹ ki dɔ̄ u-taaŋi taapu kii m kpíìyee, ní u dū u-ŋaŋgiil ki páaǹ m-pu ní ki bí-mi yii: “Taa fàŋkì! Man di sá upeepeekaa ní ki sá uluŋkikaa. 18Man di sá un bí dimaŋfalinee; m nìn kpíì, ama kɔŋkɔnnee m kíǹ ki bí dimaŋfalin kí nīn cá jaanjaan; man di ŋúb́ ŋkúm nì ditaŋkpiil pɔŋŋu. 19An puee ŋmà tin a ká nee, nì tin bí ki jītí nee nì tin bí boon ki dòońee. 20Iŋmalbijaa iluli in a ká m ŋúb́ m-ŋaŋgiilinee, nì sindaariya wanti tin pu bi tɔ̄kɔntí fitilab biluli bin a ká kaa nyí an nín sá puee, taapu sèé: iŋmalbijaa ilulee di sá Kriisitoo nikitiŋ alulee tūuni, ní tiwan tin pu bi tɔ̄kɔntí fitilabee bilulee sá Kriisitoo nikitiŋ alulee.”


text: 1Wɔ̀lɔ́ e nu saáì dè à dè mùndí jòŋga selìnù e kàn nà bulúì yɛ̀? Àì wòlíì téŋ dè, àì jàkùn jàvà è siya nà bulúì nà. Kpedeó a kève jàkùn jàvà nà jɔ̀ɔ̀ è siya nà wòlù wùlɛ̀ì. 2Na bulúì nɔɔ̀ nà dè jàkúìn é dè nà jɔ̀ɔ̀, ŋwɔnɔ̀ e sàada sàadàì dè nà kulúì nù, dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ ve wòlù gbǐn sì è wɔ gbɛ̀ e tèì è. 3È dè ŋgàma Kolàì wɔ bulúì wɔ̀ sàadadí jàkun wɔ̀lɔ́ wɔ tiya è nà faàìn nù. Wɔ̀ì dí è jàkun sàadàì lɛ̀ sàadai kpala finyáì eodè, kɛ́ wɔ̀ sàadadí è nà kulúì nù, Ŋgàla Wɔi Nyináà wɔ saaláà nù. 4À dè wòi wɔ̀lɔ́ tɛmùnù èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, kului kàlà dè nà jɔ̀ɔ̀ Ŋgàla ŋwùnù Kolàì wɔ saaláà nù. 5Jídè gbǐn èì nà nùu de á gbɛ̀ jòŋga selìì jòwo wɔ̀lɔ́ ŋwùnù. Kɛ́ nà de kewúì gbǐn è ka Ŋgàla jɔ̀ɔ̀ wolo, 6èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ bulúì wɔ̀ wɔ̀ ka nà nù kava sɛlɛ nu dùmàì wòi dèèléè e jòwóè ŋwùnù. Èì nɔɔ̀ Mosè wɔ kaɤáà nùu wòíì dè, kɛ́ èè dè Ŋgàla Wɔi Nyináà wɔ nùu wòíì. Mosè wɔ kaɤáà è ka wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ faláàn nyìnì, Ŋgàla Wɔi Nyináà wɔ̀ wɔ̀ ka wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwúì nì. 7Kaɤáà wó sàadadí è kpala finyáì eodè wò ninaidí è Ŋgàla wɔ nɔlii gbàáà nù. Ŋgàla wɔ nɔliíì e kewu nù dí tìti. È dedí Mosè wɔ kúì nù, ŋwɔnɔ̀ jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ é dedí naà de kàlànù Esulɛ nyɔɔ́ò wòì dí Mosè wɔ kúì nù kìi gbɛ̀. È dè má kaɤáà é ka falan nyìnì wò nidí è Ŋgàla wɔ nɔlii dí tìti gbàa dɔɔ towóè nù, nàì funàì ná nɛ̀ Ŋgàla wɔ nɔliíì é ka jì 8Ŋgàla Wɔi Nyináà wɔ jòwóè ě nù gbàà dè dí tìti e tì dɔ̀ɔ̀ wɔu? 9Kaɤáà é ka falan nyìnì, è dè má wò nidí è Ŋgàla wɔ nɔlii gbàáà nù, Tedí Kàí é ka sɛ̀lɛ nu wolo nyìnì wŏ è ni Ŋgàla wɔ nɔlii dí tìti gbàáà nù é tìì dɔ̀ɔ̀ wɔu? 10Ŋgàmáà dè wɔ̀lɔ́ Ŋgàla wɔ nɔlii gbàáà é dè èì Ŋgàla wɔ nɔliíì è èì wolo ya, lɛ wɔ̀lɔ́ ŋwùnù Ŋgàla wɔ nɔlii nu kewu kewu gbàáà faàn jíyà eu. 11È dè má wɔ̀lɔ́ é tìdí dè wò nidí è Ŋgàla wɔ nɔliíì nù wɔ̀lɔ́ é dè ve e dí wɔ́, e nɔliíì ě nù gbàà dè e tì dɔ̀ɔ̀ wɔu? 12Èé kului kàlà dè nà jɔ̀ɔ̀ sɛlɛ wɔ̀lɔ́ ŋwùnù, ka ŋwààmù e tɛmu ŋwùnù. 13Àì Mosè wolàì, wɔ̀lɔ́ wɔ́ kìimadí wɔ kúì Esulɛ nyɔɔ́ò wŏ jì Ŋgàla wɔ nɔliíì sa, e de wɔ kúì nu wolo. 14Ŋgàmáà nù, jújúì èè nɛ ya wo kulúì èe ka sɛlɛ̀ èì ndè sa, wòo tèì ve nì bɛ́ɛ́lɛ́ sɛlɛ nu dùmàì wòi laáà e jàkúìn. Kolàì wɔ kɔlɛ̀n nɔɔ̀ wɔ̀ gbɛ̀ jújú wɔ̀lɔ́ dí saì. 15Ŋwɔnɔ̀ kɔ̀ɔ̀nù dè kɔ̀ɔ̀núì bɛ́ɛ́lɛ́ wò tèì má Mosè wɔ kaɤa jàkúìn jújú kɛlɛ́ɛ̀ ka è nɛ̀ wo sǐn déè dè kpindi wŏ èì ndè sà. 16Kɛ́ è gbɛ̀ e dí wolo, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, Ŋgàla jàkúìn ka è tɛmu e kàn Mosè è nɛ̀, "Wɔ jújú kɛlɛ́ɛ̀ wolodí wɔ̀ sǐn nù, wɔ́ kàdí Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ bò bɛ̀." 17Ŋwɔnɔ̀ à nɛ̀ má "Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀" Ŋgàla jàkúìn e fèléè Ŋgàla Wɔi Nyináà tanù à dè. Ŋwɔnɔ̀ feé nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Wɔi Nyináà wɔ́ dè, va sɛlɛ nu wolo dè. 18Nàí jújú kɛlɛ́ɛ̀ èì nà sǐn nù dè, à ka Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ wɔ nɔlii gbàáà siya ŋwɔnɔ̀ wɔ nɔliíì dè nài dìnàìnù à dè mùnɛ̀ wɔ̀ dí tìti, wɔ nɔliíì tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ jì nà bò. Ei dìnài wɔ̀lɔ́ wolo Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ jɔ̀ɔ̀ wɔ́ dè Ŋgàla Wɔi Nyináà.


text: 1Ní Yeesu tí bí u-boonnooliibi yii: “Kun dàá nīn yàntī binib ń nīn ŋáań ikpitee dàá nīn péēbí ní. Ama mbusu dɔ̄ ki cí un pu ní an dàá dīńee. 2Bi yaa bàà dū ŋŋmii ki kúĺ kutaŋkpanaau ki dūu léeǹ u-neen, ki cáá-u ki tɔ́ tiŋkun, an bàà sɔ́ nì ú yàntī ŋwaamu nee kiba ń lítí ikpitin. 3Ní nīn nyíǹ ni-ba tiŋan! “A-nabiki yaa ŋá ikpitee, á wòoǹ-u ú taa ti ŋá míǹ. U yaa bí yii u-bɔti kpíìyee, dūú pɔ̄-u. 4U yaa yīntiǹ-si ali miluli ŋwimbaanti ní ki dɔ́miń miluli gbantee ki tùkù-si yii: 'M-bɔti kpíìyee,' dūú pɔ̄-u.” 5Ní Yeesu kpambaliŋ bí-u yii: “Ti-Dindaan, kūtì-ti fookii.” 6Ní ti-Dindaan kíí-bi yii: “Ni yaa bàà cáámaan fookii ní báà u yaa bí fiii kii dijɔnjɔmbilee, ni bàà ŋūǹ kí tùkù busubu nee yii: 'Á kpìkitī laakin a yú nee kí cùú cɔ́oń tiŋku poon,' ní bú ŋá ni nín lī puee.” 7“Ni-kansikin ubɔ yaa cáá utɔntɔnli, u gbāā ki kù-u tikpaal àá u kpàá-u tiwaŋkuti, ní utɔntɔnlee yaa nyánní kusaau ki bāańee, u kíikí kí tùkù-u yii: 'Dāan̄ malaa kí dāá nīn jīǹ tijinaaan!' 8See ú tùkù-u yii: 'Ŋá-mi tijin, kí kpántí a-bɔkutil kí yòon̄ tijin kí cáań-mi. Man yaa jíń ki nyùn̄ee, si mun ń nín jī a-yati.' 9Aa cáá ijaam kí jāam̀ a-tɔntɔnliu u nín ŋá ditundi din a tīī-uee pu. 10Míǹ mbaantiim ní an sá ni mun cee: ni yaa ŋá tin Unimbɔti bí ní ŋée kɔkɔ ki dɔ́òyee, lìmaan yii: 'Timbi sá bitɔntɔnliibi bin kaa bí tibanee ní, ti-tundi din ti máaǹ kí ŋée ní ti ŋá nee.' ” 11Yeesu nín nìn còom̄ ki cá Jeerusaleemee u nìn jítì Samarii nì Gaaliilee kansikin ní. 12U dàá kɔ́ kitimbilii kibanee ní binyaŋgbantiibi saalaa túŋkìń-u ki dɔ́miń ki yú kudandaŋu, 13ní ki káaǹ yii: “Ukpil Yeesu, sɔ̄ ti-saai!” 14Yeesu ká-bee ní ki bí yii: “Cáámaan ni-ba kí dàkà bisaraaŋaliibi.” Ŋyunti ŋun bi cée, ní bi pɔ́ɔkì. 15Bi-kansikin ubɔ nín dáań ki ká yii u pɔ́ɔkèe, ní u gbēeǹ niin ki fātì u-taaŋi pu ní ki nín gítiń ki sòoǹ mpɔn ki pàkà Unimbɔti, 16ní ki dɔ́miń ki lítì Yeesu nimiin dicincibil ki jáam̀-u, kijapaayee nìn sá usamariija ní. 17Ní Yeesu bí yii: “M cáaǹ binib saalaa ní, kin biwa bin kíǹee bí la? 18Mimmee báà ubɔ kaa dākafì kí gítiń kí nyɔ̄ŋkì Unimbɔti see unicaan nee babaaa?” 19Ní Yeesu bí-u yii: “Yīkì kí nīn cá, a-fookiiu di fīī-si.” 20Fariisab bālfì Yeesu yii: “Ŋyunti ŋulɔŋu ní Unimbɔti beel dàá bàń ní?” Ní Yeesu kíí-bi yii: “Unimbɔti beel kaa dòoń yéè bí ká-dì. 21Baa dāa lì yii: Kpèèmaan di bí dooyaaa, di bíń lapu doo, ama ní béé yii Unimbɔti beel kíǹ ki bí ni-kansikin doo.” 22Ní u bí u-boonnooliibi yii: “Ŋyunti ŋubɔ dòoń ni dāa nyàab̀ man Kinibiki wiini nee ŋubɔ, kaa làá ká. 23Bi dāa tùkù-ni yii: 'U bí doo ní!' 'Aayee, u bí lapu ní!' Taa sāǹ kí cùmaan laaaba. 24Man Kinibiki dāantam wiiŋŋu dal dāa sá kii utaa nín ŋmɔ́ò ki ŋmíntí pu kí kíliń kutagbɔŋu killaŋki kí nīn cá ku-kuntilaŋkee ní. 25Ama kí wàatī míǹ ń nín bàńee, see ḿ jī falaa tikpil, waanee nib ń dū-mi kí fá. 26Tin nìn jítì Noowee yuntiŋuee, tíǹ tibaantiil di dàá dāá ŋá man Kinibiki mun wiiŋŋu dal. 27Binib nìn jīǹ, ki nyù, bininjab cāab̀ binimpoobi ní binimpoobi mɔ́ń ticati ali ki tin sāā ŋyunti ŋun Noowee dāa kɔ́ buŋalimbunee, ní nnyiŋgbeen dɔ́miń ki kúntì bi-kɔkɔ pílpil. 28“An dàá dāá péētí ŋá kii Lɔɔti yuntiŋuee ní: binib nìn jīǹ, ki nyù, ní bin dāāyee dāā, ní bin nyáfée nyáfí, ní bin kù tikpaalee bí ki kù, ní bidimaliibi bí ki māā. 29Ama daliŋkin Lɔɔti yíkì Soodɔmee, ní farwata nì ŋŋmi nyánní yilpu kii utaayee ki nìn̄ kitiŋ pu ní ki wùn̄ ki kúntì bi-kɔkɔ pílpil. 30“Daliŋkin man Kinibiki yaa láā páaǹnée, min dàá dāá ŋée dee. 31Yaadal wiiŋŋuee, un yaa láā bí dicindee^fg^ ń taa lì yii u dàá kpákatí kí kɔ́ kudii poon kí yòon̄ u-wanti tiba, míǹ ní un bí kusaauee mun ń taa fàtīń mmɔŋki. 32Téetímaan Lɔɔti nimpuu un nìn fātìi kpēēboon ki kpántì diyataŋkpalee bɔti. 33Un là kí fīī u-maŋfalee dàá fá-dì. Ama un yaa làá fá u-maŋfalee dàá kpāafì-dì. 34Ibaamɔn ní m tùkù-ni, an nyeekuee, binib bili dāa dɔ̄ kilambaŋ pu ní án yòon̄ ubɔ kí yàntī un kíǹee. 35Binimpoobi bili dāa gbāā ki nà kunabaantiiu pu ní án yòon̄ ubɔ kí yàntī un kíǹee. [ 36Bininjab bili dāa gbāā kusaau ki kù, ní án yòon̄ ubɔ kí yàntī un kíǹee.”] 37Ní u-boonnooliibi bālfì-u yii: “Ukpil, la ní míǹ dàá dāá ŋée.” Ní Yeesu kíí-bi yii: “Laakin diwaŋkpil yaa dɔ̄ee, niin ní kaajiikub kpáfí.”


text: 1Mè kuún baá-re gò hèllè ndɔ, te mè bí temé lè bɔ́ yúlá cú; 2wanɔɔ́ŋ sâ ne`i mè temé lè bɔɔ́ samé cu nde né kɔɔ́ wa? Ŋgweéh sé la né bí mà. Hên, mɔ temé bi`i né lè yulá, bí nde né mè temé lè bɔɔ́ samé cuú wa? Dé sâ ndɔ́g. 3Mè lé bí mvù hèllè nyagá naâ dé cî, ye te mè ndeè waà, bí mè temé lè bɔ́ yúlá cú. Lòù sam, bí sé la mè temé lè bɔɔ́ samé seér naâ kɔɔ́. Dé mò, mè lé naá gi`i kɔɔ́ ye, mɔ mè né samésé, bí nde gi né mé vɔ́gɔ́-temé mene dɔɔ́ŋ sagár ndɔ. 4Mè tueé bí, mè lé bí mvù hèllè nyagá njií naâ mé yímé njolò, mé yílí temé mene dɔɔ́ŋ. Mè lé nyàgà ná ŋgwêh ye te temé yili bí mé njéh lè ndɔ, mè ye te bí ŋene kɔ seér lòù, ye mè né lom bí mé gècên mene gwaán ma. 5Mɔ nuaré dé`i lé naâ bɔ̀ nùàr temé lè bɔɔ́ yulá, à mé mè bɔ́ njí ŋgwéh, à bɔɔ́ njií né mé bí mene. Mɔ sam, à sâ bɔɔ́ njií né mé bɔ̀ dé`i lètenè bi`i. 6Bí lé naâ bú gèr feh keéh. Kènê wulu baá kèn. 7Bí kúlú sɔ̀m á yúlá-temé sâ lè bi`i, bí bɔŋ seér cu bú lòù, wanɔɔ́ŋ à nde né mé kú vuagá kuú. 8Mɔ né mân, mè né bí bɔŋ, bí fèh kéh bú gwaân bi`i ndɔ. 9Mè lé bí mvù sâ nyagá njií naâ ye te mè jɔ̀gɔ̀ ke ke, bí né sòn mò ŋgweé wa. 10Mɔ bí kulu sɔm gi aá veên nùà hèllè lè bi`i, sâ mè nde né veên seèn lè mò kulú sɔm. Mé njéh mene, mɔ à naâ mè njeré dé`i bɔɔ́, sâ mè veên seèn lè mò kulú sɔm gi aá kèn. Mè ménâ bɔɔ́ né felè bi`i, toò Yeésò Kristò, 11te Sátàn terreb felè beèh kwà cú. Lòù sam, béh né gi seé seèn kɔɔ́. 12Bí né kɔɔ́ ye, mè lé naâ ké Troâs ndeé, te mè se Njàgà Bagaà felè Kristò. Wa ké teèn, mè kwa Fehtoò beèh gulu kwaá baá mè ceér seé seèn lɔŋ. 13Njèh cén, mè lé d`im beèh Tîte ké teèn kwà ná ŋgwêh. Mè yeé bú ké teèn kwà cú, temé mò lè d`iè cú ndɔ. Mè bie weh bɔ̀ nùàr, mè fɔɔ́n gò, mè nde Masedínà. 14S`iè ŋgɔ́b, Càŋ Dueè, béh né wò vra! Béh jomo Kristò né bɔ̀ táŋgɔ́g. Wò béh mân sie kwa naâ kɔɔ́, ye te cu dɔɔ́ŋ béh cɔ beh nyí, béh yoòr den mé múmú nyî, bèh dɔɔ́ŋ béh né nyí mé bɔ̀ nùàr ŋgɔ feh. 15Mé gècên mene, béh né faá kómó múmû mé Kristò né mé Càŋ haá njií nɔ. Bɔ̀ɔ́ mé nde né yili yuo dɔɔ́ŋ nde né múmú sâ ŋgweé. Bɔ̀ɔ́ mé nde né lòù leér le, ŋgweé gi múmú sâ ndɔ. 16Dé bɔɔ̀n nde né múmú cioò, bɔ́ kuú nde né mé njéh. Dé bɔ̀ɔ́ mé nde né yili yuo, múmú yɔ̀ŋ. Sâ nuaré dé`i nde né seé hên bɔɔ́ komo wa? 17Mé njéh mene, béh dé beèh faá bɔ̀ dé`i nɔ sam. Dé bɔɔ̀n, ŋgòr Càŋ beè bɔɔ̀n né seé kàgàlɔ̀ŋ. Sâ béh dé beèh tueé sege lom né ŋgòr Càŋ. Càŋ lé béh temà naâ kɔɔ́, béh tueé den né toò seèn, béh tueé né mé yilí Kristò.


text: 1Ti nyí yii tiwun tin poon ti kɔ́ò duulnya nee poonee yaa kpíìyaaa, Unimbɔti kpáafì-ti tiwumpɔn tiba yilpu, tin sá kii kudii kun úǹ u-ba máńee ní tí nīn kɔ́ò poon jaanjaan. 2Ama kɔŋkɔnnee ti bí ki yáliŋkí ki bàà nyàab̀ kí fɔ̃ɔ̃ yilpu wunti tin sá kii kudii kun Unimbɔti u-ba máńee. 3Kun puee taa làá tin nín̄ bí yilpu kaa cáá tiwun. 4Tiŋman timbi bin dáá kɔ́ò tiwun nee poonee, ti bí digìńdi nì falaabi poon ní. Ama taa là kí nyā tiwun tin sá taapu doo yatee poon, ti là kí dū yilpu wunti ní kí dūú bìin̄ tin béeyee pu an nín dàá ŋá pu ní tiwun tin kúùyee ń nīn fúuń tin kaa kúùyee poon kí ká dimaŋfalee. 5Unimbɔti u-ba di bí yii ti-wunti ń dāá kpántí míǹ, u-Fām min u tīī-tee di dàkà yii u kpáafì tiwammɔntiil ki yɔ́oǹ-ti ti dàá dāá fɔ̃ɔ̃. 6An puee ní ti cáá kunyannyaau baabadal. Ti nyí yii ti nín dáá kɔ́ò tiwun tin poonee ti dá láá dátiǹ ti-Dindaan. 7Ti fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti nín lī puee ní ki kíí, taa láá ká nì ti-nimiliŋ. 8Ti cáá kunyannyaau an júkufí-ti ti bàà là kí yīkì ti-wunti tin bí nee poon kí cù kí nīn bí ti-Dindaan cee. 9Ama tin ti nyàab̀ee di sá báà ti yaa bí tiwun nee poonaaan, ti yaa nyáń ti-naaan, tí fáatí-u. 10Kun puee an sá yii ti-kɔkɔ ń dāá kpāfì Kriisitoo nimiin ní ú sòoǹ ti-bɔti ti nín kāl̀ duulnya poon ki dū ti-yuntiŋu ki ŋá diŋyee, an yaa sá ikpitaaa, an yaa tí sá tiŋanaaan, ní ú pà báà ŋma u nín máaǹ tipaal tiŋyee. 11Ti nín fàŋkí Unimbɔti puee ní ti bí ki nyàab̀ binib ń fɔ̃ɔ̃-u kí kíí. Unimbɔti wāĺ-ti míǹ pílpil, m nyí yii ni mun nyí ti-pu míǹ ni-pɔbiliŋ poon. 12Kaa sá ti là kí fàtīí tí pàkà ti-ba ni-cee, ti là kí pɔ̄-ni nsan ní nīn mòɔǹ ti-pu ní. Míǹ ní ni ŋūǹ kí ká tiba kí kíí bin di bí ki sòoǹ bi-nyɔmmu poon tibɔti fam ki kāntí tinyool ama ní bi-pɔbiliŋ poon kūńee. 13Bi yaa yíì-ti biwaatiibaaa, an sá Unimbɔti pu ní bi yíì-ti míǹ. Bi yaa tí yíì-ti binimɔntiibaaa, an sá nimbi paatii ní. 14Kriisitoo neendi di jíń mpaan timbi pu, timbi bin nyí yii unibaanti di kpíì ti-kɔkɔ puee, mimmee ti-kɔkɔ kpíì dee. 15Úǹ di kpíì ti-kɔkɔ pu an nín dàá ŋá pu bin bí dimaŋfalinee ń taa nín̄ bí ki tīī bi-ba, ama bí nīn bí ki tīī un kpíì ki fīkitì bi-puee. 16An puee taa ti kpèé ubɔ nniyaamin. Ki kpáaǹ dooooyee ti yaa nìn kpèé Kriisitoo nniyaaminaaan, kɔŋkɔnnee taa ti kpèé-u míǹ. 17Un nì Kriisitoo ŋá ubaantee kpántì unipɔɔn dee, tin sá tikpikilee jítì, tipɔn di kíǹ ki bí. 18Unimbɔti di ŋá míǹ kɔkɔ. U dī Kriisitoo pu ki yāntì ti nì u kpíikì ní ki dū ditundi nee ki ŋá ti-ŋaan yii tí cáań binib u nì bi ń kpīikì. 19Di sá yii Kriisitoo pu ní Unimbɔti dī ki cáań binib ní u nì bi kpíikì, kaa fātìi tɔ́ bi-kpitii in bi ŋée pu. U dū dikpiikil gbanti tundi ki ŋúbiǹ-ti tí sòoǹ nì binib. 20An puee Kriisitoo nyɔkɔpu ní ti dàá sòoǹee ali kii Unimbɔti u-ba di dī timbi pu ki yíì-nee. Ti dū Kriisitoo ki gbāam̀-ni, ní kíí kí yàntī ni nì Unimbɔti ń kpīikì. 21Timbi kɔkɔ puee, Unimbɔti yāntì Kriisitoo un kaa ŋá ikpiti ki kée fɔ̃ɔ̃ timbi kpitii, an nín dàá ŋá pu, u-puee tí kpántí deedeedambi Unimbɔti nimiinee.


text: 1Man Pɔɔl un Unimbɔti là m sá Yeesu Kriisitoo kpambalee, nì ti-nabiki Tiimootee di ŋmàn̄ takalda nee kí tīī nimbi Unimbɔti yab bin kɔ́ò Kɔranti tiŋkinee nì bin kɔkɔ sá Unimbɔti nikitil ki kɔ́ò Akaayi timmu mun kíǹee nee. 2Ti-Baa Unimbɔti nì ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ń ŋá-ni tiŋan kí tīī-ni ŋgbansɔŋfi. 3Tí nyɔ̄ŋkìmaan Unimbɔti ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo Baa un di sūǹ ti-saai ki ŋmēentí-ti tikɔkɔ poonee. 4Falaabi bin kɔkɔ jēetí ti-puee, úǹ di ŋmēentí-ti, an nín dàá ŋá pu ti mun ń dū diŋmeendi din ti fòol̄ u-ceeyee kí ŋméeǹ bin mun bí báà falaa un kamaa poonee. 5Kii Kriisitoo pu ti nín jīǹ falaa tikpil tikpil puee, míǹ mbaantiim ní u-puee ti tí fòol̄ diŋmeendi tikpil tikpil. 6Timbi yaa bí ki jīǹ falaayee, an sá nimbi ń ká diŋmeendi nì difiil pu; ní timbi yaa ká diŋmeendee an sá yii ni mun ń ká diŋmeendi kí ŋmā kí ŋmèè nì kimɔtii falaabi bin timbi bíī jīǹee jutiibi yaa láà bāań-nee. 7Ti máká ni-pu mbaamɔmin kun puee ti nyí yii ni mun bí ki jīǹ falaa kii ti mun nín bí ki jīǹ pu nan ní, an puee ní ni ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃ diŋmeendi din bí ki tīī-tee mun. 8Nnabiyaamu, ti là ní béé falaa un ti jíń Asii tiŋkinee. Falaa gbanti nìn cúú-ti ki lákatì ti-pɔŋŋu pu, taa nìn gítī máká yii ti dàá nīn bí dimaŋfalin. 9Timbi ti-ba nìn péēká yii tiba kaa ti bí see ŋkúm ní ti dàá kpú. Tin bí nee nìn bāań ti-pu an nín dàá ŋá pu tí taa dū ti-mákal kí ŋá timbi ti-ba pu, ama tí nīn máká Unimbɔti un fìkitī bitaŋkpiibee pu. 10Úǹ di nyántì-ti diniminaamandi kúm gbanti poon, ní ki dàá dāá nyāntí-ti. Ní ti cáá dimákal u-pu yii úǹ di dàá dāá gítī nyāntí-ti, 11kun puee ti nyí yii ni bíī tútuǹ-ti ŋwimmeem poon. Di sá yii kunipaau yaa mēēti-pu ní Unimbɔti fɔ̃ɔ̃ bi-wimmeemee kunipaau dàá dāá pàkà-u u nín ŋá tiŋan tin ki tīī-tee pu. 12Kun pu an mɔ̄ǹ-tee di sá yii ti-pɔbiliŋ poonee ti nyí yii ti dū dipɔbil diba nì mbimbimɔntiim min bí circir ki nyánní Unimbɔti ceeyee ní ki kāl̀ duulnyan, cilinjee ni-kansikin. 13- 14Taa ti ŋmàn̄ tibɔti tiba ki kútì tin ni kàan̄ ki gbìl̄ nee pu. Kɔŋkɔnnee naa láá baasii béè-mi ki dɔ́ò. Ama ti-Dindaan Yeesu gítintam dalee, ni dàá dāá béé-mi mmɔntiimin. Yaadalee, timbi puee, an dàá dāá mɔ̄ɔkiǹ-ni, ní ni mun puee an dàá dāá mɔ̄ɔkiǹ ti mun. 15Tíǹ pu ní m máká ki bàà là kí dīń ni-cee an nín dàá ŋá pu ní ká tiŋan mili puee. 16M bàà dākafì yii ḿ dīń ni-cee ní kí nín càatī Maseeduaan tiŋkin, ní boonee kí fàtīí tí dīń ni-cee, ní bàà tūtuǹ-mi ḿ nìkī m-saŋkindi kí nīn cá Juudee tiŋkin. 17M nín bɔ́ntì kí còom̀ m-saŋŋu puee, an sá man di gāā m-bindi ki là kí cù-ŋu naaan? Àá m sá unil un nyɔkɔ kaa bīī tibɔti kí lì yii iiin kí fàtīí lì yii aayeeyee ní? 18Ibaamɔn Unimbɔti sá m-seeradaanu, m-saŋŋu ŋun bɔti ti sòon̄ nee kaa sá “Iiin” nì “Aayee” ŋmàl̄. 19Di sá yii Unimbɔti Jipɔɔn Yeesu Kriisitoo un bɔti man nì Siilaasi nì Tiimootee sòon̄ ni-cee niinee kaa sá “Iiin” nì “Aayee” ŋmàl̄, ama, u-nee, an péēsá “Iiin” ŋmaniŋma ní. 20Kun puee Unimbɔti nín pɔ̃oǹ tiŋyee Yeesu pu ní an sá “Iiin” tiŋman. An puee Yeesu Kriisitoo pu ní ti lì “Ameen” ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti. 21Unimbɔti di báaǹ timbi nì nimbi inyaan Kriisitoo ni. Úǹ di sītì ti-pu Circir Fām. 22Úǹ di dū u-daaŋku ki ŋá ti-pu, ní ki dū u-Fām ki ŋá ti-pɔbilin kí dàkà-ti yii ti sá u-yab u kpáafì tiwammɔntiil ki yɔ́oǹ kí dāá tīī-ti fool boon. 23Unimbɔti pu ní m sòoǹ ibaamɔn. Kun pu maa dīń ni-cee Kɔranti tiŋkinee di sá maa là kí yòon̄ ni-pɔbiliŋ, m yaa mɔ́ntì ú kpò-mi. 24Di sá yii taa là kí dū mpɔn kí dàkà-ni ni nín máaǹ kí fɔ̃ɔ̃ kí kíí puee. Ama ti là kí jòò-ni ní nīn cáá dipɔɔpindi ní, kun puee ni-fookiiu pɔ̄ɔ̄.


text: 1Ŋyunti ŋun Yeesu nyēeń Kunimbɔtidiinee, ní u-boonnooliibi kansikin ubɔ bí-u yii: “Ukpil, kpèè bi nín dū ataŋkpakpaan ŋin ki máń adikpaan an ŋān̄ miŋyee!” 2Ní Yeesu kíí-u yii: “Kee a ká adikpaan neeyaa? Dalbee, ditaŋkpal diba kaa dāa gítī tɔ́kɔ́ di-juti pu. An kɔkɔ dàá dāá wīī ní.” 3Yeesu bàn̄ ki kāl̀ Ɔliifi sufii jool pu, u-nimiin túliń Kunimbɔtidiiyee watil, ní Piyeer, nì Jaaki, nì Jaan nì Andree bālfì-u tibɔti nee bi-ŋmaniŋma yii: 4“Tùkù-ti ŋyunti ŋun ni tin kɔkɔ a bàà lēe dàá dāá bàńee, nì kudaaŋŋu kun ti dàá dū kí béé yii ŋyunti bāańee.” 5Niinee, Yeesu kíĺ ki bíī sòoǹ nì bi yii: “Ní nīn nyíǹ ni-ba ubɔ ń taa ŋmàtiǹ-ni, 6kun puee binib tikpil dàá dāá dū man yindi kí kpántí bi-yaŋ ní kí lì yii bíǹ di sá Kriisitoo ní kí ŋmàtiǹ binib tikpil. 7Ni dàá dāá gbìl̄ bi sòoǹ tijáti tin pìlīǹ-nee nì tin dátiǹ-nee bɔti. Ama ni-pɔbiliŋ ń taa bīil̀. An máaǹ tíǹ kɔkɔ ń bàń kí wàatī, ama duulnya kúntitam kaa dá láá yá. 8Ditimbundi diba dāa yíkí kí jáǹ diba, ní dibeel diba mun ń jáǹ diba. Kitiŋ dàá dāá cìŋkì ajan kupaau pu, ŋkùm dàá dāá nyā. Tíǹ kɔkɔee dāa sá kii imatiŋween nín kífí puee ní. 9“Ní nīn nyíǹ ni-ba! Man puee bi dàá dāá cùnnì-ni ibɔsoon, kí gbá-ni anaalab akpafidiin ni, kí cáá-ni gɔminab nì bibɔtiibi nimiin, mimmee ni dàá ká mpaan kí sòoǹ nì bi man pu. 10Ama an máaǹ yii inibool kɔkɔ ń gbìl̄ m-bɔmɔntiiti kí wàatī ní duulnya ń nín kúntí. 11Ŋyunti ŋun bi yaa láā cúú-ni ki cáǹ ibɔsoonee, ní taa nín̄ yáliŋkí tin ni dàá tin sòoǹee pu. Ni yaa láā bàn̄ee, ní sòoǹ tin Unimbɔti yaa tīī-ni niinee. Di sá yii, an kaa sá nimbi di dàá sòoǹ, an sá Unimbɔti Fām di dàà tīī-ni tin ni dàá sòoǹee. 12Unil dàá dāá cúú u-nabiki ní kí tīī bí kpò, ní ubaati ń dū u-biki kí tīī bí kpò, ní kibiki ń jáǹ ki-baa nì ki-na ní kí yàntī bí kpò-bi. 13Báà ŋma dāa ná-ni kun puee ni nɔ́ɔ́-mi. Ama un yaa pɔ́ɔǹ u-ba ki tin kátì-kuee di dàá dāá ŋmátí.” 14“Ni dàá ká kuwaŋkpitiu kun cāabìń ntimbiilee kɔ́ ki kíǹ ki bí laakin kuaa bàà máaǹ kí kɔ́ee (un kàaǹ tibɔti nee máaǹ kí ŋá ŋka.) Ŋyunti gbantee, bin yaa láā bí Juudee tiŋkinee ń sāǹ kí dàb̄ ajoon. 15Un yaa láā bí dicindee^fd^ ń taa lì yii u dàá kpákatí kí kɔ́ kudiin kí yòon̄ tiba, 16ní un yaa láā bí kusaaunee ń taa lì yii u là kí fàtī mmɔŋki kí yòon̄ u-bɔkutil. 17Ama falaa dɔ̄ ki cí bipɔdambi nì bimatib yaadal wiini! 18Mèèmaan Unimbɔti an bɔti ń taa bàń kuseeun. 19Doooo, Unimbɔti nín náań kitiŋ ki dāa sāā díǹ nee, an falaau juti kaa láá jéetì nnibiyaamu pu, míǹ ní falaa gbanti juti mun kaa ti bí kí dāan̄. 20Ti-Dindaan yaa kaa bàà bātì falaayee wiini pu báà unibaanti kaa bàà ŋmátí. Ama bin u lútì bí nīn sá u-yabee pu ní u bātì an wiini. 21“Ŋyunti gbantee, ubɔ yaa tùkū-ni yii, Kriisitoo bí doo, àá u bíń lapu, ní taa fɔ̃ɔ̃ kí kíí. 22Di sá yii bin dàá mɔ̄ntì yii bíǹ di sá Kriisitooyee nì bin dàá mɔ̄ntì yii bi sá Unimbɔti bɔnaatiliibee dàá dāá nyā ki ŋáań tikpaŋkpantiil nì maamaaci tuuŋŋi, kí bàà dūú ŋmàtiǹ bin Unimbɔti lútèe gba. 23Míǹ puee, ní nīn nyíǹ ni-ba. M tùkū-ni tikɔkɔ ní nīn nyí ki yɔ́oǹ ní an nín bàń.” 24“Falaayee yaa jítì boonee, ŋwìiń dāa kpántí dibɔmbɔndi, uŋmal mun kaa dāa gítī pīiǹ. 25Iŋmalbijaa dāa kìtīń kutaa pu ki lítiń, ní ipɔn in bí kutaa puee ń cìŋkì. 26Ŋyunti gbantee ní bi dàá ká man Kinibiki dòoń atagban ni ki cáá mpɔn tikpil nì tinyool. 27Ní ḿ dāá tɔ̄ń Unimbɔti tūuni ń cù duulnya kɔkɔn, kí tin sāā kutagbɔŋu nì kitiŋkuntinyɔkɔ, kí kɔ́oǹní bin bin Unimbɔti lútèe.” 28“Ní pīlfìmaan fiigi subu nín dàkà-ti tibɔti tiŋyee. Di sá yii ni yaa ká fiigi subu tɔ́ apan ki bíī túkù tifaapɔnee, ni béetí yii kuseeu tɔ́obiń dee. 29Míǹ mbaantiim, ni yaa ká tin kɔkɔ m máafì-ni nee bíī jītée, béémaan yii m-dāantam tɔ́obiń dee. 30Ibaamɔn ní m tùkù-ni, waanee nib kaa làá kpú kí kúntí ní an bɔti kɔkɔ ń bàń. 31Kutagbɔŋu nì kitiŋ dāa bí kí kúntí, ama man bɔti kaa bí kí kúntí jaanjaan. 32Ubɔ kaa nyí ŋwiin nì kukuluu kun ni an bɔtee dàá bàńee. Unimbɔti tūuni in bí yilpuee kaa nyí, man u-Jipɔɔn gba kaa nyí, asee ti-Baa Unimbɔti baba di nyí. 33Ní nīn nyíǹ ni-ba kí taa gèeǹ. Di sá yii naa nyí an yuntiŋu. 34An dāa bí kii unil ubɔ nín cá nsan pu ki yāntì u-tɔntɔnliibi u-cindee ní. U yākatì báà ŋma nì u-tundi, ní ki kpáafì un cí kipunyɔkɔee ń taa nín̄ gèeǹ, ní ki búntì. 35Taa gèem̀maan! Di sá yii naa nyí ŋyunti ŋun kudiidaan dàá bàńee, an yaa sá kujooueeee, kunyataasiiueeee, ŋkoosiimeeee, kutaafaaueeee, naa nyí. 36Ní taa yàntī ú bàń kí túuǹ-ni ni dɔ̄ ki gèeǹ. 37Tin m lì nee m lì ki tùkù báà ŋma ní: taa gèem̀maan!”


text:
ôéøñéðâ áìùåï
àæ äçìèúé ìôøñí âí àú äñéôåø ùìé ^.^
àæ ëëä , òâéì áìùåï äéä äôéøñðéâ ùúîéã øöéúé ,
àîà ùìé ìà äëé äúìäáä îæä ùàðé øåöä ìòùåú åúîéã åééúøúé òì ìòùåú (ëãé ìà ìáàñ àåúä)
àáì éåí ùìéùé àçã (éåúø ðëåï á25 ì ãöîáø 2007) éùáúé òí çáøä ááñéñ (ëï ...äééúé áèåçä ùàðé àâéò ìöáà àðé àùëç îäøöåï ìòùåú àáì îùåí îä ìçöé îäéçéãä ùìé éù òâéì áìùåï) å÷ìèúé îùäå îáöáõ ìä òì äìùåï .
ãéáøúé àéúä òì òùééú äòâéì åðëðñ ìé "â'å÷" ìøàù ùàðé çééáú ìòùåú áàåúå éåí ú'ôéøñéðâ :)
äú÷ùøúé ìàîà ùìé îäôìàôåï åäééúé áäìí - äéà ðúðä ìé àéùåø ììëú ìòùåú ú'òâéì ùëì ëê øöéúé :)
àé àôùø ìúàø ëîä ùîçä äééúé - äú÷ùøúé éùø ìçáøä ùúáåà àéúé å÷áòðå ùòä åäëì .
àéê ùäâòúé äáéúä äçìôúé (äëé îäø ùéù) ìàæøçé åäìëúé àì äñèåãéå ìòùåú ú'òâéì .
àæ äâòðå àì äñèåãéå - èàèå åîôééø áøàùåï ìöéåï (îåîìõ áçåí !!!) - åæ'÷ (äôéøñø) äñáéø ìé àú ëì äúäìéê åðëðñå àì äçãø äôðéîé ìçåøø ìé ú'ìùåï P:
(øöéúé ùçáøä ùìé úéëðñ ìöìí àáì æ'÷ äòãéó ùìà)
àæ äúééùáúé òì äîéèä åäåà äúééùá îåìé, äåà ì÷ç àú äöáè úôñ àú äìùåï åñéîï òí èåù ëçåì àéôä áéãéå÷ éáåöò äçéøåø ,
äåà ééáù ìé àú äìùåï òí ðééø ñåôâ îéåçã ëæä åäáéà ú'îçè (ëîåáï ùìàåøê ëì äæîï äæä äòâéì ðîöà áçåîø çéèåé) äåà ôúç àú äîçè (ëîåáï ùæå îçè çã ôòîéú) å....äéà ðôìä òì äøéöôä !!
:)
çççç äåà äñúëì òìéé åàîø "ðôìä àçú...ðôúç àçøú"
äåà äáéà îçè çãùä ôúç àåúä îäàøéæä äåöàúé ìùåï ùåá åäåà ééáù àåúä ùåá ,
äåà àîø ìé ìäåöéà ú'ìùåï îîù äçåöä åäåà äøéí àåúä áòæøú äöáè ìîòìä (ëàéìå äùôéõ ùì äìùåï ìëéååï äúé÷øä)
òöîúé òéðééí ëì ëê çæ÷ , ôçãúé ùäåìê ìëàåá ìé
àáì ëì ëê çéëéúé ìøâò ùàðé àòùä ú'òâéì äæä - àæ ëì ëê ìà äéä àëôú ìé
(åâí ëëä àéï ìé áòéä òí îçèéí)
úåê ùðéåú äåà äëðéñ àú äîçè åáìé ìäøâéù äåà àåîø ìé áçéåê "æäå" - òí äìùåï áçåõ (çéëéúé ùäåà ééñâåø àú òâéì òí äëãåø äòìéåï) ðéñúé ìîìîì "æäå?!" ççç áàîú ùæä äéä æøéæ åá-ë-ì-ì ìà ëàá åìà äøâùúé ëìåí .
àçøé äçéøåø äåà äñáéø ìé àú ëì úäìéê äèéôåì åääçìîä åàîø ùáùòúééí ä÷øåáåú öøéê ì÷øø àú äôä ëîä ùéåúø :)
äìëúé òí çáøä ìàøåîä ìàëåì (ëï ìàëåì...ìà äöìçúé ìùúåú - áâìì ä÷ù - äåà ùàá ìé àú äòâéì) àééñ ÷ôä...
:)
áçîùú éîéí äøàùåðéí äìùåï äúðôçä åæä äëì .
ìà äéä ùåí ëàá äòâéì äçìéí á÷öá ùìå åàðé òã äéåí îàåùøú ùòùéúé àåúå :)
äéåí àðé òí òâéì ÷öú éåúø ÷öø åéù ìé àåñó ùì òâéìéí åëãåøéí öéáòåðééí
ìñéåí àðé çééáú ìåîø îé ùøåöä ìòùåú òâéì áìùåï - ùééìê òì æä - ìé àéùéú îîù ìà ëàá , äåà òâéì ëéôé (àôéìå îàã îàã) åéôä :)
åäîìöä ðåñôú : èàèå åîôééø ä-î÷åí ìòùåú ôéøñéðâéí å÷ò÷åòéí
éçñ îöåééï åî÷öåòé
http://www.vampire.co.il/
î÷ååä ùðäðúí ì÷øåà ëé àðé ðäðúé ìëúåá :)
Details
submitted by: Anonymous
on: 09 July 2008
in Tongue Piercing
Artist: Zak
Studio: Vampir+tattoo
Location: Rlz+%2C+Israel+.


text: 1Pá nà lé kóò, ó gá zigai ló dénè nyómá, sõò palà ge ẹvii be à dú gé Nyómá e a aa bá Bàrì. Boo bée kọ à íe gbele tõ̀ò gbò e bà kpọ́ kyáá kọ baála gbò kọ́ bùlà Bàrì e bà ni zaala bàlà boo. 2Nee bé e o é náanii vaá nyimai ló Nyómá Bàrìi: Kọ̀láá kà nyómá e a kọ́ tẹlẹ bàlà kẽ kọ Jíìzọ̀s beè mèà dú nen boo bàlà booí aa bá Bàrì. 3Kọ̀láá kà nyómá e a amà sàn kọ Jíìzọ̀s beè mea dú nen náa aa bá Bàrì. Níá nyómá Nen Ọ́b Kráìst. O beè dãi kọ à é dú, vaá kátogóí a íná bàlà booí. 4Sõò boolo aalii bá Bàrì, e pá nà nvín e m vulè, vaá o béi gbò e bà kpọ́ kyáá kọ baala gbò kọ́ bùlà Bàrì elii bá, boo bée kọ nen e a di m boolo el nen e a di m pá bàlà boo. 5Baala pá bàlà boo. Vóá bà ló bel belí pá bàlà boo, vaá pá bàlà boo à pãanéva tṍ ló. 6Sõò beele aa bá Bàrì. Kọ̀láá nen e a nyímá ló Bàrì ólò pãanéi tṍ ló. Kọ̀láá nen e bè náa aa bá Bàrì náa ólò pãanéi tṍ ló. Níá sĩ́ deè e e é láá nyimá ló Nyómá kà kà bel lọl ló nyómá kẹ̀lẹ̀ e. 7Pá nà lé kóò! Naanii mè é vulè ene, boo bée kọ vulà aa bá Bàrì. Kọ̀láá nen e a vulè nen aa bá Bàrì vaá nyima ló Bàrì. 8Nen e bè náa vulè nen náa nyímá ló Bàrì, boo bée kọ Bàrì dú vulà. 9Sĩ́ deè e Bàrì tẹ́lẹ̀ a vula bàlà kẽ nèi kọlà vóí: À lẹẹlà áá kà a Sã́áná tẹlẹ bàlà booí kọ bé è íe dùm tenmáé bá. 10Níí ní e a zógè vulà e: Náa dú kọ beele beè vùlè Bàrì, sõò ẹlẹ ní e a vulè beele vaá lẹ̀ẹ̀là a Sã́áná kọ á vaaá gyọ́ọ boo bẹẹ pọ́lọ́ é. 11Pá nà lé kóò, be Bàrì vulè beele naa vó, à bọ́ ló kọ beele é vùlè ene. 12Tọ́ọ̀ nen gáà mòn Bàrì. Sõò be è vulè ene, Bàrì é tõoí m vaá a vulà é gboó gbõomaí m. 13È nyímà kọ à tõo m beele vaá beele è tõoé m, boo bée kọ à néi a Nyómá Káí. 14È monì vaá kọ́ nè gbò nen kọ Tẹ̀ beè lẹ̀ẹ̀là a Sã́áná kọ á gé dùùlà bàlà boo. 15Kọ̀láá nen e a kọ́ tẹlẹ bàlà kẽ kọ Jíìzọ̀s dú Sã́áná Bàrì, Bàrì tõoé m vaá ẹlẹ à tõo m Bàrì. 16Beele è nyímá bé e Bàrì vulèi naa, vaá è dẹlẹ nyíe boo a vulà. Bàrì dú vulà, vaá nen e a tõo m vulà tõo m Bàrì, vaá Bàrì à tõoé m. 17Bàrì tú a vulà gbõomeí m kọ bé lói láá taaá Dee Bèèla Bel. Vaá è é láá ié na kà táàà lóí, boo bée kọ dì belí bé e ẹlẹ dì naa, vóá bé e beele, e e di boo bàlà booí, dìnà gé naa é. 18Pọ̀ á gé ló vulà. Tãa vó, vulà e a gbõoma ólò kpó pọ̀. Pọ̀ ólò faalá kpọ̀ té, vaá nen e a sííá pọ̀ gáà ie vulà e a gbõoma. 19Beele vulè, boo bée kọ ẹlẹ beè zẹẹ́ vùlè beele. 20Be nen kọ́, “Nda vulè Bàrì,” vaá ọví a vígà, ẹ̀ẹ̀ nen kyáá bel. Boo bée kọ nen e bè náa vulè a vígà, e a mon, náa é láá vulè Bàrì, e bè à gáà mòn. 21Níí ní lẹ̀ẹ̀là e Bàrì beè nèi é: Kọ̀láá nen e a vulè Bàrì á vùlènà gé a vígà.


text: 1“Ní nīn nyí nì ni-ba kí taa nín̄ nyāntí ni-deedeebitam ki dàkà binib yii bí ká-ni. Ni yaa ŋáań tiŋan ki dàkà binibee, naa tin gítī kāntí ipaati iba ni-Baa un bí yilpuee cee. 2“A yaa làá pɔ̄ uwɔfi ubɔ tibee, taa nín̄ báakí bí ká yii sii di bíī tìì tiba, kii ipoonnyoondambi nín báakí adan pu nì akpafidiin ni puee. Bi ŋáań míǹ binib ń nīn pàkà-bi ní. Ibaamɔn ní m tùkù-ni, bi fɔ̃ɔ̃ bi-paatii ki dɔ́ò. 3Ama sii yaa làá pɔ̄ uwɔfi tibee, á tīī a-ŋaŋgan ń taa nín̄ nyí a-ŋaŋgiil nín ŋá tiŋyee. 4Á ŋá dibalin, ní a-Baa un wāĺ dibalinee ń téeǹ-si.” 5“Ni yaa bíī mèéyee taa nín̄ mèémaan kii ipoonnyoondambi bin néeń ki yūlfí dicancaal akpafidiin ni nì asaŋkaŋkpil ki mèé báà ŋma ń nīn wāĺ-bee. Ibaamɔn ní m tùkù-ni, bi fɔ̃ɔ̃ bi-paatii ki dɔ́ò. 6Ama, a yaa làá mèèyee, kɔ́ a-diikun, kí dūú pìin̄ kí mèè, a-Baa bí dibalin niin. A-Baa un wāĺ tin a bíī ŋáań dibalinee dàá pà-si. 7“Ni yaa bíī mèéyee, taa nín̄ bùsīmaan anyɔɔbun ŋin kaa cáá taapuee kii bin kaa nyí Unimbɔtee nín ŋáań puee, ki dàkafī yii bi yaa mèé tikpilee ní Unimbɔti dàá pīlfiǹ-bee. 8Nimbi ń taa fɔ̃ɔ̃ bíǹ nín ŋáań puee, kun puee ni-Baa nyí kun páb́-nee ki wāatì ní ni dāa nín mēē-u. 9Nín̄ mèémaan yii: 'Ti-Baa un bí yilpuee, yàntī bí béé yii a sá Unimbɔti circirdaan, 10kí yàntī a-beel ń dāan̄, bí ŋá a nín là puee taapu doo kii bi nín ŋáań yilpu puee, 11kí pɔ̄-ti díǹ jikaati. 12Kí dū ti-kpitii in ti yīntiǹ-see kí pɔ̄-ti kii ti mun nín cáá bin yīntiǹ-tee kpitii ki pūǹ-bi puee. 13Kí taa pɔ̄ mpaan Sitaan ń kīil̀-ti, ama á nyāntí-ti u-ŋaan. [Kun puee sii di yì dibeel nì mpɔn nì tinyool kí nīn cá jaanjaan. Ameen'.] 14Di sá yii ni yaa cáá tin ni-jutiibi yīntiǹ-nee ki pūǹ-bee, ni-Baa un bí yilpuee dàá dū tin ni mun yīntiǹ-uee kí pɔ̄-ni. 15Ama ni yaa kaa cáá tin ni-jutiibi yīntiǹ-nee ki pūǹ-bee, ni-Baa un bí yilpuee kaa làá dū ni mun kpitii kí pɔ̄-ni.” 16“Ni yaa bɔ́ob́ kinyɔkɔee ní taa bīil̀ ni-nimiini kii ipoonnyoondambi nín ŋáań puee, bíǹ bíiĺ bi-nimiini binib ń béé yii bi bɔ́ob́ kinyɔkɔ ní. Ibaamɔn ní m tùkù-ni, bi fɔ̃ɔ̃ bi-paatii ki dɔ́ò. 17Ama sii yaa bɔ́ob́ kinyɔkɔee, fíntí a-nimiin kí càatī a-yikpiti, 18an nín dàá ŋá pu báà ubɔ ń taa béé yii a bɔ́ob́ kinyɔkɔee, see a-Baa un bí dibalinee baba ń nīn nyí, ní a-Baa un wāĺ dibalinee ń tīī-si a-paatii.” 19“Ní taa nín̄ nyàab̀maan tigaajati ki sīintí ni-ba taapu doo laakin dikɔtuul ŋūǹ kí mɔ́ an ŋūǹ kí tí dāmintì muee, binaayub mun ŋūǹ kí cíĺ kudii kí kɔ́ kí yò tiwanee. 20Nín̄ ŋáaḿmaan min fáatì Unimbɔtee ní ú dū ipaati kí síiń-ni yilpu laakin dikɔtuul kpáaa tiwan kaa dámintáaa binaayub mun kaa ŋūǹ kí cíĺ kí kɔ́ kí yòee. 21Kun puee laakin a-gaajati bée, niin ní a-landɔkɔŋu mun bí.” 22“Unil nimiliŋ di sá u-wunti fitilau. A-nimiliŋ yaa wāĺee a-wunti kɔkɔ bí ŋwalfin ní. 23Ama a-nimiliŋ yaa kaa wāĺee a-wunti kɔkɔ bí dibɔmbɔndin ní. Ŋwalfi ŋun bí a-nee yaa sá dibɔmbɔndee, mimmee dibɔmbɔndee kaa cáá juti.” 24“Unibaanti kaa ŋūǹ kí nīn sá bikpilib bili tɔntɔnliu: see ú nīn ná ubɔ kí nīn néeń un kíǹee, ú dū u-ba kí tīī ubɔ ní kí nīn kpèé un béeyee fam. Naa ŋūǹ kí nīn sá Unimbɔti tɔntɔnliibi kí nīn sá animil mun tɔntɔnliibi.” 25“An pu ní m tùkù-ni yii: Ní taa nín̄ yáliŋkí kun ni dàá jī ki dàá nyò kí nīn bée, nì tin ni dāá pèen̄ee pu. Di sá yii dimaŋfal jítiǹ tijin, ní tiwun mun jítiǹ abɔkuti, àá an kaa sá míǹ? 26Kpèèmaan nnɔmbiyaamu mun ŋàaǹ kutaa puee, muaa būul̀aaa kaa cēēyaaa, kaa cáá cakalaabi ki kpáafí tijikaal, ama ni-Baa un bí yilpuee kpīintí-mu, kin nimbi bin jítiǹ nnɔmbiyaamu kpataaayee ní ni-Baa un bí yilpuee kaa nín kpèéee? 27Ni-kansikin ŋma di ŋūǹ kí nīn kā ki nìiǹ, kí gbéeǹ u-maŋfal fɔkɔŋŋu pu fiii? 28“Kin, ba pu ní ni kā ki yáliŋkí kun ni dàá pèen̄ee pu? Kpèèmaan, nsupumpukum min nyēētisatinee: maa tūǹ ditundaaa, kaa lù satab, 29ama m tùkù-ni yii ubɔti Saloomɔn, nì u-gaajati kɔkɔee, waa ŋúń ki ká tiwannyaandi ki pēeǹ an bàn̄ mpumpukum gbanti kansikin miba nyaaŋku. 30Unimbɔti yaa nyāantí míǹ timool tin bí tisatin díǹ, fool ŋŋmi ń dāá wò-tèe, mimmee waa làá ŋá án jītíǹ míǹ ki tīī-naaan? Ba pu ní ni-fookiiu kaa náaǹ míǹ! 31Mimmee, taa nín̄ yáliŋkímaan, yii: 'Ti dàá jī ba? Ti dàá nyò ba? Ti dàá pèen̄ ba?' 32An sá bin kaa nyí Unimbɔtee di nyàab̀ tíǹ múlmul. Ama nimbi Baa un bí yilpuee nyí yii an wanti kɔkɔ máaǹ ní nīn cáá-tì. 33Péé kí nyàab̀maan Unimbɔti beel nì deedee un u bàlfī-ni yii ní nīn bée, ní Unimbɔti ń dū tin kíǹee kí kūtì-ni. 34Míǹ puee ní kpèè díǹ yati, ní taa nín̄ yáliŋkímaan fool pu. Fool mun nì u-yati ní. Ŋwiin kamaa nì ŋu-gìńdi ní.”


text: 1An sá man ukpil di ŋmà takalda nee kí jāam̀ m-nabineeŋkaaki Gaayusi, un m néeń nì ibaamɔnee. 2M-nabineeŋkaaki, m mèé yii tikɔkɔ ń còom̀-si tiŋan á nīn cáá ŋgbampɔn kii a-nimbɔtinootam nín cáá ŋfām puee. 3An mɔ́ɔkiǹ-mi tikpil nnabiyaamu nín bāań ki tùkū-mi a nín ŋúb́ ibaamɔn an píkí puee kii a nín péēcòom̄ ibaamɔn poon puee. 4Tiba kaa ti bí ki mɔ̄ǹ-mi kí jītíǹ m yaa gbìl̄ yii m-biyaamu bí ki còom̄ ibaamɔn saŋŋu poonee an nín mɔ́ɔkíǹ-mi miŋyee. 5- 6Kinabineeŋkaai, a nín ŋáań atummɔnti ŋin ki tìì nnabiyaamu ki kpáaǹ bin sá-si binicambee gbee, bi bāańee, bi máafì a-neendi gbanti pu Kriisitoo nikitil kɔkɔ nimiin. Mimmee, m mèé-si, á tūtuǹ-bi bi-saŋŋu gbanti poon min dàá fáatíǹ Unimbɔtee, 7kun puee Yeesu tundi pu ní bi còom̄ nsan, kaa fɔ̃ɔ̃ tiba bin kaa nyí Unimbɔtee cee. 8An puee, bi yaa bāań ti-ceeyee, ti máaǹ kí tūtuǹ binib gbanti. Mimmee, ti mun kútì bi-pu ki cáá ibaamɔn tundi ki cáǹ nyɔkɔpu dee. 9M nìn ŋmàn̄ takalda ki tīī Kriisitoo nikitil ki sòon̄ nì bi kibɔgiŋ, ama Diyootreefi là kí nīn sá bi-kpiliu ní kaa là kí pīlfì tin man sòoǹee. 10U gífí inyimɔn nì tibɔkpitil ki tūntí ti-pu. Míǹ kɔkɔ kaa yá ki kɔ́-u, kun puee u yíití kaa fòol̄ nnabiyaamu mun jītí u-ceeyee mun, ní bin yaa bàà là kí fɔ̃ɔ̃-bee, u pìintí-bi nsan ki là kí nyāntí-bi Kriisitoo nikitil kansikin. Míǹ puee, m yaa láā bāańee, m dàá dāá kàaǹ tin kɔkɔwoooo u ŋáańee binib nimiin. 11M-nabineeŋkaaki, á taa nín̄ ŋèeǹ nì binib bin ŋáań tikpitilee, ama nín̄ ŋèeǹ nì bin ŋáań tiŋanee. Un ŋáań tiŋanee di sá Unimbɔti niliu, un ŋáań tikpitilee kaa nyí Unimbɔti. 12Ama Deemeetriyusi ní báà ŋma pàkà, ní ibaamɔn bɔti tin tin u bí ki sòoǹee mun pàkà-u, ní ti mun pàkà-u; sii a-ba nyí yii tin ti yaa lēe sá ibaamɔn ní. 13M bàà cáá tibɔti tikpil kí sòoǹ nì si, ama maa là kí dū ntakaldaŋmamɔɔn kí ŋmà. 14Kun puee m là kí dāan̄ a-cee iwiin ili nee poon, niin ní ti dāa ŋūǹ kí kàl̄ kí sòoǹ tikɔkɔ. 15Unimbɔti ń tīī-si ŋgbansɔŋfi. A-bɔɔbi jáaḿ-si. Á jāam̀ ti-bɔɔbi kɔkɔ kí tīī-mi.


text: 1Tí kpèè takalda un ni ŋmàn̄ee bɔti: Tin m dàá kíí-nee di sá yii: An ŋān̄ ki tīī unil ń taa bàà cáá unimpu. 2Ama, án taa láā yàntī ní kɔ́ tilaakpaal poonee, an máaǹ uninja kamaa ń nīn cáá u-nimpuu, ní unimpu kamaa ń nīn cáá u-cal. 3Uninja ń ŋá u-tundi nín sá puee kí tīī u-nimpuu, unimpu mun ń ŋá míǹ mbaantiim kí tīī u-cal. 4Di sá yii an kaa sá unimpu di yì u-wunti u-ba, an sá u-cal di yì-u. Míǹ mbaantiim an kaa sá uninja di yì u-wunti u-ba, an sá u-nimpuu di yì-u. 5An puee, ubɔ ń taa ŋmìntī u-juti báà tiba, asee ni yaa sòon̄ ki gbìl̄ nì tɔb kí dū ŋyunti ŋubɔ kí taa gbēētɔb kí ŋmā kí mèè. Ni nín mēēmíǹ ki dɔ́òyee, ní ní fàtīí kpāfì. An yaa kaa sá míǹ, ni nín kaa ŋūǹ kí nīn gbíntì ki ŋúb́ ni-ba ki ŋmèéyee puee, Sitaan ŋūǹ kí dī míǹ kí cɔ̄ŋkì-ni. 6Tin m sòoǹ-ni nee, kaa sá mara ní m síiǹ-ni, m sáŋkí-ni ní. 7M bàà là yii bininjab kɔkɔ ń bàà nín̄ bí kii man nín bí pu nee ní, ama báà ŋma nì Unimbɔti nín tīiń-u puee ní, u tīī ubɔ tiba ní ki tīī un kíǹee mun tiba. 8Ama, m tùkù bijaakpaatiibi nì bisapɔmbi nì bikpiipoobi yii an bàà ŋān̄ bí gbíntí míǹ kii man nín bí pu nee. 9Ama bi yaa kaa ŋūǹ kí cúú bi-ba kí kàl̄ míǹ, bí mɔ̄ǹ àá bí cáá binimpoobi, kun puee an sɔ́ á cáá unimpu àá á mɔ̄ǹ ki jítiǹ á nīn kā ki wù fòrrr fam. 10Nimbi binimpoobidambi ní m tìì mara nee, (ti-Dindaan di yɔ́oǹ mara gbanti, kaa sá man) yii: Unimpu ń taa yīkì u-cal cee. 11U yaa tí cāntì u-calaaa, ú nīn kā míǹ kí taa mɔ̄ǹ ubɔ, àá u nì u-cal ń ŋāŋkì bi-kansikin ú fàtīí gítiń-u. Míǹ mbaantiim, uninja mun ń taa jà u-nimpuu. 12Nimbi bin kíǹee, tin m dàá tùkù-nee sèé, (an kaa sá ti-Dindaan di sòon̄ míǹ, man di lī.) M lī yii: a yaa cáá unimpu ní ki dāa fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí ní a-nimpuu kaa fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí, ama ní ki kíí kí nīn gbíntì ki sá a-nimpuuee, á taa yàntī-u. 13Míǹ ní unimpu mun yaa tí nɔ́ɔ́ Yeesu ní u-cal kaa nɔ́ɔ́ Yeesu ama ní ki kíí ú nīn gbíntìi sá u-nimpuuee, ú taa yīkì u-cee. 14Uninja un kaa nɔ́ɔ́ Yeesuee nimpuu nín nɔ́ɔ́ Yeesuee puee u ŋá circir dee. Ní unimpu un kaa nɔ́ɔ́ Yeesuee mun ŋá circir u-cal un nɔ́ɔ́ Yeesuee pu. An yaa kaa sá mimmee, bi-biyaamu kaa bàà bí circir. An nín sá mimmee puee, bi-biyaamu bí circir. 15Ama a yaa nɔ́ɔ́ Yeesu ní a-cal àá a-nimpuu kaa nɔ́ɔ́ Yeesu ní ki là kí càntī-see, pɔ̄-u nsan ú nīn cá, mara ubɔ kaa bɔ́ob́-si á cúú-u mpɔn kí kàan̄. Di sá yii Unimbɔti yíiń-ti tí dāan̄ kí nīn bí ŋgbansɔŋfin ní. 16Di sá yii unimpu, a nyí yii sii nì a-cal yaa làá nīn gbíntì ki bí, a dàá ŋmā kí fīī-uaaa? Àá uninja, a nyí yii sii nì a-nimpuu yaa làá nīn gbíntì ki bí a dàá ŋmā kí fīī-u? 17Tin bée di sá yii báà ŋma ń nīn ŋúb́ min ti-Dindaan tīī-u ki wāatì ní u nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee. An marau ní m síiǹ Kriisitoo nikitiŋ kɔkɔ kansikin. 18Sii un yaa gíí ní ki nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee ń taa nín̄ yáliŋkí yii a dàá gítī ŋá mana. Sii un kaa gíí ní ki fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee ń taa gíí. 19A yaa gííyaaa a yaa kaa gííyaaa tíǹ bɔti kaa páb́, tin péēpáb́ee di sá á nīn ŋúb́ Unimbɔti marab. 20Báà ŋma ń nīn gbíntì ki bí min ní u nìn péēbí ní ki nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee. 21A yaa nìn sá uyumbu ní ki nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyaaa, á taa nín̄ yáliŋkí, ama a yaa tí ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃ a-baaa, á pɔ́ɔǹ kí fɔ̃ɔ̃ a-ba. 22Uyumbu un fɔ̃ɔ̃ ti-Dindaan ki kííyee, ti-Dindaan nyántì-u ikpiti yuŋkun, míǹ ní un yì u-ba ki fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee sá Kriisitoo yumbuu. 23Unimbɔti dá-ni nì kudapɔɔu ní, an puee ní taa gítī dū ni-ba kí ŋá binib yumbui. 24Nnabiyaamu, ni nín nìn péēbí min dooooyee ki wāatì ki nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee, ní nīn gbíntìi bí míǹ kí dū ni-ba kí tīī Unimbɔti. 25Bijaakpaatiibi nì bisapɔmbi bɔtee, ti-Dindaan kaa tīī-mi mara ḿ yɔ́oń-bi, ama man nín dàkafī puee ní m dàá lì kii m nín sá unil un ti-Dindaan pú diyimɔɔl bi cáá m-pu dimákalee pu. 26Man ká yii, kii diniminaamandi din bí kɔŋkɔnnee puee, an ŋān̄ unil ń taa cáá unimpu. 27A yaa gítī dàá cáá unimpuee, taa ti nyàab̀ nsan yii a dàá nyāntí-u. A yaa kaa láá tí cááyaaa, á taa ti cáá. 28Ama nì míǹ kɔkɔee, uninja yaa cáá unimpu, waa yīntì, míǹ ní unimpu mun yaa mɔ́ǹ waa yīntì. Ama, digiŋkpaandi di dàá bà binimpucaaliibi nì bicamɔnliibi, an pu ní m bàà là kí nyāntí-bi digìńdin. 29Nnabiyaamu, tin m dàá lèe di sá yii: ŋyunti kaa ti náaǹ, an puee bin cáá binimpoobee ń nīn bí kii bin kaa cááyee nín bí puee, 30bin sūǹee ń nīn bí kii kunimbaau kaa cáá-bee, bin lāāyee ń nīn bí kii an kaa mɔ̄ǹ-bee, binyampoobi bin dāāyee ń nīn bí kii baa cáá tibee. 31Bin bí ki jīǹ duulnya puee ń nīn bí kii baa bíī páatí tibee. Kun puee, ni nín wāĺ duulnya bí min nee u dàá dāá kúntí. 32M bàà là yii ní nīn tɔ́ ni-ba kí taa nín̄ nìiǹ, di sá ti-Dindaan tundi ŋmaniŋma pu ní un kaa cáá unimpuee nimiliŋ máǹ ki nyàab̀ kí fáatí ti-Dindaan. 33Ama un cáá unimpuee nimiliŋ máǹ duulnya tuuŋŋi pu ní u nyàab̀ kí fáatíǹ u-nimpuu. 34Niinee u-landɔkɔi ŋá ili dee. Míǹ ní unimpu àá usapɔɔn un kaa mɔ́ǹee nimiliŋ máǹ ti-Dindaan tundi pu, an nín dàá ŋá pu u-wunti nì u-pɔbil ń nīn bí circiree. Ama unimpu àá usapɔɔn un mɔ́ǹee nimiliŋ máǹ duulnya tuuŋŋi pu ní u nyàab̀ kí nīn fáatì u-cal. 35Ni-ŋanti pu ní m sòoǹ tin bí nee, an kaa sá kí bàkan̄-ni, m là ní nīn ŋáań min ŋān̄ ki kítèe ní, kí dū ni-ba kɔkɔ kí ŋá ti-Dindaan ŋaan kí taa kíń báà laaaba. 36Unaacimpɔɔn un di yaa bàà lēēyii waa làá cáá u-bɔɔn ní ki dāa gítī ká yii waa ŋūǹ kí cúú u-ba, an dàá nīn péēpáb́-u míǹ kí nīn cée, ú cáá u-bɔɔn, waa ŋá ikpiti. 37Ama, un di lēēu-pɔbil poon kaa ti bí kí gítí u-boon ki yì u-ba ki nyí min u lēēnee, u nín baasii lēēu-pɔbil poon kí ŋá miŋyee deeyee, udaan lēēmin ŋān̄ee. 38Un kaa ŋúń ki cúú u-ba ki cáá u-bɔɔnee cee ŋān̄. Ama un ŋúń ki cúú u-ba kaa cáá u-bɔɔnee cee ŋān̄ ki lákatì. 39Unimpu un mɔ́ǹee máaǹ kí nīn péēnáká u-cal ní bí nīn bí iyunti kɔkɔ. Ama u-cal yaa kpíìyee, u tɔ́ u-ba kí mɔ̄ǹ un u yaa lèe. Ama un fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee ní an sá ú fàtīi mɔ̄ǹ. 40Man ceeyee, u yaa gbíntì míǹ kaa mɔ́ǹ, u-pɔbil dàá nīn sòm̀ ki jítiǹ u yaa mɔ́ǹ. M nyí yii man mun cáá Unimbɔti Fām ní.


text: 1Míǹ boonee ní m ká itūun inaa yú duulnya jaŋŋi naatil kɔkɔ pu, ní ki ŋúb́ duulnya buŋku naatil, an nín dàá ŋá pu kubuŋu ń taa jītí tiŋku puɔɔɔ, kí taa jītí kitiŋ puɔɔɔ, kí taa jītí busubu báà bubɔ puee. 2M gítī kpēēyee, ki ká ntūun ŋubɔ nyánní ŋwìiń nín nyēeń puee ki ŋúb́ Unimbɔti un bí dimaŋfalinee daaŋku, ní ki téeń ki tùkū itūun inaa in fɔ̃ɔ̃ mpɔn kí dāá bīil̀ kitiŋ nì tiŋkuee yii: 3“Ní taa láá ŋá kitiŋ nì tiŋku nì isufi tiba kí nīn cí ŋyunti ŋun ti yaa láā dū tidaandi ki nákaǹ ti-Nimbɔtiu tɔntɔnliibi yigbeeŋi pu ki dɔ́òyee.” 4Ní m gbìl̄ bi lī bin bi nákaǹ Unimbɔti daaŋku bi-yigbeeŋi puee wíiŋŋu nyɔkɔm, yii bi sá binib kutukub dilaataal nì imuŋku ili nì binaa^fd^ ní, Israyeel nibul kɔkɔ poon ní bi nákaǹ Unimbɔti daaŋku bi-yigbeeŋi pu. 5Bi dáań Juuda nibul kutukub saalaa nì bili, ki dáań Rubeen nibul kutukub saalaa nì bili, ki dáań Gaadi nibul kutukub saalaa nì bili, 6ki dáań Aseer nibul kutukub saalaa nì bili, ki dáań Neeftalii nibul kutukub saalaa nì bili, ki dáań Manasee nibul kutukub saalaa nì bili, 7ki dáań Siimeeyɔn nibul kutukub saalaa nì bili, ki dáań Leefii nibul kutukub saalaa nì bili, ki dáań Isaakar nibul kutukub saalaa nì bili, 8ki dáań Sabulɔn nibul kutukub saalaa nì bili, ki dáań Jooseefi nibul kutukub saalaa nì bili, ki dáań Beenjameen nibul kutukub saalaa nì bili. 9Míǹ boonee, m kpēēyee, ní ki ká nnibiim tikpil tikpil, ubɔ kaa ŋūǹ kí kàaǹ-mì, an nìn sá anibul kɔkɔ nì atimbun kɔkɔ nib nì ntimu kɔkɔ nib nì isoon kɔkɔ nib. Bi nìn yú dibeejal nì dipibil nimiin ki pēē abɔkutipiin káŋkaŋ ki ŋúb́ tikpakpati bi-ŋaanin. 10Ní bi tátí mpɔn yii: “Difiil nyēeń ti-Nimbɔtiu un kā dibeejal puee nì dipibil cee ní.” 11Ní itūun in māntì ki tú dibeejalee, nì bikpilibee nì tiwan tinaa tin cáá kufoouee, lítì dicincibil dibeejal taapu ní ki bíī nyɔ́ŋkí Unimbɔti, 12ní ki lì yii: “Ameen! Ti-Nimbɔtiu di yì inyɔŋki, jilma, iciin, ijaam, tinyool nì mpɔn kí nīn péēcáā cá jaanjaan! Ameen.” 13Ní bikpilibee kansikin ubɔ bālfì-mi yii: “Binib bin pēēabɔkutipiin nee sá ba yab ní? Bi nyánní la ní?” 14Ní m kíí-u yii: “M-Dindaan, sii di nyí-bi.” Ní u fātì ki bí-mi yii: “Bin nyánní falaakpaŋkpaan poonee dee. Bíǹ di fíntì bi-bɔkutiŋ ki dū-ŋi ki ŋá dipibil fatikuun ŋi píil̀ káŋkaŋ. 15An pu ní bi yú Kunimbɔtidiin Unimbɔti beejal nimiin ki jáaḿ-u ŋwìiń pu nì kunyeeu, ní un kā dibeejal puee dàá nīn bí bi-cee kí mɔ̄tì bi-pu. 16Ŋkùm kaa dāa gítī cútí-bi, nnyinnyoo kaa dāa gítī cútí-bi, diwiŋkaŋkambil kaa dāa wù-bi, ní kutuntuŋu kubɔ kaa dāa bí niin. 17Kun puee dipibil din yú dibeejal kansikinee di dāa sá bi-kpaaliu, ní kí cáá-bi nnyim min tìì dimaŋfalee laŋki, ní Unimbɔti ń pítí bi-nyinnyim kɔkɔ.”


text: 1M kpēēyee, ní ki ká upeel ubɔ nyánní tiŋkun, ki cáá ayil aluli nì iyin saalaa ní ki cíkí u-yiŋŋu kamaa pu kibeefuulii, ní diyil sá kamaa puee disiibil náká ki sìí Unimbɔti. 2Upeel un m kée náań nì ugbii ní, ní u-taaŋi náań nì digbiŋgbil, ní u-nyɔkɔ náań nì gbikinti nyɔkɔ; ní kupeewambiiuee dū ku-pɔni kɔkɔ nì ku-beel ki tīī-u. 3U-yiliŋee diba nìn fɔ̃ɔ̃ tiweendi ki cá ŋkúm, ama iweenee dāa dɔ́ò, ní an mɔ́ɔkiǹ duulnya yab kɔkɔ ní bi nɔ́ɔ́ upeelee. 4Ní binib kɔkɔ bí ki nyɔ́ŋkí kupeewambiiuee ku nín dū ku-pɔni kɔkɔ nì ku-beel ki dūu tīī upeel un nyánní tiŋkunee pu, ní bi bí ki nyɔ́ŋkí upeelee ki lì yii: “Ŋma di ŋūǹ kí dū u-ba kí ŋmàntīǹ upeel nee? Ŋma di ŋūǹ kí já nì u?” 5Ní bi pú upeelee kinyɔkɔ ú nīn sòoǹ tibɔfan ki bíiĺ Unimbɔti, ní ki tīī-u mpɔn ú nīn ŋáań míǹ kí tin sāā abin ata nì dijandi. 6Ní u lafun kíĺ ki bíī sòoǹ tibɔfan ki bíiĺ Unimbɔti yindi, nì u-kɔŋkooŋŋu nì bin kɔkɔ kɔ́ò yilpuee. 7Ní bi pú upeelee nsan ú já nì Unimbɔti yab kí pɔ̄ɔkiǹ-bi, ní ki tīī-u anibul kɔkɔ nì aniwul kɔkɔ, nì isoon kɔkɔ nib nì atimbun kɔkɔ pu mpɔn. 8Kitiŋ pu nib bin yiŋŋi kaa ŋmàn̄ doooo duulnya kíltam dimaŋfal takaldau un dipibil din kpíìyee yèe poonee, an nibee kɔkɔ dāa jáaḿ upeelee ní. 9“Un yaa cáá ditafalee ń pīlfì tiŋan. 10Un Unimbɔti lī yii bi dàá cúú kuyuŋuee, see bí cúú-u kuyuŋu, un Unimbɔti lī yii bi dàá kpò-u nì kijikee, see bí kpò udaan nì kijiki. An sá Unimbɔti yab ń dàkà bi-pɔ́ɔǹtam nì bi-fookiiu un bi cáá Unimbɔti puee ní.” 11Boonee ní m ká upeel ubɔ mun púń ki nyáń kitiŋ ki cáá iyin ili an bí kii dipibil yiniee, ní ki sòoǹ kii kupeewambiiuee. 12Upeel upeepeekaayee nimiin ní u ŋáań maamaacib nì mpɔn ŋun u fɔ̃ɔ̃ u-ceeyee, ní ki yàntī binib bin kɔkɔ bí kitiŋ puee jáaḿ upeel upeepeekaa un nìn fɔ̃ɔ̃ ŋkúm weeni ki dāa pɔ́ɔkèe. 13Upeel uliliitee nìn ŋáań maamaacikpaambi, ki yàntī ŋŋmi nyēeń yilpu ki lítí kitiŋ binib kɔkɔ nimiin. 14Mpɔn ŋun bi nìn tīī-u u cáā ŋáań maamaacib upeel upeepeekaa nimiinee ní u nìn cáā kíiĺ binib ní ki páb́ binib bí náań upeel un bi nìn gāā kijiki ki gíiǹ ŋkúm watil pú waa kpíìyee naŋku kí yɔ́oń. 15Ní u fɔ̃ɔ̃ mpɔn kí ŋmā kí tīī upeelee naŋku kun bi máńee kufoou, an nín dàá ŋá pu kú ŋmā kí nīn sòoǹee, ní bin yaa kaa gbāaǹ ki jáam̀-kuee ú kpò bidambi. 16Mbiyaamu, bikpaambi, bigaajab, bisoodambi, bin tɔ́ bi-bee, nì iyumbu, u cāntì bi nákaǹ bi-kɔkɔ ŋaŋgiilii nì bi-yigbeeŋi pu tidaandi. 17Ubɔ kaa ŋūǹ kí dā tiba, kaa tí ŋūǹ kí nyāfì tiba, upeelee yindi nì u-yindi nɔmbau yaa kaa náká udaan pu. 18An sá mpɔ́ɔn ní, un cáá iciinee ń tùkù taapu. Kun puee tita nì imuŋku ita nì biluuyee dàkà unil ubɔ yindi ní.


text: 1Timbi nì bi dāa cúū yākatì tɔbinee, ní timbi kɔ́ meela ki túĺ dicancaal ki búntì Kɔɔsi, ní ku wúntèe ní ti bàn̄ Roodi. Niinee ní ti cāatì Patara. 2Ní ki ká meela un cá Feenisiiyee, ní ti kɔ́ úǹ ki búntì. 3Ti tin gbīitì Siipil tiŋki kin nnyim māntì ki túee ní ki dū-ki ki fá ŋŋaŋgan pú, ní ki dūu dī Siirii watil pú, ní ki tin bàn̄ Tiir, laakin meela dàá tàkatī u-wantee. 4Niin ní ti ká Kriisitoo yab biba, ní ti kāl̀ iwiin iluli bi-cee. Unimbɔti Fām yāntì bi béè ki tùkū Pɔɔl yii ú taa jɔ̄m̀ Jeerusaleem. 5Ti nín kāl̀ iwiin gbanti dɔ́ò ti dàá yīkìńee, bi nì bi-nimpoobi nì bi-biyaamu kɔkɔ céeǹní-ti ali ki nyántì kitiŋ kpaanceetiŋu. Niinee ní ti gbāaǹ dibuŋgbandi ki mēē. 6Ti mēēki dɔ́òyee, ní ki kāaǹ tɔb, ní timbi búntì kí cùú kɔ́ meela, ní bí mun nín fàtī bi-dumpui. 7Ní ti yíkì Tiir ki cūtì Tɔleemayisi, ki cūtìi jáam̀ nnabiyaamu, ki kāl̀ bi-cee ŋwiin ŋubɔ. Niin ní ti kúntì dimɔɔl pu saŋkindi. 8Kutaa wúntèe ní ti yíkì niin ki bàn̄ Seesaaree, ní ki kɔ́ Fiiliipi dumpu. U sá un sòoǹ Yeesu nyɔɔbummɔɔndi ki sá binib biluli bin bi nìn lēēbí nīn yàkatī tijinee kansikin ubɔee. 9U nìn cáá bisapɔmbi binaa bin kaa nyí bininjabee, bi nìn sá Unimbɔti bɔnaatiliibi. 10Ti nìn kāl̀ u-cee ki yúntì fiii, ní Unimbɔti bɔnaatiliu ubɔ, bi yíì-u Agaabusi, nyánní Juudee ki dɔ́miń ti-cee. 11Kijapaayee yɔ̃oǹ Pɔɔl dambalau ní ki dūu bɔ́ob́ u-taaŋi nì u-ŋalii, ní ki bí yii: “Pīlfìmaan Unimbɔti Fām nín lī puee! Uninja un di yaa yì dambala neeyee, Juuda yab dàá bɔ́ob́ udaan míǹ ní Jeerusaleem, ní kí dū-u kí tīī bin kaa sá Juuda yabee.” 12Ti gbìl̄ mimmee, ní timbi nì laakin ti kɔ́òyee yab bíī gbàam̄ Pɔɔl yii ú taa cù Jeerusaleem. 13Ní Pɔɔl bí-ti yii: “Ba ŋá ní ni sūǹ ki bíiĺ m-pɔbil míǹ? Báà bi yaa làá bɔ́ob́-mi kí kpò-mi gba Jeerusaleem niin ti-Dindaan Yeesu puɔɔɔ, maa mɔ́tí!” 14Ti lī-u tikɔkɔ kaa ŋúń-uee, ní ti cāntì-u, ní ki bí-u yii: “Too, ti-Dindaan yaa là miŋyee, án ŋá míǹ!” 15Iwiin gbanti boonee, ní ti bɔ́ntì ki nín jɔ́ḿ Jeerusaleem. 16Kriisitoo yab bin bí Seesaareeyee biba céeǹní-ti ki cáā cūnnì kijapaai kin bi nìn yíì Minaasɔnee dumpu. U nìn sá Siipil, ki nìn fɔ̃ɔ̃ ki kíí dooooyee, úǹ cee ní bi nìn kɔ́ǹ-ti 17Ti bàn̄ Jeerusaleemee, ní nnabiyaamu fɔ̃ɔ̃-ti nì dipɔɔpindi. 18Kutaa wúntèe ní ti nì Pɔɔl búntì Jaaki cee. Niin ní bikpilib kɔkɔ nìn kpáfì. 19U jáam̀-bi ki dɔ́òyee, ní ki bíī sòoǹ ki bɔ́bití-bi Unimbɔti nín dī u-pu ki túń ditundi din bin kaa sá Juuda yabee kansikinee. 20Bi gbìl̄ mimmee, ní ki nyɔ́ŋkì Unimbɔti. Ní bi bí-u yii “Ti-nabiki, a ká Juuda yab kansikin binib kutukub tikpil nín kpántì Kriisitoo yab, bi-kɔkɔ ŋúb́ Mooisi marab tiŋan pueeyaa! 21Di sá bi tùkū-bi yii a dàkà Juuda yab bin kɔ́ò binicambi kansikinee yii bí fá Mooisi marab kí taa ti nín̄ gífí bi-biyaamu, kí fá ti-naanjab koobiliŋ mun. 22Báà an ŋá pu bi-kɔkɔ dàá béé yii a dɔ́miń. Mimmee, ti dàá ŋá mana kɔŋkɔnnee? 23Míǹ puee, ti dàá tùkù-si a nín dàá ŋá puee. Bininjab binaa biba bí ti-kansikin doo bin pɔ̃oǹ, kii Mooisi marau nín lī puee bí taa kòol̄-bi bí nīn kíǹ ki kòɔ́ tiwan tiba ali kí nīn cí ŋyunti ŋubɔ kí dāá nín kòotī. 24Yòon̄-bi kí cù si nì bi kɔkɔ ń ŋá saraabi kí kòotī-bi, kí pà animil bí kòol̀-bi. Niinee ní báà ŋma dàá béé yii tin ní bi sòoǹ a-puee kaa sá ibaamɔn, ní kí ká yii sisi aba bí kii bin dī marabee nín bí puee. 25An yaa kíǹ bin kaa sá Juuda yab ki fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee, ti nìn ŋmàn̄ takalda ki tùkū-bi yii timbi kpēēyii an ŋān̄ bí taa ti ŋmɔ́ tinan tin bi tɔ̃otì awaayee, kí taa ŋmɔ́ fatiku nì tiwan tin baa lāntì fatiku nyáńee, kí taa ŋá tilaakpaal mun.” 26Kutaa wúntèe ní Pɔɔl yɔ̃oǹ bininjabee, ní u nì bi cūtì ki lēekì saraabi, ní ki kɔ́ Kunimbɔtidiin. Niin ní Pɔɔl yɔ́oǹ ŋwiin ŋun bi dàá kòotēe nì báà ŋma nín dàá dāá cáań saraabi bin biŋyee. 27Ŋwinluluútee cá dikuntilee, ní Juuda yab biba bin nyánní Asiiyee ká Pɔɔl Kunimbɔtidiin. Niinee ní bi fíiǹ báà ŋma landɔkɔŋu ŋá mbaanti, ní bi cúú Pɔɔl. 28Bi cúú-uee, ní ki kíǹ ki bíī tátí yii: “Israyeel yab, jòoḿmaan-ti! Kpèèmaan, uninjee dee un cá an kɔkɔ ki sòoǹ báà ŋma cee ki bíiĺ Israyeel yab yindi nì Mooisi marab nì Kunimbɔtidiiyee. Ali gba, u yāntì bin kaa sá Juuda yabee kɔ́ Kunimbɔtidiin, ki bíil̀ circir kɔŋkooŋŋu gbanti!” 29(Kun yì-tèe di sá, bi nìn ká u nì Troofiim un sá Eefeesee kitiŋin, ní bi dākafì yii Pɔɔl nìn cáá-u ki kɔ́ǹ Kunimbɔtidiin.) 30Niin ní kitimmɔŋee fɔ̃ɔ̃ ki píĺ dàiii, ní binib nyánní ajan kɔkɔ ki dɔ́miń ki cúú Pɔɔl ki dáaĺ-u ki nyántì Kunimbɔtidiin, ní ki dū mpunyɔmu ki pīiǹ dicilpu niin. 31Bi nín nìn péēnyàab̀ kí kpò-uee puee, an pūtì kpáàā péēbàn̄ Room yab soojakpikpaanu, yii fìkìlfikil ubɔ kɔ́oń Jeerusaleem tiŋki kɔkɔn. 32Dicilpu niinee, kijapaayee yɔ̃oǹ soojab ki kpáaǹ bi-kpilib biba ki sáń ki nín cá samaayee cee. Bi dāa ká usoojakpilee nì u-yab páaǹnée, ní bi gbēeǹ, kaa ti bíī gbáà Pɔɔl. 33Niinee ní Room yab soojakpikpaanu dāatìi cúú Pɔɔl, ní ki bí yii bí dū ikusaka ili kí bɔ́ob́-u, ní u bālfì-bi un Pɔɔl sée nì tin u ŋée. 34Kunipaau kansikinee, biba tátí ki lì tiba, ní bin kíǹee mun cáá tiba, an di nìn yì-tì waa nìn ŋúń ki béè mbaamɔn, ní u bí yii bí cáá-u kí cùnnì soojab dumpu. 35Ŋyunti ŋun bi bāań akɔl puee, samaayee kɔkɔ nín páb́ Pɔɔl mpɔn puee ní soojab nìn yɔ̃oǹ-u ki túǹ, kí mɔ̄tì u-pu. 36Kun puee binib nìn wīikí tikpil ki pá u-boon ki tátí yii bí kpò-u. 37Bi tɔ́ob́ kí kɔ́ soojab dumpuee, ní Pɔɔl bālfì usoojakpikpaan yii: “A kíikí ḿ sòoǹ nì si tibaaa?” Ní ukpilee fātìi bālfì-u yii: “A gbìl̀ greeki sooniaaa? 38Sii di kaa sá Ueejipitija un là kí bīil̀ kitiŋ yaadal nee, ki yíkìi yɔ̃oǹ digaŋgandambi kutukub binaa ki cūnnì kupɔɔuneeee?” 39Ní Pɔɔl kíí-u yii: “Man sá Ujuudaja ní, ní bi màl̄-mi Taarsi, Siiliisii tiŋkpaaŋkin. M baasii sá kitiŋkpaaŋŋi tindambiki ní, m gbāam̀-si, pɔ̄-mi nsan ḿ sòoǹ nì samaa!” 40Niinee ní usoojakpikpaanee pú-u mpaan. Ní Pɔɔl yúl̀ akɔl pu ki yɔ̃oǹ u-ŋal ki téefì samaa. Niinee ní báà ŋma ŋmíl̀ fɔ́ŋfɔŋ. Ní u yɔ̃oǹ dinyɔɔbundi ki bíī sòoǹ nì samaa nì Eebru soonin, yii:


text: 1Tiwaŋkuti tin bi tɔ̃otì awaayee nanti bɔtee, ti nyí yii báà ŋma nyí, ama dinyil cāabìń dilambil ní, ní dineendi yàntī binib cá nyɔkɔpu nnimbɔtisan poon. 2Un dàkafī yii u nyí tibee kaa láá béè min sá ú bééyee. 3Ama un yaa néeń Unimbɔtee, Unimbɔti béè udaan dee. 4Ni nín bālfì yii ti ŋūǹ kí ŋmɔ́ tiwaananaaaŋyee: ti nyí yii diwaal kaa sá tiba duulnya poon, míǹ ní báà unimbɔti ubɔ gítī kpá see Unimbɔtibaantee. 5Báà binib nín dàkafī yii inimbɔti wīikí, iba bí yilpu iba bí taapuee, 6timbi cáá Unimbɔtibambaanti ní, úǹ di sá Ubaati un náań tikɔkɔee. Úǹ pu ní ti bí. Ní ti-Dindaan sá ubaanti, úǹ di sá Yeesu Kriisitoo, úǹ pu ní tiwan kɔkɔ bí, u-pu ní ti mun bí. 7Ama bi-kɔkɔ kaa nyí míǹ. Di sá awaatuun mántiǹ biba, ní bi gbíntì ki ŋmɔ́ò tiwaatootinan alii diwaal di lafun baasii yì tinan gbantee, ní bi-pɔbiliŋ nín kaa pɔ̄ɔ̄ puee ní bí ŋá ikpiti. 8Di sá yii tijin di kaa làá yàntī tí sútí kí pìl̄ Unimbɔti. Ti yaa jíńaaan, an kaa làá bàtī-ti tiba, ti yaa kaa jíńaaan, an kaa làá gbéeǹ-ti tiba. 9Ama, ní nīn nyíǹ ni-ba nì ni nín tɔ́ ni-ba ki ŋáań miŋyee, án taa yàntī bin kaa pɔ̄ɔ̄ nnimbɔtisan poonee ń lítí. 10Un kaa pɔ̄ɔ̄ nnimbɔtisan poonee yaa ká sii un nyí Unimbɔti bɔti tiŋanee yaa kā ditaŋgbandi diba taapu ki jīǹee, an kaa téekí-u ú ŋmɔ́ tiwaananaaan? 11Ní sii nyítam puee kinabiki kin kaa láá béè ki dɔ́òyee, kinabiki kin pu Kriisitoo kpíìyee ń wāŋkàaa? 12Ni nín bí ki ŋáań ni-nabiyaamu ikpiti min ki kɔ̄ntí bin kaa láá béè ki dɔ́òyee landɔkɔi iweenee, an sá Kriisitoo ní ni ŋáań ikpiti gbanti. 13An puee, tijin jītam di yaa làá yàntī m-nabiki ń lítée, m kpá kí ŋmɔ́ tinan an nín dàá ŋá pu m-nabiki ń taa lítée.


text: 1T̀ẽènè deeá, Jíìzọ̀s beè gboó aa tọ àà gé ĩì tẽ́ nu gã́ Pene Gálìlì. 2Gbò nen e a bèèae ló beè palà ge bọọ, naa ní e ẹlẹ téní gé ĩì tẽ́ m faà sĩ́ múú, vaá dénè gbòa beè di élá nu gã́ peneá. 3À gboó túgági lóg dòmà bá gã́ bug nu nèva kọ: “Ene tṍó beè dì. Ene kà gbálà beè àà gé toví súú sọ́gọ́ nu e a gé fó zaalí kè ól. 4Boo tṍó e a gé tóví súúá zaali, sìgà beè dọ boo èèlè vaá gbò ńnóm pẹ̀ẹ̀ à dù gé tigi ààmà. 5Sìgà à dọ boo kunu kẽ dem kĩ e sãa náa è bọọ. Gbálà ńkem tṍó náa è téní, à gboó beele mée, boo bée kọ sãa e a dì boo kunu kẽ kĩé náa è bọọ kè tẽ́. 6Sõò tṍó e gbei dú, a è gboó taa méeá fẹ̀ boo bée kọ a lí náa è láá sii kẽ. 7Sìgà à dọ zẹ̀ẹ̀ suu bíé bàlì. Tṍó e súú téá ni tõó gbàà dùm, bíé bàlìa à gboó dùm uuavá boo. 8Sõò sìgà beè gboó dọ́ boo lé kunu kẽ, vaá tṍó e a ni bọọ, à gboó mumí: Sìgà beè mumí kum e vòò tub súú di ló, sìgà à mumí ní e taa tub súú di ló, vaá sìgà à mumí ní e tub nè òb súú di ló. 9Nen e a íe tṍ á dã̀!” 10Gbò e bà ólò nyoone nvée Jíìzọ̀s beè gboó dù gé bĩináe kọ, “Éé náa ò tú lóg dòmà bá nu nèva é?” 11Jíìzọ̀s à gboó aalá nèva kọ, “Bàrì náa kọ boolo ó nyimai nu ke gũa e a kil ló a lẹẹlà bel, sõò náa náa kọ baala á nyimá. 12Boo bée kọ à é dú ge tẹlẹ̀ ló nè nen e a íe, vaá à é gboó ié sige ló. Sõò nen e bè náa íe, bà é tú bãànà ńkem e a beè dìé báá lọl. 13Nu e a kọ́ ḿ tú lóg lomá bel nèva kọlà kọ: Kà bè dẽéva di ló nu e bà gé ẹb, bà náa mon; vaá nu e tṍva di ló, bà náa dã́ à bè ge tavẹ. 14Baala ní e a ḿmè nu e nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Aizáíà beè kọ̀ e, kọ: ʽTṍi é dí ló nu e o gé dã́i, sõò nóo é tavẹi; vaá ò é dií ló nu e o gé ẹvii, sõò nóo é monii. 15Boo bée kọ nyíe gbòi kọọgà, vaá bà tú bá kaá tṍ vaá bii dẽe. Mè á di vó bà túè dẽéva monmàè nu, à bè ge tuè tṍva dãmàè nu, nè ge tuè bugva tabmàè nu, vaá bà gé kiiàe kẽ duèm̄ ló, naa ní e ḿ bóèva.’ 16“Sõò léé sĩ́ dìí ból boo bée kọ ò íèì dẽe e a mon nu vaá ò iei tṍ e a dã́ nu! 17M̀ ló kà kà bel nèi kọ gbele tõ̀ò gbò kọ́ bùlà Bàrì nè gbò káí beè gbĩ́ ge mòn gbò nu e boolo gé moniií, vaá dã́ gbò nu e boolo gé dã́ií, sõò náa beè valívá ló. 18“Gboó pãanei tṍ, mè m̀ é baa tẽ́ lóg e a kil ló nen fò nu nei. 19Gbò e bà dã́ mon bel e a kil ló lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì vaá bà náa tavẹ belí súú e a dọ́ boo èèlèa. Pọ́lọ́ Nená ólò dù gé tú mon bel e ba è fóvá m lọl. 20Gbò súú e a dọ́ boo kunu kẽ demá belí gbò e bà tú ẹ́ẹ́ nyíe tumá mon bel Bàrì kà lèlà tṍó e bà gé dã́á, 21sõò náa síiva kúm m, e a náa kọ gbálà ńkem tṍó bà á dọ̀. Tṍó e gbò nen dalà togó tãagéva vaá biigèva ló boo bée mon bel Bàrì, bà gboó gbẹá boo dọ̀. 22Gbò súú e a dọ́ zẹ̀ẹ̀ bíé bàlìa belí gbò e bà dã́ mon bel Bàrì, sõò tãàgà bàlà booí nè tàn ge bã̀ méné à gboó gyẽeme mon belá gbẹẹvá m kọ bà á gá dọ bélè. 23Gbò súú e bà fó boo lé kunu kẽá belí gbò e bà dã́ mon bel Bàrì vaá tavẹ. Bà gboó dọ bélè, belí na gbò té e a mumí kum e vòò tub, à bè taa tub, à bè tub nè òb súú di lóá.” 24Jíìzọ̀s lógíná gé dõòna kà lóg nèva kọ, “Lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì belí bé e ene kà gbálà beè gé fó lé súú sọ́gọ́ nu m a ól. 25Ene bílá dee, e dénè nen di dáá, a nen ọ́b beè gboó gé fó kpá kyàlà kp̃ẽ̀è gbàà kpá kyàlà e a beè fòa, vaá gboó àà. 26Tṍó e pálàa íb téí ni bọọ vaá nvèè zàgà, gbò nen beè gboó dàlà togó nyimá kele e a dìvá zẹ̀ẹ̀. 27“Pá a gyóòlo à gboó dúé ló kọ, ʽTẹ́ẹ̀, beele íe bùlà kọ́ lé súú ní e o beè fó m o ól é. Ãà ní e kpá kyàlà kp̃ẽ̀è aànà bã gbàà e?’ 28“À gboó aalá kọ, ʽNen ọ́b ní e a náa nuí é.’ “Bà gboó bĩináe kọ, ʽNaa kọ é àà gé bù lọl gbàà?’ 29“À aalá kọ, ʽAalíí ló, mè á di vó ò buulai kpá kyàlà nè ẹ̀ẹ̀. 30Sọi bá kpá kyàlà nè kpá kyàlà kp̃ẽ̀è kọ bà á gbá dùm dọ̀mà dee bùùlà nu. M̀ é beè gboó kọ́ nè gbò e bà é buulà nuá kọ bà á zẹẹ́ bù kpá kyàlà kp̃ẽ̀è lọl kẽ, vaá bọvígi bọ́b tẹlẹ dáà sã́; vaá bà gboó fùl kpá kyàlà sẹlẹ́ dógo.’ ” 31Jíìzọ̀s lógí dõòna kà lóg nèva kọ: “Lẹẹla bel Bàrì dì belí súú sáá kéè e ene kà gbálà beè fó m a ól. 32A súú e a sí mée dú ńkem èlmà dénè súú té, sõò tṍó e a é bọọ, à el dénè té sọ́gọ́ nu é bà fó kè ól. À bọọ té, naa ní e gbò ńnóm pẹ̀ẹ̀ láá lò tẹ̀ ló a gbónó.” 33Jíìzọ̀s kpáá logina gé dõòna kà lóg nèva kọ: “Lẹẹla bel Bàrì dì belí nu e a gbuuve fétúlú e ene kà pá bia zọ́ọ́lá nvee gbàà ene fẹ́ẹ́lẹ́ fàlávà. Tṍó e a tṍ múú ló vaá kyọọ naamá kpo, nuá à gboó gbuuve dénè ẹ̀ẹ̀.” 34Jíìzọ̀s beè tú lóg lomá dénè belí nèva. Náa beè ló tọ́ọ̀ bel nèva e bè náa ténmá m lóg. 35A beè naa vó kọ bé nu e nen kọ́ bùlà Bàrì beè kọ̀ ḿmá, kọ: “M̀ é tú lóg lomá bel nèva. M̀ é kọ́ nu e tọ́ọ̀ nen gáà beè nyima lọl dàà togó bàlà booí nèva.” 36Tṍó e Jíìzọ̀s ni aa ló gbòa bã tọ, gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó dúé ló kọ, “Zẹẹ́ baa tẽ́ lóg e a kil ló kpá kyàlà nè kpá kyàlà kp̃ẽ̀èa nèi.” 37Jíìzọ̀s à gboó aalá kọ, “Nen e a fó lé súúá dì belí Sã́áná Nen, 38ólá dì belí bàlà booí, lé súúá dì belí gbò e Bàrì gé lẹ̀ẹ̀là bel ló, kpá kyàlà kp̃ẽ̀èa dì belí gbò e Pọ́lọ́ Nená gé lẹẹlà bel ló, 39vaá Pọ́lọ́ Nyómá ní nen ọ́b e a fó kpá kyàlà kp̃ẽ̀èa é. Dee e bàlà booí é íná kùbmà ní dee bùùlà nu é, vaá gbò nyómá tóm Bàrì ní gbò ge bùùlà nu é. 40“Bé e bà bọ́ví kpá kyàlà kp̃ẽ̀è vaá tẹlẹ dáà sã́ naa, bé e a é dinà gé naa tṍó e bàlà booí é íná kùbmà e: 41Nda, Sã́áná Nen, é lẹẹlà pá nà gbò nyómá tóm kọ bà á kpòòlà dénè nu e a kyọ gbò nen nè dénè gbò e bà ólò naa pọ́lọ́ lọl gbàà gbò e m gé lẹẹlà bel ló. 42M̀ é gboó kọ bà á tovíva tẹlẹ dáa sã́, kĩ e tó nè táà dáa é di. 43Tṍóá gbò lé lab dògò é gboó mò belí nàànì gbẹá kĩ e ba Tẹ̀, Bàrì, gé lẹẹlà bel. Nen e a íe tṍ á dã̀! 44“Lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì dì belí vóí. Ene kà gbálà tóóá boo gyọ́ e ba è li boo bàlà ól. À gboó kpáá uu sãa boo vaá tú ẹ́ẹ́ nyíe e a dìé gbàà ààmà gé oomá dénè nu e a íé vaá gé zalmá bàlà ólá. 45“Lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì bélíná gé vóí. Ene nen ùlà ki gbĩ́ ból lọ́ọ̀ e a palà ge dú lé. 46Vaá tṍó e a ni mon ní e gbele tõò úlù é dú ló, à gboó àà gé oo dénè nu e a íé vaá gé zalmá. 47“Lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì bélíná gé vóí. Gbò dọọ̀ tú dùl gbṍò tẹlẹ pene vaá kọ̀láá íb gyã́à à bã dẽe. 48Tṍó e gyã́à ni ḿmá dẽe gbṍòa, bà gboó dùùlà tẹlẹ boo kpò vaá sà gbàà: Bà tú ní e a dú lé ge bà tẹlẹ kpúgu vaá toví ní e a dú pọ́lọ́ gbẹẹ. 49Níí nu e a é nááá tṍó e bàlà booí é íná kùbmà e: Gbò nyómá tóm Bàrì é dú gé kpòòlà gbò pọ́lọ́ lọl gbàà gbò lé, 50vaá bà é gboó toví gbò pọ́lọ́ tẹlẹ dáa sã́, kĩ e tó nè táà dáa é di.” 51Jíìzọ̀s beè gboó bĩináva kọ, “Ò palà ge tavẹi gé dénè nu e m gé kọ́í?” Bà naa “Ẽei.” 52À gboó kọna gé nèva kọ, “Kọ̀láá nen e a beè nó ge noomà Log, e a dú gè nó ge tõó kè lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì, belí tẹ̀ íè tọ e a é láá zogè nu e a dú dee sṍóeá nè ní e a dú dee nieí lọl m a kpó gyọ́.” 53Tṍó e Jíìzọ̀s ni lógí gbò lógí lọ̀l, à gboó aa kĩé 54vaá òòa kẽ tãanè bon e ẹlẹ dú. A beè gboó noomà nu m ba tọ Bàrì, m sĩ́ deè e a è palà ge bọọ ló gbò e a géè pãanée tṍ ló. Bà gboó bĩiná kọ “Ãà ní e a tú nyima e a dìé m̄á lọl é? Vaá é gbò tóm dù̃ùnè e a gé síá à? 55É kọ ẹlẹ níì nvín nen ká nuá nì? É kọ náa dúna nvín Mérì? Sẹ̀ níì ẹlẹ ní e pá a vígà pá gbálà kọlà Jém̀z, Jósẹ̀f, Sáímọ̀n nè Júdàs e nì? 56Nda gá kọ dénè pá a vígà pá bia dìí ló boníá? Ãa ní e a nó dénè níí lọl é?” 57Boo bée vóá, bà gboó kìnìe. Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nèva kọ, “Bà ólò nvèè ka ló nen kọ́ bùlà Bàrì kọ̀láá kĩ e a íná, sõò pá a bon nè pá a tọ náa ólò nvèèe ka ló.” 58Náa beè gboó sí gbele tõ̀ò tóm dù̃ùnè kĩé boo bée kọ bà náa beè dẹlẹ́e nyíe boo.


text: 1Kpáí aa bá nda, Pọ́ọ̀l, e Kráìst Jíìzọ̀s lẹẹlà, dì belí bé e a dú bùlà Bàrì naa. M̀ gé lẹẹlà kpáí má gbò nvín Bàrì e bà tõó Ẹ́fẹ̀sọ̀s, e a dú gbò e bà elá agala m ge gbaa ló Kráìst Jíìzọ̀s: 2M̀ gé ban kọ Bàrì, e a dú bẹẹ Tẹ̀, nè Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú Dõò, á iéi sàn nyíe ló vaá à néi fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 3Naanii é leelà Bàrì, e a dú Bàrì bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst vaá duna gé a Tẹ̀. Bàrì téní dú ló bẹẹ gè gbaa ló Kráìst vaá nèi kele kele ból tã́áná dee bá m nyómá, e a aa gbàn deè káála. 4Tṍó e Bàrì gáà beè dèm bàlà booí, a beè sà beele kọ é duè pá ńlẹ m ge gbaa ló Kráìst, kọ bé è di káí vaá è aa ló gè ié kọ̀ bel kè sĩ́ ẹlẹ. Boo bée vulà e a íeí ló, 5Bàrì beè gboó beelá kọ à é túèì naamàè pá a nvín, tení dú ló Jíìzọ̀s Kráìst. Vóá bé e a beè dú a bùlà vaá leemáe naa é. 6Naanii é lèèlà bé e sàn nyíe Bàrì dú dù̃ùnè naa. Bàrì dõo a sàn nyíeí inmai ló tení dú ló a Sã́áná e a vulè. 7Bàrì áálái téní dú ló mii e Kráìst eelàí boo, e a kọlà kọ à ia ló dénè bé e e beè gbaalá a log naa, dì belí bé e a sàn nyíe bọọ naa. 8Bàrì palà ge bọ̀ọ̀vẹ̀i a sàn nyíeí boo m kele kele íb ból nyìmà nu nè tàvẹ̀ nu, 9vaá naa kọ é nyimá kà kà bel e a gṹá ló gbò nen kilma ló a bùlà, dì belí bé e a beè leemáe vaá à noo bùlà nyòòmà naa tení dú ló Kráìst. 10A beè dú a bùlà ge bõonè ló dénè nu e a di káála nè boo bàlà booí tenmá ló Kráìst, vaá naa kọ tṍó e tṍó ni égá, mè dénè nu é gboó nòòà vaá tõo kè bá Kráìst e a é dú nen togó. 11Bàrì ólò naa kọ̀láá kà nu dì belí bé e ẹlẹ beè noo lọl m a bùlà naa. Vaá a beè sà beele naamá pá ńlẹ, m bẹẹ gè gbaa ló Kráìst, dì belí bé e a beè noo gbẹẹ́ kẽ vaá beelá sẹlẹ naa. 12À náa vóí kọ bé beele, pá Júù, e e dú kà túá gbò e e beè bolí dẽe sĩ́ Kráìst, láá lèèlà bé e Bàrì dú dù̃ùnè naa. 13Tṍó e boolo dã́ì kpẹa kà kà belí, e a dú Lé Kpẹa e a fáálá dùùà máií, boolo beè dẹlẹnai gé nyíe boo Kráìst vaá Bàrì à gboó tú a kpĩ́i nvèèí ló tení dú ló gè nèi Nyómá Káí e a beè zìgà kọ à é neèa. 14Gè kọ Bàrì néi Nyómá Káí zógè kọ Bàrì é néi gyọ́ e a beè zìgà kọ pá a gbò é dõonà, nè ge kọ à é áálá pá ńlẹ vaá naa kọ é lèèlà bé e ẹlẹ, Bàrì, dú dù̃ùnè naa. 15Vó ní e a náa, vaá tã́gíní tṍó e nda è dã́ bé e o dẹlẹ̀ì nyíe boo Dõò Jíìzọ̀s nè bé e o vulèì gbò nvín Bàrì naa, 16lóm̄ gáà ọọ ló gè olòó õá Bàrì zaa boói é. M̀ ólò kolíi bée m nà tãaga ló, 17vaá bàn kọ Bàrì bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst, e a dúná gé dù̃ùnè Tẹ̀, á nèi Nyómá Káí e a é néi nyìmà nu vaá kùùlài dẽe, m ge naa kọ ó nyimaíe ló. 18M̀ gé ban Bàrì kọ á naa kọ a ẹ́ẹ́ dee á mò vaá kùùlà bọọ nyíe, kọ bé ò nyimai ló nu e a beè kolíi kọ ó ẹbmai dẽe, íb gyọ́ ka e a sẹlẹ kọ pá a gbò é dõòna, 19nè íb bé e a kpóó e a gé símá tóm m beele e e dẹlẹ̀e nyíe boo aa deè bọọ naa. T̃ẽ̀ènè kà gbele dù̃ùnè kpóóí 20ní e Bàrì beè tú simá tóm boo tṍó e a kẽee Kráìst lọl ke mà ú vaá túe ĩge boo bá lèe m káála é. 21Kráìst tõo kĩé vaá ié kpóó èlmà dénè nu e a gé lẹẹlà bel, dénè nu e kói di bá, dénè nu e a íe kpóó, nè dénè méné. Bée e Kráìst íe, boo bée a kpãa, el boo dénè bée e kpãa e a di bá nen é láá nèe m na kà bàlà booí à bè m bàlà boo e a gé dú. 22Bàrì beè tú dénè nu nvee kè kẽ Kráìst vaá túe nè a bõ̀òna ló kọ á dú nen togó ló kọ̀láá kà nu e a dì. 23Bõ̀òna lóá ní e a dú kà íí Kráìst e a ḿmèe é, vaá ẹlẹ à mmè kọ̀láá nu e a dì.


text: 1Tṍóá, Jọ́ọ̀n, Nen Lógmà Múú, beè di boo kpáá bàlà ól Judíà e a géè dàlà togó vee nu 2kọ, “Ọgai ló bọọ pọ́lọ́, boo bée kọ lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì a íná ku ló!” 3Jọ́ọ̀n ní e nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Aizáíà géè kọ̀ e, kọ: “Ene nen gé vee nu boo kpáá bàlà ól, kọ, ʽSii tóm ló èèlè sẹẹlii Dõò; naanii kọ èèlè e a é téní boo á lèlà!’ ” 4Jọ́ọ̀n beè nvèà kọ̀là ló e bà tú gyáa nom e a kọlà kámẹ̀l lòmà vaá bọá kpá nom tõ̀ò tẽ́. Ńgùlù bèè nè nóo záá zóó ní e a è dú a gyã́á é. 5Gbò e bà aa bon Jerúsàlẹ̀m nè bálá sĩ́ Judíà nè gbò bon e a di kpàn Pene Jọ́dàn beè olòó dúé ló. 6A beè gboó tú múú Pene Jọ́dàn logmáva, tṍó e ba ni kọ́ ba pọ́lọ́. 7Tṍó e Jọ́ọ̀n mon dénè pá Fárèsì nè pá Sádùsì e bà dúé ló kọ á logmàèva múú, a beè gboó kọ́ nèva kọ, “Boolo pá nvín kpí bom! Mée do bá nèi kọ ó teai aalií bá kpọ̀ té Bàrì e a gé dú é? 8Lavii láb e a é zógè kọ o ọ́gai ló bọọ pọ́lọ́. 9Ó gá iei bùlà kọ, tṍó e o kọ́ì kọ Ébràhàm dúè bọọ nómá tẹ̀, mè ò é gboó dií pọ́ì. M̀ kọ́ nèi kọ Bàrì é láá kììlà gbò kpò demí naamá gbò nen vaá bà zigà bée Ébràhàm. 10Bàrì íe kigi e a ni bengi tẽ́ té. À é kẽ́e kọ̀láá kà té e bè náa múmi lé ból súú tẹlẹ kẽ, vaá tovíe tẹlẹ dáa sã́. 11“Nda gé tú múú logmái kọ o ọ́gai ló bọọ pọ́lọ́, sõò à íe nen e a gé dú nvée nda e a é tú Nyómá Káí nè gbò e bà ọ́gá ló ba pọ́lọ́ vaá à tú sã́ kpọmá té ló gbò e bà náa ọ́ga. Ẹlẹ el kpãa nda, vaá bãànà ge kẹ̀là a kpá ká tọ bììàé nvée, ním̄ bọ́ ló. 12À fáálá nu e a é samà súú lọl ló kpá e a dú ló. À é kpálí kè tọ e a beè tõó boo lọl kpá ló nuá õ̀ònà. À é bṍonè ló súúá sẹlẹ dógo, sõò à é kpalí kpá e a dú lóá nvee dáà sã́ e bè náa é gímí.” 13Tṍóá, Jíìzọ̀s beè aa Gálìlì sí ló Jọ́ọ̀n nu Pene Jọ́dàn vaá kọ á tú múú logmàèe. 14Sõò Jọ́ọ̀n beè gbĩ́ gè kpègie, kọ, “Nda ní e bíi di ló kọ olo gá è logmàm̄ múú é, níì nda ní e nda é lógmà múú olo é nì!” 15Jíìzọ̀s beè gboó aalá nèe kọ, “Zẹ́ẹ́ sọ bá naa vó, boo bée kọ tṍó e a nááá naa vó ní e bùlà Bàrì ḿmá é.” Jọ́ọ̀n beè gboó zìgà vaá tú múú logmáe. 16Jíìzọ̀s beè gbẹá boo aa m múúá dọ boo kpò tṍó e Jọ́ọ̀n ni tú múú logmáe lọ̀l. Káála beè gboó kùùa vaá à mòn Nyómá Káí Bàrì e a belí mèà kúkuú kẽ e a aa gbàn deè eláé boo. 17Mon beè gboó sìlà aa káála kọ, “Níí nà Sã́áná e m vulè, e nyíem̄ palà ge ẹẹé ló.”


text: 1Nu e e gé émí máií kil ló Mon Bel dùm. Mon Belí beè dì be sĩ́ bàlà boo à kalá dàà togó. Beele beè dã́e mon vaá è mònmàe dẽe. E beè ẹ̀vie vaá è daáe bá ló. 2Dùmi beè tú a ló zogè gbò nen. Beele beè mònmàe dẽe, vaá kátogóí è gé élá nen di tõ̀ò ló dùm e bè náa tá e a beè di ló Tẹ̀ vaá à tú a ló zogèi. 3Nu e beele beè dã̀ vaá mòn ní e e gé vee nè boolo é, kọ bé boolo nè beele láá ié gbaa ló, belí bé e beele nè Tẹ̀ nè a Sã́áná, Jíìzọ̀s Kráìst, íè gbaa ló naa. 4È gé émí nuí mái kọ bé beéle ṍ kààgà ḿmá. 5Kpẹa e beele beè dã́ gã́ Jíìzọ̀s Kráìst vaá beele gé vee nè boolo kọlà kọ Bàrì dú ẹ́ẹ́ dee vaá mè tọ́ọ̀ kà gín á géé m. 6Be è kọ́ à íe gbaa ló e a di zẹ̀ẹ̀ beele nè ẹ̀ẹ̀ boo tṍó e e gé kyãa m gín, è gé kpọ́ kyáá bel vaá née gé náa nu e a lelà. 7Sõò be è kyãa m ẹ́ẹ́ dee, belí bé e ẹlẹ di m ẹ́ẹ́ dee naa, è gé zọ ene gbaá ló, vaá mii a Sã́áná, Jíìzọ̀s, gé lógíi lọl m dénè pọ́lọ́. 8Be è kọ́ pọ́lọ́ á géí bá, è gé kẹlẹ bẹẹ bá, vaá kà kà bel á géí m. 9Sõò be è kọ́ bẹẹ pọ́lọ́ tẹlẹ bàlà kẽ, Bàrì ólò naa nu e a lelà vaá náa ólò lọẹ a zìgà nu. Vóá à é ia ló bẹẹ pọ́lọ́ nèi vaá logíi lọl m dénè nu e bè náa lelà. 10Be è kọ́ mè è gáà siè tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́, è gé tú Bàrì kolmá nen kyáá bel, e a náa kọ a mon bel á géí m.


text:
Ojúọ̀run ayé
Ojuorun aye ni ipele awon efuufu to seayika Ayé ti ibújìn aye dimu. Ojúọ̀run lo n da abo bo awon ohun elemin ni ile-aye nipa fifamu ultraviolet solar radiation, eyi n je ki ooru yi o mu loworo o si n seresile igbonasi to le wu ni ojo ati asale. Afefe gbigbe ni bii (gege bi ikunsi) 78.08% nitrojini, 20.95% oksijini, 0.93% argoni, 0.038% karboni oloksijinimeji, ati iye tasere awon efuufu miran. Bakana afefe tun ni iye orisi omi oru, to fe to 1%.
Ojuorun ni iposi to to quintillion marun (5x10^18) kg, idameta ninu merin won wa ni tosi bi 11 km ojude. Ojuorun n tinrin si bi o se n goke si lai si bode kan pato larin ojuorun ati ofurufu. Giga 120 km ni ibi ti awon ipa tojuorun ti n han lara ni asiko ipadawole tojuorun fun oko-ofurufu. Ala Kármán ni 100 km bakanna tun je gbigba gege bi ala larin ojuorun ati ofurufu.
Àwọn àkóónú
Ikopapo[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Afefe je kikopapo nitrijini, oksijini ati argoni ti lapapo won je "awon efuufu pataki" ojuorun. Àwon efuufu yioku ni a mo si "efuufu tasere" (trace gases), lara won ni awon efuufu ogba-alakaba bi omi oru, karboni oloksijinimeji, methani, nitrous oxide ati ossonu. Afefe jijo ni iye tasere opolopo awon adapo alegbogi miran. Opolopo awon ohun ounkoko aladaba le w ninu afijuwe afefe ti ko mo, bi dust, pollen ati spores, sea spray, volcanic ash ati meteoroid. Orisirisi awon amúdọ̀tí ile-ise elero na tun le wa, bi klorini bi apilese tabi adapo, fluorini (ninu adapo), merikuri ti apilese, ati sulferi ninu adapo bi sulferi oloksijinimeji (SO2).
Opoimule ojuorun[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Awon ipele tosekoko[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ojuorun aye se pin si ipele pataki marun. Awon ipele yii pin si boya igbonasi npo tabi ndin pelu igasoke. Lati kukurujulo de gigajulo, awon ipele ohun ni yii:
- Ojuoruntomoru (troposphere)
- Ojuoruntomoru bere lati ojude titi de larin 7 km ni poles ati 17 km ni ibididogba, pelu iyato nitori ojuojo. Ojuoruntomoru gbona nitori igbelo okun lati ojude, bi bayi apa kukurujulo ojuoruntomoru lo loworojulo, be sini igbonasi nresile pelu igasoke. 80% iposi ojuorun wa ni ojuoruntomoru.
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ Source for figures: Carbon dioxide, NASA Earth Fact Sheet, (updated 2007.01). Methane, IPCC TAR table 6.1, (updated to 1998). The NASA total was 17 ppmv over 100%, and CO2 was increased here by 15 ppmv. To normalize, N2 should be reduced by about 25 ppmv and O2 by about 7 ppmv.


text: 1Wɔ̀lɔ́ ei jèdè mà sàó Ŋgàla wɔ tedíò wùlɛ̀ jìnù wɔ dè jìjàìndéè wolo. Wòlù eu jìja de kewu gbàà deó wɔ̀ jɔ̀ɔ̀. Wɔ dí de mɔ̀li mɔ̀lì gbàáà tùwàó tàodéè gbǐn nù wáí. 2Wɔ̀ tɛmuó è sémbéŋ wɔ̀ nɛ̀, "È bùlù ya, Babelɔŋ Jɛ Gbàáà è bùlù ya. Nyina siíòn nɛ̀ nyináò nàndí dè wòì, wo koáì dè nì. Ŋwɔnɔ̀ nyàndíì siin towò towóì wòlù èì wò jàvà, wo koáì dè nì. 3Ŋwɔnɔ̀ tàvíì gbǐn wòó wɔ sóè namu ya, so kewu kewúì é dè wɔ jiji soo bi sɛ̀lɛ́ɛ̀. Wɔ̀ fuón tàode wɔ̀lɔ́ nu kadaíò woi jèè. Ŋwɔnɔ̀ wɔ lɛ soo bi siíìn saala nù tàode wɔ̀lɔ́ e tǔn nɛ̀ nyɔɔ́ò nyàŋgèó." 4Mà nyìnìó wòi sún èì e wolàì jìjàìndéè è nɛ̀, "Mì gbàìon nà, nà wolo wɔ̀ bu. Nàa mɛni wɔ sɛlɛ siin nɛ̀ sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù faàn. Wɔ ku sɛlɛ saáà ě jì na bò jì. 5Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ sɛlɛ̀ siíìn eodè buwa buwàì dè e kàn sijɛ́ɛ̀. Ŋwɔnɔ̀ wɔ màlùŋ nde siin kùláì e díwòò dè Ŋgàla wúlú nù. 6Nà kùlàì wɔ̀ mùnɛ̀ jɛ́ nɔɔ̀ wɔ́ kùlàì nà. Sɛlɛ́ɛ̀ wɔ̀ó è nà nɛ̀nàì ya, nà sa e tǔn wɔ̀ì e koai dè sɔn. So kewu kewúì wɔ́ nyàŋgèó e na ŋwùnù, nà kava wɔníì è tì dɔ̀ɔ̀ eu koai sɔn. 7Nà mànɔwɔ wɔ̀, nà jàyà wɔ kulùì mùnɛ̀ jɛ́ nɔɔ̀ bɛlɛ biíì nɛ̀ kului nu nɛ̀ɛ́ɛ̀ dè, wɔ́ ka è wɔ bulu nì. Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ̀ ka e tɛmùnù dè kéléŋ wɔ dè tan, 'Àa mìí má koì fèlé, mà dè nyinɔ kada gbàà. Màì kuyè nyìnɔ̀ dè, ŋwɔnɔ̀ jɛ́ nyinɔ̀ ka wɔ̀ wɔ́ɔ̀ wɔ falan sŏ dɔɔ sún ě miu fun gbǐn tàode.' 8Wɔ̀lɔ́ bulu wɔ ŋwùnù kpalo, kèdè, kului jàì sɛ̀lɛ̀ nɛ̀ ŋwɔ̀mù, wo gbǐn wò jì ve nɔɔ̀ wɔ bò sànyà kɔlɛ́ɔ̀n nù. Káàn kinya ve wɔ̀ kpɔlɔwɔ̀, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Ŋgàla, wɔ̀í wɔ́ ka wɔ sɛlɛ́ɛ̀ nù seli wɔ faain nu kewu kewùì dè." 9Tàodéè nu kadaíò wó bàlàó wɔ soò, wɔ fun woi jèè, wò sŏ ve wo kúlà jààsɛŋ dè wò sà má wɔ kin sòyóè. 10Wò ŋwúnù ve póŋ èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wò dè ŋwààmùnù wɔ mànɔwɔ́ɛ̀ sún sa ŋwùnù. Wò tan ve, "Kpalo è dè! È nyànà sǐn nù fó: Babelɔŋ jɛ bílí bílí gbàa wɔ̀lɔ́! Wò mù ku sɛlɛ̀ sa ya nɔɔ̀ aavà kɔlɛ̀n jàdè." 11Tàodéè nu tǔn nɛ̀ nyɔɔ́ò pɛ́ sŏó wɔ ŋwùnù èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wòlù gbǐn èe ka wo tǔn lɛ́ɛ̀ tɛn ye. 12Wòlù gbǐn èe ka lɛ wòló tɛn ye wò jɔ̀ɔ̀. Dòò dè; wo koóè, wo káníì, wo túúlíì sɔŋwɔ bibíì, wo tɛndɛ kwaíì, wo jújú tunyɛ́ì, wo jújú kpinyɛíì, wo siliki e kanàì dè wo jújú tàáìn, wo kpo finyai sɔŋwɔ bibíì nɛ̀ lɛ́ì gbǐn wó ka è nɛ̀mɛ kàlà nyàŋgàì. Wòlù gbǐn èe jìì wo kava bɔ̀làì wúléì, nɛ̀ wo ŋgèlè bòle túúléè tɛn ye. 13Wòlù ě mùndí tǔn lɛ wòló tɛn ye wò jɔ̀ɔ̀. Lɛ ŋwàli bibi kàí tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ì, so dɛ̀mù dɛ̀mui, kponu, filava, sùjù, de ŋwúnà lɛ̀, bɛya bɛya, sowóì nɛ̀ kpaŋalai, kɔnyàì, e kanàì dè wòlu lɔ̀ɔn fɔŋwúì bɛ́ɛ́lɛ́. 14Tàodéè nu tǔn nɛ̀ nyɔɔ́ò gbǐn tan ve wɔ̀, "Lɛ kàíì gbǐn mú bió e soo bàlà dí tìti, è dè nyɛ̀lɛi ya, mù nyàŋgéè e kanàì dè mù kàí dèéè e gbǐn è bì ya. Ŋwɔnɔ̀ mǔ wò sà ye gbǐn tàodè." 15Tǔn nɛ̀ nyɔɔ́ò gbǐn wó nyàŋgèó tǔn nɛ̀nù jɛ gbàa dɔ̀ɔ̀ nù, wò ŋwúnù ve póŋ èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de wò dè ŋwààmùnù mànɔwɔ́ɛ̀ wɔ́ dè sanù, wò sà e sún. Wò sŏ ve dí tìti. 16Wò tɛmu ve è wò nɛ̀, "È dè kpalo bulu bulu, è nyànà èì kɛ́ɛ́lɛ́ jɛ gbàáà ŋwùnù. Wɔ̀ bió jújú tunyɛ̀ì nɛ̀ e kpinyɛi tu e kanàì dè jújú tàan gbɔ̀dɔ̀yɔ̀ɔ̀. Wɔ̀ mùwàìó wɔ bulu è dè kòo nɔidii, diikwai nɛ̀ fílíì saja e kanàì dè tɛndɛ kwai. 17Ŋwɔnɔ̀ aavà kɔlɛ̀n wúlúŋ kpéŋ nù, wɔ̀ nyàŋgei wòló gbǐn nù wɔ̀yà ya." Ní eode dɛ̀ndɛ wúlú nyɔɔ́ò gbǐn e nu ko nyɔɔ́ò gbǐn, e nu jòwàì nyɔɔ́ò e kanàì dè wòló gbǐn wó funàì júwó wɔu faàn wo tàodéè ŋwùnù, wò ŋwúnuó póŋ. 18Èé wo sàó wɔ kin sòyóè, wò sŏaió jìjà wò nɛ̀, "Jɛ gbàa wùlɛ̀ gbǐn èì e dí dè mùnɛ̀ jɛ wɔ̀lɔ́." 19Wò gbàdí fowo wo wúlú ei ndéè wo dè jààsɛŋ sŏ wo dè tan, "È dè kpalo bulu bulu, è nyànàì kɛ́ɛ́lɛ́ jɛ wɔ̀lɔ́ ŋwùnù. Jɛ wɔ̀lɔ́ e nyàŋgéè èè nyàŋgaó wòló gbǐn wó bió nì eodè dɛ̀ndɛ nu sɛlɛ̀ júwó wɔ eodè. Ŋwɔnɔ̀ aavà kɔlɛ̀n wúlúŋ kpéŋ jàdè wɔ gbǐn wɔ̀ sijɛ saja de ya." 20Óó, na Ŋgàlaò jɛ nyɔɔ́ò, nà tili kulu dè dí tìti. Ŋgàla wɔ wòlúò nà tili kulu dè dí tìti. Nàí ná dè Jisɛ̀ wɔ de namu nyɔɔ́ò e kanàì dè Ŋgàla wɔ kèlì nyɔɔ́ò, nà tili kulu dè èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de Ŋgàla wɔ̀ wɔ sɛlɛ̀ nu seli ya sɛlɛ́ì ŋwùnù wɔ́ nɛ̀nàìdí nà. 21Dɔ̀ɔ̀ Ŋgàla wɔ tedí nu kewu kewúì dɛ̀ɛ̀ júwaó túúlé fuyó gbàa dɛ̀ɛ̀ wɔ mɛni è júwó nù wɔ dè tan, "Yèlé wò tiya ve jɛ gbàáà Babelɔ̀ŋ dè, ŋwɔnɔ̀ wòlù ě wɔ̀ sà ye gbǐn tàodè. 22Bàká kùlu túìn, doyo fa nyɔɔ́ò wòì, puu sún gbǐn wòì wòlù gbǐn wŏ èì nyìnì ye jɛ dɔ̀ɔ̀ nù gbǐn tàodè. Wòlù ě tèèli towò towóì nɛ̀ nyɔɔ kɔlɛn bɛ́ɛ́lɛ́ sà ye mù nù. Wòlù ě sùjù nu wàlàì túúlé tún nyìnì ye mù nù gbǐn tàodè. 23Wòlù ě lámbó sà ye mù nù gbǐn tàodè. Wòlù ě nyinɔ tɔla nyɔ̀ɔ̀ nɛ̀ jiji tɔla nyɔ̀ɔ̀ wo wòì nyìnì ye mù nù gbǐn tàodè. Dúwai dɛ̀ɛ̀ nù, mù tǔn nɛ̀ nyɔɔ́ò deó faain nu kewu nyɔ̀ɔ̀ò tàode nu nyɔɔ́ò gbǐn wou jìjà. Mù podóè ŋwùnù mù gbǐlaió tàode nu nyɔɔ́ò." 24Wò saó Babelɔ̀ŋ ku sɛlɛ̀ èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wò sàó Ŋgàla wɔ kèlì nyɔɔ́ò nɛ̀ wɔ wòlúò wo tòyóè va. Ŋgàmáà nù wòlíì gbǐn wó gbidí wo javàì tàode wo tòyóè deó va.