text: 1Ti nín kaa nìn gítī ŋūǹ kí nīn kā míǹ kaa gbìl̄ ni-puee ní timbi lēēyii ti dàá gbíntí kí kàl̄ Ateen ti-baba, 2ní ki dū ti-nabiki Tiimootee ti nì un tūǹ Unimbɔti tundi ki sòoǹ Kriisitoo bɔmɔntiitee ki túnní ni-cee ú tīī-ni kunyannyaau kí kūtì-ni mpɔn ni-fookiiu poon, 3ni-kansikin ubɔ ń taa yàntī falaa un poon ni bée ń ŋmā-u. Kun puee ni nyí yii an sá falaa di péēdɔ̄ ki cí-ti tí jī. 4Ti nín nìn dáá bí ni-ceeyee, ti nìn péē tùkū-ni ki yɔ́oǹ yii falaa dɔ̄ ki cí-ti, an di bāań nee kii ni nín nìn gbìl̄ puee. 5M nín kaa ti ŋūǹ kí nīn gbíntì ki kā ki cée puee ní m túnní Tiimootee ń dāá kpèè ni-fookiiu nín bí puee, kun puee m fàŋkí yii Sitaan ń taa láā cɔ̄ŋkì kí líí-ni ti-tundi din ti ŋée ń ŋá fam. 6Ama kɔŋkɔnnee Tiimootee nín nyánní ni-cee ki fātìi bāańee, u cáań-ti faawiimɔnti ni-fookiiu nì ni-neendi pu. U máafì-ti yii ni téetí ti-pu múlmul mmɔntiimin ki nyàab̀ kí bàà ká-ti kii ti mun nín nyàab̀ kí ká ni mun puee. 7Míǹ puee nnabiyaamu, ni-puee ti kāntí kunyannyaau ti-falaabi kɔkɔ poon, ni-fookiiu di tīī-ti dipɔɔsɔŋkil. 8Díǹ pu nee timbi ŋmátì ní, kun puee ni gbíntì ki bí ti-Dindaan ni ki ŋúb́ an píkí. 9Dipɔɔpiŋkpaandi din ti cáá ni-pu ki fàal̀ Unimbɔti nimiinee, taa ti nyí gba ti nín dàá pàkà-u kí gbèen̄ miŋyee. 10Ti mèé ki páb̀-u ŋwìiń pu nì kunyeeu yii ú péēyàntī tí gítī ká-ni an nín dàá ŋá pu ní kun naa cááyee tí tīī-ni ní dūú gbéeǹ ni-fookiiu puee. 11Ti-Baa Unimbɔti u-ba nì ti-Dindaan Yeesu ń ŋāŋkì ti-saŋŋu tí ŋmā kí dāá ká-ni. 12Ti-Dindaan ń yàntī dineendi din ni cáá tɔb pu nì binib kɔkɔ puee ń wíiǹ ní mòtīí nīn néeń tɔb míǹ tikpil kí nīn péēcáā cá, án nīn bí kii ti mun nín néeń-ni puee. 13Ú yàntī ni-pɔbiliŋ ń nīn tɔ́kɔ́ ibaamɔn pu an nīn pɔ̄ɔ̄, kí nīn bí circir bí taa ká ni-pu ikpiti iba ti-Baa Unimbɔti nimiin ŋyunti ŋun ti-Dindaan Yeesu yaa láā gítìń nì bin kɔkɔ sá u-yabee.


c: text/html

text: 1Yeesu sòon̄ an bɔtee ki dɔ́òyee, ní ki bí u-boonnooliibi yii: 2“Kee, ni nyí yii an kíǹ iwiin ili dee tí jī apibil jiŋaaliu un ti jīǹ ki téetí Unimbɔti nín nìn fīī ti-naanjab pueeyaa! Niin ní bi dàá dū man Kinibiki kí ŋúbiǹ m-nannanliibi bí kpáá-mi ndɔpuntikaa pu.” 3Ní bisaraaŋakpilib nì Juuda yab kpilib kpáfì usaraaŋakpil un bi yíì Kaayifee naakookun, 4ki sòon̄ ki bɔ́ntì kí cúú Yeesu dibalin kí kpò-u. 5Ama ní ki lī yii: “Án taa nín̄ sá jiŋaalin, an nín dàá ŋá pu samaa ń taa láā yīkì kí jáǹ-tee.” 6Yeesu nín nìn bí Beetanii, Siimɔn un nìn sá unyaŋgbantee dumpuee, 7ní unimpu ubɔ sútìń ki pìl̄-u ki ŋúbiń talaalumɔnti un pɔ̄ɔ̄ kudaau tikpilee, an kā ditaŋkpal kpalbanyaanun.^fd^ Ŋyunti ŋun Yeesu kā ki jīǹ tijinee, ní u kpáatì talaaluee ki sītì Yeesu yil pu. 8Yeesu boonnooliibi nín ká mimmee, an kaa mɔ́ɔkiǹ-bi, ní bi bí yii: “Ba pu ní bi bíil̀ talaalumɔnti nee míǹ? 9Bi bàà ŋūǹ kí nyāfì-u animikpaan kí dūú yàkatī biwɔfibaa!” 10Yeesu gbìl̄ bi nín bí ki sòoǹ tiŋyee, ní u bíī lìǹ-bi yii: “Ba pu ní ni páb́ unimpu nee míǹ? An sá ditummɔntiil ní u ŋá ki tīī-mi. 11Kun puee ni nì biwɔfib di dàá nīn péēbí baabadal, ama man kaa làá nīn bí ni-cee baabadal. 12U nín yāaǹ talaalu nee m-wunti puee, u bɔ́ntì-tì ki síiǹ m-síbitam dee. 13Ibaamɔn ní m tùkù-ni, duulnya jaŋŋi kɔkɔ, laakin ní bi dāa sòoǹ tibɔmɔntiil neeyee, bi dàá dāá sòoǹ unimpu nee nín ŋá min nee kí nīn téetí u-pu.” 14Ní akpambal saalaa nì alee kansikin un bi yíì Juudasi Iskaariyɔtee cūtì ki ká bisaraaŋakpilib, 15ní ki bí-bi yii: “Ni dàá tīī-mi ba ní ḿ nyàab̀ nsan ŋun ni dàá dī kí cúú Yeesuee?” Ní bi kàan̄ animil jitɔmbi mmuŋku nì saalaa ki tīī-u. 16Ŋyunti gbantee ní Juudasi kíĺ ki nyàab̀ nsan kí dū Yeesu kí ŋúbiǹ-bi. 17Jiŋaal un bi ŋmɔ́ò kpɔnɔb bin baa ŋá kpɔnɔ nyɔkɔŋu án jɔ̄m̀ee wimpeepeekaaŋuee, Yeesu boonnooliibi dɔ́miń ki bālfì-u yii: “La ní a là tí bɔ́ntí-si apibil jiŋaaliu jinti ní?” 18Niinee ní u bí-bi yii, cùmaan kitiŋin ŋmɔŋmɔkɔ dumpu kí tùkù-u yii: “Ukpil bí yii: 'M-yuntiŋu bāań ḿ kpú, sii cee ní man nì m-boonnooliibi dàá jī apibil jiŋaaliu.' ” 19Ní bi ŋá kíí Yeesu nín tùkū-bi puee, ki bɔ́ntì jiŋaalee. 20Kujoou jɔ́otèe, bi nì u kāl̀ ki bíī jīǹ tijin. 21Bi bíī jīǹee, ní u bí-bi yii: “Ibaamɔn ní m sòoǹ, ni-kansikin ubɔ dàá dū-mi kí tīī m-nannanliibi.” 22Niinee kunimbaau kɔ́-bi ní bi kíĺ ki bíī bàlfī-u ubɔ ubɔ yii: “Ukpil, kee an kaa sá mamaa?” 23Ní Yeesu kíí-bi yii: “An sá man nì un jīǹ disambibaantiilinee di dàá dū-mi kí ŋúbiǹ m-nannanliibi. 24Man Kinibiki cá kí kpú ní nee, kii an nín ŋmàn̄ m-pu ki yɔ́oǹ miŋyee, ama mbusu dɔ̄ ki cí un dàá dū-mi kí nyāfiǹ m-nannanliibee! Bi yaa kaa bàà màl̄ udaan, an bàà sɔ́.” 25Ní Juudasi un bíī cáá-u ki nyáfée bālfì-u yii: “Ukpil, man di dàá dū-si kí tīīii?” Ní Yeesu kíí-u yii: “Iiin.” 26Ŋyunti ŋun bi bí ki jīǹee, ní Yeesu yɔ̃oǹ kpɔnɔ ki pàkā Unimbɔti, ní ki cúū gífì ki yākatì ki tīī-bi, ní ki bí-bi yii: “Fɔ̃ɔ̃ kí ŋmɔ́maan! An di sá m-wunti.” 27Ní ki tí yɔ̃oǹ ndamam ní ki jáam̀ Unimbɔti mi-pu, ní ki dūu tīī-bi, ní ki bí-bi yii: “Ni kɔkɔ fɔ̃ɔ̃ kí nyòmaan! 28An di sá m-fatikuu un nyáń ki cáań mpèé Unimbɔti nì binib tikpil kansikin bí ká bi-kpitii pɔ̄tamee. 29Ibaamɔn ní m tùkù-ni, m péēgítī kpá kí nyò ndaam nee kí nīn cí dalin kin man nì ni dàá dāá gítī kpāfì kí nyò ndaam min sá mpɔmee m-Baa beelinee.” 30Ŋyunti ŋun bi gāā jiŋaal lani ki dɔ́òyee, ní bi nyáń ki búntì Ɔliifi sufii jool pu. 31Niinee, Yeesu bí u-boonnooliibi yii: “Bi nín dàá ŋá-mi puee dàá yàntī ni-kɔkɔ ń fá-mi kunyeeu nee gba, kii Unimbɔti takaldau nín sòon̄ ki síiǹ puee yii: 'M dàá kpò upikpaal ní ipii ń yàl̄.' 32Ama m yaa láā fīkitèe, m dàá lìntī kí cùú cīití-ni Gaaliilee” 33Ní Piyeer kíí-u yii: “Báà bi-kɔkɔ yaa féeń-si, man kpá kí fá-si jaanjaan!” 34Ní Yeesu bí-u yii: “Ibaamɔn ní m tùkù-si, díǹ nyeeku gba, kí wàatī ukɔl ń bāakèe, a dàá néé mita ní yii saa nyí-mi.” 35Ní Piyeer kíí-u yii: “Báà an yaa sá-mi ŋkúm man nì si dàá kpú, man kpá kí néé yii maa nyí-si!” Ní u-boonnooliibi bin kɔkɔ kíǹee mun kíí míǹ. 36Niinee ní Yeesu nì u-boonnooliibi bàn̄ laakin bi yíì Geetiseemanee, ní u bí-bi yii: “Kàl̄maan doo, man dàá cù nyɔkɔpu doo kí mèè.” 37Ní u kpáaǹ Piyeer nì Seebeedee jipɔmbi liitil. Niinee, u kíĺ ki kpáàā bíī gbìl̀ diniminaamandi nì kunimbaau pu, 38ní ki bí-bi yii: “Kunimbaau kɔ́-mi tikpil, ki cáǹ-mi ŋkúmin! Nín̄ kāmaan doo kí nīn wāĺ kí taa gèeǹ!” 39Ní Yeesu sútì nyɔkɔpu fiii ní ki lítì dicincibil ní ki bíī mèé yii: “M-Baa, falaanyɔkaa nee yaan ŋūǹ kí kàkatī kí wàatī-mi! Ama, min sii lèe nín ŋá án taa ŋá min man lèe.” 40Ní u fātìi gítìń u-boonnooliibi bitee cee ki ká bi dɔ̄ ki gèeǹ, ní u bí Piyeer yii: “Naa kpáàā ŋūǹ man nì ni ń kàl̄ kukubambaantiiu kpaŋkpan ní taa gèeǹaaan? 41Fìntīmaan kí nīn mèé, an nín dàá ŋá pu ni yaa kɔ́ icɔŋkinee ní taa lítée, unil bàà cáá nlandɔkɔmɔnti, ama ní ki bí iwɔfin.” 42Ní Yeesu fātìi tí nín gítí nliliitiim ki tí mēēyii: “M-Baa, an yaa sá yii m yaa kaa nyùn̄ falaa nee waa ŋūǹ kí jītée, a nín là puee ní ń ŋá!” 43Ní u fātìi tí nín gítiń ki bāańee, bi tí dɔ̄ ki gèeǹ, kun puee ŋgeem nìn cáá-bi tikpil. 44Ní u gítī tí yāntì-bi ki fātìi nín gítí ntataatiim, ki tí mēēki būsì tibɔbaantiil. 45Míǹ boonee u fātìi nín gítiń u-boonnooliibi cee, ní ki bí-bi yii: “Ni dɔ̄ ki gèeǹ ki ŋùŋfāa! Kpèè, kukuluu kun bi dàá dū man Kinibiki kí nyāfiǹ binikpitibee bāań ní nee. 46Yīkì, tí nīn cámaan! Un dàá dū-mi kí nyāfèe di bāań nee!” 47Yeesu kaa láá sòon̄ ki ŋmíl̀, ní u-kpambaliŋ saalaa nì alee kansikin un bi yíì Juudasee bāań u nì kunipaau nɔ́oń ki ŋúbiń njimu nì atambɔn; bisaraaŋakpilib nì Juuda yab kpilib di nìn túnní-bi. 48Úǹ un dàá dū Yeesu kí nyāfèe nìn tīiń-bi kudaaŋŋu, yii: “Un m yaa tin jáam̀ ki kpàl̄ee, un ni nyàab̀ee dee, ní cúú-u!” 49U tin péēlì yii u bàn̄ee, u sútì ki pìl̄ Yeesu, ki bí-u yii: “Ukpil, a-jooku!” ní ki kpàl̄-u. 50Ní Yeesu bí-u yii: “M-bɔɔ, ŋá tin pú a dɔ́mińee!” Niinee ní binibee dɔ́miń ki cúú Yeesu. 51Bin nìn bí Yeesu ceeyee kansikin ubɔ fɔ́fì u-jiki ní ki gāā ki wúkutì usaraaŋakpil tɔntɔnliu tafal. 52Ní Yeesu bí-u yii: “Gíiǹ a-jiki kí fúuń kujitooun, kun puee bin kɔkɔ yaa yɔ̃oǹ njimuee njimu di dàá dāá kpò bidambi. 53A nyí yii maa ŋūǹ kí yíiń m-Baa ń jòoń-mi, ní ú tīiń-mi niin niin itūun kutukub kutukubaaa? 54Ama, m yaa ŋá mimmee, mana ní Unimbɔti takaldau nín sòon̄ ki síiǹ m-pu miŋyee dàá ŋmā kí ŋá?” 55Niinee ní u fātìi bí kunipaauee yii: “M sá unikpiti naaan? Ba pu ní ni ŋúbiń njimu nì atambɔn kí dāá cúú-mi! Baabadal m kàal̀ Kunimbɔtidiin ki dàkà, ba pu ní naa cúú-mi niin? 56Ama tin bí nee kɔkɔ bāań, án ŋá kii Unimbɔti bɔnaatiliibi nín ŋmàn̄ ki síiǹ m-pu miŋyee.” Niinee ní u-boonnooliibi kɔkɔ sáǹ ki fá-u. 57Bin nìn cúú Yeesuee cáá-u ki cūnnì usaraaŋakpil Kaayifi dumpu, niin ní bimaradakaliibi nì bikpilib nìn kpáfì. 58Ní Piyeer táá Yeesu aboon aboon ki tin bàn̄ usaraaŋakpil dumpu ki kāl̀ u-tɔntɔnliibi cee kí kpèè an nín dàá kúntí miŋyee. 59Bisaraaŋakpilib nì bibɔsoonliibi bin kɔkɔ kíǹee bíī nyàab̀ un dàá ká nnyimɔn ŋubɔ kí sòoǹ u-pu bí ká nnaakpal kí kpò-uee. 60Ama, nì min kɔkɔ binib dɔ́miń kupaau ki cáań inyimɔn seerab ki túǹ u-puee, báà ubɔ yɔu kaa kāl̀. Boonee ní bili dɔ́miń ki bí yii: 61“Kijapaai nee bí yii, úǹ ŋūǹ kí wīī Kunimbɔtidii kí fàtīí mā-ku iwiin ita.” 62Niinee ní usaraaŋakpil yíkì ki bí Yeesu yii: “Binib nee nín bí ki sòoǹ a-pu miŋyee, ba ŋá ní saa kíikí ní?” 63Ama ní Yeesu ŋmí-bi fɔ́ŋfɔŋ. Ní usaraaŋakpil gítī bí-u yii: “Nì Unimbɔti un bée ní m pūtì ki tīī-si, á tùkù-ti a yaa sá Kriisitoo, ki sá Unimbɔti Jipɔɔn!” 64Ní Yeesu kíí-u yii: “Míǹ ní a lī nee. Ama m tùkù-ni yii, kí yòon̄ kɔŋkɔnnee, ni dàá ká man Kinibiki kā mpɔn kɔkɔ daan ŋaŋgiil pú, ki dàá dāá ká m nyánní yilpu ataŋgban ni ki dòoń” 65Niinee, usaraaŋakpil dáaĺ ki cátì u-bɔkutil kii bi-koobiliŋ nín lī puee kí dàkà yii an kaa mɔ́ɔkiǹ-u, ní ki bí yii: “U ŋèeǹ nì Unimbɔti ní! Ti gítī nyàab̀ seeradambi kí ŋá ba? Nimbi ni-ba, ni gbìl̄ u nín ŋèeǹ nì Unimbɔtee. 66Ni ká yii ba?” Ní bi kíí-u yii: “U máaǹ ŋkúm ní!” 67Niinee ní bi kíĺ ki tíiĺ timɔtan ki sìtī Yeesu nimiin ní ki gbáà-u aŋaŋkul, ní biba mun fátí-u itampa, 68ki lì-u yii: “Sii Kriisitoo, sii un wāĺee, tùkù-ti un di fáá-see!” 69Ŋyunti ŋun Piyeer kā dicindinee, usapɔɔn ubɔ un bí niin ki tūǹ ditundee, sútìń ki pìl̄ Piyeer, ní ki bí-u yii: “A mun nìn bí Yeesu Gaaliilee yɔuee cee!” 70Ní Piyeer néé báà ŋma nimiin yii: “Maa nyí tibɔti tin a sòoǹ nee.” 71U còom̄ ki cá kipunyɔkɔ watil púee, ní usapɔɔn ubɔ mun gítī ká-u, ní ki tùkū bin bí niinee yii: “Kijapaai nee mun nìn bí Yeesu Naasaareeti yɔuee cee ní.” 72Ní Piyeer gítī tí néé ki pūtì yii: “Maa nyí uninja gbanti!” 73An kútì fiiiyee, bin bí niinee mun sútìń u-cee ní ki bí-u yii: “A mun lafun sá binib bin nɔ́ɔ́-uee kansikin ubɔ ní, a-sòontam dàkà míǹ.” 74Niinee ní u kíǹ ki bíī pùtī ki tíntí yii: “Maa péēnyí kijapaai nee!” Kpalaayee, ní ukooja báakì. 75Niinee ní Piyeer téetì dinyɔɔbundi din Yeesu bàà lī-uee, yii: “Kí wàatī ukɔl ń bāakèe, a dàá néé ŋfunyɔm mita yii saa nyí-mi.” Ní u nyáń ki bíī sūǹ ki yáliŋkí.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Mè né wò tueé, mè tueé né wò toò Càŋ, mé toò Yeésò Kristò ndɔ. Kɔ́ɔ ye, à ndeè né cuû, à sɔm be terrèb seèn ter, à tena ju bɔ̀ komô mé bɔ̀ lèlàŋ bɔ̀. Mè tueé né wò toò bɔɔ̀n: 2túé lòm ŋgòr Càŋ teèn faá wò né tueé nɔ, sɔ́gɔ́ njébá lòm teèn tég. Bɔ́ gwaán mene, bɔ́ berɔ́ŋ mene, kɔ́ lòm tueê, wò né bɔ́ lòù bɔŋ. Ndè bɔ̀ déì lòù, wò né bɔ̀ déì lòù seén, wò né sèŋ kwaá, wò né bɔ́ feh, 3wanɔɔ́ŋ cu baá ndeê, bɔ̀ nùàr ŋgòr gècên gwàn ndé cú, bɔ́ nde né bɔ̀ nùà fèh-njèh dé nyenyenê ŋgún yilá weh seér. Lòù sam, bɔ́ gwaán né cí, né tieè bɔɔ̀n ŋgulí huɔɔ́m. 4Bɔ́ tie te gècên félá njí ndé ŋgwéh dé ndɔ̂g, bɔ́ nde né lòù faár seér, bɔ́ gwaán kela bɔ̀ dèbbè nyenyenê hèllè. 5Dé yeè, sìè lòm yo mé be yeè, sìè yo felè njèh dɔɔ̂ŋ, yóló sér gèr lòù, wò né bɔ̀ nùàr Njàgà Bagaà se. Né seé yeè. Seé mé Càŋ lé haá kwaá naâ beè yeè dɔɔ́ŋ, bɔ́ jégé lòm bú mé gùm mene. 6Dé mò, cu waà baá kèn, kènê mè nde aá feh mò semé njií; hên baá cu kuû mò waà né kɔɔ́. 7Mè taáb lie huɔm gi aá kèn, mè mé doò mò ké sònòbɔ̀ dula yuo kela baá ndɔ; wa hên temé mò né gi kɔ́bè sâ. 8Sâ kènê, sàgà mò baá gi ter: né tàm ŋgɔ̂g. Càŋ bú haá yeé nuaá mé né seé teèn bɔɔ́ dilí yií. Loù sâ Nùà Dueè mé né yeé ju tená dilí, nde né mè tàm sâ felè sulí kwaá. Mè gí cégé ŋgwéh, bɔ̀ɔ́ mé né gi gwaán ye bú a, cú cû dɔɔ́ŋ nde gi né tàm ŋgɔ̂g sâ kwa ndɔ. 9Fágá ká feh, cieé fà hên wò nde cuù ká yoòr mò. 10Demâs mè dula si lɔ njií aá kèn. À kènê gwaán lom né wɔ́ŋ mé feh seèn vɔgɔ́ gɔɔ̀; à nde aá ké Tesalonîk ndɔ. Kèrésâŋ fɔɔ́n aá dé seèn gò Galatî; Tîte fɔɔ́n taré gò Damatî. 11Kènê ká kwarè mò le lom né Lûk. Mɔ wò baá ndeê, wèh sìè Mârk beè; à né yeé mè seé gam. 12Mè tema njií aá Tisîk dé seèn ké Efêse. 13Mɔ wò baá ndeê, wèh sìè kéh mè cɔ̀gɔ̀ dùlù teèn; mè lé kwaá lɔɔ̀ naâ ké Troâs ké lɔ Kárpus. Wèh sìè kéh mè bɔ̀ mvù beè teèn ndɔ, mè tétég jue né bɔ̀ mvù dé paàr doô. 14Alesándà nùà lè lé naâ mè veên bɔɔ́ maga sela. Ju sam, Càŋ gwɔm nde né bú kɔɔ́. 15Dèn lòm dé yeè toò seèn mé kɔ́ŋkɔŋ mene, wanɔɔ́ŋ njií mé béh né yeé feh dɔɔ́ŋ, à né yeé berɔ́ŋ, ye te ŋellé yuo ŋellè. 16Cu mé bɔ́ lé tueé lɔgɔ́ naâ ju mò teèn, mè né mene sòn mò se, nuaré déì lé mè gàm kélá ná ŋgwêh, bɔ́ lé si lɔ seér naâ mè lòù. Mé njéh mene Càŋ a, té bɔ́ mé njéh táŋ. 17Fehtoò beèh nùà njèh lé mè mé huún kwá lɔ́ ná ŋgwêh, à haá cu ye baá-re mè terreb, mè né ŋgòr seèn mé njéh tueé jege seér. Loù sâ bɔ̀ɔ́ mé Jûf sam dɔɔ́ŋ ŋgweé gi ŋgòr seèn. À luaga sɔm keéh baá-re mè sònò gélɔ̂g teèn ndɔ. 18Mè né kɔɔ́ ye, Nùà Dueè nde né mè te veên dé kàn ménâ luaga sɔm ndɔ; à nde né mè cií nyegé, te mè ndeè ŋaá ké te vulúu, mè den ké Mbàm kwarè seèn. Kùsèm terrèb Càŋ a, sùmù yùò kélà cie dé kèì cên. È môn. 19Bíé kéh mè Prisîl bɔ̂ Akilâ baga, wò bie keéh mbàgà Onesifôr ndɔ. 20Herástà den le aá dé seèn ké Kɔrênt. Trofîm lé naâ dé seèn baán; mè lé kwaá lɔɔ̀ naâ bú ké Milê. 21Lègè ndé kâ jɔ̀gɔ̀ te cu dùlù ndeè ye waâ. Bɔ̀ Ebúlù mé Púdèn bɔ̂ Línù mé Kelódìà bɔ́ bɔ̀ Yeésò bɔ̀ déì dɔɔ́ŋ ye bíé kéh wò baga ma. 22Fehtoò beèh a, kúrú nyégé wò. Húɔ́m-temé seèn a, ká sìè gí bí dɔɔ́ŋ beè ndɔ.


text: 1Yeesu yáatì ki ká bigaajab nín tòɔ́ animil saraa dakaaun pu Kunimbɔtidiinee, 2ní u ká ukpiipusoodaan ubɔ cáań igboo ili ki tɔ́. 3Ní u bí yii: “Ibaamɔn ní m tùkù-ni, Unimbɔti nimiinee ukpiipusoodaan nee tɔ́ ki jítiǹ bin kɔkɔ kíǹee. 4Di sá yii bin kíǹee dū bi-nimiliŋ ŋin pá baa làá dūú ŋá nì tibee ní ki tɔ́, ama ukpiipu nee nì u-sool poonee, u nín bàà cáá ŋin kí dā tijin kí jēe ní u cáań kɔkɔ ki dūu tɔ́ nee.” 5Binib biba nìn bíī sòoǹ Kunimbɔtidii nyaaŋku pu, ataŋkpanyaan ŋin bi nìn dūu máń-kuee, nì tiwammɔntiil tin bi nìn dūu ŋá saraa ki tīī Unimbɔtee. Ní Yeesu bí-bi yii: 6“Kun ni wāĺ neeyaa, iwiin iba dòoń naa dāa gítī kāntí ditaŋkpal diba tɔ́kɔ́ di-juti pu. An kɔkɔ dàá dāá wīī ní.” 7Bi bālfì Yeesu yii: “Ŋyunti ŋulɔŋu ní tin a sòon̄ee dàá bàń? Kudaaŋŋu kulɔkɔ di dàá dàkà yii an tɔ́obiń?” 8Ní Yeesu bí yii: “Ní nīn nyíǹ ni-ba ubɔ ń taa ŋmàtiǹ-ni, kun puee binib tikpil dàá dāá dū man yindi kí kpántí bi-yaŋ, kí bí yii bíǹ di sá man, kí tùkù-ni yii ŋyunti bāań. Ama ní taa nɔ́ɔ́-bi. 9Ni yaa láā gbìl̄ bi sòoǹ tijáti nì fìkìlfikil kitiŋ puee, ni-pɔbiliŋ ń taa bīil̀. An máaǹ tíǹ kɔkɔ ń bàń kí wàatī. Ní nīn nyí yii duulnya kúntitam kaa dá láá yá.” 10Ní u gítī lī yii: “Kitiŋ kiba yab dāa yíkí ní kí jáǹ kiba yab, ní dibeel diba yab ń yīkì kí jáǹ diba mun yab. 11Ajan tikpil kitiŋ dàá dāá cìŋkì ŋkpitim pu, ní bìlbil kúm nì ŋkùm dàá dāá nyā atinjan kupaau poon. Tiwan tikpil dàá dāá ŋá kí kɔ́ǹ binib tifaandi, ní tidaandi tikpaandi dāa pāantí kutagbɔŋu pu. 12“Kí wàatī tíǹ kɔkɔ ń bàńee, bi dàá cūtì-ni kí sàaǹ-ni, kí cáá-ni ibɔsoon akpafidiin ni, kí pìin̄-ni sarka; ki dàá cáá-ni bibɔtikpaambi nì biyidambi nimiin man pu. 13Niin ní ni dāa kāntí mpaan kí sòoǹ nì bi tin ni nyí man puee. 14Míǹ yaa bāań nee, ní bɔ́ntí ni-ba kí taa nín̄ yáliŋkí tin ni dàá tin sòoǹ kí fīī ni-bee pu. 15Kun puee mama m-ba di dàá dāá tīī-ni iciin nì tibɔti tin ni dàá sòoǹ kí líí ni-nannanliibi, baa làá ŋmā kí kpákaǹ-nee. 16Ni-baabi nì ni-nab, nì ni-nabiyaamu, nì ni nì bin pēēyee, nì ni-bɔɔbi dàá dāá dū-ni kí ŋúbiǹ ni-nannanliibi, ní bíǹ ń kpò ni-kansikin biba. 17Báà ŋma dàá nīn ná-ni ni nín fɔ̃ɔ̃ man ki kííyee pu. 18Ama, nì míǹ kɔkɔee, ni-yikpiliku báà kubɔ kaa làá lēēni-yil pu kí wɔ̄ŋkì. 19Yūĺmaan mmɔntiimin, míǹ ní ni ŋūǹ kí dāá fīī ni-ba.” 20“Ni yaa láā ká bijanjaliibi dɔ́miń ki māntì ki tú Jeerusaleemee, ní béé yii, ŋyunti gbantee, butɔbu dàá jàkà-u dee. 21An yuntiŋuee, bin yaa láā bíń Juudee tiŋkinee ń nīn sáń ki dàb̀ ajoon, bin yaa láā bí Jeerusaleem tiŋkinee ń nīn sáń ki nyēē, ní bin yaa láā bíń tisatinee ń taa kpìnní mmɔŋki. 22An dāa sá ipɔntoon wiini ní, kí ŋá kii Unimbɔti takaldau poon nín ŋmàn̄ ki síiǹ puee. 23Ama, falaa dɔ̄ ki cí bipɔdambi nì bimatib iwiin gbanti poon. An dāa sá kunimbaakpaaŋŋu ní kitiŋ kɔkɔn. Unimbɔti ŋuul dàá dāá lítí inibool nee pu tikpil. 24Bi dàá kpò binib tikpil nì njimu, kí cúú tikpil kí cáá cùnnì kuyuŋu atimbun kɔkɔn, ní bin kaa nyí Unimbɔtee ń dāá jī Jeerusaleem kí tāā pùb, kí dāá sāā bi-yuntiŋu.” 25“Ni dàá dāá ká tidaandi ŋwìiń nì uŋmal nì iŋmalbijaa pu. Kitiŋ puee, atimbun dāa bí ki yáliŋkí nì ŋi-ba, ní tiŋku nyiŋguŋŋi wooku dāa kɔ̄ntí-bi tifaandi. 26Binib yaa dākafì tin bí ki dòoń kitiŋ puee, an-faantee dàá dāá kpò-bi. Ní ipɔn in bí kutaa puee ń dāá cìŋkì. 27Ŋyunti gbantee ní bi dāa kāntí man Kinibiki dòoń ditagbandi pu ki jìl̀ pàlpal nì mpɔn nì tinyool tikpil. 28Tin bí nee yaa láā bíī ŋáańee, nimbi ń mòtīí yūĺ kí ká kunyannyaau, ni-fiil tɔ́obiń dee.” 29Ní Yeesu lī tibɔŋmantikaal nee yii: “Kpèèmaan fiigi subu nì isufi in kɔkɔ kíǹee nín dàkà-ti tiŋyee. 30Ni yaa ká i bíī túkù tifaapɔnee, ni béetí yii kuseeu yàkań dee. 31Míǹ mbaantiim, ni yaa láā ká tin kɔkɔ m sòon̄ nì ni nee bíī jītée, béémaan yii Unimbɔti beel tɔ́obiń dee. 32Ibaamɔn ní m tùkù-ni, nimbi waanee nib kaa làá kpú kí kúntí ní an bɔtee kɔkɔ ń bàń. 33Kutagbɔŋu nì kitiŋ dāa bí kí kúntí, ama man bɔti kpá kí kúntí jaanjaan.” 34“Ní nīn nyímmaan nì ni-ba kí taa yàntī njinjim nì ndanyoon nì duulnya landɔkɔi ń jī mpaan ni-pɔbiliŋ poon. An yaa sá fam, Unimbɔti bɔsooni wiiŋŋu gbanti dàá dāá túuǹ-ni. 35Ŋu dāa tòoń kii kulaaŋŋuee kun puee an dàá dāá bìin̄ kitiŋ kɔkɔ nì ki-nib pu ní. 36Míǹ puee ní taa nín̄ gèem̀maan, nín̄ mèémaan múlmul, mbusu wiini gbanti yaa láā bāańee ní ká mpɔn kí ŋmátí tikɔkɔ poon, kí ŋmā kí dāá yūĺ man Kinibiki nimiin.” 37Kinyɔŋ gbanti poonee, baabadalee, Yeesu nìn dàkà Unimbɔti bɔti Kunimbɔtidiin, ní kunyeeuee ú cù kitimbilii kin bí dijool din bi yíì Ɔliifi sufii joolee pu kí dòon̄. 38Ní samaa kɔkɔ nìn kíntiń-u kutaafaau pòlpɔl Kunimbɔtidiin kí pīlfì tin u sòoǹee.


text: 1- 2Nnabiyaamu, an yaa sá ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo gítintam kí dāá kɔ́oǹ-ti kí kpāfì u-ceeyee bɔtee, ti mèé-ni yii ní taa yàntī ni-pɔbiliŋ ń bīil̀ binib nín lì yii ti-Dindaan gbanti pūtì kpáàā bāańee pu. Báà ubɔ di yaa bí yii Circir Fām di sòon̄ nì uaaa, ubɔ di yaa tí bíī sòoǹ Unimbɔti bɔti ní ki lī mimmaaan, an yaa tí sá ubɔ di tùkū-ni yii ti-takaldab bin ti ŋmèe ubɔ poon ní ti ŋmàn̄ mimmaaan, ní taa fɔ̃ɔ̃ kí kíí. 3Ní taa péēyàntī ubɔ ń dī tiba pu kí ŋmàtiǹ-ni. See binib ń dāá fá Unimbɔti ní utɔŋfiti un ti-Dindaan dàá dāá nàaǹee ń nyā kí jī mpaan, kí wàatī ní ti-Dindaan wiiŋŋu ń nín bàń. 4Utɔŋfitee kaa dāa kíikí binib ń nɔ́ɔ́ Unimbɔtaaa, kaa dāa kíikí bí jāam̀ tiba nì tiba. U dàá dāá yíí kí mɔ̄tì míǹ ní kí tin kpáàā kɔ́ kí kàl̄ Kunimbɔtidiin ní kí dū u-ba kí gíiǹ Unimbɔti. 5Naa téetí yii m nín nìn dáá bí ni-ceeyee, m nìn tùkū-ni an bɔtaaa? 6Ama tiba di dáá ŋúb́-u ní an bɔtee kaa láá bíī ŋáań kɔŋkɔnnee. Ni mun nyí kudɔŋu kun dáá ŋúb́-uee. An puee, see utɔŋfitee yuntiŋu yaa láā bāańee ní ú nín nyā kí jī mpaan. 7U-pɔŋŋu bí dibalin ki bíī tūǹ ditundi dooooyee, ama un ŋúb́-uee yaa láā búntèe, 8niinee ní utɔŋfitee ń nyā, ní ti-Dindaan ń dāá púfí-u ní ú kpú, ní u-dāantam nín dāa jìl̀ puee ń nàan̄-u. 9Utɔŋfitee dàá dāá dāan̄ nì Sitaan pɔŋŋu ní ki ŋáań maamaacib kɔkɔ nì tidaandi nì tinyimɔŋkpaŋkpantiil, 10ní ki dāa cáá tin péēsá ikpitee ki kíiĺ bin wáŋkèe kun puee bi yíì kaa néeń ibaamɔn in bàà ŋūǹ kí fīī-bee. 11An pu ní Unimbɔti dū mpɔn ŋun dàá yàntī bí gáatée ki tīiń-bi an nín dàá ŋá pu bí nīn nɔ́ɔ́ tinyimɔmbɔtee. 12Míǹ puee Unimbɔti dàá dāá dáaĺ bin yíì kaa fɔ̃ɔ̃ ibaamɔn ki kíí ki néeń ikpitee tafaliŋ. 13Nnabiyaamu, ti dàá nīn péējáaḿ Unimbɔti ni-pu ní baabadal, nimbi bin ti-Dindaan néeńee, kun puee Unimbɔti péé ki lútì-ni ki fīī-ni nì u-Fām min yāntì ni kpántì u-yabee nì ni nín fɔ̃ɔ̃ ibaamɔn ki kíí puee. 14Míǹ pu ní Unimbɔti dī tibɔmɔntiil tin ti sòoǹ nì ni nee pu ki yíiń-ni ní nīn cáá ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo nyooti. 15Míǹ puee nnabiyaamu, tibɔti tin ti cáań ki dàkà-ni nee ní nīn ŋúb́-tì an píkí, an yaa sá tin ti sòon̄ kinyɔkɔneeyaaa, an yaa tí sá tin ti ŋmàn̄-neeyaaa, ní kpāafìmaan-tì tiŋan. 16Ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo u-ba nì ti-Baa Unimbɔti un néeń-ti ki ŋá-ti tiŋan ki tīī-ti dipɔɔsɔŋkil din kaa cáá dikuntilee nì dimákamɔntiilee, 17ń gbéeǹ ni-pɔbiliŋ kunyannyaau kí tīī-ni mpɔn ní ŋmā kí nīn ŋáań tin ŋān̄ee ni-tuuŋŋi nì ni-bɔsoontam poon.


text: 1Míǹ puee ní nīn nyí yii ti sá Kriisitoo tɔntɔnliibi bin bin ní Unimbɔti dū u-bɔbalkaati ki ŋá ti-ŋaan tí sòoǹee. 2Bi yaa dū ditundi ki ŋá a-ŋaanee, tin bi kíǹ ki kpèé a-ceeyee di sá á ŋá ditundi bí béé a-baamɔni. 3Mamee, nimbi di yaa bíī sòoǹ m-bɔtaaa, an yaa tí sá bibɔsoonliibaaa, tíǹ kaa ká-mi. Man m-ba kaa tí bíī sòoǹ m-ba bɔti. 4Ibaamɔn, m-pɔbil poonee maa gbìl̄ yii m ŋá tiba, ama míǹ kaa dàkà yii maa ŋá tiba nì tiba. Ti-Dindaan di sá un sòoǹ man bɔtee. 5An puee ní taa sòoǹ ubɔ bɔti kí nīn cí ŋyunti ń bàń. Ní taa sòoǹ ubɔ bɔti kí nīn cí ŋyunti ŋun ti-Dindaan dàá bàńee. U yaa láā bāańee, u dàá yàntī ŋwalfi ń ŋmíntí tin bál̀ dibɔmbɔndinee kí nyāntí binib landɔkɔi mpaampiin pu, niin ní báà ŋma dāa fòol̄ kupampakau kun u máaǹee Unimbɔti cee. 6Nnabiyaamu, m dū man nì Apooloosi bɔti tin m sòon̄ee ki dūu dàkā kí cántí-ni tibɔti ní. Ní bīfì man nì Apooloosi cee min ni máaǹ kí nīn bée kí taa lákatí tin bi ŋmàn̄ Unimbɔti takaldau poonee pu. Ní taa ŋá dilambil kí lēēti-kansikin ubɔ, kí bí yii úǹ di sá tiba kí kpèè un kíǹee fam. 7Ŋma di yɔ̃oǹ-si yilpu ní a jítiǹ a-juti ní? Tin a cááyee Unimbɔti di kaa tīī-saaa? Kin Unimbɔti di yaa tīī-si ní, ba pu ní a cáá dilambil kii ubɔ di kaa tīī-see? 8Ni pūtì kpáàā ká tin kɔkɔ ni lèe! Ki pūtì kpáàā kpántì bigaajab ki kpántì bibɔtiibi timbi boon! Ni yaa bàà lafun kpántì bibɔtiibi ti mun ń bàà dāá kūtì ni-pu, an bàà ŋān̄! 9An bí-mi kii Unimbɔti gíiǹ timbi akpambal boon binib kansikinee. Ti bí kii binib bin bi dàá kpò kunipaau nimiinee kun puee ti kpántì tinimikɔntiwan ní duulnya nì itūun nì binib kpèé. 10Kriisitoo puee timbi kpántì biwaatiibi ní, ní nimbi nín fɔ̃ɔ̃-u ki kíí puee ni kpántì biciŋfitiibi. Míǹ ní timbi sá ŋwɔsɔfimu ní nimbi sá bipɔɔbi. Binib kpèé timbi fam ní ki tìì nimbi jilma. 11Ali ki dāa sāā ŋyunti ŋun poon ti bí nee ti gbíntì ki bí ki jīǹ ŋkùm nì nnyinnyoo falaau. Taa cáá abɔkuti kí pèen̄, ní bi gbáà-ti ní ti tú ki yìiǹ ajan kɔkɔ pu. 12Míǹ boonee ti tūǹ atuun ki gì kí ŋmā kí ká tiba kí jī. Bi yaa sìí-tee timbi mèé Unimbɔti ń bìin̄ bi-pu. Míǹ ní bi yaa sàantí-tee ní timbi jīǹ-bi kimɔtii. 13Bi kúŋfí ti-boon ní timbi sòoǹ-bi tin mɔ̄ee, ali nìn díǹee bi kpèé-ti kii duulnya tampummootee ní, ali kii tiwaŋkpitil tin kaa bí tibanee. 14Maa ŋmàn̄ tibɔti nee kí kɔ́ǹ-ni icoo, ama kí kpāafì-ni kii ni nín sá m-biyaamu m néeń-ni puee ní. 15Báà binib kutukub saalaa di yaa làá kpòotī-ni nnimbɔtisan poon, ni-baa dàá nīn péēsá ubambaanti ní. Ní nīn nyí yii man di sá ni-baa, kun puee man di cáań tibɔmɔntiil ki sòon̄ nì ni, ní ni fɔ̃ɔ̃ ki kíí. 16An puee, m bàlfī-ni yii ní fɔ̃ɔ̃ man bimbim kí nīn ŋáań man nín ŋáań puee. 17An pu ní m dū m-jipɔɔn Tiimootee un sá m-bineeŋkaaki ki yú deedee ti-Dindaan saŋŋunee ki túnní ni-cee. U dàá téetí-ni man nín dī Kriisitoo saŋŋu miŋyee, kii m nín dàkà Kriisitoo nikitiŋ kɔkɔ kansikin puee. 18Ni-kansikin biba nín dākafì yii maa ti làá gítiń ni-ceeyee puee bi bí ki yòontí bi-ba yilpu. 19Ama ti-Dindaan yaa là an kaa làá ti yúntí m dàá dāan̄ ni-cee. M yaa láā bāańee an kaa dāa sá bi-nyɔɔbuŋŋi ní m dàá pīlfì, ama bi-pɔŋŋu ní m dàá kpèè. 20Di sá yii Unimbɔti beel kaa sá nì anyɔɔbun ŋmaniŋma, an sá mpɔn di bí poon. 21Ni là ḿ dāan̄ ni-cee nì mbambaanaaan? Àá ḿ dāan̄ nì dineendi nì nsɔŋfi ní?


text: 1Jíìzọ̀s ló gbò belí lọ̀l vaá gboó aa Gálìlì tãanè bálá sĩ́ Judíà e a di dõòna bá Pene Jọ́dàn. 2Gbele tõ̀ò nen beè bììàé nvée, vaá à gbẹá kĩé bó gbò e lóva géè zọ̀. 3Sìgà pá Fárèsì beè gboó dúé ló vaá tú kyèèlè bĩimáe bel, kọ, “É kọ à lèlà kọ dóm á élá boo kọ̀láá íb nu e a léémáe vaá kpó a va lọa ló?” 4Jíìzọ̀s à gboó bĩináva kọ, “É kọ boolo gáà beè bugii kĩ e a kọ́ mè Bàrì, e a beè demva lọl dààà togó, beè dèm pá gbálà nè pá bia? 5Vaá Bàrì à gboó kọ, ʽBoo bée vóí, pá gbálà é aa ló a tẹ̀ nè a kà vaá gbaa ló a va, vaá pálàa ọ̀và é gboó dú t̃ẽ̀ènè nen.’ 6Vóá, bà náa dúna bàà nen, sõò bà dì belí t̃ẽ̀ènè nen. Tọ́ọ̀ nen á gá zaali nu e Bàrì ni gbá lọ̀l.” 7Pá Fárèsì à gboó bĩináe kọ, “Éé náa Mózìs à nè log kọ dóm é láá kpó a va, be à émi kpá kọmá nèe kọ bà náa é ílànàè?” 8Jíìzọ̀s à aalá nèva kọ, “Mózìs beè nèi deè ge láá kpó bọọ va lọa ló boo bée kọ nyíei agà belí dem. Náa beè dì naa vó lọl dàà togó. 9Nda gé kọ́ nèi kọ, nen e a dọ kẽ kpó a va lọa ló, e bè náa è gbẹẹ́e kuná gã̀, vaá gé ilí dõòna kà va, mè na kà nen kúná gã̀.” 10Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó kọ́ nèe kọ, “Be níá íb di tõ̀ò e a di ló ílà dóm nè va é, ò nyímá kọ à dú lé gè lele bá aa ló áá tóm.” 11Jíìzọ̀s à gboó aalá nèva kọ, “Dénè nen náa é láá tú na gbò dò bá nuí, daala lọl ló gbò e Bàrì beè nè na kà kpóó. 12Boo bée kọ à íegi nu e a é láá naa kọ nen á aa ló gè ilí va: À íe gbò e ba è kòòà aa gbàà ba kà, à ié gbò e nen koóva, à ié gbò e bà di boo bée bé e a é náá bà palà ge tõonie ke lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì vaá kpòòlà ló lọl ló pá bia. Kọ̀láá nen e a é láá tú na gbò dò bá nuí á tù.” 13Gbò nen beè faalá gbò pá nvín domá ló Jíìzọ̀s kọ á dẹlẹ́va bá ból vaá à tãaga ló Bàrì boóva, sõò gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó kọ́va bel. 14Jíìzọ̀s à gboó kọ, “Sọi bá gbò pá nvín kọ bà á dúm̄ ló. Ó gá kpegííva, boo bée kọ gbò e a bélíva ní e Bàrì gé lẹẹlà bel ló é.” 15A beè gboó dẹlẹ́va bá ból. À gboó àà. 16Ene kà gbálà beè dú ló Jíìzọ̀s kọ, “Nen Dò Bá, mó kà lé nu ní e m íe ge naa kọ bé m íe dùm e bè náa tá é?” 17Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Éé ní e a náa ò bĩiná nu e a dú lé ge naa lọl bá nda é? T̃ẽ̀ènè nen ní e a dú lé é. Be ò gbĩ́ gè ié dùm e bè náa tá ò sẹlẹ dénè log.” 18À bĩiná kọ, “Moní kà gbò log é?” Jíìzọ̀s à gboó aalá kọ, “Ó gá fẹ́ nen, ó gá kúná gã̀, ó gá zìb nu, ó gá kpọ́ kyáá bel ló nen, 19fã̀ dẽe o tẹ̀ nè o kà, vùlè o nen belí bé e o vulè o ló naa.” 20Nvín ãa gbálàa à gboó aalá nèe kọ, “M beè sẹlẹ dénè na gbò logá. Éé ní e a sígam̄ bá gè naa é?” 21Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèe kọ, “Be ò gbĩ́ ge sẹlẹ dénè log, ò àà gé oo dénè nu e o íe vaá ò dõò kpègè e a dú ló nè gbò tãa. Na tóm, ò é gboó ié gyọ́ m káála. Tṍó e o ni náa vó lọ̀l, ò gboó dù gé nyooném̄ nvée.” 22Tṍó e nvín ãa gbálàa dã́ naa vó, à gboó faalá bígálá sĩ́ ààmà, boo bée kọ a beè ié gbele tõ̀ò gyọ́. 23Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “M̀ ló kà kà bel nèi kọ, à é palà ge tavàlà ló nen e a bã méné gè bã́ kè kẽ lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì! 24M̀ kpáá òòa boo: À tavàlà ló nen e a bã méné gè bã́ kè kẽ lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì èl gè kọ láo á tení deè ńgà gbógmà nu.” 25Belí beè palà ge bọọ ló gbò e bà ólò nyoonée nvée tṍó e bà dã́. Bà gboó bĩiná kọ, “Mée ní e a é láá dùùà e sõò?” 26Jíìzọ̀s beè gboó ẹ̀bva vaá kọ, “À dú nu e a tavàlà ló nen, sõò dénè nu válí ló Bàrì.” 27Pítà à gboó ló bel kọ, “Ni ẹb, mè beele è sọ bá dénè nu vaá nyoonéni nvée. Mó kà kpẽ́ ní e è é íe é?” 28Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèva kọ, “M̀ ló kà kà bel nèi kọ, tṍó e nda, Sã́áná Nen, é ĩ́ì tẽ́ boo nà kpò té méné e ka di ló m ãa bàlà boo e a gé dú, mè òb nè bàà boolo e o gé nyooném̄i nvéeí é ĩ́inai gé tẽ́ boo bu kà bọọ kpò té méné vaá lẹẹlai bel ló òb nè bàà tẽ́ gã Ízràẹ̀l. 29Vaá nen e a sọ bá tọ, à bè pá vígà, à bè tẹ̀, à bè kà, à bè nvín, à bè ól, boo bée ge nyoone nvée nda, é íé vòò tub tóm gbò nu e a aa lóá, vaá à íena gé dùm e bè náa tá. 30Sõò gbele tõ̀ò gbò e bà dú gbò deè sĩ́ kátogóí é beè dú gbò deè nvée, vaá gbele tõ̀ò gbò e bà dú gbò deè nvée kátogóí é beè dú gbò deè sĩ́.


text: 1Ɲyɛ Yesu à pa wíl'a nàfuufeebii pìi ɲya pi i ma na pi bùɲyɛŋi leni u yaleŋke e. 2Leŋkwucwoŋi kanhamafooŋi wà mú mpyi a pa bùɲyɛ pyi ná daashipyara shuunni i. 3Ka Yesu si u lógofeebii pyi: «Sèeŋi na mii sí yi jwo yii á, ŋge leŋkwucwo fòŋɔfooŋ'à bùɲyɛŋi ŋgemu pyi ke, ur'à fànha tò pi sanmpii puni wuŋi na. 4Ɲaha na yɛ pi sanmpii pun'à wwû pi cyeyaayi niɲyahayi i, mà kan Kile á. Ŋka ŋge leŋkwucwoŋi kanhamafooŋi wi ke, u ɲùŋɔ wyɛ́rɛŋi puni u à kan Kile á, canŋke yalyire lwɔɔre mú bá ɲyɛ u á mɛ.» 5Lire kàntugo ka pìi si jwo ná Yesu i Kileɲaarebage kyaa na na k'à faanra ná kafaayi nisinaɲyi i, maa sùpyire bùɲyɛ yaayi niŋkanyi tɛ̀g'a ku wiimɛ táan. Ka Yesu si pi pyi: 6«Ŋke basinaŋke yii ɲyɛ na ɲan'amɛ ke, canŋa na ma, ku puni sí n‑sìi n‑pwɔ̀n n‑cyán, si ku ŋkunuɲyi puni waraga, fo si ku kafaayi láha láha yiye na.» 7Ka pi i Yesu pyi: «Wuu cyelentuŋi, ɲaha tère e cyire karigii sí n‑pyi yɛ? Cyi tèepyiini ká nɔ, ɲaha ku sí li cyêe wuu na yɛ?» 8Ka Yesu si pi pyi: «Yii a yiye kàanmucaa! Yii àha sùpya yaha u yii wurugo mɛ. Yii li cè na shinɲyahara sí mii mɛge le piye na, si mpa jwo na Kile Niɲcwɔnrɔŋi kyaa l'à jwo ke, na pire pi ɲyɛ ure. Pi sí n‑pa raa ŋko sùpyir'á na diɲyɛŋi tèekwoon'à byanhara. Ŋka yii àha ntaha pi fye e mɛ. 9Yii sí n‑pa raa kàshiyi ná ɲyàhaŋguruguŋi kyaa núru, lire kà yii funŋɔ pɛn mɛ. Yii li cè na cyire karigii mpyimbaa ɲyɛ mɛ, ŋka lire bà li ɲyɛ diɲyɛŋi tèekwooni mɛ. 10Supyishiŋi wà sí n‑pa n‑yîri n‑sà n‑cwo wà na, kìni là sí n‑pa n-yîri n‑sà n‑cwo là na. 11Ɲìŋke sí n‑pa raa ɲcyɛ̂ɛnni cyeyi y'e s'a kakyaare pyi sèl'e, yampimpe ná katege sí n‑pyi cyeyi y'e, fyagara yaayi ná kakyanhala kacyeeŋkii yaayi mú sí n‑pa raa ɲaa nìɲyiŋi i. 12Ŋka mà jwo cyire karigii cyi sìi cyi a mpyi ke, pi sí raa yii kyérege, s'a yii cwôre s'a ŋkɛ̀ɛge Kile Jwumpe kàlambayi i, si nta raa yii cɛ̂ɛge s'a yii tùni kàsuŋi i. Pi sí raa yii yiri saanbii ná fànhafeebii yyére. Pi sí raa cyire puni pyi yii na mii mɛge kurugo. 13Lire sí n‑pyi tère niɲcɛnnɛ yii á yii jà yii a mii kyaa yu pi á. 14Lire e ke jwumpe yii sí n‑jwo si ntɛ̀gɛ pi ɲùŋɔ bɛ̂ ke, yii àha puru kani tɛ̀gɛ yiye funŋɔ pɛn mɛ. 15Ɲaha kurugo yɛ mii yabiliŋi u sí puru tîrige yii funŋ'i, si yákili niɲcɛnŋɛ kan yii á, bà yii si mpyi si jwumpe ɲwɔge yaha yii zàmpɛɛnbii na mɛ. 16Yii sifeebii ná yii sìɲɛɛbii ná yii cìnmpyiibii ná yii ceveebii sí raa yii leni cye e, pi i yii pìi bò. 17Yii kyaa sí n‑pɛn sùpyire pun'á mii mɛge kurugo. 18Ŋka lire ná li wuuni mú i, ali yii wà ɲùɲjuŋɔ niŋkin sì n‑sìi n‑pînni mɛ. 19Lire kurugo yii yiye waha yii i ntɛ̀ɛn Kile kuni i. Lire ká mpyi, yii sí n‑shwɔ. 20Ɲyɛ yii aha mpa zàmpɛɛnbii ɲya pi à Zheruzalɛmu kànhe kwûulo ná pi kàshicyeyi i tèni ndemu i ke, yii i ntɛ̀ɛn ná l'e ku tèejyaan'à byanhara. 21Lire tèni ká nɔ, mà shin maha shin ta Zhude kùluni i ke, pirefee pi a fî, pi a wá ɲaɲyi kàmpanŋke na. L'aha mpiimu ta Zheruzalɛmu yabiliŋi i ke, pirefee pi fê a fworo kànhe e. L'aha mpiimu ta sige e ke, pire kà núru piye ta raa ma kànhe e mɛ. 22Ɲaha kurugo yɛ cyire canmpyaagil'e, Kile sí Zheruzalɛmu shiinbii sâra si ntàanna ná pi kapyiiŋkil'e. Lire mpyiŋi cye kurugo jwumpe Kile tùnntunmpil'à sémɛ ke, puru sí n‑fûnŋɔ. 23Cyire canmpyaagii sí n‑waha lahigiifee ná pyìnɛɛbii na sèl'e. Yii li cè, Kile lùuni sí n‑yîri kìni sùpyire taan sèl'e, yyefugo nimbwɔhɔ ku sí n‑pyi kìni i. 24Pi zàmpɛɛnbii sí n‑pa niɲyahara bò pi e ná kàshikwɔnŋwɔɔyi i, si pi niɲyahamii cû ŋkàre bilere na diɲyɛ yyaha kurugo. Supyishiŋi sanŋi sí n‑pa Zheruzalɛmu jya, si fànha cyán ku na, fo sí n‑pa nɔ Kile ɲyii tèni na. 25Lire kàntugo kakyanhala kacyeeŋkii sí n‑pa raa n‑pyi canŋa ɲyiini ná yiŋke ná wɔrigil'e. Suumpe lùbwɔhe sí n‑pa raa fuuli raa yîri s'a tùnmpe pyi sèl'e. Puru tùnmpe sí supyishiŋi puni pyi u a fyáge sèl'e. 26Kawaani li sí n‑pa diɲyɛŋi ná u funŋɔyaayi ta ke, lire funmpɛɛnre sí pìi bò. Yii li cè nìɲyiŋi yaayi sí n‑pa n‑cúnŋɔ n‑cúnŋɔ n‑yîri yi tatɛɛnyi i. 27Ɲyɛ lire tèni i, pi sí Supyaŋi Jyaŋi nimpaŋi ɲya ɲahaɲyi i, ná sífente ná sìnampe tɛgɛlɛ baa wumpe e. 28Yii aha cyire karigii ɲya cyi à sìi na mpyi tèni ndemu i ke, yii i yii ɲùɲyi yîrige, yii i yyahayi le nìɲyiŋi i, ɲaha na yɛ tèni i Kile sí yii shwɔ ke, lire tèn'à byanhara.» 29Ɲyɛ ka Yesu si yyecyeenɛ pyi na: «Yii fizhiye cige ná cire sannte puni kàanmucya a wíi kɛ! 30Yii aha mpa ti ɲya ti i fûnni, yii maha ntɛ̀ɛn ná l'e na nùŋgwɔh'à byanhara. 31Lire pyiŋkanni na, yii aha mpa cyire karigii ɲya cyi i mpyi, yii i ntɛ̀ɛn ná l'e na Kile Saanre tèn'à byanhara. 32Sèeŋi na mii sí yi jwo yii á, mpii pi à dá mii na ke, pire sí cyire karigii ɲya tapyige e. 33Nìɲyiŋi ná ɲìŋke sí n‑pa n‑tòro, ŋka mii jwumpe sí n‑kwôro fo tèekwombaa. 34Yii a yiye kàanmucaa! Yii àha yii sɔ̀nŋɔre taha lyìmbwooni ná sinmbyaani ná ŋge diɲyɛŋi yaayi ɲcyaŋi na fo mii cannuruge ku pa n‑pâa yii e mɛ. Bà fyaŋi maha mpâl'a uye ɲya cwoŋi i mɛ, 35amuni mii cannuruge sí n‑pâa diɲyɛŋi sùpyire puni i. 36Lire e yii àha sàa le mɛ, yii kwôro Kileɲarege na tèrigii puni i, bà yii si mpyi si fànha ta, si shwɔ kawaagii nimpaaŋkii na, si jà ɲjyére Supyaŋi Jyaŋi yyahe taan mɛ.» 37Canŋke e Yesu mpyi maha Kile jwumpe yu sùpyir'á Kileɲaarebage e, ŋka numpilage e, ɲaŋke pi maha mpyi Olivye cire ɲaŋke ke, u mpyi maha ŋkàr'a sà shwɔ̀n wani. 38Ɲyɛ̀sɔɔge na, sùpyire puni mpyi maha ŋkàre Kileɲaarebage e, maha sà a núru u ɲwɔ na.


text: 1Yeesu sòon̄ míǹ ki dɔ́òyee, ní ki yáatì u-nimiin ki túĺ kutaa ní ki bí yii: “M-Baa, kɔŋkɔnnee ŋyunti bāań! Tīī a-Jipɔɔn tinyool, an nín dàá ŋá pu a-Jipɔɔn mun ń tīī-si tinyoolee. 2Kun puee sii di tīī-u mpɔn binib kɔkɔ pu, yii ú tīī bin kɔkɔwoooo a dūu ŋá u-ŋaanee mmaŋfafɔkɔn ŋun kaa cáá dikuntilee. 3Dimaŋfal gbanti di sá bí béé sii un baba sá Unimbɔtibaamɔnee, kí béé Yeesu Kriisitoo un a túnnée mun. 4M dàkā duulnya nib a-nyooti, m dɔ́ò ditundi din a tīī-mi ḿ ŋée. 5M-baa, kɔŋkɔnnee, tīī-mi tinyool a-cee, tinyool tin m nìn cáá a-cee dooooyee, ki wāatì ní a nín náań duulnyee. 6“M yāntì binib bin a nyántì duulnya nib kansikin ki tīī-mee béè-si. Sii di nìn yì-bi, ní ki dū-bi ki tīī-mi, ní bi fɔ̃ɔ̃ a-bɔti. 7Kɔŋkɔnnee, bi béè yii tin kɔkɔ a tīī-mee nyánní a-cee. 8Tibɔti tin a tīiń-mee m cáań ki tùkū-bi, ní bi fɔ̃ɔ̃ ki béè yii ibaamɔn m nyánní sii cee, ní ki fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii sii di túnní-mi. 9“Bíǹ pu ní m mèé-si nee. An kaa sá duulnya nib pu ní m mèé, m mèé-si binib bin a tīī-mi nee pu ní, kun puee sii di yì-bi. 10Tin kɔkɔ m cááyee, sii di yì, ní tin kɔkɔ si mun cááyee, man di yì. Bíǹ pu ní bi tìì-mi tinyool. 11Man kaa ti bí duulnyan, man dòoń sii cee ní, ní bíǹ dàá nīn gbíntìi bí duulnyan. M-Baa circirdaan, dū mpɔn ŋun bí a-yindi din a tīī-mee nee kí ŋúb́-bi, an nín dàá ŋá pu bí kpāfì ubaanti kii man nì si nín ŋá ubaanti puee. 12Man nì bi nín nìn bée, m dū a-pɔŋŋu ŋun a tīī-mee ki ŋúb́-bi, ní ki mɔ́tí bi-pu, ní báà ubɔ bi-kansikin kaa wáŋkì, asee un baba dàá péē wɔ̄ŋkì, kii a-takaldau nín nìn péēsòon̄ ki síiǹ puee. 13Kɔŋkɔnnee, m dòoń a-cee, m nín dáá bí duulnyan ki sòoǹ tin nee, an sá kí ŋmā kí yàntī bí ká dipɔɔpindi, man pɔɔpimmɔntiil. 14M cáań-bi a-bɔti, ní duulnya yab ná-bi, kun puee baa sá duulnyan, kii man mun nín kaa sá duulnyan puee. 15Maa mèé-si yii á yòon̄-bi duulnyan, á ŋúb́-bi, bí taa jēetí Sitaan ŋaan. 16Baa sá duulnya yab, kii man mun nín kaa sá duulnyan yɔu puee. 17Á dū a-baamɔni kí ŋá bi-ni, kí yàntī bí kpántí a-yab kɔkɔ: a-bɔti di sá ibaamɔn. 18Kii a nín túnní-mi duulnyan puee, míǹ ní man mun tú-bi duulnyan. 19M kúntì m-ba kɔkɔ ki tīī-si bi-pu, an nín dàá ŋá pu ibaamɔn ń yàntī bí mun ń kúntí bi-ba kí tīī-see. 20“An kaa sá bíǹ baba pu ní m mèé-si, m mèé-si ki kpáaǹ bin bin dàá dāá pīlfì bi-bɔti kí fɔ̃ɔ̃-mi kí kííyee pu ní. 21M-Baa, m mèé yii bi-kɔkɔ ń ŋá ubaanti kii sii nín bí man-ni, man mun bí sii-ni puee, bi-kɔkɔ ń ŋá ubaanti nì ti, an nín dàá ŋá pu duulnya nib ń lafun béé yii sii di túnní-mee. 22M yāntì bi fɔ̃ɔ̃ a-nyooti tin a nìn tīī-mee an nín dàá ŋá pu bi-kɔkɔ ń ŋá ubaantee, kii man nì si nín ŋá ubaanti puee: 23man ń nīn bí bi-ni kii sii nín bí man ni puee, an nín dàá ŋá pu bí ŋá ubaanti mbaamɔmin, duulnya nib ń bée yii sii di túnní-mi, ki néeń-bi kii a nín néeń man puee. 24“M-Baa, m là yii laakin m bée, bin kɔkɔwoooo a tīī-mee ń nīn bí m-cee niin kí ká m-nyooti, tinyool tin a tīī-mee; kun puee a néeń-mi ki wāatì ní ki nín náań yilpu nì taapu. 25M-Baa deedeedaan, duulnya nib kaa nyí-si, ama man nyí-si, ní bin bí nee béè yii sii di túnní-mi. 26M yāntì bi béè-si, ki dàá yàntī bí mòtīí béé-si, an nín dàá ŋá pu dineendi din a cáá m-puee ń nīn bí bi-ni, ní man mun m-ba ń nīn bí bi-nee.”


text: 1Vóá à naa, olo nóo é láá aa bá kọ̀ bel, e nen, kọ̀láá íb nen e o dú, e o ólò bẽ́gè bel dõòna nen. Tṍó e o bẽ́gè bel dõòna nená, ò gé bẽ́gè bel o bá, boo bée kọ o ólò naa gbò nu e o gé bẽ́gè bel dõòna nen booá. 2È nyímà kọ Bàrì ólò béélá bel ló gbò e bà náa gbò nuí boo bá e a lelà. 3É kọ olo, e o gé náa gbò nu e olo gé bẽ́gè bel dõòna gbò nen kọ bà náaá, íè bulà kọ olo é aalìe bá bẽge bel Bàrì? 4Sẹ̀ é kọ ò kpolmà tọ a gbele sàn nyíe nè a begè dẽe ge ì̃ìmà? Nóo nyímà kọ nu e a kọ Bàrì á íeni sàn nyíe ló, ge kọ ó ọgá vaá kiia kẽ? 5Sõò ò íè agẹ nyíe e bà náa é láá nyaaná. Vaá tṍó e bè nóo nyáànà o nyíeá, ò gé náá kọ ńlo kpọ̀ té á bọọ gè bọọ dee e Bàrì, m a sṹg, é tú a bèèla bel e a lelà tẹlẹ bàlà kẽ. 6Boo bée kọ Bàrì é nè kpẽ́ kọ̀láá nen nyòòmà nu e bu nen beè naa. 7Bàrì é náa kọ gbò e bà téní bá kọ̀láá kà di tõ̀ò olòó naa lé nu vaá gbĩ́ ka, nè fã̀, nè dùm e bè náa tá á dì dọ̀ dèdè. 8Sõò à é lẹẹlà a sṹg tẹlẹ boo gbò e bà bé ẹlẹ vaá gbẹẹ gè gbàn tṍ ló kà kà bel gé nyoone nu e bè náa lelà. 9Tãàgà nè nyaa ló é dọ boo kọ̀láá nen e a sí pọ́lọ́. À é zẹ́ẹ́ dọ boo pá Júù, be sĩ́ à kálá dọ boo gbò e bè níì pá Júù nì. 10Sõò Bàrì é tú ka, nè fã̀, nè fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló nè dénè gbò e bà náa nu e a lelà. À é zẹ́ẹ́ nè pá Júù, be sĩ́ à kálá nè gbò e bè níì pá Júù nì. 11Boo bée kọ Bàrì náa ólò sà sĩ́ nen. 12Vóá à naa, gbò e bà á gé kè bá Log Mózìs vaá bà sí pọ́lọ́ é pe, e bà náa é tú Log beemáva bel ló. Vaá gbò e bà di kè bá Log Mózìs vaá bà sí pọ́lọ́, Log ní e bà é béémáva bel ló é. 13Boo bée kọ níì gbò e bà nyímá nu e Log kọ́ ní e Bàrì é leevè bel nì, tãa vó gbò e bà náa nu e Log kọ́. 14Tṍó e gbò e bè níì pá Júù nì, e bà náa íe Logá, tõo m dùm e a lelà, na tóm bà dú log nèà ba bá. 15Ba láb zógè kọ Logá ẽ́á m ba nyíe. Ba nyíe elá nen di tõ̀ò kọ à dú vó, tã́gíní bé e a bẽ́gèva bel tṍó e bà lọ, vaá à leevèva bel tṍó e bà náa léá. 16Níí é náá dee e Bàrì é béélá bel, tenmá bá Kráìst, ló kọ̀láá kà bùlà e a di ke gù̃a m nyíe nen dì belí bé e Lé Kpẹa e m gé lóí kọ́ naa. 17Ò kọ́ olo pá Júù, vaá ò gboó dẹlẹ nyíe boo Log, vaá olòó kààgà kọ Bàrì nè ọ̀ọ̀ dìà. 18Ò nyímá ló nu e Bàrì gbĩ́ kọ ó naa, vaá o beè nó bé e nen é láá sà ge naa lelà nu naa lọl m Log. 19Ò agala boo kọ ò dúè nen tule e o gé tulèè gbò gímá dẽe, ẹ́ẹ́ dee neè gbò e bà di m gín, 20nen e o gé nóòmà nu gbò e bà náa nyímá nu, nè nen e o gé dòè bá nu neè gbò pá nvín, boo bée kọ ò agàlàe boo kọ mè nyìmà nu nè kà kà bel di m Log. 21Ò ólò nóòmà nu dõòna gbò. À náà vaá nóo nóòmà nu ńlo bá é? Olo, e o gé veè kọ bà á gá zìb nu, ò zìbnà nu? 22Olo, e o kọ́ bà á gá kuná gã̀, ò òòa kẽ kunáná gã̀? Olo, e o kọ́ bà á gá tãaga ló gbò ńbàlì e bà náàmà bá, ò zìbnà nu e a di tọ zọ? 23Olo, e o ólò tú Log Bàrì kààmà ka, ò lọlnàe fàà ló tení dú ló gè gbaalá a Log? 24“Gbò e bè níì pá Júù nì on Bàrì tení domá ló dùm boolo pá Júù,” dì belí bé e ba è émí m Kpá Káí naa. 25Ge kọ o beè kòòà dọ bélè be ò sẹlẹ Log, sõò be nóo sẹlẹ̀, nóo lee èl nen e bè náa è kòòà. 26Be nen e bè níì pá Júù nì, e a dú gè kọ bà náa beè koóe, sẹlẹ Log, é kọ Bàrì náa é túe belí nen e ba è koó? 27Vóá à naa, nen e bè níì pá Júù nì, e a dú gè kọ bà náa beè koóe, vaá à sẹlẹ Log, é náa kọ bel á bẽè olo e o beè kòòà vaá ò ié Log, sõò nóo sẹlẹ̀ Logá. 28Ge kọ nen beè meà gbàà kà nè tẹ̀ e a dú Júù à bè ge kọ bà koóe náa tú nen naamá kàà nen Júù. 29Sõò nen e a meà m nyómá vaá ié kòòà nyíe m nyómá, níé kàà nen Júù e. Nyómá Káí ní e a sí tómá m dùm nen é, níì Log nì. Vóá à naa, nen e a dì belí vó íe a ka lọl bá Bàrì, níì bá nen nì.


text: 1M yaa gbíntì ki sòoǹ kii uwaatee, ní jīmaan m-pu kimɔtii, ní lafun jīman-mi kimɔtii! 2Maa mɔ̄ ni-pu kii Unimbɔti nín kaa mɔ̄ ni pu puee. Ni sá kii usapɔɔnee ní m mònnì-ni ki yɔ̃ontí ní nīn bí circir kí mɔ̄ǹ uninjabaanti, úǹ di sá Kriisitoo. 3Ama ní m fàŋkí, ubɔ ń taa láā dāá cúú ni-landɔkɔi kí lábití kí yàntī ní fá Kriisitoo un ni nɔ́ɔ́ ibaamɔn nì dipɔbil dibee, kii ukoobu nín nìn kíil̀ Eefa puee. 4Kun puee ni jīǹ kimɔtii ki fòol̄ bin dòoń ki sòoǹ-ni Yeesu ubɔ pu, kaa sá un timbi sòoǹ-ni nee, ki fòol̄ ŋfām miba min kaa sá Unimbɔti yam min ni fɔ̃ɔ̃yee, míǹ ní ni tí fòol̄ tibɔcan tiba mun ki kíikí. 5M pàkā yii bíǹ bin ni yíì akpambamɔntee kaa jítiǹ-mi. 6Nì min kɔkɔ ní maa ŋūǹ kí sòoǹee, m nyí Unimbɔti bɔti. Ti dàkā-ni míǹ ŋfunyɔm kupaau nimbi ni-ba ká míǹ. 7Mimmee, m nín cáań Unimbɔti bɔti ki sòoǹ ni-cee faalaa ki sīntì m-ba taapu nimbi ń yīkì yilpuee, m yīntàaa? 8M nín dɔ́miń ni-cee ki sòon̄ Unimbɔti bɔtee, Kriisitoo nikitiŋ ŋiba di pà-mi, m nìn fúkuĺ bíǹ ní ki cáā tútuǹ nimbi. 9M nín nìn bí ni-ceeyee, maa nìn báká ubɔ pu, animil nín nìn lɔ́ò-mee nnabiyaamu mun nìn nyánní Maseeduaanee di nìn cáań-mi tin kɔkɔ nìn lɔ́ò-mee, ní m ŋúb́ m-ba kaa báká ubɔ pu báà tiba poon, ki dàá nīn péēgbíntìi ŋúb́ m-ba míǹ kí nīn cá. 10M sòoǹ-ni Kriisitoo baamɔni in bí m-nee ní yii: Akaayi tiŋki kɔkɔ poon ubɔ kpá kí lēēan nyandee m-pu. 11Maa néeń-ni naaan, ba pu ní m lī míǹ? Unimbɔti nyí yii m néeń-ni. 12Min m ŋáań nee, m dàá nīn péēgbíntì ki ŋáań míǹ ní, kí kpìtī biŋmatinliibi bin mun là kí nīn pàkà bi-ba ki lì yii bi sá akpambal kii timbee dàkatam. 13Binib gbantee kaa sá akpambal, bi mɔ́ntí yii bi tūǹ Unimbɔti tundi ní ki gīintí bi-ba Kriisitoo kpambaliŋ yam. 14Tinee kaa sá maamaaci bɔti kun puee Sitaan u-ba ŋūǹ kí kpántí ŋwalfi tūuŋŋu. 15An puee an kaa sá atulum yii u-tɔntɔnliibi mun ŋūǹ kí gíiǹ bi-ba kii bitɔntɔnliibi bin bí deedeeyee. Unimbɔti dàá dáaĺ bi-tafal bi-tuuŋŋi nín sá miŋyee ní. 16M gítī bùsī ki tùkù-ni yii ní taa dàkafì yii m sá uwaati, ni yaa tí dàkafī yii m sá uwaataaa, ní jī-mi kimɔtii an pu, kí yàntī man mun ḿ pàkā m-ba fiii. 17M nín bíī lì pu nee an kaa sá ti-Dindaan di bí yii ḿ nīn sòoǹ ki pàkā m-ba míǹ, m bíī sòoǹ kii unil un yil lábitèe ní. Kun puee m cáá tin pu ní m dàá sòoǹ kí pàkà m-bee. 18Binib bí ki pàkà bi-ba duulnyan doo wanti pu, an pu ní man mun bíī pàkà m-ba. 19Nimbi di bí yii ni cáá iciin ama ní ki jīǹ kimɔtii biwaatiibi pu an mɔ̄ǹ-ni. 20Bi cáá-ni ki sàantí kii iyumbuee, ki jīǹ ni-pu, ki kíiĺ-ni ki kpèé-ni fam, ki fátí-ni itampa, ní ni jīǹ-bi kimɔtii. 21An sá icoo ní yii timbi kaa cáá mpɔn kí ŋmā kí ŋá-ni míǹ. Ubɔ yaa ŋūǹ kí pàkā u-ba tiba puee, man mun ŋūǹ kí pàkà m-ba, m bíī sòoǹ ŋwaatiyaamin dee. 22Di sá an nibee yaa dàkà bi-ba yii bi sá Eebruyaaa, man mun sá Eebruja ní, bi yaa bí yii bi sá Israyeel yabaaa man mun sá Israyeelja ní. Bi yaa bí yii bi sá Abraam naantiibaaa man mun sá Abraam naantiiu ní. 23Bi yaa bí yii bi sá Kriisitoo tɔntɔnliibaaa, man di nín sá ki jítiǹ-bi, m bíī sòoǹ ŋwaatiyaamin dee. M túń ditundi ki jítiǹ-bi. Bi pìintí-mi sarka múlmul ki jítiǹ-bi, bi gbáń-mi ki jítiǹ-bi, m jēetí nnaabu ŋun sá ŋkúmee ni múlmul ki jítiǹ-bi. 24Juuda yab gbáń-mi anaalab diba kpá imuŋku ili ŋfunyɔm miŋmoo. 25Bi gbáń-mi ndɔ ŋfunyɔm mita, bi yáŋkì-mi ataŋkpee kí bàà kpò-mi diba, ŋfunyɔm mita ní iŋaliŋfi múĺ nnyimin nnyim bàà làá yòon̄-mi, ki gbíntì dalba nnyimin ŋwìiń pu nì kunyeeu. 26M-saŋkiŋŋi ŋin m cɔ̃om̀ tikpilee poonee, m kántì diniminaamandi imɔɔnyiŋgbeen ni, ki kántì diniminaamandi biyipɔɔdambi cee, ki kántì diniminaamandi m-jutiibi Juuda yab nì bin kaa sá Juuda yabee cee, ki kántì diniminaamandi ntimu poon nì kupɔɔun, m kántì diniminaamandi tiŋku pu, nì bin mɔ́ntí yii bi sá Kriisitoo yabee cee. 27M túń atuun ki gīī, ki ká diniminaamandi ki jíń falaa, kaa gèeǹ, ŋkùm nì nnyinnyoo cúú-mi, m gbíntí ŋkùm múlmul, tiwool cúú-mi tiwampeeŋkaal kpá ḿ pèen̄. 28Falaabi tikpil kíǹ maa lī; baabadalee Kriisitoo nikitiŋ kɔkɔ bɔti sá-mi diwaŋgul ní ki nyìm̀ m-pu. 29Un kaa pɔ̄ɔ̄yee puee see man mun ń nīn bí kii úǹ-uee kí taa nīn pɔ̄ɔ̄; ubɔ yaa lítì ikpitinee, man ní an wù pòlpɔl. 30An yaa sá ḿ pàkā m-bee, m-wɔfii pu ní m bàà pàkà m-ba. 31Unimbɔti ti-Dindaan Yeesu Baa yindi ń ká inyɔŋki kí nīn péēcá, di sá u nyí yii tin m sòoǹ nee maa mɔ́ntí. 32M nín nìn bí Damaasee, gɔmina un nìn bí ubɔti Areetaasi yuntiŋuee nìn yàntī u-soojab yūlfí kitiŋ gundi punyɔmmu caŋin ki nyàab̀ kí cúú-mi, 33ní m-bɔɔbi dū-mi ki ŋá kukabikun ki dūu nāatìń nì ŋŋmii digundi tɔkɔrɔu pu, ní m ŋmátì.


text: 1Boo tṍóá, Nyómá Káí beè gboó faalá Jíìzọ̀s kilma boo kpáá bàlà ól kọ Pọ́lọ́ Nyómá á tú dàg simáé ló. 2Tṍó e a ni ká gã́ bàà tub bílá zìlà dee, tá kói beè gboó táé ló. 3Nen Kẹ̀lẹ̀a à gboó dúé ló vaá kọ, “Be à dú kà kà kọ olo Sã́áná Bàrì, ò lẹẹlà bel gbò kpò demí kọ bà á kììà dú gyã́á.” 4Sõò Jíìzọ̀s beè gboó aalá nèe kọ, “À ẽ́á m Kpá Káí kọ, ʽÁá gyã́á náa é ne dùm nen, sõò kọ̀láá kà mon bel e a aa gã́ Bàrì é nè dùm nen.’ ” 5Pọ́lọ́ Nyómá à gboó faaláe kilma Jerúsàlẹ̀m, e a dú Bon Káíá, vaá túe ele kĩ e a el gã boo dénè ke tõ̀ò e a di ló Tọ Káíá. 6À gboó kọ́ nèe kọ, “Be à dú kà kà kọ olo Sã́áná Bàrì, ò pẹ́ẹ dọ kunu kẽ. Boo bée kọ à ẽ́á m Kpá Káí kọ: ʽBàrì é lẹẹlà pá a gbò nyómá tóm kọ bà á kùni dẽe ló vaá bà é olòó kẹ̀ni bá kẽ, kọ bé tọ́ọ̀ nu náa nveèni kom ló.’ ” 7Jíìzọ̀s à gboó aalá nèe kọ, “À ẽ́áná gé m Kpá Káí kọ, ʽÓ gá ẹ̀bmà Dõò, e a dú o Bàrì.’ ” 8Pọ́lọ́ Nyómá beè gboó faalánáe gé kilma boo ene kà gbele gã boo gù vaá zogèe dénè kpá dó bàlà booí nè ba leelé. 9À gboó kọ́ nèe kọ, “Dénè nuí ní e m é néni é, é be ò dọ́ kunu kẽ vaá kumí sĩ́ kẽ nèm̄.” 10Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèe kọ, “Tení ààm̄ sĩ́, e Sétàn, mè à ẽ́á m Kpá Káí kọ, ʽKumí sĩ́ kẽ nè áá Dõò, e a dú o Bàrì, vaá ò tãagànà gé ló áá ẹlẹ!’ ” 11Tṍóá sõò, Pọ́lọ́ Nyómá beè gboó aa ló Jíìzọ̀s àà, vaá gbò nyómá tóm à gboó dù gé olòó nvèè bá nèe. 12Tṍó e Jíìzọ̀s dã́ kọ bà tú Jọ́ọ̀n nvee kpọ́gọ́lọ́, a beè gboó àà kil Gálìlì. 13Náa beè gbẹá Názàrẹ̀t. Tãa vó, a beè aa kĩé gé tõo ene kà bon e a kọlà Kapánìọ̀m. Kapánìọ̀m beè di kpàn Pene Gálìlì, boo kunu kẽ pá gã Zẹ́bùlọ̀n nè pá gã Náftàlì. 14Níí beè lẹ̀ẹ̀à kọ bé à ḿmè nu e nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Aizáíà beè kọ̀, 15tṍó e a géè ló bel e a kil ló gbò e bà di boo kunu kẽ pá gã Zẹ́bùlọ̀n nè pá gã Náftàlì, e a dú kunu kẽ e a di kpàn Pene Gálìlì vaá di sábá Pene Jọ́dàn, vaá duna gé bálá sĩ́ Gálìlì e gbele tõ̀ò gbò e bè níì pá Júù nì dì, 16e a è kọ: “Gbele ẹ́ẹ́ dee dùùà a íná ló gbò e bà di m kùkùù gín, vaá dùùà Bàrì e a bélí zìlà dee a ínáná gé ló gbò e ba è dọ̀ íí gbẹá bá náa kyọ̀.” 17Lọl tṍóá ní e Jíìzọ̀s beè gboó dàlà togó vee nu é, kọ, “Ọgai ló bọọ pọ́lọ́, boo bée kọ lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì a íná ku ló!” 18Boo tṍó e Jíìzọ̀s géè kyãà tení nu Pene Gálìlì, a beè mòn ene kà bàà vígà e bà ólò sí dọọ̀ e bà géè toví gbṍò. Ene ọ̀và beè kọlà Sáímọ̀n (à kọlànà gé Pítà) vaá a vígà à kọ̀là Ándrù. 19Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nèva kọ, “Dui gé nyooném̄i, mè m̀ é nóòmài bé e o é kólii gbò nen naanii belí bé e o gé síilii gyã́à naaniiá.” 20T̀ẽènè tṍóá, ba beè gboó sọ̀ bá ba gbṍò gbẹẹ́ kẽ vaá nyoonée. 21À íná deè sĩ́, vaá mònnà gé dõòna kà bàà vígà e ene ọ̀và kọlà Jém̀z, vaá ńna ọ̀vàa à kọlà Jọ́ọ̀n. Ba tẹ̀ Zẹ́bìdì nè ọ̀và beè di faà e bà géè saalá gbṍò. Jíìzọ̀s à kolináva gé. 22Bà gboó gbẹá boo aa ló ba tẹ̀ m faàa, vaá nyoone nvée Jíìzọ̀s. 23Jíìzọ̀s beè kyãà beeá ló dénè ke tõ̀ò e a di Gálìlì. A beè noomàgì nu gbẹá m gbò tọ Bàrì pá Júù vaá vee Lé Kpẹa e a kil ló lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì. A beè bogági gbò e a íe kele kele íb kom nè zọ̀ ló. 24A sè beè gboó zààlà tení lo zivè kà kpá dó Sírìà, naa ní e bà fáálági gbò e lóva náa dú lé, e kele kele íb kom nè zọ̀ ló di ló, domáé ló. Ba è faalá gbò e zọ di m nè gbò e gọ́í di ló nè gbò e báà sĩ́va ọọ tává ló domáé ló, vaá à bóva. 25Gbele gã́ bug nen beè aa Gálìlì nè Òb kà Pọ̀b Bon nè Jerúsàlẹ̀m nè zivè kà Judíà nè gbò bon e a di nvée Pene Jọ́dàn vaá bììàé nvée.


text:
Zulu
Zulu Àwon ènìyàn Zulu ni èyà tó pòjù ni orílè-èdè Gúúsù Áfríkà. A mò wón mó ìlèkè alárànbàrà àti agbòn pèlú àwon ñnkan gbígbé. Wón gbàgbó pé àwon jé ìran tó sè lára olóyè kan láti agbègbè Cóńgò, ni ñnkan egbèrún odùn mérìndínlógún séyìn ni won tèsíwájú sí Gúsú. Àwon ènìyàn Zulu gbàgbó nínú òrìsà tó ń jé Nkulunkulu gègé bí asèdá won òrishà yìí ko ní àjosepò pèlú ènìyàn béè ni kò ní ìfé sí ìgbé ayé kòòkan. Awon ènìyàn Zulu pin sí méjì! àwon ìlàjì ni inú ìlù nígbà tí àwon ìlàjì yókù sì wà ní ìgberíko tí wón ń sisé àgbè. Mílíònù mésàn-án ènìyàn ló ń so èdè Zulu. Èdè yìí jé òkan lára àwon èdè ìjoba mókànlá ilè South Africa. Àkoto Rómàniù ni wón fi ń ko èdè náà.
- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 South Africa grows to 44.8 million, on the site southafrica.info published for the International Marketing Council of South Africa, dated 9 July 2003, retrieved 4 March 2005.


text: WEEK 2 DEETI: ojoru, ojo kewaa, OSU erele, odun 2011 KILAASI: JSS1 OJO ORI AKEKOO: Omo odun mokanla AKORI EKO: Aroko atonisona oniroyin –akole, ilapa ero abbl OHUN ELO IKONI: kadiboodu ti a ko igbese aroko si IMO ATEYINWA: Awon akekoo le royin ohun to soju won IWE ITOKASI: Simplified Yoruba L1 for the basic education certificate examination (basic 8). S. y Adewoyin 2009. ERONGBA: Ni opin idanilekoo yii, akekoo yoo le: (I) So ohun ti aroko oniroyin je. (II) Salaye awon igbese ti agbodo tele ti a ba n ko aroko (III) Se apeere aroo oniroyin (IV) Ko aroko oniroyin AKOONU Aroko oniroyin da lori riroyin isele to soju eni gan an tabi ti a fi oju ara wa ri. Eyi fi han pe bi a oo ba ko aroko oniroyin lori koko-oro kan,o ye ki a ti ri ohun ti a n se iroyin re,ki iroyin ti a fe se le rorun fun wa. Awon igbese ti a gbodo tele ti a ba n ko aroko. (I) Ori – oro (II) Ilapa – ero (a) Ifaara (b) Koko (c) Ikadii (d) Ogidi Yoruba Apeere aroko oniroyin: (i) Ibewo emi ati ore mi si ogba eranko ti fasiti OAU. (ii) Iroyin odun eyo ti o waye ni ilu Eko (iii) Irinajo emi ati ebi mi si ilu oyinbo (iv) Ayeye ayajo ominira ti o koja o (v) Ere boolu afesegba kan ti mo wo (vi) Ayeye ojo ibi mi ti o koja Ayeye ojo ibi mi ti o koja (i) Ojo ati akoko ti ayeye naa waye (ii) Imurasile saaju ojo naa (iii) Apejuwe ni ijo jijo se bere,bi won se nawo loju agbo ati ebun (iv) Akoko jije mimu (v) Ikadii:ero re lori ayeye naa IGBEKALE IGBESE I: Oluko yoo bere idanilekoo pelu imo ateyinwa. IGBESE II: Salaye akori oro. IGBESEIII: Fun won ni apeere aroko oniroyin lorisirisi. IGBESE IV: Ni ki awon akekoo gbiyanju lati se apeere aroko oniroyin . IGBESE V: Se apeere ilapa ero akori aroko oniroyin kan. IGBELEWON Kini igbese ti o ro mo aroko oniroyin. ISE –SISE Ko aroko ti ko ju lgba (200) lori akole yi: igba ojo. IFIYESI/ISOROSI -------------------- OLUDARI EKO DEETI: Ojoru,ojo keji,osu Erele,odun 2011 KILAASI: JS 1 AKORI EKO: Oge sise ni ile yoruba - (ose keji eko) IMO ATEYINWA: Awon akekoo mo nipa oge sise ti aye ode oni. IWE ITOKASI: Imo ede ati asa,litireso Yoruba fun ile eko sekondiri agba ss1, lati owo Adewoyin S.Y. ERONGBA: Ni opin idanilekoo yii, akekoo yoo le: (I) Daruko awon ohun ti a fi n s’oge ni ile yoruba (II) Daruko awon ona ti a fi n soge (III) Daruko ohun ti awon obinrin fi n soge ni ile Yoruba (IV) Daruko ohun ti awon okunrin fi n soge ni ile yoruba AKIYESI PATAKI! ITESIWAJU LORI AKORI EKO YI LATI OSE TO KOJA IFIYESI/ISOROSI -------------------- OLUDARI EKO DEETI: ojo isegun, ojo kejo,osu erele,odun 2011 KILAASI: JSS2 OJO ORI AKEKOO: Omo odun mejila AKORI EKO: Asa iranra-eni-lowo (owe, aaro) OHUN ELO IKONI: Aworan awon to n sise papo IMO ATEYINWA: Awon akekoo ni oye die nipa aaro, won si ti be eniyan ni owe ri IWE ITOKASI: Imo, Ede, asa ati litireso Yoruba fun ile eko sekondiri agba ss1. S.y Adewoyin ERONGBA: Ni opin idanilekoo yii, akekoo yoo le: (I) so ohun ti owe je (II) Salaye ohun ti aaro je (III) Salaye ohun ti asa iranra eni lowo je AKOONU OWE Owe ni bibe opo eniyan bii ebi,ore, tabi ojulumo lati ba ni sise nla bii ile kiko,ise oko yala ti eni tabi ana eni. Eni ti o be owe gbodo pese ounje ati nnkan mimu fun awon eniyan to be lowe. Ki I se dandan ni ki a san owe yi pada. AARO Awon omodekunrin ti won ba je ore ti oko won wa ni itosi ara maa n be ara ni aaro fun ise oko ti o ba papo. Gbogbo won yoo pawopo se ise naa ni ojo kan. Bi won ba ti n se ise eni kan tan ni won yoo lo se ti enikeji titi ti won yoo fi se ise naa kari. Ounje ki I se dandan. Eni ti o ni aaro le wa nnkan jiji ati mimu tabi ki oni kaluku seto ounje funra re. IGBESE I: Bere pelu imo ateyinwa. IGBESE II: Oluko yoo salaye ohun ti owe je. IGBESEIII: Awon akekoo yoo maa fi eti sile si alaye oluko. IGBESE IV: Oluko yoo salaye ohun ti aaro je. IGBESE V: Awon akekoo yoo maa fi eti sile. IGBESE Vi: Oluko yoo pe awon akekoo lati fi won se apeere aaro ati owe. IGBELEWON Salaye owe ati aaro ni ranpe IFIYESI/ISOROSI -------------------- OLUDARI EKO DEETI: Ojobo, OSU Erele, odun 2011 KILAASI: JSS 2 OJO ORI AKEKOO: Omo odun mejila AKOKO: keji ninu ose AKORI EKO: Iwe kika: odun A yako IMO ATEYINWA: Awon akekoo ti kaa iwe yi lati ibeere titi de ori keji IWE ITOKASI: Odun a yako? Lati owo Nikee Adesanya.sumob publishers.2007 ERONGBA: Ni opin idanilekoo yii, akekoo yoo le: (I) Salaye ori keji ati iketa (II) Salaye awon oro to ta koko (III) Dahun ibeere AKOONU Ori keji ati iketa Awon oro to ta koko Awon owe ti a ba pade. IGBEKALE IGBESE I: Oluko yoo salaye ori kinni ati ikeji ni ranpe IGBESE II: Oluko yoo maa ka iwe naa si eti awon akekoo pelu alaye IGBESEIII: Awon akekoo yoo maa fi eti sile si iwe kika ati alaye oluko. IGBESE IV: Oluko yoo salaye awon owe ati oro to ta koko ti a ba pade IGBESE V: Awon akekoo yoo maa fi eti sile. IGBESE VI: fi aye sile fun ibeere IGBELEWON Salaye ori keji ati iketa ni ranpe IFIYESI/ISOROSI -------------------- OLUDARI EKO DEETI: ojo aje, ojo keje,osu erele,odun 2011 KILAASI: JSS3 OJO ORI AKEKOO: metala AKORI EKO: AROKO LETA KIKO – AIGBEFE OHUN ELO IKONI: leta kiko IMO ATEYINWA: awon akekoo ti ko ni pa leta gbefe ri IWE ITOKASI: Simplified Yoruba L1 for the basic education certificate examination (basic98). S. y Adewoyin 2009. ERONGBA: Ni opin idanilekoo yii, akekoo yoo le: (I) So ohun ti leta aigbefe je (II) Salaye awon igbese ti o ro mo leta aigbefe (III) Ko leta aigbefe AKOONU Leta aigbefe ni leta ti a ko si awon eniyan to wa ni ipo ase bii oga ile ise oba,ile ise adani, ile iwe abbl Igbese meje ni a ni lati tele bi a ba fe ko leta aigbefe. Awon ni wonyi: Kiko adiresi akoleta Kiko deeti (ojo,osu, ati odun ti a ko leta) Ipo eni ti a ko leta si Ikini ibere leta Akole leta Koko oro inu leta Ipari ati oruko akoleta IGBEKALE IGBESE I: Bere pelu imo ateyinwa IGBESE II:Salaye leta aigbefe IGBESEIII: Salaye awon ilana to ro mo leta aigbefe IGBESE IV: FI apeere leta aigbefe han IGBESE V:Awon akekoo yoo maa ko leta aigbefe ti won IGBELEWON Salaye ilana ti o ro mo l eta aigbefe ISE ASETILEWA Ko leta ti ko ju igba (200) oro si oga ile iwe yi lori ilosiwaju eto ounje ile iwe yi. IFIYESI/ISOROSI -------------------- OLUDARI EKO DEETI: Ojoru,ojo ,osu Erele,odun 2011 KILAASI: Jss 3 AKORI EKO: Akaye IMO ATEYINWA: Awon akekoo ti ka akaye ri IWE ITOKASI: Simplified Yoruba L1 for the basic education certificate examination (basic98). S. y Adewoyin 2009. ERONGBA: Leyin akaye yi, awon akekoo,yoo le I. Salaye eko oun ti ayoka naa ko II. So itumo awon oro to ta koko III. Dahun ibeere ti o tele AKOONU Akaye inu iwe itokasi ni oju ewe kokan le logofa(121) IGBEKALE IGBESE I: se atunyewo ranpe lori ise ose to koja IGBESE II: se tunse ise naa fun awon akekoo IGBESE III: ka ayoka naa si eti awon akekoo IGBESE IV: awon akekoo yoo maa fi eti sile,won yoo si maa dahun ibeere ti o tele ayoka naa. IGBELEWON Salaye ayoka naa ni ranpe ISE SISE Dahun awon ibeere ti o tele ayoka naa (16-20) IFIYESI/ISOROSI -------------------- OLUDARI EKO DEETI: Ojo aje,ojo keje,osu erele,odun 2011 KILAASI: SS1 OJO ORI AKEKOO: Omo odun merinla AKORI EKO: Atunyewo awon isori oro oruko,oro asopo, abbl (ose meji) OHUN ELO IKONI: kaadi to ni awon isori oro IMO ATEYINWA: Awon akekoo maa n lo awon isori oro ninu awon oro won. IWE ITOKASI: Imo, Ede, asa ati litireso Yoruba fun ile eko sekondiri agba SS1. S.y Adewoyinu ERONGBA: Ni opin idanilekoo yii, akekoo yoo le: (I) Daruko awon isori oro (II) Se apeere awon isori oro (III) Seda awon oro pelu isori oro lorisirisi (IV) So ipa ti oluwa,eyan,abo n ko ninu gbolohun AKIYESI PATAKI! ITESIWAJU LORI AKORI EKO TI OSE TO KOJA IFIYESI/ISOROSI -------------------- OLUDARI EKO


text: 1Ní Yeesu gítī kútì ki lī yii: “Ibaamɔn ní m tùkù-ni, ni-kansikin biba kaa làá kpú ní kí ká Unimbɔti beel dɔ́miń nì mpɔn.” 2Iwiin iluu boonee, Yeesu gāntì Piyeer nì Jaaki nì Jaan ki cáá-bi ki jɔ́m̀ dijoofɔkɔl diba pu. Niinee ní u cúú u-ba ki kpántì 3ní u-wampeeŋkaati píil̀ káŋkaŋ ki kíǹ ki jìl̀ pàlpal. Unil báà ubɔ kitiŋ nee pu kaa ŋūǹ kí fíntí tiwan ń pīil̀ kii u-wanti nín nìn pīiǹ puee. 4Niinee ní akpambal atee kpēēyee Eelii nì Mooisi di sí bi nì Yeesu sòoǹee. 5Ní Piyeer tùkū Yeesu yii: “Ukpil, an ŋān̄ tí nīn bí doo; tí gāā tibìń tita: sii kubɔ, Mooisi kubɔ, Eelii kubɔ!” 6Di sá yii waa ti nyí u nín dàá lì puee, kun puee tifaandi nìn kɔ́-bi tikpil. 7Niinee, ditagbandi diba dɔ́miń ki bīiǹ bi-pu, ní bi gbìl̄ Unimbɔti sòon̄ní ditagbandee ni yii: “Un bí nee di sá m-Jipɔnneeŋkaau. Ní pīlfim̀maan-u!” 8Kpalaayee, bi fātìi kpēēki māntì ki tú, kaa ti ká báà ubɔ asee Yeesu baba di kíǹ bi-cee. 9Ŋyunti ŋun bi fàtīi kpákatiń dijool puee ní Yeesu kpáafì-bi bí taa māafì báà ubɔ tin bi kée kí nīn cí daliŋkin úǹ Kinibiki dàá dāá fìkitī ditaŋkpiilinee. 10Bi kpáafì dinyɔɔbundee bi-ni, nì míǹ kɔkɔee bi gítī bàlfī tɔb yii: “Ba di sá yii ú fìkitī ditaŋkpiilinee?” 11Ní bi bālfì-u dinyɔɔbundi nee yii: “Ba pu ní bimaradakaliibi bí yii Eelii di máaǹ kí péé kí dāan̄ kí wàatī ní Kriisitoo ń nín dāan̄ ní?” 12Ní Yeesu fātìi kíí-bi yii: “Ibaamɔn, Eelii máaǹ kí péé kí dāan̄ kí fàtīí bɔ́ntí tikɔkɔ. Too, an nín ŋmàn̄ man Kinibiki pu yii m dàá jī falaa tikpil ní bí kpèè kí sìŋkiǹ-mee, ni dàkafī yii ba? 13Càntī ḿ tùkùmaan-ni, Eelii péēdɔ́miń dooooyee, ní bi sāaǹ-u bi nín là puee, kii an nín ŋmàn̄ Unimbɔti takaldaun ki síiǹ u-pu miŋyee.” 14Bi bāań ki ŋmāntiǹ u-boonnooliibi bin kíǹeeyee, ní ki ká yii kunipaau sí ki māntì ki tú-bi. Bimaradakaliibi biba mun nìn bí niin, bi nì u-boonnooliibi sí ki kpákà. 15Kunipaauee wál̀ Yeesu kpalaayee ní an túuǹ-bi ní bi sáǹní kí dāá jāam̀-u. 16Ní Yeesu bālfì-bi yii: “Ni nì bi kpákà ba pu ní?” 17Ní kunipaauee kansikin ubɔ kíí-u yii: “Ukpil, arasinii di kā m-jipɔɔn pu ní ki yāntì waa ŋūǹ kí sòoǹ ní m bàà cáań-u a-cee. 18Arasiniiyee yaa yíkì u-puee, báà laakiŋyee u líikí-u kitiŋ, ní u ŋmɔ́ò u-nyiŋŋi ní kupumpukuu nyēēu-nyɔkɔn, ní u-wunti ń pɔ̄ɔkì kpàninini. Ní m gbāam̀ a-boonnooliibi ń jà arasinii gbanti ní baa ŋúń.” 19Ní Yeesu lī-bi yii: “Ɔ́o binib bin kaa cáá fookii Unimbɔti puee! Ni là ḿ gítī kàl̄ ni cee kí tin sāā ŋyunti ŋulɔŋu ní? M dàá nīn jīǹ-ni kimɔtii kí tin sāā ŋyunti ŋulɔŋu ní? Cáaḿmaan-kì m-cee!” 20Ní bi cáań kibikee u-cee. Arasiniiyee nín wál̀ Yeesu kpalaayee ní u cīŋkì kibikee ŋkpitim pu, ní kì lítì kitiŋ ki bíī bíntí, ní kupumpukuu bíī nyēēki-nyɔkɔn. 21Ní Yeesu bālfì ki-baa yii: “Ŋyunti ŋulɔŋu ní an kíĺ-u?” Ní u kíí-u yii: “Doooo u-biyatin ní an kíĺ-u. 22Arasiniiyee líikí-u iyunti iba ŋŋmin, iyunti iba mun nnyimin, ki nyàab̀ kí kpò-u. A yaa ŋūǹ kí ŋá tiba, sɔ̄ ti-saai kí jòoń-ti!” 23Ní Yeesu fātìi kíí-u yii: “A bí yii m yaa ŋūǹaa! An kɔ pòfì ki tīī un un fɔ̃ɔ̃ ki kííyee.” 24Niinee, kibikee baa téeń mpɔn yii: “M fɔ̃ɔ̃-si ki kíí! Jòoń-mi, m-fookiiu kaa náaǹ!” 25Yeesu wál̀ kunipaau sánní ki gítī dòoń kí kūtèe, ní u kpātì arasinii pu ki lī yii: “Sii arasinii un yì kibiki nee mɔɔmiindi nì ki-tafakpaalee, nyā ki-ni kí taa ti gítiń, sii ní m lì!” 26Ní arasiniiyee fáá mbiil ki cīŋkì kibikee ŋkpitim pu, ní ki nyáń. Kibikee dɔ̃oǹ kii ki kpíìyee, ki yāntì binib tikpil bí yii: “Ki kpíì ní!” 27Ama ní Yeesu cúú ki-ŋal ki yáatì-kì ki síiǹ, ní kì síl̀. 28Ŋyunti ŋun Yeesu kɔ́ kudiinee, ní u-boonnooliibi bālfì-u bi-ŋmaniŋma niin, yii: “Ba pu ní timbi kaa ŋúń ki jìn̄ arasinii gbanti?” 29Ní Yeesu kíí-bi yii: “An yaa kaa sá nì [dinyɔɔboobil] nì ŋwimmeem ubɔ kaa ŋūǹ kí jà arasiniibi nee jutiibi.” 30Bi yíkì niinee ní ki cūtìi jítì Gaaliilee. Yeesu kaa nìn là báà ubɔ ń béé u-pu. 31Di sá u nìn dàkà u-boonnooliibi ki tùkù-bi yii: “Bi dàá cúú man Kinibiki kí ŋúbiǹ binib bí kpò-mi. Bi yaa kūū-mi, ŋwintataati dal m dàá fìkitī.” 32U-boonnooliibi kaa nìn gbìl̄ tibɔtee taapu ní ki fāŋkì kaa bālfì-u ti-taapu. 33Ŋyunti ŋun bi bàn̄ Kapeenaayum ki kɔ́ kudiinee, ní Yeesu bālfì-bi yii: “Ba pu ní ni bàà kpákà nsannee?” 34Ní bi ŋmí: di sá yii tikpiti pu ní bi bàà kpákà. 35Niinee ní u kāl̀ ní ki yíiń u-boonnooliibi saalaa nì bilee ní ki tùkū-bi yii: “Un yaa là kí nīn sá usanliitee, udaan ń páań báà ŋma boon kí nīn sá báà ŋma tɔntɔnliu.” 36U lī míǹ ki dɔ́òyee, ní ki cūtì ki cúuń kibiyaawaai kiba ŋal ki cáań-kì ki síiǹ bi-kansikin, ní ki dū u-ŋalii ki kpàl̄-kì, ní ki bí-bi yii: 37“Un kamaa yaa fɔ̃ɔ̃ kibiyaawaai kiba kii kíǹee juti man puee, udaan fɔ̃ɔ̃ man dee. Un kamaa yaa tí fɔ̃ɔ̃ mamee, kaa sá man baba ní u fɔ̃ɔ̃, udaan fɔ̃ɔ̃ un túnní-mee mun dee.” 38Ní Jaan bí-u yii: “Ukpil, ti ká uninja ubɔ un kaa sá ti-yɔuee cáá a-yindi ki jì arasiniibi, ní ti bí yii ú taa ti ŋá míǹ, kun puee waa bí ti-kansikin.” 39Ní Yeesu kíí-u yii: “Taa nín̄ pìintímaan-u nsan! Di sá yii unil kaa ŋáań maamaaci man yindi pu, kí pūtì kpáàā bíī sòoǹ m-pu tikpitil. 40Un yaa kaa ná-tee sá ti-yɔu ní. 41M tùkù-ni ibaamɔn yii un kamaa di yaa pú-ni kinyiŋyukubiki ni nyùn̄ yii ni nín sá Kriisitoo yabee puee, udaan kaa làá lántí u-paati.” 42“Ama un di yaa yāntì mbiyaawaamu mun fɔ̃ɔ̃-mi ki kíí nee kansikin kiba ŋá ikpitee, bí dū kunakpaaŋŋu kí kúĺ udaan neen kí cáá-u kí tɔ̄ tiŋkunee sɔ́. 43A-ŋal yaa là kí nyāntí-si nsammɔnti poonee, tùkutī-ŋu kí fá. An ŋān̄ ki tīī-si á kɔ́ mmaŋfafɔkɔn ni nì diŋaŋgindi ki jítiǹ á nīn cáá iŋal ili kí tin kɔ́ ŋŋmi ŋun kaa kúù jaanjaanee ni. [ 44Niin ní akoosibil ŋin kaa kúùyee bí ki ŋmɔ́ò binib. Niin di sá ŋŋmi ŋun bí kaa cáá digbintilee.] 45A-taal yaa là kí nyāntí-si nsammɔnti poonee, tùkutī-di kí fá. An ŋān̄ ki tīī-si á kɔ́ mmaŋfafɔkɔn ni nì ditaagindi ki jítiǹ á nīn cáá ataa ali bí tin dū-si kí tɔ̄ ŋŋmi ŋun kaa cáá digbintilee ni. [ 46Niin ní akoosibil ŋin kaa kúùyee bí ki ŋmɔ́ò binib. Niin di sá ŋŋmi ŋun bí kaa cáá digbintilee.] 47An yaa sá a-nimil nín kpèé kuŋyee di yaa kaa fáatì Unimbɔtee á lúkutí-dì kí fá. An ŋān̄ ki tīī-si á kpáaǹ diniŋkpundi kí kɔ́ Unimbɔti beelin ki jítiǹ á nīn cáá animil ali bí tin dū-si kí tɔ̄ ŋŋmin. 48Niin ní akoosibil ŋin kaa kúùyee bí ki ŋmɔ́ò binib. Niin di sá ŋŋmi ŋun bí kaa cáá digbintilee.” 49Ŋŋmi dāa sá kii ŋyaamee ní bí dūú pùkū báà ŋma pu. 50“Ŋyaam sá tiwammɔntiil: ama ŋyaam yaa fá mi-mɔŋŋuee mana ní ni dàá gítī ŋá ní mí mɔ̄ɔkì? Ŋyaam ń nīn bí ni-ni, ŋgbansɔŋfi ń nīn bí ni-kansikin.”


text: 1Tṍó e níí ni téní, Jíìzọ̀s beè gboó fùl Pene Gálìlì, e a kọlànà gé Pene Taibérìọ̀s. 2Gbele tõ̀ò nen beè kõ̀òà bììàé nvée, boo bée gbò tóm dù̃ùnè e ba è mòn kọ à sí boo gbò e lóva beè zọ̀. 3Jíìzọ̀s nè gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó dẽ́e bã boo gù vaá ĩì tẽ́. 4Tṍó Vààla Gyọ́ọ Ténì Zelí, e pá Júù ólò dé zààvà, beè iná ku ló. 5Tṍó e Jíìzọ̀s dàlà dẽe boo vaá mòn gbele tõ̀ò nen e a gé dúé ló, a beè gboó bĩiná Fílìp kọ, “É sí ãà gé zalí gyã́á e dénè gbòi é dé é?” 6(A è kọ́ vó naamá ge ẹ̀bmà Fílìp, boo bée kọ a beè nyimá bé e ẹlẹ é náa.) 7Fílìp à aalá kọ, “Kà bè è tú gã́ bug kpègè e bà ólò kpẽ́ nè nen e a tú aatáá ẽ́ simá zílà tóm zalmá gyã́á nè gbòi, náa é gbõoma, naa ní e bu ọ̀và é dõonà sã́gá sã́gá.” 8Ene nen e a ólò nyoonée nvée e a kọlà Ándrù, vígà Sáímọ̀n Pítà, beè gboó kọ́ nèe kọ, 9“Ene kà nvín pá gbálà e a di kĩí íe vòò kpò fétúlú e ba è gbẽ̀ nu e a kọlà báálì, e a bélí kpá kyàlà, bùlmà. Bàà pa gyã́à dìnàe gé bá. Sõò níé é íná ãà ló íb gã́ bug není é?” 10Jíìzọ̀s beè lẹ̀ẹ̀là kọ bà á kọ gbòa á ĩì tẽ́ kẽ. (Gbele tõ̀ò víl beè di kĩé.) Dénè gbòa beè gboó ĩì tẽ́ kẽ, vaá gã́ bug kà nen pá gbálà e a dìvá gbàà beè láá toolá òb nè bàà bóó nè òb tub (5,000). 11Jíìzọ̀s tú gbò fétúlúá, vaá tṍó e a ni ṍá Bàrì zaá boo lọ̀l, à gboó kọ bà á nè gbò e a di ĩ́ì tẽ́ kẽá. Vóá bé e a è naana gé gyã́àa naa é, naa ní e dénè ọ̀và beè dé belí bé e a biíva naa. 12Tṍó e dénè ọ̀và ni dé vaá gbààva à ḿmá, a beè gboó kọ́ nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “Bõonei ló ní e a sígavá ló, naa ní e tọ́ọ̀ kà náa é gbẹá kẽ kyọ̀à.” 13Bà gboó bṍònè ló ní e gbòa dé vaá à sigavá ló dẽe vòò kpò fétúlúá vaá à ḿmá m òb nè bàà kà kùn. 14Tṍó e gbò e bà di kĩé ni mon tóm dù̃ùnè e Jíìzọ̀s síí, ba beè gboó kọ, “Tọ́ọ̀ kà dàg á gé ló kọ ẹlẹí ní Nen Kọ́ Bùlà Bàrì e ba è kọ à é dú bàlà boo é!” 15Tṍó e Jíìzọ̀s mon kọ bà é gé tuè bá kpóó siimàèe naamàè méné, à gboó kpáá má sĩ́ boo gù kĩ e a é dú áá ẹ̀ẹ̀. 16Tṍó e a ni dú ló èlà, gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó kyãà tãanè nu gã́ pene 17vaá bã faà, e bà gé ful má sĩ́ Kapánìọ̀m. Dee beè bílá vaá Jíìzọ̀s gáà òòà gé kẽ inavá ló. 18Dénè tṍóá, gbele kpóó ló fọ́ọ́lọ́ géè ùlà vaá tãage peneá. 19Boo tṍó e ba ni ọ́ví begè dẽe bé e a é láá tõ̀ò ge fùl tub nè vòò à bè tub nè òb kélè ól, ba beè gboó mòn Jíìzọ̀s e a ni kyãa boo peneá vaá iná ku ló ba faà. Pọ̀ beè sííva 20vaá Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèva kọ, “Pọ̀ á gá siíi, mè níá nda!” 21Nyíeva beè gboó ẹẹ kọ á bã faàa. Vaá boo t̃ẽ̀ènè tṍóá ní e ba faà gbẹ́á boo iná nu múú kĩ e bà géè tãanè e. 22Dee e a bẽene, gbò e ba è elá na bá pene e gbò e bà ólò nyoone nvée Jíìzọ̀s beè ọví faà ààa beè gboó kẽea boo kọ t̃ẽ̀ènè kà faà ní e a beè di nu múúá é. Bà nyímá kọ áá gbò e bà ólò nyoone nvée Jíìzọ̀s ní e ba è bã faà àà e, naa kọ Jíìzọ̀s náa beè zọ̀va bã faà boo tṍó e bà géè àà. 23Sõò a beè ié gbò faà e a beè teági aa Taibérìọ̀s vaá iná ku ló kĩ e gbò nen beè tõo dé fétúlú e Dõò beè õá Bàrì zaá booá. 24Tṍó e gbòa mon kọ Jíìzọ̀s à bè gbò e bà ólò nyoonée nvée á gé kĩé, baala beè gboó bã m gbò faàa vaá má sí Kapánìọ̀m gé gbĩ́ Jíìzọ̀s. 25Tṍó e bà mon Jíìzọ̀s na bá peneá, ba beè gboó bĩináe kọ, “Nen Dò Bá, mó tṍó ní e o beè iná kĩí é?” 26Jíìzọ̀s à aalá nèva kọ, “M̀ palà ge ló kà kà bel nèi kọ níì bé e o tavẹ̀ì nà tóm dù̃ùnè naa ní e a kọ́ ó gbĩ́m̄i é nì. Sõò ò gbĩ́m̄i boo bée kọ m beè nèi gyã́á vaá à sigáí ló. 27Ó gá gbolai boo gyã́á e a é kyọà. Tãa vó, ò gbólai boo gyã́á e a é di lee vaá sẹlẹí dùm dọ̀ dee e bè náa tá. Na kà gyã́á ní e nda, Sã́áná Nen, é néi é, boo bée kọ Bàrì Tẹ̀ beè tú a kpĩ́i nvèèm̄ ló.” 28Bà gboó bĩináe kọ, “Éé ní e é náa vaá à dú gè kọ è gé sí tóm e Bàrì gbĩ́ gè kọ é sì e?” 29Jíìzọ̀s à aalá nèva kọ, “Tóm e Bàrì gbĩ́í bá kọlà kọ ó dẹlẹi nyíe boo nen e ẹlẹ beè lẹ̀ẹ̀là.” 30Bà aalá kọ, “Mó kà tóm dù̃ùnè ní e olo é sí, kọ bé beele mon vaá è dẹlẹ́ni nyíe boo é? Éé ní e o é náá nèi é? 31Bẹẹ gbò nómá tẹ̀ beè dé mánà gbẹá boo kpáá bàlà ól, belí bé e ba beè emí naa, kọ, ʻÀ néva gyã́á e a aa káála kọ bà á dè.’ ” 32Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nèva kọ, “M̀ gé ló kà kà bel nèi kọ, níì Mózìs ní e a beè nèi gyã́á e a aa káála é nì. Sõò nà Tẹ̀ ní e a néi kà lèlà sĩ́ gyã́á e a aa káála é. 33Boo bée kọ nen e a aa káála dù vaá nè dùm gbò nen ní gyã́á e Bàrì nè e.” 34Bà gboó bànie kọ, “Nei na kà gyã́á lee, e Tẹ́ẹ̀.” 35Jíìzọ̀s à kọ́ nèva kọ, “Nda ní gyã́á dùm e. Tá kói náa é tá ló nen e a dúm̄ ló, vaá òò nen e a dẹlẹ́m̄ nyíe boo náa é kã́a tọ́ọ̀ dee. 36Sõò m beè kọ́ nèi kọ o beè moním̄i vaá mè nóo dẹlẹ̀m̄i nyíe boo. 37Dénè gbò e nà Tẹ̀ ném̄ é dúm̄ ló. Ním̄ é kpó tọ́ọ̀ nen e a dúm̄ ló, 38boo bée kọ ním̄ beè aa káála dú ló gè naa nà bùlà, sõò m beè dú ló gè naa bùlà nen e a beè lẹ̀ẹ̀làm̄. 39Vaá bùlà nen e a beè lẹ̀ẹ̀làm̄ níì ge kọ ḿ pee tọ́ọ̀ nen lọl dẽe gbò e a beè nvèèm̄ bá nì, sõò ge kọ ḿ kẽeéva lọl ke mà ú tṍó e a é íná dee dee nvée dee. 40Boo bée kọ bùlà nà Tẹ̀ kọlà kọ kọ̀láá nen e a mon nda, a Sã́áná, vaá dẹlẹ́m̄ nyíe boo, á ié dùm e bè náa tá. Nda é kẽee na nen lọl ke mà ú dee dee nvée dee.” 41Pá Júù beè gboó nuumíe bel ló boo bée kọ a beè kọ, “Nda ní gyã́á e a aa káála dù e.” 42Ba beè kọ, “É kọ níí náa dúna Jíìzọ̀s, nvín Jósẹ̀f, e beele nyímà ló a tẹ̀ nè a kàa? Éé náa à zìlàna kátogóí vaá kọ ẹlẹ aalie káála duè e?” 43Jíìzọ̀s à aalá nèva kọ, “Gboó gbẹẹlii vó gè nuumii bel gbẹaí zẹ̀ẹ̀i. 44Áá nen e nà Tẹ̀, e a beè lẹ̀ẹ̀làm̄, duulàe mám̄ ní e a é láá dúm̄ ló é, vaá nda é kẽee na kà nen lọl ke mà ú tṍó e a é íná dee dee nvée dee. 45Gbò kọ́ bùlà Bàrì beè emí kọ, ʽBàrì é beè noomà nu dénè ọ̀và.’Kọ̀láá nen e a ni dã́ nu e nà Tẹ̀ kọ́, vaá nó nu lọlie bá, ólò dúm̄ ló. 46Níì gè kọ à íe nen e a ni mon nà Tẹ̀ daalá lọl ló nda e m aa ló ẹlẹ, Bàrì, dù nì. Áá nda ní e m ni moníe é. 47M̀ palà ge ló kà kà bel nèi kọ nen e a dẹlẹ́m̄ nyíe boo íe dùm e bè náa tá. 48Nda ní gyã́á dùm e. 49Bọọ gbò nómá tẹ̀ beè dé mánà gbẹá boo kpáá bàlà ól, sõò bà ú. 50Níí gyã́á e a aa káála dù, kọ gbò nen á dè bé bà náa ú. 51Nda ní gyã́á dùm e a aa káála dù e. Nen e a dé na kà gyã́áí é dí dùm lee. Nà nom kpá ló ní gyã́á e m é nè kọ á nè dùm gbò nen é.” 52Na kà belí beè tú dùlà bel nvèèvá zẹ̀ẹ̀, kọ, “Gbálài é láá nei a nom kpá ló kọ é bà naa và e?” 53Jíìzọ̀s à kọ́ nèva kọ, “M̀ palà ge ló kà kà bel nèi kọ áá be kọ ó baì nom kpá ló nda, Sã́áná Nen, vaá ò ṍi nà mii, dùm náa é díí m. 54Kọ̀láá nen e a ba nà nom kpá ló vaá ṍ nà mii íe dùm e bè náa tá, vaá nda é kẽeée lọl ke mà ú tṍó e a é íná dee dee nvée dee. 55Boo bée kọ nà nom kpá ló ní e a dú lèlà sĩ́ gyã́á é, vaá nà mii ní e a dú lèlà sĩ́ míí é. 56Kọ̀láá nen e a ba nà nom kpá ló vaá ṍ nà mii ólò tõoḿ m vaá nda tõoé m. 57Dì belí bé e Tẹ̀ e a di dùm beè lẹ̀ẹ̀làm̄ vaá nda à ié dùm tení dúé bá naa, vóá bé e nen e a dé nda é íena gé dùm tení dú bá nda naa é. 58Níí gyã́á e a aa káála dù, vaá na kà gyã́áí á gé belí ní e bọọ gbò nómá tẹ̀ beè dè vaá bà ùa. Nen e a dé na kà gyã́áí é dí dùm lee.” 59Jíìzọ̀s beè ló belí boo tṍó e a géè noomà nu gbẹá tọ Bàrì pá Júù e a di Kapánìọ̀m. 60Tṍó e gbele tõ̀ò gbò e bà ólò nyoonée nvée dã́ belá, ba beè gboó kọ, “Na kà belá agà, mée é láá tú bé e a kọ́ é?” 61Sõò Jíìzọ̀s beè nyimá boo a ló kọ gbò e bà ólò nyooneèe nvée géè nuumi bel ló belá, vaá à gboó bĩináva kọ, “É belá tãagéi? 62Vaá be ò gboó monii nda, Sã́áná Nen, e m gé gẹ́ẹ kil gbàn deè, vaá tãanè kĩ e m beè olòó dì à? 63Nyómá Káí ní e a ólò nè dùm e. Tọ́ọ̀ kà bélè e nom kpá ló dọ á gé. Gbò mon bel e m géè ló nèií dú nyómá vaá à dú dùm. 64Sõò à íe sìgà bọ̀ì e bè nóo zigàì.” (Jíìzọ̀s beè nyimá ló gbò e bà náa dẹlẹ́e nyíe boo nè nen e a é ténié ló nvee bá ọ́b.) 65À gboó kọ, “Vó ní e a náa vaá m beè kọ́ nèi kọ tọ́ọ̀ nen e nà Tẹ̀ náa nè kpóó kọ á dúm̄ ló náa é láá dù e.” 66Boo bée vó ní e gbele tõ̀ò nen e a è olòó nyoonée nvée beè gboó ààé ló àà vaá bà náa è bììànàé nvée é. 67A beè gboó bĩiná òb nè bàà nen e a ólò nyoonée nvéeá kọ, “É kọ boolo é aanai gé?” 68Sáímọ̀n Pítà à gboó aalá nèe kọ, “Dõò, vaá è gboó má sĩ́ ló mée? Mon bel e a nè dùm e bè náa tá dìní gã́. 69Beele è zìgà vaá nyimá kọ ọ̀ọ̀ Nen Káí Bàrì.” 70Jíìzọ̀s à aalá nèva kọ, “É kọ ene nen náa aa dẽe òb nè bàà bọ̀ì e m beè sà vaá dú zọ e a dìí gbàà?” 71(À géè ló belí kilma ló Júdàs, nvín Sáímọ̀n Iskárìọ̀t, boo bée kọ ẹlẹ, e a dṹùnà òb nè bàà nená, ní e a é beè teníé ló nvee bá ọ́b é.)


text: 1An puee, m-nabineeŋkaamu mun m mò ki bàà là kí gítī kée, nimbi bin tìì-mi dipɔɔpindi ki sá-mi tinyoolee, m-bɔɔbi, ni nín sá ti-Dindaan yab puee, ní nīn gbíntìi bá ki pɔ̄ɔ̄ míǹ. 2M mèé ki gbàam̄ Eefoodii nì Sintikee, bí ŋá ubaanti mmɔntiim ti-Dindaan pu. 3Míǹ puee, sii m-tɔntɔnjutimɔnti, m mèé-si yii á tūtuǹ-mi binimpoobi gbanti liitil, kun puee, dikɔndi din poon m bí ki sòoǹ Unimbɔti bɔtee, binimpoobee mun tútuǹ-mi, bi nì Kleeman nì m-tɔntɔnjutiibi bin kíǹee, Unimbɔti ŋmàn̄ bi-yiŋŋi dimaŋfal takaldaun. 4Ni nín bí ti-Dindaan ŋaan puee, nín̄ fàal̀maan ŋyunti sá kamaa. M gítī bùsī ki tùkù-ni yii, nín̄ fàal̀maan. 5Ní nīn mɔ̄ báà ŋma cee, ti-Dindaan tɔ́obiń. 6Ní taa nín̄ yáliŋkí tiba nì tiba pu, ama, tin kamaa di yaa bāań-nee, ní dū ŋwimmeem nì igbaam kí mèè Unimbɔti tin lɔ́ò-nee pu, kí nīn jáaḿ-u u-ŋanti pu, 7ní Unimbɔti gbansɔŋfiŋu ŋun wīikí ki jítiǹ unil nyítamee, dàá ŋúb́ ni-pɔbiliŋ nì ni-landɔkɔi ni nín sá Yeesu Kriisitoo yabee pu. 8Nnabiyaamu, m-bɔjoolkaati sèé: ní nīn dàkafī tin máaǹ tinyoolee pu, an dàkà yii tin kɔkɔ sá tiŋmanee, tin kɔkɔ sá bí nyɔ̄ŋkèe, tin kɔkɔ bí deedeeyee, tin kɔkɔ bí circiree, tin kɔkɔ kítì dineendee, nì tin kɔkɔ bi pàkèe. 9Ní nīn ŋáaḿmaan tin ni bífì ki fɔ̃ɔ̃ m-ceeyee nì tin ni gbìl̄ m sòon̄ee nì tin ni ká m ŋáańee, ní Unimbɔti ŋgbansɔŋfidaan ń nīn bí ni-cee. 10M jáaḿ ti-Dindaan, an mɔ́ɔkiǹ-mi tikpil kii m nín ká ni fātìi tí bíī dàkafī m-pu ki tútuǹní-mi miŋyee. Ni nìn péēcáá nlandɔkɔ gbanti m-pu an yúntì, ní mpaan kaa nìn bí ní ŋá ni nín dàkafī m-pu miŋyee. 11M nín bí ki sòoǹ-ni pu nee, an kaa sá tiba di lɔ́ò-mi. M yaa cááyaaa, m yaa kaa tí cááyaaa, an kɔkɔ mɔ̄ǹ-mi ní. 12M bífì kí nīn bí disoolin ki tí bífì kí nīn bí digbil mun poon. M yaa díkáaa, m yaa bí ŋkùminaaan, m yaa cáá ki lákatàaa, m yaa kaa tí cááyaaa, m bífì kí ŋmèè tin kamaa di yaa péē bāań-mee. 13M ŋūǹ tikɔkɔ Kriisitoo un tìì-mi mpɔnee pu. 14Ama, nì míǹ kɔkɔee, ni ŋá waayu ni nín jɔ̃ɔ̃-mi m-falaau poon puee. 15Fiiliipi tiŋki yab, nimbi ni-ba nyí, m nín kíĺ Unimbɔti bɔti sòontam Maseeduaan tiŋkin ki dāa yíkèe, Kriisitoo nikitil báà diba kaa ti tútuǹ-mi, see nimbi ŋmaniŋma di kíí ki tīiń-mi tin m bàà làá lɔ́ɔ́yee. 16Di sá yii, doooo, min m nìn bí Teesaalooniikee, nimbi di nìn tútuǹní-mi mili kɔkɔ. 17M nín sòoǹ tin nee, kaa sá m nyàab̀ ní pɔ̄-mi tiba, m nyàab̀ ní nīn ŋáań atummɔnti kí ká ipaati tikpil ní. 18Tin kɔkɔ ni tīiń-mee, m fɔ̃ɔ̃, m kíǹ ki bí digbil poon ní. Ni nín tīiń ni-tūtuntam puee, kɔŋkɔnnee m cáá tikɔkɔ nì tikɔkɔ. Ni-tūtuntam min Eepaflɔdiiti cáań-mee sɔ́fì fíŋfiŋ kii talaaluee, ní ki bí kii saraa un fáatì Unimbɔti u fòol̄ee. 19Kii m-Nimbɔtiu nín cáá tigaajawan tikpil nì tinyool puee, u dàá tīī-ni tin kɔkɔ yaa lɔ́ò-nee Yeesu Kriisitoo pu. 20Ti-Baa Unimbɔti ń ká tinyool kí nīn péēcá jaanjaan! Ameen. 21Ní jāam̀ bin kɔkɔ péēsá Yeesu Kriisitoo yabee. Ti-nabiyaamu mun bí man cee dooyee mun jáaḿ-ni. 22Bin sá Unimbɔti yabee kɔkɔ jáaḿ-ni, kí bántée, gɔminakpaan Seesaar dicaŋkun yab jáaḿ-ni. 23Ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ŋanti ń nīn bí ni-cee.


text: 1Wɔ̀ nió nà lɔ̀ɔn fɔŋwù èé na falan falaìn deó nɛnɛ̀ wòi nyìni sòlì nɛ̀ sɛlɛ siìn nù. 2Dúwai dɔ̀ɔ̀ nù nà ŋwàlàó tàodéè nu kùlà kùláì bu na ŋwànì nyináò bu de kewu dè wò jɔ̀ɔ̀ jìjàìndéè, nyináò wó dè naà wòló jòwàìnù wòo ka Ŋgàla wɔ wòíì júwà. 3Ŋgàmáà nù, nà gbǐn kpóŋ à deó mùnɛ̀ jɛ́ wó dè, ŋwɔnɔ̀ à bió wɔ̀lɔ́ nɛ̀ nà wòlu fuyó dè sɛ̀lɛ́ɛ̀ jàvàó è, a dè wɔ̀lɔ́ nɛ̀ nà jɛ́ɛ̀ nɛ̀ nà kulúì jàvàó è. Nà wòlu fuyó dè sɛ̀lɛ́ɛ̀ ŋwùnù nà pɛ́ à dè wòlù a sà mànɔwɔ Ŋgàla wɔ sɛlɛ kulu jìíì jɔ̀ɔ̀ mùnɛ̀ nɔɔ̀ wòlù wulɛ soolo gbǐn. 4Kɛ́ Ŋgàla wɔ wòlu jààsɛŋ bàláà dè gbàà nɛ̀ mùndí wɔ̀ jàvà nà kɛ́ɛ́lɛ́. 5Dɔɔ ŋwùnù èé nà falan falan è deó sɛlɛ siìn nù nɛ̀ wòi nyìni sòlì nù, wɔ̀ saó nà falan jɔ̀ɔ̀ Kolàì wɔ̀ faàìn nù. Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè ŋwùnù wɔ̀ saó nà sɛlɛ̀ nù. 6À Kolàì wò jòò nà nu kɔlɛn dèéè ŋwùnù, Ŋgàla júwaó nà dè falan jɔ̀ɔ̀ díndɛ̀, wɔ nɛ̀ è à Kolàì wò jòò a ko de dí kɔlɛ̀n Ŋgàlaò jɛ. 7Wɔ̀ nɛó wɔ̀lɔ́ wɔ̀ siya è e kúì va nù, wɔ sɛlɛ kàí soolóè tùmù ve e kwalàìnù. Sɛlɛ kàí soolo wɔ̀lɔ́ èè dè wɔ nɛ̀lɛ kàí wɔ́ ka è nɛ̀ Jisɛ̀ Kolàì faàìn nù. 8Na sɛlɛ nu wolo wolòì dè Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè saala nù Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ ŋwùnù. Èì na jòwò faàìn dè, è dè saba lɛ é wolòì Ŋgàla jɔ̀ɔ̀. 9Lɛ sún gbǐn èì e dí dè ná jì jòŋgà seli e ŋwùnù èé èì na bulu na jòwò faàìn dè. 10Ŋgàla wɔ̀ wɔ̀ nyàŋgèó nà. Ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ nyàŋgèó nà sɛlɛ kàí nɛ ŋwùnù, à Jisɛ̀ Kolàì wò jòò nà nu kɔlɛn dèéè nù. Wɔ̀ bùwàdí sɛlɛ kàí wòló nyàŋge nɛ̀ à jì è nɛ̀. 11Dɔɔ ŋwùnù nàí nàì Jusi wóó de na kɔ̀mà kɔ̀máà nù, Jusíò wó ka wo bulúì jívàì wòlu "Kpo eode dùmà dùma, dɔ̀ɔ̀ èè dè wɔ̀lɔ́ wòlù ka è wɔ jɛ́ɛ̀ nɛ̀nàì." Wò ka nà jívàì wòló wòì wò "Kpo eodè dùma." 12Na kulu sìɤàì wɔ̀lɔ́ nù nà Kolàì wò jòò nàó nù kɔlɛn dè. Nàó wòlúò sún dè Ŋgàla kàlàdí wò faàn. Nani dídɛ̀ɛ̀ èì dí Ŋgàla wɔ sɛlɛ nu dùmàíì, nù dè é kodí nu kulu tùíì eodè Ŋgàla nidí è wɔ̀ gbàíòn ku. Na tàodéè ná deó e nɛ̀nù nàó ei kulu kàlài bi, ŋwɔnɔ̀ nà deó na tàodéè nɛ̀nù Ŋgàla sǐn jèè. 13Kɛ́ nà Kolàì wò jòò na nu kɔlɛn dèéè ŋwùnù, sɛlɛ́ɛ̀ èì dìnàì ya. Kolàì wɔ toyóè saala nù nàí na dí deó bàìŋ póŋ Ŋgàla wɔ̀ naà nà wɔ̀ì dàyà ya. 14Kolàì wɔ bulu bulúì wɔ̀ nà kulu lɔ̀mù jà ya, èé wɔ́ nɛ̀ è wòló wòì Jusi wóó dè nɛ̀ Jusíò jòò wo dè wòlù kɔlɛ̀n, wɔ wàlà kpakíì é tèìó wò nù e nɛ̀ è wo dè yii kɔ̀ɔ̀n towòì. 15Wɔ̀ tìnìó Jusíò wo kaɤáà dè e gbì wo kaɤà nyɛ́ɛ́wíì èì e kanàì dè e kǐnáì gbǐn. Wɔ̀ nɛó wɔ̀lɔ́ wɔ̀ kwali towòì sɔ́òn dí kɔlɛ̀n, wò dè wòlu kpuja kɔlɛ̀n nɛ̀ wo jòò wo nu kɔlɛn dèéè saala nù. Yèlé nì wɔ̀ nyìnìó kulu lɔ̀mù. 16Kolàì wɔ falan sɛ̀lɛ́ɛ̀ tíì eodè, èè nɛó wo dè bàdèì nɛ̀ Ŋgàla wò jòò wo tidì nyàŋgè nù. 17Dɔɔ ŋwùnù Kolàì jidí wɔ se kulu lɔ̀mu Tedí Kàí wòlíì gbǐn, nàí nàì Jusi wóó dè na dí dedí bàìŋ Ŋgàla wɔ̀ì nɛ̀ mùndí Jusíò pɛ́ wó dàìdí wɔ̀ì. 18Kolàì wɔ saaláà nù nà gbǐn kpóŋ, e Jusi jí pɛ́, wòló wòì Jusi wóó de pɛ́, à ka Ŋgàla bo bɛ̀ Ŋgàla Wɔ̀í Nyináà faàìn nù. 19Dɔɔ ŋwùnù nàí nàì Jusi wóó dè nàì naà towo wòlù dè ye kpedeó na kève mùndí namu nyɔ̀ɔ̀ò dè. Nà dè naà tàvi wóó nà Ŋgàla wɔ̀ gbàíòn jòò nɛ̀ mùndí nà dè Jisɛ̀ wɔ sìŋgbéè nu nyɔɔ́ò sún. 20Jisɛ̀ wɔ de namu nyɔɔ́ò nɛ̀ Ŋgàla wɔ kèlì nyɔɔ́ò jòò wò wò dè bo de susúì. Nà nà dè bóè tavàì fɔdɔ́ɛ̀. Ŋwɔnɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ̀ wɔ̀ dè bo dɔ̀ɔ̀ e jàde gbàla kewu kewúì. 21Jisɛ̀ wɔ̀ wɔ̀ kan è dè kpé wɔ tùwà è gbàà e dè faàn jèe gbɛ̀lɛ̀ì bo Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ ŋwùnù. 22Nà Kolàì wò jòò na nu kɔlɛn dèéè ŋwùnù, nà dè bo tavàì lɛ́ɛ̀ sún wó dè e bóè tavàìnù Ŋgàla dè e nu ko jìnù wɔi Nyináà saala nù.


text: 1Hên né dɔ̀gɔ̀tì bɔ̀ nùàr Yeésò Kristò. À né ndùté ndùtù Davîd; Davîd né ndùté ndùtù Abrahâm. 2Abrahâm né tele Isâk; Isâk né tele Jakɔ̂b; Jakɔ̂b né tele Júdà bɔ́ bɔ̀ bei mé bɔ̀ dìm seèn; 3Júdà né tele Farésà bɔ̂ Jará, meí bɔɔ̀n né Tàmár. Farésà né tele Eserɔ̂m; Eserɔ̂m né tele Àrâm; 4Àrâm né tele Aminádàb; Aminádàb né tele Násɔ̀ŋ; Násɔ̀ŋ né tele Salomɔ̂ŋ; 5Salomɔ̂ŋ né tele Boájà; meì Boájà né Rahâb; Boájà né tele Obêd; meì Obêd né Rût; Obêd né tele Jésè; 6Jésè né tele mgbè Davîd. Davîd né tele Salomɔ̂ŋ; meì Salomɔ̂ŋ lé naâ veèh Yurî; 7Salomɔ̂ŋ né tele Roboâm; Roboâm né tele Abíà; Abíà né tele Àsâf; 8Àsáf né tele Jósáfà; Jósáfà né tele Jorâm; Jorâm né tele Osíà; 9Osíà né tele Joátàm; Joátàm né tele Àkásà; Àkásà né tele Èsékià; 10Èsékià né tele Manasê; Manasê né tele Amɔ̂ŋ; Amɔ̂ŋ né tele Josiâ; 11Josiâ né tele Jekoniâ bɔ́ bɔ̀ dìm seèn. Sâ né nàm mé bɔ́ lé sie njií naâ bɔ̀ Iserálà bɔ̀ ké Babilɔ̂n teèn. 12Bɔ́ yeé sie njií gi aá bɔ̀ Iserálà bɔ̀ ké Babilɔ̂n sâ, Jekoniâ ŋar Sabatiêl; Salatiêl né tele Sorobábèl; 13Sorobábèl né tele Abiúdà; Abiúdà né tele Elíákìm; Elíákìm né tele Asôr; 14Asôr né tele Sàdɔ̂g; Sàdɔ́g né tele Akìm; Akìm né tele Eliyúdà; 15Eliyúdà né tele Eleasâr; Eleasâr né tele Matám; Matám né tele Jakɔ̂b; 16Jakɔ̂b né tele Josêf siì Marî. Marî né meì Yeésò. Bɔ́ Yeésò yilá cu né Nùà Cɔ̀ŋ ndɔ. 17Yuoô ké jomo yoòr Abrahâm, nde ba mé Davîd né bɔ̀ mbei ŋaàr yulà cùɔ̀b nèà; yuo cuù mé Davîd, nde ba lè nàm mé bɔ́ lé sie njií naâ bɔ̀ huaán Iserálà ké Babilɔ̂n teèn sâ, né mbei ŋaàr yulà cùɔ̀b nèà; yuoò teèn sâ, nde wa mé ŋaàr Yeésò Nùà Cɔ̀ŋ, né cu mbei ŋaàr yulà cùɔ̀b nèà ndɔ. 18Bɔ́ lé ŋaár naâ Yeésò Kristò faá bèh mân: Meí seèn Marî lé naâ veèh Josêf; sâ bɔ́ sua kwaá née bú lòù ye. À ŋene, à baá mé lèì, sâ à née siíb kɔ́ ŋgwéeh ye; Cúcuí Ŋagâ lé ménâ bɔɔ́ naâ kɔɔ́. 19Josêf si seèn lé naâ nùà dùlà-Càŋ. À yeé ŋene aá ménâ, à gwàn ŋgwéh bú cie tueé sɔɔ̀m, à kaga lom aá ndòn, ye nyí nde né bú lè nábe ŋgɔɔ́n lɔɔ́. 20À yeé baá ménâ munó den, cìlì Càŋ Nùà Dueè ŋené yuo kelà toò seèn lè vuû, ye bú a: «Josêf, ndùté ndùtù Davîd, té vèh. Wèh veèh yeè Marî doô weèh; à ma mé lèì hueêh ŋa né mé terreb Cúcuí Ŋagâ. 21À nde né huaán dé siîb ŋar, wò yilá bú Yeésò, à yili sɔm nde né dàm bɔ̀ dé seèn te veên bɔɔ̀n kɔɔ́.» 22Sâ dɔɔ́ŋ bɔɔ́ gi né te yuo faá Càŋ lé tueé keéh naâ sònò sòn-seèn déì nɔ, ye: 23«Mbò yàgà déì nde né lèì weh, à ŋar huaán dé siîb, bɔ́ yilá bú Èmánuèl.» Èmánuèl sâ tueé né ye: Càŋ baá ká lètenè beèh. 24Josêf nyimé yuoô ndɔ, à bɔɔ́ faá cìlì Càŋ Nùà Dueè tueé naâ bú nɔ: bɔ́ colo haá bú veèh seèn. 25Bɔ́ bú ka ndagá bílí ŋgwéh, méménâ tɔ́g Marî yeé ŋar aá, Josêf yilá huaán Yeésò ndɔ.


text: 1Temetè, è ŋwùwà ve mu sì sɛlɛ wɔ̀lɔ́, sànyai jèèkalióò nù sɛlɛ tààin tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ dè nɛ̀ jìnù. 2Wòlíì wò kpada ve nɔɔ̀ wo bulu ŋwùnù e kanàì dè wo lɛkwaíì. Wò tùwà ve wo bulu wo kulúì gbàà, wo dè jòŋga seli, wo dè mùndí wòlu gbǐlàì nyɔ̀ɔ̀ò. Wò dè ve wòlíì de fèì, wŏ wò gbàíòn wòì nyìnì. Wòlù nɛ̀ má wòì sɛlɛ kàí wŏ è nù sì. Wŏ mùndí kpada Ŋgàla sɛ̀lɛ sún gbǐn ŋwùnù. 3Wò dè ve nɔɔ̀ sǐn de seli nyɔ̀ɔ̀ò, wŏ wòlu jààsɛŋ bàlà. Wò dè ve wòlu nyɛlɛ siin tan nyɔ̀ɔ̀ò. Wò jɛ ve wòló wo kùlà kùláì dè kàí. 4Wò dè ve wòlu gbǐlàì nyɔ̀ɔ̀ò, wo dè wòlu kɔin, ŋwɔnɔ̀ wo kulúì dè ve nɔɔ̀ gbàà soolo. Wò jàvà ve kului nu nɛ̀ sɛ̀lɛ̀ e tì Ŋgàla wɔ jàvà sɛ̀lɛ̀ eu. 5Wòlu wòló dè ve Ŋgàla sɛ̀lɛ́ɛ̀ nɛ̀, kɛ́ wò sa ve wɔ de kewu jàdè faàn. Nà wòlu doo towóè wò jòò nàa dèàì bu. 6Wòlu wòló téŋ wò ka wòlíì boíì nù bɛ̀, nyinɔ wòló wòì nù kewu Ŋgàla sɛlɛ nù, wo sɛlɛ siíìn è wou ŋwɔmai ya nɛ̀ mùndí lɛ soo bi towóè dè wo namàìnù, wo kwa wò wo de kewúì jàdè. 7Nyinɔ wòló ka sɛlɛ kpɛn dè sànyà gbǐn nu, kɛ́ wòo ka sɛlɛ̀ èì ndè sa e kàn ŋgàmáà. 8Mùnɛ̀ jɛ́ nɔɔ̀ Janì nɛ̀ Jambì wó dedí Mosè wɔ kɔ̀ɔ̀n towòì nyɔìŋ nɔɔ̀ wòlu wòló wò dè ŋgàmáà e kɔ̀ɔ̀n towò. Wòlu wòló towóè wo kulúì èì jòwònù dè kàí ŋwɔnɔ̀ wò Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ jàdè sòlì ya. 9Kɛ́ wŏ bàìŋ bɛ̀ bɛ́ɛ́lɛ́, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de wòlíì gbǐn sà ve wo nùmú kùláà èì ndè mùnɛ̀ jɛ́ é nɛdí Janì nɛ̀ Jambì sɔn. 10Kɛ́ mù bulúì mùó mi kùlà kuláì gbǐn túúlé funa ya. E sɛlɛ siya bò pɛ́, e tàode nɛ̀ pɛ́, mi tàode de wúlúì pɛ́, e Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ bò pɛ́, e kulu kálí bò pɛ́, e jàvà bò pɛ́, 11e siin kamai bò pɛ́, e mànɔwɔ nɛ̀ sɛlɛ́ì towò towóì é nɛó mì Antiyɔ, Àìkonìyà nɛ̀ Letùlà, wòlu siin kamàì sɛlɛ wòló gbǐn má kálió kulu wò jàdè. Kɛ́ Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ sadí mì sɛlɛ tààin doo gbǐn nù. 12Wɔ̀lɔ́ nyɔɔ́ɔ̀ gbǐn wɔ́ jàvá wɔ́ nɛ̀ wɔ tàodéè Ŋgàla ŋwùnù, nɛ̀ Jisɛ̀ Kolàì wò jòò wo dè nù kɔlɛ̀n, wò kamai ve wò siìn. 13Ŋwɔnɔ̀ màlùŋ nde siin nyɔɔ́ò nɛ̀ wòló wó dè ve wo bului wòló júwàì wòì dè, wò dè ve nɔɔ̀ ku bɛ̀àì wo sɛlɛ siíìn nù. Nɛ̀ wòlíì jòò wò dè ve yii gbǐlai. 14Kɛ́ mùníì, sìɤàì ŋgàmáà bu wó siyaó è mù, nɛ̀ mùndí mù funàì è kpáán èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de mù sì wòló wó siyaó mù sɛlɛ̀. 15Ŋwɔnɔ̀ mù sì è mú deó jí biyò jɛ́ wó siyaó mù Ŋgàla jàkúìn. Ŋwɔnɔ̀ dòò nɔɔ̀ èè nɛ̀ì mú dùmàì Ŋgàla wɔ wòlu sɛlɛ nu sa sɛ̀lɛ́ɛ̀ jàdè faàìn keleɤele nù, mu funàì Jisɛ̀ Kolàì. 16Ŋgàla jàkúìn gbǐn dè Ŋgàla wɔ nùu wòì. Ŋwɔnɔ̀ è dè kàí nà sɛlɛ ŋgàmáà siya ŋwùnù, e dè kàí wolu kpiìn ŋwùnù, e kàn sɛlɛ siìn e dè kàí sɛlɛ́ɛ̀ de foli ŋwùnù èì gbulu nù dè, e dè kàí telembo sɛlɛ kpɛnù. 17Wɔ̀lɔ́ nì ve Ŋgàla wɔ faàn jèe wòlúò gbǐn de kewu jòwo kàí gbǐn jòwo ŋwùnù.


text: 1Ní ntūun ŋŋmooŋmootee búń ŋu-kantándi, ní m ká uŋmalbija ubɔ nyánní yilpu ki lítì kitiŋ ní bi dū mbookpaan saafiiu ki tīī-u. 2Ní u cúú mbookpaanee ki pīitì, ní ŋŋminyiim nyēeń poon tikpil tikpil ali kii kipaai kikpaŋkpaaŋŋinee, ní ki dūu bīiǹ ŋwìiń pu ki kpáaǹ kubuŋu mun pu. 3Ní inaakitoon nyánní ŋŋminyiimee poon ki kpátìi gbí kitiŋ pu, ní Unimbɔti tīī-i mpɔn í nīn júntí binib án nīn wàlfī kii inoomee; 4ní ki tùkū-i yii í taa jú kumoou, kí taa jú nsuwaamu kí taa jú isukpaan, ama í nīn júntí binib bin kaa cáá Unimbɔti daaŋku bi-yigbeeŋi puee; 5ní ki bí-i yii í taa nín̄ júntí ki kù binib, ama í nīn júntí-bi bi yáliŋkí ali iŋmal iŋmoo. I-looti weeni sá kii unoom yaa jú unil an nín wù u yáliŋkí puee ní. 6Iwiin gbantee, binib dāa nyàab̀ ŋkúm ń dāá kpò-bi, baa làá dāá ká-mì, ŋkúm ní bi dāa néeń ama ní ŋkúm dàá dāá sāǹ kí wàatī-bi. 7Inaakitoonee bimbim náań nì kii itaamu in bi bɔ́ntì i cá kujaauee ní, ní i cáá tiba i-yiliŋ pu an náań nì sindaariya beefuuliiki, ní i-nimiin náań nì binib nimiin, 8ní i-yikpiti fòkò kii binimpoobi yikpitee ní i-nyiŋŋi náań nì gbikinti nyiŋŋi. 9Ní i cáá ajanjabɔkuti i-biŋŋi pu an náań nì tikúti. I yaa ŋàaǹee, i-feeni bintindi bí kii itaamu kupaau nín dátí tɔrkub ki sáń ki jáà kujaau puee bintindi ní. 10I-juuŋi nì i-looti bí kii inoomee ní i cáā júntí binib kí tin cáá sāā iŋmal iŋmoo. 11I-bɔtiu di sá ntūun ŋun kā kubookpaaŋŋun bi yíì-ŋu Eebru soonin yii Abadɔn, ní Greekib yíì-ŋu bi-soonin yii Apooliyɔn. (An taapu di sá yii: un nàantée.) 12Mbusupeepeekaa dɔ́miń ki ŋá ki jítì, an kíǹ mbusub bili mun ń dāan̄ kí ŋá. 13Ní ntūun nluluuti búń ŋu-kantándi, ní m gbìl̄ nneen ŋubɔ nyánní iyin inaa in nìn cɔ́ sindaariya saraafaŋŋu ŋun yú Unimbɔti nimiinee ni. 14Ní nneenee lī ntūun nluluuti ŋun ŋúb́ dikantándee yii: “Cùú gbìntī itūun inaa in bi bɔ́ob́ i kā dimɔɔl din bi yíì Eefratee kí líí.” 15Ní bi gíiǹ itūun inaa in bɔ́ntì ki cí i-kúlku, nì i-wiiŋŋu, nì i-ŋmaliu, nì i-bindi din bi dàá líí-i í lēēduulnya poon binib yaa yākatì mitee diba pu kí kpòee ki líì ŋyunti ŋun bi yɔ́oǹee deedee. 16Ní m gbìl̄ bi lī yii i-soojab bin kā itaamu puee sá miliyɔmbi kulaafaau ní. 17M nín ká i-soojab bin kā itaamu puee nín bí puee sèé: bi-janjabɔkutiŋ máǹ kii ŋŋmee, ní iba yaŋ jìl̀ kii ataŋkpamɔnti ŋin bi yíì iyasintee, ní iba yaŋ bòǹ kii kunaaluŋuee, ní iba yaŋ bí kii kpalkuee. Itaamu yiliŋ bí kii gbikinti yilee, ní ŋŋmi nì nnyiim nì farwata nyēēi-nyɔmmun. 18Ŋŋmi nì nnyiim nì farwata un nyēēi-nyɔmmunee di sá ditafadaaldi din bi dūu kūū duulnya nib yaa yākatì mitee dijandi dibee. 19Di sá itaamuee pɔŋŋu kā i-nyɔmmun nì i-juuŋin ní, ní i-juuŋi náań nì ikoobu, ní i cáá ayil, an ní i cáā ŋáań binib asaluu. 20Binib bin kíǹ, ditafadaaldee kaa kūū-bee, baa dū bíǹ bi-ba nín ŋá tiŋyee ki fá, bi gbíntì ki jáaḿ arasiniibi nì awaa ŋin bi dū sindaariya nì animil kúti nì tasa kúti ki mɔ́ɔ́yee, nì ataŋkpee nì isufi, tin kaa wāĺ, kaa gbìl̄, kaa ŋūǹ kí còom̀ee. 21Baa dū bi-nikpaakooŋŋu, nì bi-nyɔɔjil, nì bi-laakpaati nì bi-naayufii ki fá.


text: 1Ní Yeesu tí yɔ̃oǹ alaŋkpan ki dūu sòon̄ nì bi yii: 2“Unimbɔti beel nín náań nì kuŋyee sèé: ubɔti ubɔ di cáá unimpu ki tīī u-jipɔɔn ní ki ŋá tican kí tīī binib, 3ní ki dū u-tɔntɔnliibi ki tú bí cù kí tùkù binib bin u yíińee yii bí dāan̄, ní bi yíì kaa là kí dāan̄. 4Ní u gítī dū u-tɔntɔnliibi biba mun ki tú ki bí-bi yii: 'Cùú tùkùmaan bin m yíińee yii, tijikaal bɔ́ntì ki dɔ́ò, m kūū inajaa, ki kūū tiwaŋkuti tin cáá ŋkpamee, an kɔkɔ bɔ́ntì ki sí! Bí dāan̄ tí jī jiŋaal.' 5Ama bi-kansikin báà ubɔ kaa fātìi tɔ́, ní báà ŋma búntì u-laŋki: ubɔ búntì u-saaku, ubɔ mun búntì u-bantil, 6ní bin kíǹee cúú bitɔntɔnliibee ki sāaǹ ki kūū. 7Ní ubɔtee fɔ̃ɔ̃ diŋuul ní ki dū u-soojab ki tú bi cūtìi kūū binikpɔliibi gbanti ki sēēbi-tiŋki mun ŋŋmi. 8Niinee ní u bí u-tɔntɔnliibi yii: 'Tijikaal bɔ́ntì ki sí dee, ama ní bin m bàà yíińee kaa kítì. 9Míǹ puee nín̄ cámaan isampuyakati pu kí nīn yíìń bin kɔkɔ ní ni yaa péēkée bí dāan̄ kí jī.' 10Ní bitɔntɔnliibee nyáń isantaan pu ki kpáfì bin kɔkɔ bi kée, bikpitib nì bimɔntiibi kɔkɔ, ní ki cáań-bi ki gbéeǹ kudii. 11“Ubɔtee kɔ́ kí kpèè bin u yíińee, ki dūu ká kijapaai kiba kíǹ kaa pēējiŋaal bɔkutil din bin béeyee pēēki dɔ́miń unimpucaan jiŋaaliuee. 12Ní u bālfì-u yii: 'M-bɔɔ, ba ŋá ní a kɔ́nní doo kaa pēēdijiŋaalbɔkutil?' Ní kijapaayee kā ki ŋmí. 13Niinee ní ubɔti bí u-tɔntɔnliibi yii: 'Bɔ́ob́maan u-taaŋi nì u-ŋalii iŋmii kí dū-u kí tɔ̄ mmɔŋki dibɔmbɔndin. Niin ní u dàá sɔ̄ u-nyiŋŋi ń nīn gà tɔb kàkaka.' ” 14Ní Yeesu gítī lī yii: “Unimbɔti yíiń tikpil ama ní ki lútì fiii.” 15Niinee Fariisab cūtì ki sòon̄ ki bɔ́ntì bi nín dàá dī min kí dū tibɔti kí píĺ Yeesu ń sòoǹ bí ŋmā kí cúú-uee. 16Ní bi dū bi-yab biba nì Eeroodi yab ki tú bí dāá bàlfì-u yii: “Ukpil, ti nyí yii sii di sòoǹ ibaamɔn ní ki dàkà min ní Unimbɔti là unil ń nīn bée, kaa fàŋkí binib nín dàkafī puee, kaa fàtīi tɔ̄ báà udaan yaa sá kuŋyee. 17Mimmee á tùkù-ti sii nín dàkafī tibɔti nee pu miŋyee. Ti-marau pú-ti nsan tí pà lampoo kí tīī Room gɔminau Seesaaraaa an kaa pú?” 18Ama ní Yeesu béè bi-landɔkɔkpitii, ní ki bí-bi yii: “Ipoonnyoondambi, ba pu ní ni píĺ-mi tibɔti kí kpèè m-nyɔkɔn míǹ? 19Dàkàmaan-mi animil ŋin bi cáā pà lampooyee.” Ní bi lēēanimil ki dàkā-u. 20Ní u bālfì-bi yii: “Ŋma yil nì u-yindi di náká animil pu na?” 21Ní bi kii-u yii: “An sá Room gɔminau Seesaar.” Ní Yeesu bí-bi yii: “Dūmaan tin gɔmina yèe kí tīī gɔmina, kí dū Unimbɔti mun yati kí tīī Unimbɔti!” 22Bi nín gbìl̄ an bɔtee ní bi bākatì, ní ki yāntì-u ki búntì. 23Ŋwimbaanti gbantee, Sadusab biba mun dɔ́miń Yeesu cee, bíǹ di sá dinikitil din lì yii difìkitil kaa bée. Bi bālfì Yeesu yii: 24“Ukpil, Mooisi bí yii: 'Ubɔ yaa kpíì, kaa màl̄ mbiyaamu, u-nabiki ń fɔ̃ɔ̃ ukpiipu kí màal̀ kí téeǹ u-nabiki kin kpíìyee yil.' 25Kun pu ti bàlfēe di sá nnabiyaamu mululi nìn bí ti-kansikin. Upeepeekaa cáá unimpu ní ki kpíì ki yāntì unimpuee, kaa màl̄ kibiki, ní u-naal fɔ̃ɔ̃ ukpiipu; 26míǹ mbaantiim uliliitee kpíì, kaa cáá kibiki, ní utataati mun fɔ̃ɔ̃ ukpiipu ní ki mun kpíì. Bi péē fòol̄ ukpiipuee míǹ ní ki tin sāā ululuúti ní ú mun kpíì. 27Boonee ní unimpuee mun dāa dūu kpíì. 28Difìkitil dalee, nnabiyaamu mululee kansikinee ŋma di dāa yì unimpu dee? Kun puee bi-kɔkɔ péēcáá-u ki ká.” 29Ní Yeesu kíí-bi yii: “Ni bí diyìntil poon ní nee, kun puee naa nyí Unimbɔti takaldau poon bɔtaaa, kaa nyí Unimbɔti pɔŋŋu mun. 30Di sá yii, binib yaa láā fīkitèe, dinimpucaal nì dicamɔndi dāa gítī kpá, báà ŋma dāa bí kii Unimbɔti tūuni nín bí pu yilpuee ní. 31An yaa kíǹ bitaŋkpiibi fìkititamee, naa láá péē kàan̄ ki ká Unimbɔti nín sòon̄ nì ni pueeee? Yii: 32'Man di sá Abraam Nimbɔtiu ki sá Isaaki Nimbɔtiu ki sá Jaakɔb mun Nimbɔtiu.' Unimbɔti yaa bí yii u sá bin kpíìyee Nimbɔtiuee, mimmee an dàkà yii úǹ ceeyee bíǹ kɔkɔ kaa kpíì.” 33Kunipaau kun nìn bíī pílfíǹ-uee nìn bākatì nì u-dàkatam. 34Fariisab nín gbìl̄ yii Yeesu sòon̄ ki líì Sadusabee ní bíǹ kpáfì, 35ní bi-kansikin umaradakal ubɔ là kí píĺ Yeesu tibɔti kí kpèè u-nyɔkɔnee ní ki bālfì-u yii: 36“Ukpil, marab kɔkɔ kansikinee, ulɔu di sá ukpaan ní?” 37Ní Yeesu kíí-u yii: “ 'Á nīn néeń a-Dindaan a-nimbɔtiu nì a-pɔbil kɔkɔ, nì a-fām kɔkɔ, nì a-landɔkɔŋu kɔkɔ.' 38Mara un sá ukpaan ki līīyee dee. 39Ní maraliliiti un páb́ kíí upeepeekaayee sèé: 'Á nīn néeń a-juti kii sisi a-bee.' 40Marab bili nee pu ní Mooisi marab nì Unimbɔti bɔnaatiliibi dàkatam kɔkɔ tɔ́kɔ́.” 41Fariisab nín nìn dáá bí dicilpuee, ní Yeesu bālfì-bi dinyɔɔbundi nee yii: 42“Ni dàkafī Kriisitoo pu yii ba ní? Ŋma naantiiu ní u sá ní?” Ní bi kii-u yii: “Dafiidi naantiiu.” 43Ní Yeesu bí-bi yii: “Kin, ba pu ní Unimbɔti Fām yāntì Dafiidi u-ba yíiń Kriisitoo yii u-Dindaan ní? Di sá u bí yii: 44“ 'Ti-Dindaan tùkū m-Dindaan yii: Kàl̄ m-ŋaŋgiil pú kí nīn cí ŋyunti ŋun m dàá yàntī á nīn kíǹ ki tɔ́kɔ́ a-nannanliibi puee.' 45“Mimmee, Dafiidi yaa yíì Kriisitoo yii u-Dindaanee, mana ní u gítī ŋūǹ kí nīn sá u-naantiiu mun?” 46Bi-kansikin ubɔ kaa ŋúń ki kíí-u báà dinyɔɔbumbaantiil. Kí yòon̄ ŋyunti gbantee ubɔ kaa ti mākaǹ kí bàlfì-u tiba kí kpèè u-nyɔkɔn.


text: 1Pá nà vígà, dì belí gbò e o ni dẹlẹi nyíe boo bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú Dõò dù̃ùnè, ó gá sai sĩ́ gbò e o é nveenii ka ló. 2Be nen e a nveà kà lé nu vaá kẹ̀ẹ̀gà ńkpé e bà tú nóo kpé dèmmà dú vaá bã bọọ tọ Bàrì, vaá à iena gé nen tãa e a nveà sava sava nu vaá duna gé, 3be ò gboó nveenii ka ló nen e a nveà lé nuá vaá kọi neíe kọ, “Dù gé ĩì tẽ́ boo pọ̀b kpò téí,” boo tṍó e o kọ́ì nei nen tãaá kọ, “Elá ela kĩá, à bè ò dú gé ĩìm̄ tẽ́ kè kpóó tọ kĩí,” 4é kọ náa é gboó dú kọ ò gé nveenii kele zẹ̀ẹ̀i vaá dui gbò e o túì pọ́lọ́ bùlà beemai dì tõ̀ò nei nen. 5Pãanei tṍ, e pá vígà e m vulè! É kọ níì gbò tãa e bà di boo bàlà booí ní e Bàrì sa kọ bà á bã̀ méné kilma kĩ e ẹlẹ dì nè ge kọ bà á dũunà a lẹ̀ẹ̀là bel e a beè zìgà nè gbò e bà vulèe é nì? 6Sõò boolo ẹvìì nen tãa tẹlẹí kẽ. É kọ níì gbò méné ní e a gé náái bii vaá dùlgìi nvee tọ bèèla bel é nì? 7É kọ níì baala ní e bà gé on bée e ka di ló e a kólaí ló é nì? 8Be à dú gè kọ ò gé mmei log e Bàrì beè tenmá, dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa, kọ, “Vùlè o nen belí bé e o vulè o ló naa,” ò nyímai kọ ò palà ge naanii. 9Sõò be ò gboó ẹvii sĩ́ nen naamai, ò nyímai kọ ò síì pọ́lọ́, vaá log à siíi dì belí gbò e bà dọ log. 10Be nen sẹlẹ dénè Log Bàrì vaá gboó dọ̀ kóló t̃ẽ̀ènè kà e a di gbàà, ò nyímá kọ à gbá dénè Log Bàrì dọ̀. 11Boo bée kọ áá nen e a beè kọ, “Ó gá kuná gã̀,” ní e a beè kọna gé kọ “Ó gá fẹ́ nen” é. Be olo nóo ólò kuná gã̀, sõò ò ólò fẹ́ nen, t̃ẽ̀ènè bé e o gbáàlànà gé Log naa é. 12Loi bel vaá ò lávii láb belii gbò e log e a náa kọ gbò nen á di pọ́ì ní e Bàrì é tú beemái bel ló é. 13Boo bée kọ Bàrì náa é tú sàn nyíe beemá bel ló nen e bè náa íe sàn nyíe. Vaá sõò nen e a íe sàn nyíe é aa bá bèèla bel Bàrì. 14Pá nà vígà, mó kà bélè ní e a di ló kọ nen kọ́ ẹlẹ íèè zìgà bel boo tṍó e bè náa íe láb e a zógè naa vó é? É kọ na kà zìgà bel é duulàe? 15Be à íe vígà pá gbálà à bè vígà pá bia e bè náa íe kàn ge simá à bè nu gè de bu dee, 16mó kà bélè ní e a di ló kọ ene bọ̀ì ó kọi neíva kọ “Á leèi! Aalii gé nveai nu kọ bé sã́ bẹàí ló vaá ò déi gyã́á kọ á mmái,” boo tṍó e bè nóo túì nu e a dìva bíi ló ge tõ̀òma dùm neíva é? 17Vóá bé e zìgà bel dìnà gé naa é. Kóló ló zìgà bel e láb á gé ló dú íí. 18Sõò à íe nen e a é kọ́, “Sìgà gbò íè zìgà bel, sìgà gbò à ié láb.” Nda é gboó aalá nèe kọ́, “Ni zógèm̄ bé e nen é láá ié zìgà bel e bè láb á gé ló naa, mè nda é zógè bé e nda íè zìgà bel naa tení dú ló láb e nda é láví.” 19Boolo zigàì kọ t̃ẽ̀ènè kà Bàrì e a dì. Ò láá naanii! Sõò bãànà zọ zigànà gé naa vó--vaá ié kéné ló pọ̀. 20É kọ ò gbĩ́ kọ ḿ zogèèni, e olo nen ból, kọ zìgà bel e láb á gé ló náa dọ tọ́ọ̀ kà bélè? 21É kọ níì láb e Ébràhàm beè laví vaá tú a nvín Áízèk vaamá gyọ́ọ boo gbani nè Bàrì ní e Bàrì élá boo vaá leevèe bel é nì? 22Boolo monìì kọ a zìgà bel nè a láb géè gbá tọ, vaá mè a láb ní e a ḿmè a zìgà bel é. 23Kĩ e a di m Kpá Káí e a kọ́, “Ébràhàm beè dẹlẹ nyíe boo Bàrì, vaá Bàrì à bugié ló naamá lé lab dògò” beè gboó mmá. Boo bée vó, a beè gboó kọ̀là kóò Bàrì. 24Kátogóá o monii kọ Bàrì élá boo láb e nen láví vaá leevèe bel, e bè náa fula boo zìgà bel e a íe. 25É kọ níì t̃ẽ̀ènè áá bé e ba è elana gé boo láb e ńnváá kùnà kúnà e a kọlà Réhàb beè laví vaá leevèe bel kọ à láá kpoogè dee ló gbò e ba è lẹ̀ẹ̀là tóm vaá gṍva tenmá dõòna sĩ́ deè ààmà naa é nì? 26Boo bée kọ dì belí bé e nen e séi á gé m dú íí naa, vóá bé e zìgà bel e láb á gé ló dúná gé íí naa é.


text: 1Náa dú bíi kọ ḿ emí kpá mái e a kil ló nvèè bá e a kuu gbò nvín Bàrì e bà di Judíà, 2boo bée kọ nda nyímà kọ ò íèì tàn ge nveenii bá, naa ní e m beè túi kpọmá mon nè gbò e bà di Masẹdónìà vaá kọ, “Pá vígà m Kráìst e bà di Akáíà beè kpènà ló gè nvèè bá tã́gíní nyàna.” Vaá bọọ tàn ge nvèè bá a náá kọ gã́ bug ọ̀và á iena gé tàn ge nvèè bá. 3Sõò m̀ gé lẹẹlà pá vígà m Kráìsti domáí ló, kọ bé bẹẹ gè túi kpọmá mon e a kil ló gè nvèè báí náa kiià belí bé e e gé kpọ́ kyáá bel. Kpenai ló, dì belí bé e m beè kọ́ nè gbò e bà di Masẹdónìà naa, kọ ò é dií kpènà ló. 4Be níì vó nì, be sìgà gbò e bà di Masẹdónìà nè m̀m̀ gbá tọ dúí ló vaá è mòn kọ ó géí kpènà ló, à é palà ge siimàm̄ kẹ́ẹ--ním̄ zẹ́ẹ́ kọ́ ní e a é síi boolo--boo bée kọ m beè palà ge túi naamá agẹ nyíe. 5Boo bée vó, m beè gboó mòn kọ à dú bíi gè kọ ḿ zẹ́ẹ́ lẹ̀ẹ̀là pá vígà m Kráìsti domáí ló, kọ bà á gyà sĩ́ gé kpoogè dee ló nu e a kil ló dõ̀ò nu e o beè zigaiá sẹlẹ kẽ bé m̀ kálá dù, kọ bé à dú gè kpoogè dee ló lọ̀l bé à gá dọ tṍó e nda é dú, naa ní e bè náa é belí nu e bà bénii kọ ó nei; tãa vó, á zógè kọ ò neì lọlíí m bọọ bùlà. 6Nu e m gé kọ́ kọlà vóí: Nen e a fó ńkem é buulànà gé ńkem, vaá nen e a fó gã́ bug é buulànà gé gã́ bug. 7Bu nen á nè dì belí bé e ẹlẹ beè noo m ńlẹ bùlà naa, níì ge nè lọ̀l vaá ọgá ló nì, à bè ge nè belí nu e bà béníe nì, boo bée kọ Bàrì vulè nen e a tú ẹ́ẹ́ nyíe nèmà nu. 8Vaá Bàrì é láá nèi èlmà bé e a dìí bíí ló naa, naa ní e o é íei nu e a é gbõomáí ló lee vaá ò íenai gé ní e o é simai kọ̀láá kà lé tóm. 9Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ kilma ló nen e a dì belí vó naa kọ: “À taalẹ bá dõo nu nè gbò tãa. A lé nyíe dì lee.” 10Vaá Bàrì, e a ólò naa kọ nen fò nu á ié súú té e a é fó nè gyã́á gè dè, é náana gé kọ ó iei dénè súú té e a dìí bíí ló gè fò vaá à náa kọ á dùm. Bàrì é téní dú ló bọọ gè taalẹ bá nè vaá bọ̀ọ̀vẹ̀ bọọ bùùlà nu. 11Bàrì é olòó naa kọ ó bãi méné, naanii ní e o é láá palà ge taalẹi bá nei kọ̀láá tṍó, kọ bé à naa ní e gã́ bug gbò nen é ṍá Bàrì zaa boo bée bọọ dõ̀ò nu e o neìva tenmai bá beele. 12Boo bée kọ tóm e o síìi náa dú nvèè bá nè áá kóló gbò nvín Bàrì, sõò à náana gé kọ gbele tõ̀ò nen á ṍá Bàrì zaa. 13Vaá boo bée nu e tóm e o síìi zógè, pá bọọ gbò vígà m Kráìst é gboó lèèlà Bàrì boo bée bé e o kọì Lé Kpẹa e a kil ló Kráìst vaá ò naanii nu e o kọ́ì naa. Bà é leelànà ge Bàrì boo bée bé e o taalẹ̀i bá vaá zọi baala nè dõòna gbò nen dõonai nu e o íèì naanii. 14Vaá aa m bé e bà é bulài naa, bà é gboó tãàga ló Bàrì má boolo boo bée gbele sàn nyíe e Bàrì íeí ló. 15È ṍà Bàrì zaa ló a dõ̀ò nu e a neií, e gã́ náa é láá kọá!


text: 1Sìgà pá Fárèsì nè gbò nóòmà Log beè gboó aa Jerúsàlẹ̀m dú ló Jíìzọ̀s vaá bĩináe kọ, 2“Éé náa vaá gbò e bà ólò nyoonéni nvée à ẹ̀b nàà nu kunu kẽ bẹẹ gbò nómá tẹ̀ tẹlẹ kẽ é? Bà náa lógá bá sẹlẹ káí bé bà kalá dé gyã́á!” 3Jíìzọ̀s à gboó bĩináva kọ, “Éé náa vaá ò dìí boo ge sẹlẹi bọọ nàà nu kunu kẽ vaá gbaalai Log Bàrì e? 4Mè Bàrì beè kọ, ʽFã dẽe o tẹ̀ nè o kà,’vaá ʽBe nen e a kal gbéé a tẹ̀ à bè a kà, bà á fẹ́e.’ 5Sõò boolo nóòmàì gbò nen kọ nen e a íe nu e a gá è láá nvèèmà bá nè a tẹ̀ à bè a kà, vaá tãa e a náa vó, à gboó kọ nèva kọ, ʽM beè zìgà zìgà ge tú nuí nè Bàrì,’ 6mè náa dúna bíi kọ á tú nuá nvèèmà ka ló a tẹ̀ ((à bè a kà)). Níá zógè bé e o dìí boo bọọ nàà nu kunu kẽ vaá uulii bá boo mon bel Bàrì naa. 7Boolo gbò bàà sĩ́! Nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Aizáíà beè palà ge ló kà kà bel kìlmàí ló tṍó e a kọ: 8ʽBàrì kọ́, gbòi tú ba gã́ nvèèmam̄ ka ló, sõò ba nyíe dì kpã́á ààm̄ ló. 9Ge kọ bà kúm sĩ́ kẽ nèm̄ náa náa tọ́ọ̀ nu, boo bée kọ bà nóòmà dò bá nu nen, vaá kọ níá ńda log!’ ” 10Jíìzọ̀s beè gboó kolí dénè gbòa nvea lóe vaá kọ́ nèva kọ, “Pãanei tṍ vaá ò tavẹi! 11Níì nu e nen dé ní e a kyọ́e é nì, sõò bel e a ló ní e a kyọ́e é.” 12Gbò e bà ólò nyoonée nvée à gboó dúé ló kọ, “Ò nyímà gé kọ bel e o géè lòa tãage pá Fárèsì?” 13Jíìzọ̀s à gboó aalá nèva kọ, “Bà é buulà kọ̀láá kà té e nà tẹ̀ e a di káála náa beè fò lọl kẽ. 14Sọíva bá! Mè níá gímá dẽe gbò tule. Vaá be nen gímá dẽe síi bá ló bá dõòna nen gímá dẽe kyãàmà, pálàa ọ̀và é dọ́ bànà.” 15Pítà beè gboó kọ, “Baa tẽ́ kina bel e o géè lòa nèi.” 16Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèva kọ, “Naa kọ bọọ bug di di gé kpã́á belí ní na gbòa? 17Nóo monìì kọ nu e nen dé ólò bã́é gbàà vaá à sí tẹlẹ kẽ? 18Sõò mè bel e nen ló dú ló nu e a dìé nyíe, vaá mè níé ní e a kyọ nen é. 19Boo bée kọ pọ́lọ́ bùlà e a aa m nyíe nen ní e a náa kọ á fẹ́ nen, à kuná va dóm, à kuná gã̀, à zib nu, à kpọ́ kyáá bel ló nen vaá òn nen é. 20Gbò nuí ní e a kyọ nen é. Sõò ge kọ nen náa lógá bá sẹlẹ káí bé à kalá dé gyã́á náa kyọ́e.” 21Jíìzọ̀s beè aa kĩé kil bálá sĩ́ e a di ku ló bon Táíà nè Sáídọ̀n. 22Ene kà ńnváá e a aa Kénàn vaá gbẹá kĩé beè gboó tó dúé ló kọ, “Tẹ́ẹ̀! Nvín Dévìd! Naám̄ sàn! Mè zọ di m nà nvín pá bia e a gé túe sĩ́ sĩg kẽ.” 23Sõò Jíìzọ̀s náa ló tọ́ọ̀ bel daaé ló. Gbò e bà ólò nyoonée nvée à gboó dù gé bànie kọ, “Kpóe ààmà, mè à vúlí kpã́ bììàí nvée!” 24Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nèe kọ, “Ba beè lẹ̀ẹ̀làm̄ má áá pá Ízràẹ̀l e bà belí naanà ból e a pe.” 25Tṍó e ńnvááá dã́ naa vó, à gboó tooá dọ boo kpóó tọ Jíìzọ̀s vaá kọ, “Nvèè bá nèm̄, e Tẹ́ẹ̀!” 26Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Náa lelà ge tú gyã́á e gbò pá nvín gá è dè nè gbógó.” 27Ńnvááá à aalá kọ, “À dú kà kà, e Tẹ́ẹ̀, sõò bãànà gbógó ólò láá dé gyã́á e a aa bá a tẹ̀ íe dọ kè tọ!” 28Vóá Jíìzọ̀s à gboó aalá nèe kọ, “Ò palà ge dẹlẹ́m̄ nyíe boo, e pá bia! O bíi á naaá nèni.” A nvín pá biaá à gboó gbẹá boo boá. 29Jíìzọ̀s aa kĩé tení kpàn Pene Gálìlì vaá gé ĩì tẽ́ boo gù. 30Gbele tõ̀ò nen à gboó dúé ló, vaá faalági gbò kọ̀và, gbò gímá dẽe, gbò bo, gbò bólá gã́, nè gbele tõ̀ò gbò zọ̀ ló tú bõonèé ló. À gboó bóva. 31À gboó palà ge bọọ ló gbòa kọ gbò bólá gã́ ló bel, gbò bo à boá, gbò kọ̀và à kyãà, vaá gbò gímá dẽe à mòn nu. Bà gboó lèèlà Bàrì pá Ízràẹ̀l. 32Jíìzọ̀s beè gboó kólí gbò e bà ólò nyoonée nvée vaá kọ́ nèva kọ, “Gbòi dúm̄ ńsàn nyíe, boo bée kọ nieí égé taa dee e ba ni zọ́m̄ tõo kĩí vaá nu ge dè à tává bá. Ním dọ́ kẽ kọ bà á àà, e bè m̀ gáà gbĩ nu ge dè nèva, mè á di vó bà gbaaà gbẹá èèlè.” 33Gbò e bà ólò nyoonée nvée à gboó bĩináé kọ, “Ãà e a di boo kpáá bàlà ólí ní e e é mon gyã́á e a é gbõoma ló dénè gbòi é?” 34Jíìzọ̀s à gboó bĩináva kọ, “Ku kpò fétúlú e a dìí bá é?” Bà aalá nèe kọ, “È íè àlàbà kpò fétúlú nè sìgà sọ́gọ́ gyã́à.” 35Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nè gbòa kọ bà á ĩì tẽ́ kunu kẽ. 36À gboó tú àlàbà kpò fétúlúá bii ló gyã́àa, vaá tṍó e a ni õá Bàrì zaa boo lọ̀l, à gboó baagi nvee bá gbò e bà ólò nyoonée nvée vaá bà gboó nè gbòa. 37Dénè ọ̀và dé vaá à ḿmáva. Gbò e bà ólò nyoonée nvée à gboó laví ní e a sígavá ló ḿmé m àlàbà kà kùn. 38Gã́ bug kà nen pá gbálà e a dé beè toolá òb bóó (4,000), e bè á gé ló gbò pá bia nè gbò pá nvín. 39Jíìzọ̀s beè gboó kọ gbòa á gboó àà, vaá à gboó bã faà sĩ́ múú tãanè bálá sĩ́ Mágàdàn.