text: 1M dū ti-niisal Fooyibee un tūǹ ditundi Kriisitoo nikitil din bí Saŋkreeyee kansikinee ki ŋá ni-ŋaan. 2Fɔ̃ɔ̃maan-u ti-Dindaan pu kii Unimbɔti nib nín máaǹ kí nīn fòol̄ tɔb puee, ní ajan ŋin kɔkɔ poon an bàlfī ní tūtuǹ-uee, ní tūtum̀maan-u. Míǹ ní ú mun jòoń binib tikpil, ki kpáaǹ man m-ba. 3Ní jāam̀ Prisiil nì Akilaasi, m-tɔntɔnjutiib Yeesu Kriisitoo tundin, 4bin kíǹ fiii kí kpú kí ŋmā kí fīī-mee. An kaa sá man baba di dàá jāam̀-bi an pu, Kriisitoo nikitiŋ ŋin kaa sá Juuda yabee kɔkɔ mun dàá jāam̀-bi. 5Ní jāam̀ Kriisitoo yab bin kpáfí bi-dumpuee mun. Ní jāam̀ Eepayineeti, m-bɔɔ un m néeńee, un péé péé ki fɔ̃ɔ̃ ki kíí Asii tiŋkinee. 6Ní jāam̀ Maarii un túń ditundi tikpil ki tīī-nee. 7Ní jāam̀ Androoniku nì Juniyasi, man nì bin pēē kubaabinaatoou ki pēēsarka muee. Yeesu kpambaliŋ kansikinee, bi tɔ́-bi tikpil. Bíǹ péeǹ man ki fɔ̃ɔ̃ Kriisitoo ki kíí. 8Ní jāam̀ Ampiliyatu, m-bɔɔ un m néeń ti-Dindaan puee. 9Ní jāam̀ Urbanu, ti nì un kpáfì ki tūǹ ditundi Kriisitoo puee, kí jāam̀ m-bɔɔmɔnti Sitaku mun. 10Ní jāam̀ Apeeleesi, un jíń falaa Kriisitoo pu, kaa lítèe. Ní jāam̀ Ariistoobul diiku poon yab. 11Ní jāam̀ Eeroodiyoon, man nì un pēēyee. Ní jāam̀ Naasiisi diiku poon yab bin sá ti-Dindaan yabee. 12Ní jāam̀ Triifeeni nì Triifoosi, bin tūǹ ditummɔntiil ki tìì ti-Dindaanee, kí jāam̀maan ti-niisalmɔnti Peersiidi un túń atummɔnti tikpil ki tīī ti-Dindaanee. 13Ní jāam̀ Rufusi un ti-Dindaan lútì ú tɔ̄ u-tundee, kí kpáàā jāam̀ u-na un kpántì man mun nee. 14Ní jāam̀ Asiŋkilitu, Fleegɔn, Eermeesi, Patrooba, Eermasi, nì ti-nabiyaamu mun bí bi-ceeyee. 15Ní jāam̀ Filooloogu nì Julii, nì Neeree nì u-niisal, Oolimpa nì Unimbɔti yab bin kɔkɔ bí bi-ceeyee. 16Ni-kɔkɔ ń jāam̀maan tɔb kí tīī tɔb tiŋan kii nnabiyaamuee. Kriisitoo nikitiŋ kɔkɔ jáamiń-ni. 17Nnabiyaamu, m kpáafí-ni ní nīn nyí nì ni-ba nì bin fá tibɔmɔntiil tin bi dàkā-nee ki cāabìń diyakatil, ki yàntī binib lítée. Sútí kí wàatīmaan bidambi. 18An nibee kaa nɔ́ɔ́ ti-Dindaan Kriisitoo, bi nyàab̀ bi-ba jim ní, ní ki sòoǹ anyɔɔbummɔɔn ki kíiĺ binib, ki yàntī bin nyil kaa náaǹee lítí. 19Báà ŋma nyí ni nín tɔ́ ti-Dindaanee, an puee, m-pɔbil sòm̀ ni-pu. Ama m là ní nīn sá bin nyí ki ŋáań tiŋanee, kí nīn sá bin bí circir, kaa là ikpitee. 20An kaa làá yúntí, Unimbɔti un tìì nsɔŋfee dàá yàntī ní tāā kí mátí Sitaan. Ti-Dindaan Yeesu ŋanti ń nīn bí ni-pu! 21M-tɔntɔnjuti Tiimootee jáamiń-ni. Lusiyusi, Jasɔn, nì Soosipatee, man nì bin pēēyee, mun jáamiń-ni. 22Man Teetiyu un ŋmàn̄ takalda neeyee mun jáamiń-ni ti-Dindaan pu. 23Gaayusi un dumpu m kɔ́òyee, nì un dumpu Kriisitoo nikitil kɔkɔ kpáfée, jáamiń-ni. Eelasitu un ŋúb́ bi-tiŋki nimiliŋee, nì ti-nabiki Kaartusi, jáamiń-ni. [ 24Ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ŋanti ń nīn bí ni-kɔkɔ pu. Ameen.] 25Tí nyɔ̄ŋkìmaan Unimbɔti! Nì tibɔmɔntiil tin m sòoǹ Yeesu Kriisitoo puee, Unimbɔti cáá mpɔn kí báań-ni inyaan nnimbɔtisan poon. Doooo ŋyuntikpikee, tibɔtee nìn bí dibalin, Unimbɔti kaa nìn dáá bīitì ti-pu, 26ama kɔŋkɔnnee u nyántì-tì mpaampiin pu. U dī takaldab bin u-bɔnaatiliibi ŋmàn̄ ki nāatì u-bɔtee pu ki yāntì atimbun kamaa nib béè ti-pu an nín dàá ŋá pu bí fɔ̃ɔ̃ kí kíí kí nīn kíǹ ki tɔ́ Unimbɔtee. Jaanjaan Nimbɔtiu nín là puee dee. 27Míǹ puee, Unimbɔti un baba sá uciŋfitee ń ká tinyool Yeesu Kriisitoo pu kí nīn péēcá jaanjaan! Ameen.


c: text/html

text: 1Nda gboó bĩiná kọ: É kọ Bàrì a kin pá ńlẹ gbò lẹí? À gáà naa vó! Bã̀ bá nda dú Ízràẹ̀l, m̀ aa kúúlí Ébràhàm vaá m̀ dú gã Bẹ́njàmìn. 2Bàrì gáà kìn pá ńlẹ gbò, e ẹlẹ beè sàva lọl gé tã́gíní dààà togó bàlà booí. Ò nyímài ló nu e Kpá Káí kọ́ kilma ló Ẹláíjà, kĩ e a è bàn Bàrì nyòòmà pá Ízràẹ̀l kọ, 3“Dõò, bà a fẹ́ gbò e bà ólò kọ́ o bùlà, vaá tãagi bá o gbani vààla gyọ́ọ uu kẽ. Bà gé gbĩ́ gè fẹ́ná gé áá nda e m ólò kọ́ o bùlà e m sigài.” 4Éé ní e Bàrì beè aalá nèe é? A è kọ, “M̀ íè òb nè àlàbà bóó nè òb tub (7,000) nen e m beè kpoogèva dee ló sẹlẹ, e bà gáà kumi sĩ́ kẽ nè ńbàlì e bà náàmà bá e bà kolíe Báàla.” 5T̃ẽ̀ènè báá bé e a dìnà gé naa kátogóí é. À ie gbálà ńgbṍ dẽe pá Ízràẹ̀l e Bàrì beè sàva, boo bée a sàn nyíe. 6A sàn nyíe ní e a è éla boo sàmàva é, níì boo bée tóm e ba è sì nì. Boo bée kọ be tóm e nen sí ní e Bàrì beè elá boo sàmà nen é, a sàn nyíe náa gá è dúná kàà sàn nyíe. 7À gboó dì naa é? Gã́ bug pá Ízràẹ̀l náa è mòn nu e bà géè gbì̃a, sõò gbálà ńgbṍ dẽe ọ̀và e Bàrì beè sàa ní e bà mon é. Na gbò e bà sígáá, Bàrì beè naa ní e bà náa gé láá dã́è a kól. 8Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ: “Bàrì beè naa kọ bà á gá láá nyèèà, à bè ge bugà togóva; tẹlẹ̀ gé nieí, dẽeva gáà laa mòn gé nu, à bè ge kọ deè tṍva dã́ nu.” 9Vaá Dévìd à kọ: “Ba dè nu ẹ́ẹ́ nyíe á dú gyãì e bà é dọ dáa nèva. Bà á dọ̀; bà á tuá kpọ̀ té! 10Dẽeva á gímí, naa ní e bà náa é láá mòn nu, vaá bà á gbẹa bá tãàga lee.” 11Nda gboó bĩiná kọ: Tṍó e pá Júù dọ, é kọ bà dọ, naa ní e bà náa é láá àànà boo? Níì vó nì! Sõò ba gè dọ̀ naa kọ dùùà à tùlà gbò e bè níì pá Júù nì, kọ bé pá Júù iéva bẹẹ nyíe ló. 12Kátogóí be gè dọ̀ e pá Júù dọ tú zivè kà bàlà booí nvee méné, vaá ba nání bá m nyómá à tú gbò e bè níì pá Júù nì nvee méné, à é dì naa tṍó e pá Júù é di gã́ bug gbò e dùùà tulà e? 13Kátogóí m̀ gé ló bel nè boolo gbò e bè níì pá Júù nì. Tã́gíní bé e nda ní nen e Jíìzọ̀s lẹẹlà má gbò e bè níì pá Júù nìa, m̀ é palà ge nvèè ka ló nà tóm. 14Be à sẹlẹ m̀ é láá naa ní e gbò e nda nè ọ̀và dúà m t̃ẽ̀ènè kà mii é iei bẹẹ nyíe ló, vaá tení dú ló vó naa ní e Bàrì é dùùlà sìgà ọ̀và. 15Boo bée kọ tṍó e Bàrì beè kìnvaá, Bàrì beè nvèè fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló zẹ̀ẹ̀ ẹlẹ nè na gbò e bà di bàlà booíá. À é di naàe, tṍó e Bàrì é túva é? À é di belí gbò e ba è ù vaá bà kpáá kẽ̀èà aa ke mà ú. 16Be nen pẹ́ẹ́lá ló kpò fétúlú tú vaamá gyọ́ọ nè Bàrì vaá à di káí, zivè kpò fétúlúá dinà gé káí. Vaá be nen tú lí té e a di elá èla vaamá gyọ́ọ nè Bàrì vaá à di káí, dénè gbónó e a di boo téá dinà gé káí. 17Ba è buní sìgà gbò gbónó lọl ló té ọ́lìv e ba è fò tẹlẹ kẽ, vaá bà gboó tú gbónó té ọ́lìv e a dú kọ̀l so dẽe kĩ e gbónó e ba è buní lọl ló beè dìa. Boolo gbò e bè níì pá Júù nì dìí belii gbónó té ọ́lìv e a dú kọ̀la, vaá kátogóí ò dõonài bélè e a dú ló pá Júù dì belí bé e gbónó té ọ́lìv e a dú kọ̀la dõònà dùm e a dú ló ní e ba è fòa naaá. 18Vóá à naa, ó gá ẹvii pá Júù, e bà dì belí gbónó té e ba è buní lọl lóá, tẹlẹí kẽ. Ó gá kaagai! Boolo dìí belii gbónó e a di boo té. Níì boolo ní e o síìlìì bá ló lí é nì; tãa vó, lí ní e a sii bá ló boolo é. 19Sìgà bọ̀ì é kọ, “Mm, sõò baala beè dọ̀ dì belí gbónó e bà buní lọl ló kà té tẹlẹ kẽ, e a naa kọ deè á dì nè beele gè soa dẽe dì belí gbónó té e bà ful so dẽe kĩ e dõòna kà gbónó e ba è buní lọl ló beè dì.” 20Níá kà kà. Ba beè dọ̀ aa ló boo bée kọ bà náa beè dẹlẹ nyíe boo Bàrì, sõò boolo élài agalai boo bée kọ boolo dẹlẹ̀i nyíe boo Bàrì. Ó gá daamai kpá ló boo; tãa vó, ò siiái pọ̀. 21Be Bàrì náa beè sọ̀ bá pá Júù, e bà dì belí gbónó e a beè sí ló téá aa kẽ, gbẹẹ ló téá, be nóo ọ́ẹ̀ì dẽéi, náa é sọ̀nà gé bá boolo gbẹẹ ló? 22Ẹvii bé e Bàrì íé sàn nyíe vaá à tú agẹ bá beemá bel ló pọ́lọ́ naa. À tú agẹ bá beemá bel ló gbò e bà sí pọ́lọ́, vaá à é íe sàn nyíe ló boolo, e be ò kilii sĩ́ gè dọi bẹlai a sàn nyíe. Be níì vó nì, boolo é búnanai gé dọi aalii ló téá. 23Vaá be baala pá Júù gboó kììà kẽ vaá dẹlẹ nyíe boo Bàrì, Bàrì é túva so dẽe kĩ e ba è dì, boo bée kọ Bàrì é láá kpáá òòmàva kẽ nvee kĩ e ba è dìa. 24Boolo gbò e bè níì pá Júù nì dii belii gbónó té ọ́lìv e a dú kọ̀l e bà ful vaá so ló té ọ́lìv e nen beè fò--e a dú kele aa ló bé e nu ólò dì naa. Pá Júù à dì belí gbò gbónó té ọ́lìv e nen beè fòa, vaá à é palà gé valí ló Bàrì ge kpáá tú gbò gbónó e a è buná dọ̀ aa ló téá so ló té e bà dú ló. 25Pá nà vígà, à íe kà kà bel e a gṹá ló gbò nen e m gbĩ́ ge kọ ó nyimai, mè á kálá di ló vó ò iei bùlà kọi kọ ò nyímài nu. Kà kà belá kọ̀là kọ pá Ízràẹ̀l náa é kil sĩ́ gè lọl togó kè kẽ Bàrì lee. Bà é náa naa vó dọ̀mà tṍó e gã́ bug gbò e bè níì pá Júù nì e bà é dú ló Bàrì é ḿmá. 26Vaá níí bé e dénè pá Ízràẹ̀l é dùùà naa é. Dì belí bé e ba è émí m Kpá Káí naa kọ: “Nen Dùùlà é aa Záíọ̀n dù, vaá à é tú dénè pọ́lọ́ pá mana mana Jékọ̀b lọ̀l. 27Níí zíl e m é zọ́va zilá é tṍó e m ni tú ba pọ́lọ́ lọ̀l.” 28Lọl ló gè kọ pá Júù kin Lé Kpẹaí, bà gboó dú gbò ọ́b Bàrì, sõò vó à òòà kẽ naa kọ nvèè bá á tùlà boolo gbò e bè níì pá Júù nì. Sõò lọl ló gè kọ Bàrì beè sàvaá, bà gboó dú gbò e Bàrì vulè, boo bée zìgà e a è zìgà nè ba gbò nómá tẹ̀. 29Boo bée kọ Bàrì náa ólò nyááná bùlàe kilma ló gbò e ẹlẹ sa vaá tãanèva dee bá. 30Kilma ló boolo, gbò e bè níì pá Júù nì, tṍó e a kil nvéeá o beè lọlii togó kè kẽ Bàrì. Sõò kátogóí Bàrì a iéi sàn nyíe ló boo bée kọ pá Júù lọlie togó kè kẽ. 31T̃ẽ̀ènè báá, boo bée kọ Bàrì a ié sàn nyíe ló booloá, kátogóí pá Júù à gboó lọl togó kè kẽ Bàrì, kọ bé Bàrì iena gé sàn nyíe ló baala. 32Boo bée kọ Bàrì a naa kọ dénè gbò nen á belí gbò e bà di kpọ́gọ́lọ́ boo bée lọl togó kè kẽ, kọ bé à íèè sàn nyíe ló dénè ọ̀và. 33Ẹ̀b bé e sàn nyíe Bàrì bọọ naa à! A nyima nè a bug togó bọọ kè tẽ́! Mée ní e a é láá kpó tẽ́ a bèèla bel, à bè ge láá tavẹ bé e a náa a nu naa é? 34Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ: “Mée ní e a nyímá bùlà Dõò e? Mée ní e a láá nèe dùùlà bá deè tṍ é? 35Mée ní e a ié nu e ẹlẹ ni nè Bàrì e, e a é náa kọ Bàrì á íè ge òòma kẽ nèe é?” 36Boo bée kọ Bàrì ní e a è dèm dénè nu é, vaá dénè nu à dì tení dúé ló vaá dì nèe. Ka á dì nè Bàrì tẹlẹ dee e bè náa tá! Á dì naa vó.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Pá Fárèsì beè dã́ kọ gã́ bug nen e Jíìzọ̀s kólí vaá bà nyoonée, naa ní e a lógmàva múú, beè èl gã́ bug ní Jọ́ọ̀n. 2(Náa kal ló bée kọ níì beè ẹlẹ, Jíìzọ̀s, nì, mè gbò e bà ólò nyoonée nvée ní e a géè logmà múú gbò nen é.) 3Tṍó e Jíìzọ̀s nyímá kọ pá Fárèsì dã́ naa vó, a beè gboó aa Judíà vaá kpáá tãanè Gálìlì. 4A beè dì bíí kọ á iè ge tení Samérìà. 5Tṍóá, a beè gboó kyãà iná ene kà bon Samérìà e a kọlà Sáíkà. Boná beè di ku ló kunu kẽ e Jékọ̀b beè dõo nè a nvín Jósẹ̀f. 6Bànà múú Jékọ̀b beè di kĩé, vaá bé e ló Jíìzọ̀s ni ọọ boo kyẽ̀èa, a beè gboó ĩì tẽ́ kpàn bànà múúá. Tṍóá beè láá dú lèlà nàànì. 7Ene kà ńnváá Samérìà beè dú ló gè tàb múú, vaá Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèe kọ, “Dõo múú nèm̄, mè ḿ ṍ.” 8(Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè di zẹ̀ẹ̀ tọ boo tṍóá e bà géè zálí nu ge dè.) 9Ńnvááá beè gboó aalá kọ, “Éé nááá e olo, nen Júù, bannà múú bá nda, pá bia Samérìà, e?” (Boo bée kọ pá Júù náa ólò zọ̀ pá Samérìà naaá tọ́ọ̀ íb nu.) 10Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Bà á kọ ó nyimá ló nu e Bàrì é láá nè, nè íb nen e a gé banni múú báí, ò gá è láá bànie vaá à néni múú dùm.” 11Ńnvááá à kọ, “Tẹ́ẹ̀, bànà múúí bọọ kè tẽ́ vaá nóo íè nu ge tàbmà múú. Ãà ní e o é tú na kà múú dùm lọl é? 12É kọ olo bọọ èl beéle nómá tẹ̀ Jékọ̀b e a beè ùb bànà múúí gbẹẹ́ kẽ nèi, vaá bãànà ẹlẹ beè ṍ múú e a dú m, vaá pá a nvín nè a gònò nom à õna gé?” 13Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Nen é ṍ múú bànà múúí lọ̀l vaá òòe kpáá kãana gé, 14sõò òò nen e a ṍ na kà múú e nda é neí náa é kã́ana tọ́ọ̀ dee. Tãa vó, múú e nda é née é díé m belí dẹ̀ múú e a é bú teníé m vaá túe sẹlẹ́ dùm dọ̀ dee e bè náa tá.” 15Ńnvááá à gboó kọ, “Tẹ́ẹ̀, dõo na kà múú nèm̄ kọ bé òòm̄ náa kã́ana, naa ní e ḿ kpáá olòó dú kĩí gé ivi múú.” 16Jíìzọ̀s à kọ́ nèe kọ, “Sì gé kolí o dóm vaá ò gbái dui.” 17À aalá kọ, “Ním̄ íè dóm.” Jíìzọ̀s à kọ́ nèe kọ, “À dú kà kà belí bé e o kọ́ naa kọ nóo íèè dóm. 18Boo bée kọ vòò nen e o ni íá, vaá nen e o di ló kátogóí náa ílíni. Ò ló kà kà bel na sĩ́ deè.” 19Ńnvááá à gboó kọ, “Tẹ́ẹ̀, m̀ monì kọ ọ̀ọ̀ nen kọ́ bùlà Bàrì. 20Boo gùi ní e beéle gbò nómá tẹ̀ beè tõo tãàga ló Bàrì e, sõò boolo, pá Júù, kọ́ì kọ Jerúsàlẹ̀m ní e nen íe gè tõo tãàga ló Bàrì e.” 21Jíìzọ̀s à kọ́ nèe kọ, “Palà ge dã̀, e pá bia, mè tṍó gé dú e bè nóo é beè tunai boo gùi à bè Jerúsàlẹ̀m naamai ke tõ̀ò ge tõo tãaga ló Tẹ̀. 22Boolo, pá Samérìà, nóo nyímàì ló nu e o gé tãagai ló. Beele, pá Júù, nyímà ló nu e e gé tãaga ló, boo bée kọ dùùà beè tení bá pá Júù. 23Sõò tṍó gé dú, vaá a lée, e lèlà sĩ́ gbò e bà gé tãaga ló Tẹ̀ é tãagàé ló m nyómá nè kà kà bel, boo bée kọ gbò e a bélí vó ní e a di bíi ló Tẹ̀ kọ bà á tãagàèé ló é. 24Bàrì dú nyómá, vaá gbò e bà gé tãagàé ló íe ge mòn kọ bà tãagàèé ló m nyómá nè kà kà bel.” 25Ńnvááá à gboó kọ́ nèe kọ, “M̀ nyímà kọ Méné e Bàrì Sa, e a kọlà Kráìst, gé dú. Tṍó e a é dú, à é kọ́ dénè nu nèi.” 26Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Níé nda, e m gé zọ́ni loá belí.” 27Kà lèlà na tóm ní e gbò e bà ólò nyoonée nvée ooa kẽ dù e. A beè palà ge bọọvá ló ge mòn pá bia nè ẹ̀ẹ̀ e bà gé lóá bel. Sõò tọ́ọ̀ ọ̀và náa bĩ́íná kọ, “Éé ní e o gbĩ́ì e?” à bè ge bĩiná kọ, “Éé náa vaá ò gé zọ pá biaí loá bel é?” 28Ńnvááá beè gboó gbẹẹ a káná múú kẽ vaá àà bã zẹ̀ẹ̀ tọ, gé kọ́ nè gbò nen kọ, 29“Dui gé monii nen e a kọ́ kọ̀láá nu e m beè naa nèm̄. É kọ náa é dú kọ ẹlẹ ní Méné e Bàrì Sa é?” 30Gbò nen beè gboó aa zẹ̀ẹ̀ tọá vaá dú ló Jíìzọ̀s. 31Boo tṍóá, gbò e bà ólò nyoonée nvée beè dì e bà gé baníe kọ, “Nen Dò Bá, zẹẹ́ gé dé gyã́á.” 32Sõò à kọ́ nèva kọ, “Nda íè gyã́á ge dè e boolo nóo nyímàì nu e a kil ló.” 33Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó gbẹá zẹ̀ẹ̀ áá baala bĩiná kọ, “É kọ à íè nen e a è máe gyã́á?” 34Jíìzọ̀s à kọ́ nèva kọ, “Nà gyã́á kọlà ge naa bùlà nen e a beè lẹ̀ẹ̀làm̄, nè ge sí tóm e a beè nèm̄ lọ̀l dẽe. 35É kọ náa íe bel e o ólò loi kọ, ʻÀ sigè ténì ẽ́ vaá nu léèvè’? Sõò nda gé kọ́ nèi kọ ó dalai dẽe ẹbmai boo bàlà ól vaá ò ẹvii bé e nu ni léèvè vaá lee gè bùùlà naa! 36Nen e a buulà nuá íe a kpẽ́, vaá ié ból súú e a léèvè e ẹlẹ bṍònè ló nvee m dùm e bè náa tá, naa ní e nyíe nen e a è fò nè ní nen e a buulà é gbá ẹ́ẹ́. 37Bel e gbò nen ólò lòa gboó dú kà kà, kọ, ʽEne nen fó, dõòna nen à bùùlà.’ 38Nda beè lẹ̀ẹ̀lài kọ ó gé buulai nu e bè nóo beè sii tóm ló. Dõòna gbò ní e a è sí tóm ló é, vaá tóm e ba è sì à bã̀ úlù nè boolo.” 39Gbele tõ̀ò pá Samérìà e a di boná beè dẹlẹ́e nyíe boo lọl ló kpẹa e bà dã́ gã́ ńnvááá kọ, “À kọ́ kọ̀láá nu e m beè naa nèm̄.” 40Boo bée vó, tṍó e pá Samérìà ínaé ló, ba è gboó palà ge bàn kọ á gbẹae ba bon. Jíìzọ̀s beè gboó tú bàà dee tõ̀òma kĩé. 41Dõòna kà gã́ bug nen beè di boo bée bel e bà dã́ gã́ ẹlẹ vaá dẹlẹ́e nyíe boo, 42naa ní e bà kọ́ nè ńnvááá kọ, “Bẹẹ gè dẹlẹ́e nyíe boo náa fulàna boo bel e a aa gã́ olo, boo bée kọ beele e tú beéle tṍ dãmá bel e a dúé gã́, vaá è gboó nyimá kọ kà kà e ẹlẹ ní Nen Dùùlà bàlà boo é.” 43Tṍó e Jíìzọ̀s ni tú pálàa deeá tõ̀òma boná lọ̀l, a beè gboó àà má sĩ́ Gálìlì. 44Sõò ẹlẹ, Jíìzọ̀s, beè kọ́ naa vó, kọ “Gbò e a zọ nen kọ́ bùlà Bàrì duá t̃ẽ̀ènè kà bon náa ólò nvèèe ka ló.” 45Boo bée vó, tṍó e a íná Gálìlì, gbò e a di kĩé beè zààvàé ló lọl ló kọ baala nè ẹ̀ẹ̀ beè gbá di Jerúsàlẹ̀m ló Vààla Gyọ́ọ Ténì Zelí vaá bà mòn kọ̀láá nu e a beè naa gbẹá kĩé boo tṍóá. 46Jíìzọ̀s beè kpáá iná bon Kénà e a di Gálìlì. Kĩé ní e a beè tõo vaá kììlà múú naamá míí é. Ene kà pọ̀b nen e a ólò sí tóm tọ méné beè di Kapánìọ̀m, vaá ló a nvín pá gbálà beè gboó zọ̀. 47Tṍó e a dã́ kọ Jíìzọ̀s a aa Judíà vaá iná Gálìlì, a beè gboó síé ló gé bànie kọ á dú Kapánìọ̀m gé boè a nvín, mè a íná boo gè ù. 48Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nèe kọ, “Be boolo nóo monmai dẽe tóm dù̃ùnè nè nu kùùmà dẽe nóo zigàì!” 49Nen tómá à aalá kọ, “Tẹ́ẹ̀, be nóo gbẹ́a boo zọ̀m̄ gbá tọ àà, nà nvín é ú.” 50Jíìzọ̀s à kọ́ nèe kọ, “Àà, mè o nvín é dum.” Gbálàa beè ziga ló mon bel e Jíìzọ̀s kọ́ nèe vaá gboó àà. 51Pá a gyóòlo beè sì gé zọ̀e nyòòna èèlè e a gé dú, vaá gboó kọ́ nèe kọ a nvín pá gbálà a bóá. 52A beè gboó bĩináva tṍó e ló nvíná beè dalà togó valí, vaá bà kọ́ nèe kọ, “Boo ene tóm fèèbe sṍóeá ní e sì sã́á beè táé ló é.” 53A tẹ̀ à gboó kẽea boo kọ níá kà lèlà tṍó e Jíìzọ̀s géè kọè neèe kọ, “O nvín é dum” é. Ẹlẹ nè dénè pá a tọ beè gboó dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s. 54Níí kátogóí egè bàà tóm e Jíìzọ̀s aa Judíà iná Gálìlì vaá sì tóm dù̃ùnè.


text: 1Jà sɛlɛ wɔ̀lɔ́ díwòò mù wòlúò wúlú nù. Wò kúlùn kɔmɛtíì jàdè wó ŋwúnàì wò wou jìjà nɛ̀ mùndí wò nyìnì wo wòì. Wò nyàŋgè wo bulùì nɛ̀ jòwo kàí gbǐn jòwo ŋwùnù. 2Se è wòlúò wòo siyɛ siyɛ siìn e kàn wòlu sún gbǐn. Kɛ́ wò lɔ̀mà wo kulúì wò jàvà wòlù. Nɛ̀ mùndí wò kùlàì wòlù gbǐn kùla kàí. 3Nà bulúì bɛ́ɛ́lɛ́ nà sɛlɛ̀ èì dí wúlú bi, ŋwɔnɔ̀ wòi nyìnì pɛ́ èì dí nà jɔ̀ɔ̀ de. À woloó ŋgàma gbulúì nù, a tùwà nà bulùì kɔnyàì kului nu nɛ lɛ soo bi towò towóì jɔ̀ɔ̀. À deó nà tàodéè nɛ̀nù kulu de kùlà siìn nɛ̀ tɔɔwo siìn nù. Wòlíì téŋ jɛó nà nà pɛ́ a jɛ wò. 4Kɛ́ wó saó nà Sɛlɛ nu Sa Nyɔɔ́ɔ̀ Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè nɛ̀ wɔ jàváà eodè jàkì, 5wɔ̀ saó nà sɛlɛ̀ nù. Wɔ̀ì dí sɛlɛ wɔ̀lɔ́ nɛ̀ nà jòwò faain kàí ŋwùnù. Kɛ́ wɔ wòlu jààsɛŋ bàláà ŋwùnù è deó. Wɔ̀ nɛó sɛlɛ wɔ̀lɔ́ wɔi Nyináà saaláà nù èé wɔ́ sɔlɔó nà sɛlɛ siíìn nàì wɔ nì nà lɔ̀ɔn fɔŋwu dèèlè. 6Ŋgàla kwalió wɔi Nyináà nà jaindè nà Sɛlɛ nu Sa Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì faàìn nù. 7Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve wɔ saaláà nù sɛlɛ kàí soolóè Ŋgàla júwàì nà telembo nyɔ̀ɔ̀ò, dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ má wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwúì nà kulu é dè èì, è dè naà nà bèè. 8Sɛlɛ wòló má dè e tɛmu jìnù è dè ŋgàma bulu bulu. Mà jàvá mú kwa sɛlɛ wòló wou bù dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve, wòló wó funàì Ŋgàla wo mɛni jòwo kàí jòwò sɛ̀lɛ̀ nù faàn, é dè kàí wòlíì gbǐn ŋwùnù. 9Kɛ́ nà wolo nùmú mɛndɛ fi sɛ̀lɛ̀ì nɛ̀ nà gbàin laíò wo nyɛlɛ nu bàìŋ sàada sɛ̀lɛ̀ì, nà wolo mùndí dàn sɛ̀lɛ́ɛ̀ èì nɛ̀ kùlún kɔ̀n selíì èì e kàn Mosè wɔ kaɤáà. Sɛlɛ dòò wòì sɛlɛ wúlú bìbi dè, wo dè sɛlɛ kɔin. 10Wɔ̀lɔ́ nyɔɔ́ɔ̀ bɛ́ɛ́lɛ́ wɔ́ nyìnì ve nu tèì sɛ̀lɛ̀ wòlíì tidì, kpiìn nɔɔ̀ wɔ̀ e dí dè sɔn. Wɔ̀ kándàì má e nɛ̀ì sa wɔ sɛlɛ̀ nù faàn mù yema wɔ̀. 11Mù bulúì mù sì è mùnɛ̀ wòlu dɔɔ towóè wɔ̀ nyùmù ya, ŋwɔnɔ̀ wɔ sɛlɛ siìn èè siya ya wɔ nɛ̀ sɛ̀lɛ̀ èì kàí dè. 12Mà tiya má Àtemɔ̀ kpedeó Tàkikɔ̀ mù bò, kewu dè mù jì mi bò Nàkopole jɛ̌ɛ̀ nù. Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, mà è nù dùmàì ya mà sa nìtòóè va. 13Kewu dè mù mà kaɤà kɔ̀n nyɔɔ́ɔ̀, Sinà wɔ̀ì nɛ̀ Àpɔlɔ̀ sɔn wò gbì jìì. Nì wò wɔ̀lɔ́ gbǐn wó jàvà ve gbulu eodè ŋwùnù. 14Nɛ̀ è nà gbàíòn wò kpɛn sɛlɛ kàí nɛ̀, wò dè wòló woi mà wo kpáŋàì wŏ jì nɔɔ̀ wo tàodéè nɛ̀nù dè sɛlɛi wúlú wɔ̀yà wɔ̀ya nɛ̀nù. 15Wòló gbǐn à wo jòò á dè vè wò te mù wòì tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà. À te nà bíò wòì tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà. Ŋgàla wɔ nɛ̀ nàì wɔ sɛlɛ kàí soolóè faàòn.


text: 1Kpáí aa bá nda, Pọ́ọ̀l, e Kráìst Jíìzọ̀s lẹẹlà, dì belí bé e Bàrì, e a dú bẹẹ Nen Dùùlà, nè Kráìst Jíìzọ̀s, e a dú nen e e gé ból dẽe sĩ́, beè tenmá naa. 2M̀ gé lẹẹlà kpáí má Témọ̀tì, e a aa deè dú ńda nvín m ge dẹlẹ nyíe boo Kráìst: M̀ gé ban kọ Bàrì Tẹ̀, nè Kráìst Jíìzọ̀s, e a dú bẹẹ Dõò, á naani sàn, vaá à iéni sàn nyíe ló, vaá à néni fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 3M̀ gbĩ́ kọ ó gbẹá Ẹ́fẹ̀sọ̀s, dì belí bé e m beè kọ́ nèni naa boo tṍó e nda géè má sĩ́ Masẹdónìàa, kọ bé ò kub gbò e bà gé tõo kĩé noomà kele dò bá nuá. 4Kọ́ nèva kọ bà á gá tú ló nè gè olòó logí lóg vaá nyoone dò bá nu e a kil ló pá nyómá, e a kọ́ bé e gbò nyómáá gya nvée ene naa, e ke kùbmà á gé ló. Dénè na gbò nu ólò domà tàlà bel, gbẹẹ gè tú nòò nu Bàrì e a dẹẹa boo gè dẹlẹ nyíe boo Kráìst kilma sĩ́. 5Nu e a man na kà lẹ̀ẹ̀lài kọlà bé e a é náa vaá è íe vulà e a é aa m õoà nyíe, nè bùlà e a di pọ́ì, nè kà kà ge dẹlẹ nyíe boo Kráìst. 6Sìgà gbò iià aa boo gbò nuí vaá gboó dagí bã m gbò dùlà bel e bè náa bã úlù. 7À léémáva gè dú gbò nóomà Log boo tṍó e bà náa tavẹ nu e áá baala gé kọ́, bãànà gbò nu e bà ló bel agala boo kọ baála palà ge nyimàè. 8È nyímà kọ Log dú lé, é be à bélí kọ nen túe simá tóm belí bé e a lelà naa. 9Nu e e nyímá kọlà kọ bà náa nveè log nyòòmà gbò e bà gé náa nu e a lelà, sõò bà nveè log nyòòmà gbò e bà gbáálá log nè gbò gbóò togó, gbò e bà náa fã Bàrì nè gbò pọ́lọ́, gbò e bà náa tãaga ló Bàrì nè gbò e bà náa tõo káí, gbò e bà fẹ́ tẹ̀ e a beè bònva nè gbò e bà fẹ́ kà e a beè mànva, gbò e bà fẹ́ nen, 10gbò e bà kuná gã̀, pá gbálà e a kúná pá gbálà à bè pá bia e a kúná pá bia, gbò e bà tú bá kpóó zìbmà nen ààmà gé oo, gbò e bà kpọ́ kyáá bel, gbò e bà tú kyáá bel zilmá zíl, à bè gbò e bà náa kọ̀láá kà dõòna kà nu e a bé lèlà dò bá nu, 11e a dú dò bá nu e a di m kpẹa e Bàrì beè nè nda kọ ḿ veeí. Na kà kpẹaí ní e a dú Lé Kpẹa e a kọ́ dù̃ùnè e a di ló Bàrì e a bọ́ ló lèèlà e. 12M̀ ṍà Kráìst Jíìzọ̀s, e a dú bẹẹ Dõò, zaa, e a ném̄ kói kọ ḿ láá sí tómí. M̀ ṍàe zaa kọ à láá bugím̄ kọ m̀ bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo, vaá gboó sàm̄ kọ ḿ siè tóm neèe, 13náa kal ló bée kọ tṍó e a kil nvéeá m géè gbẹ́e vaá biigèe ló vaá nvèèmàe lẹ́. Sõò Bàrì íém̄ sàn nyíe ló m ge kọ ním̄ beè nyimá nu e m géè naa, boo bée kọ dénè tṍóá, m̀ gáà beè dẹlẹ nyíe boo Kráìst. 14Sàn nyíe bẹẹ Dõò beè palà ge bọọ kilma kĩ e nda dì, m ge nvèè bá kọ ḿ láá dẹlẹ̀èe nyíe boo vaá ié vulà súú dẽe ló e a kuu gbò e bà gbáá ló Kráìst Jíìzọ̀s. 15Na kà belí dú kà kà vaá bọ́ ló kọ dénè nen á aa deè ziga, kọ: Kráìst Jíìzọ̀s beè dú bàlà booí ló gè dùùlà gbò pọ́lọ́. Nda ní nen pọ́lọ́ e a tõo lọ̀l vaá à lee é, 16sõò Bàrì íem̄ sàn nyíe ló kọ bé, tení dú ló ge dùùlà nda, e m dú pọ́lọ́ èl dénè nen, Kráìst Jíìzọ̀s tú bé e a palà ge ì̃ìmà ńda pọ́lọ́ naa naamá nu dòmà bá nè gbò e bà é beè dù gé dẹlẹ́e nyíe boo vaá ié dùm e bè náa tá. 17Méné e a dì lee, e bè náa é ú vaá dẽe nen náa moàe, e áá ẹlẹ ní e a dú Bàrì e a dì vaá à lee é, á tú ka vaá à tú lèèlà tẹlẹ dee e bè náa tá! Á dì naa vó. 18Nà nvín, Témọ̀tì, lẹ̀ẹ̀là e m gé neni, dì belí bé e Bàrì beè kọ́ a bùlà kìlmàní ló naa tṍó e a kil nvéeá, kọlà kọ ó tú gbò nu e Bàrì beè kọ̀a gbẹá m̄ni bemá kà lé bé, 19vaá ò bii bá ló gè dẹlẹ nyíe boo Kráìst nè ge ié bùlà e a di pọ́ì. À íe sìgà gbò e bà di ló gè kìn nu e ba bùlà kọ́ nèva vaá kyọ̀gàlà dénè bé e ba è dẹlẹ nyíe boo Bàrì naa. 20Nen e a dì belí Haimẹníọ̀s nè Alẹkzándà di gbàà gbò e m gé kọ́í, vaá m beè nèva kpọ̀ té m ge siíva bá nè Sétàn. Níé é nóomàva kọ bà á gá gbẹnà Bàrì.


text: 1Tṍó e Jíìzọ̀s ni ló belí lọ̀l, a beè gboó dàlà dẽe ẹ̀bmà káála vaá kọ: “Tṍó a lée, e Tẹ̀. Tú dù̃ùnè e a di ló Sã́áná tẹlẹ bàlà kẽ, kọ bé Sã́áná láá tú dù̃ùnè e a di ló olo tẹlẹ bàlà kẽ. 2O beè nèe kpóó ge lẹ̀ẹ̀mà bel ló dénè nen, kọ bé à tú dùm e bè náa tá nè dénè nen e o beè nvèèé bá. 3Vaá dùm e bè náa tá kọlà ge nyimá ló olo, e áá olo ní e o dú kà kà Bàrì e a dì e, nè ge nyimá ló Jíìzọ̀s Kráìst e o beè lẹ̀ẹ̀là. 4M beè tú o dù̃ùnè tẹlẹ bàlà kẽ boo bàlà booí, vaá sí tóm e o beè nvèèm̄ bá õ̀ònà dẽe. 5Kátogóí, nvèèm̄ dù̃ùnè ló gbẹá kè sĩ́ni, e Tẹ̀--lèlà dù̃ùnè e m beè dìní ló vaá ié be sĩ́ ò kalá naa bàlà booí. 6M náa kọ gbò e o beè tú lọl gbàà bàlà boo vaá nvèèm̄ báá á nyimáni ló. Ọ̀và beè pá ńlo, vaá ò gboó túva nè nda. Bà a sẹlẹ o mon bel, 7vaá bà nyímá kọ kọ̀láá nu e o beè nèm̄ aa bá olo. 8M ló bel e o beè nèm̄á nèva, vaá bà tù. Bà nyímá kọ kà kà e nda aa ló olo dù, vaá bà zìgà kọ olo ní e o beè lẹ̀ẹ̀làm̄ é. 9Nda gé tãagàní ló boóva. Ním̄ gé tãagàní ló boo pá bàlà boo, sõò m̀ gé tãagàní ló boo gbò e o beè nvèèm̄ bá, boo bée kọ ọ̀và pá ńlo. 10Kọ̀láá kà nu e m íè dì nè olo, vaá kọ̀láá kà nu e olo íè dì nè nda. Vaá nà dù̃ùnè a dọ́ bàlà kẽ tení dúvá ló. 11Kátogóí nda gé dú kĩ e olo dì. Ḿ géná bàlà booí, sõò baala dì. Tẹ̀ e a di Káí! Tú o bée e o beè nèm̄á sẹ̀ẹ̀màva, kọ bà á dú t̃ẽ̀ènè kà, belí bé e olo nè nda dú t̃ẽ̀ènè kà naa. 12Tṍó e m beè dìvá ló bàlà booí, m beè tú o bée e o beè nèm̄á sẹ̀ẹ̀màva. M kpenàva vaá tọ́ọ̀ nen náa pe ààvá dẽe. Áá nvín pè e a è dìvá gbàà ní e a pe é, kọ bé nu e Kpá Káí beè kọ̀ ḿmá. 13Kátogóí m̀ gé dú kĩ e olo dì, vaá m̀ gé kọ́ gbò nuí tṍó e m di dí bàlà booí, kọ bé bà íe nà ṍ kààgà mme ḿva. 14M beè tú o mon bel nèva. Sõò bàlà boo beè gboó ọvíva, boo bée kọ bà náa dṹùnà bàlà boo belí bé e nda ním̄ dṹùnànà gé bàlà boo naa. 15Ním̄ gé ban kọ ó túva lọl bàlà boo, sõò m̀ gé ban kọ ó kùmàva lọl bá Pọ́lọ́ Nená. 16Bà náa dṹùnà bàlà boo, belí bé e nda ním̄ dṹùnànà gé bàlà boo naa. 17Kpòòlàva sẹlẹ káí tení dú ló o kà kà bel. O mon bel ní e a dú kà kà bel é. 18Nda lẹẹlàva tẹlẹ bàlà boo belí bé e olo beè lẹ̀ẹ̀là nda tẹlẹ bàlà boo naa. 19M̀ dìvá boo bée vaá kpòòlà nà ló sẹlẹ káí nèni, kọ bé baala láá kpòòlànà gé ba ló sẹlẹ káí nèni m kà kà. 20Ním̄ gé tãagàní ló boo áá baala, sõò m̀ gé tãagànàni gé ló boo gbò e bà téní dú ló kpẹa e a dúvá gã́ vaá dẹlẹ́m̄ nyíe boo. 21M̀ gé ban kọ dénè ọ̀và á dú t̃ẽ̀ènè kà, e Tẹ̀, dì belí bé e olo di m nda vaá nda à di m olo naa. M̀ gé ban kọ baala á dìnà gé m beele, naa ní e bàlà boo é zigà kọ olo beè lẹ̀ẹ̀làm̄. 22Nda beè tú íb dù̃ùnè e o beè nèm̄á nèva, kọ bé bà dú t̃ẽ̀ènè kà belí bé e olo nè nda dú t̃ẽ̀ènè kà naa: 23Nda é dívá m vaá olo dí m nda, kọ bé bà aa deè dú t̃ẽ̀ènè kà, naa ní e bàlà boo é nyímá kọ olo beè lẹ̀ẹ̀làm̄, vaá mè ò vulèva belí bé e o vulè nda naa. 24Tẹ̀! À taním̄ kọ gbò e o beè tú nvèèm̄ báá á dìm̄ ló kĩ e m dì, vaá bà mon nà dù̃ùnè e o beè tú vulà e o íèm̄ ló nèmàm̄ be sĩ́ ò kalá dò díí kẽ bàlà booí. 25Tẹ̀ e a lelà! Náa kal ló bée kọ pá bàlà boo náa nyímáni ló, nda nyímàni ló, vaá baalaí a nyímá kọ olo beè lẹ̀ẹ̀làm̄. 26M beè naa kọ bà á nyimáni ló, vaá m̀ é kil sĩ́ ló ge naa vó, kọ bé íb vulà e o beè ié ló nda láá dìvá m, vaá naa ní e nda é dinàva gé m.”


text: 1An sá man ukpil di jáaḿ sii ti-na un Unimbɔti lútèe nì a-biyaamu. Ibaamɔn, m néeń ni-kɔkɔ. An kaa sá man baba di néeń-ni, an sá ki kpáaǹ bin kɔkɔ béè ibaamɔnee, 2kun puee ibaamɔn bí ti-ni ki dàá nīn péēbí kí nīn cá jaanjaan. 3Ti-Baa Unimbɔti nì Yeesu Kriisitoo, Ubaati Jipɔɔn ń ŋá-ti tiŋan, kí sɔ̄ ti-saai, kí tīī-ti ŋgbansɔŋfi, tí nīn cáá ibaamɔn kí nīn néeń tɔb. 4An mɔ́ɔkiǹ-mi tikpil m nín ká a-biyaamu mubɔ nɔ́ɔ́ ibaamɔnee, kii ti-Baa Unimbɔti nín tīī-ti mara uŋyee. 5Kɔŋkɔnnee, ti-na, m gbàam̄-si, tí nīn néeḿmaan tɔb. Dinyɔɔbundi gbanti kaa sá marapɔɔn, an sá mara un ti nìn péēfɔ̃ɔ̃ doooo ŋkilkaaminee ní. 6Dineendi taapu di sá tí nɔ́ɔ́ Unimbɔti marab. Kii ni nín gbìl̄ doooo ŋkilkaamin puee, mara gbanti di sá tí nīn cáá dineendi. 7Kun puee biŋmatinliibi gbɔ́otì duulnyan ki yíì, kaa fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii Yeesu Kriisitoo kpántì unil ki dɔ́miń duulnyan. Un néè mimmee di sá uŋmatinli ki sá Kriisitoo nannanliu. 8Míǹ puee, ní nīn nyí nì ni-ba kí taa fá ti-tuuŋŋi paatii, an nín dàá ŋá pu ní dāá ŋmā kí fɔ̃ɔ̃ ni-paatii kɔkɔee. 9Un di yaa lákatì, kaa là kí nīn ŋúb́ Kriisitoo bɔtee, kaa nyí Unimbɔti; ama un yaa ŋúb́ tibɔti gbantee úǹ di nyí ti-Baa Unimbɔti nì u-Jipɔɔn. 10Míǹ puee, un yaa dɔ́miń kaa cáań-ni tibɔti gbantee, ní taa fɔ̃ɔ̃-u ni-dumpu kí taa jāam̀-u gba, 11kun puee, un yaa jáam̀-uee mun ŋmàl̄ atuŋkpiti ŋin udaan ŋáańee ni dee. 12Tibɔti tikpil bàà bí ḿ sòoǹ nì ni, ama maa là kí dūú ŋmà takalda poon, kun puee m là kí dāan̄ ni-cee niin kí sòoǹ nì ni ní, án mòtīí mɔ̄ɔkiǹ man nì ni. 13A-nabiki unimpu un Unimbɔti lútèe biyaamu mun jáaḿ-si.


text: 1Jíìzọ̀s kpáá tú lóg lomá bel nè gbòa kọ, 2“Lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì dì belí vóí: Ene kà méné beè noo bõ̀òna tõ̀ò ílà dóm nè va boo bée a nvín pá gbálà. 3Tṍó e ménéá lẹ̀ẹ̀là pá a gbò tómá simá ló gbò e a beè kolí vaá kọ bà á gboó dù, bà náa beè gbĩ́ ge dù. 4“À kpáá lẹ̀ẹ̀lànà gé dõòna gbò tóm simává ló kọ, ʽM sẹlẹ nu ge dè, m beè kèl ból nè láo e dṍò di gbàà, vaá dénè nu égá kẽ. Duí ke bõ̀òna tõ̀ò ílà dóm nè vaí.’ 5Kólá beè nyàvá ló, naa ní e bà gbẹ́ẹ àà vaá sí ba kyẽè. Ní e a é sí ól beè sì, ní e a é sí ló dõòna kà bíi à sì, 6ene gbò à sii gbò e a beè lẹ̀ẹ̀là tómá vaá bòmva fẹ̀. 7“Sṹg beè gboó palà ge bã̀ ménéá, naa ní e a lẹẹlà pá a gbò bé kọ bà á gé fẹ́ gbò e a beè fẹ́ pá a gbò tómá vaá bà tẹ́lẹ̀nà gé sã́ ló ba bon. 8À gboó kọ́ nè gbò tóm e a sígáá kọ, ʽM sẹlẹ nu ge dè e a kuu ílà dóm nè vaí, sõò gbò e m beè kolíá náa bọ́ ló gbò e m gá è kolí. 9Aalii bãí boo taa tẽ́ èèlè gé kolii kọ̀láá nen e o monìì domáí kè ílà dóm nè vaí.’ 10Gbò tómá beè gboó àà gé kolí kọ̀láá nen e bà mon, ńlé nè ńpọ́lọ́. Nen beè gboó mmá m tọ e bà é tõo ilá dóm nè vaá. 11“Ménéá gá bã́ tọ kọ á ẹvìè gbò kyáàa, à gboó mòn ene kà gbálà e bè náa nveà nu e a kil ló di tõ̀ò ílà dóm nè vaá. 12Ménéá à gboó bĩináe kọ, ʽKóò, nóo nveà nu e a kil ló di tõ̀ò ílà dóm nè vaí. Ò ténì naa và di kĩí é?’ Gbálàa náa gboó láá ló tọ́ọ̀ bel. 13“Ménéá à gboó kọ́ nè pá a gbò tóm kọ, ʽBọvííe bá nè tọ, vaá ò tóviíé lọlií tọí tẹlẹí ke dẹi, m kùkùù gín. Tó nè táà dáa ní e a é di kĩé é.’ 14“Boo bée kọ gbele tõ̀ò nen e ba è kólí, sõò gbò e Bàrì síi bá ló lọl gbàà gbálà ńkem.” 15Sìgà pá Fárèsì beè àà gé bilá ló bé e bà gá túè kyèèlè bĩimàè bel Jíìzọ̀s vaá bà íèèe naa. 16Ba beè gboó lẹ̀ẹ̀là sìgà gbò e bà ólò nyoone nvée baala nè sìgà gbò e bà ólò di nvée Hẹ́rọ̀d simáé ló kọ, “Nen Dò Bá, è nyímà kọ ò ólò ló kà kà bel vaá nóomà kà lèlà bé e Bàrì beè kọ nen á tõo naa. Bùlà tọ́ọ̀ nen náa tãagéni, boo bée kọ nóo ólò ẹ̀b sĩ́ nen. 17Tã́gíní bé e a dì naa vóá, ni gboó zẹẹ́ kọ́ bé e olo bulà naa nèi. É kọ à lelà kọ é kpẽ́ kpègè gbáá má Méné Róm̀, sẹ̀ náa lelà e?” 18Sõò bé e Jíìzọ̀s nyimá pọ́lọ́ bùlà e a dìvá m̄á, à gboó bĩináva kọ, “Boolo gbò bàà sĩ́! Ò ẹbmàm̄i ló éé? 19Ni zógem̄i kpègè e o ólò kpẽmai kpègè gbááá!” Bà gboó tú sọ́gọ́ kpègèa máe. 20À gboó bĩináva kọ, “Sĩ́ mée nè bée mée ní e a di booí é?” 21Bà aalá kọ, “Ní Méné Róm̀.” Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèva kọ, “Be vó, ò kpẽ́i nu e a kuu Méné Róm̀ nèi Méné Róm̀ vaá ò kpẽ́i nu e a kuu Bàrì nèi Bàrì.” 22Bá e a áámá belá beè bọọvá ló. Bà gboó ààé ló àà. 23T̃ẽ̀ènè deeá, sìgà pá Sádùsì beè dú ló Jíìzọ̀s vaá kọ́ kọ nen e a ú náa ólò kpáá kẽ̀èànà. Bà gboó bĩináe 24kọ, “Nen Dò Bá, Log Mózìs nóomà kọ, ʽBe nen ú gbẹẹ a va, e bè bà gáà ie tọ́ọ̀ kà nvín, mè a vígà á ilí va tãaá, naa ní e bà é láá ié gbò pá nvín e a é zigà bée nen e a beè ùa.’ 25À íe àlàbà kà vígà pá gbálà e bà duá gbàà e a beè zọ̀i di kĩí. Ńsã́áná beè ilí va, sõò à gboó ú gbẹẹ a va e bà gáà ie tọ́ọ̀ kà nvín. Lá a kà beè gboó ilí va e a ú gbẹẹá. 26T̃ẽ̀ènè kà nuí náááná gé ló ńláá, ooà dọ ló ní e a bẽene nvée ẹlẹ, dọ̀ tṍó e ní e a égè àlàbà ọ̀vàa úná gé gbẹẹ pá biaá e bè à gáà ie gé nvín. 27Dee dee nvée, pá biaá à gboó ù. 28Tã́gíní bé e dénè àlàbà kà vígàa beè ilíeá, dee e gbò nen é kẽeà aa ke mà ú, pá biaí é gboó dú va mée é?” 29Jíìzọ̀s à aalá nèva kọ, “O lọì, boo bée kọ nóo nyímài nu e a di m Kpá Káí à bè kpóó e Bàrì íe. 30Tṍó e gbò nen é kẽeà aa ke mà ú, bà náa é íláná, boo bée kọ bà é dì belí gbò nyómá tóm e a di káála. 31Kilma ló ge kọ gbò e a ú ólò kpáá kẽeà, é kọ ò gáà beè bugii nu e Bàrì beè kọ́ nèi? À kọ, 32ʽNda dú Bàrì Ébràhàm, Áízèk nè Jékọ̀b.’Gbò e Bàrì dú ba Bàrì é dú gbò e bà di dùm, níì gbò íí nì.” 33Tṍó e gbòa ni dã́ ààlaí, à gboó bọọvá ló bé e a palà nóomà nu naa. 34Tṍó e pá Fárèsì dã́ kọ Jíìzọ̀s nè ààla e a gbá gã́ pá Sádùsì, bà gboó bõona dúé ló. 35Ene kà ba nen nóòmà Log, e a gbĩ́ ge ẹ̀bmà Jíìzọ̀s, à gboó bĩináe kọ, 36“Nen Dò Bá, mó kà log ní e a palà ge bọọ e a di gbàà dénè Log e Bàrì beè nè e?” 37Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “ʽTú dénè o nyíe nè dénè o nyómá nè dénè o bùlà vulma Dõò e a dú o Bàrì.’ 38Na kà log ní e a bọọ èl dénè é. 39Ní e a égè bàà kà log e a palà ge bọọ vaá belíná gé ńtúá kàa kọlà vóí: ʽVulè o nen dì belí bé e o vulè o ló naa.’ 40Dénè Log Mózìs nè nòòmà nu Gbò Kọ́ Bùlà Bàrì dẹẹa boo pálàa kà logí.” 41Jíìzọ̀s beè gboó bĩiná pá Fárèsì e ba è di bṍonaé lóá kọ, 42“Boolo bulàì naanii và e a kil ló Méné e Bàrì Sa é? Ẹ̀ẹ̀ nvín mée?” Bà aalá kọ, “Ẹ̀ẹ̀ nvín Dévìd.” 43Jíìzọ̀s à bĩináva kọ, “Éé ní e a náa vaá Nyómá Káí beè naa kọ Dévìd á kolíe ʽDõò’e? Boo bée kọ Dévìd beè kọ, 44ʽDõò Bàrì kọ́ nè nà Dõò kọ: Ĩìm̄ tẽ́ boo bá lè dọ̀mà tṍó e m é tú pá o gbò ọ́b nvèèní kè ká tọ.’ 45Tã́gíní bé e Dévìd kolí Méné e Bàrì Sà kolíe a Dõòa, à é náà và vaá à dúná a nvín é?” 46Tọ́ọ̀ nen náa beè láá aalá belá nè Jíìzọ̀s, vaá lọl deeá ààmà, tọ́ọ̀ nen náa è iená taà ló ge kpáá bĩináe bel.


text: 1Á taa wòoǹ utikpil mpɔn, á sòoǹ nì u soooo kii a-baayee, kí nīn sòoǹ nì binaacimpɔmbi kii a-naalibee, 2kí nīn sòoǹ nì binimpukpaambi kii a-nabee, nì binimpusapɔmbi kii a-niisalibee, kí taa ŋá tijɔkɔndi báà fiii. 3Á nīn ŋúb́ bikpiipoobi bin kaa cáá báà ubɔ nì ubɔee kí nīn tɔ́-bi. 4Ama ukpiipu ubɔ yaa cáá mbiyaamu, an yaa tí sá u-naantiibaaa, bíǹ di máaǹ kí béé nnimbɔtisan tundi bi-ba dicaŋku poon kí wàatī ní kí ŋúb́ bi-nab nì bi-naambi kí téeǹ; min fáatì Unimbɔtee dee. 5Unimpu un yaa lafun sá ukpiipu, kaa cáá ubɔ ń kpèè-uee dù u-mákal kí ŋá Unimbɔtin ní, ki mèé ki gbàam̄ Unimbɔti ŋwìiń pu nì kunyeeu. 6An yaa sá ukpiipu un ŋáań min kaa kítèe, u bí dimaŋfalin ama ní ki kpíì. 7Tin tin a máaǹ kí dūú dàkà-bee dee, an nín dàá ŋá pu ubɔ ń taa ká ikpiti iba bi-puee. 8Un kaa ŋúb́ u-dicaŋku tiŋanee, m lì ki bántí u-diiku poon nib kíŋŋŋ ní, mimmee u fá nnimbɔtisan, ní bin kaa nɔ́ɔ́ Yeesuee sɔ́ nì u. 9Bí taa ŋmà ukpiipu ubɔ yindi kí kūtì bikpiipoobi takaldau poon, asee ukpiipu un yaa cáá abin jítì abin imuŋku ita puee baba. Kí wàatēe, ú nīn sá un nìn mɔ́ǹ uninjabaantee, 10kí nīn sá unimpu un bi pàkà yii u tūǹ atummɔnti ki ŋúń ki ŋúb́ u-biyaamu tiŋan, ki fòol̄ binicambi mmɔntiimin, ki fíntí Unimbɔti nib taaŋi,^fc^ ki tútuǹ bifalaadambi, ki péēŋáań atummɔnti ŋmaniŋmee. 11An yaa sá bikpiipusapɔmbi, bí taa ŋmà bi-yiŋŋi takalda poon, kun puee nninjaneel ŋūǹ kí cúú-bi bí dū Kriisitoo kí fá, kí cùú mɔ̄ǹ, 12ní kí kɔ́ Unimbɔti bɔtin, kun puee bi nín nìn pɔ̃oǹ yii bi dàá ŋá miŋyee, baa ti ŋúń ki ŋá. 13An bí mimmee, ní bi néeń kí bīil̀ bi-yuntiŋu, ki yìiǹ acin kɔkɔn. Tin gítī púntèe di sá bi kíǹ ki cáá kubɔcaau ní ki sòoǹ icoo bɔti, nì tin tin kaa bàà máaǹ bí sòoǹee. 14An pu ní m là yii bikpiipoobi bin dáá pòɔǹee ń mɔ̄ǹ kí màal̀ mbiyaamu kí nīn kpèé bi-ciŋŋi, an nín dàá ŋá pu bí taa pɔ̄ unannanli nsan bí sòoǹ kí bīil̀-tee. 15Kun puee bikpiipoobi biba pūtì kpáàā dū nsammɔnti ki fá, ki kíǹ ki nɔ́ɔ́ Sitaan. 16Uninja kii unimpu di yaa nɔ́ɔ́ Yeesu ní ki cáá bikpiipoobi u-dumpuee, u máaǹ kí tūtuǹ-bi, kí taa dū ditúndi gbanti kí túń Kriisitoo nikitil, an nín dàá ŋá pu Kriisitoo nikitilee ń ŋmā kí nīn tútuǹ bikpiipoobi bin kaa péēcáá báà ubɔ nì ubɔee. 17Bin kpòotī Kriisitoo nikitil mmɔntiiminee máaǹ kupampakau mili pu, cilinjee, bin pu m sòoǹee di sá bin pɔ̄ɔntí ki sòoǹ Unimbɔti bɔti ki dàkà muee. 18Di sá Unimbɔti takaldau poon lī yii: “Á taa bɔ́ob́ unaa un tà ki gbátí adibilee nyɔkɔ” ní ki gítī lī yii: “Utɔntɔnli máaǹ u-paati.” 19Ubɔ yaa dɔ́miń ki tùkū-si yii bin kpòotī Kriisitoo nikitilee ubɔ ŋá tibee, á taa fɔ̃ɔ̃ kí kíí, see binib bili kii bita di yaa ká ní ki tùkū-si. 20Á nīn wòoǹ bin ŋáań ikpitee binib kɔkɔ nimiin, an nín dàá ŋá pu bin kíǹee ń fàŋkèe. 21M kpáafí-si Unimbɔti nì Yeesu Kriisitoo nì Unimbɔti tūuni in u lútèe nimiin, yii á ŋúb́ tibɔti tin m sòoǹ nì si nee kí taa nín̄ cáá dinigàntil, kí taa lēēbiba kí nīn ŋáań bíǹ tiŋan. 22Á taa ŋá kujinjikilaapaau kí dū a-ŋalii kí páań ubɔ pu kí mèè u-pu kí tīī-u ditundi diba Kriisitoo nikitil kansikin, kí taa kɔ́ biba kpitii ni. Nín̄ nyí nì a-ba kí nīn bí circir. 23Á taa ti nín̄ nyù nnyim ŋmaniŋma, nín̄ nyù ndamam fiii ipooŋween nì a-wunti nín nyàŋfī múlmulee pu. 24Bi wālfí biba kpitii kí wàatī gba ní kí nín sòoǹ bidambi bɔti, ama bibee, ibɔsoon poon ní bi dāa nín bìitī bíǹ kpitii pu. 25Míǹ ní bi tí kāntí atummɔnti mun; ŋin ní baa kāntí malaayee gba mun kpá kí gbíntí dibalin.


text:
Kurt Gödel
Kurt Gödel (Pípè nì Jẹ́mánì: [kʊʁt ˈɡøːdl̩] ( listen); April 28, 1906, Brno, Moravia – January 14, 1978, Princeton, New Jersey, USA) je onimomathematiki, onimo-oye ati onimo-ogbon omo ile Austria. Gege bi enikan to se pataki larin awon onimo-ogbon, Godel ni ipa to se koko lori ironu sayensi ati imo-oye ni orundun 20, asiko ti opolopo eniyan bi Bertrand Russell, A. N. Whitehead ati David Hilbert n sefilole lilo ogbon ati ironusi akojopo lati ṣèyé àwon ifilole mathematiki.
Godel je olokiki fun awon aronuse tikolepari, to tejade ni 1931 ni igba to je omo odun 25, odun kan pere leyin igba to pari eri olukoni ni Yunifasiti ilu Vienna. Aronuse tikolepari eyi to gbajumoju so pe fun irukiru sistemu alagbekale ton...


text: 1Nnabiyaamu, ti là ní béé Unimbɔti nín ŋá tiŋan tin ki tīī Kriisitoo nikitiŋ ŋin bí Maseeduaanee ŋi túń ditundi diŋyee. 2Bi nìn bí agìń tikpil poon, ama ní bi-pɔɔpindi nìn gítī lákatì; an yāntì ní min kɔkɔ bi sá bisoodambee bi dàkā bi-niti an nyāŋkì. 3M lēēbi-mɔ́ɔŋŋu yii bi tīī nì dipɔbil diba min bi ŋúńee ali ki jítiǹ min bi ŋūǹee pu kpataaa. 4Bi gbāam̀-ti tikpil, yii tí péēpɔ̄ bí mun diyimɔɔl bí tɔ̄ tootoo kí tūtuǹ Kriisitoo yab bin bí Juudeeyee. 5Bi tīī ki jítì min pu timbi bàà dàkafēe, di sá yii bi dá láá péé ki dū bi-ba ki tīī ti-Dindaan ki wāatì ní ki ŋá Unimbɔti nín là puee, ki dū bi-ba ki tīī ti mun. 6An pu ní ti gbāam̀ Tiiti yii ú gítiń ni-cee kí tīī-ni kunyannyaau ní púntí ni-tootoou un u nìn tīī-ni kunyannyaau ni kíĺee kí tɔ̄ nì tiniti. 7Ni cáá tikɔkɔ nì tikɔkɔ: ni cáá fookii, ki nyí disoondi, ki cáá dinyil, ki cáá difaŋgiil tikɔkɔ pu, nì dineendi ti mun pu, an puee ti là yii ní dū tin kɔkɔ ni cááyee kí dàkà tootoo nee poon ni-niti. 8Kaa sá kí páb́-ni pu ní m bíī lì míǹ, ama m bíī máafí-ni biba faŋgiil ní, ni mun ń ŋmā kí dàkà ni-neendi nín sá ibaamɔn puee. 9Kun puee ni nyí ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo yimɔɔl din u pú-tee. Úǹ un sá ugaajee gíiǹ u-ba usoodaan, timbi ń kpántí bigaajab úǹ soodaŋku pu. 10Man nín ká tin tibɔti nee poonee ní m là kí tùkù-ni: m ká yii an ŋān̄ ní nìkī ni-tundi din ni nìn kíĺ jiilee, kun puee nimbi di nìn péé péé ki kánní an landɔkɔŋu ní ki nìn péé ki tɔ́ mun. 11An puee kɔŋkɔnnee ní púntímaan ni-tundi gbanti, an nín dàá ŋá pu bí dāá ká min ni lēēni-pɔbiliŋ poon yii ni dàá ŋée, ní púntí kí ŋá ni-pɔŋŋu nyɔkɔm. 12Ni yaa làá tīī tiba nì dipɔbil dibee, an kaa sá ni nín dàá tīī kuŋyee wíiŋŋu di sá tiba Unimbɔti cee, ní tīī min nyɔkɔm ni ŋūǹee di sá. 13An kaa sá yii ní dū tin ni cááyee kɔkɔ kí jòoń bin kíǹee kí ŋmìntī ni-ba, ama an máaǹ un bi tútuǹee nì un tútuǹ-uee kɔkɔ ń nīn ŋmà ní. 14Kɔŋkɔnnee ni cáá tikpil kí ŋmā kí tūtuǹ bin kaa cááyee, ní daliŋkin ní ni mun yaa lɔ́òyee ní bí mun ń jòoń nimbi, míǹ di dàá yàntī ni-kɔkɔ ń ŋmàntī. 15Ali kii Unimbɔti takaldau poon nín lī puee yii: “Un fāā tikpilee kaa cáá ki lákatì, ní tiba kaa lɔ́ò un fāā fiiiyee.” 16M jáaḿ Unimbɔti un di tīī Tiiti difaŋgiil ni-pu kii ti mun nín cáá ni-pu miŋyee. 17Ti nín bālfì-u yii ú cù ni-ceeyee, u kíí-ti yii u dàá cù, ali gba úǹ u-ba nìn péēbɔ́ntì yii u dòoń ni-cee. 18Ti dū u nì kinabiki kin ŋá dituŋkpaandi Unimbɔti bɔti sòontam poon, Kriisitoo nikitiŋ kɔkɔ pàkà-uee, ki túnní ni-cee. 19Kriisitoo nikitiŋ mun gítī lēē-u yii ú céeǹ-ti tí cáá tootoo un ti ŋá nì tinitee kí cùnnì Jeerusaleem. An di dàá dàkà ti nín néeń kí tūtuǹ ti-jutiibi puee ní kí tīī ti-Dindaan tinyool. 20Taa là biba ń nīn bí ki sòoǹ ki bíiĺ-ti kunimigbaau kun ti yɔ̃oǹ kí cáá yàkatī binib nee pu. 21Ti là yii tin ti ŋáańee ń nīn ŋān̄ ti-Dindaan ceeyaaa kí nīn ŋān̄ binib mun cee. 22Ti túnní-bi ni-cee bi nì ti-nabiki kiba kin ti cɔ́ŋkì ŋfunyɔm tikpil ki ká yii u cáá difaŋgiil tikɔkɔ poonee. Ama kɔŋkɔnnee, u gítī mɔ̄tìi ká difaŋgiil dimákakpaandi din u cáá ni-puee pu. 23Tiiti úǹ sá man tɔntɔnjuti ní ni-cee, bin kíǹee, Kriisitoo nikitiŋ di túnní-bi ní bi-bimbim tìì Kriisitoo tinyool. 24Dàkàmaan-bi ni-neendi, Kriisitoo nikitiŋ ń béé ibaamɔn yii ti cáá nsan kí nīn fàal̀ ni-pu.


text: 1Pọ́ọ̀l beè sí Dábì vaá aa kĩé má sĩ́ Léstrà kĩ e ene kà nen Kráìst e a bée kọlà Témọ̀tì beè dì. A kà beè nen Kráìst na gé vaá à dú Júù, sõò a tẹ̀ dú Gríìk. 2Dénè pá vígà m Kráìst e bà di Léstrà nè Ikónìàm beè kọ Témọ̀tì lé nen. 3Pọ́ọ̀l beè gbĩ́ gè tú Témọ̀tì naamá nen e a é díé nvée. Vóá à naa, à gboó túe vaá koóe. A beè naa vó boo bée kọ dénè pá Júù e ba è di gbò kĩé beè nyima ló Témọ̀tì kọ à gáà kòòà boo bée kọ ba beè nyimá kọ a tẹ̀ dú Gríìk. 4Boo tṍó e bà kyãà ínagi gbò boná, ba beè olòó kọ́ nè gbò e bà dẹlẹ nyíe boo Kráìst e bà náa dú Júù nu e gbò e Jíìzọ̀s lẹẹlà nè na gbò tule bõ̀òna ló Kráìst e bà di Jerúsàlẹ̀ma beè bilá ló tenmá kọ bà á gá naa. Bà gboó kọ́ nèva kọ bà á gbàn tṍ ló. 5Vóá à naa, gbò e ba è di m gbò bõ̀òna ló Kráìsta beè kpáá palà ge ie agẹ ló m ba zìgà bel vaá gbò nen géè olòó ziga ló Lé Kpẹaá kọ̀láá dee vaá dọ̀va ló, bọ̀ọ̀vẹ̀va gã́ bug. 6Pọ́ọ̀l nè gbò e bà ólò dìe ló beè beeá tení bálá sĩ́ Fréjìà nè Galésìà boo bée kọ Nyómá Káí náa beè tòm kọ bà á ló mon bel Bàrì m dó Ésìà. 7Tṍó e bà íná ból gbọọ bon Maisíà, ba beè gbĩ́ gè bã bon Biténìà, sõò Nyómá Káí náa è tòm kọ bà á bã̀. 8Vóá à naa, ba beè gboó beeá téní ló Maisíà vaá má sĩ́ Tróàs. 9Lèlà bílá dee deeá, Pọ́ọ̀l beè ié kùùà dẽe vaá mòn ene kà nen e a dú Masẹdónìà e a di éláe ló e a gé baníe kọ, “Sóo sóò fùl dú Masẹdónìà gé nvèè bá nè beele!” 10T̃ẽ̀ènè bé e Pọ́ọ̀l gé íé gé kùùà dẽeíá, e beè gboó kpoogá dee ló gè àà má sĩ́ Masẹdónìà, boo bée kọ è túmà kọ Bàrì a kolíi kọ é gé vee Lé Kpẹa e a kil ló Jíìzọ̀s Kráìst nè gbò e bà di kĩé. 11E beè bã faà sĩ́ múú aa Tróàs vaá fùl lele tọ kil Sámọ̀très. Dee e a nyoone nvée è má sĩ́ Niápọ̀lès. 12E beè aa kĩé vaá téní boo kpò má sĩ́ Fílìpàì, e a dú ene kà pọ̀b bon e a di na bálá sĩ́ dó Masẹdónìàa. A beè dúná gé bon e a di kè kẽ lẹ̀ẹ̀là bel pá Róm̀. E beè tõo kĩé kà tõ̀ò dee. 13Dee bò séi pá Júù, e beè gboó kyãà aa zẹ̀ẹ̀ tọ boná vaá sí nu múú, vaá ié bùlà kọ è é moniè kĩ e pá Júù ólò tõo tãàgà ló Bàrì e a di kĩé. E beè gboó ĩì tẽ́ ló gbò bia e ba è di bṍóná kĩé vaá zọ̀va lóá bel. 14Ene nen e a è di gbàà gbò e bà géè gbànii tṍ lóá beè kọlà Lédìà e a dú bon Taiatáírà. A beè olòó ùlà pọ̀b kàn. A è olòó fã̀ Bàrì vaá Dõò beè gboó naa kọ á palà ge tavẹ vaá ziga ló mon bel Bàrì e Pọ́ọ̀l géè lòa. 15Tṍó e bà ni tú múú logmá pá a tọ nè ẹ̀ẹ̀ lọ̀l, a beè gboó kolíi vaá bànii kọ, “Be ò bugim̄i naamai ene nen e a dẹlẹ nyíe boo Dõò m kà kà, ò dui gé tõonii nà tọ.” A beè palà ge bànii vaá è gboó nyoonée. 16Ene dee e e géè sí ke tõ̀ò tãàgà ló Bàrìa, e beè zọ̀ ene kà pá bia nvín gyóòlo nyòònà. Zọ e a ólò naa kọ á láá mòà nu dẽe beè dìe m. Pá a tẹ̀ íe beè olòó ie kà tõ̀ò úlu lọl ló a mòà nu dẽe. 17A beè bììa nvée Pọ́ọ̀l nè beele vaá olòó kòvà kpã́ kọ, “Níí gbò gyóòlo Bàrì e a Tõo Lọ̀l vaá à Lee! Bà gé kọ́ sĩ́ deè ge ié dùùà nèi!” 18Gbele tõ̀ò dee e a è olòó naamá vóí, dọ̀ dee e Pọ́ọ̀l gboó bã sṹg vaá kììà ló kẽ kọ́ nè zọá kọ, “M̀ nèni log kọ ó téní aa m nvín pá biaí boo bée Jíìzọ̀s Kráìst!” Zọá beè gboó ààé m t̃ẽ̀ènè tṍóá. 19Tṍó e pá tẹ̀ íe nvín pá biaá mon naa vó kọ nu e a ólò naa kọ baala á ièè úlù á géná, bà gboó sii Pọ́ọ̀l nè Sáílàs dùùlà kẽ kilma ke dẹi tọ gbò kè sĩ́ gbò bèèlà bel. 20Ba beè gboó túva ínmá kè sĩ́ gbò bèèla bel pá Róm̀ vaá kọ́ nèva kọ, “Gbòi pá Júù, e bà dú gé tãage bẹẹ bon. 21Bà dú gé nóòmà baála nàà nu e a bé beéle log, e bè náa lelà kọ beele, pá Róm̀, é tù à bè ge naa.” 22Bõ̀ònà gbòa beè gboó gbaavá dẽe vaá gbà bel Pọ́ọ̀l nè Sáílàs. Boo tṍóá, gbò bèèla belá beè gboó baagi kọ̀là ló lọl ló Pọ́ọ̀l nè Sáílàs vaá kọ bà á kpọ́va té ló. 23Tṍó e bà ni palà ge bòmva lọ̀l, ba è gboó túva nvee kpọ́gọ́lọ́ vaá kọ́ nè nen kù dẽe ló tọ kpọ́gọ́lọ́á kọ á palà ge kùva dẽe ló. 24Nen kù dẽe lóá gé dã́ gé naa vó, à gboó túva nvee àn e a di kà m tọ kpọ́gọ́lọ́á vaá túva kpóó tọ lul ló kélè té bii kẽ. 25Tṍó e a ni dú taa tóm dáá bílá dee, Pọ́ọ̀l nè Sáílàs géè ọlí sọ́l vaá tãàgà ló Bàrì, vaá dénè na gbò e bà gbá di kpọ́gọ́lọ́á géè gbànva tṍ ló. 26Zivè kà kunu kẽ kĩ e tọ kpọ́gọ́lọ́á dìa beè gboó bú ló zùgà. T̃ẽ̀ènè tṍóá dénè nu tọ kpọ́gọ́lọ́á beè gboó kùùà vaá kpọ́gọ́lọ́ e ba è lùlmà gbò e ba è di tọá à kpọá ààvá ló. 27Nen e a ólò kù dẽe ló tọ kpọ́gọ́lọ́á beè kẽ̀èà vaá mòn gbò nu tọá e a di sèèla, à gboó ié bùlà kọ mè gbò e ba è di tọ kpọ́gọ́lọ́á a téá àà. A beè gboó mììnà a gẹ̀ bé vaá kọ́ à é gé fẹ́àè a bá. 28Sõò Pọ́ọ̀l beè gboó vulí kpã́ kọ, “Ó gá nvèà kom ló o bá, mè dénè beele di kĩí!” 29Nen kù dẽe ló tọ kpọ́gọ́lọ́á beè gboó lẹ̀ẹ̀là tóm kọ bà á mùn sã́ domá. À gboó gbálá m kéné ló bã àn kĩ e Pọ́ọ̀l nè Sáílàs beè dìa vaá kumiva dúnú kẽ ke gbàà. 30A beè gboó faaláva kilma ke dẹi vaá bĩináva kọ, “Gbò Nen Dò Bá, éé ní e m é náa kọ bé m̀ duuà e?” 31Bà aalá nèe kọ, “Dẹlẹ nyíe boo Dõò Jíìzọ̀s, mè à é duulàni--pá o tọ nè ọ̀ọ̀.” 32Boo tṍóá, bà gboó ló kpẹa e a kil ló Dõò nè dénè pá a tọ nè ẹ̀ẹ̀. 33Náa kal ló bée kọ à dú kpã́á tóm bílá dee, nen kù dẽe ló tọ kpọ́gọ́lọ́á beè gboó faaláva ààmà gé logi dẽe ba kom. Vaá baala à gbalẹ̀ boo t̃ẽ̀ènè tṍóá tú múú logma dénè pá a tọ nè ẹ̀ẹ̀. 34À gboó faalá Pọ́ọ̀l nè Sáílàs kilma a tọ gé nèva gyã́á. Nyíe pá a tọ nè ẹ̀ẹ̀ beè gboó palà ge ẹẹ boo bée kọ bà dẹlẹ̀è nyíe boo Bàrì. 35Tṍó e dee ni zilà, gbò bèèla bel pá Róm̀a beè gboó lẹ̀ẹ̀là gbò kpóó kọ bà á kọ́ nè nen kù dẽe ló tọ kpọ́gọ́lọ́á kọ á sọ̀ bá gbòa kọ bà á kìl. 36Boo bée vó, nen kù dẽe ló tọ kpọ́gọ́lọ́á à gboó kọ́ nè Pọ́ọ̀l kọ, “Gbò bèèla lẹẹlà tóm mám̄ kọ ḿ sọ̀ bá Sáílàs nè ọ̀ọ̀ kọ ó kilii. Vóá à naa, ò é gboó láá aalii, vaá kilii m fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló.” 37Sõò Pọ́ọ̀l beè kọ́ nè gbò kpóóá kọ, “Bà náa beè beelái bel ló vaá bà mòn kọ è dọ̀ log, sõò ba è túi sẹlẹ kè sĩ́ bõ̀ònà bàlà boo kpọ́ té ló boo tṍó e beele nvín sãa Róm̀! Tṍó e bà náa vó lọ̀l, bà túi nvee kpọ́gọ́lọ́. Vaá kátogóí, é kọ bà gbĩ́ gè sọ̀i bá kọ é kìl e tọ́ọ̀ nen naa é nyímá? Náa é nááá! Baala gbò bèèla pá Róm̀ á kyãàmà tọ dú kĩí gé kọ́ nèi kọ é gbẹẹ vó, vaá è kil.” 38Gbò kpóóá beè gboó faalá kpẹaí má gbò bèèlaá, vaá tṍó e baala dã́ kọ Pọ́ọ̀l nè Sáílàs nvín sãà Róm̀, bà gboó zììà. 39Vóá à naa, bà gboó sívá ló gé bànva kọ bà á iàe ló neèva. Bà gboó tulèva lọl tọ kpọ́gọ́lọ́á vaá kọ́ nèva kọ bà á aa boná. 40Pọ́ọ̀l nè Sáílàs beè gboó aa tọ kpọ́gọ́lọ́á àà vaá má sĩ́ tọ Lédìà. Be sĩ́ bà kalá àà, ba beè mòn gbò vígà m Kráìst e bà di kĩé vaá ló bel agẹ nyíe nèva.


text: 1Sõò mòn kọ ò nóòmà nu e a zọ lèlà dò bá nu gbaá ló. 2Kọ́ nè gbò kà nen pá gbálà kọ bà á lẹ̀ẹ̀là bel ló ba bá, bà á nvèà ka ló, vaá bà ká ló; kọ bà á dẹlẹ nyíe boo Kráìst m kà kà, bà á ié vulà súú dẽe ló, vaá bà ĩimà nu. 3Kọna gé nè gbò kà nen pá bia kọ bà á sẹlẹ ba ló belí gbò e bà gé fã Bàrì. Bà á gá tenmà gã́ ló nen à bè ge dú gyóòlo nè gbele kpóó ló õ̀ míí. Bà á dú gbò e bà é nóomà lé nu, 4naa ní e bà é láá bumá gbò e bà ã́àa iá dóm kọ bà á vùlè ba dóm nè ba nvín, 5nè ge kọ bà á ká ló vaá tõo dùm e a õoà, nè ge palà ge kpoogè dee ló tọ vaá ié lé nyíe, vaá bà tõo kè kẽ ba dóm, kọ bé gbò nen náa ló pọ́lọ́ bel kilma ló mon bel Bàrì. 6Kọna gé nè gbò ãa gbálà kọ bà á palà ge lẹ̀ẹ̀là bel ló ba bá. 7Olo tú o ló tẹlẹ bàlà kẽ m kọ̀láá sĩ́ deè naamá nen e bà é nó lé láb lọl bá. Tõo lèlà vaá ò nveà ka ló m o nòòmà nu. 8Noomà lèlà mon bel e tọ́ọ̀ nen náa é láá ló bel ló, kọ bé kọ̀láá nen e a gbĩ́ ge bè íe sĩ́ kẹ́ẹ boo tṍó e bà náa láá ié tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́ e bà é kọ́í ló. 9Kọ́ nè gbò gyóòlo kọ bà á tõo kè kẽ ba gbò tẹ̀ íe vaá naa nu e a é léémáva m kọ̀láá sĩ́ deè. Bà á gá aaláva bel gã́ 10à bè ge zìbva. Tãa vó, bà á zogè kọ nen é láá dẹlẹ̀èva nyíe boo m kà kà tenmá kọ̀láá bá e a dì, kọ bé kọ̀láá nu e bà gé náa nveè ka ló nòòmà nu Bàrì, e a dú bẹẹ Nen Dùùlà. 11Boo bée kọ Bàrì beè tú a sàn nyíe tẹlẹ bàlà kẽ kọ bé dénè nen láá dùùà. 12Sàn nyíeá gé búmái kọ é aa m dùm e bè náa fã Bàrì nè m tàn kpéè ló bàlà boo, vaá è gé tõo dùm ge láá lẹ̀ẹ̀là bel ló bẹẹ bá, dùm e a lelà, nè dùm e a fã Bàrì, boo tṍó e e di bàlà booí 13e e gé élá bànà gbele lé Dee e e gé ẹb dẽe sĩ́, e a dú dee e dù̃ùnè e a dú ló bẹẹ gbele Bàrì nè Nen Dùùlà, Jíìzọ̀s Kráìst, é dọ́ bàlà kẽ. 14A beè úí boo boo bée ge aalái lọl bá dénè pọ́lọ́ láb nè ge logíi õ̀ònà naamá pá ńlẹ gbò e e é di nè áá ẹlẹ vaá ié tàn ge naa lé nu. 15Noomà gbò nuí vaá ò tú dénè kói e a dìní bá nvèèmà kpóó ló vaá ò kọ́má bel gbò nen. Ó gá zìgà kọ tọ́ọ̀ ọ̀và á ẹ̀bni tẹlẹ kẽ.


text: 1Kpáí aa bá nda, Pọ́ọ̀l, e Kráìst Jíìzọ̀s lẹẹlà dì belí bé e a dú bùlà Bàrì naa, nè bẹẹ vígà, Témọ̀tì, maá bõ̀òna ló Bàrì e a di Kọ́rìnt, nè dénè gbò nvín Bàrì e bà di zivè kà kpá dó Akáíà: 2M̀ gé bàn kọ Bàrì, e a dú bẹẹ Tẹ̀, nè Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú Dõò, á iéi sàn nyíe ló vaá à néi fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 3Naanii é leelà Bàrì, e a dú Bàrì bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst vaá dúná gé a Tẹ̀. À dú Tẹ̀ e a íé sàn nyíe, Bàrì e a ólò nvèè bá nèi dénè tṍó. 4À nveè bá nèi m kọ̀láá kà bẹẹ tãàgà, kọ bé beele láá tú t̃ẽ̀ènè íb nvèè bá e ẹlẹ, Bàrì, nvèè nèiá nvèèmà bá nè dõòna gbò e bà di m kọ̀láá íb tãàgà. 5Dì belí bé e e zọ Kráìst dõ̀ònàgì a tõ̀ò tãàgà naaá, vóá bé e Bàrì é nveènà gé bá nèi tení dú ló Kráìst naa é. 6Be beele gé mon tãàgà, è gé mon tãàgà boo bée bé e a é náa vaá boolo íei nvèè bá nè dùùà. Vaá be tṍó e Bàrì nveè bá nè beele, à náa vó boo bée ge nvèè bá nè boolo, naa ní e o é láá ĩimai t̃ẽ̀ènè íb tãàgà e beele ĩimànà géá. 7Vóá à naa, è palà ge mmèi bùlà boo. È nyímà kọ, dì belí bé e o gé zọi dõonai bẹẹ tãàgà naaá, vóá bé e o é zọ́i dõonanai gé nveè bá e Bàrì gé néi naa é. 8È gbĩ́i gè kẽeei nyíe, e pá vígà, íb agẹ bá tãàgà e beele beè mòn gbẹa bálá sĩ́ Ésìà. A beè aga bá, naa ní e e beè ié bùlà kọ née é dinàè dùm. 9A beè tõoí ló belí nu e bà beelá ú nèi. A beè naa vó kọ bé, tãa e e dọ̀ bẹ̀là bẹẹ bá, è dọ bẹ̀là áá Bàrì e a ólò kẽee gbò e ba è ù. 10Bàrì beè dùùlài lọl bá gbele gẹẹ gẹẹ ló nu e a gá è màn ú e a dì belí vó, vaá à é duulài. È dẹlẹe nyíe boo kọ à é kpáá dùùlài, 11boo tṍó e o nvèènii bá nèi tení dú ló bọọ gè tãàgà ló Bàrì mái. Bàrì é gboó aalá dénè tãàga ló e gã́ bug gbò nen gé tãàga má beeleá, vaá gboó tãanèi dee bá, naa ní e gã́ bug gbò nen é gboó ṍá Bàrì zaa m agẹ mon boo bée beele. 12È kaagà boo kọ nyíei agala boo kọ tení dú ló kói e a aa ló sàn nyíe Bàrì e bè níì nyìmà nen nì, è tú õoà nyíe nè õoà bùlà e Bàrì nei tõ̀òmà ló gbò nen m bàlà booí, èlmà tõ̀ò kilma kĩ e boolo dii. 13È émì áá nu e o gé láá bugii vaá tavẹi mái. M̀ ẹb dẽe sĩ́ kọ ò é beè tavẹi deè sĩ́ e a gé dú, 14dì belí bé e o ni tavẹi báà sĩ́ naa kátogóíá, kọ bé dee e bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst é dú, ò láá túi beele kaamai ka dì belí bé e beele é tú boolo kààmànà gé ka naa. 15M beè mmè bùlà boo naa vóí vaá m beè gboó noo kọ m̀ é zẹ́ẹ́ kãanìèi, kọ bé à dú bàà tóm gè dọ̀ bélè nèi. 16Boo bée kọ m beè noo gè kãái tṍó e m é sí Masẹdónìà nè tṍó e m é oòa kẽ dù, kọ bé ò nveenii bá nem̄i nyòòma nà kyẽè ge sí Judíà. 17É kọ ge nyaaná nà bùlà náa kọ ḿ dì belí nen e bè náa ló t̃ẽ̀ènè gã́ bel? É kọ m̀ noo nu dì belí nen bàlà boo, e a di kpènà ló gè kọ “Mm” nè “Ḿm̀m” t̃ẽ̀ènè tóm? 18M̀ tú Bàrì lomá kà kà bel nei kọ kpẹa e beele beè kọ́ nèi náa nyáá aa ló “Mm” dú “Ḿm̀m.” 19Boo bée kọ Jíìzọ̀s Kráìst, Sã́áná Bàrì, e Sáílàs nè Témọ̀tì nè nda beè vee kpẹa e a kilíé ló nèiá, níì nen “Mm” nè “Ḿm̀m” t̃ẽ̀ènè tóm nì. Tãa vó, ẹlẹ ní e a dú “Mm” Bàrì lee é, 20boo bée kọ ẹlẹ ní e a dú “Mm” kilma ló kọ̀láá kà zìgà nu e Bàrì zìgà e. Vó ní e a náa è ólò tení dú ló ẹlẹ vaá kọ “Á dì naa vó” boo bée ge nvèè ka ló Bàrì e. 21Bàrì ní e a náa kọ beele nè boolo é elá àgàlà m bẹẹ gè gbaa ló Kráìst e. Bàrì ní e a sái é. 22Ẹlẹ ní e a nveèi kpĩ́i ló naamá pá ńlẹ gbò e, vaá nèi Nyómá Káí kọ á tõo m bẹẹ nyíe naamá nu e a zógè kọ à é néi kọ̀láá kà nu e a è kpoogè dee ló sẹ̀ẹ̀i. 23Bàrì á sí nen di tõ̀ò nèm̄--ẹlẹ nyímá nà bùlà kọ nu e a è naa vaá m̀ oòa aa ló gè dú Kọ́rìnt ge kọ, bé m̀ aa ló gè naa ní e nyíei é tãàgà. 24Née gbĩ́i ge beníi nyòòmà nu e o é íe gè zigai ló. È nyímà kọ o élai agalai m bọọ zìgà bel. Tãa vó, è gé zọ̀i síá tóm kọ bé nyíei palà ge ẹẹ.


text: 1Kpáí aa bá nda, Júùd, e m gé sí tóm nè Jíìzọ̀s Kráìst vaá duna gé vígà Jém̀z, maá gbò e Bàrì beè kolí, e bà dú gbò e Bàrì Tẹ̀ vulè vaá Jíìzọ̀s Kráìst gé kumà: 2M̀ gé ban kọ Bàrì á palà ge iéi sàn nyíe ló vaá à néi fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló bọ̀ọ̀vẹ̀, nè ge kọ á nvèè bá kọ a vulà á palà ge dìí zẹ̀ẹ̀. 3Pá vígà e m vulè, boo tṍó e a géè palà ge tànim̄ ge emí nu e a kil ló dùùà e Bàrì nè dénè bẹ̀ì mái, m beè gboó mòn bíi e a dì ge nvèèi kpóó ló kọ ó kpenai zìgà bel e Bàrì beè nè pá a gbò, e kóló t̃ẽ̀ènè tóm e a è nèa beè gbõoma lọ̀l. 4Boo bée kọ sìgà gbò e bà náa fã Bàrì gṹá bã̀í zẹ̀ẹ̀. Gbòi tab sàn nyíe Bàrì kììlà vaá belí bé e a néva deè kọ bà á naa kọ̀láá íb pọ́lọ́ e a léémáva. Bà kin áá kà bẹẹ Dõò nè bẹẹ Tẹ̀ Íe Jíìzọ̀s Kráìst. Tã́gíní kpã́á dee e mon bel Bàrì beè kọ́ bẽge bel e a kuúva gbẹẹ́ kẽ. 5Náa kal ló bée kọ ò nyímàì gbò nu e m é gé kọí, m gbĩ́ gè kpáá kẽeí nyíe kọ Dõò Bàrì beè aalá pá Ízràẹ̀l lọl kpá dó Íjèpt, sõò tṍó e a lée, à gímè sĩ́ kùbmà gbò e bà náa dẹlẹ́e nyíe boo. 6Ni kẽeaí boo gbò nyómá tóm e ba beè fùl zelí ba ke bẹ̀l vaá sãànà bá ló ba ke tõ̀ò. Bàrì tú díí kpọ́gọ́lọ́ e a dì lee bọbmáva gbẹẹ́ m bànà kùkùù gín kĩ e a sẹlẹ́va sẹ̀ẹ̀ gbele Dee Bèèla Bel. 7Vóá bé e bon Sọ́dàm, nè bon Gọmọ́rà, nè gbò bon e a beè dìgàvá kpàn, beè di m dùm kuna kúnà naa é, e ba kúnà gã̀ beè gboó bọọ èl boo bé e a bọ́ ló kọ á dì naa. Bàrì tú sã́ e bè náa é gímí lee kpọmáva té ló naamá gè ãane dénè nen. 8Sõò t̃ẽ̀ènè áá báá bé e gbò e m gé kọ́í íegi kùùà nu e a túva nvee m kyọ̀à ló nè ge gbẹ́ tule nè ge òn gbò nyómá tóm Bàrì naana gé é. 9Bãànà tṍó e nen togó gbò nyómá tóm Bàrì, e a kọlà Máíkẹ̀l, géè zọ̀ Pọ́lọ́ Nyómá kaná vaá dula boo íí Mózìs, náa beè dò kọ á bẽ́gèèe bel à bè ge nvèèmàe lẹ́. Tãa vó, a beè kọ́ nèe kọ, “Bàrì á kpọ́ni té ló!” 10Sõò kọ̀láá nu e bug togó gbòi náa tulà ní e bà kọ́ kyọ́ é, vaá kọ̀láá nu e a fuuà dọ̀vá nyíe belí gbò nom kọ̀l ní e a peéva é. 11Tãàgà dìvá ló, boo bée kọ bà láví láb Kéìn. Bà di boo òò kpègè vaá ié lọ̀ nu belí bé e Bélàm beè naa. Bà bé tule vaá ié kyọ̀à sĩ́ belí Kọ́rà. 12Boo tṍó e o lọlàì gyã́á vaá kọ ó bõonai ló dei nu m vulà súú dẽe ló, baala ólò dú dà e a tọ́á ló. Bà ólò tõó kĩé dé gyã́á mmá gbàà vaá ṍ míí lọ̀à dẽe ló. Bà ólò bùlà áá baála gbàà. Bà bélí gín boo e bè náa é láá dọọvẹ boo vaá fọ́ọ́lọ́ gé dalà kyãàmà. Bà bélí té e a è kànè pà sã vaá náa láá sagẹna vaá mumí. Tãa vó, à gboó bùùà aa kẽ vaá ú áá tóm. 13Ba pọ́lọ́ ẹẹa bàlà kẽ belí fé múú e kpóó ló dínàngọ̀ tóví èèla nu gã́ pene. Bà bélí gyã́à káála e a viiga sĩ́ dee. Bàrì kpóògè dee ló bànà kùkùù gín e a dì lee sẹ̀ẹ̀va. 14Baala ní e Ínọ̀k, e a dú nvín ní e a égè ọ̀ọ̀lẹ̀ kà tẹ̀ aa ló Ádàm, beè kọ́ nu e a é lẹẹa ló gbẹẹ́ kẽ é, kọ, “Bàrì é beè faalá bóó bóó pá a gbò nyómá tóm e a di káí domá 15ló gè beemá bel ló dénè nen nè ge bẽgè bel gbò e bà náa nyímá ló Bàrì, boo bée kọ bà sí pọ́lọ́ tóm vaá ló gbóò gã́ bel bì̃ìmà ló Bàrì.” 16Gbòi gbẹ́á dẽe ge nuumi bel nè ge nè kpẹa, bà kyãa boo ba kpéè ló, bà ló bel e a elva ló vaá di boo nu e bà gbĩ́ gè ié lọl bá nen olòó lèèlàe. 17Sõò boolo, pá vígà e m vulè, kẽeaí boo nu e gbò e bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst lẹẹlà beè kọ́ gbẹẹ́ kẽ nèi. 18Ba beè kọ, “Tṍó e a é íná kùbmà nvée tṍó, gbò e bà é nveemài lẹ́ vaá kyãa boo ba kpéè ló, e bè náa léémá Bàrì, é beè dì.” 19Baala ní e bà tã́a pòòà tẹlẹ̀í zẹ̀ẹ̀ e. Bà kyãa m nom kpá ló boo bée kọ Nyómá Káí Bàrì á gévá m. 20Sõò boolo, pá vígà e m vulè, elai agalai boo bọọ zìgà bel e a palà ge di káí. Nei deè Nyómá Káí kọ á tulèi m bọọ tãàga ló. 21Tõonii m dùm e a é náa kọ vulà súú dẽe ló Bàrì á gbẹáí boo. Bolii dẽe sĩ́ dùm e bè náa tá, e bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst é néi tení dú ló a sàn nyíe. 22Sìgà nen e a dìí gbàà íe bàà bàà bùlà e a kil ló èèlè Bàrì. Toi sàn gbò e bà dì naa vó. 23Sìgà ọ̀và dũgà kil dáà sã́. Tĩgaíva nveenií boo èèlè dùm. Tàn nom kpá ló lẹẹlà bel ló sìgà ọ̀và. Toíva sàn, sõò ọẹi dẽe vaá ò ọ́vii pọ́lọ́ nu e bà gé náa, kọ bé ba pọ́lọ́ dùm náa zilá bã̀í m. 24Ka á dì nè ẹlẹ, Bàrì, e a é láá kpènài kọ ó gá dọi, vaá à láá naa kọ kọ̀ bel á gá dìí ló, nè ge kọ ó palà ge õi kaagai boo tṍó e a é túi bãma kè sĩ́e e a dú dù̃ùnè. 25Bàrì, e a bela á gé, e a duulàì tení dú ló bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst, á tú ka, nè bọ́ọ́ bọọ, nè kpóó, nè lẹ̀ẹ̀là bel, belí bé e a beè dì naa lọl tã́gíní bé e bàlà booí gáà beè dàà togó, á dìnà gé naa vó kátogóí, vaá tẹlẹ̀ dee e bè náa tá! Á dì naa vó.


text: 1Ŋma ní a sá, sii un sòoǹ bin béeyee bɔti yii bi nín ŋáań puee kaa ŋān̄ee, aa cáá nnaakpal ŋubɔ kí dāá kpáĺ, kun puee, sii un bíī sòoǹ bin béeyee bɔti yii bi nín ŋáań puee kaa ŋān̄, ní ki ŋáań míǹ a-bee, a bíī kù a-ba bɔti dee. 2Ti nyí yii Unimbɔti nín sòoǹ ki kù bin ŋáań an tuuŋŋee bɔtee, u cáá ibaamɔn. 3Mimmee, sii un kù bin béeyee bɔti ki mun ŋáań míǹ mbaantiimee, a dàkafī yii a dàá nyā Unimbɔti bɔsooni naaan? 4Unimbɔti niti tin u cáá tikpilee, nì u-mɔtiiki, nì u nín ŋmí ki kpèé-ti puee ní a cáā kpèé famaaan? Aa nyí yii Unimbɔti nín ŋáań-si tiŋan puee, u là kí tūtuǹ-si á kpántí a-bimbim níiin? 5Di sá yii a nín pɔ́ɔkí a-pɔbil pu ki yíití, kaa là kí kpántí a-bimbimee, ní a mòtīi kútí a-ba ditafadaaldi din a dàá fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ŋuul wiiŋŋu dalee, ŋyunti ŋun Unimbɔti dàá dū ibaamɔn kí sòoǹ binib bɔtee. 6Yaadal ní u dàá pà báà ŋma u-tundi paati. 7U dàá dū mmaŋfafɔkɔn ŋun kaa cáá dikuntilee kí tīī bin pɔ̄ɔntí ki ŋáań tiŋan ki nyàab̀ tinyool nì ipampaka nì dimaŋfal din bí kaa kúntée. 8Bin yíì, kaa là kí nɔ́ɔ́ u-baamɔni ki là kí nīn nɔ́ɔ́ tin kaa ŋān̄ee, u dàá dāá fɔ̃ɔ̃ diŋuul bi-pu kí dáaĺ bi-tafaliŋ. 9Falaa nì diniminaamandi dɔ̄ ki cí bin kɔkɔwoooo ŋáań tin kaa ŋān̄ee. Juuda yab tafaliŋ ní Unimbɔti dàá péé péé kí dáaĺ kí wàatī, ní kí dāá nín dáaĺ bin kaa sá Juuda yabee tafaliŋ. 10Ama, tinyool nì ipampaka nì ŋgbansɔŋfi dɔ̄ ki cí bin kɔkɔwoooo ŋáań tiŋanee. Juuda yab ní bi dàá dāá péé kí tīī kí wàatī, ní kí nín tīī bin kaa sá Juuda yabee. 11Di sá yii Unimbɔti kaa gàntī binib. 12Bin kaa béè marab bin Unimbɔti tīī Mooisee, ní ki yaa ŋá ikpitee dàá wāŋkì, ama marabee ní baa làá dūú sòoǹ bi-bɔti. Ní bin kɔkɔ nyí marab gbanti ní ki ŋáań ikpitee, marabee ní bi dàá dūú sòoǹ bidambi bɔti. 13Kaa sá bin pílfí marabee di sá deedeedambi Unimbɔti nimiin, an sá bin bin ŋáań marabee nín lī puee, bíǹ ní bi dāa yíì deedeedambi. 14Mimmee, bin kaa sá Juuda yab, kaa nyí Mooisi marab puee, bi-pɔbiliŋ yaa yāntì bí ŋmā kí ŋá min nɔ́ɔ́ nì marabee, báà bi yaa kaa nyí marab, bi nyí tiŋan diŋal kii marab nín lī puee. 15An dàkà yii marab tuuŋŋi taapu ŋmàn̄ bi-pɔbiliŋ poon. Min máaǹee dòoń bi-neenin, ní bi-landɔkɔi tùkù-bi ŋyunti ŋubɔee, tin bi yaa ŋá an ŋān̄ee, ní ŋyunti ŋubɔ muee, tin bi yaa ŋá an kaa ŋān̄ee. 16Ŋwiin ŋun Unimbɔti dàá yàntī Yeesu Kriisitoo ń bìitī nnibiyaamu tuuŋŋi ŋin bí dibalinee pu kí sòoǹee, tin tin báà ŋma dàá dāá kée dee, kii tibɔmɔntiil tin man Pɔɔl sòoǹee nín lì puee. 17Ama sii un bi yíì Juuda yɔu, a máká Mooisi marab pu, ki dàkà a-ba yii a nyí Unimbɔtee, 18ki nyí u nín là puee, marab dàkà-si á lēē laakin ŋān̄ee, 19a nyí a-ba yii a ŋūǹ kí kpòotī bijɔfub kí nīn sá ŋwalfi kí tīī bin bí dibɔmbɔndinee, 20ki là kí nīn dàkà bin nimiliŋ kaa ŋúbitèe nì bin kaa nyí tiba nnimbɔtisan poonee, kun puee a béè marab ní marabee dàkā-si iciin nì ibaamɔn kɔkɔ. 21Ba ŋá ní sii dàkà bin kíǹee, ní kaa dàkà a-ba ní? Ba ŋá ní sii un sòoǹ ki tùkù bin kíǹee yii bí taa yòee, yù ní? 22Sii un lì yii an kaa máaǹ bí ŋá tilaakpaalee, ba ŋá ní sii ŋáań tilaakpaal ní? Sii un ná awaayee, ba ŋá ní a kɔ́ò awaadiin ni ki yù tiwan ní? 23Sii un gà a-bindi yii a nyí marabee, ŋyunti ŋun a yìntīǹ marab gbantee, Unimbɔti yindi ní a bíī bíiĺ, 24kii Unimbɔti takaldau poon nín lī puee, yii: “Nimbi Juuda yab pu ní bin kaa sá Juuda yabee sòoǹ ki bíiĺ Unimbɔti yindi.” 25A yaa tɔ́ marabee, ní digiil din a gííyee ŋān̄ ki tīī-si, ama, a yaa yìntī marabee, nì min kɔkɔ bi gíí-see, an sá fam ní. 26Unil un kaa gííyee yaa kpáafí marabee, nì min kɔkɔ baa gíí-uee, Unimbɔti kpèé-u kii u gííyee ní. 27Un baa gíí, u nɔ́ɔ́ marabee dàá dāá jīǹ sii un gíí ki cáá marab takaldau ki gítī yìntī marabee ibaamɔn. 28An kaa sá un bi wāĺ yii u sá Juuda yɔu, bi gíí-u, u cáá kudaaŋŋu u-wunti puee di sá Juuda yɔu baamɔn: 29un sá Juuda yɔu baamɔnee di sá un sá Juuda yɔu u-pɔbil poonee. Bi gíí-u nì digiil din sá Unimbɔti Fām gíitamee, kaa sá marab takaldau nín lī puee gíitam. Unimbɔti di pàkà an niliuee, an kaa sá binib di pàkà-u.


text: 1Jíìzọ̀s beè kọ́ nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “Ene tṍó beè dì. Ene kà gbálà beè bã méné vaá ié nen tóm e a ólò kù dẽé ló a gyọ́. Gbò nen beè faalá kpẹa máe kọ a nen kù dẽe ló gyọ́ pee a gyọ́. 2Boo bée vóí, à gboó kolíe sẹlẹ́ kẽ vaá bĩináe kọ, ʽÉEé ní e a náa m̀ dã́ pọ́lọ́ kpẹa e a kilní ló é? Emí dénè bé e o ku dẽe ló nà gyọ́ naa, mè nóo é kpáá dúná nà nen kù dẽe ló gyọ́.’ 3“Nen kù dẽe ló gyọ́á à gboó bùgà togóe vaá kọ, ʽNà tẹ̀ tóm é gé kpóm̄ lọl ló tóm. Éé ní e m é náa é? Ním íè kpóó gè simá agẹ tóm, vaá kẹ́ẹ à siím̄ ló ge bàn nu. 4Kátogóí m nyímá bé e m é náa, kọ bé tṍó e a é kpóm̄ lọl ló tóm, m̀ ié gbò kóò e bà é túm̄ nvee tọ.’ 5“Boo bée vóí, à gboó kolí bu nen e a síi kom bá a tẹ̀ tóm, vaá bĩiná túá nen kọ, ʽÉEé ní e a dú kom e o síi bá nà tẹ̀ tóm é?’ 6“À aalá kọ, ʽVòò tub gálọn nóo.’ “Nen kù dẽé ló gyọ́á à kọ́ nèe kọ, ʽTú o kpá, valẹ bá ĩì tẽ́ kẽ vaá ò émí bàà tub nè òb gálọn.’ 7“À bĩiná na kà nená kọ, ʽÉEé ní e a dú kom e o síi é?’ “À aalá kọ, ʽBàà bóó nè òb tub bẹ̀lẹ̀ kpá kyàlà.’ “Nen kù dẽe ló gyọ́á à kọ́ nèe kọ, ʽTú o kpá, vàlẹ̀ bá ĩì tẽ́ kẽ vaá ò émí bàà bóó.’ 8“Tṍó e a ni lée, tẹ̀ tóm nen kù dẽe ló gyọ́ e a íe kyèèlèa beè gboó lèèlàe kọ à íe lé bug togó. Boo bée kọ gbò e a kuu bàlà booí nyímá kyèèlè e bà náámá ba nu èlmà gbò nvín Bàrì. 9Vóá à naa, m̀ kọ́ nèi kọ ó tuai kóò gbò nen lọl ló gyọ́ e o gé gboi m pọ́lọ́ bàlà booí, kọ bé tṍó e gyọ́á náa dọnà bélè, bà zaàvàí ló m bon e a dì dọ̀ dèdè. 10“Nen e a bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo ló ge kù dẽe ló ńkem nu, gé bọ́ná gé ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo ló ge kù dẽe ló gbele tõ̀ò nu. Nen e bè náa bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo ló ge kù dẽe ló ńkem nu, náa gé bọ́ná gé ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo ló ge kù dẽe ló gbele tõ̀ò nu. 11Be nóò bọ́i ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo ló gyọ́ e o gboi m pọ́lọ́ bàlà booí, à é náà và Bàrì dẹlẹi nyíe boo ló kàà gyọ́ é? 12Be nóò bọ́i ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo ló ge kù dẽe ló gyọ́ dõòna nen, mée é tú gyọ́ e a kuu boólo nèi é? 13“Tọ́ọ̀ nen náa é láá dú gyóòlo bàà kà tẹ̀ tọ. Boo bée kọ à é ọ́ví ene ọ̀và vaá à vulè na nen e a dú kele ló níéá, à bè kọ à é dává ló ene ọ̀và vaá à ẹb na nen e a dú kele ló níéá tẹlẹ kẽ. Nóo é láá dui gyóòlo Bàrì nè gyọ́.” 14Tṍó e pá Fárèsì dã́ dénè gbò nuí, ba è magà Jíìzọ̀s nvèèmà lẹ́ boo bée kọ ba è vùlè dẽe ló kpègè. 15Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèva kọ, “Boólo ní e o léèvèi bel bọọ bá kè sĩ́ gbò nen é, sõò Bàrì nyímá nu e a dìí nyíe. Boo bée kọ nu e gbò nen kọ́ à palà ge dọ̀ bélè dú pọ́lọ́ kè sĩ́ Bàrì. 16“Log Mózìs nè nòòmà nu e Gbò Kọ́ Bùlà Bàrì dì e a géè lẹ̀ẹ̀là bel gbò nen tẹlẹ boo tṍó Jọ́ọ̀n, Nen Lógmà Múú. Domá tã́gíní tṍóá, gbò nen gé veena gé Lé Kpẹa e a kil ló lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì, vaá kọ̀láá nen gé pììgà boo gè tú bá kpóó bã̀ma kẽ. 17Sõò à válí kọ káála nè kunu kẽ gé tení àà, tãá e ene kà ńsã́gá nu aa boo Log. 18“Kọ̀láá nen e a kpó a va lọa ló vaá gé ilí dõòna kà va kúná gã̀. Vaá nen e a ílí pá bia e a dóm kpóe kúnáná gé gã̀. 19“Ene kà gbálà e a bã méné beè dì e a géè olòó nvèà kọ̀là ló e a sí gbele tõ̀ò kpègè vaá à tõó m gbele lé dì tõ̀ò e a géè dé zààvà kọ̀láá dee. 20Ene kà gbálà tãa, e a kọlà Lázàrọ̀s, beè dìnà gé e kom è di ḿmaé kpá ló, vaá ba è olòó dàlae ĩge gbàn sĩ́ e a bã́ be gbálà ménéá. 21A è tànie gè dé gbò ńsã́gá sã́gá e a è kàlà dọ kẽ tébòl boo tṍó e gbálà e a bã ménéí géè dé gyã́á. A sàn beè palà ge zóòlè gĩ́i dẽe nen boo tṍó e gbò gbógó beè olòó dù gé dá dẽe a kom. 22“Gbálà tãaí beè gboó ù, vaá gbò nyómá tóm Bàrì à gboó dàlae ĩge ku kpàn Ébràhàm ke tõ̀ò bò séi. Gbálà e a bã ménéá beè gboó una gé vaá bà lìe. 23Sõò tṍó e a bã́ ke tõ̀ò bẹẹ ló vaá à mon kọ à die bá tãàgà, à gboó dàlà dẽé boo ẹ̀bmà kpã́á vaá mon Ébràhàm, e Lázàrọ̀s dìé ku kpàn. 24À gboó kolí kól kọ, ʽNà Tẹ̀ Ébràhàm! Naám̄ sàn vaá ò lẹẹlà Lázàrọ̀s kọ á tú ene kpóó nvéé bá diilé m múú vaá à tú ene bíla tẹlẹ̀m̄ boo dém bé à dú tọ́ọ, mè lóm̄ palà ge bẹ́ gbẹá dáà sã́í!’ 25“Ébràhàm beè gboó zìgà kólá vaá kọ, ʽNà nvín, kẽ̀èa boo kọ olo beè dé kpéè boo tṍó e o è di dùm boo sãà kunu kẽ, vaá Lázàrọ̀s à ṍ non. Sõò kátogóí, ẹlẹ di kĩí e a gé ṍ kààgà, vaá olo di kĩá e o gé mon tãàgà. 26Maaná níí lọl, gbele gbàà sĩ́ bànà dìí gbà gbá e gbò e a gbĩ́ ge fùl aa kĩí náa gé láá iná ló boólo, vaá gbò e a gbĩ́ ge fùl aa kĩá náa gé láá iná ló beéle.’ 27“Gbálà e a è bã̀ ménéá à gboó tãàgàé ló vaá kọ, ʽNà Tẹ̀ Ébràhàm, m̀ banni kọ ó lẹ̀ẹ̀là Lázàrọ̀s simá tọ nà tẹ̀, 28boo bée kọ m̀ íè vòò kà vígà pá gbálà e a dì. Kọ á sì gé néva dùùlà bá deè tṍ, mè á kálá di vó baála bãnà gé ke tõ̀ò bẹẹ lóí.’ 29“Sõò Ébràhàm à aalá nèe kọ, ʽPá o vígà íe Kpá Mózìs nè nòòmà nu Gbò Kọ́ Bùlà Bàrì. Bà á gban tṍ ló nu e bà kọ́.’ 30“Gbálà e a è bã̀ ménéá beè gboó aalá kọ, ʽNà Tẹ̀ Ébràhàm, níá náa gbõoma! Be ene nen gboó kẽ̀èà aa ke mà ú sívá ló, bà é ọ́gá ló ba pọ́lọ́.’ 31“Sõò Ébràhàm beè gboó kọ́ nèe kọ, ʽBe bà náa gbàn tṍ ló Kpá Mózìs nè nòòmà nu Gbò Kọ́ Bùlà Bàrì, bà náa é zigana gé, kà bè nen kẽèà aa ke mà ú!’ ”


text: 1Nnabiyaamu, m-pɔbil poon nín là miŋyee nì tin tin m mèé Unimbɔti Israyeel yab puee di sá bí ká difiil. 2M ká bi-pɔ́ɔǹtam dinimbɔtinoolin, ama, bi-pɔ́ɔǹtam gbantee, baa béè ki dɔ́ò. 3Di sá yii baa béè min ní Unimbɔti dì ki kpántí binib deedeedambi u-nimiinee, ní ki bíī nyàab̀ bi-ba saŋŋu ŋun bi dàá dī kí kpántí deedeedambee. Bi yíì, kaa sīntì bi-ba taapu Unimbɔti ń kpántí-bi deedeedambi. 4Kriisitoo di dɔ́miń ki kúntì marab dītam. Kɔŋkɔnnee, bin kpántì deedeedambee di sá bin kɔkɔ fɔ̃ɔ̃ Kriisitoo ki kííyee. 5Mooisi nìn ŋmàn̄ marab dītam nín cāabìń deedee uŋyee, yii: “Un yaa nɔ́ɔ́ marab deedeeyee kāntí difiil bi-pu.” 6Ama deedee un nyēeń fookiinee nín sá puee sèé. Unimbɔti takaldau sòoǹ yii: “A-pɔbil poonee, taa lì yii, ŋma di ŋūǹ kí jɔ̄m̀ yilpu?” (Taapu sá yii bí jɔ̄m̀ kí cáań Kriisitoo), 7kí taa tí lì yii: “Ŋma di ŋūǹ kí sìntī taapu ditaŋkpiilin?” (Taapu sá yii bí nyāntiń Kriisitoo ditaŋkpiilin.) 8Mimmee, tí lì yii ba? Unimbɔti takaldau lī yii: “Dinyɔɔbundi gbanti bí ki kɔ́ĺ-si, ki bí a-nyɔkɔn nì a-pɔbilin.” Dinyɔɔbundi gbanti di sá fookii bɔti tin ti sòoǹee, yii, 9a yaa lī binib cee yii Yeesu sá a-Dindaan ki yaa fɔ̃ɔ̃ ki kíí a-pɔbilin yii Unimbɔti fīkitì-u ditaŋkpiilinee, a dàá ká difiil. 10Di sá yii un kamaa yaa fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí u-pɔbil poonee, kpántí deedeedaan u-nimiin, ní un yaa lī u-nyɔkɔn yii u fɔ̃ɔ̃-u ki kííyee, udaan kāntí difiil, 11kii Unimbɔti takaldau poon nín lī puee, yii: “Un kamaa yaa fɔ̃ɔ̃ ti-Dindaan ki kííyee, icoo kaa jīǹ udaan.” 12Mimmee, digàntil kaa bí un sá Juuda yɔuee nì un kaa sá Juuda yɔuee kansikin. Bi-kɔkɔ Dindaan sá ubaanti ní, úǹ ŋáań bin kɔkɔ yíì u-yindi ú fīī-bee tiŋan tikpil, 13kii an nín ŋmàn̄ puee, yii: “Un kamaa yaa yíiń ti-Dindaan yindee kāntí difiil.” 14Ama, bi yaa kaa fɔ̃ɔ̃-u ki kíí, bi dàá ŋá mana kí yíiń-u? Bi yaa kaa gbìl̄ u-pu, mana ní bi dàá fɔ̃ɔ̃-u kí kíí? Ubɔ yaa kaa bíī sòoǹ u-pu, mana ní bi dàá gbìl̄? 15Unimbɔti yaa kaa túnní binib, mana ní bi dàá sòoǹ-tì? Kii an nín ŋmàn̄ puee, yii: “Bin sòoǹ tibɔmɔntiilee nín dòoń bi-taaŋi ŋānní puee.” 16Ama bi-kɔkɔ kaa fɔ̃ɔ̃ tibɔmɔntiilee ki kíí, kii Eesayi nín lī puee, yii: “Ti-Dindaan, an kaa sá binib fiii di fɔ̃ɔ̃ ti-bɔti ki kííii?” 17Mimmee bi gbìl̄ ní ki nín fɔ̃ɔ̃ ki kíí ní tin bi gbìl̄ ki fɔ̃ɔ̃ ki kííyee sá Kriisitoo bɔti. 18Míǹ puee, Israyeel yab kaa gbìl̄ tibɔmɔntiilee naaan? Bi gbìl̄-tì. An nɔ́ɔ́ nì min an ŋmàn̄ee dee, yii: “Kitiŋ kɔkɔ gbìl̄ bi-neeni pu, ní tibɔti tin bi�20sòoǹee bàn̄ kitiŋgbeennyɔkɔ.” 19Mimmee, Israyeel yab kaa gbìl̄ tibɔtee taapu naaan? Mooisi nín nìn péé ki sòon̄ min bi-puee sèé: “Man Unimbɔti dàá yàntī binib bin kaa bí tibanee ń nīn jīǹ mmɔn, ní án nīn wù nimbi, kí yàntī ní fɔ̃ɔ̃ diŋuul binib bin kaa nyí iciinee pu.” 20Ní Eesayi mun sòon̄ ki cántì yii: “Bin bin kaa nìn nyàab̀ man Unimbɔtee ká-mi, ní m cáá m-ba ki dàkā bin kaa bālfì m-puee.” 21Ama tin u sòon̄ Israyeel yab puee sèé: “M tāntì m-ŋalii kutaafaau ali kujoou ki yíìń bin kaa tɔ́-mi, bi-yiliŋ pɔ̄ɔ̄yee.”


text: 1Jàkun wɔ̀lɔ́ wolo Pɔɔ̀ jɔ̀ɔ̀, wɔ̀í wɔ de namu nyɔɔ dè sɛ̀lɛ́ɛ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ ŋwùnù é fun dí nà sɛlɛ nu sa Nyɔɔ́ɔ̀ Ŋgàla wɔ kulúì nù e kanàì dè Jisɛ̀ Kolàì wɔ̀lɔ́ á kàlà wɔ̀ì kulu. 2Mà dè jàkun wɔ̀lɔ́ sàadanù Temete bò wɔ́ dè mi ŋgàma jí bulu bulu Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ wɔ jòwò sɛ̀lɛ wɔ̀lɔ́ ŋwùnù. Tedé Ŋgàla nɛ̀ nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì sɔn wo nɛ̀ mùì wo sɛlɛ kàí soolóè wo bàlà mù jààsɛŋ, wo nì mù kulu lɔ̀mù faàòn. 3Mà jàvá mú sìɤàì Ɛfisɔ jɛ̌ɛ̀ nù mùnɛ̀ jɛ́ nɔɔ̀ má seó mù má deó Mɛsèdoniya kagbóè nu bɛ̀nù. Wòlíì téŋ dè va wò dè sɛlɛ siyànù e kàn lɛ̀ wùlɛ soolóò, ŋwɔnɔ̀ mù yá è wò se wo wolo dɔɔ nɛ̀ì. 4Se è wò wò wolo sɛlɛ laai tɛmu sɛ̀lɛ́ɛ̀ èì nɛ̀ wò gbàin laai wòló wòó falan ya, wò wolo sɛlɛ tɛmùì e kàn wò. Wò dè má sɛlɛ wòló tɛmùnù è nyìnì ve mɛndɛ gbàà, e tì Ŋgàla wɔ jòwóè eu é ka jì wɔ funai eu jìjà. 5Mi wòi wɔ̀lɔ́ tɛmu wúlúì dè, nà siya na jàváà é ka màluŋ de kàí nù nɛ̀ kulu kàí nù wolo, e wolo mùndí Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù. 6Wòlíì téŋ wò sɛlɛ kàí wòló bu wolo ya wo ŋwànì sɛlɛ kɔ̀ìn tɛmu. 7Wò jàvá wó dè sɛlɛ siya nyɔ̀ɔ̀ò Mosè wɔ kaɤáà ŋwùnù. Ŋwɔnɔ̀ wòo ka wo bulu wo wòíì èì ndè sa kpedeó e kève kaɤáì bɛ́ɛ́lɛ́ dè wo ka e siyànù dè mùnɛ̀ wɔ̀lɔ́ wó sì è. 8À sì è à nɛ̀ Mosè wɔ kaɤáà dè kàí, à jòwàì má nɔɔ̀ è mùnɛ̀ jɛ́ á dè wòlù à jòwàì. 9Sɛlɛ wɔ̀lɔ́ e díwòò è yá na wúlú nù sìɤàì, ŋgàmáà nù wòo ka kaɤáì funà wòlù kàíò ŋwùnù. Kɛ́ wò ka kaɤáì funà kaɤa nyùmà nyɔɔ́ò nɛ̀ wòlúò ŋwùnù wòo nyìnì wòlu wòì, wòlúò ŋwùnù wòì Ŋgàla nyɔɔ́ò dè nɛ̀ sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔɔ́ò, wòló wòo sɔ̀ Ŋgàla sún gbǐn tàodè, e dè mùndí wòlúò ŋwùnù wó ka wò téò nɛ̀ wò núò jòò java. È dè mùndí wòlu java nyɔɔ́ò pɛ́ ŋwùnù. 10Ŋgàmáà nù kaɤai wòló dè mùndí wòló bɛ́ɛ́lɛ́ ŋwùnù wó ka bàdè sɛ̀lɛ̀ tu, e dè mùndí jijíò ŋwùnù wó ka yiì wo nyinɔ̀ì tùwà, e dè wòlúò ŋwùnù wó ka wòlù kamu wo sa wɔ sɔŋwɔ̀, e dè duuli tɛmu nyɔɔ́ò ŋwùnù wó ka woya seele wòíì nì, e dè mùndí wòlúò ŋwùnù wó ka sɛlɛ̀ tɛmu wɔ̀lɔ́ èì ŋgàma sɛlɛ siyáà nù dè. 11Ŋgàma sɛlɛ siya dɔ̀ɔ̀ e kanàì dè Tedí Kàí gbàáà é wolòì Ŋgàla jɔ̀ɔ̀ de kewu gbǐn Ŋgàláà wɔ́ nidí è mì ku, wo sɔ́ɛ̀n wo jɔ̀ɔ̀ faàn mɛ̀nàì mɛnai dè. 12Mà sa nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì màmà wɔ́ nìì mì de kewu mi jòwóè ŋwùnù. Ma dè mùndí wɔ màma sa, jɛ́ wɔ́ júwàì mì sɛlɛ kamu nyɔ̀ɔ̀, wɔ kàlà mì faàn mà dè wɔ jòwò nyɔ̀ɔ̀, 13jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ má bió siin siyɛ̀ì e kàn wɔ̀, ma dè wɔ jòwóè nu nyùmà ma dè mùndí wɔi bɛlɛ sa. Kɛ́ Ŋgàla bàlàó mi jààsɛŋ èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, màì nɛó Tedí Kàí funàì nɛ̀ mùndí màó wɔ̀lɔ́ si má deó e nɛ̀nù. 14Ŋwɔnɔ̀ nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ nɛó mìì wɔ sɛlɛ kàí soolo dí tìti gbàáà wɔ nɛ̀ì ma funàì wɔ̀, nɛ̀ mùndí wɔ ni mì wɔ jàváà à sɔn nà nu kɔlɛn dè sɛlɛ́ɛ̀ ŋwùnù. 15Sɛlɛ wɔ̀lɔ́ má dè e tɛmùnù è dè ŋgàma bulu bulu, ŋwɔnɔ̀ à yá è jàdè faàìn dùmà, a funàì. Jisɛ̀ Kolàì jidí tàode wɔ̀lɔ́ nù sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔɔ́ò sɛlɛ nu sa ŋwùnù. Mì mà dè sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔ̀ɔ̀ e tì wo gbǐn kpóŋ wou. 16Kɛ́ wɔ̀lɔ́ bulu wɔ ŋwùnù Ŋgàla bàlàó mi jààsɛŋ. Ŋwɔnɔ̀ mìí má deó sɛlɛ siin nɛ̀ nyɔɔ́ò gbǐn wo wúlú nyɔ̀ɔ̀, è dè má Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ bàlàó mi jààsɛŋ, mà dè na ŋgàmáà senù, nàa fèdà kulu wɔ̀ nɛ̀ ve è nà pɛ́ na sà wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwúì. 17Wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ kadáà, wɔ̀lɔ́ wɔ̌ falan gbǐn tàodè, ŋwɔnɔ̀ wòlù èe sà wɔ̀, wɔ̀ kɔlɛn wúlú kpéŋ wɔ́ dè tàode gbǐn Ŋgàláà à nà tùwà wɔ fǔìn nù gbàà à sa wɔ̀ì kaaje wɔ́wɔ̀wɔ́! È dè nyɔìŋ. 18Mi jíɔ̀ Temetè, mà dè mù jɔ̀ɔ sɛlɛ wɔ̀lɔ́ funànù mùnɛ̀ jɛ́ kèlì nyɔɔ́ò tɛmudí è e kàn mù. Mù ŋwànì má wòi wòló bù mù kɔ̀n ve kùlún kàíɔ̀. 19Ŋwɔnɔ̀ mù faàn dè ve Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ eu, kulu de kùla kàí eu jìjà. Wòlíì téŋ wòo tuwà nɔidè wo kulu wɔ̀lɔ́ eu é ka wò kpiìn. Dɔɔ ŋwùnù funaíì wó funaió è Jisɛ̀ wò e gbǐn sɛlɛ nù nyùmà ya. 20Wòlu wòló wo téŋ wò wò dè Àìmenìyɔ̀ e kanàì dè Àlèsandà. Ŋwɔnɔ̀ mà wò Setɔ̀ŋ jɔ̀ɔ̀ tù ya wɔ́ dè nyina siíòn kadáà, wɔ̀ siya è wò jɛ́ wó wolo ve Ŋgàla wɔ eode selìì.


text: 1Ukpil Teeoofiil, binib tikpil pɔ́ɔǹ ki ŋmàn̄ ditundi din Yeesu túń ti-kansikinee bɔti. 2Bi péēŋmàn̄ kii bin nìn ká tibɔtee killaŋki ki kíǹ ki sòoǹ ki nàatī Unimbɔti bɔtee, nín máafì-tì puee ní. 3Míǹ puee, kii m nín nyàab̄ ki cúú mbaamɔm tin jítì doooo ŋkilkaaminee, an kítì yii man mun ń dū-tì kí ŋmà kí tīī-si, 4an nín dàá ŋá pu á ŋmā kí béé yii bi nín dàkā-si tibɔti tiŋyee sá ibaamɔnee. 5Ŋyunti ŋun Eeroodi nìn sá ubɔti Juudee tiŋkinee, usaraaŋal ubɔ nìn bí, bi yíì-u Sakari, u nìn sá usaraaŋal Abiya kitil poon ubɔ ní, ní bi yíì u-nimpuu Eelisabeeti ú mun nìn sá Aarɔn maaliŋu poon ní. 6Biliitil nìn yú deedee Unimbɔti nimiin ní ki tɔ́ ti-Dindaan marab kɔkɔ mmɔntiim, 7ama baa nìn cáá kibiki kun puee Eelisabeeti nìn sá uŋmaŋŋmanti, ní biliitil nìn púĺ. 8Sakari kitil yuntiŋu bāańee, bi fɔ̃ɔ̃ saraa tundi ní Sakari kɔ́ Kunimbɔtidiin ki bíī ŋáań u-tundi Unimbɔti nimiin. 9Kii bisaraaŋaliibi nín ŋáań puee, bi tɔ́ kasi ki lēē-u ú kɔ́ ti-Dindaan diiku poon kí tūū talaalu, 10ní kunipaau kɔkɔ bí mmɔŋki ki mèé ŋyunti ŋun úǹ bíī tùutī talaalu nsaraafan puee. 11U bí niinee, ní ti-Dindaan tūuŋŋu ŋubɔ dɔ́miń ki yúl̀ nsaraafan cee ŋŋaŋgiil pú. 12U ká ntūunee, ní u-pɔbil bíiĺ, ní tifaandi cúú-u. 13Ní ntūunee bí-u yii: “Sakari, taa fàŋkì! Di sá yii Unimbɔti fɔ̃ɔ̃ a-wimmeem, a-nimpuu Eelisabeeti dàá dāá màal̀-si kibininjabiki, á dāá pɔ̄-kì diyindi yii Jaan. 14An dàá nīn sá-si dipɔɔpiŋkpaandi nì mmɔn ní, ní binib tikpil dàá fàal̀ u-màaltam pu. 15U dàá dāá nīn sá unikpaan ti-Dindaan nimiin. Waa dāa nyù ndaam nì tinyɔkaal tin kɔkɔ péēgbéèyee. U dàá dāá gbí Unimbɔti Fām doooo u-na poon ní. 16U dàá dāá gíiǹ Israyeel yab kupaau ti-Dindaan bi-Nimbɔtiu cee. 17U dàá dāá lìntīń ti-Dindaan nyɔkɔpu kí dāá nīn cáá Unimbɔti Fām nì mpɔn kii Eelii nín nìn cáá puee, kí yàntī bibaatiibi nì mbiyaamu ń kpīikì, ní kí gíiǹní bin gáatèe deedeedambi ciiŋŋun, ní kí bɔ́ntí dinikitil mmɔntiim kí yɔ́oń ti-Dindaan.” 18Niinee ní Sakari bí Unimbɔti tūuŋŋuee yii: “M dàá ŋá mana kí bée yii tibɔti nee sá ibaamɔn? Kun puee man púĺaaa, m-nimpuu mun púĺ.” 19Ní ntūunee bí-u yii: “Man di sá Gabriyeel, man di bí Unimbɔti nimiin ki tūǹ atuun. Unimbɔti di túnní-mi ḿ cáań dinyɔɔbummɔɔndi gbanti kí tùkù-si, 20ní saa fɔ̃ɔ̃ m-bɔti tin m sòon̄ nì si nee ki kíí, ama an yuntiŋu yaa bàn̄ an dàá ŋá míǹ. Míǹ puee, a dàá kpántí umɔɔmiin kí taa ti ŋmā kí sòoǹ ní kí nīn cí ŋyunti ŋun tibɔti tin m sòon̄ nee dàá ŋée.” 21Ŋyunti gbantee, an ŋá bin kā mmɔŋki ki cí Sakari ń nyānnée bitii, kun di ŋúb́-u kudii poon ní waa nyēeńee. 22U nín dāa nyánnée, waa ti ŋūǹ kí sòoǹ, u kíǹ ki lábití u-ŋalii mmɔɔmiimmin ní. Niinee ní bi béè yii Unimbɔti ŋúbitì u-nimiliŋ u wál̀ tiba kudii poon. 23Iwiin in sá Sakari ń dūú ŋá Kunimbɔtidii poon tundee sāāyee, ní u nín kùǹ u-dumpu. 24Míǹ boonee ní u-nimpuu Eelisabeeti cáá dipool, ní ki bál̀, kaa ti nyēēali iŋmal iŋmoo, 25ní ki bí yii: “Kɔŋkɔnnee kpèèmaan Unimbɔti nín ŋá min ki tīī-mee! U ŋá míǹ kí lēēkun nìn kɔ̄ntí-mi icoo binib kansikinee dee.” 26Eelisabeeti cáá dipool iŋmal iluuyee, ní Unimbɔti tú u-tūuŋŋu Gabriyeel Gaaliilee tiŋki kin bi yíì Naasaareetee 27usapɔɔn un kaa nyí uninja bi yíì-u Maariiyee cee. Usapɔɔnee nìn cáá bɔɔn, bi yíì-u Jooseefi, u sá ubɔti Dafiidi maaliŋun ní. 28Ní Unimbɔti tūuŋŋuee kɔ́ usapɔɔnee cee ní ki bí yii: “M jáaḿ-si, sii un Unimbɔti pú diyimɔɔlee, ti-Dindaan bí a-cee.” 29U jáam̀ ki dɔ́òyee, ní Maarii fāŋkì tikpil ní ki bālfì u-ba yii: “Ba jaamii di nín yá dee?” 30Niinee ní ntūunee bí-u yii: “Maarii, taa fàŋkì, diyimɔɔl ní a ká Unimbɔti cee. 31A dàá cáá dipool kí màal̀ kibininjabiki, á dāá pɔ̄-kì diyindi yii Yeesu. 32U dāa sá unikpaan ní. Yilpu fɔ́ŋŋŋ Nimbɔtiu dāa yíì-u u-Jipɔɔn. Úǹ ní ti-Dindaan Unimbɔti dàá dū u-naanja Dafiidi beel kí tīī. 33Úǹ di dàá nīn sá Israyeel yab bɔtiu jaanjaan ní u-beel kaa dāa cáá dikuntil.” 34Ní Maarii bí ntūunee yii “Maa nyí uninja, an dàá ŋá mana ní kí bàń míǹ?” 35Ní ntūunee kíí-u yii: “Unimbɔti Fām di dàá kpákatiń a-pu, ní yilpu fɔ́ŋŋŋ Nimbɔtiu pɔŋŋu ń bìin̄ a-pu kii mboonee. An pu ní circir biki kin a dàá màal̀ee bi dāa yíì-kì Unimbɔti Jipɔɔn. 36Kpèè, a-kpilintɔ Eelisabeeti unimpunaatee mun cáá kibininjabiki pool, úǹ un bi nìn yíì uŋmaŋŋmantee bí u-ŋmaluluutiu poon ní nee; 37di sá yii tiba kaa bí ki pɔ̄ɔ̄ Unimbɔti cee” 38Ní Maarii bí yii: “M sá ti-Dindaan yumbuu ní, a nín lī puee, án ŋá míǹ.” Ní ntūunee yíkì u-cee. 39Ŋyunti gbanti poon ní Maarii yíkì Naasaareeti ki búntí ajoon watil pú, ní ki tin bàn̄ Juudee tiŋki kiban, 40ki kɔ́ Sakari dumpu ní ki jáam̀ Eelisabeeti. 41Eelisabeeti nín gbìl̄ Maarii jaamiiyee, ní kibiki cīŋkì u-poon, ní u gbí Unimbɔti Fām 42ní kí téeń mpɔn yii: “Unimbɔti bīiǹ a-pu ki jítiǹ binimpoobi kɔkɔ, ní ki bīiǹ kibiki kin a dàá màal̀ee mun pu. 43Ma mun ŋma ní m-Dindaan na ń dāan̄ m-cee? 44Di sá m nín péēgbìl̄ a-jaamii puee, ní kibiki cīŋkì m-poon nì ifaal. 45Án nīn mɔ̄ǹ sii un fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii ti-Dindaan nín lī miŋyee, an dàá lafun ŋá mimmee.” 46Ní Maarii bí yii: “M nyɔ́ŋkí ti-Dindaan nì m-pɔbil kɔkɔ u nín sá ukpaan puee, 47an mɔ̄ǹ-mi tikpil Unimbɔti m-Fiiliu pu, 48kun puee u tīntìń ki kpēēman u-tɔntɔnliu nín sīntiǹ u-ba puee. Ní kí yòon̄ díǹ kí nīn cée, iyunti kɔkɔ nib dàá yíiń-mi diyimɔɔldaan. 49Kun puee Unimbɔti mpɔŋkpaandaan un bí circiree ŋá atuŋkpaan ki tīī-mi. U-yindi bí circir. 50U-saasɔl bí kí nīn cá abin abin ki tīī bin fàŋkí-uee. 51U-pɔŋŋu ní u dūu ŋá atuŋkpaan, ki yāaǹ bin dàkà bi-bee. 52U téé bibɔtiibi bi-jaliŋ pu ki lúkú, ki yɔ̃oǹ binandambi yilpu. 53U yāntì bin ŋkùm nìn cááyee ká digbil mmɔntiim ní ki jìn̄ bigaajab ki gíiǹ nì iŋaŋkulim. 54U jɔ̃oń u-tɔntɔnliibi Israyeel yab, ki téetì u-poondi pu ki ŋá-bi tiŋan, 55kii u nín péēpɔ̃oǹ ti-naanjab, Abraam nì u-maaliŋu kɔkɔ puee, kí nīn cá jaanjaan.” 56Maarii nìn kāl̀ Eelisabeeti cee iŋmal ita nyɔkɔm ní ki fātì ki nín kùǹ. 57Eelisabeeti maalyuntiŋu bāań ní u màl̄ uninja, 58ní u-kɔŋkɔnnaatɔb nì u-nabiyaamu nín gbìl̄ tiŋaŋkpaandi tin ti-Dindaan ŋá ki tīī-uee puee, ní bi nì u kɔkɔ bíī fàal̀. 59An tú iwiin iniiyee, ní bi dɔ́miń ki nyántì kibiki ní ki gíí-kì ní ki bàà là kí pɔ̄-kì ki-baa yindi Sakari. 60Ní ki-na bí yii: “Aayee, ti dàá nīn yíì-u Jaan ní.” 61Ní bi bí-u yii: “A-yɔu ŋma ní bi yíì míǹ?” 62Niinee ní bi bālfì ubaati mmɔɔmiimmin diyindi din u là bí pɔ̄ kibikee, 63ní u yāntì bi tīī-u kupiliŋŋu, ní u ŋmàn̄ yii: “U-yindi di sá Jaan.” Ní báà ŋma bākatì seeee. 64Niinee, Sakari limbil cúū kpātì, ní u kíĺ ki bíī sòoǹ ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti. 65An yāntì tifaandi kɔ́ bi-kɔŋkɔnnaatɔb, ní binib kíǹ ki máafí an bɔti Juudee tiŋki kin sá ajoonee kɔkɔ ni. 66Bin kɔkɔ nìn gbìl̄ an bɔtee nìn bíī dàkafī ti-pu, ní ki bàlfī bi-ba yii: “An bikee dàá dāá nīn bí mana dee? ” Tiŋman, ti-Dindaan pɔŋŋu nìn bí kibikee pu. 67Niinee ní Unimbɔti Fām gbí Sakari, kibikee baa, ní ki yāntì u bíi nàatī Unimbɔti bɔti yii: 68“Ti-Dindaan Israyeel nimbɔtiu ń ká inyɔŋki, kun puee u gíiǹní u-landɔkɔŋu u-niboolii pu ki fīī-bi ki líì. 69U nyántìń-ti Ufiil mpɔndaan ubɔ, udaan sá u-tɔntɔnliu ubɔti Dafiidi maaliŋu poon ní, 70kii u nín nìn yāntì u-circir bɔnaatiliibi bin nìn bí njaminee sòon̄ ki síiǹ puee, 71yii: u dàá nyāntí-ti ti-nannanliibi nì bin kɔkɔ ná-tee ŋaan, 72ki dàá dàkà ti-naanjab u-saasɔl, kí téetí u circirpoondi din u nìn pɔ̃oǹ-bee pu, 73kii u nín nìn pūtì ki pɔ̃oǹ ti-naanja Abraam cee puee, 74yii u dàá nyāntí-ti ti-nannanliibi ŋaan, tí ŋmā kí nɔ́ɔ́-u kí taa fàŋkì, 75kí nīn bí circir nì deedee u-nimiin ali ti-kúm dal. 76Ní sii, kibiki, bi dàá dāá nīn yíì-si yilpu fɔ́ŋŋŋ Nimbɔtiu bɔnaatiliu ní, kun puee sii di dàá dāá nīn līī ti-Dindaan nyɔkɔpu kí ŋāŋkì u-saŋŋu, 77u-niboolii ń béé yii u dàá dāá fīī-bi kí dū bi-kpitii kí pɔ̄-bi. 78Kun puee Unimbɔti nín cáá tiŋan u-poon mɔ̄ puee, u dàá yàntī yilpu walfiŋu ń ŋmíntí ti-pu kii ŋwìiń nín nyēēpuee, 79kí ŋmíntí bin bí dibɔmbɔndinee nì bin bin bí ŋkúm saŋŋu puee, kí kpòotī-ti kí gíiǹ ŋgbansɔŋfi saŋŋun.” 80Kibikee nìn wīintí ní ki-ciini mun wīintí. U nìn kɔ́òń kupɔɔun ní ali ki tin sāā dalin kin u kíĺ ki bíī sòoǹ nì Israyeel yab Unimbɔti bɔtee.


text:
Immanuel Kant
Immanuel Kant (Pípè nì Jẹ́mánì: [ɪˈmaːnu̯eːl ˈkant]) (22 April 1724 – 12 February 1804) je amoye ara Jemani ti orundun 18th lati ilu Königsberg ni Prussia. Kant lo je amoye gbeyin tonipa ni Europe odeoni ninu afinuro imo nigba Olaju to bere pelu awon alayan bi John Locke, George Berkeley, ati David Hume.[1]
Kant seda ona igbewo tuntun ninu imoye to ni ipa kakiri lori imoye kakiri orundun 21st. O satejade awon ise pataki lori oro-ijinle, lori esin, ofin, ati itan. Ikan ninu iwe re pataki ni Agbeyewo Ironu Sasa, to je iwadi lori opin ati opo ironu fun ra re gan. O gbogun ti awon iru oro-adanida ati oro-ijinle to wa tele, o si falasi afikun Kant gan si awon eyi. Awon ise miran to tun se bi agbalagba ni Agbeyewo Ironu Alagbese, to dawo lori iwawiwu, ati Agbeyewo Idajo, to sewadi which investigates oro-ewa ati iwadopin.
Kant damoran pe oro-adanida se tunse pelu oro-ijinle.[2] O so pe nipa liloye awon orisun ati awon opin imo omo-eniyan a le bere awon ibere oloro-ijinle ti yio ni eso. O bere boya ohun kan le je mimo pe o ni awon ini pato kan ki o to di pe iriri ohun na waye. O pinu pe gbogbo awon ohun ti emi le ro nipa won gbodo je bi iru ero re. Nipa bayi ti emi ba le ro lasan nikan bi titori (causality) – ti Kant gba pe o je be – nigbana a le mo won ki a to ni iriri won pe gbogbo awon ohun ti a ni iriri won gbodo je itori tabi ìṣẹlẹ̀. Sibe, o je bayi pe o se e se pe awon ohun kan wa ti eda won ko se fi emi ro, nitorie opo titori, fun apere ko se mulo laisi iriri: o je be pe a ko le mo, fun apere, boya ile-aye ti wa lailai tabi boya ohun kan lo fa wa. Bi be awon ibere ninla oro-ijinle alafinuro ko l ni idahun pelu emi omo-eniyan, sugbon sayensi fidimule sansan ninu awon ofin emi.[3] Iwadi lri idimule ati idagba opolo ninu awon eranko satileyin ironusi Kant, botileje fun ifuramo aaye; eyun, isoju aaye ayika lamupo ohun kan to siwaju ifuramo gangan ayika na fun ra re.[4][5][6]
Kant gbagbo pe ohun unda ilaja laarin awon oluseiriri ati awon oluselaakaye. Awon oluseiriri gbagbo pe imo unwa latinu iriri nikan, sugbon awon oluselaakaye tenumo pe imo le bo si abe iyemeji Kartesi ati pe ironu nikan lo le fun wa ni imo. Sugbon ijiyan Kant nipe, lilo ironu lai mulo mo iriri yio fa itanraenije wa, nigba ti iriri yio je tonitoun ti a ko ba koko fi ironu saka wo.
Ero Kant nipa ni Jermani igba aye re, nipa mimu imoye losiwaju ijiyan larin awon oluselaakaye ati oluseiriri. Awon amoye Fichte, Schelling, Hegel ati Schopenhauer ri ara won bi eni to satunse ati samufe sistemu Kantiani, bi be won samuwa orisi iru Isearowa ti Jermani. Titi doni Kant unnipa pataki lori imoye, nipa ipa re lori imoye alatuwo ati imoye orile Europe.
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ Crane Brinton. "Enlightenment". Encyclopedia of Philosophy. Vol. 2, p. 519. Macmillan, 1967.
- ↑ Kitcher., Patricia (intro.); W. Pluhar (trans.), I. Kant (author) (1996). Critique of Pure Reason. Indianapolis: Hackett. xxviii.
- ↑ Baird, Forrest E.; Walter Kaufmann (2008). From Plato to Derrida. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Prentice Hall. ISBN 0-13-158591-6.
- ↑ Linda Palmer and Gary Lynch (18 June 2010). "A Kantian View of Space". Science 328: 1487.
- ↑ Rom J. Wills et al. (18 June 2010). "Development of Hippocampal Cognitive Map in Preweanling Rats". Science 328: 1573.
- ↑ Rosamund F. Langston et al. (18 June 2010). "Development of the Spatial Representation System in the Rat". Science 328: 1576.


text: 1Yeesu yíiń u-boonnooliibi saalaa nì bilee, ní ki tīī-bi mpɔn bí jà arasiniibi kí cáaǹ iween kɔkɔ nì bin wòb̄ee kɔkɔ. 2Yeesu kpambaliŋ saalaa nì alee yiŋŋi sèé: Mbaayee, Siimɔn un bi gítī yíì Piyeeree (an taapu sá yii: Ditaŋkpal), nì u-naal Andree, nì Seebeedee jipɔmbi Jaaki nì u-naal Jaan, 3nì Fiiliipi nì Baateeleemii, nì Toomasi nì Maatiu un sá ufɔtilee, nì Jaaki Alfee jipɔɔn, nì Tadee, 4nì Siimɔn un nìn là kí jáǹ Room yabee, nì Juudasi Iskaariyɔti un dāa dū Yeesu ki nyáfiǹ u-nannanliibee. 5Yeesu nìn tú u-kpambaliŋ saalaa nì alee, ní ki kpáafì-bi yii: “Ní taa cù bin kaa sá Juuda yabee cee, kí taa kɔ́ Samarii yab timmun. 6Túĺmaan Israyeel yab bin bí kii ipii in wáŋkèe cee. 7Cùú sòom̀maan Unimbɔti bɔti yii: 'Unimbɔti beel sútì ki pìlīń-ni.' 8Cáam̀maan bibunliibi kí fìkitī bitaŋkpiibi kí ŋāŋkì binyaŋgbantiibi wunti, kí jà arasiniibi. Kii ni nín fɔ̃ɔ̃ faalaa puee, ni mun tīīmaan faalaa. 9Ní taa nyàab̀ sindaariya nì animil nì tikúman nimiliŋ kí fúuń ni-tɔkɔliŋin, 10kí taa nyàab̀ tilɔti ni-saŋkindi pu, nì abɔkuti ali, nì anaataka nì ŋkpɔndɔ kun puee bin kansikin ni bí ki tūǹ ditundee di máaǹ kí kpèè-ni. 11“Ni yaa bàn̄ ki kɔ́ kitiŋkpaaŋŋin àá kitiŋwaai poonee, nyàab̀maan kí béé un kítì kí fɔ̃ɔ̃-nee. Ni yaa kɔ́ udaan ceeyee, ní kàl̄maan niin kí tin sāā ŋyunti ŋun ni làá dāá yīkì kitiŋ gbantinee. 12Ni yaa kɔ́ kudicaŋuee nee, ní péé kí jāam̀-bi, yii: 'Unimbɔti ń tīī-ni ŋgbansɔŋfi!' 13Bin bí kudicaŋu gbantinee yaa kítèe, ní ni nín jáam̀ ki tīī-bi nsɔŋfi ŋuŋyee dàá nīn bí bi-pu. Ama bi yaa kaa kítì kí fɔ̃ɔ̃ ŋgbansɔŋfi gbantee, ŋú fàtīí gítiń ni-cee. 14Ni yaa kɔ́ dicindi diban, an yaa tí sá kitiŋ kiban ní bi yaa yíì kaa fɔ̃ɔ̃-ni, kaa là kí pīlfiǹ-nee nyāmaan niin kí gbāfì ni-taaŋi kpɔŋkpɔm án nīn dàkà yii ni kpáafì-bi bi-kpitii pu. 15Ibaamɔn ní m tùkù-ni, ibɔsoon dalee, Unimbɔti nín nìn dáaĺ Soodɔm nì Goomɔɔr timmu tafaliŋ ki yāntì ŋŋmi nyánní yilpu ki wùn̄-mu puee dāa sɔ́ nì kitiŋ gbanti yab nín dàá ká ditafadaaldi diŋyee.” 16Ní Yeesu bí-bi yii: “Ní pīlfì. M dū-ni ki tú kii ipiiyee isaakpan kansikin. An puee ní nīn nyíǹ ni-ba kii ikoobuee kí nīn bímaan soooo kii abeenanjilee. 17Ama ní nīn nyíǹ ni-ba nì binib, kun puee bi dàá nīn cútí-ni ki cáǹ ibɔsoon, kí nīn gbáà-ni anaalab bi-kpafidiiŋŋin. 18Bi dàá nīn cáǹ-ni biyidambi nì bibɔtiibi cee man pu, an nín dàá ŋá pu ní sòoǹ tin ni nyí man puee Juuda yab nì bin kaa sá Juuda yabee nimiinee. 19Bi yaa láā cáá-ni ki cáǹ bibɔsoonliibi nimiinee, ní taa nín̄ yáliŋkí min ní ni dàá tin sòoǹee nì tin ni dàá lèe pu. Ŋyunti gbantee ní Unimbɔti dàá tīī-ni tibɔti tin sá ní lèe. 20An kaa sá nimbi ni-ba di dàá sòoǹ, ni-Baa Unimbɔti Fām di dàá sòoǹ ni-ni. 21Unil dāa cútí u-nabiki kí tīī bí kpò, ní ubaati ń dāá cúú u-biki kí tīī bí kpò, ní mbiyaamu mun dāa yíkí kí jáǹ bibaatiibi nì binaatiibi kí yàntī bí kpò-bi. 22Báà ŋma dàá nīn ná-ni kun puee ni fɔ̃ɔ̃-mi ki kíí. Ama un yaa pɔ́ɔǹ ki tin kátì-kuee dāa kāntí difiil. 23Bi yaa láā bíī páb̀-ni kitiŋ kibanee, ní sāǹ kí pɔ́otímaan kiban. Ibaamɔn ní m tùkù-ni, naa làá yìiǹ kí dɔ́ɔ́ Israyeel timmu kɔkɔ ní man Kinibiki ń bàń. 24Utumbifil ubɔ kaa bí ki jítiǹ un dàkà-uee, míǹ ní utɔntɔnli ubɔ mun kaa bí ki jítiǹ u-kpiliu. 25An ŋmāntì utumbifil ń nīn kíǹ ki bí kii un dàkà-uee, ní utɔntɔnli mun ń nīn kíǹ ki bí kii u-kpiliuee. Bi yaa yíiń kudiidaan yii Beelseebul, arasiniibi bɔtiuee, mana ní baa dāa ŋūǹ kí yíiń u-dicaŋku yab bíǹ míǹ?” 26An puee, ní taa fàŋkìmaan binib. Tin kɔkɔ bí dibalinee dàá dāá nyā mpaampiin pu ní tin pu baa nyée bi dàá dāá béé-tì. 27Tin ní m tùkū-ni dibɔmbɔndinee, sòom̀maan-tì ŋwìiń pu, ní tin ní m lɔ́kɔfì-ni dibalinee, dū-tì kí bāakìmaan. 28Taa fàŋkìmaan bin ŋūǹ kí kpò-ni ama ní kaa ŋūǹ kí kpò ni-naŋkee. Ama fàŋkìmaan Unimbɔti un ŋūǹ kí dū ni nì ni-naŋki kɔkɔ kí tɔ̄ ŋŋmin kí nàan̄-bee. 29Baa nyáfí seerib bili gboooo? Nì míǹ kɔkɔee ni-Baa Unimbɔti yaa kaa pú nsan seer ubɔ kaa lítiń kitiŋ. 30Nimbee Unimbɔti kàan̄ ni-yikpiti kɔkɔ ní. 31An puee, ní taa fàŋkì: ni pɔ̄ɔ̄ kudaau ki jítiǹ kuseerpaau. 32Un kamaa yaa lī binib nimiin yii u sá man yɔuee, man mun dāa lì m-Baa un bí yilpuee nimiin yii u sá m-yɔu ní. 33Ama un di yaa néè binib nimiin yii waa nyí-mee, man mun dàá néé m-Baa un bí yilpuee nimiin yii maa nyí-u. 34“Ní taa dàkafì yii m cáań ŋgbansɔŋfi kitiŋ pu, maa cáań ŋgbansɔŋfi, kijiki ní m cáań. 35M dɔ́miń kí yàkatī unil nì u-baa, usapɔɔn nì u-na, unimpu nì u-beel ní. 36Unil nannanliibi di dāa sá u-dicaŋkun yab, kun puee u fɔ̃ɔ̃-mi ki kíí. 37“Un néeń u-baa àá u-na ki jítiǹ mamee kaa kítì kí nīn sá man yɔu, ní un néeń u-jipɔɔn àá u-bisal ki jítiǹ mamee kaa kítì kí nīn sá man yɔu. 38Un yaa kaa yɔ̃oǹ u-dɔpuntikaaŋu ki túǹ kí nīn nɔ́ɔ́-mee, kaa kítì kí nīn sá man boonnooliu. 39Un di nyàab̀ kí fīī u-maŋfalee dàá fá-di. Un di yaa dū u-maŋfal ki fá man puee di dāa kāntí u-maŋfal.” 40“Un yaa fɔ̃ɔ̃-nee, fɔ̃ɔ̃ man dee, ní un yaa fɔ̃ɔ̃-mee fɔ̃ɔ̃ un túnní-mee dee. 41Un yaa fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti bɔnaatiliu yii u nín sá Unimbɔti bɔnaatiliuee puee udaan dàá dāá fɔ̃ɔ̃ ipaati in Unimbɔti bɔnaatiliuee dàá dāá fɔ̃ɔ̃yee ní. Ní un yaa fɔ̃ɔ̃ un yú deedee Unimbɔti nimiinee, yii u nín yú deedee Unimbɔti nimiinee puee, udaan dàá dāá fɔ̃ɔ̃ ipaati in un yú deedee Unimbɔti nimiinee dàá dāá fɔ̃ɔ̃yee ní. 42Un di yaa pú ŋwaamu nee kansikin kiba nnyinsɔm kpaŋkpan kì nyùn̄ yii kì nín sá man boonnooliuee puee, ibaamɔn ní m tùkù-ni, udaan dàá ká u-paatii.”


text: 1Tṍó e níí ni téní, Jíìzọ̀s beè gboó kyãà beeá ló Gálìlì. Náa beè tànie gè kyãa Judíà, boo bée kọ gbò tule pá Júù géè ã̀ ge fẹ́e. 2Sõò vààla gyọ́ọ pá Júù e a kọlà Vààla Gyọ́ọ Tọ La beè iná ku ló. 3Boo bée vó, pá a vígà pá gbálà beè gboó kọ́ nèe kọ, “Aa kĩí tãanè Judíà kọ bé gbò e bà ólò nyoonéni nvée mon tóm e o gé sí. 4Boo bée kọ nen e a gbĩ́ kọ gbò nen á nyimàèe ló náa ólò gṍ tóm e a gé sí ló gbò nen. Be ò gé sí tóm naa vó, ò náa ní e bàlà boo é nyímáni ló!” 5(Boo bée kọ bãànà pá a vígà náa beè dẹlẹ́e nyíe boo.) 6Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nèva kọ, “Tṍó e nda é náa vó gáà lee, sõò kọ̀láá tṍó dì nè boolo. 7Pá bàlà boo náa é láá ọví boolo, sõò bà ọ́ví nda, boo bée kọ m̀ ló kà kà bel nèva kọ èèlè e bà gé kyãa boo dú pọ́lọ́. 8Boolo sii. Nda ním valẹ sí ló vààla gyọ́ọá, boo bée kọ kà lèlà bá tṍó e a kuúm̄ gáà lee.” 9À kọ́ vó lọ̀l vaá gboó gbẹá Gálìlì. 10Sõò tṍó e pá a vígà pá gbálà ni aà sí vààla gyọ́ọá, Jíìzọ̀s beè gboó sina gé. Náa beè naa ní e dénè nen é moníe, sõò a beè gũá sì. 11Gbò tule pá Júù géè gboó gbĩ́e gbẹá ke vààla gyọ́ọá, vaá olòó bĩiná kọ “É gbálài di ãà e?” 12Gbele tõ̀ò tù̃ù tù̃ù bel e a kilíe ló géè loá zẹ̀ẹ̀ gbò e a di kĩé. Boo tṍó e sìgà gbò gé kọ́ “Ẹ̀ẹ̀ lé nen,” na gbòa gé kọ́ “Níì kà kà nì. À gé dagẹ̀ gbò nen.” 13Sõò pọ̀ beè siíva ló gbò tule pá Júù, naa ní e tọ́ọ̀ ọ̀và náa beè dọ́ bàlà kẽ kọ́ ba bùlà e a kilíé ló. 14Boo tṍó e gã́ bug dee e a dú gè tú vààla gyọ́ọá inmá a bàà kune bá kẽ ni téní, Jíìzọ̀s beè bã boo be Tọ Káí vaá noomà nu gbò nen. 15Bé e a nóòmà nu naa beè bọọ ló gbò tule pá Júù, naa ní e bà kọ, “Gbálà e bè à gáà teni bá tọ́ọ̀ nen dò báá èla náa và vaá láá nyimá gbele tõ̀ò nu é?” 16Jíìzọ̀s à aalá kọ, “Ním̄ nóomà nu e a aa bá nda, sõò m̀ nóomà nu e a aa bá Bàrì, e a beè lẹ̀ẹ̀làm̄. 17Kọ̀láá nen e a gbĩ́ gè naa bùlà Bàrì é nyímá be nu e m gé nóomà aa bá Bàrì à bè kọ m̀ gé dọ kẽ tú nà kpóó lomá bel. 18Nen e a tú a kpóó lomá bel gé gbĩ́ bé e a é náa vaá bà nveenìèe ka ló. Sõò nen e a gbĩ́ ka e a kuu nen e a beè lẹẹlàe di lèlà vaá náa íe tọ́ọ̀ kà kẹ̀lẹ̀ e a dìé m. 19É kọ Mózìs náa beè nèi Log kọ ó sẹlẹi? Sõò tọ́ọ̀ bọ̀ì nóo sẹlẹ̀ì. Ò gbĩ́ì ge fẹ́m̄i boo éé?” 20Gbòa à aalá kọ “Dáa dìní dẽe! Mée gbĩ́ gè fẹ́ni é?” 21Jíìzọ̀s à aalá kọ, “T̃ẽ̀ènè kà tóm dù̃ùnè e nda è si ní e a bọọ ló dénè bọ̀ì e? 22Mózìs beè lẹ̀ẹ̀là kọ ó koolii bọọ nvín pá gbálà (níì gè kọ a beè dalà togó aa boo kpóó tọ Mózìs nì, sõò à dú tã́gíní tṍó bọọ gbò nómá tẹ̀), vaá boo bée vó, ò ólò koolii nen bãànà dee bò séi. 23Be ò láá dií boo kọ nóó lọẹi nu e Mózìs beè kọ́ m a Log vaá koolii bọọ nvín bãànà dee bò séi, éé náa ò bãm̄i sṹg ló kọ m̀ éla dee bò séi bó nen vaá dénè ke tõ̀ò e a dìé ló à valí é? 24Ó gá tui bé e nu tõoí ló naa beemai bel. Tãa vó, ò túi lèlà bé e nu dì naa beemai bel.” 25Sìgà pá Jerúsàlẹ̀m beè gboó kọ, “É kọ níí níì gbálà e gbò tule gé ã kọ bà á fẹ́eá nì? 26Níì ẹ̀ẹ̀ ní e a gé dọ́ bàlà kẽ ló bel vaá bà náa láá ló tọ́ọ̀ bel neeá ela nì? É kọ náa é dú kọ baala mon kọ kà kà e ẹlẹ ní Méné e Bàrì Sa é? 27Sõò beele nyímà kĩ e a dú. Tṍó e Méné e Bàrì Sa é dọ́ bàlà kẽ, tọ́ọ̀ nen náa é nyímá kĩ e a aà dù.” 28Boo bée vó, Jíìzọ̀s beè gboó elá boo be Tọ Káí, e a gé nóòmà nu gbò nen, vaá dàlà mon boo kọ, “Ò kọ́ ò nyímàm̄i ló vaá nyimai kĩ e m dú? Sõò ním̄ beè dú boo nà ló. Nen e a beè lẹ̀ẹ̀làm̄ di lèlà. Boolo nóo nyímàìe ló, 29sõò nda nyímàe ló, boo bée kọ nda aàé ló dù, vaá ẹlẹ ní e a beè lẹ̀ẹ̀làm̄ é.” 30Ba beè gboó ã̀ ge siíe, sõò tọ́ọ̀ nen náa beè daáe bá ló, boo bée kọ a tṍó gáà beè lee. 31Náa kal ló bée vó, gbele tõ̀ò nen e a di kĩé beè dẹlẹ́e nyíe boo vaá kọ, “É kọ na kà Méné e Bàrì Sa e a é dúá é sí tóm dù̃ùnè e a el boo ní e ẹlẹí ni sí?” 32Pá Fárèsì beè dã́ tṍó e gbòa gé ló gbò belí kilma ló Jíìzọ̀s vaá gbò togó vààla gyọ́ọ nè ọ̀và à gboó lẹ̀ẹ̀là gbò kù dẽe ló kọ bà á gé siíe. 33Jíìzọ̀s beè gboó kọ, “Gbálà ńkem tṍó e nda é di dií ló vaá m̀ gboó àà má sĩ́ ló nen e a beè lẹ̀ẹ̀làm̄. 34Ò é beè gbĩ́m̄i vaá nóó moním̄i, boo bée kọ nóó láá inaí kĩ e m dì.” 35Gbò tule pá Júù beè gboó kọ́ nè ene kọ, “Ãà ní e gbálài gbĩ́ gè má sĩ́ vaá beele née é moníe é? É kọ à é aa be tãanè kĩ e pá bẹẹ bon zaala zẹ̀ẹ̀ pá Gríìs vaá à nóomà nu gbò e bè níì pá Júù nì? 36Sẹ̀ à gé kọ́ và tṍó e a kọ́ ʻÒ é beè gbĩ́m̄i vaá nóo é moním̄i,’nè ge kọ, ʽNóo é láá inaí kĩ e m dì’ e?” 37Dee e vààla gyọ́ọá íná kùbmà, e a dú dee e a palà ge bọọ, Jíìzọ̀s beè gboó elá èla vaá dàlà mon boo kọ, “Kọ̀láá nen e òòe kã́a á dù, mè m̀ é née nu gè õ̀. 38ʽPene múú dùm é bú aa kè tẽ́ fá gbàà nen e a dẹlẹ́m̄ nyíe boo,’ dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa.” 39A beè ló belí kilma ló Nyómá Káí e gbò e bà dẹlẹ́e nyíe boo é beè ié. Bàrì gáà beè nè Nyómá Káí boo tṍóá, boo bée kọ à gáà beè dàlà Jíìzọ̀s nvee m a ka. 40Boo tṍó e ba ni dã́ dénè belí, sìgà ọ̀và beè kọ “Níí íe ge dú Nen Kọ́ Bùlà Bàrì e ba è kọ̀a!” 41Dõòna gbò beè kọ “Ẹlẹ ní Méné e Bàrì Sa é!” Sõò a beè ié sìgà gbò e ba è kọ, “Vaá Gálìlì ní e Méné e Bàrì Sa é aà e? 42É kọ Kpá Káí náa è kọ́ mè Méné e Bàrì Sa é aa tọ Dévìd, vaá mè à é mea bon Dévìd, e a kọlà Bẹ́tlèhẹ̀m?” 43Pòòà beè gboó bãvá zẹ̀ẹ̀ kilma ló Jíìzọ̀s. 44A beè tàn sìgà ọ̀và ge siíe, sõò tọ́ọ̀ ọ̀và náa beè daáe bá ló. 45Gbò kù dẽe ló e gbò togó vààla gyọ́ọ nè pá Fárèsì beè lẹ̀ẹ̀làa beè gboó òòa kẽ inavá ló, vaá bà bĩináva kọ, “Éé nááá e bè nóo síìlììe domai é?” 46Gbò kù dẽe lóá à aalá kọ, “Beele gáà mòn nen e a ló bel belí gbálàa!” 47Pá Fárèsì à gboó bĩináva kọ, “A dagẹ̀nà gé boólo? 48É kọ à íe ene kà bẹẹ nen tule à bè nen Fárèsì e boolo ni monii kọ à zigàé ló? 49Sõò dénè na gbò e bà dọ kẽ dìa èla náa nyímá nu e Log Mózìs nóomà--vóá kpọ̀ té Bàrì dìvá boo!” 50Nikọdímọ̀s, e a beè sì gé mòn Jíìzọ̀s ene tṍó e a kil nvéeá, beè dú ene nen gbàà pá Fárèsì e a beè di kĩé. A beè kọ́ nè na gbòa kọ, 51“É kọ bẹẹ Log kọ́ é beelá bel ló nen e bè è gáà zẹẹ nèe deè kọ á ló bel vaá è kpó tẽ́ nu e a beè naa?” 52Bà gboó bĩináe kọ, “Olo dúnà gé Gálìlì? Palà ge gbì̃, mè ò é mon kọ tọ́ọ̀ nen kọ́ bùlà Bàrì náa aa Gálìlì.” (( 53Bu ọ̀và beè gboó àà má sĩ́ ba tọ,


text: 1Jomo sâ mè ŋene njií cu cìlì Càŋ terrèb déì baá cuù ké te bègè kaá suagâ; à né mé kou nyènyèmà felè; toò sieè seèn ba lom né faá lou nɔ; bɔ̀ gule ba né faá leba weè ndɔ. 2À komo sie né mvù beè. Mvù sâ né lom maànjé mân. À gule gaâ dobo kwaá né felè ndèndèŋ nòmò, gule ŋgoù te bàŋ tàbè. 3À né ké ter lɔgɔ́ njií faá gélɔ̂g geba né kɔɔ́. À yeé huné aá, nu gwaán mbei téhbeh, faá nùàr tueé né kɔɔ́ nɔ. 4Mè yeé nde aá ter nyagá kwaá, hueh déì den cuù ké te vulúu, ye mè a: Té lòù nyàgà, ŋgwé lèr kwá lòm bɔ̀ nu téhbeh sâ lè yeè nɔɔ́ŋ ménâ.» 5Mè yeé ke, cìlì Càŋ mé gule déì né felè ndèndèŋ nòmò, déì felè bàŋ tàbè doô sɔm njií aá be gaâ ké te vulúu, 6à jege Càŋ ndeèr, nùà mé lɔ sií naâ vulú mé bɔ̀ njèh teèn mene, tàbè mé bɔ̀ njií teèn mene, nòmò koô mé bɔ̀ njèh teèn mene dɔɔ́ŋ, à jege ye: Waà baá kèn. 7Kwá nɔɔ́ŋ, mɔ cìlì Càŋ dé téhbeèh baá tàŋ dé seèn tuagá, bɔ̀ njií mé Càŋ lé naâ lòù nyegé leér kwaá dɔɔ́ŋ, nde né loù sâ mboón, te yuo faá à lé tueé kwaá naâ mé bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ mé bɔ́ né seé seèn bɔɔ́ nɔ.» 8Jomo sâ hueh mé lé ŋgulí deén naâ ké te vulúu doô den cuù ye mè a: Ndé wèh mvù mé bɔ́ komo kwaá né lɔŋ ké beè cìlì Càŋ doô weèh; à njebá den né felè nòmò, kèb déì felè tàbè mân.» 9À yeé tueé gi aá, mè nde ké teèn ndɔ, mè ye cìlì Càŋ a: Há mè mvù dé maàn beè yeè sâ teèn.» Ye mè a: Wèh yíé njí mvù hên sònò. À né sònò nɔré, né faá nyuií nɔ. Njèh cén, ké lè à nde né lòù jelá seér.» 10Mè weh bú mvù sâ beè, mè yieé ndɔ, nɔré ka mè sònò faá nyuií sâ; mè yeé mena sɔm aá, wa ké lè mò, jelá yuo. 11Bɔ́ ye mè a: Ndé cú sòn-Càŋ tueé; wò tueé nde né felè dàm nùàr mé lò hihiné, ju hihiné, mé mgbè hihiné ma.


text: 1Tṍó e vòò dee ni tení, Pọ̀b Nen Vààla Gyọ́ọ e a bée kọlà Ananáíàs beè zọ̀ sìgà gbò kà nen pá Júù nè ene nen kpó log e a kọlà Tatọ́lọ̀s gbá tọ sí Sizaríà. Ba beè gboó ló bel ló Pọ́ọ̀l gbẹa kè sĩ́ Fílìks e a géè bẹ̀l Judíàa. 2Tṍó e bà ni kolí Pọ́ọ̀l ele m té, Tatọ́lọ̀s beè gboó dàlà togó lóe bel ló kọ: “Méné e ka di ló! Nyima e o tú bẹ̀lmà a naa kọ é ie fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló m zivè beg dẽe tṍóí, vaá kà tõ̀ò nyààa e a dú bíi e a é kilmà bẹẹ kpá dó sĩ́ gé náá. 3Nyíe dénè bẹ̀ì e e di kọ̀láá ke tõ̀ò ẹ́ẹ́ ló gbò nuí kọ̀láá tṍó, vaá è palà ge õáni zaa. 4Náa kal ló bée kọ ním̄ gbĩ́ ge peéni gbele tõ̀ò tṍó ló, sõò m̀ gé bànni kọ ó kilmà bùlà kẽ vaá gbàn tṍ ló gbálà ńkem mon bel e e íèi. 5“È gbĩ́ì mòn kọ gbálài dú nen kó nùù e a naa kọ kpá dóí á di m gẹẹ gẹẹ ló. À ólò dàlà togó tãàgà zẹ̀ẹ̀ pá Júù e bà di kọ̀láá ke tõ̀ò bàlà booí, vaá ẹlẹ ní e a dú nen togó gbò e bà ólò ziga ló dò bá nu gbálà e a dú bon Názàrẹ̀ta é. 6A beè gbĩ́ gè kyọ̀gàlà Tọ Káí, vaá è gboó siíe. ((E beè noo kọ è é túè beéle log beemàe bel ló, 7sõò nen togó gbò bé pá Róm̀, e a bée kọlà Lésìàs, beè dù vaá tú bá kpóó tumáe lọlíí bá ààmà. 8Lésìàs beè gboó lẹ̀ẹ̀là kọ gbò e bà é lóe bel ló á dú ló olo.)) Be olo bĩiná bel gbálài, o é láá nyima be dénè bel e e lóe ló dú kà kà.” 9Gbò tule pá Júùa beè gboó nvèè sãa tẽ́ dénè bel e Tatọ́lọ̀s lóe lóá vaá kọ à dú kà kà. 10Nen e a géè bẹl Judíàa beè gboó nè deè Pọ́ọ̀l kọ á ló bel, vaá Pọ́ọ̀l beè gboó kọ: “Nyíem̄ palà ge ẹẹ gè kpènà nà bá gbẹaní kè sĩ́ boo bée kọ m̀ nyímà kọ o tõo kpá dóí gã́ bug gbáá vaá beela bel ló gbò nen. 11Dì belí bé e o é láá kpó tẽ́ nyimá naa, à é toolá òb nè bàà dee e a kil nvéeá e m beè sí Jerúsàlẹ̀m gé tãàgà ló Bàrì. 12Pá Júù náa beè gbĩ́m̄ mòn e m géè zọ̀ ene nen káná gbẹa boo be Tọ Káíá, à bè kọ bà moním̄ e m géè nvèè tãàgà gbẹa m ba tọ Bàrì à bè gbẹa dõòna ke tõ̀ò m boná. 13Bà náa ié tọ́ọ̀ kà nu e bà é láá zogèni m ge nvèèmà sãa tẽ́ bel e bà gé lóm̄ ló kátogóí kọ à dú kà kà. 14M̀ élàni kè sĩ́ zigà kọ m̀ ólò tãàgà ló Bàrì e bẹẹ gbò nómá tẹ̀ beè olòó tãàgà lóá m sĩ́ deè e baala kọ náa lelàa. Sõò m̀ zigàna ge ló kọ̀láá kà mon bel e a di m Kpá Log Mózìs nè Kpá Gbò Kọ́ Bùlà Bàrì. 15Nda ié t̃ẽ̀ènè íb ból dẽe sĩ́ e baalaí íena gé m Bàrìa, gè kọ kọ̀láá gbò nen, gbò lé nè gbò pọ́lọ́, é kẽeà aa ke mà ú. 16Vóá à naa, m̀ ólò pììgà m sĩ́ deè e bám̄ sim tùlà ge naa kọ nyíem̄ á di õoà kè sĩ́ Bàrì nè gbò nen. 17“À dú kà kpã́á gbáá e m beè aa Jerúsàlẹ̀m vaá m beè gboó òòà kẽ sì gé tú dõ̀ò nu má pá nà gbò nè ge vaalá gyọ́ọ nè Bàrì. 18Boo tṍó e m géè naa vóá, ní e ba beè gboó monim̄ boo be Tọ Káíá tṍó e m ni náa nàà nu ge di õoà kè sĩ́ Bàrì lọ̀l. Tọ́ọ̀ gbò nen náa è di bṍónam̄ ló vaá tọ́ọ̀ gbò náa géè nvèè tãàgà. 19Sìgà pá Júù e bà aa bálá sĩ́ Ésìà dù beè dìna ge kĩé. À dú bíi kọ baala á dúní kè sĩ́ kĩí vaá lóm̄ bel ló, be à ie pọ́lọ́ e bà é láá kọ m beè naa. 20À bè baalaí, e bà di kĩí, á ni kọ́ be à íe pọ́lọ́ e ba è gbĩ́ monim̄ bá boo tṍó e ba è túm̄ ele kè sĩ́ ba gbò dóm bèèlaá-- 21daalá lọl ló t̃ẽ̀ènè kà nu e m beè naa gbẹava kè sĩ́: M beè tú agẹ mon kọmá kọ, ʻÒ beelàm̄i bel ló nieí boo bée kọ m ziga ló kọ Bàrì é kẽee gbò e ba è ù lọl ke mà ú.’ ” 22Fílìks, e a dú nen e a palà ge nyimá nu e a kil ló èèlè Dõò, beè gboó dàlà dee ló belá vaá kọ́ nèva kọ, “M̀ é béélá bọọ bel tṍó e nen togó gbò béá, e a kọlà Lésìàs, é dú íná kĩí.” 23A beè gboó lẹẹlà nen bé e a géè kù dẽe ló Pọ́ọ̀la kọ á kpoogèe dee ló, vaá á naa kọ á ie gbálà ńkem dì pọ́ì vaá à nè deè kọ pá a kóò á bãe ló vaá naa a bii bíi nèe. 24Tṍó e sìgà dee ni tení, Fílìks nè a va, e a bée kọlà Drusílà, e a dú Júù, beè dù. A beè gboó lẹ̀ẹ̀là tóm kolmá Pọ́ọ̀l vaá pãanée tṍ ló boo tṍó e a gé ló bel e a kil ló gè dẹlẹ nyíe boo Kráìst Jíìzọ̀s. 25Sõò boo tṍó e Pọ́ọ̀l gboó kil sĩ́ gè ló bel kilma ló lé lab dògò, nè bé e nen é láá lẹ̀ẹ̀là bel ló a bá naa, nè dee bèèla bel Bàrì e a gé dú, pọ̀ beè gboó sii Fílìks vaá à gboó kọ, “Ò é láá zẹẹ́ àà kátogóí. M̀ é beè kpáá kolíni tṍó e m é íe tṍó.” 26T̃ẽ̀ènè tṍóá na gé, Fílìks beè ié ẹ̀b dẽe sĩ́ kọ Pọ́ọ̀l é neèe sìgà kpègè. Boo bée vó, à é olòó tṍè tṍó kolìèe vaá zọ̀èe loá bel. 27Tṍó e bàà gbáá ni tení Pọ́kyọ̀s Fẹ́stọ̀s beè gboó nyaaa ló Fílìks vaá dú nen e a gé bẹl Judíà. Boo bée kọ Fílìks géè gbĩ́ gè naa nu e a é léémá pá Júùa, a beè gboó sọ̀ bá Pọ́ọ̀l gbẹẹ tọ kpọ́gọ́lọ́.