text: 1Boonee ní Unimbɔti Fām cáá Yeesu ki cūnnì kupɔɔun Sitaan ń cɔ̄ŋkì-u. 2Ní u bɔ́ob́ kinyɔkɔ iwiin imuŋku ili, tinyati mun imuŋku ili, ní ŋkùm kíǹ ki cáá-u. 3Ní Sitaan sútì ki pìl̄-u, ní ki bí-u yii: “A yaa lafun sá Unimbɔti Jipɔɔn, á yàntī ataŋkpee nee ń kpántí tijin á jī” 4Ní Yeesu yíì ní ki kíí-u yii: “Unimbɔti takaldau lī yii: 'An kaa sá tijin dijil ŋmaniŋma di yì unil maŋfal, ama, unil ń nīn tɔ́ Unimbɔti bɔtee di yì u-maŋfal.' ” 5Ní Sitaan cáá-u ki cūnnì Jeerusaleem ní ki cáá-u ki tɔ́kɔǹ Kunimbɔtidii yilpu kúntikūnti, 6ní ki bí-u yii: “A yaa sá Unimbɔti Jipɔɔn, yùkū kí tìin̄ taapu tiba kaa làá ŋá-si; kun puee an ŋmàn̄ Unimbɔti takaldaun yii: “Unimbɔti dàá yàntī u-tūuni ń nīn tíkí-si i-ŋaanin a-taal ń taa gbéetí ditaŋkpal.” 7Ní Yeesu tí yíì ní ki kíí-u yii: “An lī Unimbɔti takaldau poon yii: 'Á taa cɔ̄ŋkì ti-Dindaan a-Nimbɔtiu.' ” 8Ní Sitaan tí cáá-u ki jɔ́m̀ dijoofɔŋfɔkɔl diba pu, ní ki yāntì u ká abee ŋin bí duulnyanee kɔkɔ nì ŋi-nyooti, 9ní ki bí-u yii: “A yaa gbāaǹ ki jáam̀-mi, m dàá dū an kɔkɔ kí tīī-si.” 10Niinee Yeesu bí-u yii: “Sitaan, sútí niin kí wàatī-mi! Kun puee an ŋmàn̄ Unimbɔti takaldau poon yii: 'Ti-Dindaan a-Nimbɔtiu baba ní an sá á jāam̀, kí nīn bí úǹ baba tundin.' ” 11Ní Sitaan cāntì-u ní Unimbɔti tūuni dɔ́miń u-cee ki tīī-u tijin. 12Yeesu nín gbìl̄ yii bi cúú Jaan ki pīiǹ sarkee ní u yíkì ki nín cá Gaaliilee, 13ki bàn̄ee kaa kɔ́ò Naasaareeti ní ki kɔ́òń Kapeenaayum Gaaliilee mɔɔl caŋin, laan sá Sabiilɔn nì Neeftalii tiŋkinee. 14An ŋá kii Unimbɔti bɔnaatiliu Eesayi nín nìn sòon̄ ki síiǹ puee dee, yii: 15“Sabiilɔn nì Neeftalii timmu yab, tiŋku watil pú, Jɔɔdan buŋgbandi lapu, Gaaliilee tiŋki, laakin bin kaa sá Juuda yabee kɔ́òyee, 16Niin ní inifunaan in kɔkɔ nìn kɔ́ò dibɔmbɔndinee dàá dāá ká ŋwalfikpaan! Bin nìn kā ŋkúm bɔmbɔndinee ŋwalfi dàá dāá ŋmíntí bi-pu.” 17Kí yòon̄ ŋyunti gbantee ní Yeesu kíĺ ki bíī sòoǹ Unimbɔti bɔti, yii: “Kpántímaan ni-bimbim kun puee Unimbɔti beel sútì ki pìlīń-ni.” 18Yeesu nín bíī kpàkaǹ Gaaliilee mɔɔlee, ní u ká nnabiyaamu muli: an nìn sá Siimɔn un bi yíì Piyeeree nì u-naal Andree. Bi nìn sá bijɔncuuliibi ní ki bíī tòɔ́ kulaaŋŋu. 19Ní Yeesu bí yii: “Dāan̄ kí nīn nɔ́ɔ́maan-mi, ḿ dū-ni kí kpántí bin cāabìń binib m-ceeyee.” 20Dicilpu niin ní bi yāntì bi-laanti ki kíǹ ki táá-u. 21U gítī cūtì nyɔkɔpuee, ní ki ká binib bili, bí mun tí sá unil nì u-naal, an sá Jaaki nì Jaan Seebeedee jipɔmbi, bi nìn kā biŋalimbun bi nì bi-baa ki ŋáŋkí bi-laanti. Ní Yeesu yíiń-bi, 22ní bi yāntì bi-baa nì bi-ŋalimbu niin, ní ki táá Yeesu. 23Yeesu nìn yìiǹ Gaaliilee timmu kɔkɔn ki dàkà akpafidiinni ki sòoǹ tibɔmɔntiil tin sá Unimbɔti beel bɔtee, ki cāantí bideembi nì bibunliibi kɔkɔ samaa kansikin. 24Siirii yab kɔkɔ nín gbìl̄ tin Yeesu ŋáańee ní bi cáań bin kɔkɔ būǹ tigbaŋweeŋkpitilee nì bin bí iyaliŋkin tikpilee. Bin pu arasiniibi kēe nì bibimbidambi nì bifaliŋfaambi, ní Yeesu cáaǹ bi-kɔkɔ. 25Ní dinikitikpaandi nìn kíǹ ki nɔ́ɔ́-u, ki nìn nyánní Gaaliilee nì ntimu saalaa watil, nì Jeerusaleem nì Juudee tiŋkin nì kitiŋ kin bí Jɔɔdan buŋgbandi lapu puee.


c: text/html

text: 1Mi ká kombile lápó nyá wá ká mbómbu Njambiyá náè ká mbómbu Krist Yesus. Yo nyá ta pásó jósi äotu äete äe ná joñ náè äotu äete äe ma gwe äaka. Mi ká kombile lápó nyá wá, káto a ta kala nje, sendi, a ta namó. 2Yasi te yi mi lápá nyá wá káà, yo nde, pela málápi má Njambiyá, lápó yo jeliyá nyá äomó. Pela máñgimó háná, ko äo jaya, ko äo ti jayá. Ndeya äomó, gayó äo kitá sendi äo. Keló ëete, disima máyasi háná yïù teëye ná äo yasi, 3káto ñgimó ta ëyaã yi äomó tïù kuló wokó se kimó teëya yasi te yi wulá pálá yi Njambiyá káà na. Äo ta nje keló máyasi nda yi temó yan górá. Ëete, äo ta tóká äeñgwá äuëya jaki jaki äeyekele káè nó. Yasi te yi äeyekele äete ta lápó nyá äo káà ta äá ná min ká mátó te man. 4Äo ta pupá mátó ká lápi te yi gbakasi, kpaló nje nyá mátó ká yaw yaw mákanó. 5Ká äá wá, ká máyasi háná wá tïî jeki nyá temó káte na. Gbisimañgwá mábóná, keló másay má pelna Kimó Tom. Tonjukwá másay máte yi Njambiyá nya wá káà kimóte. 6Ká äá mi, mi má mbá nda mánjam máte yi äo kumbá keló ná sadaka nyá Njambiyá káà. Ñgimó kwañge mbá sima wuta. 7Mi loñma ëyambi kimóte. Mi siëya sokó mbá. Mi kombila äeñgwá máyasi máte yi wusá tiká temó káte káà kumó ká siynate. 8Ma ndana, Njambiyá sima äakiëye sol másay máte tiká mi. Sol te äáàña kelna ñgbeñ mákele. Nyañgwá Kumande wusu, nyá mó te á pásá jósi ná ñgbeñ kó ta kañá yo nyá mi ká nyañgwá yesó te. Yeti ndi mi nyápó ta äá ná sol te na. A ta nyá sendi äomó háná äe sosa yókwe ná äaka. 9Sañgó nje háná te yi nje äáñá mi nádó, 10káto Demas leñma mi, a nya temó peñgó ná máyasi máte yi ñgimó te yókó. A kwañma káè pálá Tesalonik. Keresans kaã pálá Galasi. Ma Tit kwañma káè pálá Dalmasi. 11Ndi Lukas waka siná nyá. Äoñgó Mark nje nó, káto a ká kamá mi äuëyate ká say te yi mi kelá nyá Njambiyá káà. 12Mi tomma Tisik kánjá ká Efás. 13Komá wá ta nje káà, nóè äoêñ gambo mbá yi ëuku yi mi tikima ká Turuwas ká yi Karpus káà nje nó, nje äuã sendi mákana, jekó kwa kwañgó mákana máte yi äo kelá ná kotu káà. 14Aláksañdárá te mó mbeló kelma äeya yasi ná mi äuëyate. Nyañgwá Kumande ta yókiëye yo nyá nyá, yaka ná yasi te yi nyá kelma káà. 15Ma wá, ëiyó ná sósó ná nyá sendi, káto a loñma ëyambi ná yasi háná te yi wusá teëya káà nyá äó ká ëitá. 16Ká bosate yi mi támma nó pilá ná lápi mbá ká jósi káà, ko mumó wátá ná wátá tïì nje ëiyó ká kóñ mbá na, äo háná leñma mi. Yasi wátá, Njambiyá äáêña äo ná ñgwátá ká yasi te yi äo kelma ëete káà. 17Ma ndi Nyañgwá Kumande wusu nyápó ëiyma pálá yembá kwaã nyá mi ëeti, náà mi pel málápi máná kumó njena, náà äomó háná äe yeti Äeyudán äaka woku. A joñgwa sendi mi ká numbu äedila. 18Nyañgwá Kumande ta joñgwá mi ká äeya máyasi háná. A ta äakiëye mi yïù nyinje mi ká kandó ëyená ká ëyoäó. Há luêksa nyá kpo ná kpo, amán. 19Nyánó mi Pirisil náè Akilas, nyánó sendi äotu äe tuã Onesifór. 20Erast tikama ká Kóráñt. Mi tikima Torofim ká kónó ká Milá. 21Sañgó nje háná te yi kumó woñga piñó te yi ñgimó abekata tïì pa kandá káà. Ubul náè Pudáns náè Lin náè Kolodiya náè äenjóñ äusu äe woñga háná ká nyánó wá. 22Nyañgwá Kumande wusu ëïîy pá wá. A keêl ñgikwa ná wuná.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1M-nabiyaamu, tin kíǹee di sá yii ní nīn fàal̀maan ti-Dindaan pu. An kaa sá-mi digìńdi ḿ fàtīí kùbitī kí lì tin m nìn péēŋmàn̄-ni dooooyee, an mun sá nimbi difiil ní. 2Nín̄ nyím̀maan ni-ba nì binib bin bimbim bí kii ibooyee, bi tūǹ atuŋkpiti ki gífí ki lèekī binib wunti laaaba famee. 3Timbi di sá bin gíí digiil tiŋman yalee, kun puee Unimbɔti Fām di kpòotī timbi ní ti nɔ́ɔ́-u. Yeesu Kriisitoo pu ní timbi fàal̀, kaa máká nisaal tundi pu. 4Ama m bàà ŋūǹ kí nīn máká nisaal tundi pu. Ubɔ yaa dàkafī yii u ŋūǹ kí dū u-mákal kí ŋá nisaal tundi puee, man bàà cáá nsan kí dàkafì míǹ kí jītí udaan pu. 5Bi nín màl̄-mee, iwiin inii dal ní bi gíí-mi, m baasii sá Israyeel nibul ní, ki sá Beenjamin maaliŋun, ki sá ujuudajabaamɔn. Juuda yab marab nɔ́otamee, m nìn sá Fariisab kitilin ní, 6ní ki cáá difaŋgiil ali ki sàantí Kriisitoo nikitil. A yaa kpēēm nín ŋúb́ Juuda yab marab puee, m nìn bí deedee, kaa yīntì báà tiba. 7M bàà nìn nyí yii an sá-mi tiŋan ní, ama kɔŋkɔnnee, Kriisitoo puee, m kpèé-tì kii tiwan tin kaa cáá ipaatee ní. 8M nín béè yii m-Dindaan Yeesu Kriisitoo sá-mi tiŋan tin jítiǹ tikɔkɔee, an puee, tin kɔkɔ m nìn péē kpèé yii an sá-mi tiwammɔntiilee, m kíǹ ki kpèé-tì kii tiwan tin kaa cáá ipaatee ní. U-puee m fá tikɔkɔ, ní ki kíǹ ki kpèé-tì kii titampummoolee kí ŋmā kí ká Kriisitoo, 9man nì u ń ŋá ubaanti. Maa ti máká yii m nín ŋúb́ marabee pu ní m kpántì deedeedaan, see m nín fɔ̃ɔ̃ Kriisitoo ki kíí puee ní m kpántì deedeedaan, kii Unimbɔti nín yāntì bin fɔ̃ɔ̃-u ki kííyee kpántì deedeedambi puee. 10Tin m nyàab̀ee di sá ḿ béé Kriisitoo nì u-fìkititam pɔŋŋu, man nì u ń kpāfì kí jī u-falaau, m-bimbim ń kpú, ḿ nántíǹ Yeesu nín nìn kpíì puee, 11ki cɔ́tí yii Unimbɔti dàá dāá fìkitī man mun ditaŋkpiilin. 12An kaa sá yii m fɔ̃ɔ̃ tipaal, maa láá kpántì umɔnti ki dɔ́ò, ama, Yeesu Kriisitoo u-ba nín cúú-mi puee, m bíī pɔ̄ɔntí kí sāǹ kí cúú m-taatandi paati. 13Nnabiyaamu, m nyí yii maa láá bàn̄ kí cúú-tì, tiba ní m ŋáań: di sá yii m súntí tin pu m jítèe, ní ki pɔ̄ɔntí kí bà tin bí nyɔkɔpuee, 14ki sáń kí bà kigbèenlaŋ, ní kí tin fɔ̃ɔ̃ tipaal tin pu Unimbɔti yíiń-ti yilpu Yeesu Kriisitoo puee. 15Timbi bin bīń nnimbɔtisan poonee, ti-kɔkɔ ń nīn cáámaan nlandɔkɔ gbanti. Ama ní ni-kansikin biba landɔkɔi yaa tí nyáń ibaaa, Unimbɔti dàá dàkà-ni ní béé an nín sá miŋyee. 16Tin páb́ee di sá yii, nsan ŋun ti péēkíĺ ki nɔ́ɔ́yee, tí nīn gbíntì ki nɔ́ɔ́-ŋu ki cá. 17Nnabiyaamu, nín̄ nɔ́ɔ́maan m-tabɔbiliŋ kí dū ni-nimikpeeŋu kí báań bin còom̄ kii ni nín ká timbi còom̄ miŋyee pu. 18M nìn tùkū-ni, ki dàá gítī bùsì kí tùkù-ni nì nsiim, yii binib biba bí, bi-saŋkindi dàkà yii bi ná Kriisitoo un kpíì ndɔpuntikaa puee. 19Tin dɔ̄ ki cí-bee di sá ditafadaaldi, kun puee bi nɔ́ɔ́ tin bi-pooŋŋi lèe, kaa nɔ́ɔ́ Unimbɔti. Tin kɔ̄ntí-bi icooyee di mɔ̄ǹ-bi, ní taapu doo wanti pu ní bi dàkafī. 20Ama timbi sá yilpu tindambiyaamu ní, ti kā ki cí ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ń nyānní niin kí dāan̄ kí fīī-ti. 21U dàá dāá dū mpɔn ŋun u cáá kí sìntīǹ tiwan kɔkɔ u-taapuee kí cúú ti-wunti tin bí iwɔfinee kí kpántí yilpu wunti kii u-yɔŋu nín bí puee.


text: 1Vóá à naa, e pá nà vígà e m vulè, elai agalai m Dõò! À palà ge dim̄ bíí ló gè mònii! Ò ólò palà ge ẹẹlẹ́m̄i nyíe vaá m̀ ólò túi kpọọmá mon! 2M̀ gé ban Uódìà nè Séntèkì kọ bà á dãá ene dì belí bàà vígà pá bia m Dõò. 3Vaá olo na gé, e o dú kà kà nen e o gé zọ́m̄ siá tóm, m̀ gbĩ́ kọ ó nvèè bá nè gbò pá biaí kọ bà á dãá ene. Boo bée kọ ba beè palà ge pììgà ge nvèè bá nèm̄ m tóm ge vee Lé Kpẹaí, bii ló Klẹ́mẹ̀nt nè dénè na gbò e bà sígáá, e ba beè zọnám̄ gé siá tómá vaá ba bée di m kpá dùma. 4Iei ẹ́ẹ́ nyíe kọ̀láá tṍó boo bée kọ ò zọi Dõò gbàài ló! M̀ kpáá ooa boo kọ ó iei ẹ́ẹ́ nyíe! 5Naanii ní e dénè nen é nyímá kọ ò dúì gbọ́ọ́ gbọọ̀ ló. Tṍó e Dõò é dú a iná ku ló. 6Ó gá zigai kọ tọ́ọ̀ kà nu á tãagéi. Tãa vó, bĩinai dénè bọọ bii bíi bá Bàrì m tãàga ló. Kẽeaí boo ge olòó õaí Bàrì zaa kọ̀láá tṍó e o bĩinaíe nu bá. 7Vaá fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló Bàrì, e gbò nen náa é láá dãá, é kuma bọọ nyíe nè bọọ bùlà, boo bée kọ ò gbáai ló Kráìst Jíìzọ̀s. 8Ge tú nà mon belí inmá kùbmà, e pá vígà, olòó bugii togó boo gbò nu e a dú kà kà, nu e ka di ló, nu e a lelà, nu e a õoà, nu e a léémá gbò nen, nu e a nè lé bée, nè kọ̀láá nu e a palà ge dú lé vaá bọ́ ló lèèlà. 9Olòó naanii gbò nu e o beè noi bá nda vaá dãm̄i gã́ vaá monim̄i bá e m gé náa. Vaá Bàrì e a ólò nèi fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló é gboó zọi tõ̀òà. 10Dì belí nen e a gé zọ̀ Dõò gbaa ló, nyíem̄ palà ge ẹẹ gé mon kọ, boo tṍó e gbele begè dẽe tṍó ni téní, mè ò kpáà iei èèlè ge zogèi bé e o gbĩ́i ge nveenii bá nèm̄i naanii. Ním̄ gé kọ́ mè nóo beè iei nyíe ge nveenii bá nem̄i, sõò m̀ gé kọ́ mè èèlè náa beè di nèi ge zogei bọọ nvèè bá. 11Ním̄ gé kọ́ vóí boo bée bíi e a dìm̄ ló, boo bée kọ m beè nó ge tõo dùm e kọ̀láá nu e m íè é gbõomam̄ ló. 12M̀ nyímà nu e a kọlà tṍó e nen di m bii bíi nè tṍó e nen ié nu e a sígaé ló. M beè nó kọ nu á gbõomam̄ ló kọ̀láá ke tõ̀ò nè kọ̀láá tṍó, á leemá gbààm̄ à mmá à bè tá kói à tám̄ ló, á leemá m̀ ié nu e a sígam̄ ló à bè m di m bii bíi. 13Kráìst nèm̄ agẹ̀ ló ge tõomá kọ̀láá kà di tõ̀ò. 14Sõò o beè láá naanii ló ge nveenii bá nèm̄i boo tṍó e m beè di m tãàgà. 15Boolo, pá Fílìpàì, palà ge nyimai kọ, boo tṍó e m beè aa Masẹdónìà, e a dú dàà togó ge ló Lé Kpẹaí èèlè nyíe zẹ̀ẹ̀ boólo, mè áá boolo ní e o dúi bõ̀òna ló Kráìst e a beè nvèè bá nèm̄ é. Áá boólo ní e o beè dõonii kpègè nèm̄i é. 16Tṍó e m beè di Tẹsalọnáíkà, à sígá ló ene tóm e bíi beè dọ̀m̄ boo vaá ò lẹẹlai nvèè bá mám̄i. 17Níì ge kọ m̀ gbĩ́ ge olòó ié dõ̀ò nu lọlii bá nì, sõò bé e a gá náa vaá Bàrì tẹlẹ nu ló nèi ní e m gé gbĩ́ é. 18M beè ié dénè nu e o ni mám̄i vaá à gbõoma sìgà. M̀ ie dénè nu e a dim̄ bíí ló kátogóí e Ẹpafradáítọ̀s ni tú dénè gbò dõ̀ò nu e o beè nvèèniié bá kọ á mám̄ domáí. Bọọ dõ̀ò nu e o mám̄i dú lé belí gbele kpéè nu ló dõ̀ò nu à bè vààla gyọ́ọ e Bàrì tú vaá à léémáe. 19Vaá ńda Bàrì é tú a gyọ́ e a bọọ tõ̀ò naamá dénè bọọ bii bíi tení dú ló Kráìst Jíìzọ̀s. 20Ka á dì nè Bàrì, e a dú bẹẹ Tẹ̀, aa náa tá tẹlẹ náa tá! Á di naa vó. 21M̀ kana mon dénè gbò nvín Bàrì e a dú gbò e bà gbaa ló Kráìst Jíìzọ̀s. Gbò vígà m Kráìst e bà dìm̄ ló kanai mon. 22Dénè gbò nvín Bàrì e a di dee kĩí kananai gé mòn, èlmà tõ̀ò gbò e bà gé sí tóm m tọ Méné Róm̀. 23M̀ gé ban kọ sàn nyíe bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst á zọ̀i tõ̀òà.


text: 1Man Pɔɔl nì Siilaasi nì Tiimootee di ŋmàn̄ takalda nee kí tīī nimbi Kriisitoo nikitil din bí Teesaalooniiki ki sá ti-Baa Unimbɔti nì ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo yabee. Unimbɔti ń ŋá-ni tiŋan kí tīī-ni ŋgbansɔŋfi. 2Ti pàkà Unimbɔti ní baabadal ni-kɔkɔ pu, ní ti-wimmeem poonee ti téetí ki mèé ni-pu múlmul. 3Ti-wimmeem poon ti-Baa Unimbɔti nimiinee ti téetí atuun ŋin ni ŋáań ni-fookiiu nì ni-neendi puee nì ni-mákal din ni cáá ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo puee nín pɔ̄ɔ̄ miŋyee. 4Nnabiyaamu, ti nyí yii Unimbɔti néeń-ni ní ki lútì-ni ní nīn sá u-yab. 5Kun puee tibɔmɔntiil tin ti sòon̄ nì nee kaa sá nì kinyɔkɔn ŋmaniŋma, ama ti nìn sòon̄ nì Unimbɔti pɔŋŋu nì u-Fām tūtuntam ki tɔ́kɔ́ ibaamɔn pu páaa ní. Ni nyí ti-pu ti nín nìn dɔ́miń ki bí ni-kansikin nì mbimbim min kí tūtuǹ-nee. 6Ni nín fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti bɔti ki kíí nì falaabi tikpil poon nì dipɔɔpindi din Unimbɔti Fām tììyee puee ni kpántì bin fɔ̃ɔ̃ timbi nì ti-Dindaan didandee dee. 7Min ni ŋá nee dàkà Maseeduaan nì Akaayi yab bin fɔ̃ɔ̃ ki kííyee mun ń fɔ̃ɔ̃ míǹ dee. 8Kun puee nimbi cee ní ti-Dindaan bɔti gbītì, ki bàn̄ Maseeduaan nì Akaayi yab cee. Kaa sá bíǹ baba, ajan ŋin kɔkɔ kíǹee yab mun gbìl̄ ni nín fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kíí miŋyee, an kaa ti bàlfī yii timbi ń māafì-bi gba. 9Báà ŋma máafí ti nín dɔ́miń ni-cee ni fɔ̃ɔ̃-ti pu, ki fá ni-waaŋi ki kíǹ ki nɔ́ɔ́ ibaamɔn Nimbɔtiu un bí dimaŋfalinee, 10nì ni nín kā ki cí u-Jipɔɔn Yeesu un u fīkitì ditaŋkpiilin, u dàá nyānní yilpu kí fīī-ti kí nyāntí Unimbɔti ŋuul din bí ki dòońee poonee.


text: 1Feestusi nìn bàn̄ Juudee watil, iwiin ita boonee ní u yíkì Seesaaree ki nín jɔ́ḿ Jeerusaleem. 2Ní bisaraaŋakpilib nì Juuda yab nikpaambi dɔ́miń ki kàan̄ Pɔɔl bɔti ki tùkū-u, ní ki gbāam̀ Feestusi 3yii ú jī kimɔtii kí yàntī Pɔɔl ń dāan̄ Jeerusaleem. Di sá yii bi bɔ́ntì ki cí kí kpò-u nsanni. 4Ní Feestusi kíí-bi yii: “Pɔɔl kā sarkan Seesaaree, man m-ba bíī bɔ́ntí kí fàtīí gítí niin ní nee.” 5Ní u gítī bí-bi yii: “Mimmee, ni-kpilib ń nɔ́ɔ́-mi tí cù Seesaaree bí tin sòoǹ kí kpèè uninja gbanti yaa ŋá tikpitil tiba.” 6Feestusi nìn ŋá iwiin inii kii saalaa pu bi-kansikin, ní ki fātìi gítìń Seesaaree. Kutaa wúntèe ní u kɔ́ ki kāl̀ kubɔsoondiin ní ki bí bí yíiń Pɔɔl. 7Pɔɔl bāańee Juuda yab bin nyánní Jeerusaleemee yú ki kɔ́ĺ-u ki sòoǹ u-pu yii u ŋáaǹ tibɔkpaandi tikpil. Ama baa ŋūǹ kí cáań tiba bí béé yii tin pu bi sòoǹee sá ibaamɔn. 8Ní Pɔɔl mun yɔ̃oǹní tin u cááyee, yii: “Maa yīntì nì Juuda yab marab ubɔ, kaa tí yīntì nì Kunimbɔtidii, kaa yīntì nì gɔminakpaan Seesaar mun.” 9Feestusi nìn là án mɔ̄ɔkiǹ Juuda yabee, ní u bālfì Pɔɔl yii: “A là kí jɔ̄m̀ Jeerusaleem bí sòoǹ a-bɔti nee m-nimiinaaan?” 10Ní Pɔɔl kíí-u yii: “Gɔminakpaan Seesaar bɔsoondiikun ní man sí ki bí nee, niin ní an máaǹ bí sòoǹ m-bɔti! Kun puee maa ŋá Juuda yab tikpitil tiba, sii a-ba gba nyí míǹ tiŋan. 11M yaa sá unikpiti ní ki ŋá tin tin máaǹ ŋkúmee, mimmee maa mɔ́tí ŋkúm pu. Ama, an yaa tí sá yii tin bi sòoǹ m-puee yaa sá nnyimɔn, ubɔ kaa ŋūǹ kí dū-mi kí tīī-bi. See ḿ bà gɔminakpaan Seesaar nimiin!” 12Niinee ní Feestusi nì u-kpilib kāl̀ ki sòon̄ ki kpɔ̃otì tɔbee, ní ki kíí-u yii: “Kee, a bí yii a là kí bà gɔminakpaanaa! Ti kíí á lafun cù u-nimiin.” 13Iwiin ili boonee, ní ubɔti Agripa nì Beereeniisi bāań Seesaaree kí jāam̀ Feestusi. 14Bi kāl̀ iwiŋkaaŋkaa iba poonee, ní Feestusi dū Pɔɔl bɔti ki kàan̄ ki tùkū ubɔti yii: “Feeliikisi yāntì uninja ubɔ sarkan doo. 15M nín nìn cūtì Jeerusaleem puee, ní bisaraaŋakpilib nì Juuda yab kpilib tùkū-mi yii u nìn ŋá ikpiti ní, ní ki mēē-mi yii ḿ dáaĺ u-tafal. 16Ní m kíí-bi yii Room yab, bíǹ kaa dù unil kí tīī bí dáaĺ u-tafal asee bí pɔ̄-u kinyɔkɔ ú mun ń sòoǹ u-nannanliibi nimiin kun pu ní bi bí ki jáàyee. 17Bi dɔ́miń doo nee, kutaa wúntèe maa nìn gítī tāaǹ-bi, ní ki kɔ́ ki kāl̀ m-bɔsoondiikun ní ki bí bí cáań uninja gbanti. 18Ní u-nannanliibi mun kàan̄. Ama maa ká tikpitil tin ní m bàà dàkafī yii u máaǹ ki ŋée. 19An nìn sá bíǹ bi-ba marab nì un bi yíì Yeesu u kpíì kin Pɔɔl bí yii u bée ŋmaniŋma pu ní bi bíī kpákà. 20Maa nìn nyí m nín dàá ŋá pu kí béé tibɔti gbanti yilee, an pu ní m bālfì Pɔɔl yii u yaa là kí cù Jeerusaleem ḿ sòoǹ u-bɔti gbanti niin. 21Ní Pɔɔl yíì, yii bí yàntī ú nīn bí sarkan kí nīn cí ŋyunti ŋun ní gɔminakpaan Seesaar dàá dāá sòoǹ tibɔti gbantee. Ní m bí bí dū-u kí pìin̄ kí nīn cí ŋyunti ŋun m dàá dāá dū-u kí tīī gɔminakpaanee.” 22Ní Agripa bí yii: “Man m-ba bàà là uninja gbanti ń sòoǹ ḿ pīlfì.” Ní Feestusi kíí-u yii: “Tin u yaa cááyee, fool a fu gbìl̀.” 23Kutaa wúntèe ní binib tikpil nìn fɔ̃ɔ̃ Agripa nì Beereeniisi, ní bi nì bisoojakpilib nì kitiŋ poon nikpaambi táá ki kɔ́ kubɔsoondiin. Ní Feestusi yāntì bi cáań Pɔɔl, 24ní ki bí yii: “Ubɔti Agripa nì nimbi bin kɔkɔwoooo kpáfì doo nee, Juuda yab kɔkɔ dɔ́miń m-cee Jeerusaleem nì doo ki yíiń uninja un ni wāĺ nee ibeeyiin, ní ki tátí yii bi máaǹ kí kpò-u. 25Ama man nyí yii waa ŋá tin máaǹ ŋkúmee, ní úǹ u-ba dāa bí yii gɔminakpaan ń sòoǹ u-bɔti, ní m kpēēyii an lafun máaǹ mimmee, ní m là kí dū-u kí tīī-u. 26Maa láá nyí u-bɔti pu tiba kí ŋmà kí tīī ti-yidaanu Seesaar kɔŋkɔnnee. Míǹ pu ní m cáań-u ni-cee, nì sii a-ba ubɔti Agripa nimiin, ní bi yaa bíī bàlfī-u anyɔɔbunee ḿ ŋmā kí ká tiba poon kí ŋmà, 27kun puee an kaa kítì ḿ dū usarkadaan kí tīī míǹ, kaa lī tin pu ní bi ŋúb́-uee.”


text: 1Taitɔ̀ mù dè wòlù mu siya sɛlɛ wòló é wolòì ŋgàma sɛlɛ siyáà nù. 2Se è jiji laíò wò fɔ̀mà wo kùlà kuláì èì, wò namàì keleɤele, wò sì wo bului nu kamu. Se è wò, wò kewu nù wo Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù nɛ̀ jàvà nù e kanàì dè wo kulu kálí sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù. 3Se è nyinɔ laíò pɛ́ wò kìi wo kùlà kùláì eu wò nɛ̀ wo tàodéè kàí. Wòo dè duuli tɛmu nyɔ̀ɔ̀ò, ŋwɔnɔ̀ wòo tùwà wo bulùì so nímí wɔ kɔnyàì. Sɛlɛ wòló é dè kàí, kɛní wò yá è wòlíì siya. 4Nyinɔ lai wòló wò wò dè wòlù wo siya nyinɔ́ò sɛlɛ̀ wó dè de dɔnù e dèèlè. Wò yá è dòò siya jɛ́ wó jàvà ve wò wɔ́ò nɛ̀ wo wóó, 5wo siya wò jɛ́ wó kan ve wo bulùì dè wo dè telembo nyɔ̀ɔ̀ò, wo dè bò jǐde nyinɔ̀ò, wo dè wò wɔ́ò wo wòi nyìnì. Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve wòlù gbǐn ě sɛlɛ siìn tɛmu e kàn tedíì é wolòì Ŋgàla jɔ̀ɔ̀. 6Nyɔìŋ nɔɔ̀ mù gbɛ̀ ve jiji wóó pɛ́ seì wo sì wo bului de kan. 7Mù bulúì mù kùlà kùláì gbǐn è yá kàí dè, dɔɔ kìinù wò dè ve wo dè namu. Tùwà mù Ŋgàla sɛ̀lɛ siya sɛ̀lɛ́ɛ̀ ŋgàma è dè mù sǐn de sɛ̀lɛ̀ wɔ́. 8Mù dè má sɛlɛ siyànù e kàn Tedí Kàí tɛmu wòi wòló mú sìì mù nɛ̀ mù tɛmu má è wòlù ě mù wòíì èì saì. Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve mù kamà mù kɔ̀ɔ̀n towóò tɛ̀ɛ̀mì. Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ má sɛlɛ siìn gbǐn ě wò nùu dè ye e kàn nà. 9Kɔnyáò bɛ́ɛ́lɛ́ wò yá wo nyɔɔ́ò wòì nyìnì wo lɔ̀mà wo kulu gbulúì gbǐn nù. Nɛ̀ wo jòò wo towa, 10nɛ̀ mùndí wòo jílàì dòò wòì. Ŋwɔnɔ̀ wò kùlà kùla kàí dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve dòò funà wou faàn gbulúì gbǐn nù. Wo jòwò faain kàí èè nɛ̀ ve è wòlíì bì nà Sɛlɛ nu Sa Nyɔɔ́ɔ̀, Ŋgàla wɔ sɛlɛ siyáà tɛ̀ɛ̀mì. 11Ŋgàla wɔ̀ wɔ sɛlɛ kàí soolóè eodè jàkì sa ya wɔ̀ sa wòlíì gbǐn sɛlɛ̀ nù. 12Sɛlɛ kàí soolo dɔ̀ɔ̀ ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ dè e nà senù à sa nà faàìn sɛlɛ wòló nù èì Ŋgàla sɛ̀lɛ̀ dè, à wolo tàode wɔ̀lɔ́ nu lɛ́ì soo bàlàì, à sì nà bului de kan nà tàodéè nù, à dè telembo nyɔ̀ɔ̀ò, nɛ̀ mùndí à nɛ̀ nà tàodéè gbǐn Ŋgàla ŋwùnù, tàode wɔ̀lɔ́ nù. 13À dè kulu de tili sànyáà tuwànù nà kulu é dè èì, dɔ̀ɔ̀ èè dè nà Ŋgàla gbàáà na Sɛlɛ nu Sa Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ nɔliíì tolu sɛ̀lɛ́ɛ̀ tàode wɔ̀lɔ́ nù. 14Jisɛ̀ saaió wɔ bulúì saaɤà nà ŋwùnù, wɔ̀ sa nà sɛlɛ siìn gbǐn wɔ de kewúì jɔ̀ɔ̀, wɔ̀ tùwà nà wòlúò nàndí èì wòì dè, à dè wɔ bèè à jòwò jòwo kàí wɔ ŋwùnù. 15Siya sɛlɛ wòló mù jòwàì mù de kewúì gbǐn nu mù kpiìn wò nɛ̀ mùndí mù kálà wòló kulu wó dè nɔide tuwànù mùu. Ka nɛ̀ì wòlù èe tìyà mù nù sǐn.


text: 1Niinee, Yeesu bí kunipaauee nì u-boonnooliibi yii: 2“Bimaradakaliibi nì Fariisab di bí ki dàkà Mooisi marab. 3Míǹ puee, ní nīn ŋáaḿmaan min bi dàkà-nee ama ní taa fɔ̃ɔ̃ bíǹ bi-ba bimbim, kun puee baa ŋáań tin bi dàkà yii binib ń nīn ŋáańee. 4Bi nyāntí marab bin nyìm̀ kii awaŋgulee ní ki tūntí binib ní kaa là kí dū bi-ŋambiki kí dáb́ diwaŋgulee kí tūtuǹ binib. 5Bi péēŋáań bi-tuuŋŋi kɔkɔ binib ń nīn wāĺ-bi, ní ki mòtīi wàantí igban in pu bi ŋmà Unimbɔti bɔti ki cáā fìǹ bi-ŋalii nì bi-yigbeeŋee, ní ki fòkɔntí bi-bɔkutiŋ gbeeŋgbeeni binib ń ká yii bi nɔ́ɔ́ Unimbɔti páaa. 6Bi néeń ki kàal̀ ikakaamɔnti diinabin nì nyɔkɔpu kakaai akpafidiin ni, 7ki néeń bí nīn jáaḿ-bi binibin, ki néeń bí nīn yíì-bi yii: 'Ukpil, ukpil.' 8Ama nimbi ń taa yàntī bí nīn yíì-ni bikpilib, kun puee ni cáá ukpibaanti ní, ní ni-kɔkɔ sá nnabiyaamu. 9Ní taa yíiń ubɔ kitiŋ pu yii ni-Baa, kun puee ni-Baa péēsá ubambaanti ní, ki bí yilpu. 10Ní taa yàntī bí nīn yíì-ni bikpootiliibi, kun puee ubaanti di sá ni-kpootiliu: úǹ di sá Kriisitoo. 11Un gíiǹ u-ba ni-tɔntɔnliuee di dāa sá ukpaan ni-kansikin. 12Un yaa yɔ̃oǹ u-ba yilpuee bi dàá dāá sìntīǹ-u taapu, ní un yaa sīntiǹ u-ba taapuee, bi dàá dāá yòon̄-u yilpu.” 13Yeesu bí yii: “Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni pìintí binib Unimbɔti beel punyɔkɔ, naa làá kɔ́ ni-ba, ní kaa là bin bàà là kí kɔ́ee ń kɔ́. [ 14“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni fìkì tin kɔkɔ bikpiipoobi cááyee, ní ki mèé ŋwimmeem min yúntí fɔ́ŋŋŋee bí ká-ni. An pu ní Unimbɔti dàá dāá dáaĺ ni-tafaliŋ tikpil.] 15“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni yìiǹ tiŋkub nì kitiŋ jaaŋŋi kɔkɔ pu ki nyàab̀ un dàá kpántí ni-boonnooliuee ní ni yaa ŋúń ki yāntì u kpántì u-bee, ní ní yàntī ú kpántí un dàá dāá kɔ́ ditafadaaldinee mili pu ki jítiǹ nimbi. 16“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bijɔfub bin kpòotī binibee, kun puee ni lì yii: 'Unil yaa pūtì Kunimbɔtidiiyee an kaa sá tiba, ama un yaa pūtì sindaariya un bí Kunimbɔtidiinee, ú ŋá min u pūtèe.' 17Bijɔfugbaambi! Ba di páb́ ní? Sindaariyaaa Kunimbɔtidii kun yāntì sindaariyee kpántì circiree? 18Ni tí lì yii: 'Unil yaa pūtì nsaraafanee, an kaa sá tiba, ama un di yaa pūtì saraa un pá nsaraafan puee, ú ŋá min u pūtèe.' 19Bijɔfub, tilati di páb́ ní? Saraayaaa nsaraafan ŋun pu saraayee pá ki kpántì circiree ní? 20Un di yaa pūtì nsaraafanee, pūtì ki kpáaǹ tin kɔkɔ pá nsaraafan puee dee. 21Un di yaa pūtì Kunimbɔtidiiyee, pūtì Unimbɔti un kɔ́ò kudii gbantinee dee. 22Un yaa pūtì kutaayee, pūtì Unimbɔti beejal nì Unimbɔti un kā di-puee dee. 23“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni pà tikuŋfaal tin kɔkɔ ni kùee saalaa kamaa pu kubɔ kubɔ, ama ní ki yíití, kaa nɔ́ɔ́ marab bin bɔti páb́ee, an dàkà yii: á nīn cáá ibaamɔn, kí nīn sūǹ binib saai kí nīn yú deedee, tin bàà máaǹ ní ŋée dee, ní kí nín dū tin kíǹee kí páań boon. 24Bijɔfub bin kpòotī binibee! Ni jákà ki lèekī inaacib ni-nyɔkaatin, ama ní ki nátí igutaamu. 25“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni fíntí tiyuti nì asambil boon, ama ní ni-naayutuuŋŋi nì ni nín kaa ŋūǹ kí cúú ni-ba puee gbí poon. 26Fariisab bijɔfub! Ní péé kí fíntímaan kuyuu poon, ní boon mun ń kpáàá nyā. 27“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni, nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni náań nì akaakul ŋin bi píil̀ boonee, ŋi ŋān̄ nnimikpee, ama ní ŋi-poonee anikpil sūū ní akpab gbí ŋi-ni. 28Míǹ ní ni mun bí. Binib wāĺ-ni ŋgban puee yii ni sá deedeedambi ama mpoonnyoon nì ikpiti gbí ni-poon.” 29“Mbusu dɔ̄ ki cí-ni nimbi bimaradakaliibi nì Fariisab mpoonnyoondambi, kun puee ni māā Unimbɔti bɔnaatiliibi akaakumɔnti ní ki nyāantí bin yúl̀ deedeeyee kaakuliŋ, 30ní ki lì yii: 'Ti yaa bàà nìn bímaan ti-naanjab yuntiŋu, taa bàà nìn kútì bi-pu bí kpò Unimbɔti bɔnaatiliibi gbanti.' 31Míǹ ní ni bíī lèekī ni-ba pu seera yii ni sá bin kūū Unimbɔti bɔnaatiliibee naantiibi. 32Mimmee, púntímaan ni-naanjab nín nìn kíĺ ditundi diŋyee! 33Nimbi bin tū kii ikoowaatee! Mana ní ni dàkafī yii ni ŋūǹ kí ŋmátí kí taa kɔ́ ditafadaaldi laŋki? 34An puee, ní pīlfìmaan: M dàá tɔ̄ń ni-cee Unimbɔti bɔnaatiliibi nì biciŋfitiibi nì bidakaliibi, ni dāá kpò biba, kí kpáá biba idɔpuntikaa pu, kí gbá biba anaalab ni-kpafidiiŋŋin, kí jà biba bí pɔ́otí ntimu ni dī ki sàantí-bi. 35An puee nnikpaakoon tafadaaldi dàá dāá lítí ni-pu, deedee nib bin kɔkɔ ni kūūyee pu, kí yòon̄ ŋyunti ŋun bi nìn kūū Abeelee kí tin sāā ŋyunti ŋun bi kūū Sakari Baaraasii jipɔɔn Kunimbɔtidii nì nsaraafan kansikinee. 36Ibaamɔn ní m tùkù-ni, nnikpaakoonee tafadaaldi dàá dāá lítí nimbi waanee nib pu ní.” 37“Jeerusaleem yab, Jeerusaleem yab, nimbi di kù Unimbɔti bɔnaatiliibi ní ki cáá ataŋkpee ki yāŋkí ki kù bin Unimbɔti túnní ni-ceeyee! Miŋa pu ní maa mākaǹ kí bàà kɔ́oǹ ni-kɔkɔ kí kpāfì m-cee kii ukoonaati nín kɔ̃ontí u-biyaamu u-taapu puee? Ama ní ni yíì. 38Too, kɔŋkɔnnee Unimbɔti dàá fá ni nì ni-diiku. 39M tùkù-ni yii, kí yòon̄ díǹ kí nīn cée, naa làá ti ká-mi kí nīn cí ŋyunti ŋun ni dàá dāá sòoǹ m-pu yii: 'Unimbɔti ń bìin̄ un dòoń ti-Dindaan yindi puee.' ”


text: 1Níí téní lọ̀l, m gboó dã́ nu e a bélí kpã́ e gbele tõ̀ò nen tõo káála vulí, kọ: “Lèèlà á dì nè Bàrì! Dùùà, ka, nè kpóó di bá beéle Bàrì! 2Boo bée kọ a bèèla bel lelà vaá dú kà kà! À béélá bel bẽgè pá bia kyãa ól e a beè tú a kùnà kúnà kyọ̀mà bàlà booá. Bàrì kpálí mii pá a gbò tóm báe.” 3Ba beè kpáá vulina gé kọ: “Lèèlà á dì nè Bàrì! Boo bée kọ kéi e a dú ló sã́ e a gé zẹ́gẹ̀ gbele pọ̀b boná gé luu dọ̀ dèdè!” 4Tub nè ténì kà pá kàbáàlìa, bii ló ténì kà nu e a di dùma, beè gboó tooá dọ kẽ vaá kumí sĩ́ kẽ nè Bàrì e a di ĩ́ì tẽ́ boo kpò té ménéá, vaá kọ: “Á dì naa vó! Lèèlà á dì nè Bàrì!” 5Ene kà mon beè gboó sìlà aa ló kpò té ménéá kọ: “Leelai bẹẹ Bàrì, e dénè boolo e o gé síi tóm neíe, ńkem nè ńpọ̀b e o síiàìe pọ̀ ló!” 6M beè gboó dã́ nu e a bélí mon gbele tõ̀ò nen, vaá belí gbele kòvà gbálá múú, vaá belina gé gbele kòvà náa káála! Ba beè kọ: “Lèèlà á dì nè Bàrì! Boo bée kọ Dõò, e a dú bẹẹ Bàrì e a íe dénè lẹ̀ẹ̀là bel, ní e a gé bẹl é! 7Naanii mè é ṍ kààgà vaá ié ẹ́ẹ́ nyíe. Naanii mè é née ka! Boo bée kọ a lée tṍó e Nvín Naanà Bólá é gé ilí a va, vaá pá bia e a é gé ilíá a kpenà ló elá bànà ba ílà dóm nè va. 8Ba beè nèe kòòlò e a ẹ́ẹ vaá mò kọ á simá.” (Kòòlòi dì belí gbò lé lé bá tóm e gbò nvín Bàrì géè sì.) 9Nyómá tóm Bàrìa beè gboó kọ́ nèm̄ kọ, “Emí kọ: ʽLéé sĩ́ di ból gbò e bà kólíva ke zààvà ílà dóm nè va e Nvín Naanà Bólá íeí.’ ” À gboó kọ́ nèm̄ kọ, “Gbò mon belí dú lèlà sĩ́ mon bel e a aa gã́ Bàrì.” 10M beè gboó tooá dọ̀é ke gbàà ló ge kumí sĩ́ kẽ nèe, sõò a beè gboó kọ́ nèm̄ kọ, “Ó gá naa vó! Nda nen tóm belina gé olo nè pá o vígà, e a dú gbò e bà bii bá ló gè olòó kọ́ kpẹa tẹlẹ bàlà kẽ kọ bà dẹlẹ̀è nyíe boo Jíìzọ̀sa. Bàrì ní e o é kúmí sĩ́ kẽ nè e! Boo bée kọ kpẹa Jíìzọ̀s ní e a dú nyómá gè kọmá bùlà Bàrì e.” 11M beè gboó mòn káála e a kuuà, vaá ene kà ẹ́ẹ́ nom tee à di m. Bà kólí nen e a dìé boo kolíe Nen Kà Kà Bel e a Bọ́ Ló Dẹ̀lẹ̀ Nyíe Boo. À ólò beelá bel vaá sí ól bé m sĩ́ deè e a lelà. 12Súú dẽée beè sẹlẹ dẽe sã́ e a gé bẹ́, vaá gbele tõ̀ò pẹ̀gẹ̀lẹ̀ méné a dìé ból. Ba beè emíe ene kà bée ló e áá ẹlẹ ní e a nyímá é. 13A beè nvèà ene kà pọ̀b kọ̀là ló e mii gyṍ dẽe. A bée kọlà “Mon Bel Bàrì.” 14Gbò bé káála beè nvèà ẹ́ẹ́ kòòlò e dẽe õoà, vaá teá ẹ́ẹ́ nom tee bììàé nvée. 15Kpóó gẹ̀ e a tóví beè mììà aaé gã́, e a dú gẹ̀ e a é bémá dénè kpá dó èl bá. À é tú agẹ bá bẹ̀lmàva. À é tú ká tọe zàgmà míí lọl gbàà gbò ból té e a di m gbele bànà sṹg Bàrì, e a íe dénè lẹ̀ẹ̀là bel. 16Bà émí ene kà bée dẽe a pọ̀b kọ̀là ló nè boo bũ tọe kọ: Méné gbò méné nè Dõò gbò dõò. 17M beè gboó mòn ene kà nyómá tóm Bàrì e a di élá dẽe nàànì. A beè kòòlà kpã́ tẹlẹ ló dénè gbò ńnóm e a gé pẹ́ẹ sĩ́ káála vaá kọ, “Dui gé bõonaí ló gbele dè nu e Bàrì é gé nèi! 18Dui gé bai íí gbò méné e a géè bẹ̀l. Dui gé bai íí gbò tule bé nè ba gbò bé, gbò nom tee nè gbò e a dìvá boo. Dui gé bai íí dénè nen, gbò e a di kè bá gyóòlo nè gbò e a di pọ́ì, ńkem nè ńpọ̀b!” 19M beè gboó mòn nom kọ̀la nè gbò méné e a gé bẹl bàlà boo nè ba gbò bé, e bà bṍóná vaá noo gbọọ bé e bà é bémá nen e a di boo nom teeá nè pá a gbò bé. 20Ba beè gboó sii nom kọ̀la, bii ló nen e a kpọ́ kyáá kọ ẹlẹ nen kọ́ bùlà Bàrì, e a géè sigági tóm dù̃ùnè gbẹá kè sĩ́ nom kọ̀la. (Gbò tóm dù̃ùnèi ní e a kẹẹmà gbò e bà tú kpĩ́i nom kọ̀là nvea ló vaá kumí sĩ́ kẽ nè a bela é.) Ba beè gbẹẹ séi gbàà nom kọ̀la nè nen e a kpọ́ kyáá kọ ẹlẹ nen kọ́ bùlà Bàrìa vaá tovíva tẹlẹ m bànà sã́ dem e a gé bẹ́. 21Kpóó gẹ̀ e a miià aa gã́ nen e a di boo nom teeá beè fẹ́ dénè na gbò e bà sígáá. Dénè gbò ńnómá beè gboó bà ba zọ́ọ́ vaá à mmáva.


text: 1Jàkun wɔ̀lɔ́ wolo Jisɛ̀ Kolàì wɔ de namu nyɔɔ́ɔ̀, Pitɛ̀ jɔ̀ɔ̀. È dè bɛ̀nù Ŋgàla wɔ kului wòlúò bò wó namu nyɔɔ́ò wó wó gbàvàì dè Pɔntu, Kàlesìyà, Kàpàdosìyà, Esìyà nɛ̀ Bètèniya kagbóì nù. 2Tedé Ŋgàla kàlàdí nà faàìn èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, dɔ̀ɔ̀ nù wɔ̀ bùwàdí dùmàì. Ŋwɔnɔ̀ Ŋgàla Wɔi Nyináà wɔ̀ wɔ̀ nɛdí è na dè Ŋgàla wɔ faàn jèe wòlù, wɔ̀lɔ́ nà nyìnì Jisɛ̀ Kolàì wɔ wòì, wɔ tòyóè sɔlɔ̀ na sɛ̀lɛ siíìn gbǐn nàì. Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè nɛ̀ kulu lɔ̀múì dè nu gbàà e dè na bèè faàòn. 3Nà sa Ŋgàla màmà wɔ́ dè nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ̀ téɔ̀. Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ wòlu jààsɛŋ bàla gbàáà ŋwùnù wɔ̀ nà lɔ̀ɔn fɔŋwu dèèlè nì ya, èé júwadí Jisɛ̀ Kolàì dè falan jɔ̀ɔ̀. Lɔ̀ɔn fɔŋwu dèèle wɔ̀lɔ́ èè nìì nà ei kulu kàláà wòlù gbɛ̀ eu faan funàì. 4Lɔ̀ɔn fɔŋwù dèèléè è è nidí nà kuyè lɛ wɔ̀lɔ́ ei ka tɛn, ě nyùmù nɛ̀ mùndí ě fɔnyɔ gbǐn tàodè. Wɔ̀ dí lɛ doo funai nyàŋgè ya Ŋgàlaò jɛ na ŋwùnù. 5Ŋwɔnɔ̀ wɔ̀lɔ́ dè sɛlɛ nu wolóè ŋwùnù Ŋgàla wɔ̀ dí e nyàŋgè nɛ̀ ya wɔ̀ sa eodè jàkì tàodéè wúlú kwalaíì. Ŋgàla wɔ de kewúì dè nai kìinù èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, nà funàì wɔ̀. 6Nà tili kulu dè sɛlɛ wòló ŋwùnù jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ ná dè naà mànɔwɔnù, nu sɛ towòì towóì nù dúwai kɛlɛ jàdè. 7Nu sɛ wòló ji wúlúì dè è siya è wɔ̀lɔ́ na Ŋgàla wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ dè ŋgàma. Kòóè bɛ́ɛ́lɛ́ e bɔ̀lɔ̀ nyɔɔ́ɔ̀ nɛ̀ má wɔ̀ sì è è dè kòo bulu bulu kɛní wɔ́ ka è tùnù kwa. Dɔ̀ɔ̀ bɛ́ɛ́lɛ́ nù kòo dè nyùmù lɛ̀. Na Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ ŋwɔmu nù e tì kòo. Dɔɔ ŋwùnù wò yá na Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù sɛ dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve e kewu nù. Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve sànyáà nù wó sa ve Jisɛ̀ Kolàì wɔ eodè jàkì wo sa nàì kaaje, wo dùmà na bɛlɛ. 8Nà jàvà Jisɛ̀, jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ nàì nɛ̀ wɔ̀ sà. Nà funàì wɔ̀, jɛ bɛ́ɛ́lɛ́ nàa ka wɔ̀ sa naà. Ŋwɔnɔ̀, nà ka jài nɛ̀ kulu dè tili dí tìti gbàà nù wɔ̀lɔ́ nùu wòì èì e nu saàì gbɛ̀. 9Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, na Jisɛ̀ wɔ funai nyɔ̀ɔ̀ò de wúlúì dè wɔ̀ sa nà sɛlɛ̀ nù. Ŋwɔnɔ̀ nà dè naà wɔ̀lɔ́ sanù. 10Ŋgàla wɔ kèlì nyɔɔ́ò kèlìdí e kàn sɛlɛ kàí soolóè é dè na bo jìnù. Wò kìidí sɛlɛ nu wolo wɔ̀lɔ́ nù bulu kàí fɔ́ɔ́n. 11Wò kewudí dè wò sì dúwáì sɛlɛ dɔ̀ɔ̀ é nɛ̀ ve, nɛ̀ jɛ é jì ve. Kolàì Wɔi Nyináà wɔ̀ dedí wò jaindè. Wɔ̀ nɛdí è wo tɛmu sɛlɛ e kàn mànɔwɔ́ɛ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ́ dedí e sa jìnù e kanàì dè bɛlɛ biíì é jì ve dɔ̀ɔ̀ ei jèdè. 12Ŋgàla siyadí è wɔ keli nyɔɔ́ò wɔ̀lɔ́ jòwóè wó dedí e jòwònù èì dí wo bulúì ŋwùnù dè, kɛ́ è dedí na ŋwùnù. Ŋgàla wɔ kèlì nyɔɔ́ò bùwàdí sɛlɛ wòló kèlì. Wòló wó nyìnìó Tedí Kàíì na bò wò wò seó nà wòló kèlì nyɔɔ́ò buwadí e tɛmu. Ŋwɔnɔ̀ wò nɛó dɔ̀ɔ̀ Ŋgàla Wɔi Nyináà wɔ de kewúì nù Ŋgàla tiyàì wɔ̀. Ŋgàla wɔ tedíò bɛ́ɛ́lɛ́ wò bàlàdí sɛlɛ wòló woi nde sa soò. 13Dɔɔ ŋwùnù nà nyàŋgè na kulúì nù vɛ nà jòwò. Nà kamu na bulùì nù. Nà kàlà na kulu de kùláà gbǐn Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè èì ná dè e sà jìnù Ŋgàla sa má Jisɛ̀ Kolàì wɔ eodè jàkì. 14Nà nyìnì Ŋgàla wɔ wòì. Ŋwɔnɔ̀ nàa ŋwuni è lɛ soo bi siíìn é dedí na tàodéè ku e ku nyɔɔ sepáà nù èe namàì nà. 15Ŋwɔnɔ̀ feleŋge èe dè nàì na kùlà kùláì gbǐn nù mùnɛ̀ jɛ́ Ŋgàla, wɔ̀í wɔ́ jívìì nà feleŋge èì wɔ̀ì dè. 16Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, Ŋgàla tɛmu è wɔ jàkúìn wɔ̀ nɛ̀, "Feleŋge gbǐn èe dè nàì èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, feleŋge èì mìì dè." 17Nà dè má Ŋgàla sɔ̀nù nà ka wɔ̀ tan Tedé, ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ɔ ka wòlìì ndè tɛdàì wɔ̀ dè má sɛlɛ nu selìnù, kɛ́ wɔ̀ ka wòlíì kɔlɛn kɔlɛ́ìn wo sɛlɛ́ɛ̀ nù seli wo kùlà kùláì eodè. Dɔɔ ŋwùnù nà nɛ̀ na tàodéè kpolóè tàode wɔ̀lɔ́ nù Ŋgàla wɔ ŋwààmù eu jìjà. 18Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, nà sì màyɛ́ɛ̀ wó nió è wɔ̀lɔ́ wò sa nà tàode wúlú wɔ̀yà wɔ̀yà nɛ̀ sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù, ná jèìdí è na gbàin laíò jɔ̀ɔ̀. Èó kání tunyɛ̀ nɛ̀ kòo wolàì é gbɛ̀ nyùmùì. 19Kɛ́ è deó Kolàì wɔ toyóè e sɛlɛ̀ é ŋwɔmùì nù dí tìti. Kolàì sɛlɛ wolaidí mùnɛ̀ bɛya bɛya jíɔ̀ feleŋge èì wɔ̀ì dè. 20Ŋgàla kàlàdí wɔ̀ faàn sɛlɛ wɔ̀lɔ́ ŋwùnù wɔ kìyá tàodéè nyàŋgè. Kɛ́ na sɛlɛ ŋwùnù wò saì wɔ̀ eodè jàkì sànya jèèkalai wòló nù. 21Jisɛ̀ wɔ̀ faàìn nù nà funà Ŋgàla wɔu faàn. Ŋgàla júwadí wɔ̀ dè falan jɔ̀ɔ̀ wɔ nì wɔ̀ bɛlɛ bi gbàà. Dɔɔ ŋwùnù nà funàì Ŋgàla na kàlà wɔ̀ì kulu. 22Nà ŋgàmáà wòì nyìnì ya, dɔɔ ŋwùnù feleŋge gbǐn èì nàì dè ye. Dɔɔ ŋwùnù jàva bulu bulu dè na kulúì nù nà bíò ŋwùnù. Nà jàvà yiì bulu bulu na kulu de kùláì gbǐn nù. 23Ŋgàla wɔ wòíì saala nù é dè e dí wɔ̀ó wò nà kɔ̀mà ya, kɛ́ èì sùwu wɔ̀lɔ́ de é ka falan, è è dè sùwu wɔ̀lɔ́ èe ka falan. Kɛ́ wɔ̀ wɔ̀ dè Ŋgàláà wɔ̀ɔ falan gbǐn tàodè. 24Ŋgàla jàkúìn nɛ̀: "Wòlíì gbǐn wo lɔ̀ɔn fɔŋwúì sɛlɛ̀ wolàì sìnì. Wo kàí dèéè gbǐn wolàì mùnɛ̀ sìni kalò kalò. Sìníì ka jɛ e falan e kalo kalóè bùlù dè. 25Kɛ́ Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ wòíì dè nɔɔ̀ e dí wɔ́." Tedí Kàíì wó seó è nà, e wòíì dè nì.


text: 1Fìkìlfikilee jítèe, ní Pɔɔl yíiń Kriisitoo yab, ki tīī-bi kunyannyaau, ní ki kāaǹ-bi, ní ki yíkì bi-kansikin ki búntì Maseeduaan. 2U dī Maseeduaan tiŋgbammun, ki sòon̄ nì Kriisitoo yab ki sáŋkí-bi tikpil ki wāatì ní ki nín bàn̄ Greeki tiŋkin. 3U nìn ŋá niin iŋmal ita ní. Ŋyunti ŋun u bɔ́ntì ki dàá kɔ́ meela kí nīn cá Siiriiyee, ní u béè yii Juuda yab sòon̄ ki bɔ́ntì nsambiyaamu mun pu bi dàá dī kí kpò-uee. Niinee ní u fātìi dūu dīń Maseeduaan pu. 4Bin nìn nɔ́ɔ́-uee di sá: Sɔpatee Piirusi jipɔɔn un nìn sá Beereeyee, Aristaaki nì Seekundusi, bíǹ sá Teesaalooniiki yab, Gaayusi un sá Deebee, nì Tiimootee, Tiisiiki nì Troofiim, bíǹ nyánní Asii. 5Bíǹ kɔkɔ nìn līntì ki cūtìi cíitì-ti Troowasi. 6Iwiin in poon Juuda yab ŋmɔ́ò kpɔnɔb bin baa ŋá ŋkpɔnɔnyɔkɔee boonee, timbi kɔ́nní meela ki yíkìń Fiiliipi, ki ŋá iwiin iŋmoo ní ki nín bàn̄ bi-cee Troowasi, ní ki ŋá iwiin iluli niin. 7Kinyɔŋ wimpeepeekaaŋu dalee, ti nìn kpáfì kí jī ti-Dindaan jikaati, ní Pɔɔl kíĺ ki bíī sòoǹ nì bin kpáfì niinee. U nìn sòon̄ ki yúntì tikpil, ali kunyataasiiu tikúti saalaa nì tili, kun puee an nìn sá kutaa ń wúntí ú yīkì dal ní. 8Fitilab nìn wīikí diditɔntɔkɔl din poon ti nìn kpáfèe ni tikpil. 9Ní unaacimpɔɔn ubɔ nìn bí niin, bi yíì-u Eetiiki, u nìn kā diditɔntɔkɔl tɔkɔlau nyɔɔgbandi pu. Ŋyunti ŋun Pɔɔl gbíntìi bíī sòoǹ nì bi ki cée, ní ŋgeem dɔ́miń ki cúú-u. U bíī gèeǹ tikpil tikpilee, ní ki dāa kpáàā nyánní diditɔntɔkɔl yilpu kuditataatiiu poon ki lítì kitiŋ. Bi péēyɔ̃oǹ-uee, u kpíì ní. 10Niinee ní Pɔɔl kpákatìń ki bɔ̃oǹ ki yɔ̃oǹ-u ní ki bí yii: “Ni-pɔbiliŋ ń taa máĺ, kun puee u-Fām dáá bí!” 11Ní u fātìi nín jɔ́ḿ ki cūtìi yākatì kpɔnɔb bi ŋmɔ́, ní u fātìi tí kíĺ ki bíī sòoǹ nì bi ali kutaa nì ku-wuntil, ní boonee u dāa nín yíkì. 12Ní bi fātìi gíiǹ unaacimpɔɔnee u-dumpu nì alaafiya, ní an nìn mɔ́ɔkiǹ báà ŋma tikpil. 13Ní timbi kɔ́ meela ki līntì kí cùú kíntí Pɔɔl Asɔsi tiŋkin, kii u nín nìn péēsòon̄ puee, kun puee úǹ dàá dāá còomìń ataa pu ní. 14U bāań ki ká-ti Asɔsee, ní ti yɔ̃oǹ-u ki nín cáā cá Miitileen. 15Niinee ní ti nín nìkì. Ali kutaa nì ku-wuntilee ní ti bàn̄ Kiyoo. Ní ku tí wúntèe ní ti bàn̄ Samɔsi, ní ku gítī tí wúntèe ní ti nín bàn̄ Miilee. 16Pɔɔl nìn lēēyii u là kí gɔ́ntí Eefeesi kí taa bīil̀ ŋyunti kitiŋ gbantin, míǹ pu ní u nìn túĺ dicancaal, án ŋá-u malaa u yaa ŋūǹ ú ŋmā kí nīn bí Jeerusaleem Pantikooti wiiŋŋu dal. 17Pɔɔl bí Miileeyee, ní ki tú bí cù Eefeesi kí yíiń niin Kriisitoo nikitil kpilib. 18Bi bāań u-ceeyee, ní u bí-bi yii: “Kee, nimbi ni-ba nyí doooo ŋwimpeekaa ŋun m kɔ́oń Asii tiŋkinee m nín bí nì ni baabadal miŋyeeyaa! 19Míǹ ní m nìn sìntīǹ m-ba ki tūǹ ti-Dindaan tundi nì nnyinnyim, ki bí falaabi kansikin kun puee Juuda yab nìn nyàab̀ isan kí kpò-mi. 20Míǹ ní ni nyí yii maa nìn bál̀ tin ŋūǹ kí tūtuǹ-nee báà tiba, ki sòoǹ ki dàkà-ni Unimbɔti bɔti laakin binib kpáfée ki kpáaǹ ni-dumpui. 21M nìn sáŋkí Juuda yab ki kpáaǹ Greeki yab tiŋan, yii bí fá ikpiti, kí fɔ̃ɔ̃ ti-Dindaan Yeesu kí kíí kí nɔ́ɔ́ Unimbɔti. 22“Kɔŋkɔnnee, m dàá nīn cá Jeerusaleem dee kii Unimbɔti Fām nín bí ḿ ŋá puee, ama kaa nyí tin dàá ŋá-mi niinee, 23asee ntimu mun kɔkɔ poon m jītée ní Unimbɔti Fām tùkù-mi yii sarka nì diniminaamandi dɔ̄ ki cí-mi. 24Ama, man maŋfal bɔti kaa páb́-mi, ali kii an kaa sá-mi tiwammɔntiil tibee ní. Tin di páb́-mee di sá ḿ ŋá ditundi din m fɔ̃ɔ̃ ti-Dindaan ceeyee: díǹ di sá ḿ sòoǹ dinyɔɔbummɔɔndi kí tùkù binib dineendi din Unimbɔti cáá ti-puee. 25“Míǹ puee, nimbi bin cee m jítì ki sòon̄ Unimbɔti beel pu bɔtee, kɔŋkɔnnee m nyí yii naa làá ti ká-mi. 26An di yì-tì ní m tùkù-ni an bɔti díǹ kí síiń, boonee, ubɔ yaa láā gítī wáŋkèe, an kaa dāa gítī sá m-cee, 27kun puee m tùkū-ni kaa bál̀-ni Unimbɔti nín là kí dāá ŋá min miŋyee kɔkɔ. 28Míǹ puee, ní kpèèmaan ni-ba tiŋan, kí kpèèmaan dinikitil din pu Unimbɔti Fām lēē-ni yii ní nīn sá bikpilibee, kí kpòotī Unimbɔti nikitil din u dū u-ba fatikuu ki dée tiŋan. 29M nyí yii, m-kpátam boonee, binib dàá dāá kɔ́oń ni-kansikin. Baa làá dāá tàan̄ dinikitil gbanti, ali kii agbiŋgbil nín cáá ntoom, kaa tàantí dipikitil puee. 30Míǹ ní ni-kansikin bininjab biba mun dàá dāá yòon̄ tinyimɔmbɔti kí sòoǹ kí ŋmàtiǹ Kriisitoo yab biba ń nīn nɔ́ɔ́-bi. 31Míǹ puee, ní nīn nyímaan nì ni-ba kí nīn téetí m nín nìn sáŋkí-ni pu nì nnyinnyim ŋwìiń pu nì kunyeeu ali abin atee. 32“Kɔŋkɔnnee, m dū-ni ki ŋá Unimbɔti ŋaan, ní nīn ŋúb́ u-nyɔɔbummɔntiilee, díǹ di cáá mpɔn kí yàntī ní béé Unimbɔti bɔti tikpil kí dāá fɔ̃ɔ̃ ipaati in u síiǹ kí tīī bin kɔkɔ sá u-yabee. 33Ni nyí yii man kaa nìn là ubɔ nimiliŋ, kaa nìn là ubɔ mun bɔkutil. 34Nimbi ni-ba nìn nyí yii nì m-ŋalii in bí nee ní m nìn cáā tūǹ ditundi ní man nì bin nìn nɔ́ɔ́yee jīǹ. 35M dàkā-ni ni-kɔkɔ ń béé yii ni máaǹ kí nīn tūǹ ditundi tikpil kí ŋmā kí tūtuǹ biwɔfib, kí nīn téetí ti-Dindaan Yeesu u-ba nín nìn lī dinyɔɔbundi diŋyee, yii: 'Á pɔ̄ tiwanee mɔ̄ ki jítiǹ bí pɔ̄-si.' ” 36Pɔɔl lī míǹ ki dɔ́òyee, ní ki gbāaǹ, ní u nì bi kɔkɔ bíī mèé. 37Niinee ní bi-kɔkɔ bíī sūǹ, ní ki dū bi-ŋalii ki kpàl̄ Pɔɔl. 38Tin nìn kɔ́ǹ-bi kunimbaauee di sá u nín lī yii dalba dalba baa làá ti ká-uee. Niinee ní bi céeǹ-u ali meela taapu.


text: 1Un sá kamaa yaa fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii Yeesu sá Kriisitooyee Unimbɔti di fātìi màl̄ udaan mpɔm. Un di yaa tí néeń Ubaatee néeń u-biyaamu mun ní. 2Min ní ti béetí yii ti néeń Unimbɔti biyaamuee di sá ti yaa néeń Unimbɔti ki kpáafí u-marabee. 3Tí nīn néeń Unimbɔtee taapu di sá yii tí nīn kpáafí u-marab. U-marab gbanti mun kaa pɔ̄ɔ̄, 4kun puee un sá kamaa ní Unimbɔti fātìi màl̄ mpɔmee ŋūǹ kí já kí jīǹ duulnya. Kun pu ní a ŋūǹ kí já kí jī duulnyee di sá fookii un a cáá Yeesu puee. 5Ŋma di ŋūǹ kí já kí jī duulnya an yaa kaa sá sii un yaa fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii Yeesu sá Unimbɔti Jipɔɔnee? 6An sá úǹ Yeesu Kriisitoo di dɔ́miń duulnyan nì nnyim nì fatiku. An kaa sá nì nnyim ŋmaniŋma, ama an sá nì nnyim nì fatiku ní. Ní Unimbɔti Fām mun lèekī seera yii an sá míǹ, kun puee mi sá mbaamɔn ní. 7Biseeraleeliibi sá bita ní: 8Ŋfām, nnyim nì fatiku; ní bitaatilee kpáfì ki lèekī seerabaanti. 9Ti yaa fòol̄ binib seerau ki kíikí, an máaǹ tí fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti seerau kí kíí, kun puee Unimbɔti seerau pɔ̄ɔ̄ ki jítiǹ unil yɔu. 10Un yaa fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti Jipɔɔn ki kííyee cáá seera gbanti u-pɔbilin. Un yaa kaa fɔ̃ɔ̃ seera un Unimbɔti lēē u-Jipɔɔn puee ki kííyee, udaan kaa fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kíí ki yíì-u unyimɔndaan. 11Unimbɔti nín lī puee sèé yii, u tīī-ti dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee. Dimaŋfal gbanti bí u-Jipɔɔn cee ní. 12Un yaa fɔ̃ɔ̃ u-Jipɔɔnee cáá dimaŋfal, un yaa kaa fɔ̃ɔ̃ u-Jipɔɔnee kaa cáá dimaŋfal. 13Nimbi bin fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti Jipɔɔn ki kííyee m ŋmàn̄-ni tin bí nee ní béé yii ni cáá dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee. 14Ti cáá dipɔbil kí cù u-cee, di sá yii ti yaa mēē-u tiba ní an yaa sá min ní u lèe, u dàá pīlfiǹ-ti. 15Míǹ puee, ti yaa nyí yii u pílfíǹ-tee, tin kɔkɔwoooo ti yaa mēē-uee, tí béé yii ti fɔ̃ɔ̃ kudɔŋu. 16Ubɔ yaa ká u-nabiki bíī ŋáań ikpiti in kaa cáǹ-u ŋkúminee, udaan ń mèè, Unimbɔti dàá tīī u-nabiki gbanti dimaŋfal. Bin pu m sòoǹee di sá bin ŋáań ikpiti in kaa cáǹ-bi ŋkúminee; kun puee ikpiti iba cáǹ unil ŋkúmin, kaa sá un ŋá ikpiti gbantee pu ní m bí yii ní mèè. 17Tin kɔkɔ kaa bí deedeeyee sá ikpiti ní, ama ní ikpiti iba bí kaa cāabìń ŋkúm. 18Ti nyí yii un sá kamaa Unimbɔti fātìi màl̄ mpɔmee kaa ŋáań ikpiti, kun puee Unimbɔti Jipɔɔn mɔ́tí u-pu, Sitaan kaa ŋūǹ kí ŋá-u tiba. 19Ti nyí yii ti sá Unimbɔti yab, ní Sitaan tɔ́kɔ́ duulnya kɔkɔ pu. 20Ti tí nyí yii Unimbɔti Jipɔɔn dɔ́miń ki tīī-ti iciin tí ŋmā kí béé ibaamɔn Nimbɔtiu, ní timbi nì Unimbɔti ibaamɔndaanee nì Yeesu Kriisitoo u-Jipɔɔn mun ŋá ubaanti. Úǹ di sá Unimbɔti ibaamɔn, ki sá dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee. 21M-biyaamu, ní nīn nyí nì ni-ba kí taa nɔ́ɔ́ duulnya nimbɔtii.


text: 1Èé Bɛya Bɛya Jíɔ̀ wɔ́ saó jèlí kpala gbǐlà gbǐla dɔ́wɔ́níɔ̀ dí, Ŋgàlaò jɛ e dí deó bú aava tikpɛ jàdè. 2Dɔ̀ɔ̀ mà sàó Ŋgàla wɔ tedíò dɔ́wɔ́ ŋwúnùnù Ŋgàla kudè. Wɔ̀ nió wò puui dɔ́wɔ́. 3Ŋgàla wɔ tedíò dɛ̀ɛ̀ jió wɔ ŋwúnù Ŋgàla wɔ bendéè kudè. Kòo kava biyò deó wɔ̀ jɔ̀ɔ̀ wó bió lɛ ŋwàli bibíì kinya è nù. Wò nió wɔ̀ lɛ ŋwàli kài tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ wɔ̀ gbǐlà è Ŋgàla wɔ wòlúò gbǐn wo Ŋgàla sɔ wòíì èì, wɔ kwali è kòo bendéè eodè é dè kada kpóè kudè. 4Lɛ ŋwàli kàí e sòyóè e kanàì dè Ŋgàla wɔ faàn jèe wòlúò wo Ŋgàla sɔ wòíì woloó wɔ tedíɔ̀ jɔ̀ɔ̀ wɔ́ deó ŋwúnùnù Ŋgàla kudè. 5Dɔ̀ɔ̀ Ŋgàla wɔ tedíɔ̀ júwaó kava biyɔ́ɔ̀ lɛ ŋwàli kàíì é deó è nù, wɔ sa kan Ŋgàla bendéè eodè, wɔ kwali è nù, e si è, wɔ mɛni è tàodéè nù. Dɔ̀ɔ̀ jìjàìndéè dùlùón dí tìti, sɛ míyá míyáà dè tì, tàvíì tìnì è dè nu bùlù. 6Edèè Ŋgàla wɔ tedí dɔ́wɔ́ò puui dɔ́wɔ́ò deó wò jɔ̀ɔ̀ wò deó naà e tòì sɛ̀lɛ̀ bu. 7Ŋgàla wɔ tedí ku nyɔɔ sepáà tòìó wɔni puúì. Kaŋgele nɛ̀ kan e sumbàì tòyò è gbaó dè tàvíì eodè mùnɛ̀ ní. Tàodéè gbǐn wò tèì má è nù finyai taàn finya kɔlɛ̀n kión, tàode tíì gbǐn wo tèì è nù koai taàn, koai kɔlɛ́ɔ̀n kión. Ŋwɔnɔ̀ jàkì sɛ̀lɛ́ì gbǐn kión. 8Dɔ̀ɔ̀ Ŋgàla wɔ tedíò sɔníɔ̀ tòìó wɔni puúì. Edèè wò mɛnió lɛ dí tìti gbàa sún júwó nù mùnɛ̀ kèì gbàà é dè kinù. Wo tèì júwó nù finyai taàn, finya kɔlɛn kíínɛ́í deó tòyò. 9Ŋwɔnɔ̀ júwó nu lɔ̀ɔ̀n lɛ́ò gbǐn wò tèì má wò nù koai taàn koai kɔlɛ̀n wò falaón. Kei gbààvìíì gbǐn é deó júwó wɔ eodè, wò tèì má è nù koai taàn, koai kɔlɛn kíínɛ́í nyùmùó. 10Edèè Ŋgàla wɔ tedíò taaníɔ̀ tòìó wɔni puúì. Edèè soikwa póló gbàà dɛ̀ɛ̀ deó kinù mùnɛ̀ sɛŋwu kànjàì e wolo jìjàìndéè e kwali ní nyɔ̀ŋgaíì nɛ̀ jòwù níì wò tèì má è nù koai taàn e koai kɔlɛn kíínɛ́í eodè. 11(Soikwáà nyɛlɛ́ɛ̀ deó "Nyɛ̀ɛ̀mù lɛ̀".) Níì gbǐn wò tèì má è nù koai taàn, koai kɔlɛn kíínɛ́í nyɛ̀mùó. Wòlù tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ falaón èé wó namuó nímíì, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de e nyɛmu nyɛmùì deó. 12Edèè Ŋgàla wɔ tedíò nyìyɛníɔ̀ tòìó wɔni puúì. È tòi wòíì koó kùlɔ́ɔ̀, kewɔ́ɔ̀ nɛ̀ soikwai nù. Ŋwɔnɔ̀ wò tèì má dúwáì nù koai taàn, kùlɔ́ɔ̀, kewɔ́ɔ̀ nɛ̀ soikwaíì jòò wòó tɔni koai kɔlɛ́ɔ̀n jàdè. Dɔɔ ŋwùnù wò tèì má sànyáà nù, finyai taàn, kùlɔ́ɔ̀ wɔ̀ó ŋwàla e finya kɔlɛ́ɔ̀n jàde. Wò tèì má kpindíɔ̀ nù koai taàn, e koai kɔlɛ́ɔ̀n jàdè kewɔ́ɔ̀ nɛ̀ soikwaíì jòò wòó tɔni. 13Edèè mà kìió dè. Mà nyìnìó kaɤɛ dɛ̀ɛ̀ wòì, wɔ̀lɔ́ wɔ́ deó fewùnù bulu póŋ sijɛ́ɛ̀ va èì. Wɔ̀ tɛmaió è jìjà wɔ̀ nɛ̀, "Kpalo gbàà, kpalo gbàà. Kpalo gbàà dè wòló wou fun jìnù wó dè ve tàodéè nù. Sɛlɛ wɔ̀lɔ́ dè nɛ jìnù Ŋgàla wɔ tedíì taáòn wó teì wò kàmá woni puúì tòì."


text: 1Dénè gbò dóm bèèlaá beè aa boo gé tú Jíìzọ̀s simá sĩ́ Páílẹ̀t. 2Bà gboó dàlà togó gbàe pọ́lọ́ vaá kọ, “È monì kọ gbálài gé bã́ m bẹẹ gbò nen kọ bà á gá kpẽ́ kpègè gbáá má Méné Róm̀, vaá kọ ẹlẹ dúè Méné e Bàrì Sa kọ á bẹ̀l beéle pá Júù.” 3Páílẹ̀t à gboó bĩináe kọ, “É kọ olo ní e o dú méné pá Júù é?” Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Olo kọ́ vó.” 4Boo tṍóá Páílẹ̀t à gboó kọ́ nè gbò togó vààla gyọ́ọá nè dénè gbò e a di kĩé kọ, “Ním̄ monì tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́ e m gá élá boo bẽgè bel gbálài.” 5Sõò ba è agala boo gè olòó kọ, “A dò bá nu tẹ́lẹ̀ bé zẹ̀ẹ̀ gbò nen dénè ke tõ̀ò m Judíà. A è dàlà togó lọl Gálìlì, vaá à íná kĩí kátogóí.” 6Tṍó e Páílẹ̀t dã́ níí, à gboó bĩiná kọ, “É kọ gbálài pá Gálìlì?” 7Tṍó e a nyímá kọ Jíìzọ̀s dú báà sĩ́ kĩ e Hẹ́rọ̀d gé bẹl, à gboó lẹ̀ẹ̀lae má Hẹ́rọ̀d e a è dina gé Jerúsàlẹ̀m boo tṍóá. 8Nyíe Hẹ́rọ̀d beè palà ge ẹẹ tṍó e a mon Jíìzọ̀s, boo bée kọ a è dã́ nu e a kilíé ló vaá à ié tàn ge monié kpã́á dee. A è iena gé ból dẽe sĩ́ ge mon kọ Jíìzọ̀s á sí sìgà tóm dù̃ùnè. 9Boo bée vó, Hẹ́rọ̀d beè gboó bĩináe gbele tõ̀ò bel, sõò Jíìzọ̀s náa è aalá tọ́ọ̀ kà. 10Gbò togó vààla gyọ́ọ nè gbò nóòmà Log beè elá kĩé vaá gbàe gbele agẹ bá pọ́lọ́. 11Tṍó e Hẹ́rọ̀d nè pá a gbò bé ni màgàe nvèèmà lẹ́ vaá lọlie fàà ló lọ̀l, à gboó kọ bà á tú lé kọ̀là ló nvèèé ló vaá bà oòmàé kẽ má Páílẹ̀t. 12Kà lèlà deeá, Hẹ́rọ̀d nè Páílẹ̀t dúá kóò, náa kal ló bée kọ ba è dìa kè ọ́la. 13Páílẹ̀t à gboó kolí gbò togó vààla gyọ́ọ nè gbò dóm bèèla nè dénè gbòa bõòne kẽ, 14vaá kọ́ nèva kọ, “O beè tui gbálài domam̄i ló kọ a dò bá nu tẹ́lẹ̀ bé zẹ̀ẹ̀ gbò nen, vaá tṍó e m ni kpó tẽ́ a bel kè sĩ́ dénè bọ̀ì, ním monì kọ à sí pọ́lọ́ e o gbaìe. 15Be sĩ́ à bè kọ Hẹ́rọ̀d moníe ene kà pọ́lọ́ bá, boo bée kọ à òòmàé kẽ mái. Dì belí bé e o láá monii naa, gbálài gáà si pọ́lọ́ e a bọ́ ló gè fẹ́e. 16Boo bée vóí, m̀ é kọ́ bà á kpọ́e té ló vaá m̀ sọ́e bá.” (( 17Páílẹ̀t beè olòó tú ene nen lọl kpọ́gọ́lọ́ nèva kọ̀láá tṍó Vààla Gyọ́ọ Ténì Zelí.)) 18Sõò bõ̀ònà gbòa beè vulí kpã́ kọ, “Fẹ́e, vaá ò sọ bá Barábàs nèi!” 19(Barábàs dú nen e ba è nvee kpọ́gọ́lọ́ boo bée kọ ba è sẹlẹ́e dẽe sĩ́ kọ à fẹ́ nen boo tṍó e bà sĩìnà bé zẹ̀ẹ̀ tọá.) 20Bé e Páílẹ̀t beè gbĩ́ ge sọ̀ bá Jíìzọ̀sa, à gboó kpáá ló bel nè bõ̀ònà gbòa. 21Sõò ba è kpáá palà ge vulí kpã́ kọ, “Káé kú té! Káé kú té!” 22Páílẹ̀t à kpáá bĩináva ní e a égè taa tóm kọ, “Mó kà pọ́lọ́ ní e a beè sì e? Ním monì kọ à sí pọ́lọ́ e a bọ́ ló gè fẹ́e! M̀ é kọ́ bà á kpọ́e té ló vaá m̀ sọ́e bá.” 23Sõò ba è kil sĩ́ gè olòó vulí kpã́ kọ bà á tú Jíìzọ̀s ká kú té, dọmà tṍó e bà mon gboó elíe ló. 24Boo bée vó, Páílẹ̀t beè gboó beelá fùl ge naa nu e bà kọ́. 25À gboó sọ̀ bá gbálà e a è bã kpọ́gọ́lọ́ boo bée sì̃ìnà bé nè ge fẹ̀ nená, vaá tú Jíìzọ̀s nèva kọ bà á naáe dì belí bé e a léémáva naa. 26Tṍó e bà di èèlè e bà gé faaláe ààmàa, gbò béá beè gboó mòn ene kà gbálà Sairínì, e a kọlà Sáímọ̀n, e a géè tení bàlà ólá kọ á síe boná. Bà gboó siíe vaá tú bàà gbànà téá toòlee kọ á gya nvée Jíìzọ̀s. 27Gbele tõ̀ò gbò nen beè kõ̀òà nyoonée. Sìgà ọ̀và dú gbò bia e bà gé tóe dìà bá nu báná nyíe. 28Jíìzọ̀s à gboó kììa kẽ vaá kọ́ nèva kọ, “Boolo gbò bia Jerúsàlẹ̀m, ó gá toí boo nda, sõò toí boo bọọ bá nè boo bọọ gbò pá nvín. 29Boo bée kọ dee gé dú e gbò nen é kọ, ʽMó gbele léé sĩ́ e a di ból gbò bia e bà náa man nvín é!’ 30Tṍóá, gbò nen é kọ, ʻÀ bọ́è kọ gbele pọ̀b gù á kõoá dọ̀í boo vaá dàvà ńgù á gṍi.’ 31Be íb gbò nuí láá lẹẹ̀à ló nyim kã́áni, à é di naà và ló ú kã́áni é?” 32Ba beè tuna gé bàà nen pọ́lọ́ biié ló ààmà gé fẹ̀. 33Tṍó e ba íná kĩ e a kọlà “Kóó Togó,” gbò bé pá Róm̀ beè gboó tú Jíìzọ̀s nè pálàa nen pọ́lọ́á ká kú té, ene ọ̀và boo a bá lè, ńna ọ̀vàa boo a bá kìe. 34Jíìzọ̀s à gboó kọ, “Tẹ̀! Ia ló nèva, mè bà náa nyímá nu e bà gé náa.” Bà gboó uuá ńnóm boo bée gè dõ̀ònà a kọ̀là ló. 35Boo tṍó e gbò nen di kĩé e bà gé ẹ̀víe, gbò dóm bèèla pá Júù di ló e bà gé nveèmae lẹ́ kọ, “A beè olòó dùùlà dõòna gbò. Á gboó dùùlà a bá, é be à dú Méné e Bàrì Sa!” 36Gbò bé beè nvèèmànae gé lẹ́ boo tṍó e bà síé ló gé tú agẹ míí nèe 37vaá kọ, “Dùùlà o bá, é be olo méné pá Júù!” 38Bà gboó emí gbò mon belí boo báà té, vaá káé boo togó kọ: Níí Méné pá Júù. 39Ene nen pọ́lọ́ e bà káeá beè gbẹá boo bàà gbànà téá ònie nvèèmà lẹ́ vaá kọ: “É kọ olo níì Méné e Bàrì Sa nì? Dùùlà o bá vaá ò duulà beéle!” 40Sõò na kà nen e a è dọ̀ logá beè gboó bèlee bel ló vaá kọ, “Éé ní e a náa, vaá kè bá bẽge bel e o dì, olo nóo síìà pọ̀ ló Bàrì e? 41Bà bẽgèi bel boo bée kọ à bọ́ ló kọ é ú boo beéle pọ́lọ́. Sõò na kà gbálài gáà si tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́.” 42A gboó bàn Jíìzọ̀s kọ, “K̃ẽ̀èàm̄ boo, tṍó e o é dú dì belí Méné!” 43Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèe kọ, “M ló kà kà bel nèni kọ, nieí ò é zọ́m̄ bã ke tõ̀ò bò séi.” 44Nàànì beè gboó gimí vaá gín à bã dénè kẽ aa boo lèlà nàànì tẹlẹ boo taa tóm fèèbe. 45Kàn e ba è fùlmà m Tọ Káíá beè gboó bààlà bàà báà. 46Jíìzọ̀s à gboó kòòlà gbele kpã́ kọ, “Nà Tẹ̀! M̀ tú nà nyómá nvèèni bá!” Tṍó e a kọ́ naa vóí lọ̀l, à gboó fùl séi. 47Tṍó e nen togó gbò béá ni mon nu e a lẹẹ̀à, à gboó lèèlà Bàrì vaá kọ, “À palà ge dú kà kà kọ gbálài náa beè sí tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́!” 48Tṍó e gbò e a è bõoná kĩé ló ge ẹ̀b ni mon bé nu lẹẹ̀à naa, à gboó kyẽ́va, naa ní e ba è tó dìàgì bá nu báná nyíe tṍó e bà kil be. 49Dénè gbò e ba è nyimagí ló Jíìzọ̀s, bii ló gbò bia e ba è bììàé nvée aa Gálìlì beè elá kpã́á ẹ̀bgì dénè gbò nuí. 50Ene kà gbálà beè dì e a kọlà Jósẹ̀f, e a dú bon Arimatíà, ene kà bon pá Júù. Gbálài dú kà lé nen e ka di ló e a géè ẹbma dẽe lẹẹla bel Bàrì. Náa kal ló bée kọ a beè dì gbàà gbò dóm bèèla pá Júù, náa beè zọ̀va bilá ló gè noo nu e bà náa. 52Gbálài beè sí ló Páílẹ̀t gé bàn kọ á neèe íí Jíìzọ̀s. 53À gboó tú ííá lọl boo bàà gbànà téá vaá tú ẹ́ẹ́ páà kọ̀lmàe, gboó túe mamé m kóló dem e ba è kení vaá tòg naamá bànà ú, kĩ e bà gáà lì tọ́ọ̀ nen. 54Deeá dú dee e pá Júù ólò kpoogá dee ló nyòòmà dee e a é zìlà vaá à dú dee bò séi. 55Gbò bia e a è bììà nvée Jíìzọ̀s aa Gálìlìa beè kyãà nyoone Jósẹ̀f vaá ẹ̀b bànà úá nè bé e a li Jíìzọ̀s naa. 56Boo tṍóá ní e bà gboó kil be gé kpoògè deè ló kà lé nu ló nóo e bà é lólmáe íí é. Bà náa è sí tọ́ọ̀ kà tóm deè bò séi pá Júù dì belí bé e Log kọ́ naa.


text: 1Edèè Jisɛ̀ júwadí wúlú dè wɔ sà nyàŋgè nyɔɔ́ò wo dè Ŋgàla wɔ saba lɛ́ì kwali solóè nù. 2Dɔ̀ɔ̀ wɔ̀ sàdí kuyè nyinɔ kómbó kómbó kɔlɛ̀n wɔ mɛni kapa tikpɛi sɔn solóè nù wɔ̀lɔ́ eu kwalàì kwalaíì dedí kapa kɔlɛ̀n. 3Dɔ̀ɔ̀ wɔ̀ tɛmudí è wɔ̀ nɛ̀, "Nà ŋwúndè mà se nà ŋgàmáà, kuyè nyinɔ kómbó kómbó wɔ̀lɔ́ wɔ saba lɛ́ɛ̀ e sɛlɛ̀ ŋwɔmu nù e tì wòlíì gbǐn woníì eu. 4Jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ nyàŋgè nyɔɔ́ò wó kwalio lɛkwai tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ solóè nù, lɛkwai wòló wòì è jàvà, è wò kwalio solóè nù. Jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ kuyè nyinɔ wɔ̀lɔ́ wɔ́ kómbòì lɛkwai wɔ̀lɔ́ biyóè wɔ́ funao eu faàn wɔ tàodéè nù, è wɔ̀ mɛnio solóè nù." 5Èé Jisɛ̀ wɔ jèdè nyɔɔ́ò téŋ dedí sɛlɛ tɛmùnù e kàn Jusíò Gbɛ̀lɛ̀ì Bóè nɛ̀ jɛ́ wó tavaidí è túúlíì kàí gbààvì e kanàì dè Ŋgàla saba lɛ kàí gbààvìíì wòlíì dedí e ninù, Jisɛ̀ tɛmudí è wɔ̀ nɛ̀, 6"Lɛ wòló gbǐn ná dè e sanù, dúwai dɛ̀ɛ̀ dè ji jìnù túúlíì wòló wó ŋwúnùì kɔlɛn bɛ́ɛ́lɛ́ ě wɔ̀ bàdè wɔ dè sìɤàì. E gbǐn dè wàlu jìnù è kwali dè." 7Edèè wò bídedí Jisɛ̀ wò nɛ̀, "Sɛlɛ Siya Nyɔ̀ɔ̀, dúwáì fɔn nù sɛlɛ wòló dè nɛ̀ jìnù, ŋwɔnɔ̀ sɛlɛ́ɛ̀ fɔn è nɛ̀ ve a sì è à nɛ̀ sɛlɛ dòò dè ve nɛ jìnù?" 8Dɔ̀ɔ̀ Jisɛ̀ tan dí wò, "Nà kìi na bulu eu wòlù ě jì nà gbǐlai, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de wòlù tɛ̀gbɛ̀lɛ dè ji jìnù mi nyɛlɛ́ɛ̀ nù wò nɛ̀ wò wò dè mì. 'Dúwáì bulu bulúì è dàì ya!' Kɛ́ ka ŋwànì wò bu. 9Nà nyìnì má kɔ̀ɔ̀n eu jìja fǔn, na nyìnì èì kada wɔ̀lɔ́ wɔ̀ gbàíòn wò wɔ̀ wàlà ya, nàa ŋwààmù. Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de sɛlɛ wòló wò yá nɛnɛ̀ ku kɔ̀ìn pɛ́, ŋwɔnɔ̀ sɛlɛi dòò èì nɔɔ̀ nɛ̀ jìnù dè feyàà tàodéè kala dè." 10Dɔ̀ɔ̀ Jisɛ̀ sedí è wò mùndí wɔ̀ nɛ̀, "Tàvi wɔ̀lɔ́ dè de dɔ̀ jìnù wɔ̀ gbǐlà tàvi wɔ̀lɔ́ wɔ̀ì kɔ̀ɔ̀n, tàvi kagbo wɔ̀lɔ́ dɔ̀ ve dè wɔ gbǐlà wɔ̀ bàde tàvi kagbóè èì kɔ̀ɔ̀n. 11Tàvíì dúlo ve dè dí tìti e bùlù nù, ŋwɔmu dí tìti gbààvì dè bùlù nɛ̀ mùndí kède towòì towóì dè wòlíì kamu díì gbǐn. Sɛlɛi ei nyànà nyànai nɛ̀ kului kàlàn sɛ̀lɛ̀ì wolo ve jìjàìndéè. 12Kɛ́ sɛlɛ wòló kìyá nɛ̀ wò dè na kamu jìnù wò dè na siin kamàì. Wò tù ve nà Jusíò Ŋgàla sɔ̀àì bóì wúlú nyɔɔ́ò jɔ̀ɔ̀ wo mɛni nà kpindi bò nù. Wò bɛ̀nì ve nà kadaíò sǐn ku wo bɛ̀nì mùndí nà wòlúò ku wó dè kadaíò wo sǐn tàvi nyɛ́ɛ́wíì eu jìjà, mi nyɛlɛ́ɛ̀ sɛlɛ ŋwùnù. 13Dúwai wɔ̀lɔ́ dè ve dúwàì kàí na tɛmu Tedí Kàí é kàìn mì. 14Nàa fèdà kulu e kàn jɛ́ ná kɔ̀nàì ve na bulu nau, 15èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de dɔɔ tòò tili má mà kwali ve nà nùù wòì ma nì nà keleɤele. Ŋwɔnɔ̀ wòi wɔ̀lɔ́ gbǐn ná tɛmu ve è, na kɔ̀ɔ̀n towóò wŏ taìn gbɛ̀ duulìì dè, kpedeó wo kève bɛ́ɛ́lɛ́ na nɛ̀lɛ siìn sà è nù. 16Na kɔ̀mà núò nɛ̀ téò, nà bíò nɛ̀ nà gbàin bulu bulúò e kanàì nà bàdéò wò sa ve nà wúlú faàn. Wò java ve na téŋ. 17Tàodéè nu nyɔɔ́ò gbǐn wò sa ve nà jàdè faàìn mi nyɛlɛ́ɛ̀ ŋwùnù. 18Kɛ́ na wúlú dùíì é dè na wúlúì kɔlɛn bɛ́ɛ́lɛ́ ě èì wolo. 19Nà kálí má kulu na kɔ̀ìn sɛlɛ wòló nù e sìɤàìnù na tàodéè kala dè, nà sà ve wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwúì. 20"Nà kàmá kɔ̀ɔn gbowóì sà e kamàì Jèlusàlɛŋ jɛ̌ɛ̀ eu kɛní nà dè wòlù na sì naà è, nà nɛ̀ Jèlusàlɛŋ jɛ̌ɛ̀ nyùma dí èì nù bàìŋ dè ye. 21Ŋwɔnɔ̀ dɔ̀ɔ̀ kàmá nɛ̀ wòló wó dè Jùdiyɛ kagbóè nù wò yá naà sǔdè tava wo bɛ̀ kèì gbààvìíì nù. Wòló wó dè ve jɛ gbàáà nù wò yá va wolo. Ŋwɔnɔ̀ wòló wó dè ve tàvi kagbo dɔ̀ɔ̀ nù wòo bɛ̀ jɛ gbàáà nù. 22Sànyai dòò dè ve mànɔwɔi nɛ̀ wòlu ku sɛlɛ sa sànyàì. Ŋwɔnɔ̀ dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ ve Ŋgàla jàkúìn wòíì kànàì eu. 23Sànyai dòò de ve kpalo sànyàì túdú nyɔɔ́ò ŋwùnù e kanàì dè wòló wóó nyɛ́ɛ́wìì dè ve nɛnɛ̀ nyàlìì wò jɔ̀ɔ̀. Wòlíì gbǐn wó dè tàode wɔ̀lɔ́ nù wò dè mànɔwɔ sa jìnù dí tìti, ŋwɔnɔ̀ Ŋgàla sa ve wòlu wòló ku sɛlɛ̀. 24Wò javai ve téŋ funú gbààvìì, wò kamu téŋ wò bɛ̀nì wò tàvì wùlɛ̀ì nù. Ŋwɔnɔ̀ wòló wòì Jusi wóó dè wò dè Jèlusàlɛŋ jɛ̌ɛ̀ sa jìnù, wò sìɤàì eu jìjà è sìɤàìnù woni dúwáì kala dè. 25"Kului kàlàn sɛ̀lɛ̀ wolo ve kùlɔ́ɔ̀, kewúɔ̀ nɛ̀ soikwaíì jɔ̀ɔ̀. Ŋwɔnɔ̀ wòlíì gbǐn wó dè tàode wɔ̀lɔ́ nù wò dè ve ŋwààmù wo dè de wúúlé wúúlé nɛ̀, wŏ sì feé wó bɛ̀àì ve, júwó wɔ kpákpáì bùlu túìn ŋwùnù. 26Ŋwààmù jì ve wòlíì kulu nù téŋ dè kedí, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de wò dè ve kulu de kùlà e kàn sɛlɛi nyàna nyànà wɔ̀lɔ́ é nɛ̀ì tàodéè nù. Ŋwɔnɔ̀ kaɤáì é dè tàodéè eu jìja kìinù e kanàì dè lɛ́ì gbǐn é dè jìjàìndéè e sɛlɛ̀ wɔ̀yà ve wúlú. 27Sɛlɛ dòò gbǐn kàmá nɛ̀ wò sà ve naà Wòlu Fuyó Jííjíɔ̀ wɔ̀ kàlà wúlú koóè nù. Wɔ̀ jì ve wɔ dè kewúì gbǐn nù ŋwɔnɔ̀ wɔ nɔliíì kalai ve e dí gbǐn. 28Sɛlɛ wòló kàmá nɛ̀nù dè nà júwà wúlú dè nà dè naà jìjàìndè kìi, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de na sɛlɛ nu sa sànyáà dè ve naà dàì." 29Edèè Jisɛ̀ sedí è wòlúò wɔ̀ nɛ̀, "Nà ŋwúndè mà siya nà sɛlɛ̀ e kàn fe tíì kpedeó ti wùlɛ soolo gbǐn. 30È kàmá èì tɔ dè, nà ka è sa na bulúì, na sì è nà nɛ̀ ŋwɔɔ è dàì ya. 31Nyɔìŋ nɔɔ̀ nà kàmá sɛlɛ wòló gbǐn sa è dè nɛ̀, nà sì ve è naà nà nɛ̀ Ŋgàla wɔ kada sɛ̀lɛ́ɛ̀ ji dúwáì è dàì ya. 32"Nà ŋwúndè mà se nà ŋgàmáà, sɛlɛ wòló dè nɛ̀ jìnù wòlúò wó dè tàodè wo kìyá falan. 33Jìjàìndéè nɛ̀ tàvíì sɔn wò tì ve dè kɛ́ mi wòíì ě dè tì gbǐn tàodè. 34"Nà kìi na bulu eu! Nàa nɛ̀ nɔɔ̀ na tàodéè so namu nɛ̀ so namu kulu de tili nù nɛ̀ mùndí nàa nɛ̀ na tàodéè kulu de kùlànù e kàn wɔ̀lɔ́ ná sà ve è sànyà kɔlɛn kɔlɛ́ìn nù. Nà dè má wɔ̀lɔ́ nɛ̀nù Wòlu Fuyó Jííjíɔ̀ ji sànyáà sadai ve nàì, mùnɛ̀ jɛ́ kedéè ka nɛ̀mɛ̀ kamu. 35Ŋwɔnɔ̀ sɛlɛ wɔ̀lɔ́ è nɛ̀ ve wòlíì gbǐn wó dè tàodéè nù. 36Kɛ́ nà kìi na bulu eu vɛ mu, nà nyàŋgè nɛ̀ nà dè Ŋgàla sɔ̀ sànyà gbǐn nù wɔ̀lɔ́ nà sà de kewu nà kɔ̀ìn sɛlɛ dòò gbǐn nù nɛŋgbɛlɛŋ nà ŋwúnù Wòlu Fuyó Jííjíɔ̀ sǐn ku." 37Sànya gbǐn nù Jisɛ̀ bidí sɛlɛ siyànù dè Jusíò Gbɛ̀lɛ̀ì Bóè nù. Kǔdúwùlù gbǐn wɔ̀ bidí jɛ̌ɛ̀ nu wolo wɔ bɛ̀ wɔ fun Ɔle kèì gbàáà nù. 38Sànyà gbǐn nù wòlíì bidí Jusíò Gbɛ̀lɛ̀ì Bóè nu jì sànde kɛ́ɛ́lɛ́ wò tuwà nɔidè wɔu.


text: The sounds of Yorùbá 1. N’ílé örê At a Friend’s House 2. Ìkíni àti ìpádé Greetings and Meetings 3. Sísörö nípa ènìyàn Talking about People 4. Wíwá ilé láti rêñtì Looking for a Place to Rent 5. Nõkan æjà àti a«æ Market Product and Clothing 6. Síse oúnj÷ Cooking 7. Nípa ìlera About your Health 8. Sísæ nípa ÷bí r÷ Talking About Your Family 9. »í«àpèjúwe ènìyàn àti ìlú Describing People and Towns 10. Wìwá önà Finding One’s Way 11. Títún nõkan »e Fixing a Problem 12. Pípàdé ènìyàn ní ibùdó ækö-òfurufú ní Èkó Meeting Someone at the Airport 13. Lílæ sí orí«irí«i ibi Planning Different Places to Visit 14. Báwo ni ibë «e rí? What’s it like There? 15. Sí«e ìwádìí Getting Information. Grammar Summary. Key to Exercises. Yorùbá-English Glossary. English-Yorùbá Glossary


text: 1Nyómá Káí palà ge kọ́ nèi kọ, dee dee nvée tṍó, mè sìgà gbò é beè sãànà bá ló dò bá nu Kráìst. Bà é gban tṍ ló nyómá dàg vaá tú dò bá nu zọ. 2Gbò dò bá nuí é zaalà tení bá gbò bàà sĩ́ e bà é kpọ́ kyáá bel. Gbòi náa nyímá ló lé nè pọ́lọ́, boo bée kọ ba bùlà dú íí belí nu e ba è tú sã́ kpọ́gọ́lọ́ ọbmá fẹ̀. 3Bà nóomà kọ nen á gá ilí va, nè ge kọ nen á kalí sìgà íb gyã́á. Sõò Bàrì beè dèm dénè gyã́áí kọ gbò e bà ziga ló kà kà bel vaá nyima nu e a kọlà á õá Bàrì zaa boo gbò gyã́áí vaá bà dé. 4Kọ̀láá kà nu e Bàrì beè dèm dú lé, vaá náa dú lé gè kìn tọ́ọ̀ kà. Tãa vó, à dú lé kọ é õá Bàrì zaa boo kọ̀láá kà nu vaá è dé, 5boo bée kọ mon bel Bàrì nè tãàga ló e e tãaga boo gyã́áá náa kọ á õ̀òà vaá di káí. 6Be ò tú gbò dùùlà bá deè tṍí nè pá vígà m Kráìst, ò é dú lé nen tóm Kráìst Jíìzọ̀s. Vó é zógè kọ mon bel Bàrì e e ziga lóá nè lé dò bá nu e o di nvéeá ní e a gé búmáni é. 7Kpòòlà ló lọl ló gbò dagi bá lóg pá bàlà boo e a belígi lóg gbò nómá va. Olòó kànà ló o nyómá kọ lóe á di agẹ m ge fã̀ Bàrì. 8Boo bée kọ pọ́ì ge kànà ló kọ ló nen á di agẹ íe gé ńlẹ bélè, sõò ge kànà ló m ge fã̀ Bàrì íè bélè tenmá kọ̀láá bá e a dì, boo bée kọ à íe nu e a é néi m na kà dùm e e dií nè m dùm e a di sĩ́ e a gé dú. 9Na kà belí dú kà kà vaá bọ́ ló kọ dénè nen á aa deè ziga: 10È gé gbólá kpóó ló vaá palà ge sí tóm agẹlẹ bá, boo bée kọ è tú bẹẹ nyíe dẹlẹ boo Bàrì e a di dùm, e a dú Nen Dùùlà e a dì nè dénè nen, èlmà tõ̀ò ló gbò e bà dẹlẹ́e nyíe boo. 11Kọ́ nèva kọ bà á naa gbò nuí vaá ò olòó noomàva. 12Ó gá zìgà kọ tọ́ọ̀ nen á ẹbni tẹlẹ kẽ kọ ò di dí pá nvín. Tãa vó, ò dú nu dòmà bá nè na gbò e bà dẹlẹna gé nyíe boo Jíìzọ̀sa tenmá ló bá e o é lómá bel, bé e o é láví láb naa, bé e o é íe vulà súú dẽe ló naa, bé e o é dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s naa, nè bé e o é tõo dùm e a õoà naa. 13Nvèè sĩ́ ló gè olòó bugi nu e a di m Kpá Káí nè gbò nen kọ bà á dã̀, vaá ò olòó nvèè kpóó ló gbò nen vaá noomàva nu dọ̀mà tṍó e nda é dú. 14Ó gá gbẹmà nvée dõ̀ò nu e a dìní m, e Bàrì beè nèni tenmá gã́ gbò kọ́ bùlà Bàrì boo tṍó e gbò tule bõ̀òna ló Kráìst beè bõoná vaá dẹlẹ́ni bá bólá. 15Tú o ló nè ge sí dénè gbò tómí kilma sĩ́, kọ bé dénè nen mon bé e o gé kil sĩ́ naa. 16Palà ge ọẹ dẽeni e a kil ló íb láb e o é láví nè íb nu e o é nóomà. Olòó naa vó lee, boo bée kọ be ò náa vó, ò é láá dùùlà o bá, biina gé ló gbò e bà gé pãanéni tṍ ló.


text: 1An kaa bàlfī ḿ gítī ŋmà-ni takalda kí tùkù-ni ti nín máaǹ kí tūtuǹ Kriisitoo yab bin bí Juudeeyee puee. 2M nyí ni-landɔkɔmɔntii pu, m tīī-ni disindi Maseeduaan yab cee ki tùkū-bi yii doooo jiil ní nimbi nnabiyaamu Akaayi yab bɔ́ntì, ní ni-faŋgiil tīī binib tikpil kunyannyaau. 3An pu ní m dū nnabiyaamu nee ki túnní ni-cee, an nín dàá ŋá pu disindi din m tīī-nee, bí lafun ká yii ni máaǹ-dee, kí lafun bɔ́ntí tikɔkɔ kii m nín tùkū-bi yii ni bɔ́ntì miŋyee. 4An yaa sá fam, man nì Maseeduaan yab biba yaa táań ki bāań ní naa láá bɔ́ntì ki dɔ́òyee, ti-mákal din ti cáá ni-puee dàá kpántí-ti icoo ní, icoo gbanti dàá jī kí kpáaǹ ni mun. 5An puee ní m mēēnnabiyaamu nee bí péeǹ timbi kí dāan̄ ni-cee. Ní bɔ́ntí kí ŋá ni-niti tin ni pɔ̃oǹ kí ŋée, man dāa bàńee, an bɔ́ntì dee. Míǹ di dàá dàkà yii ni tīī nì dipɔbil diba, naa tìì ki yáliŋkí. 6Téetímaan yii un yaa búĺ fiiiyee dāa tí cēē fiii ní, ní un búĺ tikpilee mun dāa tí cēētikpil. 7An puee báà ŋma ń tīī min u-pɔbil fáatì ú tīīyee, án taa nín̄ sá nì kunimbaauaaa dipabil bɔti, kun puee Unimbɔti néeń un tìì nì dipɔɔpindee ní. 8Unimbɔti cáá mpɔn kí tīī-ni tiŋan kɔkɔ nì ti-nyɔkɔm tikpil tikpil, an nín dàá ŋá pu ní nīn cáá baabadal tin kɔkɔ ni yaa lèe án lákatí ní nīn cáā tūǹ atummɔnti kɔkɔee. 9Ali kii Unimbɔti takaldau poon nín lī puee yii: “Un ŋáań biwɔfib tinitee, Unimbɔti dàá bìin̄ u-boon ní u-niti ń nīn péēbí ki cá.” 10Unimbɔti un tìì ukpaal iwambool, ki tìì tijikaalee, dàá tīī-ni iwambool kɔkɔ nì i-nyɔkɔm kí yàntī í lòoǹ, an nín dàá ŋá pu ni-niti ń lòoǹ abimɔntee. 11U dàá yàntī ní nīn sá bigaajab kí ŋmā kí nīn ŋáań tiniti, an nín dàá ŋá pu binib tikpil ń nīn jáaḿ Unimbɔti tin ni ŋáań ki tìì-bi ti cāabìń-bee pu. 12An kaa sá Kriisitoo yab bin lɔ́ò tibee ŋmaniŋma ní ni-tundi din ni ŋáańee tútuǹ, ama an yàntī binib tikpil jáaḿ Unimbɔti múlmul. 13Ni-tundi din ni ŋáańee di dàkà binib bin ní ni sée, ní ki yàntī binib nyɔ́ŋkí Unimbɔti ni nín tɔ́ Kriisitoo bɔmɔntiiti puee, ní ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti ni-niti tin ni ŋáań ki tìì bíǹ nì bin kɔkɔ kaa cááyee. 14Bi dàá mèè ni-pu nì dineeŋkpaandi, kun puee Unimbɔti bīiǹ ni-boon an kaa cáá bí māafì. 15Tí jāam̀maan Unimbɔti u-pɔ̄tam nín kaa cáá jutee pu!


text: 1Man Jaaki un sá Unimbɔti nì ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo tɔntɔnliuee di ŋmàn̄ takalda nee. M jáaḿ nimbi tinaakɔti salaa nì tili tin yàl̄ ki kɔ́ duulnya jaŋŋi kɔkɔnee. 2M-nabiyaamu, diniminaamandi nín bí puee nì di-nyɔkɔm yaa bāań ni-puee, ní yàntī án nīn mɔ̄ǹ-ni tikpil, 3kun puee ni nyí yii diniminaamandi gbanti yaa bāań ki cɔ́ŋkì ni-fookiiu ní ni yaa gbíntì ki yú, kaa lítèe, kimɔtii ní an cāabìń-ni. 4Ama ní nīn cáá kimɔtii míǹ kí tin kátí-ku, an nín dàá ŋá pu ní kpántí biniŋmambi bimɔntiibi, ni-bimbim poon, tiba nì tiba ń taa lɔ́ɔ́-nee. 5Míǹ puee, ni-kansikin ubɔ yaa lɔ́ò iciinee, udaan ń mèè Unimbɔti un mɔ̄ ki pūǹ báà ŋma nì dipɔbil diba, kaa wòoǹee, u dàá tīī-u. 6Tin bée di sá yii udaan ń nīn máká yii u dàá fɔ̃ɔ̃ kun u bíī mèéyee kí taa gùgufì, kun puee un mèé ki gùgufēe náań nì kii dimɔɔl nyim min kubuŋu téekí ki cáǹ ajan kɔkɔee ní. 7An niliuee ń taa dàkafì yii u dàá ŋmā kí fɔ̃ɔ̃ tiba ti-Dindaan cee, 8kun puee u cáá ilandɔkɔ ili ili, kaa dìŋfī nsambaanti. 9Án nīn mɔ̄ǹ kinabiki kin di sá usoodaanee kun puee Unimbɔti yɔ̃oǹ-u yilpu. 10Míǹ ní án nīn mɔ̄ǹ kinabiki kin di sá ugaajee kun puee Unimbɔti sīntiǹ-u taapu: di sá u dàá dāá gbátí kí lítí kii mpumpukumee ní. 11Ŋwìiń yaa nyáń ki píĺ sīnsiŋee, ní mpumpukum ń kpā ní kí gbátí kí lítí, ní mi-nyaaŋku ń wāŋkì. Míǹ mbaantiim ní ugaaja dāa bí u-tuuŋŋi poon ní kí kpáàā wāŋkì. 12Án nīn mɔ̄ǹ sii un di yaa bí diniminaamandin ní ki pɔ̄ɔntí ki ŋmèéyee, kun puee a yaa ŋmēēmíǹ ki tin kátì-kuee, Unimbɔti dàá pà-si tipaal tin sá mmaŋfafɔkɔn ŋun u pɔ̃oǹ ki yɔ́oǹ bin néeń-uee. 13Sii un yaa bí diniminaamandinee ń taa lì yii: “Unimbɔti di bíī cɔ́ŋkí-mi.” Kun puee tiba kaa ŋūǹ kí yàntī Unimbɔti ń ŋá tikpitil, ní úǹ u-ba mun kaa yàntī ubɔ ń ŋá tikpitil. 14Ama an sá a-nimitaataam di kíiĺ-si ki téekí-si ki cáǹ ikpitin. 15Nnimitaataam yaa kɔ́-see, ní mí màal̀ ikpiti, ní ikpiti yaa wíiǹee ní í cáań ŋkúm. 16M-nabineeŋkaamu, ní taa ŋmàtim̀maan ni-ba. 17Tiwannyaandi nì tiwammɔntiil tin kɔkɔ ti fòol̄ faalaayee nyēeń yilpu ní, ti-Baa Unimbɔti iwalfi in bí yilpuee naanliu cee ní an nyēeń. Úǹ kaa kpántáaa, kaa fàtī ki ŋmíntí dijandi diba, din kíǹee dɔ̄ dibɔmbɔndin. 18Úǹ di là ní ki dī dinyɔɔbundi din sá ibaamɔnee pu ki tīī-ti dimaŋfal, an nín dàá ŋá pu timbi ń nīn līī tiwan tin kɔkɔ u náańee nyɔkɔpuee. 19M-nabineeŋkaamu, ní nīn nyímaan tin bí nee: báà ŋma ń kpòon̄ u-tafal malaa kí pīlfì u-juti, kí taa nín̄ jìkì dibɔsoondi pu, kí taa nín̄ fòol̄ diŋuul malaa malaa, 20kun puee sii un yaa fɔ̃ɔ̃ diŋuulee, tin a ŋáańee kaa kítì Unimbɔti cee. 21Míǹ puee, ní fámaan tin kɔkɔ bíiĺ unilee nì atuŋkpiti kɔkɔ, kí sìntīǹ ni-ba kí fɔ̃ɔ̃ dinyɔɔbundi din Unimbɔti dū ki búĺ ni-pɔbiliŋinee, kun puee díǹ di ŋūǹ kí fīī-ni. 22Nín̄ ŋáaḿmaan dinyɔɔbundee nín bí yii ní ŋá miŋyee. Sii un yaa pílfí Unimbɔti bɔti, kaa ŋáań tì nín lī puee, kíiĺ a-ba ní. 23Sii un pílfí dinyɔɔbundee fam, ní kaa ŋáań min dì lì yii á ŋée, náań nì un kpèé digitil ki wāĺ u-nimiinee ní. 24U nín kpēēki dɔ́ò ki búntèe, ní ú kpáàā súntí u nín bàà kpēēdigitil poon ki bí miŋyee kɔkɔ. 25Ama sii un di yaa kpèé bimaramɔntiibi bin tìì dibatɔlee tiŋan ní ki yaa cáá a-ba ki tìì-bi, kaa pílfí fam boonee kí súntí, ama ki ŋáań min marabee bí yii á ŋée, Unimbɔti dàá bìin̄ a-boon a-tuuŋŋi poon. 26Sii un yaa nyí yii a sá unimbɔtinool, ní kaa ŋúb́ a-nyɔkɔee, kíiĺ a-ba ní, a-nimbɔtinool sá fam ní. 27Dinimbɔtinool din ŋān̄ ki bí circir ti-Baa Unimbɔti ceeyee di sá: á kpèè ataŋkpiibil nì bikpiipoobi bin bí falaa poonee, kí nīn nyí nì a-ba kí taa jēetí duulnya kpitii poon.


text: 1Niinee ní Agripa bí Pɔɔl yii: “A ŋūǹ kí nīn sòoǹ tin a cááyee.” Ní Pɔɔl yɔ̃oǹ u-ŋal ki jáam̀ samaa, ní ki yɔ̃oǹní tin u cááyee, yii: 2“Ubɔti Agripa, an mɔ̄ǹ-mi díǹ wiiŋŋu tikpil ḿ yūĺ a-nimiin kí sòoǹ kí nyāntí m-ba tibɔti tin kɔkɔ Juuda yab cáā tūntí m-puee ni. 3Di sá yii a nyí Juuda yab bimbim nì bi-nikpɔŋkpɔkɔku kɔkɔ pu. Míǹ puee m gbāam̀-si á jī kimɔtii kí pīlfiǹ-mi. 4“Juuda yab kɔkɔ nyí doooo m-naacimpɔntin m nín nìn bí miŋyee. Di sá yii doooo ŋkilkaamee m nìn bí Jeerusaleem ní, m-yab kansikin. 5Bíǹ bi-ba nyí-mi dooooyee. Bi yaa là gba, bi ŋūǹ kí lì yii m nìn sá Fariisa yab bin ŋúb́ marab tiŋanee kansikin ubɔ. 6Kun di yāntì bi bíī sòoǹ m-bɔti kɔŋkɔnnee di sá m nín máká Unimbɔti nín nìn pɔ̃oǹ ti-naanjab puee. 7Ti-samaau tinaakɔti saalaa nì tilee máká yii bi dàá dāá ká an poondi gbanti. An pu ní bi pɔ̄ɔntí ki nɔ́ɔ́ Unimbɔti ŋwìiń pu nì kunyeeu. Too, ubɔti, m nín máká tin pu Juuda yab ŋúb́-mee dee. 8Míǹ puee, ba pu ní nimbi nyí yii Unimbɔti kaa làá dāá fìkitī bitaŋkpiibi ní? 9“Man m-ba nìn dākafì yii an máaǹ ḿ dū iciin kɔkɔ kí já nì Yeesu Naasaareeti yɔu yindi. 10Min min m nìn ŋáań Jeerusaleemee dee. Bisaraaŋakpilib nìn tīī-mi mpɔn m cútí bin fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee tikpil ki tòɔ́ sarkan, ní ŋyunti ŋun bi yaa là kí kpò-bee man di nìn lì yii bi lafun máaǹ ŋkúm. 11Iyunti sá kamaayee, m nìn dátí bi-tafaliŋ akpafidiin ni, ki bàà là bí yíí Yeesu. M nìn fɔ̃ɔ̃ diŋuul bi-pu an tin lákatì, ali ki nìn cá ntimu mubɔn ki tin páb̀-bi.” 12“Míǹ pu ní bisaraaŋakpilib nìn tú-mi ki tīī-mi mpɔn, ní m búntì Damaasi. 13M bí nsanni kuwiŋkuluu ki cée, ní ki ká ŋwalfi ŋubɔ nyánní yilpu, ki wāĺ nyákányaka ki jítiǹ ŋwìiń, ki māntìi tú man nì bin nìn nɔ́ɔ́ ki cá nsanee. 14Niinee ní ti-kɔkɔ lítì kitiŋ, ní m gbìl̄ nneen ŋubɔ sòon̄ nì mi Eebru soonin, yii: 'Sɔɔl, Sɔɔl, ba ŋá ní a páb́-mi míǹ? An pɔ̄ɔ̄ ki tīī-si á dū a-taal kí yáká ikuŋkum.' 15Niinee ní m bālfì yii: 'An sá sii ŋma, m-Dindaan?' Ní ti-Dindaan bí-mi yii: 'An sá man Yeesu un a páb̀ee! 16Ama yīkìí yūĺ a-taaŋi pu. M dɔ́miń kí dū-si kí ŋá m-tɔntɔnliu ní. Sii di dàá tùkù bin kíǹee tin a ká m-cee díǹee, nì tin tin m dàá dāá tí yàntī á kée. 17M dàá dāá tɔ̄-si Juuda yab nì bin kaa sá Juuda yabee cee, ki dàá dāá mɔ̄tì a-pu bí taa ŋá-si tiba. 18A dàá cù kí ŋúbití bi-nimiliŋ, kí nyāntiń-bi dibɔmbɔndin kí cáań-bi ŋwalfin, kí fɔ̃ɔ̃-bi Sitaan pɔŋŋun kí cáań Unimbɔti cee. Bi yaa fɔ̃ɔ̃-mi ki kííyee ní bí ká bi-kpitii pɔ̄tam nì tipaal tin Unimbɔti dàá dāá tīī bin u gāntì bi sá u-yabee.' ” 19“Míǹ pu ní, ubɔti Agripa, maa kpēētin nyánní yilpu m kée fam. 20M nìn kíĺ ki tùkū Damaasi yab ki wāatì, ní boonee ní m tùkū Jeerusaleem yab, ní ki pɔ́otì Juudee tiŋki nib kɔkɔ, nì atimbun ŋin kɔkɔ kíǹee yab, yii bí fá bi-kpitii kí gítiń Unimbɔti cee, kí nīn cáá lakasi un dàkà yii bi lafun kpántì bi-bimbimee. 21Kun di yì-tì ní m nìn bí Kunimbɔtidiin Juuda yab dɔ́miń ki cúú-mi ki baa là kí kpò-mee dee. 22Ama Unimbɔti mɔ́tì m-pu ali ki dāa sāā díǹ, m gbíntìi bí ki lèekī m-seerau biwɔfib nì biyidambi nimiin. Maa ti cáá tiba ki kútì tin tin Unimbɔti bɔnaatiliibi nì Mooisi nìn lī ki yɔ́oǹee pu, 23yii Kriisitoo dàá dāá jī falaa ali kí dāá kpú. Úǹ di dāa sá upeepeekaa un dàá fìkitī bitaŋkpiibi kansikin, kí cáań Juuda yab nì bin kaa sá Juuda yabee ŋwalfee.” 24Pɔɔl bíī sòoǹ tin u cááyee, ní Feestusi téeń mpɔn yii: “A sá uwaati ní! A nín bífì takaldab tikpil puee di bíil̀ a-yil.” 25Ní Pɔɔl kíí-u yii: “Ukpil Feestusi, maa wáatì. Tibɔti tin m sòoǹee sá ibaamɔn ní ki sá tibɔmɔntiil. 26Ubɔti béè-tì, míǹ puee ní m ŋūǹ kí sòoǹ u-nimiin kaa fàŋkí. M nyí yii u nyí tikɔkɔ, kun puee an kaa nìn sá dibalin ní tibɔtee nìn jítì. 27Too, ubɔti Agripa, a fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii Unimbɔti bɔnaatiliibi nín nìn sòon̄ puee sá ibaamɔnaaan? Man nyí yii a fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii an sá ibaamɔn.” 28Ní Agripa bí Pɔɔl yii: “An kíǹ fiii, á bàà dū-mi kí kpántí Kriisitoo yɔu!” 29Ní Pɔɔl kíí-u yii: “An yaa kíǹ fiiiyaa an yaa làá tí yúntáaa, m bàà là Unimbɔti ń ŋá míǹ. Án taa nín̄ sá gba sii baba, án nīn sá ki kpáaǹ bin kɔkɔ bíī pílfíǹ-mi díǹ nee, ama bí taa nín bɔ́ob́ nimbi nì ikusaka nee ní!” 30Niinee ní ubɔti nì gɔmina nì Beereeniisi nì bin kɔkɔ nìn kā bi-ceeyee 31yíkì ki nyáń, ní ki bíī lì yii: “Kijapaai nee kaa yīntì tiba tin máaǹ bí kpò-ueeyaaa kaa tí máaǹ bí ŋá-u sarka mun.” 32Ní Agripa bí Feestusi yii: “Kijapaai nee yaa kaa nìn bí yii bí cáá-u gɔminakpaan cee, ti baa ŋūǹ kí gíiǹ-u kí líí.”


text:
Didius Julianus
Didius Julianus (Látìnì: Marcus Didius Severus Julianus Augustus;[1] 30 January 133 tabi 2 February 137 – 1 June 193), je Obaluaye Romu fun osu meta ni odun 193. O gun ori ite leyin ti o ti fowo ra latowo awon Eso Praetoria, leyin ti awon wonyi ti sekupa asaju re Pertinax. Eyi lo fa Ogun Abele Romu 193–197 wa. Julianus je lile kuro lori ite, o si bo sowo iku latowo aropo re, Septimius Severus.
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ In Classical Latin, Julianus' name would be inscribed as MARCVS DIDIVS IVLIANVS AVGVSTVS.


text: 1Ŋwiŋŋuŋfikaa jítì ku wúntì kɔɔsil ntaafaabɔmbɔminee, Maarii un sá Magdala tiŋkinee, nì Maarii un kíǹee cūtì kí kpèè dikaakul. 2Kpalaayee kitiŋ cīŋkì tikpil, ní Unimbɔti tūuŋŋu ŋubɔ nyánní yilpu ki dɔ́miń ki cúú ditaŋkpakpaandee ki bíntì ní ki kāl̀ di-pu. 3U nìn jìl̀ kii utaa nín ŋmɔ́ò puee, ní u-wampeeŋkaati pīiǹ káŋkaŋ. 4Soojab nín wál̀-uee, ní bi fāŋkì tikpil, bi-wunti bíī jìkì ní bi fìkī. 5Ní Unimbɔti tūuŋŋuee bí binimpoobee yii: “Nimbi taa fàŋkìmaan! M nyí yii ni nyàab̀ Yeesu un bi kpáá ndɔpuntikaa puee ní. 6Waa bí doo, u fīkitì, kii u nín nìn péēlī puee. Dāan̄ kí kpèèmaan laakin u nìn dɔ̄ee, 7kí nīn cámaan malaa, kí tùkù u-boonnooliibi yii u fīkitì ditaŋkpiilin. U dàá lìntī kí cù Gaaliilee, niin ní ni dàá tin ká-u. Tin m cáá kí tùkù-nee dee.” 8Niinee ní bíǹ búntì malaa, tifaandi nì dipɔɔpiŋkpaandi kɔkɔ ŋmàl̄, ki sáń ki cá kí cáá dinyɔɔbundee kí tùkù Yeesu boonnooliibi. 9Niin kpalaa ní Yeesu tú-bi nsan ní ki jáam̀-bi, ní bi sútì ki pìl̄-u ní ki lítì u-nimiin ki jáam̀-u. 10Ní Yeesu bí-bi yii: “Taa fàŋkìmaan! Cù kí tùkùmaan m-nabiyaamu yii bí nīn cá Gaaliilee. Niin ní bi dàá tin ká-mi.” 11Ŋyunti ŋun binimpoobee dáá bí nsanni ki cée, ní soojab bin nìn cí dikaakulee biba cūtì kitiŋin ki máafì bisaraaŋakpilib tin jítèe kɔkɔ. 12Ní bíǹ kpáfì Juuda yab kpilib ki sòon̄ ki gbìlīǹ tɔb, ní ki nyàab̄ kunimigbaau ki ŋéeb́ soojab nyɔmmu, 13ní ki tùkū-bi yii: “Ní lì yii, kunyeeu timbi dɔ̄ ki gèeǹee, ní u-boonnooliibi dɔ́miń ki yùn̄ u-wunti. 14Báà gɔmina yaa gbìl̄aaa, timbi dàá sòkɔl̀-u kí nyāntí-ni tibɔtin.” 15Ní soojab fɔ̃ɔ̃ animil, ní ki ŋá bi nín bí bí ŋá puee. Ní an bɔtee gbītì Juuda yab kansikin ki dāa sāā díǹ. 16Yeesu boonnooliibi saalaa nì ubɔee búntì Gaaliilee gbantaŋki kiba pu, laakin Yeesu nìn bí bí kíntí-uee. 17Bi nín ká-uee, ní bi gbāaǹ ki jáam̀-u, ama nì míǹ kɔkɔee, bi-kansikin biba nìn dàkafī mili mili. 18Ní Yeesu sútìń ki sòon̄ nì bi, yii: “M fɔ̃ɔ̃ ipɔn kɔkɔ yilpu nì taapu kɔkɔ pu. 19Míǹ puee, nín̄ cámaan atimbun kɔkɔ nib cee kí dū-bi kí kpántí m-boonnooliibi, kí fàl̀-bi Unimbɔti nyim, Ubaati, nì man u-Jipɔɔn nì Circir Fām yindi pu; 20kí dàkà-bi bí nīn ŋúb́ tin kɔkɔ m tīī-ni ní ŋée. Ní nīn nyí yii m bí ni-cee baabadal ali duulnya kúntitam.”


text:
Ìtúká onítítànyindin
Ìtúká onítítànyindin tabi ítuka titanyindin tabi ituka radioaktifu ni igbese nibi ti nukleu atomu kan ti atomu ti ko ni iduro lese pofo okun-inu nipa yiyojade awon alaratintinni toun je sisodi ioni (iranka ijeonisisodiioni|). Awon orisirisi iru ituka titanyindin lowa. Ituka, tabi ipofo okun-inu, unsele nigbati atomu kan to ni iru nukleu kan, to unje radionuklidi obi, yirapada di atomu to ni nukleu kan ni ipoaye to yato, tabi to di nukleu oto to ni iye proton ati neutron oto. Eyi to wu ninu awon yi ni o unje nuklidi omo. Ninu awon ituka miran obi ati omo je elimenti kemika otooto, nitori eyi igbese ituka fa iyirapada nukleu wa (ida atomu elimenti tuntun).


text: 1Dɔɔ ei jèdè mà sàó Ŋgàla wɔ tedíò nyìyɛ̀ ŋwúnùnù tàodéè e sɔ̀ŋgìì nyìyɛ́ì nù. Wò deó fìví wolai nyìyɛ́ò dí de kanù wɔ̀lɔ́ fìví gbǐn ě jì dè jì tàvíì eodè, júwó wɔ eodè kpedeó e tòì dí sún gbǐn. 2Ŋwɔnɔ̀ mà sàó Ŋgàla wɔ tedíò kɔlɛ̀n jìnù wɔ dè kùlu wolaíì wolo, De Kewu Gbǐn Ŋgàláà wɔ mɛ̀ya wùlàì wúléè dè wɔ̀ jɔ̀ɔ̀. Wɔ̀ jívaidí Ŋgàla wɔ tedí nyìyɛ́ò jìjà wòló Ŋgàla wɔ̀ó wò de kewúì ni ya wò nyùmà tàodéè nɛ̀ júwó. 3Ŋgàla wɔ tedíɔ̀ nɛó, "Ka nyùmà tàodéè, júwó kpedeó mu kève tíì nyùmà, e sìɤàìnù a wùlà mɛ̀yáà nà Ŋgàláà wɔ jòwò nyɔɔ́ò kujɛ́ɛ̀." 4Ŋwɔnɔ̀ wò siyaó mì wòlíì dòdóè Ŋgàla wɔ mɛ̀ya wúléè bèéè deó wò kujɛ̀. Wò deó wòlu tawosìn kɔ̀lɛ wúlú kɔlɛ̀n jèè tawosìn kowaa nyìyɛ̀ kwai nyìyɛ̀ wó woloó Esulɛ nyɔɔ́ò towòì kowaa kwai sɔ́òn tidì. 5Wòlu tawosìn kowaa kwai sɔn woloó towòì kowaa kwai sɔ́òn e kɔlɛn kɔlɛ́ìn nù pɛ́ɛ̀. Àa towòì kowaa kwai sɔ́òn nyɛlɛ́ì dè: Judà, Lubɛ̀n, Kaà, Asɛ̀, Nàtalì, Mànasɛ̀, Simìyɔ̀ŋ, Livàì, Ìsakà, Sɛbùlɔ̀ŋ, Josɛ̀ e kanàì dè Bɛnjimàì. 9Wɔ̀lɔ́ ei jèdè, mà kìió ma sà wòlu gbani dí tìti gbàà, wòlu sún gbǐn èó wòlíì gbǐn tèìì gbɛ̀. Wò woloó tàvíì kɔlɛn kɔlɛ́ìn nù, towóì kɔlɛn kɔlɛ́ìn nù, wo wolo wòlíì fuyó siíì kɔlɛn kɔlɛ́ìn nù, wo wolo towò kòwàíì kɔlɛn kɔlɛ́ìn gbǐn nù, wo ŋwúnù kada kpóè nɛ̀ Bɛya Bɛya Jíɔ̀ kudè. Jogbo tunyɛ̀ì deó wòì kpowa woì dè wò jɔ̀ɔ̀. 10Wò faó wòì dè bulu sémbéŋ wò nɛ̀, "Sɛlɛ nu wolo sɛlɛ wolo na Ŋgàláà jɔ̀ɔ̀ wɔ́ dè kada kpóè eodè konù, e wolo mùndí Bɛya Bɛya Jíɔ̀ pɛ́ jɔ̀ɔ̀." 11Ŋgàla wɔ tedíò gbǐn wò kamaió kada kpóè eu, e kanàì dè wòlu laíò nɛ̀ lɔ̀ɔ̀n lɛìì nyìyɛ́ò jòò. Dɔ̀ɔ̀ wò gbidí dè kada kpóè kudè wo sɔ̀ Ŋgàla. 12Wo dè tan, "È dè nyɔìŋ. Bèjì, fǔn gbàa tùwà, keleɤele, màma sa, bɛlɛ, de kewu, nɛ̀ jainu bi wò dè nà Ŋgàláà bèè wɔ́wɔ̀wɔ́. È dè nyɔìŋ!" 13Edèè wòlu laíò kɔlɛ̀n bídeó mì wɔ̀ nɛ̀, "Wòo dè wòló jogbo tunyɛíì dè wòì yɛ, ŋwɔnɔ̀ fe wò wolo?" 14Edèè mà sìnyàdí wɔ wòì dè mà nɛ̀, "Màì è sì Tedé, mù mù sì è." Dɔ̀ɔ̀ wɔ̀ sedí è mì wɔ̀ nɛ̀, "Wòlu wòló wò wò dè wòló wòó wòlu siin kamai gbàáà nù kɔ̀ìn ya nɛgbɛlɛiŋ. Wò sɔlɔó wo jogbóì wo tɔnàì è Bɛya Bɛya Jíɔ̀ wɔ tòyóè nù. 15Dɔɔ ŋwùnù wò ka ŋwúnù Ŋgàla wɔ kada kpóè kudè wo dè wɔ jòwò tɔɔlù gbì kwàndà èì, wɔ bóè nù. Wɔ̀lɔ́ nyɔɔ́ɔ̀ wɔ́ dè kada kpóè eodè konù wɔ̀ dè woi fandɛ̀ ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ kɔ̀nàì ve wou. 16Ŋwɔ̀mù ě wò kamu ye, nímí namu soò ě wò kamu ye, kùlɔ́ɔ̀ kpedeó lɛ tun gbǐn ě wò kinya ye. 17Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, Bɛya Bɛya Jíɔ̀ wɔ́ dè kada kpóè tidì, wɔ̀ wɔ̀ dè ve woi kìi nyɔɔ́ɔ̀. Wɔ̀ gbì ve wò ku wɔ bɛ̀nì wò lɔ̀ɔn fɔŋwu ni níì kudè. Ŋgàla sa ve wò sǐn dè mɛ̀ŋwù."


text: 1É kọ nda níì nen e a di pọ́ì nì? É kọ nda níì nen e Jíìzọ̀s lẹẹlà nì? É kọ nda gáà mònmà dẽe Jíìzọ̀s, e a dú bẹẹ Dõò? É kọ níì tení dú ló tóm e Dõò gé tú nda simá ní e boolo beè dẹlẹi nyíe boo Jíìzọ̀s e nì? 2Be dõòna gbò náa zigà kọ nda nen e Jíìzọ̀s lẹẹlà, boolo nóo íèi bàà bàà bùlà ge zigai! Ge kọ boolo dẹlẹ̀i nyíe boo Kráìst zógè kọ nda nen e Jíìzọ̀s lẹẹlà. 3Nee bé e m ólò aalá bel naa nè gbò e bà kọ nda níì nen e Jíìzọ̀s lẹẹlà nìi: 4É kọ náa lelà kọ bà á nè gyã́á nè míí beele ló bẹẹ tóm dì belí gbò e Jíìzọ̀s lẹẹlà? 5É kọ náa lelà kọ beele gá è láá ílíná gé ene kà bẹẹ vígà pá bia m Kráìst vaá faaláe boo bẹẹ kyẽ̀è dì belí bé e na gbò e Jíìzọ̀s lẹẹlà nè pá vígà Dõò nè Sífàs naana géá? 6Sẹ̀ áá Baanàbàs nè nda ní e e é píílá bé beele kálá dè e? 7Mó kà nen bé ní e a ólò kpẽ́ a kpègè tóm nèà áá a bá é? Mée ní e a ólò kìl ól vaá náa é dé nu e a dú boo é? Mée ní e a é búmá naanà ból vaá náa é bà zọ́ọ́ e a dú ló é? 8Ním lómà áá bug togó nen, boo bée kọ bãànà Kpá Log kọ́na gé vó. 9Bà émí m Kpá Log Mózìs kọ, “Ó gá mame gbàà gyã́á nom e o gé túe simá tóm.” É kọ nom ní e Bàrì bùlà nu e a kil ló é? 10É kọ níì boo bée beele ní e Bàrì nyoone vaá kọ́ vó é nì? Beele ní e ba è nyoone emí nuá é, boo bée kọ nen e a fó nu nè nen e a bùùlà nu é íè ge ẹ̀b dẽe sĩ́ kọ bà é déè nu e a dú ló tóm e bà gé síèa. 11Beele fó ból súú e dẽe nen náa mòà zẹ̀ẹ̀ boolo. É kọ à elíi ló be è ẹ̀b dẽe sĩ́ gè ié nu e dẽe nen mòà lọl bá boolo naamá nu e e buulà lọl m? 12Be à dú lelà kọ na gbò e Jíìzọ̀s lẹẹlàa á ẹ̀b dẽe sĩ́ kọ bà é ièè dõ̀ò nu lọlìèí bá, é kọ náa lelà ló beele èl baala? Sõò beele gáà tú kói e e íè naamá vó. Tãa vó, è ì̃ìmà kọ̀láá kà nu kọ bé tọ́ọ̀ kà nu náa kpega deè Lé Kpẹa e a kil ló Kráìst kọ á gá zààlà iná kọ̀láá ke tõ̀ò. 13Boolo palà ge nyimai kọ gbò e bà ólò sí tóm Tọ Káí ólò dé gyã́á e a dú Tọ Káíá vaá gbò e bà ólò vaalá gyọ́ọ ólò déna gé nu e a dú ló vààla gyọ́ọá. 14T̃ẽ̀ènè báá ná gé, Dõò beè lẹ̀ẹ̀là kọ gbò e bà gé vee Lé Kpẹa á dé nu e a dú ló Lé Kpẹa e bà gé veeá. 15Sõò m̀ gáà tú kói e m íè naamá vó, à bè ge kọ mè m̀ gé émí kpáí m ge bĩiná gbò nu e a lelàm̄ ló gè ié. Ním̄ é zìgà kọ tọ́ọ̀ nen á naa nu e gã́m̄ é kpulu ló nu e m ólò kààmà ka! Tãa vó m̀ ú! 16Náa lelà kọ ḿ kààgà boo bée kọ m̀ ólò vee Lé Kpẹa. Níá tóm e Bàrì beè lẹ̀ẹ̀làm̄ kọ ḿ sì. Vaá à é dú kà pọ́lọ́ lóm̄ be ním̄ vee Lé Kpẹaí! 17Be m beè tú ńda ló sàmà ge sí tómí, m̀ gá è ẹ̀bmà dẽe ge dé kpẽ́ ló. Sõò à dú tóm e a dì nèm̄ gè sì, boo bée kọ Bàrì beè tú tómí nvèèm̄ bá. 18Mó kà kpẽ́ ní e nda gboó ié ló é? Nà kpẽ́ kọlà kọ m̀ vee Lé Kpẹaí pọ́ì, e bè ním bĩ́ìnà gbò nu e a lelàm̄ ló gè ié ló nà tóm gè vee Lé Kpẹaí. 19Náa kal ló bée kọ m̀m̀ níì gyóòlo tọ́ọ̀ nen nì, m̀ tú nà ló naamá gyóòlo kọ̀láá nen, kọ bé m̀ láá ié gã́ bug nen. 20Boo tṍó e m di zẹ̀ẹ̀ pá Júù, m̀ ólò tõo belí bé e pá Júù tõo naa, kọ bé m̀ láá iéva. Náa kal ló bée kọ nda á géná kè bá Log Mózìs, m̀ ólò tõo belí gè kọ m̀ die kè bá, kọ bé m̀ láá iéva. 21T̃ẽ̀ènè báá na gé, boo tṍó e m di zẹ̀ẹ̀ gbò e bè níì pá Júù nì, m̀ ólò tõo belí gè kọ ḿ gé kè kẽ Log pá Júù, sõò m̀ ólò tõo belí bé e gbò e bè níì pá Júù nì tõo naa, kọ bé m̀ láá iéva. Náa náa kọ mè ním ólò tõo kè kẽ log Bàrì. M̀ di kè kẽ log Kráìst. 22Boo tṍó e m di zẹ̀ẹ̀ gbò e ba zìgà bel gáà agà ló, m̀ ólò tõo belí gè kọ ńda zìgà bel gáà agànà gé ló, kọ bé m̀ láá iéva. M̀ ólò tõo belí bé e kọ̀láá íb gbò e m gé vee Lé Kpẹa nè tõo naa, kọ bé m̀ láá dùùlà sìgà ọ̀và m kọ̀láá sĩ́ deè e a dú bíi. 23M̀ ólò naa dénè gbò nuí boo bée ge nvèè bá nè kọ Lé Kpẹaí á zààlà iná kọ̀láá ke tõ̀ò, kọ bé nda dõònà tã́áná dee bá e a dú ló. 24Boólo nyímàì kọ gã́ bug gbò nen e bà ólò téélá tée ànà, sõò t̃ẽ̀ènè nen ní e a ólò ààvá dẽe tú nu é. Vóá à naa, téélá m sĩ́ deè e o é láá teelá vaá ò tú nu. 25Kọ̀láá nen e a ólò téélá tée ànà ólò lẹ̀ẹ̀là bel ló a kpá ló, kọ bé à íèè pẹ̀gẹ̀lẹ̀ bé èl bá, náa kal ló bée kọ pẹ̀gẹ̀lẹ̀a náa é bĩ́. Sõò beele lẹ̀ẹ̀là bel ló beéle kpá ló kọ bé è íèè pẹ̀gẹ̀lẹ̀ bé èl bá, e a é di dọ̀ dèdè. 26Vó ní e a náa vaá nda à lele sĩ́ ló téá gbĩ́ gè íná kùbmà e. Vó ní e a náa vaá nda à belí nen bé kpọ̀g e bè náa dọ kẽ dìb fọ́ọ́lọ́ é. 27M̀ nèà kpọ̀ té vaá lẹ̀ẹ̀là bel ló nà bá belí nen e a tú kpọ̀g bòmmà a ló agẹlẹ, kọ bé, boo tṍó e nda ni vee Lé Kpẹa nè dõòna gbò, Bàrì náa kpoolà nda lọl gbàà.


text: 1Mè nde cuù né ké yoòr bi`i ndeé, sâ baá dé mbei tagâr. Mɔ béh nde né ju dé kàn tená, kɔ bɔ̀ɔ́ mé lé naâ ŋené né doó nùà fà mé tagár, faá mvù Càŋ tueé nê nɔ. 2Mè lé naâ bí njeré dé`i te gò mò dé jomò tueé. Bɔ̀ɔ́ mé lé bɔɔ́ naâ veên, mè lé naâ bɔ́ tagá, mè taga lɔ bɔ̀ dé`i ndɔ. Mè né mene ká dàb mân, mè né cu bí tueé ye bí a, mɔ mè ndeè waà baá ké yoòr bi`i, mè nde né bɔ̀ sâ bɔ̀ gèr feh keéh. 3Bí ye te bí sònò mò ŋene kɔ ŋgòr Kristò. Bí nde né ŋené ndɔ. Mɔ Kristò baá seé seèn lètenè bi`i bɔɔ́, à lòù yúá sér bèh, à taré seér yeé dé tarê. 4Né môn, bɔ́ lé naá gi`i bú te toû faá nùà yuaâ nɔ fagá njií. Càŋ mé ŋgeér sam, à baá cu làŋ. Né mé terreb Càŋ. Béh bɔ̀ɔ́ mé né yoòr seèn nyɔgɔ́ ndeé, béh né gi yuaásé môn ndɔ. Mé njéh mene, lètenè bi`i béh né làŋ faá bú nɔ. Né mé terreb Càŋ ndɔ. 5Bí mùnò nyégé mé feh bi`i bagasé! Mɔ bí né te ceér Càŋe ŋgulísé, bí nde né ŋené kɔɔ́. Bí kɔ́ ŋgwéh ye Yeésò Kristò né te temé bi`i wa? Sâ kɔ bí ka ŋgúlí ŋgwéh lòù, wanɔɔ́ŋ à né gi te temé bi`i. 6Mè né ndèm kwaá, ye bí nde né ŋené kɔɔ́ ye béh né dé beèh ŋgulísé. 7Béh né Càŋ felè bi`i dua, ye bú a, gàm bí, te bí veên dé`i mé be kèmà cú. Béh feh beèh mé njéh cí ŋgwéh ndɔ, béh mé njéh yueé seér né bí. Seé beèh la mene njolò bɔ̀ nùàr ŋéné ŋgwéh, béh dé sâ táŋ ŋgwéh. 8Lòù sam, béh gwaán lom né gècên, béh bú gè jomo s`i lɔ́ bèh. 9Mɔ béh né yuaásé, né béh yoòr lòù huɔɔ́m seér, te bí taré seér kɔɔ́, bí den lom ŋagásé. Béh Càŋ dua yeé ménâ. 10Mè né mene ká dàb, mè bí nyagá njií né te mè ndeè waà, sâ bí kweéh seér gi aá, mè bí lòù ndè cú. Mè né kɔɔ́ ye, Càŋ lé naâ mè terreb jege haá, à lé mè haá naâ, ye te gam bí, à túé ŋgwéh ye mè a, ndé bí mé njéh sie ŋaré. 11Sâ bí dèn bá-re, bɔ̀ nùàr mò! Bí lègè lòm tég te bí den ŋagásé, bí né lètenè bi`i toó kuú. Bí dèn mé sòn cên, bí dèn mé dɔlê ndɔ. Te Càŋ húɔ́m-temê mé haá yeé dɔlê kurú nyegé bí. 12Bí bíé kú lètenè bi`i mé húɔ́m-temé Kristò lè. Bɔ̀ Yeésò bɔ̀ dɔɔ́ŋ ye bíé kéh bí ndɔ. 13Fùgò Fehtoò beèh Yeésò Kristò mé húɔ́m-temé Càŋ a, ká s`iè bí beè. Cúcuí Ŋagâ a, kúrú bílí bí dɔɔ́ŋ.


text: 1Vóá à naa, e pá vígà, boo bée bé e sàn nyíe e Bàrì íeí ló bọọ naa, m̀ palà ge bànii kọ ó túi bọọ ló nèi Bàrì dì belí nu e a di dùm e bà váámá gyọ́ọ nè Bàrì. Tõonii káí vaá ò náanii nu e a é léémáe. Níí lèlà sĩ́ deè ge fã̀ Bàrì e. 2Ó gá naanii nu m sĩ́ deè e pá bàlà booí ólò náa nu, sõò sọi tọ deè kọ Bàrì á nyaanàè bọọ dùm tení domá ló gè naa kọ bọọ bug togó á dú ãa. Na tṍó sõò, ò é gboó láá nyimai bùlà Bàrì, nu e a dú lé vaá léémá Bàrì nè nu e a bọ́ ló. 3Vaá boo bée dõ̀ò nu e Bàrì beè nèm̄ tení dú ló a sàn nyíe, m̀ kọ nè kọ̀láá bọ̀ì kọ: Ó gá ẹ̀b o ló bọ̀ọ̀vẹ̀ èlmà bé e a bọ́ ló naa. Tãa vó, tú bùlà e a kil kẽ beemá bel ló o bá, nyòòmà bé e Bàrì náa kọ ó dẹlẹ́e nyíe boo naa. 4È íè gã́ bug ke tõ̀ò e a di ló nom kpá ló nen, sõò bu ke tõ̀ò ólò sí kele kele íb tóm. 5T̃ẽ̀ènè báá, dénè bẹ̀ì tení dú ló bẹẹ gè gbaa ló Kráìst dú t̃ẽ̀ènè kà nom kpá ló. Náa kal ló bée kọ è dú gã́ bug gbò nen, dénè bẹ̀ì gbáà gbaá ló ene dì belí bé e kele kele íb ke tõ̀ò e a di ló nom kpá ló nen gbaá ló ene vaá dú t̃ẽ̀ènè kà naaá. 6Vóá à naa, naanii mè é tú kele kele íb dõ̀ò nu e Bàrì beè nè bu bẹ̀ì simá tóm e a zọ ló sàn nyíe e Bàrì beè iéí ló gbõ̀ònà. Be dõ̀ò nu ge kọ́ a bulà ní e Bàrì beè nè nen é, á kọ́ nyòòmà bé e a dẹlẹ̀ nyíe boo Bàrì naa. 7Be ge nvèè bá tóm, á kil sĩ́ gè nvèè bá. Be ge dò bá nu, á kil sĩ́ gè dò bá. 8Be ge nè agẹ nyíe dõòna gbò nen, á naa naa vó. Be ge dõo nu e a ié nè dõòna gbò, á taalẹ báe dõo. Be ge tulè gbò nen, á nvèà kpóó lóe. Be ge ié sàn nyíe ló dõòna gbò nen, á tú taaà ló bulà naamá. 9Ó gá sẹlẹi ló belí kọ ò vulèi nen, boo tṍó e bè nóo vulèie. Ọvii pọ́lọ́ nu vaá ò biilii bá ló nu e a dú lé. 10Vulèi ene dì belí bé e a bọ́ ló kọ gbò vígà m Kráìst á vùlè ene naa, vaá ò nveenii ka ló ene èlmà bé e o nveènii ka ló bọọ bá naa. 11Lói á gá ọọ e a kil ló gè sí tóm. Tui dénè bọọ nyíe simai tóm nèi Dõò. 12Ṍi kààgai m bọọ ból dẽe sĩ́, ì̃ìmai tãàga, vaá ò tãàgai ló Bàrì lee. 13Dõonii nu e o íèì nei gbò nvín Bàrì e bíí dìva ló. Kolii kyáà. 14Tãàgai ló Bàrì mái gbò e bà biigèi ló, kọ Bàrì á tãanèva dee bá, níì ge kọ á tumí pọ́lọ́ múú kyáá nèva nì. 15Zọi gbò e bà gé ṍ kààga ṍi kààgai, vaá ò zọ̀i gbò e bà gé tó toi. 16Tõonii ló ene m kù̃ùnà mòn. Ó gá dalài kpá ló boo, sõò zọi gbò e bà kil kẽ naai nu. Ó gá ẹvii bọọ bá belii kọ ò nyímài nu. 17Ó gá tui pọ́lọ́ kpẽmai pọ́lọ́ nèi nen. Naanii nu e a é lèlà kè sĩ́ dénè nen. 18Piigai gè monii kọ, kilma kĩ e boolo dì, mè ò zọ̀i dénè gbò nen tõonii m fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 19Pá ńda kóò, ó gá kpẽi pọ́lọ́ e nen síi. Tãa vó, ò sọi tọ deè kọ Bàrì á kp̃ẽ̀. Boo bée kọ Kpá Káí kọ, “Nda ní e a kuu gè kpẽ́ pọ́lọ́ é, m̀ é òòmà kẽ pọ́lọ́ e nen sí dõòna nen nèe,” bé e Dõò Bàrì kọ́ é. 20Tãa vó, ò náanii dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ: “Be tá kói tá ló o nen ọ́b, ò nèe gyã́á; be múú tànie, ò nèe múú á õ̀. Boo bée kọ tṍó e o naa vóí, ò síimàe kẹ́ẹ.” 21Ó gá tomii kọ pọ́lọ́ á èlìèi bá. Tãa vó, ò túi lé elmai bá pọ́lọ́.


text: 1É kọ à belí nu e e gé kpáá lèèlà bẹẹ bá? Sẹ̀ é kọ, dì belí bé e sìgà gbò ólò naa, è bĩ́ìnà kpá lé bée e a aa bá dõòna gbò e a é leelài nè boolo à bè kọ ní e a aa bá boolo e a é leelài nè dõòna gbò? 2Boolo ní e o dii belii beéle kpá lé bée, e bà émí boo beéle nyíe kọ kọ̀láá nen á bugi vaá nyimá é. 3À palà ge dọ bàlà kẽ kọ boolo ní e o dii belii kpá e ẹlẹ, Kráìst, beè emí vaá lẹ̀ẹ̀là tenmá bá beele é. Níí níì kpá e nen beè tú té kpá emmá nì, sõò ní e Nyómá Bàrì e a di dùm beè emí. Náa è emí boo báà dem, sõò boo nyíe nen. 4È láá kọ́ naa vóí, boo bée kọ Kráìst náa kọ nyíei á dẹ̀ẹ̀là boo Bàrì. 5Beele née íè tọ́ọ̀ kà nu e a dìí m e a é náa kọ é láá kọ beele íè kói gè simá íb tóm e a dì belí vóí. Bàrì ní e a nei kói e e símà e. 6Ẹlẹ ní e a nei kói gè naa kọ é láá sí tóm nè Bàrì kè kẽ ãa zíl gbaa lóí é. M ãa zíl gbaa lóí, níì log e bà émí ní e a gé lẹẹlài bel ló é nì, sõò Nyómá Káí. Log e bà émí man ú, sõò Nyómá Káí nè dùm. 7Ba beè kẹvigi súú kpá e bà émmá Logá nvee boo báà dem, vaá dù̃ùnè Bàrì beè mò boo tṍó e a géè dú gè tú Logá nè. Náa kal ló bée kọ sĩ́ Mózìs náa è gbẹa ló gè nyagí lee, sõò pá nvín Ízràẹ̀l náa beè láá ẹ̀vie sĩ́, bá bé e a è nyagí naa. Dù̃ùnè Bàrì beè mò tṍó e a géè nè Log e a man ú. 8Sõò dù̃ùnè Bàrì e a è mò tṍó e a géè tú ãa zíl gbaa ló, e Nyómá Káí ní e a gé lẹẹlà bel lóí nvee kẽ é, beè palà ge bọọ. 9Boo bée kọ be nómá zíl gbaa ló e a domà bẽe bẽ́é belá beè dú dù̃ùnè, ãa zíl gbaa ló e a domà lee léé belí é palà ge dú dù̃ùnè èl. 10È é láá kọ Logá náa dúná dù̃ùnè boo bée kọ Lé Kpẹaí palà ge dú dù̃ùnè èl. 11Boo bée kọ be nu e bè náa é di lee dú dù̃ùnè, nu e a é di dọ̀ dèdè íè ge palà ge dú dù̃ùnè. 12Lọl ló gè kọ è íè na kà ból dẽe sĩ́íá, lói à gboó palà ge taaá gè ló mon bel Bàrì. 13Beele é gé belí Mózìs, e a beè tú báà kàn uuá sĩ́e kọ bé pá nvín Ízràẹ̀l náa mon tṍó e nyagí e bè náa é gbẹae sĩ́á é tá. 14Bà náa beè láá dã́ tẽ́. Vaá tẹlẹ nieí t̃ẽ̀ènè kà báà kàna úúá boo ba nyíe vaá naa kọ bà á gá láá dã́ tẽ́ kpá nómá zíl gbaa lóá kọ̀láá tṍó e bà bugi nèva. Áá Kráìst ní e a é láá tú báà kàna lọl boo nyíe nen tṍó e nená gbaaé ló é. 15Bãànà nieí, kọ̀láá tṍó e bà bugi Log Mózìs, báà kàna kil sĩ́ gè uuává boo nyíe. 16Sõò bà gé láá tú lọ̀l, dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kilma ló Mózìs kọ, “Kọ̀láá tṍó e a gé sí kè sĩ́ Dõò, à ólò tú báà kàna lọ̀a sĩ́e.” 17“Dõò” e e gé ló bel kilma lóí ní Nyómá, vaá kĩ e Nyómá Dõò dì, dì pọ́ì ólò di kĩé. 18Dénè beele e báà kàn á géí sĩ́í ní e e mò vaá tú dù̃ùnè Dõò tẹlẹ bàlà kẽ é. Dù̃ùnèa e a mo aa ló Dõòa, e a dú Nyómáá, gé nyáánái vaá naa kọ é belíe m dù̃ùnè e kpãa olòó kpáá palà ge dọ ló.


text: 1Nà biò nà, na bulúì nà sì è nà nɛ̀ wòi ni namúì á nyìnìó è na bò èó nɔɔ̀ soolo dè. 2Nà sì è jɛ́ à sàó mànɔwɔ, wo kamai mùndí nà siìn Fèlepai jɛ̌ɛ̀ nù a kìyá na bò jì. Jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ nà kɔ̀ɔ̀n towóò tùmùó va, nà Ŋgàláà kálaó nà kulu a se nà Tedí Kàí é kàìn Jisɛ̀, é ka wɔ̀ jɔ̀ɔ̀ wolo. 3Á nyìnìó Tedí Kàí na bò, à nɛ̀nàìó è màluŋ de kàí, àó dè kewu à gbǐlàì wòlu sún gbǐn. 4Kɛ́ wɔ̀lɔ́ Ŋgàla ka jàvà dɔ̀ɔ̀ à ka tɛmu, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ bulúì wɔ̀ ŋwuni è wɔ tù nà jɔ̀ɔ̀ Tedí Kàí tɛmu jòwóè. Ŋwɔnɔ̀ àì de kewùnù dè à lɔ̀mà wòlu fuyó kulu, kɛ́ à de kewùnù à lɔ̀mà Ŋgàla kulu wɔ́ sìì nà kulúì nu sɛ̀lɛ́ì. 5Na bulúì nà sì è nà nɛ̀ àó wòi kàí fɔ́ɔ́n gbààvìì tɛmùnù dè e kàn nà, kpedeó a kève bɛ́ɛ́lɛ́ nà Tedí Kàí se wɔ̀lɔ́ a sa nà jɔ̀ɔ̀ lɛ̀. Sɛlɛ wòló á dè e tɛmùnù Ŋgàla wɔ̀ wɔ̀ dè ei seele! 6Àó kùlún kɔ̀n dè wɔ̀lɔ́ wòlù gbǐn sa nàì kaaje, na bulúì bɛ́ɛ́lɛ́ kpedeo e kève wòlù wùlɛ̀ì dè, 7èé á deó Kolàì wɔ̀ de namu nyɔ̀ɔ̀ò à gbɛó bɛ́ɛ́lɛ́ na bala saì gbàà wɔ̀lɔ́ nà dè nài sɛlɛ̀ gbǐn nɛ. Kɛ́ à na wo jòò á deó dí kɔlɛ̀n, à siyaó è à jàvà nà èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, à bió na kùlàì mùnɛ̀ jɛ́ wóó nyɛ́ɛ́wìì nɛ̀ wò nu wò jòò wó ka kùlà. 8Èé á jàvàì nà dɔɔ ŋwùnù àó nɔɔ̀ jàvá á se nà Tedí Kàí kɔlɛn, kɛ́ nà nyàŋge nɛnɛ̀ è deó à sa nà lɔ̀ɔn fɔŋwúì nù kulu na ŋwùnù èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, nà dè nà kului wòlù. 9Nà biò nà, ŋgàmáà nù na kulu dè nɛnɛ̀ è nù jɛ́ á seó nà Tedí Kàí é kàìn Jisɛ̀, é wolòì Ŋgàla jɔ̀ɔ̀. Nà sì è jɛ́ á jòwòó dí tìti tɔɔlù e gbì kwàndà èì, wɔ̀lɔ́ nà sɛlɛ̀ ě jì na kpáŋá sɛ̀lɛ̀ dè á deó na Ŋgàla wɔ Tedí Kàí senù. 10Na bulúì nɔɔ̀ nà dè nà seelei mùnɛ̀ jɛ́ nɔɔ̀ Ŋgàla wɔ́ dè nà seele wɔ̀lɔ́ nàí ná funàì Kolàì nà kùlà kùláà na bò è deó gbulu nù feleŋge sún gbǐn èì dí èì dè. 11Nà sì è nà nɛ̀ à kamuó na kɔlɛn kɔlɛ́ìn gbǐn mùnɛ̀ jɛ́ jí kɔ̀mà te wɔ́ ka wɔ bulu wɔ wóó kùlàì. 12À káladí na kulu, a dè nai fɛlɛ wɔ̀lɔ́ nà nɛ̀ na tàodéè gbulu wɔ̀lɔ́ nù é ka Ŋgàla kulu lɔ̀mà, wɔ́ dè na jívínù wɔ kada sɛ̀lɛ́ɛ̀ nɛ̀ bɛlɛ biíì nù. 13Ŋwɔnɔ̀ wɔ̀lɔ́ bulu wɔ ŋwùnù à dè nɔɔ̀ Ŋgàla màma sanù sànyà gbǐn nù. À ka wɔ̀ màmà sa èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, tedíì é wolòì Ŋgàla jɔ̀ɔ̀ é kàìn Kolàì à seó è nà na dùmà è jàdè faàìn. Nà funaió è mùnɛ̀ wɔ̀lɔ́ é wolòì Ŋgàla jɔ̀ɔ̀. Nàó è jàdè faàìn dùmà mùnɛ̀ wòlu fuyó nùu tedí, kɛ́ nà dùmàó è jàdè faàìn mùnɛ̀ Ŋgàla wɔ nùu tedí. Ŋwɔnɔ̀ dɔɔ bulu bulúì dè nàí ná funàì Jisɛ̀ Ŋgàla dè na jainde jòwàìnù. 14Nà biò nà, sɛlɛ kɔlɛ́ɔ̀n nɔɔ̀ é nɛó nà èè nɛ̀ì Ŋgàla bóì nu nyɔɔ́ò wó dè Jùdiyɛ kagbóè nù nɛ̀ ei fandɛ́ɛ̀ pɛ́ɛ̀ wó funàì Jisɛ̀ Kolàì. Jɛ́ nɔɔ̀ ná sàó mànɔwɔ na bulu na gbàíòn jɔ̀ɔ̀ nyɔìŋ nɔɔ̀ wò pɛ́ wò sàó mànɔwɔ wo bulu wò gbàin Jusíò jɔ̀ɔ̀, 15Jusíò javaó Ŋgàla wɔ kèlì nyɔɔ́ò e gbì Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ wɔ̀ì. Dúwàì sɔ́ɛ̀n nù wò kamaió nà siìn. Wò nɛó è Ŋgàla jì sɛlɛ kulu, ŋwɔnɔ̀ wò dè wòlu fuyó gbǐn wɔ kɔ̀ɔ̀n towò. 16Wò nà ku ko ya wɔ̀lɔ́ Tedí Kàí é ka sɛlɛ nu wolo nyìnì, àa se è wòló wòì Jusi wóó dè. Wo nɛ̀lɛ wɔ̀lɔ́ ka wo kùla siíìn gbǐn wúlú kwala wó gbió e nɛ̀ è. Ŋwɔnɔ̀ e wúlú kwalaíì Ŋgàla wɔ sɛlɛ kulu jìíì è wo bo ja. 17Nà biò nà dúwàì sɔ́ɛ̀n á nɛó è yiì sǐn jèè jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ àó yiì sanù dè, na díwòò èó nà wúlú nù wɔ̀yà. Dɔɔ ŋwùnù na sa soóè dè nà kulúì nù dí tìti. 18À jàvàó à jì na wòi nì. Mi bulúì mà sɛó e dí mà jì na bò, e dí tìó kɔlɛn eu, kɛ́ Setɔ̀ŋ koó nà ku. 19De èì nà kulu de, á nɛ̀ à seli ve jòŋgà, a tili kulu dè nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ kudè wɔ̀ jì má? Èì nà de yɛ? 20Ŋgàmáà nù nà nà tùwà nà jòŋga selíì nù gbàà, na nɛ̀ è kulu de tili dè nà jɔ̀ɔ̀.


text: 1Bí bɔ̀ lilieê bɔ̀ ŋgwé nyégé bagasé ndɔ, bí sì mbà siì, bí njègèr lòm dé njegêr, gèr baá felè biì ndeê! 2Bɔ̀ ŋgúlú biì hèllè baá gi tàbè, sueé cɔ̀gɔ̀ biì yieé gi aá kèn. 3Jagàb kàgàlɔ̀ŋ biì vu sɔm aá ndɔ, te bí ndeè die ju mé njéh. Mè tueé bí, gùm biì vu nde né faá we ŋgie né bú kɔɔ́ nɔ. Lòù sam, bí nde ŋgúlú biì cuan bilí, sâ wɔ́ŋ baá gi ká bèh cerê. 4Bí né bɔ̀ seé bɔ̀ ké ŋueh yií, bɔ́ né bí boór kieé, bɔ́ né yab kwaá, bí bɔ́ kàgàlɔ̀ŋ gwɔ̀m bèh. Bí ŋgwé njí kéŋ bɔɔ̀n kán, bɔ́ né Càŋ terrèb felè biì keéŋ yilá, à né hueh bɔɔ̀n ŋgweé ndɔ. 5Bí né dé biì wɔ́ŋ samé yieé, bí né pɔ̀yɔ̀g yieé. Ŋgweéh bí né lom faá nyam cèllè mé bɔ́ nde né ŋɔɔ́b wa? 6Bɔ̀ɔ́ mé bèh njèh kɔ́ ŋgwéh, bí ju felè bɔɔ̀n tena gi aá kèn, bí wula kuú né bɔ́ mé sòn fuû ndɔ. Mé njéh mene, bɔ́ kɔ lom né kuû, bɔ́ sòn toò biì táré bèh. 7Bɔ̀ nùàr mò, bí sìè lòm temé tég, kɔ Fehtoò beèh ndeè cuù baá kèn. Bí kè wèh beè nùà kíé-boôr: mɔ à kie gi aá boór seèn, à nde né sèŋ mé nu cên kwaá, à nde né sèŋ mé nu dé jomò kwaá, à né yab teèn yoló kela den. 8Bí yóló ménâ ndɔ, bí sìè lòm temé tég, Fehtoò beèh baá ndeê. 9Bɔ̀ nùàr mò, bí té lètenè biì lòù ndúgó gɔ̀, te ju ndeè bí beè Càŋ sìè cú. Nùà téná-juù baá ndeê, à hên nɔ. 10Belà, bí mùnò njí cégé mé dene bɔ̀ sòn-Càŋ bɔ̀ léí jɔ̀gɔ̀; bɔ́ lé naâ lè yilí Nùà Dueè tueé, bɔ́ né gèr teèn ŋené yií. Mé njéh mene, bɔ́ lé naâ lòù yoló seér. Bí kè wèh beè bɔɔ̀n, bí yolo lom ménâ ndɔ. 11Béh né gi kɔɔ́ ye, kènê bɔ́ né dé bɔɔ̀n dé samê samé seér. Lòù sam, bɔ́ lé naâ tég sie huɔɔ́m. Bí lé naá giì sìè-temé Jôb ŋgweé. À yeé baá temé môn sie, Nùà Dueè lé naâ bú njèh ŋgún kulú haá cuú; bí né gi kɔɔ́. Lòù sam, Nùà Dueè né Càŋ kɔ́-jerè, léláŋ húɔ́m-temê ndɔ. 12Tétán bɔ̀ nùàr mò, bí té jègè jègè nyì. Nùàr a, té vulú jègè, à té tàbè jègè. Né mene kei, bú a, té njií sâ jègè nyì. Nùà kàn a, túé lòm sòn cén, sâ gi aá. Mɔ né nyea, sâ né lom nyea; mɔ né sam, sâ né lom ka sam, gi môn ndɔ; te ju bí beè Càŋ sìè cú. 13Lètenè biì nuaré déì né gèr teèn ŋené wa? Bú a, dùà Càŋ duaà. Nuaré déì né samé wa? Bú a, sì bené. 14Lètenè biì nuaré déì né teèn baán wa? Bú a, yílá bílí bɔ̀ kokoô bɔ̀ gwà Càŋ. Mɔ bɔ́ baá gi doó, bɔ́ dua bú Càŋ felè, bɔ́ bɔ bú kómó mé yilí Nùà Dueè. 15Mɔ bɔ́ dua lom né mé temé cén, sâ Nùà Dueè nde né nùà beên doô yili sɔm, à nde né bú ter sie sɔm. Mɔ à naâ veên déì bɔɔ́, Nùà Dueè nde né bú mé njéh kulú sɔm ndɔ. 16Mɔ né mân, sâ bí sàlè sɔ̀m kú mé veên lètenè biì, bí né mé Càŋ dua kuú, te bí taré yuo. Bí kɔ́ɔ ye, mɔ nùà dilî baá Càŋ mé temé cén dua, sòn seèn né yeé ŋgulí dé gècên ma. 17Né faá Elî nɔ; à lé naâ nùàr faá béh ndɔ. À lé dua loóm naâ Càŋ mé temé seèn mene dɔɔ́ŋ, ye te nu né cú. Ŋgweéh nu ka né ŋgwéh tɔ́g nde wa nyèmà tagár mé kwèh mà. 18À yeé dua cu aá Càŋ, nu ne cu ye; yab nde cu ye yuo. 19Bɔ̀ nùàr mò, mɔ nuaré déì né ceér gècên saáb, nuaá mé weh njií cuù bú te ceér gècéne dɔɔ́ŋ bɔɔ́ yií né teèn. 20Bí kɔ́ɔ ye, nuaá mé sie sɔm nùà veên déì te veéne, feh bú ceér Càŋ, yili sɔm seér né nùà sâ te cio lòù. Sâ veên seèn lé naá menè ŋgún, bɔ́ nde né bú mé njéh kulú sɔm gií.


text: 1Ní Yeesu bí yii: “Man di sá fiinyi subu tiŋman, ní m-Baa sá un ŋáŋkí-buee. 2Apan ŋin túkú m-pu kaa lòoǹee, u gà-ŋi ki féeń; ní apan ŋin lòoǹee, u ŋáŋkí-ŋi, ní ŋí mòtīí lòoǹ. 3Tibɔti tin m sòon̄ nì nee, tì ŋáŋkì nimbi. 4Ní nīn bímaan man ni, ní man mun ń nīn bí ni-ni. Kii dipandi nín kaa ŋūǹ kí lòoǹ abil di-baba asee dí nīn túkú busubu puee, míǹ mbaantiim, ni yaa kaa bí man ni, naa ŋūǹ kí lòoǹ abil. 5“Man di sá fiinyi subu, ní nimbi sá apan. Un yaa bí man ni man mun bí udaan nee, lòoǹ abil ní tikpil; kun puee ni yaa kaa bí man ni, naa ŋūǹ kí ŋá tiba. 6Un yaa kaa bí man-nee, bi gà-u kí fá kii disupandee ní, ní ú kpā. Asupaŋkulimee bi kɔ̃ontí-ŋi ní kí tɔ̄ ŋŋmin, ní án wò. 7Ni yaa bí man-ni, ní man mun bɔti bí ni-nee, bàlfìmaan tin tin ni yaa lèe, ni dàá ká kudɔŋu. 8Tin tìì m-Baa tinyoolee di sá ní lòoǹ abil tikpil ní kí nīn sá man boonnooliibi. 9Kii m-Baa nín néeń-mi puee, míǹ ní man mun néeń-ni. Nín̄ bímaan m-neendin. 10Ni yaa ŋúb́ m-marabee, mimmee, ni bí m-neendin dee, kii man mun nín ŋúb́ m-Baa marab ki bí u-neendin puee. 11“M sòoǹ nì ni tin bí nee an nín dàá ŋá pu m-pɔɔpindi ń nīn bí ni-ni, ní ni-pɔbiliŋ ń mòtīí gítī pīil̀ee. 12Mara un m síiǹ-nee sèé: ní nīn néeḿmaan tɔb, kii man nín néeń-ni puee. 13Dineeŋkpaandi diba kaa ti bí kí bà unil ń dū u-maŋfal kí kúntí u-bɔɔbi pu. 14Ni yaa ŋáań min m bàlfī-nee, mimmee ni kpántì m-bɔɔbi dee. 15Maa ti yíì-ni m-tɔntɔnliibi, kun puee utɔntɔnli kaa nyí tin u-kpiliu ŋáańee. M yíì-ni m-bɔɔbi ní, kun puee m dàkā-ni tin kɔkɔwoooo m gbìl̄ m-baa ceeyee. 16Man di lēēnimbi, kaa sá nimbi di lēēman. M tú-ni ní cùú lòoǹ abil, abil ŋin dàá yúntée, mimmee, m-Baa dàá tīī-ni tin kɔkɔ ni yaa mēē-u man yindi puee. 17Tin tin m síiǹ-nee, di sá ní nīn néeń tɔb. ” 18“Duulnya nib yaa ná-nee, ní béé yii man ní bi péé ki ná. 19Ni yaa bàà sá duulnya yabee, duulnya yab bàà néeń-ni, kun puee ni sá u-yab. Ama m lútì-ni ki nyántì duulnya nib kansikin, naa ti sá duulnya yab, an pu ní bi ná-ni. 20Ní téetímaan tin tin m nìn tùkū-nee, yii: 'Utɔntɔnli kaa jítiǹ u-kpiliu.' Bi yaa páb́ man, bi dàá dāá páb́-ni mun, bi yaa bàà pílfì man-bɔti bi bàà dāā pílfí ni mun yati. 21Man pu ní bi dàá ŋá-ni tin bí nee kɔkɔ, kun puee baa nyí un túnní-mee. 22M yaa kaa bàà dɔ́miń ki sòon̄ nì bi, bàá bàà cáá ikpiti; ama kɔŋkɔnnee, baa ti cáá nnaakpal báà ŋubɔ bi-kpitii pu. 23Un yaa ná-mee ná m-Baa mun dee. 24M yaa kaa bàà ŋá maamaacib bin bin báà ubɔ kaa ŋée bi-kansikin, baa bàà cáá ikpiti; ama bi kántì m-maamaacib, ní ki gbíntì ki ná man nì m-Baa. 25Too! An ŋá kii bi-marab takaldau poon nín lī ki síiǹ puee dee yii: 'Bi ná-mi fam, an kaa cáá taapu.' 26“M yaa bàn̄ m-Baa ceeyee, m dàá tɔ̄ń-ni Ututunli, úǹ di sá Unimbɔti Fām ibaamɔndaan un nyánní m-Baa ceeyee. U yaa láā bāańee, u dàá sòoǹ m-pu, 27ní ni mun ń dāá lēēm-pu seera, kun puee ni péēbí m-cee doooo ŋkilkaamin ní.


text: 1Ene dee e gbele tõ̀ò gbò lọl kpègè nè dénè na gbò e a íe pọ́lọ́ béeá beè dù gé pãane tṍ ló Jíìzọ̀s, 2pá Fárèsì nè gbò nóòmà Log beè gboó dàlà togó nuumi bel kọ, “Gbálài túá kóò gbò pọ́lọ́, vaá zọ̀va deana gé gyã́á!” 3Boo bée vó, Jíìzọ̀s à gboó logí lógí nèva kọ: 4“Mée e a dìí zẹ̀ẹ̀, e a íé vòò tub kà naanà ból vaá ene kà à gboó pè aa dẽe, e bè náa é sọ̀ bá ténì tub nè òb nè sĩ́ìna òb kà naanà bólá gbẹẹ́ boo bàlà ól vaá gé gbĩ́ t̃ẽ̀ènè kà ní e a peá dọmà tṍó e a é mon é? 5Tṍó e a ni mon, nyíee gé palà ge ẹẹ, naa ní e a gé gboó túe bẹ̀ẹ̀là boo gànàgì ààmà. 6Tṍó e a ni íná be, à gboó kolí pá a kóò nè pá a ke gyṍó bõòne kẽ vaá kọ́ nèva kọ, ʽZọm̄i ṍ kààgà, boo bée kọ m̀ mon nà naanà ból e a beè pè!’ 7M̀ palà ge kọ́ nèi kọ gbele kpóó ṍ kààgà é dí káála boo ene nen pọ́lọ́ e a ọ́gá èlmà ténì tub nè òb nè sĩ́ìna òb nen e bà íe bùlà kọ náa dú bíi gè ọgá. 8“À bè ge doolé ló pá bia e a íe òb kà sọ́gọ́ kpègè, vaá ene kà à pè aa dẽe--éé ní e a gé náa é? À gé mùn sã́, vaá kpalí a kè tọ, gboó tẹlẹ̀ dẽé kẽ gbĩ́ kọ̀láá ke tõ̀ò dọ̀mà tṍó e a é mon. 9Tṍó e a ni mon, à gboó kolí pá a kóò nè pá a ke gyṍó bõòne kẽ vaá kọ́ nèva kọ, ʽZọm̄i ṍ kààgà boo bée kọ m mon nà kpègè e a beè pè!’ 10M̀ palà ge kọ́ nèi kọ, t̃ẽ̀ènè vóá bé e gbò nyómá tóm Bàrì ṍ kààgà boo ene nen pọ́lọ́ e a ọ́gá naa é.” 11Jíìzọ̀s beè kil sĩ́ vaá kọ, “Ene tṍó beè dì. Ene kà gbálà beè ié bàà kà nvín pá gbálà. 12Ńlá à gboó kọ́ nèe kọ, ʽTẹ̀, tú dõò ńda gyọ́ nè nda kátogóí.’Boo bée vóí, gbálàa beè gboó tú a gyọ́ dõ̀òmà pálàa kà a nvín pá gbálà. 13“Gbele tõ̀ò dee náa téní, ńlá beè gboó oo dõò ńlẹ gyọ́ vaá faalá kpègè e a dú ló kilmá gbele kpã́á bon, vaá tõó kĩé pee dénè a kpègè m pọ́lọ́ dùm. 14Tṍó e dénè a kpègè ni táé bá, gbele kpóó kíi beè gboó dọ boná, vaá náa beè ié tọ́ọ̀ kà nu dé. 15Boo bée vó, à gboó bàn ge sí tóm nè ene nen e a dú nvín sãa boná, vaá nená à gboó lẹ̀ẹ̀lae tẹlẹ̀ a ól kọ á nè gyã́á gbò dì máá. 16A è tànie ge íé ḿmá gbàà lọl ló gè dé gyã́á gbò dì mááá, sõò tọ́ọ̀ nen náa è nèe ene kà nu kọ á dè. 17“Sõò tṍó e a nyímá a ló, à gboó kọ, ʽDénè gbò tóm nà tẹ̀ dì e bà gé dé gyã́á vaá à sígavá ló, vaá nda ú bá tá kói gbẹá kĩí naa vóí! 18M̀ é aa boo sí ló nà tẹ̀ vaá kọ́ nèe kọ, “Tẹ̀, m beè sí pọ́lọ́ Bàrì nè ọ̀ọ̀. 19Ním̄ bọ́na ló gè kpáá dú o nvín. Sóo sóò, túm̄ dì belí ene nen e a dì gbàà pá o gbò tóm.” ’ 20À gboó aa boo vaá dàlà togó kyãà e a gé kil be ló a tẹ̀. “Tṍó e a è di dí kpã́á e a gé dú, a tẹ̀ beè gboó mònie. À gboó palà ge tóe sàn, vaá teelá síé ló gé toví bù̃ùnàe vaá pyovíe bẹ́ẹ́. 21“Nvín pá gbálàa à gboó kọ, ʽTẹ̀, m beè sí pọ́lọ́ Bàrì nè ọ̀ọ̀. Ním̄ bọ́na ló gè kpáá dú o nvín.’ 22“Sõò a tẹ̀ beè gboó kolí pá a gyóòlo vaá kọ́ nèva kọ, ʽValẹi bá tui kà lé pọ̀b kọ̀là ló nveenííé ló, ò túi ńkpé nveenííé nvéé bá vaá ò túi kpá ká tọ nveenííé tọ. 23Vaá ò aalii gé kelii pọ̀b kà láoá, mè é bṍóná dè vaá è zaàvà! 24Mè nà nvín pá gbálài beè ù, vaá à kpáá di dùm. A beè pè, vaá à kpáá mònà.’Bà gboó dàlà togó dé zààvà. 25“Boo tṍóí, a sã́áná beè di dí bàlà ól. Tṍó e a ni aa bàlà ól vaá iná ku ló tọ, a gboó dã́ gbele mon sọ́l e bà gé kpá zòb. 26À gboó kolí ene nen tóm e a dú tọá, vaá bĩináe kọ, ʽÉEé ní e bà gé náá kĩá é?’ 27“Nen tómá à aalá nèe kọ, ʽO vígà pá gbálà beè ooa kẽ dù, vaá o tẹ̀ à gboó kèl pọ̀b kà láoá, boo bée kọ à kpáá iéé boo fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló.’ 28“Ńsã́ánáá à gboó palà ge nvèè sṹg, naa ní e bè náa è zìgà ge bã tọ, be sĩ́ a tẹ̀ à dọ ke dẹi lóe gé bànie kọ á bã tọ. 29Sõò à gboó aalá bel gã́ a tẹ̀ kọ, ʽNi ẹ̀b, dénè gbò gbáá e m ni simá tóm nèni dì belí gyóòlo, ním̄ lọl togó kẽ o lẹ̀ẹ̀là, vaá ò gáà tu bãànà ene kà ból nèm̄ kọ ḿ zọ̀ pá nà kóò demá nu vaá è zaavà! 30Sõò na kà o nvín pá gbálài beè pee dénè o gyọ́ boo gbò kùnà kúnà, vaá tṍó e a ni ooa kẽ dùi, ò gboó kèl pọ̀b kà láoá nèe!’ 31“Sõò a tẹ̀ à gboó kọ́ nèe kọ, ʽNà sã́áná, olo dìm̄ ló dénè tṍó, vaá dénè nu e m íè dú ńlo. 32À palà ge bọ́ ló kọ é ié ẹ́ẹ́ nyíe vaá è zaàvà, boo bée kọ na kà o vígài beè ù, vaá a kpáá di dùm. A beè pè, vaá a kpáá mònà.’ ”