text: 1Jiŋaal un bi ŋmɔ́ò kpɔnɔb bin baa ŋáań ŋkpɔnɔnyɔkɔ bi yíì-u Paakee nìn tɔ́obiń. 2Ní bisaraaŋakpilib nì bimaradakaliibi nìn bíī nyàab̀ nsan kí cúú Yeesu, ama ní ki fàŋkí kunipaau. 3Niinee ní Sitaan dɔ́miń ki kɔ́ Juudasi un bi yíì Iskaariyɔtee ni; u nìn sá Yeesu kpambaliŋ saalaa nì alee kansikin diba ní. 4Ní Juudasi cūtì ki ká bisaraaŋakpilib nì soojab bin cí Kunimbɔtidiiyee kpilib, ki sòon̄ nì bi min ní u dàá ŋá kí nyàab̀ nsan ŋun u dàá dī kí cúú Yeesu kí ŋúbiǹ-bee. 5Ní an mɔ́ɔkiǹ-bi ní bi síiǹ kunimiŋmiiu kun bi dàá tīī-uee. 6Ní u kíí ní ki kíĺ ki bíī nyàab̀ ŋyunti ŋun di kítì ú dū Yeesu kí ŋúbiǹ-bi, binib ń taa bééyee. 7Jiŋaalee poonee, ŋwiin ŋun bi máaǹ kí kpò apibilee bāań, 8ní Yeesu tú Piyeer nì Jaan yii: “Cùú ŋámaan apibil jiŋaaliu jinti tí jī.” 9Ní bi bālfì-u yii: “La ní a là tí cù kí ŋá tijin gbanti?” 10Ní u bí-bi yii: “Ní pīlfì, ni yaa làá kɔ́ kitiŋinee ni nì uninja ubɔ dàá tin kpāfì u tú dinyimbool, ní nīn táá-u kí kɔ́ kudii kun ni u yaa kɔ́ee, 11kí bàlfì kudiidaan yii: 'Ukpil bàlfī-si yii kudii kulɔkɔn ní u nì u-boonnooliibi dàá jī jiŋaal jikaati ní?' 12Niinee, u dàá dàkà-ni diditɔntɔkɔl dikpaaŋku kubɔ, tikɔkɔ bí poon ki bɔ́ntì ki sí, niin ní ni dàá ŋá tijikaal.” 13Ní bi búntì ki lafun bàn̄ ki ká min u lēe deedee, ní ki ŋá jiŋaalee jinti niin. 14Ŋyunti bāańee, Yeesu nì u-kpambaliŋ kāl̀ ki bíī jīǹ tijinee, 15ní u bí-bi yii: “M lēēm-pɔbilin páaa yii man nì ni ń jī apibil jiŋaaliu nee kí wàatī ní ḿ nín jī falaa. 16M tùkù ki cántí-ni yii m gítī kpá kí jī jiŋaal nee kí nīn cí daliŋkin u-taapu dàá nyā mpaampiin pu Unimbɔti beelinee.” 17Niinee ní u yɔ̃oǹ ndaam, ní ki jáam̀ Unimbɔti ní ki bí yii: “Fɔ̃ɔ̃maan kí nyò kí kíń tɔb. 18M tùkù ki cántí-ni yii m gítī kpá kí nyò ndaam nee kí nīn cí ŋyunti ŋun Unimbɔti beel dàá dāan̄ee.” 19Boonee ní u yɔ̃oǹ kpɔnɔ ní ki jáam̀ Unimbɔti ní ki gífì ki tīī-bi ní ki bí yii: “Doo di sá m-wunti [tin m tīī ni-puee. Nín̄ ŋáaḿmaan míǹ ki téetí m-pu.” 20Bi ŋmɔ́ ki dɔ́òyee, ní u gítī yɔ̃oǹ ndaam mbaantiim ki tīī-bi ní ki bí yii: “Ndaam nee di sá dipoompɔndi din dàá nīn bí Unimbɔti nì binib kansikinee. M-fatikuu un dàá nyā nimbi puee di tìì an poondi gbanti.] 21“Kpèè, un dàá dū-mi kí tīī m-nannanliibee bí doo, man nì u pēēdisambil ki jīǹ tijin. 22Tiŋman, man Kinibiki dàá kpú kii Unimbɔti nín nìn lī ki síiǹ puee, ama mbusu dɔ̄ ki cí un di dàá dū-mi kí nyāfiǹ m-nannanliibee.” 23Ní bi kíĺ ki bíī bàlfī tɔb yii: “Ŋma di bí ti-kansikin ki dàá ŋá míǹ?” 24Niinee ní Yeesu kpambaliŋ kíĺ ki bíī kpákà ki là kí béé bi-kansikin un di dàá nīn sá ukpaanee. 25Ní Yeesu bí yii: “Atimbun bɔtiibi wɔ́b́ binib bin pu bi kā dibeelee ní, ní biyidambi là bí nīn yíì-bi bilaŋaŋfitiibi. 26Ama án taa nín̄ sá míǹ nimbi cee. Un sá nimbi cee ukpaanee ń nīn sá kii kiwaayee, ní un là kí nīn sá uyidaanee ń kpántí ni-tɔntɔnliu. 27Ŋma di sá ukpaan ní? Un kā ki jīǹeeyaaa un yú ki tìì tijinee ní? Un kā ki jīǹee di sá ukpaan. Ama man sá ni-kansikin kii utɔntɔnlee ní, míǹ puee ni mun ń nīn bí kii mamee. 28“Nimbi di bí m-cee m-falaabi poon baabadal, kaa fá-mi. 29Míǹ puee m-Baa bɔ́ntì dibeel kí tīī-mi, míǹ mbaantiim ní man mun bɔ́ntì dibeel kí tīī-ni. 30Ní ŋyunti ŋun m dàá kàl̄ dibeelee, ni dàá kàl̄ m-cee m-beelin kí jī kí nyò, ní kí kàl̄ abeejal pu kí nīn sòoǹ Israyeel yab naakɔti saalaa nì tilee bɔti.” 31Ní ti-Dindaan lī yii: “Siimɔn, Siimɔn, á pīlfì, Sitaan bālfì kí bàkal̀-si kii bi nín bàkal̄ idi puee. 32Ama m mēēa-pu an nín dàá ŋá pu a-fookiiu ń taa wāŋkèe. Boonee a yaa láā fātìi kpántì a-bee, á dāá nyàatī a-nabiyaamu.” 33Ní Piyeer bí-u yii: “Ukpil, man bɔ́ntì ki cí, an yaa sá sarkaaa man nì si di dàá kɔ́, an yaa tí sá ŋkúmaaan man nì si di dàá kpú.” 34Ní Yeesu fātìi kíí-u yii: “Piyeer, ibaamɔn ní m tùkù-si, díǹ gba kí wàatī ukooja ń bāakèe, a dàá néé yii saa nyí-mi, diba dibee mita.” 35Ní Yeesu gítī bí-bi yii: “M nín nìn tú-ni ki bí yii ní taa yòon̄ animil nì ditɔkɔl, nì anaatakee, tiba nìn lɔ́ò-naaa?” Ní bi kíí yii: “Aayee.” 36Ní u bí-bi yii: “Kɔŋkɔnnee un yaa cáá animilee ń yòon̄, un cáá ditɔkɔlee mun ń yòon̄, un kaa cáá kijanjajikee ń nyāfì u-bɔkutil kí dā kijiki. 37Di sá yii m tùkù ki cántí-ni yii, see án bàń m-pu kii an nín ŋmàn̄ ki síiǹ Unimbɔti takaldau poon puee, yii: 'Bi kàan̄-u ki tɔ́ bikpitibin.' Tiŋman tin kɔkɔwoooo Unimbɔti bɔnaatiliibi ŋmàn̄ ki síiǹ m-puee dàá ŋá míǹ.” 38Ní bi bí yii: “Ukpil, kpèè, njanjajimu muli sèé.” Ní Yeesu bí-bi yii: “An ŋmāntì.” 39Bi lī míǹ ki dɔ́òyee, ní u nyáń ki búntì Ɔliifi sufii jool pu kii u nín péēkpàāa cá puee. Ní u-boonnooliibi nɔ́ɔ́-u. 40Bi bāań niinee ní u bí-bi yii: “Ní nīn mèémaan kí taa gèeǹ an nín dàá ŋá pu ni yaa kɔ́ icɔŋkinee ní taa lítée.” 41Ní u sútì ki cūtì nyɔkɔpu ki ŋmāntì kii bi nín tòɔ́ ditaŋkpal puee ní ki gbāaǹ ki mēēyii: 42“M-Baa, a yaa là, kàkatī falaa un an sá ḿ nyò nee kí wàatī-mi, nì míǹ kɔkɔee, án taa nín̄ sá man lammi ní ń ŋá, án nīn sá sii yam.” [ 43Niinee ní Unimbɔti tūuŋŋu ŋubɔ nyánní yilpu ki dɔ́miń ki tīī-u kunyannyaau. 44Diniminaamandi din nìn kɔ́-uee puee ní u mɔ̄tìi bíī mèé mbaamɔm, ali u-tuntuŋku tin kpántì kii afatikudindikee ki lítí kitiŋ.] 45U mēēki dɔ́òyee ní ki yíkì ki nín gítiń u-boonnooliibi cee. U bāańee, bíǹ dɔ̄ ki gèeǹ kunimbaau geem. 46Ní u fīntì-bi ki bālfì-bi yii: “Ba pu ní ni gèeǹ? Yīkìí mèèmaan kí taa ti gèeǹ an nín dàá ŋá pu ni yaa kɔ́ icɔŋkinee ní taa lítée.” 47Yeesu kaa láá sòon̄ ki ŋmíl̀, ní dinikitil diba cílìń. Juudasi un sá u-kpambaliŋ kansikin dibee līiń bi-nyɔkɔpu, ní ki sútì ki pìlīń Yeesu kí kpàl̄-u. 48Ní Yeesu bālfì-u yii: “Juudasi, mimmee nì dikpàldi poon ní a dàá dū man Kinibiki kí ŋúbiǹ m-nannanliibaaa?” 49Yeesu boonnooliibi béè yii bi là kí cúú-uee, ní bi bālfì-u yii: “Ti-Dindaan, tí dū njimu kí gàatì-baaa?” 50Niinee, bi-kansikin ubɔ dū kijiki ki gāā ki wúkutì usaraaŋakpil tɔntɔnliu ŋaŋgiitafal. 51Ama ní Yeesu bí yii: “Yàntīmaanee! An ŋmāntèe,” ní ki gbēēutɔntɔnlee tafal, ní u pɔ́ɔkì. 52Ní Yeesu bālfì bisaraaŋakpilib nì bin cí Kunimbɔtidiiyee kpilib, nì bibɔsoonliibi bin dɔ́miń kí cúú-uee yii: “Ba pu ní ni ŋúbiń njimu nì atambɔn kí dāá cúú-mi kii m sá unikpitee? 53Man nì ni di péēbí Kunimbɔtidiin baabadal, ba pu ní naa cúú-mi niin? Ama ŋyunti bāań ni nì dibɔmbɔndi bɔtiu ń ŋá ni-tundi.” 54Ní bi cúú Yeesu ki cáá-u ki búntì usaraaŋakpil dumpu, ní Piyeer nɔ́ɔ́-u aboon aboon. 55Bi nìn kpāā ŋŋmi dicindi kansikin ki bíī wùl̀, ní Piyeer dɔ́miń ki kāl̀ bi-cee. 56Usapɔɔn ubɔ, u sá utɔntɔnli, u ká Piyeer nín kā ki kɔ́ĺ ŋŋmee, ní u dū u-nimil ki báaǹ u-pu ki kpēē-u címmm, ní ki bí-bi yii: “Uninja nee mun bí kijapaai kin bi cúú nee cee ní.” 57Ní Piyeer néé yii: “Unimpu, man kaa nyí-u.” 58An kútì fiiiyee, ní ubɔ mun gítī ká-u, ní ki bí yii: “A mun sá bin nɔ́ɔ́-uee kansikin ubɔ ní.” Ní Piyeer kíí-u yii: “Maa sá u-yɔu.” 59An yúntì ki bàn̄ kii kukuluu kubɔ nyɔkɔmee, ní ubɔ mun gítī bí yii: “An péēsɔ̄ kí lā uninja nee mun nìn bí kijapaai nee cee ní, kun puee u sá Gaaliilee ní.” 60Ní Piyeer kíí-u yii: “M-bɔɔ, maa nyí tin tin a sòoǹee.” U bíī sòoǹee, niin niin ní ukooja báakì. 61Ní ti-Dindaan fātìi kpēēPiyeer dímmm, niinee ní Piyeer téetì ti-Dindaan nín bàà tùkū-u puee, yii: “Díǹ, a dàá néé yii saa nyí-mi diba dibee mita ní ukooja ń bāakì.” 62Ní Piyeer nyáń ki bíī sūǹ ki yáliŋkí. 63Binib bin nìn cí Yeesuee nìn bíī bèel̄-u ní ki gbáà-u, 64ní bi dū ŋŋaabu ki bɔ́ob́ u-nimiin ní ki lì-u yii: “Béé un fáá-see kí lì.” 65Ní bi gítī sīī-u asiibil tikpil ki kútì. 66Kutaa wúntèe, Juuda yab kpilib nì bisaraaŋakpilib nì bimaradakaliibi kpáfì ki dàá sòoǹ u-bɔti, ní ki yāntì bi cáá-u ki cūnnì bi-cee. 67Ní bi bālfì-u yii: “Tùkù-ti sii di yaa sá Kriisitoo?” Ní u kíí-bi yii “Báà m yaa péē tùkū-naaan naa làá fɔ̃ɔ̃ kí kíí, 68m yaa tí bālfì-ni tibɔtaaa naa làá kíí-mi. 69Ama kí kíĺ kɔŋkɔnnee kí nīn cá, man Kinibiki dàá nīn kā Unimbɔti mpɔndaan ŋaŋgiil pú.” 70Ní bi-kɔkɔ bí yii: “Mimmee a sá Unimbɔti Jipɔɔn níiin?” Ní u kíí-bi yii: “Kii nimbi ni-ba nín lī puee, m lafun sá ní.” 71Niinee ní bi bí yii: “Ti dàá gítī ŋá ba biseeradambi! U sòon̄ timbi ti-ba gbìl̄ dee.”


c: text/html

text:
Sẹ̀mítíìkì
Semitic ni àwon ènìyàn ka ju ti o si ye won jù síbè àwon èdè kan wa ti won kò mo rárá nipá sise arópò extant ati extinet kan. Semitic se ipate adoofa lorisiirisi. Nípa ìsàkóso ti ìbílè won sùgbón dosini kan àbò lo wà lábé ìsàkóso àwon Arabiki, sùgbón àwon kan rò wípé ko ba ojú mu lati se be. Àwon Oludari kan gba pe Semitic a le ri oruko won ni àríwá ìlà Oòrùn, àríwá Iwo Òòrun àti Gusu lábé ipin eka ìdílé kan sùgbón aríyanjiyan wa lórí pe bóyá Arabiki wa ni ariwa ìlà Oòrun tàbí pèlú èka ìdílé Gúsù. Arákùnrin tí Orúko rè ń je Hetzron (1972: 15-16)5 se àríyànjiyàn lórí ipò
(1) Eka ìdílé àríwá ila Òòrun wa láti Akkadian, nítorí èdè to ti paré tó jé ayé òlàjú tó ti kojá lo ti àwon Assyrians àti Babylonians nígbà to si je pé Akkadian wà ní lílò fún nnkan bi Odún meji milinionu títí di àkókò ayé jésù Hetzron pin àríwá ìwò Oòrùn Semitiki si àringbùngbùn àti Gúsù àríwá si èka. Ti àwon Ìsáájú dúró fún Aramaic ní àsìkò ìgbà ayé àtijó ati tí ode òní orisiirisi Aramaic ni wón ń so lati nnkan bí Centiuri mewa BC. Séyìn. nnkan bì Centiuri méfà séyìn àwon kirisiteni Aramaic nìkan ní ó jé èdè to gbalè nígbà náà bi ó tilè je pé àwon èdè tí á ń so ni ìlètò ti tàn Kariaye ìwò Òòrùn Aramaic /ma’lula(15) Turoyo (70) èdè tí á ń pe láàrín àwon Olùso èdè ní Assyrian (200).
2. Eka arìngbùngbùn Gusu ní èyà Canani tí a pín ti ó dúró fún èdè to tí paré legbe èdè ìlà Òòrun gégé bi Phonecian ati (Biblical) Hebrew. Àwon phonecian, ni tòótó won ń sòrò nipa Lebanon, nígbà to yá o ń tàn ká nípa gbígba Òmìnira, nígbà to ya ó di èdè àwon keteji (Carthage) níbi tí á tí mo hàn-án bí puniki. Èdè ìgbàlódé ti àwon Hébérù ń so ni Isrealis lo se àtúnse re (4, 510). Èdè tí àwon Ras Shamra àti Uguritic ń so kàyéfì lo jé. Èdè to ti pé tí àwon Quran ń lò láti Centiuri kerin AD, lo wà sùgbón nígbà tó yá wón padà sí tí Centiuri karun BC; sùgbón síbè wón ko so mó. Loni Orísìírìsí ìpínlè Arábìkì tí wón ń so ní tí gbogbogbo ní àrín ìlà Òòrùn àti àríwá adúláwò Afíríkà. Ní Áfíríkà àwon èdè tó hàn gbegedé won si pegedé Egyptian (42,500), hassaniya (2, 230), ti won ń so ní Mauritania àti díè lápá Mali Senegal àti Niger, Morocan (19,542); Shua (1,031), won ń so díè ní Chad, Cameroon, Nigeria Niger; Sudanese (16,000-19,000) ohun nìkan ni wón ń so ní Àríwá Sudan sùgbón pèlú àwon Olùso èdè ni Egypt àti Eritrea; Algerian Colloquial (22,400), tì wón ń so Tunisia; àti Sulaimitoan (4,500) sùgbón wón ń so èdè yìí díè ní Libya àti Egypt. Ó dá hàn yàtò sí èdá òrò aláwomo èdè oni ti Arabiki sùgbón èdè Arabiki ní a ń lò fún èkó Ìsàkóso àti Ìgbòòrò Ìbánisòrò bakan náà a ń lo gégé bi èdè kejì ó si jé èdè ìpìnlè àkóko fún èdè Arábìkì. Ìyàtò èdá Ìgbédègbéyò wúni lórí nítorípé àpèjúwe àkókó Ferguson (1959) Maltese (330) won ń sòrò nìpa ilè ti omi yíká ti Malta ati níbikíbi ohun ní ìpìlè èdá ti Àríwá Afíríkà Arabiki sùgbón tí ó tí tàn ka láàrín àwon Italiàni.
(3) Sémítìkì to wa ní Gusu kún fún àwon Arabiki Gusu àti Ethic Semitic Sùgbón àwon ti télè kún fún Orísìírísí bi Hadrami Mineah Ontabanian ati Sebaean, Òhun nìkan ni a mò láti ìwò Òòrùn Gusu Arábìkì àkosílè rè tí wà láti Centiuri méjo BC pèlú Arábìkì ti Gusu Soqotri (70), Mehri (77), Jibbali (25) àti Harsusi (700) Sùgbón ki i se gbogbo àwon Òmòwé to gboye nínú koko ise kan lo fara mò. Ethic-Semitic kún fún àwon ará Àríwá Eghiopic àti èka òrò aláwòmó àti Liturgical G I’ IZ Ùqre (683) àti Tigrinya (6, 060) àti Ethiopia tí ó wa ní èka Gusu to wa láàrin ita tì kò sí ní pínpín. Amharic (20, 000) èdè Ethopia je tí gbogbo gbo ó wà lára ti télè gégé bi Harari (26), O jé eni ti ahón rè fanimóra tí ó si je tí ìbìlè si gbogbo ìlú Harari gbogbo àwon egbé atòdefimò gbárajo pèlú àwon ará Àrìwá tí Gurage l’orisiirisi gégé bí Soddo (104) yàtò si tí àringbùngbùn tí ìwò Òòrùn pèlú Chaha, Masqan, e.t.c. tí wón je sòròsòrò (1,856) Orísìírírìsí nnkan tí Gurage fi kun ni silti (493) a si se àpínsowoó rè si egbé èyí ti o wa láàrín. Ó se pàtàkì kí á ka “Gurage” ká á si fi hàn gégé bi èdè kan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Jíìzọ̀s beè mèà gbẹá bon Bẹ́tlèhẹ̀m e a di Judíà. Hẹ́rọ̀d ní e a è bèè méné e a géè bẹ̀l Judíà tṍóá é. À íe gbò e bà ólò nó gyã́à káála e ba beè gboó aa bálá sĩ́ kĩ e nàànì ólò baa àà vaá dú Jerúsàlẹ̀m 2gé bĩiná kọ, “Ãà ní e méné pá Júù e a meàa dì e? È monì a gyã́à káála e a silà aa deè báà nàànì, vaá è dú ló gè kumí sĩ́ kẽ nèe.” 3Tṍó e Méné Hẹ́rọ̀d dã́ naa vó, à gboó palà ge tãagée nyíe, vaá à tãagena gé nyíe dénè nen e a di Jerúsàlẹ̀m. 4A beè gboó kolí dénè gbò togó vààla gyọ́ọ nè gbò nóòmà Log vaá bĩináva kọ, “Ãà ní e ba è kọ bà é man Méné e Bàrì Sa é?” 5Ba aalá nèe kọ, “À é mea m bon Bẹ́tlèhẹ̀m e a di Judíà, dì belí bé e nen kọ́ bùlà Bàrì beè emí naa, kọ: 6ʽOlo bon Bẹ́tlèhẹ̀m e o di Judíà, nóo kilna kẽ gbàà gbò bon e a bọọ e a di Júdà, boo bée kọ nen e a é ku dẽe ló Ízràẹ̀l, e a dú pá nà gbò, é ààní m.’ ” 7Tṍóá sõò, Hẹ́rọ̀d beè gboó kolí gbò e a ólò nó gyã́à káálaá kilma ke gũa gé kpó tẽ́ kà lèlà bá tṍó e gyã́à káálaá beè sìlà. 8A beè gboó lẹ̀ẹ̀làva simá Bẹ́tlèhẹ̀m vaá kọ, “Aalii gé palà ge gbĩi ãa nvíná, vaá tṍó e o ni moniíe, ò ooaí kẽ dui gé kọi nem̄i, kọ bé nda láá sì gé kumina gé sĩ́ kẽ nèe.” 9Tṍó e ba ni dã́ bel lọl gã́ ménéá vaá kyãà iná èèlè, ba beè kpáá mònnà gé t̀ẽènè kà gyã́à káála e a beè di deè báà nàànìa. Tṍó e ba ni mon, a gboó palà ge ẹẹlẹ̀va nyíe vaá naa kọ bà á ṍ kààgà. Gyã́à káálaá beè gboó kyãà gyàvá sĩ́ vaá gé mo kà lèlà boo kĩ e nvíná dì. 11Ba beè gboó kyãà bã tọá vaá mon ãa nvíná nè a kà Mérì. Bà gboó kumí sĩ́ kẽ nèe, vaá tṍó e ba ni kuulà ba kpó gyọ́, bà gboó dõo nu e a sí gbele tõ̀ò kpègè nèe, naamá nóò kpé nè nu e a bélí ínsẹ̀ns nè gbele põom nu ló tóó té e a kọlà Máà. 12Boo tṍóá sõò, ba è gboó tení dõòna kà èèlè mamá sĩ́ ba kpá dó, boo bée kọ Bàrì beè ãanéva gbẹá gyáálá kọ bà á gá beeaná ló Hẹ́rọ̀d. 13Tṍó e gbò e a aa bálá sĩ́ kĩ e nàànì ólò baa ààa ni kil, nyómá tóm Dõò beè gboó sila ló Jósẹ̀f gbẹá gyáálá kọ, “Hẹ́rọ̀d é beè lẹ̀ẹ̀là tóm gbĩmá kọ bà á fẹ́ nvíná. Aa boo, tú a kà nè ẹ̀ẹ̀ kilma Íjèpt. Tõonií kĩé dọ̀mà tṍó e m̀ é kọ́ nèni kọ ó ooaí kẽ.” 14Jósẹ̀f beè gboó aa boo t̀ẽènè bílá deeá, vaá faalá nvíná nè a kà kilma Íjèpt. 15A è gboó di kĩé dọ̀mà tṍó e Hẹ́rọ̀d ú. Níí beè naaá m ge mmè nu e nen kọ́ bùlà Bàrì beè emí kọ, “M beè kolí na Sã́áná lọl Íjèpt.” 16Tṍó e Hẹ́rọ̀d mon kọ gbò e bà aa bálá sĩ́ kĩ e nàànì ólò baa ààa kẹlẹ̀èe, nyíee beè gboó bììlà. À gboó lẹ̀ẹ̀là kọ bà á fẹ́ dénè nvín pá gbálà e a ni tóólá bàà gbáá kilma kẽ e a di bon Bẹ́tlèhẹ̀m nè gbò bon e a diga ku ló. A beè naa níí nyòòmà tṍó e gbò e bà ólò nó gyã́à káálaá beè kọ́ nèe kọ gyã́à káálaá beè dàlà togó sìlà. 17Níí ḿmè nu e nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Jẹremáíà beè emí kọ: 18“Kpã́ tó bììla nyíe dọ́ bon Rámà, Résẹ̀l gé tó boo bée kọ bà fẹ́ pá a nvín. Bà tãagàé ló, sõò náa zigà ge pĩi, boo bée kọ bà á géná.” 19Tṍó e Hẹ́rọ̀d ni ú, nyómá tóm Dõò beè gboó sila ló Jósẹ̀f m gyáálá gbẹá Íjèpt 20vaá kọ́ nèe kọ, “Aa boo, faalá nvíní nè a kà, vaá ò ooai kilií Ízràẹ̀l, boo bée kọ gbò e bà géè gbĩ́ gè fẹ́ nvínáá á géná dùm.” 21Jósẹ̀f beè gboó aa boo vaá tú nvíná nè a kà kilma Ízràẹ̀l. 22Sõò tṍó e Jósẹ̀f dã́ kọ Ákelíọ̀s tõó dọ̀ a tẹ̀ Hẹ́rọ̀d vaá bẹ̀l Judíà, pọ̀ beè gboó siíe ló gè má sĩ́ kĩé. Lọlna gé ló gbò dùùlà bá deè tṍ e ba è nèe gbẹá gyáálá, a beè gboó tãanè ene bálá sĩ́ Gálìlì, 23vaá gé tõó ene kà bon e a kọlà Názàrẹ̀t. Níí beè gboó mmè nu e nen kọ́ bùlà Bàrì beè kọ̀a, kọ, “Bà é kólíe Nen Názàrẹ̀t.”


text:
Posted by: westafricanfootball | 06/05/2014
SUNSHINE STARS FC – 2014
Squad presentation of Sunshine Stars FC. Last update: 05.05.2014.
Like this:
Like Loading...
Related
Posted in Nigeria | Tags: Abass Muyiwa Lawal, Abdoulaye Guindo, Abdulrahman Abdulsalam, Abe Oluwashina Sunday, Alaba Adeniyi, Christian Josiah, David Ariyo, Dayo Ojo, Dele Olorundare, Ebenezer Odunlami, Ekene Iwuorie, Ekene Obi, Godwin Ayalogu, Guy Roland Angolah, Ibrahim Ouattara, Ikechukwu Ezenwa, Kingsley Eduwo, Kwambe Solomon, Medrano Tamen, Mutiu Ogundimu, Oduokpe Oghogho, Paul Ikenna, Paul Onobi, Sadare Rotimi, Seun Olulayo, Tolu Aluko, Tunde Adeniji


text:
· Äýëõèéä ìàëûã õàìãèéí îëîí íýðýýð íýðëýäýã îðîí áîë çºâõºí ìîíãîë. Ìîíãîë÷óóäûí ìàë àæ àõóéí òóõàé ìýäëýã ºðãºí, íýð òîìü¸î íü õàìãèéí áàÿí. Ǻâõºí ìàëûã íàñ ø¿äýýð íü òîäîðõîéëäîã íýð 150 õ¿ð÷ áàéíà. Æ íü: àäóóíä 54 / óíàãà, äààãà, ñàðâàà, ø¿äëýí ãýõ ìýò/ òýìýýíä 34 / áîòãî, òîðîì, òàéëàã ãýõ ìýò / ¿õýðò 32 / òóãàë, áÿðóó, ãóíæ, äºíæ ã.ì / õîíèíä 22 / õóðãà, òºëºã, çóñàã ã.ì / ÿìààíä 16 / èøèã, ñýðõ, óõíà ã.ì / áàéäàã áàéíà.
· Ìàëûí ýðõòíèé íýð ãýõýä ë 400 ãàðóé áàéíà. Ìàëûí ãàäààä òºðõ áàéäëûã òîäîðõîéëîõ íýð õýäýí çóóä õ¿ðäýã áºãººä àäóó ãýõýä ìîíãîëä 300 íýð òîìü¸î áàéäàã àæýý. Ãýòýë Åâðîïûí îëîíõè õýëýíä àäóó òýìýýíèé íàñ áèåíèé ÿëãààã õýä ãóðàâõàí ¿ãýýð èëýðõèéëýýä äóóñäàã áàéíà.
· Ìîíãîë õýë õàìãèéí áàÿëàã õýë. Æíü: íýðò ýðäýìòýí Ðåí÷èí ãóàé íýã îðîñ õ¿íòýé ìîíãîë, îðîñ õýëíèé àëü íü áàÿí áîëîõ òàëààð ìàðãàæýý. Òýãýýä Ðåí÷èí ãóàé íºãºº îðîñ ýðäýìòíýýñýý ãàâëûí ÿñàí äîòîðõè þìûã þó ãýæ íýðëýäýã âý? ãýæ àñóóæ. Öààäàõ íü “ãîëîâíîé ìîçã” ãýæýý. Íóðóóíû ÿñàí äîòîðõèéã þó ãýäýã âý? ãýæýý. “Ñïèííîé ìîçã “ ãýæ. ׺ìºãíèé ÿñàí äîòîðõè þìûã þó ãýäýã âý? ãýæ ìºí ëàâëàæ. “Êîñòíîé ìîçã” ãýäýã ãýæýý. Òýãýõýä íü Ðåí÷èí ãóàé ( ìîíãîëîîð ãàâëûí ÿñàí äîòîðõèéã òàðõè, íóðóóíû ÿñàí äîòîðõèéã íóãàñ, ÷ºìºãíèé ÿñàí äîòîðõèéã ÷ºìºã ãýäýã þì äàà. Íýðòýéãýýð íü òààíóóñ õàìàð äîòîð áàéäãèéãàà “ íîñîâîé ìîçã” ãýõã¿é äýý. Ìîíãîë õýëýíä íóñ ãýäýã þì) ãýñýí ãýäýã.
· Õàìãèéí òàíñàã óíäàà áîë àéðàã. Îëîí ãàçàð îðíîîð ÿâæ í¿ä òàéëñàí ãàäààäûí òîì÷óóä àéðãèéã òýðã¿¿í çýðýãò òàâüæ ¿íýëäýã þì ãýíý ëýý. Õ¿íèé áèå ìàõáîäèéí ýñýðã¿¿öýë, áîäèñûí ñîëèëöîîã íýìýãä¿¿ëýã÷ àìèí õ¿÷ë¿¿ä áàÿëàã ó÷èð àéðàã ç¿ðõ ñóäàñ, òºâ ìýäðýëèéí ñèñòåìèéã ñýðãýýí, öóñíû ýðãýëò, õîîë áîëîâñðóóëàëòûã ñàéæðóóëäàã. Ñ¿ðüåý, ÷èéã áàì, äîòîð ãýäýñíèé ÿíç á¿ðèéí ºâ÷òýé õ¿íä àéðàã òóñòàé ýì÷èëãýýíèé ÷àíàðòàé àæýý.
· Ìàíçóøèðèéí õèéäýä áàéäàã òà íàðûí ñàéí ìýäýõ õ¿ðýë òîãîî ìààíü äýëõèéí õàìãèéí òîì òîãîî àæýý. Ýíý òîãîîíû àìñàð íü 215 ñì äèàìåòðòýé, ã¿í íü 140 ñì, áàãòààìæ íü 1800 ëèòð, õ¿íä íü 2 òîíí àæýý. Ýíý òîãîîíä 2 ¿õðèéí áóþó 10 õîíèíû ìàõûã ÷àíàõàä 4 òýðýã ò¿ëýý ò¿ëäýã áàéæýý. Íýã óäààä 1000 õ¿íèé õîîë áýëòãýæ áîëäîã áàéñàí ãýíý.
· Ìîíãîë ãýð áîë äýëõèéä áàñ ë çºâõºí ìîíãîë÷óóä õýðýãëýäýã öîðûí ãàíö îðîí ñóóö. Õîðîìõîí çóóðò áóóëãààä, à÷ààä, 纺㺺ä, áóöààãààä óãñàð÷èõäàã èéì îðîí ñóóöûã ººð õààíà ÷ á¿òýýãýýã¿é áàéíà. Ìîíãîë ãýð- îðîí ñóóöûã õèéõýä ÿìàð ÷ ¿éëäâýð, òåõíèê õýðýãñýë øààðäàõã¿é. Ìîíãîë õ¿í ººðºº ë ãàðààðàà á¿õ ìàòåðèàëûã áàéãàëèàñàà / ìîä, ìàëûí àðüñ øèð/ áýëäýýä ë õèé÷èõíý. Ìîíãîë ãýðèéí áàñ íýã îíöëîã íü áàéãàëèéí öàã áîëäîã áàéíà. Ìîíãîë÷óóä òîîíîîðîî òóñàõ íàðíû ãýðëýýð õýäýí öàã áîëæ áàéãààã òîîöîîëäîã áàéíà.
· Áàñ ìîíãîë ¿íäýñíèé õóâöàñ äýýë ýñãýõ î¸õ àæèëëàãàà íü ººð õààíà ÷ áàéõã¿é òåõíîëîãèòîé. Ìîíãîë äýýëèéã î¸õîä õýìæèõ ìåòð øààðäàãäàõã¿é. Ãàðààðàà õýìæýýä ë áîëîî. Ìîíãîë äýýëèéí ýñã¿¿ðèéã ÿàæ ÷ ººð÷èëæ õóâèðãàæ î¸æ áîëäãîîðîî èõ äàâóó òàëòàé.
· Ãàðààð õýìæèõ ãýõýýð òà íàð ãàéõàæ áàéæ ìàãàä. Óðòûí õýìæ¿¿ð äîòðîîñ àíõ óäàà ÒÎÕÎÉ ãýäýã õýìæýýñèéã àëáàí ¸ñîîð õýðýãëýñýí ãýæ ò¿¿õ÷èä ¿çäýã áàéíà. 5000 æèëèéí ºìíº Åãèïåòýä 0.46 ì-òýé òýíöýõ òîõîéã õýìæ¿¿ðèéí ýõ áîëãîí àâñàí àæýý. Ýíý íü äîòðîî 6 àëãà ( 0.077 ì) áóþó 24 õóðóó ( 0.019 ì ) –íààñ á¿ðäýæ áàéñàí ãýíý. ¯¿íýýñ á¿ð ýðò ìîíãîë÷óóä àëèâàà ç¿éëèéí óðò, ºðãºíèé õýìæýýñèéã ãàð, õºë àøèãëàí ìàø îëîí ÿíçààð õýìæäýã áàéñàí áºãººä äýëõèéä çºâõºí ìîíãîëä ë õºãæñºí õýìæýýñ þì áàéíà. Õóðóó, òºº, ñººì, àëãà, òîõîé, õàãàñ àëä, á¿òýí àëä, àëõàì ãýõ ìýòýýð õýìæäýã áàéíà. Õ¿í á¿ðèéí ýðõòíèé õýìæýý àäèëã¿é áàéõ íü ìýäýýæ áîëîâ÷ õýìæèõ õýðýãñýë áàéõã¿é íºõöºëä äîîðõè õýìæýýñýýð áîäîæ òîîöäîã áàéíà. Òîõîéí óðò íü: 40-47 ñì, àëãàíû ºðãºí: 8-10 ñì, òºº: 20-23 ñì, ñººì: 14-16 ñì, õóðóó: 1.8-2 ñì-òýé òýíö¿¿ ãýæ òîîöäîã àæýý. Á¿òýí àëä 1.50 ì, õàãàñ àëä 1 ì áàéäàã áàéíà. Ìîíãîë÷óóä ýíý ë õýìæýýñýýð òóóçàí ìåòð îãò õýðýãëýõã¿éãýýð äýýë õóâöñàà õýìæýýä ýñãýæ î¸äîã.
Ìàíàé õîíõðûã ãàäààäûíõàí ñîíèðõîí ñóäàëñààð áàéíà. Òýäýíä ìîíãîë÷óóäûí þó íü ñîíèí áý? ãýâýë àæ òºðºõ ¸ñ, çàíøèë èõ àíõààðàë òàòäàã. 16-ð çóóíû ¿åä Õóáèëàé õààíû îðäîíä îëîí æèë àìüäàðñàí æóóë÷èí Ìàðêî Ïîëî ýõ íóòàãòàà î÷îîä Ìîíãîë îðíû òóõàé ñîíèí áîëãîí ÿðèõàä “ ×è ìºí õóäàë õýëäýã áîëæýý. Òèéì ñîíèí óëñ îðîí ÿàæ äýëõèé åðòºíö äýýð áàéõ þì áý? Èéì ñîíèí àõóé çàíøèë, ¸ñ òºðòýé õ¿ì¿¿ñ çºãíºëò çîõèîëä ÷ ä¿ðñëýãäýýã¿é áàéíà” ãýìýýí èòãýýã¿é ãýäýã. Òèéì ÷ ó÷ðààñ Ïîëîãèéí íîì õýäýí çóóí æèë äàðàãäñàí àæýý.


text: 1Yii dánafeebii kuruŋke ku ɲyɛ wuu Tuŋi Kile ná wuu Kafooŋi Yesu Kirisita wuubii Tesaloniki kànhe e ke, mii Poli ná Silivɛn ná Timɔti, wuu pi à ŋge lɛtɛrɛŋi sémɛ si ŋkan yii á. Kile u ɲwɔ yii na, u u yyeɲiŋke kan yii á. 2Wuu maha fwù kaan Kile á yii kyaa na tèrigii puni i. Wuu aha a si raa u ɲáare tère o tère e ke, wuu funŋɔ ɲyɛ na wwùu yii na mɛ. 3Kacɛnŋkii yii à pyi maa li cyêe na yii à dá Yesu Kirisita na ke, ná báaraŋi yii à pyi maa li cyêe na Kile kyal'à táan yii á ke, ná pyiŋkanni na yii à yiye waha maa yii sɔ̀nŋɔre taha wuu Kafooŋi Yesu Kirisita na ke, wuu aha a Kile ɲáare, wuu funŋɔ ɲyɛ na wwùu cyire na mɛ. 4Wuu cìnmpyiibii, wuu à li cè na Kile à yii kyaa táan uy'á maa yii cwɔɔnr'a pyi u wuu. 5Yii li cè na tèni i wuu à Jwumpe Nintanmpe jwo yii á ke, li ɲyɛ a mpyi a dá ɲwɔjwumpe kanni na mɛ, ŋka Kile Munaani fànhe mú mpyi a bâra maa yii pyi yii à dá na wuu jwumpe na ɲyɛ sèe. Ɲaaraŋkanni na wuu mpyi na ɲaare yii shwɔhɔl'e yii ntɛ̀gɛŋi kurugo ke, yii à lire cè. 6Wuu ɲaaraŋkanni ná Kafooŋi wuuni ɲyɛ niŋkin, lire ɲaaraŋkanni yii s'à lwɔ́. Kile Munaani fành'à yii pyi yii à ɲɛɛ Kile jwumpe na ná funntange e yii yyefuge tèrigil'e. 7Lire pyiŋkanni na, yii à pyi yyecyeenɛ Masedoni ná Akayi kùligii dánafeebii pun'á. 8Yii à pyi kaɲuŋɔ mà Kafooŋi Jwumpe pyi p'à caala mà lwɔ́ yii yyére, mà sà nɔ fo Masedoni ná Akayi kùligii na, mà bâra lire na, dániyaŋi yii à pyi Kile na ke, uru kyal'à jwo cyeyi puni i. Lire kurugo wuu saha ɲyɛ na wuye kànre na yii kyaa yu sùpya á mɛ. 9Tèni i wuu à shà yii yyére ke, pyiŋkanni na yii à wuu ɲùŋɔ bɛ̂, ná pyiŋkanni na yii à kàntugo wà yii yasunɲy'á ke, mà bâra lire na, Kileŋi ɲyii wuŋi u ɲyɛ Kileŋi sèe wuŋi ke, yii à ɲɛɛ uru na maa u pêre, sùpyire puni na yire yu. 10Pi à li cè mú na yii na Kile Jyaŋi Yesu sigili. Kile à u ɲɛ̀ a yige kwùŋi i, uru u sí n‑yîri nìɲyiŋi na mpa wuu shwɔ Kile lùyirini nimpani na.


text: 1Mè né ŋgweé, bɔ́ ye gwárè baá ké lètenè bi`i teèn; ye gèh sár bú sâ, né mene bɔ̀ɔ́ mé Càŋ dùlà bèh, bɔ́ ménâ tóbó cá ŋgwéh: wa nuaré dé`i lètenè bi`i né veèh teleè weh sé wa? 2Ye mé njéh mene, né seér cu beè bi`i njèh hàm feèh ma. Kɔ̀cɔ̀, bí sé lé yueé seér naâ mé njéh lòù. Bí kwɔ́gɔ́ sɔ̀m nùà hèllè te mɔ̀gɔ̀ bi`i. 3Mè ju felè seèn tena gi aá, faá mè sé né lètenè bi`i nɔ. Mè né kɔɔ́ ye, mè ké kwarè bi`i sam; mé njéh mene temé mò né ké yoòr bi`i. 4Mè ju seèn mé yilí Yeésò Fehtoò beèh tena gi aá kèn. Mè né bí bɔŋ, bí bílí dèn bècénè, temé mò né ké lètenè bi`i, terreb Fehtoò beèh Yeésò né ké lètenè bi`i ndɔ. 5Mɔ bí bilí gi aá, bí sɔ̀m kwá kéh nùà bú séná yí bèh Sátàn, te gèr weh bú seé, ŋgàŋ yoòr seèn ŋerré yuo. Te loù mé Fehtoò beèh Yeésò ndeè cuù teèn, Càŋ yili sɔm ye yɔ̀ŋ seèn. 6Bí té teèn mbaá púnó dèn. Mè tueé bí, kulu maànjé né yeé gùm tàgà dɔɔ́ŋ ter fulú komo njií. 7Mɔ né mân, bí lùàgà sɔ̀m kulu veên sâ yoòr bi`i luagà, te bí den ŋagásé, bí den seér faá nyàb nɔ. Sâ mé gècên mene, bí né gi nyàb sâ ndɔ. Lòù sam, cieé koô beèh Páskà duɔɔ́m gi aá: Yeésò Kristò mbieè sèmè dé Páskà yili sɔm gi aá béh mé húɔ́m seèn. 8Kènê, béh kɔ́ lòm á Páskà yieê; béh yieé lom nde aá breêd ciî, béh kulu faá léí toò nɔ kwá ndé cú. Béh té bɔ̀ jéré-temé bɔ̀ dèn cú, béh sɔ̀m gí be te veéne. Né kulu sèlà nùàr. 9Mè lé bí mvù dé`i nyagá tema kuú naâ, te mè tueé teèn ye bí a: bí bɔ̀ gwárè bɔ̀ té bècénè dèn bílí ma. 10Mè lé dé sâ felè bɔ̀ lòù bɔ̀ túé ná ŋgwêh. Lòù sam, né bɔ̀ wɔ́ŋ bɔ̀; sár gwaâ né bɔ́, temé te njèh nùàre kwaá njiî né bɔ́, yíb ŋuɔɔ̂b né bɔ́, cècàŋ duaà né bɔ́. Bí mé bɔ́ gè kòmò ndé ŋgwéh. Mɔ bí ye te bí geé mé bɔ́, sâ kɔ bí kwaá lɔ wɔ́ŋ, wanɔɔ́ŋ bɔ́ né ŋgún kela. 11Mè lé jue seér naâ bɔ̀ Yeésò bɔ̀. Mɔ nùàr ye nyí né nùà Yeésò, à né cu sár gwaá, à né temé te njèh bɔ̀ nùàr jɔgɔ́ kwaá, à né cècàŋ dua, à né nùàr selé, à né mbè sela gɔ, à né yíb ŋuɔɔ́b, sâ bí bɔ́ té bècénè dèn. Né mene yáb, bí bɔ̀ sâ bɔ̀ té mé ŋgàb cên yíé bílí ndɔ́g. 12Dé bɔ̀ wɔ́ŋ bɔ̀ hèllè, mè ju felè bɔɔ̀n kɔɔ́ téná ndé ŋgwéh, Càŋ ju bɔɔ̀n tena nde né kɔɔ́. Dé bɔ̀ Yeésò bɔ̀, bí téná bi`i ju felè bɔɔ̀n tenà. Te den faá né te mvù Càŋe nyagá kwaá nɔ, ye: «Bí kwɔ́gɔ́ sɔ̀m nùà veên lètenè bi`i kwɔgɔ̀.»


text: 1Sìgà dee téní, Jíìzọ̀s à gboó ooa kẽ má sĩ́ bon Kapánìọ̀m, vaá dénè nen à dã̀ kọ mè a íná be. 2Gbele tõ̀ò nen à gboó dú mmá, naa ní e tọ́ọ̀ kà fòga dee náa dinà, bãànà nu tọ. Jíìzọ̀s géè vee mon bel Bàrì nèva. 3Ténì nen à gboó dàlà ene kà gbálà e zọ ló túe gbẹẹ́ mà kẽ kọ á gá láá kyãà domáé ló. 4Tṍó e bà náa mon tọ́ọ̀ kà bé bà gá tú nená tenmá naa gbàà gbele gbòa inmá ló Jíìzọ̀s, bà gboó fùl deè boo bọ̀b tọá, tẹlẹ kà lèlà kĩ e Jíìzọ̀s dì. Bà gboó dàlà gbálài boo a búl tenmá dee kĩ e ba beè fùla tẹlẹ kẽ. 5Tṍó e Jíìzọ̀s ni mon bé e gbòa dẹlẹe nyíe boo naa, à gboó kọ́ nè gbálàa kọ, “Nà nvín, m̀ ia ló o pọ́lọ́ nèni.” 6Sìgà gbò nóòmà Log pá Júù e ba è di ĩ́ì tẽ́ kĩé à gboó tõo kẽ bugi togó kọ, 7“À náà và à láá ló íb gbò mon belí é? Níí dú gè on Bàrì! Boo bée kọ, maaná áá Bàrì lọl, mée ní e a é láá ia ló pọ́lọ́ nè nen é?” 8Jíìzọ̀s à gbalẹ̀ boo nyimá nu e a dìvá bùlà, vaá à gboó bĩináva kọ, “Éé ní e a náa vaá ò iei íb na kà bùlài é? 9Gbàà ge kọ́ nè gbálà e bè náa láá kyãài kọ, ʻM̀ ia ló o pọ́lọ́ nèni,’nè ge kọ́ nèe kọ, ʽAa boo, ulí o búl vaá ò kyãà,’ńmoné ní e o bùlài kọ à válí é? 10Sõò m̀ é náa kọ ó nyimai kọ nda, Sã́áná Nen, íè kpóó gè láá ia ló pọ́lọ́ nè gbò nen gbẹá bàlà booí.” Tṍóá, à gboó kọ́ nè gbálà e bè náa è láá aa boo kyãàa kọ, 11“Aa boo, ulí o búl vaá ò kil be!” 12Kè sĩ́ dénè gbòa, à gboó aa boo, tú a búl vaá gbalá àà. À gboó palà ge bọọ ló dénè gbòa, naa ní e bà leelà Bàrì vaá kọ, “Beele gáà mònmà dẽe íb nu e a náaí tọ́ọ̀ dee!” 13Jíìzọ̀s kpáá òòànà gé kẽ kil nu Pene Gálìlì, vaá gbele tõ̀ò nen à ḿmá beeá teníé ló. À gboó dàlà togó nóòmàva nu. 14Boo tṍó e a géè kyãà tení ló kẽ, a beè mòn ene kà gbálà e a ólò lọl kpègè e a kọlà Lívàì, nvín Álfìọ̀s, e a di ĩ́ì tẽ́ m a tọ tóm. Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèe kọ, “Nyooném̄ nvée.” Lívàì beè gboó aa boo nyoonée. 15À fẹ́gẹ̀ ló, Jíìzọ̀s géè gboó gé dé gyã́á tọ Lívàì. Gbele tõ̀ò gbò lọl kpègè nè dõòna gbò e bà íe pọ́lọ́ bée beè bììà nvée Jíìzọ̀s, vaá tõ̀ò ọ̀và beè zọ Jíìzọ̀s nè gbò e bà ólò nyoonée nvée deá gyã́á. 16Tṍó e sìgà gbò nóòmà Log pá Júù e a dṹùnà pá Fárèsì mon kọ Jíìzọ̀s gé zọ gbò e bà íe pọ́lọ́ bée nè gbò lọl kpègè deá gyã́áá, bà gboó bĩiná gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “Éé ní e a náa vaá Jíìzọ̀s à zọ gbò lọl kpègè nè gbò e bà íe pọ́lọ́ bée deá gyã́á é?” 17Tṍó e Jíìzọ̀s dã́, à gboó aalá nèva kọ, “Nen dóm biè náa dú bíi ló gbò válá ló, sõò ló gbò e lóva zọ. Ním̄ beè dú ló gè kolí gbò lé, sõò m beè dú ló gè kolí gbò pọ́lọ́.” 18À íe ene dee e gbò e bà ólò nyoone nvée Jọ́ọ̀n, Nen Lógmà Múú, nè pá Fárèsì géè ká gã́. Gbò nen beè dú ló Jíìzọ̀s vaá bĩináe kọ, “Éé ní e a náa vaá gbò e bà ólò nyoone nvée Jọ́ọ̀n nè gbò e bà ólò nyoone nvée pá Fárèsì à ká gã́, sõò gbò e bà ólò nyoone nvée olo náa ká é?” 19Jíìzọ̀s à gboó aalá nèva kọ, “É kọ gbò e ba è kolí kè ílà dóm nè va ólò ká gã́ boo tṍó e nen e a gé ílí va dìvá ló? Á gé naa vó! Boo tṍó e nen e a gé ílí va dìvá ló, bà é dé gyã́á. 20Sõò dee gé dú e bà é beè tú nen e a gé ílí vaá lọlvá ló. Tṍóá ní e bà é gboó ká gã́ é. 21“Tọ́ọ̀ nen náa ólò tú ãa báà nu uu dẽe kĩ e a baalà ló nómá kọ̀là ló. Be à náa vó, ãa báà nuá é nvémá vaá baa nómá kọ̀là lóá èlmà bé e a beè dì naa. 22Tọ́ọ̀ nen náa ólò túna gé ãa míí tṍ m nómá bẹ̀lẹ̀ kpá ból. Be à náa vó, kói e a dú ló ãa mííá é pómè bẹ̀lẹ̀a vaá pálàa kà gbá pè. Tãa vó, bà ólò tú ãa míí tṍ m ãa bẹ̀lẹ̀ kpá ból.” 23Ene dee bò séi pá Júù, Jíìzọ̀s nè gbò e bà ólò nyoonée nvée géè kyãà tení bàlà ól kĩ e ba è fó lẹ́lẹ̀ nu e a belí kpá kyàlà. Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè vaggi kum lọl ló dúé nvée. 24Pá Fárèsì à kọ́ nè Jíìzọ̀s kọ, “Ni ẹb, mè gbò e bà ólò nyoonéni nvée gé náá nu e bẹẹ Log kọ é gá naa dee bò séi.” 25Jíìzọ̀s beè gboó aalá nèva kọ, “É kọ ò gáà bugii nu e Méné Dévìd beè naa, tṍó e tá kói beè tá ló pá a gbò nè ẹ̀ẹ̀? 26Tṍó e Abáíàtà beè dú Pọ̀b Nen Vààla Gyọ́ọ, Dévìd beè bã tọ Bàrì, dé fétúlú e ba è nè Bàrì vaá tuna gé nè pá a gbò kọ bà á dè. Sõò bẹẹ Log kọ́ tọ́ọ̀ nen á gá dè, maaná áá gbò vààla gyọ́ọ lọl ló.” 27Jíìzọ̀s tú a bel inmá ke kùbmà tṍó e a kọ, “Bàrì beè sẹlẹ dee bò séi kọ nen á boma séi. Náa beè kọ log e a bẹl deeá á kpọ́ té ló nen. 28Boo bée vóí, nda, Sã́áná Nen, ní e m gé lẹẹlà bel ló dee bò séi é.”


text:
Èdè Shíkọmọ
Èdè Shíkọmọ (Shikomor) tàbí èdè Kòmórò ni èdè tó gbalẹ̀ jùlọ ní ní Kòmórò (àwọn erékùṣù olómìnira ní Òkun Ìndíà, nítòsí Mòsámbíkì àti Madagáskàr) àti ní Mayotte. Ó jẹ́ ẹ̀ka èdè Swahili sùgbọ́n ipa púpọ̀ lọ́dọ̀ èdè Lárùbáwá ju Swahili lọ. Erékùṣù kọ̀ọ̀kan ní ọ̀nà ìsọ èdè ti wọn ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀; ti Anjouan únjẹ́ Shindzuani, ti Mohéli Shimwali, ti Mayotte Shimaore, ati ti Grande Comore Shingazija. Kò sí álfábẹ́tì oníbiṣẹ́ kankan fún un títí ọdún 1992, sùgbọ́n ọnà-ìkọ́ Lárùbáwá àti Latin únjẹ́ lílò fun.


text:
Ìjàgbara tí a n pe ní revolution tí ó selè ní France jé kí Fance ní òtá púpò ní ìlú Òyìnbó. Èyí ni ó sì fa ogun tí ó selè láàrin 1792 sí 1815 tí ó férè máa dáwó dúró.
Ní àsìkò ogun yìí, ilè Faransé ní Ògágun kan tí orúko rè n jé Napoleon Bonaparte. Òpòlopò ogun ni Napoleon sé. Léyìn ìgbà tí ó ti ségun wònyí, ó so ara rè di emperor ní 1804. Léyìn ìgbà tí ó ti di olórí ilè Faransé tán ó tún fé di olórí gbogbo ìlú Òyìnbó. Nítorí ìdí èyí, gbogbo ìlú Òyìnbó ni ó wá gbógun tì í kí àbá rè yìí má baà lè se.
Àwon ìlú tó n bá ilè Faransé jà nígbà náà ni Austria, Prussia, Russia, Britain àti Spain. Àwon omo ogun ilè Faransé pò gan-an ni. Wón sé òpòlopò ogun. Àwón eléyìí tí ó se pàtàkì jù ni ogun Marengo àti Hohenlinden ní 1800 ti Austerlitz ní 1805 àti ti Jena ní 1806. Ìségun yìí fún Napoleon ní agbara láti máa darí ilè ìlú Òyìnbó.
Sùgbón sá, àwon ológun ojú omi ilè Gèésì lágbára gan-an ni. Ògá won ni Lord Nelson. Wón ségun omo ogun ilè Faransé ní ogun Nile ní 1798. Èyí ni kò jé kí ilè Faranse rí ilè Gèésì gbà.
Inú bí Napoleon, kò jé kí àwon oja ilè Gèésì kojá sí àwon ilè ìlú Òyìnbó mìíràn mó. Àìrí ojà ilè Gèésì yìí dá wàhálà sílè fún àwon ilè yòókù. Spain yarí. Ó gbógun ti Napoleon. Ilè Gèésì lo ran Spain lówó. Eni tí ó saájú omo ogun ilè Gèésì lo ni Arthur Wellesley tí ó padà wá n jé Duke of Wellington. Wón ségun àwon ìja kan. Ó se, Russia dara pò mó ilè Gèésì àti Spain. Napoleon sígun lo sí Russia sùgbón gbogbo omo ogun rè ni ó kí sí òhún. Torí gbogbo ìsègun wònyí, Bsritain, Prussia, Sweden, Russia àti Astria para pò láti bá ilè Faranse jà. Wón ségun. Wón wo Paris ní 1814. Ní 1815, wón lé Napoleon lo sí Elba. Ó sá àsálà ó sì wá bá omo ogun Britain àti Prussia jà ni Waterloo. Wón ségun Napoleon wón wá lé e lo sí St Helena.


text:
Edgar Adrian
Edgar Douglas Adrian niogbónjo osu kokànlá Odún 1889 (11-30-1889). A bi I ni ilú Hampstead, London, England. O kú ní ojó kerin osú kejo odún 1977 (ní ìgbà naa o jé omo dun méta-di-ni-aadorun-un).
O jé ará ìlu British tí o jé onímo ifero mo-ise-ohun-elémi ati ólùgbà ebùn íyibíye olólá ni odún 1932 fún ìmo ìse ohun elemi ti oun àti Sir Charles Sherrigbon jùmò jé fún ìmúlò oun kan nínú ara tí o má gbé ìròyin làtí ibi opolo de ibi-ti-o kú lárá.
Omo Alfred Douglas Adrian, onimoran ofin fún igbimo ijoba ibíle tí BriitisI (British) ni ojogbon Edgar je. Òjògbón Edger Adrian lo si ile-ìwe West Minister, o si ká sáyénsì adándá ni ilé-ìwé gíga ti Kémíbiriijì. O si wa ni ibè fún opolopo odun. O parí kí kó ìmò egbógi ni odun 1915. Isé aseparí fun eko won ti ile-wosan ni o se ni ile-Iwosan ti St. Bartholemew’s ni London nigba ogun agbaye kiini, O se ìtójú àwon ológun. Òjogbón Edger pada si Kémíbirììji ní odun 1919, ni igba ti o di odun 1925. Òjògbón Adrian Baron fé Arabirin HESTER AGNES PINSENT ni ojó kerin-la osu keta odun 1923 (14-6-1923). Won bi omo méta (omo obinrin kan àti awon Ibejí miiran). Òjògbón Adrian se awárì elétirìiki nínú èyá ara níbí isan.


text:
Wolfgang Amadeus Mozart
Wón bí Mozart ní 1756. Ó kú ní 1791. Ó jé òkan nínú tí ó máa n ‘Compose’ orin. Gbajúgbajà ni nínú isé yìí. Láti nnkan bí omo odún méta ni ó ti ní etí inú fún orin. Láìpé sí ìgbà yìí ni ó ti bèrè sí níí lo òpòlopò irin isé tí wón fi n korin. Salzburg ní Austria ni wón ti bíi. Ìlú yìí ni bàbá rè ti n sisé orin kíko ní ààfin Archbishop ti Salzburg.
Omo odún méfà ni Mozart nígbà tí ó bèrè isé orin gan-an. Ó bá bàbá rè àti àntí rè se ìrìnàjò lo sí ìlú Òyìnbó. Àntí rè yìí náà mo orin-ín ko gan-an ni. Gbogbo ènìyàn ló n gbé won gègé ní gbogbo ibi ti wón lo. Ìgbà yìí ni Mozart ti bèrè síí ko orin fún ara rè.
Kò sí irú orin tí Mozart kò lè ko. Ó n ko opera, choral music, orchestral music àti chamber music. Ara àwon opera tí ó ko ni ‘The Marrcege of figaro’ ‘Dio Giovanni’ àti The Magic Flute’. Nínú won, the Magic Flute ni ó gbajúmò jù.
Lára àwon symphonies bí ogójì tí ó ko ‘Jupiter’ tàbí ‘Symphony C major’. ‘Symphony ni G minor’ àti ‘the Symphony in E flat major’ ni òpò so pé ó dára jù lára isé rè. Àwon isé rè mìíràn tí ó lápere ni ‘Eine Kleine Nachtmusik’ ti ó jé ‘serenade’ àti ‘Sinfonia Concertante’ tí ó jé ‘concerto’ fún violin àti viola.
Lékèé gbogbo isé tí ó se yìí, kò lówó. Omo odún márùndínlógájì péré ni nígbà tí ó kú wón sì sin ín sí ibi tí wón máa n sin àwon òtòsì sí ní Vienna.


text: 1À fẹ́gẹ̀ ló, Jíìzọ̀s à gboó sí kọ̀láá kà pọ̀b bon nè ńkem bon, gé vee Lé Kpẹa e a kil ló lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì. Òb nè bàà nen e a ólò nyoonée nvée beè dìé ló. 2Sìgà gbò bia, e Jíìzọ̀s beè bó vaá kpoá zọ lọlvá m, beè nyoonenáe gé: Mérì, e a dú bon Mágdàlà, e Jíìzọ̀s beè kpó àlàbà kà zọ lọlié m, 3nè Joánà, e a dóm Kúzà ólò kù dẽé ló gyọ́ Hẹ́rọ̀d, nè Suzánà, bii ló gbele tõ̀ò gã́ bug gbò bia e bà ólò tú ba gyọ́ nvèèmà bá nè Jíìzọ̀s nè gbò e bà ólò nyoonée nvée. 4Gbò nen e a gé sí ló Jíìzọ̀s beè aa kele kele sĩ́ bon, vaá tṍó e bà ni bṍóná dú gbele gbò, à gboó logí lógí nèva kọ: 5“Ene tṍó beè dì. Ene kà gbálà beè àà gé toví súú sọ́gọ́ nu e a gé fó zaalí kè ól. Boo tṍó e a gé tóví súúá zaali, sìgà beè dọ boo èèlè kĩ e gbò nen zag tọ boo vaá gbò ńnóm pẹ̀ẹ̀ à dù gé tigi ààmà. 6Sìgà à dọ boo kunu kẽ dem. Tṍó e bà ni sí mée, bà gboó kãa vaá ù, boo bée kọ tọ́ọ̀ kà múú náa è di ló kunu kẽ. 7Sìgà à dọ zẹ̀ẹ̀ suu bíé bàlì. Tṍó e súú téá ni tõó gbàà dùm, bíé bàlìa à gboó dùm uuavá boo. 8Sìgà à dọ boo lé kunu kẽ, vaá tṍó e a ni sim dú té, à gboó mumí kum e vòò tub súú di ló.” Boo tṍó e Jíìzọ̀s lógí lógá lọ̀l, à gboó kọ, “Nen e a íe tṍ á dã̀!” 9Gbò e bà ólò nyoone nvée Jíìzọ̀s beè gboó bĩináe kọ, “Éé ní e a dú kpò kúm lógí é?” 10Jíìzọ̀s à gboó aalá nèva kọ, “Bàrì náa kọ boolo ó nyimai nu ke gũa e a kil ló a lẹẹlà bel, sõò na gbòa ólò dã́ áá lóg, kọ bé, ʽDẽéva é di ló nu e bà gé ẹb, sõò bà náa é mon; vaá tṍva é dí ló nu e bà gé dã́, sõò bà náa é tavẹ̀.’ 11“Kpò kúm lógá kọ: Súú téá dú mon bel Bàrì. 12Gbò súú e a dọ́ boo èèlèa belí gbò e a dã́, sõò Pọ́lọ́ Nyómá à gboó dù gé tú mon belá lọlvá nyíe kọ bé bà náa ziga ló vaá ié dùùà. 13Gbò súú e a dọ́ boo kunu kẽ demá dú gbò e a dã́ mon bel Bàrì vaá bà tú ẹ́ẹ́ nyíe tumá, sõò náa síiva kúm m. Bà zìgà, vaá tṍó e dàg ni sívá ló boo gbálà ńkem tṍó, bà gboó dọ̀. 14Gbò súú e a dọ́ zẹ̀ẹ̀ bíé bàlìa belí gbò e bà dã́, sõò tãàgà, nè tàn ge ié gyọ́, nè kpée ló e a di m dùmi à gboó olòó gyẽeméva kọ bà á gá dọ bélè. 15Gbò súú e a dọ́ boo lé kunu kẽá belí gbò e bà dã́ mon bel Bàrì nvee m lé nyíe e a gbàn tṍ ló vaá gboó kil sĩ́ m láb e a dọ bélè.” 16“Tọ́ọ̀ nen náa ólò mùn té sã́ vaá à tú nu uu boo, à bè ge sẹlẹ kè vái. Tãa vó, à é sẹlẹ boo nu, kọ bé à nè ẹ́ẹ́ dee gbò e a bã́ tọ. 17“Kọ̀láá nu e bà gṍ, é beè dọ bàlà kẽ, vaá kọ̀láá nu e a di ke gũa, Bàrì é tẹlẹ bàlà kẽ vaá naa kọ gbò nen á nyimá. 18“Boo bée vóí, pãanei tṍ ló nu e o dã́ì. Boo bée kọ à é dú ge tẹlẹ̀ ló nè nen e a íe, sõò nen e bè náa íe, bà é tú bãànà ńkem e a íe bùlà kọ à dìé báá lọl.” 19Boo tṍóá, kà Jíìzọ̀s nè pá a vígà pá gbálà beè gbĩ́ ge monie, sõò bà náa è láá ináé ló boo bée gbele tõ̀ò nen. 20Ene nen à gboó kọ́ nèe kọ, “O kà nè pá o vígà di élá kè dẹi e bà gé gbĩ́ ge mònni.” 21Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nè dénè ọ̀và kọ, “Ńda kà nè pá ńda vígà dú gbò e bà dã́ mon bel Bàrì vaá naa nu e a kọ́.” 22Ene dee, Jíìzọ̀s beè kọ́ nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “Naanii é fùl peneí dọ na sĩ́á.” Bà gboó bã faà vaá àà. 23Bà di sĩ́ múú e bà gé aàa, Jíìzọ̀s à gboó daa. Gbele kpóó ló fọ́ọ́lọ́ à gboó bú ló ùlà boo peneá vaá múú à gboó dàlà togó bã́ faàa, naa ní e dénè ọ̀và beè di m àà zib bã́. 24Gbò e bà ólò nyoone nvée Jíìzọ̀s beè gboó síé ló gé kẽeée vaá kọ, “Tẹ́ẹ̀, beéle é pe!” Jíìzọ̀s à gboó kẽ̀èà aa boo vaá lẹ̀ẹ̀là bel ló fọ́ọ́lọ́á nè dálíá kọ á ọ̀b. À gboó fùlà, vaá kẽ à gboó ọ̀b. 25À gboó bĩiná gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “Éé ní e a náa vaá nóo dẹlẹ̀i nyíe boo Bàrì e?” Sõò nuí beè bọọvá ló vaá siimàva pọ̀, naa ní e bà bĩiá bel kọ, “Níí mó íb nen é? À lẹ̀ẹ̀là bel ló bãànà fọ́ọ́lọ́ nè múú vaá bà gbaníe tṍ ló!” 26Jíìzọ̀s nè gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó fùl sábá peneá vaá iná bon Gẹrásà e a di nvée Gálìlì. 27Boo tṍó e Jíìzọ̀s ni aa faà dọ ela, à gboó zọ̀ ene kà gbálà dáa e a dú boná nyòònà. A tóólá begè dẽe tṍó e gbálài náa beè símáná kàn, à bè ge tõó tọ. Tãa vó, a è olòó tõo m gbò kóló dem kĩ e bà ólò lì nen. 28Boo tṍó e a mon Jíìzọ̀s, à gboó vulí kpã́ vaá kum dúnú kẽ kè sĩ́e, vaá ló m gbele agẹ mon kọ, “Jíìzọ̀s, Sã́áná Bàrì e a Bọọ Èl Boo! Éé ní e o gbĩ́ìm̄ ló é? M palà ge bànni kọ ó gá nèm̄ kpọ̀ té!” 29A è kọ́ vóí boo bée kọ Jíìzọ̀s beè lẹ̀ẹ̀là bel zọá kọ á tení ààé m. Kọ̀láá tṍó e a palà ge tú bá kpóó siimáe, bà ólò kùe dẽe ló. Náa kal ló bée kọ ba è tú gṹ kpọ́gọ́lọ́ bọbmáe bá nè tọ, zọá beè naa kọ á bṹ lọa ló vaá faaláe kilma boo kpáá bàlà ól. 30Jíìzọ̀s à gboó bĩináe kọ, “O bée kọlà và e?” À aalá kọ, “Nà bée kọlà ʽGbele Gbò,’ ” --boo bée kọ gbele tõ̀ò zọ dìé m. 31Gbò zọá à gboó bàn Jíìzọ̀s kọ á gá kpoeva nveènie ke tõ̀ò bẹẹ ló. 32Gbele tõ̀ò dì máá beè di ku ló e bà géè dé kpál boo kpòa. Gbò zọá beè gboó bàn Jíìzọ̀s kọ á neèva èèlè bà á bãe m gbò dì mááá. À gboó nèva èèlè. 33Bà gboó aa m gbálàa bã m̀ gbò dì mááá. Gbò dì mááá beè gboó kònà aa boo kpòa vaá teá gé pè múú. 34Tṍó e gbò e a géè kù dẽe ló dì mááá ni mon nu e a lẹẹ̀à, bà gboó teá àà gé nè kpẹa gbò e a di bon nè gbò e a di bàlà ól. 35Gbò nen beè sì gé ẹ̀b nu e a beè lẹ̀ẹ̀à. Tṍó e bà íná ló Jíìzọ̀s vaá mòn kọ gbálà e zọ beè dìé m̄á dì ĩ́ìe tẽ́ ke gbàà, e a è símá kàn vaá nyímá a ló, pọ̀ à gboó siíva. 36Gbò e a è mònmà dẽe à gboó noo tẽ́ bé e gbálà dáaá íe dùùà aa bá zọ naa nèva. 37Boo tṍóá, dénè gbò bon e a dì kĩé beè zììa bá pọ̀, vaá bàn Jíìzọ̀s kọ á aalìe ba dó. À gboó bã faà àà. 38Gbálà e zọ beè aa m̄á, beè gboó bànie kọ à é nyoonèee. Sõò Jíìzọ̀s à gboó lẹ̀ẹ̀lae kọ, 39“Àà kil be gé kọ nu e Bàrì náa nèni.” Gbálàa à gboó àà vaá gboó kyãà tení zẹ̀ẹ̀ tọ boná kọgági nu e Jíìzọ̀s náà nèe. 40Boo tṍó e Jíìzọ̀s ooa kẽ iná na sĩ́ Pene Gálìlìa, gbò nen beè zààvàé ló, boo bée kọ bà géè elá bànàe. 41Ene kà gbálà e a kọlà Jáírọ̀s, e a dú nen tule tọ Bàrì pá Júù, beè dù gé kumí dúnú kè gbàà Jíìzọ̀s vaá bànie kọ á duè a tọ 42ló ú e a gé téní dẽe áá kà a nvín pá bia e a ni tóólá òb nè bàà gbáá. Boo tṍó e a di èèlè e a gé àà, gbò nen à gboó mmá beeá teníé ló. 43Ene kà pá bia beè dìva zẹ̀ẹ̀ e tãàgà è bã́ ló a ega tṍó bu ẽ́, vaá naa ní e gbele tõ̀ò mii beè síé ló m òb nè bàà gbáá. A è kpẽ́ dénè a kpègè nè gbò dóm biè boo bée ge boá, sõò bà náa beè láá bóe. 44À gboó tení dú dee nvée Jíìzọ̀s vaá baa zẹ̀ẹ̀ dénè gbòa ináé ló, gboó daa bá ló gbṍó gã́ a kọ̀là ló. Boo t̃ẽ̀ènè tṍóá, mii e a géè síé lóá à gboó fùlà. 45Jíìzọ̀s à gboó bĩiná kọ, “Mée ní e a daám̄ bá ló é?” Tṍó e dénè ọ̀và amà sàn, Pítà à gboó aalá kọ, “Tẹ́ẹ̀, gbò nen mmá beeá teniní ló.” 46Sõò Jíìzọ̀s à gboó kọ, “À íe nen e a beè daám̄ bá ló, boo bée kọ m̀ nyímà tṍó e kpóó ààm̄ ló.” 47Tṍó e pá biaá ni mòn kọ à nyímá, à gboó tú kéné ló pọ̀ simá ló Jíìzọ̀s vaá kumíe dúnú ke gbàà. À gboó kọ́ nèe kè sĩ́ bõ̀ònà gbòa, nu e a dú boo à daàlìè bá ló Jíìzọ̀s, nè bé e a bóàè boo t̃ẽ̀ènè tṍóá naa. 48Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nèe kọ, “Nà nvín pá bia, o bóá boo bée kọ ò dẹlẹ̀m̄ nyíe boo. Á leeni.” 49Boo tṍó e Jíìzọ̀s gé lo ló bel nè pá biaá, lẹ̀ẹ̀la tóm à gboó aa tọ Jáírọ̀s dù gé kọá nè Jáírọ̀s kọ, “Ó gá kpáá tãagena Nen Dò Báí, mè o síla a ú lọ̀l.” 50Sõò Jíìzọ̀s beè dã̀, vaá à gboó kọ́ nè Jáírọ̀s kọ, “Pọ̀ á gá siíni. Sõò dẹlẹm̄ nyíe boo, mè à é bóá.” 51Tṍó e Jíìzọ̀s ni íná tọá, náa beè nè èèlè tọ́ọ̀ nen kọ á bã m, maaná lọl ló Pítà, nè Jọ́ọ̀n, nè Jém̀z, nè tẹ̀ nè kà nvíná. 52Gbò nen dì e bà géè tó vẹ̀ẹ̀và boo nvíná. Jíìzọ̀s à gboó kọ, “Ó gá toi, mè nvíní náa ú, sõò à di dáá!” 53Dénè ọ̀và à gboó màgàe, boo bée kọ bà nyimá kọ a è ù. 54Sõò Jíìzọ̀s beè gboó siíe bá ló bá vaá kolíe kọ, “Nvín pá nyáá, aa boo!” 55À gboó kpáá di dùm, vaá aa boo t̃ẽ̀ènè tṍóá. Jíìzọ̀s à gboó kọ bà á nèe gyã́á á dè. 56À gboó palà ge bọọ ló a tẹ̀ nè a kà, sõò Jíìzọ̀s beè ãanéva kọ bà á gá kọ́ nu e a lẹẹ̀ài nè tọ́ọ̀ nen.


text: 1Man Pɔɔl m-ba, m dū Kriisitoo basintil nì u-niti ki sáŋkí-ni, man un ni lì yii m yaa bí ni-cee m-nyɔkɔ pòfì, ama ní m yaa bíń ndan m sòoǹ nì mpɔnee. 2Tin m mèé-nee di sá, m yaa láā bāań ni-ceeyee, ní taa láā yàntī ḿ tāā kí bīikì ni-kansikin biba pu, kun puee m nyí yii m yaa láā bāań, see ḿ dāá tāā kí bīikì bin lì yii ti-bimbim nì ti-bɔti tin ti dàkèe sá nniyaaminee pu. 3Tiŋman ti lafun sá binib, ama dikɔndi din poon ti bí nee, taa jáà nniyaamin. 4Di sá tijanjawan tin ti cáā jáàyee kaa sá binib nín mɔ́ò tiŋyee, ama an sá mpɔn ŋun nyánní Unimbɔti ceeyee ní, ní ki bíiĺ ipɔn in pu binib mákée. Ní ti cáā kpìtī bi-nyimɔmbɔti, 5nì alambil ŋin kɔkɔ bi cáá kaa là kí béé Unimbɔtee, an ní ti cáā cútí binib landɔkɔi ki gīintiń-bi bí nīn tɔ́ Kriisitoo. 6Ti bɔ́ntì ki cí ŋyunti ŋun nimbi yaa láā dū ni-ba kɔkɔ ki tīī Unimbɔtee ní tí dāá dáaĺ bin bin kaa tɔ́ Unimbɔtee tafaliŋ. 7Ní nīn kpèémaan tiwan ti-pú, un yaa nyí u-ba pu yii u sá Kriisitoo yɔuee, ú béé tiŋan yii ti mun sá míǹ ní. 8Báà m yaa bíī mòɔǹ ki lákatí yii ti-Dindaan tīī-ti mpɔn tí dū kí tūtuǹ-ni nnimbɔtisan poon an kaa sá kí ŋá-ni tikpiilee, an kaa cáá-mi icoo! 9Kaa sá m nyàab̀ kí nīn ŋmà takaldab ki fàantí-ni, 10kun puee binib lì yii man Pɔɔl m yaa bí ndanee, takaldab bin m ŋmèe poonee, m sòoǹ-ni an pɔ̄ɔ̄ kāŋkaŋ, ama ní m yaa bāań ni-ceeyee ní m-nyɔkɔ ń pòfiǹ, ní m-bɔti kaa ti bí tiban. 11Bin bin dàkafī an landɔkɔŋuee ń béé yii ti nín yaa bí ndan ti sòoǹ ti-takaldau poon an pɔ̄ɔ̄ miŋyee, míǹ ní ti yaa péētí bí ni-nimiinee, ti dàá sòoǹ. 12Taa là kí dū ti-ba kí ŋmàntīǹ kii biba nín pàkà bi-ba min ki cáǹ bi-ba ki ŋmàntīǹ min bi lèe, an sá digbaandi ní. 13Timbi kaa cáǹ ti-ba min taa bàn̄ee. Unimbɔti nín yɔ́oǹ tí tɔ̄ kí gbèen̄ nimbi nyɔkɔmee di sá ti túń ki bàn̄ ni-cee nee. 14Timbi kaa lákatí laakin an sá tí sòoǹ kí gbèen̄ee pu. Míǹ ní taa tí ŋūǹ kí gbèen̄ nsanni kí taa bàń-ni. Míǹ pu ní ti péé ki dɔ́miń ni-cee ki sòon̄ nì ni Kriisitoo bɔmɔntiiti. 15An puee taa lákatí ti-gbeennyɔkɔm pu, taa tí pàkà ti-ba biba tuuŋŋi pu. Ama ti-mákal di sá yii ni-fookiiu yaa bíī wīintée, ti nín túń ditundi ni-cee ki gbēeǹ laakiŋyee an nìkī kí cù nyɔkɔpu tikpil. 16Boonee ní ti dāa ŋūǹ kí cáá tibɔmɔntiilee kí cùnnì ntimu mun bí ni-nyɔkɔpu ubɔ kaa láá cūtèe, kí taa nín̄ fòol̄ atuun ŋin biba túń laan sá bí tɔ̄ee nyooti ki gà ti-biŋŋi. 17An ŋmàn̄ Unimbɔti takaldau poon yii: “Un pàkèe ń pàkà ti-Dindaan.” 18An kaa sá a yaa bí ki pàkà a-bee di dàkà yii a lafun máaǹ kupampakau, see sii un Unimbɔti pàkèe.


text:
Ọbáfẹ́mi Awólọ́wọ̀
Jeremiah Obáfẹ́mi Awólọ́wọ̀ (March 6, 1909 - May 9, 1987), je olósèlú ọmọ orílẹ̀ èdè Nàìjíríà lati ẹ̀yà Yorùbá. Awólọ̀wọ̀ jẹ́ olórí fún àwon ọmọ ilẹ̀ Yorùbá àti ọ̀kan nínú àwọn olóṣèlú pàtàkì ni orílẹ̀ èdè Nàìjíríà.
Àwọn àkóónú
Ìgbà èwe[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
A bí ni ọjọ́ kẹfà osù kẹta ọdún 1909 ni Ìkẹ́nnẹ́ tó wà ní ìpínlẹ̀ Ogun lóòní. Omo àgbẹ̀ tí ó fi iṣẹ́ àti ògùn ìsẹ́ ṣọ ara rẹ̀ di ọ̀mọ̀wé, Awólọ́wọ̀ lọ ilé ẹ̀kọ́ Anglican àti Methodìst ni Ikénne àti ni Baptist Boys' High School ni Abéòkúta. Lèyìn rè ó ló sí Wesley College ni Ibàdàn tí ó fi ìgbà kan jé olùìlú Agbègbè Apáìwọ̀òrùn Nàìjíríà láti ba di Olùko. Ní ọdún 1934 , ó di olùtajà àti oníròyìn. O se olùdarí àti alákóso Egbé Olùtajà Awon Omo Nàìjíríà (Nigerian Produce Traders Association) àti àkòwé gbogbogbo Egbé Awon Awako Igb'eru Omo Ilè Nàìjíríà (Nigerian Motor Transport Union).
Awólówó tèsíwájú nínú èkó rè, ó sí gbà ìwé erí kékeré ni ọdún 1939, kí ó tó ló láti gbà ìwé erí èkó gíga nínú ìmò owó ni ọdún 1944. Igbà yí nà ló tún jé olóòtú fún ìwé ìròyìn Nigerian Workers (Osisé Omo Ilè Nàìjíríà). Ní ọdún 1940 ó di àkòwé Egbé Odò Awon Omo Ilè Nàìjíríà (Nigerian Youth Movement) èka Ibàdàn, ibi ipò yí ni ó tí s'olori ìtiraka láti se àtúnse Igbìmọ́ Aláse Idámòràn Fún Awon Omo Ibàdàn (Ibàdàn Native Authority Advisory Board) ni ọdún 1942.
Ìṣèlú[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ni ọdún 1944 o lo si ilu Londonu lati ko eko ninu imo ofin be ni o si se idasile Egbe Omo Oduduwa. Leyin igba to pari eko re ni ọdún 1947 o dari pada wale lati wa di agbejoro ati akowe agba fun Omo Egbe Oduduwa. Leyi ọdún meji, Awolowo ati awon asiwaju Yoruba yioku se idasile egbe oselu Action Group eyi ti o bori ninu ibo ọdún 1951 ni Agbegbe Iwo Oorun Ile Naijiria. Larin ọdún 1951-54 Awolowo je Alakoso Fun Ise Ijoba ati Ijoba Ibile, o si di Olori Ijoba Agbegbe Iwo Oorun Ile Naijiria ni ọdún 1954 leyin atunko Iwe Igbepapo Ati Ofin (constitution).Gege bi Olori Ijoba Agbegbe Iwo Oorun Ile Naijiria, Awolowo se idasile eko ofe fun gbogbo odo lati ri pe moko moka gba le ka.
Jagidijagan ni apa iwo oorun Naijiria[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ni igba ti orile ede Naijiria di olominira ni ojo kinni osu kewa ọdún 1960, Awolowo di Olori Alatako (Opposition Leader) si ijoba Abubakar Tafawa Balewa ati Aare Nnamdi Azikiwe ni Ilu Eko. Aiko enu larin ohun ati Samuel Ladoke Akintola to dipo re gege bi Olori Ijoba ni Agbegbe Iwoorun ni o fa jagidijagan ti o sele ni ọdún 1962. Ni ọdún yi ni osu kokanla re sini Ijoba Apapo ile Naijiria fi esun kan Awolowo pe o dote lati doju ijoba bole. Leyin igbejo to gba osu mokanla, ile ejo da Awolowo ati awon omo egbe oselu re mejidinlogbon (èjìlẹ̀wá sẹ́jọ) lebi esun idote, won si ran won lo si atimole fun ọdún mewa. ọdún meta pere ni o lo ni ile ewon ni ilu Calabar ti ijoba ologun Yakubu Gowon si fi sile ni ojo keta osu kejo ọdún 1966. Leyin eyi Awolowo di Alakoso Ijoba Apapo fun Oro Okowo. Ni ọdún 1979 Awolowo se idasile Egbe Oselu Imole.
Alaisi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Obafemi Awolowo se alaisi ni ojo aiku ojo kesan osu karun ọdún 1987 ni ilu Ikenne. Leyin iku Awolowo Ijoba Apapo yi oruko Ile Eko Giga Ile-Ife si Obafemi Awolowo University. Be si aworan Awolowo wa lori owo ogorun naira fun eye gbogbo ohun to se fun idagbasoke ile Yoruba ati orile ede Naijiria lapapo.
Awon iwe to ko[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- Awo on the Civil War; Memoir, 1981
- voice of Courage: Selected Speeches of Chief Obafemi Awolowo; Collection of Speeches, 1981
- Voice of Reason: Selected Speeches of Chief Obafemi Awolowo; Collection of Speeches, 1981
- Thoughts on the Nigerian Constitution; Ideological Text, Oxford University Press, 1968


text:
Èdè Yorùbá
Èdè Yorùbá Ní báyìí, tí a bá wo èdè Yorùbá, àwọn onímọ̀ pín èdè náà sábẹ́ ẹ̀yà Kwa nínú ẹbí èdè Niger-Congo. Wọ́n tún fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ẹ̀yà Kwa yìí ló wọ́pọ̀ jùlọ ní sísọ, ní ìwọ̀ oòrùn aláwọ̀ dúdú fún ẹgbẹ̣ẹgbẹ̀rún ọdún. Àwọn onímọ̀ èdè kan tilẹ̀ ti fi ìdí ọ̀rọ̀ múlẹ̀ pé láti orírun kan náà ni àwọn èdè bí Yorùbá, Kru, Banle, Twi, Ga, Ewe, Fon, Edo, Nupe, Igbo, Idoma, Efik àti Ijaw ti bẹ̀rẹ̀ sí yapa gẹ́gẹ́ èdè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tó dúró láti bí ẹgbẹ̀rún mẹ́ta ọ̀dún sẹ́yìn.
Ọ̀kan pàtàkì lára àwọn èdè orílẹ̀ èdè Nàìjíríà ni èdè Yorùbá. Àwọn ìpínlẹ̀ tí a ti lè rí àwọn tó n sọ èdè Yorùbá nílẹ̀ Nàìjíríà norílẹ̀ èdè Bìní. Tógò àti apá kan ní Gúúsù ilẹ̀ Amẹ́ríkà bí i Cuba, Brasil, Haiti, àti Trinidad. Ní gbogbo orílẹ̀-èdè tí a dárúkọ, yàtọ̀ sí orílẹ̀-èdè Nàìjíríà, òwò ẹrú ni ó gbé àwọn ẹ̀yà Yorùbá dé ibè
Èdè Yorùbá jẹ́ èdè kan ti ó gbalẹ̀ tí ó sì buyì kákàkiri àgbáyé. Ìtàn sọ fún wa pé ní àgbáyé Kwa ní èdè Yorùbá bátan; kwa jẹ́ iyè kan ní Niger Congo. A lèè sọ pé àwọn tí wọ́n ń sọ èdè Yorùbá yàtọ̀ sí orílẹ̀ èdè Nigeria lé ní Ọgbọ̀n nílíọ̀nùn, àwọn orílẹ̀ èdè tí a ti ń sọ èdè Yorùbá yàtọ̀ sí Nigeria ni. Togo, Ghana, Serria leone, Brazil, United Kingdom àti United State. Èdè Yorùbá, * pín sí orísirísi ẹ̀ka* ní àkọ́tán, ó sì ti di gbajúgbájà ni orílẹ̀ èdè Nìgeria àti àgbáláayé lá papọ̀. Àwọn nnkan tí ó ń gbé èdè Yorùbá níyì.
1. Òwe:- Orísirísi ọ̀nà ni a le gbà pa òwe:
(a) A le pa òwe gẹ́gẹ́ bí àwọn elédè ti ń pa á tàbí bí gbogbo ènìyàn ti ń pá gan-an. Bí àpẹẹrẹ: Àíyá bẹ́ sílẹ̀ ó bé áré, (igi ọ̀ún ni kò ga).
(b) A le pa owe da, bí àpẹẹrẹ: Ojú kì í ti eégún kí ọmọ alágbàá má kọrí sóko.
(i) Ojú kì í ti eégún nínú aṣọ
(ii) Ohun ti i tan leegun ọdun, ọmọ alagbaa a kọri sokò.
2. Akànlò èdè
3. Lílò àmìn ohùn (´-`).
ÌLÒ ÈDÈ YORÙBÁ
Àwọn èròngbà kòòsí ìlò èdè Yorùbá yíì ni pé mo fẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ mọ èdè Yorùbá lo dáradára nítorí náà a wo ìjúba ni awùjọ Yorùbá, a wo ààtò, Ìtúmọ̀, ìlò, àti àgbéyẹ̀wò àwọn òwe, àkànlò èdè àti ọ̀rọ̀ àmúlò mííràn. A wo èdè àmúlò nígbà tí a bá ń sọ̀rọ̀ àti igba ti a ba kọ èdè Yorùbá silẹ. A wo ẹ̀bùn sọ̀rọ̀sọ̀rọ̀. A sí wo ìlànà ati òté tó de sísọ̀rọ̀ ni àwùjọ Yorùbá. A wo ìwúrẹ láwùjọ Yorùbá. A wo aáyan àròkọ kikọ. Lábẹ́ àròkọ, a wo arokọ wọ̀nyí: alapejuwe, ajemọroyin, alalaye, alariiyan, ìsòròngbèsì, onisiipaya, ajẹmọ́-ìsonísókí-ìwé ati arokọ onileta. A wo bi a ṣe n se agbekale isẹ to da le girama, iwe atumọ, ọ̀rọ̀ àpilẹ̀kọ, àbọ̀ ìpàdé, ìjábọ̀ ìwádìí, ìwé ìkéde pélébé àti eyí ti a fi n se ìpolongo ti a máa ń tẹ̀ mọ́ ara ògiri. Èdè Yorùbá ni ibamu pẹlu asa obínibí Yorùbá. Ó yẹ kí a mọ ọ̀rọ̀ í dá sí. Ó yẹ ki a mọ ọ̀rọ̀ sọ, ki á si mọ ọ̀rọ̀ ọ́ kọ sílẹ̀ lẹ́yìn ìgbà ti a bá ka ìwé kékeré yìí.
BÍ ÈDÈ YORÙBNÁ SE DI KÍKỌ SÍLẸ̀
Kí àwọn òyìnbó tó dé, kò sí ètò kíkọ ati kíka èdè Yorùbá. Gbogbo ọ̀rọ̀ àbáláyé tí ó ti di àkosílẹ̀ nísinsìnyí nínú ọpọlọ́ àwọn baba ńlá wa ni wọ́n wà tẹ́lẹ̀. Irú àwọn ọ̀rọ̀ àbáláyé báyìí a máa súyọ nínú orin, ewì àti ìtàn àwọn baba wa. Nígbà tí a kọ́ ń pe gbogbo àwọn ẹ̀yà tí èdè wọ́n papọ̀ yìí ní Yorùbá tàbí Yóòbá, wọn kò fi tara tara fẹ́ èyí nítorí pé àwọn ẹ̀yà Yorùbá ìyókù gbà pé àwọn Ọ̀yọ́ nìkan ni Yorùbá. Nígbà tí àwọn òjíṣẹ́ Ọlọ́run aláwọ̀ funfun tó wá wàásù nípa kírísítì ṣe àkiyèṣí pé èdè wọ́n bá ara wọn mu ni wọ́n bá pè wọ́n ní Yorúbà tàbí Yóòba. Àwọn Yorùbá ti a ko l’éní lo si ilẹ̀ Amẹ́ríkà tí a sì wá dá padà sí sàró lẹ́hìn tí òwò ẹrú tí tán ni àwọn òyìnbó Ìjọ C.M.S. kọ́kọ́ sọ di onígbàgbọ́. ABUDA ÈDÈ YORÙBÁ Àbùdá èdè Yorùbá ni ó máa jẹ́ kí á mọ ohun tí èdè jẹ́ gan-an. Orísirísi ni àwọn àbùdá tí èdè Yorùbá ní. Èdè Yorùbá kógo àbùdá wọ̀nyí já.
(1) Ohun tí a bá pè ní èdè gbọ́dọ̀ jẹ́ ohun tí a fí ìró èdè gbé jáde. Ìró yìí ni a le pè ní ariwo tí a fi ẹnu pa. A ó ṣe àkíyèsí pé èyí yàtọ̀ sí pípòòyì, ijó ọlọ́bọ̀ùnbọ̀un, dídún tàbí fífò tata tàbí jíjuwó alákàn sí ara wọn.
(2) Èdè nílò kíkọ́ ọ fún ìgbà pípẹ́ díẹ̀ kí ènìyàn tó le sọ ọ́. Ó ti di bárakú tàbí àṣà fún wa pé a gbọ́dọ̀ kọ́ ọmọ tí a bá ṣẹ̀ṣẹ̀ bí ni èdè. Àkiyèsí àti ìwádìí yìí ni àwọn eléde gẹ̀ẹ́sì ń gọ́ka sí nígbà tí àwọ́n ba sọ pé “Language is Culturally transmitted”. Ọmọ tí a bá ṣẹ̀ṣè bí tí a kò kọ́ ní èdè, àti àwùjọ jẹ́ kòríkòsùn.
(3) Ìhun ni èdè ènìyàn gùn lé tàbí dálé. Bí a ṣe hun ọ̀rọ̀ pọ̀ nínú gbólóhùn ṣe pàtàkì kíkà iye ìró èdè nínú gbólóhùn kò fi ibi kankan ní ìtúmọ̀.
A lè sọ pé ìyàndá ṣubú
ìyàndá ẹlẹ́mu ṣubú
Ó ṣubú
Ìyàndá tí a ti sọ̀rọ̀ rẹ̀ ṣubú.
Ìyípadà orírsirísi ló le wáyé sí gbólóhùn wọ̀nyí tí yóò sì da ètò wọn ní, síbẹ̀síbẹ̀, yóò ní ìtumọ̀. Irú àbùdá yìí ni onímọ̀ ẹ̀dá-èdè ń pè ní “Structure dependence”.
(4) Gbogbo èdè kọ̀ọ̀kan ló ní àwọn ìró èdè tirẹ̀ tí a ń pè ní (Fóníìmù {phonemes}). Foniimu yìí sún mọ́ ti àwọn ẹranko ṣùgbọ́n ó sì tún rọ̀ jut i ẹranko lọ. Ó yàtọ̀ láti èdè kan sì òmíràn. Bí a bá mú fóníìmù yìí lọ́kọ̀ọ̀kan. kì í dá ìtumọ̀ ní kó wúlò ìgbà tí a bá kàn án pọ̀ mọ́ fóníìmù mìíràn gan-an ló máa ṣìṣẹ́. Bí àpẹẹrẹ:- ìró èdè /a/ /b/ /d/ /e/ /ẹ/ kò dá ìtumọ̀ ní, àfi tí abá kàn wọ́n papọ̀ lọ́nà orísirísi. A lè se àkànpọ̀ kí á ri ọ̀rọ̀ bí : abẹ, baba, adé, alẹ́ abbl. Irúfẹ́ àkiyèsí àti ìwádìí yí ni àwọn onímọ̀ ẹ̀dà-èdè ń pe gẹ̀ẹ́sì rè ní “duality” tàbí “double articulation” ìwádìí fihàn pé àwọn ẹyẹ àti ẹranko tí wọ́n ní ìró èdè kò pò, iye èdè tí òkọ̀ọ̀kan ní kò pọ̀ pẹ̀lú. Bí àpẹẹrẹ adìyẹ ní ìró èdè bí ogún, ti mààlúù jẹ́ mẹ́wàá ṣùgbọ́n kọ̀lọ̀kọ̀lọ̀ ní ọgbọ̀n.
(5) Èdè jẹ́ ohun ètò tí a máa ń lò láti ṣe àròyinlẹ̀.
ÌWÚLÒ ÈDÈ YORÙBÁ
(1) Èdè wúlò fún kí a le bá ara sọ ọ̀rọ̀ léyìí tí ó máa ń fa àgbọ́yé àti àjọṣepọ̀
(2) A máa ń lo èdè láti fi pèṣẹ̀
(3) Èdè la fi ń kọ tàbí sọ ìtàn orísìrísi, ìbáà jẹ́ ọmọdé tàbí àgbà.
(4) A máa ń fi èdè fa ẹwà yọ nínú afọ̀. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ akéwì ni ó máà ń lo èdè Yorùbá ti a ó sì gbédìí fún ẹwà akéwì náà. A kò le ṣe kí a má kí ara wa ní orísirísi ọ̀nà bóyá ọ̀rẹ́ sí ọ̀rẹ́, pẹ̀lú orísirísi ẹwà èdè.
(5) Èdè wúlò fún fífi sọ èrò ọkàn wa àti fífi ìtara hàn sí ohun tí a gbọ́ rí tàbí tí ó ṣelẹ̀ sí wa. Reference:
Iwe[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- Taiwo Olunlade “Èdè Yorùbá àti ìmọ̀ ẹ̀dà èdè”
- Taiwo Olunlade “Àgbéyẹ̀wò ìlò èdè Yorùbá”


text: 1Tṍó e Jíìzọ̀s ni aa boo gùa, gbele tõ̀ò nen beè gboó bììàé nvée. 2Ene kà gbálà e pọ́lọ́ kom beè dọ̀é ló à gboó dù gé kumíe dúnú ke gbàà vaá bànie kọ, “Tẹ́ẹ̀, be à géè dú o bùlà, m̀ gá è kọ ó bóm̄, naa ní e m é õoà.” 3Jíìzọ̀s à gboó nììnà bá tọ́é ló vaá kọ, “À dú nà bùlà. Gboó boá!” À gé kọ́ gé vóá, gbálàa à gboó boá. 4Jíìzọ̀s beè gboó ãanée kọ, “Palà ge dã̀, ó gá kọ́ nè tọ́ọ̀ nen. Tãa vó, ò lele tọ gé tú o ló zogè nen vààla gyọ́ọ vaá ò gboó nè vààla gyọ́ọ e Mózìs beè emí m a Log, naa ní e dénè nen é nyímá kọ o bóá õoà.” 5Tṍó e Jíìzọ̀s íná Kapánìọ̀m, ene kà nen togó gbò bé pá Róm̀, e a ólò tulè vòò tub nen bé, beè dù gé bàn kọ á nveènìe bá neèe. A beè bàn kọ: 6“Tẹ́ẹ̀, kpá ló nà nvín tọ e a di be zọ vaá náa láá aa boo vái kyãà. Kà agẹ bá nyaa ló dìé boo.” 7Jíìzọ̀s à gboó aalá kọ, “M̀ é sí gé bóe.” 8Nen togó gbò béá beè gboó aalá nè Jíìzọ̀s kọ, “Tẹ́ẹ̀, ním bọ́ ló kọ ó dú nà tọ. Gbẹá gé kĩ e o dìa ló bel, mè nà nvín tọ é bóá. 9Nda di ke lẹ̀ẹ̀là vaá iena gé gbò bé e nda gé lẹẹlà bel ló. Nen e m lẹẹlà tóm e a dìvá gbàà ólò sì, vaá nen e m kólì ólò dù. Kọ̀láá nu e m kọ́ nà gyóòlo á naa, ní e a ólò naa é.” 10Tṍó e Jíìzọ̀s dã́ naa vó, a beè gboó palà ge bọọé ló, naa ní e a kọ́ nè gbò e bà dìé nvéeá kọ, “M̀ ló kà kà bel nèi kọ m̀ gáà mòn tọ́ọ̀ nen e a di Ízràẹ̀l e a láá dẹlẹ nyíe boo Bàrì naa vóá. 11M̀ palà ge kọ́ nèi kọ, tṍó e Bàrì é lẹẹlà bel, mè gbele tõ̀ò nen é aa báà nàànì nè dọ̀mà tẽ́ bàlà booí vaá zọ̀ Ébràhàm nè Áízèk nè Jékọ̀b ĩiá tẽ́ kẽ vaá gbá deá nu, 12boo tṍó e gbò e bà gá è kuu kĩ e Bàrì gé lẹẹlà bel é gboó dú gbò e bà é tóví tẹlẹ ke dẹi, m kùkùù gín. Tó nè táà dáa ní e a é di kĩé é.” 13Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nè nen togó gbò béá kọ, “Kil tọ, vaá nu e o dẹlẹm̄ nyíe boo lóá á naaá nèni.” A nvín tọá beè gboó boá kà lèlà tṍó e Jíìzọ̀s gé ló belá. 14Jíìzọ̀s beè gboó iná tọ Pítà vaá mòn kọ a kà va di tọ e sì sã́ ni túe gban kẽ. 15Jíìzọ̀s siíe bá ló bá vaá kpá lóe à gboó valí, naa ní e a láá aa boo vaá naa nu nèe. 16Tṍó e a ni dú ló èlà, gbò nen beè gboó faalági gbò e zọ divá m domá ló Jíìzọ̀s. À gboó ló bel kpomá gbò zọá lọlvá m, vaá bona gé dénè gbò e lóva zọ. 17A beè naa vóí kọ bé nu e nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Aizáíà beè kọ̀ ḿmá, e a kọ́: “À bó bẹẹ kom vaá tú dénè bẹẹ zọ̀ ló lọlíí ló.” 18Tṍó e Jíìzọ̀s mon gbele tõ̀ò nen e bà di ḿmaé ló kĩé, a beè gboó kọ́ nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “Naanii mè é ful peneí dọ nvée.” 19Ene nen nóòmà Log pá Júù beè gboó dúé ló vaá kọ, “Nen Dò Bá, nda é nyoonéni kọ̀láá kĩ e o sí.” 20Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Kpòòlò íe deè e a tõó m, ńnóm à ié tẹ̀ e a má m, sõò nda, Sã́áná Nen, ním̄ íè tọ́ọ̀ ke tõ̀ò ge dẹlẹ togó.” 21Dõòna nen, e a è dì gbàà gbò e bà ólò nyoonée nvéeá, à kọ, “Tẹ́ẹ̀, elá vó, mè ḿ zẹẹ́ sí be gé lì nà tẹ̀.” 22Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Dù gé nyooném̄ nvée, vaá ò aa ló gbò íí kọ bà á lì ba nen.” 23Jíìzọ̀s bã́ faà vaá gbò e bà ólò nyoonée nvée à gboó zọe bã faàa àà. 24Gbele kpóó ló fọ́ọ́lọ́ beè gboó bú ló ula boo peneá, naa ní e dálí à íná boo ge diilè faàa. Sõò Jíìzọ̀s beè di dáá. 25Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó síé ló gé kẽeée vaá kọ, “Dõò, nvèè bá nèi, mè e pè!” 26Jíìzọ̀s à bĩináva kọ, “Éé ní e a náa vaá pọ̀ à siíi é? Boolo nóo láá dẹlẹi nyíe boo Bàrì!” A beè gboó aa boo vaá lẹ̀ẹ̀là bel ló fọ́ọ́lọ́á nè peneá kọ á ọ̀b, vaá dénè kẽ à gboó ọ̀b. 27Nuí beè bọọ ló dénè ọ̀và, naa ní e bà bĩ́íná kọ, “Níí mó íb nen e bãànà fọ́ọ́lọ́ nè pene gbaníe tṍ ló é?” 28Tṍó e Jíìzọ̀s ni fùl sábá peneá vaá íná bon Gadárà, bàà nen dáa beè gboó aa m kóló dem kĩ e bà ólò lì nen vaá zọe nyòònà. Zọ e a di m pálàa není beè naa kọ bà á olòó tõó kĩé nyagene bè, naa ní e pọ̀ náa zigà kọ tọ́ọ̀ nen á teniná boo èèlèa. 29Bà gé moníe géá, bà gboó vulí kpã́ kọ, “Olo, Sã́áná Bàrì! Éé ní e o gbĩ́i ló é? O dú ló ge nèi kpọ̀ té e tṍó gáà lee?” 30Gbele tõ̀ò dì máá beè di ku ló kĩé e bà géè dé kpál. 31Gbò zọá à gboó bàn Jíìzọ̀s kọ, be à é kpóeva lọlie m gbòa, mè á lẹẹlàèva nveenie m gbò dì mááá. 32Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nèva kọ, “Aaliivá m.” Bà gboó aa m pálàa kà gbálàa vaá bã m gbò dì mááá. Zivè kà gònò dìa beè gboó kònà aa boo kpòa vaá teá gé pè múú. 33Gbò e bà géè kù dẽe ló gbò dì mááá à gboó teá àà vaá bã zẹ̀ẹ̀ tọ gé kpẹa nu e bà mon nè nu e a lẹ̀ẹ̀à ló gbò e zọ beè di m̄á. 34Dénè boná beè gboó kõ̀òà dù gé zọ̀ Jíìzọ̀s nyòònà, vaá tṍó e bà ni moníe, ba gboó bànie kọ á aalìe ba dó.


text:
Akadianu
Akadianu
Èdè sèmítíìkì kan ni eléyìí tí wón ń so ní ilè Mesopotámà láàárín séńtúrù 2300 sí 500 sáájú ìbí kírísítì (c2300 to c500). A tún máa ń pe èdè yìí ní Accadian. Ìgbà mìíràn a tún máa ń pè é ní Assyro-Babylonian. A mú orúko tí ó gbèyìn yìí láti ara àwon èka-èdè rè méjèèjì (Assyrian àti Babylonian). Èdè yìí ni ó rópò Sumerian tí wón ti ń so ní ìpínlè yìí télè. Èka-èdè Babylonian ni wón ti ń lò gégé bí èdè ìfisejobí (lingua france) láti ìbèrè pèpè láti nnkan bíi mìléníònù kìíní sáájú ìbí kírísítì (1st millennium B.C) sùgbón láàárín séńtúrì díè èdè Aramaic ti gba ipò rè síbè Babylonian sì tì jé èdè tí wón ń lò fún ìwé kíko àti kíkà tí di mìléníònù kìíní léyìn ikú kírísítì (1st Millenium A.D). Àkotó kúnífóòmù (Cuineform script) ni wón fi ko Akkadian sílè. Séńtúrì kokàndínlógún (19th century) ni wón tú u palè (decipher) sí èdè tó yé tawo-tògbèrì.


text: 1Ní e a égè taa dee, a beè ié bõ̀òna tõ̀ò ílà dóm nè va e a beè di ene kà bon Gálìlì e a kọlà Kénà. Kà Jíìzọ̀s beè sí kĩé, 2vaá ba è kolina gé Jíìzọ̀s nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ bà á dú ke bõ̀òna tõ̀ò ílà dóm nè vaí. 3Tṍó e gbò e a di tõ̀ò ílà dóm nè vaá ni ṍ dénè míí e a beè dì lọ̀l, kà Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nèe kọ “Míí a tává bá.” 4Jíìzọ̀s à aalá nèe kọ, “Vaá ò gboó dúm̄ ló kọ nda á naa và, e pá bia é? Nà tṍó gáà lee.” 5Kà Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nè gbò e bà géè sí tóm ke bõ̀òna tõ̀òa kọ, “Naanii kọ̀láá nu e a kọ́ nèi.” 6A beè ié ọ̀ọ̀lẹ̀ kà pọ̀b kà káná múú e ba è tú dem dèmmà e a beè di kĩé nyòòmà bé e pá Júù ólò logá ló vaá lógí ló dénè nu õ̀ònà naa, naamá ba nàà nu kunu kẽ, boo bée bé e a é náa vaá bà léèmàè Bàrì. Ene kà kánáá é láá bã̀ òb à bè òb nè vòò pọ̀b gyóògò. 7Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nè gbò e a géè sí tómá kọ, “Tõi múú mmeí m gbò kánáí.” Ba beè gboó tṍ múúá inmági gbṍó gã́, 8vaá à gboó kọ́ nèva kọ, “Ni zẹẹ́ ivii sìgà múú lọlii m kánáá mai nen e a di togó ge ẹ̀b bõ̀òna tõ̀òi.” Ba beè gboó ivi máe. 9Tṍó e nen e a di togó bõ̀òna tõ̀òa dáálá dém ló múú e Jíìzọ̀s beè kiilà naamá mííí vaá náa nyímá kĩ e bà tú lọl domá (náa kal ló bée kọ gbò tóm e a beè ivi máeá nyímá), a beè gboó kolí dóm e a gé ílí vaá 10vaá kọ́ nèe kọ, “Kọ̀láá nen ólò gyà sĩ́ tú lé míí nè gbò nen kọ bà á õ̀, vaá tṍó e ba ni ṍ mmè gbàà, à gboó tú ọ̀ọ̀là gã́ míí nèva. Sõò olo gbóò kùmà lé míí sẹ̀ẹ̀ kátogóí!” 11Níí túá kà tóm dù̃ùnè e Jíìzọ̀s beè sì e. A beè sí tóm dù̃ùnèi gbẹá bon Kénà e a di Gálìlì, vaá naa ní e a dù̃ùnè dọ́ bàlà kẽ. Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó dẹlẹ́e nyíe boo. 12Tṍó e níí ni téní, Jíìzọ̀s nè a kà nè pá a vígà pá gbálà nè gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó àà kil Kapánìọ̀m gé tõo sìgà dee. 13Vààla Gyọ́ọ Ténì Zelí pá Júù beè iná boo gè lee, vaá Jíìzọ̀s à gboó sí Jerúsàlẹ̀m. 14À íná boo be Tọ Káí vaá mòn gbò e bà gé óo láo nè naanà ból nè bẹ̀ẹ̀ kukuu. A monna gé gbò nyáànà kpègè e bà dì ĩ́ì tẽ́ kĩé. 15A beè gboó lò pyob pyob díí e a tú kpomá dénè ba naanà ból nè ba láo nè ọ̀và lọl boo be Tọ Káíá. A beè tãagi bá kpò té e gbò nyáànà kpègè beè sẹlẹ kpègè boo uú kẽ, naa ní e ba kpègè zaala kẽ. 16À gboó kọ́ nè gbò e bà géè oo bẹ̀ẹ̀ kukuuá kọ, “Õaíva lọlii kĩí! Ó gá kiilai tọ nà Tẹ̀ naamai kè ki!” 17Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó kẽea boo nu e ba è emí m Kpá Káí kọ, “Bùlà o tọ, e Bàrì, é déèm̄ lọl kẽ.” 18Gbò tule pá Júù beè gboó bĩiná Jíìzọ̀s kọ, “Mó kà nu kùùmà dẽe ní e o é zógèi vaá kọ é zìgà kọ ò íè kpóó e a kọ́ ó naa bé e o náàa é?” 19Jíìzọ̀s à aalá nèva kọ, “Kumii Tọ Káíí uulií kẽ, mè nda é éleè èla m taa dee.” 20Bà gboó kọ́ nèe kọ, “Tọ Káí e ba è tú bàà tub nè ọ̀ọ̀lẹ̀ gbáá tìbmà ní e olo kọ́ ò é láá elèè èla m taa dee é?” 21Sõò tọ káí e Jíìzọ̀s géè kọ̀ beè a nom kpá ló. 22Tṍó e Bàrì ni kẽeée lọl ke mà ú, gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó kẽea boo kọ a è kọ́ vó vaá bà gboó zìgà ló nu e a beè ẽá m Kpá Káí nè ní e Jíìzọ̀s beè kọ̀. 23Boo tṍó e Jíìzọ̀s di Jerúsàlẹ̀m ló Vààla Gyọ́ọ Ténì Zelí, gbele tõ̀ò nen beè dẹlẹ́e nyíe boo tṍó e bà mon tóm dù̃ùnè e a sí. 24Sõò Jíìzọ̀s náa beè tẹlẹ̀ ló kẽ nèva, boo bée kọ à nyímá ló dénè nen leevè. 25Náa è dú bíi kọ nen á kọ́ nu e a kil ló gbò nen nèe, boo bée kọ ẹlẹ beè nyimá nu e a di nyíe nen.


text:
Èdè Áfríkáánì
Àdàkọ:Wiktionary Èdè ìwò oòrùn Jámìnì (a West Germany language) tí ó wáyé láti ara Dóòjì (Dutuh) ni eléyìí tí wón ń so ní Gúsù Aáfíríkà. Àwon tí ó ń so ó tó míhíònù méfà. Wón ń so ó ní Nàmíbíà, màláwì, Zambia àti Zimbabwe. Àwon kan tí ó sì ti se àtìpó lo sí ilè Australia àti Canada náà ń so èdè náà. Wón tún máa ń pa èdè yìí ni kéépú Doòjì (lapa Dutch). Èdè àwon tí ó wá te ilè Gúsù Aáfíríkà dó ní séńtúrì ketàdínlógún (17th century) ni sùgbón ó ti wá yàtò sí èdè Dóòjì (Dutch) ti ilè Úroòpù (Europe) báyìí nítorí èdè àdúgbò kòòkan ti ń wo inú rè. Èdè yìí ni èdè tí ó lé ní ìdajì àwon funfun tí ó dó sí Gúsù Aáfíríkà ń so. Ìdá àádósà n-án àwon tí òbí won jé èyà méjì ni ó sì ń so èdè yìí pèlú. Láti odún 1925 ni won ti ń lo èdè yìí pèlú èdè Gèésì gégé bí èdè ìjoba. Èdè yìí tin í lítírésò. Àkotó Rómáànù ni wón fi ń ko ó.


text: 1È nyímà kọ sàn nyíe e Bàrì íé ní e a náa kọ á nèi tómí kọ é sì e. Vóá à naa, lói náa ọọ. 2È kin kọ̀láá kà nu kẹ́ẹ e gbò nen ólò naa ke gù̃a. Née ólò gbĩ́ gè kẹlẹ gbò nen, à bè ge kyọ̀gàlà mon bel Bàrì. Bàrì á sí nen di tõ̀ò nèi, kọ è dọ bàlà kẽ ló kà kà mon bel Bàrì. È náà vóí, bé gbò nen mon kọ è gé náa lèlà nu. 3Boo bée kọ, be à íe gbò e Lé Kpẹa e beele gé veeí gũá ló, níá gbò e bà é pe. 4Bà náa ziga ló mon bel Bàrì, boo bée kọ Pọ́lọ́ Nyómá, e a gé lẹẹlà bel ló bàlà booí, a gímèva dẽe m nyómá. À náa kọ bà á gá láá mòn ẹ́ẹ́ dee e a mo aa ló Lé Kpẹa e a kil ló bé e Kráìst, e a di m bela Bàrì, dú dù̃ùnè naa. 5Boo bée kọ née vee kpẹa e a kil ló bẹẹ bá. Sõò è vee kọ Jíìzọ̀s Kráìst ní e a dú Dõò e, vaá è kọ beele gé sí tóm nè boolo boo bée Jíìzọ̀s. 6Bàrì beè kọ, “Ẹ́ẹ́ dee é mo aa gbàà kùkùù gín.” T̃ẽ̀ènè kà Bàrì e a è kọ́ vóá, ní e a náana gé kọ a ẹ́ẹ́ dee á mo m beéle nyíe é, gè naa kọ é nyimá ló dù̃ùnè Bàrì e a mo aa sĩ́ Kráìst. 7Sõò beéle e e íè na kà gyọ́ m nyómáí dìgà belí pọ́ì ńbã́ sãa, m ge naa zogè kọ gbele kpóó e a di m mon bel Bàrìi dú bá Bàrì, mè níì bá beele nì. 8Gbele tõ̀ò tṍó bà nveei tãàgà ló, sõò bà náa láá kpègii. Sìgà tṍó è íè bàà bàà bùlà, sõò née peè bùlà. 9Bà biigèi ló, sõò Bàrì náa iàí ló. Sìgà tṍó bà konii uu kẽ, sõò bà náa láá kyọ̀i sĩ́. 10Dénè tṍóí è di m àà zib bã́ gè kọ bà é láá fẹ́i dì belí bé e ba è fẹ́ Jíìzọ̀s naa. Vaá gè kọ bẹẹ nom kpá ló di dùmi, náa zogè kọ mè Jíìzọ̀s dìnà gé dùm. 11Boo tṍó e e di di dùmi, è di m àà zib bã́ lee gè kọ bà é láá fẹ́i boo bée Jíìzọ̀s. Vaá gè kọ bẹẹ nom kpá ló, e a é láá ùi, di di dùmi náa zogè kọ mè Jíìzọ̀s dìnà gé dùm. 12Vóá à naa, beele di m àà zib bã́ lee kọ bà é láá fẹ́i, sõò vó ní e a é náa kọ boolo ó iei dùm e. 13Ba beè emí m Kpá Káí kọ, “M̀ dẹlẹ̀ nyíe boo Bàrì. Vó à naa, m̀ gboó ló bel.” T̃ẽ̀ènè báá bé e beele dẹlẹna gé nyíe boo Bàrì naa é, vaá è ló bel Bàrì boo bée kọ è dẹlẹ̀e nyíe boo. 14Beele nyímà kọ Bàrì, e a beè kẽee bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s lọl ke mà úá, é kẽeena gé beele dì belí bé e a è kẽee Jíìzọ̀s naaá. À é tú boolo nè beele gbá ínmá kè sĩ́ Jíìzọ̀s. 15Dénè gbò nuí naaá bé à dọ bélè nè boolo, vaá gbò nen é kpáá ṍá Bàrì zaa vaá lèèlàe boo tṍó e a é duulà kà gã́ bug gbò nen tení dú ló a sàn nyíe. 16Boo bée vó, nyíei di agẹ. Náa kal ló bée kọ bẹẹ nom kpá ló e nen monmà dẽeí dì e a gé áná, bẹẹ nyómá gé dú ãa bu dee. 17Gbálà ńkem tãàgà e e gé moní náa é di lee. À é man gbele ka e a é di dọ̀ dèdè, vaá kaá é palà ge bọọ èl tãàgài. 18Boo bée kọ née tú bẹẹ bùlà mmè boo nu e e monmà dẽe, sõò è mmè boo nu e bè née monmà dẽe. Nu e nen monmà dẽe náa é di lee, sõò nu e nen náa monmà dẽe é di dọ̀ dee e bè náa tá.


text: 1Kii kunipaau kun nìn cáá fookii Unimbɔti puee nín māntì ki tú-ti pu, ki kpèé-ti puee, ní yàntī tí fámaan atuŋkpiti ŋin cāabìń-ti digìńdee nì ikpiti in kaa pɔ̄ɔ̄-ti dicuulee, kí sāǹ nì dipɔɔndi ditaatandi din Unimbɔti náká ki yɔ́oǹ tí sāǹee. 2Ti-nimikpeeŋu ń nīn cɔ́ Yeesu ti-yidaanu un nāantí fookii ti-ni kí tin cáá kátí-kuee pu. U kíí ki kpíì ndɔpuntikaa kúm min sá icoo nì kpeefamee, kun puee u nìn nyí dipɔɔpindi din dɔ̄ ki cí-uee pu. Kɔŋkɔnnee u cūtìi kāl̀ Unimbɔti ŋaŋgiiliŋu pú dibeelin. 3Ní dàkafì u nín kaa mɔ́tì u-ba pu ki gīī digìńdi din binikpitib ŋaanee, an di ŋūǹ kí yàntī ní taa pɔ̄ nsan diwuŋyɔtil ń kɔ́-ni. 4Doooo nee naa láá jáń nì ikpiti ali fatiku nyáń. 5Ni súntì isaŋki in Unimbɔti nìn sáŋkì-ni kii utikpil nín sáŋkí u-jipɔmbi pueeee? U nìn bí-ni yii: “M-jipɔɔn, ti-Dindaan yaa bíī dàkà-see á taa dūú kpèè fam. U yaa dáaĺ a-tafalee á taa yòtī a-wunti. 6Kun puee un ti-Dindaan néeńee ní u dàkà, ní ki dátí bin kɔkɔ u fɔ̃ɔ̃ ki ŋá u-jipɔmbee tafaliŋ.” 7An puee, Unimbɔti yaa bíī sáŋkí-nee, ní pɔ́ɔǹ ni-ba, ni nín sá u-biyaamuee pu ní u ŋáań-ni míǹ, kun puee kibiki kpá ki-baa kaa sáŋkí-kì. 8Ubaati yaa bíī dàkà u-biyaamu ní kaa bíī dàkà nimbee, mimmee waa yì nimbi, naa sá u-bimaalkaamu. 9Tí kpèè ti-baabi bin màl̄-tee nín dàkà-ti ti tɔ́-bi miŋyee, kin ataa aŋa ní taa máaǹ kí nīn tɔ́ Ubaati un yì ŋfāmee kí ká dimaŋfal! 10Ti-baabee, bíǹ dàkà-ti ŋyunti ŋubɔ ní kí tin sāā min bi lèe ní kí gbēeǹ, ama Unimbɔti úǹ nín dàkà-tee an sá ti-ŋanti ní, kun puee u là tí nīn bí circir kii úǹ-uee ní. 11Ibaamɔn didàkal kaa mɔ̄, ŋyunti ŋun a bí di-poonee an wù ní, ama boonee, bin bi dàkēe kpántí binimɔntiibi ní kí páatí dipɔɔsɔŋkil nì deedeebitam. 12An puee, nimbi bin ŋalii nì ni-taaŋi yɔ̄tèe, pɔ́ɔm̀maan ni-ba kí ká kunyannyaau, 13kí nìkī ni-taatandi kí dī nsan ŋun tèen̄ee pu an nín dàá ŋá pu ditaal din wùee ń taa gíí ama dí pɔ̄ɔkèe. 14Ní pɔ́ɔǹ ni-ba ŋgbansɔŋfi ń nīn bí ni nì báà ŋma kansikin, kí nīn bímaan circir. Kun puee un yaa kaa bí circiree kpá kí ká ti-Dindaan. 15Ní nīn nyíǹ ni-ba ubɔ ń taa fá diyimɔɔl din Unimbɔti tīī-tee, kí nīn nyíǹ ni-ba ubɔ ń taa kpántí kii kisubiki kin cáá tiloolee kí dū u-lootee kí bīil̀ kunipaau; 16kí nīn nyíǹ ni-ba ubɔ ń taa ŋá tilaakpaal, kí taa kpèè Unimbɔti fam, kii Eesayu nín nìn ŋá pu, tijin puee u dū u-kpiti ki nyáfèe. 17Kee, ni nyí yii boonee u nìn là kí fɔ̃ɔ̃ ujipɔŋkpil nín fòol̄ u-baa cee difakal puee waa ti káà? Nì min kɔkɔ u dū nnyinnyim ki nyàab̄ u nín dàá dī pu kí kpántí min u nìn lēe, waa ká. 18An kaa sá dijool kii Siinaayi joolee ní ni sútìń ki pìl̄: laakin ŋŋmi wù, dibɔmbɔndi dɔ́miń, kubuŋkpaaŋŋu jítì, 19ní dikantándi búń ki pɔ̄ɔ̄ kpāŋkpam, ní nneen ŋubɔ sòon̄ee. Israyeel yab nín gbìl̄ nneenee puee ní bi gbāam̀ yii ŋú taa ti sòoǹ. 20Kun puee tibɔti gbanti pɔ̄ɔ̄ tikpil bi fāŋkì Unimbɔti nín sòon̄ yii, un yaa gbēēdijool neeyee, báà an yaa sá kuwaŋkuluuaaa, bí yāŋkì-ku ataŋkpee kí kpòee. 21An nìn cáá dipɔɔbiildi kaa bí ŋkpèé, ali Mooisi u-ba bí yii: “M fāŋkì ki yɔ́kɔ́.” 22Ama nimbi dɔ́miń Siiyɔn jool taapu ní, nì Unimbɔti un bí dimaŋfalinee dumpu Jeerusaleem un bí yilpuee, laakin itūun cutimaanyi kpátì ki bí mmɔn nee. 23Nimbi dɔ́miń laakin bin sá Unimbɔti biyaamu mun u péé péé ki màl̄ bi yiŋŋi ŋmàn̄ yilpuee kpáfée ní. Ni dɔ́miń Unimbɔti u-ba cee ní, úǹ di sòoǹ binib kɔkɔ bɔti nì binib bin bí deedee Unimbɔti yāntì bi-nammu kpántì mmɔntiimu baa kāntí mu-pu tikpitil tibee. 24Nimbi dɔ́miń Yeesu un cáań-ti dipoompɔndi ki dū u-ba ki tīī u-fatikuu fíntì-tee cee ní, u-fatikuuee sòoǹ tiŋan ki jítiǹ Abeel^fd^ yɔu. 25An puee ní nīn nyíǹ ni-ba kí taa yíí un bí ki sòoǹ nì ni nee nyɔkɔ. Bin nìn yíì kaa fɔ̃ɔ̃ un nìn bí bi-cee taapu doo ki sòoǹ nì bee nyɔkɔee, bi nìn dáaĺ bi-tafaliŋ ní, kin ataa aŋa ní ti yaa yíì kaa fɔ̃ɔ̃ un nyánní yilpu ki sòon̄ nì tee nyɔkɔee, taa kāntí ditafadaaldi! 26U nín nìn sòon̄ dijool puee, kitiŋ nìn cīŋkì ní, ama kɔŋkɔnnee u pɔ̃oǹ yii u dàá dāá gítī cìŋkì kitiŋ, niinee an kaa dāa sá kitiŋ ŋmaniŋma, u dàá dāá cìŋkì kí kpáaǹ yilpu mun. 27An dàkà yii u dàá cìŋkì tin kɔkɔ u náańee, ní tin kaa bá ki pɔ̄ɔ̄yee ń lítí kí wāŋkì kí kíń tin bá ki pɔ̄ɔ̄yee. 28Kii Unimbɔti nín kāaǹ-ti dibeel din bá ki pɔ̄ɔ̄yee poon puee, tí jāam̀-u u-ŋanti gbanti pu kí nīn ŋáań min fáatì-uee kí nīn tɔ́-u nì tifaandi poon kí dàkà-u yii ti nyí tiŋan tin u ŋá ki tīī-tee. 29Kun puee ti-Nimbɔtiu sá ŋŋmi ŋun wù ki céetée ní.


text: 1Kpáí aa bá nda, Pọ́ọ̀l, e nà ge dú nen e Jíìzọ̀s lẹẹlà náa dú nu e a è dú m tọ̀ nu gbò nen, à bè kọ a è tení bá ene nen, sõò a è dú bá Jíìzọ̀s Kráìst nè Bàrì Tẹ̀, e a beè kẽée lọl ke mà ú. 2Dénè pá vígà m Kráìst e bà di kĩí gé zọ́m̄ lẹ̀ẹ̀là kànà mon kól má boolo e o dìí gbò bõ̀òna ló Kráìst e a di Galésìà: 3M̀ gé ban kọ Bàrì, e a dú bẹẹ Tẹ̀, nè Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú Dõò, á iéi sàn nyíe ló vaá à néi fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 4Kráìst beè di boo ge dùùlài lọl bá na kà pọ́lọ́ bàlà booí vaá ú boo bẹẹ pọ́lọ́, dì belí bé e a è dú bùlà Bàrì, e a dú bẹẹ Tẹ̀, kọ á naa. 5Naanii é leelà Bàrì dọ̀ dèdè! Á dì naa vó. 6À dú nu e a bọọ ló nda kọ boolo gbẹ́ai kóló káb dẽeí sãanai bá ló Bàrì, e a beè tú sàn nyíe e Kráìst íe kolmái, vaá gé tui dõòna kà lé kpẹa. 7Níì ge kọ à íe dõòna kà lé kpẹa e a dì nì, sõò nu e a kọ́ ḿ kọ́ vó kọlà kọ sìgà gbò dì e bà gé tãagéi vaá gbĩ́ ge kyọ̀ Lé Kpẹa e a kil ló Kráìst. 8Sõò á leemá à dú kọ beele à bè kọ ene kà nyómá tóm e a aa káála ní e a dú gé vee lé kpẹa nèi é, vaá à dú kele ló ní e beele beè zẹẹ́ ló nèiá, Bàrì á tumí pọ́lọ́ múú kyáá nèe! 9E beè kọ́ vóí nèi dõòna tóm, vaá nda gé kpáá òòànà gé boo nèi kátogóí, kọ: Be à íe nen e a vee dõòna kà lé kpẹa nèi, vaá à dú kele ló ní e o beè zẹẹ́ tuiá, Bàrì á tumí pọ́lọ́ múú kyáá nèe! 10É kọ mon belí tõoí tṍ belí bé e m gé gbĩ́ kọ gbò nen á lèèlàm̄? Níì vó nì! Bàrì ní e m gé gbĩ́ kọ á lèèlàm̄ é! Be m géè gbĩ gbĩ́ bé e a é náa vaá gbò nen leelàm̄, ním̄ gá è beè dú gyóòlo Kráìst. 11M̀ gbĩ́ kọ ó palà ge nyimai, e pá vígà, kọ Lé Kpẹa e nda gé veeí náa dú nu e a aa bá nen, 12boo bée kọ nda ním̄ beè ié Lé Kpẹaí lọl bá nen à bè kọ à íe nen e a beè noomàm̄, sõò Jíìzọ̀s Kráìst ní e a beè kùùlà Lé Kpẹaí nèm̄ vaá kọ ḿ nyimá ló é. 13O beè dãi nu e m beè olòó naa boo tṍó e m beè tú nà ló nè ge tãaga ló Bàrì m sĩ́ deè pá Júùa, bé e m géè biigè ló bõ̀òna ló Bàrì zelmá kẽ vaá pììgà ge kyọ̀ sĩ́ naa. 14Nda beè palà tú gbele tõ̀ò pá ńda gbò tẽeá kẽ m nàà nu e a kil ló gè fã̀ Bàrì m sĩ́ deè beele pá Júù. M beè palà ge ié tàn ge sẹlẹ dénè dò bá nu bẹẹ gbò nómá tẹ̀, vaá dàlà toolá ból. 15Sõò Bàrì beè sàm̄ sẹlẹ́ kele domá tã́gíní bé e m beè di gbàà nà kà, vaá à gboó kolím̄ tení dú ló a sàn nyíe. Boo tṍó e a léémáe 16gè tú a Sã́áná tẹlẹ bàlà kẽ nèm̄ kọ ḿ nyimáe ló, kọ bé m̀ láá vee Lé Kpẹa e a kilíé ló nè gbò e bè níì pá Júù nì, ním̄ beè gé sí ló tọ́ọ̀ nen kọ á nèm̄ dùùlà bá deè tṍ, 17à bè ge zẹẹ́ sí Jerúsàlẹ̀m gé mòn gbò e ba è gyàà sĩ́ kẽ nda dú gbò e Jíìzọ̀s lẹẹlà. Tãa vó, m beè gbẹá t̃ẽ̀ènè tṍóá má sĩ́ Arébìà. À fẹẹgẹ̀ ló, m̀ òòa kẽ kil Damáskọ̀s. 18Tṍó e taa gbáá ni téní, m̀ beè gboó sí Jerúsàlẹ̀m gé mòn Pítà, vaá tõoé ló òb nè vòò dee. 19Ním̄ beè mòn tọ́ọ̀ kà na gbò e Jíìzọ̀s lẹẹlàa. Áá Jém̀z, e a dú vígà bẹẹ Dõò, ní e a dú dõòna nen e m beè kpáá mòn e. 20Bàrì nyímá nu e m gé kọ́ nèií kọ ním̄ gé kpọ́ kyáá bel. 21Tṍó e a lée, m beè gboó bã bálá sĩ́ Sírìà nè Selésìà. 22Tṍó e m gé kọ́á, gbò e ba è diga gbò bõ̀òna ló Kráìst e a di Judíà gáà beè nyimam̄ ló. 23Áá gè dã gé kọ: “Nen e a géè biigèi ló vaá gbĩ́ gè kyọ̀ sĩ́ gbò e bà dẹlẹ nyíe boo Kráìsta dì kátogóí e a gé vee kọ gbò nen á dẹlẹ́e nyíe boo,” ní e ba ni dã́ é. 24Ba beè gboó lèèlà Bàrì boo bée nda.


text: 1Gbele tõ̀ò bọ̀ì ó gá kọ ó nóomai nu, e pá nà vígà. Boo bée kọ, dì belí bé e o nyímàì naa, Bàrì é tú agẹ bá beemá bel ló beele e e gé nóomà nu èlmà na gbòa. 2Dénè bẹ̀ì ólò ié gbele tõ̀ò lọ̀ nu. Nen e bè náa íe lọ̀ nu m lò bel, a gbõoma m kọ̀láá sĩ́ deè, vaá à é láá lẹ̀ẹ̀là bel ló a bá. 3È ólò tú ńdígílí kélè kpọ́gọ́lọ́ nvee gã́ nom tee boo bée bé e a é náa vaá à gbaníi tṍ ló, vaá è gboó láá túe simá kọ̀láá bé e a biíi naa. 4Ni ẹbnai gé pọ̀b faà sĩ́ múú: Náa kal ló bée kọ à ólò palà ge bọọ kà vaá gbele kpóó ló fọ́ọ́lọ́ ní e bà ólò tú ọbmáe é, gbálà ńdígílí loò e a di tẽ́ faài ní e nen tõo tẽ́ faà ólò tãamáe bá kpèèmà sĩ́ kĩ e a dì bíi é. 5Vóá bé e dém nen dì naa é: Náa kal ló bée kọ à dú kà ńdígílí, à ólò kọ́ nu e a elíe ló. Ni ẹb kọ gbálà ńkem sã́ é láá bẹ́ vaá dọ́ ló zivè kélè kọ̀l. 6Dém nen bélí sã́. Ẹ̀ẹ̀ ene kà bàlà boo pọ́lọ́ e a di gbàà nu e Bàrì beè dèm nvee ló nen. À é láá kyọ̀ zivè kà bé e Bàrì beè sẹlẹ nen naa. À ólò eeá sã́ e a dú dáa sã́ e bè náa é gímí vaá gboó tú sã́í tẹlẹ ló dénè nu e Bàrì beè dèm. 7Nen gé láá bumá kọ̀láá íb nom kọ̀l nè ńnóm, nu e a bélí naanà nè gbele gbele nom e a di m múú, vaá à dú kà kà kọ nen a búmáva. 8Sõò tọ́ọ̀ nen náa gé láá bumá dém e a dìé gã́. À dú pọ́lọ́ iná kĩ e nen náa é láá lẹ̀ẹ̀làe bel ló. Múú tã́a di ḿmaé m. 9È ólò tã́anè dee bá bẹẹ Dõò nè bẹẹ Tẹ̀ lọl boo bẹẹ dém, vaá t̃ẽ̀ènè kà démá ní e e túnà gé kàlmà gbéé gbò nen e Bàrì beè dem m a bela é. 10T̃ẽ̀ènè kà gã́ e a tã́anè dee bá ní e a kalna gé gbéé é. Náa bọ́ ló kọ á dì naa vó, e pá nà vígà. 11Tọ́ọ̀ kà múú e a gé gbálá aa t̃ẽ̀ènè ke tõ̀ò náa ólò dú kpéè nè non t̃ẽ̀ènè tóm. 12É kọ o monii té bẽ̀è e a múmí ból lògòlo, e pá vígà, sẹ̀ be gé o monii té lòòligyà e a múmí ból bẽ̀è? T̃ẽ̀ènè áá báá bé e bà náa é láá ivi tọ́ọ̀ múú lọl m múú là naa é. 13Nen e a nyímá nu vaá tavẹ nu e a dìí gbàà á tõo dùm e a dú lé vaá zogè kìlmà kpá ló kẽ e a dú ló nyìmà nu e a dìé m. 14Sõò be ò íe bẹẹ nyíe vaá bùlà nu e a kil ló áá olo, ó gá ẽegá vaá kẹlẹ o bá kilma kĩ e kà kà bel dì. 15Íb na kà nyìmà nu náa aa bá Bàrì. Níá nyìmà nu bàlà boo, e a dú nu nom kpá ló, naa kọ à dú bá zọ. 16Kọ̀láá kĩ e bẹẹ nyíe dì vaá nen gé bulà nu e a kil ló áá ẹlẹ, làvà kẽ nè kọ̀láá íb pọ́lọ́ láb ólò dì. 17Sõò nyìmà nu e a aa bá Bàrì ólò zẹẹ́ õ̀òà, vaá à gboó domà fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. À ólò dú gbọ́ọ́ gbọọ̀ ló vaá naa kọ nen á kìlmà togó ló bug e a lelà. À ólò tú sàn nyíe nè lé láb mme m nen. Náa ólò naa kọ nen á ẹ̀b sĩ́ fìnì dìbmà béle à bè ge dú bàà sĩ́. 18Gbò e bà nveè fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló ólò bùùlà lé lab dògò lọl m ból súú e ba è tú fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló fomá.


text:
Ifá
Ifá jé òrìsà kan pàtàkì láàrin àwon Yorùbá. Àwon Yorùbá gbàgbó wí pé Olódùmarè ló rán ifá wá láti òde òrun latí wá fi ogbón rè tún ilé ayé se. Ogbón, ìmò, àti òye tí olódùmarè fi fún ifá ló fún ifá ní ipò ńlá láàrin àwon ìbọ ní ile Yorùbá. “A-kéré-finú-sogbón” ni oríkì ifá.
Ìgbàgbó Yorùbá ni wípé ní ìgbà kan rí, ifá gbé òde-ayé fún ìgbà pípé kí o tóó padà lo sí òrùn. Ní ìgbà tí ifá fi wà ní ilé ayé, ó gbé ilé-ifè fun ìgbà péréte. Sùgbón ní ìgbà tí òrùnmìlà fi wà láyé yìí naa, a tún maa lo sí òde òrun léèkòòkan tí olódùmarè bá pèé láti wá fi ogbón rè bá òun tún òde-òrùn se. Nítorí náà gbáyégbórun ni ifá ńse.
Ìtàn so fún wa wipe omo méjo ni òrúnmìlà bí nígbà tí ó wà láyé, nígbà tí ó di ojo kan ti òrùnmìlà ńse odún ni òkan nínú àwon omo yìí tíí se àbíkèhìn pátápátá báse àfójúdi sí òrúnmìlà, ni òrùnmìlà bá binú fi ayé sílè lo sí òde orun. Ni ìfá bá relé olókun kòdé mó. Ó léni té bá ri i, e sá maa pè ní baba”. Sùgbón òrùnmìlà fún àwon òmo rè méjèèjo náà ní ikin mérìndínlógùn ó ní be e délé bee bá fówóó ní, eni tè é maa bi ninu.
Ìkín mérìndinógun náà ni à ń lò lòníí láti bèèrè nnkan lówó ifá.
Àwọn àkóónú
DÍÈ LARA ÀWON OHUN ÈLÒ IFÁ DÍDÁ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Orísìírísìí ni àwon ohun èlò tí àwon babaláwo fi í da ifá ikin ifá ni àdáyéná nínú wón. Ikin ifá jé mérìndínlógún. Ohun èlò ifá-dídá míìran ni òpèlè, èyí ló wópò jù fún ifá dídá ní ayé òde òní. Àwon babalàwo máa ńsábàá lo ikin ifá (èkùró ifá) nígbà tí wón bá mbo ifá ní oòdèè won, wón a sì lo òpèlè fun ará òdé tí ó wáá da ifá lódòo won láti ibi èso igi òpèlè ni a ti ń mú òpèlè ifá.
Ohun èlò ifá dídà míìran ní ìróké tàbí ìrófá èyí jé óá gbóńgbó kan báyìí tí a ńmú lu opón ifá bí a bat í ńki ifà lo àwon olóyè ifá a máa fi ehín erin gbé ìrókée ti won.
Ohun èlò ifá dídá míìran opón ifá, nínú opón ifá ni a ní lati kó gbogbo ohun èlò ifá dídá tí a ti ká sílè wonyìí sí bá a bá ti ńdá ifá. Orísi opón ifá ló wà opón kékeré wà, opón ńlá sì wà pèlú.
Àwon babaláwo a máa ní owó eyo àti égúngún nínú ohun èlò ifá dídá won, owó eyo dúró fún béèni, egungún sì dúró fún béè ko nígbà tí a bá di ìbò béèrè nnkan lówó ifá-owó-eyo àti égúngún yìí tí a dì mówó ni à ń pè ni ìbò.
Gbogbo ohun èlò ifa dídá tí mo kà sílè yìí ni a ńkó sínú àpò kan tí àwon babaláwo ńgbé kó èjìká báyìí tí à ń pè ni àpòo jèrùgbá, enikéni tí o bá nko àpò yìí ni à ń pè ní akápò ifá tàbí babaláwò.
EBO IFÁ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ebo rírú se pàtàkì fún eni tí a bá dá ifá fún. bí ifá tí a dá fún ènìyàn bá se rere tàbí búbúru, oní tòhùn ni lati rúbo kí ohun tí ó dá ifá sí náà ó lè baà dará: lónà kìní:- Ebo ifá jé ounje fún òrìsà tí ifá bá so wí pé kí á rúbo, Fun àpeere, tí ènìyàn bá fé se nnkan. ti o ba bèrè lówó ifá, wón le so pé ki o lo rubo fun ògun, Ebo ifá jé ètùtù pàtàkì nítorí tí Babaláwo bání kí ènìyàn se nnkan óní láti se é, ki òun pàápàá ólè ba à ni ìgboyà wípé àteégún-àteésà, nítori èyí ní àwon babaláwo fi máa ńwí fún ení tí a ní kí ó rúbo pé kí ó wá oúnje fún àwon aládùgbóó re.
ÈSÙ ATI IFÁ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Bí a ba wo ilé àwon babaláwo, a ó ri i wí pé ère Èsù kìí wón nibè. Yangí ńlá kan o máa wà ní èbá ilé àwon babalawo. Yangí yìí dúró fún àmì Èsù. Ìgbà gbogbo ni àwon babaláwo máa gbé eboo lo si ibé, nwon a máa bu epo lé yangí náà lórí, a máa rin sún nígbà gbogbo.
Òpòlopò ni ese ifá tí o je mo Èsù. Nígbà míìran, Èsú jé ìrán ńsé fún ifá. Nígbà miran èwè, Èsú sí dá bí eni tí ńfún ifá ni agbára. Nínú ese ifá a lè rí ohun tí o jo bayin “…ni òrúnmìlà ba ti àse Èsù bonu”. ìtumò èyí ni wí pé bí ifá bá féé se nnkan lile ti ó rí bí idan, àse Èsù ló ní láti lò. Nígbà mìíràn, Èsù jé olùrànlówó fún ifá. Nígbà mìíràn, Èsù sì jé olùdánwò fún ifá.
Oríkì Èsù tí ó wà nísàlè yí ti fi hàn wà gba-n-gba pé Èsù kì ba enìkan sòré
Oríkì Èsù nìyí: “Òkú yan omo tié lódì átóńtórí omo olomo”.
IPÒ IFÁ LAARIN ÒÒSÀ YÓKÙ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ifá jé agbòràndun fún gbogbo àwon òrìsà yókù. Bí eégún ilée baba eni ba féé bínú sí ni, láti odo ifá ni a ó ti gbò èyí wáá fún ifá ni ipo asojú fún gbogbo àwon irúnmolè yókù. Bí kò bá sí ifá, iyì àti olá ti àwon Yorùbá mbú fun gbogbo àwon òrìsà ilèe Yorùbá ró, tí ó sì nwà ońje sí won lénu.
Gégé bí a ti so síwájú, àwon omo òrúnmìlà ni òrúnmìlà fún ní ikin ifá mérìndínlógún nígbà tí ó padà lo si òrun tí ló sí wa sílé ayé mó.
Nígbà tí a bá ń sòrò ìkín, a kò ni se aláìménuba àwon ojú odù mereerindínlógún nítori ìkín mérìndínlógún náà ni à ń lò lónìí láti bèèrè nnkan lowo ifá. Àwon ojú odù mérìndínlógún àti bí wón se to tèle ara won:
(1) Èjì Ògbè
Eji ògbè Esè kínní
“Gbogbo orí àfín ewú
Abuké ló rerú òòsà mósò
Lààlààgbàjà ló ti isé è de
Adíá fún òrúnmìlà
Níjó ti ńlo rèmí omo olódùmarè sóbìnrin Esè kejì.
Eri ńlá níí sunkún ibú
Agbara giri nii sunkun ògbun
Adíá fun Aadelówo nífè
Nwón ní ó ká a kío móle
(2) Oyeku méjì,
(3) Ìwòrí méjì,
(4) Òdí méjì,
(5) Ìrosùn méjì,
(6) Owónrin méjì
(7) Obara méjì,
(8) Òkànrùn méjì,
(9) Ògúndá méjì,
(10) Ìká méjì,
(11) Ótúúrúopon méjì,
(12) Òtúá méjì
(13) Òsá méjì,
(14) Ìretè méjì
(15) Òsé méjì,
(16) Ofún méjì,
ÀWON OMO ODÙ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Léyìn àwon ojú odù méríndinlógún yìí, àwon òjìlérúgba odù míràn tún wà tí à ń pè ni omo odù tàbí àmúlù odù wón jé omo odù nitorí pé a gbà pé won se omodé si àwon ojú odù, à ń pè wón ni Àmúlù odù nítorí pé orúko odù méjì ni òkòòkan wón jé. F.A., èkíni nínú àwon odù wònyìí a máa je ogbeyèkú.
Àwon Yoruba ka àwon odu wònyú si òòsà pàtàkì jùlo, àwon ojù odú. F.A. Ese-ifa òwònrín méjì
(a) Ikin níi fagbáríí selé
Àtàrí ni o jóòrún ó pagbin ìsàlè
Olobonhunbonhun ni fapa ara re dá gbèdú.
Ninu asa Yoruba Ifá A ti rí i ni ojú ewé 46 Apa Kini ìwe yi irú ipò pataki ti Orìsà-nla tabi Obàtálá kó laarin awon òrìsà ati irúnmalè ile Yoruba. A ti gbó pelu pe jákè-jádò gbogbo ilè Yorùbá ni nwon maa mbó ó, nitoripe oun ni awon àgbà àtijó gbà ninu ìtàn ìsèdálè won pe o je igbákejì Olódùmarè, ti o si nràn an lówó lati tún enia dá nipa fífún un ni ojú, imú, eti, ati gbogbo èyà ara miran ti o ye ki èdá ní ki o fi lè di enia pipe. ...
Iwe fun kika[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- J. F. Odunjo (1969), Eko Ijinle Yoruba, Alawiye Fun Awon Ile Eko Giga, Apa Keji, Longmans of Nigeria, Ojú-ìwé 78-87.
- E. A Lijadu (1895) Ifa Mimo Alabalase United Star printers Ltd.
- P.O. Ògúnbòwálé (1980) Àwon Irúnmalè Ilè Yorùbá Evans Brothers (Nigeria Publishers) Limited. ISBN 978-167-090-8.
- Débò Awé (2006) Àkóyawó Àlàyé Àti Ìbéèrè lórí Àwon Ojú Odù Ifá Elyon Publishers Ilésá. ISBN 978-2148-25-3.


text: 1Tibɔti tin kɔkɔ ti sòon̄ nee dibɔyil di sá yii, an saraaŋakpiliu juti ní ti cáá u kā yilpu Unimbɔti ŋaŋgiiliŋu pú dibeelin tinyool laŋki. 2Úǹ sá usaraaŋakpil un tūǹ ditundi laakin ti-Dindaan Unimbɔti u-ba máń an sá circiree ní, an kaa sá tanti un binib gāāyee poon kii bisaraaŋaliibi bin kíǹee nín ŋáań puee. 3Bi kāaǹ bisaraaŋakpilib bí nīn ŋáań saraabi ki jáaḿ Unimbɔti ní kí nīn ŋáań saraabi binib kpitii pu, an puee u máaǹ kí nīn cáá tin tin u dàá dū kí ŋá saraayee. 4U yaa bàà bí duulnyan doo, waa bàà ŋūǹ kí nīn sá usaraaŋal kpaŋkpan, kun puee bisaraaŋaliibi bí ki ŋáań saraabi kii Juuda yab marab nín lī yii bí nīn ŋáań miŋyee. 5Saraabi bin bisaraaŋaliibi ŋáańee sá tin bí yilpuee naŋku ní, ali kii Unimbɔti nín nìn dū yilpu diiku bítam kɔkɔ ki dàkā Mooisi gāā-u tanti taapu doo puee. Unimbɔti bí-u yii: “Á kpèè kí gāā-mi tanti ú nīn bí kii un m nìn dàkā-si dijool puee deedee.” 6Ama kɔŋkɔnnee ditundi din Kriisitoo bí yilpu ki ŋáańee jítiǹ Juuda yab saraaŋaliibi nín ŋáań ŋiŋyee, di sá Kriisitoo kúm di yì-tì ní Unimbɔti pɔ̃oǹ-ti dipoondi din sá dimɔntiil ki jítiǹ dikpikilee. 7Dipoompeepeekaal din Unimbɔti nìn pɔ̃oǹ ti-naanjabee yaa nìn sá dimɔntiilee, an kaa bàà gítī bàlfī yii bí kpántí diba. 8An pu ní Unimbɔti nìn bíī wòoǹ-bi ki tùkù-bi yii: “Man ni-Dindaan di lī yii iwiin bí ki dòoń in poon m dàá fàtīí pòon̄ Israyeel yab nì Juuda yab dipoompɔndee. 9Dipoondi gbanti kaa dāa sá kii din m nìn pɔ̃oǹ bi-naanjab daliŋkin m nìn nyántìń-bi Eejipiti tiŋkinee, boonee baa dū dipoondee ki ŋá nì ditundi, ní ma mun kaa ti fātìi tɔ́ bi-bɔti. 10Ti-Dindaan bí yii: M nín dàá dāá líí Israyeel yab dipoondi diŋyee sèé: Ŋyunti gbantee, m dàá dāá ŋmà m-marab kí ŋá bi-landɔkɔin bí ŋmā kí nīn nyí min m lèe, ní kí dūú ŋmà bi-pɔbiliŋin bí ŋmā kí nīn ŋúb́-bi kí taa ti súntí. Míǹ ní m dāa sá bi-Nimbɔtiu ní bí mun dāa sá man samaau. 11Ubɔ kaa dāa gítī dàkà u-kɔŋkɔnnaatɔ àá u-nabiki yii ú nīn nyí ti-Dindaan. Kí yòon̄ bi-kansikin mbiyaawaamu kí tin cáá sāā bikpaambi, báà ŋma dàá dāá béé-mi. 12Kun puee m dàá dāá sɔ̄ bi-saai kí dū bi-kpitii kí pɔ̄-bi, kaa làá ti péētéetí bi-kpitii gbanti pu.” 13Unimbɔti nín sòon̄ dipoompɔndi bɔtee, mimmee din béeyee ŋá dikpikil dee; tiwan yaa ŋá tikpikilee ti púĺ dee, ki dàá kúntí mun.


text: 1Kɔŋkɔnnee m bíī sòoǹ nì Kriisitoo nikitil kpilib bin bí ni-kansikinee ní nee. Man mun sá Kriisitoo nikitil kpiliu ní m-ba, m ká Kriisitoo falaabi nì m-nimiliŋ, ní ki dàá dāá fɔ̃ɔ̃ m-jandi tinyool tin dàá dāá nyēe poon. 2M bàlfī yii ní kpàà Unimbɔti nikitil din u dūu ŋúbiǹ-nee, ní dū nlammɔntiim min fáatì Unimbɔtee kí kpàà-dì, án taa nín̄ sá nì kugaau, kí taa nín̄ tí sá yii ni tūǹ ki nyàab̀ animil, ama nín̄ tūm̀maan nì ni-pɔbiliŋ kɔkɔ. 3Ní taa nín̄ wáb́ binib bin bi dū ki ŋúbiǹ-ni ní kpààyee, ama nín̄ sámaan binib bin bimbim sá mmɔntiim bí nīn kpèé ki tááyee. 4Ni yaa ŋúb́-bi míǹ, ali ki tin sāā daliŋkin ní Kriisitoo unaakpaakpil dàá bàńee, u dàá dāá tīī-ni ni-paati tin sá tinyool ki dàá nīn bí jaanjaanee. 5Nimbi binaacimpɔmbi mun, ní sìntīǹ ni-ba taapu kí tīī bikpilib. Ni-kɔkɔ ń sìntīǹ ni-ba kí tīīmaan tɔb kí nīn ŋáań atuun ki tìì tɔb, kun puee Unimbɔti takaldau poon lī yii: “Unimbɔti kaa gèetíǹ bilambidambi, ama ní ki ŋáań tiŋan ki tìì bin sìntīǹ bi-ba taapuee.” 6Míǹ puee, sìntīm̀maan ni-ba Unimbɔti ipɔn kɔkɔ daan taapu, an nín dàá ŋá pu ŋyunti ŋun Unimbɔti yɔ́oǹee yaa láā bāańee, ú dāá yòon̄-ni yilpuee. 7Tùkùmaan-u tin kɔkɔ péēpáb́-nee kí dūmaan tikɔkɔ kí ŋá u-ŋaan, u dàá kpèè kí tīī-ni. 8Ní kítí ni-ba kí nīn nyíǹ ni-ba, kun puee ni-nannanliu Sitaan bí ki yìiǹ kii gbikinti nimiliŋ nín máǹ pu u nyàab̀ kun u yaa péēkée ú cúú kí ŋmɔ́ee ní. 9Míǹ puee, ní ŋúb́ ni-ba ni-fookiiu poon, kí yíí Sitaan. Kun puee ni nyí yii ni-nabiyaamu mun yàl̄ duulnya jaŋŋi kɔkɔnee bí ki jīǹ falaa gbanti ubaanti míǹ ní. 10Ni yaa láā dū ŋyunti fiii ki jíń falaayee, Unimbɔti un cee ní tiŋan kɔkɔ nyēeń, u yíiń-ni Yeesu Kriisitoo puee, dàá dāá tīī-ni u-nyooti tin dàá nīn bí kí nīn cá jaanjaanee. U dàá dāá kítí-ni u-ba, kí báań-ni inyaan kí tīī-ni mpɔn kí dū-ni kí yɔ́oń laakin tiba kpá kí cìŋkì-nee. 11Úǹ di sá ipɔn daan kí nīn péēcáā cá jaanjaan! Ameen. 12Siilaasi ní m kàan̄ anyɔɔbuŋkaaŋkaa nee ki tùkū, ki yāntì u ŋmàn̄-ni takalda nee, kun puee m nyí yii u sá kinabiki kin yú deedee nnimbɔtisan poonee. M là kí tīī-ni kunyannyaau kí mòtīí tùkù-ni nì ibaamɔn yii Unimbɔti ŋanti tin ni fɔ̃ɔ̃yee tì lafun sá míǹ ní, ní nīn ŋúb́-tì án nīn pɔ̄ɔ̄. 13Babilɔn nikitil din Unimbɔti lútì kii u nín lútì ni mun puee, jáaḿ-ni. Maarki un kpántì kii m-jipɔɔnee mun jáaḿ-ni. 14Ní jāam̀maan tɔb kunabitiiu jaamii. Unimbɔti ń tīī nimbi bin kɔkɔ sá Kriisitoo yabee ŋgbansɔŋfi.


text:
Hans Morgenthau
Hans Joachim Morgenthau (February 17, 1904 – July 19, 1980) je omo Germany ara Amerika] to je ikan ninu asiwaju ninu igbeka oselu akariaye ni orundun ogun. O se ipa pataki si irojinle awon ibasepo akariaye ati igbeka ofin akariaye, be sini iwe re Politics Among Nations, (Oselu Larin awon Orile-ede) to koko je titejade ni 1948, je eyi to je lilojulo ni awon yunifasiti ni Amerika ninu papa eko re. Bakanna, Morgenthau tun kowe pupo nipa oselu akariaye ati lori iselu okere orile-ede Amerika ninu awon iwe onideede bi The New Leader, Commentary, Worldview, ati The New Republic. O mora be sini o sore pelu opo ninu awon omowe asiwaju ati olukowe igba aye re bi Reinhold Niebuhr, George F. Kennan, ati Hannah Arendt. Lasiko kan ni bere Ogun Alasiri, Morgenthau je oludamoran fun Ile-Ise Oro Okere Amerika nigbati Kennan je olori Ibise Eto Iselu re. Fun opo igba isese re Morgenthau je olugbewo olomowe iselu okere Amerika ju bi oluda re lo. Ooto nipe o lodi si ikopa Amerika ni Vietnam.


text: 1Èe de ve nì bɛ́ɛ́lɛ́ má gbɛ̀ wòlu fuyó kpedeó Ŋgàla wɔ tedíò nùu kòwàíì tɛmùì, màì má wòlù jàvà, mi siyɛ wòíì sɛlɛ̀ wolo ve mùnɛ̀ kei wòì sumbàì sumbai kpedeó wúlé kei wòi sumbàì sumbai. 2È dè ve nì bɛ́ɛ́lɛ́ má gbɛ̀ Ŋgàla kòwài kàí tɛmùì, keleɤele gbǐn èe dè ve nì mì jɔ̀ɔ̀ nɛ̀ mùndí ma sà kìimu nù sɛ̀lɛ́ì gbǐn ei ndè, èe dè ve nì bɛ́ɛ́lɛ́ mi Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ ŋwùnù ma gbɛ̀ e nɛ̀ì kèì gbààvìíì wolo wo ŋwúnaíì, è dè má màì wòlù jàvà, kɛní è dè nɔɔ̀ soolo. 3Èe dè ve nì bɛ́ɛ́lɛ́ má nì mi de kìi lɛ́ì gbǐn wòlù ku, nɛ̀ mùndí ma tiya mi bulúì wo kinya mì, màì má wòlù jàvà mǎ è nù jídè gbǐn sa. 4Jàvà dè kulu kálí, e dè mùndí kàí. Jàvà èì tɔɔwò dè kpedeó jàvà e kève wòlù kɔlɛ̀n ŋwùnù dè, kpedeó e kève mùndí jòŋgà dè. 5Jàvà wɔ̀ì kùla siìn dè kpedeó mu kpáŋá nɔɔ̀ mù bulúì ŋwùnù, kpedeó jàvà kève dan sɛlɛ dè. Jàvà èì sɛlɛ màluŋ dùmà dè. 6Jàvà kulu dè èe tili sɛlɛ siìn ŋwùnù, kɛ́ e kulu dè ka tili ŋgàmáà ŋwùnù. 7Jàvà èe wolo wòlu funàì sɛ̀lɛ̀ èì, e wolo ei kulu kàlà sɛ̀lɛ̀ èì nɛ̀ mùndí e wolo kulu kálí sɛ̀lɛ̀ èì. 8Jàvà dè nɔɔ̀ e dí wɔ́ tàodè. Wòi tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà dè e dí e kàn Ŋgàla, kɛ́ wò tì ve dè. Towò kòwài tɛmu wòló wòlù è sà èì ndè, è dè de ti jìnù. Keleɤele bi sɛ̀lɛ̀ dè e dí, kɛ́ è tì ve dè. 9Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de nà Ŋgàla kòwàì tɛmúì e kanàì dè nà sɛlɛ̀ ei nde sàáà èì si. 10Kɛ́ e sisíɔ̀ kàmá jì, wɔ̀lɔ́ èì si è tì ve dè. 11Èé má dedí jí biyò, mi siyɛ wòíì nɛ̀ mi sɛlɛ̀ ei nde sàáà e kanàì dè mi kulu de kùláà è wolaidí jí biyò, èé mà naà kpakòlò de ya, mà wolo ve naà jí biyo kùláà gbǐn èì. 12Wɔ̀lɔ́ naà á dè e sa nù, e sɛlɛ̀ wolo mùnɛ̀ kwíín sǐn eode búù. Kɛ́ à dè yii ku koai jìnù. Mi keleɤeléì èì si. Kɛ́ è dè si jìnù. Dɔ̀ɔ̀ kàmá nɛ̀ mà sì ve sɛlɛ́ì gbǐn kpóŋ mùnɛ̀ jɛ́ Ŋgàla wɔ́ sìì mì kàí fɔ́ɔ́n. 13Kɛ́ fáálíìn naà lɛ̀ì taàn wòló wò dè e dí, wolu funàì sɛ̀lɛ̀, wòlii kulu kàlà sɛ̀lɛ̀ nɛ̀ jàvà. Kɛ́ lɛ̀ì taan wòló tidì wɔ̀lɔ́ e sɛlɛ̀ é ŋwɔmùì nù èè dè jàvà.


text: 1Ãà ní e dénè bé nè kana e a dìí zẹ̀ẹ̀ tení aà e? Bà téní aa ló dénè bọọ tàn ge ié kpéè ló e a kil sĩ́ gè olòó tõoí m bé bé. 2Nóo láá iei gbò nu e o gé gbĩ́i; ò gboó dií boo bée vó vaá fẹi nen. Nóo láá iei gbò nu e a palà ge tànii gè ié; ò gboó dií boo bée vó kanai kàna vaá bei bé. Nóo íeì nu e o gbĩ́ì, boo bée kọ nóo bĩ́ìnàì kọ Bàrì á neèi. 3Ò bĩ́ìnàì vaá nóo íèì, boo bée kọ ò túì lọ̀ bùlà bĩimai--ò bĩ́ìnàì nu nyoomai bọọ kpée ló. 4Boolo, gbò e o bélìì va e bè náa tõo ló dóm! É kọ nóo nyímàì kọ bọọ ge bãà kóò bàlà boo zógè kọ ò dúi gbò ọ́b Bàrì? Nen e a gbĩ́ ge bãà kóò bàlà boo tú a ló naamá nen ọ́b Bàrì. 5Sẹ̀ be gé à tõoí ló kọ Kpá Káí beè dọ kẽ kọ, “Bàrì palà ge bẹ́ dẽe boo nyómá e a beè nvèèí m?” 6Sõò Bàrì ólò nè a sàn nyíe bọ̀ọ̀vẹ̀. Boo bée vó ní e Kpá Káí kọ́ tẹlẹ bàlà kẽ kọ: “Bàrì ólò bé gbò dàlà kpá ló boo, sõò à ólò naa sàn gbò kìlmà kpá ló kẽ.” 7Boo bée vó, tui bọọ ló nveenii kè kẽ Bàrì. Bei Pọ́lọ́ Nyómá, mè à é gboó téá kil kpã́á ààí ló. 8Tõonii bãí ló Bàrì, mè à é tõo bã̀í ló. Logai bái õonai, e boolo gbò pọ́lọ́, vaá ò lógii bọọ nyíe õonai, e boolo gbò bàà bàà bùlà. 9Bã̀i nyèm vaá ò tói m bììla nyíe. Tui tṍó e o gá è magàì naamai tṍó e o é bãi nyèm, vaá ò túi tṍó e o gá è õi kaagai naamai tṍó e o é íei kpóó ló bùlà. 10Kilmai kpá ló kẽ kè sĩ́ Bàrì mè à é dalài boo. 11Ó gá loi bel ló ene, e pá nà vígà. Nen e a ló bel ló a vígà à bè ge beeláe bel ló gé ló bel ló Log vaá beelá bel ló Log. Be ò gé béélá bel ló Log, ò nyímá kọ nóo gé náa nu e Log kọ́. Tãa vó, ò gé béélá bel. 12Áá Bàrì ní e a é láá nè log é, vaá áá ẹlẹ ní e a é láá beelá é. Áá ẹlẹ ní e a é láá kùmà à bè ge kyọ̀ sĩ́ é. Olo mée, e o béelà bel ló o vígà, e? 13Ni pãanei tṍ, e boolo e o kọ́ì kọ, “Nieí à bè sṍóeá boo, è é má sĩ́ bon e a náaí gé tõó kĩé ene gbáá vaá ùlà ki, ié kpègè.” 14Nóó zẹ́ẹ nyimai bé e sṍóe é bélí naa! Bọọ dùm belí éé? Ò bélìì kpo kéi e a ulà m gbálà ńkem tṍó vaá à zààlà. 15Nu e o gá è kọi kọlà vóí: “Be à dú bùlà Bàrì, è é dí dùm vaá naa vóí à bè vóí.” 16Sõò kátogóí o dalai kpá ló boo vaá leelai bọọ bá. Dénè gbò láb e a dì belí vó dú pọ́lọ́. 17Vóá à naa, kọ̀láá nen e a nyímá ló lé nu vaá náa náa gé sí pọ́lọ́.


text: 1Nimbi bigaajabee, ní pīlfìmaan tibɔti nee: Ní sɔ̄ kí yāliŋkìmaan nnaabu ŋun dàá bàń ni-puee. 2Ni-gaajawanti sūū, ní akɔtuu mɔ́ ni-wampeeŋkaati. 3Ni-sindaariyab nì ni-nimiliŋ dámintì, ní an nín dámintì puee di dàá dāá lēēmmɔ́ɔn yii ni nín ŋá miŋyee kaa ŋān̄, ní kí dāá wò ni-wunti kii ŋŋmee. Di sá yii ni báá tigaajati ŋyuntijoolkaa poon ní. 4Bipaadambi bin kùn̄ ni-sati naa pàn̄-bee, pīlfìmaan, bíǹ di tíminsée. Bin cáń ni-jikaatee biilii bàn̄ Unimbɔti ipɔn kɔkɔ daan cee. 5Ni kāl̀ duulnya poon ki jíń mmɔn ki ŋá min fáatì-nee, ní ki jíń ki ŋá ŋkpam ki cíitì ŋwiin ŋun bi dàá cáá-ni kí kpòee. 6Ni túǹ bin kaa ŋá tibee pu abɔgaan ki kūū-bi, baa kpákaǹ-ni. 7Míǹ puee, nnabiyaamu, nín̄ cáámaan kimɔtii kí nīn cí ti-Dindaan gítintam. Kpèèmaan ukpaal nín jīǹ kimɔtii pu ki cīití u-wambɔlkaati ń bī puee. U jīǹ kimɔtii ní ki cīití utaapeekaa ń nì, ní utaajoolkaa mun ń dāá nì, ní ú nín cā u-jimmɔntiiti. 8Ni mun ń nīn cáámaan an mɔtiiki juti, kí nīn pɔ̄ɔntí kun puee ti-Dindaan tɔ́ob́ kí bàń. 9Nnabiyaamu, taa nín̄ gbùkum̄maan tɔb pu, an nín dàá ŋá pu Unimbɔti ń taa yíiń-ni ibɔsoonee. Úǹ ubɔsoonlee kaa dátiǹ-ti, u yú kipunyɔkɔpu ki dàá kíĺ ibɔsoon. 10Nnabiyaamu, téetímaan Unimbɔti bɔnaatiliibi bin nìn sòon̄ u-puee falaabi nì bi-mɔtiiki pu, kí nīn bímaan míǹ. 11Ti pàkà-bi kun puee bi yúl̀ deedee. Ni gbìl̄ bi sòon̄ Jɔɔbi mɔtiiki pu, ki nyí u nín jíń kimɔtii ki kátì, ti-Dindaan ŋá-u miŋyee, kun puee ti-Dindaan sá usaasɔl ní ki ŋān̄. 12M-nabiyaamu, tin kaa péēmáaǹ ní ŋée di sá ní taa pùtī, ní taa pùtī yilpu kí taa pùtī taapu, kí taa pùtī báà tiba nì tiba poon. An yaa sá Iiiŋyee, kíímaan “Iiin,” an yaa tí sá Aayeeyaaa, kíímaan “Aayee,” an nín dàá ŋá pu ní taa kɔ́ Unimbɔti bɔtinee. 13Ni-kansikin ubɔ yaa bí falaa poonee, ú nīn mèé Unimbɔti. Ubɔ yaa tí bí ni-kansikin dipɔɔpindi poonaaan, ú nīn gà ilan ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti. 14Ubɔ yaa tí bí ni-kansikin ki būǹee, ú tɔ̄ bí yíiń Kriisitoo nikitil kpilib ń dāan̄ kí dū ŋkpam kí jɔ̃ɔ̃ u-yil pu kí yíiń ti-Dindaan yindi kí mèè kí tīī-u. 15Bi yaa máká Unimbɔti pu ki mēē-u, see ubunlee ń ŋmátí, ti-Dindaan dàá tīī-u ŋgbampɔn. Báà u yaa ŋá tikpitil tiba, Unimbɔti dàá dūú pɔ̄-u. 16An puee, nín̄ bìitī ni-kpitii pu ki tùkùmaan tɔb, kí nīn mèé ki tììmaan tɔb, kí ŋmā kí nīn kāntí dicaandi. Di sá yii unil un yú deedee Unimbɔti nimiinee yaa dū u-pɔbil kɔkɔ ki mēē-uee, an ŋáań atuŋkpaan ní. 17Eelii mun nìn péētí sá unifutifoo kii ti nín bí pu nan ní, ní ki nìn mēēUnimbɔti nì u-pɔbil kɔkɔ, yii utaa ń taa ti nì, ní utaa kaa lafun gítī jɔ̃ɔ̃ kitiŋ pu ali abin ata nì dijandi. 18Boonee ní u fātìi tí mēē, ní utaa nìn̄, ní kitiŋ lòon̄ tijikaal. 19M-nabiyaamu, ni-kansikin ubɔ yaa dū Unimbɔti saŋŋu ki fá ní ubɔ yaa fātìi gíiǹní-uee, 20udaan ń nīn nyí yii un di yaa nyántìń unil nsaŋkpitin ki gíiǹní-u nsammɔnti poonee yàntī udaan naŋki ń ŋmátí, ní kí yàntī u-kpitii yaa wīikí min kamaayee Unimbɔti ń dūú pɔ̄-u.


text:
Èdè Arméníà
Èdè Arméníà je ikan lara èdè Indo-European (Indo-Ùrópóàànù) kan ni eléyìí. Àwon tí ó ń so ó tó mílíònù méje. Àwon tí ó ń so ó ní orílè-èdè Armenia jé mílíònù méta àti egbèrún méfà (3.6 million). Wón tún ń so ó ní Turkish Armenia. Àwon tí ó lo se àtìpó ní Europe (Úróòpù), Àméríkà (USA) àti ààrin gbungbun ìlà-oòrùn àgbáyé (Middle East) náà ń so èdè náà.
Èdè Armenia àtijó (Classical Armenian tí wón ń pè ní Grabar ni wón kókó fi ko lítírésò sílè ní gbogbo àgbáyé. Wón ko ó ní nnkan bíi séńtúrì karùn-ún léyìn ikú Jéésù Kirisitì. Èdè Grabar yìí ni won ń lò gégé bí èdè èsìn fún àwon ijo ilè Armenia òde òní,
Létà álúfábéètì méjìdínlógòjì ni wón fi ń ko èdè yìí sílè. St Mesrop ni ó sèdá álúfábéètì yìí.
Orísìí méjì ni èyà èdè yìí ni ayé òde òní. Òkan nit i apá Ìlà oòrùn tí wón gbé lé orí èka-èdè tí wón ń so ní, ìpínlè Yeravan. Òun ni wón ń lò ní orílè-èdè Armenia. Èkejì nit i Ìwò-oòrùn tí wón gbé lé orí èka-èdè tí wón ń so ní Islanbul. Eléyìí ni wón ń so ní orílè-èdè Turkey.


text: 1Agrípà beè kọ́ nè Pọ́ọ̀l kọ, “M̀ nèni deè kọ́ ó ló o bel.” Pọ́ọ̀l beè gboó nììnà báe vaá ló bel kpènà a bá kọ: 2“Méné Agrípà, m̀ tú kọ m̀ íè léé sĩ́ kọ m̀ gé elání kè sĩ́ nieí vaá ló bel kpènà nà bá kilma ló dénè bel e pá Júù lóm̄ ló. 3À palà ge dú kà kà naa vó boo bée kọ olo palà ge nyimá dénè nàà nu kunu kẽ pá Júù nè gbò nu e bà ólò tala boo. Boo bée vó, m̀ bànni kọ ó ì̃ìmà vaá pãaném̄ tṍ ló. 4“Dénè pá Júù nyímá bé e nda ólò tõo dùm naa lọl tã́gíní bé e m beè di pá nvín. Bà nyímá lọl dààmà togó bé e m beè zẹ́ẹ́ tõo zẹ̀ẹ̀ pá beéle bon nè m Jerúsàlẹ̀m naa. 5Bà a nyímám̄ ló dú kpã́á dee, vaá be a beè dú ba bùlà bà gá è láá elá nen di tõ̀ò kọ lọl tã́gíní dààmà togó nda è dṹùnà pá Fárèsì e bà dú gbò e bà ólò fã̀ beele Bàrì m sĩ́ deè e a palà ge agẹ bá èl kọ̀láá gbò e a dì. 6Vaá kátogóí bà túm̄ ele kĩí e bà é béélám̄ bel ló boo bée kọ m̀ íè ból dẽe sĩ́ m zigà nu e Bàrì beè zigà nè bẹẹ gbò nómá tẹ̀a. 7Lèlà ból dẽe sĩ́í ní e dénè bẹ̀ì e e aa òb nè bàà tẽ́ gã Ízràẹ̀l di boo vaá olòó palà ge tãàgà ló Bàrì ẹ́ẹ́ elà nè bílá dee é. Vaá boo bée ból dẽe sĩ́ e m íèi ní e pá Júù nyoone lóm̄ bel ló, e Méné, é. 8Éé ní e a kọ́ á tavàlà ló boolo gè zìgà kọ Bàrì ólò kẽee gbò e ba beè ù lọl kè mà ú é? 9“Nda beè iena gé bùlà kọ à dú bíi kọ ḿ bé gbò e bà nyoone nvée Jíìzọ̀s, nen Názàrẹ̀t. 10Níá kà lèlà nu e nda beè naa gbẹa Jerúsàlẹ̀m é. Gbò togó vààla gyọ́ọ beè nèm̄ kói gè kọ ḿ siimá gbò nvín Bàrì nveè kpọ́gọ́lọ́, vaá m beè olòó nvèè sãa tẽ́ kọ bà á beelá ú nèva. 11Gã́ bug tṍó nda beè olòó bãgagi m tọ Bàrì pá Júù vaá nèva kpọ̀ té, vaá gbĩ́ gè naa ní e bà é amà sàn ba zigà bel. Nda beè palà ge bã̀ sṹg nyòòmàva, naa ní e kà bè dõòna bon nda beè olòó sì gé biigèva ló. 12“Vóí ní e a è naa vaá gbò togó vààla gyọ́ọ à nèm̄ kói vaá lẹ̀ẹ̀làm̄ simá Damáskọ̀s e. 13M beè di boo èèlè boo lèlà nàànì, e Méné e ka di ló, vaá m̀ gboó mòn ẹ́ẹ́ dee e a mo èl nàànì, e a aa káála vaá mò beeá ló gbò e bà géè zọ̀m̄ gbá tọ nè m̀m̀. 14Dénè bẹ̀ì beè dọ kunu kẽ, vaá nda beè gboó dã́ mon e a kọ́ nèm̄ m dém bel pá Híbrù kọ, ʽSọ́ọ̀l! Sọ́ọ̀l! Éé ní e a kọ́ ó biigèm̄ ló é? Ò gé nvèèà kom ló o bá belí ból e a kon bĩ́ó dọ̀ a tẹ̀ íe.’ 15“Nda beè gboó bĩiná kọ, ʽOlo mée, e Dõò, é?’ “Vaá Dõò à aalá nèm̄ kọ, ʽNda Jíìzọ̀s, nen e o gé bíìgè lóá. 16Sõò aa boo elá èla. Mè nu e nda beè nyoone sìlàni ló ge sàni kọ ó dú nen e o é sí tóm nè nda nè ge kọ ó elá nen di tõ̀ò nèm̄ kè sĩ́ gbò nen kilma ló nu e o monìì nè nu e m é beè zogèni deè sĩ́. 17M̀ é kumàni lọl bá pá Júù nè gbò e bè níì pá Júù nì e m é lẹẹlàni mávaá. 18Ò é naa kọ bà á mòn nu vaá aa m kùkùù gín bã m ẹ́ẹ́ dee nè ge kọ bà á aa kè bá lẹ̀ẹ̀là bel Sétàn bã kè bá lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì, naa ní e bà é dẹlẹ́m̄ nyíe boo kọ bé Bàrì ia ló ba pọ́lọ́ nèva vaá naa kọ bà á ié kĩ e bà é tõo zẹ̀ẹ̀ gbò e Bàrì beè sà.’ 19“Vaá vóá à naa, e Méné Agrípà, ním̄ beè gboó lọl togó kẽ nu e Bàrì zógèm̄ m kùùà dẽeá. 20M beè dàlà togó vee Lé Kpẹa aa Damáskọ̀s dọ Jerúsàlẹ̀m, bééá tení ló zivè kà kpá dó pá Júù nè zẹ̀ẹ̀ gbò e bè níì pá Júù nì, kọ bà á ọ́gá ló ba pọ́lọ́ vaá kììà kẽ nyoone nvée Bàrì, vaá lávi láb e a é zogè kọ bà ọ́gá. 21Vóá ní e a è náa kọ pá Júù á siím̄ gbẹa boo be Tọ Káí vaá gbĩ́ gè fẹ́m̄ é. 22Sõò Bàrì dì e a gé nvèè bá nèm̄ dọ̀ nieí. Vóá à naa, m̀ di elá kĩí gè sí nen di tõ̀ò e a kilíé ló nè kọ̀láá nen. Kà lèlà nu e gbò kọ́ bùlà Bàrì nè Mózìs beè kọ à é nááá ní e nda gé kọ́ é-- 23kọ Méné e Bàrì Sa é íè ge mòn tãàgà vaá dú túá nen e a é kẽ̀èà aa ke mà ú, vaá tú ẹ́ẹ́ dee dùùà zogè pá Júù nè gbò e bè níì pá Júù nì.” 24Boo tṍó e Pọ́ọ̀l dì e a gé ló bel kpènà a bá naaíá, Fẹ́stọ̀s beè gboó vulí kpã́ kólíe kọ, “Pọ́ọ̀l! Dáa dìni dẽe! Gbele bá kpóó nò kpá a bọeni dáa!” 25Pọ́ọ̀l à aalá nèe kọ: “Fẹ́stọ̀s, Méné e ka di ló! Dáa á gém̄ dẽe! M̀ gé ló kà kà bel e nyima di m. 26Lóm̄ palà ge taaá ló gè ló bel nè Ménéí, boo bée kọ à nyímà nu e a kil ló dénè gbò nuí. M̀ nyímà kọ tọ́ọ̀ kà gbò nuí náa táé dẽe, boo bée kọ a beè náá bàlà kẽ. 27Méné Agrípà, é kọ olo zigà ló nòòmà nu Gbò Kọ́ Bùlà Bàrì? Nda nyimà kọ ò zigà ló!” 28Agrípà beè gboó aalá nè Pọ́ọ̀l kọ, “Ò bùlà kọ ò é láá kiilàèm̄ naamàè nen Kráìst kóló kátogóí?” 29Pọ́ọ̀l è aalá nèe kọ, “À bè kóló kátogóí à bè tṍó tení ló, m̀ tãàga ló Bàrì kọ olo nè dénè nen e a gé gbaním̄ tṍ ló nieí á dì belí bé e nda dì naaí--daalá lọl ló gè di kè bá díí kpọ́gọ́lọ́ belí bé e m dì naaí.” 30Agrípà nè Fẹ́stọ̀s nè Banís bii ló dénè gbò e ba è di kĩé beè gboó aa boo àà, 31vaá tṍó e bà ni aa pọ̀b tọá dọ dẹi, ba beè gboó kọ́ nè ene kọ, “Gbálàa náa náa tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́ e a bọ́ ló gè kọ bà á fẹ́e à bè ge nvèèe kpọ́gọ́lọ́.” 32Agrípà beè gboó kọ́ nè Fẹ́stọ̀s kọ, “Be níì kọ gbálàa beè zálí kpá ló a bel má Méné Róm̀ nì, nda gá è kọ ó lọlíe kpọ́gọ́lọ́.”


text:
Konrad Adenauer
Wón bí Konrad Adenauer ní 1876. Ó kú ní 1967. Òun ni Chancellor West German Federal Republic ní 1949 sí 1963. Òun ni ó dá Christain Democratic Party sílè òun sì ni alága rè láti 1945 títí di 1966. Léyìn ìgbà tí wón ti ségun Jẹ́mánì tán, ó fún Jẹ́mánì ní òfin (Constitution) tí ó fi ni lókàn balé Ó sì jé kí àwon ìlú Òyìnbó yòókù fún Jẹ́mánì láyè nínú egbé àfowósowópò (Western Alliance) won. Ó sa gbogbo agbára láti jé kí ìparí ìjà wà láàrin ilè Fransi àti Jẹ́mánì sùgbón kò fi àyè (accommodation) gba Rọ́síà.