text: 1Akpambal nì nnabiyaamu mun nìn bí Juudeeyee gbìl̄ yii bin kaa sá Juuda yabee mun fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti nyɔɔbundi. 2Piyeer nìn fātìi bāań Jeerusaleemee, bin gífée nìn bíī wòon̄-u, 3yii u kɔ́ bin kaa gífée cee, u nì bi jíń tijin. 4Ní Piyeer bíī máafí-bi tin jítèe, an nín kíliń pu ki tin kúntì puee, yii: 5“M nìn bí Jɔpa tiŋki poon ki bíī mèéyee, Unimbɔti ŋúbitì m-nimiliŋ m wál̀ tiwan tiba, ti bí kii satakpaanee ki bɔ́ob́ ajannaatil pu ki nyánní yilpu ki sīntìń m-cee. 6Ní m bíī kpèé sata poon dímmmee, ní ki ká tiwaŋkuti tin còom̄ ataa anaayee nì ipeel, nì tin fùee nì nnɔmbiyaamu, 7ní m gbìl̄ nneen ŋubɔ bí-mi yii: 'Piyeer, yīkìí kpò kí ŋmɔ́!' 8Ní m bí yii: 'Aayee, m-Dindaan! Doooo nee tiwan tin ti kòɔ́yee kaa láá péēkɔ́ m-nyɔkɔn.' 9Nliliitiimin ní nneenee gítī lī yii: 'Tin Unimbɔti ŋáŋkèe, sii taa lì yii taa ŋān̄!' 10Ali míǹ diba dibee mita, ní an wanti kɔkɔ fātìi nín jɔ́ḿ yilpu. 11Dicilpu niinee, bininjab bita bin bi nìn túnní Seesaaree m-ceeyee bāań kudii kun ni m nìn kɔ́òyee nyɔkɔpu. 12Ní Unimbɔti Fām bí yii man nì bi ń nīn cá, ḿ taa gùgufì. Man nì nnabiyaamu muluu nee di nìn nɔ́ɔ́ ki cūtì Kɔɔrneel dumpu. 13Ní ú mun máafì-ti u nín nìn kā u-dumpu Unimbɔti tūuŋŋu ŋubɔ bāań ki tùkū-u yii: 'Tɔ̄ Jɔpa, bí yíiń-si Siimɔn un bi páaǹ diyindi yii Piyeeree. 14U dàá tùkù-si tibɔti tin pu sii nì a-samaau kɔkɔ dàá dī kí ká difiilee.' 15M kíĺ ki bíī sòoǹ nì bee, ní Circir Fām kpákatìń bi-pu kii mi nín nìn kpákatìń ti mun pu mpeepeekaam puee. 16Niinee, m téetì ti-Dindaan nyɔɔbundi nee pu, yii: 'Jaan nìn fùul̀ binib Unimbɔti nyim, ama Unimbɔti dàá dāá fàl̀ nimbi nì Circir Fām ní.' 17Unimbɔti pú bí mun u-Fām mbaantiim kii u nín nìn pú ti mun puee ní, kun puee ti-kɔkɔ fɔ̃ɔ̃ ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ki kíí. Kin man mun ŋma ní ḿ kpákaǹ Unimbɔti?” 18Bi gbìl̄ mimmee, kaa ti bíī kpākantí-u, ki kíǹ ki bíī nyɔ́ŋkí Unimbɔti ki bí yii: “Mimmee, Unimbɔti yāntì bin kaa sá Juuda yabee mun fá bi-kpitii kí ŋmā kí ká dimaŋfal dee.” 19Bin bin bi nìn páb́ bi yàl̄ Eetiyeen kúm boonee bàn̄ ali Feenisii nì Siipil nì Antiyɔsi, ki sòoǹ Unimbɔti bɔti Juuda yab ŋmaniŋma cee. 20Ama bi-kansikin biba bin nyánní Siipil nì Siireenee bāań Antiyɔsi ki mun bíī tùkù bin kaa sá Juuda yabee dinyɔɔbummɔɔndi din sòoǹ ti-Dindaan Yeesu puee. 21Ti-Dindaan pɔŋŋu nìn bí bi-cee, ní kunipaau nìn fɔ̃ɔ̃ ki kíí ki nɔ́ɔ́ ti-Dindaan. 22Kriisitoo nikitil din bí Jeerusaleemee nín gbìl̄ an bɔtee ní bi dū Baarnaabasi ki tú Antiyɔsi. 23U bàn̄ee ní ki ká Unimbɔti nín bīiǹ bi-pu miŋyee ní an mɔ́ɔkiǹ-u, ní u bíī tìì-bi kunyannyaau, yii bi-kɔkɔ ń nīn yú nì dipɔbil diba kí nīn nákaǹ ti-Dindaan. 24Di sá yii u nìn sá unimɔnti, ki gbí Circir Fām nì fookii. Míǹ pu ní binib tikpil dɔ́miń ki nɔ́ɔ́ ti-Dindaan. 25Míǹ boonee ní Baarnaabasi búntì Taarsi kí nyàab̀ Sɔɔl. 26U bàn̄ ki ká-uee, ní ki cáań-u Antiyɔsi. Dibimmɔndi kɔkɔee, bi nìn dūu kāl̀ Kriisitoo nikitil kansikin ki dàkà binib tikpil Unimbɔti bɔti. Antiyɔsi tiŋkin ní bi péé péé ki yíiń Yeesu boonnooliibi yii Kriisitoo yab. 27Ŋyunti gbantee, Unimbɔti bɔnaatiliibi biba nyánní Jeerusaleem ki sīntì Antiyɔsi. 28Bi-kansikin ubɔ ní bi nìn yíì Agaabusi. Unimbɔti Fām yāntì kijapaayee yíkìi lī yii, ŋkùm miba dàá nyā kitiŋ kɔkɔ pu kí nīn pɔ̄ɔ̄. (Ní mi lafun bāań Kloodi beel yuntiŋu). 29Ní Yeesu boonnooliibi bíī màkà báà ŋma ń tīī u nín ŋūǹ puee bí dūú tūtuǹ bi-nabiyaamu mun kɔ́ò Juudeeyee. 30Bi tīīyee, ní ki yāntì Baarnaabasi nì Sɔɔl yɔ̃oǹ ki cáā cūnnì Jeerusaleem Kriisitoo nikitil kpilib cee.


c: text/html

text: 1Kpáí aa bá nda, Pọ́ọ̀l, e m gé sí tóm nè Bàrì, vaá duna gé nen e Jíìzọ̀s Kráìst lẹẹlà gé nvèè kpóó ló gbò e Bàrì beè sà, kọ bà á palà ge dẹlẹ́e nyíe boo vaá nyimá ló kà kà bel e a kuu sĩ́ deè ge fã̀e, 2boo bée ból dẽe sĩ́ e a kuu dùm e bè náa tá. Bàrì, e bè náa ólò kpọ́ kyáá belá, beè zìgà dùm e bè náa táí nèi àà gé kélé. 3Sõò tṍó e a ni bugi ńlẹ tṍó egè, a beè gboó tú a mon belí tẹlẹ bàlà kẽ tení dú ló Kpẹa e ẹlẹ, Bàrì, e a dú bẹẹ Nen Dùùlà, beè nèm̄, m a lẹ̀ẹ̀là, kọ ḿ veeí. 4M̀ gé lẹẹlà kpáí má Táítọ̀s, e a aa deè dú ńda nvín m bẹẹ gè gbá dẹlẹ nyíe boo Kráìst: M̀ gé ban kọ Bàrì Tẹ̀, nè Kráìst Jíìzọ̀s, e a dú bẹẹ Nen Dùùlà, á iéni sàn nyíe ló vaá à néni fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 5M beè túni gbẹẹ Kríìt kọ bé ò lele sĩ́ gbò nu e a bĩ́íná gè sí tóm ló, nè ge kọ ó í bá ló gbò e bà é túlè bõ̀òna ló Kráìst m kọ̀láá kà bon, belí bé e m beè kọ́ ó naa naa. 6Nen e a é túlè bõ̀òna ló Kráìst íe ge dú nen e kọ̀ bel á gé ló. À íe ge dú dóm t̃ẽ̀ènè kà va, vaá pá a nvín íe ge dú gbò e bà dẹlẹ nyíe boo Kráìst, e bà náa é dú gbò pá nvín e gbò nen é kọ́ bà ólò bã̀ nyaa vaá ié lọl togó kẽ. 7Boo bée kọ, dì belí nen e Bàrì kọ́ á bẹ̀l, nen e a di togó bõ̀òna ló Kráìst íe ge dú nen e kọ̀ bel á gé ló. À íe ge dú nen e bè náa ólò kpẹlá, à bè ge vàlẹ̀ bá bã̀ sṹg, nen e bè náa ólò ṍ míí tẽeá dẽe, à bè ge dú gboo gboo ló, à bè ge ié gọ̀l òò kpègè. 8À íe ge dú nen e a ólò kolí kyáà vaá vùlè dẽe ló gè naa lé nu. À íe ge dú nen e a íe ọ́ẹ́ dẽe, tõo lèlà, tõo káí, vaá lẹ̀ẹ̀là bel ló a bá. 9À íe ge dú nen e a palà ge sii bá ló kà kà mon bel Bàrì belí bé e a di m dò bá nu naa, kọ bé à láá tú lèlà dò bá nuá dùùmà bá deè tṍ dõòna gbò vaá tú lọ̀ nu gbò e bà bé dò bá nuí tẹlẹ bàlà kẽ. 10Boo bée kọ à íe gbele tõ̀ò gbò e bà náa tõo kè tule, èlmà tõ̀ò gbò e bà aa bõ̀òna ló pá Júù dù, e bà olòó ló dagi bá mon bel vaá dàgẹ̀ gbò nen. 11À palà ge dú bíi gè kùbva gã́, boo bée kọ bà tãagegi zivè kà tọ lọa bá, tení dú ló ge noomà nu e bè náa bọ́ ló kọ bà á noomà, boo bée ge ié kpègè m sĩ́ deè e a dú kẹ́ẹ. 12Ene kà gbálà Kríìt, e baala pá Kríìt beè tú naamá baála nen kọ́ bùlà Bàrì beè kọ, “Pá Kríìt ólò kpọ́ kyáá bel lee. Bà bélí nom kọ̀l e a ólò sí bàg, vaá dú gbò kpọ̀lọ̀ e áá dè nu ní e bà nyímá ló é.” 13Nu e a kọ́í dú kà kà. Boo bée vó, à bọ́ ló kọ ó palà ge kọ́va bel, kọ bé bà láá dẹlẹ nyíe boo Kráìst m kà kà 14vaá aa ló gè ziga ló dagi bá lóg pá Júù, à bè ge sẹlẹ log gbò e bà kin kà kà bel. 15Ló gbò e bà õoà, dénè nu di õoà, sõò ló gbò e bà ni kyọà, e bà náa ziga ló kà kà bel, tọ́ọ̀ nu á gé õoà, boo bée kọ ba bùlà nè ba nyíe náa õoà. 16Baala kọ́ zaali kọ bà nyímàè ló Bàrì, sõò ba láb náa kọ́ vó. Bà bẽ́émá Bàrì, vaá bà dú gbò lọ̀l togó kẽ e bà náa é láá naa tọ́ọ̀ kà lé nu.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Boolo, pá Galésìà, e a beè dú gè palà ge baái dẽe kọ dẽei á tùlà bé e Jíìzọ̀s Kráìst beè ú gbẹá boo bàà gbànà té naa, vaá belí nu e a dìí ke gbàà e o gé monmai dẽe, mée ní e a gboó túi sẹlẹ èla zẹẹgẹ é? Ò dúì ból! 2Ni élai vó, mè nda á zẹẹ́ bĩinái: É Nyómá Káí e Bàrì beè nèiá, é kọ à dú boo bée bé e o sẹlẹ̀ì Log naanii, sẹ̀ à dú gé boo bée bé e o dã́ì Lé Kpẹa vaá zigai ló naanii é? 3Naa kọ ò bọọ gè dui gé ból? O beè tui Nyómá Bàrì daamai togó. Naa kọ a lée tṍó e o é gboó gé tui boólo ló simai ní e a sígá lọlií dẽe? 4O ténii bá gbele tõ̀ò nu. Naa kọ dénè ẹ̀ẹ̀ peí ló? Sõò nda gáà zìgà kọ à peí ló! 5É kọ bé e o láá sẹlẹi Log naanii ní e Bàrì élá boo nèmài Nyómá Káí vaá simá tóm dù̃ùnè zẹ̀ẹ̀i é, e bè níì bé e o dã́ì Lé Kpẹa vaá zigai ló naanii nì? 6Ni kẽeaí boo nu e a beè naaá ló Ébràhàm. Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa, “A beè dẹlẹ nyíe boo Bàrì vaá Bàrì à bugié ló naamá lé lab dògò.” 7Níé gé náa kọ é nyimá kọ gbò e bà dẹlẹ nyíe boo Bàrì ní e bà dú pá nvín Ébràhàm e. 8Kpá Káí beè gyà sĩ́ mòn kọ Bàrì é beè leevè bel gbò e bè níì pá Júù nì tení dú ló ba gè dẹlẹ́e nyíe boo, naa ní e a beè zẹẹ́ vee Lé Kpẹaí nè Ébràhàm kọ, “Bàrì é téní dú ló olo vaá tãanè dee bá dénè gbò nen.” 9Ébràhàm beè dẹlẹ nyíe boo Bàrì vaá Bàrì à gboó tãanèe dee bá. Boo bée vó, Bàrì tã́anènà gé dee bá dénè gbò e bà dẹlẹ́e nyíe boo belí Ébràhàm. 10Pọ́lọ́ múú kyáá di ló dénè gbò e bà ḿmè bùlà boo gè sẹlẹ Log. Boo bée kọ Kpá Káí kọ́, “Pọ́lọ́ múú kyáá dí ló kọ̀láá nen e bè náa kil sĩ́ gè olòó naa dénè nu e ba è emí m Kpá Log.” 11À palà ge dọ bàlà kẽ kátogóí kọ Bàrì náa élá boo bé e tọ́ọ̀ nen láá sẹlẹ Log naa vaá leevèe bel, boo bée kọ Kpá Káí kọ́, “Nen e a dẹlẹ nyíe boo Bàrì vaá Bàrì à gboó leevèe bel é di dùm.” 12Nu e Log bĩ́íná kọ nen á naa nè ge dẹlẹ nyíe boo Bàrì níì t̃ẽ̀ènè kà nì. Boo bée kọ Log kọ́, “Kọ̀láá nen e a náa dénè bé e Log kọ́ é dí dùm tenmá ló vó.” 13Kráìst áálái lọl kè bá pọ́lọ́ múú kyáá e a zọ Log gbá tọ, tení dú ló gè tú ńlẹ ló toomá pọ́lọ́ múú kyáá boo bée beele. Boo bée kọ Kpá Káí kọ, “Pọ́lọ́ múú kyáá di ló kọ̀láá nen e bà túe komí boo té.” 14Kráìst beè naa vó kọ bé tã́áná dee bá e Bàrì beè zìgà nè Ébràhàma téní domá ló ẹlẹ, Kráìst Jíìzọ̀s, vaá inana gé ló gbò e bè níì pá Júù nì, naa ní e beele é láá ié Nyómá Káí e Bàrì beè zìgà nèiá tení dú ló gè dẹlẹ́e nyíe boo. 15Pá vígà, m̀ gé tú nu e gbò nen ólò naa dòmà bá nu nèi. Tṍó e bãànà nen ni ló a dee dee nvée bel boo ene kà nu lọ̀l, vaá bà tenmá, tọ́ọ̀ nen náa ólò làb lọl kẽ à bè ge tẹlẹ̀ nu ló. 16Ébràhàm nè ene kà nvín e a é beè mea m a kúúlí ní e Kpá Káí kọ́ nèi kọ Bàrì beè zìgà nuí nè e. Náa kọ́ nèi kọ, mè tṍó e Bàrì zigà nuí, mè a beè kọ, “M̀ zigà nè gbò pá nvín e bà é beè mea m o kúúlí,” vaá belí nu e bà é gboó gé kọ à kuu gbele tõ̀ò pá a nvín, sõò à kọ́, “M̀ zigà nè nvín e a é beè mea m o kúúlí,” e a náa kọ kóló t̃ẽ̀ènè kà a nvín ní e zìgà nuí kuu é, vaá níé Kráìst. 17Nu e m gé kọ́ kọ̀là kọ Bàrì beè zilá zíl gbaa ló nè Ébràhàm vaá zìgà zìgà kọ à é sẹlẹ̀è. Log, e zíl e Bàrì beè ziláí tú nu e a é tóólá bóó nè tub nè òb (430) gbáá nomáí, náa é láá dù gé gbaalá zíl gbaa ló e Bàrì ni ténmáí vaá naa kọ Bàrì á gá naana nu e a beè zìgà. 18Be à dú gè kọ bé e nen láá sẹlẹ Log naa ní e Bàrì nemàe nu é, na tóm náa kọ náa nenàe nuá tenmá sĩ́ deè e a é bélí nu e a beè zìgà nèe. Sõò Bàrì beè zìgà nu nè Ébràhàm, vaá à gboó nèe nuá pọ́ì. 19Vaá éé ní e a náa kọ Bàrì á nè Log é? Bàrì beè nè Log, boo tṍó e a ni zigà nu lọ̀l, kọ bé tṍó e gbò nen é sí pọ́lọ́ bà nyímá kọ bà a gbáàlàè Log Bàrì. Vaá a è kọ Logí é dí kẽ dọ̀mà tṍó e nvín e ba è zìgà nu nè, e a é mea kúúlí Ébràhàmi, é dú. Gbò nyómá tóm ní e ba è faalá Logá domá é, vaá ba è nè Logá tenmá bá nen tén dẽe. 20Sõò nen tén dẽe náa ólò dú bíi ló nàà nu áá nen; vaá Bàrì dì áá ẹ̀ẹ̀. 21É kọ vó gboó dú gè kọ mè Log Bàrì gé bé gbò nu e Bàrì beè zìgà? Á lọ̀! Boo bée kọ be log e nen beè ié beè dú ní e a nè dùm, kọ̀láá nen e a sẹlẹ́e gá è beè láá ié lee léé bel kè sĩ́ Bàrì. 22Sõò Kpá Káí gbá dénè bàlà boo bõonè kọ bà di kpọ́gọ́lọ́ bá pọ́lọ́ lab dògò, kọ bé Bàrì tú gè kọ nen dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s Kráìst naamá nu e a é élá boo tumá nu e a beè zìgàa nè gbò e bà dẹlẹ́e nyíe boo. 23Sõò kọ bé à kalá dọ̀ tṍó e gbò nen dalà togó dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s Kráìst, e beè di kpọ́gọ́lọ́ kè bá Log, e e géè ẹ̀bmà dẽe tṍó e Bàrì é tú bé e e é dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s Kráìst naa tẹlẹ bàlà kẽ nèi. 24Log géè gboó lẹ̀ẹ̀lài bel ló dọ̀mà tṍó e Kráìst dú, kọ bé Bàrì léevèi bel tení dú ló gè dẹlẹ́e nyíe boo. 25Kátogóí e a ni dú tṍó e a dì nè gbò nen kọ bà á dẹlẹ nyíe boo Kráìsti, Log náa gé lẹẹlànài bel ló. 26Ge dẹlẹ nyíe boo Kráìst Jíìzọ̀s ní e a tú dénè bọ̀ì e o gbáàìé ló naamá pá nvín Bàrì e. 27Boo bée kọ dénè bọ̀ì, e ba beè tú múú logmái nveenií m ge gbaa ló Kráìst, o dúì gbò e o ni túi láb Kráìst. 28Kátogóí tọ́ọ̀ kà kele á génaí zẹ̀ẹ̀ kọ na gbòi dú pá Júù vaá na gbòa níì pá Júù nì, à bè ge kọ na gbòi dú gbò gyóòlo vaá na gbòa à dú gbò e bà di pọ́ì, à bè ge kọ baalaí dú gbò gbálà vaá na gbòa à dú gbò bia. Dénè bọ̀ì gbáai ló Kráìst Jíìzọ̀s vaá dui t̃ẽ̀ènè kà. 29Be ò dii nei Kráìst, níé túi naamá pá nvín Ébràhàm, e a náa kọ nu e Bàrì beè zìgàa kuúi.


text: 1M sòoǹ ibaamɔn kii Kriisitoo yɔu nín máaǹ kí sòoǹ puee ní, maa mɔ́ntí, Unimbɔti Fām mun sòoǹ m-pɔbil poon yii an sá tiŋman, 2yii m-pɔbil poon gbí kunimbaakpaaŋŋu ní m yáliŋkí baabadal, 3m yaan ŋūǹ Unimbɔti ń ŋá-mi fam, man nì Kriisitoo ń yàkatī tɔbin, m-nabiyaamu man nì bin pēēmmaalee ń ŋmā kí ká difiilee, m bàà là. 4M-nabiyaamu gbanti di sá Israyeel yab bin Unimbɔti lútì bí nīn sá u-biyaamuee, ní u nì u-walfiŋu nìn kɔ́ò bi-kansikin, ní u ŋá nnyɔɔpee nì bi, ki tīī-bi marab ki dàkā-bi min ní bi dàá nīn jáaḿ-uee, ki pɔ̃oǹ-bi ipoon. 5Bi-naanjab sá Jaakɔb biyaamu saalaa nì mulee ní, a yaa kpēētinitanee, Kriisitoo mun sá bi-maaliŋu poon, Kriisitoo un di tɔ́kɔ́ tikɔkɔ nì tikɔkɔ pu ki sá Unimbɔti un máaǹ inyɔŋki baabadal kí nīn péēcá jaanjaanee! Ameen. 6Israyeel yab nín kaa fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee, an kaa dàkà yii Unimbɔti poondi ŋá fam. Di sá yii an kaa sá bin kɔkɔ nyánní Israyeel maaliŋunee di sá Israyeel yab páaa, 7ní bin kɔkɔwoooo nyánní Abraam maaliŋunee kaa sá u-biyaamu páaa, kii Unimbɔti nín nìn sòon̄ nì Abraam puee, yii: “See Isaaki biyaamu baba di dàá fɔ̃ɔ̃ a-yindi.” 8An dàkà yii an kaa sá mmaal ŋun ti nyí nee di màal̀ Unimbɔti biyaamu. Abraam naantiibi bin Unimbɔti nìn pɔ̃oǹ ki tīīyee baba di sá bimɔntiibi, 9kii Unimbɔti nín nìn pɔ̃oǹ-u puee yii: “Ŋyunti ŋun m yɔ́oǹee yaa bāańee, m dàá dāan̄, ní a-nimpuu Saaraa ń màal̀ kibininjabiki.” 10- 12Tibɔŋmantikaal tiba mun gítī sò: di sá ti-naanja Isaaki nimpuu Reebeeka nìn cáá atab ní. Kí wàatī ú màal̀ mbiyaamu gbantee, baa láá nyáń ki ŋá tiŋanaaan, kaa láá ŋá ikpiti, ní Unimbɔti tùkū Reebeeka yii: “Ukpil di dàá dāá nīn bí kiwaai taapu,” án ŋmā kí nɔ́ɔ́ nì Unimbɔti nín lēēki síiǹ u-ban puee. Míǹ ní u yíì binib, kaa kpèé bi-tūntɔtam pu, 13kii an nín ŋmàn̄ puee, yii: “M néeń Jaakɔb, kaa néeń Eesayu.” 14Ti yaa kpēēan bɔti, ti dàá lì yii Unimbɔti kaa sá ibaamɔndaanaaan? Aayee, kpataaa! 15Di sá u nìn tùkū Mooisi yii: “M dàá sɔ̄ un m là kí fīīyee saai, ní kí ŋá tiŋan bin m là kí ŋá tiŋanee.” 16Mimmee, an kaa nyēeń unil nín là pueeyaaa kaa nyēeń u-pɔ́ɔǹtam pu, Unimbɔti di sūǹ unil saai kí fīī udaan. 17Unimbɔti takaldau poonee, ti kāntí yii Unimbɔti tùkū Eejipiti bɔtiu yii: “Kun pu m baasii kāaǹ-si dibeelee di sá ḿ dī a-pu kí dàkà m-pɔŋŋu kí yàntī ntimu kɔkɔ ń béé m-yindi.” 18An dàkà yii Unimbɔti yaa là kí fīī binibaaa, u yaa tí là kí nyìŋfì bi-pɔbiliŋaaan, an bí úǹ cee ní. 19An yaa yíì, ubɔ ŋūǹ kí bàlfì-mi yii: “Kin mimmee, ba pu ní Unimbɔti gítī wòoǹ nnibiyaamu? Di sá ubɔ kaa yíití min Unimbɔti lèe.” 20M dàá kíí udaan yii: “Unil, a sá ŋma ní ki kpākantí Unimbɔti? Tiwan tin bi máńee kaa ŋūǹ kí tùkù un máń-tèe yii: 'Ba pu ní a máń-mi yéè?' ” 21Uyɔɔmaati ŋūǹ kí dū kuyɔkɔu kí mā kun kun u yaa lèe: u ŋūǹ kí dū kí mā dibɔmɔntiil, kuyɔkɔbaantiiuee, u tí ŋūǹ kí dūú mā kinyinsaŋ. 22Kin, Unimbɔti faa? U cáá nsan kí gíí diŋuul kí dàkà binib u-pɔŋŋu. U jíń kimɔtii tikpil bin bàà máaǹ ditafadaaldi ki ŋmāntì bí kúntí-bee pu, 23ní ki kpáàā là kí dàkà u-nyooti nín wīikí pu tikpil tikpil ki tīī bin bin u fīī ki bɔ́ntì ki yɔ́oǹ bí kɔ́ u-nyootinee, 24timbi bin bin u lútì ki yíiń Juuda yab nì bin kaa sá Juuda yabee kansikinee kɔkɔ. 25Míǹ ní u lī Oosee takaldau poon yii: “Bin kaa nìn sá m-nikitilee dàá dāá nīn sá m-nikitil, ní m dàá nīn kíǹ ki néeń bin maa nìn néeńee, 26ní laakin bi nìn tùkū-bi yii baa sá man nikitilee, niin ubaanti ní bi dàá yíiń-bi man Unimbɔti un bée biyaamu.” 27Ní Unimbɔti bɔnaatiliu Eesayi mun báakì ki sòon̄ Israyeel yab bɔti, yii: “Báà Israyeel naantiibi yaa wīikí kii dibul din bí tiŋku gbandee, bi-kansikin binib fiii di dàá kíń kí ŋmátí, 28kun puee ti-Dindaan dàá ŋá tin tin kɔkɔ u sòon̄ ki síiǹ yii u dàá ŋá kitiŋ puee malaa.” 29Eesayi gbanti di nìn gítī sòon̄ tibɔti nee ki yɔ́oǹ dooooyee, yii: “Ti-Dindaan ipɔn kɔkɔ daan yaa kaa bàà kíǹ-ti ti-maaliŋu poon binib bibee, ti bàà kpántì kii Soodɔm tiŋki nín nìn bí puee, ki bàà náań nì Goomɔɔr tiŋki mun nín kúntì puee.” 30Tibɔti tin ti sòon̄ee, ti dàá kúntí-tì yii ba? Bin kaa sá Juuda yab, kaa nìn nyàab̀ kí nīn bí deedeeyee, di kpántì deedeedambi Unimbɔti nimiin, kun puee bi fɔ̃ɔ̃-u ki kíí; 31ní Juuda yab bin nìn nyàab̀ kí nɔ́ɔ́ marab kí ŋmā kí kpántí deedeedambee kaa ŋúń ki ŋúb́ marab gbanti. 32Ba yì-tì? Kun puee bi dàkafī yii bi-tuuŋŋi pu ní bi ŋūǹ kí nīn bí deedee, kaa nyàab̀ kí fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti kí kíí kí nīn bí deedee. Bi gbéetì ditaŋkpal 33din pu Unimbɔti takaldau nìn ŋmàn̄ee, yii: “Kpèè, m bíl̀ ditaŋkpagbéetikaal Siiyɔn, ditaŋkpal din líikí binibee. Un yaa fɔ̃ɔ̃-u ki kííyee, icoo kaa làá jī udaan.”


text: 1Kpáí aa bá nda, Pọ́ọ̀l, e Kráìst Jíìzọ̀s lẹẹlà dì belí bé e a dú bùlà Bàrì naa, kọ ḿ vee dùm e Bàrì beè zìgà nè gbò e bà gbáá ló Kráìst Jíìzọ̀s. 2M̀ gé lẹẹlà kpáí má Témọ̀tì, e a dú nà nvín e m vulè: M̀ gé ban kọ Bàrì Tẹ̀, nè Kráìst Jíìzọ̀s, e a dú bẹẹ Dõò, á naani sàn, vaá à iéni sàn nyíe ló, vaá à néni fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló. 3M̀ ólò tú ṍà zaa nè Bàrì e nda gé tú bùlà e a õoà simá tóm nè, dì belí bé e pá nà gbò nómá tẹ̀ beè sí naa, vaá olòó kẽ̀èàni boo m nà tãaga ló lee, bílá dee nè ẹ́ẹ́ èlà. 4Tṍó e m kẽea boo bé e o beè tó kàlẹ̀ gĩ́i naa, à palà ge biím̄ ge mònni, naa ní e nyíem̄ é gboó palà ge ẹẹ. 5M̀ kẽea boo bé e o dẹlẹ̀ nyíe boo Kráìst m kà kà naa, dì belí bé e o nómá kà Lóès nè o kà Únìs beè gyààni sĩ́ kẽ dẹlẹ́e nyíe boo naa, e a dú nu e m palà ge agala boo kọ kátogóí à dìní m naamá lé. 6Boo bée vó, m̀ gé kẽeeni nyíe kọ ó naa kọ sã́ á kpáá olòó bẹa ló nu e Bàrì beè dõo nvèèni m boo tṍó e nda è dẹlẹ́ni bá bólá. 7Boo bée kọ Nyómá e Bàrì beè nèi níì nyómá zùùgà nì. Tãa vó, a beè nèi Nyómá e a é náa kọ é ié kpóó nè vulà súú dẽe ló, vaá à náa kọ é láá lẹ̀ẹ̀là bel ló bẹẹ bá. 8Boo bée vó, kẹ́ẹ á gá siíni ló gè kọ́ kpẹa e a kil ló bẹẹ Dõò. Kẹ́ẹ á gá siináni gé e a kil ló nda e m di kpọ́gọ́lọ́ boo a béeí. Tãa vó, ò dú gé zọ̀ nda mon tãaga boo Lé Kpẹaí, tení dú ló kpóó e Bàrì é néni. 9A beè dùùlài vaá kolíi kọ é di káí, níì boo bée tóm e beele beè sì nì, sõò boo bée nu e a è dú a bùlà nè boo bée a sàn nyíe e a íeí ló, tenmá bá Kráìst Jíìzọ̀s, lọl gé tã́gíní bé e bè à gáà beè dèm bàlà boo. 10Sõò kátogóí beele è mòn sàn nyíe e Bàrì tẹ́lẹ bàlà kẽí tení dú ló kọ Kráìst Jíìzọ̀s, e a dú bẹẹ Nen Dùùlà, beè aa káála dú bàlà booí. À dú gé lọl kpóó bá ú vaá tú dùm e bè náa tá tẹlẹ bàlà kẽ nèi m Lé Kpẹa. 11Boo bée gè kọ ḿ vee Lé Kpẹaí ní e Bàrì sa nda naamá nen e Jíìzọ̀s lẹẹlà nè nen dò bá é. 12Vaá vó ní e a dómà dénè tãàgà e m gé moní é. Sõò kẹ́ẹ náa siím̄, boo bée kọ m̀ nyímà ló nen e nda dẹlẹ̀ nyíe boo, vaá m̀ palà ge nyimà kọ à é láá kpènà nu e ẹlẹ beè nvèèm̄ báí dọ̀mà Deeá. 13Tú gbò lèlà dò bá nu e o beè dã́ gã́ ndaá naamá nu dòmà bá e o é élá boo, vaá ò kil sĩ́ gè ié dẹ̀lẹ̀ nyíe boo Kráìst nè vulà súú dẽe ló e a dì nè gbò e bà gbáá ló Kráìst Jíìzọ̀s. 14Palà ge kumà dénè lé nu e Bàrì beè nvèèní báá, tení dú ló kpóó e a aa bá Nyómá Káí, e a tõo m dénè bẹ̀ì. 15Ò nyímà kọ dénè nen e a di Ésìà a zal bá tám̄ ló, biina gé ló Faigẹ́lọ̀s nè Hamọ́jènìz. 16M̀ gé ban Bàrì kọ á ié sàn nyíe ló pá tọ Onẹséfọ̀rọ̀s, boo bée kọ a è naa nu e a ẹ́ẹ́lẹ̀m̄ nyíe gbele tõ̀ò tṍó vaá náa beè siiá kẹ́ẹ e a kilím̄ ló kọ m̀ di tọ kpọ́gọ́lọ́. 17Tãa vó, áá bé e a gé íná gé Róm̀a ní e a dàlà togó gbĩ́m̄ dọ̀ tṍó e a gbĩ́m̄ mòn e. 18M̀ gé ban Dõò kọ á iée sàn nyíe ló Deeá! Olo palà ge nyimá dénè bé e a è nvèè bá nèm̄ naa gbẹá Ẹ́fẹ̀sọ̀s.


text:
Ẹ́gíptì Ayéijọ́un
Ẹ́gíptì Ayéijọ́un ni asailaju ayeijoun ti apailaorun Ariwa Afrika, to wo jo si isale Odo Nile nibi ti orile-ede ayeodeoni Egypt wa. Asailaju ti ara Egypti gbajo ni bi odun 3150 SK (gegebi Iseoroasiko apejose ti ara Egypti )[1] pelu isodokan oselu Apa Oke ati Apa Isale Egypti labe farao akoko.[2] Itan Egypti ayeijoun sele bi eseese awon Ileoba, ti won je pinpinniya pelu awon igba aitoro ti won unje Igba Apinniya. Ileoba Atijo ti Igba Ibere Amobaba, Ileoba Arin ti Igba Arin Amobaba ati Ileoba Tuntun ti Igba Opin Amobaba. Egypti de ogo agbara re nigba Ileoba Tuntun, ni igba Ramesi, leyin eyi ni obere si ni bo si igba irele diedie. Egypt je sisegun latowo awon alagbara okere ni titelentele. Leyin iku Aleksanda Eninla, ikan ninu awon ogagun re to unje Ptolemy Soter, so ara re di ajoba tuntun Egypt. Iran-oba Ptolemi yi joba lori Egypt titi de odun 30 SK, nigba to bo sowo Ile Romu to si di igberiko Romu.[3]
Ijasirere asailaju Egipti ayeijoun je be nitori agbara re lati le gbe pelu awon isele Ifonofoji Odo Nilo. Agbara asotele ati ikojanu ibomirin ile olora inu afonifoji fa opo eso ogbin wa, eyi lo si mu idagbasoke awujo ati asa wa. Pelu opo ohun amulo o se ese fun ijoba lati segbowo imulo awon alumoni to wa ni afonifoji Nilo ati awon agbegbe ashale to yika, atetebere idagbasoke sistemu ikoole fun ra ara won, igbajo ikole akojopo ati awon iseowo iseagbe, idunadura pelu awon agbegbe ayika, ati ise ologun to fe segun awon ota okere to si le fi agbara Egypti han. Lati sakoso awon agbese wonyi ni awon akowe, olori esin, ati awo aseamojuto labe ijanu Farao, eni to ridaju pe awon eniyan ara Egipti wa lokan labe sistemu awon igbagbo esin.[4][5]
Ninu awon opo oriire awon ara Egipti ayeijoun ni okuta fifo, ile wiwon ati awon ona ikole to fa kiko awon piramidi gbangba, tempili, ati obeliski; sistemu mathimatiki, sistemu iwosan to sise ati to se e mulo, awon sistemu ibomirin ati ona ida iseagbe, awon oko-ojuomi akoko,[6] amo fiyansi Egypti ati iseoroiseona digi (gilasi), iru isemookomooka tuntun, ati adehun alafia atetejulo ti a mo.[7] Egypt left a lasting legacy. Its art and architecture were widely copied, and its antiquities carried off to far corners of the world. Its monumental ruins have inspired the imaginations of travellers and writers for centuries. A new-found respect for antiquities and excavations in the early modern period led to the scientific investigation of Egyptian civilization and a greater appreciation of its cultural legacy.[8]
Àwọn àkóónú
Ìtàn[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ìgbà aṣíwájú ìran-ọba[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ìgbà Àtètèbẹ̀rẹ̀ Ìran-ọba[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Ilẹ̀ọba Àtijọ[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ "Chronology". Digital Egypt for Universities, University College London. http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/index.html. Retrieved 25 March 2008.
- ↑ Dodson (2004) p. 46
- ↑ Clayton (1994) p. 217
- ↑ James (2005) p. 8
- ↑ Manuelian (1998) pp. 6–7
- ↑ Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
AIA
- ↑ Clayton (1994) p. 153
- ↑ James (2005) p. 84


text: 1Ŋwiŋŋuŋfikaa ŋubɔ dalee, Yeesu nì u-boonnooliibi jītí blee kpaaŋŋin, ní u-boonnooliibi bíī gífí blee fini ki ŋmèem̄ abil ki ŋmɔ́ò. 2Fariisab biba ká mimmee, ní ki bí-bi yii: “Ba pu ní ni ŋáań min kòɔ́yee ŋwiŋŋuŋfikaa dal?” 3Ní Yeesu kíí-bi yii: “Naa láá péēkàan̄ ŋkùm nín nìn cúú ubɔti Dafiidi nì u-naacimbi u ŋá pueeee? 4U nìn kɔ́ Kunimbɔtidiin ní usaraaŋakpil tīī-bi kpɔnɔb bin bi nìn dūu ŋá Unimbɔti saraayee, ní u nì u-naacimbi ŋmɔ́, ama ti-marau poonee, báà ubɔ kaa máaǹ kí ŋmɔ́ an kpɔnɔb gbanti, see bisaraaŋaliibi baba di ŋmɔ́ò-bi.” 5Ní Yeesu gítī bí-bi yii: “Man Kinibiki di sá ŋwiŋŋuŋfikaadaan.” 6Ŋwiŋŋuŋfikaa ŋubɔ mun dalee, Yeesu fātìi tí cūtì kukpafidiin, ní ki bíī dàkà binib Unimbɔti bɔti, ní kijapaai kiba nìn bí niin, u-ŋaŋgiil fáká. 7Bimaradakaliibi nì Fariisab nìn bí ki cɔ́ŋkí Yeesu kí kpèè yii u dàá cáaǹ ubɔ ŋwiŋŋuŋfikaa dalaaa waa làá cáaǹ, kun puee bi nìn bíī nyàab̀ nnaakpal kí dūú ŋá-u tibɔti. 8Ama Yeesu nyí bi-landɔkɔi, ní ki bí uŋaŋfakafuee yii: “Yīkì kí sīĺ binib kansikin,” ní uŋaŋfakafuee yáatìi yúl̀ bi-kansikin. 9Ní Yeesu bí-bi yii: “M bàlfī-ni yii: ti-marau lī yii ba ní? yii, tí ŋá tiŋan ŋwiŋŋuŋfikaa dalaaa tikpitil ní? Tí fīī unilaaa tí kpò-u ní?” 10Ní u fātìi kpēēbi-kɔkɔ ki māntì, ní ki bí uŋaŋfakafuee yii: “Tàntī a-ŋal!” ní u tāntì-ŋu, ní u-ŋal fātìi gítìń ŋu-laŋki. 11Ní bi fɔ̃ɔ̃ mbum, ní ki bíī sòoǹ ki bɔ́ntí bi-kansikin kí béé bi nín dàá ŋá Yeesu puee. 12Ŋyuntee ní Yeesu jɔ́m̀ dijool diba pu kí mèè Unimbɔti, ní ki dū kunyamɔŋu ki mēē. 13Kutaa wúntèe ní u yíiń u-boonnooliibi, ní ki lēēbi-kansikin saalaa nì bili bíǹ ń nīn sá u-kpambaliŋ. 14Akpambalee yiŋŋi sèé: Siimɔn un u nìn páaǹ diyindi yii Piyeeree (an taapu di sá yii Ditaŋkpal), nì Siimɔn naal Andree, nì Jaaki nì Jaan nì Fiiliipi nì Bateeleemii 15nì Maatiu nì Toomasi nì Jaaki un sá Alfee jipɔɔnee, nì Siimɔn un nìn là kí jáǹ Room yabee, 16nì Juuda Jaaki jipɔɔn, nì Juudasi Iskaariyɔti un dāa dū Yeesu ki nyáfiǹ u-nannanliibee. 17Ní bi nì Yeesu kpákatìń ki bāań ki yúl̀ ditantakalin, laakin u-boonnooliibi kupaau nì binifantantiibi tikpil mun nìn yúee. Binib gbantee, biba nìn nyánní Juudee timmu kɔkɔn, ní biba nyánní Jeerusaleem tiŋkin, ní biba mun nyánní Tiir nì Siidɔn, ntimu mun bí dimɔɔl caŋinee. 18Binibee nìn dɔ́miń kí pīlfì Yeesu nín sòoǹ Unimbɔti bɔti pueeyaaa ki là ú cáaǹ-bi mun. Ní bin pu arasiniibi nìn kēe ká dicaandi. 19Báà ŋma nìn péēnyàab̀ kí gbēēYeesu ní, kun puee mpɔn ŋubɔ nìn nyēeń u-ni ki cāantí bi-kɔkɔ. 20Ní Yeesu kpēēu-boonnooliibi ní ki bí yii: “Án nīn mɔ̄ǹ nimbi binandambi kun puee ni sá Unimbɔti beelin yab. 21“Án nīn mɔ̄ǹ nimbi bin ŋkùm cáá kɔŋkɔnneeyee, kun puee ni dàá dāá jī kí díkí. “Án nīn mɔ̄ǹ nimbi bin bíī sūǹ kɔŋkɔnneeyee, kun puee ni dàá dāá lā. 22“Án nīn mɔ̄ǹ nimbi bin bi ná, ki jì, ki sìí, ki bíiĺ ni-yiŋŋi man Kinibiki puee. 23Yaadalee ní nīn fàal̀ ki nyàkantī án nīn mɔ̄ǹ-ni, kun puee ni-paatii wīikí yilpu. Míǹ mbaantiim ní bi-naanjab mun nìn sāaǹ Unimbɔti bɔnaatiliibi. 24“Ama nimbi bigaajab, mbusu dɔ̄ ki cí-ni, kun puee nimbi jíń ni-mɔŋŋu doo. 25“Nimbi bin bí digbil poon kɔŋkɔnneeyee, mbusu dɔ̄ ki cí-ni, kun puee ŋkùm dàá dāá cúú-ni. “Nimbi bin bí tilaal poon kpɔŋkɔnneeyee, mbusu dɔ̄ ki cí-ni, kun puee ni dàá dāá kɔ́ kunimbaaun kí sɔ̄. 26“Nimbi bin ní duulnya yab pàkà yii ni sá bimɔntiibee, mbusu dɔ̄ ki cí-ni, kun puee míǹ ní bi-naanjab nìn pàkà bin nìn mɔ́ntí yii bi sá Unimbɔti bɔnaatiliibee.” 27“Ama m tùkù nimbi bin pílfíǹ-mi nee yii, ní nīn néeḿmaan ni-nannanliibi kí nīn ŋáaḿmaan bin ná-nee tiŋan. 28Bin bin tòɔ́-ni mbusuee, mèèmaan Unimbɔti ń ŋá-bi tiŋan, kí mèè kí tīī bin sàantí-nee. 29Ubɔ yaa fáá a-taŋkpanjil diba ntampee, á fàtī din kíǹee kí tīī-u ú fáá. Ubɔ yaa yɔ̃oǹ a-kpalibuee, á yàntī ú yòon̄ a-bɔkutiwaaki mun. 30Ubɔ yaa mēē-si tiba, tīī udaan. Ubɔ yaa yɔ̃oǹ a-wanti, á taa bàlfì-u. 31Ni nín là bí ŋá min kí tīī-nee, ŋámaan míǹ kí tīī ni-jutiibi. 32“Ni yaa néeń bin néeń-nee ŋmaniŋmee, ba paatii ní ni gítī kā ki cí boon? Bin kaa nyí Unimbɔtee mun péē néeń bin néeń-bee ní. 33Ní ni yaa tí ŋáań tiŋan ki tìì bin ŋáań ni mun tiŋanee babee, ba paatii ní ni gítī kā ki cí boon? Bin kaa nyí Unimbɔtee mun péēŋáań tiŋan ki tìì bin ŋáań-bi tiŋanee ní. 34Ni yaa tí pìntí bin ni nyí yii bi dàá téeǹ-nee ŋmaniŋmee, ba paatii ní ni gítī kā ki cí boon? Bin kaa nyí Unimbɔtee mun péēpìntí bi-jutiibi bin kaa nyí Unimbɔtee ní ki nyí yii bi dàá fàtīí téeǹ-bi bi-nimiŋmiiku deedee. 35Min máaǹ ní ŋée di sá ní nīn néeḿmaan bin ná-nee, kí nīn ŋáań-bi tiŋan, kí nīn pìntímaan kí taa nín̄ dàkafī yii bi dàá téeǹ-ni. Míǹ ní ni dāa fòol̄ tipaakpaandi ní ki dāa sá Unimbɔti un bí yilpuee biyaamu, kun puee úǹ ŋáań tiŋan ki tìì bin kaa nyí tiŋanee nì bin sá binikpitibee. 36Ní nīn cáá tiniti tikpil kii ni-Baa nín cáá tiniti tikpil puee.” 37“Taa nín̄ sòoǹ a-juti bɔti, ní Unimbɔti mun ń taa láā sòoǹ a mun yati. Taa kpò a-juti bɔti, ní Unimbɔti mun ń taa kpò a-yati. Dū a-juti yìntitam kí pɔ̄-u, ní Unimbɔti ń dū a mun yìntitam kí pɔ̄-si. 38Tīī a-juti, ní Unimbɔti ń dāá tīī-si mun. Bi dàá dāá ŋmàntī ní kí cìŋkì kí tēefì, ní án gbí púmmm, ní bí dūú sìtī a-lookun. A nín ŋmāntì pu ki tīī a-jutee, míǹ ní Unimbɔti dàá dāá ŋmàntī kí tīī si mun.” 39Ní Yeesu gítī dū tibɔti nee ki ŋmāntì yii: “Ujɔfu ŋūǹ kí dàtì u-jɔfujutaaa? Biliitil kaa lítí mboonaaan? 40Utumbifil kaa bí ki jítiǹ u-kpiliu, ama, u yaa bífì tiŋanee, u dāa kpántí kii u-kpiliuee ní. 41“Ba pu ní a wāĺ kimɔmbiki kin kā a-nabiki nimilinee ní kaa wāĺ didɔjal din kā sii nimilinee? 42Àá mana ní sii un kaa wāĺ didɔjal din kā a-nimilinee ŋūǹ kí lì a-nabiki yii: 'M-nabiki, yàntī ḿ lēē-si kimɔmbiki a-nimilin!' Mpoonnyoondaan, lēē didɔjal din kā sii a-ba nimilinee kí wàatī, kí nín wāl̀ mmɔntiimin kí lēēkimɔmbiki kin kā a-nabiki nimilinee.” 43“Busumɔntiibu kaa lòoǹ asubikpiti, míǹ ní busukpitibu mun kaa lòoǹ asubimɔnti. 44Busubu kamaa bil pu ní bi béetí-bu. Baa kìtī kɔŋkib abɔjanaakun pu, kaa tí tòɔ́ atuun kikuŋkumbɔŋ pu. 45Unimɔnti ŋáań atummɔnti ní, kun puee u-pɔbil poon ŋān̄, ní unikpiti ŋáań atuŋkpiti, kun puee u-pɔbil poon kaa ŋān̄. Di sá yii tin gbí unil pɔbilinee, tíǹ ní u-nyɔkɔ sòoǹ.” 46“Ba pu ní ni yíì-mi 'Ukpil, ukpil' ní kaa ŋáań min m bí yii ní ŋée ní? 47M dàá dàkà-ni bin dòoń m-cee ki pílfí m-bɔti ki kpáafí-tee nín náań nì kuŋyee. 48Bi náań nì unil un di dàá mā kudii, ki gbìn̄ kitiŋ an nyɔ́oǹ, ki bàn̄ ataŋkpee, ki dū kudii ki máń ataŋkpeeyee puee ní. Utaakpaan dɔ́miń ki nìn̄, ní mbun gbí ki dɔ́miń ki léeǹ kudiiyee pu, ama kuaa cīŋkì, kun puee ku tɔ́kɔ́ ataŋkpee pu. 49Ama bin di pílfí m-bɔti nee, kaa kpáafí-tee, náań nì unil un dàá mā kudii, kaa gbìn̄ kitiŋ ní ki dū kudiiyee ki máń ki tɔ́kɔǹ kitiŋ pu famee. Utaa nìn̄ ní nnyiŋgbeen dɔ́miń ki léeǹ kudiiyee pu: kpalaayee, ku lítì ní ki nàn̄ dúsídusi.”


text: 1Pá nà vígà, ním̄ beè láá tú bá e m ólò lomá bel nè gbò e bà ni íe Nyómá Káí lomá bel nèi, sõò m beè ló bel nèi dì belí gbò e nom kpá ló gé lẹẹlàva bel ló, e bà di di pá nvín kilma ló dò bá nu Kráìst. 2M beè nèi má, níì kpò gyã́á nì. Boo bée kọ ò gáà beè tulai gè dei kpò gyã́á, vaá bãànà kátogóí ò gáà tulai gé, 3boo bée kọ ò dii e o gé tõonii dùm belii gbò e nom kpá ló gé lẹẹlàva bel ló. Ò bẹ́i nyíe ló ene vaá kanai ene, e a zogè kọ ò tõonii dùm belii gbò e nom kpá ló gé lẹẹlàva bel ló, vaá ò lavii láb belii pá bàlà boo. 4Tṍó e ene bọ̀ì kọ, “Nda di nvée Pọ́ọ̀l,” vaá na nená à kọ, “Nda di nvée Apọ́lọ̀s,” à zogè kọ ò lávìì láb belii pá bàlà boo. 5Apọ́lọ̀s mée é? Vaá nda, Pọ́ọ̀l, mée é? Beele pọ́ì gbò tóm Bàrì, e a beè tení dú ló naa kọ ó zigai ló Lé Kpẹaá. Bu bẹ̀ì gé sí tóm e Dõò beè nèi kọ é sì. 6Nda beè fò, Apọ́lọ̀s à tṍ múú kúm, sõò Bàrì ní e a è naa kọ á dùm e. 7Nen e a fó nè nen e a tṍ múú kúm náa bọọ, sõò Bàrì e a náa kọ á dùm ní e a bọọ é. 8Nen e a fó nè nen e a tṍ múú kúm gé sí t̃ẽ̀ènè kà tóm. Bàrì é kpẽ́ nè bu nen nyòòmà bé e tóm e ẹlẹ beè sì tóólá naa. 9Boo bée kọ pálàa beele gé gbá sí tóm nè Bàrì, vaá boolo ò dii belii ól Bàrì. Ò dii belinai gé tọ e Bàrì tib. 10Dì belí nen e a palà tìb tọ, nda beè tú dõ̀ò nu e Bàrì beè dõo nèm̄á dòmà díí kẽ, vaá dõòna nen gé noo tọ boo. Sõò bu nen á ié ọ́ẹ́ dẽe kilma ló bé e a é noo tọ boo dò díí kẽí naa. 11Boo bée kọ tọ́ọ̀ kà dò díí kẽ e dõòna nen é láá kpáá dò èlmà ní e Bàrì beè dò lọ̀li, e a dú Jíìzọ̀s Kráìst, á géná. 12Sìgà gbò é tú nóo kpé, à bè ẹ́ẹ́ kpé, à bè kpò dem e a sí kpègè nòòmà tọ boo dò díí kẽí. Dõòna gbò é tú ú té, à bè víl, à bè sál nòòmà. 13Vaá tóm bu nen é dọ bàlà kẽ dee e Kráìst é dú gé beelá bel ló bàlà booí. Boo bée kọ deeá, Bàrì é tú sã́ dòmà tóm bu nen, naa ní e bà é nyímá ló íb nu e bu nen géè simá a tóm. 14Bàrì é nè kpẽ́ nen e sã́á náa táa nu e a beè noo boo dò díí kẽá kyọ̀. 15Sõò be nen e sã́á táa a tóm kyọ̀, Bàrì náa é nee kpẽ́. Be gé sõò, ẹlẹ é duuà dì belí nen e bà duulàe lọl dáà sã́. 16É kọ nóó nyímàì kọ boolo ní e o dúì tọ káí Bàrì, vaá Nyómá Káí Bàrì à dìí m é? 17Kọ̀láá nen e a kyọ̀gàlà tọ káí Bàrì, Bàrì é kyọ sĩ́ ẹlẹ. Boo bée kọ tọ káí Bàrì di káí, vaá boolo ní e o dúì a tọ káí é. 18Tọ́ọ̀ nen á gá kẹlẹ a bá. Be à íe nen e a dìí zẹ̀ẹ̀ e a íé bùlà kọ à nyímàè nu nyòòmà bé e pá bàlà booí ólò ẹ̀b nu naa, á bã̀ ból, kọ bé à ié kà lé nyìmà nu. 19Boo bée kọ nu e pá bàlà booí tú kolmá nyìmà nuá dú kélè kélè dẽe kè sĩ́ Bàrì, dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ, “Bàrì sií gbò e bà kọ bà nyímàè nu gbẹẹ m ba kyèèlè.” 20Dõòna ke tõ̀ò m Kpá Káí à kọna gé kọ, “Dõò Bàrì nyímá naa vó kọ bug togó gbò nyima náa dọ tọ́ọ̀ kà bélè.” 21Vóá à naa, tọ́ọ̀ nen á gá tú nen kààmà ka. À dú kà kà kọ dénè nu kuu boolo, 22kà bè Pọ́ọ̀l, à bè Apọ́lọ̀s, à bè Sífàs, à bè bàlà booí, à bè ú, à bè dùm, à bé dénè nu e a di kátogóí nè ní e a gé dú deè sĩ́--dénè ẹ̀ẹ̀ kuu boolo, 23vaá boolo ò kuulii Kráìst, vaá Kráìst à kuu Bàrì.


text: 1Yeesu béè yii Fariisab gbìl̄ yii u kíǹ ki fùul̀ binib tikpil Unimbɔti nyim ki jítiǹ Jaan ní bi kpántí u-boonnooliibee, 2(ama an kaa nìn sá Yeesu u-ba di nìn fùul̀-bi nnyim, an sá u-boonnooliibi di nìn fùul̀-bi.) 3Ní u yíkì Juudee ki nín gítí Gaaliilee. 4Kí wàatī kí nín bà Gaaliileeyee, see ú dī Samarii watil pú. 5Ní u dūu bàn̄ Samarii tiŋki kin bi yíì Siikaar, kì pìlīǹ Jaakɔb saaku kun u nìn tīī u-jipɔɔn Jooseefee. 6Niin ní Jaakɔb lɔkɔu bí. Yeesu cɔ̃om̀ ki gīīyee, ki kāl̀ lɔkɔee nyɔɔgbandi pu. An nìn ŋmāntì awinsaan. 7U kēe ní Usamariinimpu ubɔ dɔ́miń kí lúń nnyim, ní Yeesu mēē-u yii: “Pɔ̄-mi nnyim ḿ nyò.” 8Di sá yii u-boonnooliibi nìn búntì kitiŋin kí nyàabìń tijin. 9Ní unimpuee kíí-u yii: “Sii sá Ujuudaja ní, ba pu ní a mèé man un sá Usamariinimpuee nnyim?” (Di sá yii Juuda yab nì Samarii yab kaa nìn kpí.) 10Ní Yeesu bí-u yii: “A yaa bàà nyí Unimbɔti pɔ̄tam nì man un mèé-si nnyimee, sii gba di bàà làá mèè man nnyim, ní man ń bàà tīī-si nnyim min tìì dimaŋfalee.” 11Ní unimpuee bí-u yii: “Ukpil, aa cáá guuka, lɔkɔ mun di nyɔ́òyee, kin a dàá ŋá mana kí kánní nnyim min tìì dimaŋfalee gbanti? 12Ti-naanja Jaakɔb di nìn gbìn̄-ti lɔkɔ nee, ki nyùn̄ u-ba lɔkɔ gbanti nyim, ki kpáaǹ u-biyaamu nì u-waŋkuti. Mimmee, sii dàkafī yii a jítiǹ Jaakɔbaaa?” 13Ní Yeesu fātìi kíí-u yii: “Un sá kamaa yaa nyùn̄ nnyim neeyee, nnyinnyoo dàá gítī cúú udaan. 14Ama un yaa nyùn̄ nnyim min man tììyee, nnyinnyoo kaa ti cútí udaan jaanjaan, kun puee nnyim min man tììyee kpántí nnyimbul u-pɔbilin, ní ki kíǹ ki pùub̀ ki tìì-u mmaŋfafɔkɔn ŋun kaa cáá dikuntilee.” 15Ní unimpuee bí-u yii: “Ukpil, yaa sée tīī-mi a-nyim gbanti ḿ nyò, nnyinnyoo ń taa ti cúú-mi, ḿ taa nín̄ gítī dòoń doo ki lúù nnyim.” 16Ní Yeesu bí-u yii “Cùú yíiń a-cal kí fàtīí gítiń doo!” 17Ní u kíí-u yii: “Maa cáá cal.” Ní Yeesu bí-u yii: “A cáá nsan kí lì yii saa cáá cal, 18kun puee a mɔ́ǹ bininjab biŋmoo dee ki yíkì, ní un cee a bí kɔŋkɔnnee mun kaa tí sá a-cal. Míǹ puee, a sòon̄ a-baamɔni ní.” 19Ní unimpuee bí yii: “Ukpil, kɔŋkɔnnee m ká yii a baasii sá Unimbɔti bɔnaatiliu ní. 20Di sá ti-naanjab nìn jáaḿ Unimbɔti dijool nee pu ní, ní nimbi Juuda yab bí yii Jeerusaleem ní bi máaǹ kí cùú jāam̀ Unimbɔti.” 21Ní Yeesu bí-u yii: “Unimpuee, á pīlfiǹ-mi! Ŋyunti ŋubɔ dòoń an kaa dāa gítī bàlfī yii unil ń cù dijool nee puɔɔɔ Jeerusaleem ní kí jāam̀ Unimbɔti. 22Nimbi Samarii yab, naa nyí kun ni jáaḿee, ama timbee ti nyí un ti jáaḿee, kun puee Unimbɔti dū difiil ki dīń Juuda yab pu ní. 23Kɔŋkɔnnee, ŋyunti ŋubɔ dòoń, ŋu bāań gba, ŋun ni ní bin jáaḿ ti-Baa Unimbɔti mmɔntiiminee dàá nīn jáaḿ-u nì ŋfāmin nì ibaamɔn. Kun puee bin jáaḿ-u mimmee ní Unimbɔti nyàab̀. 24Unimbɔti sá Ŋfām ní: míǹ puee, bin jáaḿ-uee máaǹ kí jāam̀-u nì ŋfāmin nì ibaamɔn.” 25Ní unimpuee bí-u yii: “M nyí yii Meesiya (an dàkà yii Kriisitoo) dàá dāan̄. Úǹ yaa láā bāańee, ní u dàá tùkù-ti tikɔkɔ.” 26Ní Yeesu bí-u yii: “An sá man un bíī sòoǹ nì si nee di sá Kriisitoo.” 27Niinee ní Yeesu boonnooliibi bāań, ní an ŋá-bi bitii bi nín ká u nì unimpu bíī sòoǹee, ama baa bālfì yii: “A là ba u-cee? ” àá “A sòoǹ nì u tilati?” 28Niinee ní unimpuee yāntì u-nyimbool ki fātìi nín gítí mmɔŋki, ki tùkū binib yii: 29“Dāá kpèèmaan uninja ubɔ bīitì m-bɔɔŋŋi pu! An kaa kalin sá Kriisitoooo?” 30Ní bi yíkìń kitiŋin ki nín dòoń Yeesu cee. 31Unimpuee búntèe, ní u-boonnooliibi bíī lì yii: “Ukpil, dāá jī tijin!” 32Ní u bí-bi yii: “Man cáá tijin tin nimbi kaa nyée.” 33Niinee ní u-boonnooliibi kíǹ ki bíī bàlfī tɔb yii: “Ubɔ kalin cáań-u tijin níiin?” 34Ní Yeesu bí-bi yii: “M-jinti di sá ḿ ŋá un túnní-mee nín là puee, kí ŋá u-tundi. 35Kee, ni cáá yii an kíǹ iŋmal inaa dee, kudiceeuaa! Ama man tùkù-ni yii ní wáaǹ kí kpèè, tijin kūń ki ŋmāntì dicāl. 36Kii un cēēyee nín kɔ̃ontí ki kpáfí ki fòol̄ u-paati puee, míǹ mbaantiim ni mun cáaḿmaan binib m-cee ḿ tīī-bi mmaŋfafɔkɔn ŋun kaa cáá dikuntilee. Ní án mɔ̄ɔkiǹ un búĺee nì un cáńee kɔkɔ. 37Kun puee dilaŋkpandi din lì yii: 'Ubɔ būul̀ ní ubɔ ń dāá cēe' sá tiŋman ní. 38Míǹ puee, m tú-ni ní cùú cā laakin biba búĺee ní, nimbi ń páatí bíǹ gìńdi pu.” 39Unimpuee nín tùkū-bi yii Yeesu bīitì u-bɔɔŋŋi puee, ní Samarii yab bin kɔ́ò kitiŋ gbantinee tikpil fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí. 40Samarii yab gbanti nín dāa bāań ki ká-uee, ní bi mēē-u yii ú kàl̄ bi-cee, ní u lafun kāl̀ iwiin ili. 41Binib tikpil nìn gítī fɔ̃ɔ̃-u ki kíí tin u nìn sòon̄ nì bee pu. 42Ní binibee lī unimpuee yii: “Ti nín fɔ̃ɔ̃ ki kíí nee, an kaa ti sá sii nín lī puee ŋmaniŋma pu. U sòon̄ ti mun ti-ba gbìl̄ ki béè yii, ibaamɔn, u sá duulnya kɔkɔ Fiiliu.” 43Iwiin ili gbanti boonee, Yeesu yíkì niin ki nín cá Gaaliilee. 44Kun puee úǹ u-ba nìn lī yii: “Unimbɔti bɔnaatiliu dumpu yab kaa tɔ́-u.” 45U nín bàn̄ Gaaliileeyee, niin yab fɔ̃ɔ̃-u tiŋan, kun puee bi nìn cūtì Jeerusaleem ki ká u nín nìn ŋá tin kɔkɔ jiŋaalinee. 46Ní u fātìi gítì Kana, Gaaliilee timbilikin, laakin u nìn dū nnyim ki kpántì ndaamee. Gɔmina kalinjakpaanu ubɔ nìn bí Kapeenaayum u-jipɔɔn būǹ. 47U gbìl̄ yii Yeesu nyánní Juudee ki dɔ́miń Gaaliileeyee, ní u dɔ́miń u-cee ki gbāam̀-u ú cù Kapeenaayum kí cáaǹ u-jipɔɔn un būǹ ki dàá kpúee. 48Ní Yeesu bí-u yii: “Ni yaa kaa ká maamaacib, naa fòol̄ kí kíí!” 49Ní ukalinjakpaanee bí-u yii: “Ukpil, dāan̄ tí cù malaa, m-biki ń taa kpú!” 50Ní Yeesu kíí-u yii: “Nín̄ cá, a-jipɔɔn pɔ́ɔkì.” Uninjee fɔ̃ɔ̃ Yeesu nín lī puee ní ki nín cá. 51U bí nsanni ki fàtīi kùǹee, ní u-tɔntɔnliibi biba túŋkìń-u ki tùkū-u yii: “A-jipɔɔn pɔ́ɔkì.” 52Ní u bālfì-bi yii: “Ŋyunti ŋulɔŋu ní an yāntì-u?” Ní bi kíí-u yii: “Fool, kukuluu kubɔ, ní an cāntì-u, u-wunti kaa ti tùm̀.” 53Niinee ní u béè yii kukuluu gbanti deedee ní Yeesu tùkū-u yii: “A-jipɔɔn pɔ́ɔkì”. Ní u nì u-dicaŋku kɔkɔ fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí. 54Yeesu nín yíkì Juudee ki fātì Gaaliileeyee, maamaacililiiti un u ŋée dee.


text: 1Ŋyunti ŋun ní Abraam nìn cūtì ki jáń ki jíń bibɔtiibi ki fàtīi kùnnée, Meelkiseedeeki di nìn túŋkì-u nsanni ki bīiǹ u-puee. Meelkiseedeeki gbanti di sá Saleem yab bɔtiu, ní ki gítī sá Unimbɔti un bí kutaa fɔ́ŋŋŋee saraaŋaliu. 2Úǹ ní Abraam nìn lēēu-wanti tin u cááyee saalaa kamaa puee kubɔ kubɔ ki tīī. Meelkiseedeeki taapu sá yii: Ubɔtikpaan un bí deedeeyee; ní boonee u gítī sá Saleem yab bɔtikpaanu, an taapu sá yii ŋgbansɔŋfi bɔtikpaanu. 3Meelkiseedeeki gbantee kaa cáá baa, kaa cáá na, kaa cáá nnyéen, an kaa cáá yii bi màl̄-u, kaa cáá yii u kúù ali kii Unimbɔti Biki ní, u dàá nīn péēsá usaraaŋal ní kí nīn cá jaanjaan. 4Ní kpèè u nín sá ukpaan miŋyee. Ti-naanja Abraam u-ba nìn tīī-u tiwan tin u nìn jáń ki fɔ̃ɔ̃ kujaaunee saalaa kamaa puee kubɔ kubɔ ní. 5Mara poonee, Leefii naakookun yab bin sá bisaraaŋaliibee di cáá nsan kí fɔ̃ɔ̃ bi-nabiyaamu mun sá Abraam maaliŋunee cee bi-wanti saalaa kamaa poonee kubɔ kubɔ. 6Ama Meelkiseedeeki gbanti kaa sá Leefii naakookun yab ubɔ ní ki fɔ̃ɔ̃ Abraam wanti saalaa kamaa puee kubɔ kubɔ, boonee ní ki bīiǹ Abraam un Unimbɔti nìn líì dipoondee pu. 7Ti-kɔkɔ péēnyí yii un jítiǹ-see di bìintí a-boon. 8Juuda yab saraaŋaliibi bin fòol̄ bi-wanti saalaa kamaa pu kubɔ kubɔee sá binib ní, ki kúù, ama ti ká yii Meelkiseedeeki úǹ péēbí ní kí nīn cá jaanjaan. 9Ti ŋūǹ kí lì yii Juuda yab saraaŋaliibi bin bi-jutiibi nìn tìì bi-wanti saalaa kamaa pu kubɔ kubɔee naanja Leefii u-ba dī Abraam pu ki tīī Meelkiseedeeki u-wanti saalaa kamaa puee kubɔ kubɔ. 10Ŋyuntee, baa nìn dáá màl̄ Leefii, ama u nìn kā u-naanja Abraam poon ŋyunti ŋun Meelkiseedeeki nìn túŋkìń-u nsanni, u dāa pàn̄ tin tin u fɔ̃ońee saalaa kamaa puee kubɔ kubɔ ki tīī-uee. 11Bi yaa ŋúń ki dī Leefii yab saraaŋatam pu ki ŋá atummɔnti ŋin ŋūǹ kí fīī binib kun puee an di sá mara un bi tīī Israyeel yab bi tɔ́kɔ́ an puee, ba pu ní Unimbɔti bàà gítī tūǹní usaraaŋal ubɔ Meelkiseedeeki yam kaa sá Aarɔn yam? 12Mimmee, bi yaa kpántì bisaraaŋaliibee, see bí kpántí marab mun. 13Ama ti-Dindaan un pu ní tibɔti nee sòon̄ ki dàkèe sá kunaakoou kun yab kaa péēŋá disaraatundi nsaraafan cee ki ká jaanjaanee ní. 14Báà ŋma nyí u-pu yii u sá Juuda naakookun ní, Mooisi kaa nìn tīī kunaakoou gbanti disaraatundi báà fiii. 15Tin bí nee gítī dàkà ki cántí tibɔti taapu, di sá usaraaŋal ubɔ gítī nyáń ki náań nì Meelkiseedeeki. 16Úǹ saraaŋatam nyáń u-ba, kun puee an kaa sá marab bin binib ŋmàn̄ ki yɔ́oǹee pu ní u dī ki kpántì usaraaŋal, ama u nín cáá mpɔn kí nīn bí jaanjaanee pu ní u kpántì usaraaŋakpil. 17Di sá Unimbɔti takaldau sòon̄ u-pu yii: “Sii di dàá nīn péēsá usaraaŋal kí nīn cáā cá jaanjaan, Meelkiseedeeki yam.” 18Mpeepeekaamee, bimarakpikib kpītì, kun puee baa pɔ̄ɔ̄ kaa tútuǹ binib. 19Nliliitiimee marabee kaa ŋúń ki kítì-ti tí kpántí biniŋmambi bimɔntiibi bin pu baa kāntí ikpiti ibee, ama Kriisitoo sá-ti dimákabaamɔndi din pu ti ŋūǹ kí dī kí sútí kí kɔ́ĺ Unimbɔtee. 20Kí wàatēe, Unimbɔti baasii pūtì ní ki bí yii Kriisitoo ń nīn sá usaraaŋal, 21ama bisaraaŋaliibi bin kíǹee waa pūtì ki lēēubɔ míǹ, see Yeesu pu ní u pūtì ki lī yii: “Man Unimbɔti di pūtì yii sii di dàá nīn sá usaraaŋal kí nīn péēcáā cá jaanjaan, m kpá kí kɔ́ntí m-nyɔkɔ.” 22An puee Yeesu di sá dipoommɔntiilee daaŋku kun dàkà yii an dàá lafun ŋá mimmee. 23Tin gítī nyáń u-ba nì Kriisitoo saraaŋatam nì bin kíǹee yamee di sá binib tikpil nìn túń disaraatundi kun puee bi nìn púl̀ ní ki kúù ní biba fòol̄. 24Ama Kriisitoo úǹ péēbí ní jaanjaan, an puee ubɔ kaa fòol̄ u-saraatundi. 25An pu ní u ŋūǹ kí fīī bin dì u-pu ki nyàab̀ Unimbɔtee an kɔkɔ pu, kun puee u péēbí ní, waa sá un kúùyee, ní ki mèé Unimbɔti bi-pu. 26Usaraaŋakpil un ti máaǹee dee, u bí circir, waa ŋá ikpiti iba, ikpiti iba kaa bí u-pu, Unimbɔti cúú-u ki lēē bikpitib kansikin ki jɔ́m̀ yilpu fɔ́ŋŋŋ. 27Waa bí kii bisaraaŋakpilib bin kíǹee nín bí puee, ki ŋáań bi-yil pu kpitii saraau baabadal kí wàatī kí nín ŋá samaa yɔuee. Ŋyunti ŋun u dū u-ba ki ŋá saraayee ní u kúntì saraabi ŋátam kɔkɔ. 28Mooisi marab nín yɔ́oǹ bin bí nīn sá bisaraaŋakpilibee nìn sá binib ní, baa cáá mpɔn bi-ba, ama ní boonee ní Unimbɔti sòon̄ ki pūtì ki lēē u-Jipɔɔn ki kāaǹ ú nīn sá usaraaŋakpil un sá uniŋman umɔnti un pu ikpiti iba kpée, kí nīn péē cáā cá jaanjaan.


text: 1Boolo, gbò pá nvín, gbanii tṍ ló bọọ gbò tẹ̀ nè bọọ gbò kà, belí bé e Dõò gbĩ́ naa, boo bée kọ níé dú nu e a lelà. 2Lẹ̀ẹ̀là e a kọ “Fãi dẽe bọọ tẹ̀ nè bọọ kà” ní e a du túá kà lẹ̀ẹ̀là e Bàrì zigà nu bii nvée é. 3Vaá zìgà nuí kọ́, “kọ bé dénè nu léeí lo vaá ò tõonii begè dẽe dùm boo bàlà booí.” 4Boolo, gbò tẹ̀, ó gá naanii nu sṹg nei bọọ gbò nvín, sõò bumaíva m ge tui dò bá nu Dõò amaíva vaá nemaíva dùùlà bá deè tṍ. 5Boolo, gbò gyóòlo, tui pọ̀ nè kéné ló gbanmai tṍ ló bọọ gbò tẹ̀ íe boo bàlà booí. Tui t̃ẽ̀ènè ból nyíe naamai vó, vaá belí bé e Kráìst ní e o gé síi tóm nei é. 6Níì áá boo tṍó e dẽéva dìí ló nì, mè á di vó à bélí bé e o gé túi dẽe nen naamai. Sõò tui dénè bọọ nyíe naamai nu e a dú bùlà Bàrì, dì belí gbò gyóòlo Kráìst. 7Tui ẹ́ẹ́ ẹẹ̀ nyíe simai kọ̀láá kà tóm e a kuúi bá dì belí gyóòlo. Sii tómá belí bé e Dõò ní e o gé síi tóm nei é, e bè níì pọ́ì ge kọ ò gé síi tóm nei nen nì. 8Nyimai kọ Dõò é kpẽ́ kọ̀láá kà lé tóm e nen gé sí, á leemá ẹ̀ẹ̀ gyóòlo à bè ẹ̀ẹ̀ nen e a dì pọ́ì. 9Boolo, e o íèì gyóòlo, tõonai gé naanii vó ló bọọ gbò gyóòlo vaá ò aalii ló gè kaagai boo bé e o é neíva kpọ̀ té naanii. Nyimá kọ baala nè boolo gbáì iei t̃ẽ̀ènè kà Tẹ̀ Íe e a di káála. T̃ẽ̀ènè bá ní e na kà Tẹ̀ Íe ólò sii ló dénè nen é. 10Ní e a sígá kọlà kọ ó nveai kpóó ló tení dú ló gè gbaa ló Dõò nè tení dú ló a gbele kpóó. 11Bọai dénè nu bé Bàrì, kọ bé ò láá elaí dáa gbele pọ́lọ́ kyèèlè e a di bá Pọ́lọ́ Nyómá. 12Boo bée kọ níì nen nom kpá ló ní e beele gé bé é nì, sõò è gé bé gbele gbele bẹẹ dáa zọ e a di m bù dee, gbò bẹbẹl nè gbò nu e a íe kói nè gbò kpóó e a gé lẹẹlà bel ló bàlà boo kùkùù gíní. 13Boo bée vó, kẹlai dénè nu bé Bàrì, kọ bé tṍó e pọ́lọ́ deeá é dú, ò láá bei gbò ọ́vá. Vaá tṍó e o ni béi inaí kùbmà, ò láá elai agalai belí bé e o beè dii naanii. 14Boo bée vó, elai agalai, vaá kpá láá e o bọ́ai tõ̀ò tẽ́ belí nen bé á dú kà kà bel. Báà kpọ́gọ́lọ́ e a kpenài nu báná nyíe á dú bé e o tõonii lelai naanii. 15Bọọ kpá ká tọ bé á dú bé e o kpenàì ló nyoomai gè veelii Lé Kpẹa e a dómà fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló naanii. 16Ní e a el tõ̀ò, tui dẹ̀lẹ̀ nyíe boo naamai gbọ e o é kpegií deè vaá gimai sã́ ló díìla e Pọ́lọ́ Nená é tã́. 17Pẹ̀gẹ̀lẹ̀ bé e a é kpenài togó á dú dùùà, vaá ò fáálai mon bel Bàrì naamai gẹ̀ bé e Nyómá Káí néi. 18Tãagai ló Bàrì boo tṍó e o gé náanii dénè gbò nuí vaá ò banii Bàrì kọ á nveenìè bá neèi. Tãagai ló Bàrì kọ̀láá tṍó, dì belí bé e Nyómá Káí túlèi naa. Boo bée vó, dìí kpènà ló leelii, e bè lói náa é ọọ, vaá ò olòó tãagai ló Bàrì boo dénè gbò nvín Bàrì. 19Tãaganai gé ló Bàrì boo nda, kọ Bàrì á nèm̄ nu gè kọ́ boo tṍó e m gbĩ́ gè ló bel, kọ ḿ láá lọ̀à pọ̀ ló vaá naa kọ gbò nen á nyimá kà kà bel e a beè gũavá ló e a di m a Lé Kpẹa. 20M̀ di boo bée Lé Kpẹaí vaá dú nen e m gé élá boo bée Jíìzọ̀s Kráìst ló bel, náa kal ló bée kọ m̀ di kpọ́gọ́lọ́ kátogóí. Tãagai ló Bàrì kọ ḿ láá lọ̀à pọ̀ ló vaá kọ́ nu e a kil ló Lé Kpẹaí belí bé e a bọ́ ló naa. 21M̀ gé lẹẹlà Tékèkọ̀s e a dú bẹẹ vígà e e vulè mái. À gé sí tóm nè Dõò, vaá ẹ̀ẹ̀ nen tóm e nen é láá dẹlẹ nyíe boo. À é kọ́ kọ̀láá bé e nu di ló nda naa nèi. Na tóm ní e o é gboó nyimai bé e m dì naa nè nu e m gé náa é. 22Boo bée vó ní e m gé nyoone lẹ̀ẹ̀làe é. M̀ gbĩ́ gè kọ ó nyimai bé e beele dì naa. M̀ gé lẹẹlàe mái kọ á ló bel e a é nveèi kpóó ló nèi. 23M̀ gé bàn Bàrì Tẹ̀ nè bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst kọ á naa kọ dénè pá vígà m Kráìst á di m fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló vaá ié vulà vaá láá dẹlẹ́e nyíe boo. 24M̀ gé ban Bàrì kọ á ié sàn nyíe ló dénè gbò e vulà e bà íe ló bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst náa íe kùbmà.


text:
Dundun
Dundun
- Akin Euba (1990), Yoruba Drumming: The Dundun Tradition. Bayreuth: Eckard Breitinger. ISBN 3-927510-11-4; ISSN: 0178=0034. Oju-iwe = 434.
Oro nipa dundun ti o je ilu kan pataki ni ile Yoruba ni onkowe yii soro le lori. O menu ba ipo dundun ninu asa Yoruba, itan ti o je mo dundun, ibi ti a ti maa n lo o ti o si fi ibi aseye kan se apeere. O soro nipa bi won sen se e ati awon ilu miiran ti won maa n lu mo on. Aworan po ninu iwe naa. Ami ti awon onitilutifon maa n lo fun orin naa wa ninu re pelu.


text: 1M-nabineeŋkaamu, takaldaliliiti ní m ŋmà-ni nee. Bi-liitil gbanti poonee m là kí téetí-ni tibɔti tin bi nìn dàkā-nee ní ŋmā kí dàkafì ti-pu mmɔntiim. 2M là ní béé tibɔti tin Unimbɔti circir bɔnaatiliibi nìn lī dooooyee, nì tin ti-Dindaan un sá ti-Fiiliuee dūu ŋúbiǹ u-kpambaliŋ dàkā-nee. 3Ama ní nīn nyí ki yɔ́oǹ yii kí wàatī duulnya ń kúntée, binib biba dàá nyā kí nīn ŋáań min fáatì-bee, ki dàá dāá nīn bèel̄-ni, 4ní ki dāa lì-ni yii: “Kee, Yeesu Kriisitoo pɔ̃oǹ-ni yii u gítińaa? Kin, doooo nee, u bí la ní kaa bàń? Doooo bitiŋkpikib ali nìn díǹ, waa gítìń, doooo duulnya nín náańee, tin péēbée, tíǹ di gbíntì ki dáá bí nee.” 5Binib bin sòoǹ mimmee, bi nyí, ama ní ki yíì, kaa fɔ̃ɔ̃ min Unimbɔti lēe. Unimbɔti nìn sòon̄ u-nyɔkɔn ní kutagbɔŋu nì kitiŋ nyáń. Nì nnyim ní u dūu náań kitiŋ, ní ki gāntì kitiŋ nì nnyim. 6Nì nnyim mbaantiimee ní u yāntì nnyiŋgbeen dɔ́miń ki kúntì dooooyee duulnyau. 7Unimbɔti di tí lī yii yilpu nì taapu un bí nee dɔ̄ ki cí ŋŋmi ń dāá wò daliŋkin u dàá dāá sòoǹ binikpitib bɔti kí kúntí-bee. 8Ama, m-nabineeŋkaamu, tibɔti tiba di bí tin pu naa máaǹ kí súntée. Tíǹ di sá yii: Ti-Dindaan ceeyee, ŋwiin ŋubɔ sá kii abin kutukuee ní, ní abin kutuku sá u-cee kii ŋwiin ŋubɔee. 9An kaa sá yii ti-Dindaan sòm̀ kaa là kí ŋá kii u nín nìn pɔ̃oǹ puee, kii biba nín dàkafī puee. Ama u bíī jīǹ ni-pu kimɔtii ki là yii báà ŋma ń kpántí u-bimbim, báà ubɔ ń taa wāŋkì ní. 10Ama nì míǹ kɔkɔee, ti-Dindaan dāantam dàá dāá túuǹ-ti ní kii unaayuu nín tūuntí binib puee. Kutagbɔŋu dāa gà kuwookpaaŋŋu kubɔ ní kí wāŋkì fílammm, ní tiwan tin bí yilpu kutagbɔŋu puee ń wò búkúbuku, ní taapu doo wanti kɔkɔ ń wāŋkì. 11Kii tiwan kɔkɔ nín dàá dāá kúntí miŋyee puee, ni máaǹ kí béé ni nín dàá bɔ́ntí ni-ba pu kí nīn cáá mbimbimɔntiim kí mòtīí nīn tɔ́ Unimbɔti mmɔntiimee, 12kí nīn cí ŋwiin ŋun Unimbɔti dàá dāá dāan̄ee, ŋwiin gbanti ní ŋŋmi dàá dāá wò kutagbɔŋu lìblib ní tin kɔkɔ bí yilpuee ń dùntī. An puee pɔ́ɔm̀maan ni-ba an nín dàá ŋá pu ŋwiinee ń bàń malaayee. 13Kun puee Unimbɔti pɔ̃oǹ yii u dàá fàtīí náań-ti kutagbɔmpɔŋu nì kitimpɔŋ. Duulnya gbantinee bin baba ŋáań Unimbɔti lammee di dāa kíǹ ki bí. Duulnya un ti kā ki cée dee. 14Míǹ puee m-nabineeŋkaamu, ŋyunti ŋun ni dáá kā ki cí duulnya gbanti ń bàńee, ní pɔ́ɔm̀maan nì ni-pɔŋŋu nyɔkɔm kí nīn bímaan circir, Unimbɔti ń taa ká ni-pu tiba, nimbi nì u kansikinee ŋgbansɔŋfi ń nīn bí. 15Ní nīn nyí yii ní ŋmā kí ká difiilee pu ní ti-Dindaan bíī jīǹ kimɔtii kaa láá bāań nìn díǹ. Míǹ ní Unimbɔti tīī ti-nabiki Pɔɔl nciin ú mun ŋmàn̄-ni an bɔti gbanti. 16U-takaldab bin kɔkɔ u ŋmàn̄ee, míǹ ní u sòon̄ an bɔti pu. U nín ŋmàn̄ tiŋyee, ajan aba pɔ̄ɔ̄ bí gbìl̄ taapu malaa, ní binib bin nyil kaa náaǹee nì bin kaa béè Unimbɔti bɔti ki kɔ́ poonee, kpántí tibɔti gbanti taapu mbamin kii bi nín péētí kpántí Unimbɔti takaldau poon ajan aba puee, an nibee bí ki nyàab̀ mbusu ní ki tòɔ́ bi-ba pu. 17Ama nimbee, m-nabineeŋkaamu, kɔŋkɔnnee ti kpáafì-ni, ní nīn nyím̀maan ni-ba an nín dàá ŋá pu ní taa gáatí kí nɔ́ɔ́ binikpitib bin bí diyintil poonee kí fá difiil paaŋŋu ŋun poon ni yúee. 18Ama ní nīn gbíntì ki nìkì ki béetí ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo un sá ti-Fiiliuee ki cá, nì u-ŋanti tin u ŋáań-tee poon. Tí tīīmaan-u tinyool kɔŋkɔnnee kí nīn cáā cá jaanjaan! Ameen.


text: 1Niinee Yeesu kɔ́ buŋalimbu ki fātìi dūtì ki nín gítiń u-tiŋkin. 2Ní binib biba túǹní ufaliŋfaan ubɔ nlún pu ki cáań ki bíl̀-u. Yeesu nín ká binib gbanti fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii u ŋūǹ kí cáaǹ ubunlee ní u bí ufaliŋfaanee yii: “M-biki, pɔ́ɔǹ a-ba, m dū a-kpitii ki pú-si!” 3Niinee ní bimaradakaliibi biba bíī dàkafī bi-pɔbiliŋin yii: “Kijapaai nee ŋèeǹ nì Unimbɔti ní.” 4Yeesu béè tin bi bíī dàkafēe, ní ki bālfì-bi yii: “Ba pu ní ni cáá ilandɔkɔkpiti míǹ? 5Ba di kaa pɔ̄ɔ̄ dilil ní: 'A ká a-kpitii pɔ̄tam' di kaa pɔ̄ɔ̄ dilil naaan, 'Yīkì kí yūĺ kí nīn còom̄' di kaa pɔ̄ɔ̄ ní? 6Ama ní béé yii, man Kinibiki cáá mpɔn kitiŋ pu kí dū unil kpitii kí pɔ̄-u.” Niinee ní u bí ufaliŋfaanee yii: “Yīkìm̄ kí yòon̄ a-lúŋŋu kí nīn kùǹ a-dumpu.” 7Ní kijapaayee nyīī ki yíkì ki nín kùǹ. 8Kunipaauee nín ká mimmee, ní tifaandi kɔ́-bi, ní bi bíī pàkà Unimbɔti u nín pú binib mpɔn ŋuŋyee pu. 9Yeesu nyáń niin ki bíī còom̄ee, ní ki ká uninja ubɔ bi yíì-u Maatiu u kā fɔtiku diikun, di sá yii u nìn sá ufɔtil ní. Ní Yeesu bí-u yii: “Dāan̄ kí nīn nɔ́ɔ́-mi!” Niinee ní u yíkì ki táá-u. 10Yeesu kɔ́ ki kāl̀ Maatiu dumpu ki bíī jīǹ tijinee ní bifɔtiliibi tikpil nì binikpitib bin kɔ kíǹee dɔ́miń ki kútì u nì u-boonnooliibi pu ki mun bíī jīǹ. 11Fariisab ká mimmee, ní ki bí u-boonnooliibi yii: “Ba pu ní ni-kpiliu nì bifɔtiliibi nì binikpitib bin kɔ kíǹee kpáfì ki kā ki jīǹ tijin míǹ?” 12Yeesu gbìl̄ an bɔtee, ní ki bí-bi yii: “Bin pɔ̄ɔ̄yee kaa nyàab̀ unyɔɔdaan, bin būǹee di nyàab̀ unyɔɔdaan. 13Cùú bīfìmaan Unimbɔti nyɔɔbundi nee taapu, yii: 'Maa là saraabi, m là ní nīn sūǹ tɔb saai ní.' Maa dɔ́miń kí yíiń deedeedambi, m dɔ́miń kí yíiń binikpitib ní.” 14Niinee ní Jaan boonnooliibi sútìń ki pìl̄ Yeesu, ní ki bālfì-u yii: “Ba pu ní timbi nì Fariisab bɔ̃ob̀ kinyɔkɔ múlmul, ní sii boonnooliibi kaa bɔ̃ob̀ ní?” 15Ní Yeesu kíí-bi yii: “Unimpucaan cal bɔɔbi ŋūǹ kí nīn bí kunimbaaun ŋyunti ŋun unimpucaan cal u-ba dáá béeee? Aayee, baa ŋūǹ! Ama ŋyunti ŋubɔ bí ki dòoń, bi dàá dāá yòon̄-u bi-kansikin, an yuntiŋu ní bi dāa bɔ̃ob̀ kinyɔkɔ. 16“Baa gífí ŋŋaapɔɔn kí dūú lìb̄ dibɔkutikpikil. Bi yaa ŋá mimmee, ŋŋaapɔɔn kpāantí dibɔkutikpikil ní kí cátí ní dibundee ń mòtīí wàan̄. 17Míǹ ní baa tí dù ndapɔm kí fúuń tilɔkpikilin; bi yaa ŋá mimmee, tilɔti pòol̄ ní ndaam ń kpáatíí fá ní tilɔti mun ń bīil̀. Míǹ puee, bi dù ndapɔm ní kí sìtī tilɔpɔn ni, ní an kɔkɔ ń nīn bí.” 18Yeesu nìn bí ki sòoǹ nì bi an bɔtee, ní Juuda yab yidaanu ubɔ bāań ki gbāaǹ u-nimiin, ní ki bí yii: “M-sapɔmbiki dáá péēkúù dee, dāan̄ kí dū a-ŋal kí páań ki-pu kí mèè, kì dàá fìkitī!” 19Ní Yeesu yíkì ní u-boonnooliibi nɔ́ɔ́-u. 20Ní unimpu ubɔ nìn bí ki fùul̀ ŋkpin baabadal, doooo abin saalaa nì ali an kaa gúǹ. Yeesu còom̄ ki cée, ní u dīń Yeesu boon pú ki dɔ́miń ki gbēēu-bɔkutil kpaanceetiŋu. 21Kun puee u nìn dākafì u-pɔbilin yii: “M yaa péē ŋúń ki gbēēu-bɔkutil kpaŋkpanee, m bàà pɔ́ɔkí.” 22Yeesu fātì ki ká-u ní ki bí yii: “M-bisal, pɔ́ɔǹ a-ba, a nín fɔ̃ɔ̃ ki kíí puee fīī-si.” Niin niin ní unimpuee pɔ́ɔkì. 23Yeesu dūu bàn̄ uyidaanee dumpuee, u ká bin búǹ awul ki gà ikpiisilanee nì kunipaau kun bíī gà dituweelee gbí niin kìlammm 24ní u bí-bi yii: “Nyāmaan doo! Kisapɔmbiki kaa kpíì, kì gèeǹ ní.” Niinee ní bi bíī bèel̄-u. 25Bi nyántì binib kɔkɔ ki dɔ́òyee, ní Yeesu nín kɔ́ò kudii poon ní ki cúú kisapɔmbikee ŋal ní kì yíkì. 26Ní an bɔtee dūu gbītì kitiŋ gbanti jaŋŋi kɔkɔn. 27Yeesu nyáń niin ki búntèe, ní bijɔfub bili páaǹ u-boon ki tátí yii: “Dafiidi naantiiu, sɔ̄ ti-saai!” 28Yeesu bàn̄ kudiinee, ní bijɔfubee sútì ki pìl̄-u, ní u bālfì-bi yii: “Ni fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii m lafun ŋūǹ kí cáaǹ-naaan?” Ní bi kíí-u yii: “Iiin, Ukpil, a ŋūǹ kí cáaǹ-ti.” 29Ní Yeesu gbēēbi-nimiliŋ ki bí-bi yii: “Ni nín fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii m ŋūǹ kí cáaǹ-nee, án ŋá míǹ kí tīī-ni.” 30Niinee ní bi-nimiliŋ cúū ŋúbitì. Ní Yeesu kpáafì-bi yii: “Ní pīlfì tiŋan, ní taa péē yàntī ubɔ ń béé tibɔti nee!” 31Ama bi tin lì yii bi nyēēyee, bi kíĺ ki bíī tùkù, ní kitiŋ gbanti kɔkɔ nib gbìl̄ Yeesu pu. 32Bi nyáń niin ki cée ní bi cáań uninja ubɔ Yeesu cee, arasinii kā u-pu ní u sá umɔɔmiin. 33Ŋyunti ŋun Yeesu jìn̄ arasiniiyee, ní umɔɔmiinee kíĺ ki bíī sòoǹ, ní kunipaau kun nìn bí niinee bākatì sèeee ní ki lī yii: “Doooo nee, taa láá péēká yéè Israyeel tiŋkin!” 34Ama ní Fariisab, bíǹ bí yii: “An sá arasiniibi bɔtiu di tīī-u an-pɔŋŋu ní u cáā jì arasiniibi.” 35Yeesu nìn yìiǹ ntiŋkpaammu nì ntiŋwaamu poon ki dàkà binib akpafidiin ni, ki sòoǹ tibɔmɔntiil tin sá Unimbɔti beel bɔtee, ki cāantí iween kɔkɔ nì bin kɔkɔ wòb̄ee. 36U nín nìn ká kunipaau gbantee ní an kɔ́-u inimɔɔn kun puee binibee nìn gīī bi-wunti yɔ̄tì ali kii ipii in kaa cáá ukpaalee. 37Niinee ní u bí u-boonnooliibi yii: “Kudiceeu wīikí tikpil, ama ní bicaliibi kaa náaǹ. 38An puee, ní mèèmaan kusaaudaan ú tɔ̄ń bitɔntɔnliibi ń dāá cā!”


text: 1Tṍó e a ni dú òb nè vòò gbáá e Gbele Méné Taibérìọ̀s bẹl Róm̀, ní e Pọ́ntìọ̀s Páílẹ̀t bẹl Judíà e. Hẹ́rọ̀d à bẹl Gálìlì, boo tṍó e a vígà Fílìp à bẹl Ituríà nè Trakanáítès. Lesánìàs à bẹl Abilénì 2vaá Ánàs nè Káíàfàs beè dú gbò pọ̀b nen togó gbò vààla gyọ́ọ. Boo tṍóá, Jọ́ọ̀n, e a dú nvín Zakaráíà, beè di boo gbele kpáá bàlà ól, vaá Bàrì à gboó ló bel nèe. 3Boo bée vó, Jọ́ọ̀n à gboó bã dénè bon e a bééá tení ló Pene Jọ́dàn vaá vee nu kọ, “Ọgai ló bọọ pọ́lọ́, mè m̀ é tú múú logmái kọ bé Bàrì ia ló nèi.” 4Nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Aizáíà beè emí nu e a kilíé ló m a kpá kọ: “Ene nen gé vee nu boo kpáá bàlà ól kọ: ʽSii tóm ló èèlè sẹẹlii Dõò; naanii kọ èèlè e a é téní boo á lèlà! 5Kai kọ̀láá kà kolo kẽ, uvii kọ̀láá kà gù kamai kọ á kùna sĩ́. Lelei èèlè e a iià, vaá kĩ e a gyugàlà, ò kpálii. 6Mè kọ̀láá nen é mon dùùà e a aa bá Bàrì!’ ” 7Boo bée vóá, Jọ́ọ̀n à gboó kọ́ nè bõ̀ònà gbò e a dúé ló kọ á logmàèva múú kọ, “Boólo pá nvín kpí bom! Mée dò bá nèi kọ ó teai aalii bá kpọ̀ té Bàrì e a gé dú é? 8Lavii láb e a é zógè kọ o ọ́gai ló bọọ pọ́lọ́. Ó gá iei bùlà kọ, tṍó e o kọ́ì kọ Ébràhàm dúè bọọ nómá tẹ̀, mè ò é gboó dìí pọ́ì. M̀ kọ́ nèi kọ Bàrì é láá kììlà gbò kpò demí naamá gbò nen vaá bà zigà bée Ébràhàm! 9Bàrì íe kigi e a ni bengi tẽ́ té. À é kẽ́e kọ̀láá kà té e bè náa múmi lé ból súú tẹlẹ kẽ vaá tovíe tẹlẹ dáa sã́.” 10Bõ̀ònà gbòa beè gboó bĩináe kọ, “Éé ní e é náa kọ bé Bàrì náa kpọ́i té ló é?” 11À gboó aalá nèva kọ, “Nen e a íe bàà kà kọ̀là ló, á dõo ene kà nè nen e bè náa íe tọ́ọ̀ kà, vaá nen e a íe gyã́á á dõòna gé.” 12Sìgà gbò lọl kpègè beè síé ló kọ á tú múú logmàeva. Bà gboó bĩináe kọ, “Nen Dò Bá, éé ní e é náa é?” 13À aalá nèva kọ, “Ó gá lọlii zelmai gã́ bug e ba è kọ́ nèi.” 14Sìgà gbò bé beè duna gé vaá bĩináe kọ, “Éé ní e o kọ́ kilma ló beéle é? Éé ní e é náa é?” À aalá nèva kọ, “Ó gá tui bá kpóó tumai kpègè lọlii bá nen à bè ge gbàe pọ́lọ́. Naanii kọ bọọ kpègè ẽ́ á gbõomáí ló.” 15Bé gbò nen géè ból dẽe sĩ́ gbele nu e a é lẹẹ̀àa, ba è ié bùlà kọ, be à sẹlẹ, Jọ́ọ̀n dú Méné e Bàrì Sa. 16Boo bée vó, Jọ́ọ̀n à gboó kọ́ nè dénè ọ̀và kọ, “Nda gé tú múú logmái, sõò à íe nen e a gé dú e a é tú Nyómá Káí nè gbò e bà ọ́gá ló ba pọ́lọ́ vaá à tú sã́ kpọmá té ló gbò e bà náa ọ́ga. Ẹlẹ el kpãa nda, vaá bãànà gè taalá díí e a di boo a kpá ká tó, ním̄ bọ́ ló. 17À fáálá nu e a é samà súú lọl ló kpá e a dú ló. À é kpálí kè tọ e a beè tõó boo lọl kpá ló nuá õ̀ònà. À é bṍonè ló súúá sẹlẹ dógo, sõò à é kpalí kpá e a dú lóá nvee dáà sã́ e bè náa é gímí.” 18Jọ́ọ̀n beè nè gbele tõ̀ò dùùlà bá deè tṍ boo tṍó e a é kọ́ Lé Kpẹaí nè gbò nen. 19Sõò a è kọ́ bel Méné Hẹ́rọ̀d boo bée kọ à ílí Hẹródìàs, e a dú va a vígà. À kọnáe gé bel boo dõòna kà gbò pọ́lọ́ nu e a ólò naa. 20Gbele pọ́lọ́ nu e Hẹ́rọ̀d gboó naana gé kọlà ge lẹ̀ẹ̀là kọ bà á sii Jọ́ọ̀n nvee kpọ́gọ́lọ́. 21Tṍó e Jọ́ọ̀n ni tú múú logmá dénè nen lọ̀l, à gboó tuna gé múúá logmá Jíìzọ̀s. Boo tṍó e a gé tãàga ló Bàrì, káála beè gboó kùùà, 22vaá Nyómá Káí à gboó aa gbàn deè eláé boo m nom kpá ló e a di belí mèà kúkuú kẽ. Mon beè gboó sìlà aa káála kọ, “Olo nà Sã́áná e m vulè. Nyíem̄ palà ge ẹ́ẹní ló.” 23Tṍó e Jíìzọ̀s dalà togó a tóm, a è láá toolá tub nè òb gbáá. Gbò nen beè nyimáe ló kọ à dú nvín Jósẹ̀f. Tẹ̀ Jósẹ̀f beè kọ̀là Hẹ́lì. 24Hẹ́lì dú nvín Mátàt. Mátàt dú nvín Lívàì. Lívàì dú nvín Mẹ́lkì. Mẹ́lkì dú nvín Jana. Jana dú nvín Jósẹ̀f. 25Jósẹ̀f dú nvín Matatáíàs. Matatáíàs dú nvín Émọ̀s. Émọ̀s dú nvín Néhàm. Néhàm dú nvín Ẹ́zlì. Ẹ́zlì dú nvín Nágàì. 26Nágàì dú nvín Máàt. Máàt dú nvín Matatáíàs. Matatáíàs dú nvín Sẹméìn. Sẹméìn dú nvín Jósẹ̀k. Jósẹ̀k dú nvín Jódà. 27Jódà dú nvín Joánàn. Joánàn dú nvín Rísà. Rísà dú nvín Zẹrábàbẹ̀l. Zẹrábàbẹ̀l dú nvín Siáltìẹ̀l. Siáltìẹ̀l dú nvín Nẹ́rì. 28Nẹ́rì dú nvín Mẹ́lkì. Mẹ́lkì dú nvín Ádì. Ádì dú nvín Kósàm. Kósàm dú nvín Ẹlmádàm. Ẹlmádàm dú nvín Áà. 29Áà dú nvín Jásùà. Jásùà dú nvín Ẹliézà. Ẹliézà dú nvín Jọ́rìm. Jọ́rìm dú nvín Mátàt. Mátàt dú nvín Lívàì. 30Lívàì dú nvín Sémìọ̀n. Sémìọ̀n dú nvín Júdà. Júdà dú nvín Jósẹ̀f. Jósẹ̀f dú nvín Jónàm. Jónàm dú nvín Ẹláíàkìm. 31Ẹláíàkìm dú nvín Mẹlíà. Mẹlíà dú nvín Mẹ́nà. Mẹ́nà dú nvín Màtátà. Màtátà dú nvín Nétàn. Nétàn dú nvín Dévìd. 32Dévìd dú nvín Jẹ́sì. Jẹ́sì dú nvín Óbẹ̀d. Óbẹ̀d dú nvín Bóàz. Bóàz dú nvín Sálmọ̀n. Sálmọ̀n dú nvín Náásọ̀n. 33Náásọ̀n dú nvín Amínàdàb. Amínàdàb dú nvín Ádmìn. Ádmìn dú nvín Ánì. Ánì dú nvín Hẹ́zrọ̀n. Hẹ́zrọ̀n dú nvín Pẹ́rẹ̀z. Pẹ́rẹ̀z dú nvín Júdà. 34Júdà dú nvín Jékọ̀b. Jékọ̀b dú nvín Áízèk. Áízèk dú nvín Ébràhàm. Ébràhàm dú nvín Tẹ́rà. Tẹ́rà dú nvín Néhọ̀. 35Néhọ̀ dú nvín Sẹ́rùg. Sẹ́rùg dú nvín Réù. Réù dú nvín Pẹ́lẹ̀g. Pẹ́lẹ̀g dú nvín Íbà. Íbà dú nvín Sélà. 36Sélà dú nvín Kénàn. Kénàn dú nvín Afáksàd. Afáksàd dú nvín Sẹ́ẹ̀m. Sẹ́ẹ̀m dú nvín Nóà. Nóà dú nvín Lémẹ̀k. 37Lémẹ̀k dú nvín Metúzẹ̀là. Metúzẹ̀là dú nvín Ínọ̀k. Ínọ̀k dú nvín Járẹ̀d. Járẹ̀d dú nvín Mahálàlìl. Mahálàlìl dú nvín Kénàn. 38Kénàn dú nvín Ínọ̀s. Ínọ̀s dú nvín Sẹ́ẹ̀t. Sẹ́ẹ̀t dú nvín Ádàm. Ádàm à dú nvín Bàrì.


text: 1Tṍó e ọ̀ọ̀lẹ̀ dee ni téní, Jíìzọ̀s beè gboó faalá Pítà bii ló Jém̀z nè Jọ́ọ̀n, e pálàa ọ̀và dúá gbààa, kilma boo ene kà gã boo gù e tọ́ọ̀ nen náa è dì. 2Boo tṍó e bà gé ẹb Jíìzọ̀sa, bà gboó mòn kpá lóe e a gé nyááá: Sĩ́e beè gboó nyagí belí nàànì vaá a kọ̀là ló à ẹẹ vaá mò. 3Taàa nen e Jíìzọ̀s beè faaláí à gboó mòn Mózìs nè Ẹláíjà e bà gé zọ́e loá bel. 4Pítà à gboó kọ́ nè Jíìzọ̀s kọ, “Dõo, à dú lé kọ è di kĩí. Be à géè leemáni, m̀ gá è tìb taa kà pẹ́ẹ̀ kĩí, naa ní e ene kà é dú ńlo, ene kà dú ní Mózìs vaá ene kà dú ní Ẹláíjà.” 5Gã́e di ló bel e a gé ló, bù dee e a ẹ́ẹ vaá mò beè gboó bú kọ̀lva, vaá mon à gboó sìlà aa gbàà bù deeá kọ, “Níí nà Sã́áná e m vulè vaá nyíem̄ palà ge ẹẹé ló--gbanííe tṍ ló!” 6Tṍó e gbò e bà ólò nyoonée nvée dã́ moní, bà gboó tú sĩ́va kumí kẽ bá kéné ló pọ̀. 7Jíìzọ̀s à gboó dù gé daáva bá ló vaá kọ, “Aalií boo. Pọ̀ á gá siíi!” 8Bà gá dalà sĩ́ boo, bà náa monna tọ́ọ̀ nen, daalá lọl ló Jíìzọ̀s. 9Tṍó e bà gé aa boo gùa, Jíìzọ̀s à gboó ãanéva kọ, “Ó gá kọi nu e o moniií nèi tọ́ọ̀ nen dọ̀ tṍó e Bàrì é kẽe nda, Sã́áná Nen, lọl ke mà ú.” 10Gbò e bà ólò nyoonée nvéeá à gboó bĩináe kọ, “Éé ní e a náa gbò nóòmà Log pá Júù à kọ Ẹláíjà íe gè zẹ́ẹ́ dù e?” 11Jíìzọ̀s à aalá nèva kọ, “À dú kà kà kọ Ẹláíjà é zẹẹ́ dù vaá kpóògè dee ló di tõ̀ò sẹlẹ kẽ. 12Sõò m̀ kọ́ nèi kọ Ẹláíjà beè dú tenmá, vaá gbò nen náa nyímáe ló. Tãa vó, ba è naáe kọ̀láá nu e a léémáva. Vóá bé e nda, Sã́áná Nen, é monna gé tãàgà báva naa é.” 13Tṍóá, gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó tavẹ kọ Jọ́ọ̀n, Nen Lógmà Múú, ní e a géè ló bel kilma ló é. 14Tṍó e Jíìzọ̀s nè gbò e ba è dìé lóá ni ooa kẽ iná ló gbele gbòa, ene kà gbálà beè gboó dù gé kumíe dúnú ke gbàà, 15vaá kọ, “Tẹ́ẹ̀, nvèè bá nè nà nvín, mè gọ́í ólò tãagée vaá túe sĩ́ sĩg kẽ. Gbele tõ̀ò tóm, à ólò kenìe tẹlẹ dáa sã́ à bè ge vìgie sá m múú. 16M beè túe má gbò e bà ólò nyoonéni nvée, sõò bà náa è láá bóe.” 17Jíìzọ̀s à gboó kọ, “Ẹ̀b bé e bè nóo láá dẹlẹi nyíe boo Bàrì vaá ò gboó iei lọ̀ bùlà naa à! Ku gbáá e m é lomá bel nèi é? Ním láá bọọ gè ì̃ìmàna bọọ lab dògò. Tui nvíná domai kĩí!” 18Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ bel zọ e a di m nvín pá gbálàa, naa ní e a aàé m, vaá à gboó gbẹá boo boá. 19Gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó bã̀é ló kĩ e áá baála dì vaá bĩináe kọ, “Éé ní e a náa vaá beéle née beè láá kpó zọá lọlie m é?” 20Jíìzọ̀s à gboó aalá nèva kọ, “Boo bée kọ nóo palà ge dẹlẹi nyíe boo Bàrì. M̀ palà ge kọ́ nèi kọ, kà bè bọọ gè dẹlẹ́m̄ nyíe boo tõ̀ò ene kà ńdígílí súú té, mè ò é láá kọi nei gùa ela kọ, ʽKyãà aa dọ̀,’vaá à kyãà. Tọ́ọ̀ nu náa é tavàlàí ló. (( 21Sõò maaná áá tãàga ló Bàrì nè ká gã́ lọl, tọ́ọ̀ nu e a láá kpoá zọ á gé.))” 22Boo tṍó e bà géè bṍóná Gálìlì, Jíìzọ̀s beè gboó kọ́ nè gbò e bà ólò nyoonée nvée kọ, “Bà é beè dàlà nda, Sã́áná Nen, nvee bá gbò 23e bà é fẹ́m̄, sõò ní e a égè taa dee, Bàrì é kẽeém̄ lọl ke mà ú.” Nyíe gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó palà ge tãàgà. 24Tṍó e Jíìzọ̀s nè gbò e bà ólò nyoonée nvée íná Jerúsàlẹ̀m, gbò e bà ólò lọl kpègè gbáá e a kuu Tọ Káí beè gboó dù gé bĩiná Pítà kọ, “É kọ bọọ nen dò bá ólò kpẽ gé kpègè gbáá e a kuu Tọ Káí?” 25Pítà à aalá nèva kọ, “À ólò kp̃ẽ̀.” Tṍó e Pítà ni bã́ tọ, Jíìzọ̀s beè gboó gyà sĩ́ bĩináe kọ, “Sáímọ̀n, à tõo ló olo naa và e? Mée, gbàà nvín sãa nè nen kyáà, ní e a ólò kpẽ́ kpègè boo gyọ́ e a gbĩ́ gè faalá tenmá à bè ge kpẽ́ kpègè gbáá nè gbò e bà gé bẹl é?” 26Pítà à aalá nèe kọ, “Nen kyáà.” Jíìzọ̀s à gboó ĩinè kọ, “Vóá naa kọ náa bọ́ ló kọ nvín sãa á kp̃ẽ̀. 27Kọ̀láá bé e a dì naa, tãá e sṹg bã gbòi, ò aà sí dọọ̀ gé tẹlẹ̀ kọ̀vẹ, vaá kọ̀láá kà gyã́à e o zẹ́ẹ̀ sii ò ãanàe gã́, mè ò é mon kpègè e a é gbõoma ló gè kpẽ́ boo togó pálàa bẹ̀ì. Tù vaá ò kpẽ́ nèva.”


text: 1Yeesu gítī kútì ki lī u-boonnooliibi yii: “Ugaaja ubɔ di bí ní ki cáá utɔntɔnli un kpèé u-wanti kɔkɔee, ní bi tùkū-u yii utɔntɔnlee cáá u-wanti ki bíiĺ. 2Ní u yíiń-u, ní ki bí-u yii: 'An kaa mɔ́ɔkiǹ-mi m nín gbìl̄ tin a ŋáańee. Ŋá akɔntaa kí tīī-mi kí tùkù-mi a nín túń ditundi ki gíiǹ puee, kun puee aa làá nīn gítī kpèé m-wanti.' 3Ní utɔntɔnlee bālfì u-ba yii 'M-kpiliu dàá jà-mi dee, m dàá ŋá mana dee? Ḿ cùú nīn kù tikpaalaaa? Maa cáá mpɔn kí kpò. Ḿ cùú nīn mèéeee? An cáá-mi icoo! 4M béè m nín dàá ŋá pu ní bi yaa jìn̄-mee, binib ń fɔ̃ɔ̃-mi bi-dumpuiyee.' 5Niinee ní u yíiń bin kɔkɔ cáá u-kpiliu apɔɔnee ubɔ ubɔ, ní ki bālfì upeepeekaa yii: 'Mana ní a cáá m-kpiliu dipɔndi ní?' 6Ní u bí-u yii 'Ŋkpam aŋkɔrab dilaataal.' Ní u fātìi bí yii: 'A-pɔndi takaldau sèé, fɔ̃ɔ̃ kí kàl̄ kí ŋmà malaa yii a cáá dipɔndi aŋkɔrab ili nì saalaa.' 7Ní u bí un kíǹee yii: 'Sii faa, a-pɔndi sá mana?' Ní úǹ bí yii: 'Idi kutukub dilaataal,' ní u bi yii: 'A-pɔndi takaldau sèé, fɔ̃ɔ̃ kí ŋmà idi kutukub imuŋku inaa.' 8Utɔntɔŋkpitee kpiliu nín gbìl̄ tin u ŋée, ní u pàkā-u u nín yáb́ ki ŋá miŋyee: di sá yii bin kaa sá Unimbɔti nibee wálfì bi-jutiibi bɔti pu ki jítiǹ bin sá u-yabee.” 9Ní Yeesu lī yii: “Man tùkù nimbi yii: Nín̄ cáámaan ni-gaajati ki ŋáań min fáatì Unimbɔtee an nín dàá ŋá pu, tì yaa láā kúntì ni-ceeyee, Unimbɔti ń fɔ̃ɔ̃-ni kí kàan̄ ikooŋkoon in bí jaanjaanee nee. 10Un ŋúb̀ tiwan fiii nì deedeeyee tí ŋúb̀ tiwaŋkpaandi mun deedee ní. Un kaa ŋúb̀ tiwan fiii nì deedeeyee kaa tí ŋúb̀ tiwaŋkpaandi mun nì deedee. 11Ni yaa kaa ŋūǹ kí ŋúb́ duulnya gaajati tin kaa sá timɔntiilee Unimbɔti kaa dāa dù u-gaajamɔntiiti kí ŋúbiǹ-ni. 12Tin tin sá ubɔ wantee, ni yaa kaa ŋúb́-tì nì deedeeyee, Unimbɔti kaa tìì ni mun tin sá ni-yatee. 13“Utɔntɔnli ubɔ kaa ŋūǹ kí nīn bí bikpilib bili cee. See ú nīn ná ubɔ kí nīn néeń un kíǹee, kí dū u-ba kí tīī ubɔ, kí nīn kpèé un kíǹee fam. Naa ŋūǹ kí kpāfì Unimbɔti nì animil kí nɔ́ɔ́.” 14Fariisab nín gbìl̄ an bɔtee ní bi bíī bèel̄ Yeesu kun puee bíǹ néeń animil. 15Ní Yeesu bí-bi yii: “Ni là binib ń nīn wāĺ-ni yii ni sá deedeedambi, ama Unimbɔti wāĺ ni-pɔbiliŋ poon; ní tin binib kpèé yii tiŋaŋkpaandee tíǹ ní Unimbɔti wāĺ yii an sá tikpitikpaandi. 16“Mooisi marab nì Unimbɔti bɔnaatiliibi nín sòoǹ tiŋyee nìn bí ki dāa sāā Jaan un fùul̀ binib Unimbɔti nyimee yuntiŋu. Ŋyunti ŋun Jaan bāańee ní binib gbìl̄ Unimbɔti beel bɔti, ní báà ŋma kíǹ ki bíī mò kí kɔ́ Unimbɔti beelin. 17An pòfì ki tīī kutagbɔŋu nì kitiŋ ń jītí nì marab ŋmaŋmabiku kubɔ ń kpìtī. 18“Un kamaa yaa jìn̄ u-nimpuu ní ki fātìi cáá upɔɔnee, udaan ŋá tilaakpaal Unimbɔti nimiin, ní un cáá unimpu un u-cal jìn̄ee mun ŋá tilaakpaal Unimbɔti nimiin.” 19Ní Yeesu bí yii: “Ugaaja ubɔ di nìn bí ki pèentí abɔkutinyaan ŋin pɔ̄ɔ̄ kudaau tikpilee ní ki péēbí ki jīǹ jiŋaal mmɔntiimin baabadal. 20Usoodaan ubɔ nìn bí bi yíì-u Laasaar, u nìn dò ugaajee punyɔkɔpu ibunsoon píń u-wunti pu. 21U bàà là kí nīn tòɔ́ ugaajee nín jīǹ tin gbátí ki lítí kitiŋee kí kpíiǹ u-ba, ní iboo mun gítī dòoń ki líntí u-buuni. 22Usoodaanee dūu kpíì, ní Unimbɔti tūuni dɔ́miń ki yɔ̃oǹ-u ki cáā nín jɔ́ḿ yilpu ki kāaǹ Abraam cee. Ní ugaajee mun dāa dūu kpíì, ní bi síb́-u. 23U bàn̄ ditaŋkpiilinee ki bíī jīǹ falaakpaan. U bí falaa poonee ki wáaǹ ki kpēēyee ki ká Abraam ndan, Laasaar kā u-cee. 24Niinee ní u téeń mpɔn yii: 'Ti-baa Abraam, sɔ̄ m-saai kí péētɔ̄ń Laasaar ń dū u-ŋambiki kí sēēnnyim kí cáań kí mèel̀ m-limbil, kun puee m bíī jīǹ falaa ŋŋmi nee poon tikpil.' 25Ní Abraam kíí-u yii: 'M-biki, téetí yii a nín nìn bí duulnyanee, a nìn jíń mmɔn, ní Laasaar úǹ nìn jíń falaa. Kɔŋkɔnnee ú mun bíī fòol̄ u-mɔŋŋu dee, ní si mun bí falaan. 26Ali gba mbookpaan ŋubɔ di pītì timbi nì nimbi kansikin; bin yaa bàà là kí nyānní timbi cee kí cù nimbi ceeyee ń taa ŋmāaan, bin mun yaa bàà là kí nyānní nimbi ceen kí dāan̄ timbi cee dooyee mun ń taa ŋmā.' 27Ní ugaajee bí yii: 'Mimmee, m gbàam̄-si, á tɔ̄ Laasaar m-baa dumpu, 28kun puee m cáá nnabiyaamu muŋmoo, ú cù kí kpāafì-bi bíǹ ń taa dāan̄ nnaabu ŋun poon man bí nee ni.' 29Ní Abraam kíí-u yii: 'Bi cáá tin Mooisi nì Unimbɔti bɔnaatiliibi ŋmàn̄ee, bí nɔ́ɔ́ tíǹ.' 30Ní ugaajee bí yii: 'Aayee, m-baa Abraam, ubɔ di yaa bàà fīkitì bitaŋkpiibi kansikin ki cūtèe, bi bàà kpántí bi-bimbim.' 31Ní Abraam fātìi bí-u yii: 'Bi yaa kaa làá nɔ́ɔ́ Mooisi nì Unimbɔti bɔnaatiliibi nín ŋmàn̄ tiŋyee, báà ubɔ yaa nyáń bitaŋkpiibi kansikin ki fīkitì ki sòon̄ nì bi, baa làá fɔ̃ɔ̃ udaan bɔti kí kíí.' ”


text: 1Kátogóí, kilma ló tṍó e bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst é ooa kẽ dù nè bé e beele é bṍóná vaá zọ̀e nyòònà naa, è gé baníí bá, e pá vígà, 2kọ tọ́ọ̀ kà nu e ene nen dọ kẽ kọ́ nèi, kọ dee e bẹẹ Dõò é dú beè tení, á gá vàlẹ̀ bá zaalíí púm à bè ge naa kọ bọọ bùlà á pẹẹ pè--à bè ní e nyómá kọ́, à bè ní e nen kọ́, à bè ní e a di dẽè kpá vaá bà kọ beele ní e e beè lẹ̀ẹ̀là e. 3Ó gá zigai kọ tọ́ọ̀ nen á kẹlẹ́i m tọ́ọ̀ sĩ́ deè. M̀ gé kọ́ vóí nèi boo bée kọ deeá náa é dú dọ̀mà tṍó e gbò nen é zẹẹ́ bé Bàrì vaá Nen Gbáàlà Log, e a é íe ge ié kyọ̀à sĩ́á, gboó dọ bàlà kẽ. 4À é bé kọ̀láá íb nu e gbò nen gé kúmí sĩ́ kẽ nè, á leemá à dú Bàrì à bè dõòna kà nu. À é kọ́ mè ẹlẹ bọọlìè elìè dénè ọ̀và. Kà sĩ́, à é bã Tọ Káí Bàrì, ĩì tẽ́ kẽ, vaá kọ ẹlẹ Bàrì. 5É kọ nóo kẽeai boo kọ m beè kọ́ gbò nuí nèi boo tṍó e m beè dìí lóá? 6Boolo nyímàì nu e a kpeg vaá Není gáà dọ bàlà kẽ kátogóí, nyòòmà bé e a é náa vaá à dọ́ bàlà kẽ boo tṍó e Bàrì beè sẹlẹ nèe. 7Boo bée kọ nyómá gbáàlà logí beè dàlà togó sí tóm ke gũa. Sõò Nen Gbáàlà Logá náa é valẹ dọ bàlà kẽ dọ̀mà tṍó e a é dú gè tú nen e a sííe kọ á gá dọ bàlà kẽ lọl deè. 8Na tóm sõò ní e a é gboó dọ bàlà kẽ é. Sõò tṍó e bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s é fáálá a dù̃ùnè domá, dénè kpóó é tá ló Není. Dõò é tú séi e a dú gã́ ẹlẹ fẹmáe. 9Tṍó e Nen Gbáàlà Logí é dú, à é fáálá kele kele íb sĩ́ kpóó e a aa bá Sétàn domá vaá tú simági tóm dù̃ùnè nè nu kùùmà dẽe e a dú kyáá. 10À é náa kele kele íb ból pọ́lọ́ nu vaá kẹlẹ gbò e bà é pe. Bà é pe boo bée kọ bà náa tom gè vùlè kà kà bel, naa ní e Bàrì é duulàva. 11Boo bée vó, Bàrì à gboó naa kọ bà á dã́ kọ̀láá kà nu tẹlẹ bẹ̀lẹ̀, naa ní e bà zigà nu e a dú kyáá. 12Bàrì náa naa vóí kọ bé bẽge bel dọ boo dénè gbò e bà íe ẹ́ẹ́ nyíe m ge naa pọ́lọ́ vaá gbẹẹ gè ziga ló kà kà bel. 13Pá vígà, e bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s vulè, è íè ge olòó õá Bàrì zaa boói lee, boo bée kọ Bàrì beè sà boolo domá kà dàà togó kọ à é duulàèi tení dú ló Nyómá Káí e a túi sẹlẹ káí nè bé e o zigai ló kà kà bel naa. 14Bàrì duulà boolo tení domá ló Lé Kpẹa e beele beè vee kolmái. A beè kolíi kọ bé ò láá zọi Jíìzọ̀s dõonai a dù̃ùnè. 15Boo bée vó, e pá vígà, elai agalai vaá ò biilii bá ló gbò nàà nu e beele beè noomài, à bè ní e e beè lomà gã́, à bè ní e e beè emí mái. 16Kà lèlà bá ẹlẹ, bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s Kráìst, nè Bàrì, e a dú bẹẹ Tẹ̀ e a vulèi vaá aa m a sàn nyíe à nèi agẹ nyíe lee vaá naa kọ é láá ié ból dẽe sĩ́ boo lé e a gé dú, 17á nvèèi nyíe gbàà vaá à néi kpóó e o é láá naamai lé nu vaá ò lómai lé bel dénè tṍó.


text: 1Gaalaati yab bigbaambi, ŋma di gátì ni-nimiliŋ ní? Di sá yii bi nìn kàan̄ Yeesu Kriisitoo kúm ndɔpuntikaa pu bɔti, ní ni wál̀ míǹ kii foota ní bi dàkā-nee. 2M là kí bàlfì-ni tibɔbaantiil ní kíí-mi: ni nín ŋúb́ Mooisi marabee ní ni fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti Fām naaan ni nín fɔ̃ɔ̃ tibɔmɔntiil ki kííyee ní? 3Ni sá bigbaambi níiin? Ni kíĺ nì Unimbɔti Fām ki dī u-saŋŋu ní ki là kí kúntí nì ni-ba pɔ́ɔǹtamaaan? 4Mimmee, tin kɔkɔ ni kántèe ŋá fam deeyaa! An kaa ŋūǹ kí ŋá fam. 5Unimbɔti nín tìì-ni u-Fām ki ŋáań maamaacib ni-kansikinee, an sá ni nín ŋúb̀ Mooisi marabee pueeyaaa ni nín fɔ̃ɔ̃ tibɔmɔntiilee puee ní? 6Míǹ ní, “Abraam nìn fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kíí, ní Unimbɔti ká u-fookiiu un u cáá u-puee, ní ki yíiń-u deedeedaan.” 7Ní béé yii bin fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kííyee di sá Abraam biyaamu. 8An lī Unimbɔti takaldau poon dooooyee ki síiǹ, yii anibul ŋin kaa sá Juuda yabee nín fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kíí puee ní Unimbɔti kpántí-bi deedeedambi. An pu ní u nìn tùkū Abraam tibɔmɔntiil nee dooooyee, yii: “Unimbɔti dàá dī sii pu ní kí bìin̄ anibul kamaa pu.” 9Mimmee, bin kɔkɔ fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kííyee kāntí dibiindi kii Abraam nín nìn fɔ̃ɔ̃ kí kíí ki ká dibiindi puee ní. 10Ama, mbusu bí ki tīī un là kí dī Mooisi marab pu kí ŋmátée, kun puee an ŋmàn̄ yii: “Tin kɔkɔwoooo bi ŋmàn̄ marab takaldau poon bí nīn ŋáańee, un sá kamaa yaa kaa ŋúb́ mimmee, mbusu bí ki tīī udaan.” 11Ní an cántì ki tùkū-ti yii ubɔ kaa ŋūǹ kí ŋúb́ marab kí kpántí deedeedaan Unimbɔti nimiin, yii: “Deedeedaan kāntí dimaŋfal u-fookiiu pu ní.” 12Marab nì fookii kaa sá ubaanti: di sá Unimbɔti takaldau poon lī yii: “Un yaa ŋáań min Mooisi marab lēe kɔkɔee di ŋmátí.” 13Ama Kriisitoo kpántì mbusudaan timbi pu ní ki nyántì-ti mbusu un marab cáańee poon, kii an nín ŋmàn̄ puee, yii: “Un kamaa bi yaa lúntì busub puee ń nīn sá-ni mbusudaan.” 14An di yì-tì ní Yeesu Kriisitoo puee bin kaa sá Juuda yabee kāntí dibiindi din Abraam nìn kée, ní ti nín fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti ki kíí puee ní ti fòol̄ u-Fām min u nìn pɔ̃oǹee. 15Nnabiyaamu, tí dū binib nín ŋáań puee kí ŋmàntīǹ tibɔti nee. Unil yaa bɔ́ntì u-bɔti ki ŋmàn̄ ki ŋá takaldan ki nyīī u-ŋal kii mara nín síiǹ puee, nì min kamaa an sá kinibiki di ŋée, ubɔ kaa ŋūǹ kí kpìtāaa kaa ŋūǹ kí gbéeǹ tiba. 16Ní tin tin Unimbɔti nìn pɔ̃oǹ Abraamee, u nìn pɔ̃oǹ ki tīī u nì u-maaliŋu ní. Unimbɔti takaldau poon kaa ŋmàn̄ yii, u nìn pɔ̃oǹ ki tīī Abraam biyaamu kupaau, u péēlī yii, u-maaliŋu, an dàkà yii u-maaliŋu poon unibaanti. Úǹ di sá Kriisitooyee. 17Tin tin m là kí lèe taapu sèé: Unimbɔti nìn bɔ́ntì u-bɔti ki sòon̄ ki síiǹ. Abin tilaafati tili nì mmuŋku nì saalaa boon ní Mooisi marab bāań. Marabee kaa ŋūǹ kí kpìtī Unimbɔti poondi kí yàntī dí ŋá fam. 18An yaa sá marab pu ní Unimbɔti dì ki tìì-ti u-gaajatee, mimmee an kaa sá u-poondi pu dee. Ama an sá Unimbɔti nín nìn pɔ̃oǹ Abraam yii u dàá tīī-u tigaajatee ní u tīī-u. 19Mimmee, ba pu ní bi yɔ́oǹ marab? Unimbɔti dū marab ki kútì dipoondi pu binib ń béé ikpiti nín sá kuŋyee, ní marabee ń nīn bí ki cí ŋyunti ŋun Abraam maaliŋu poon yɔu un pu u pɔ̃oǹ dipoondee ń dāá bàń. Unimbɔti tūuni di cáań marab ki dūu tīī Mooisi, ní úǹ dūu nāatì Israyeel yab. 20Unil yaa bí u-baba nì u-baba ki ŋá u-bɔtee, unàatil kaa bí, míǹ ní Unimbɔti u-baba di pɔ̃oǹ dipoondi. 21Mimmee, Mooisi marab jáà nì Unimbɔti poondi deeyaaa? Aayee, kpataaa! Unimbɔti yaa nìn tīī marab bin pu binib ŋūǹ kí dī kí ŋmátée, binib bàà ŋūǹ kí kpántí deedeedambi Unimbɔti nimiin marab pu. 22Ama Unimbɔti takaldau poon bɔti tùkū-ti yii kitiŋ kɔkɔwoooo nib pīī ikpitin, mimmee bin yaa fɔ̃ɔ̃ ki kííyee ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃ tin Unimbɔti pɔ̃oǹee, bi nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu Kriisitoo ki kííyee pu. 23Kí wàatī fookii yuntiŋu ń bàńee, ti nìn pīī marab sarkaun ki cí fookii ń bàń. 24Marab di nìn cí-ti ki tin sāā ŋyunti ŋun Kriisitoo dāa bāańee an nín dàá ŋá pu tí ŋmā kí kpántí deedeedambi Unimbɔti nimiin fookii puee. 25Fookii nín bāańee, marab kaa ti cí-ti. 26Kun puee ni nín fɔ̃ɔ̃ Yeesu Kriisitoo ki kíí puee, ni-kɔkɔ kpántì Unimbɔti biyaamu. 27Di sá yii nimbi bin kɔkɔ bi fùl̄ Unimbɔti nyim, ni ŋá ubaanti nì Yeesu Kriisitooyee, ni kpántì kii Kriisitoo nín bí puee dee. 28Digàntil kaa ti bí Juuda yab nì bin kaa sá Juuda yabee kansikin, kaa bí bin sá iyumbuee nì bin tɔ́ bi-bee kansikin, kaa ti bí bininjab nì binimpoobi mun kansikin, nimbi kɔkɔ kpáfì ubaanti Yeesu Kriisitoo pu. 29Kii ni nín sá Kriisitoo yab puee, ni kpántì Abraam maaliŋu poon yab ki ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃ tigaajati tin Unimbɔti nìn pɔ̃oǹee.


text: 1Jíìzọ̀s beè aa Tọ Káíá e a gé aà tṍó e gbò e bà ólò nyoonée nvée gboó dúé ló vaá dògà bá gã́ bug bé e bà tib Tọ Káíá naa nèe. 2À gboó aalá nèva kọ, “Kọ́ ò monìì dénè gbò nuíá? M̀ ló kà kà bel nèi kọ tọ́ọ̀ kpò demí náa é sigá ela, e be bà náa é kúmí èèla kẽ.” 3Boo tṍó e áá Jíìzọ̀s di ĩ́ì tẽ́ boo Gù Ọ́lìv, gbò e bà ólò nyoonée nvée beè gboó gẹẹlẹ ló bã̀é ló vaá kọ, “Ni kọ́ tṍó e nuí é nááá nèi, vaá ò kọ́ná gé nu e a é zógè tṍó e o é dú nè kùbmà nvée tṍó nèi.” 4Jíìzọ̀s à aalá nèva kọ, “Ọẹi dẽe, mè á di vó, bà dagẹ̀i. 5Boo bée kọ gbele tõ̀ò nen é dú boo nà bée kọ baála ní e bà dúè Méné e Bàrì Sa é, vaá bà é dagẹ̀ gbele tõ̀ò nen. 6Ò é dã́i kòvà bé gím e a aa ku ló nè kpẹa bé gím e a aa kpã́á, sõò níí á gá tãagéi nyíe. Mè íb gbò nuí íe ge lẹ̀ẹ̀à, sõò níé níì kùbmà nvée tṍó nì. 7Bon é bé bon vaá kpá dó é bé kpá dó. Kíi nè zùgà kunu kẽ é di kele kele ke tõ̀ò. 8Dénè gbò nuí dì belí dààà togó tṍó e gbàà nvín zọ pá bia. 9“Bà é gboó siíi nvee bá gbò e bà é kpọ́i té ló vaá fẹ́i. Dénè nen é ọ́víi boo bée kọ ò gé nyoonei nvée nda. 10Tṍóá gbele tõ̀ò nen é dọ ààm̄ nvée. Ene é ọ́ví ene vaá ene óo ene. 11Gbele tõ̀ò gbò e bà é kpọ́ kyáá kọ baála gbò kọ́ bùlà Bàrì é dú gé dàgẹ̀ gbele tõ̀ò nen. 12Pọ́lọ́ é el ló kẽ, naa ní e vulà é ú tá m gbele tõ̀ò nen. 13Sõò Bàrì é duulà kọ̀láá nen e a ĩimà tẹlẹ kùbmà. 14Bà é vee Lé Kpẹa e a kil ló lẹ̀ẹ̀là bel Bàrìi nvee dénè ke tõ̀ò e a di bàlà booí, naa ní e dénè nen é dã́. Na tóm ní e kùbmà nvée tṍó é gboó lee é. 15“Ò é monii ʽGbele Nu Kẹ́ẹ e a Kyọ Tọ Káí’e nen kọ́ bùlà Bàrì e a kọlà Dányẹ̀l beè kọ̀a. À é tõo ke tõ̀ò káí.” (Nen e a gé bugi á palà ge tavẹ nuí!) 16“Tṍóá, gbò e a di Judíà á teelá gé gũá gbàà gù. 17Nen e a di boo bọ̀b á gá kọ à é bãe a tọ túe nu, 18vaá nen e a di ól á gá siná tọ gé tú a pọ̀b kọ̀là ló. 19Ẹ̀b bé e gbò deeá é tavàlà ló gbò e nvín di gbàà nè gbò e nvín dìvá nu má naa à! 20Banii Bàrì kọ tṍó e o é téai teeí á gá dú tṍó boo à bè dee bò séi! 21Boo bée kọ tãàgà e a é di tṍóá é el kọ̀láá íb tãàgà e gbò nen ni mon lọl dàà togó bàlà booí tẹlẹ nieí, vaá tṍó e níí ni téní àà, tọ́ọ̀ kà tãàgà e a tõo vó náa é kpáá dinà. 22Vaá be Bàrì náa è fùl gã́ bug dee tãàgài lọl ló, tọ́ọ̀ nen náa gá è fùl zelí bá. Sõò boo bée pá ńlẹ gbò e a beè sà, à é ful gã́ bug deeá lọl ló. 23“Boo tṍóá, be nen kọ́ nèi kọ, ʽMéné e Bàrì Sa di kĩí!’à bè ge kọ ʻÀ di kĩí ela!’--ó gá zigai. 24Boo bée kọ gbò e bà é kpọ́ kyáá kọ baála ní Méné e Bàrì Sà e, nè gbò e bà é kpọ́ kyáá kọ baála gbò kọ́ bùlà Bàrì é beè dù. Bà é sí gbele gbele tóm dù̃ùnè kọ bé, be à válí, bà dagẹ̀è bãànà gbò e Bàrì beè sà. 25Dãi! Mè m̀ tú gbò nuí gbẹẹ́ deè sĩ́ kọ́ nèi. 26“Vóá be bà kọ́ nèi kọ, ʻÀ di boo kpáá bàlà ól,’ ó gá sii, à bè bà kọ́ nèi kọ, ʻÀ di gṹá àna kẽ!’--ó gá zigai. 27Boo bée kọ, tṍó e nda, Sã́áná Nen, é dú, m̀ é baa belí éném dee e a baa sĩ́ káála aa báà nàànì dọ dọ̀mà tẽ́. 28“Kọ̀láá kĩ e íí nu dì, ní e bẹ́ dẹ̀lẹ̀ ólò bõoná é. 29“Gbò tṍó tãàgài gé tá gé sĩ́á, nàànì é gboó kuu gín vaá ẽ́ náa é monà, gyã́à káála é kalà aa sĩ́ káála vaá Bàrì é zugè dénè nu e a di sĩ́ káála. 30Tṍóá, nu e a é zógè kọ nda, Sã́áná Nen, é gé dù, é gboó sila sĩ́ káála. Dénè gbò e bà di bàlà boo é gboó tó tṍó e bà é mon nda, Sã́áná Nen, e m gé bã boo bù dee vaá dú m kpóó nè gbele dù̃ùnè. 31M̀ é gboó lẹẹlà pá nà gbò nyómá tóm kọ bà á uuli gbele mon koò vaá bà bṍònè ló gbò e m beè sà lọl kọ̀láá ke tõ̀ò e a di bàlà booí. 32“Noi nu lọlii ló nu e a ólò naaá ló té fíìg. Kọ̀láá tṍó e o monii kọ a gbónó kpáá tẹ̀g vaá sí pà sã, ò ólò gboó nyimai kọ tṍó e nu ólò dùm a íná ku ló. 33M áá kà sĩ́ deeá nà gé, tṍó e o ni monii kọ dénè gbò nu e m géè kọ́ nèií a nááá, ò gboó nyimai kọ m̀ íná èèlè ge dù. 34M̀ ló kà kà bel nèi kọ gbò e bà di dùm kátogóí náa é ú tà kọ bé dénè gbò nuí kálá naaá. 35Káála nè kunu kẽ é téní àà, sõò nà mon bel é di lee. 36“Tọ́ọ̀ nen náa nyímá dee nè tṍó e nda, Sã́áná Nen, é dú, bãànà gbò nyómá tóm e a di káála à bè nda, e m dú Sã́áná Bàrì. Áá Tẹ̀ ní e a nyímá é. 37Nu e a é nááá tṍó e nda, Sã́áná Nen, é dú é bélíná gé nu e a beè naaá dee Nóàa. 38Boo bée kọ múú gá kọ́ á dú gé tú bàlà boo, gbò nen beè dìnà gé e bà géè dè vaá õ̀, bia nè gbálà géè ilána gé, dọ̀ dee e Nóà bã́ faàa. 39Bà náa beè nè dẽe kọ à íe nu e a é nááá, dọ̀ tṍó e múú ḿmá dénè kẽ vaá gboó tú dénè ọ̀và. “Bé e a é náááná gé naa dee e nda, Sã́áná Nen, é dú é. 40Tṍóá, bàà nen pá gbálà é dí ól e bà gé sí tóm; gbò nyómá tóm é tú ene nen gbẹẹ ene nen. 41Bàà nen pá bia é dí ló kpá kyàlà e bà gé gbẽ̀; gbò nyómá tóm é tú ene nen gbẹẹ ene nen. 42Boo bée vó, kuai dẽe ló, boo bée kọ nóo nyímàì dee e bọọ Dõò é dú. 43Sõò nyimai kọ, be tẹ̀ íè tọ beè nyimá tṍó e nen zib é dómá, mè à gá è kalí dáá vaá náa gá è sọ̀ bá kọ á baalìè a tọ. 44Boo bée vó, boolo íè gè dinai gé kpènà ló, mè nda, Sã́áná Nen, é dú boo tṍó e bè nóo géè ẹbmaí dẽe. 45“Mée ní e a dú nen tóm e a nyímá nu vaá bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo, naa kọ a tẹ̀ tọ beè túe sẹlẹ́ togó pá a gbò tóm kọ á olòó nèva gyã́á boo tṍó é? 46Léé sĩ́ é díé ból be a tẹ̀ tọ dú vaá tùlàe e a gé tú tómá kilma sĩ́! 47M̀ ló kà kà bel nèi kọ à é túe sẹlẹ́ togó dénè a gyọ́. 48“Sõò be à dú pọ́lọ́ nen tóm e a gboó kọ, ʽNà tẹ̀ tọ a bĩ́é dee,’ 49naa ní e a dàlà togó bòm na gbò nen tómá, vaá zọ̀ gbò tènè míí dẽe deá nu vaá zọ̀va ṍ míí, 50a tẹ̀ tọ é beè gboó búé ló vaá dú dee e bè náa géè ẹ̀bmà dẽe nè tṍó e bè náa è nyimá. 51Tẹ̀ tọá é gboó palà ge kpọ́e té ló vaá túe tẹlẹ kĩ e bà é sẹlẹ gbò bàà sĩ́. Tó nè táà dáa ní e a é di kĩé é.


text: 1Kátogóí, kilma ló kpègè e o gbĩ́i ge lọlai vaá nveemai bá nèi gbò nvín Bàrì e bà di Judíàa. Naanii t̃ẽ̀ènè bé e m beè kọ́ naa nè gbò bõ̀òna ló Kráìst e bà di Galésìà kọ bà á naaá. 2Bu Dee Bàrì, bu bọ̀ì monii kọ ò kumàì sìgà kpègè sẹlẹi lọlíí m bé e bọọ pííla tóólá naa, kọ bé bíí gè kpáá lọlà kpègè náa é dinà tṍó e m é dú. 3Tṍó e m ni dú, m̀ é beè gboó emí kpá e a é náa kọ bà á nyímá ló gbò e boolo sai, vaá lẹ̀ẹ̀làva kọ bà á tú bọọ dõ̀ò nu tẹlẹ Jerúsàlẹ̀m. 4Be à lelà kọ nda á sina gé, bà é láá gboó zọ̀ nda gbá tọ. 5M̀ é dú gé kãái tṍó e m ni bééá Masẹdónìà lọ̀l--boo bée kọ m̀ é íè ge beeá Masẹdónìà. 6Be à sẹlẹ m̀ é tú sìgà tṍó à bè zivè kà tṍó tọ́ọí tõomaí ló, kọ bé ò láá nveenii bá nem̄i m gè naa kọ ḿ kil sĩ́ boo nà kyẽ̀è, kọ̀láá kĩ e m é aà tãanè. 7M̀ gbĩ́ ge mònii níì m bá gè tení beeái ló nì. M̀ ẹb dẽe sĩ́ kọ m̀ é tú kà zivè beg dẽe tṍó tõomaí ló, be Bàrì nè deè. 8M̀ é tõo Ẹ́fẹ̀sọ̀si dọ̀ dee Pẹ́ntìkọ̀st. 9Deè palà ge dì nèm̄ kĩí gè sí kà lé tóm, náa kal ló bée kọ gbò e bà gé bém̄ bọọ gã́ bug. 10Tṍó e Témọ̀tì é ínaí ló, monii kọ ò náànìì kọ lóe á dì̃ìnàí zẹ̀ẹ̀, boo bée kọ ẹlẹ gé sí tóm nè Dõò, dì belí bé e nda gé síná gé naa. 11Tọ́ọ̀ nen á gá ẹ̀vie kilma kẽ, sõò monii kọ ò nveènìì bá neíe kọ á kil sĩ́ boo a kyẽè m fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló, kọ bé à láá òòà kẽ dúm̄ ló. Boo bée kọ m̀ gé ẹbmà dẽe pá nà vígà m Kráìst nè ẹ̀ẹ̀ kọ bà é ooà kẽ dù. 12Kátogóí, kilma ló bẹẹ vígà Apọ́lọ̀s, m kọ́ nè dõòna gbò vígà m Kráìst nè ẹ̀ẹ̀ kà tõ̀ò tṍó kọ bà á kãái, sõò à gáà dú a bùlà kọ à é dúè kátogóí. Náa kal ló bée kọ vó, tṍó e a é íe tṍó, à é dú. 13Kuaí dẽe lói, elai agalai m bọọ zìgà bel, íei agẹ nyíe, nveai kpóó lói. 14Túi vulà súú dẽe ló naamai kọ̀láá nu e o gé naanii. 15Ò nyímàì nu e a kil ló Stẹ́fànàs nè pá a tọ. Baala ní túá gbò e ba è zẹ́ẹ́ kììà kẽ vaá dú gbò nen Kráìst m kpá dó Akáíà e, vaá ba è tú ba ló nè ge sí tóm nè gbò nvín Bàrì. M̀ gé bànii, e pá nà vígà, 16kọ ó tõonii kè kẽ gbò tule e a dì belí vó, nè kọ̀láá kà dõòna nen e a gé zọva sí íb tómí. 17Nyíem̄ ẹ́ẹ ló gè dù e Stẹ́fànàs, Fọtunátọ̀s nè Akáíkọ̀s dúí, boo bée kọ bà nyááá ló boolo e bè ó gém̄í ló 18vaá bà gboó naa kọ nyíem̄ á dì̃ìnà, dì belí bé e ba è naana gé kọ nyíe boolo á dì̃ìnà naaá. Nveenii ka ló íb gbò e bà dì belí vó. 19Gbò bõ̀òna ló Kráìst e bà di bálá sĩ́ Ésìà kanài mon. Akílà nè Presélà nè bõ̀òna ló Kráìst e a ólò di ba tọ à palà ge tú kà agẹ bá kànà mòn kól gbò nen Kráìst mái. 20Dénè gbò vígà m Kráìst e bà di kĩí kanài mon. Kanai mon ene m bá bé e a bọ́ ló kọ gbò nvín Bàrì á kànà mon ene naa. 21Nda, Pọ́ọ̀l tú ńda bá emmá níí: Nda, Pọ́ọ̀l, kanài mon. 22Kọ̀láá nen e bè náa vulè Dõò Jíìzọ̀s--pọ́lọ́ múú kyáá á dìé ló! Dù, e bẹẹ Dõò! 23Sàn nyíe bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s á zọ̀i tõ̀òà. 24Nà vulà súú dẽe ló á tùlà dénè bọ̀ì e o gbáai ló Kráìst Jíìzọ̀s.


text: 1Tã́gíní bé e Bàrì zigà dénè gbò zìgà nuí nèiá, e pá nà lé vígà, naanii mè é tõo dùm e a õoà vaá è aa ló kọ̀láá kà nu e a é gbó dĩ́ ló bẹẹ nom kpá ló à bè bẹẹ ból nyíe, vaá è tú dénè bẹẹ ló sẹlẹ káí tení dú ló gè siiá pọ̀ ló Bàrì. 2Tui boolo kè tẽ́ nyíe zogenai gé beele. È gáà sí pọ́lọ́ tọ́ọ̀ nen. È gáà kyọ̀ nu ló tọ́ọ̀ nen. È gáà gĩima tọ́ọ̀ nen. 3Ním̄ kọ́ vóí m ge bẽgei bel. Boo bée kọ m beè zẹ́ẹ́ kọ́ kọ beele vulèi íná kĩ e tọ́ọ̀ nu e a di m dùm, bãànà ú, náa é láá daalái. 4Nyíem̄ palà ge àgài boo. M̀ ólò palà ge túi kpọmá mon. Dénè tãàgà e e ni tení bá náa ọọvẹ́m̄ ló. Tãa vó, m̀ palà ge íè ṍ kààgà. 5Bãànà tṍó e e ínà Masẹdónìà, née beè ié tọ́ọ̀ kà bò séi. Tãàgà beè beeá teníí ló, dõòna gbò géè kanái, vaá e beè di m síìà pọ̀. 6Sõò Bàrì, e a ólò nveè nyíe gbàà nen e nyíee ni pẹ́ẹ pèa, beè nvèèi nyíe gbàà tení domá ló gè naa kọ Táítọ̀s á dù. 7Níì áá gè kọ à dú ní e a nveèi nyíe gbàà e nì, sõò ge kọ à kpẹ́á bé e boolo nveenìì nyíe gbàà ẹlẹ naa nèi. À noo tẽ́ bé e o ièì tàn ge moním̄i naa, nè bé e o gé bãagai naanii, nè bé e o íèi tàn ge kpenám̄i naa. Vó à gboó naa kọ nyíem̄ á palà ge ẹẹ kátogóí. 8Boo bée kọ kà bè à dú gè kọ mè nà kpáá beè naa kọ bọọ nyíe á bììlà, ním̄ ọ́gà ló gè kọ m beè emí. M̀ gá è beè ọgá tṍó e m monì kọ à náa kọ bọọ nyíe á bììlà m gbálà ńkem tṍó. 9Bé e a náaá naa ẹ́ẹ́lẹ̀m̄ nyíe, níì boo bée kọ m̀ náa ní e nyíei biilà nì, sõò ge kọ bọọ bììlà nyíe náa kọ ó ọgai. Na kà bììla nyíeá dú bùlà Bàrì. Vóá à naa, née kyọi tọ́ọ̀ nu ló. 10Boo bée kọ bììlà nyíe e a dú bùlà Bàrì ólò tulè nen nvee m ọ́ga e a é man dùùà--vaá náa íe nu e nen é ọ́gá ló e a di kĩá! Sõò bììlà nyíe pá bàlà boo ólò màn ú. 11Ò monìì gé íb tóm e Bàrì tú bọọ bììlà nyíe simáá. À náa kọ á tànii gè naa zogè kọ bà á nyímá kọ nóo beè sii tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́, à naa kọ sṹg á bã̀i ló nu e a è naaá, vaá à naa kọ ó siiai pọ̀. À naa kọ ó iei tàn ge moním̄i nè ge kpenám̄i nè ge mòn kọ kpọ̀ té neà nen e a beè sí pọ́lọ́á. M kọ̀láá sĩ́ deè ò náànìì zogei kọ nóo beè nyimai tẽ́ tọ́ọ̀ kà nu e a beè naaá. 12Vóá à naa, náa kal ló bée kọ m beè emí kpáá, ním̄ beè emí boo bée nen e a beè sí pọ́lọ́á à bè boo bée nen e ba è síe pọ́lọ́á. Tãa vó, m beè emí m ge naa kọ ó palà ge monii kọ mè Bàrì nyímá bé e o túì bọọ ló nei beele m kà kà naa. 13Níá nu e a è nvèè nyíe gbàà beele é. Níì áá gè kọ a beè nvèèi nyíe gbàà nì, sõò bé e nyíe Táítọ̀s beè ẹẹ naa beè palà ge ẹẹlẹ̀i nyíe na gé. À noo tẽ́ bé e dénè bọ̀ì náànìì kọ nyíee á dì̃ìnà naa nèi. 14M beè túi kpọmá mon nèe, vaá nóo náànìì kọ kẹ́ẹ á siím̄. Bé e kọ̀láá nu e e beè olòó kọ́ nèi beè dú kà kà naaá, vóá bé e bẹẹ gè tui kpọmá mon nè Táítọ̀s dúná gé kà kà naa é. 15Vaá vó à gboó naa kọ Táítọ̀s á kpáá palà ge vùlèi, boo tṍó e a olòó kẽ̀èà boo bé e o beè gbanííe tṍ ló naa, nè bé e o beè tui pọ̀ nè kéné ló túmáie naa. 16Nyíem̄ ẹẹ ló gè kọ m̀ gé láá palà ge dẹlẹ́i nyíe boo.


text: 1M gbìl̄ bi sòoǹ tijɔkɔndi tin bí ni-kansikinee pu. An jɔkɔntee bin kaa fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee kaa kíikí kí ŋá míǹ gba. M gbìl̄ yii ni-kansikin ubɔ cáá u-baa nimpuaa! 2Ni ŋáań míǹ ní ki gítī cáá dilambil kaa bí kunimbaaun kí nyāntí un ŋá an tundi gbantee ni-kansikinaaan? 3Maa bí ni-cee ni wāĺ-mi ama m-landɔkɔŋu bí ni-cee, nì ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo puee m pūtì kpáàā kūū un ŋá an tuŋkpitilee bɔti ali kii m bí ni-kansikinee. 4Ni yaa làá kpāfèe, m-landɔkɔŋu dàá dāá nīn bí ni-kansikin, ti-Dindaan Yeesu pɔŋŋu dàá dāá nīn bí ti-cee. 5Ní dāá dū an niliuee kí tīī Sitaan ń sàaǹ u-wunti ní u-naŋki ń dāá ŋmā kí ŋmátí ti-Dindaan gítintam. 6Kun pu ní ni dàkafī ki cáá dilambilee kaa ŋān̄. Naa nyí yii nnyɔkɔ fiiiyee ní bí dū kí ŋá bukpɔnɔsaa ní án jɔ̄m̀aaan? 7Nyāntímaan nnyɔɔkpiki gbanti ŋun sá ikpitee kí nīn sá circirdambi kii bukpɔnɔsaa bun kaa cáá nnyɔkɔee. Ni kpántì míǹ ki dɔ́ò, kun puee Kriisitoo un sá timbi pibiliŋ jiŋaaliuee dū u-ba ki ŋá saraa ipii yil pu ki tīī timbi. 8An puee, tí jīmaan ti-jiŋaaliu gbanti nì kpɔnɔb bin poon baa ŋá kpɔnɔ nyɔkɔŋu ŋun sá kii ikpiti nì tijɔkɔndee, ama án nīn sá kii kpɔnɔb bin kaa cáá nnyɔkɔee, ki sá circir nì ibaamɔnee. 9M nìn ŋmàn̄-ni takalda ki tùkū-ni yii ní taa yàntī ni nì bin ŋáań tilaakpaalee ń nīn kpáfí. 10Maa nìn lì bin bí duulnyan ki ŋáań tilaakpaalee nì nnimitaataandambi nì biyipɔɔdambi nì biwaatootiliibi, an yaa bàà sá bíǹ pu ní m lèe, m bàà lì yii ní nyā duulnya poon ní. 11M nín baasii là kí lì min takalda gbanti poonee di sá: unil un bí yii u nɔ́ɔ́ Yeesu ama ní ki ŋáań tilaakpaal àá ki cáá nnimitaataam àá ki sá uwaatootil àá ki sìí binib àá udanyɔgbil àá uŋmatinlee, ni nì an niliuee ń taa kpāfì, ní taa jī tijin u-cee gba. 12- 13Man di kaa làá sòoǹ bin kaa nɔ́ɔ́ Yeesuee bɔti, kun puee tàa sá m-bɔti, Unimbɔti di dàá sòoǹ bi-bɔti. Ama ni ŋūǹ kí sòoǹ ni-kansikin nimbi bin nɔ́ɔ́ Yeesuee bɔti. An puee, nyāntímaan unikpiti ni-kansikin.


text: 1Tui dénè pọ́lọ́ bùlà, nè kẹ̀lẹ̀, nè bàà sĩ́, nè ọ́b nyíe, nè lò bel gbẹ́a lọaí m. 2Dì belí bé e ãa nvín ólò ié tàn ge ṍ má naa, iei tàn nyoomai múú má e a õoà, e a kọlà mon bel Bàrì, kọ bé tṍó e o ni ṍi à bọọvẹ̀ bọọ nyómá vaá nèi dùùà, 3boo bée kọ boolo o dáalai dém ló vaá monii kọ Dõò dú lé. 4Boo bée vó, dũuai bãi ló Dõò, mè ẹlẹ ní kpò dem e a di dùm e gbò nen beè kìna kọ á gé ló tọ́ọ̀ nu, vaá Bàrì à sà kọ à palà ge dú lé é. 5Boolo na gé, dìgà belí gbò kpò dem e a di dùm, naa ní e bà é tú boolo nòòmà tọ káí e a di m nyómá, vaá ò dúi gbò vààla gyọ́ọ e bà tú ba ló nè Bàrì vaá olòó tú vààla gyọ́ọ e a di m nyómá má Bàrì, e a dú vààla gyọ́ọ e Bàrì é tú tení dú bá Jíìzọ̀s Kráìst. 6Boo bée kọ Kpá Káí kọ: “Ẹ̀b, mè m̀ gé tú kpò dem e a é bã́ gá ból deè tọ nvee kẽ gbẹá Záíọ̀n. À dú dem e m beè sà vaá à palà ge dú lé. Nen e a dẹlẹ́e nyíe boo náa é íe sĩ́ kẹ́ẹ tọ́ọ̀ dee.” 7Demí palà ge dú lé ló boolo e o dẹlẹ̀ìe nyíe boo. Sõò ló gbò e bà náa dẹlẹ́e nyíe boo, “Kpò dem e gbò noo tọ beè gbẹmà nvée ní e bà ooa kẽ nòòmà gá ból deè tọ é.” 8Dõòna ke tõ̀ò m Kpá Káí à kọna gé kọ, “Kpò demí é dú kúm e a é sívè gbò nen, dem e bà é ténigí boo dọ̀.” Bà dọ boo bée kọ bà náa ziga ló mon bel Bàrì, vaá vóá bé e Bàrì beè noóva sẹlẹ naa é. 9Sõò boolo dúi gbò e Bàrì beè sà naamá gbò vààla gyọ́ọ e o gé síi tóm nei ẹlẹ, e a dú bẹẹ Méné. Ò dúì kpá dó e Bàrì beè sẹlẹ kele naamá pá ńlẹ gbò. A beè sàì kọ ó gé kọi gbò lé tóm e a ni síè m ge kolíi lọl m kùkùù gín nvee m a ẹ́ẹ́ dee e a dú dù̃ùnè. 10Boolo nóo beè dui tọ́ọ̀ kà gbò nen tṍó e a kil nvéeá, sõò kátogóí o dúi gbò Bàrì. Nóo beè nyimai nu e sàn nyíe Bàrì kọlà, sõò kátogóí a sàn nyíe a ínaí ló. 11M̀ gé baníí bá, e pá nà vígà kọ, dì belí gbò e o dúì gbò kyáà nè gbò bàn tõ̀ò boo bàlà booí, mè ó kpoolai ló lọlii ló tàn nom kpá ló, e a ólò di kọ̀láá tṍó e a gé bé ból nyíe nen. 12Lavii lé láb gbẹaí zẹ̀ẹ̀ gbò e bà náa nyímá ló Bàrì e o diiá, kọ bé tṍó e bà gé gbái bel kọ ò dúì pọ́lọ́, bà mon lé tóm e o gé síi vaá nvèè ka ló Bàrì Dee e a é dú gé beelá bel. 13Tui boo bée bẹẹ Dõò tõomaí kè kẽ kọ̀láá kà gbò tule e gbò nen sẹlẹ kọ bà á bẹ̀l: á leemá à dú méné e a gé bẹl dénè nen, 14à bè à dú gbò e ẹlẹ lẹẹlà kọ bà á bẹ̀l ene poo póó gbò e bà di m a kpá dó vaá kọ bà á nè kpọ̀ té gbò e bà sí pọ́lọ́ à bè ge lèèlà gbò e bà náa lé. 15Boo bée kọ Bàrì gbĩ́ kọ ó naanii nu e a dú lé e a é kub bé e gbò ból e bà náa nyímá nu gá è lói bel ló naa. 16Lavii láb belii gbò e o dií pọ́ì, sõò ó gá tui bọọ dì pọ́ì naamai nu e o é élaí boo simai pọ́lọ́. Tãa vó, ò lávii láb belii gbò gyóòlo Bàrì. 17Fã̀i dẽe kọ̀láá nen, vulei pá bọọ vígà m Kráìst, siiai pọ̀ ló Bàrì, vaá ò fãi dẽe méné e a gé bẹlíi. 18Boolo, e o dúì gyóòlo, monii kọ ò tõonii kè kẽ bọọ gbò tẹ̀ íe vaá palà ge fãíva dẽe, níì áá ló gbò tẹ̀ íe e bà dú gbọ́ọ́ gbọọ̀ ló vaá léeí ló nì, sõò bãànà ló gbò e bà tavàlà ge tõo ló. 19Boo bée kọ à dú lé be nen bulà kẽea boo Bàrì, vaá tṍó e a mon tãàga boo pọ́lọ́ e bè náa è sì, à ì̃ìmà. 20Ka á gé nèi boo tṍó e bà bomíí boo bée pọ́lọ́ e o beè sii vaá ò ĩimai. Sõò boo tṍó e o monìì tãàgà boo lé nu e o beè naanii vaá ò ĩimai, níé é léémá Bàrì. 21Níá nu e Bàrì beè kolíí nvee m é. Boo bée kọ Kráìst beè mòn tãàga boo boolo vaá gbẹẹ nu dòmà bá kẽ sẹ̀ẹ̀i, kọ boolo ó tõonii belíi bé e ẹlẹ beè tõonìè naa. 22“Náa beè sí tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́, vaá tọ́ọ̀ nen gáà gbĩ kẹ̀lẹ̀ mòníé m.” 23Náa beè òn gbò e bà oníe. Tṍó e a mon tãàgà, náa ã gbò e bà nveèe tãàga lóá. Sõò à tú dénè nu gbẹẹ bá Bàrì, e a ólò beelá bel leleá. 24Ẹlẹ, Kráìst, beè tú a kpá ló toomá beéle pọ́lọ́ gbẹá boo bàà gbànà té, kọ bé è dú íí nyòòmà ge sí pọ́lọ́ vaá di dùm nyòòmà ge naa lé. Ò íèì bóá tení dú ló kom e ba è nvèèé ló. 25Boo bée kọ o beè pei belii gbò naanà ból e bà dágí, sõò kátogóí bà a oomàí kẽ má bọọ Nen Kù Dẽe Ló e a gé kùmà bọọ ból nyíe.


text: 1Iwiin gbanti poonee, kunipaau kubɔ tí fātìi kpáfì u-cee, ní kaa nìn cáá tiba kí jī. An puee Yeesu yíiń u-boonnooliibi ki bí-bi yii 2“Nnibiim nee gbí-mi falaa, di sá yii iwiin ita sèé bi nín bí m-cee, kaa ti cáá tiba kí jēe. 3M yaa jìn̄-bi nì ŋkùm nee, bí nīn kùǹ bi-dumpuiyee, bi dàá yòl̄ nsanni, kun puee bi-kansikin tikpil nyánní ndan.” 4Niinee ní u-boonnooliibi kíí-u yii: “La ní ti dàá kánní tijin kupɔɔu nee ni kí kpíiǹ binib nee?” 5Ní Yeesu fātìi bālfì-bi yii: “Kpɔnɔb biŋa ní ni cáá?” Ní bi kíí-u yii: “Biluli.” 6U yāntì kunipaau kāl̀ taapu ki dɔ́òyee, ní u yɔ̃oǹ kpɔnɔb bilulee ki jáam̀ Unimbɔti tijin gbanti pu, ní ki gífì gífì ki tīī u-boonnooliibi ń yàkatī binib. Ní bi dūu yākatì kunipaauee. 7U-boonnooliibi nìn cáá njɔmbiyaamu mubɔ mun. U jáam̀ Unimbɔti mú mun pu ki dɔ́òyee ní ki tùkū-bi yii bí dū-mu kí yàkatī. 8Kunipaauee jíń ki díkí, ní bi kɔ́oǹ ajɔŋgin nì akpɔnɔkati ŋin kíǹee ki gbéeǹ tikabiti tiluli. 9Bin nìn jíń an jikaati gbantee ŋūǹ kí bà binib kutukub binaa. Bi jíń ki dɔ́òyee, ní u yāntì bi nín kùǹ, 10ní u nì u-boonnooliibi kɔ́ buŋalimbun ki nín cá Dalmanuta watil. 11Fariisab nìn jìn̄ní Yeesu boon ki bāań ki bíī kpākantí-u kí píĺ-u tibɔti. Bi nìn bālfì-u yii ú ŋá maamaaci ubɔ un nyánní Unimbɔti ceeyee. 12Ní Yeesu fáá diniindi ní ki lī yii: “Ba pu ní waanee nib nee bàlfī kí ká kudaaŋŋu? Ibaamɔn ní m sòoǹ nì ni, ni kpá kí ká kudaaŋŋu báà kubɔ!” 13U lī míǹ ki dɔ́òyee, ní ki fātìi tí kɔ́ buŋalimbun ki dūtì lapu pu buŋgbandi ki wāatì-bi. 14Yeesu boonnooliibi nìn súntì kaa kpáaǹ tijin, asee kpɔnɔbaanti di nìn tàkā bi-cee buŋalimbun. 15Ní Yeesu kpáafì-bi ki bí-bi yii: “Nín̄ nyím̀maan ni-ba nì Fariisab nì Eeroodi kpɔnɔ nyɔkɔŋu!” 16U-boonnooliibi dākafì ki lī bi-ŋmaniŋma kansikin yii: “Ti nín kaa ŋúb́ tijinee pu ní u kalin sòoǹ mimmaaan?” 17Yeesu béè bi-landɔkɔiee ní ki bí-bi yii: “Ba pu ní ni sòoǹ ni nín kaa ŋúbiń kpɔnɔee pu? Nìn díǹ naa láá gbìl̀ tibɔti taapuɔɔɔ? Naa láá béè-maaan? 18Ni pɔbiliŋ pɔ̄ɔ̄ níiin? Ni cáá animil fam ní kaa wāĺaaa? Ni cáá atafal ki pílfí ní kaa gbìl̀aaa? Naa cáá nlandɔkɔ 19kí téetí ŋyunti ŋun m dū kpɔnɔb biŋmoo ki gífì gífì ki tīī binib kutukub biŋmoo ŋmɔ́ ki díkéeee? Tikabiti tiŋa ní ni tɔ̃ɔ̃ akati ki gbéeǹ ní?” Ní bi kíí-u yii: “Saalaa nì tili.” 20“Kin, m nín gífì gífì kpɔnɔb biluli ki tīī binib kutukub binaayee, tikabiti tiŋa ní ni tí kɔ́oǹ akati ki gbéeǹ ní?” Ní bi tí kíí-u yii: “Tiluli.” 21Ní u lī-bi yii: “Ní ali nìn díǹ, naa láá gbìl̄aaa?” 22Bi bàn̄ Beetsayidee binib biba cáań ujɔfu ubɔ Yeesu cee ki gbāam̀-u yii ú gbēēujɔfuee. 23Yeesu cúú ujɔfuee ŋal ki kpáaǹ-u ki kpɔ̃otì kitimbiliiyee kpaanceetiŋu, ní ki tíil̀ timɔtan ki ŋá ujɔfuee nimilin, ki dū u-ŋalii ki gbēēu-nimiliŋ, ní ki bālfì-u yii: “A wāĺ tibaaa?” 24Ujɔfuee kpēē, ní ki bí yii: “M wāĺ binib, ní bi bí kii isufi di còom̄ee.” 25Niinee ní Yeesu gítī tí dū u-ŋalii ki gbēē u-nimiliŋ. Ŋyuntee, ujɔfuee kpítì u-nimiliŋ ki kpēēyee ní ki pɔ́ɔkì ki kíǹ ki wāĺ bɔ́mbɔŋ. 26Ní Yeesu tùkū-u yii: “Nín̄ kùǹ a-dumpu kí taa dī kitiŋ poon.” 27Ní Yeesu nì u-boonnooliibi yíkìi búntì Seesaaree-Fiiliipi timbilimmu watil pú. Bi bàn̄ nsannee, ní u bālfì u-boonnooliibi yii: “Binib lì yii m sá ŋma ní?” 28Ní bi kíí-u yii: “Biba lì yii a sá Jaan un fùul̀ binib Unimbɔti nyimee, ní biba mun lì yii a sá Eelii. Biba bíǹ ceeyee, a sá Unimbɔti bɔnaatiliibi kansikin ubɔ ní.” Ní u bālfì-bi yii: 29“Kin nimbi faa, ŋma ní nimbi nyí yii m sá ní?” Ní Piyeer kíí-u yii: “Sii di sá Kriisitoo!” 30Niinee ní Yeesu kpáafì-bi tiŋan bí taa sòoǹ u-pu míǹ báà ubɔ cee. 31Ŋyunti gbantee, u kíĺ ki bíī tùkù-bi yii: “An sá man kinibiki ń jī falaa tikpil; bikpilib, nì bisaraaŋakpilib, nì bimaradakaliibi kɔkɔ dàá dāá lì yii baa là m-bɔti, bi dàá dāá kpò-mi, ní ḿ fàtīí fìkitī winta dal.” 32U nìn péētùkù-bi an bɔtee ki cántí-bi ní. Ní Piyeer cáá-u ki nyántì ŋkpaanceeti ki kíĺ ki bíī wòoǹ-u 33Niinee ní Yeesu fātìi kpēēu-boonnooliibi ní ki kpātì Piyeer pu ki bí yii: “Sii un cáá Sitaan landɔkɔŋuee, sútí kí wàatī-mi! Aa dàkafī Unimbɔti yam, a-landɔkɔi sá binib landɔkɔi ní.” 34U lī míǹ ki dɔ́òyee, ní ki yíiń kunipaau nì u-boonnooliibi u-cee, ní ki bí-bi yii: “Un yaa là kí nɔ́ɔ́-mee ń fá úǹ u-ba nín là puee kí nɔ́ɔ́ min ní man lèe, kí yòon̄ u-dɔpuntikaaŋu kí nīn nɔ́ɔ́-mi. 35Kun puee un di yaa là kí fīī u-maŋfalee dàá fá-dì, ama un di yaa dū u-maŋfal ki fá kí nɔ́ɔ́-mi kí sòoǹ m-bɔmɔntiiti kí tīī binibee, udaan di dàá fīī u-maŋfal. 36Unil, a yaa jíń duulnya nee kɔkɔ ní sisi a-ba wáŋkèe, a páatì ba? 37Ba ní a ŋūǹ kí dūú pà kí fīī a-ba? 38Un kamaa yaa cáá icoo man nì m-bɔti pu waanee nib bin nyēēUnimbɔti boon ki ŋáań ikpitee kansikinee, ŋyunti ŋun m yaa láā gítìń m-baa nyootin nì u-tūuniee man Kinibiki dàá dāá kɔ́ǹ udaan icoo.”


text: 1Ene dee bò séi pá Júù, Jíìzọ̀s beè sí tọ ene nen togó pá Fárèsì e a beè kolíe gé zọ̀e dé gyã́á, vaá gbò nen beè ká dẽe gbẹẹ́ sĩ́ Jíìzọ̀s ló ge ẹ̀b nu e a é náa. 2Ene kà gbálà e kom bevée pálàa tọ́e nè bá beè di deè sĩ́ Jíìzọ̀s, 3vaá Jíìzọ̀s beè gboó bĩiná gbò nóòmà Log nè pá Fárèsìa kọ, “É kọ bẹẹ Log kọ́ é bó nen dee bò séi, sẹ̀ à kọ́ é gá bò e?” 4Sõò bà náa è aalá tọ́ọ̀ kà bel. Tṍó e Jíìzọ̀s dẹlẹ bá ból gbálàa vaá bóe lọ̀l, à gboó kọ á kil be. 5A è kilna gé sĩ́ vaá bĩináva bel kọ, “Mée e a dìí zẹ̀ẹ̀ e a íe nvín pá gbálà à bè láo vaá à gboó dọ bànà múú dee bò séi, e bè náa é gbẹ́ẹ́ boo túe lọl m é?” 6Sõò bà náá è láá ààlana gé nííí. 7Tṍó e Jíìzọ̀s ni mon íb bé e sìgà gbò e ba è kolí beè sà ge ĩì tẽ́ ke tõ̀ò ka naa, a è gboó tú dùùlà bá deè tṍí nè dénè ọ̀và kọ: 8“Tṍó e nen kólni kọ ó dú bõ̀òna tõ̀ò ílà dóm nè va, ó gá ĩì tẽ́ ke tõ̀ò ka, mè be à sẹlẹ a è kolí dõòna nen e ka di ló èl olo, 9vaá nen e a beè kolí pálàa bọ̀ìa gé gboó láá dù vaá kọ́ nèni kọ, ʽAa kĩí nè gbálài.’Ò gboó tú sĩ́ kẹ́ẹ ààmà kĩé gé ĩì tẽ́ ke tõ̀ò e a kil kẽ. 10Tãa vó, tṍó e nen kólni, ò sí vaá ò ĩì tẽ́ ke tõ̀ò e a kil kẽ kọ bé, tṍó e nen e a beè kolni é dúní ló, à gboó kọ, ʽNà kóò, aa boo dù gé ĩ́ì tẽ́ ke tõ̀ò ka.’Níí gé nveeni ka ló kè sĩ́ dénè gbò e o gbáì dìí kĩé. 11Boo bée kọ nen e a dala ló boo, Bàrì é kilmaé kẽ, vaá nen e a kilmà ló kẽ, Bàrì é dalàé boo.” 12Jíìzọ̀s à gboó kọ́ nè gbálà e a beè kolíe ló gyã́áá kọ, “Tṍó e o é kólí nen ló gyã́á à bè gyã́á kól gè dé zààvà, ó gá kolí pá o kóò, à bè pá o vígà, à bè pá o màna màna, à bè pá o ke gyṍó e a bã méné, mè á kálá di vó bà ooa kẽ bùl gyã́á kolmáni naamá gè kpẽmá nu e o beè naa. 13Sõò tṍó e o é bùl gyã́á kól gè dé zààvà, ò kolí gbò tãa, nè gbò e bo di ló, nè gbò kọ̀và, nè gbò gímá dẽe. 14Mè Bàrì é tã́ànèni dee bá, boo bée kọ bà náa íe nu e bà é kpẽ́má nu e o beè naa. Sõò Bàrì é kpẽ́ kom ló nèni dee e a é kẽee gbò lé lọl ke mà ú.” 15Tṍó e ene kà gbálà e a di zẹ̀ẹ̀ gbò e a gé dé gyã́áá ni dã́ naa vóí, à gboó kọ́ nè Jíìzọ̀s kọ, “Mó gbele ẹ́ẹ́ nyíe e a é dí gbàà gbò e bà é dé gyã́á kól ge zààvà kĩ e Bàrì é lẹẹlà bel é!” 16Jíìzọ̀s à gboó logí lógí nèe kọ, “Ene tṍó beè dì. Ene kà gbálà beè kọ́ nè gbò nen kọ à é bulìè gbele gyã́á kól gè dé zààvà. 17Boo tṍó e a ni lée gè dé gyã́áá, à gboó lẹ̀ẹ̀là a nen tóm kọ á sí ló gbò e a beè kolí vaá kọ bà á gboó dù, mè dénè nu a lée! 18“Sõò bu ọ̀và beè gboó dàlà togó kọ́ nu e a lọe ẹlẹ. Túá nen beè kọ́ nè nen tómá kọ, ʽM beè zalí ene kélè ól vaá m̀ íè ge sí ló gé ẹ̀b. Kọ́ nè o tẹ̀ tọ kọ á gá biile nyíe, mè ním̄ láá dù.’ 19“Ní e a égè bàà nen à kọ́ nè nen tómá kọ, ʽM beè zalí òb kà láo vaá m̀ é gé ẹ̀bmàva kà bè bà é láá sí tóm. Kọ́ nè o tẹ̀ tọ kọ á gá biile nyíe, mè ním̄ láá dù.’ 20“Ní e a égè taa nen à kọ, ʻM̀ ã́àa ilí va. Boo bée vó, ním̄ láá dù.’ 21“Nen tómá beè ooa kẽ àà gé kpẹ́á dénè gbò nuí nè a tẹ̀ tọ. A tẹ̀ tọá à gboó palà ge nvèè sṹg vaá kọ́ nè a nen tómá kọ, ʽVàlẹ̀ bá àà sí boo pọ̀b èèlè e a ful m bon, nè bìbìì èèlè e a téní zẹ̀ẹ̀ tọ, vaá ò kọ́ nè gbò tãa, nè gbò e bo di ló, nè gbò gímá dẽe, nè gbò kọ̀và kọ bà á dù.’ 22“À fẹ́gẹ̀ ló, nen tómá à gboó kọ, ʽTẹ́ẹ̀, m beè naa nu e o è lẹ̀ẹ̀lam̄ kọ ḿ naa, sõò kóló ke tõ̀ò dì e gbò nen gáà mmá.’ 23“Tẹ̀ tọá beè gboó kọ́ nè a nen tómá kọ, ʽTení sí èèlè e a kil bu kà ńkem bon, nè èèlè e a téní zẹ̀ẹ̀ víl, vaá ò dá bá kẽ gbò nen nvee m, kọ bé nà tọ láá mmá. 24M̀ palà ge ló kà kà bel nèi kọ tọ́ọ̀ kà gbò e m beè zẹ́ẹ́ kolíá náa é dé nà gyã́á!’ ” 25Ene tṍó e gbele tõ̀ò gã́ bug nen géè nyoone nvée Jíìzọ̀s, a è gboó kììa kẽ vaá kọ́ nèva kọ, 26“Nen e a dúm̄ ló vaá náa vulèm̄ èlmà a tẹ̀, nè a kà, nè a va, nè pá a nvín, nè pá a vígà pá gbálà nè pá bia e bà dúá gbàà, nè ńlẹ dùm náa gé láá nyooném̄ nvée. 27Nen e bè á gé kpènà ló ge mòn tãàgà vaá ú belí bé e nda é náa, náa é láá nyooném̄ nvée. 28“Be nen gé noo nu e a kil ló ge tìb tọ gbàn deè, à gé zẹ́ẹ́ ĩì tẽ́ kẽ vaá tenmà dẽe ló íb kpègè e a é sí, bé à gboó ẹ̀à báe kà bè à íe kpègè e a é gbõomá ló ge tìbmà lọ̀l dẽe. 29Be níì vó nì, tṍó e a ni do díí kẽ vaá náa láá tìb lọ̀l, gbò e a beè mòn nu e a è naa, gé gboó dàlà togó màgàe nvèèmà lẹ́ vaá kọ, 30ʽGbálài beè dàlà togó kọ à é tivìè tọ gbàn deè vaá náa láá tìb lọ̀l dẽe!’ 31“Sẹ̀ be gé mó kà méné ólò dã́ bé gím e dõòna kà méné gé noo domáé ló, e bè náa é zẹ́ẹ́ ĩì tẽ́ kẽ bùgà togó kà bè à é láá tú tub nè vòò bóó (10,000) nen bé e a íe bemá bàà tub nè òb bóó (20,000) nen bé e na kà ménéá gé fáálá domá é? 32Be náa é láá bée, boo tṍó e ménéá di dí kpã́á, à é gboó lẹ̀ẹ̀là tóm simáé ló vaá bàn fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló kọ bé náa dómà bé gímá. 33Vóá bé e a dì naa é, nen e a gbĩ́ gè nyooném̄ nvée íè ge sọ bá kọ̀láá kà a nu.” 34“Ló dọ bélè. Sõò be náa láá kpõna ló nu, bà á nááe naa và vaá à kpáá kpṍ ló nu é? 35Náa é léé boo ól, à bè ge èèla boo kpá kẽ; áá gè toví gbẹẹ. Nen e a íe tṍ á dã̀!”