text:
Atúmọ̀-Èdè (Gẹ̀ẹ́sì-Yorùbá): D
Oju-iwe Kiini[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
dab: v; (She stopped crying and dabbed her eyes.) jèjé; nù fééréfé ó dáké ekùn, o sì nu ojú rè nù.
dab: n; (She gave her daughter a dab on her face after greeting her.) ìlù jéjé; ìfowokán feerefe, ifowó-nù fééréfé o fún omo re ni ifowonu fééréfe lorí léyùn to kìí tán.
daft: n; (Don’t be so daft.) aláìní-làákàyè; alání-òye. Má yan aláàlóye.
dainty: adj; (She is a dainty Child.) dídùn; dára; elegé omo tó rewà ni.
daisy: n; (The garden is fill of daisy.) irúfé koríko kan tó ó máa n ní òdòdó fúnfun lórí pèlú pupa résúrésú láàrin rè. Imí ogba náà fún koríko tí Ó ní òdòdò funfun lórí pèlú anu pupa láàrin rè.
dale: n; (The dale is very deep.) ògbun ògbun náà jùn.
dangerous: adj; (The river is highly dangerous for the swimmers.) lèwu odò náà léwu gidegidi fún àwon òmùwè.
darling: n; (She is my darling.) olùfé olùfé mi ni.
darling: adj; (My darling daughter is here.) olólùfé olólùfé omo mí obìnrin wà nibi.
dart:n; (He killed the bird with dart.) òkò o fi oko pa eye náà.
dart: v; (The mouse darted away when I approached.) lo kíákíá; sáré lo lojiji. Eku ilé náà sáré lo lójiji nígbà tí mo sún mó on.
dash: v; (I must dash.) sún sìwájú kíákíá, lo kíákíá mo gbòdò máà lo kíakíá.
dash: n; (Try to make a dash of freedom.) ìsúnsíwáhú mura láti ni ìsúnsíwájú òmìnira. Ami kan ti a n fi sí ìwé kíko.
date: n; (What is today’s date?) déètì kí ni déètì.
date: v; (Don’t forget to date your cheque.) fi déètì ojó sínu ìwé kíko ma se gbagba láti fi déètì sínú sòwédówó re.
daughter:n; (The man has three daughters.) omobìnrin okùnrin náà ní omonùnrin méta.
dawn: n; (We must start at dawn.) àfèmójú. A gbódò bèrè nì àfèmójú
dawn: v; (Day was dawning as we left.) yé;bers sí ni mole ojúmó ti mo bí a se kúrò.
day:n; (He has been working all day.) ojú òsán ó ti n sisé ní gbogbo ojú òsán
daylight: n; (He stole the car in the daylight.) ojúmomo ojúmomo ló jí okò ayókélé nàá.
daytime: n; (You hardly see owls in the daytime.) ojú òsán; òsán gangan o kò lè sábà rí àwon eye òwìwí ni òsán gangan.
dead: adj; (The tiger fell dead.) di òkú; láìlémìí. Ekùn náà subú lulè ó dòkú.
dead: n; òkú. (We carried the wounded and the dead off the battle field.) A gbé awon to fara pa ati awon okú náà kúrò lójú ìjà.
dead: adv; (You are dead right!) pátápátá ó gbà a pátápátá
deaf: adj: (She was born completely deaf.) tí ó dítí. A bii ládití pátápata.
deaf:n; (They are all deafs.) eni tí ó diti. Adìti ni
gbogbo won
deal: n; (The workers are hoping for a better pay deal.) ìpín ; àjosopò. Àwon òsìsè náa n retí ìpín/ isé tí yoo mú owó to gbe péélí wa.
deal: v; (He dealt me four cards.) pín ó pín páálì ìkonkan-sí méin fún mí.
dear: adj; (My daughter is very dear to me.) tí ó sòwón omobìnrin ni sòwón sí ni púpò.
dear: n; (Come here, my dear.) Èdá gìdi; eni rere, olùfé máa bò níbi, olùfé mi.
death: n; (Her death was a shock to him.) ikú ikú re bá a lójijì.
debate:n; (After much debate we decided to leave the place.) àríyànjiyàn iléyin òpòlopò aríyànjiyàn a pinu láti kúrò nìbè.
debate: v; (What are you debating about?) se n se àríyànjiyàn kí le n se àríyànjuyàn lé lórí.
debit: n; (How much is my debit?) gbèsè. Eló ni gbese mi?.
debtor: n; (The man is my debtor.) onígbese onígbèsè mi lokùnrin náà.
decade: n; (It now a decade I saw him last.) odún méwàá ó pe odún méwàa tí mo rí i gbèyìn.
decay: v; (Sugar will decay your teeth.) rà bàjé súgà yóò ba eyín re jé.
decay: n; (That system slowly fell into decay.) ìbàjé; rírá; aláìsìsé díédíè.
deceive: v; (He deceived him.) tàn je ó tàn an je.
deceiver: n; (The man is a deceiver.) elètàn elètàn ni okùnrin náà.
december: n; (He was born in December.) òpe; osù kejìlá odún. A bíi nínú osù òpe.
decent: adj; (The lady is decent.)finju. Omoódan náà fúnju.
decide: v; (I have decided to go.) pinnu. Mo ti pinnu láto lo.
decidous: adj; (He went to hunt in a decidours forest.) tí n wówé lódoodún ó lo sode nínú igbó tí o n wówé lódoodún.
decimal: n; (I don’t understand decimal fraction.) tí o ní se pèlú èwá. Ìsirò orí pípín sí méwàá kò yé ni dáadáa.
deck: n; (My bad is on the top deck.) pákó tí a fit è okò. Erù mí wà lórí pákó tí afi lé okò lókè.
declaration: n; (The was a declaration of wan yesterday.) ikede ìkéde ogún wáyé lánàá.
declare: v; (He declared that the war is over.) kéde; tenumó ó kéde pé ogún ti tan.
decorate: v; (The table was decorated.) se lósòó wón se tábìlì náà lósòó.
decline: n; (There is a decline in the population of this country.) ìdínkù; iwásílè. Idúnke/ìwásílè wà nínú ìye olùgbé orìkè-èdè yìí. decline: v; (The influence declined after she lost the election.) dínkù; wá sílè. Gbajúmò rè dúnkù léyìn tí kò wolé ìbò.
deed: n; (You shall be rewanded according to your good deeds.) ìde;. A ó san èsan ìsé rere rè fún o.
deep: adj; (The well is very deep.) jìn; jinlè kàngs náà jìn dáadáa.
deer: n; (The hunter killed a deer.) àgbòrin, ìgalà, egbin ode náa pa àgbònrin.
defeat: v; (Thou shall defeat your enemies.) bì subu; borí. Ìwo yóò bóri àwon òtá re.
defeat: n; (Your enemies shall suffer defeat.) ìsubu. Àwon òtá re yóò rí ìsubú.
defend: v; (I will defend him.) gbèjà; dáàbò bp; se odi fun. N ó dáàbò bò o.
defense: n; (God is my defense.) ààbò; asà olórun in ààbò mi.
defenceless :n; (He is a defenceless Child.) aláìní-ààbò. Aláìláàbo omo mi.
deficiency: n; (Vitamin deficiency can lead to Illness.) ààpé. Àìpé oúnje asaralóore lè fa àìsàn.
deficient: adj: (The Child is deficient in knowledge.) jé àìpé omo náàjé àìpé ogbón
define: v; (The powers of a judge are defined by haw.) túmò; so àsoyé òfin lo so àsoyé lóri agbára adájó.
definite: adj; (I have no definite plans for tomorrow.) (It is now definite that she’s going to be promoted.) pàtó. N ko ni àwon àlàkale kankan pàtó fún òla. dájú ó di dájú báyìí pé won yóò gbé e ga.
defy: v; (She defied her parents and got married.) fojú ká mó; pè níjà; témbélú ó fojú témbélú àwon òbi rè ó sì lo lókò. degree: n; (She shows a high degree of skill in her work.) ìwon; ioò; oyè ó fi ìwòn làákaye gíga han nínú isé rè.
delay: n; (He did the work without any delay.) ìdádúró ó se isé láìsí ìdádúró kankan.
delay: v; (He delayed me for two hours.) dá dúró ó dá mi duro fun wakati meji.
delegate: n; (He sent his delegate to me yesterday.)ikò; asojú ó ran àwon ikò rè simi lánàá.
delegate: v; (The manager was delegated to reorganize the department.) yan asoju; yan ikò wón yan olùdarí náà láti tún èka náà tò.
deliberate: adj; (Deliberate sins have no forgiveness.) àmòómòse. Àwon èsè àmòómòda ko ní Ìdárijun.
deliberate: v; (He deliberated on my question before she answered me.) rónú ó ronú lórí ìbéèrè mi kó tó dá mi lóhùn.
delicate:adj; (That crate of egg is delicate to carry.) elegé pákó tí a to eyin sí yen se elegé láti gbé.
delicious: adj: (She prepared a delicious meal.) tí o ní àdídùn ó se oúnje aládìídùn.
delight: n; (He takes delight in proving others wrong.) inú dídùn ó ní inú dídùn sí ìyàn jíjà.
delight: v; (He delights in shocking people.) ninu dídùn; dumú ó máa n nínú dídùn sí pipa àwon èniyàn lára.
deliver: v; (The woman just delivered a baby.) (She delivered the gods for me.) Gbà sile, bimo, obìnrin náà sese bimo ni. O gba ojà naa sílè fún mi.
delta: n; (I have been to the Niger Delta.) ibi tí odo tí peka sí wéewé sínú omi òkun. Mo ti de ibi ti odo oya ti pèka.
deluge: n ; (The deluge destroyed many properties.) ìkún omi. Ìkún omi náà ba òpòlopò dúkìá jé.
demand: v; (He demanded for money.) bèèrè fún nnkan ó bèèrè fún owó.
demand: n; (The demand for the goods is too high.) ìbéèrè. Ìbéèrè fún òjá náà ga jù.
democracy: n; (Democracy is the best type of government.) èro ìjoba tolórí telémù. Ètò ìjoba tolorí telémù ló dára ju
demolish:v; (He demolished the shop.) (He demolished the statute) run ó run ilé ìtàjà náà. Bàjé, O ba òwò náà jè
demonstrate: v; (He demonstrated his loyality.) fi hàn, ó fi ìwa otító rè hàn
demonstration: n; (They gave a clear demonstration of their intentions.) ìfihàn, wón se afihàn èrò okàn rè gbangba.
den: n; (He threw him into a lion’s den) ihò, ó so ó sínú ihò kìnìún.
dense: adj; (The forest is very dense.) dí, Igbo náà dí púpò
dentist: n; (My brother is a dentist.) onísègùn eyín onísègùn eyín ni ègbón mi.
deny: v; (Peter denied jesus.) sè; kò fún, pétérù sé Jésù
depart: v; (He departed from him immediately) lo kúrò ;o lo kúrò lódò rè lógán.
department: n; (He is the head of our department) èka ounní olorí èka tiiwa.
depend: v; (You cannot depent on his arriving on time.) gbókànlé; gbáralé, gbíyèlé. o ko lè gbára lé díde rè lákòókò.
dependant: n; (The Child is a dependant to his brother.) eni tí wón n gbó bùkátà rè. Egbón omo náà ni ó n gbó bùkátà re depict: v; (His novel depicts life of a Christian.) fihàn; se àpeere. Iwe ìtan arose re se afihàn ayé onígbàgbó.
deposit: n ; (The shop promised to keep the goods for me if I paid a deposit.) ohun ìdógò; ilélè; ìjásílè Ilé itajà náà selérí láti pa ojà náà mo fún mi tí n ba le fi owo dógò sílè.
deposit: v; (The bus deposited them at the bustop.) dogol san àsansílè owo; dà sílè fi lélè. Okò náà dà wón sílè ni ibùdókò náà
depot: n; (He went to coca-cola depot.) ilé ìsura; ibì ìpamó ó lo sí lbi tí wón n pa otí elérìndodo mó sí.
depress: v; (Wet weather alwas depresses me.) rè sílè; mú káàánú òrìnrin n rè mi ní okàn sìlè.
depression: n; (He committed suicide during a fit of depression.) ìrèsílè; ìrèwèsì, ó bínú pa ara rè nínú tí ìrèwèsì okàn.
depth: n; (The dept of the well is ten feet.) ìjinlè; jíjìn, jíjìn kanga náà jé ese méwàá.
deputy: n; (I am acting as deputy till the manager returns.) asojú eni; àdèlé, mo n se gégé bí adelé títí tí aláse náà yóò padà.
descend: v; (The lift began to descend.) sò kale. Èro agbeni náà bèrè sí ní sòkàle.
describe: v; (He described his house.)júwe; fi òrò sàpeere ó júwe ilé rè.
desert: n; (Somalia is mostly desert.) asalè. Asálè ni gbogbo ile sòmàlíà ferè é jé.
desert: v ; (He deserted his wife and Child.) kò sílè ó ko aya àti àwon omo rè sílè.
design: n; (Good designs will earn you more money.) àpeere; apèjúwe; àwòrán. Àwon àwòrán dáadáa yóò mú owó wa fún o dáadáa sii.
design: v; (The route is designed to improve the flow of traffic.) (He designed the house.) sètò, wón sètò ònà náà dún ìgbòkègbòdò oko tó já gaara. se lósòó ó se ilé náà ní òsó.
desire: n ; (They had little desire for wealth.) ìfé, ìwù. Ifé kékéré ni wón ni sí orò
desire: v; (We desire happiness and health.) fé. A fé inú dídùn àti àlàáfía.
desk: n; (He was writing on his desk.) tábìlì ìkòwé ó n kòwé lórí tábìlì ìkòwé rè.
despair: n ; (He gave up struggle in despair.) àìnírètí ó síwó ìlàkàkà pèlú àìnírètí.
despair: v; (Don’t despair! We will think of a way out.) so ìrèrí nú má so ìrètí nù, a o wá ònà àbáyo.
dispatch: v; rán lo. (American warships love been dispatched to the area.) (Àwon Améríkà rán àwon okò ogun won lo sí agbègbè náà.
dispatch: n; (Government welcome the depatch of the peace keeping force.) ikò. Ijoba kí awon ikì tí wón rán sí lbi ìpètù-síjà náà kàábò.
desperate: adj; (The prisoners grew increasable desperate.) láìnírètí; gbékú ta fi àáké kórí. Àwon eléwon náà gbékú ta.
despise: v; (Don’t despise others.) kégàn; gàn; sáátá, mo se gan elòmíràn.
despite: prep; (They had a wonderful holiday despite a bad weather.) bí ó tile jé pé, Wón gbádùn ìsùnin won bí ó tile jé pé ojú ojó kò dára.
destination: n; (He reached his destination safely.) òpin nnkan: lbi tí a n lo, o dé lbi tí o n lo láyò.
destine: v; (He is destined to be rich.) pinnu; kádàrá; yàn fún, ó kadara lati lówó.
destiny: n; (Destiny drew us together.) kádàrá, kádàrá lo fè wá móra.
destroy: v; (He destroyed the bus) parun, run, ó pa okò náà run.
destruction: n; (Government inported weapons of mass destruction.) ìparun. Ijoba ra ohun ìjà ìparun wolé.
detail: n; èkúnréré ó kò láti so ní èkúnréré gan-an bí a ti se le yí òkun náà padà
detail: v; (The man details all the goods in his shop.) se lékùn-ún-réré okùnrin náà sètò ojà náà lékùn-ún-réré sí ilé ìtajà rè.
detain: v; (He was detained for 3 days.)
dá dúró; tì mole. Wón tì í mólé fún ojó méta.
detect: v; (Do I detect a note of wrong in your voice?) wá rí i. N jé mo se àwárí ègó nínú òrò re?
detergent: n; (He washed his clothes with detergent.) ose lúbúlúbú, ó fi ose lùbúlúbúfo aso rè
deteriorate: v; (His health deteriorate rapidly and he died.) rèyìn, bajé síí burú síí. Aláafíà rè n buru síi ó sì kú.
determine: v; (He determined to go.) pinnu; fowó sòyà ó pinnu láti lo. detest: v; (He detests stealing.) kóòríra, ó kóòríra olè.
devolop: v; (They sugar industry is developing.) dàgbà; gbòòrò; gbèrú. Ile isé suga náà n gbérú síi.
device: n; (Beware of the device of enemies.) ete; ogbón sora fún ete àwon òtá.
devil: n; (Devil is a liar.) Èsù; ènìyàn buburú òpùró ni Esu.
devote: v; (He devoted his time for communual work.) yà sótò; yà sí mímó ó ya àsìkò rè sótò fún isé ilú.
dew: n; (There was dew on the leaves.) ìrì; eeni. Irì wà lórí àwon ewé náà. diagonal: n; (He stood at the diagonal of the room.) lbi tó so igun méjì pò ó duro síbi tó so igun yàrá náà pò.
diagram: n; (He draw the diagram with chalk.) àwòran, ó ya àwòran pèlú efun.
dial:n; (The dial of the clock has spoilt.) ojú aago ójú aago náà ti bàjé.
dial: v; (He dialled to my telephone number and called me.) yí nómbá ero ìbánisoro lónà jíjùn làti peni básòrò o yí nómba ero ìbánisoro mi o si pè mi.
diamater: n; (The diameter of the ball is not more than a feet.) ìlà tí ó gba àárín obíríkítí kója; fífè òbíríkítí fífè bóòlù náà ko ju ese bàtà kan lo.
diamond: n; (He saw a diamond on his farmland.) òkúta oníyebíye jùlo ó rí òkúta oníyebíye jùlo lórí ilè oko rè.
diarrhoes:n; àrunsu; ìgbé òrìn. Ìgbé òrìn n dàá láàmu. (He is suffering from diarrhoea.)
diary: n; (He left his diary on the table.) ìwé ohun tí a se lójoojumò ó gbàgbé ìwé tí o n ko ohun tó se lójoojumó só ri tábìli.
dice: n; (He lost the dice.) àwon omo ayo tí o máa n ní igun mérin, ó so awon omo ayo onígun mérin nù.
dictate:v; (She dictates for her husband.) pase; so; pè fún láti ko ó máa n pase fún oko rè.
dictation: n; (The dictation is very simple.) àpeko. Àpàko náa ró dáadáa
dictator: n; (Our president is a dictator.) apàse eni tí o lágbára láti se ìlé bí ó ti wù ú. Àare wa máa n se ìlé bó ti wù ú.
dictionary: n; (He bought an english dictionary.) ìwé àsàjo òrò tí ó n so ìtumò òrò. Ó ra ìwé atúmo òrò ní ede Gèésì.
did: v; (He did the work.) se, ó se isé náà.
die: v; (He died yesterday.) ku, ó kú lánáà.
die: n; (He lost a die.) omo ayò onígun mérun ó so omo ayò onígun mérun kan nu.
diesel: n; (He filled his vehicle wigh diesel.) epo okò ó ra epo kún okò rè.
diet: n; (Illnesses are caused by poor diet.) oúnje, oúnje burúku ló n fa orísìírisìí àìsàn.
diet: n; (You ought diet and got exercise.) jeun ó ue kí o jeun kí o sì maa se idáraya.
differ: v; (Tastes differ.) yàtò ohun tí eni kòòkan fé yàtò síra
difference: n; (The difference is clear.) ìyàtò. Ìyàto náà hàn gbángba.
different: adj; (The tastes are different to mine.) yàtò. Ifé wón yàtò sí tèmi.
dificult: v; (She finds it difficult to stop smoking.) sòro ó sòro fún un láti síwóo sìgá mínu.
difficulty:n; (Bad planing will lead to difficulty later.) ìsoro; ìyonu; ìnira. Ète búburú yóò yorí sí ìsoro nígbèyìn.
dig: v; (I spent the morining digging.) gbélè; walè mo fi gbogbo owúrò gbélè.
digest: v; (Some foods take longer to digest.) dà (oúnje); tò léseese. Awon óunje kan máà n pé kí won tó dà.
digger: n; (He bought a new digger.) ìgbélè ó ra ìgbélè tuntun.
digit: n; (There are 3digits in “345’) nombà Nómba méta ló wà nínú “345’
dignify: v; (The ceremony was dignifed by the presence of the ambassador.) bu olá kún; bu iyi kún wíwá asojú ilè òkèèrè náà buyì kún ayeye náà.
dignitary: n; (The ara all dignitaries.) olóyè; olólá; eni iy. Eni iyì ni gbogbo won.
dignity:n; (He has a very great dignity.) olá ìyìn; igbéga ó ní ìyìn tó pò
dim: adj; (His eye sight is getting dim.) sújú; se bàìbàì; pòkúùdu ojú re ti n se bàìbàì.
dim: v; (Old age hasn’t dimmed her memory.) so dí bàìbàì; Arúgbó ko tíi so iyè rè dí bàìbàì.
dimension: n; (What are the dumensions of the room?) títóbí; ìbú àti òòró kí ni ìbú àti òòró iyàrá nàá.
duminish:v; (His strenght has diminished over the years.) dínkù; fà séyìn. Agbára rè ti dínkù láti odún yìí wá.
dim: n; (They are making so much dim that I can’t hear you.) ariwo nlá wón n paríwo nla débi pé n kò le gbó o.
dine: v; (We dinned together.) jéun. A jeun pò.
dinner:n; (He didn’t take his dinner yesterday.) oúnje alé kò je ounje alé rè lánáà.
dip: v; (Dip your pen into the ink.) fi bò, fi kálámù re bo tàdáwà.
dip: n; (We went for a dip.) ìwè nínú odò; ìrìbo inú omi. A lo wè nínú odò.
diploma: n; (He has a diploma in management.) ìwé tí àwon aláse fowó sí pé eni tí a fún ti gba oyè nílé ekó gíga. Ó ni ìwé àse ìgboyè nínú ìsàkóso ilé-isé.
diplomacy: n; (He solved the problem with diplomacy.) (International problems must be solved by diplomacy, not war.) ogbón èwè, ogbón ìsèlú; ó fí ogbón èwé yanjí ìsoro náà. Àjosoyépò láàrin àwon orílè-èdè. A gbódò máa yanjú wàhálà láàrin àwon orílè-èdè pèlú àjosoyépò, kìí se pèlú ogun jíja. diplomat: n; (The diplomats of the two countries have arrived.) asojú orílè-èdè ilè òkèerè. Àwon asojú orílè-èdè méjèjèèjì ti de.
direct: v; ( He directed me to you.) fí ònà hàn; se amònà; tóka sí júwe; darí ó darí mi sí o.
direct: adj; (He followed the direct route.) gán-àn; tààrà; pàtó ó gba ònà tàarà.
direction: n; (Has the wind changed direction?) ònà; tító àpeere; àpèjúwe se atégùn ti yí ònà ibi tí o n fé sí pàdà?
dirt: n; (His clothes were covered with dirt.) èérí; ègbin; erè; ìgbònsè. Èérí bo àwon aso rè.
dirty: adj; (He is too dirty.) dòtí; léèérí; légbin, lóbùn ó ti lóbùn ju.
disable: v; (He was disable after a car accident.) di aláìlágbára; di abirùn o di aláìlagbára léyìn ìjàmbá móto náà.
disabled: adj; (He is a disabled Child.) abirùn; aláìlágbára. Abirùn omo ni.
disadvantage: n ; (The plan has many disadvantages.) òfò; ìpalára. Ète náà ni òpòlopì ìpalára.
disagree: v; (He disagreed with him.) kò; se aláìré; yapa ó kò fún un.
disagreement: n; (There is disagreement between them.) àìgbóraeniyé ìyapa Aigbóraeniyé/ìyapa wà láàrin won.
disappear: v; (The plane disappeared behind a clould.) fara sin; kúrò lójú. Bàálù náà fara sin séyìn ìkùku.
disappoint: v; (The man disappointe me.) dá lára; ye àdéhùn okùnrin náà ye adéhùn pèlú mi.
disappointment: n; (Not getting the job was a bitter disappointment.) ìmófo; ìdálára; ìrètí tàbí ìgbékèlé tó sákìí. Àìrí isé náà gbà jé ìdálára tó koro. disaster: n; (His death was a great disaster.) ìjàmbá; àjálù. Ìjàmbá nla ni ikú rè.
disc: n; (He wears an identity disc round his nect.) ojú oòrùn; oju ohun tó té ohun tó rí pelebe ó wo ìdánimò pelebe yí orùn rè ká
dusciple: n; (Jesus had twelve disciples.) omo èyin omo èyìn méjìla in Jesu ní.
disciphinary: adj; (The formed disciphnary committee.) tí ó je mó ibiwí wón yan ìgbìmo abaniwí.
discipline: n; (Strict discipline is imposed on army recruits.) ìkóra-eni-ní ìjánu; ìbawí. Wón fún àwon omo ológun tí wón gbà ní ìbáwí tó lè.
discipline:v; (Parents should discipline their Childer.) bá wí. Àwon òbó gbódò máa bá àwon omo won wí.
discomfort: n; (He was in discomfort for 3 days.) ìror; inira ó wà nínú ìnira fún ojò métà.
discomfort: v; (Nothing has ever discomforted him in his life.) ni lára; fún ni ìrora kò sí ohun tó ní lára rí.
disconnect: v; (We have been disconnected.) yo kúrò; pìn níyà wón ti yo wá kúrò.
discount: n; (He was given discount on the goods he bought.) ìyokúrò; ìdín owó kù wón dín-in lówó kù lóri ojà tó rà.
discount: v; (He discount what the Child said.) sàìkà sí; dinwó kù ó sàaka ohun tí omo náà so sí.
discourage: v; (He discouraged the Child.) mú ìrèwèsí bá ó mú ìrèwèsì bá omo náà.
discover: v; (She was very delighted to discover a good restaurant nearby.) se àwárí; jágbón. Inú rè dùn láti se àwárí ilé ìjeun dáadáa ni itòsí.
discovery: n; (The researchers have recently made some important new discoveries.) àwárí; ìjágbón. Awon oníwadìí náà se àwon àwárí tuntun láìpé yìí. discriminate: v; (The law discriminated between.) fi ìyàtò sí; sàmì sí ofún fi ìyàto hàn láàrin ìmòòmò pàyàn àti àìmóòmò pàyàn. intentional and accidental killing.
discrimination: (He detests racial discrimination.) ìfìyàtò sí; ìsàmì sí. Ó korira eléyàmèyà.
Oju-iwe Keji[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
discuss: v; (I refused to discuss the matter any further.) wádìí; so kínníkínní; mo ko láti sòrò náà kínníkínní siwájú síi.
discussion: n; (The matter will be dealt with in open discussion.) ìfòràwérò; àsogbè òrò; ìwadìí. A ó yanjú òrò náà nínu ìfòròwérò gbángba.
disease: n; (He preverted the spread of the disease.) àrùn; òkùnrùn ó dènà ìtànkálè àrùn náà.
disprace:n; (There is no disgrace in being poor.) ègàn ; ìtijú; èté; ojútì ko sí èté nínu àìlówó
disgrace: v; (He openly disgraced him.)
dójú ti; té o dójú tì í ní gbangba.
disguise: v; (She disguised her voice clererly.) parade ó yí ohùn rè padà wéréwéré.
disguise: n; (I didn’t recorgnise him-he was in disguise.) ìbòjú; ìparadà. N kò da mò; o wà ní ìparadà.
disgust: n; (The idea of smoking fills me with disgust.) sísú; ìkó-ní-ìríra òrò sìgá mimu ti sú mi.
disgust: v; (It disgusts me to see him abusing his wife in the public.) su; kó ní ìríra o kó mí ní ìríra kí n máa ríi kí o máa bú ìyàwó r`ní ojú gbogbo aye.
dish: n; (He bought new dishes.) àwo oúnje ó rá àwon àwo oúnje tuntun.
dish: v; (Can you dish out everything for me?) bù oúnje sínú àwo. N jé o lè bù gbògbo rè sínú àwon fún mi?
dishonest: adj; (He wa dishonest to me.) aláìsòótó; ayédèrú ó se aláìsòótó sí mí. disinfect: v; (This nurses disinfected the hospital wards.) fi oògùn lé síwájú. Àwon onísègun fi òògùn lé àrùn síwáju ní ìbùgbé àwon aláìsàn ní ilé ìwòsàn náà.
dislike: v; (I dislike dogs.) kóòríra mo kóòríra àwon aja.
dislike: (I have a strong dislike of modern music.) ìkoòríra mo ní ìkoòríra àwon orin ayé òde òní.
disloyal: adj; (He is disloyal to his country.) alálòótó ó jé aláìlóòtò sí orílè-èdè re.
dismal: adj; burú; ní ìbànújé sókùnkùn Iroyin náà buru bí í ti àtèyìnwá.(The news was as dismal as ever.
dismay: (She expressed dismay at what had occurred.) èrù; ìdààmú;ìfòyà ó fi ìfòyà rè hàn lórí ohun tó selè.
dismay: v; (He were all dismayed at his refused to co-operate with us.)
dààmú; foya. Gbogbo wa la dààmu nítorí àìgbà rè láti se tiwa.
dismiss: v; yo(He planned to dismiss the worked from the company.) kúro; ó gbìyànjú láti yo òsìsé náa kúrò níbi ìsé.
disobey: v; (He disobeyed his parents.) se àìgboràn ó sàìgboran sí àwon òbí rè.
disobedience: n; (He was punished for his disobedience.) àìgboran. Wón bá a wí fún àìgboràn rè.
disobedient: adj; (I was very disobedient to my father.)aláìgboràn mojé aláìgboràn sí bàbá mi.
disorganise: v; (He disorganised our plans.) dà rú ó da àwon erò wa rú.
dispatch: v; rán lo kíákíá. Àwon Améríka ran àwon okò ogun won lo sí àgbégbe náà.
dispatch: n; ikò tí a rán nísé. Ìjòba kí àwon ikò tí wón rán lo sí ibi ìpètu sí ìjà náà káàbò.
dispense: v; (Government wellcome the clespatch of the peace keeping force.) pín fún okùnrin náà pín àwon ohun èlò ìlera fún àwon aláìní.
dispensary: n; (The man dispensed free health care for the poor.) (He went to dispensary to by medicine.) ilé egbò igi; ilé oògùn ó lo sí ilé egbò igi lati lo ra oògùn.
disperse: v; (The wind dispersed the clouds.) fúnkà; túká. Atégùn tú kùrukùru náà ká.
display: v; (He displayed his goods for sale.) tò ó se àfihàn àwon ojà rè fún tità.
display:n; (They put the documents on permanent display in the British Muscum.) àsehàn; ayeye wón kó àwon ìwé náà sínú gbòngàn àwon Gèésì fun àfihàn t;o pé títí.
disposal:n; (Bomb disposal is not common.) (The books are at my disposal.) ìkáwó; Àwon iwé náà wà ní ìkáwó mi. Ìju-nnkan-nù; ìda-nnkan-nù Tà. Ìtèsíwájú nípa títa awon ohun ìní náà ní à n réti láì pefurther asset disposols are expected soon.
dispose: v; (Various objects were disposed on the desk in front of her.) (We should find a better way of disposing of household waste.) tò orísìírisìí àwon nnkan ni won to sí orí tábìlì ìkòwé tó wà níwájú re. jù nù; so nù ; dà nù. A ní láti wá ònà tó dára láti máa da awon ìdòtí ilé nù.
dispute: n; (There was disput among them.)
ìjiyàn; àríyànjiyàn. Aríyànjiyàn wà láàrin won.
dispute: v; (They disputed what they should do.) jiyàn sí, lòdì sí won lòdí sí ohun tó yé kí wón se.
disrespet:n; (I meant no disrespect by the remank.) àìbòwòfún; àìboláfún. N kò gbèrò àibòwòfún pèlú ìsesí mi yen.
disrespectful: adj; (The child was disrespecful to her parents.) jé aláìbòwòfúnni ómo náà se alaibòwò fún àwon obíi rè.
dissatisfaction: n; (Many viewers have written to express their dissatifaction current programmes.) àìtélórùn òpòlopò ònwòye ló ti kòwé láti fi àìtélórùn won hàn pèlú àwon ètò tó n lo.
dissatisfied: adj; I am throughout dissatisfied with your work.) sàìtemi lórùn Isée re sàìtémi lorun pátápátá ni.
dossolve: v; (Water dissolves salt.)yó omi máa n mu iyò yó
distance:n; (What is the distance between the two houses.) ààyè; ìtakété; àlàfo kí ni àlàfp tó wa láàrin awon ilé méjèèjì náà?.
distance: v; (She need to distance hereslf from them.) yapa; jìnà o ye kó jìnà sí won.
distant: adj; (The airport is about ten miles distant from the city.) jìnà; jìn. Pápákò òfuurufú náà fi bíi máìlì méwàá jìnà sí ilú.
distemper: n; (My dog is suffering from distemper.) (I painted my house with distemper.) arùn ajá-òpóòrò. Àìsàn òpóòrò n se ajá mi. òdà ìkunlé mo fí òdà kún ilé mi.
distill: v; (He distilled fresh water from sea water.) pon(otì) ó pon omi òtun lati ara omi òkùn.
distinct: adj: (She hast a distinct advantage over her opponent.) yíyàtò; yanjú; hàn; yà sápá kan ó ní ànfààní to yato lóríi tí àwon alátakò rè.
distinction: n; (He drew a distinction between bith and wealth.) ìyàtò; híhàn gbangba. Ìtayo ó fi ìyàtò hàn láàrin omo bíbí àti orò.
distinguish: v; (The twins are so alike that I can’t distinguish one from the other.) sàmì sí lótò; mò yàtò; se ìyàtò. Àwon ìbejì náà jora won dé ibí pé n ko le mo òkan yàtò sí ekeji.
distress: n; His wild behavious was a great distress to his mother. ìsé; ìpójú; ìrora; ìnira. Ìwà búburú re je ìnira nla fún ìyá rè.
distress: v; (I am much distressed to hear the news of your wife’s death.) mú ìpónju tàbí ìnira bá. Gbígbó tí mo gbó ikú ìyàwó rè inú ìrora bá mi.
distribute: v; (The teacher distributed books in the classroom.) pín olùkó pín àwon ìwé náà ní yàrá ìkàwé.
distribution: n; (They could not agree about the distributon of the profits.)ìpínfúnni; pínpín won kò lè fenu kò lórí bí won yoo ti máa se ìpin fúnní èrè tí won bá je.
district: n; (He hails from Western District.) ekùn; egbègbè; sàkánì ó wá láti ekùn Ìwò oòrùn.
disturb: v; (Please don’t disturb yourself.) rú sókè; tó; dí lówó; yo lénu Jòwó má yo ara re lénu.
distrubance: n; (I don’t want any disturbance.) ìyolénu; ìdààmú; ìdílówó. N kò fé ìyolénu kankan.
ditch: n; (He is as dull as ditch water.) yàrá; ògbun ; kòtò ó tiiri bí omí inú kòtò.
divan: n; (My father sat on a divan bed.) àga ìgokòó gígùn onítìmùtìmù tí ó se é sùn. Bába mi jòkó lórí àga onítìmùtìmù tí ó se e sun
dive:v; (He dove into the bridge and rescued the drowning Child.) mòòkùn; bé sínú omi, ó bé sínú omi láti orí afára, o sì gba omo to fè mu omi yó náà là.
dive: n; (He had a graceful dive.) ìmòòkùn nínú omi ó se ìmòòkùn to dáa nínú omi.
diver: n; (The boy is a good diver.) amòòkun. Amòòkùn gidi ni omokùnrin náà.
divide: v; (The divided the money among them selves.) pín; yà nípá. Wón pín owó náà láàrin ara won.
divide: n; (I stood at the divide of the two separate river.) ààlà mo duro ní ààlà àwon odò méjèèjì.
divine: adj; (He needs divine mercy.) ohun tí òrùn; ti olórun ó nílò àànù olórun. divinity: n; (He studied about the divinity of jesus Christ.) ìwà òrun: ìwà olòrun ó kó nípa ìwà òrun Jesu kírísítì.
divorve:v; (She is divorcing her husband.) yà kò sílè ó ti s ko oko rè sílè.
divoice: n; (They have agreed to have a divoice.) ìkòsílè oko tàbí aya wón ti gba láti ní ìkòsílè.
dizzy:adj; (Chimbing so high made me fee Dizzy.) lóòyì Gígun orí òkè gíga lo jé kí òyì n kó mi lójú.
do: v; (What are you doing this evening.) (What did you eat yesterday.) se kí lo n se ni ìròle yìí. kí- àtóka ìbéère kí lo je lánàá kó nípa mo n kó nipa ede Gèésì.
dodk: n; (I am doing English language. (I am studing English) (The ship was in dock.) ibi ìkan-okò okò ojú omi nàá wà nibi ìkanko/atunse. Ó ti dúró nínú àga ìrojó ní òpò ìgbà.(He has been in the clock several times already.)
dock: (The ferry is expected to duck at 6). gúnlè sí èbítè okò ojú omi náà gbódò gunle sí èbútè ní aago méfa.
doctor: n; (The man has doctor of law.) onísegùn onísègùn ni bàbà mi my father is a doctor oyè òmòwé okùnrìn náà ti gba oyè òmòwé nínú ise òfin.
dodge: v; (He dodged the arrow.) ètàn; yí sí apákan lójìíji; yè bèsé.
dodge: n; (Whan it comes to getting off work, he knows all the dodges.) ogbón èwé ; ogbón àyínnìke. Tí o bá dí kí a máa gbàyè kúrò níbi isé ó mo gbogbo ogbón àyínnìke.
doe: n; (The hunter killed a doe.) abo àgbònrin ode náà pa abo àgbòrín kan.
does: v; (He does it everyday.) se o máa n se e lójoojúmó.
dog: n; (I could hear a dog barking.) ajá mo n gbó tí ajá n gbo.
dogfish: n; (The fisherman killed a dogfish.) ajádò. Apeja náà pa ajádò kan.
doll: n; (She is quite a doll.) omo-lángidi. À fi bí omolángidi.
dollar: n; (You will be paid in American dollars) owó fàdákà àwon aláwò funfun owó fàdákà àwon aláwò funfun ó fi san fún o
domestic:adj; (Goat is a domestic animal.) ti ilé; tí a tù lójú. Ewúrè jé eran ilé.
dominate: v; (She always says a lot of they in in the meetings but she doesn’t dominate.) gàba lé lórí, se olúwa lé lórí ó máa n so òpòlopo òrò nínú ìpàdé sùgbón kò je gàba.
domination: n; (Domination of men over every thing should be stopped.) ìjegàba Ìjegaba àwon okùnrin lórí ohun gbogbo gbódò dópin.
dome: n; (The dome of our church building is very good.) orùlé gongo ti ìdí rè se rìbítí òrùlé ilé ìjósin wa tó se ríbítí náà ára gidi.
domino: n; (The boy is playing with a domino.) igi gbogila tí a kun lódà tí a fi àmì tóó tòò lóó sí lára. Omokùnrin náà n ti igi gbogila ti a kùn tí a fí àmì tóo tòò sí lára seré
dominion: n; (Soon the whole country was under his sole dominion.) ìjoba; ilè oba láìpé yìí ni gbogbo orílè-èdè yìí wà lábé ìjoba rè pátapáta
donate: v; (The charirman donated a car.) fi èbùn fún ; dá alága náà fi èbùn okmo ayókélé sile.
donor: n; (The man was among the donors.) olù fi èbùn silè; olùdá okùnrin náà wà lára àwon to fi èbùn sílè.
done: adj; (Whan you are done perhaps I can say something.) (The meat isn’t quite done yet.) parí Tí o bá are parí bóya mo lè so nnkan kan. Pé, tó. Eran náà ko tìí jina tó.
done: v; (I have done it.) se mo ti se e.
donkey: n; (The man is feeding his donkey.) kétékété okùnrin náà n fún kétékété rè lóúnje.
don’t : v; (Please don’t go.) má se. Jòwó má se lo. doodle: v; (I often doodle when I am on the phone.) yára ko nnkan tàbí ya nnkan mígbà tí a n sòrò tàbi se ohun mìíràn. Mo máa n yára ko nnkan sílè nígbà tí mo bá n lo èro ìbánisòrò.
door: n; (Open the door.) ilèkùn; ojú ònà sí ìlèkùn
door-step:n; (The police turned up on their doorstep at 3 o ‘clock this morning.) àbáwole; enu ònà. Àwon olópàá dé enu òná won ní agogo méta àárò yìí.
doorway: n; (The boy stood beside the Doorway.) férèmù enu ònà omo náà dúró légbèé férémù enu ònà.
dormitary: n; (The school has many dormitories.) iyàrá òpò ènìyàn; ibùgbé òpò ènìyàn. Awon ibùgbé tí òpò èrò n gbé po nílé-iwe náà.
dose: n; (Repeat the dose after 12hours if necessary.)ìwon oogùn ti a lè mu léèkan. Tún ìwòn òogùn náà lo tí o bá seé se léyìn wàkati méjìla.
dot: n; (There ara dots above the letters i and j.) àmì àmì wà lórì leta i àti j.
dot: v; (Why do you never dot you i ?) se àmì sí kí lo de ti o kìí fií fi ami sí i re?
double: adj: (She earns double the work she does.) méjì; ìsépo meji; ìlópo méjì ó n gba ìlópo méjì owó ise tó n se.
double: adv: (I had to bend double to get under the table.) léèmaji; ni ilopo meji mo ní láti bèrè ní ìlópo méjì ju ti àtèyìnwá lo láti lè bó sí abé tábìlì náà.
double:n; (He gets paid double for doing the same job I do.) ìoópo meji o n gba ìlópo owó mi fifun sise iye isé tí mo n se. double: v; (She doubled the blanket and put it under her head.) ló po lónà méjì; jé ìlópo lónà méjì sé po léè méjì ó sé aso ìbora náà po léèméjì o sì fi rorí.
double:decker : (I sat on the upper deck of the double decker bus.) okò alágbèékà méjì mo jókòó ní okè okò alágbèékà méjì.
doubt: n; (There is no doubt at all that we did the right thing.) iyèméjì ; ìréfòó; àìdánilójú; àníàní kò sí àní-àní pé a se ohun tó tó.
doubt: v; (There seems no reason to doubt her story.) siyèméjì; se àní-àní ; ìméfòó ko sí ìdí kan tí ènìyàn fi le se àní-aní nipa ìtan rè
doubtful: adj; (He is doubtful about accepting extra work.) níyèmeji; sìyèméjì ó si n sigèméjì nipa gbígba àfikún isé.
dough: n; (Knead the dough properly.) ìyefun po ìyefun náà dáradára
dove: n; (He killed two doves.) àdàbà ó pa àdàbà méjì.
dove: v; (He dove in the river.) mòòkun ó mòòkun nínú odo.
doze: v; (He dezed off in front of fine.) tòògbé; sùn fééré ó tòògbé níbi tí ó ti n yéná.
dozen: n; (Give me a dozen please.) méjìlá fún mi ní méjìlà jòwó.
drag: v; (He was dragging his feet) (The meeting really dragged.)wó ó n wo èsè nílè. Fà; falè Ipade náà fà.
drag: n; (Having to work late every day is a drag.) ohun tí o fale;ohun tí o sún ènìtàn sisise pé ní gbogbo ojó jé ohun tí o sún ènìyàn
dragon:n; (Dragon is a dangerous animal.) eranko tó jo ònì tí ó si léwu dírágónì Dírágónì jé eranko to léwu.
dragonfly: n; (Dragonflies are often seen over water.) lámilámi. A máa n sábàa rí àwon lámilami lórí omi.
drain: v; (Leave the dishes to drain.) fa omi kúrò; mú gbe fi àwon abó náà sílè kó gbe.
drain: n ; (The drain is blocked.) ihò omi-ilò tí omi n gbà. Ihò omi náà ti dí.
drake: n; (I have a drake.) ako pépéye mo ní ako pépéye kan.
draught: (Can you close the door? There’s an awoful draught in here.) (They were playing with draught.)aféfe tútù. N jé o lè palèkùn dé? Aféfé tútù tó bami lérù wà nínú ilé níbì. ohun ìsire tí a n ta lórí páálí won n fi ayò ti a n ta lórí páálí seré.
draw: v; (The meeting was drawing to a close.) (He drew the chir close to himself.) (She drew back the curtain across the doorway.) ya àwòrán mo lè ya àwòrán tó dára sún mó Ìpàde nána tí n sún mó ìpari. wó/fà ó wó aga náà móra. sí tàbí tì ó da aso títa náà bi enu ònà padà.
drawbridge:n; (They lowered the drawbridge.) afáraá àsún-síhìn-ín-sín-sóhùn-ún wón ré afárá àsún-sìhùn-ín-sún-sòhùn-ún náà sìlè.
drawer: n; (He kept the money in his drawer.) irúfé àpótí kan tí a so mó tábìlì, tí a n pa nnkan mó sí ó fi owó náà pamo sínú apótí lábìlì rè.
drawing-board: n; (He broke the drawing-board.) pátáko ìya-nnkan ó ya pátáko ìya-nnkan náà.
drawing: pín: n; (He bought a packet of drawing pin.) irúfé abéré tí o ní idí pelebe tí a fi n mu ìwe mó pátákó ó ra péélí abéré ìmúwèé mó pátáko.
dread: n; (The prospect of growing old fills me with dread.) èrù; ìfòyà. Èrù ogbó n bà mú
dread: v; (We all dread to think whet will happen if the factory is closed.) nífóyà; bèrù. Gbogbo wá nífoya láti ro lo le selè tí ijé-isé náa bá di détì pa. dreadful: adj; (The noise is dreadful.) bami lérù; fom láyà. Ariwo náà bami lérù.
dream: n; (I had a dream yesterday.) àlá mo lá àlá kan lánàá.
dream: v; (She claims she never dream.) lá àlá o máa n so pé òun kìí lá àlá.
drench: v; (We were caught in the storm and got drenched.) re; rin’fi omi rin. Ojò pa wa a sì rè.
dress: n; (He gest no dress sense.) aso wíwò; òsó kò mo aso ó wò/ kò maraá mù.
dress: v; (He dressed himself.) woso. Ó woso fún ara rè.
dressing table: n; (She sat at the dressing-table combing her hair.) tábìlì onídíngí ó jókòó síwáju tábìlì onídíngí ó n yarun.
dressmaker:n; (I took my mother’s cloth to the dressmaker.) olùrán aso obìnrin; aránse obìnrin tà mo mú aso ìyá mi lo sí òdò aránso tà.
drill: n; (He bought a hand drill.) ohun èlò tí a fi n lu ihò ó ra ohun èlò ìluhò olówó.
drill: v; (He drilled hole in the frame.) (The students were drilled to leave the classroom quickly when the fure bell rang.) lu ihò o lu ihò sí ara férémù náà. Kó Won kó àwon akékòó náà bí wón se lè fu yàrá ìkàwé sìlè kíakía nígbà tí agogo pé iná sé yo bá dún.
drink: n; (Can I have a drink?) ohun mimu.N jé mo lè rí ohun mímú?
drink: v; mu (He drink water.) o mu omi.
drip:n; ohun tí o n ka’n. A gbé kete sí ojú ibi tí àjà tí n jò kí o lè ma gba omi tí o n kan sílè.
drip: v; (We put a bucket under the hole in the roof to catch the drips.) kán sílè omí nnkan sára ìgànná.
drive: v; (Water was dripping down the walls.) (Don’t drive so fast.) (Could you drive me home.) Hinger drove her to steal.) darí ; wà máse wa okò sáré. Fi oko gbé. N jé o lè gbe mi dele Sún Ebi ló sún débì kí o jalè.
driver: n; (She climed into the drive’s seat.) awakò ó gun orí ìjikòó awakò náà
drizzle: n; (A light drizzle was falling.) òjò weliweli òjò weliweli n rò.
drizzle: v; (Drizzle the lemon juice of the fish.) fi omi/nnkan domí wón fí omi osàn wewe náà won eja yen.
droop: v; (Our spirits droop when we heard the news.) ro; sorí ko; rè sílè okàn wa rè sílè nigbà tí a gbò ìròyìn náà
drop: v; (Be careful not to drop the plate.) (He staggared in and dropped into a chair.) (She expects everyone to work till they drop.) já bó ; bó sóra mase jé kí abó náà bó Subu sínú nnkan. Ó n fese kólè wolé ó sì subú sínú àga rè ó fé kí gbogbo ènìyàn máa sisé títí tí yóò fi rè won. dún kù. Níggbèyìn atégùn náà dún ku. At last the wind dropped.
drop: n; (He mixed drops of milk with the cake) (The is a drop in prices.) kíkán ó po kíkan-an wàrá díè mo àkàrà náà. idínku : idínku ti wa lórí iye ojà.
drown: (Two Children drowned after falling into the river.) mumi yó; kú sínú omi omo méjì mumi yo léyìn tí won kó somi.
drowsy: adj; (The tables may make you feel drowsy.) tòògbé; lóra; fà oògùn onkoro náà le jé kí o máa tòogbé.
drowsiness: n; (The drug may cause drowsiness.) òògbé; fífà. Oògùn náà lè fa òògbé.
drum: n; ìlù (He played his drum.) ó lu ìlù rè.
drum: v; (Who is drumming?) lu ìlù Ta ní o n lu ìlù?
drummer: n; . (The drummer are dready to play their drum.) onílù. Gbogbo àwon onólù náà ti se án láti fi ìlù won sere
drumstick: n; (I lost my drumstick white dancing.) òpá ìlù; gòngó mo so òpá ìlu mi nú bí mo tì n jó.
dry: adj; (He store the onions in a dry place.) gberefun ó kó àwon alùbósà náà pámo sìbí tó gbe.
dry: v; (The paint hasn’t dried yet.) gbe odà náà kò tíì gbe síbè.
duck: n; (He feeds his ducks everyday.) pépéye ó máa n fun àwon pépéye rè lóúnje lójoojumó.
duck: v; (He had to duck as he came.) te orí; bèrè orùn o bèrè orùn nígbà tí ó fé gba enu ònà wolé.
due: n; (She is a slow worker but lo give her due she does try hard.) gbèsè; ètó òsìse tó màa n fà ni sùgbón rí a bà le fún un létòo re o mura sísé.
due: adv; (The village lies 5 miles due our town through the door.) lápá.Abúlé náà jé ibùso márùn-ún lépá ilúu wa.
due: adj; (Rose is due to start school.) to asiko ; tó ti tó. Rose ti tó bere ilé ìwé.
duke: n; (The man is a duke.) okùnrin olókìkì olólá tí o ní ipò gíga olókìkì àti onípò gíga ní okunrin náà.
dull; adj; (The programme is a dull programme.) (He eyes were dull.) (The Child is too dull.) (The gate shut behing him with a dull thurd.) (The sky is dull.) (He had a dull pain.) (Maket is dull today.) tí ó sún ènìyàn. Ètò náà jè eto to súnní tó ko dá sasa ojú rè kò dada sasa. Go: Omo náà ti gò ju. Tí dún sókè Ikèkùn náà tí lèyìn rè láìsí ariwo. tí ko mó gaara ojú òrun kò mó gaara. Tí ko fi béè tabí tani púpò. Ara tí ó n ró kò pò. Tí kò yá Ojà ko yá lónìí.
dull: v; (The tablets they gave him dulled the pain for a while.) (He felt dulled and stupid with sleep.) dín kù. Awon oògùn oníkóro tí wón fún un dín irora rè kù fún ìgbà díe. mú gà; mú dè. Orun mú un dè.
dumb: adj; (She was born dumb.) yíyadi: yadi A bíí pèlú yíyadi.
dumb: v; (The BBC denies that its broadcasting has been dumbed down.) dín nnkan kù BBC ta ko pé ìgbóhìn sí afefe àwon ti dúnkù.
durmmy: n; (My mother has a talor’s dummy.) (Don’t just stand there’you dummy.) àwòrán èrè. Iyá mi ní àwòrán ere aránso. Òmùgò; aláìnílàákaye. Mà kàn dúró síbè sá; ìwò òmùgò yìí.
dump: v; pa tì ; kó dà sí ibi kan. Awon kan kàn máa n da ìdòti won wínú odo.
dump: n; (We have to take our own rubbish to the council rubbish dump.) ibi ìdalèsí; ibi ìdòtí. A ní láti ko àwon ìdoti wa lo sí ibi ìdale sí ìjoba.
dumpling: n; (I love to eat dumpling after food.) ìyefun tí a se sóbè mo fèràn láti màa je ìyèfun tí a se sóbè léyìn oúnje
dungeon: n; (Throw him into the dumgeon.) ògbun nla tó sókùnkùn. Gbé e jù sínú `dogbun nlá náà.
during: prep: (I will se you during dry season.) ni ìgbà; ni àkókò. N ó rí o ní àkókò èèrùn.
dusk: n; (The street lights came on at dusk and go off at down.) kò-rí-ni-kò-mo-ni; àsìkò tí ilè n sú In;a àwon òpópónà tán nígbà tí ilè n su ó sì kù nígbà tí ilè n mó.
dusky: adj; (There was dusky light inside the cave.) léúléú. Ìmólè léúléú wà nínú `hò náà.
dust: n; (The furmiture was covered in a thick layer of dust.)ìdòti eruku. Ìdòtí eruku ti ó ki àwon aya náà.
dustbin: n; (I saw a mouse in the dustbin.) ìkólè mo rí eku ilé nínú ìkóle náà
duster: n; (He cleaned the blackboard with a duster.) ìpankanré ó fi ìpankanré pa ojú pátákó náà ré.
dustman: n; (The dustman carried some rubbish on his head.) okùnrin kólèkódòtí okùnrin kolékódòti náà ru ìdòtí sóri.
dustpar: n; (Dustpar is good for domestic use.) ìkólè Ikólè dára fún èlò ilé
duty: n; (It is the duty of a doctor to try to keep people alive.) (The man didn’t pay his exise duties.) ojúse ojúse onísègùn ni láti gbiyanju láti mú ke èèyàn wà láàye. Owó ibodè. Okùnrin náà ko san owo ibodè.
dwarf: n; (He is a short as a dwarf.) aràrá ó kúrú bí aràrá.
dwarf: v; (Our little dingly was dwarfed by the big yacht.) mú tabí eni pé ó kéré òkò ojú nlá náà mú òkò ojú omi kékere wa kere ni wíwo lójú
dye: v; (I am sure she dyes her hair.) re láró ó dá mi lójú pé o máa re irun rè láró.
dye: n; (I like blue dye.) aró mo féràn aró olómi búlúù.
dynamite: n; (He broke the stone with dynamite.)ètu alágbara tí a fi n fó òkúta ó fi èti alágbára tí a fi n la òkúta fó òkúta náà


c: text/html

text:
Har Gobind Khorana
Har Gobind Khorana, tabi Hargobind Khorana (Pùnjábì: ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਖੁਰਾਨਾ , January 9, 1922 - November 9, 2011[2]) je omo abinibi India ara Amerika to je aseogunalemin (biochemist) to pin Ebun Nobel fun Iwosan odun 1968 pelu Marshall W. Nirenberg ati Robert W. Holley fun iwadi to fihan bawo ni awon nukleotidi inu ikan nukleiki, ti won ungbe amioro alabimo ahamo, se un kojanu idaropo awon protein.
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ Britannica
- ↑ H. Gobind Khorana, 89, Nobel-Winning Scientist, Dies. New York Times. 14 November 2011.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Yeesu bàn̄ Jeeriikooyee, ki bíī còom̄ ki jītí kitiŋin. 2Uninja ubɔ nìn bí niin, bi yíì-u Jaasee. U nìn sá bifɔtiliibi kpiliu ní ki sá ugaaja. 3Kijapaayee bàà péēnyàab̀ kí wāl̀ un ní Yeesu baasii sée, ama u nín sá kinigiŋgiŋee puee waa ŋūǹ kí ká-u kun puee binib nìn múkú Yeesu pu tikpil. 4Ní u sáǹ ki līntì nyɔkɔpu ki cūtìi jɔ́m̀ busubu pu kí wāl̀ Yeesu, kun puee Yeesu dàá jītí niin ní. 5Yeesu dūu bāań niinee, ní ki wáaǹ yilpu ní ki bí-u yii: “Jaasee, kpákatiń malaa, kun puee sii dumpu ní m dàá kɔ́ díǹ.” 6Ní Jaasee ŋá malaa malaa ki kpákatìń ní ki fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki cūnnì u-dumpu nì dipɔɔpindi. 7Bin nìn bí niin ki ká mimmee nìn bíī gbùkum̄ yii: “Uninja nee cūtì ki kɔ́ unikpiti dumpu dee.” 8Ní Jaasee síl̀ ti-Dindaan nimiin ní ki bí yii: “Ti-Dindaan, kpèè, m dàá lēēm-gaajati dijandi kí tīī bisoodambi, ní m yaa nìn mūul̀ ubɔ ki fɔ̃ɔ̃ animil u-cee, m dàá téeǹ-u min m mūul̀-uee minaa pu.” 9Ní Yeesu bí-u yii: “Difiil kɔ́nní kudii nee poon díǹ, kun puee uninja nee mun sá Abraam maaliŋun ní. 10Di sá yii man Kinibiki dɔ́miń kí nyàab̀ kí fīī bin nìn wáŋkèe ní.” 11Ní Yeesu gítī kútì tibɔŋmantikaal nee ki lī bin nìn bí ki pílfíǹ-uee, kun puee bi nìn dàkafī yii, u nín tɔ́ob́ Jeerusaleem nee, Unimbɔti dàá dū-u kí kàan̄ dibeel kɔŋkɔnnee dee. 12Ní u lī yii “Uninja ubɔ di sá ubɔti maaliŋun, ní ki yíkì ki búntì kitiŋ kiba poon ndandati kí cù kí fɔ̃oń dibeel, kí gítiń u-tiŋki pu kí dāá kàl̄ tibɔtiil. 13Kí wàatī ú nín yīkèe, u yíiń u-tɔntɔnliibi kansikinee saalaa ní ki tīī bi-kɔkɔ kinimifɔŋ kiba kiba bí nīn bàntī ú dāan̄. 14Ama ní u-tiŋkin nib kaa là u-bɔti. U yíkì kpalaayee, ní bi tú binib u-boon bí cùú tùkù-u yii bíǹ kaa là kijapaai gbanti ń nīn sá bi-bɔtiu. 15“U nín cūtì bi kāaǹní-u dibeel u fātìńee ní u yíiń u-tɔntɔnliibi saalaa bin u nìn tīī animil bí nīn cáā bàntēe kí kpèè yii bi bāntì ki ká mana. 16Ní upeepeekaa dɔ́miń ki bí yii: 'Ukpil, a nín tīī-mi animil ḿ bàntēe, m bāntì ki ká míǹ saalaa mun ki kútì.' 17Ní u-kpiliu bí yii: 'Mboo, a sá utɔntɔmmɔnti, kun puee m tīī-si tiwan fiii ní a ŋúb́-tì nì deedee, an puee m kāaǹ-si á nīn sá ntimu saalaa bɔtiu.' 18Ní uliliiti mun bāań ní ki bí yii: 'A nín tīī-mi animil ŋiŋyee, m bāntì ki ká míǹ miŋmoo pu ki kútì.' 19Ní ukpilee bí yii: 'Si mun ń nīn sá ntimu muŋmoo bɔtiu.' 20Ní ubɔ mun bāań, ní ki bí yii: 'Ukpil, kpèè, a-nimiliŋ sèé, m dūu kúĺ kiŋaabikin ki yɔ́oǹ-si. 21M fāŋkì-si, kun puee a sá unil un bɔti pɔ̄ɔ̄yee, kun saa yɔ́oǹee kúǹ ní a yòontí, ní ki cēēkun saa búĺee.' 22Ní ubɔtee bí-u yii: 'Utɔntɔŋkpiti ní a sá. Tin tin a sòon̄ee tíǹ ní m dàá gíiǹ kí kpò a-bɔti. A nyí m sá unil un bɔti pɔ̄ɔ̄yee, ní kun maa síiǹee ní m yòontí, ní ki cēēkun kun maa búĺee, 23kin, ba pu ní aa cáá m-nimiliŋ kí ŋá baŋkan, m yaa láā fātìi gítìńee, ḿ bàà fɔ̃ɔ̃ m-nimiliŋ nì ipaati?' 24Ní u bí bin bí niinee yii: 'Fɔ̃ɔ̃maan animil u-cee kí dūú kūtì un cáá saalaayee.' 25Ní bíǹ bí yii: 'Ukpil, u cáá saalaayaa!' 26Ní u kíí-bi yii: 'M tùkù-ni yii, un kamaa yaa ŋúb́ tin u cááyee tiŋanee, bi dāa kútí-u ní. Ama un kamaa yaa kaa ŋúb́ tin u cááyee tiŋanee ní bí dāá fɔ̃ɔ̃ fiii un u cááyee. 27An yaa kíǹ m-nannanliibi bin bí yii baa là ḿ nīn sá bi-bɔtiuee, cáaḿmaan-bi kí kpò-bi m-nimiin doo.' ” 28Yeesu sòon̄ míǹ ki dɔ́òyee, ní ki līntì bin táá-uee nyɔkɔpu ki búntì Jeerusaleem. 29U nín tɔ́ob́ Beetifagee nì Beetanii, kigbantaŋ kin bi yíì Ɔliifi sufii joolee ceeyee, ní u dū u-boonnooliibi bili ki tú u-nyɔkɔpu ki tùkū-bi yii: 30“Nín̄ cámaan kitimbilii kin bí ti-nyɔkɔpu nee. Ni yaa bàn̄ ki kɔ́ ki-nee, ni dàá ká dimampɔmbil diba gbìn̄, din pu báà ubɔ kaa láá kāl̀ee, ní gbìntīmaan-di kí cáań-mi. 31Ubɔ yaa bālfì-ni yii: 'Ba pu ní ni gbìntī-dee?' ní kíí-u yii: 'Ti-Dindaan di nyàab̀ kimaŋ.' ” 32Bin Yeesu túee búntì ní ki bàn̄ ki ká kii u nín tùkūń-bi puee deedee. 33Ŋyunti ŋun bi bíī gbìntī kimaŋee ní ki-dindambi bālfì-bi yii: “Ba pu ní ni gbìntī-kì?” 34Ní bi kíí-bi yii: “Ti-Dindaan di nyàab̀ kimaŋ.” 35Bi cáań dimampɔmbilee Yeesu cee ní ki pēetì bi-wampeeŋkaati ki páaǹ di-pu ní ki yāntì Yeesu kāl̀. 36Yeesu còom̄ ki cée, ní binib kpátí bi-wampeeŋkaati ki bīil̀ nsan pu. 37U bíī kpákatí Ɔliifi sufii joolee pu ki tɔ́obiń Jeerusaleemee, u-boonnooliibi kpáfì dinikitikpaandi an mɔ̄ǹ-bi tikpil bi fàal̀ ki pàkà Unimbɔti mpɔn maamaacib bin bi nìn ká Yeesu ŋáaǹee pu. 38Ní bi lì yii: “Ti-Dindaan ń bìin̄ ubɔti un dòoń u-yindi puee boon. Unimbɔti tīiń-ti ŋgbansɔŋfi ní binib bíī tìì-u tinyool.” 39Fariisab biba nìn bí kunipaaun, ní ki bí Yeesu yii: “Ukpil, tùkù a-boonnooliibi yii bí ŋmīĺee.” 40Ní Yeesu kíí-bi yii: “M tùkù-ni ibaamɔn ní, báà binee yaa ŋmíl̀aaa, ataŋkpee dàá kūuntì.” 41Yeesu nín pìl̄ Jeerusaleem ki wál̀ kitiŋee ní u bíī sūǹ ki-nib pu, 42ní ki bí yii: “Díǹ wiiŋŋu nee ni yaa bàà ŋūǹ kí béé kun ŋūǹ kí cáań-ni ŋgbansɔŋfee, ama kɔŋkɔnnee an bí-ni dibalin. 43An puee iwiin iba dòoń ni-nannanliibi dàá dāan̄ kí bíĺ ataŋkpuku kí màntīí tū ni-tiŋki, ní kí lùtīí gɔ́ń-kì kí táká-ni. 44Bi dàá kúntí ni nì ni-tiŋki kɔkɔ, kí taa kíń báà kudigbuŋu, kun puee naa béè ŋyunti ŋun Unimbɔti dɔ́miń kí jòoń-nee.” 45Yeesu bāań Jeerusaleemee, ní ki kɔ́ Kunimbɔtidiin, ki kíĺ ki bíī jì biwannyafiliibi, 46ní ki tùkū-bi yii: “An ŋmàn̄ Unimbɔti takaldaun yii: 'M-diiku dàá nīn sá ŋwimmeem diiku ní, ama ní nimbi dū-ku ki kpántì kunaayudii.' ” 47Yeesu nìn kíǹ ki bí baabadal Kunimbɔtidiin ki dàkà Unimbɔti bɔti, ní bisaraaŋakpilib nì bimaradakaliibi nì biyidambi bíī nyàab̀ bi nín dàá dī pu kí kpò-uee, 48kaa nyí min ní bi dàá ŋée, kun puee kunipaau kɔkɔ nìn bí ki pílfíǹ Yeesu kaa là kí lɔ́ɔ́ u-nyɔɔbundi báà diba.


text:
Wiwa ojurere Olohun, kiko awon ese sile, siso enu aala Olohun, didunni mo iranti Olohun ati beebee lo ni awon eko ti akosile yi so nipa won. Eleyi si ni die ninu awon ojuse Musulumi ti o ba gbero lati se irinajo fun ise Haj tabi Umrah.
Olohun se ipari aawe ati ojo kewa osu Dhul-hijja ni odun fun awa Musulumi. Ibani soro yi n so nipa awon eko ti Islam ko wa nipa odun aawe. Ninu re ni ki Musulumi wo aso ti o dara ti o si wuyi ni ojo odun lati gbe ojo yi laruge. Ojise Olohun si pase wipe ki gbogbo Musulumi jade lo si aaye ikirun fun odun yii.
Ibanisoro yi se alaye ni ekunrere awon ola ti o n be fun osu Ramadan, ninu re si ni wipe Olohun daruko osu yi ninu Al-kurani ti ko si daruko osu miran leyin re. Ninu awon ola ti Olohun se fun osu yi ni wipe Olohun yoo pa ase wipe ki won si awon ilekun ogba idera Al-janna sile ti Yoo si pa ase pe ki won ti gbogbo awon ilekun ina ti won yoo si de gbogbo awon esu mole. Olubanisoro tun so ni ekunrere oro nipa ilana ojise Olohun lori bibere aawe.
Koko idanileko yi ni oro nipa itanran ti o nbe fun eni ti o ni ajosepo pelu eleto re ni osan Ramadan, oniwaasi se alaye re ni ekunrere o si tun menu ba awon idajo miran.
Ibanisọrọ yi se alaye awọn koko wọnyi: (1) Iyatọ laarin ifeto sọmọ bibi ati ifopin sọmọ bibi. (2) Awọn ẹri pe Islam se wa lojukokoro lori ọmọ bibi. (3) Itan igba ti irori fifi opin si ọmọ bibi bẹrẹ.
Ni apa keji yi: (1) Itẹsiwaju alaye lori igbati irori fifi opin si ọmọ bibi bẹrẹ. (2) Ọrọ nipa oyun nini ati awọn idajọ ẹsin ti o rọ mọ ọ
Eyi ni abala ti o kun fun ibeere ati idahun, ti awọn ọrọ olowo-iye-biye si ti ibẹ yọ.
Ninu apa kinni yi: (1) Oro nipa awọn orukọ, iroyin ati awọn ẹwa ti Ọlọhun fi se iroyin Alukuraani. (2) Awọn ọla ti nbẹ fun Alukuraani. (3) Awọn ẹkọ ti o wa fun kika Alukuraani ati ọla ti nbẹ fun Olumọ Alukuraani.
Alaye awọn nkan ti o le ran Musulumi lọwọ lati jẹ Olumọ Alukuraani pelu ibeere ati idahun.
Ninu apa kinni yi: (1) Itumọ Isẹ Ọwọ Sise pẹlu ẹri rẹ lati inu Alukuraani ati Sunnah. (2) Apejuwe ọkan-ọ-jọkan isẹ ọwọ ti Awọn Anọbi ti wọn ti rekọja lọ ti se lati fi wa jijẹ-mimu. (3) Ọrọ awọn onimimọ nipa iru isẹ ọwọ wo ni o dara julọ.
Recently Added ( Yoruba )
( Yoruba )
2014-06-02
Alaye awọn nkan ti o le ran Musulumi lọwọ lati jẹ Olumọ Alukuraani pelu ibeere ati idahun.
( Yoruba )
2014-06-02
Ninu apa kinni yi: (1) Oro nipa awọn orukọ, iroyin ati awọn ẹwa ti Ọlọhun fi se iroyin Alukuraani. (2) Awọn ọla ti nbẹ fun Alukuraani. (3) Awọn ẹkọ ti o wa fun kika Alukuraani ati ọla ti nbẹ fun Olumọ Alukuraani.
( Yoruba )
2014-06-02
Eyi ni abala ti o kun fun ibeere ati idahun, ti awọn ọrọ olowo-iye-biye si ti ibẹ yọ.
( Yoruba )
2014-06-02
Ni apa keji yi: (1) Itẹsiwaju alaye lori igbati irori fifi opin si ọmọ bibi bẹrẹ. (2) Ọrọ nipa oyun nini ati awọn idajọ ẹsin ti o rọ mọ ọ
( Yoruba )
2014-06-02
Ibanisọrọ yi se alaye awọn koko wọnyi: (1) Iyatọ laarin ifeto sọmọ bibi ati ifopin sọmọ bibi. (2) Awọn ẹri pe Islam se wa lojukokoro lori ọmọ bibi. (3) Itan igba ti irori fifi opin si ọmọ bibi bẹrẹ.
( Yoruba )
2014-06-02
Ikilo ati ipeni si akiyesi fun awọn atọkọse lori awọn isesi buburu ti o wọpọ laarin wọn, eyi ti wọn nfi ọwọ yẹpẹrẹ mu, ti ibeere ati idahun si jẹ ohun ti wọn fi kadi eto nilẹ.
( Yoruba )
2014-06-02
Alaye lori Ojuse awọn atọkọse ati Imọran olowo iyebiye fun awọn atọkọse.
( Yoruba )
2014-06-02
Ninu apa kinni yi: (1) Itumọ Isẹ Ọwọ Sise pẹlu ẹri rẹ lati inu Alukuraani ati Sunnah. (2) Apejuwe ọkan-ọ-jọkan isẹ ọwọ ti Awọn Anọbi ti wọn ti rekọja lọ ti se lati fi wa jijẹ-mimu. (3) Ọrọ awọn onimimọ nipa iru isẹ ọwọ wo ni o dara julọ.
( Yoruba )
2014-05-29
Idahun si ibeere nipa wipe irun ti won n pe ni "solaatur-rogaaibi" ati sise adayanri ojo ketadinlogbon ninu osu Rajab fun awon ijosin kan, se awon nkan wonyi ni ipile ninu esin, idahun si waye wipe adadaale ni gbogbo re je.
( Yoruba )
2014-05-27
Itumọ aayah kẹtadinlaadọrun lati inu Suuratul Bakọrah eyi ti o da lori iroyin bi Ọlọhun Allah se se aranse fun Anọbi Isa ati bi awọn Yahuudi se tako igbedide Ojise Olohun Muhammad.


text: Sérbíà (pipe: /ˈsɜrbiə/ (ìrànwọ́·info)), fun ibise gege bi orile-ede Olominira ile Serbia (Àdàkọ:Lang-sr), je orile-ede alafileyika to budo si oritameta Arin- ati Apaguusuilaorun Europe, to gbale apaguusu Pannonian Plain ati apa arin Balkani. Serbia ni bode pelu orile-ede 8, Hungary ni ariwa; Romania, Bulgaria ni ilaorun; orile-ede Makedonia ni guusu; ati Kroatia, Bosnia ati Herzegovina, Montenegro ni iwoorun; bode re pelu Albania je jijiyansi. Botileje alafileyika, orile-ede yi jamo Okun Dudu lati inu Odo Danubi. Oluilu re, Belgrade, je ikan ninu awon titobijulo ni Apaguusuilaorun Europe.


text:
Naples
Ìlú kan tí ó se pàtàkì nínú ìtàn ni Naples. Gúsù ilè Italy ni Naples wà. Àwon ènìyàn tó n gbé ibè tó 1,278.000. Òun ni ìlú tí ó tóbi se èkéta ní ilè Italy. Ó tèlé Rome àti Milan.
Àwón ènìyàn, máa n rin ìrìnàjò afé lo sí ìlú yìí. Wón máa n kan okò ojú omi nlá níbè. Wón ní àwon èso wón sì ní àwon ilé-isé tí ó n so epo dòtun.
Àwon Greek ni ó dá Naples sílè sùgbón ó bó sí abé àse Róòmù ní séntúrì kérin sáájú ìbí Kírísítì. Ó dá dúró funra rè ní séntúrì kéjo léyìn ikú olúwa wa. Léyìn èyí ni ó wá di olú-ìlú fún ìjoba Sialy àti Naples. Naples dara pò mó Italy ní 1861.


text:
Thucydides
Thukydidis (Thucydides) (c. 460 BC – c. 395 BC) (Èdè Grííkì Ayéijọ́un: Θoukuδίδnς Thoukudídēs) je Griiki olukoitan ati olukowe Itan Ogun awon ara Peloponesi, to so nipa ogun orundun 5 kJ larin Sparta ati Athens titi de odun 411 kJ. Thukydidis je mimo bi baba "itan onisayensi" nitori awon ona to lo lati sakojo idi ati igbeyewo nipa itori ati ifa lai menu ba ipa awon olorun, gege bo se je lilasile ninu ibere si ise re.[1]
Won tun pe bi baba eka-eko realisimu oloselu, to n fojuwo awon ibasepo larin awon orile-ede pe won da lori agbara kuku eto.[2]


text:
Wikipedia:Àwọn oníṣe Wikipedia
Àwọn oníṣe Wikipedia ni àwọn oníṣe tí wọ́n únṣàfikún sí Wikipedia.
Àwọn oníṣe Wikipedia ní ẹ̀tọ́:
- Láti kọ sínú gbogbo àwọn ojúewé
- Láti dá àwọn ojúewé tuntun
- Láti tókasí àwọn ojúewé tí wọn únfẹ́ ìparẹ́
- Láti pa gbogbo àwọn àkóónú àwọn ojúewé rẹ́
Àwọn oníṣe Wikipedia ajẹ́fífilórúkọsílẹ̀ ní ẹ̀tọ́:
- Láti kọ sínú àwọn ojúewé títìpa díẹ̀
- Láti ní ojúewé fún ara wọn àti àwọn ìfọ̀rọ̀wérọ̀ wọn. Ẹ wo inú Wikipedia:Ojúewé oníṣe fún kíni àwọn ohun tí wọ́n jẹ́ gbígbàláyè àti àwọn ohun tí kò jẹ́ gbígbàláyé níbẹ̀ (àwọn ojúewé yìí náà le jẹ́ títúnṣe lọ́wọ́ àwọn ẹlòmíràn).
Àwọn ẹ̀tọ́ pàtàkì bi títìpa àwọn ojúewé àti dídínà àwọn oníṣe jẹ́ ti àwọn olùmójútò.


text:
Otto von Bismarck
Otto Eduard Leopold von Bismarck (1 April 1815 – 30 July 1898) je asiwaju ara Prussia/Jemani ti opin orundun 19th, ati eni pataki ni aye igbana. Gege bi Ministerpräsident, tabi Alakoso Agba ile Prussia lati 1862–1890, o samojuto iparapo ile Jemani. O seilale Ile Obaluaye Jemani ni 1871, o si di Kansilo akoko ibe, o si solori ibe titi di igba ti won le kuro ni 1890. Ona isediplomati re Realpolitik ati ona to fi agbara joba je ki wo o fun ni oruko ""Kansilo Lile" ("The Iron Chancellor").
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]


text: 1“Emí má nyómá tóm e a gé ku dẽe ló nà bõ̀òna ló e a di Ẹ́fẹ̀sọ̀s kọ: Nen e a síi bá ló àlàbà kà gyã́à káála sẹ̀ẹ̀a bá lèe vaá à gé kyãa gbàà àlàbà kà nu ge mùn sã́ sẹlẹ́ boo e bà tú nóo kpé dèmmàa, kọ́: 2M̀ nyímà dénè nu e o gé náa, o õ̀ònà kyẹ̀ẹ̀lẹ̀ pì̃, nè bé e o agẹ̀lẹ̀ ló ĩimà dénè nu naa. M̀ nyímà kọ nóo ólò nè deè gbò pọ́lọ́. O beè dò gbò e bà kpọ́á kyáá bel ló kọ baala gbò e nda beè lẹ̀ẹ̀là, vaá ò mòn kọ bà kpọ́ kyáá bel. 3Ò ì̃ìmà vaá mòn tãàgà boo nà bée, vaá lóni náa ọọ. 4Sõò nu e m íè kìlmàní ló kọlà vóí: Nóo vulènàm̄ belí kà túá bólá. 5Boo bée vó, kẽea boo bé e o beè dì naa bé ò kalá dọ̀! Ọgá vaá ò gé tõo belí bé e o beè dì naa túá bólá. Be níì vó nì, m̀ é dúní ló gé tú o nu ge mùn sã́ sẹlẹ́ boo lọl a dọ̀, áá be kọ ó ọ́gá. 6Sõò ene kà lé nu e m gbĩ́ mònní ló kọ̀là vóí: Ò ọ́vì nu e pá Nikaláọ̀s gé náa, belí bé e nda ọ́vì naa. 7Nen e a íe tṍ á dã́ nu e Nyómá Káí gé kọ́ nè bõ̀òna ló Kráìst! M̀ é nè kpóó nen e a bé èl bá kọ á dé ból e a dú boo té dùm e a di m gba be Bàrì. 8“Emí má nyómá tóm e a gé ku dẽe ló bõ̀òna ló Kráìst e a di Smáánà kọ: Nen e a dú dàlà togó nè ke kùbmà, e a beè ù vaá à kpáá di dùm, kọ́: 9Nda nyímà o mòn tãàgà. M̀ nyímà tãa e a dìní dẽe--sõò ọ̀ọ̀ pá méné! M̀ nyímà bé e gbò e bà gé kpọ́á kyáá bel ló kọ baala pá Júù vaá ọ̀và níì ẹ̀ẹ̀ nì gé lóni pọ́lọ́ bel ló naa. Ọ̀và bõ̀òna ló gbò e a kuu Sétàn! 10Pọ̀ á gá siíni ló tãàgà e o é gé tení bá. Ẹ̀b, mè Pọ́lọ́ Nyómá é gé tú sìgà bọ̀ì nvee kpọ́gọ́lọ́ naamá ge dòài, vaá ò é túi òb dee monmai tãàgà. Kà bè à dọ bel ú ò élá àgàlà, mè nda é néni dùm naamá o pẹ̀gẹ̀lẹ̀ bé èl bá. 11Nen e a íe tṍ á dã́ nu e Nyómá Káí gé kọ́ nè bõ̀òna ló Kráìst! Nen e a bé èl bá náa é bãna bá tãàgà ní e a égè bàà tóm ú. 12“Emí má nyómá tóm e a gé ku dẽe ló nà bõ̀òna ló e a di Páágàmàm kọ: Nen e a íe bàà sĩ́ gẹ̀ bé e a tóvíá kọ: 13M̀ nyímà kĩ e o tõoá, kọ à dú kĩ e Sétàn tõo lẹ̀ẹ̀là bel. Ò bii bá ló nà bée, vaá nóo beè àmà sàn kọ ò ólò dẹlẹ̀em̄ nyíe boo, bãànà tṍó Ántìpàs e a dú nà nen di tõ̀ò e a bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo vaá ba è fẹ́e gbẹáí zẹ̀ẹ̀, kĩ e Pọ́lọ́ Nyómá tõoá. 14Sõò à íè nu e m íè kìlmàní ló: Ò íè gbò e bà síi bá ló dò bá nu Bélàm, e a dú nen e a beè noomà Bélàk kọ á dàgẹ̀ pá Ízràẹ̀l kọ bà á bà nom e ba è vaamá gyọ́ọ nè gbò ńbàlì e bà náàmà bá, vaá kúná gã̀. 15Vóá bé e o íènà gé gbò e bà síi bá ló dò bá nu pá Nikaláọ̀s naa é. 16Gboó ọgá! Be níì vó nì, m̀ é dú boo gbala gbala vaá tú kpóó gẹ̀ e a dúm̄ gã́ bemáva. 17Nen e a íe tṍ á dã́ nu e Nyómá Káí gé kọ́ nè bõ̀òna ló Kráìst! Nen e a bé èl bá, nda é tú gyã́á e a kọla mánà, e a beè dú gè gṍ sẹlẹá, nèe. M̀ é nenàe gé ẹ́ẹ́ báà dem e bà émí ãa bée boo, vaá áá nen e demá bã́ bá ní e a nyímá bée e a di boo é. 18“Emí má nyómá tóm e a gé ku dẽe ló nà bõ̀òna ló e a di Taiatáírà kọ: Sã́áná Bàrì, e súú dẽée sẹlẹ dẽe sã́ e a gé bẹ́, vaá ká tọe à mò belí nóo nóò kpọ́gọ́lọ́ e bà tẹ́lẹ̀ nóo ló, kọ́: 19M̀ nyímà dénè nu e o gé náa, nè bé e o íè vulà naa, nè bé e o dẹlẹ̀ nyíe boo Bàrì naa, nè bé e o láá sí tóm vaá agẹlẹ ló ì̃ìmà nu naa. M̀ nyímà kọ ò gé palà ge sí tóm kátogóí èl kà túá bólá. 20Sõò nu e m íè kìlmàní ló kọlà vóí: Ò sọ tọ deè nè pá bia e a kọlà Jẹ́zàbẹ̀la, e a kpọ́á kyáá bel ló kọ ẹlẹ nen kọ́ bùlà Bàrì, kọ á noomà vaá gyue pá ńda gyóòlo kọ bà á kuná gã̀ vaá dé nu e ba è vaamá gyọ́ọ nè gbò ńbàlì e bà náàmà bá. 21M beè nèe tṍó kọ á ọgá, sõò náa gbĩ́ ge aa ló gè kuná gã̀. 22Ẹ̀b èé, mè m̀ é gé tovíe tẹlẹ boo vái vaá tú gbò e a géè kunáe nè ẹ̀ẹ̀ nvee m gbele agẹ bá kpọ̀ té, áá be bà á ọ́gá ló dénè pọ́lọ́ nu e ba è zọ̀e naaá. 23M̀ é fẹ́ dénè pá a nvín, vaá dénè nà bõ̀òna ló é gboó nyimá kọ nda ní e m ólò gbĩ́ nu e nen gé bugi togó boo nè nu e a dìé nyíe tẹlẹ bàlà kẽ é. M̀ é kpẽ́ nè bu nen di belí bé e a beè sí tóm naa. 24Sõò kùbmà boolo e o sígàì e o dií Taiatáírà, e bè nóo túì na kà pọ́lọ́ dò bá nuí, vaá ò gáà noi nu e na gbòa kólíe ke kùb e a di ló Sétàn, m̀ kọ́ nè boolo kọ ním nveenài tọ́ọ̀ kà tóm bá-- 25áá gè kọ ó biilii bá ló nu e a dìí bá dọ̀mà tṍó e m é dú. 26Nen e a bé èl bá vaá láá sii bá ló nà tóm inmá kùbmà, m̀ é née kpóó kọ á lẹ̀ẹ̀là bel ló bàlà boo, 27dì belí bé e nda beè ié kpóó gè lẹ̀ẹ̀mà bel lọl bá nà Tẹ̀ naa. À é tú túm e bà náàmà kpọ́gọ́lọ́ bẹ̀lmàva, vaá legèva belí kpáà bã́. 28M̀ é nenàe gé gyã́à káála bòm dee. 29Nen e a íe tṍ á dã́ nu e Nyómá Káí gé kọ́ nè bõ̀òna ló Kráìst!


text: 1Túi dì belí gbò tóm Kráìst, e Bàrì tú tóm gè vee a kà kà bel e a di ke gũaí nvèè bá. 2Ene kà nu e a dú bíí e a dì kọlà kọ gbò tóm á bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo. 3Kilma kĩ e nda dì, náa bọọm̄ ló kà bè boolo à bè dõòna gbò béélám̄ bel ló. Nda ním̄ ólò béélá bel ló nà bá. 4Nyíem̄ náa bẽ́gèm̄ bel, sõò níì vó ní e a zogè kọ tọ́ọ̀ kà pọ́lọ́ á gém̄ bá é nì. Dõò ní e a é béélám̄ bel ló é. 5Boo bée vó, ó gá tui Dõò gbẹẹlii deè e bè à gáà dù vaá gyai sĩ́ beelái bel ló tọ́ọ̀ nen. Tṍó e a é dú gé beelá kùbmà nvée bèèla bel, a é tú gbò nu e a di gṹá m kùkùù gín kátogóí zogè ẹ́ẹ́ dee vaá tú gbò nu e a di bùlà gbò nen tẹlẹ bàlà kẽ. Tṍóá Bàrì é gboó tú ka e a bọ́ ló bu nen nèe. 6Boo bée boolo, e pá nà vígà, ní e a náa vaá m̀ tú Apọ́lọ̀s nè nda naamá nu dòmà bá nèi m gbò belí é, kọ bé ò láá noi lọlíí ló pálàa beele kọ náa dú lé kọ ó zelii boo nu e ba è emí m Kpá Káí. Tọ́ọ̀ bọ̀ì ó gá dalai ene nen boo vaá kilmai dõòna nen kẽ. 7Mée ní e a è bọ̀ọ̀vẹ̀ni kpãa èlmà na gbòa é? Bàrì ní e a è nèni kọ̀láá kà nu e o íè e. Be à dì naa vó, ó gá dàlà kpá ló boo belí kọ nu e o íeá níì dõ̀ò nu nì. 8É kọ dénè nu a gbõomáí ló? É kọ o bãi méné lọ̀lii? É kọ o dúi gbò méné e o gé lẹẹlai bel vaá beele é géí ló? À gá è dú nà tàn kọ ó lẹẹlai bel kọ bé beele zọ́i lẹ̀ẹ̀là. 9À tõo ló nda belí kọ Bàrì náa kọ beele e Jíìzọ̀s lẹẹlà é dú gbò e e kil kẽ lọ̀l vaá à lee, dì belí gbò e bà béélá ú nèva. Boo bée kọ beele dú nu ẹb nè bàlà boo, kà bè gbò nen à bè gbò nyómá tóm Bàrì. 10Beele bã ból boo bée Kráìst, sõò boolo dúì gbò nyìmà nu tení dú ló gè gbaa ló Kráìst! Ló beele ọọ, sõò ló boolo agà! Bà ẹb beele tẹlẹ kẽ, sõò bà nvèè ka ló boolo! 11Tẹlẹ kátogóí, tá kói gé tá ló beele, vaá òòi gé ká kpáá, è gé nveà sava kàn, è gé bõà bom, è gé tẹẹ aa na ke tõ̀ò dọ na ke tõ̀ò, 12è tú bẹẹ bá simá tóm. Tṍó e bà kalii gbéé, è tãànèva dee bá. Tṍó e bà bíígèi ló, è ì̃ìmà. 13Tṍó e bà ònii, è tú lé mon bel aamá nèva. È dì belí kpá kẽ m bàlà booí. È dú gbò e bè é gé ló tọ́ọ̀ kà nu boo kunu kẽí tẹlẹ̀ kátogóí! 14Ním̄ émì nuí mái boo bée ge siimai kẹ́ẹ, sõò ge nèi dùùlà bá deè tṍ dì belí pá nà nvín e m palà ge vulè. 15Boo bée kọ kà bè ò íèì bóó bóó gbò nen e bà gé nóòmài dò bá nu Kráìst, nóó íèì gbele tõ̀ò tẹ̀. Boo bée kọ nda dú bọọ tẹ̀ m Kráìst Jíìzọ̀s tení domá ló Lé Kpẹa e nda beè faalá mái gè naa kọ ó gbaáíé lóá. 16Vóá à naa, m̀ gé bànii kọ ó noi nda. 17Boo bée vó ní e a náa m̀ lẹ̀ẹ̀là Témọ̀tì, e a dú nà nvín m Bàrì mái é. À bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo vaá m̀ palà ge vulee. À é tú gbò dò bá nu e nda ólò tõo boo m ńda ge gbaa ló Kráìst Jíìzọ̀s, e a dú gbò nu e nda ólò noòmà m kọ̀láá kà bõ̀òna ló Kráìst e a di kọ̀láá ke tõ̀òa, kẽeeí nyíe. 18Sìgà bọ̀ì dàlà kpá ló boo boo bée kọ ò íèì bùlà kọ ním̄ é dú gé kãanái. 19Sõò be à dú bùlà Dõò, m̀ é valẹ̀ dúí ló, vaá nda é nyímá ló íb kpóó e a di ló gbò e bà gé dàlà kpá ló booí, e bè níì ba gè dọ kẽ ló bel nì. 20Boo bée kọ lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì níì bel m gã́ nì, sõò kpóó e a di ló nen. 21Ńmoní ní e a é léémái é? É kọ ḿ faalá kpóó té, tṍó e m é dúí ló, sẹ̀ ḿ tú nyómá vulà súú dẽe ló nè gbọ́ọ́ gbọọ̀ ló domá é?


text: 1M túá kà nà kpá, e Tiọ́fèlọ̀s, m beè emí nu e a kil ló dénè tóm e Jíìzọ̀s beè sì nè dénè nu e a beè nóòmà, lọl tṍó e a beè dàlà togó sí a tóm 2tẹlẹ dee e Bàrì túe kilma káála. Kọ bé Bàrì à kalá túe kilma káála, a beè tú kpóó Nyómá Káí nèmà dùùlà bá dee tṍ gbò e a beè sà naamá gbò e ẹlẹ lẹẹlà. 3M bàà tub dee e a nyoone nvée dee e Jíìzọ̀s ni kẽ̀èà aa kè mà ú lọ̀l, a beè olòó tú a ló zogègìva m tõ̀tõ̀ò sĩ́ deè e a è naa kọ bà á nyimá kọ à di dùm. Ba beè monie, vaá à zọ̀va lóá bel e a kil ló lẹ̀ẹ̀là bel Bàrì. 4Vaá boo tṍó e ba è di bṍónáá, a beè gboó nèva dùùlà bá deè tṍí kọ: “Ó gá aalii Jerúsàlẹ̀m, sõò elai bànài dõ̀ò nu e nà Tẹ̀ beè zìgàa, e m beè kọ́ nu e kil ló nèiá. 5Jọ́ọ̀n beè olòó tú múú logma gbò nen, sõò m gbálà ńkem dee e a gé dú, Bàrì é néi Nyómá Kái.” 6Boo tṍó e Jíìzọ̀s nè gbò e bà ólò nyoonée nvée beè di bṍóná, ba è gboó bĩináe kọ, “Dõo, é kọ kátogóí ní e o é gboó naa kọ pá Ízràẹ̀l á lẹ̀ẹ̀là bel é?” 7Jíìzọ̀s à gboó aalá nèva kọ: “Áá ńda Tẹ̀ ní e a íe kpóó gè lẹẹlà bel ló gbò tṍó nè gbò dee e na gbò nuí é náá é, vaá náa kuu boolo gè kọ ó nyimai. 8Sõò tṍó e Nyómá Káí é dọ́í boo, Bàrì é néi kpóó e a é náa kọ ó láá elai nen di tõ̀ò nèm̄i lọlii m bon Jerúsàlẹ̀m tẹlẹ dénè Judíà nè Samérìà nè ke kùbmà bàlà booí.” 9À ló belí lọ̀l, Bàrì à gboó túe kilma káála. Bà di ló gè ẹ̀vie dọ̀ tṍó e bù dee gṍe vaá bà náa monnáe. 10Tṍó e Jíìzọ̀s di gbàà bù dee e a gé aà kil káálaá, gbò e bà ólò nyoonée nvéeá beè gboó gọl ló sĩ́ káála ẹ̀b. Bàà kà gbálà e bà nvèà ẹ́ẹ́ kọ̀là ló beè gboó buuá elává kpàn 11vaá bĩináva kọ, “Boolo, pá Gálìlì, éé ní e o elai kĩá vaá gọ̀lií ló sĩ́ káála ẹvii é? Lèlà bá Jíìzọ̀s, e Bàrì túe lọlíí zẹ̀ẹ̀ kilma káálaí, é òòà kẽ dú m t̃ẽ̀ènè sĩ́ dee e o monììe e a aa kil káálaí.” 12Boo tṍóá, gbò e Jíìzọ̀s lẹẹlàa beè gboó òòà aa boo Gù Ọ́lìv vaá má sĩ́ Jerúsàlẹ̀m. (Begè dẽe gè kyãà aa kĩé dọ Jerúsàlẹ̀m é láá toolá ténì kélè ól.) 13Bà íná boná vaá gboó má sĩ́ boo tọ gbàn deè kĩ e ba è zẹ́ẹ́ olòó tõo: Pítà, Jọ́ọ̀n, Jém̀z nè Ándrù, Fílìp nè Tọ́màs, Baatọ́lọ̀mù nè Máátìù, Jém̀z, e a dú nvín Álfìọ̀s, Sáímọ̀n, e a è di zẹ̀ẹ̀ gbò e bà géè bé boo kọ pá Júù á aa kè bá pá Róm̀, nè Júdàs, nvín Jém̀z. 14Gbò bia nè ọ̀và bii ló Mérì, kà Jíìzọ̀s, nè pá vígà Jíìzọ̀s beè olòó gbá bõoná ló gè tãàga ló Bàrì. 15Tṍó e gbálà ńkem dee ni téní, gbò vígà m Kráìst, e bà é láá toolá ọ̀ọ̀lẹ̀ tub ọ̀và beè di bṍóná, vaá Pítà à gboó elá ela zẹ̀ẹ̀va ló bel vaá kọ: 16“Pá vígà, a è dú bíi kọ nu e Nyómá Káí beè ló gbẹẹ kẽ tenmá gã́ Dévìd vaá ba beè emí m Kpá Káí kilma ló Júdàs, e a beè tulè gbò e ba è sii Jíìzọ̀sa, á lẹ̀ẹ̀à. 17Boo bée kọ Júdàs beè ene nen e a è dìí zẹ̀ẹ̀, e Jíìzọ̀s beè sàe kọ á zọ̀i síá tóm.” 18(Kpègè e Júdàs beè ie lọl ló a pọ́lọ́ bá tóm ní e ba è tú zalma kunu kẽ kĩ e a è dọ̀ ù vaá pómí zààlà fá ló gbẹá é. 19Dénè gbò e a di Jerúsàlẹ̀m beè dã́ nu e a è nááá ló Júdàs, vaá m baála dém bel bà gboó kolí ólá kolíe Akẹ́ldàmà, e a gè tàb kọlà “Kunu Kẽ Mii.”) 20“Ba beè emí m Kpá Sọ́l Leelà kọ: ʽA tọ á dú kóló m, tọ́ọ̀ nen á gá sígá m.’ Ba è emína gé kọ: ʽDõòna nen á nyaaé ló m a tọ tóm.’ 21“Vóá à naa, à dú bíi kọ dõòna nen á dọ̀í ló vaá elá nen di tõ̀ò kọ Dõò Jíìzọ̀s beè kẽ̀èà aa kè mà ú. À é íè ge dú ene nen gbàà gbò gbálà e a beè dìí ló dénè tṍó e Jíìzọ̀s nè bẹ̀ì géè kyãà kil sĩ́ nè nvéeá, dàlà togó lọl tṍó e Jọ́ọ̀n beè ló kpẹa e a kil ló gè tú múú logmá gbò nen tẹlẹ dee e Bàrì tú Jíìzọ̀s lọlíí ló kilma káála.” 23Boo bée vó, bà gboó í bá ló bàà kà gbálà: Túá nen kọlà Jósẹ̀f e bà ólò kolíe Baasábàs, à bè Jọ́stọ̀s na gé. Ní e a égè bàà nen à kọ̀là Matáíàs. 24Bà gboó tãàgà ló Bàrì kọ: “Dõò, ò nyímà bùlà kọ̀láá nen. Vóá à naa, naa kọ é nyima ló nen e olo sàa zẹ̀ẹ̀ pálàa není 25kọ bé à sí tómí dì belí nen e Jíìzọ̀s lẹẹlà, vaá nyaaá ló Júdàs e a è aaí dẽe má sĩ́ kĩ e a bọ́ ló ẹlẹá.” 26Bà gboó uu ńnóm pálàa ọ̀và naamá sĩ́ deè gè sà ene nen lọlvá zẹ̀ẹ̀. A beè dọ̀ nè Matáíàs vaá bà gboó túe gbá dẽe na kà òb nè ene nen e Jíìzọ̀s lẹẹlàa.


text: 1M̀ nyímà kọ gbele tõ̀ò nen beè emí kpẹa e a kil ló gbò nu e a beè lẹ̀ẹ̀aí zẹ̀ẹ̀. 2Ba è emí nyòòmà bé e gbò e ba è monmà dẽe dénè nuí domá dàà togó vaá dú gbò e bà ólò vee mon belí beè kọ́ naa nè beele. 3Sõò bé e m beè kpó tẽ́ dénè gbò nuí domá dàà togó vaá m̀ dã́ tẽ́á, à gboó leemám̄ kọ ḿ emí boo lé bá dì belí bé e a beè lẹ̀ẹ̀à naa, vaá má olo, Gbele Méné Tiọ́fèlọ̀s, 4kọ bé ò láá nyimá kà kà bel e a kil ló gbò nu e o beè dã̀. 5Boo tṍó e Hẹ́rọ̀d beè dú Méné Judíà, ene nen vààla gyọ́ọ, e a kọlà Zẹkaráíà, beè dì. A è dì nè ene m gbò vààla gyọ́ọ e ba è noo sẹlẹ́ kẽ Abáíjà, vaá a va beè kọlà Ẹlézàbẹ̀t e a dú màna màna Ẹ́rọ̀n. 6Pálàa ọ̀và beè tõó m lé dùm kè sĩ́ Bàrì vaá palà ge gbàn tṍ ló a log nè dénè a lẹ̀ẹ̀là. 7Sõò bà náa beè ié tọ́ọ̀ kà nvín boo bée kọ Ẹlézàbẹ̀t beè dĩ́ì vaá pálàa ọ̀và a ána. 8Ene dee Zẹkaráíà géè sí a tóm vààla gyọ́ọ m Tọ Káí tṍó e pá ńlẹ gbò di boo tóm. 9Dì belí nàà nu e ba è noo kọ á túlè gbò vààla gyọ́ọ, ba è sàe tení dú m ge uuá ńnóm be sĩ́ à kalá bã Tọ Káí Dõò vaá mùn ínsẹ̀ns. 10Tṍóá, gbele tõ̀ò nen beè di ke dẹi e bà géè tãàga ló Bàrì boo tṍó e ínsẹ̀ns gé bẹ́. 11Nyómá tóm Dõò beè gboó sìlàé ló vaá elá boo bá lè gbani e bà ólò mùn ínsẹ̀ns sẹlẹ boo. 12Zẹkaráíà beè zììa bá pọ̀ boo tṍó e a moníe. 13Sõò nyómá tómá beè gboó kọ́ nèe kọ, “Pọ̀ á gá siíni, e Zẹkaráíà, mè Bàrì a dã́ o tãàga ló. O va Ẹlézàbẹ̀t é man ene kà sã́áná nèni, vaá ò é kólíe Jọ́ọ̀n. 14Lóni é zaa bá ẹ́ẹ́ nyíe vaá gbele tõ̀ò nen é ṍ kààgà kọ à meà. 15À é dú gbele nen kè sĩ́ Dõò, vaá náa é ṍ tọ́ọ̀ míí à bè sã́ míí. À é ḿmá m Nyómá Káí bé à kálá mèà. 16À é kiilà nyíe gbele tõ̀ò pá Ízràẹ̀l nyòòmà Dõò e a dú ba Bàrì. 17À é gyáé sĩ́ m nyómá nè kpóó e a bélí ní Ẹláíjà kọ bé à kììlà nyíe gbò tẹ̀ nè gbò nvín naamá lé. À é kììlà gbò e a lọl togó kẽ nvèè m nyìma gbò e a gban tṍ ló. À é naa kọ gbò e a dì nè Dõò á kpoogá dee ló elá bànàe.” 18Zẹkaráíà beè gboó bĩiná nyómá tómá kọ, “M̀ é náa và vaá nyimá kọ à dú kà kà, boo bée kọ m ána vaá nà va a ánana gé?” 19Nyómá tómá beè gboó aalá nèe kọ, “Nda Gébrìẹ̀l, e m éla kè sĩ́ Bàrì, e a beè lẹ̀ẹ̀làm̄ kọ ḿ tú Lé Kpẹaí máni é. 20Ni pãane tṍ! O gã́ é bólá vaá nóo é láá ló bel tẹlẹ dee e gbò nuí é lẹẹ̀à, boo bée kọ nóo ziga ló nà mon bel e a é lẹẹ̀à tṍó e a é lée.” 21Boo tṍóá, a è bọọ ló gbò e a géè elá bànà Zẹkaráíà ló nu e a náa vaá à pee tṍó m Tọ Káíá. 22Tṍó e a ni dọ́ kè dẹi, náa beè láá ló bel nèva. Bà gboó nyimá kọ a è mòà nu dẽe gbẹẹ́ m Tọ Káíá. Bé náa è láá ló belá, à gboó tú a bá dòmà bá nu nèva. 23Tṍó e a dee tóm m Tọ Káíá ni íná kùbmà, Zẹkaráíà beè gboó kil be. 24Gbele begè dẽe tṍó náa téní, a va Ẹlézàbẹ̀t à gboó niiná gbàà. Ẹlézàbẹ̀t beè gũá tọ m vòò ẽ́ vaá à gboó olòó kọ, 25“Bàrì mon tṍó e a ni lée vaá à naám̄ sàn. À náa kọ gbò nen á gá ònnam̄ kọ m dĩ́ì.” 26Tṍó e Ẹlézàbẹ̀t di kè bá gbàà e a ni tóólá ọ̀ọ̀lẹ̀ ẽ́, Bàrì beè gboó lẹ̀ẹ̀là nyómá tóm, e a kọlà Gébrìẹ̀l, simá ene kà bon m Gálìlì, e a kọlà Názàrẹ̀t, 27kọ á ló bel nè ene kà nvín pá nyáá e a gáà si ló pá gbálà, e a kọlà Mérì. A è zìgà kọ à é íàè ene kà gbálà, e a kọlà Jósẹ̀f, e a dú màna màna Méné Dévìd. 28Nyómá tómá beè bã̀é ló vaá kọ, “M̀ kanani mon! Dõò Bàrì diní ló vaá à palà ge iéni sàn nyíe ló!” 29Mon bel e nyómá tómá ló beè palà ge bọọ ló Mérì vaá à gboó bugi togó kà nu e a man íb na kà kànà mon kólí. 30Nyómá tómá à gboó kọ́ nèe kọ, “Pọ̀ á gá siíni, e Mérì, mè Bàrì iéni sàn nyíe ló. 31Ò é nííná gbàà vaá ò màn nvín pá gbálà, e o é kólí a bée kolíe Jíìzọ̀s. 32À é bọọ vaá kọlá Sã́áná Bàrì e a El Boo. Dõò Bàrì é née kpò té méné a nómá tẹ̀ Dévìd. 33À é lẹẹlà bel ló pá Ízràẹ̀l dọ̀ dèdè, vaá a lẹẹlà bel náa é íná kùbmà.” 34Mérì à gboó bĩina nyómá tómá kọ, “À é náà và vaá à láá lẹ̀ẹ̀à naa vó é, tã́gíní bé m gáà si ló pá gbálà e?” 35Nyómá tómá à gboó aalá nèe kọ, “Nyómá Káí é dọ́ní boo, vaá kpóó Bàrì é úuaní boo. Boo bée vóí, ãa nvín e a di káíá é kọlá Sã́áná Bàrì. 36Nyimá níí kọ nvín di gbàà o vígà Ẹlézàbẹ̀t e a ni ánaá. Ba è kọ à dĩ́ì, sõò kátogóí gbàà ọ̀ọ̀lẹ̀ ẽ́ a ínaé ló. 37Boo bée kọ tọ́ọ̀ nu náa tavàlà ló Bàrì.” 38Mérì beè gboó kọ, “Nda gyóòlo e m di kpènà ló gè sí tóm nè Bàrì. Á lẹ̀ẹ̀àm̄ ló dì belí bé e o kọ́ naa.” Nyómá tómá à gboó aaé ló kìl. 39À fẹ́gẹ̀ ló, Mérì à gboó gbalá sí ene kà bon boo gù e a di Judíà, 40vaá bã tọ Zẹkaráíà gboó kànà mon Ẹlézàbẹ̀t. 41Tṍó e Ẹlézàbẹ̀t dã́ kànà mòn kól e a aa gã́ Mérì, ãa nvíná a gboó tõó gbàà Ẹlézàbẹ̀t vaá kyãà. Nyómá Káí à gboó dọé boo 42kọ á ló bel m gbele agẹ mon nè Mérì kọ, “Bàrì tã́ànèni dee bá èlmà dénè pá bia, vaá à é tã́ànènà gé dee bá ãa nvín e o é beè màn! 43Éé ní e a náa na kà gbele nuí à gboó lẹ̀ẹ̀àm̄ ló kọ kà ńda Dõò gboó dù gé kãa nda é? 44Boo bée kọ t̃ẽ̀ènè tṍó e m gé dã́ gé o kànà mòn kól, ãa nvín e a dìm̄ gbàà à gboó kyãà bá ẹ́ẹ́ nyíe. 45Mó gbele ẹ́ẹ́ nyíe e o íè ló ge zigà kọ nu e Bàrì beè kọ́è neèni dú kà kà!” 46Mérì à gboó kọ: “Nà ból nyíe leelà Dõò, 47vaá nà nyómá à ṍ kààgà m Bàrì, e a dú nà Nen Dùùlà, 48boo bée kọ à kẽea boo nda a gyóòlo e a kil kẽ! Lọl kátogóí ààmà, dénè nen é kólím̄ nen ẹ́ẹ́ nyíe, 49boo bée gbele nu e Bàrì e a Bọọ náa nèm̄-- a bée dì káí. 50À náa sàn gbò e bà née ka, lọl kúúlí tẹlẹ kúúlí. 51À tú a bá simá gbele agẹ tóm, à lagẹlẹ gbò dàlà kpá ló boo bií ló dénè ba nu e ba è noo. 52A è tú gbele gbò méné lọlgi boo ba kpò té méné, vaá à kọ gbò e a kil kẽ á dààa boo. 53A è tú lé nu mmè gbàà gbò tá kói, vaá à kpenè gbò e a íe gyọ́ kọ bà á tú kóló bá ààmà. 54A è naa nu e a beè zìgà nè pá bẹẹ gbò nómá tẹ̀, vaá à dù gé nvèè bá nè pá Ízràẹ̀l e a dú a gyóòlo. 55A è kẽ̀èa boo gè naa sàn Ébràhàm nè pá a màna màna dọ̀ dèdè!” 56Mérì tõó ló Ẹlézàbẹ̀t bé e a é láá toolá taa ẽ́ be sĩ́ à kálá òòa kẽ kil be. 57Tṍó e a tṍó ge màn nvín beè gboó egá, Ẹlézàbẹ̀t à gboó màn ene kà nvín pá gbálà. 58Dénè pá a kè gyṍó nè pá a vígà beè dã́ gbele bé e Bàrì nááe sàn naa, vaá bà gboó zọ̀e zààvà. 59Boo tṍó e a ni egá aatáá dee, ba è gboó dú ló gè koo ãa nvíná, vaá gbĩ́ gè tú bée a tẹ̀ Zẹkaráíà kolíé ló, 60sõò a kà beè gboó kọ, “Bà á gá kolíe vó! Mè a bée é kọlà Jọ́ọ̀n.” 61Ba è kọ́ nèe kọ, “Tọ́ọ̀ kà o vígà náa kọlà na kà bée!” 62Bà gboó tú báva dòmà bá nu nè a tẹ̀, vaá bĩiná bé e a léémá ẹlẹ kọ bà á kolíe naa. 63Zẹkaráíà à gboó bàn kọ bà á tú nu gè emí nu dẽe domá. Tṍó e bà tú máe, a è emí dẽe kọ, “A bée kọlà Jọ́ọ̀n.” À gboó bọọ ló dénè ọ̀và! 64Kà lèlà boo tṍóá, ní e Zẹkaráíà kpáá gbaalá gã́e, ló bel vaá õá Bàrì zaa é. 65A è gboó bọọ ló dénè nen, naa ní e kpẹa e a kil ló dénè gbò nuí beè gboó zààlà bã dénè ke tõ̀ò e a di boo gù Judíà. 66Kọ̀láá nen e a dã́, beè bugi togó e a kilíé ló kọ, “Éé ní e íb na kà nvíní é dú é?” Boo bée kọ à palà ge dọ bàlà kẽ kọ kpóó Bàrì dìé ló. 67Nyómá Káí beè gboó bã́ m tẹ̀ Jọ́ọ̀n, e a kọlà Zẹkaráíà, naa ní e a ló mon bel Bàrì kọ: 68“Lèèlà á dì nè Dõò Bàrì pá Ízràẹ̀l, boo bée kọ a è dú ló gè aalá vaá nvèè bá nè pá a gbò. 69A è nèi ene kà gbele Nen Dùùlà, e a dú màna màna a gyóòlo Dévìd. 70A è zìgà zìgài domá kpã́á tṍó tenmá gã́ gbò kọ́ bùlà Bàrì e bà di káí 71kọ à é dùùlàèi lọl bá pá bẹẹ gbò ọ́b, nè ge kùmàèi lọl bá kpóó gbò e a ọ́víi. 72A è kọ à é náanìè sàn bẹẹ gbò nómá tẹ̀, nè ge kẽea boo a zíl gbaa ló e a di káí. 73Boo tṍó e a è zílá zíl nè bẹẹ nómá tẹ̀ Ébràhàm, a è zìgà kọ à é duulàèi lọlie bá pá bẹẹ gbò ọ́b, naa ní e pọ̀ náa é síínáí ló gè kumí sĩ́ kẽ neè ẹlẹ, 75kọ bé è di káí vaá dú gbò lé lab dògò kè sĩ́e dénè dee m bẹẹ dùm. 76Vaá olo, e nà nvín, ò é kọlà nen kọ́ bùlà Bàrì e a Bọọ El Boo. Ò é gyá sĩ́ Dõò vaá kpoògè dee ló a èèlè. 77Ò é náa kọ pá a gbò á nyimá kọ Bàrì é duulàva tení dú ló gè ia ló ba pọ́lọ́ nèva. 78Bẹẹ Bàrì náái sàn. À é náa kọ dùùài á valí tení dú ló nen e a é aa káála dù vaá dú ẹ́ẹ́ dee nè dénè bẹ̀ì. 79À é nyágí aa káála vaá mó boo kọ̀láá gbò e gín náà kyọ̀ kọ́ bà á di kè bá ú, kọ bé à tã́ànei dee bá nvee boo èèlè fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló.” 80Ãa nvíná beè sìm vaá aga ló bàlà kẽ nè m nyómá. A è tõó boo kpáá bàlà ól naamá a ke tõ̀ò dọ̀ọ̀mà dee e a tú a ló tẹlẹ bàlà kẽ nè pá Ízràẹ̀l.


text:
Áljẹ́brà
Áljẹ́brà ni eka mathimatiki to dori lori igbeka awon ilana ofin awon imuse ati awon ibasepo, ati awon imuwa ati ajotumo to ba je wa ninu won, bi awon oro, awon oniyeoropupo, isedogba ati opo onialjebra. Lapapo mo jeometri, ituwo, topoloji, isopo-noma, ati iro nomba, aljebra je ikan ninu apa mathimatiki.
Oruko aljebra wa lati inu iwe ti onimo isiro ara ile Persia, Muhammad bin Mūsā al-Khwārizmī ko pelu akole (ni ede arabu كتاب الجبر والمقابلة) Al-Kitab al-Jabr wa-l-Muqabala (to tumosi Iwe ekunrere fun isesiro nipa sisetan ati sisebamu). Eyi fi ona isojutu fun awon idogba alatele ati idogba alagbarameji han.
Awon eka aljebra[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
Aljebra pin si orisirisi eka wonyi:
- Aljebra alakobere
- Aljebra afoyemo


text:
Ìsúlẹ̀ Òòrùn
Ìsúlẹ̀ Òòrùn (solar eclipse) n sele nigbati Òsùpá ba gba arin ile-aye ati oorun koja ti o si di ile-aye loju patapata tabi die lati ri oorun.
Awon Iru Isule Oorun[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- Isule patapata (total) n sele nigbati osupa ba di oju oorun patapata.
- Isule oloruka (annular) n sele nigbati osupa ati oorun ba wa ni ori ila kanna ti oorun si han bi oruka.
- Isule ajapo (hybrid) n sele larin isule patapata ati oloruka. Nibikan ni ori ile-aye o han bi isule patapata nibomiran bi isule oloruka. Isule ajapo kii fi be sele.
- Isule eyidie (partial) n sele nigbati osupa ati oorun ko wa ni ori ila kanna, ti osupa si di oorun loju die.


text: 1Kpáí aa bá nda, Nen Kà Nen, maá pá bia e Bàrì beè sà, nè pá a nvín, e m vulè m kà kà belí. Níì áá nda ní e m vulèi é nì, sõò dénè gbò e bà nyímá ló kà kà bel vulènai gé, 2boo bée kọ kà kà bel tõo m beele vaá à é dií ló dọ̀ dèdè. 3Bàrì, e a dú bẹẹ Tẹ̀, nè Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú a Sã́áná, é naái sàn vaá íéi sàn nyíe ló vaá néi fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló tení dú ló kà kà bel nè vulà súú dẽe ló. 4A beè palà ge ẹẹlẹ̀m̄ nyíe ge mòn kọ sìgà bọọ gbò nvín gé kyãà nyoone nvée kà kà bel, dì belí bé e Tẹ̀ beè lẹ̀ẹ̀lài naa. 5Vaá kátogóí m̀ gé gboó bàn, e pá bia, kọ á gá belí bé e m gé émí ãa lẹ̀ẹ̀là mái, sõò níí nómá lẹ̀ẹ̀là e e beè ié lọl kà dàà togóá, e a kọ́ é vùlè ene. 6Vaá nu e vulà dú kọlà ge kyãa boo lẹ̀ẹ̀là Bàrì. Níí t̃ẽ̀ènè kà lẹ̀ẹ̀là e o beè dãi lọlii kà dàà togóá: kọ ó tõonií m vulà. 7Gbele tõ̀ò gbò kẹ̀lẹ̀, e a dú gbò e bà náa zigà kọ Jíìzọ̀s beè mèà dú nen, a zaala bàlà booí. Nen e a dì belí vó dú nen kẹ̀lẹ̀ vaá ẹlẹ ní Nen Ọ́b Kráìst e. 8Ọẹi dẽe kọ bé ò láá iei kpẽ́ e a ḿmá vaá nu e o ni síi tóm ló náa peèi. 9Kọ̀láá nen e a ful zelí kúu vaá náa tõo kè kẽ dò bá nu Kráìst, Bàrì á géé m. Kọ̀láá nen e a biia boo dò bá nuí dú kọ Tẹ̀ nè Sã́áná gbá dìé ló. 10Be à íe nen e a dú vaá náa nóomài naa vó, ó gá tuíe nveenií tọ; bãànà gè zààvàé ló, ó gá naanii. 11Nen e a zaavàé ló zọ́e dõ̀ònà a pọ́lọ́ bá tóm. 12M̀ íe gbele tõ̀ò nu gè kọ́ nèi, sõò náa taním̄ ge emí mái. Tãa vó, m̀ íè bùlà ge kãái, naa ní e e é gbá mònà sĩ́ nè sĩ́ vaá loá bel. Na tóm, nyíe dénè bẹ̀ì é gboó aa deè ẹẹ. 13Pá nvín o vígà pá bia e Bàrì beè sà kanàni mon.


text:
Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà
Ìjèbú-Jèṣà je ilu ni ile Naijiria ati oluilu agbegbe ijoba ibile Oriade ni Ipinle Osun.
Oríṣìíríṣìí ìtàn àtẹnudẹ́nu ni a ti gbọ́ nípa ìlú Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà, ọ̀rọ̀ òkèèrè sì nìyí, bí kò bá lé yóò dín.
Ọ̀kan nínú àwọn ìtàn náà sọ pé: Ọwà Iléṣà kìíní Ajíbógun àti Ọba Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà kìíni, Agírgírì jẹ́ tẹ̀gbọ́n tábúrò. Ọba Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà ni ẹ̀gbọ́n tí Ọwá sì jẹ́ àbúrò. Bákan náà, tẹ̀gbọ́n tàbúrò ni ìyá tí ó bí wọn. Láti ọmọomún ni ìyá Ajíbógun Ọwá Iléṣà ti kú Ìyá Agígírì tí ó jẹ́ ẹ̀gbọ́n ìyá rẹ̀ ló wò ó dàgbà, ọmún rẹ̀ ló sì mún dàgbà. Nípa bẹ́ẹ̀ Ọwá Ajíbógun àti Agígírì jọ dàgbà pọ̀. Èyí ló mú kí wọn di kòrí-kòsùn ara wọn láti kékeré wá, wọn kí í sì í yara wọn bí ó ti wú kí ó rí.
Ìgbà tí wọ́n dàgbà tán, tí ó di wí pé wọ́n ń wá ibùjókòó tí wọn yóò tẹ̀dó, àwọn méjèéji-Agígírì àti ajíbogun yìí náà ló jìjọ dìde láti Ilé-Ifẹ. Wọn wá sí ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣa láti dó sí kí wọn lè ni àyè ijọba tiwọn. Ajíbogun dúró níbi tí a ń pè ní Iléṣa lónìí yìí, òun sì ni Ọwá Iléṣà kìíní. Agígírì rìn díẹ̀ síwájú kí ó tó dúró. Lákòókó tí ó fi dúró yẹn, ó rò wí pé òun ti rìn jìnnà díẹ̀ sí àbùrò òun kò mọ̀ wí pé nnkan ibùsọ̀ mẹ́fà péré ni òun tí ì rín. Ṣùgbọ́n, lọ́nà kìíní ná, kò fẹ́ rìn jìnnà púpọ̀ sí àbúrò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bi ìpinnu wọn pé àwọn kò gbọdọ̀ jìnná sára wọn bí ó ti lẹ̀ jẹ́ wí pé àwọn méjèè jì kò jọ fẹ́ gbé ibùdó kan náà. Lọ́nà kejì, ò lè jẹ́ wí pé bóyá nítorí pé ẹsẹ̀ lásán tó fi rín nígbà náà tàbí nítorí pé aginjù tó fi orí là nígbà náà ló ṣe rò wí pè ibi tí òun ti rìn ti nàsẹ̀ díẹ̀ sí ọ̀dọ̀ àbúrò òun lo ṣe dúró ni ibi tí a ń pè ní Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà lónìí.
Kì wọn tó kùrò ni Ifẹ̀, wọn mú àádọta ènìyàn pẹ̀lú wọn, ṣùgbọ́n ìgbà tí wọ́n dé Iléṣà ti Ajíbógun dúró, ẹ̀gbọ́n rẹ̀ fún un ní ọgbọn nínú àádọ́tà ènìyàn náà. Ó ní òun gẹ́gẹ́ bí ẹ̀gbọn, òun lè dáàbò bo ara òun, ò sí kó ogún tó kù wá sí ibùdo rè ni Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà. Ìdí nìyí tí a fi ń ki ìlú náà pé;
“Ijẹ̀ṣà ọgbọ̀n
Ijẹ̀bú ogún
É sìí bó ṣe a rí
Kógún a parẹ́
mọ́gbọ̀n lára”
Ìtàn míràn sọ fún wa pé ọmọ ìyá ni Agígírì àti Ajíbógun ni Ilé-Ifẹ̀. Ajíbógun ló lọ bomi òkun wá fún bàbá wọn - ọlọ́fin tí ó fọ́jú láti fi ṣe egbogi fún un kí ó lè ríran padà ó lọ, Ó si bọ̀. Ṣùgbọ́n kí ó tó dé àwọn ènìyàn pàápàá àwọn ẹ̀gbọ́n rẹ̀ rò wí pé ó ti kú, wọ́n sì ti fi bàbá wọn sílẹ̀ fún àwọn ìyàwó rẹ fún ìtọ́jú. Kí wọn tó lọ, wọ́n pín ẹrù tàbí ohun ìní bàbá wọn líifi nnkan kan sílẹ̀ fún àbúro wọn – Ajíbógun. Ìgbà tí ó dé, ó bu omi òkun bọ̀, wọ́n lo omi yìí, bàbá wọn sì ríran.
Ojú Ajíbógun korò, inú sì bi pé àwọn ẹ̀gbọ́n òun ti fi bàbá wọn sílẹ̀ tí wọ́n sì kó ohun ìnú rẹ̀ lọ. bàbá wọn rí i pé inú bí i, ó sì pàrọwà fún un. “Ọmọ àlè ní í rínú tí kì í bí, ọmọ àlè la ń bẹ̀ tí kì í gbọ́” báyìí ló gba ìpẹ́ (ẹ̀bẹ̀) bàbá rẹ̀. ṣùgbọ́n bàbá rẹ̀ fun un ní idà kan – Idà Ajàṣẹ́gun ni, ó ni kí ó máa lé awọn ẹ̀gbọ́n rẹ̀ lọ pé ibikíbi tí ó bá bá wọn, kí ọ bèèrè ohun ìní tirẹ̀ lọ́wọ́ wọn. Ó pàṣẹ fún un pé kò gbọdọ̀ pa wọ́n. Ajíbógun mú irin-àjò rẹ̀ pọ̀n, níkẹhìn ó bá àwọn ẹ̀gbọ́n rẹ̀ ó sì gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun ìní padà lọ́wọ́ wọn. Pẹ̀lú iṣẹ́gun lórí àwọn arákùnrin rẹ̀ yìí, kò ní ìtẹ́lórùn, òun náà fẹ́ ní ibùjókòó tí yóò ti máa ṣe ìjọba tirẹ̀.
Kò sí ohun tí ó dàbí ọmọ ìyá nítorí pé okùn ọmọ ìyà yi púpọ̀. Agígírí fẹ́ràn Ajíbógun ọwá Obòkun púpọ̀ nítorí pé ọmọ ìyá rẹ̀ ni. Bàyìí ni àwọn méjèèjì pèrò pọ̀ láti fi Ilé - Ifẹ̀ sílẹ̀ kí wọn sì wá ibùjókòó tuntun fún ara wọn níbi tí wọ́n yóò ti máa ṣe ìjọba wọn.
Itán sọ pé Ibòkun ni wọ́n kọ́kọ́ dó sí kí wọn tó pínyà. Ọwá gba Òdùdu lọ, Ọna Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà sì gba Ilékéte lọ. Ó kúrò níbẹ̀ lọ si Ẹẹ̀sún. Láti Eẹ̀sún ló ti wá sí Agóró: Agóró yìí ló dúró sí tí ó fi rán Lúmọ̀ogun akíkanju kan patàki nínú àwọn tí ó tẹ̀ lé e pé kí ó lọ sì iwájú díẹ̀ kí ó lọ wo ibi tí ilẹ̀ bá ti dára tí àwọn lè dó sí. Lúmọ̀ogun lẹ títí bí ẹ̀mí ìyá aláró kò padà. Àlọ rámirámi ni à ń rí ni ọ̀ràn Lúmọ̀ogun, a kì í rábọ̀ rẹ̀. Igbà ti Agígírì kò rí Lúmọ̀ogun, ominú bẹ̀rẹ̀sí í kọ́ ọ́, bóyá ó ti sọnù tàbí ẹranko búburú ti pá jẹ. Inú fun ẹ̀dọ̀ fun ni ó fi bọ́ sọ́nà láti wá a títí tí òun ó fi rí i. Ibi tí wọ́n ti wá a kiri ni wọ́n ti gbúròó rẹ̀ ni ibì kan tí a ń pè ní Òkèníṣà ní Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà lonìí yìí. Iyàlẹnu ńlánlà lọ́ jẹ́ fún Agígírì láti rí Lúmọ̀ogun pẹ̀lù àwọn ọdẹ mélòó kan, Ó ti para pọ̀ pẹ̀lú àwọn ọdẹ wọ̀nyí ó sì ti gbàgbé iṣẹ́ tí wọ́n rán an nítorí ti ibẹ̀ dùn mọ́ on fún ọwọ́ ìfẹ́ tí àwọn ọdẹ náà fi gbà á. Inú bí Agígírì a sì gbé e bú. Ṣùgbọ́n isàlẹ̀ díẹ̀ ni òun náà bá dúro sí. Eléyìí ni wọ́n ṣe máa ń pe Òkònísà tí wọ́n dó sí yìí ní orí ayé. Wọ́n á ní “Òkènísà orí ayó”.
Agbo ilée Bajimọn ní Òkè -Ọjà ni Agígírì sọ́kọ́ fi ṣe ibùjókòó. Kò pẹ́ púpọ̀ lẹ́jìn èyí ni ó bá lọ jà ogun kan, ṣùgbọ́n kí ó tó padà dé, ọmọ rẹ̀ kan gbà òtẹ́ ńlá kan jọ tí ó fi jẹ́ wí pé Agígírì kò lè padà sí ilée Bajimọ mọ́. Ìlédè Agígírì kọjá sí láti lọ múlẹ̀ tuntun tí ó sì kọ̀lé sí Ilédè náà ní ibi tí Aàfin Ọba Ijẹ̀bú-jẹ̀ṣà wà títí di òní yìí. Ó jókòó nibẹ̀, ó sí pe àwọn tí ó sì jẹ́ olóòótọ́ sí wọ́n múra láti ibé ogun ti ọmọ rẹ̀ náà títí tí wọ́n fi ṣẹ́gun rẹ̀. Nikẹhìn, ọmọ náà túnúnbá fún bàbá rẹ̀ ati àwọn ọmọ-ogun rẹ̀. “Ojú iná kọ́ ni ewùrà ń hurun”. Ẹnu tí ìgbín sì fib ú òrìṣà yóò fi lọlẹ̀ dandan ni” Ọmọ náà tẹríba fún bàbá rẹ́ ó sì mọ̀ àgbà légbọ̀n-ọ́n.
Ìtàn míràn bí a ṣe tẹ Ijẹ̀bù-Jẹ̀ṣà dò àti bí a ṣe mọ̀ ọ́n tàbí sọ orúkọ rẹ̀ ní Ìjẹ̀bí-Jẹ̀ṣà ni ìtàn àwọn akíkanjú tàbí akọni ọdẹ méje tí wọ́n gbéra láti Ifẹ láti ṣe ọdẹ lọ. Wọ́n ṣe ọdẹ títí ìgbà tí wón dé ibi kan, olórí wọ́n fi ara pa. Wọ́n pẹ̀rẹ̀sì í tọ́júu rẹ̀ ìgbà tí wọ́n ṣe àkíyèsí wí pé ọgbẹ́ náà san díẹ̀, wọ́n tún gbéra, wọ́n mù ọ̀nà-àjò wọn pọ̀n Igbà tí wọ́n dé ibi tí a ń pè ní Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà lónìí yìí ni ẹ̀jẹ̀ bá tún bẹ̀rẹ̀sí í sàn jáde láti ojú ọgbẹ́ ọkùnrin náà. Wọ́n bá dúró níbẹ̀ láti máa tọ́jú ogbà náà, wọ́n sì dúró pẹ́ dìẹ̀. Nígbẹ̀hìn, wọ́n fi olórí wọ́n yìí síbẹ̀, wọ́n pa àgó kan síbẹ̀ kí ó máa gbé e. Ìgbà tí àwọn náà bá ṣọdẹ lọ títí, wọn a tún padà sọ́dọ̀ olórí wọn yìí láti wá tójùu rẹ̀ àti láti wá simi lálẹ́. Wọ́n ṣe àkíyèsí pé ìbẹ̀ náà dára láti máa gbé ni wọ́n bá kúkú sọbẹ̀ dilé. Ìgbà tí ara olórí wọn yá tán, tí wọ́n bá ṣọdẹ lọ títí, ibẹ̀ ni wọ́n ń fàbọ̀ sí títí tí ó fi ń gbòrò sí i. Orúkọ tí Olórí wọn –Agígírì sọ ibẹ̀ ni IJẸLÚ nítorí pe ÌJẸ̀ ni Ìjẹ̀sà máa ń pe Ẹ̀JẸ̀. Nigbà tí ìyípadà sì ń dé tí ojú ń là á sí i ni wọ́n sọ orúkọ ìlú da ÌJẸ̀BÚ dípò Ìjẹ̀bú tí wọ́n ti ń pè tẹ́lẹ̀. Agígírì yí ni Ọba Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà kiíní, àwọn ìran ọlọ́dẹ méje ìjọ́sí ló di ìdílé méje tí ń jọ́ba Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà títí di òní.
Ṣùgbọ́n Ijẹ̀bú - Ẹrẹ̀ ni wọ́n kọ́kọ́ máa ń pe ìlú yìí rí nítorí ẹrẹ̀ tí ó ṣe ìdènà fún awọn Ọ̀yọ́. Ó ń gbógun ti ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà nígbà kan. Ní ìlú náà ẹrẹ̀ ṣe ìdíwọ́ fún àwọn jagunjagun Ọ̀yọ́ ni wọ́n bá fi ń pe ìlú náà ni Ìjẹ̀bú - Ẹrẹ̀. Ní ọdún 1926 ni ẹgbẹ́ tí a mọ̀ sí “Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà Progressive Union” yí orúkọ ìlú náà kúrò láti Ìjẹ̀bú - Ẹrẹ̀ sí Ijẹ̀bú - Jẹ̀ṣà nítorí pé ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà ni Ìjẹ̀bú yìí wa.
A níláti tọ́ka sí i pé Ìjẹ̀bú ti Ìjẹ̀ṣà yí lè ní nnkan kan í ṣe pẹ̀lú Ìjẹ̀bu ti Ìjẹ̀bù –Òde. Bí wọ́n kò tilẹ̀ ní orírun kan náà. Ìtàn lè pa wọ́n pọ̀ nipa àjọjẹ́ orúkọ, àjọṣe kankan lè má sí láàárin wọn nígbà kan ti rí ju wí pé orúkọ yìí, tó wu Ògbóni kìíní Ọba Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà nígbà tí ó bá àbúrò rẹ̀ Ajíbógun lọ bòkun, wọ́n gba ọ̀nà Ìjẹ̀bú-Òde lọ. Ibẹ̀ ló gi mú orúkọ yìí bọ̀ tí ó sì fi sọ ilú tí òun náà tẹ̀dó.
Nínú àwọn ìtàn òkè yí àwọn méjì ló sọ bí a ṣe sọ ìlú náà ní Ijẹ̀bú ṣùgbọ́n ó dàbí ẹni pé a lè gba ti irúfẹ́ èyí tí ó sọ pé Ìjẹ̀bú – Òde ni Ọba Ijẹ̀bú Jẹ̀ṣà ti mú orúkọ náà wá ní eléyìí ti ó bójú mi díẹ̀. Orúkọ yìí ló wú n tí ó sì sọ ìlú tí òun náà tẹ̀dó ní orúkọ náà. Orúkọ oyè rè ni Ògbóni. Itán sọ fún wa pé ibẹ̀ náà ló ti mú un bọ̀.
Gẹ́gẹ́ bi ìtàn àtẹnudẹ́nu, oríṣìíríṣìí ọ̀ná ni a máa ń gbà láti fi ìdí òótọ́ múlẹ̀, Ṣùgbọ́n ó kù sọ́wọ́ àwọn onímọ̀ òde òní láti ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn ìtàn wọ̀nyí kí a sì mú eléyìí tí ó bá fara jọ ọ̀ọ́tó jù lọ nínú wọn.
Nipa pé tẹ̀gbọ́n tàbúrò ni Ọwá Iléṣà àti Ọba Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà jẹ́ láti àárọ̀ ojọ́ wà yìí, sọ wọ́n di kòrí – kòsùn ara wọn. Wọ́n sọ ọ́ di nnkan ìnira làti ya ara kódà, igbín àti ìkarahun ni wọ́n jẹ́ sí ara wọn. Ṣé bí ìgbín bá sì fà ìkarahun rẹ̀ a sẹ̀ lé e ni a máa ń gbọ́. Ìgbà tí ó di wí pé àwọn tẹ̀gbọ́n tàbúrò yí máa fi Ifẹ́ sílẹ̀, ìgbà kan náà ni wọ́n gbéra kúrò lọ́hùnún, apá ibì kan náà ni wọ́n sì gbà lọ láti lọ tẹ̀dó sí. Ọ̀rọ̀ wọn náà wà di ti ajá tí kì í lọ kí korokoro rẹ̀ gbélẹ̀. Ibi tí a bá ti rí ẹ̀gbọ́n ni a ó ti rí abúrò. Àjọṣe ti ó wà láàárìn wọ́n pọ̀ gan-an tí ó fi jẹ́ wí pé ní gbogbo ìlẹ̀ Ijẹ̀ṣà, Ọba Ijẹ̀bú -Jẹ̀ṣà àti Ọwá Iléṣà jọ ní àwọn nnkán kan lápapọ̀ bẹ́ẹ̀ náà si ni àwọn ènìyàn wọn.
Tí Ọwá bá fẹ́ fi ènìyàn bọrẹ̀ láyé àtijọ́, Ọba Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà gbọ́dọ̀ gbọ́ nípa rẹ̀.
Tí Ọwá bá fẹ́ bọ̀gún, ó ní ipa tí Ọba Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà gbọ́dọ̀ kó níbẹ̀, ó sì ní iye ọjọ́ tí ó gbọ́dọ̀ lò ní Ilẹ̀ṣà. Ní ọjọ́ àbọlégùnún, ìlù Ọba Ìjẹ̀bu-Jẹ̀ṣà ni wọ́n máa n lù ní Ilẹ́ṣà fún gbogbo àwọn àgbà Ìjẹ̀ṣà làti jó. Nìgbà tí Ọba Ìjẹ̀bù -Jẹ̀ṣà bá ń bọ̀ wálé lẹ́hìn ọ̀pọ̀ ọjọ́ tí ó ti lọ̀ ni Ilẹ́ṣà fún ọdún ògún, ọtáforíjọfa ni àwọ̀n ènìyàn rẹ̀ ti gbọ́dọ̀ pàdé rẹ̀. Idí nìyí tí wọ́n fi máa ń sọ pé;
“Kàí bi an kọlíjẹ̀bú
Níbi an tọ̀nà Ìjẹ̀sàá bọ̀
Ọtáforíjọja ọ̀nà ni an kọlijẹ̀bú
Ọmọ Egbùrùkòyàkẹ̀”
Oríṣìíríṣìí oyè ni wọ́n máa ń jẹ ní Iléṣà tí wọn sì n jẹ ní Ìjẹ̀bú Jẹ̀ṣà a rí Ògbóni ní Iléṣà bẹ́ẹ̀ náà ni ó wà ní Ìjẹ̀bú Jẹ̀ṣà. Ara Ìwàrẹ̀fà mẹfà ni ògbóní méjèejì yí a ni Iléṣà ṣùgbọ́n ògbóni Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà ni aṣáájú àwọn ìwàrẹ̀fà náà. A rí àwọn olóyè bí Ọbaálá, Rísàwẹ́, Ọ̀dọlé, Léjòfi Sàlórò Àrápatẹ́ àti Ọbádò ni Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà bí wọ́n ti wà ni Iléṣà.
Bákan náà, oríṣìíríṣìí àdúgbò ni a rí ti orúkọ wọn bá ara wọn mu ní àwọn ìlú méjèèjì yí fún apẹẹrẹ bí a ṣe rí Ọ̀gbọ́n Ìlọ́rọ̀ ni Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà náà ni a rí i ní Iléṣà, Òkèníṣà wà ní Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà, Òkèṣà sì wà ní ìléṣà. Odò-Ẹsẹ̀ wà ní ìlú jèèjì yí bẹ́ẹ̀ náà ni Ẹrẹ́jà pẹ́lù.
Nínú gbogbo àwọn ìlú tí ó wà ní Ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà, àdè tàbí ohùn ti Iléṣà àti ti Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà ló bá ara wọn mu jù lọ.
Ọba Ijẹ̀bú-Jẹ̀ṣà ló máa ń fi Ọwá tuntun han gbogbo Ìjẹ̀ṣà gẹ́gẹ́ bí olórí wọn tuntun lẹ́hìn tí ó bá ti ṣúre fún un tán.
Tí ọ̀kan nínú wọn bá sì wàjà, ón ni ogún ti wọ́n máa ń jẹ lọ́dọ̀ ara wọn bí aya, ẹrú àti ẹrù.
Ní ìgbà ayé ogun, ọ̀tún ogun, ni Ìjẹ̀bú-Jẹ̀ṣà jẹ́ ní ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà, wọ́n sì ní ọ̀nà tiwọn yàtọ̀ sí ti àwọn yòókù.
Nígbà tí ilẹ̀ Ilèṣà dàrú nígbà kan láyé ọjọ́ún, àrìmọ-kùnrin Ọwá àti àrìmọ-bìnrin Ọba Ìjẹ̀bù-Jẹ̀ṣà ni wọ́n fi ṣe ètùtù kí ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà tó rójù ráyè, kí ó tó tùbà tùṣẹ.
Nítorí pé Ọba Ìjẹ̀bú -Jẹ̀ṣà àti Ọwá Iléṣà jẹ́ tẹ̀gbọ́n tàbúrò látàárọ̀ ọjọ́ wá, àjọṣe tiwọn tún lé igbá kan ju ti gbogbo àwọn ọbà ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà tó kù lọ nítorí pé “Ọwá àti Ògbóni Ìjẹ̀bù -Jẹ̀ṣà ló mọ ohun tí wọ́n jọ dì sẹ́rù ara wọn”
Alaye sọ́kí lórí ìlú àti àwọn ènìyàn ìjẹ̀bù-jẹ̀ṣà
Ìlù Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà jẹ́ ìlú kan pàtàkì ní ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà. Ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà wà ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yị́ ní Nàìjéríà. Apá ìwọ́ oòrùn ni ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà wà ní ilẹ̀ Yorùbá tàbí káàárọ́ - oò- jíire. Ìlú Ilẹ́ṣà ti ó jẹ́ olú ìlú fun gbogbo ilẹ̀ jẹ̀ṣà jẹ́ nnkan ibùsọ̀ mẹ́rìnléláàádọ́rin sí ìlú Ìbàdàn tí jẹ́ olú ìlú ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́. Ìlú Ijẹ̀bú - Jẹ̀ṣà sì tó nnkan bí ibùsọ̀ mẹ́fà sí Iléṣà ní apá àríwá ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà.
Ní títóbi, ìlú Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà ni ó pọwọ́lé ìlú Iléṣà ilẹ̀ Ijẹ̀ṣà, òun si ni olú ìlú fún ìjọba ìbílẹ̀ Obòkun ọ́un kí wọn tó tún un pín sí ọ̀nà mẹ́rin; síbẹ̀ náà òun ni olú ìlú fún ìjọba ìbìlẹ́ ààrin gùngùn obòkun.
Àdúgbò márùnún pàtàkì ni wọ́n pín ìlú yìí sí kí bà lè rọrùn fún ètò ìjọ̀ba síṣe àti fúniṣẹ́ Ìlọ́rọ̀, Ọ̀kènísà àti Òdògo. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn àdúgbò yí ló ní Olórí ọmọ tàbí lóógun kọ̀ọ̀kan tí ó jẹ́ aṣáájú fún ọmọ àdúgbò rẹ̀ òun ní aṣáájú fún iṣẹ́kíṣẹ́ àti tí ó bá délẹ̀ láti ṣe ni àdúgbó, bẹ́ẹ̀ ni, ó sì tún jẹ́ aṣojú ọba fún àwọn ọmọ àdúgbò rẹ̀. Òdògo nìkan ni kò fi ara mọ́ èlò yí tó bẹ́ẹ̀ nítorí ìtàn tó bí i fi hàn pé ìlú ọ̀tọ̀ gédégédé ni òun. Àwọn ènìyàn ọ̀gbọ́n náà ń fẹ́ máa hùwà gẹ́gẹ́ bí ìtàn ìgbà ìwásẹ̀ ti fi hàn wí pé wọn kò ní nnkan kan í ṣe pẹ̀lú Ìjẹ̀bú Jẹ̀ṣà. Lòde òní, nnkan ti ń yàtọ̀ díẹ̀díẹ̀ nítorí pé àjọṣẹ tí ó péye ti ń wàyé láàárín ọ̀gbọ́n náà àti àwọn ọ̀gbọ́n yòókù.
Ẹ̀rí tí ó fi hàn gbegbe pé àwọn Ìjẹ̀ṣà gba ìlù Ijẹ̀bú - Jẹ̀ṣà gẹ́gẹ́ bi ìlú ti ó tẹ̀ lé Iléṣà ni ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà ni pé ìjókòó àwọn lọ́balọ́ba ilẹ̀ Ìjẹ̀ṣà, Ọwá ìlẹ̀ Ìjẹ̀ṣà ni ọba Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà máa ń yàn àn lé. Síwájú sí i, nípa ti ìlànà oyè jíjẹ, ó ní iye ọjọ́ tí Ọwá tuntun gbọ́dọ̀ lò ní Ijẹ̀bù - Jẹ̀ṣà láyé ọjọ́un. Ọba Ìjẹ̀bù - Jẹ̀ṣà ni ó máa ń gbé Ọwá lésẹ̀ tí ó sì máa ń ṣúre fún un kí wọn tó gbà á gẹ́gẹ́ bí ọwá àti olóri gbogbo ọba ilẹ̀ Ijẹ̀ṣà.
Láti túnbọ̀ fi pàtàkì ìlú Ìjẹ̀bú -Jẹ̀ṣà hàn, gẹ́gẹ́ bí ó ti wà nínú ìtàn ìwásẹ̀, ti Ọwá bá fẹ́ ṣe ìdájọ́ fún ọ̀daràn apànìyàn kan, Ọba Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà gbódọ̀ wà níjòkó, bí èyí kò bà rí bẹ́ẹ̀, Ọwá gbódọ̀ sùn irú igbẹ́jọ́ tábi ìdájọ́ bẹ́ẹ̀ sí ọjọ́ iwájú. Ìdí nìyí tí wọ́n ṣe máa ń sọ pé
“Ọwa ràà dáni í pa
K Ìjẹ̀bu -Jẹ̀ṣà mọ mọ̀n
Kọ́wá bá a pani
Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà á gbọ́”
Iṣẹ́ àgbẹ̀ ni iṣẹ́ pàtàkì jùlọ tí àwọn ènìyàn ìlú Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà ń ṣe. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ wọn ni ó jẹ́ àgbẹ̀ alárojẹ, bẹ́ẹ̀ ni a tún rí àwọn tó mú àgbẹ̀ àrojẹ mọ́ àgbẹ̀ agbinrúgbìn tó ń mówó wọlé lọ́dọ́ọdún àti láti ìgbàdégbà. Àwọn irúgbìn tí wọ́n ń gbìn fún àrojẹ ni, iṣu, ẹ̀gẹ́ (gbáàgúdá) ikókó, ìrẹsì, àgbàdo, kọfí, òwù àti obì sì jẹ́ àwọn irù-gbìn tó ń mówó wálé fún wọn.
A rí àwọn oniṣẹ-ọwọ́ bíi, alágbẹ̀dẹ, onílù. agbẹ́gilére, àwọn mọlémọlé àti àwọn kanlékanlé. Àwọn obìnrin wọn náà a máa ṣe oríṣìíríṣìí iṣẹ́-ọwọ́, lára wọn ni aró dídá, apẹ ati ìkòkò mímọ àti aṣọ híhun pẹ̀lú.
Bákan náà, wọ́n tún jẹ́ oníṣowò gidi. Ọmọ ìyá ni ẹlẹ́dẹ̀ àti ìmọ̀dò, bẹ́ẹ̀ náà sì ni inàki àti ọ̀bọ, gbogbo ibi tí a bá ti dárúkọ Ìjẹ̀ṣà ni a á ti máa fi ojú oníṣòwo gidi wò wọ́n. Elèyìí ni a fi ń pè wọ́n ní “Òṣómàáló” nítorí kò sí ibi tí a kó ti lè rí Ìjẹ̀ṣà ti ọ̀rọ̀ ìṣòwò bá délẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni kò sí irúfẹ́ owo tí wọn kò lè ṣe, ohun tí ó kó wọn ni irìnra ni olé àti ọ̀lẹ. “Alápà má ṣiṣẹ́” ni àwọn Ìjẹ̀ṣà máa ń pe àwọn ti kò bá lè ṣiṣẹ́ gidi. Wọn ko sì fẹ́ràn irú àwọn ènìyàn bẹ́ẹ̀ ràrá. Ìjẹ̀ṣà kò kọ̀ láti kọ ọmọ wọn lọ́mọ tí ó bá jalè tàbí tí kò níṣẹ́ kan pàtàkì lọ́wọ́. Wọ̀n á sí máa fi ọmọ wọn tí ó bá jẹ́ akíkanjú tàbí alágbára yangàn láwùjọ. “Òkóbò nìkan ni kìí bímọ sí tòsí, a ní ọmọ òun wà ní òkè-òkun” Bákan náà ni pé “arúgbó nìkan ni ó lè parọ́ ti a kò lè já a nítorí pé àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ ti kú tán” Purọ́ n níyì, ẹ̀tẹ́ ní ń mú wá, bi irọ́ ni, bí òótọ́ ni pé àwọn Ìjèṣà jẹ́ akíkanjú, ẹ wo jagunjagun Ògèdèngbé “Agbógungbórò” Ọ̀gbóni Agúnsóyè, “Ologun abèyìngọgọú, ó pẹ̀fọ̀n tán, ó wojú ìdó kọ̀rọ̀, Ọ̀dọ̀fin Arówóbùsóyè, Ọ̀gbọ́kọ̀ọ́ndọ̀ lérí odi kípàyẹ́ bì yẹ̀ẹ̀yẹ̀ẹ̀ séyìn” Ológun Arímọrọ̀ àti àwọn Olórúkọ ńláńlá ni ilẹ̀ Ijẹ̀ṣà láyé ọjọ́un. Tí a bá tún wo àwọn oníṣòwò ńláńlá lóde òní nílẹ̀ Yorùbá jákèjádò, “Ọkan ni ṣànpọ̀nná kó láwùjọ èpè” ni ọ̀rọ̀ ti Ìjẹ̀ṣà. Nínú wọn ni a ti rí Àjànàkú, Erinmi lókun, Ọmọ́le Àmúùgbàngba bíu ẹkùn, S.B. Bákàrè Olóye méjì lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo àti Onìbọnòjé àtàri àjànàkù tí kì í ṣẹrù ọmọdé. Mé loòó la ó kà lẹ́hín Adépèlé ni ọ̀rọ̀ wọn.
Àwọn ọmọ Ìjèbú -Jẹ̀ṣà jẹ́ aláfẹ́ púpọ̀ pàápàá nígbà tí ọwọ́ wọn bá dilẹ̀. Àwọn ènìyàn ti o fẹ́ràn àlàáfíà, ìfẹ́ àti ìrẹ́pọ̀ láàárin onílé àti àlejò sì ni wọ́n pẹ̀lú. Wọn máa ń pín ara wọn sí ẹlẹ́gbẹ́jẹgbẹ́ láti ṣe iṣẹ́ ìlú láti jọ kẹ́gbẹ́ àjùmọ̀ṣe lẹ́nu iṣẹ́ àti oríṣìíríṣìí ayẹyẹ nílùú pẹ̀lú. “Àjèjé ọwọ́ kan kò gbẹ́rù dóri” àjùmọ̀ṣè wọn yìí mú ìlọsíwájú wá fún ìlú náà lọ́pọ̀lọ́pọ̀ “Abiyamọ kì í gbọ́ ẹkún ọmọ rẹ̀ kò má tatí were” ni ti àwọn ọmọ Ìjẹ̀bù - Jẹ̀ṣà sí ohunkóhun tí wọ́n bá gbọ́ nípa ìlú wọn. Bí ọ̀rọ̀ kan bá délẹ̀ nípa iṣẹ́ ìlú, wọn máa ń rúnpá-rúnsẹ̀ sí i, wọ́n á sì mú sòkòtò wọn wọ̀ láti yanjú irú ọ̀rọ̀ náà. Ọmọ ọkọ ni àwọn ọmọ ìlú Ìjẹ̀bú - Jẹ̀ṣà ní tòótọ̀.
Síwájú sí i, oríṣìíríṣìí ọ̀nà tí ó bá òde òní mu ni wọ́n ti là sí àárín ilú láìní ọwọ́ ìjọba kankan nínú fún ìdàgbàsókè àti ìlọsíwájú ìlú wọn. Fún àpẹẹrẹ Ilé - Ẹ̀kọ́ gíga (Grammar Schoo) méji tí ó wà ní ilú náà, òógùn ojú wọn ni wọ́n fi kọ̀ wọn, bẹ́ẹ̀ náà ni Modern School wọn. Ọjà ilú, ilé-ìfìwé rànṣẹ́ àti gbàngàn ìlú ti o nà wọn tó àádọ́ta àbọ̀ ọ̀kẹ́ naira: Àwọn ọ̀nà títí tí wọ́n bójú mu tí wọ́n sì bá ti òde òní mu náà ni wọ́n ti fi òógùn ojú wọn là láìsí ìrànlọ́wọ́ ìjọba kankan.
Iwe[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- J.A. Arówóbùsóyè (1982), ‘ITÀN ÌSẸ̀DÁLẸ̀ ÌLÚ ÌJÉḄÚ-JÉSÀ’ DALL, OAU, Ifẹ̀, Nigeria.


text: 1Iwiin iŋmoo boonee ní usaraaŋakpil Ananiyasi bāań Seesaaree gɔmina cee, u nì bikpilib biba nì ubɔsooŋkpil ubɔ un bi yíì Teertulusee, ki yíiń Pɔɔl ibeeyiin. 2Bi yíiń Pɔɔl, ní Teertulusi kíĺ ki bíī kàaǹ tibɔti yii: “Ukpimɔnti Feeliikisi, sii di yì ŋgbansɔŋfi ŋun poon ti bí, an kaa kúntí nee. A-ciiŋŋu pu ní a yāntì kitiŋ kpántì ní ki ŋáŋkì. 3Ti kāntí a-ŋanti gbanti an kɔkɔ nì an kɔkɔ. Míǹ puee, ti jáaḿ-si tiŋan. 4Maa là kí bīil̀ a-yuntiŋu tikpilee, an di yì-tì ní m mèé-si a-laŋaŋfitiiku puee á pīlfiǹ-ti fiii. 5Di sá yii timbi ká yii kijapaai nee sá unil un sá asaluu daanee. Úǹ di yì-tì ní fìkìlfikil kɔ́ Juuda yab bin bí duulnya nee nee kɔkɔ kansikin. Úǹ di sá Naasaareeti yab kitil^fd^ kpiliu ubɔ. 6U là gba yii ú bīil̀ Kunimbɔtidii, an pu ní timbi cúú-u. [Ti bàà mākafì yii tí dī ti-marab pu kí dáaĺ u-tafal. 7Ama ní usoojakpikpaan Liisiyasi dɔ́miń ki cúú-u ki fɔ̃ɔ̃ ti-ŋaan nì mpɔn, 8ní ki bí yii u nì bin kpákèe ń nīn dòoń sii-cee.] Míǹ puee, sii a-ba yaa bālfì-u, a béetí kun pu ní ti ŋúb́-uee.” 9Ní Juuda yab bí yii Teertulusi nín lī puee, míǹ ní an sá. 10Boonee ní gɔmina pú Pɔɔl nsan yii ú mun ń sòoǹ. Ní Pɔɔl yɔ̃oǹ dinyɔɔbundi ki bí yii: “M nyí yii doooo abin kupaau sèé ní a sá kitiŋ nee poon ubɔsoonli. An puee nì dimákal poon ní m dàá sòoǹ tin m cááyee a-nimiin. 11Sii a-ba yaa bālfì gba, a dàá béé yii an kaa láá bàn̄ iwiin saalaa nì ili m nín jɔ́m̀ Jeerusaleem kí nyɔ̄ŋkì Unimbɔtee. 12Dalba dalba baa láá ká-mi Kunimbɔtidiin man nì ubɔ bíī kpákà. Baa láá tí ká-mi m bí akpafidiinaaan kitiŋ poon laaaba ki sòoǹ ki yòontí binib pɔbiliŋ. 13Binib nee kaa ŋūǹ kí dàkà-si yii kun pu bi ŋúb́-mee baasii sèé. 14Nì ibaamɔn poon ní m sòoǹ nì si nee, m nɔ́ɔ́ Yeesu saŋŋu ŋun bíǹ yíì yii ŋuaa ŋān̄ee, ní ki jáaḿ ti-naanjab Nimbɔtiu. Ama man nyí yii Mooisi nì Unimbɔti bɔnaatiliibi nín ŋmàn̄ tin takalda poonee, an sá ibaamɔn, 15ki cáá dimákal Unimbɔti pu, kii bí mun bi-ba nín cáá dimákal u-pu puee, yii binimɔntiibi nì binikpitib kɔkɔ bí kí dāá fìkitī ditaŋkpiilin. 16Míǹ pu ní man bí ki pɔ̄ɔntí m-ba kí nīn sá unimɔnti Unimbɔti nimiin nì binib mun cee. 17“Maa nìn gítī bí Jeerusaleem abiŋkaaŋkaa aba poon. Boonee ní m fātìi gítìń, ki cáań animil kí tūtuǹ m-tiŋki nib, kí kpáàā ŋá saraabi. 18M ŋá akoobil ki dɔ́ò, boonee ní ki bíī ŋáań saraabi gbanti Kunimbɔtidiin, ní bi bāań ki ká-mi. Biba kaa nìn kpáfì m-cee, fìkìlfikil mun nìn kpá. 19Juuda yab bin kɔ́ò Asii ki nìn ká-mee di yaa bàà bímaan bi-ba a-nimiin, kí bàà sòoǹ tin ní m ŋá-bee, an bàà ŋān̄, 20àá, bin bí nee ń tùkù-si, bi nín nìn cáá-mi bibɔsoonliibi nimiinee, tikpitil tilati ní bi ká m ŋá 21an yaa kaa sá m nín nìn yú bi-kansikin ki téeń mpɔn dinyɔɔbumbaantiil yii: 'M nín fɔ̃ɔ̃ ki kíí yii bitaŋkpiibi dàá dāá fìkitēe puee ní m yú ni-nimiin díǹ, ni bíī sòoǹ m-bɔtaa!' ” 22Pɔɔl sòon̄ míǹ ki dɔ́òyee, ní Feeliikisi, un di nìn nyí kun di sá Yeesu saŋŋu tiŋanee, dāa bí-bi yii bí nīn kùǹ. Ní ki bí yii: “Asee usoojakpikpaan Liisiyasi yaa láā dɔ́mińee, m dāa béetí ni-bɔti gbanti.” 23U lī mimmee, ní ki bí yii usoojakpil ubɔ ń cáá Pɔɔl kí pìin̄, ama kí yàntī ú tɔ̄ u-ba ŋwaam pu, kí nīn pūǹ u-bɔɔbi nsan bí nīn dòoń u-cee ki cāabìń tin tin u yaa lèe. 24Iwiin iba boonee ní Feeliikisi, nì u-nimpuu Drusii un sá ujuudanimpuee, dɔ́miń ní ki tú bi cūtì ki yíiń Pɔɔl. Ní Pɔɔl sòon̄ u pílfì min di sá yii bí fɔ̃ɔ̃ Yeesu Kriisitoo kí kííyee. 25Ŋyunti ŋun Pɔɔl kíĺ ki bíī sòoǹ unil nín máaǹ kí nīn bí deedee kí fá u-wunti kɔdeeu puee nì ibɔsoon in bí ki dòońee puee, ní Feeliikisi fāŋkì, ní ki bí yii: “Nín̄ cá, daliŋkin m yaa ká mpaanee m dàá tí fàtīí yíiń-si.” 26U nìn dàkafī yii Pɔɔl dàá tīī-u animil ní, míǹ pu ní u nìn yíì-u múlmul bi sòoǹ. 27Abin ali boonee ní Pɔɔsiyusi Feestusi fɔ̃ɔ̃ Feeliikisi yil ki kíǹ ki sá gɔmina. Feeliikisi là an mɔ̄ɔkiǹ Juuda yabee, ní u yāntì Pɔɔl gbíntìi bí sarkan.