text: 1Jàkun wɔ̀lɔ́ wolo Pɔɔ̀ jɔ̀ɔ̀, wɔ̀lɔ́ é fun dí Ŋgàla wɔ kulúì nù wɔ tùwà wɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ de namu nyɔ̀ɔ̀, è wolo mùndí nà bíɔ̀ Temetè jɔ̀ɔ̀. È dè Jisɛ̀ wɔ sìŋgbéè nu nyɔɔ́ò bo bɛ̀nù wó dè Kɔlin jɛ̌ɛ̀ nù, e kanàì dè Ŋgàla wɔ faàn jèe wòlúò gbǐn wó dè Àkesiya kagbóè gbǐn nù. 2Tedé Ŋgàla nɛ̀ Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì sɔn wo nɛ̀ nàì wo sɛlɛ kàí soolóè wo nì mùndí nà kulu lɔ̀mù faàòn. 3À nà sa Ŋgàla màmà tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà, nà Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ̀ Téɔ̀ wòlù gbǐn jààsɛŋ bàla Téɔ̀, nɛ̀ mùndí wɔ̀í nɔɔ̀ wɔ́ dè Ŋgàláà ei màáà gbǐn é ka wɔ̀ jɔ̀ɔ̀ wolo. 4Wɔ̀ ka nàì mà à bùlù má sɛlɛ tààn nù, dɔ̀ɔ̀ è ka è nɛ̀ nà pɛ́ a mà wòló wòì wó ka sɛ̀lɛ tààìn nù bùlù. Jɛ́ nɔɔ̀ Ŋgàla wɔ́ màó nàì, nyɔìŋ nɔɔ̀ nà pɛ́ à dè nai mànù. 5À Kolàì wò jòò nà nu kɔlɛn dèéè ŋwùnù à sà ve mɔ̀nɔwɔ́ɛ̀ sún wɔ́ mànɔwɔdí è, mùnɛ̀ jɛ́ nɔɔ̀ Ŋgàla màdí wɔ̀ì, nyɔìŋ nɔɔ̀ wɔ̀ mà ve nàì Kolàì wɔ saaláà nù. 6À sà má mànɔwɔ, è dè nai màa ŋwùnù nɛ̀ mùndí na sɛlɛ siin nu sa ŋwùnù. Ŋgàla mà má nàì, kɛní nà pɛ́ nai mà è dè mànɔwɔ́ɛ̀ ŋwùnù ná kɔ̀ìn dí è nù kulu kálí nù mùnɛ̀ jɛ́ nà pɛ́ á dè nɛ̀nù. 7Dɔɔ ŋwùnù ei kulu kàláà é dè nà jɔ̀ɔ̀ na ŋwùnù, wòlù èì e de sìnyàì gbɛ̀. Èé ná dè mànɔwɔ́ɛ̀ sún sanù nà pɛ́ á dè e sanù, nani dídɛ̀ɛ̀ dè ve ei màáà èì Ŋgàla dè e nà ni jìnù. 8Nà biò nà, à jàvá ná sì sɛlɛ̀ e kàn mànɔwɔ́ɛ̀ á kɔ̀ìn dí è nù Esiya kagbóè nù. Gbǎì wó funadí è nà wúlú è dedí gbàà, e ŋwɔmu mùndí dí tìti. À sìàìdí bɔɔ̀ pɛ́ à falan ve. 9À sàdí èì ndè à nɛ̀ wò nàu wòì sa ya nà java ŋwùnù. Kɛ́ sɛlɛ wɔ̀lɔ́ é nɛdí, àì dí nà bulu nà de kewúì eu faàn funà, à funadí Ŋgàla kɔlɛ̀n wɔu faàn, wɔ̀lɔ́ wɔ́ ka falan wòlúò dè júwà falan jɔ̀ɔ̀. 10Wɔ̀ sadí nà falan wɔ sɛlɛ tàáàn ku, ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ sa ve nà sɛlɛ̀ nù. À naà wɔ̀ì kulu kàlà ya, à nɛ̀ wɔ̀ dè nà sɛlɛ doo towóì nu sa ji jìnù mùndí, 11mùnɛ̀ jɛ́ ná dè nài mànù na Ŋgàla sɔ wòíì e saaláà nù. Ŋwɔnɔ̀ jɛ́ ná dè Ŋgàla sɔ̀nù tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà nà ŋwùnù, wɔ̀ sìnyà ve na wòì dè dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ má Ŋgàla gbɛ̀lɛ̀ ve nà. Nɛ̀ mùndí wòlu tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ wò sa ve Ŋgàla màmà nà ŋwùnù. 12Àa sɛlɛ́ɛ̀ dè é ka nà kulu dè tila tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà. Àa nà jòŋgáà dè, nà kulúì dè e nà senù jɛ́ á dè nà tàodéè nɛ̀nù, nɛ̀ jɛ́ à na wo jòò nà tidíì dè, à dè e nɛ̀nù de foli nù nɛ̀ màlùŋ de kàí nù e wolo Ŋgàla jɔ̀ɔ̀. Sɛlɛ wɔ̀lɔ́ èì wòlu fuyó wɔ keleɤele dè, è wolo Ŋgàla wɔ sɛlɛ kàí soolóè nù. 13Àì nɛ̀ jídè gbǐn sàada na bò mú nɛ̀ nàì e tèì gbɛ̀, na sà èì ndè. È dè mi kulúì nù nà sà ve sɛlɛ wòló gbǐn wòì ndè. 14Jɛ́ bɛ́ɛ́lɛ́ ná dè nɔɔ̀ e sún ei nde sanù fáálíìn nɛnɛ̀. Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ ji sànyáà nù nà tùwà ve nà gbàà na nà pɛ́ a tùwà na gbàà. 15Mà sìó sɛlɛ wòló kàí fɔ́ɔ́n, dɔɔ bulu wɔ ŋwùnù mà nyàŋgèó è mà jì na bò, dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ ve nà sà kulu de tilii sɔn. 16Mà nyàŋgèó è mà kɔ̀ìn na bò mà dè má Mɛsèdoniya kagbóè nu bɛ̀nù nɛ̀ mùndí mà dè má jède kpelàìnù. Nɛ̀ mùndí na mà mìì mà dè má Jùdiyɛ kagbóè nu bɛ̀nù. 17Mà dè má namu sɛlɛ wɔ̀lɔ́ nu dùmàìnù mà ka nɔɔ̀ ku bɛ̀àì dè, ma dè jèe bɛ̀àì yɛ? Bàà mà ka è nù dùmàì mùnɛ̀ wòlu wúlú wɔ̀yà wɔ̀ya wɔ̀ɔ kpaì wɔ òòyíì de sìnyà kpede yɛ? 18Èé é dè ŋgàma Ŋgàla ka ŋgàmáà tɛmu, nyɔìŋ nɔɔ̀ mì pɛ́ mà ka ŋgàmáà tɛmu èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, màa ka tan òòyi e dí dè má kpɛɛn ma sìnyà è dè kpede. 19Ŋgàla wɔ Jí Jííjíɔ̀ Jisɛ̀ Kolàì, wɔ̀í Salà, Temetè, e kanàì dè mì, á dè na Ŋgàla kòwài senù e kàn wɔ̀, wɔ̀ɔ ka tan "Òòyi" e dí dè má mùndí kpɛɛn wɔ sìnyà wɔ wòíì dè. Kɛ́ wɔ̀ wɔ̀ dè Ŋgàla wɔ "Òòyi" wɔ́wɔ̀wɔ́. 20Ŋgàla wɔ bala júwáà gbǐn nù wɔ tan má "Òòyi" Jisɛ̀ wɔ̀ wɔ̀ dè òòyi dɔ̀ɔ̀. Sɛlɛ wɔ̀lɔ́ bulu wɔ ŋwùnù Jisɛ̀ Kolàì wɔ saaláà nù wòíì á ka è tɛmu à nɛ̀, "È dè nyɔìŋ, " à ka è tɛmu Ŋgàla wɔ fǔìn nu gbàa tùwa ŋwùnù. 21Ŋgàla ka nà dè kan à na wo jòò, à Kolàì wò jòò a kanàì dè kpáán. Ŋgàla wɔ bulúì nɔɔ̀ wɔ̀ kàlàdí nà faàn 22wɔ̀ nɛ̀ nàì sǐn bèì, wɔ nì wɔi Nyináà nà ku, wɔ́ dè naà nà kulúì nù nà sǐn dè wɔ̀ì sɛlɛ́ì ŋwùnù Ŋgàla wɔ́ nɛdí wɔ̀ dè e nài nɛ̀nù. 23Mà sì è mà nɛ̀ Ŋgàla wɔ̀ wɔ̀ dè mi seeléè, ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ sì wɔ̀lɔ́ gbǐn è dè mi kulúì nù. Mǎ jì na kulu fèdà dɔɔ ŋwùnù mà dùmàìó è nù wɔ̀lɔ́ màa jì nɛnɛ̀ Kɔlìn. 24Àì e kaŋa tɛmàìnù dè nà funàì Jisɛ̀ Kolàì, èì de soolo sɛ̀lɛ̀ de na ŋwúnù ŋwúnùì dè kpáán wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀ nù. Ŋwɔnɔ̀ à na wo jòò à dè jòwònù dí kɔlɛ̀n, na kulu de tila ŋwùnù.


c: text/html

text: 1Tṍó e m beè dúí lóá, e pá nà vígà, ním beè faalá pẹ̀lẹ̀ gã́ lò bel à bè nyima nen domáí ló gé lomá kà kà bel e a gṹá ló gbò nen kilma ló Bàrì nèi. 2Boo bée kọ m beè beelá fùl kọ ním̄ gé nóòmài tọ́ọ̀ kà nu, èlmà áá nu e a kil ló Jíìzọ̀s Kráìst nè a ú boo bàà gbànà té. 3M beè tõoí zẹ̀ẹ̀ m ọ́ọ́ ọọ̀ ló nè pọ̀ nè kéné ló, 4vaá ním̄ beè tú kpéè gã́ e a dẹẹà boo nyima nen lomá à bè ge dòmà bá mon bel Bàrì nèi. Tãa vó, m beè ló vaá dò bá m sĩ́ deè e a è tẹlẹ bàlà kẽ naa kọ gbò nen á nyimá kọ Nyómá Káí Bàrì íe kpóó. 5Vóá à naa, níì nyima nen ní e a náa kọ ó dẹlẹi nyíe boo Kráìst e nì, sõò à dú bá kpóó e Bàrì íe. 6Be gé sõò, m̀ ólò ló nu e a kil ló nyima tṍó e m di zẹ̀ẹ̀ gbò e bà ni aga ló m nyómá, sõò níì nyima pá bàlà booí nì, à bè ní e gbò kpóó e bà gé bẹl na kà bàlà booí, e bà é beè tá sĩ́á, ié nì. 7Nyima e nda gé veeí dú nyima Bàrì e a gṹá ló gbò nen. Bàrì beè gṍ nyimaí ló gbò nen, sõò bé sĩ́ à kálá dèm bàlà booí, a beè noo gè tú nyimaí tẹlẹ bàlà kẽ kọ bé à dú beéle ka. 8Tọ́ọ̀ kà gbò e a gé bẹl na kà bàlà booí gáà beè ie na kà nyimaí. Be bà a ié nyimaí, bà náa gá è beè tú bẹẹ Dõò e ka di ló ká kú té. 9Sõò dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ: “Nu e tọ́ọ̀ nen gáà beè mòn, à bè ge dã̀, nu e tọ́ọ̀ nen gáà beè bugi togó boo kọ à é láá naaá, ní e Bàrì beè kumà sẹ̀ẹ̀ gbò e bà vulèe dẽe ló é.” 10Sõò beele ní e Bàrì tú nyimaí tẹlẹ bàlà kẽ nè tenmá bá a Nyómá Káí é. Nyómá Káíí nyímá kọ̀láá kà nu e a kil ló Bàrì, bãànà kà kè tẽ́ a bùlà e a di ke gũa. 11Áá nyómá e a di m nen ní e a nyímá dénè bùlà nen é. T̃ẽ̀ènè báá, áá Nyómá Bàrì ní e a nyímá dénè bùlà Bàrì e. 12Bàrì náa nèi nyómá pá bàlà booí. Tãa vó, à nèi ńlẹ Nyómá, kọ bé è nyímá ló dénè nu e a ni dõo nèi. 13Vóá à naa, tṍó e beele gé ló bel e a kil ló gbò nuí, née ólò tú nu e nyima nen beè nóòmài lomá. Tãa vó, ní e Nyómá Káí beè nóòmài ní e e ólò tú lomá é, vaá bààmà tẽ́ kà kà bel e a kil ló Nyómá Káí nè gbò e bà íe Nyómá Káí é. 14Kọ̀láá nen e bè náa íe Nyómá Káí náa é láá ié dõ̀ò nu e a dú bá Nyómá Bàrì. Nen e a di naa vó, náa é nyímá ló nu e dõ̀ò nu Bàrì kọlà. À é dúe kélè kélè dẽe ló, boo bée kọ áá nen e a íe Nyómá Káí ní e a é láá nyimá ló nu e a kọlà e. 15Kọ̀láá nen e a íe Nyómá Káí gé láá nyimá tẽ́ bé e kọ̀láá nu dì naa, sõò tọ́ọ̀ nen náa é láá nyímá tẽ́ bé e ẹlẹ dì naa. 16Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ: “Mée nyímá bùlà Dõò e? Mée é láá nèe dùùlà bá deè tṍ é?” Sõò beéle bùlà nè ní Kráìst dú t̃ẽ̀ènè kà.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Unimbɔti Fām lī ki cántì yii, iyuntijoolkaa poonee, binib biba dàá dāá fá nnimbɔtisan ní ki kíǹ ki tɔ́ arasiniibi bin kíiĺ binibee, ní ki nɔ́ɔ́ bi-dàkatam. 2Mpoonnyoondambi bin mɔ́ntí binib, bi-pɔbiliŋ tīlfèe, di dàá dāá yàntī bí gáatí, 3ní kí dāá nīn yíití yii an kaa ŋān̄ unil ń cáá unimpu, ní ki kòɔ́ tijin tiba, tijikaal tin Unimbɔti nyántì yii bin fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kíí ki nyí ibaamɔn kɔkɔee ń mèè kí jāam̀ Unimbɔti ní kí jēe. 4Tin kɔkɔ Unimbɔti náańee ŋān̄ ní, tiba kaa sá tí dūú fá; tí fɔ̃ɔ̃ tin kɔkɔ bée kí jāam̀ Unimbɔti. 5Unimbɔti bɔti nì ŋwimmeem yàntī tijin ń kpántí timɔntiil ní u-nimiin. 6A yaa dū tibɔti nee ki dàkā ti-nabiyaamuee, a kpántí Yeesu Kriisitoo tɔntɔmmɔntiu, ní ki cáá nnimbɔtisan bɔti nì didàkamɔntiil din a nɔ́ɔ́ tiŋanee ki kpīintí a-ba. 7Á fá mmaam min nyáń mi-ba nì nnimbɔtisan bɔti ki sá tibɔfanee, kí pɔ́ɔǹ a-ba kí mòtīí nɔ́ɔ́ Unimbɔti mbaamɔmin. 8A yaa sáń ki kpàtī a-giini, an tútuǹ-si fiii, ama á nɔ́ɔ́ Unimbɔti mmɔntiiminee di tútuǹ-si tikɔkɔ poon, kun puee an pòontí-si dimaŋfal kɔŋkɔnnee ki kpáaǹ fool boon. 9Tibɔti nee di sá ibaamɔn ki máaǹ báà ŋma ń fɔ̃ɔ̃-tì kí kíí. 10Kun pu ti tūǹ ditundi ki gì ki bí kujaau poonee di sá ti dū ti-mákal ki ŋá Unimbɔti un kaa kúùyee ni, Unimbɔti un fìil̄ binib kɔkɔee: kí cántée, bin fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee ní an sá. 11Á dàkà binib tibɔti nee kɔkɔ kí yàntī bí ŋá míǹ. 12Á taa yàntī bí kpèè kí sìŋkiǹ-si yii a nín sá kinaacimpɔmbikee pu, ama nín̄ sá un bin fɔ̃ɔ̃ Yeesu ki kííyee nín dàá nīn kpèé un ki ŋáań min a ŋáańee, kí fɔ̃ɔ̃ a-sòontam nì a-bimbim nì a-neendi nì a-fookiiu nì a-circir bítam. 13Kí wàatī ḿ nín dāan̄ee, á nīn kàaǹ Unimbɔti takaldau binib cee, kí nīn sòoǹ ki tìì-bi kunyannyaau, ki dàkà-bi Unimbɔti bɔti. 14Mpɔn ŋun Unimbɔti nìn pú-si ŋyunti ŋun u-Fām nìn yāntì u-bɔnaatiliibi sòon̄ a-pu, Kriisitoo nikitil kpilib dū bi-ŋalii ki páaǹ a-puee, ŋu bí a-ni, á dū-ŋu kí ŋá ditundi. 15Á taa gbīiliǹ ditundi gbanti, á dū a-ba kɔkɔ kí kúntí di-poon, an nín dàá ŋá pu báà ŋma ń ká a nín cá nyɔkɔpu miŋyee. 16Á nīn nyí nì a-ba bítam nì tin a dàkèe, kí cúú an píkí. A yaa lafun ŋá míǹ, a dàá fīī a-ba, kí kpáàā fīī bin pílfíǹ-see mun.


text: 1Nnabiyaamu, m là ní téetí ditagbandi din nìn còom̄ ki dī ti-naanjab ki ŋmíntí-bee, nì bi-kɔkɔ nín nìn dūtì dimɔɔmandi puee bɔti. 2Ditagbandee nì dimɔɔlee poon ní bi fùl̄-bi bí nīn nɔ́ɔ́ Mooisi, 3ní bi-kɔkɔ jíń tijikaal tin nyēeń Unimbɔti ceeyee. 4Bi-kɔkɔ di tí nyùn̄ nnyim min nyēeń Unimbɔti ceeyee, di sá yii bi nìn nyùn̄ ditaŋkpakpaandi din nyánní Unimbɔti cee ki cēentí-bee nyim ní, ditaŋkpalee nìn sá Kriisitoo ní. 5Ama, nì míǹ kɔkɔee, bi-kansikin tikpil nìn ŋáań min kaa fáatiǹ Unimbɔtee, an pu ní bi nìn kpíì kupɔɔun. 6Tin nìn ŋá-bi nee sá kudaaŋŋu ki tīī timbi tí taa nín̄ cáá ilandɔkɔkpiti kii bíǹ nín nìn cáá ilandɔkɔkpiti puee. 7Ni mun ń taa ti nɔ́ɔ́ awaa kii bi-kansikin biba nín nìn nɔ́ɔ́ puee, ali kii an nín ŋmàn̄ Unimbɔti takaldau poon puee yii: “Kunipaau kāl̀ ki jíń ki nyùn̄ ní ki yíkì ki ŋɔ̃ɔ̃ ki gɔ́ǹ diwaal.” 8Ti mun ń taa ŋá tilaakpaal kii bi-kansikin biba nín ŋá puee, an di nìn yāntì binib kutukub mmuŋku nì bita lítì ki kpíì ŋwimbaanti. 9Tí taa ti cɔ̄ŋkìmaan ti-Dindaan kii bi-kansikin biba nín nìn cɔ́ŋkì-u pu kin ikoobu dāa júntì ki kūū-bee. 10Ni mun ń taa gbùkum̀ kii bi-kansikin biba nín nìn gbūkum̀ pu ŋkúm tūuŋŋu dɔ́miń ki kūū ki céetì-bee. 11Ditafadaaldi gbanti nìn jéetì bi-pu kí nīn sá kudaaŋŋu ní, bi ŋmàn̄ tibɔti gbanti kí kpāafì timbi bin bí ŋyuntijoolkaa nee poon nan ní. 12An puee sii un dàkafī yii a nín yú pu nee a yú deedeeyee, á nīn nyí nì a-ba kí taa lítí. 13Icɔŋki in bàń ni-puee péēŋmàntī unil pɔŋŋu nyɔkɔm ní, kun puee Unimbɔti yaa pɔ̃oǹ puee see ú ŋá míǹ, waa kíikí tin lákatiǹ ni-pɔŋŋu puee ń bàń-ni, di sá ŋyunti ŋun ní icɔŋki yaa bāań-nee, u dàá tīī-ni mpɔn ní ŋmā kí ŋmèè, ní kí dàkà-ni nsan ní dī kí nyā. 14An puee nnabiyaamu, ní sāǹ awaa. 15M sòon̄-ni kii bi nín sòoǹ binib bin cáá nlandɔkɔee puee ní, nimbi ni-ba ń dàkafì tin m sòon̄ nee pu kí kpèè. 16Ndaam min pu ti jáaḿ Unimbɔti ti yaa làá jī ti-Dindaan jikaatee di kaa kpáfí-ti nì Kriisitoo fatikuu ubaantaaa? Kpɔnɔ un ti gífí ki yàkatēe, an di kaa kpáfí-ti nì Kriisitoo wunti kí ŋá ubaantaaa? 17Kpɔnɔbambaanti ní an sá, ní bi gífí, míǹ ní ti mun nín kpáfì ki sá kunipaau nee ti kpántì tiwumbaantiil, kun puee ti-kɔkɔ ŋmɔ́ kpɔnɔbaanti gbanti. 18Kpèèmaan Israyeel yab bɔti: bin nìn jīǹ tin bi cāabìń ki ŋáań Unimbɔti saraayee bi nì Unimbɔti un bi ŋáań saraayee ŋá ubaanti dee. 19M nín lì pu nee dàkà yii diwaal bí tiban deeyaaa? Àá tiwaŋkuti tin bi tɔ̃otì-dee nanti di bí tiban ní? 20Aayee, kpataaa! Di sá tin bi tòotēe bi tìì arasiniibi ní, an kaa sá Unimbɔti, an puee maa là ni nì arasiniibi ń kpāfì ubaanti. 21Naa ŋūǹ kí nyò ti-Dindaan daam kí gítī nyò arasiniibi mun yam; naa tí ŋūǹ kí jī ti-Dindaan jikaati kí gítī jī arasiniibi mun yati. 22Ti là kí táká ti-Dindaan tibɔti kí yòon̄ u-ŋuul náaan? Ti pɔ̄ɔǹ-uaaa? 23Biba lì yii: “M cáá nsan kí ŋá tikɔkɔ,” ama tikɔkɔ mun kaa ŋān̄ ki tīī-ni. “Ti cáá nsan kí ŋá tikɔkɔ,” ama an kaa sá tikɔkɔ di tútuǹ-ti nnimbɔtisan poon. 24Ubɔ ń taa nín̄ nyàab̀ úǹ u-ba ŋanti, ama ní nyàab̀ ni-jutiibi ŋanti. 25Ni ŋūǹ kí dā tinan tin bi nyáfí kinyɔŋinee kí ŋmɔ́ nì dipɔɔsɔŋkil kí taa bàlfì yii tì sá ba yati. 26Kun puee Unimbɔti takaldau poon lī yii: “Kitiŋ nì tin kɔkɔ péēbí ki-puee, ti-Dindaan di yì.” 27Un kaa nɔ́ɔ́ Yeesuee yaa yíiń-ni ní jī tijinee, ní ni yaa là ki cūtèe, tin u yaa cáań ki yɔ́oǹ-nee, jīmaan, ní taa lì yii ni là ni-pɔbiliŋ ń nīn sòm̀ee puee ni dàá bàlfì-u yii u-nanti gbanti sá ba yati. 28Ama, ubɔ yaa tùkū-ni yii an sá tiwaatootinanee taa ŋmɔ́maan an taa páb́ un tùkū-nee pɔbil. 29An kaa sá nimbi ní án taa páb́, un tùkū-nee ní án taa páb́. Ubɔ ŋūǹ kí bàlfì yii: “Ba pu ní an sá yii, an taa páb́ m-juti puee, man batɔl cáá kigbeennyɔkɔ ní? 30M yaa làá jī tijin ní ki yaa jáam̀ Unimbɔti ti-pu ní ki nín jíńee, ba pu ní bi gítī kpākantí-mi tijin tin pu m jáam̀ ki nín jíńee?” 31An puee, an yaa sá tijin ní ni bí ki jīǹaaan, an yaa tí sá ndaam ní ni yaa tí bí ki nyùɔɔɔ, tin kɔkɔ ní ni bíī ŋáańee, ní yàntī án nīn tìì Unimbɔti tinyool. 32Ni-bimbim ń taa yàntī bin sá Juuda yabee nì bin kaa sée, nì bin nɔ́ɔ́ Yeesuee, ń lítí. 33Nín̄ ŋáaḿmaan kii man nín ŋáań puee: m péē pɔ̄ɔntí m-ba kí nīn fáatíǹ báà ŋma tikɔkɔ poon, maa nyàab̀ man m-ba ŋanti, ama báà ŋma ŋanti ní m nyàab̀, an nín dàá ŋá pu bí ká difiilee.


text: 1Kẽeé nyíe gbò nen kọ bà á tõo kè kẽ gbò e bà di boo kpò té lẹ̀ẹ̀là bel nè gbò e kpóó di bá; kọ bà á gbànva tṍ ló, vaá bà dí kpènà ló nyòòmà kọ̀láá kà lé tóm. 2Kọ́ nèva kọ bà á gá ló pọ́lọ́ bel ló tọ́ọ̀ nen à bè ge kaná kana. Tãa vó, bà á naa fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló vaá palà ge ié gbọ́ọ́ gbọọ̀ ló kilma kĩ e kọ̀láá nen dì. 3Boo bée kọ à íe tṍó e beele beè duna gé ból, vaá dú gbò lọl togó kẽ, e e beè lọ̀ èèlè. Kele kele íb ból zẹẹà ló nè kpéè ló géè lẹ̀ẹ̀lài bel ló. E beè tú dénè tṍó e e íè tõoma m pọ́lọ́ dùm nè ge ié bẹẹ súú dẽe. E beè bẽemá dõòna gbò vaá beéle beè dì e e gé ọ́ví ene. 4Sõò tṍó e Bàrì, e a dú bẹẹ Nen Dùùlà, tú a lé bùlà nè a sàn nyíe e a íe ló gbò nen tẹlẹ bàlà kẽ, 5a beè gboó dùùlài. Níí náa dú boo bée tọ́ọ̀ kà lé nu e beele beè zẹẹ́ naa, sõò a beè dùùlài boo bée bé e ẹlẹ tói sàn naa, tení dú ló ge logíi, e a náámá sĩ́ deè e Nyómá Káí náa kọ é kpáá mèà vaá ié ãa dùm. 6Bàrì aa dee tãa bá a Nyómá Káíí èèlàí boo tenmá bá Jíìzọ̀s Kráìst, e a dú bẹẹ Nen Dùùlà, 7kọ bé è íe lee léé bel m a sàn nyíe, vaá ié ból dẽe sĩ́ kọ è é dõ̀ònà dùm e bè náa tá. 8Níá kà kà bel. M̀ gbĩ́ kọ ó palà ge ló bel boo gbò nuí, kọ bé gbò e bà dẹlẹ nyíe boo Bàrì bulà ge tú ba tṍó nè ge sí lé tóm, e a dú nu e a é dú lé vaá dọ̀ bélè nè kọ̀láá nen. 9Sõò kpòòlà ló lọl ló dàgì bá tàlà bel nè dò bá nu e a kil ló pá nyómá, nè kana, nè dùlà bel e a kil boo Log. Na gbò nu náa dọ bélè vaá tọ́ọ̀ kà lé á gé m. 10Ãane nen e a dómà zààlà kẽ kọ á gá naana vó. Be ò ãanée egè bàà tóm vaá náa dã́, ó gá zọ̀nàe naaáná tọ́ọ̀ nu, 11boo bée kọ ò nyímà kọ nen e a dì belí vó a kyọà lọ̀l vaá sí pọ́lọ́. Áá ẹ̀ẹ̀ bẽ́gè bel a bá. 12Kọ̀láá tṍó e m lẹẹlà Átèmàs à bè Tékèkọ̀s máni, ò piigà, naa ní e o é dú gé zọ̀m̄ nyòònà gbẹá Nikápọ̀lès, boo bée kọ m beè béèla fùl gè tú tṍó tọ́ọ gbááí tõoma kĩé. 13Palà ge pììgà vaá nvèè bá kọ Zínàs, e a dú nen kpó log, nè Apọ́lọ̀s á dàlà togó ba kyẽè. Pììgà mòn kọ bà íé kọ̀láá kà nu e a dúva bíí ló. 14Kọ́ nè pá bẹẹ gbò nen kọ bà á nó gè tú tṍó e bà íe naamá lé nu, kọ bé báva láá tùlà ge nvèè bá boo tṍó e gbala gbala bíi dọ́ kẽ. Bà á gá tõo dùm e bà náa é dọ bélè. 15Dénè gbò e bà dìm̄ ló kĩí kanàni mon. Kànà mon pá bẹẹ lé kóò m zìgà belí. Bàrì á ié sàn nyíe ló dénè bọ̀ì.


text:
Àndórà
Àndórà tabi fun iseoba o je Ilẹ̀-Ọmọba Andorra, bakanna won tun mo si Ilẹ̀-Ọmọba àwọn Àfonífojì ilẹ̀ Andorra[1] (Principality of the Valleys of Andorra) je orílẹ̀-èdè aláfilẹ̀yíká ni apa guusuiwoorun Europe.
Nínú ètò ìkànìyàn 1995, àwon tí ó ń gbé Andorra jé egbèrún méjì-dún-láàádorin (68,000). Àwon èdè tí ó jé ti ìjoba níbè ni Kàtáláànù tí ìpín ogóta nínú ogórùn-ún ń so (60%) àti èdè faransé. Wón tún ń so Kàsìtílíànù ti àwon Pànyán-àn-àn gan-an fún òwò àgbáyé àti láti fi bá àwon tí ó bá wá ye ìlú won wo sòrò .
Itokasi[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]
- ↑ Funk and Wagnalls Encyclopedia, 1991


text: 1Boonee ní m ká ntūun ŋubɔ nyánní yilpu ki ŋúbiń mbookpaan saafiiu nì ikusaka iba i nyìm̀ na! 2Ní ntūunee cúú kupeewambiiu ukookpikee, an dàkà yii Sitaan, ki dū ikusakee ki bɔ́ob́-u ú nīn bí míǹ kí nīn cí abin kutuku, 3ní ki téé-u ki tɔ́ mbookpaanee ni ní ki pīiǹ ki kpàl̄ ki ŋéeb́, an nín dàá ŋá pu ú taa ti kīil̀ atimbun nib kí tin cáá sāā abin kutukuee. Boonee bi dàá fàtīí gíiǹ-u kí líí ŋyunti ŋubɔ poon fiii. 4Ní m ká abeejal aba, ní bi tīī bin kā ŋi-puee mpɔn bí nīn sá bibɔsoonliibi, ní m gítī ká bin nìn sòoǹ Unimbɔti bɔti ki lèekī Yeesu pu seera bi kūū-bee nammu, nì bin kaa nìn gbāaǹ ki jáam̀ upeelee nì u-naŋkuee, kaa yāntì bi dáań bi-yigbeeŋi nì bi-ŋaliiyee, bi-kɔkɔ fātìi fīkitì bi nì Kriisitoo kāl̀ dibeel abin kutuku. 5Bitaŋkpiibi bin kíǹee kaa làá fìkitī, see abin kutukuee yaa láā jítì, difikitipeekaal bɔti dee. 6Bin yaa láā bí difikitipeekaal poonee bí mmɔn ni nì circir poon. Ŋkúnliliitiim kaa dāa gítī cáá bíǹ pu mpɔn. Bíǹ di dāa sá Unimbɔti nì Kriisitoo saraaŋaliibi, ní bi nì Kriisitoo ń kàl̄ u-beelin abin kutuku. 7Abin kutukuee yaa láā jítèe, bi dàá dāá gíiǹ Sitaan kí líí, ú nyā sarkan. 8U yaa nyáńee, u dàá dāá nīn yìiǹ ki mɔ́ntí duulnya jannaatiliŋ timbuliŋ, an dàkà yii Gɔɔgi nì Magɔɔgi, kí kpāfì-bi bí bɔ́ntí kujaau. Bi dàá dāá nīn wīikí tikpil kii tiŋku caŋin bulee ní. 9Bi dàá dāá kpátí kí gbí kitiŋ kɔkɔ, ní kí dāá léeń Unimbɔti niwul nì kitiŋ kin u néeńee pu, ama ŋŋmi ŋubɔ dàá nyānní yilpu kí dāá wò bi-kɔkɔ. 10Ní bí dāá téé Sitaan un kíiĺ-bee kí tɔ̄ farwata nì ŋŋmi bookun laakin upeelee nì u-nyimɔmbɔnaatiliu bée, niin ní bi dàá nīn bí falaa poon ki yáliŋkíǹ bi-ba ŋwìiń pu nì kunyeeu kí nīn péēcáā cá jaanjaan. 11Boonee ní m ká dibeejapindi diba, ní kitiŋ nì kutagbɔŋu sáǹ un kā dibeejapindi gbanti puee nimiin, baa ti ká-bi. 12Ní m ká bitaŋkpiibi, bikpaambi nì biwaabi yú dibeejalee nimiin, ní bi cúú takaldab ki kpátì, ní ki gítī cúú takalda ubɔ mun ki kpátì, úǹ di sá dimaŋfal takaldau. Ní bi sòon̄ bitaŋkpiibi bɔti ki táá nì bi nín ŋá atuun ŋin bi ŋmàn̄ ki ŋá takalda poonee. 13Ní tiŋku gíiǹní binib bin u nìn yɔ̃oǹee, ní ŋkúm nì ditaŋkpiil gíiǹní bitaŋkpiibi bin kɔkɔ bi ŋúb́ee, ní bi sòon̄ báà ŋma bɔti tin u ŋée. 14Ní bi téé ŋkúm nì ditaŋkpiil ki tɔ́ ŋŋmi bookun, ŋŋmi booku gbanti di sá ŋkúnliliitiimee. 15Un kamaa yindi ní baa ká dimaŋfal takaldau poonee, bi dù-u kí tɔ̄ ŋŋmi bookun ní.


text: 1An puee ní péé péé kí nyàab̀ dineendi, kí nyàab̀ dipɔl din Unimbɔti Fām pūǹee, cilinjee: nyàab̀maan Unimbɔti nyɔɔbundi nàatitam pɔl. 2Un sòoǹ isooncaanee kaa bíī sòoǹ nì binib, u sòoǹ nì Unimbɔti ní, kun puee binib kaa gbìl̀ tin u sòoǹee taapu. Unimbɔti Fām pɔŋŋu di yàntī u sòoǹ tin bí dibalinee. 3Ama un nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee sòoǹ nì binib ní, ní bi-nimbɔtinootam mòtīi cá nyɔkɔpu ki tìì-bi kunyannyaau ki sòŋkī bi-pɔbiliŋ. 4Un sòoǹ isooncaanee, úǹ baba ní an tútuǹ, ama un nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee tútuǹ Kriisitoo nikitil kɔkɔ dí cù nyɔɔpu ní. 5M là báà ŋma ń nīn sòoǹ isooncaan, ama tin m baasii nyàab̀ ní nīn cááyee di sá Unimbɔti nyɔɔbundi nàatitam. Di sá un nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee jítiǹ un sòoǹ isooncaanee, asee u yaa sòoǹ isooncaan kí fàtī kí nàatī taapu án tūtuǹ báà ŋma ń cù nyɔkɔpuee baba. 6Nnabiyaamu, m bàlfī-ni: M yaa dɔ́miń ni-cee ní ki bí ki sòoǹ nì ni isooncaan in naa gbìl̄ee, mana ní an dàá tūtuǹ-ni? Ŋyunti ŋun ní tin m sòoǹee poonee naa gbìl̄ tin Unimbɔti lēēkí dàkà-nee, kaa béè tiba poon, kaa gbìl̄ Unimbɔti nín tīī dinyɔɔbundi diŋyee, kaa fɔ̃ɔ̃ didàkal diba poon nee. 7Tí dū kí ŋmàntī nì tigbiŋgbiilwan diwul àá kubeeu, miliitil siim yaa kaa nyēēu-ba u-bee, mana ní bi ŋūǹ kí gàntī kí béé yii diwul di sūǹ nee àá kubeeu di sūǹ nee? 8Sooja yaa kaa búń dijanjakantándi ki cántì, mana ní bin kíǹee dàá béé kí bɔ́ntí kujaau? 9Míǹ mbaantiim, ni yaa bíī sòoǹ isoon in baa gbìl̄ee bi dàá ŋá mana ní kí gbìl̄ taapu? Mimmee ni sòoǹ ki féeń dee. 10M nyí yii isoon nín bí i-ba i-ba puee wīikí duulnya poon ama isoon iba kpá kaa cáá taapu. 11Ama, ubɔ yaa bíī sòoǹ nì m isooncaanee, udaan sá man cee unicaan ní ma mun sá úǹ cee unicaan. 12Kii ni nín bí ki nyàab̀ Unimbɔti Fām pɔl puee, ní nyàab̀ din dàá yàntī Kriisitoo nikitil ń cù nyɔkɔpu nnimbɔtisan poonee tikpil. 13An puee un sòoǹ isooncaanee ń mèè Unimbɔti ń pɔ̄-u ŋŋmam ú nīn nàatī tin u sòoǹee taapu. 14Di sá m yaa bíī mèé nì isooncaanee an sá m-fām di mèé, ní m-landɔkɔŋu kaa bíī ŋáań diba. 15Mimmee, an máaǹ ḿ mèè mana? M dàá mèè nì m-fām ní kí mèè nì m-landɔkɔŋu mun binib ń gbìl̄ taapu; kí gāā ilan nì m-fām ní kí tí dū m-landɔkɔŋu kí gāā binib ń gbìl̄ taapu. 16M yaa bíī mèé ki pàkà Unimbɔti nì ŋfāmin ŋmaniŋma mana ní ubɔ un kaa gbìl̀ taapuee ŋūǹ kí kíí yii “Ameen”, ŋyunti ŋun ní waa gbìl̀ tin a sòoǹee taapuee? 17Tiŋman a-wimmeem gbanti bàà ŋān̄, ama an kaa tútuǹ a-juti. 18M jáaḿ Unimbɔti, di sá yii m sòoǹ isooncaan ki jítiǹ ni-kɔkɔ. 19Ama Kriisitoo nikitil kansikinee, an yaa sá anyɔɔbun aŋmoo ní ḿ sòoǹ binib ń gbìl̄ taapu án tūtuǹ-bee, m néeń míǹ ki jítiǹ ḿ sòoǹ isooncaan poon anyɔɔbun kutukub saalaa. 20Nnabiyaamu, ní taa nín̄ dàkafī kii mbiyaamu nín dàkafī puee, nín̄ cáámaan binicikitikaabi landɔkɔŋu. Ama ikpiti jandi puee, ní nīn bí kii mbiyaawaamuee kí taa nín̄ ŋáań ikpiti. 21An ŋmàn̄ Unimbɔti takaldau poon yii: ti-Dindaan lī yii: “M dàá dāá dī binicambi biba pu ní bí sòoǹ nì m-samaau nee inicansoon, ama nì míǹ kɔkɔee baa làá pīlfiǹ-mi.” 22An puee Unimbɔti Fām nín tìì isooncaan iŋyee sá Unimbɔti daaŋku kubɔ ní ki tīī bin kaa nɔ́ɔ́ Yeesuee, an kaa sá ki tīī bin nɔ́ɔ́ Yeesuee. Ama kí nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee di sá Unimbɔti daaŋku ki tīī bin nɔ́ɔ́ Yeesuee, ní kaa sá ki tīī bin kaa nyí Yeesuee. 23An yaa sá yii Kriisitoo nikitil kɔkɔ yaa kpáfì kí jāam̀ Unimbɔti ní báà ŋma bí ki sòoǹ isooncaanee, un kaa nyí Yeesuee àá un péēkɔ́oń kí pīlfèe yaa gbìl̄ ni nín sòoǹ miŋyee, waa yíì-ni biwaatiibaaa? 24Ama ni-kɔkɔ yaa bí ki nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee, án dàá gbēēun kaa nyí Unimbɔtee àá un péē kɔ́oń kí pīlfèe pɔbil ní ú béé yii u sá ukpiti kun puee u gbìl̄ tin ni sòoǹee taapu, 25ní ki wál̀ u-landɔkɔi in bál̀ u-pɔbilinee, niinee ní ú lítí dicincibil Unimbɔti nimiin nì ijaam ní kí bí yii: “Tiŋman, Unimbɔti lafun bí ni-kansikin.” 26Mimmee nnabiyaamu, an sá tí ŋá mana ní? An sá ni yaa kpáfì kí jāam̀ Unimbɔtee, ubɔ ń gāā ilan, ubɔ ń dàkà Unimbɔti bɔti, Unimbɔti yaa dàkā ubɔ tiba, ú sòoǹ, ní ubɔ ń sòoǹ isooncaan, ní ubɔ ń nàatī isooncaanee taapu; tin báà ŋma dàá ŋée ń tūtuǹ Kriisitoo nikitil ń cù nyɔkɔpu nnimbɔtisan poon. 27Ni yaa làá sòoǹ isooncaanee, án nīn sá binib bili kii bita, bí nīn sòoǹ ubɔ ubɔ, boonee ubɔ ń nàatī tin bi sòon̄ee taapu. 28Ubɔ yaa kaa bí kí nàatī tin bi sòoǹee taapuee, un bíī sòoǹ isooncaanee ń ŋmīĺ kí nīn kíǹ ki sòoǹ úǹ nì Unimbɔti kansikin ŋmaniŋma. 29Bin nàatī Unimbɔti nyɔɔbundee máaǹ kí nīn bí bili kii bita ní bin kíǹee ń nīn pílfí ki dāantí tin bi sòoǹee. 30Ama Unimbɔti yaa nyántì tibɔti tiba ki dàkā ni-kansikin ubɔee, un bíī sòoǹee ń ŋmīĺ. 31Ni ŋūǹ ni-kɔkɔ ń nīn nàatī Unimbɔti nyɔɔbundi ubɔ ubɔ an nín dàá ŋá pu ní béé kí ká kunyannyaauee. 32Unimbɔti Fām min bí u-bɔnaatiliibi puee kaa páb̀-bi bi tɔ́ bi-ba ní. 33Kun puee Unimbɔti kaa sá fam fam Nimbɔtiu, ama ŋgbansɔŋfi Nimbɔtiu ní u sá. Kii Unimbɔti nikitiŋ kɔkɔ poon an nín péēsá puee, 34binimpoobi máaǹ Kriisitoo nikitil kansikinee bí nīn kā ki ŋmí ní, baa cáá nsan kí sòoǹ tiba. Bi máaǹ kí sìntīǹ bi-ba taapu kii Unimbɔti takaldau poon nín lī puee. 35Bi yaa kaa gbìl̄ tiba taapuee bí tin bàlfì bi-calib mmɔŋki. An kaa ŋān̄ binimpoobi ń sòoǹ tiba Unimbɔti nikitiŋ kansikin. 36Nimbi cee ní Unimbɔti bɔti nyáńaaan? Àá nimbi baba cee ní Unimbɔti bɔti dɔ́miń ní? 37Un yaa nyí yii u sá Unimbɔti bɔnaatiliu àá Unimbɔti Fām tīī-u dipɔl dibee máaǹ kí béé yii tibɔti tin m ŋmàn̄ nee sá ti-Dindaan marau ní. 38Un kaa béè yii an sá ti-Dindaan marauee, ní yàntī udaan bɔti. 39An puee nnabiyaamu, nyàab̀maan Unimbɔti Fām ń tīī-ni Unimbɔti nyɔɔbundi nàatitam pɔl, ama kí taa pìin̄ bin sòoǹ isooncaanee nsan. 40Ní nīn ŋáań tikɔkɔ án nīn kítí ki dī nì nsan.


text: 1M beè mòn dõòna kà zivè kẽ́é nyómá tóm Bàrì e a gé aa káála dù. Bù dee beè kọ̀lie vaá gùnùgù à pììà teníé ló togó. Sĩ́e beè mò belí nàànì vaá pálàa kpóó tọe à belí gbọ sã́. 2Ene kà ńdígílí kpá e ba è ulí, e a ẹẹà, beè dìé bá. A beè tú a kpóó tọ bá lè sẹlẹ́ boo pene vaá à tú a kpóó tọ bá kìe sẹlẹ́ boo kpò. 3À gboó kòòlà kpã́ kól belí mon kpẹẹ̀ e a sívè mon. À koolà kpã́ kólá vaá àlàbà tóm dọ̀ náa káálaá à gboó sẹlẹ mon. 4M beè gbẹá kà lèlà tṍó e gbò náa káálaá sẹlẹ moná vaá gbĩ́ gè emí nu e bà kọ́. Sõò mon e a aa káála beè gboó kọ́ nèm̄ kọ, “Tú nu e àlàbà mon náa káálaá kọ́ gbẹẹ́ ke gù̃a. Ó gá emí!” 5Nyómá tóm Bàrì e m beè mòn, e tọ́e di boo pene nè boo kpòa, beè gboó dàlà bá lèe nè gbàn deè 6vaá tú bée Bàrì e a dì dùm dọ̀ dèdè zilmá zíl. A beè tú bée Bàrì e a beè naa káála, nè kunu kẽ, nè pene, nè dénè nu e a dìvá m̄í zilmá zíl, kọ “Pèè tṍó á géná! 7Sõò tṍó e ní e a égè àlàbà kà nyómá tóm Bàrì é uuli a koò ní e kà kà bel e a gṹá ló gbò nen kilma ló Bàrì é gboó dọ bàlà kẽ belí bé e a beè kọ́ nè gbò kọ́ bùlà Bàrì e bà géè sí tóm nèe naa é.” 8Mon e m beè dã̀ e a aa káálaá beè kpáá ló bel nèm̄, kọ, “Sì gé tú kpá e ba è ulí, e a ẹẹà, e a di bá nyómá tóm Bàrì e ene kpóó tọe di boo pene vaá ene kpóó tọe à di boo kpòa.” 9M beè sí ló nyómá tóm Bàrìa kọ á nèm̄ ńdígílí kpá e ba è ulíá. À gboó kọ́ nèm̄ kọ, “Tù, vaá ò tági sọ̀ọ̀là mèn. À é kpéní gã́ belí nóo záá zóó, sõò à é dúni non gbàà.” 10M beè gboó tú ńdígílí kpáá lọl bá nyómá tóm Bàrìa vaá tagi sọ̀ọ̀là mèn. A beè kpèm̄ gã́ belí nóo záá zóó, sõò a beè dúm̄ non gbàà. 11Ba beè gboó kọ́ nèm̄ kọ, “Ò é íe ge kpáá kọ́ bùlà Bàrì e a kil ló gbele tõ̀ò kpá dó, nè gbò e bà meà kele kele, gbò e a ló kele kele dém bel, nè gbò méné e bà gé bẹl.”


text: 1“Unimbɔti beel náań nì kii bisapɔmbi saalaa biba bin yɔ̃oǹ bi-fitilab ki búntì kí tūŋkìń unimpucaan calee ní. 2Bi-kansikinee biŋmoo sá bigbaambi ní biŋmoo sá biciŋfitiibi. 3Bigbaambee yɔ̃oǹ bi-fitilab, kaa ŋúb́ ŋkpam ansaŋkiya pu, 4ama bin bin sá biciŋfitiibee yɔ̃oǹ bi-fitilab ní ki gítī kpíĺ ŋkpam miba ansaŋkiya pu. 5Unimpucaan cal nín kaa bíī bàń malaayee ní ŋgeem cúú bisapɔmbee kɔkɔ, ní bi gèen̄. 6“Kunyataasiiu búmbumee, ní bi téeń yii: 'Kpèèmaan unimpucaan cal dee! Cù kí tūŋkìmaan-u!' 7Niinee ní bisapɔmbi saalaayee kɔkɔ fīntì ki bíī ŋáŋkí bi-fitilab. 8Ní bisapɔŋgbaambee bí bin cáá iciinee yii: 'Pɔ̄maan-ti ni-kpamaa! Timbi fitilab bíī kúù.' 9Ní bin cáá iciinee bí-bi yii, 'Aayee, min bí timbi cee nee kaa làá bà kí kpáaǹ ni mun. Pūtì nín̄ cámaan bin nyáfée cee kí dāmaan.' 10Ŋyunti ŋun bi búntì kí dā ŋkpamee, ní unimpucaan cal bāań, bin bɔ́ntèe nɔ́ɔ́-u ki kɔ́ kunimpucandiin, ní bi dū kipunyɔkɔ ki pīiǹ. 11Boonee, bisapɔmbi bin kíǹee mun dūu bāań ki bíī yíì yii: 'Ukpil, ukpileeee, pìitī-ti!' 12Ní u kíí-bi yii: 'Ibaamɔn ní m tùkù-ni, maa nyí-ni.' ” 13Ní Yeesu gítī lī yii: “Taa nín̄ gèem̀maan kun puee naa nyí ŋwiin, kaa nyí kukuluu kun m dàá dāá gítińee.” 14“Unimbɔti beel dāa bí kii Uninja ubɔ nín dàá cù nsan ki yíiń u-tɔntɔnliibi ki dū u-gaajawanti ki ŋúbiǹ-bi puee ní. 15U dū nnimifɔmu muŋmoo ki tīī ubɔ, ní ki dū nnimifɔmu muli ki tīī ubɔ, ní ki dū kinimifɔŋ kiba ki tīī utataati: u péētīī báà ŋma nì u-pɔŋŋu nyɔkɔm, ní ki búntì nsan. 16Dicilpu niinee, un fɔ̃ɔ̃ nnimifɔmu muŋmooyee kpáàā búntì dibàntil ní ki ká nnimifɔmu muŋmoo ki kútì muŋmoo mun bi tīī-uee pu. 17Míǹ ní un fɔ̃ɔ̃ nnimifɔmu mulee mun kánní muli ki kútì mun bi tīī-uee pu. 18Ama ní un fɔ̃ɔ̃ kiba jee cūtì ki gbìn̄ mboo ki dū u-kpiliu nimiliŋ ki bál̀. 19“Uninjee búntèe, ki yúntìń tikpil. U dāa fātìi bāańee ní ki yíiń u-tɔntɔnliibi bí tùkù-u bi nín dū animil ki ŋá kuŋyee. 20Ní un nìn fɔ̃ɔ̃ nnimifɔmu muŋmooyee sútìń ki bí yii: 'Ukpil, a nìn tīī-mi nnimifɔmu muŋmoo, ní m dūu bāntì ki ká muŋmoo ki kútì, an sèé.' 21Ní u-kpiliu bí-u yii: 'An ŋān̄, a sá utɔntɔmmɔnti ki bí deedee! A nín ŋúb́ tin kaa náaǹee deedeeyee, m dàá kàan̄-si á nīn kpèé tiwan tikpil. Kɔ́ man a-kpiliu mɔŋŋun!' 22Ní utɔntɔnli un mun fɔ̃ɔ̃ nnimifɔmu mulee dɔ́miń ki bí yii: 'Ukpil, a nìn tīī-mi nnimifɔmu muli, ní m dūu bāntì ki ká nnimifɔmu muli ki kútì, an sèé!' 23Ní u-kpiliu bí-u yii: 'An ŋān̄, a sá utɔntɔmmɔnti ki bí deedee. A nín ŋúb́ tin kaa náaǹee deedeeyee m dàá kàan̄-si á nīn kpèé tiwan tikpil. Kɔ́ man a-kpiliu mɔŋŋun!' 24Ní un fɔ̃ɔ̃ kinimifɔŋ kiba jee mun sútìń ki bí yii: 'Ukpil, m nyí yii a sá unil un bɔti pɔ̄ɔ̄yee, laakin saa yāaǹ iwamboolee niin ní a dāa cēē, ní laakin saa gbáń ki bíl̀ee niin ní a fà. 25An puee m fāŋkì, ní ki cáá a-nimiliŋ ki gbìn̄ kitiŋ ki dūu bál̀, kpèè, a-wanti sèé!' 26Niinee ní u-kpiliu kíí-u yii: 'Utɔntɔŋkpiti, uwutijoodaan ní a sá! A nín nyí yii laakin maa yāaǹee ní m dāa cēē, ní laakin maa gbáń ki bíl̀ee niin ní m fèe, 27ba pu ní saa dū m-nimiliŋ ki ŋá-mi baŋkan? M bàà bàn̄ nee ní kí fɔ̃ɔ̃ m-nimijaliŋ nì ipaati,' 28ní ki bí yii: 'Fɔ̃ɔ̃maan u-nimifɔŋki kí dūú kūtì un cáá nnimifɔmu saalaayee. 29Di sá yii un kamaa yaa ŋúb́ tin u cááyee tiŋanee bi dāa kútí-u, ní ú nīn bí digbílin; ama un kamaa yaa kaa ŋúb́ tin u cááyee tiŋanee, bi dāa fòol̄ fiii un u cááyee. 30Ama an yaa kíǹ utɔntɔnli un kaa bí tibanee, cúúmaan-u kí tɔ̄ mmɔŋki dibɔmbɔndin! Niin ní u dàá nīn sūǹ, u-nyiŋŋi ń nīn gà tɔb kàkaka.' ” 31“Man Kinibiki yaa láā dɔ́miń kii ubɔtee nì Unimbɔti tūuni kɔkɔee, m dàá dāá kàl̄ m-beejal pu nì tinyool, 32ní duulnya timbuliŋ kɔkɔ dāa kpáfí m-nimiin ní ḿ gàntī-bi kii uwaŋkpaal nín gàntī ipii nì iŋoobu puee, 33ní kí dū ipii kí yɔ́oń m-ŋaŋgiil pú, ní kí dū iŋoobu kí yɔ́oń m-ŋaŋgan pú. 34Niinee ní man ubɔti ń bí bin bí m-ŋaŋgiil púee, yii: 'Dāam̄maan, nimbi bin pu m-Baa bīiǹee, kí fɔ̃ɔ̃maan dibeel din u bɔ́ntì ki yɔ́oǹ-ni doooo duulnya kíltamee. 35Di sá ŋkùm nìn cúú-mi ní ni tīī-mi tijin m jíń; nnyinyoo nìn cáá-mi ní ni pú-mi nnyim m nyùn̄; m nìn sá unicaan ní ni fɔ̃ɔ̃-mi; 36maa nìn cáá tiba kí pèen̄ ní ni pú-mi tiwan m pēeǹ; m nìn būǹ ní ni kpēē-mi; m nìn bí sarkan ní ni dɔ́miń ki māntì m-pu.' 37Niinee ní bin yúl̀ nì Unimbɔti deedeeyee ń dāá kíí-mi yii: 'Ti-Dindaan, ba dal ní ti nìn ká-si ŋkùm cáá-si ní ti tīī-si tijin a jíń, àá nnyinnyoo cáá-si ní ti tīī-si nnyim a nyùn̄ ní? 38Ba dal ní ti nìn ká-si a sá unicaan ní ti fɔ̃ɔ̃-si, àá aa cáá tiba kí pèen̄ ní ti tīī-si tiwan a pēeǹ ní? 39Ba dal ní ti ká-si a būǹ, àá a bí sarkan ní ti cūtì ki māntì a-pu?' 40Ní man ubɔti ń dāá kíí-bi yii: 'Ibaamɔn ní m tùkù-ni yii, ni nín péēŋá min ki tīī bin sá ŋwaamu m-naalib nee kansikinee, man ní ni ŋá ki tīī.' ” 41“Míǹ boonee ní ḿ fàtī kí tùkù bin yú m-ŋaŋgan púee yii: 'Sútímaan niin kí wàatī-mi, mbusudambi! Nín̄ cámaan ŋŋmi ŋun dàá nīn wù jaanjaanee ni, ŋun bɔ́ntì ki yɔ́oǹ Sitaan nì u-tūuniee! 42Di sá yii ŋkùm nìn cáá-mi naa pú-mi tijin m jíń; ní nnyinnyoo nìn cáá-mi, naa pú-mi nnyim m nyùn̄. 43M nìn sá unicaan, naa fɔ̃ɔ̃-mi; maa nìn cáá tiba kí pèen̄, naa tīī-mi tiwan m pēeǹ; m nìn būǹ, naa kpēē-mi; m nìn bí sarkan, naa dɔ́miń ki māntì m-pu!' 44Niinee ní bí kíí-mi yii: 'Ti-Dindaan, ba dal ní ti nìn ká-si ŋkùm nì nnyinnyoo cáá-si, àá a sá unicaan, àá aa cáá tiba kí pèen̄, àá a būǹ, àá a bí sarkan, ní taa tútuǹ-si?' 45Ní man ubɔti ń dāá kíí-bi yii: 'Ibaamɔn ní m tùkù-ni, ni nín kaa ŋá min ki tīī ŋwaamu nee kansikin kibee, man ní naa ŋá ki tīī.' 46Ní bí dāá dū-bi kí tɔ̄ ditafadaaldi din kaa cáá dikuntilee ni, ní bin yúl̀ nì Unimbɔti deedeeyee ń nīn cá dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee ni.”


text: 1Ti ŋmátì ki dɔ́òyee, ní ki nín béè yii bi yíì kitiŋ gbanti Malti. 2Binib bin nìn kɔ́ò niinee baasii ŋúb́-ti mmɔntiimin. Utaa nìn kíĺ ki kíǹ ki nì, ní tiwool bí. Míǹ puee bi nìn kpāā ŋŋmi ní ki yíiń-ti ní ti-kɔkɔ dɔ́miń ki kāl̀ ki māntìi tú ŋŋmee ki wùl̀. 3Ní Pɔɔl cūtìi báań tikpaŋkpaal dibɔndi diba, ukoobu kā niin, ki cáań ki tɔ́ ŋŋmin. Niinee ní ŋŋmifaan píĺ ukoobuee, ní u nyáń ki jú u-ŋal ki báaǹ. 4Binibee nín ká yii ukoobu lúń Pɔɔl ŋal puee, ní bi bíī lì tɔb cee yii: “Uninja nee máaǹ ki dàá nīn sá unikpɔl ní. Di sá yii, min kɔkɔwoooo u ŋmátì ki nyáń tiŋkunee, ti-waal deedeedaan kaa pú-u mpaan ú tɔ̄ u-ba.” 5Niinee ní Pɔɔl gbéeǹ ukoobuee ki fíiǹ ki tɔ́ ŋŋmin, kaa gbìl̄ tiba. 6Ní bi kíǹ ki kā ki kpèé yii an dàá díkáaa u dàá lítí kí kpú niin niin. Ama bi kāl̀ ki cíitìi kpēēki gīī, tiba kaa ŋá-uee, ní bi kpántì bi-landɔkɔi, ki kíǹ ki bíī cáá yii an sá diwaal diba ní. 7Niin caŋin ní kitiŋ gbanti bɔtiu un bi yíì Publiiyusee saaku nìn bí. Kijapaayee nìn fɔ̃ɔ̃-ti mmɔntiimin, ti dɔ̃oǹ u-dumpu iwiin ita. 8Publiiyusi baa nìn dɔ̄ ki būǹ mmaŋfanyim nì ticɔtindi. Ní Pɔɔl cūtìi māntì u-pu, ní ki mēēki tīī-u, ní ki dū u-ŋalii ki páaǹ u-pu, ní u pɔ́ɔkì. 9Niinee ní bibunliibi bin bí niinee kɔkɔ dɔ́miń ki ká dicaandi. 10Binibee nìn ŋá-ti tiŋan tikpil, ní daliŋkin ti dàá yīkèe, bi nìn tīī-ti tin kɔkɔ ti lèe. 11Iŋmal ita boonee ní ti kɔ́ meela un nìn yúl̀ kitiŋ gbantin kuseeu jítèe, ki nìn nyánní Aleeksandrii, bi kpítì awaa ali ki nántiǹ atab ki nákaǹ u-puee. 12Ti bàn̄ Sirakuusi tiŋkinee, ní ki kāl̀ niin iwiin ita. 13Niinee ní ti yíkìi kpàkaǹee, ní ki dūu bàn̄ Reejiyoo. Kutaa wúntèe, ní kubuŋu nyánní ti-boon pú ki kíĺ ki bíī jītí, ní ti dū iwiin ili ki dūu bàn̄ Pusɔl. 14Kitiŋ gbantin ní ti nìn ká nnabiyaamu mubɔ, ní bi bí yii tí kàl̄ bi-cee kinyɔŋ kiba. Ti dāa yíkì niinee, ní ki bàn̄ Room. 15Nnabiyaamu mun bí Roomee nín gbìl̄ ti-puee, ní bi yíkìi dɔ́miń ali Apiyusi nyɔŋkin nì kitimbilii kin bi yíì Inicaŋkooŋkoon itee,^fe^ ki túŋkì-ti. Pɔɔl nín péēká-bi puee, ní u bíī nyɔ́ŋkí Unimbɔti ní ki ká kunyannyaau. 16Ti nín bàn̄ Roomee, ní bi pú Pɔɔl nsan ú nīn kɔ́ò u-baba sooja ń nīn cí-u. 17Iwiin ita boonee, ní Pɔɔl yíiń Juuda yab kpilib bin nìn kɔ́ò Roomee bí kpāfì u-cee. Bi dɔ́miń ki kpáfèe, ní u bí-bi yii: “M-nabiyaamu, maa kpáàā ŋá ti-samaau tiba, kaa yīntiǹ ti-naanjab koobiliŋ mun. Ama bi cúú-mi Jeerusaleem, ki dū-mi ki tīī Room yab. 18Ní bíǹ bālfì-mi anyɔɔbun, ní ki bàà là kí gíiǹ-mi kí líí, kun puee baa ká kun di yì-tì ní bi máaǹ kí kpò-mee. 19Ama Juuda yab kaa nìn kíí, yii bí taa líí-mi. An di yì-tì ní m nìn bí yii gɔminakpaan ń sòoǹ m-bɔti. Nì míǹ kɔkɔee, maa làá bīil̀ m-yab. 20Kun pu ní m là kí ká-ni kí sòoǹ nì nee dee. Di sá yii dipoondi din pu Israyeel yab kā ki mákée pu ní ikusaka kā m-ŋaan nee.” 21Ní bi kíí Pɔɔl yii: “Juudee yab kaa ŋánní-ti takalda ubɔ ki sòon̄ a-bɔti pu tiba, ti-nabiki kiba mun kaa tí nyánní niin ki dɔ́miń ki tùkū-ti a-faawiiu ubɔ, ubɔ mun kaa tí tùkū-ti yii a ŋá tikpitil tiba. 22Míǹ puee, ti bàà là kí béé tin tin a cááyee, kun puee ti nyí yii báà laakin, binib tikpil kaa là nnimbɔtisan ŋun a nɔ́ɔ́ nee.” 23Ní bi fātìi yɔ́oǹ-u ŋwiin, ní binib tikpil dāa dɔ́miń ŋwiin gbanti. Pɔɔl nìn kíĺ kutaafaau ki cáā sāā kujoou ki cáá Mooisi marab nì Unimbɔti bɔnaatiliibi takaldab ki sòoǹ nì bi Unimbɔti beel bɔti taapu, ki nyàab̀ bí ŋmā kí fɔ̃ɔ̃ Yeesu kí kíí. 24U nín nìn sòon̄ puee, biba nìn gbìl̄ ki fɔ̃ɔ̃ ki kíí, ama biba mun nìn yíì, kaa fɔ̃ɔ̃ ki kíí. 25Kunikpɔŋkpɔkɔu kɔ́ bi-kansikin, bi dàá nīn cée, ní Pɔɔl lī-bi dinyɔɔbundi nee yii: “Tiŋman, an sá ibaamɔn ní, Unimbɔti Fām dī u-bɔnaatiliu Eesayi pu dooooyee ki sòon̄ nì ni-naanjab, yii: 26'Cù binib nee cee kí tùkù-bi yii: Ni dàá dāá gbìl̄ nì ni-tafaliŋ ní kaa nyí taapu, ki dàá dāá nīn kpèé nì ni-nimiliŋ ní kaa wāĺ. 27Di sá yii binib gbanti pɔbiliŋ gbìfì, bi kpáá bi-tafaliŋ ki ŋúb́ bi-nimiliŋ. Baa là kí nīn wāĺ, kaa là kí nīn gbìl̀, kaa là bi-landɔkɔi mun ń béé taapu, bí bàà gítiń m-cee ḿ cáaǹ-bi!' ” 28Ní Pɔɔl gítī kútì-bi yii: “Ní nīn nyímaan yii Unimbɔti tú u-fiil nyɔɔbundi nee bin kaa sá Juuda yabee cee! Bíǹ dàá fɔ̃ɔ̃-dì.” [ 29Pɔɔl lī an nyɔɔbuŋŋee ki dɔ́òyee ní Juuda yab búntì ki còom̄ ki kpákà bi-ŋmaniŋma tikpil.] 30Pɔɔl nìn kāl̀ abin ali amɔn kudii kun u fɔ̃ɔ̃ ki pà ki kɔ́òyee poon, ki nìn fòol̄ bin kɔkɔ dòoń u-ceeyee, 31ní ki nìn sòoǹ Unimbɔti beel pu, ki dàkà ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo bɔti nì tininjati, ubɔ kaa páb́-u.


text: 1Maa tɔ́ m-baaa? Maa sá Yeesu kpambalaaa? Maa ká Yeesu ti-Dindaanaaan? M nín túń ti-Dindaan tundi ki nyántì kuŋyee di kaa sá nimbaaa? 2Báà bin kíǹee yaa bí yii maa sá bíǹ cee Yeesu kpambal, nimbi máaǹ kí nīn nyí-mi yii m sá dikpambal. Ni nì ti-Dindaan nín ŋá ubaanti puee di dàkā yii m sá dikpambal. 3M nín sòoǹ tin ki tùkù bin kpākantí-mee dee. 4Man kaa cáá nsan kí jī kí nyò m-tundi puɔɔɔ? 5Maa cáá nsan ki mun ń yòon̄ unimpu un nɔ́ɔ́ Yeesuee kí ŋá m-nimpuu ú nīn táá-mi kii akpambal ŋin kíǹee nì ti-Dindaan nabiyaamu nì Piyeer nín ŋáań pueeee? 6Àá an sá yii man nì Baarnaabasi baba ní ń tɔ̄ ditundi ní kí nín ká kí jī ní? 7Ŋma di kɔ́ò tisoojati baa pà-u? Àá unil kaa ŋmɔ́ò busubu bun u cɔ́oǹee biliŋaaan? Àá unaakpaal kaa nyù inaa in u kpàáyee naabiimaaan? 8An kaa sá min binib nyí ki ŋáań díǹ nì foolee pu ní m sòoǹ, Mooisi marau mun lī míǹ ní. 9An ŋmàn̄ Mooisi marab poon yii: “Á taa bɔ́ob́ unaa un gbáà idee nyɔkɔ.” Mimmee inaa bɔti páb́ Unimbɔtaaa? 10An kaa sá timbi pu ní an sòon̄ mimmaaan? Tiŋman, an sá timbi pu ní bi sòon̄ míǹ. An máaǹ un kù idee nì un gbáàyee ń nīn cáá dimákal yii bi dàá ká bi-paatii poon. 11Unimbɔti bɔti ní timbi búĺ ni-pɔbiliŋin, mimmee ni-wanti tin ni cáá duulnyanee ti yaa fɔ̃ɔ̃ tiba poonee ti fɔ̃ɔ̃ ki lákatì deeyaaa? 12Biba yaa cáá nsan ki jīǹ ni-puee, timbi kaa máaǹ kí jī ni-pu kí jítiǹ bidambaaa? Ama min bàà máaǹ ní ŋá kí tīī-tee, ti ŋmēētaa bālfì-ni an pu, an nín dàá ŋá pu tiba ń taa lìkin̄-ni Kriisitoo bɔmɔntiiti saŋŋunee. 13Ni nyí yii bin tūǹ ditundi Kunimbɔtidiinee, niin jinti ní bi jīǹ, ní bin ŋáań saraabee mun cáá bi-jandi saraabee poon. 14Míǹ ní ti-Dindaan pú kinyɔkɔ yii bin sòoǹ tibɔmɔntiilee ń nīn jīǹ bin cee bi sòoǹee ŋaan. 15Ama maa bālfì tin an sá ní ŋá kí tīī-mee tiba nì tiba pu, maa tí bíī ŋmà yii ní ŋá kí tīī-mi. M yaa gbíntì míǹ ki kpíì an sɔ́ ki jítiǹ ubɔ ń bàtī m-nyooti. 16Tibɔmɔntiil soontamee kaa sá-mi dilambitundi ama an páb́-mi yii ḿ sòoǹ ní, kun puee an sá-mi mbusu ní m yaa kaa sòoǹ tibɔmɔntiil gbantee. 17M yaa ŋáań ditundi gbanti nì dipɔbil dibee m cáá ipaati, m yaa kaa tí ŋáań-dì nì dipɔbil dibaaa ditundi din Unimbɔti tīī-mee dee. 18Mimmee, m-paati di sá ba? M-paati di sá ḿ sòoǹ tibɔmɔntiil kí tīī binib faalaa kí taa fɔ̃ɔ̃ tiba, ama ki mun bàà cáá nsan kí fɔ̃ɔ̃ tiba. 19M sá unil un yì u-bee ní, maa sá uyumbu. Ama kí ŋmā kí dáaliń kunipaau kí cáań Kriisitoo ceeyee, see m nín dū m-ba ki gíiǹ báà ŋma yumbuuee. 20M yaa bí Juuda yab ceeyee, m gīintí m-ba kii Juuda yab nín bí puee ní, kí ŋmā kí cáań-bi Kriisitoo cee. M yaa bí bin dī Mooisi marabee ceeyee, m gīintí m-ba kii bí mun nín bí puee ní, kí ŋmā kí cáań-bi Kriisitoo cee. Ama ní kaa bí m-ba marabee taapu. 21M yaa tí bí bin kaa nɔ́ɔ́ Mooisi marabee ceeyee, m tí gīintí m-ba kii unil un kaa nɔ́ɔ́ marabee ní, kí ŋmā kí cáań-bi Kriisitoo cee. Míǹ kaa dàkà yii maa tɔ́ Unimbɔti marab, m tɔ́-bi, Kriisitoo marab taapu ní m bí. 22M yaa bí bin kaa pɔ̄ɔ̄ nnimbɔtisanee ceeyee, m gīintí m-ba kii bí mun nín bí puee ní, kí ŋmā kí cáań-bi Kriisitoo cee. Míǹ ní m gīintí m-ba báà ŋma nín bí miŋyee kí ŋmā kí fīī biba tiŋman pu. 23Tibɔmɔntiil pu ní m péēbí ki ŋáań míǹ kɔkɔee kí ŋmā kí dāá ká tiwammɔntiil an poon. 24Naa nyí yii bin kɔkɔ cá ki sáń kpaŋkpakantikuee, ubaanti di lìntī ní kí fɔ̃ɔ̃ tipaalaaa? Ni mun nín̄ sáḿmaan min máaǹ ní sāǹ kí lìntī kí fɔ̃ɔ̃ tipaalee. 25Bin bin cá ditaatandi kpaŋkpakantikuuee kòɔ́ tiwan tikpil, ŋfuulimu mun kúùyee pu ní bíǹ ŋáań kpaŋkpakantikubee. Ama timbee, ti sáń kí fɔ̃ɔ̃ kifuulii kin dàá nīn bí jaanjaanee ní. 26An pu ní m sáń m-nimiliŋ bá kun m sáń ki nyàab̀ee pu, ní m yaa làá mòee m bɔ́ntí ní kí nín bɔ̄, maa bɔ̃otí fam fam. 27M sàantí m-wunti ní ki ŋúb́-tì. M pɔ̄ɔntí ní an nín dàá ŋá pu ḿ taa sòoǹ nì bin kíǹee Unimbɔti bɔti kí wāŋkì m-bee.


text: 1Éé ní e a dú nu e nen Júù léèmà èl nen e bè náa dú Júù e? À bè kọ mó kà bélè ní e a di m ge kòòà e? 2Gã́ bug nu nè sĩ́ deè e a dì! Túá ke tõ̀ò, Bàrì beè tú a mon bel nvee bá pá Júù kọ bà á faalá. 3Vaá be sìgà ọ̀và náa beè bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo à, é kọ vó é gboó náa kọ Bàrì á gá bọ́ná gé ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo? 4Níì vó nì! Bàrì íè gè dú nen kà kà bel lee, kà bè kọ̀láá nen dú nen kyáá bel. Dì belí bé e mon bel Bàrì kọ́ naa, kọ, “Kọ bé gbò nen nyímá kọ ò di lelà tṍó e o ló bel, vaá ò èl bá m beela bel.” 5Sõò be beéle pọ́lọ́ náa kọ á dọ bàlà kẽ kọ Bàrì lelà, beele é gboó kọ và e? É kọ è é gboó kọ Bàrì náa lelà m ge nèi kpọ̀ té? (M̀ gé ló bel belí nen.) 6Níì vó nì! Be Bàrì náa è tõo lèlà, à gá è téní náà vaá à láá beelá bel ló bàlà boo é? 7Sìgà nen é láá kọ, “Be ńda ge kpọ́ kyáá bel nvèè bá gè naa kọ kà kà bel Bàrì á dọ bàlà kẽ vaá nèe ka, à téní náà vaá bẽge bel à kpáá dì nèm̄ kọ m̀ dú nen pọ́lọ́ é?” 8Be a beè dì naa vó, éé e bè nóo kọ́ kọ, “Naanii mè é sí pọ́lọ́ kọ bé à man lé?” Dì belí bé e sìgà gbò e bà gé kyọ́m̄ bée lóm̄ ló kọ m̀ kọ́ naa. Sõò Bàrì é bẽgè bel gbò e a kọ́ vó dì belí bé e a bọ́va ló naa. 9È é gboó kọ và e, sõò? É kọ beele pá Júù léè èl na gbòa? Á gé naa vó m tọ́ọ̀ sĩ́ deè! M beè zẹẹ́ kọ́ tẹlẹ bàlà kẽ kọ dénè pá Júù nè dénè gbò e bè níì pá Júù nì, gbá di kè kẽ lẹ̀ẹ̀là bel pọ́lọ́ lab dògò. 10Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ: “Tọ́ọ̀ nen lé lab dògò á gé, bãànà ene nen á gé. 11Tọ́ọ̀ nen e a tavẹ lèlà nu á gé; tọ́ọ̀ nen e a gbĩ́ sĩ́ Bàrì á gé. 12Dénè nen kyãà dagí aa ló Bàrì; bà náa dọ bélè. Tọ́ọ̀ nen e a náa lé á gé, bãànà ene nen á gé. 13M gã́va bélí sèèla gã́ bànà ú; kẹ̀lẹ̀ ḿmavá boo dém. Bàg mon bel e a ĩi nen belí naanà ààvá bũunu; 14pṍò nè pọ́lọ́ pọ́lọ́ mon bel ḿmáva gã́. 15Ba kpóó tọ gbálá nyoone gè èèlà mii; 16bà kyọ sĩ́ nen vaá nvèè tãàgà kọ̀láá kĩ e bà téní. 17Bà náa nyímá ló sĩ́ deè e a domà fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló, 18à bè ge kọ bà íe fã̀ Bàrì.” 19È nyímà kọ kọ̀láá nu e bà émí m Log kuu gbò e bà di kè bá Log, gé naa ní e gbò nen náa é kọ́ bà náa beè nyimàè, kọ bé dénè nen mon kọ bel bẽ́ènìèe kè sĩ́ Bàrì. 20Boo bée kọ ge naa nu e Log kọ́ náa léevè bel tọ́ọ̀ nen kè sĩ́ Bàrì. Nu e Log náa, ge naa kọ nen á nyimá kọ mè à siè pọ́lọ́. 21Sõò kátogóí Bàrì a tú sĩ́ deè e a é léevè bel nen, e bè níì ge sẹlẹ Log nì, tẹlẹ bàlà kẽ. Log Mózìs nè Kpá Gbò Kọ́ Bùlà Bàrì beè náa nen di tõ̀ò e a kil ló sĩ́ deèi. 22Bàrì léevè bel gbò nen tení dú ló ba gè dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s Kráìst. À náa vó kọ̀láá nen e a dẹlẹ nyíe boo Kráìst, boo bée kọ kele á gé zẹ̀ẹ̀ pá Júù nè gbò e bè níì pá Júù nì. 23Boo bée kọ dénè nen beè sí pọ́lọ́ vaá fùlà aa ló dù̃ùnè e a dú ló Bàrì. 24Bàrì léevèi bel tení dú ló Kráìst Jíìzọ̀s e a aalái, aa m sàn nyíe e Bàrì íeí ló pọ́ì. 25Bàrì beè túe nè kọ á tú a mii vaamá gyọ́ọ boo gbò nen, kọ bé Bàrì tení dú ló vó vaá ia ló pọ́lọ́ nè gbò nen, tṍó e bà dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s. Bàrì náa vóí m ge zogè a lé lab dògò. Tṍó e a kil nvéeá a beè ì̃ìmà vaá ẹ̀b pọ́lọ́ gbò nen lọl dẽe sĩ́. 26Sõò tṍóí à bugi pọ́lọ́ ló gbò nen m ge zogè a lé lab dògò. M na sĩ́ deeí ní e Bàrì zógè kọ ẹlẹ lelàe, vaá à léevèe bel kọ̀láá nen e a dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s e. 27Be a di naa vóá, éé ní e beele é láá kaaga boo é? Tọ́ọ̀ kà nu á gé! Vaá éé ní e a man kọ á dì naa vó é? É kọ Log e e sẹlẹ̀? Níì vó nì, sõò boo bée kọ è dẹlẹ̀ nyíe boo Jíìzọ̀s. 28Vóá à naa, è é gboó kọ́ kọ Bàrì léevè bel nen tení domá ló gè kọ nen dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s, níì boo bée ge kọ nen sẹlẹ Log nì. 29É kọ Bàrì dú Bàrì áá pá Júù? É kọ náa dúna gé Bàrì gbò e bè níì pá Júù nì? À dúná gé ba Bàrì. 30T̃ẽ̀ènè kà Bàrì e a dì, e a é léevè bel pá Júù e bà dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s vaá à é léevènà gé bel gbò e bè níì pá Júù nì e bà dẹlẹna gé nyíe boo Jíìzọ̀s. 31É kọ à náa dẽe kọ ge dẹlẹ nyíe boo Kráìst náa kọ Log á gá dìna ló tọ́ọ̀ nu? Níì vó nì m tọ́ọ̀ sĩ́ deè. Tãa vó, à naáe àgẹ̀lẹ̀.


text: 1Pá nà vígà m Kráìst, à é léémám̄ kọ ó kẽeaí boo nu e a beè lẹ̀ẹ̀à ló bẹẹ gbò nómá tẹ̀. Bù dee e a géè tulèvaá beè uu dénè ọ̀và, vaá bà gbá fùl Mii Mii Peneá. 2Dénè ọ̀và beè gbaa ló Mózìs tení dú ló gè logá m bù deeá nè m peneá. 3Ba beè gbá dé t̃ẽ̀ènè íb gyã́á e a aa bá Bàrì 4vaá õna gé t̃ẽ̀ènè íb múú e a aa bá Bàrì. Ba beè ṍ múú e a géè ọ́ví aa gbàà dem e Bàrì beè nèva kọ á bììàva nvéeá, vaá demá beè Kráìst. 5Sõò náa kal ló bée kọ vó, dùm gbele tõ̀ò ọ̀và náa è leemá Bàrì, naa ní e ba è ugá gbẹa boo kpáá bàlà ólá. 6Kátogóí, dénè gbò nuí beè naaá kọ bé à dú nu dòmà bá nè beele gè ãanéi kọ é gá ié tàn nyòòmà pọ́lọ́ nu belí bé e baala è ié naaá, 7à bè ge kumí sĩ́ kẽ nè gbò ńbàlì e bà náàmà bá, dì belí bé e sìgà ọ̀và beè naa. Dì belí bé e Kpá Káí kọ́ naa kọ, “Gbòa beè naa nàà nu de zọ̀ vaá bìlà pọ́lọ́ bìlà bil.” 8Beele née é kúná gã̀ belí bé e sìgà ọ̀và beè naa, vaá bàà tub nè òb nè àlàbà bóó nè òb tub (23,000) ọ̀và à ú t̃ẽ̀ènè deeá naa. 9Beele née é doà Kráìst belí bé e sìgà ọ̀và beè naa, vaá naanà à domígiva fẹ́ naaá. 10Beele née é nuumí bel belí bé e sìgà ọ̀và beè naa vaá nyómá tóm, e a gé lẹẹlà bel ló ú, à fẹ́va naaá. 11Dénè gbò nuí beè lẹ̀ẹ̀àva ló kọ bé à dú nu dòmà bá nè dõòna gbò, vaá ba beè emí gbẹẹ́ kẽ kọ bé à dú nu dùùlà bá deè tṍ nè beele. Boo bée kọ tṍó e beele dìi dú tà tṍó. 12Boo bée vó, kọ̀láá nen e a íe bùlà kọ ẹlẹ a élàè agàlàè á palà ge ọẹ dẽe mè á di vó à dọ. 13Kọ̀láá íb ẹ̀bmà e o ni ténii bá dú íb ní e gbò nen ólò tení bá. Sõò Bàrì bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo, vaá náa é sọ tọ deè kọ ó tenii bá ẹ̀bmà e a elíi kói. À é néi kói e a é náa kọ ó láá ĩimai, vaá náa kọ ó monii èèlè e o é ténii aamaí bá. 14Vóá à naa, pá nà kóò e m vulè, kpoolai ló lọlii ló gè kúmí sĩ́ kẽ nè gbò ńbàlì e bà náàmà bá. 15M̀ ló bel nèi dì belí gbò e bà nyímá nu. Boolo ẹvii m bel e m gé lóí. 16É gbag e e ólò õá Bàrì zaa boo m tãàga ló vaá tú ṍmá míí boo tṍó e e gé dé gyã́á Dõòa, é kọ tṍó e e gé ṍ míí m̄á, née gé dõonà mii Kráìst? Vaá fétúlú e e ólò dèa, é kọ tṍó e e gé déá, née gé dõonà nom kpá ló Kráìst? 17Náa kal ló bée kọ è bọọ gã́ bug, dénè bẹ̀ì t̃ẽ̀ènè kà belí ene kà nom kpá ló, boo bée kọ è ólò dõ̀ònà t̃ẽ̀ènè kpò fétúlú. 18Ni zẹ́ẹ́ ẹvii nu e pá Ízràẹ̀l ólò naaí: Gbò e bà dé nu e a dú ló nu e ba è vaamá gyọ́ọ nè Bàrì boo gbani, zọ Bàrì gbaa ló dú t̃ẽ̀ènè kà. 19É kọ m̀ gé kọ́ ńbàlì e bà náàmà bá à bè gyã́á e bà váámá gyọ́ọ nèe íe nu e bà kọ̀là? 20Níì vó nì! Nu e m gé kọ́ kọ̀là kọ gbò e bà náa nyímá ló Bàrì ólò vaalá gyọ́ọ nè zọ, níì Bàrì nì. Vaá ním̄ gbĩ́ ge kọ ó gbáái ló zọ dúi t̃ẽ̀ènè kà. 21Nóo gé láá õi míí Dõò vaá ò ṍnai gé míí zọ. Nóo gé láá déi gyã́á Dõò vaá ò dénai gé gyã́á zọ. 22Sẹ̀ è gbĩ́i ge naa ní e Dõò é bẹ́ nyíe? É kọ kói di ló beele èl ẹlẹ? 23Bà kọ, “È di pọ́ì ge naa kọ̀láá íb sĩ́ nu.” À dú kà kà naa vó, sõò dénè nu náa dọ bélè. È di pọ́ì ge naa kọ̀láá íb sĩ́ nu, sõò níì dénè nu ní e a é nveè bá nè nen é nì. 24Tọ́ọ̀ nen á gá naa áá ńlẹ lee ló, sõò á naa nu e a é lééná gé ló dõòna nen. 25Ò di pọ́ì ge bà kọ̀láá íb nom e bà gé oo kè ki, ó gá zẹẹ́ bĩiná kĩ e a dú kọ bé ò kálá bà, kọ bé náa tãagéni nyíe. 26Boo bée kọ Kpá Káí kọ, “Kunu kẽ nè dénè nu e a dìé boo ní Dõò.” 27Be nen e bè náa dẹlẹ nyíe boo Kráìst kólni kyáà vaá ò sì, dé kọ̀láá íb sĩ́ nu e a nèni kọ ó dè. Ó gá zẹ́ẹ́ bĩináe kĩ e a tú lọl kọ bé ò kálá dè, mè á di vó à tãagéni nyíe. 28Sõò be nen kol bée nèni kọ̀ ba beè tú gyã́áá vaamá gyọ́ọ nè zọ, ó gá dè, kọ bé náa tãage nyíe nen e a è kòl bée nèniá-- 29níì ńlo nyíe nì, sõò ní na nená. Ò é láá bĩinám̄ kọ, “À é náà vaá dõòna nen kpeg ńda ge di pọ́ì e? 30Be nda ṍá Bàrì zaa boo gyã́á e nda déè, à é tení náà vaá dõòna nen bẽ́gèm̄ bel ló gyã́á e nda beè ṍá Bàrì zaa booá é?” 31Vóá à naa, kọ̀láá íb nu e o gé náanii, kà bè ò gé déi nu à bè ò gé ṍi nu, naanii m sĩ́ deè e a é nvèè ka ló Bàrì. 32Tõonii m dùm e bè náa é tãage pá Júù, à bè gbò e bè níì pá Júù nì, à bè bõ̀òna ló Bàrì. 33Tõonii dì belí bé e nda tõo naaí: Nda ólò gbĩ́ gè naa nu e a é léé ló dénè nen m kọ̀láá kà nu e nda gé náa, níì ge gbĩ́ gè naa áá ńda lee ló nì, sõò lee ló dénè nen, kọ bé bà duuà.


text: 1Na tàodéè ná dè e nɛ̀nù Kolàì wɔ ŋwùnù èè ka nà nù kava, wɔ jàváà na ŋwùnù e nɛ̀ nàì kídí. Nà Ŋgàla Wɔi Nyináà jòò nà dè nù kɔlɛ̀n, nɛ̀ mùndí nà ka yiì kùla kàí kùlàì, na bàlà yii jààsɛŋ. 2Dɔɔ ŋwùnù mà dè naà nai fɛlɛ̀nù, nà nɛ̀ì na kulu de kùláà dè nù kɔlɛ̀n, nà jàvà yiì è ŋwùnàì nù nɛ̀ mùndí na kului sɛ̀lɛ́ɛ̀ nɛ̀ na jàvà sɛ̀lɛ́ɛ̀ dè nɔɔ̀ kɔlɛ̀n. Nà nɛ̀ má dɔ̀ɔ̀, nà tila ve mì kulu dè tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà. 3Nàa kpada nɔɔ̀ nà bulu na sɛlɛ ŋwùnù kpedeó na kève jòŋgà seli sɛlɛ kɔn eodè. Kɛ́ na bului nu kúla ŋwùnù, nà tùwà nà bàdéò gbàà è tì nau. 4Nà kpada nà bàdéò wo kpada sɛ̀lɛ̀, nàa kpada nɔɔ̀ na bulu na sɛlɛ ŋwùnù. 5Nà yá kulu dè kùlà na kùlà mùnɛ̀ jɛ́ nɔɔ̀ Jisɛ̀ wɔ kulu de kùláà nɛ̀ wɔ kùlà kùláà dedí. 6Kolàì wɔ nyàŋgè nyàŋge kpaíì dedí nɔɔ̀ mùnɛ̀ Ŋgàla, gbulúì gbǐn nù. Kɛ́ èì dí wɔ kulúì nù dè wɔ̀ nɛ̀ è nɛ̀ Ŋgàla sɔn wò ŋwùnàì nù kaŋa eu jìjà. 7Kɛ́ è fun dí wɔ bulu wɔ kulúì nù wɔ te wɔ nyàŋgéè gbǐn wɔ tùwà wɔ bulùì wòlu jòwò nyɔ̀ɔ̀. Wɔ̀ dedí nɔɔ̀ mùnɛ̀ wòlu fuyó, ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ jió nà tidì mùnɛ̀ wòlu fuyó. 8Wɔ̀ kúlaó wɔ bulùì nù ŋwɔnɔ̀ wɔ̀ sìɤàìdí wòi nyìnìnù falan jèì wɔ̀, wɔ falan tíì eodè. 9Wɔ̀lɔ́ bulu wɔ ŋwùnù Ŋgàla nì wɔ̀ ŋwúnai pólósálí gbàà Ŋgàlaò jɛ wɔ nyɛlɛ́ɛ̀ dè gbàà e tì nyɛlɛ́ì gbǐn eu. 10Ŋwɔnɔ̀ Jisɛ̀ wɔ bɛlɛ bi ŋwùnù lɔ̀ɔ̀n lɛ́ì gbǐn é dè Ŋgàlaò jɛ nɛ̀ tàodéè nù e kanàì dè falaon jɛ wò bulu ve wɔ̀ kɔyàì, 11Ŋwɔnɔ̀ wo gbǐn kpóŋ wò kaja ve è gbani tidì wò nɛ̀ Jisɛ̀ Kolàì wɔ̀ wɔ̀ dè Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀. Sɛlɛ wòló gbǐn è nyìnì ve bɛlɛ bi Tedé Ŋgàla bò. 12Dɔɔ ŋwùnù mì bàde kàíò, mùnɛ̀ jɛ́ ná bió mi wòi nyìnì à na wo jòò á deó dí kɔlɛ̀n, è dè ve kàí na nyìnì mi wòì èé à na wo jòò àì dí kɔlɛ̀n dè ye. Ŋwààmù nɛ̀ tìnì eu jìjà nà kándàì jòwòì nàa kwa na bulùì sɛlɛ nu wòlíì ŋwùnù, 13èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de Ŋgàla dè na jainde jòwàìnù, wɔ̀ nɛ̀ è nà nyìnì wɔ wòì, nà nɛ̀ sɛlɛ wɔ̀lɔ́ wɔ́ jàvá ná nɛ̀ è. 14Nà nɛ̀ sɛlɛ́ì gbǐn ná dè wòlù na nɛ̀ è, nàa kweì wúlú èì ndè kpedeó na fi mɛndɛ, 15dɔ̀ɔ̀ èè nɛ̀ ve feleŋge ě nàì dè nàí ná dè Ŋgàla wɔ wóó màlùŋ nde siin tàode de kpɛn kpɛn wɔ̀lɔ́ nù. Na tɔni ve wò tidì mùnɛ̀ kewu tàode wɔ̀lɔ́ nù, 16nà dè má wo tedíì senù é ka wòlù wɔ́lɔ́wɔ́lɔ́ lɔ̀ɔn fɔŋwù ni. Nà nɛ̀ má sɛlɛ wòló, jòŋgáà má dè e selìnù na ŋwùnù è bì ve nù kɛŋ Kolàì wɔ jède kpelai sànyáà nù. Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ̀lɔ́ siya ve è kanúì má sàó è na ŋwùnù, èó kanu soolo de. 17Kilaa ŋwùnù mà falan má, mi tòyóè kwali ve nani saaɤa lɛ́ɛ̀ eu é dè na Jisɛ̀ wɔ funàì sɛ̀lɛ́ɛ̀. Dɔ̀ɔ̀ bɛ́ɛ́lɛ́ èe nɛ̀ ve nì mi kulu de tili ve tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà, ŋwɔnɔ̀ à nà wo jòò à tili ve kulu dè. 18Nyɔìŋ nɔɔ̀ nà pɛ́ nà yá kulu dè tili na nɛ̀ è mì pɛ́ ma tili kulu dè. 19Ŋgàla ŋwuni má è, mà funàì mà gbɛ̀ ve Temetè tiyàì na bò dúwàì sɔ́ɛ̀n nù. Dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ ve mà nyìnì má nau jìja fǔn kàí èì ma kewu nù. 20Temetè kɔlɛ̀n nɔɔ̀ à wɔ sɔn à kpada na sɛlɛ ŋwùnù. 21Wòlíì gbǐn kpóŋ wò kpada nɔɔ̀ wo bulu wo sɛlɛ ŋwùnù, kɛ́ wòì Jisɛ̀ wɔ sɛlɛ̀ kpada. 22Na bulúì nà sì è jɛ́ Temetè wɔ̀ó è siya ya wɔ̀ dè jòwò nyɔɔ kàí. À wɔ sɔn à jòwò ya dí kɔlɛ̀n Tedí Kàí ŋwùnù é kàìn Jisɛ̀ mùnɛ̀ jɛ́ jí jííjì nɛ̀ wɔ̀ téɔ̀ sɔn wó ka jòwò. 23Dɔɔ ŋwùnù wɔ̀lɔ́ é dè mi kulúì nù èè dè, mà tiya Temetè na bò mà kàmá nɔɔ̀ è sì feyàà jɛ́ mii sɛlɛ̀ é dè ve. 24Ŋwɔnɔ̀ mà funàì mà nɛ̀ Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ ŋwuni má è, mi bulúì mà bùwà ve jì ma ni nà wòì dúwàì sɔ́ɛ̀n nù. 25Màó è nyàŋgè ya mi kulúì nù mà tiya nà bíɔ̀ Ìpafùlòdàitɔ̀, wɔ̀lɔ́ à wɔ sɔn á dè dí kɔlɛ̀n jòwàìnù dè Tedí Kàíì eu kɔ̀nàì ŋwùnù é kàìn Jisɛ̀. Wɔ̀ nɔɔ̀ wɔ̀ wɔ̀ dè tedíɔ̀ ná tiyaó wɔ̀ wɔ̀ mà mìì. 26Wɔ̀ jàvá naà wɔ́ sà na gbǐn dí tìti, ŋwɔnɔ̀ wɔ kulúì èì lɔ̀mù èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, nà nyìnìó wɔ kède fǔìn. 27Ŋwɔnɔ̀ è dè ŋgàma wɔ̀ deó kèdènù e dí teò tɛ wɔ falan. Kɛ́ Ŋgàla bàlàó wɔ jààsɛŋ, ŋwɔnɔ̀ èó wɔ̀ kɔlɛ̀n dè Ŋgàla wɔ́ jì wɔ jààsɛŋ bàlà, kɛ́ mi bulúì bɛ́ɛ́lɛ́ wɔ̀ bàlàó mì pɛ́ mi jààsɛŋ wɔ jíyà miu sɛlɛ tààn. 28Dɔɔ bulu wɔ ŋwùnù mà jàvá má tiya wɔ̀ na bò bùwàì. Dɔ̀ɔ̀ è nɛ̀ ve nà sà má wɔ̀ mùndí na kulu dè tili dí tìti. Dɔ̀ɔ̀ kúlà ve mi kului jàíì sún nù. 29Dɔɔ ŋwùnù nà dùmà wɔ̀ jàdè faàìn kulu de tili gbàà nù èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ̀ dè nà bi Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ saaláà nù. È ŋwùwà ve na bì wòlu doo towóè tɛ̀ɛ̀mì, 30èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de, wɔ̀ saó wɔ lɔ̀ɔn fɔŋwúì nù kulu, ŋwɔnɔ̀ e dí teó tɛ wɔ falan Kolàì wɔ jòwóè ŋwùnù. Dɔ̀ɔ̀ è nɛó wɔ́ nió mì ei màáà ku na bulúì nàó e nɛ̀ì gbɛ̀.


text: 1Yeesu nyáń niinee, ki nín kùǹ u-tiŋkin, ní u-boonnooliibi táá-u. 2Ŋwiŋŋuŋfikaa bāańee, ní u kíĺ ki bíī dàkà binib Unimbɔti bɔti kukpafidiin. Ní kunipaau kun nìn bí ki pílfíǹ-uee bākatì ki bíī lì yii: “U nín kánní la tin u sòoǹ nan dee? U nín kánní la iciin nee bulfi dee? An dī mana ní u ŋūǹ ki ŋáań maamaacib nee? 3Ti nyí-uaa! An sá Maarii jipɔɔn kapintaa! U-naalib mun di sá Jaaki nì Joosee nì Juudi nì Siimɔn. U-niisalib mun di kɔ́ò ti-kansikin neeyaa!” Ní an yāntì baa ti ŋūǹ kí fɔ̃ɔ̃-u kí kíí. 4Ní Yeesu bí-bi yii: “Laaaba yab kaa kpèé Unimbɔti bɔnaatiliu fam see u-tiŋkin yab nì un bin pēēyee nì u-cindin yab.” 5Waa nìn gítī ŋúń ki ŋá maamaaci tuuŋŋi niin, see bibunliibi ŋwaam pu ní u nìn dū u-ŋalii ki páaǹ ní ki cáaǹ-bi. 6Ní u bākatì bi nín kaa fɔ̃ɔ̃-u ki kííyee. Ŋyunti gbantee, Yeesu nìn yìiǹ ntimbilimu nì ikpaanceeti ki dàkà binib Unimbɔti bɔti. 7Ní u kpáfì u-kpambaliŋ saalaa nì alee, ní ki tú-bi bili bili, ní ki tīī-bi mpɔn bí nīn jì arasiniibi, 8ní ki kpáafì-bi yii: “Ni yaa cée ní taa nín̄ ŋúb́ tiba see ŋkpɔndɔ baba, ní taa nín̄ ŋúb́ tijin kí taa yòon̄ atɔkɔl kí taa nín̄ fúuń animil mun, 9kí taa pèen̄ abɔkuti ali ali, ama kí nīn táká anaataka.” 10U tùkū-bi yii: “Ni yaa kɔ́ kudii kun nee, nín̄ bímaan niin kí nīn cí daliŋkin ni dàá yīkèe. 11Ni yaa bàn̄ laakin binib yaa yíì, kaa là kí fɔ̃ɔ̃-ni, kaa tí là kí pīlfiǹ-nee, nyāmaan niin kí pítí ni-taaŋi kpɔŋkpɔm kí yàl̄ bi-tiŋki pu, án nīn sá-bi kudaaŋŋu yii ni cáań-bi tibɔmɔntiil ní baa fɔ̃ɔ̃.” 12Ní bi búntì ki cūtìi bíī sòoǹ nì binib yii bí kpántí bi-bimbim. 13Bi nìn jì arasiniibi tikpil biwaatiibi pu, ní ki cáá ŋkpam ki ŋáań bibunliibi tikpil pu ki cāantí-bi. 14Ubɔti Eeroodi nìn gbìl̄ bi sòoǹ Yeesu pu, kun puee u-yindi nìn gbītì ajan kɔkɔwoooo. Binib biba nìn sòoǹ Yeesu pu yii: “An sá Jaan un nìn fùul̀ binib Unimbɔti nyimee di fīkitì ditaŋkpiilin, an pu ní u ŋūǹ ki ŋáań maamaacib.” 15Biba lì yii: “An sá Eelii.” Ní bin kíǹee mun lì yii: “U sá Unimbɔti bɔnaatiliu kii bitiŋkpikib bɔnaatiliibi ubɔee.” 16Eeroodi, úǹ nín gbìl̄ee, ní u lī yii: “Jaan un man yāntì bi tīl̀ u-yilee, di fīkitì.” 17- 18Di sá yii Eeroodi nìn cúú u-maan Fiiliipi nimpuu Eeroodiya ki cáá. Ní Jaan bí-u yii: “An kaa máaǹ á cáá a-maan nimpuu.” Tíǹ pu ní Eeroodi nìn yāntì bi cúú Jaan ki bɔ́ob́ ki tɔ́ sarkan. 19Eeroodiya nìn fɔ̃ɔ̃ Jaan pu kudòŋu ki nyàab̀ kí kpò-u, ama Eeroodi puee, waa nìn ŋūǹ. 20Di sá yii Eeroodi, úǹ nìn fàŋkí Jaan ki nyí yii Jaan sá ibaamɔndaan ki sá Unimbɔti tɔntɔnliu. An puee Eeroodi nìn mɔ́tí u-pu. Jaan yaa nìn sòoǹee, an nìn páb̀ Eeroodi ama u nìn néeń ki pílfíǹ-u. 21Dalbee, Eeroodiya ká nsan ŋun u dàá dī kí kpò Jaaŋyee. Di sá yii Eeroodi nìn bíī jīǹ u-maalwiiŋŋu jiŋaaliu. U nìn yíiń u-kpilib nì bisoojakpilib nì Gaaliilee yidambi kɔkɔ. 22Ŋyunti ŋun bi kpáfèe, Eeroodiya bisal kɔ́oń bi-kansikin ki ŋɔ́ń ní u-ŋool fáatì ubɔti Eeroodi nì bin kɔkɔ u yíińee, ní u bí usapɔɔnee yii: “Mèè-mi tin kɔkɔ a lèe, m dàá tīī-si!” 23Ní u pūtì ki lī yii: “Tin kamaa a yaa bālfì-mee, m dàá tīī-si, báà an yaa sá m-beel dijandi, m dàá tīī-si!” 24Niinee ní usapɔɔnee nyáń ki cūtì ki bālfì u-na yii: “M-na, ḿ mèè ba?” Ní u-na kíí-u yii: “Lì yii a là Jaan un fùul̀ binib Unimbɔti nyimee yil.” 25Ní u fātìi tɔ́otì ki gítì ubɔti cee ki bí-u yii: “M là yii á tùkutī Jaan un fùul̀ binib Unimbɔti nyimee yil kí tàkan̄-mi kpaatan kɔŋkɔnnee.” 26Niinee, kunimbaau kɔ́ ubɔti, ú mun gítī dāá pūtì u-nicambi bin u yíińee nimiin, waa ti ŋūǹ kí yíí. 27Ní u tú dicilpu niin u-soojau ubɔ ki tùkū-u yii ú cùú cáań Jaan yil. Ní soojee cūtì ki kɔ́ kusarkadiin ki lafun tūkutìń Jaan yil 28ki tākaǹní kpaatan, ki cáań ki ŋúbiǹ usapɔɔnee, ní usapɔɔnee mun cáā tīī u-na. 29Jaan boonnooliibi nín gbìl̄ an bɔtee, ní bi dɔ́miń ki yɔ̃oǹ-u ki cáā síb́. 30Yeesu kpambaliŋ ŋin u nìn túee kpáfì u-cee ki máafì-u bi nín cūtì ki ŋá tiŋyee nì tin bi dàkēe. 31Ní Yeesu bí-bi yii: “Dāam̄maan tí kàkatī ŋkpaanceeti, laakin binib kpée ní ŋùŋfì fiii.” Kun puee binib nìn cáá ní lìbitìlibiti, biba kùǹ ní biba bàń, an yāntì Yeesu nì u-kpambaliŋ kaa nìn cáá mpaan kí jī tijin. 32Ní bi kɔ́ buŋalimbun ki kākatì laakin binib kaa bée. 33Binib tikpil ká bi nín cée ní ki béè-bi, ní ki sáǹ ki nyáń ntimun ki dū ataa ki péeǹ-bi ki bàn̄ laakin bi cée. 34Yeesu kpákatì buŋalimbunee, ki ká kunipaau sí kii ipii in kaa cáá ukpaalee. An nìn kɔ́-u falaa ní u kíĺ ki bíī dàkā-bi tibɔti tikpil. 35Kujoou nìn bíī jɔ́otée, u-boonnooliibi sútìń ki pìl̄-u ki tùkū-u yii: “Binib kaa kɔ́ò laakin ti sí nee, kí wàatēe, kujoou mun bíī jɔ́otí. 36Yàntī binib nee ń cù ikaan nì ntimbilimu mun pìlīǹ dooyee kí dā tijin kí jī.” 37Ní Yeesu kíí-bi yii: “Nimbi ni-ba tīīmaan-bi tijin bí jī!” Ní bi fātìi bālfì-u yii: “Mimmee, ti dù animil cutimaanyi ní kí dā tijin kí tīī bí jī deeyaaa?” 38Ní Yeesu mun fātìi bālfì-bi yii: “Kpɔnɔb biŋa ní ni cáá? Cùú kpèèmaan!” Bi cūtìi bālfì ki béèyee, ní ki bí-u yii: “Ti cáá kpɔnɔb biŋmoo nì ijɔm ili.” 39Niinee ní u tùkū u-boonnooliibi bí tùkù binib ń kàl̄ akiti akiti kumɔsɔŋu pu. 40Ní bi kāl̀ kitiŋ. Akiti aba cáá binib dilaataal, aba mun cáá imuŋku ili nì saalaa. 41Yeesu fɔ̃ɔ̃ kpɔnɔb biŋmoo nì ijɔm ilee ki wáaǹ kutaa ki jáam̀ Unimbɔti tijinee pu, ní ki gífì gífì kpɔnɔb ki tīī u-boonnooliibi bí yàkatī binib. U yākatì ijɔm ilee mun ki tīī bi-kɔkɔ, 42ní bi-kɔkɔ jíń ki díkí. 43Ní u-boonnooliibi tɔ̃ɔ̃ akpɔnɔkati nì ajɔŋgin ŋin kíǹee ki gbéeǹ tikabiti saalaa nì tili. 44Bin nìn jíń tijin gbantee nìn nyáń bininjab kutukub biŋmoo. 45Niinee ní Yeesu bí u-boonnooliibi yii bíǹ ń kɔ́ buŋalimbu kí lìntī malaa kí dùtī dimɔɔl Beetsayida watil pú, ŋyunti gbantee úǹ ń yàntī samaayee ń kpì. 46U yāntì samaayee nín kùǹee ní u jɔ́m̀ dijool pu kí mèè. 47Ku jɔ́otèe u-boonnooliibi bàn̄ dimɔɔl kansikin, Yeesu úǹ dáá bíń dibuŋgbandi u-baba. 48U ká yii u-boonnooliibi bí ki ŋàal̀, an kaa cá, kun puee kubuŋu nìn túŋkiń-bi. Ki cá kutaawuntiŋuee ní u tɔ́kɔǹ nnyim pu ki còom̄ ki cá bi-cee ki dàá jītí bi-pu. 49Bi nín ká u còom̄iń nnyim pu ki dòońee, ní bi dākafì yii an sá ufaŋfanti, ní bi kíĺ ki bíī gbáà ibiil, 50kun puee bi-kɔkɔ nìn wál̀-u ní bi-pɔbiliŋ bíil̀. Kpalaayee, Yeesu sòon̄ nì bi yii: “Cúúmaan ni-pɔbiliŋ, an sá man! Taa fàŋkìmaan!” 51Niinee ní u jɔ́m̀ bi-cee buŋalimbun, ní kubuŋu mun ŋmíl̀. Tifaandi nìn kɔ́-bi, ní bi kāl̀ ki bākatì. 52Di sá yii baa nìn gbìl̄ Yeesu nín nìn dū kpɔnɔb fiii ki būtì ki kpíiǹ kunipaauee taapu, kun puee bi-pɔbiliŋ nìn gbìfì. 53Bi dūtì dimɔɔl ki dɔ́òyee, ki kɔ́ Geeneesareeti tiŋki jaaŋŋun ki síl̀ dibuŋgbandi. 54Ŋyunti ŋun bi kpákatì buŋalimbunee, binib kpáàā béè Yeesu, 55ní ki sáǹ ki cūtì ntimun ki máafì ní binib yòontiń bibunliibi ki tūntiń ilún pu ki cāabìń laakin Yeesu bée. 56Míǹ ní báà laakin ní u yaa nìn bàn̄ee, ntiŋgbamu neeee, ntiŋkpaamu neeee, ikaaneeee, binib nìn cāabìń bibunliibi ki bīil̀ imɔŋkijaa ní ki gbàam̄-u yii ú péēyàntī bibunliibee ń dáb́ u-bɔkutil nyɔɔgbaŋŋi. Bin kɔkɔ yaa nìn gbēē-uee pɔ́ɔkí ní.


text: 1Yeesu fātìi yíkì niin ki pɔ́otì Juudee watil ki dūtì Jɔɔdan buŋgbandi. Ní anikiti tí kɔ́oǹní ki múkuǹ u-pu, ní u tí kíĺ ki bíī dàkà-bi Unimbɔti bɔti, kii u nín kpàāa péēŋáań puee. 2Niinee, Fariisab sútìń ki pìl̄-u ki nyàab̀ kí bàkan̄-u tibɔti. Bi bālfì-u yii: “Ti-marau pú nsan yii uninja ń jà u-nimpuuaa?” 3Ní u kíí-bi yii: “Mara ulɔu ní Mooisi nìn tīī-ni ní?” 4Ní bi fātìi kíí-u yii: “Mooisi bí-ti yii tí ŋmà takalda un dàkà kun pu ní a jìn̄ a-nimpuuee kí ŋúbiǹ-u ní kí nín jà-u.” 5Niinee ní Yeesu fātìi kíí-bi yii: “An sá ni-pɔɔgbifiŋŋu pu ní u síiǹ-ni an marau gbanti. 6Ama ŋyunti ŋun Unimbɔti kíĺ ki náań tiwan kɔkɔee, u nìn náań uninja nì unimpu ní. 7Míǹ puee ní an sá uninja ń yīkì u-baa nì u-na cee ní u nì u-nimpuu ń nīn bí, 8ní biliitil ń kpántí unibaanti. Mimmee, baa ti sá binib bili, bi ŋá unibaanti dee. 9Míǹ puee, unil ń taa yàkatī tin Unimbɔti dūu kpáfèe.” 10Yeesu nì u-boonnooliibi kùn̄ kudiinee, u-boonnooliibi fātìi bālfì-u an bɔti pu. 11Ní u kíí-bi yii: “Un kamaa yaa jìn̄ u-nimpuu ki fātìi cáá upɔɔnee, udaan ŋá tilaakpaal Unimbɔti nimiin ki yīntì nì u-nimpupeepeekaau. 12Míǹ mun mbaantiim, unimpu yaa yíkì u-cal cee ki cūtìi mɔ́ǹ uninjapɔɔnee, ú mun ŋá tilaakpaal Unimbɔti nimiin ki yīntì nì u-calkpiki.” 13Bi nìn cāabìń mbiyaamu Yeesu cee ú dū u-ŋalii kí páań mu-pu kí mèè kí tīī-mu, ní u-boonnooliibi bíī wòoǹ bin cāabìń-muee. 14Yeesu ká mimmee, ní an kaa mɔ́ɔkiǹ-u, ní u bí-bi yii: “Yàntīmaan mbiyaamu ń dāan̄ m-cee kí taa pìim̄maan-mu nsan, kun puee Unimbɔti beel sá ki tīī bin náań nì muee ní. 15Ibaamɔn ní m sòoǹ nì ni, un kamaa yaa kaa fɔ̃ɔ̃ Unimbɔti beel bɔti kibiyaawaai yamee, kaa dāa kɔ́ò di-ni.” 16Niinee ní u fɔ̃ɔ̃ mbiyaamuee ní ki dū u-ŋalii ki páaǹ mu-pu ní ki mēēUnimbɔti ń bìin̄ mu-boon. 17Yeesu yíkì ki tākaǹ nsan pu ki dàá nīn cée, uninja ubɔ sáǹní ki dɔ́miń ki gbāaǹ u-nimiin, ki bālfì-u yii: “Ukpimɔnti! M dàá ŋá mana ní kí ká dimaŋfal din kaa cáá dikuntilee?” 18Ní Yeesu fātìi kíí-u yii: “Ba pu ní a yíì-mi yii umɔnti? Unil báà ubɔ kaa bí ki sá umɔnti, see Unimbɔti baba. 19Sii a-ba nyí Unimbɔti marab, an lī yii: 'Á taa kpò unil, á taa ŋá tilaakpaal, á taa yò, á taa lēēnnyimɔn seerau, á taa ŋmàtiǹ ubɔ, á nīn tɔ́ a-baa nì a-na.' ” 20Ní uninjee fātìi kíí-u yii: “Ukpil, doooo m-naacimpɔntin ní m péēŋúb́ an marab.” 21Niinee, Yeesu kpēē-u dímmm, ní uninjee bɔti fáatì-u, ní u lī-u yii: “Kuwambaantiiu di kíǹ-si á ŋá. Nín̄ cá kí nyāfì tin kɔkɔ a cááyee, kí dū animil kí yàkatī bifalaadambi, ní kí tin ká tigaajati Unimbɔti cee. A yaa ŋá míǹ ki dɔ́òyee, á dāan̄ kí nīn nɔ́ɔ́-mi.” 22Kijapaayee gbìl̄ an nyɔɔbuŋŋee, u-nimiin cúū bíil̀, ní u búntì nì kunimbaau, kun puee u nìn cáá tigaajawan tikpil. 23Niinee, Yeesu fātìi kpēēki māntìi tú bin yú ki gɔ́ń-uee, ní ki bí u-boonnooliibi yii: “An dāa pɔ̄ɔ̄ ki tīī bigaajab bí kɔ́ Unimbɔti beelineeee!” 24U-boonnooliibi bākatì nì an nyɔɔbuŋŋi gbanti. Ní Yeesu fātìi lī-bi yii: “M-biyaamu, an pɔ̄ɔ̄ ki tīī [bin kɔ dū bi-mákal ki ŋá tigaajatinee] ń kɔ́ Unimbɔti beelineeee! 25An pòfì ki tīī ugutaamu ń jītí ujoo buŋŋun nì ugaaja ń kɔ́ Unimbɔti beelin.” 26Niinee, u-boonnooliibi gítī bākatì tikpil, ki lì tɔb cee yii: “Kin, ŋma di nín ŋūǹ kí ŋmátí dee?” 27Ní Yeesu kpēē-bi ní ki bí yii: “Binib kaa ŋūǹ kí fīī bi-ba asee Unimbɔti baba di ŋūǹ kí fīī-bi. Di sá yii Unimbɔti di ŋūǹ tikɔkɔ.” 28Ní Piyeer bí-u yii: “Kin, timbi nín yíkì ki fá tin kɔkɔ ti cááyee ki táá-see?” 29Ní Yeesu fātìi kíí-u yii: “M sòoǹ nì ni ibaamɔn ní, un kamaa yaa yíkì ki cāntì u-diiku, u-nabiyaamu, u-na nì u-baa, u-biyaamu nì u-kpaatanti man pu ní ki sòoǹ m-bɔmɔntiiti ki tìì binibee, 30udaan dàá fɔ̃ɔ̃ tipaal ŋyunti ŋun ti bí nee míǹ dilaataal pu. U dàá fɔ̃ɔ̃ adiin, nnabiyaamu, nab, mbiyaamu, tikpaatan, ní kí jī falaa mun. Ama ŋyunti ŋun bí ki dòońee poonee, udaan dāa fòol̄ mmaŋfafɔkɔn ŋun kaa cáá dikuntilee. 31Bisanlintiliibi tikpil dāa kpántí biboompaanliibi, ní biboompaanliibi mun tikpil ń kpántí bisanlintiliibi.” 32Yeesu nì u-boonnooliibi nìn tàkā nsan ki jɔ́ḿ Jeerusaleem, ní u līī bi-nyɔkɔpu. U-boonnooliibi pɔbiliŋ nìn bíil̀ ní tifaandi kɔ́ bin kɔkɔ nìn nɔ́ɔ́-uee. Ní Yeesu gítī tí yíiń u-kpambaliŋ saalaa nì alee ki síiǹ u-cee, ní ki kíĺ ki bíī tùkù-bi tin di dàá bàń u-puee, yii: 33“Ti jɔ́ḿ Jeerusaleem ní nee, ti yaa bàn̄ niinee, bi dàá cúú man Kinibiki kí tīī bisaraaŋakpilib nì bimaradakaliibi ní bíǹ ń cáá-mi ibɔsoon kí lì yii m máaǹ bí kpò-mi, ní bí dū-mi kí ŋúbiǹ bin kaa nyí Unimbɔtee. 34Bíǹ dàá bèel̀-mi kí tíiĺ timɔtan kí sìtī m-pu, kí gbá-mi anaalab kí wàatī kí kpò-mi. Bi yaa kūū-mee, m dàá fìkitī winta dal.” 35Ŋyunti gbanti ní Seebeedee jipɔmbi Jaaki nì Jaan sútìń ki pìl̄ Yeesu ní ki bí-u yii: “Ukpil, ti là kí mèè-si tiba, á pɔ̄-ti!” 36Ní u fātìi kíí-bi yii: “Ni là ḿ ŋá ba ní kí tīī-ni?” 37Ní bi kíí-u yii: “Ti là yii, ŋyunti ŋun a yaa láā kpántì ubɔtee, ti-kansikin ubɔ ń dāá nīn kā a-ŋaŋgiil pú, un kíǹee a-ŋaŋgan pú.” 38Ní Yeesu kíí-bi yii: “Naa nyí tin ni mèéyee. Ni ŋūǹ kí nyò falaa un m dàá nyò naaan? Ni ŋūǹ kí fàl̀ falaa kii un man dàá fàl̀ naaan?” 39Ní bi kíí-u yii: “Iiin, ti ŋūǹ.” Ní Yeesu bí-bi yii: “Ibaamɔn, ni dàá nyò falaa un m dàá nyòee, ní kí fàl̀-u kii m nín dàá fàl̀-u pu nee. 40Ama an yaa kíǹ m-ŋaŋgiil nì m-ŋaŋgan kakaaŋuee, an kaa sá man di pūǹ an paani. Ipaan gbanti sá ki tīī bin pu Unimbɔti bɔ́ntì-i ki síiǹee ní.” 41Akpambal saalaa ŋin kíǹee gbìl̄ mimmee, ní ki fɔ̃ɔ̃ diŋuul Jaaki nì Jaan pu. 42Ní Yeesu yíiń bi-kɔkɔ u-cee, ní ki bí-bi yii: “Ni nyí yii duulnya yidambi bin kpèé ntimuee tɔ́kɔ́ bin kíǹee pu, ní ki cáá bi-pɔni ki fàantí-bi. 43An kaa máaǹ kí nīn bí míǹ nimbi kansikin, ama un yaa là kí nīn sá ukpaan ni-kansikinee, udaan ń gíiǹ u-ba ni-tɔntɔnliu. 44Míǹ mun ní un kamaa yaa là kí nīn sá ukpaan ni-kansikinee, udaan ń gíiǹ u-ba ni-kɔkɔ yumbuu. 45Kun puee man Kinibiki kaa dɔ́miń bí ŋá tiba kí tīī-mi, m dɔ́miń kí tɔ̄ atuun kí tīī binib, ní kí dū m-maŋfal kí pà kí fɔ̃ɔ̃ binib tikpil kí líí.” 46Yeesu nì u-boonnooliibi nì kunipaau nìn bàn̄ Jeeriikoo. Bi yíkì Jeeriikoo kí nīn càatēe, ujɔfu ubɔ kā disaŋkaŋkpil ki mèé bisanjitiliibi animil. Bi nìn yíì ujɔfu gbanti Baatimee ní ki yíì u-baa Timee. 47Ŋyunti ŋun u béè yii an sá Yeesu Naasaareeti yɔu di jītée, ní u kíĺ ki bíī tátí mpɔn yii: “Yeesu Dafiidi naantiiu sɔ̄ m-saai!” 48Binib tikpil nìn bí ki wòoǹ-u yii ú ŋmīĺ, ní u mɔ̄tìi tátí mpɔn yii: “Dafiidi naantiiu sɔ̄ m-saai!” 49Yeesu sāā ki síl̀, ní ki bí yii: “Yíiḿmaan-u!” Ní bi yíiń ujɔfuee ní ki bí-u yii: “Pɔ́ɔǹ a-ba kí yīkì, u yíì-si!” 50Niinee ní ujɔfuee lēēu-satau ki lúkú, ki nyīī ki yíkì kùrub ki síl̀ ní ki nín cá Yeesu cee. 51Ní Yeesu bālfì-u yii: “Ba ní a là ḿ ŋá kí tīī-si ní?” Ní ujɔfuee fātìi kíí-u yii: “Ukpil, m là kí wāl̀ ní!” 52Ní Yeesu bí-u yii: “A nín fɔ̃ɔ̃-mi ki kííyee puee a ká dicaandi!” Kpalaa niinee u-nimiliŋ cúū ŋúbitì, ní u kíǹ ki táá Yeesu boon.


text: 1Ŋyunti ŋun bi cɔ̃om̀ ki tɔ́ob́ Jeerusaleem ki pìlīǹ Beetifagee nì Beetanii Ɔliifi sufii jool caŋinee, ní Yeesu tú u-boonnooliibi kansikin bili, 2ki tùkū-bi yii: “Cùmaan kitimbilii kin bíń ni-nyɔkɔpu nee. Ni dàá ká dimampɔmbil din pu báà ubɔ kaa láá kāl̀ee. Ní gbìntīḿmaan-di kí cáań-mi. 3Ubɔ yaa bālfì-ni yii, Ba ní ni ŋáańee? Ní kíí-u yii, ti-Dindaan di nyàab̀ kimaŋ, u yaa dɔ́òyee, u dàá gíiǹní-kì doo an kaa làá yúntí.” 4Bi búntì ki bàn̄ ki ká dimampɔmbilee gbìn̄ ki nákaǹ kipunyɔkɔ, mmɔŋki didandi caŋin, ní bi bíī gbìntī-dì. 5Ní bin nìn sí niinee biba bí-bi yii: “Ba di cáá-ni ní ni gbìntī kimaŋ?” 6Ní bi kíí-bi kii Yeesu nín bàà tùkū-bi puee, ní binibee yāntì bi gbīntì-kì. 7Bi cáań dimampɔmbilee Yeesu cee ní ki pēetì bi-wampeeŋkaati ki páaǹ di-pu, ní Yeesu jɔ́m̀ ki kāl̀. 8Binib tikpil nìn kpátí bi-wanti ki bīil̀ nsan poon. Ní biba mun gàń tifaal akpaan ni ki bīil̀. 9Bin nìn līī u-nyɔkɔpuee nì bin nìn pá u-boonee nìn kūuntí yii: “Oosaana! Unimbɔti ń bìin̄ un dòoń úǹ ti-Dindaan yindi puee! 10Unimbɔti ń bìin̄ ti-naanja Dafiidi beel din dòońee pu! Oosaana, Dàntìmaan un bí yilpu yilpuee!” 11U bàn̄ Jeerusaleemee, ki kɔ́ Kunimbɔtidiin. U kpēē kpēēki māntì ki tú ki dɔ́òyee, kukúluu jítì ní u fātìi nyáń ki búntì Beetanii u nì u-kpambaliŋ saalaa nì alee. 12Kutaa wúntèe, Yeesu nì u-boonnooliibi nyáń Beetanii tiŋkin ki cée, ŋkùm cúú-u. 13U kpēēndanee, ki wál̀ busubu bun bi yíì fiigee sí nì bu-faati. Ní u cūtì bu-taapu kí kpèè u yaa kāntí bu-biliŋ kí kìtī kí ŋmɔ́. U bàn̄ee, tifaal ŋmaniŋma di túkú. Kun puee an kaa nìn ŋmāntì ŋyunti ŋun busubuee lòoǹee. 14Niinee ní u lī busubuee yii: “Dalba dalba ubɔ ń taa láā gítī ŋmɔ́ sii biliŋ!” U lēe, u-boonnooliibi gbìl̄. 15Bi búntèe, ki bàn̄ Jeerusaleem ki kɔ́ Kunimbɔtidiin ní Yeesu kíĺ ki bíī jì biwannyafiliibi nì bidaliibi bin nìn bí niinee, ki lábití binimikpantiliibi teebilbi nì binanjinyafiliibi jaliŋ ki cìb̀. 16Waa pú mpaan ubɔ ń yòon̄ u-wanti kí còom̀ kí pùntī Kunimbɔtidiin. 17Ní u kíĺ ki bíī sòoǹ nì bi yii: “An kaa ŋmàn̄ ki síiǹ yii: M-diiku dàá nīn sá ŋwimmeem diiku ní ki tīī atimbun kɔkɔɔɔ? Ama ní nimbi dū-ku ki kpántì kunaayudii.” 18Bisaraaŋakpilib nì bimaradakaliibi gbìl̄ mimmee, ní ki bíī nyàab̀ nsan ŋun bi dàá dī kí kpò-uee. Di sá yii bi nìn fàŋkí-u kun puee tin u sòoǹee nìn kɔ́ samaa tikpil. 19Ku jɔ́otèe ní Yeesu nì u-boonnooliibi nyáń kitiŋin. 20Bi fàtīi gítiń kutaafaauee, ní ki ká fiigi subuee kūń ki kpáaǹ bu-nyaani. 21Niinee, Piyeer téetì, ní ki bí Yeesu yii: “Ukpil, kpèè fiigi subu bun a fu tɔ́ mbusuee kūń!” 22Ní Yeesu fātìi kíí-bi yii: “Fɔ̃ɔ̃maan Unimbɔti kí kíí! 23Ibaamɔn ní m sòoǹ nì ni, ubɔ yaa lī dijool nee yii: Á yīkì laakin a yú nee kí cùú jēetí tiŋkun, ní ki yaa kaa dàkafī ki gùgufī u-pɔbilin ama ní ki yaa máká yii u nín lī puee dàá ŋá mimmee, asee án lafun ŋá míǹ kí tīī udaan. 24Míǹ pu ní m tùkù-ni yii, tin kɔkɔ ní ni yaa mēēUnimbɔtee, ní nīn máká yii ni fɔ̃ɔ̃, ni dàá lafun fɔ̃ɔ̃ kudɔŋu. 25Ni yaa bíī mèé Unimbɔti ní ni nì ni-jutiibi kansikin yaa kaa mɔ̄, dūú pɔ̄maan-bi, ni-Baa un bí yilpuee ń ŋmā kí dū ni mun yìntitam kí pɔ̄-ni.” [ 26Ama ni yaa kaa pūǹ ni-jutiibi bi-kpitiiyee, ni-Baa un bí yilpuee kaa làá dū ni mun kpitii kí pɔ̄-ni.] 27Bi nìn tí fātìi gítì Jeerusaleem. Ŋyunti ŋun Yeesu kɔ́ ki bíī còom̄ Kunimbɔtidiinee, bisaraaŋakpilib, nì bimaradakaliibi nì bikpilib dɔ́miń u-cee 28ní ki bí-u yii: “Nì nsan ŋulɔŋu pu ní a fu jìn̄ binib Kunimbɔtidiin ní? Ŋma di pú-si an saŋŋu ní?” 29Ní Yeesu fātìi kíí-bi yii: “Dinyɔɔbumbaantiil ní m dàá bàlfì-ni, ní kíí-mi kí wàatī ní ḿ nín tùkù-ni nì nsan ŋun pu ní m ŋáań mimmee. 30Ŋma di túnní Jaan ú fàl̀ binib Unimbɔti nyim ní? Unimbɔtaaa binib? Kíímaan-mi!” 31Ní bi kíĺ ki bíī lɔ́kɔfí bi-ŋmaniŋma yii: “Ti yaa kíí-u yii: 'Unimbɔti di túnní-u', u dàá bàlfì-ti yii: 'Kin ba ŋá ní naa fɔ̃ɔ̃ u-bɔti ki kíí?' 32Mimmee, tí lì yii: 'Binib di túnní-uaaa?...' ” (Ama baa là kí lì míǹ, kun puee bi fàŋkí kunipaau. Di sá yii báà ŋma nìn nyí Jaan pu yii ibaamɔn u sá Unimbɔti bɔnaatiliu.) 33Niinee, ní bi kíí Yeesu yii: “Taa nyí.” Ní Yeesu mun fātìi kíí-bi yii: “Man mun kaa làá tùkù-ni nì nsan ŋun pu ní m ŋáań mimmee!”


text: 1M beè ẹ̀b, vaá m̀ gboó mòn Nvín Naanà Ból e a di élá boo gù Záíọ̀n, e òb nè aatáá tub bóó (144,000) nen e ńlẹ bée nè bée a Tẹ̀ ẽ́avá boo gbọ̀ sĩ́ dìé ló. 2M beè gboó dã́ mon e a silà aa káála vaá kòvà belí gbele gbálá múú, belí gbele agẹ mon náa káála. A beè sìlànà gé belí mon gòmà e a dú bá gbò e bà ólò kpá gòmà. 3Òb nè aatáá tub bóó není beè elá kè sĩ́ kpò té méné Bàrì, nè kè sĩ́ ténì kà nu e a di dùma, nè kè sĩ́ pá kàbáàlìa, vaá ọlí ãa sọ́l. Áá òb nè aatáá tub bóó není, e Bàrì beè aalá lọl bàlà booí, ní e ba è láá nó sọ́lá é. 4Níí gbò e ba è tú ba ló sẹlẹ káí vaá bà gáà si ló pá bia tọ́ọ̀ dee. Baala ní e bà ólò biia nvée Nvín Naanà Bólá kọ̀láá kĩ e a má sĩ́ é. Bàrì beè aaláva lọl gbàà bàlà boo, vaá bà di nè Bàrì nè Nvín Naanà Ból belí túá ból súú e nen váámá gyọ́ọ nè Bàrì. 5Bà náa gbĩ́ kyáá bel mònvá gã́. Tọ́ọ̀ kà lọ̀ nu á gévá bá. 6M beè gboó mònnà gé dõòna kà nyómá tóm Bàrì e a pẹ́ẹ tení kà gbàn deè, vaá faalá Lé Kpẹa e a di lee, e a é gé vee nè dénè nen e a di bàlà boo, e a dú gbò e bà íe kele kele mèà, vaá aa kele kele gã, vaá ló kele kele dém bel, vaá dú kele kele kpá dó. 7A beè kòòlà kpã́ kọ, “Siiai pọ̀ ló Bàrì vaá ò neíe ka, boo bée kọ tṍó e a é gé beelá bel a lée. Kumii sĩ́ kẽ neíe, mè ẹlẹ ní e a beè naa káála, nè kunu kẽ, nè pene, nè múú ge õ̀ e a gbálá aa m kunu kẽ é.” 8Dõòna kà nyómá tóm Bàrì beè dú nvée ńtúá kàa vaá kọ, “Gbele Bábìlọ̀n a úu sĩ́ kẽ! A úu sĩ́ kẽ! A beè tú a kùnà kúnà, e a dómà sṹg Bàrì, tene dẽe dénè bàlà boo belí míí!” 9Ní e a égè taa kà nyómá tóm Bàrì beè dú nvée pálàa kà ńna kàa, vaá kòòlà kpã́ kọ, “Kọ̀láá nen e a kúmí sĩ́ kẽ nè nom kọ̀la nè a belaá vaá tú a kpĩ́i nveea boo gbọ̀ sĩ́ à bè kú báe 10é ṍ míí sṹg e a dú bá Bàrì, e Bàrì beè tú dénè kói gbẹẹ́ ló vaá tṍ m a gbag sṹg! Bàrì é túe sẹlẹ́ kè sĩ́ pá a gbò nyómá tóm e a di káí nè kè sĩ́ Nvín Naanà Bólá, vaá tú sã́ e a gé bẹ́ nè sã́ dem kpọmáe té ló. 11Kéi e a dú ló sã́ e Bàrì é kpọ́máva té lóá é luu dọ̀ dèdè, vaá gbò e bà kúmí sĩ́ kẽ nè nom kọ̀la nè a belaá, nè kọ̀láá nen e kpĩ́i e a zógè bée nom kọ̀la di ló, náa é íe bò séi tọ́ọ̀ tóm, bílá dee à bè ẹ́ẹ́ èlà.” 12Níí náa kọ gbò nvín Bàrì, e a dú gbò e bà gé gban tṍ ló lẹ̀ẹ̀là Bàrì vaá dẹlẹ nyíe boo Jíìzọ̀s, á mòn kọ bà ĩimàè dénè nu. 13M beè gboó dã́ mon e a aa káála kọ, “Emí níí: Léé sĩ́ di ból gbò e bà ú gbẹá m Dõò lọl kátogóí ààmà!” Nyómá Káí à aalá kọ, “Bà palà ge ié léé sĩ́! Bà é bó séi aa bá tãàgà e bà géè mòn, boo bée kọ tóm e bà géè sì biiàvá nvée.” 14M beè ẹ̀b vaá m̀ gboó mòn ẹ́ẹ́ bù dee, e ene nen “e a bélí sã́áná nen” beè di ĩ́ì tẽ́ boo. Pẹ̀gẹ̀lẹ̀ bé èl bá e bà demmà nóò kpé beè dìé ból, vaá kọ́vẹ́ gẹ̀ e a tóví à dìé bá. 15Dõòna kà nyómá tóm Bàrì beè aa tọ káí dù gé kòòlà kpã́ vaá kọ́ nè nen e a di ĩ́ì tẽ́ boo bù deeá kọ, “Niinà o kọ́vẹ́ gẹ̀a kọlmá nu e a ni léevè, boo bée kọ tṍó gè kọlí nu a lée. Bàlà boo a léevè vaá lee gè kọlí!” 16Nen e a di ĩ́ì tẽ́ boo bù deeá beè gboó tú a kọ́vẹ́ gẹ̀ bã̀ma bàlà boo vaá kọlí. 17M beè mòn dõòna kà nyómá tóm Bàrì e a aa tọ káí e a di káála dù, vaá ẹlẹ beè iena gé kọ́vẹ́ gẹ̀ e a tóví e a dìé bá. 18Dõòna kà nyómá tóm Bàrì, e ẹlẹ gé lẹẹlà bel ló sã́, beè gboó aa ló gbani vààla gyọ́ọ dù. A beè kòòlà kpã́ vaá kọ́ nè nyómá tóm Bàrì e kọ́vẹ́ gẹ̀ e a tóví dìé báá kọ, “Nììnà o kọ́vẹ́ gẹ̀ vaá ò ful kọ̀láá kà gṹ e a di boo té e ba è fó bàlà boo, boo bée kọ bà a ẹ́ẹ́!” 19Nyómá tóm Bàrìa beè gboó tú a kọ́vẹ́ gẹ̀ nvee boo bàlà boo, vaá fùlgì gbò gṹ e a è mumí ból e a é dú gè bii míí lọl gbàà. Ba beè gboó toví dénè gbò ból téá tẹlẹ m gbele bànà e Bàrì é tõo vaá tú gbele sṹg e a dìé gbàà zàgmà. 20Nvée bon ní e ba è elá zàg gbò ból téá é, vaá mii e a ọ́ví aa m bànàa é láá iná kè gã́ nom tee, vaá begè dẽe bé e a ọ́ví naa é láá tõ̀ò begè sĩ́ ténì bóó (1,600) kélè ól.


text: 1À íe gbò dùùlà bá deè tṍ e m gé nè gbò tule e bà dìí zẹ̀ẹ̀. Nda nen tule belina gé baala, e m beè di tõ̀ò tãàgà e Kráìst beè mòn vaá m̀ é dõonànà gé a dù̃ùnè e Bàrì é beè tẹlẹ bàlà kẽ. M̀ gé baníi 2kọ ó bumai gònò naanà ból Bàrì e a dìí kè báá. Palà ge kuíva dẽe ló m sĩ́ deè e a é léémá Bàrì: Á gá belí nu e bà tú bá kpóó siimáí kọ ó naanii. Á gá dú tóm e o síi boo bée kọ ò ẹbmàì dẽe bélè e a dú ló, sõò á dú tóm e o túi bọọ tàn simai. 3Ó gá ĩinii tẽ́ boo gbò e Bàrì nveèí bá kọ ó tuleiá, sõò tui bọọ ló naamai nu dòmà bá neíva. 4Tṍó e Nen Togó Gbò Kù Dẽe Ló Naanà Bólá é dú, ò é gboó iei pẹ̀gẹ̀lẹ̀ bé èl bá e a íe dù̃ùnè vaá dẽe náa ólò kììà. 5M t̃ẽ̀ènè sĩ́ deèi boolo, gbò ãa, íe gè tui ló nveenii kè kẽ gbò kà nen. Dénè bọ̀ì íe ge palà ge kilmai kpá ló kẽ vaá sii tóm nei ene, boo bée kọ: “Bàrì ólò bé gbò dàlà kpá ló boo, sõò à ólò naa sàn gbò kìlmà kpá ló kẽ.” 6Boo bée vó, kilmai kpá ló kẽ kè bá Bàrì e kpóó di lóá, kọ bé tṍó e a é bugi a tṍó egè à dalài boo. 7Tui dénè nu e a tãagéi gbẹẹliié bá, mè à gé bulà nu e a kilií ló. 8Dií kpènà ló vaá ò kuai dẽe ló! Pọ́lọ́ Nyómá, e a dú bọọ nen ọ́vá, dì e a gé bõ tení ló kẽ belí kpẹẹ̀, e a gé koolà kpã́ vaá gbĩ́ nen e a é sọọlà mèn. 9Palà ge elai agalai m bọọ gè dẹlẹ nyíe boo Bàrì vaá ò béi Pọ́lọ́ Nyómáí, boo bée kọ ò nyímàì kọ t̃ẽ̀ènè kà tãàgàa ní e pá bọọ vígà m Kráìst e bà di dénè bàlà booí gé téníná gé bá é. 10Tṍó e o ni monii tãàgà m gbálà ńkem tṍó, Bàrì e a íe dénè sàn nyíe, e a beè kolíi tenmá bá Kráìst kọ ó zọíe dõonai a dù̃ùnè e a dì lee, é tú ńlẹ bá naamá kọ ó gbõomai vaá à náái agẹlẹ, tìvii, vaá naa ní e bè tọ́ọ̀ nu náa é láá kpõ̀ònài. 11Ẹlẹ ní e kpóó di bá aa dee e bè náa tá tẹlẹ̀ dee e bè náa tá é! Á dì naa vó. 12M̀ ténì dú ló nvèè bá Sáílàs, e nda ẹvì belí vígà m Kráìst e a bọ́ ló dẹ̀lẹ̀ nyíe boo, vaá emí ńkpulu dẽe kpáí mái, boo bée gè nvèèi kpóó ló vaá palà ge kọ́ nèi kọ ní e boolo dii lóí ní e a dú kà kà sàn nyíe Bàrì e. Elai agalai boo. 13Pá bọọ vígà e bà di bõ̀òna ló Kráìst e a di Bábìlọ̀n, e bà dú gbò e Bàrì beè sà, kanài mon. Máàk, e a ni dú ńda nvín, kànànài gé mon. 14Tui vulà súú dẽe ló kanmai mon ene boo kà lé bá. M̀ gé ban kọ fẹ́ẹ́ fẹẹ̀ ló á di ló dénè bọ̀ì e o zọì Kráìst gbaai ló.


text: 1Kọ̀láá nen e a ziga kọ Jíìzọ̀s ní Kráìst e, ní nvín Bàrì e. Vaá kọ̀láá nen e a vulè tẹ̀ vulè nvín. 2Níí náa kọ é nyimá kọ kọ̀láá tṍó e e vulè Bàrì vaá sẹlẹ a lẹ̀ẹ̀là mè è vulè pá nvín Bàrì. 3Boo bée kọ tṍó e e vulè Bàrì, e é sẹlẹ a lẹ̀ẹ̀là. Vaá a lẹ̀ẹ̀là náa tavàlà ge sẹlẹ, 4boo bée kọ kọ̀láá kà nvín Bàrì a bé bàlà boo èl bá. Nu e e bémà bàlà boo èl bá kọlà zìgà bel e a dìí m. 5Áá nen e a zigà kọ Jíìzọ̀s dú Sã́áná Bàrì ní e a é láá bé bàlà boo èl bá é. 6Kà lèlà ẹlẹ, Jíìzọ̀s Kráìst, ní e a beè tení bá múú nè mii é. Náa beè tení bá áá múú, sõò a beè tení bá múú nè mii. Vaá Nyómá Káí ní e a élá nen di tõ̀ò e, boo bée kọ Nyómá Káí dú kà kà bel. 7Boo bée kọ taa kà nu e a ólò elà nen di tõ̀ò e a dì: 8Nyómá Káí, múú nè mii. Vaá taàa ọ̀và di m kù̃ùnà mòn. 9È ólò tú kpẹa e a dú gã́ nen, sõò kpẹa e a dú gã́ Bàrì bọọ èl ní nen, vaá nu e a di ló kpẹa e Bàrì nè kọlà kọ ẹlẹ élá nen di tõ̀ò nè a Sã́áná. 10Nen e a dẹlẹ nyíe boo Sã́áná Bàrì íe kpẹa Bàrìi e a dìé m. Sõò nen e bè náa dẹlẹ nyíe boo Bàrì túe naamá nen kyáá bel, boo bée kọ náa tú kpẹa e Bàrì nè kilma ló a Sã́áná. 11Nee bé e kpẹaá kọ́í, kọ: Bàrì beè nèi dùm e bè náá tá, vaá mè dùmi di m a Sã́áná. 12Nen e a íe Sã́ánáá íe dùm. Nen e bè náa íe Sã́áná Bàrì náa íe dùm. 13M̀ gé émì nuí má boolo e o dẹlẹ̀ì nyíe boo Sã́áná Bàrì kọ bé ò nyímai kọ ò íèì dùm e bè náa tá. 14Agẹ nyíe e e íe boo Bàrì kọlà kọ à ólò dã́i mon kilma ló kọ̀láá kà nu e e banìé bá vaá à dú nu e a zọ a bùlà gbaa ló. 15Kọ̀láá tṍó e e banìe nu bá à ólò dã́i mon. Tã́gíní bé e e nyímà naa vóá, è gboó nyimá kọ à ólò nèi kọ̀láá nu e e banìé bá. 16Be nen mon a vígà e a sí pọ́lọ́ vaá náa dú íb ní e a é man ú, à é ban vaá Bàrì nè dùm nen e a dì belí vó. Níí kuu áá gbò e pọ́lọ́ e bà sí níì íb ní e a é man ú nì. À íe pọ́lọ́ e a é man ú. Ním̄ gé kọ́ á bàn Bàrì boo níé. 17Kọ̀láá kà lọ̀ nu kọlà pọ́lọ́, sõò à íe pọ́lọ́ e bè náa ólò màn ú. 18È nyímà kọ tọ́ọ̀ kà nvín Bàrì náa ólò kil sĩ́ ló gè sí pọ́lọ́, boo bée kọ Sã́áná Bàrì ólò kùmàe kọ Pọ́lọ́ Nená á gá láá daáe bá ló. 19È nyímà kọ beele dì nè Bàrì, vaá dénè bàlà boo à di ke lẹ̀ẹ̀là bel Pọ́lọ́ Nená. 20È nyímà kọ Sã́áná Bàrì beè dù vaá nèi tàvẹ̀ nu e a náa kọ é nyimá ló kà kà Bàrì. È di m kà kà Bàrì, bãànà m a Sã́áná Jíìzọ̀s Kráìst. Ẹlẹ ní e a dú kà kà Bàrì e, vaá ẹlẹ ní e a dú dùm e bè náá tá é. 21Pá nà nvín e m vulè, kpoolai ló lọlii ló nu e bè níì kà kà Bàrì nì!


text: 1Bọọ ge zọ̀ Kráìst gbaa ló néi agẹ̀ nyíe vaá a vùlà à nvèèi nyíe gbàà. O zọi Nyómá Káí gbaaí ló vaá ò iei lé nyíe nè sàn nyíe kilma ló ene. 2Boo bée vó, m̀ banii kọ ó palà ge ẹẹlẹ́m̄i nyíe téní dú ló ge iei t̃ẽ̀ènè kà bug, nè t̃ẽ̀ènè kà vùlà, nè t̃ẽ̀ènè kà nyómá, nè t̃ẽ̀ènè kà bùlà. 3Ó gá naanii tọ́ọ̀ kà nu boo bée bọọ lee ló à bè gè dalai kpá ló boo. Tãa vó, ò kilmai kpá ló kẽ vaá ò ẹvii dõòna gbò dalaí boo elmai boólo ló. 4Gbĩi lee ló dõòna gbò, níì áá boólo lee ló nì. 5Naanii kọ t̃ẽ̀ènè íb bùlà e a beè dì m Kráìst Jíìzọ̀sa á dìna gé m boolo: 6Náa kal ló bée kọ ẹlẹ dú Bàrì, náa è tú a gè zọ̀ Bàrì kùna lóá naamá di tõ̀ò ge kona boo. 7Tãa vó, a beè sọ bá pọ̀b kpãa e a beè iéá gbẹẹ kẽ, vaá gboó tú a ló naamá gyóòlo. A beè mea dú nen, belí bé e gbò nen dì naa, vaá dọ bàlà kẽ m belá nen. 8A beè tú a ló kilma kẽ vaá gbàn tṍ ló Bàrì dọ̀mà tṍó ú-- bãànà ú boo bàà gbànà téá! 9Boo bée vóí, Bàrì à gboó palà ge dalaé boo vaá nèe bée e a el boo dénè bée e a dì, 10kọ bé kọ̀láá kà nu e a di káála, nè boo bàlà booí, nè m kunu kẽ nyómá é kum dúnú kẽ m ge nvèè ka ló bée Jíìzọ̀s, 11vaá dénè ọ̀và é tú ba gã́ kọmá tẹlẹ bàlà kẽ kọ Jíìzọ̀s Kráìst ní e a dú Dõò e, m ge nvèè ka ló Bàrì, e a dú Tẹ̀. 12Boo bée vó, e pá nà vígà, belí bé e o beè olòó gbanim̄i tṍ ló tṍó e m beè dìí ló naaá, à palà ge dú bíi kọ ó gbanam̄i gé tṍ ló boo tṍó e bè ḿ géí lóí. Kilii sĩ́ ge tui síia pọ̀ nè kéné ló simai tóm kọ bé bọọ dùùà ḿmá, 13boo bée kọ Bàrì dì e a gé tõoí m sí tóm ge naa kọ á tànii vaá ò naanii nu e a léémáe. 14M kọ̀láá kà tóm e o gé síi, ó gá nuumii bel à bè ge dùlài bel, 15kọ bé o duí gbò nvín Bàrì e kọ bel á gé ló vaá ò õoai. Tṍóá sõò, ò é gboó láá tõoníí zẹ̀ẹ̀ gbò e ba di dùm náa lèlà vaá moi belí gyã́à káála boo bàlà booí, 16boo tṍó e o gé lói mon bel dùm nèiva. Be o náanii vó, m̀ é íé nu e a é náa kọ ḿ túi kààmà ka, é dee e Kráìst é dú, boo bée kọ à é zóge kọ dénè nà tee nè nà sì tóm náa pe pọ́ì. 17Ò dẹlẹ̀i nyíe boo Kráìst vaá níá dì belí nu e o váàmài gyọ́ọ nèi Bàrì. Be a sẹlẹ bà é fẹ́m̄, vaá na tṍó, nà mii é gboó dì belí mii e a dú ge èèla boo vààla gyọ́ọá. Be a gá náa à di naa vó, nyíem̄ é ẹ́ẹ vaá m̀ é zọ́i ṍ kààgà. 18M t̃ẽ̀ènè sĩ́ deeí, boolo ienai gé ẹ́ẹ́ nyíe vaá ò zọi nda õi kààgài. 19Be a dú bùlà bẹẹ Dõò Jíìzọ̀s, m̀ ból dẽe sĩ́ ge valẹ bá lẹ̀ẹ̀là Témọ̀tì mái, kọ bé kpẹa e a é dómá e a kilíí ló ném̄ agẹ̀ nyíe. 20Áá ẹlẹ ní e a ólò palà ge zọm̄ bùlà nu e a kilii ló é. 21Dénè na gbòa bùlà áá kóló nu e a kil ló ba ló. Bà náa bùlà tọ́ọ̀ nu e a kil ló Jíìzọ̀s Kráìst. 22Boolo nyímàì ló Témọ̀tì, bé e a láb ni túe tẹlẹ bàlà kẽ kọ à dú lé naa, nè bé e ẹlẹ nè nda ni gbá siá tóm ge ló Lé Kpẹaí belí nvín nè tẹ̀ naa. 23Vóá à naa, m̀ ból dẽe sĩ́ ge lẹ̀ẹ̀làe mái kọ̀láá tṍó e m nyima bé nu é dim̄ ló naa, 24vaá m̀ dẹlẹ̀ nyíe boo Dõò kọ nda é valẹ duna gé. 25Boolo beè lẹ̀ẹ̀lài nà vígà m Kráìst, Ẹpafradáítọ̀s, mám̄i kọ á nvèè bá nèm̄. À ólò zọm̄ siá tóm nè Kráìst vaá à zọnam̄ gé kpenà Lé Kpẹaí. M̀ ié bùlà kọ à dú bíi ge lẹ̀ẹ̀làe mái, 26boo bée kọ à palà ge die bíí ló ge mon dénè bọ̀ì vaá à tãàgèe nyíe kọ o beè dãi kọ kpá lóe beè zọ̀e. 27À dú kà kà kọ kpá lóe beè palà ge zọ̀, naa ní e a gá beè ù. Sõò Bàrì beè iée sàn nyíe ló, vaá níì áá ẹlẹ nì, sõò mè à iena gé sàn nyíe ló nda vaá naa kọ dõòna kà bììla nyíe á gá dọ boo ní e m beè iéá. 28Vó ní e a náa, à palà ge dim̄ bíí ló ge lẹ̀ẹ̀làe mái é, kọ bé nyíei kpáá palà ge ẹẹ tṍó e o é monííe, vaá nyíe nda náa é kpáá bììlànà. 29Tui ẹ́ẹ́ nyíe tumaíe dì belí bọọ vígà m Dõò. Nveenii ka ló kọ̀láá gbò e a dì belí vó, 30boo bée kọ a dùm náa è bọọé ló. Sõò a è dì boo bée ge sí tóm nè Kráìst, vaá sigà ńkem, à gá beè ù, kọ bé à nèm̄ nvèè bá e boolo nóo è láá nèm̄iá.


text: 1Ŋyuntee ní gɔminakpaan Oogusti yɔ́oǹ mara yii bí kàaǹ ntimu kɔkɔ nib. 2Dikaampeepeekaalee nìn sá ŋyunti ŋun Kirinusi nìn sá gɔmina Siirii tiŋkinee ní. 3Ní báà ŋma nìn cá u-naanja tiŋkin bí kàaǹ-u. 4Míǹ puee ní Jooseefi mun yíkì Naasaareeti Gaaliilee tiŋkin ki nín cá ubɔti Dafiidi dumpu Beetleem, Juudee tiŋkin, kun puee u nìn sá Dafiidi naantitɔntɔkɔl ní, 5u nì u-bɔɔn Maarii un nìn sá upɔdaanee di nìn cūtì dikàandi gbanti. 6Bi bí Beetleem niinee, ní ŋwiin ŋun Maarii dàá màal̀ee dūu bāań, 7ní u màl̄ u-biseemal kibininjabiki ní ki dū iŋaabu ki fìn̄-kì, ní ki dū-kì ki bíl̀ kunaakooun laakin bi ŋáań tiwaŋkuti timool tì ŋmɔ́òyee, kun puee binib nìn gbí kunicandii poon, baa nìn ŋūǹ kí kɔ́ niin. 8Kitiŋ gbanti poonee, bipikpaaliibi biba nìn dɔ̄ tisatin ki kpàá bi-piii, 9ní Unimbɔti tūuŋŋu ŋubɔ cílìń bi-pu, ní ti-Dindaan walfiŋu ŋmíntì ki māntì ki tú-bi ní bi fāŋkì tikpil. 10Ní ntūunee bí-bi yii: “Taa fàŋkìmaan! Dinyɔɔbummɔɔndi din dàá mɔ̄ɔkiǹ báà ŋma tikpilee ní m cáań-ni. 11Dinyɔɔbundi gbanti di sá yii díǹ nyeeku nee bi màl̄-ni Ufiil ubɔ Dafiidi dumpu Beetleem, úǹ di sá Kriisitoo, ti-Dindaan. 12Min ni dàá dūu béé an bikee di sá, ni yaa bàn̄ee, ni dàá ká ki dɔ̄ laakin bi ŋáań tiwaŋkuti timoolee, bi dū iŋaabu ki fìn̄-kì.” 13Kpalaayee, ní Unimbɔti tūuni dikitikpaandi diba nyánní yilpu ki dɔ́miń ki kútì ŋun béeyee pu, ní i kíĺ ki bíī nyɔ́ŋkí Unimbɔti yii: 14“Inyɔŋki sá ki tīī Unimbɔti un bí yilpu fɔ́ŋŋŋee, ní u-gbansɔŋfiŋu sá ki tīī taapu doo nib bin fáatì-uee.” 15Itūunee yíkì ki nín gítí yilpuee, ní bipikpaaliibee sòon̄ yii: “Tí cùmaan Beetleem! See tí ká tin di bāań ní ti-Dindaan yāntì bi dɔ́miń ki tùkū-tee. ” 16Niinee ní bi yíkì malaa malaa ki búntì. Bi bàn̄ee, ki ká Maarii nì Jooseefi nì kibiki kíǹ dɔ̄ laakin bi ŋáań tiwaŋkuti timoolee poon. 17Bi ká kibikee, ní ki máafì Unimbɔti tūuŋŋu nín dɔ́miń ki tùkū-bi kibiki gbanti bɔti puee. 18Binib bin kɔkɔ gbìl̄ tin bipikpaaliibee sòoǹee, nìn bākatì seeee. 19Ama Maarii úǹ dū an bɔti kɔkɔ ki kpáafì u-pɔbilin ki dàkafī ti-pu. 20Ní bipikpaaliibi fātìi nín gítí, bi-pikpaaku laŋki ki nyɔ́ŋkí Unimbɔti ki pàkà-u bi nín gbìl̄ tiŋyee nì tin bi kée pu, kun puee ntūunee nín péē tùkū-bi puee, míǹ deedee ní bi ká. 21An tú winniiyee, bi gíí kibiki ní ki pú-kì diyindi yii Yeesu, kii Unimbɔti tūuŋŋu nín nìn péē tùkū u-na pu kí wàatī ú nín cáá dipoolee. 22Ŋyunti ŋun sá bí ŋá Maarii akoobil kii Unimbɔti nín yāntì Mooisi ŋmàn̄ marab puee bàn̄ee, ní bi yɔ̃oǹ kibiki ki cáā cūnnì Jeerusaleem tiŋkin kí cáá-kì kí ŋá ti-Dindaan ŋaan, 23kii an nín ŋmàn̄ ti-Dindaan marau poon puee yii: “Kibiseebiki yaa sá kininjabikee, an sá bí gàntī kíǹ ki-ba kí yɔ́oń ti-Dindaan” 24ní “kí cáá abeenanjipɔmbil ali àá nnanjilimu muli kí ŋá saraa, kii ti-Dindaan nín síiǹ mara puee.” 25Uninja ubɔ nìn bí Jeerusaleem, bi yíì-u Siimeeyɔn, u bí deedee ki tɔ́ Unimbɔti ní ki nìn kā ki cí un dàá dāan̄ kí fīī Israyeel yabee. Unimbɔti Fām nìn bí u-cee, 26ní ki nìn tùkū-u yii u dàá ká Kriisitoo ní kí nín kpú. 27Unimbɔti Fām kpɔ̃otì Siimeeyɔn ki kɔ́ǹ Kunimbɔtidiin ŋyunti ŋun Yeesu na nì u-baa cáá-u niin kí ŋá mara nín bālfì miŋyee, 28ní Siimeeyɔn fɔ̃ɔ̃-kì u-ŋaan ki jáam̀ Unimbɔti yii: 29“M-Dindaan, a nín nìn pɔ̃oǹ puee, an ŋá míǹ! Kɔŋkɔnnee, yàntī a-tɔntɔnliu ń kpú nì ŋgbansɔŋfi, 30kun puee m-nimil ká Ufiil 31un a bɔ́ntí ki yɔ́oǹ inibool kɔkɔee. 32Úǹ di sá ŋwalfi ŋun dàá yàntī atimbul kɔkɔ ń béé-see, úǹ di dàá tīī a-nikitil Israyeel yab tinyool.” 33Niinee, ní Yeesu baa nì u-na bākatì nì tibɔti tin Siimeeyɔn bíī sòoǹ bi-biki puee. 34Ní Siimeeyɔn mēēUnimbɔti ń bìin̄ bi-pu. U mēēki dɔ́òyee, ní ki bí Maarii yii: “Kpèè, Unimbɔti lēēkibiki nee, ki-puee Israyeel yab tikpil ń lítí ní tikpil mun ń yīkì, úǹ di dàá dāá nīn sá Unimbɔti daaŋku kun binib dàá dāá kpákaǹee, 35ki dàá dāá bìitī binib tikpil landɔkɔi in bál̀ bi-pɔbiliŋ poonee. Ama sii ubinaati, bi nín dàá dāá ŋá-u puee dàá dāá kɔ́ kí dɔ́ɔ́-si, kii kijiki ní bi dūu sāā a-pɔbilee.” 36Unimpu ubɔ mun nìn bí, bi yíì-u Ana, u sá Unimbɔti bɔnaatiliu. Fanuyeel un sá Aseer naantitɔntɔkɔlee bisal dee. U nín mɔ́ǹ ticatee, u ŋá abin aluli ní u-cal kpíì, 37ní u gbíntì míǹ ki sá ukpiipu, kaa ti mɔ́ǹ, ní ki púĺ tikpil ki tin bàn̄ abin imuŋku inaa nì abin anaa. U nìn tūǹ Unimbɔti tundi ŋwìiń pu nì kunyeeu ki bɔ̃ob̀ kinyɔkɔ ki mèé Unimbɔti, kaa sútí kí wàatī Kunimbɔtidii. 38Ŋyunti gbanti ní unimpuee bàn̄ ki ŋmāntiǹ-bi Kunimbɔtidiin ní ki bíī pàkā Unimbɔti, ní ki sòoǹ kibikee bɔti ki tùkù bin kɔkɔ kā ki cí Unimbɔti ń dāá fīī Jeerusaleem yabee. 39Yeesu baa nì u-na ŋá ti-Dindaan nín yɔ́oǹ mara bí nīn ŋáań puee ki dɔ́òyee, ní bi fātìi nín gítí bi-dumpu Naasaareeti Gaaliilee tiŋkin. 40Ní kibikee nìn wīintí ki cíkití ki cáá iciin tikpil, ní Unimbɔti bīī ki-boon. 41Abin kamaayee, Yeesu baa nì u-na cá Jeerusaleem ní ki jīǹ apibil jiŋaaliu un bi jīǹ ki téetí Unimbɔti nín nìn nyántì bi-naanjab Eejipitee. 42Yeesu bàn̄ abin saalaa nì alee, u-baa nì u-na tí cá Jeerusaleem jiŋaalee, ní ki kpáaǹ-u. 43Bi jíń jiŋaal ki dɔ́òyee, ní Yeesu úǹ gbíntì niin, ní u-baa nì u-na nín kùnní, kaa nyí yii Yeesu gbíntìń, 44ní bi cɔ̃om̀ ŋwimmɔn ki dàkafī yii u bí bi-saŋkinjutiibi bin kíǹee cee. Boonee ní bi kíǹ ki bíī nyàab̀-u bi-nabiyaamu nì bi-bɔɔbi cee. 45Baa ká-uee, ní ki nín gítí Jeerusaleem kí nyàab̀-u. 46Winta dalee, ní bi dāa ká-u Kunimbɔtidiin, u kā bimaradakaliibi kansikin ki pílfí bi nín sòoǹ puee, ní ki bàlfī-bi tibɔti. 47Bin kɔkɔ nìn bí niin ki pílfée nìn bākatì u nín cáá iciin ki kíikí tibɔti miŋyee. 48U-baa nì u-na bāań ki ká-u niinee, ní bi bākatì, ní u-na bí yii: “M-biki, ba ŋá ní a ŋá-ti mimmee! Man nì a-baa nyàab̄-si, ti-nimiliŋ mántì.” 49Ní u bí-bi yii: “Ba ŋá ní ni nyàab̄-mi? Naa nyí yii m máaǹ kí nīn bí m-Baa diikunaaan?” 50Ama baa nìn gbìl̄ u nín sòon̄ puee taapu. 51Niinee ní u yíkìi nɔ́ɔ́-bi ki nín gítí Naasaareeti, ní ki sīntiǹ u-ba ki tīī-bi. Ní u-na cúú tin kɔkɔ jítì Kunimbɔtidiinee ki kpáafì u-pɔbilin. 52Yeesu nìn wīintí ní u-ciini mun wīintí, ní u nìn mòtīi fáatíǹ Unimbɔti nì binib.


text: 1Èé Jisɛ̀ wɔ́ dedí Jusíò Gbɛ̀lɛ̀ì Bóè kude wòlònù, wɔ jède nyɔɔ́ò kɔlɛ̀n tɛmudí è wɔ̀ nɛ̀, "Sɛlɛ Siya Nyɔɔ́ɔ̀, sà nɛ̀mu túúlíì wòló dè gbààvì fó, boíì ŋwùwà mùndí sǐn dè fó." 2Jisɛ̀ sìnyàdí wɔ wòì dè wɔ̀ nɛ̀, "Bo kàí gbààvìi wòló mú dè e sanù e túúlíì kɔlɛn bɛ́ɛ́lɛ́ ě e ŋwúnaíì sìɤàì. E kɔlɛn bɛ́ɛ́lɛ́ ě yii eodè ŋwúnùnù sìɤàì. Wò dè e gbǐn wàla jìnù wò kwali è dè." 3Jisɛ̀ dedí konù Ɔle kèì gbàáà wúlú Jusíò Gbɛ̀lɛ̀ì Bóè ei jèè. Dɔ̀ɔ̀ Pitɛ̀, Jìín, Jɔ̀ɔ́n, e kanàì dè Andùlù wò jidí wɔ bò wo saja wúlú de tavà nù. 4Wò tan dí wɔ̀, "Siya nà dúwáì sɛlɛ wɔ̀lɔ́ é dè nɛ jìnù. Mù siya mùndí nà sɛlɛ wɔ̀lɔ́ é nɛ̀ ve a sì naà à nɛ̀ sànya dɔ̀ɔ̀ è dàì ya." 5Jisɛ̀ gbidí naà wo sɛlɛ siyàì wɔ̀ tan wò, "Nà kìi na bulu eu! Nàa nɛ̀ è wòlu sún gbǐn èe nùmá nà. 6Jijì tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ jì ve mi nyɛlɛ́ɛ̀ nù wo dè tan, 'Wò wò dè mì!' Wò nùmá ve wòlù tɛ̀gbɛ̀lɛ̀. 7Nàa ŋwààmù nà nyìnì má kɔ̀ɔn kɔn tún èì nai fandɛ̀ nɛ̀ mùndí nà nyìnì má kɔ̀ɔ̀n eu jìja fǔn dí bàìŋ! Doo gbǐn nɛ̀ ve, kɛ́ dɔɔ nu saáì èì dè tàodéè sɛɛnaíì è ja. 8Tàvì kɔlɛ̀n dè ve wɔ̀ bàde tàvi bo kɔ̀nàì, kada dè wɔ̀ bàde kadáà bo kɔ̀nàì. Tàvíì dúlo ve dè. Ŋwɔ̀mù gbàà bùlù ve tàodéè dí gbǐn. Sɛlɛ wòló gbǐn sɛlɛ̀ wolai ve mùnɛ̀ jɛ́ kɔ̀ma màluŋ kpaní ku nyɔɔ sepáà ka dè. 9"Na bulúì nà yá nau kìi. Wò kamu ve nà wo bɛ̀nì nà sɛlɛ tɛmàì boíì nù kadaíò kudè. Wò bìlì ve nà Jusíò Ŋgàla sɔ̀àì bóì nù. Nà ŋwúnù ve wòlu wúlú nyɔɔ́ò nɛ̀ kadaíò jòò wò kudè mi ŋwùnù, na se wò Tedí Kàí e kàn mì. 10Wò yá Tedí Kàí sepá tàodéè nu nyɔɔ́ò se. 11Ŋwɔnɔ̀ wò kamu má nà wo bɛ̀nì nà sɛlɛ tɛmàì bóè nù, na fèdà kulu e kàn wɔ̀lɔ́ ná jì ve è tɛmu! E tòò tili má, nà tɛmu wɔ̀lɔ́ gbǐn wó kwali ve nà nùù. Èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de wòíì ná tɛmu ve è ě na bulu na wòì dè. Wòi dòò wolo ve Ŋgàla Wɔi Nyináà nùù. 12Wòlíì téŋ sa ve wo bíò wúlú faàn wo java ŋwùnù. Téò pɛ́ wò sa ve wo wóó wúlú faàn wo java ŋwùnù. Wóó nyɛ́ɛ́wiíò pɛ́ wò sììn ve dè wo gbǐlà wò gbàíòn wòì siyɛ wo nɛ̀ è wo java wò. 13Wòlíì gbǐn jɛ ve nà mi ŋwùnù. Kɛ́ wɔ̀lɔ́ nyɔɔ́ɔ̀ wɔ́ sìɤàì ve mì bu e sìɤàìnù tàodéè kala dè, wɔ̀ wolo ve sɛlɛ nù. 14"Nà sà ve Sɛlɛ̀ ei Nyànà Nyànáà ŋwúnùnù feé èì ŋwùwá wɔ́ dè." (Jàkun tèì nyɔɔ́ɔ̀ júwà sɛlɛ wɔ̀lɔ́ ei túúlé!) "Wòlúò wó dè Jùdiyɛ tàvíì nù wò yá sǔdè tavà wo bɛ̀ kèíì nù. 15Wɔ̀lɔ́ nyɔɔ́ɔ̀ wɔ́ dè ve wɔ piyasáà nù wɔ̀ɔ kúlùn wɔ bóè nù nyɔkɔn gbǐn tɔla ŋwùnù. 16Wɔ̀lɔ́ nyɔɔ́ɔ̀ wɔ́ dè wɔ kùláà nù wɔ̀ɔ bɛ̀ jèè wɔ jogbóè dí. 17Sànyai dòò nù, è dè ve kpalo nyinɔ wòló ŋwùnù wó dè túdú nù e kanàì dè nyinɔ wòló wóó sɛlɛ́ìn dè wò jɔ̀ɔ̀. 18Nà sɔ̀ Ŋgàla sɛlɛ wòló wo nɛ̀ nìtòò nù. 19Sɛlɛ tàáìn é dè nɛ̀ jìnù sànyai dòò nù wò tì ve sɛlɛ tàáìn gbǐn eu é gbidí nɛ̀ì tàodéè nù e wolo sànyáà nù Ŋgàla nyàŋgèdí tàodéè e bùlù kɔ̀ɔ̀nu sànyáà eu. Ŋwɔnɔ̀ e wolo dɔ̀ɔ̀ eu sɛlɛ doo towóè sún gbǐn ě nɛ̀ ye. 20Kɛ́ Wòlu Nyɔɔ́ɔ̀ wɔ̀ dí kùlu doo sún eu sa ya. Èe deo má wɔ̀ì dɔ̀ɔ̀ nɛ̀, wòlu sún gbǐn èe jio e dí sìɤàì. Kɛ́ wɔ kului wòlúò ŋwùnù, wɔ̀ dí kùlu doo sún eu sa ya. 21"Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ má wòlù gbǐn tan má, 'Nà kìi vè, àa Wòlúɔ̀ dè Ŋgàla kàlàdí Wɔ̀ faàn,' kpedeó 'Nà kìi vè àa wɔ́ dè va', nàa funàì e nyɔɔ́ɔ̀ wɔ wòíì 22èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de wòló wó dè wo bului Wòlúɔ̀ júwàì nù Ŋgàla kàlàdí Wɔ faan e kanàì dè wòló wó jívàì ve wo bulùì Ŋgàla wɔ kèlì nyɔɔ́ò ŋwɔnɔ̀ wŏ Ŋgàla wɔ kèlì nyɔ̀ɔ̀ò dè, wò dè ji jìnù na bò. Wò nɛ̀ ve sǔkɛ́ sɛ̀lɛ̀ì wo nɛ̀ kului sǔlà sɛ̀lɛ̀ì wò kewu dè wò gbǐlai Ŋgàla wɔ kului wòlúò wò gbɛ̀ má e dí èì. 23Nà kìi na bulu eu, Màó nà sɛlɛ wòló gbǐn se bùwà ya. 24"Sɛlɛ tàain sànyai dòò gbǐn kàmá dè kala, kùlɔ́ɔ̀ bùlù ve kpindi nù kewúɔ̀ wɔ̌ tɔnì. 25Soikwaíì wolo ve jìjàìndéè e bùlù, ŋwɔnɔ̀ nɛ̀ má de kewúì gbǐn é dè jìjàìndéè è wolo ve koai. 26Dɔ̀ɔ̀ nɛ̀ má Wòlu Fuyó Jííjíɔ̀ wɔ̀ kàlà ve naà wúlú. Wɔ̀ jì ve wɔ de kewúì gbǐn nù, ŋwɔnɔ̀ e dí ŋwùwà ve dè tɛ̀gbɛ̀lɛ̀ gbàà wɔ dè sijɛ́ɛ̀ nu wolo. 27Wɔ̀ tiya ve Ŋgàla wɔ tedíò tàodéè sɔ̀ŋgii nyìyɛ́ì nù wo gbanàì Ŋgàla wɔ kului wòlúò wòì, e wolo tàvi sɛɛnai e bɛ̀ tàvi sɛɛnai. 28"Nà ŋwúndè fe tíì siya nà sɛlɛ̀. È kàmá èì tɔ, e wòíì tolu, nà ka è, sì nà nɛ̀ nìtòò è dàì ya. 29Nyɔìŋ nɔɔ̀ nà sà má sɛlɛ wòló wo dè nɛ̀, nà sì ve è naà nà nɛ̀ dúwáì e tɔide ko tòò è dàì ya. 30Wɔ̀lɔ́ e díwòò è sìɤàì na wúlú nù, sɛlɛ wòló gbǐn nɛ̀ ve wòlíì gbǐn sǐn ku wó dè nɛnɛ̀ tàodè. 31Jìjàìndéè nɛ̀ tàvíì sɔn wò tì ve dè, kɛ́ mi wòíì ě dè tì. 32"Wòlu sún gbǐn èì tàodéè dè kàla e sànyáà sì kpedeó e aaváà. Ŋgàla wɔ tedíò wòì è sì, mìí bɛ́ɛ́lɛ́ má dè Ŋgàla wɔ Jíɔ̀, màì è sì, Tedé Ŋgàla nɔɔ̀ wɔ̀ sì e sànyáà. 33Nà kìi na bulu eu nà dè kulu nù, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de nàì sànyáà sì. 34E sɛlɛ wolo ve mùnɛ̀ jijíɔ̀ wo kɔlɛn kɔlɛ́ìn jòwò. Wɔ se è kɔlɛn wɔ kìi bóè èì kàí. Dɔ̀ɔ̀ wɔ̀ dɔdí dè wɔ bɛ̀ de namu nù. 35Nà kìi nà eu mu sɔn, èì dè soolo sɛ̀lɛ̀ de nàì sànyáà sì bo nyɔɔ́ɔ̀ wɔ́ dè jìnù. Bàà wɔ̀ jì ve kǔdúwùlù, bàà wɔ̀ jì ve tɔɔlù tidì, bàà wɔ̀ jì ve nɔ̀nu bɔlɔ ku nyɔɔ́ɔ̀ kèlì má, bàà wɔ̀ bùwà ve jì? 36Wɔ̀ sadàì má nàì, wɔ̀ɔ jèì nà ŋwunìnù. 37Wɔ̀lɔ́ má se è nà, mà dè e wòlíì gbǐn senù nà nyàŋgè ko."


text: 1Vóá à naa, m̀ gboó nyááná bùlà kọ ním̄ é kpáá dunai ló gé naa ní e nyíei é biilà. 2Boo bée kọ be à dú gè kọ m̀ naa ní e nyíei biilà, mée ní e a é nvèè nyíe gbàà nda é? T̃ẽ̀ènè kà gbòa e nda naa ní e nyíeva biilàa. 3Vó ní e a náa vaá m beè emí kpáá mái é--ním̄ beè gbĩ́ gè dúí ló m ge naa ní e gbò e bà gá è naa kọ nyíem̄ á ẹẹ, á òòà kẽ naa ní e nyíem̄ é biilà. Boo bée kọ m̀ palà ge nyimá kọ, be tṍó e nyíe nda ẹ́ẹ, mè nyíe dénè bọ̀ì ẹ́ẹna gé. 4Nyíem̄ beè palà ge bììlà vaá tãàgà, naa ní e gĩ́ì tó kalà ààm̄ dẽe tṍó e m beè emí kpáá. Nu e m beè nyoone emí kpáá níì ge naa kọ nyíei á bììlà nì, sõò ge naa kọ ó nyimai bé e m vulèi naa. 5Kátogóí, be à ié nen e a náa nu bììlà nyíe, náa náa nda, sõò à náa dénè bọ̀ì--kọ̀láá bé e a belí naa, à náa sìgà bọ̀ì. (M̀ kọ́ vóí boo bée kọ ním̄ gbĩ́ ge tú agẹ bá siimáe.) 6Íb kpọ̀ té e gã́ bug bọ̀ì neì není gbõomàe ló. 7Sõò kátogóí, gboó iaí ló neíe vaá ò neíe agẹ̀ nyíe, kọ bé nyíee náa bọọ gè bììlà, naa ní e a é sívèe. 8Vóá à naa, m̀ banii kọ ó naanii ní e a é nyímá kọ kà kà gé mè ò vulèìe. 9Nu e m beè nyoone emí na kà kpáá mái beè ge dòài m gè nyimá kà bè ò dii kpènà ló gè olòó gbànii tṍ ló kọ̀láá kà nà dùùlà bá deè tṍ. 10Kọ̀láá nen e boolo iài ló a pọ́lọ́ e a beè sì neíe, nda iànà gé ló nèe. Boo bée kọ, tṍó e nda ià ló nu nè nen--é be à íe nu e a dì bíi kọ ḿ ia ló nè nen--m̀ náa vó kè sĩ́ Kráìst boo bée boolo, 11kọ bé Sétàn náa láá iéi kói ló. Boo bée kọ è nyímà ló nu e dénè a nòò nu kọlà. 12Tṍó e m ína Tróàs gé vee Lé Kpẹa e a kil ló Kráìst, m beè mòn kọ Dõò beè kùùlà èèlè nèm̄ gè kọ ḿ sí tóm kĩé. 13Sõò nyíem̄ beè palà ge tãàgà, boo bée kọ ním̄ beè láá gbĩ́ Táítọ̀s, e a dú nà vígà m Kráìst, mòn. Vóá à naa, m beè gboó ààvá ló àà vaá tãanè Masẹdónìà. 14Sõò è ṍà Bàrì zaa e a ólò naa kọ é kyãà dúé nvée gé dõ̀ònà a bé èl bá tení dú ló gè gbaa ló Kráìst. Bàrì tú beele simá tóm gè naa kọ kpẹa e a kil ló Kráìst á zààlà iná dénè ke tõ̀ò belí lé nu ló e a gãa. 15Boo bée kọ beele dì belí lé nu ló ínsẹ̀ns e Kráìst váámá gyọ́ọ nè Bàrì, e a gãa nu ló zaalà iná ló gbò e bà ni duuà nè gbò e bà pe. 16Kilma kĩ e gbò e bà pe dì, à tõová ló belí bèm nu ló íí nu e a é fẹ́ nen. Sõò kilma kĩ e gbò e bà ni dùùà dì, à tõova ló belí lé nu ló nóo e a é nè dùm nen. Mée ní e a íe kói e a é láá simá íb tóm e a dì belí vóí é? 17Beele é gé belí na gbòa, e bà tú mon bel Bàrì naamá nu ùlmà kiá. Sõò dì belí gbò e Bàrì ní e a è lẹ̀ẹ̀lài é, è dú kà kà vaá ló lèlà bel kè sĩ́ Bàrì e a è lẹ̀ẹ̀lài, dì belí gbò e e gé sí tóm nè Kráìst.


text: 1Mbiyaamu, ni nín sá ti-Dindaan yabee puee, ní nīn tɔ́ ni-baabi nì ni-nab, kun puee míǹ di ŋān̄. 2Unimbɔti marau lī yii: “Á nīn tɔ́ a-baa nì a-na.” Úǹ di sá marapeepeekaa un pu Unimbɔti kútì dipoondee, 3yii: “Sii un yaa tɔ́ a-baa nì a-nee a dàá ká dipɔɔsɔŋkil ki dàá kàl̄ kitiŋ pu kí yúntí.” 4Nimbi bibaatiibee, ní taa nín̄ kɔ̄ntí ni-biyaamu aŋuu, ama nín̄ ŋúb́maan-mu, kí nīn dàkà-mu, ki sáŋkí-mu kii ti-Dindaan nín dàkà miŋyee. 5Nimbi iyumbuee, nín̄ tɔ́maan ni-dindambi nì ni-pɔbiliŋ kɔkɔ kí nīn fàŋkí-bi. Ni yaa ŋáań mimmee, ni tɔ́ Kriisitoo dee. 6An kaa sá bi yaa bée ŋmaniŋma ní ní nīn ŋáań atuun, bí wāl̀ kí pàkà-ni. Ama ni nín sá Kriisitoo yumbuiee puee ní nīn ŋáań min fáatì Unimbɔtee nì dipɔbil diba, 7kí tɔ̄maan ditundi míǹ mbaantiim kí tīī ni-dindambi kii ti-Dindaan u-ba ní ni tūǹ ki tììyee, an taa nín̄ sá kii binib ní ni tūǹ ki tììyee, 8kí nīn nyí yii uyumbuɔɔɔ, un yì u-beeyaaa, ti-Dindaan dàá dāá pà báà ŋma tummɔntiŋ ŋin u ŋée paati ní. 9Nimbi iyumbu dindambee, ni mun ń nīn ŋáaḿmaan ni-yumbui tiŋan mbaantiim kí taa nín̄ yòontí i-pɔbiliŋ, kí nīn nyí yii nimbi nì ni-yumbuiee ni-kɔkɔ kpiliu sá ubaanti ní ki bí yilpu, úǹ kaa gàntī binib. 10Tibɔjoolkaal tin m dàá dūú kàan̄-nee sèé: ní fɔ̃ɔ̃maan ti-Dindaan pɔŋkpaaŋŋu kí pɔ̄ɔkì. 11Ní dū tijanjawan tin kɔkɔ Unimbɔti tììyee kí pèen̄ kí ŋmā kí sīĺ deedee ŋyunti ŋun Sitaan yaa yíkìń ni-pu nì u-kīiltamee. 12Kun puee an kaa sá ti dàá jáǹ binib ní, an sá ti nì arasiniibi nì bi-bɔtiibi, nì bin kɔkɔ jīǹ abee dibɔmbɔndin, duulnyan dooyee, nì arasiniibi bin bí kutaa puee ní ti dàá jáǹ. 13An puee, fɔ̃ɔ̃maan tijanjawan tin kɔkɔ Unimbɔti tììyee, an nín dàá ŋá pu ní an yaa láā píĺ ki pɔ́ɔkèe, ní ŋmā kí yūĺ kí já kí pɔ̄ɔkèe. Ni yaa jáń ki pɔ́ɔkèe, ní báań kí yūĺ. 14An puee ní bɔ́ntí ni-ba kí dū ibaamɔn in sá-ni dambalee kí gbìn̄ ni-cammu, ni-deedeeu ń nīn sá-ni dijanjabɔkutil ní dūú pèen̄. 15Difaŋgiil din ni cáá ki sòoǹ tibɔmɔntiil tin tìì binib ŋgbansɔŋfee ń nīn sá-ni anaataka ní táká, 16ni-fookiiu un ni cáá Unimbɔti puee ń nīn sá-ni digbampɔɔl ní dūú gbíntí Sitaan ukpiti piini in u tòoń i sá ŋŋmee. 17Ní fɔ̃ɔ̃ difiil dí nīn sá-ni kijanjafuulii ní cíkiń, kí yòom̄maan kijiki kin Unimbɔti Fām tììyee mun, an dàkà yii Unimbɔti nyɔɔbundi. 18Ní nīn mèémaan Unimbɔti múlmul nì ni-pɔbiliŋ kɔkɔ, kí nīn gbàam̄-u nì u-Fām pɔŋŋu. Ní fìntīmaan an bɔti pu, kí nīn ŋúb́maan míǹ kí nīn cá, kí nīn mèémaan múlmul ki tìì Unimbɔti yab kɔkɔ. 19Mèèmaan Unimbɔti man mun pu, ú tīī-mi tibɔti tin máaǹ ḿ sòoǹee, ḿ ŋmā kí sòoǹ tibɔmɔntiil tin nìn bí dibalinee nì tininjati. 20Nì min kɔkɔ m bí sarka poonee man di sá un Yeesu Kriisitoo túnní, ḿ nīn sòoǹ tibɔmɔntiil gbantee, an puee, ní mèè Unimbɔti an nín dàá ŋá pu ḿ sòoǹ-tì ti-pú nì tininjatee. 21Ti-nabineeŋkaaki Tiisiiki, un ŋáań ti-Dindaan tundi nì ibaamɔnee, dàá māafì-ni min ní m bí dooyee, ní ŋmā kí béé tin kɔkɔ m bí doo ki ŋáańee. 22Kun pu m dū-u ki túnní ni-ceeyee di sá ní ŋmā kí béé tin poon ti bée, ú kpáàā tīī-ni kunyannyaau. 23Ti-Baa Unimbɔti nì ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo ń tīī nnabiyaamu kɔkɔ ŋgbansɔŋfi, kí yàntī bí nīn néeń tɔb, kí nīn gbíntìi cáá fookii Unimbɔti pu. 24Unimbɔti ŋanti ń nīn bí bin kɔkɔ cáá ti-Dindaan Yeesu Kriisitoo pu dineendi kaa gbèentée pu.