text:
קורט וואלדהיים
קורט יאזעף וואלדהיים (דעם 21סטן דעצעמבער 1918 – דעם 14טן יוני 2007) איז געווען אן עסטרייכער גענעראל, דיפלאמאט און פאליטיקער. וואלדהיים איז געווען גענעראל-סעקרעטאר פון די פאראייניקטע פעלקער פון 1972 ביז 1981, און פרעזידענט פון עסטרייך פון 1986 ביז 1992. ווען ער איז געלאפן פאר פרעזידענט אין עסטרייך אין 1985, זיין דינען אלס אינטעליגעץ אפיציער אינעם ווערמאכט במשך דעם צווייטן וועלט קריג האט געשאפן אן אינטערנאציאנאלע קאנטראוועסיע.
קריג יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אן עסטרייכער גענעראל, און פאליטיקער, געבוירן 1918 ביי דער ערשטער וועלט מלחמה, און ער האט געדינט אלס זעלנער אינעם ווערמאכט, ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, ביים דייטשן אריינמארש קיין רוסלאנד, האט ער טייל גענומען, און ער איז געווען אין גריכנלאנד, אלס שפיאנאזש דינסט, און ווען די גריכישע יידן, זענען דעפארטירט געווארן צו די טויט לאגערן.
1947 האט גריכנלאנד אים באשולדיקט, אלס קריגס פארברעכער, אבער ער איז קיינמאל נישט געברענגט געווארן, פאר א געריכט.
אין די יארן צווישן 1981-1971, האט ער געדינט אלס גענעראל-סעקרעטאר, פון די פאראייניקטע פעלקער, און אין 1990-1986, אלסן פרעזידענט, פון עסטרייך.
אינעם יאר 1987, האט די פאראייניקטע שטאטן געמאלדן, אז וואלדהיים איז פארדעכטיגט, אין פארברעכנס, וואס ער איז באגאנגען דורכאויס די מלחמה, נאך גרויס דרוק פונעם יידישן וועלטליכן קאנגרעס, און זיין איינטריט קיין אמעריקע, איז נישט ערלויבט ביז היינט.
אן אינטערנאציאנאלע היסטאריקער קאמיסיע, וואס עסטרייך האט געשטעלט אויסצופארשן די פארדאכטן, האט פעסטגעשטעלט, אז וואלדהיים האט נישט געהאט קיין דירעקטע האנט, אין די פארברעכנס וואס זענען פארגעקומען, אין די פלעצער ווי ער איז געווען, אבער ער האט געוויסט פון דעם, און האט גארנישט געטון עס אפצושטעלן.
מיט די ארויסקום פון דער קאמיסיע, האט וואלדהיים נישט געוואלט רעזיגנירן פון אמט, און ער איז געבליבן פרעזידענט פון עסטרייך ביז 1990.


c: text/html

text:
אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008
די אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008 וועט זיין די 55סטע פרעזידענט וואלן פאר פרעזידענט און וויצע פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, וואס וועט פארקומען דעם 4טן נאוועמבער, 2008. וואלן פאר אלע 435 קאנגרעסלייט און 35 סענאטארן וועלן פארקומען אין דער זעלבער צייט.
ווער אימער עס באקומט די מערהייט פון די עלעקטארעל שטימען (270 עלעקטאראלע שטימען פעלן אויס צו האבן א מערהייט) וועט זיין די 44'סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע. אויב קיין איין קאנדידאט באקומט קיין מערהייט דאן וועט דער פרעזידענט ווערן ערוועלט דורך אן אפשטימונג און די קאנגערס, מיט יעדער שטאַט באקומעדיג איין שטימע.
אינהאַלט
קאנדידאטן און פאטענציעלע קאנדידאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פאליטיקער מיט גרויס אמביציעס אנצוקומען צו ווייסן הויז, האבן שוין אנאנסירט זייער קאנדידאטור, און זאמלען געלט און קאמפיינען פאר די פריימעריס וואס וועל פארקומען סוף 2007 אנפאנג 2008.
רעפובליקאנער פארטיי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – אמעריקאנער רעפובליקאנער פרעמיערע 2008
אין מערץ 3 האט זשאן מעקעין דער סענאטאר פון אריזאנע, זיך פארזיכערט מיט רוב דעלגאטען צו געווינען די נאמינאציע און געווארן דער אפיציעלער רעפובליקאנער קאנדידאט אין די אלגעמיינע פרעזידענט וואלן.
געוועזענע קאנדידאטן
- טאמי טאמפסאן, געוועזענער גאווערנאר פון וויסקאנסין.
- דאנקען האנטער, קאנגערסמאן פון קאליפארניע.
- פרעד טאמפסאן, געוועזענער סענאטאר פון טענעסי.
- רודאלף דזשוליאני, געוועזענער מעיאר פון ניו יארק.
- מיט ראמני, געוועזענער גאווערנאר פון מאסאטשוסעטס.
- מייק הוקאבי, געוועזענער גאווערנאר פון ארקענסאו.
- ראן פאול, קאנגערסמאן פון טעקסעס.
דעמאקראטישע פארטיי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין יוני 3 האט באראק אבאמא דער סענאטאר פון אילינויס. זיך פארזיכערט מיט א מערהייט דעלגאטאן צו געווינען די נאמינאציע און געווארן דער אפיציעלער דעמאקראטישער קאנדידאט אין די אלגעמיינע פרעזידענט וואלן.
געוועזענע קאנדידאטן
- קריסטאפער דאד, סענאטאר פון קאנעטיקוט.
- ביל ריטשארדסאן, דער גאווערנאר פון ניו מעקסיקא.
- דזשאן עדווארדס, דער געוועזענער סענאטאר פון סאוט קאראליינע און דער מיטלויפער מיט דזשאן קערי.
- דעניס קוסעניטש, קאנגערסמאן פון אהייא, און געוועזענער יונגסטער מעיאר פון קליוולאנד.
- דזשו ביידען, סענאטאר פון דעלעווער.
- הילערי קלינטאן, די געוועזענע ערשטע פרוי, און דער יעצטיגער סענאטאר פון ניו יארק

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
דער פּראָצעס פון די שפּיל באַקקגאַממאָן איז גאַנץ יקסייטינג און קענען צו ופוועקן יקסייטמאַנט. זיי געקומען צו אונדז פון די מזרח, אָבער די עסאַנס איז די דאַרפֿן צו האַלטן די טשיפּס אויף די פעלד און צוריקקומען צו & לאַקוואָ, הויז & ראַקוואָ. דער אָריגינעל ווערסיע, עס ס אַ קעסטל מיט טשיפּס און ביינדלעך, אָבער פאַנס פון באַקקגאַממאָן איז איצט ספּערד די ריזיקירן פון לוזינג זאכן, ווי מיר פאָרשלאָגן צו שפּילן אָנליין שפּיל אָפּציעס. זעמל די ביינדלעך, און עס וועט אָנווייַזן די ווערט, קאָזינג די נומער פון טריט. בעשאַס די באַוועגן, עס איז וויכטיק צו פּרובירן צו פאַרשפּאַרן די קעגנער ס דאַמקעס צו פאַרמייַדן אים צו ענדיקן די שפּיל איידער איר און געווינען.
גאַמעס באַקקגאַממאָן דורך קאַטעגאָריע:
צי איר געדענקען די צייַט ווען די הויז אין די הויף אָדער אין די פּאַרק בענטשעס אַלע פאַרנומען דורך ליבהאבערס פון ברעט גאַמעס? איצט דעם דערשיינונג איז פּראַקטאַקלי יקסטינגקט ווייַל ריפּלייסינג קאַרדבאָרד באָקסעס געקומען די ווירטואַל וועלט, ווו אַלע די שפּאַס באקאנט צו מענטשהייַט. בלויז אַ ביסל אַלט מענטשן וואס געפינען עס שווער צו באַקומען געניצט צו נייַ טעקנאַלאַדזשיז, צו בלייַבן געטרייַ צו פּערסאַוויר, רעמנאַנץ פון די פאַרגאַנגענהייַט דורך טראָוינג די ביינדלעך און מאָווינג די טשיפּס אויף די האַנט, די ריזיקירן פון לוזינג זיי אין די גראָז אָדער זאַמד. נו, פֿאַר אַוואַנסירטע ניצערס, מיר פאָרשלאָגן באַקקגאַממאָן אָנליין שפּילן פֿאַר פּאָטער און דערפאַרונג די קאָלאָסאַל חילוק אַז רעפּראַזענץ די אָנליין ווערסיע פון די צאַצקע אין אַ מער גינציק ליכט.
איצט, איר טאָן ניט ריזיקירן לוזינג די דעטאַילס פון די שפּיל, דער קעסטל טוט נישט פאַרנעמען אַ נוצלעך אָרט אין דער שאַפע און געפֿינען אַ קעגנער אין אַלע אויפֿגעהערט צו זיין אַ פּראָבלעם. וסואַללי, געגאנגען צו קלייַבן פֿאַר אַ שפּיל בייַ אַ טיש אין די פירמע, זאָל:
אבער אין סדר צו שפּילן אָנליין באַקקגאַממאָן, גאָרניט פון דעם איז נייטיק, ווייַל די פּאָר פון גאַמעס ביסט שטענדיק אָפּציעס בנימצא צו אַלע נגני, און אַפֿילו אַ פרעמדער וועט זיין צופרידן צו פאַרבינדן איר דעם אָוונט. אבער אויב איר טאָן ניט ווילן צו טיילן דעם פאַרגעניגן מיט אַ פרעמדער, די קאָמפּיוטער וועט ווערן דיין פייַנט. זיין שטאַרק סייכל איז קיינמאָל פאַלש און שטענדיק קלאר קאַונץ דייאַלד זיין שפּיל און דיין סקאָרז זענען געוויזן אין אַ ספּעציעל אַרויסווייַזן. יעדער ווייַטער באַוועגן וועט זיכער פאַרפעסטיקט, אנגעצייכנט און גערעכנט קינסטלעך סייכל, געלאזן איר מיט די מערסט אָנגענעם & נדאַש; הנאה דעם פּראָצעס.
קיין מיטל: רירעוודיק טעלעפאָנירן, קאָמפּיוטער אָדער טאַבלעט קענען ווערן אַ פּלאַטפאָרמע ווו איר קענען שפּילן באַקקגאַממאָן אָנליין. רעאַליסטיש ווערסיע געטאן אַזוי עפפיסיענטלי, עס איז גרינג צו פאַרגעסן ווו איר זענט. פּלאַנדזשינג אין די שפּיל, האט ניט פילן דעם חילוק צווישן מאַמאָשעסדיק און ווירטואַל פּראָצעס. איינער מאַך די מויז און ביינדלעך טראָון, און די טשיפּס צו מאַכן אַ מאַך.
מזרח גאַמעס האָבן שטענדיק געווען דער הויפּט פאַססינאַטעד דורך דעם געדאַנק און ווייַל מענטשן וואַך. מיר האָבן שוין קאַמיונאַקייטינג מיט זיי, וואָס געניצט צו זיין געהאלטן אַ ינטאַגראַל טייל פון אונדזער לעבן. אבער די וועג עס איז. קוקן & נדאַש; באַקקגאַממאָן פּלייַעד דורך יונג מענטשן און מענטשן מין פון לעבן, מענטשן און ווייבער, און אַלע Layers פון די באַפעלקערונג. די אַריבערפירן איז אָפֿט מעגלעך צו זען דעם מענטש וואָס מאכט די ווייַטער באַוועגן מיט ענטוזיאַזם און טרייז צו ימאָובאַלייז די פייַנט. אָפיס קאָמפּיוטער אָפיס טוערס אָפֿט קענען ווערן געזען אַ וואַריאַנט פון באַקקגאַממאָן. פאַנס ראַרעלי לעבן טאָג צו ניט געפֿינען צייַט צו שפּילן באַקגאַמאַן אָנליין. ווייל אין אַ שטאַט פון דידזשאַטייזד, זיי זענען שטענדיק אין האַנט און טאָן ניט נעמען אַרויף פיל פּלאַץ אויף דיין קאָמפּיוטער אין פאַל פון דאַונלאָודינג. אַפֿילו די פירמע פון אַלט Friends וואס זענען משפּחה ענינים און טאָן ניט לאָזן אויס פון די הויז, קענען באַקומען צוזאַמען אין די אָוונט פֿאַר זייער מאָניטאָרס און נאָכגעבן זייַן פערדל צוזאַמען ביז אַהער מסכים.
מיר פאָרשלאָגן צו שפּילן באַקגאַמאַן אָנליין פֿאַר פּאָטער, אַזוי אַז גאָרנישט סאַדאַנד דיין פרייַע צייַט. איצט, איר אַפֿילו טאָן ניט דאַרפֿן צו פאַרברענגען קעשענע געלט צו קויפן די שפּיל אין אַ קאַסטן, נאָר גיין צו אונדזער גיימינג פּלאַץ און קוק פֿאַר די געבעטן בלאַט, צו אַמאָל ווידער שפּרונג אין דער וועלט פון גאַמבלינג גאַמעס פון באַקקגאַממאָן. טשאָאָסינג די געבעטן אָפּציע, דעמאָלט ראַטעווען עס ווי אַ צייכן און איר קענען שטענדיק לייכט באַקומען צוריק צו דעם ווערסיע אין אַ צייַט ווען עס וועט זיין עטלעכע פּאָטער צייַט.
דער אמת פאַנס פון שפּאַס האט לאַנג שוין געזעצט אין דעם קאַטעגאָריע, אָבער אויב איר ניטאָ אַ אָנהייבער, איר וועט זיין צופרידן צו טרעפן און לערנען פּשוט כּללים פון די שפּיל וואָס זענען געקומען צו אונדז פון די מיסטעריעז לאַנד פון די רייזינג זון.


text:
אתרוג
אתרוג (Citrus medica) איז א מין שמעקעדיקע אלעמאל-גרינע ציטרוס פרוכט וואס ענדלט צו א לימענע סיי אין אויסזען און סיי אין טעם. דער אתרוג איז איינער פון די ארבעה מינים וואס מען נעמט סוכות.
דער אתרוג איז איינער פון די פינף מקורותדיקע ציטרוס פרוכט.
אין דער תורה ווערט דער אתרוג גערופן "פרי עץ הדר".
הלכה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סוכות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יאנעווער אתרוגים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מאראקאנער אתרוגים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען שאקלט דאס זיך צו ערוועקן מיט פרייד צו אפגעבן לויב און דאנק פאר די גוטע פלאנצונגן.[פֿעלט אַ מקור]


text:
1843
1843 איז דאס 43סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1843 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- קוואנטערניאן פארגעשטעלט דורך וויליאם ראוואן האמילטאן
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 29סטן יאנואר - וויליאם מעקינלי, 25סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1901)
- 15טן יוני - עדווארד גריג, נארוועגישער קאמפאזיטאר (געש' 1907)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 2טן יולי – סאמועל האנעמאן, דייטשער דאקטער (געב' 1755)


text:
וועלוול טערלעצקי
וועלוול טערלעצקי (רוסיש: Tepлeцkий BлaдиMиp EBreHbeBич טערלעצקי וולאַדימיר עווגעני) (22סטן יאנואר 1931 - 22סטן יולי 1998) איז געווען א יידישער-רוסישער מוזיקער, קאמפאזיטאר, דיריגענט און אראנזשירער.
לעבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וועלוול טערלעצקי איז געבוירן געווארן דעם 22סטן יאנואר פון 1931 אין מאסקווע, ראטנפארבאנד .זיינע עלטערן זיינען געווען קאמוניסטישע אקטיוויסטן, פונדעסטוועגן זיי זיינען ארעסטירט און אומגעבראכט געווארן בשעת דער סטאלין-קולט תקופה. וועלוול איז אויסגעכאוועט געווארן פון זיין באבען.
טערלעצקי האט שטודירט מוזיק אין דער גנעסינס-שולע, דערנאך אין דעם גנעסינס-אינסטיטוט פאר מוזיק-אונטעריכטן. אליין מיכאל גנעסין האט אים געעצעט אז ער זאל זיך פארנעמען מיט יידישער מוזיק. טערלעצקי האט פארנומען פילצאליקע שטעלעס אלס דיריגענט /די ארקעסטערן פון מאסקווער עסטראדע, ראסקאנצערט, מאסקאנצערט, עסטראדע ארקעסטער פון באקו/. ער איז צוגעאייגנט געווארן דעם טיטל פון א פארדינסטפולן ארטיסט פון אזערביידזשאן.
טערלעצקי איז געשטארבן דעם 22סטן יולי פון 1998 אין מאסקווע, רוסלאנד.
שאפן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טערלעצקי האט פארפאסט פיל זינג-לידער, בינע- און פילם-מוזיק, מוזיק פאר טעלעוויזיע און ראדיא-אוידיציעס. ער איז געווען באוווסט אלס אן אויסגעצייכנטער אראנזשירער. פון זיין יידישער מוזיק טיילן זיך אויס צוויי יידישע סואיטעס פאר ארקעסטער, זינג-לידער אויף די ווערטער פון אהרון ווערגעליס און אלי ביידער. ער האט באארבעט פיל יידישע פאלקס-ניגונים. טערלעצקי'ס מוזיק איז באוווסט מיט איר מעלאדישער פשטות און לעבעדיקייט, און זיין ארקעסטרירן איז דערפינדעריש און פארביק.
רעקארדירונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עטלעכע ווערק זיינע זיינען רעקארדירט געווארן פון דער סאוועטישער רעקארדירונגס-פירמע מעלאדיא. באזונדערס, מיטן אנסאמבל פייערלעך פון ווילנע האט ער רעקארדירט א באזעצן די כלה אין 1981 – צום ערשטן מאל זינט דער איינציקער רעקארדירונג ביי די סאוועטן אין קיעוו אין 1937. ער האט אויך געמאכט רעקארדירונגען מיט אזוינע זינגער ווי אינע סלאווסקע, מארינע גארדאן, דינה פאטאפאווסקע, מאריע לוקאטש, נינע בראדסקע, אלעזר באבין, משה מגיד און אנדערע.


text:
גרופע סעקס
גרופע סעקס איז אז מען האט צוזאמען א גרופע פון מערערע מענטשן סעקס אויף איינמאל צו די זעלבער צייט. ד.ה. מער ווי 2 באטייליגער אנדערשט פון וואס איז געוויינליך אויגעשטעלט אלס דער סדר אלס איר שטארקער אינטימער קראפט וואס קומט בלויז צו טאן צווישן 2 מענטשן מיט די נאנטסטער שותף על כל פנים אויף דער מאמענט.
דער פענאמענען איז שייך נישט בלויז ביי מענשטן נאר אויך ביי שאף און מאנקיס.
אפילו די פארעלעך האבן בלויז צווייפאכיג סעקס אין פארענט פון אנדערע אדער אפילו בלויז איינער טוט עפעס סעקסואל אין פארענט פון די אנדערע מיט זייער הסכמה הייסט דאס גרופע סעקס.
אין ענגליש איז דא א סלענג וואס איז שוין געווארן אן עמטליכער נאמען וואס אויב איין פרוי קומט צווישן עטליכע מענער האבן מיט זיי געשלעכט איז דאס א גענג בענג - באנדע קנאק.
די סטאטיסטיקס צייגן אז די סארט מענטשן וואס נמען אנטייל אין אזאלכע אקציעס האבן געוויינליך מער ווי איין שותף אין אינטימער לעבן דעריבער קענען זיי זיין מער אנגעשטעקט מיט עידס און אויסען צו כאפן שנעלער עיטש.איי.ווי..
גרופע סעקס קען זיך מאכן צווישן אלע מינע סעקסואל אריענטאציע מענטשן און זשענדערס, אבער מער פערצענטואל צווישן געיז ווייל זיי זענען מער אפען און פארטאן אין סעקס וואס איז נישט בלויז עקסקלוסיוו צווישן מאן און פרוי.


text:
ליאן
ליאן (פראַנצויזיש: Lyon) איז א שטאט אין מזרח-צענטראל פראנקרייך אינעאם רהאן-אלפן ראיאן, פלאצירט צווישן פאריז און מארסיי. ליאן געפינט זיך 470 ק"מ פון פאריז, 320 ק"מ פון מארסיי, 160 ק"מ פון גענף, 280 ק"מ פון טורין, און 600 ק"מ פון בארצעלאנע.
די שטאט האט א באפעלקערונג פון 472,305.
היסטאָריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די שטאט איז געגרינדעט געװארן אין יאר 43 פאר דער ציווילער רעכענונג דורך דעם ראמאנישן פּראקאנסול לוסיוס מונאַטיוס פּלאַנקוס.
די ײדישע קהילה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין יאָר 472 שרײבט דער דיכטער און ביסקופּ סידאניוס אַפּאלינאַריס, אַז ס'איז דא אין ליאן אַ ײדישע קהילה. עס איז דאס ערשטע מאל װאס ײדן זײנען דערמאנט אין די שטאט.
הײנט װױנען אין ליאן בערך 40000 ײדן מיט 40 שולס און 15 כשר רעסטאראנטס. די מערהײט פֿון זײ זײנען ספֿרדישע ײדן, װאס זײנען אנגעקומען אין פֿראנקרײך בעת די 1960ער יארן.
די גרױסע אַשכּנזישע שול איז געבױט געװאָרן אינ 1863 און 1864.


text:
מאטעמאטיק
מאַטעמאַטיק איז די וויסנשאפט וואס פארנעמט זיך מיט צאלן און פארמען. מאטעמאטיק מיינט רעכנען, ציילן, און מעסטן. די אפטייל וואס באשעפטיגט זיך מיט פארמען און מאסן הייסט געאמעטריע. די וועג צו אויסגעפינען מאטעמאטיקס-פראבלעמען ווערט געטון דורך פארמולען.
דער וואס באשעפטיקט זיך מיט מאטעמאטיק, צי ווי א לערע אדער ווי א האבי, הייסט א מאטעמאטיקער.
אין אקאדעמיע, איז מאטעמאטיק אן אפטייל פון די פינקטלעכע וויסנשאפט. מיט די לערע קען מען פארשן פיזיק, כעמיע, אסטראנאמיע, סטאטיסטיק און נאך. אויך אין דעם לעבנסשטייגער ניצט מען זיך מיט מאטעמאטיק אויף האנדל און ביזנעס.
קארל פרידריך גאוס (1777–1855) האט גערופן מאטעמאטיק "די מלכה פון די וויסנשאפטן".
מאטעמאטיק איז אינטערעסירט אין נומערן, סטרוקטור, פארעם און ענדערונג. מען שטודירט זיי מיט לאגיק צו שאפן אלגעמיינע כללים פון וואס מען קען אויסלערנען נייע רעזולטאטן.
מאטעמאטיק אנטוויקלט זיך דורך דריי כאראקטעריסטיקן: אבסטראקציע, גענעראליזאציע און דערווייז.
מאטעמאטיק איז א לעבנסנייטיקער געצייג אין פארשידענע געביטן, איינשליסנדיק נאטור-וויסנשאפטן, אינזשעניריע, מעדיצין און געוויסע סאציאל וויסנשאפטן ווי עקאנאמיק און פסיכאלאגיע. פראבלעמען וואס שטאמען פון אנדערע וויסנשאפט צווייגן זענען א קאטאליזאטאר פאר נייע מאטעמאטיקע אויסגעפינען, און טיילמאל אפילו נייע מאטעמאטישע געביטן. אנגעווענדעטע מאטעמאטיק, די צווייג פון מאטעמאטיק וואס באהאנדלט די אנווענדונג פון מאטעמאטישן וויסן צו אנדערע פעלדער, אינספירירט און ניצט נייע מאטעמאטישע אויספינדונגען, ברענגנדיק די אנטוויקלונג פון נייע מאטעמאטישע דיסציפלינען, ווי למשל סטאטיסטיק און שפיל טעאריע. אויך פארנעמען זיך מאטעמאטיקער מיט ריינע מאטעמאטיק, אן קיין שום קלער פון אן אנווענדונג.
אינהאַלט
עטימאלאגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט „מאטעמאטיק" (גריכיש: uaθnuatιkά) שטאמט פון גריכיש [uάθnua [máthēma וואס מיינט לערנען, שטודירן, און אויך די מער באגרעניצט און טעכנישערע באדײַטונג „שטודירן מאטעמאטיק".
אין זיין איבערזעצונג פונעם רמב"מ'ס מורה נבוכים, אנהייב פונעם 13טן יארהונדערט, ניצט הרב שמואל איבן תיבון דאס ווארט "לימודיים" פאר מאטעמאטיק, וואס איז א גלייכע אפטייטש פון גריכיש.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די בבליים און די מצריים האבן געניצט אריטמעטיק, אלגעברע און געאמעטריע פאר באשטייערונג און אנדערע פינאנציעלע חשבונות, פאר בויען און קאנסטרוקציע, און פאר אסטראנאמיע.[1] די ערשטע באניצן פון מאטעמאטיק זענען געווען אין האנדל, ערד-מעסטן, מאלעריי און וועבן מוסטערן און אין רעכענען צייט. די בבליים און מצריים האבן געהאט א ידיעה וועגן קוואדראטישע גלייכונגען, קוואדראט ווארצלען און שטח פון פלאכע פיגורן.
נייע מאטעמאטישע אויסגעפינען זענען געווארן אנטדעקט דורכאויס דער היסטאריע, און ווערן נאכאלץ אנטדעקט ביזן היינטיקן טאג. די אנטוויקלונג פון מאטעמאטיק אין אוראלטע צייטן האט דערגרייכט איר שפיץ און אוראלט גריכנלאנד, א דאנק די בארימטע מאטעמאטיקער ווי אוקלידוס און ארכימעד. אין דעם מיטל אלטער איז די עיקר אנטוויקלונג געווען ביי די אראבער, וואס האבן אנטוויקלט אלגעברע און טריגאנאמעטריע. אינעם 17טן יארהונדערט האבן געבליט פארשידענע צווייגן פון מאטעמאטיק, למשל אנאליטישע געאמעטריע און קאלקולוס, וואס זענען געווארן די שפרינגברעט פאר פיל וויסנשאפטלעכע צווייגן. די אנטוויקלונג פון נישט-אוקלידישער געאמעטריע אינעם 19טן יארהונדערט האבן אונטערגעשריכן די וויכטיקייט פון אקסיאמען אין מאטעמאטיק, אין די פארווייטערונג פון אן אינטואיטיוון צוגאנג. בים סוף פונעם 19טן יארהונדערט איז אנטוויקלט געווארן געזעמלען טעאריע, און אויך האט אנטוויקלט א דעבאטע וועגן די פונדאמענטן פון מאטעמאטיק. אינעם 20סטן יארהונדערט האט מאטעמאטיק זיך אנטוויקלט גיך, מיט דער לייזונג פון מערערע פון הילבערטס 23 פראבלעמען.
מאטעמאטישע סימבאלן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די מאטעמאטישע סימבאלן וואס ווערן געניצט היינט זענען מערסטנס נאר פונעם 16טן יארהונדערט און שפעטער. פריער פלעג מען שרייבן מאטעמאטיק נאר מיט ווערטער אן סימבאלן. אינעם 18טן יארהונטדערט האט לעאנהארד אוילער דערפינדעט א סך פון די סימבאלן וואס מען ניצט היינט. מיט סימבאלן קען מען בעסער און גיכער אנטוויקלען מאטעמאטיק, כאטש נייע באניצער דארפן אויסלערנען וויאזוי מען ניצט די סימבאלן. מאטעמאטישער סימבאליזם איז זייער אנגעפאקט: מיט די סימבאלן איז מעגלעך גאנץ אין קורצן אויסצושפרעכן א סך אינפארמאציע.
אפילו די שפראך פון מאטעמאטיק קען זיין שווער פאר אנהייבער צו פארשטיין. אזא פשוט ווארט ווי "אדער" האט א ספעציפישן באדייט אין מאטעמאטיק. אויסער דעם ניצן מאטעמאטיקער ווערטער ווי "אפֿן" און "פֿעלד" מיט א באזונדערער מאטעמאטישער באדייטונג. אין מאטעמאטיק דארף אלץ זיין פינקטלעך, וואס מאטעמאטיקער רופן שטרענגקייט.
כדי צו פארמיידן אויסרעדן טעראמען וואס זענען נישט גוט אויסגעהאלטן פירן זיך מאטעמאטיקער אוועקלייגן א פונדאציע פון אקסיאמען פון וואס מען קען ארויספירן נייע אייגנשאפטן.
וועגן מאטעמאטיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מאטעמאטיק ווערט געניצט צו לייזן פראבלעמען וועגן נומער (קוואנטיטעט), סטרוקטור, פארעם אדער ענדערונג. אריגינעל האבן די פראבלעמען געשטאמט פון האנדל, פון מעסטן ערטער און פון אסטראנאמיע; היינט אבער שטאמען מאטעמאטישע פראבלעמען פון אלע וויסנשאפטן און אויך פון מאטעמאטיק אליין. דער פיזיקער יוזשין וויגנער האט באמערקט אז גאנץ אפט האט א געדאנק פון ריינעם מאטעמאטיק א פראקטישע אפליקאציע.
כמות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די שטודיע פון כמות (קוואַנטיטעט) הייבט אן מיט נומערן, ערשט די באקאנטע נאטירלעכע צאל און גאנצע צאל, מיט די אריטמעטישע אפעראציעס אויף זיי, וואס צוזאמען ווערן שטודירט אין אריטמעטיק. די טיפֿערע אייגנשאפֿטן פון נומערן שטודירט מען אין נומערן טעאריע, פון וואנעט קומען אזעלכע רעזולטאטן ווי פערמא'ס לעצטער טעארעם. צווישן די נישט געלייזטע פראבלעמען פון נומערן טעאריע זענען די פרימצאל-צווילינג השערה און די גאלדבאך-השערה.
מיט דער אנטוויקלונג פון דער נומערן-סיסטעם, אנערקענט מען די נאטירלעכע צאל ווי אן אונטער-געזעמל פון די ראציאנאלע צאל (בראכטיילן), וואס זיי זענען א טייל פון די רעאלע צאל, מיט וואס מען קען דעפינירן נאכאנאנדיקע פֿונקציעס. רעאלע צאל קען מען פארברייטערן ווייטער צו קאמפלעקסע צאל.
סטרוקטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א סך מאטעמאטישע אביעקטן, ווי סכומען פון נומערן און פונקציעס, ווײַזן אינווייניקע סטרוקטור.
ביישפילן פון געביטן אין מאטעמאטיק וואס באהאנדלען סטרוקטור זענען:
פארעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די שטודיע פון פֿארעם און רוים הייבט אן מיט געאמעטריע, ספעציעל אויקלידישע געאמעטריע. די מאדערנע שטודיע פון געאמעטריע גענעראליזירט צו געאמעטריע אין מערערע דימענסיעס, נישט-אויקלידישע געאמעטריע (וואס שפילט א צענטראל ראלע אין אלגעמיינער רעלאטיוויטעט) און טאפאלאגיע. אנדערע געביטן פון מאטעמאטיק וואס באהאנדלען פארעם זענען אנאליטישע געאמעטריע, דיפערענציאלע געאמעטריע און אלגעברעאישע געאמעטריע. אין דיפערענציאלער געאמעטריע געפינען זיך די באגריפן פון פיבערבינטלעך און קאלקולוס אויף פלאכטעס, ספעציעל וועקטאר און טענסאר קאלקולוס.
די שטודיע פון אויקלידישע געאמעטריע שליסט איין דעם בארימטן פיטאגאראס פרינציפ און טריגאנאמעטריע, וואס באהאנדלט די פֿארהעלטענישן צווישן די זייטן און ווינקלען פון דרייעקן און מיט די טריגאנאמעטרישע פונקציעס.
אין געאמעטרישער אלגעברע ווערן געאמעטרישע אביעקטן באשריבן ווי געזעמלען פון לייזונגען פון פאלינאמישע גלייכונגען, און אזוי ווערן איינגעפלאכטן די באגריפן פון כמות און פארעם; אויך פארשט מען טאפאלאגישע גרופעס וואס פלעכטן איין סטרוקטור און פארעם. לי גרופעס דינען צו פארשן פארעם, סטרוקטור און ענדערונג. טאפאלאגיע, מיט אירע אונטערצווייגן, איז געווען דער געביט מיט דער גרעסטער אנטוויקלונג אינעם 20סטן יארהונדערט, און שליסט איין די פואנקארע השערה און דעם פיר-פארבן טעארעם, וואס איז געווארן אויפגעוויזן מיטן הילף פון א קאמפיוטער און קיין שום מענטש האט נאך נישט באשטעטיקט זיין ריכטיקייט.
ענדערונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שילדערן און פארשטיין ענדערונג איז שטארק נויטבאר אין די נאטור-וויסנשאפטן, און דער קאלקולוס איז א קראפטיגער געצייג דערפאר. דער הויפט באגריף איז די פונקציע. די שטודיע פון רעאלע צאלן און פונקציעס וואס האבן רעאלע ווערטן הייסט רעאלער אנאליז, און די פאראלעלע שטודיע פון פונקציעס פון קאמפלעקסע צאלן הייסט קאמפלעקסער אנאליז. די רימאן השערה, איינע פון די אפענע יסודותדיקע פראגעס אין מאטעמאטיק, קוואלט ארויס פון קאמפלעקסן אנאליז. פונקציאנאלער אנאליז פאקוסירט אויף פונקציע רוימען, בדרך כלל מיט אומענדלעכע דימענסיעס. פונקציאנאלער אנאליז ווערט געניצט אין קוואנטן-מעכאניק. עס זענען פאראן פילע פראבלעמען וואס זייער לייזונג ליגט אין א פארהעלטעניש צווישן א קוואנטיטעט און זיין ענדערונג, וואס מען שטודירט אין דעם געביט פון דיפערענציאל-גלייכונגען.
א סך פענאמענען אין נאטור קען מען שילדערן דורך דינאמישע סיסטעמען; כאאס-טעאריע פארשט גענוי ווי די סיסטעמען ארבעטן. נומערישער אנאליז פארשט מעטאדן צו לייזן א ברייטן גרייך פון פראבלעמען וואס מען קען נישט לייזן אנאליטיש.
פֿונדאמענטן און פילאסאפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
כדי צו געבן צו פארשטיין די פונדאמענטן פון מאטעמאטיק האט מען אנטוויקלט די געביטן פון מאטעמאטישער לאגיק און געזעמלען טעאריע, ווי אויך קאטעגאריע טעאריע וואס ווערט נאכאלץ אנטוויקלט. די פֿראזע "קריזיס פון פונדאמענטן" וואס באשרייבט די זוך אין אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט נאך פאסיקע פונדאמענטן פאר מאטעמאטיק, איז א פארציענדיקער פענאמען, קאנקרעטיזירט דורך געציילטע אפטיילונגען ווי די קאנטראווערסיע וועגן קאנטאר'ס געזעמלען טעאריע, די בראוער-הילבערט קאנטראווערסיע און די בישאפ-קייזלער קאנטראווערסיע.
מאטעמאטישע לאגיק באהאנדלט באזירן מאטעמאטיק אויף א פעסטער אקסיאמאטישער ראם, און פארשט די רעזולטאטן פון דער ראם. דורך דעם קען מען דערגיין געדעל'ס צווייטן אומפולשטענדיקייט טעארעם, אפשר דער מערסט בארימטער רעזולטאט פון לאגיק, וואס ווייזט אן אין א נישט פארמאלן אופן אז יעדער מאטעמאטישער פארמאליזם וואס אנטהאלט גרונטלעכן אריטמעטיק, טאמער ער איז גענוג שטארק (דאס הייסט, אלע טעארעמן וואס מען קען באווייזן זענען געהעריג) מוז די סיסטעם זיין אומפולשטענדיק (דאס הייסט, אז עס זענען פארהאן געהעריגע טעארעמען וואס מען קען נישט באווייזן אין דער סיסטעם). מאדערנע לאגיק ווערט צעטיילט אויף רעקורסיע טעאריע, מאדעלן טעאריע און באווייזן טעאריע, און האט פעסטע פארהעלטענישן מיט טעארעטישער קאמפיוטער וויסנשאפט.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
באוווסטע מאַטעמאַטיקער
- ↑ Kline 1990, Chapter 1.


text:
אלכסנדר דער צווייטער
אלכסנדר דער צווייטער, איז געווען א פרינץ פון די חשמונאים, א זון פון יהודה אריסטובולוס דער צווייטער, און געווען פארהייראט צו אלכסנדרה החשמונאית, טאכטער פון יוחנן הורקנוס דער צווייטער, און געהאט מיט איר צוויי קינדער, מרים החשמונאית ווייב פון הורדוס, און אריסטובולוס דער דריטער. זיין יונגערער ברודער איז געווען מתתיהו אנטיגונוס דער צווייטער, וואס האט איבערגענומען דאס פרובירן ווערן קעניג איבער ארץ יהודה, פון אלכסנדר.
אין יאר 63 איידער די ציווילע ציילונג, האט זיך אפגעטון אין ארץ ישראל א בירגער קריג, צווישן הוקנוס דער צווייטער, און אריסטובולוס דער צווייטער. די צוויי האבן געברענגט זייערע טענות צו פאמפאיוס א רוימישע גענעראל, וואס האט גענויגט מער צו הורקנוס' זייט, אריסטובולוס איז דערפאר אנטלאפן קיין ירושלים, די רוימישע זעלנער זענען נאכגעקומען, באזיגט אריסטובולוס, און אים גענומען אין געפאנגשאפט קיין רוים, מיט זיין פאמיליע, אלכסנדר און זיינע קינדער, ווי אויך אנטיגונוס.
אלכסנדר האט באוויזן צו אנטלויפן פון רוים, ער איז צוריק קיין יהודה, און פרובירט אויפשטעלן אן ארמיי, לויט יוסיפון האט זיין ארמיי געהאט 10,000 פיסגייער, און 1,500 רייטער. זיי האבן אנגעהויבן אויפבויען די מויער פון ירושלים, וואס די רוימער האבן צעווארפן. די רוימישע גאווערנאר אין סיריע, איז דעריבער געקומען צופארן צוצעברעכן די אויפשטאנד, אין א שלאכט נעבן ירושלים, האט אלכסנדר פארלוירן, און דעריבער צוריק געצויגן צו אנדערע פעסטונגען, די רוימישע לעגיאנערן האבן באלאגערט די פעסטונגען, צום ענדע האט זיך אונטערגעגעבן, און איז אפגעפירט געווארן נאך רוים א געפאנגענער.
ער האט ווידעראמאל באוויזן צו אנטלויפן פון רוים, און ער איז אנגעקומען קיין יהודה, און נאכאמאל פרובירט אויפשטעלן א ווידערשטאנד צו רוים, די גאווערנאר פון סיריע האט זיך געפונען אין עגיפטן, דאס האט אים געגעבן די מעגליכקייט צו טון וואס ער וויל. נאנט צו הר תבור, איז פארגעקומען די קאמף, ווי אלכסנדר האט פארלוירן, און זיך אונטערגעגעבן, די גאווערנאר האט אים צוגעטיילט טויט שטראף, און האט אים אומגעברענגט.


text:
קרעמער האט געשריבן:יישר כח אלע מגיבים, ובפרט מאטקע. ביטע זוך אפיר יענעם ספר און לאז מיך וויסן.
אין ספר נשמת שבת חלק ו' שרייבט ער אז דער מנהג דאהי איז אז א קינד וואס ווערט געבוירן שבת פארנאכטס צווישן די שקיעה און צאת הכוכבים מל'ט מען נישט אום שבת.
דאס איז שוין א צווייטע זאך.
דער קול קורא רעדט פון צינדען לעכט ערש"ק, איסור עשית מלאכה ערב שבת, הייבט זיך אן לויט שיטת רבינו תם ביים צווייטן שקיעה (13.5 מינוט פאר 72), און ערב שבת איז מען מחמיר לשיטת רבינו תם, כדעת המנחת כהן, וואס לפי דעם קען מען רוהיגער הייט מאכן א מלאכה ביז עטליסט א גוטע דרייאפערטל שעה נאכ'ן לעכט צינדען.
לגבי מילה, ווייסיך נישט, אבער אויב מאכט מען נאך א מלאכה נאכן ערשטען שקיעה (אין די גאליציאנער קרייזן) איז דאך נאך פרייטאג, ווי קען מען מל זיין אין שבת?
יעצט דער מעשה מיט'ן שינאווא רב איז אזוי.
אין רוב ערי גאליציא האט מען געהאלטן שי' רבינו תם כמנהג המנחת כהן (וואס איז גאנץ ענדליך צום נארמאלע שטאט זמן), צו האלטן גענוי 72 איז אפי' אין גאליציא נישט געווען אזוי אנגענומען. איז לגבי מילה, אפי' לויט שי' רבינו תם דארף מען מחמיר זיין לשי' המנחת כהן בדעת ר"ת.


text:
עס איז קיין אַעראָפּאָרט אויף דעם אינזל פון סטשינאָוססאַ און אַזוי איר קענען נאָר באַקומען עס דורך פּראָם. בעערעך געזאגט עס איז אַ פּראָם יעדער טאָג געגאנגען ערגעץ (ריכטונג Amorgos אָדער Naxos - פּיראַעוס). עטלעכע פון די Ferries אָנקומען בייַ סטשינאָוססאַ בייַ אַ שפּעט צייַט אין וואָס פאַל עס איז קלוג צו מאַכן רעזערוויישאַנז אויף די אינזל אַזוי איר וועט זייַן פּיקט זיך אין די פּאָרט. אין די טשאָראַ פון סטשינאָוססאַ עס איז אַ קליין דאָרף קראָם אַז סעלז פּראָם טיקיץ נאָר איידער די Ferries אַרויסגיין.
די לילליפּוטיאַן פּאָרט פון מירסיני איז די אינזל ס גייטוויי. די הויפּט דאָרף, טשאָראַ, איז בלויז קסנומקס מינוט 'גיין אַוועק. די איין הויפּט גאַס אין די דאָרף איז היים צו די געוויינטלעך מישן פון טאַווערנאַס (פיר אין די לעצטע ציילן), קאַפעס, מיני-מאַרקעץ און רעזידענטשאַל דוועלינגז. פון דאָ, פאַרשידן ייזל טראַקס פירן צו ומפּטעען ביטשיז אַז בייַטן אין קאָנסיסטענסי פון קיזלשטיין צו גריטי זאַמד. די ניראַסט די טוץ אָדער אַזוי ביטשיז אַז ביסט ווערט פרעקווענטינג איז ציגאָורי גענומען וועגן קסנומקס מינוט אַראָפּ און קסנומקס מינוט צוריק אַרויף צו טשאָראַ, דיפּענדינג אויף די נומער פון ברעאַטהערס איר נעמען!
וואָקערז וועט רעליש די פּאַוסיטי פון מאָוטערייזד אַריבערפירן אויף סטשינאָוססאַ, גענומען צו די טראַקס און ווענטשערינג ווייַטער ינ דער ווייַטן צו ביטשיז אַזאַ ווי פּסילי אַממאָס, פיקיאָ & באַזעאָו, אָבער זיין זיכער צו נעמען עסנוואַרג און וואַסער מיט איר ווי עס זענען קיין טאַווערנאַס אין די געביטן.
סטשינאָוססאַ בעאַטשעס
קאַמפּערד צו אנדערע אינזלען און אין קאָמפּאַריססאָן צו די גרייס פון דעם אינזל סטשינאָוססאַ איז ברוך מיט אַ ברייט ברירה אין סאַנדבעאַטשעס וואָס זענען צעוואָרפן אַלע אַרום דעם אינזל און ריטשאַבאַל דורך פֿיס. אַללטאָגעטהער עס זענען עטלעכע קסנומקס ביטשיז, דער בעסטער אָנעס ווייל פּסילי אַמאָס, ציגאָורי, ליוואַדי, אַליגאַריאַ, ליאָליאָו און אַלמיראָס. רובֿ פון די ביטשיז פאָרשלאָגן שאָטן אין די פאָרעם פון ביימער. עטלעכע פון די אנדערע ביטשיז קענען לייַדן פון סעאַוועעדס אָדער עס ס מעגלעך אַז זיי זענען ווייניקער ריין ווייַל זיי זענען אין די ווינט. ונטער זענען אַ פּאָר פון די ביטשיז פון סטשינאָוססאַ.
ציגאָורי ביטש
די קלאָוסאַסט ברעג צו טשאָראַ איז ציגאָורי ברעג וואָס איז אַ ביסל דרום פון דער הויפּטשטאָט. איר האָבן צו גיין צו די רעכט ווו די דאָרף הייבט. די גיין איז וועגן קסנומקס מינוט. עס ס אַ פייַן זאַמדיק ברעג, מיט אַ נירביי רעסטאָראַן און עטלעכע אַקאַמאַדיישאַן (גריספּאָס וויללאַס - זען ווייטער).
ליוואַדי ביטש
ווייַטער צו די דרום עס איז אַ ברעג גערופֿן ליוואַדי. איר קענען דערגרייכן דעם ברעג נאָך אַ קסנומקס מינוט גיין. עס ס אַ זאַמדיק ברעג מיט קאַפּעס אויף ביידע זייטן צו באַשיצן עס. איר קענען געפֿינען עטלעכע שאָטן ונטער די ביימער.
אַליגאַריאַ ביטש
ווייַטער ברעג צו די דרום איז אַליגאַריאַ, וואָס אַקשלי באשטייט פון דרייַ קליין קאָוועס מיט זאַמד. איר האָבן צו גיין וועגן קסנומקס מינוט צו דערגרייכן די ביטשיז פון אַליגאַריאַ.
ליאָליאָו און באַזעאָו ביטש
צו די דרום-מזרח אין אַ קליין בוכטע איר געפינען ליאָליאָו ברעג און עטלעכע הונדערט מעטער צו די צפֿון באַזעאָו ברעג. עס באשטייט פון צוויי קליין קאָוועס מערסטנס מיט זאַמד און מיט ראַקס צווישן. פון צייַט די ביטשיז זענען זייער שטיל. אויף הויפּט-סעזאָן דאָרט מייַ זיין מער וויזאַטערז צו די ביטשיז דאַנק צו אַ נירביי קרעטשמע וואס איז אָפּענעד דעמאָלט.
אַלמיראָס און פאָודאַנאַ ביטש
אַלמיראָס ברעג צו די מזרח איז אַ זאַמדיק ברעג מיט טאַמאַריסק אַז גיט מיט עטלעכע שאָטן. עס איז אַ ויסגלייַך נירביי. אַ צוואַנציק מינוט גיין פון טשאָראַ. א ביסל צאָפן פון אַלמיריס איר קענען געפֿינען פאָודאַנאַ ביטש.
פּסילי אַמאָס און פיקיאָ ביטש
אפֿשר די מערסט שיין ברעג איז פּסילי אַממאָס צאָפן-מזרח פון טשאָראַ. די ברעג האט פייַן זאַמד און איז געזונט פּראָטעקטעד זינט עס ס סיטשוייטיד אין אַ קליין בוכטע. איר קענען ניט געפֿינען פיל שאָטן אויף דעם ברעג, אָבער עטלעכע טאַמאַריסקס האָבן שוין געפֿלאַנצט. צו דערגרייכן דעם ברעג איר זענט כעדינג צאָפן צו די קליין דאָרף מעססאַריá. עס איר געפינען אַ סיינפּאָוסט צו די מזרח. עס ס ביסל ווייניקער דעמאָלט העלפט אַ שעה ס גיין. עס איז אויך אַ קליין ברעג גערופֿן פיקיאָ צאָפן פון דעם דאָרף פון
מעססאַריאַ ביטש
איר קענען ניט געפֿינען קיין שאָטן אויף דעם ברעג און ליידער דעם ברעג האָבן אַ פּלאַץ פון גראָז.
געראָלימניאָנאַס ביטש
אין די North-West עס איז אַ ברעג גערופֿן געראָלימיאָנאַס, לפּחות די בוכטע האט אַז נאָמען. די ברעג איז פייַן סיטשוייטיד אין די בוכטע וואָס איז גאַנץ טיף. אבער עס איז אַ מיסט און ייל אויף די ברעג אַזוי עס איז נישט אַ הויפּט אָנגענעם דערפאַרונג. איך טאָן ניט טראַכטן דעם ברעג איז פיל גיין, אַזוי עס ס קיין פּראָבלעם צו זייַן נאַקעט אויב איר ווי.
סטשינאָוססאַ ס הויפּט שטריך איז זייַן שיין קוקן וואוהין איר אומקערן. איר קענען זען סאַנטאָריני און יאָס פֿון דאָ, פֿאַר משל. אין טשאָראַ עס איז אַ פֿאָלקלאָר מוזיי. די מנוחה איז נאָר ים און די טיילמאָליק קירך.
סטשינאָוססאַ האט צוויי וויללאַגעס, די טשאָראַ און מעססאַריאַ. דער דאָרף פון טשאָראַ איז געבויט אויף אַ בערגל אין די ינלענדיש פון דעם אינזל איז קסנומקס קילאמעטער פון די פּאָרט. אין דער פאַרגאַנגענהייַט, די אינזל האט געליטן פילע ריידז פון די פּייראַץ, אַזוי, די רעזידאַנץ געבויט די דאָרף פון טשאָראַ אַז זיי זענען פאַך עס פּאַנאַגיאַ (פון די נאָמען פון דער קהילה פון די ווירגין מרים) אויף אַ בערגל אין סדר צו האָבן וויזאַביליטי אין די ים. די הייזער זענען געבויט מיט די טיפּיש אַרקאַטעקטשער פון די Cyclades אינזלען.
די רגע ויסגלייַך פון די אינזל מעסאַריאַ האט אַ ווונדערלעך קלויסטער און איז ליגן וועגן אַ מייל פון די שטאָט. די מענטשן ינוואַלווד אין אַגריקולטורע, לייווסטאַק, פישעריעס און טוריזם.


text:
2004
2004 איז דאס פֿערטע יאר אינעם 21סטן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 2004 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן מיי - צען לענדער—אונגארן, טשעכיי, ליטא, לעטלאנד, מאלטא, סלאוואקיי, סלאוועניע, עסטלאנד, פוילן און ציפערן—שליסן זיך איין אינעם אייראפעישן פארבאנד
- 28סטן אקטאבער - טרמינל 3 אין בן גוריון פליפעלד, געעפנט צום ערשטן מאל
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 5טן יוני - ראנאלד רייגען, דער 40סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1911)
- 21סטן יולי - עדווארד ב. לואיס, אמעריקאנער גענעטיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיאלאגיע און מעדיצין (געב' 1918)
- 3טן אקטאבער - זאב לב, יידישער פיזיקער און גרינדער פון דער קאלעגיע פאר טעכנאלאגיע אין ירושלים (געב' 1922)
- 5טן אקטאבער - מאריס ווילקניס, בריטישער ביאלאג, געווינער פון נאבעל פריז פאר ביאלאגיע און מעדיצין אין 1962 (געב' 1916)


text:
יאהאן זעבאסטיאן באך
יאהאַן זעבאַסטיאַן באַך (1685 - 1750) איז געווען א דייטשער קאמפאזיטאר. באך איז באקאנט פאר זיינע שיינע ווערק וואס האבן געבראכט די באראק-מוזיק צו פולער רייפקייט. פון זיינע ווערק: מאטעאוס פאסיאן, גאלדבערג וואריאציעס, בראנדענבורג-קאנצערטן און א סך אנדערע. ער האט געהאט א סך קינדער ואס זענען אויכעט גאווארן קאמפאזיטערס.
אין 1719 איז דער קאמפאזיטאר געארג פרידריך הענדל, וואס האט דעמאלסט געוואוינט אין ענגלאנד, געקומען קיין דייטשלאנד באזוכן זיין מוטער. באך האט שטארק געוואלט זען הענדל, אבער ער האט נישט געדאנזשעט צו טרעפן אים.


text:
יעקב אריה אלטער
הרב יעקב אריה אלטער, דער היינטיקער גערער רבי, איז געבוירן אין לאדזש, פוילן אייר ה'תרצ"ט, דאס יונגסטע קינד פֿון זיין פֿאטער בעל "לב שמחה". ער האט איבערגענומען די שרביט הנהגה פֿון זיין פֿעטער ר' פינחס מנחם אלטער אין תשנ"ו. דער אמרי אמת איז נישט געווען ביי זיין ברית וועגן דער מלחמה
זײַט זײַן חתונה מיט די טאכטער פֿון הר"ר מענדל ווייץ, א מגיד שיעור אין דער „שפת אמת" ישיבה, וווינט ער אין בני ברק, ער איז א גרויסער עושר פֿון אומבאוועגלעכע גיטער.
ער וווינט אין בני ברק. ער איז א שטילער, א גרויסער תלמיד חכם און א בעל מחנך
ווען ער איז געווארן גערער רבי האט ער געהייסן בויען דעם גרויסן בית מדרש אין דער גאולה געגנט פֿון ירושלים.
ער האט אויך פֿאראייניגט די גערער חדרים אין ירושלים אין איין גרויסער תלמוד-תורה וואס געפֿינט זיך אויף ירמיהו גאס נאנט צום הויפט בית מדרש.


text:
בריזבן
בריזבן איז די הויפטשטאט און מערסטע באפעלקערטע שטאָט פונעם אויסטראלישן שטאַט קווינסלאנד, און די דריטע מערסטע באפעלקערטע שטאט אין אויסטראליע, מיט אומגעפער צוויי מיליאן איינוואוינער.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
בריזבן געפינט זיך אין דרום-מזרח קווינסלאנד, אויף די ברעגן פונעם בריזבן טייך. די שטאט איז געבויט אויף עטלעכע בערג, ביז א הייך פון 300 מעטער.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין בריזבן זענען דא פאבריקן וואס ראפינירן נאפט, און פון פאבריצירן פאפיר און מעטאל.
צווילינג שטעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פאלגנד זענען די צווילינג שטעט פון בריזבן:


text:
איראן
איראַן (פערסיש: ایران), פריער באוואוסט מיטן נאמען פערסיע, אפיציעל די איסלאַמישע רעפובליק פון איראַן, איז א לאנד אין מערב אזיע. איראן איז אן איסלאמיש לאנד, אויף דער שיאיטישער שטרעמונג פון איסלאם. זײַן הױפּטשטאָט איז טעהראן.
איראן גרעניצט זיך מיט איראק און טערקיי אין מערב, מיט ארמעניע און אזערביידזשאן אין צפון-מערב, מיט קאזאכסטאן און רוסלאנד איבערן קאספישן ים, מיט טורקמעניסטאן אין צפון-מזרח, מיט אפגאניסטאן און פאקיסטאן פון מזרח, און אין דרום מיטן פערסישן איינגאס. מיט א שטח פון 1,648,195 קוואדראט ק"מ, איז איראן דאס צווייטע גרעסטע לאנד אינעם מיטל-מזרח און דאס 17ט גרעסטע אין דער וועלט.
מער ווי 78 מיליאן מענטשן וואוינען אין איראן, דאס 17ט מערסט באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט.
איראן פארמאגט גאר אסאך נאטירלעכע אוצרות פון אויל קוואלן און ריזיגע זאפאסן פון נאטורליכן גאז, איראן פארמאגט אויך אסאך מינעראל מינעס.
איראן איז די היים פון איינער פון דער וועלט'ס עלטסטע ציוויליזאציעס. די איראנישע מעדן האבן פאראייניגט דעם שטח אין אן אימפעריע בערך אין די ג'ש' יארן. איראן האט דערגרייכט דעם שפיץ פון זיין מאכט ביי דער אכאמענישער אימפעריע (די ערשטע פערסישע אימפעריע) אונטער כורש אין די ג'ת' יארן. די אימפעריע איז געווען שפרייט פון די באלקאן לענדער אין מערב ביזן אינדוס טאל אין מזרח, די גרעסטע אימפעריע אין דער וועלט. די אימפעריע איז איינגעפאלן נאך די מלחמות מיט אלעקסאנדער דער גרויסער.
שפעטער זענען געקומען די פארטישע אימפעריע, און דערנאך די סאסאנישע אימפעריע, ווען איראן איז ווידער אמאל געווארן איינער פו די פירנדע אימפעריעס פון דער וועלט, צוזאמען מיט דער ביזאנטישער אימפעריע.
אין יאר 622 האבן ראשידון מוסולמענער אינוואדירט פערסיע, און ביז 651 האבן זיי איינגענומען דאס לאנד, און האבן געענדערט די רעליגיע פון זאראאסטריזם צו איסלאם. דערנאך האט איראן געשפילט א גרויסע ראלע אין דער איסלאמישער גאלדענער תקופה און האט פראדוצירט א סך באאיינפלוסלעכע וויסנשאפטלער, געלערנטער, קינסטלער און דענקער. אין 1501 האט אנגעהויבן די סאפאווישע דינאסטיע, וואס האט פראמאווירט שיא איסלאם ווי די אפיציעלע רעליגיע.
אין 1906 איז געגרינדעט געווארן פערסיע'ס ערשטער פארלאמענט אונטער א קאנסטיטונאציאנעלער מאנארכיע. דעם 1טן אפריל 1979 האט די איראנישע רעוואלוציע אויפגעשטעלט אן איסלאמישע רעפובליק.
די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט אין לאנד איז טעהראן, וואס דינט ווי דער קולטורעלער, קאמערציעלער און אינדוסטריעלער צענטער פונעם פאלק.
די אפיציעלע שפראך איז פערסיש, און די וואלוטע איז דער איראנישער ריאל.
איראן איז געווארן א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער אין 1945, און איז אויך א מיטגליד אין דער אפעק ארגאניזאציע.
אינהאַלט
עטימאלאגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט "איראן" קומט פון אן אוראלט-איראנישער שפראך "אַריאַנאַ", לאנד פון די אריאנער.
היינט ניצט מען סיי איראן סיי פערסיע פארן נאמען פונעם לאנד.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פון דעם 10טן ביזן 7טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג, האט די אסירישע אימפעריע געהערשט אויפן שטח פון היינטיקן איראן. אין 728 פאר דער ציווילער רעכענונג זענען די מעדישע שבטים געווארן פאראייניגט אונטער איין הערשער. אונטער דעם מלך קיאקסארעס האבן די מעדן און די פערסער געמאכט אן אפמאך מיט נאבאלאפאסאר פון בבל צו אטאקירן די אסירישע אימפעריע. די ברידער קריג האט מען געפירט פון 616 ביז 605 פאר דער ציווילער רעכענונג ביז די אימפעריע איז אונטערגעגאנגען. די פעלקער זענען געווארן אומאפהענגיק. אזוי האט זיך געמאכט די מעדישע אימפעריע, וואס האט קאנטראלירט גאנץ איראן און אויך מזרח אנאטאליע.
אין 550 האט כורש פון אנשאן איבערגענומען די מעדישע אימפעריע און האט געגרינדעט די אכאמענישע אימפעריע
אין די נייעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איראן איז אסאך אויף די ארענע פון נייעס וואס באדרעאט די וועלט. צוליב די באשולדיגונג און זארג אז זי איז אין א געיעג נאך נוקלעארע וואפן. מאנכע האלטן אז זי האלט גאר נאענט צו ערצייגן איר ערשטע אטאמישע וואפן, וואס פאר מדינת ישראל איז דאס גאר ביטערע נייעס.
זינט דער רעליגיעזער פירער אייאטאלע כומעני האט איבערגעווארפן דעם דעמאלטדיגן מאנארך דער שאך פון איראן אין 1979. איז איראן אויף די ליסטע פון די לענדער וועלכע ווערן באשולדיגט אין שטיצן טעראר,
איראן איז געווען אויף די ליסטע פון די אקסיס פון שלעכטס די שווארצע ליסטע וואס די אמעריקאנער פרעזידענט בוש האט דערקלערט נאך 9/11.
דער מעסיגער פרעזידענט כאסאן ראכאני האט איבערגענומען פונעם היציגן און קאנטראווערסיעלן מאכמוד אכמעדיניזשאד אין 2013. איר רעליגיעזער פירער איז אַיאַטאלע אלי כאמענעי וואס האט איבערגענומען נאכן טויט פונעם ערשטן אַיאטאלא רוכאלא כומעיני.
טעראר אקציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איראן האט זיך פון דער אנהייב פון דער איסלאמישער רעוואלוציע זיך אפגעגעבן מיט פארכאפן ציווילע, אדער דיפלאמאטן, פאר משכונות אויסטויש, פון דארט איז עס געווארן זייער פארשפרייט, און באנוצט אין די מוסלעמענישע וועלט.
איראן ווערט דירעקט באשולדיקט אין אקציעס, וואס כעזבאלא האט דורכגעפירט, איבער דער גארער וועלט, אין דייטשלאנד, ווי איראנע געהיימע אגענטן האבן אומגעברענגט קעגנער צו די איסלאמישע רעפובליק, און די דייטשע פאליציי האט זיי געכאפט, און זיי האבן מודה געווען אז זיי געהערן אן די רעוואלוציאנערע וועכטער, אין ארגענטינע ווי די יידישע געמיינדעס געביידע, אין בוענאס איירעס, איז אויפגעריסן געווארן אין א זעלבסטמארד אטאקע, האט איראן געהאט א דירעקטע האנט,
קעגנער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איינע פון די ארגאניזאציעס וואס קעגנט זיך צו דער איראנישער רעגירונג איז די טעראר גרופע דזשונדאלא.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איראנ'ס עקאנאמיע איז א געמיש פון צענטראלער פלאנירונג, שטאַט באזיץ פון אויל אנדערע גרויסע אונטערנעמונגען, דארף לאנדווירטשאפט, און קליינע האנדל ביזנעסן. אין 2011 איז דער ברוטא אינלענדישער פראדוקט געווען $482 ביליאן. איראן ווערט גערעכנט א העכער-מיטל איינקומפט עקאנאמיע ביים וועלט באנק. ארבעטסלאזקייט איז העכער פון 10%, ביי פרויען טאפלט ווי ביי מענער.
די עקאנאמיע איז שטארק געפאלן צוליב וועלט סאנקציעס קעגן איראן, וואס למשל קען נישט פארקויפן אויל אפיציעל. אין אפריל 2013 איז דער אמעריקאנער דאלאר געווען ווערט 36,000 איראנישע ריאל.
טוריזם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 2009 זענען געקומען 2.3 מיליאן טוריסטן קיין איראן, מערסטנס פון לענדער אין אזיע, אומגעפער 10% פונעם אייראפעישן פארבאנד און די פאראייניגטע שטאטן. די הויפט טוריסטן צילן זענען איספאהאן, מאשהאד און שיראז.
ענערגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איראן האט די גרעסטע גאז רעזערוון אין דער וועלט, מיט 33.6 טריליאן קובישע מעטער.
די פאדערונג פון עלעקטרישער מאכט וואקסט מיט 8% א יאר.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איראן איז דאס 17ט גרעסטע לאנד אין דער וועלט, מיט א שטח פון 1,648,195 קוואדראט ק"מ; זיין שטח איז אזוי גרויס ווי דאס פאראייניגטע קעניגרייך, פראנקרייך, שפאניע און דייטשלאנד צוזאמען, און איז גרעסער ווי דער שטאָט אלאסקע פון די פאראייניגטע שטאטן. איראן ליגט צווישן די גארטל ליניעס 24º און 40º N און צווישן די מערידיאנען 44º און 64º E. ער האט גרענעצן מיט איראק (1,458 ק"מ) און טערקיי (499 ק"מ) צו מערב; אזערביידזשאן (611 ק"מ) און ארמעניע (35 ק"מ) אין צפון-מערב; דער קאספישער ים ליגט צו צפון; טורקמעניסטאן (992 ק"מ) צו צפון-מזרח; אפגאניסטאן (936 ק"מ) און פאקיסטאן (909 ק"מ) צו מזרח; און צו צפון ליגן דער פערסישער איינגאס און דער איינגאס פון אמאן.
איראן באשטייט פונעם איראנישן פלאטא אחוץ פון די בארטנס פונעם קאספישן ים און כוזעסטאן פראווינץ אין דרום-מערב פון לאנד. ער איז זייער בארגיק מיט פארשידענע בארגקייטן מיט טאלן צווישן זיי. דער באפעלקערטער מערב טייל פון לאנד איז דאס מערסט בארגיק, מיט בארגקייטן ווי די קאווקאז, זאגראס און אלבארז בערג. דער העכסטער פונקט אין איראן איז דאמאוואנד, הויך 5,610 מעטער, וואס איז אויך דער העכסטער פונקט אין אייראפע-אזיע מערב פונעם הינדו קוש.
דער קלימאט אין איראן איז מערסטנס טרוקן אדער האלב-טרוקן, אבער לעבן דעם קאספישן ים איז דער קלימאט מער טראפיש.
דעמאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די באפעלקערונג פון איראן איז 75.2 מיליאן מענטשן לויטן צענזוס וואס די רעגירונג האט אויסגעפירט אין 2011. ביים זעלבן צענזוס האט מען געציילט 8,700 יידן אין איראן.
איראן האט פינעף שטעט מיט מער ווי א מיליאן באוואוינער—טעהראן, טאבריז, מאשהאד, איספאהאן און קאראזש.
שפראכן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער גרעסטער טייל פון דער באפעלקערונג רעדט פערסיש, וואס איז אויך די אפיציעלע שפראך פון לאנד. טייל מענשטן רעדן לורי אדער לארי, און אין קורדיסטאן פראווינץ רעדט מען קורדיש.
רעליגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
היסטאריש איז זאראאסטריזם געווען די דאמינאנטע רעליגיע אין איראן, ספעציעל אין דער תקופה פון די אכאמעניש, פארטישע און סאסאנידע אימפעריעס. ווען די סאסאנידע אימפעריע איז געפאלן מיט דעם מוסולמענישן ניצחון אויף איראן, איז איסלאם געווארן די דאמינאנטע רעליגיע. היינט איז שיא איסלאם די אפיציעלע מלוכה רעליגיע פון איראן, מיט 90% צו 95% אנהענגער אין לאנד. אומגעפער 4% זענען סוניס, בעיקר קורדן און באלוכן. די איבעריגע 2% זענען יידן, קריסטן, זאראאסטרן, באהאיער, יאזידער און יארסאנער.
דריי מינערהייטן ווערן דערקענט, יידן, קריסטן און זאראאסטרער, און יעדער פון זיי האט רעזערווירטע זיצן אין פארלאמענט. אויך געפינען זיך אין איראן באהאיער, אבער זיי זענען נישט אנערקענט.
קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פערסישע קולטור האט לאנג געהאט א שטארקן איינפלוס אינעם מיטל מזרח. אין דער סאסאנידער תקופה האט איראנישע קולטור באאיינפלוסט כינע, אינדיע און רוימישע ציווילאציע.
ארכיטעקטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די היסטאריע פון איראנישן ארכיטעקטור גייט צוריק צו אוראלט צייטן. די פערסער זענען געווען די ערשטע וואס האבן געניצט מאטעמאטיק, געאמעטריע און אסטראנאמיע אין ארכיטעקטור. זיי האבן געמאכט מאסיווע קופאלן וואס מען קען זען אין זייערע באזארן און מעטשעטן.
ליטעראטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פערסישע ליטעראטור איז פון די עלטסטע אין דער וועלט. זי גייט צוריק צו דער דיכטונג פון אוועסטע, אומגעפער 1000 יאר פאר דער ציווילער רעכענונג.


text:
ליניארע אלגעברע
ליניארע אלגעברע איז אן אפצווייג פון אלגעברע וואס באהאנדלט וועקטארן, וועקטאר ערטער, ליניארע מאפן, מאטריצן און גלייכונגען סיסטעמען. וועקטאר ערטער זענען א צענטראלע טעמע אין מאטעמאטיק, למשל שפילט ליניארע אלגעברע א גרויסע ראלע אין אבסטראקט מאטעמאטיק און אויך אין פונקציאנאלן אנאליז. זי האט אויך ברייטע אפווענדונגען סיי אין נאטירליכער וויסנשאפט סיי אין סאציאלער וויסנשאפט
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די געשיכטע פון מאדערנער ליניארער אלגעברע הייבט אן אין די יארן 1843 און 1844. אין 1843 האט וויליאם ראוואן האמילטאן (וואס האט באשטימט דאס ווארט וועקטאר) פארגעשטעלט די אלגעברע פון „קוואטערניאנען".
ליניארע אלגעברע שטודירט די אייגנקייטן פון וועקטאר-רוימען. א וועקטאר-רוים איז א גרופע, איבער א פעלד מיט א בינארישער אפעראציע '+'. צווישן צוויי ליניארע אלגעברע זענען פאראן ליניארע טראנספארמאציעס.


text:
דער דאָרף פון Rosslare האַרבאָור געוואקסן אַרויף צו דינען דעם דאַרף פון די פּאָרט פון די זעלבע נאָמען (איצט גערופֿן Rosslare עוראָפּאָרט), ערשטער דעוועלאָפּעד אין קסנומקס דורך די גרויס מערב באַן און די גרויס סאָוטהערן און מערב באַן צו אַקאַמאַדייט סטעאַמפעררי פאַרקער צווישן גרויס בריטאַן און ירעלאַנד. Rosslare האַרבאָור באַן סטאַנציע Opened אויף קסנומקס אויגוסט קסנומקס.
כאָטש די פּאָרט זיך איז ליגן נאָענט צו די ביז אַהער יגזיסטינג ויסגלייַך פון באַלליגעאַרי, עס איז געווען געהייסן נאָך די דאָרף פון Rosslare, עטלעכע קסנומקס קילאמעטער אַוועק (קסנומקס קילאמעטער דורך וועג) צוזאמען דעם ברעג.
דער דאָרף פון באַלליגעאַרי געווען צעטיילט אין צוויי טאָוונסלאַנדס, איינער באקאנט ווי צין שטאָט און די אנדערע ווי שטרוי שטאָט. עס איז געגלויבט דעם איז ווייַל פון די ראָאָפס אויף די הייזער.
דער דאָרף האט אַ נומער פון געסטכאַוסיז, האָטעלס, אַ רוימער קאַטהאָליק קהילה, אַ באַנק און עטלעכע שאַפּס. נאָר דרום פון די פּאָרט איז אַ קליין שנירל לידינג צו גרעענאָרע פּוינט, ווו גרוי סתימות זענען יוזשאַוואַלי צו ווערן געזען.
אַקטיוויטעטן אין Rosslare טאַון
ראָססלאַרע האט שוין אַ טוריסט ריזאָרט פֿאַר לפּחות קסנומקס יאָרן. עס פּריידז זיך אויף ווייל די סונניעסט אָרט אין ירעלאַנד, און רעקאָרדס בער דעם אויס: Rosslare נעמט קסנומקס שעה מער זונשייַן יעדער יאָר ווי די דורכשניטלעך אָרט אין ירעלאַנד. די לאַנג זאַמדיק ברעג איז אַ בלוי Flag ברעג אַזוי עס ציט סווימערז און משפּחות, בשעת עס זענען אַ נומער פון גוט גאָלף קאָרסאַז אין דער געגנט. די דובלין צו Rosslare עוראָפּאָרט באַן פּאַסיז דורך די דאָרף. Rosslare האט אַ ביסל גוט האָטעלס און אַ ביסל גוט רעסטראַנץ.
גאָלף - די באַרימט און ספּעקטאַקיאַלער לינקס לויף פון Rosslare גאָלף קלוב [קסנומקס]. עס האט צוויי קסנומקס לאָך קאָרסאַז, פאַראַנען פֿאַר ניט-מיטגלידער. אויך סט Helens Bay גאָלף קלוב.
שווימערייַ - אַוועק Rosslare שנירל. צווישן Rosslare האַרבאָור און קאַרנסאָרע פּוינט איז קאַרנע ביטש.
ציקל - די פלאַך דרום Wexford קאַנטריסייד איז גאנץ פֿאַר סייקלינג.
פישערייַ - אַוועק די היגע ביטשיז. דעעפּסעאַ פישערייַ פון נירביי Kilmore קי
בירדוואַטטשינג - פיל מייגראַטאָרי פויגל טעטיקייט אַרום Rosslare פּוינט אויף די Flats פון Wexford בוכטע. אויך אין די סאַלטעע אינזלען (צוטריטלעך פון Kilmore קי).
דער דאָרף האט געזען אַ גוואַלדיק סומע פון בנין אין פריש יאָרן, ווי שטייַער גראַנץ געווארן פאַראַנען פֿאַר בנין יום טוּב האָמעס אין דעם געגנט. ווי אַ רעזולטאַט, עס זענען גרויס האָוסינג יסטייץ פון יום טוּב האָמעס נעבן די ברעג.
א לאַנג סאַנדספּיט סטרעטשינג צפֿון פֿון Rosslare סעפּערייץ Wexford האַרבאָור פון די איריש ים. ביז דעם פרי קסנומקסס, דעם שפּייַען אויסגעשטרעקט פֿאַר פילע מייל צפֿון, כּמעט רירנדיק די ראַווען פּוינט און געבן אַ זייער שמאָל מויל צו Wexford האַרבאָור. אין די סוף פון די שפּייַען איז געווען אַ קליין Fort גערופֿן Rosslare מיסיע. אין די ווינטער פון קסנומקס-קסנומקס אַ שטורעם בריטשט די שפּייַען און עס איז געווען ביסלעכווייַז געוואשן אַוועק. די Fort איז פֿאַרלאָזן און איצט אַלע וואָס איז לינקס איז אַן אינזל בייַ נידעריק יאַמ-פלייץ. רוב מאַפּס פון אירלאנד, אָבער, נאָך ווייַזן די לאַנג שפּייַען פון זאַמד.
Rosslare איז קאַמאַנלי באקאנט אין ירעלאַנד ווי ווייל אין די "סאַני דרום-מזרח", און אין קסנומקס Rosslare רעקאָרדעד קסנומקס שעה פון זונשייַן, די העכסטן רעקאָרדעד אין ירעלאַנד. אָבער, עס איז נישט די וואָרמאַסט אָדער דרייאַסט אָרט אין ירעלאַנד.


text:
אלצהיימערס קרענק
אַלצהיימער'ס קרענק (ענגליש: Alzheimer, העברעיש: אלצהיימר) איז דער שורש פון א פארצווייגטע כראנישע מח-קרענק, וואס אפעקטירט דעם לימביק סיסטעם אינעם מח שטאם, און פירט פון א טיילווייזער זכרון-פארלוסט, ביז צו א טאטאלע פארניכטונג פונעם קאגניטיווער נעץ וועלכעס איז דער אינטעלעקטועלער בילדונג פונעם מענטש, אין וועלכן עס דערקייקעלט זיך אז דער ליידענדער קען מער נישט פאסן קיינע באשלוסן, ווייסט מער גארנישט פון זיין לעבן.
אינהאַלט
אלצהיימער ריזיקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די אלצהיימער קרענק באטראפט מערסנטס מענטשן אין דער עלטער פון בערך 65 און העכער. די וואס ליידן דערפון, צו ערשט, ווייסן זיי אפילו נישט אז זיי ליידן דערפון. די ארומיגע באמערקען דאס צו ערשט, און ווען א דער פאציענט זעלבסט, איבערצייגט זיך אין זיין ביטערן שיקזאל, פירט דאס פיל מאל צו אנדערע ניוראלאיגשע קרענק, ווי נערווען ברוכן, דעפרעסיע, און אנדערע מענטאל דיסארדערס.
אלצהיימער היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביז פאר הונדערט יאר צוריק. האט די וועלט בכלל נישט געוואוסט אז דאס פארגעסן פארשידענע זאכן, האט עפעס צו טאן מיטן מח, און אז דאס איז עפעס א סארט קראנקייט. די וועלט האט דאס אנגעקוקט ווי מ'זאל היינט אנקוקן אן עלטערן מענטשן וואס קען מער נישט לויפן. וואס איז נישט קיין קראנקייט, נאר איז א רעזולטאט פון זיין עלטער, פארגעסט ער צומאל געשעענישן פון היינט אדער נעכטן.
צוערשט האט עמיל קראפעלין אין יאר 1906, צונויפגעבינדן אז דאס פארגעסן איז נישט קיין פערצואל, נאר א שורש פון א קרענק. זאפארט דערנאך האט א דייטשער פסיכאטאר אלויס אלצהיימער, צונויפגעשטעלט אז דאס איז א רעזולטאט פון א כראנישער ניוראלאגישער קרענק אין די אינערליכע מח צעלן, וועלכע ווערן שטאפל-ווייז איבערגעריסן פונעם לימביק סיסטעם צו א גענצליכער איבערריס פונעם קארטעקס.
ווי נאר דער ערפינדער קראפעלין, איז געוואויר געווארן פון די פארש ארבעט וואס דער דייטשער אלויס אלצהיימער האט געמאכט, און זיין דערגרייכונג צו קאנעקטן די דאטס צו דעם ניוראלאגישן נעץ, האט קראפעלין אלס דזשעסט אנגעטראגן אז מ'זאל רופן די מחלה אויף אלצהיימער'ס נאמען. ויקרא שמו בישראל: אלצהיימערס דיזיס.
סימפטאמען פון אלצהיימער'ס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען א מענטש פארגעסט וואס ער האט היינט געגעסן אויף פרישטאג, איז ער נאך נישט קיין אלצהיימערס פאציענט. אויך נישט ווען ער פרעגט צומאל איבער, ווען מ'פארציילט אים פארשידענע דעטאלן פון א געשיכטע, דאס זענען נישט קיינע סימפטאמען פון אלצהיימערס.
ערשט ווען עס שאפן זיך אייגענארטיגע סימנים פון א כסדר'דיגן זכרון-פארלוסט, ווערט פעסטגעשטעלט אז דער פאציענט ליידט פון א מילדע סינייל אדער דימענישע, וועלכע קען זיך ציען פאר לאנגע יארן, ביז עס דערגרייכט די גאר ערנסטע שטופעס פון א טאטאלער פארניטונג פונעם קארטעקס סיסטעם, וואס אין איר רעזולטאט, קען דער מענטש מער נישט אראפגיין פון בעט, קען מער נישט עסן אדער טרינקען, און מוז געפיטערט ווערן דורך א פידינג טיוב, ווייל די כעמיקאלן וועלכע פירן פונעם לימביק סיסטעם צום ספיינעל קאורד הערן אויף צו פונקציאנירן.
אלצהיימער שטאפלען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ערשטער שטאפל: פארגעסן
צוערשט הייבט זיך עס אן מיט כסדר'דיגע קליינליכע פארגעסן זאכן ווי מ'האט געשטעלט. וואס מ'האט אים נאר יעצט געזאגט. ווי ער איז פריער געווען, צי ער האט שוין געדאווענט שחרית אדער נישט, אדער צי ער איז שוין געווען אין בית הכסא.
- צווייטער שטאפל: דיסאריענטאציע
ער ווייסט נישט וואס ער דארף יעצט טאן. ער האלט ביי מה טובו און בלייבט דארט שטיין, ער גייט נישט ווייטער. אויב מ'זאגט אים נישט ער זאל זיך אויפשטעלן ביי די ברכות וועט ער בלייבן זיצן. אזא מענטש מוז שוין האבן א מענטש מיט זיך, וואס זאל אים כסדר באגלייטן, און אויב די פאמיליע גיט שטארק אכטונג אויף אים, קען ער שיין אנציען, אן דעם וואס יעדער זאל זיך דערוויסן.
- דריטער שטאפל: וועדזשיטעישאן
דער אלצהיימער פאציענט ווערט ל"ע א צומח. אטעמט. הארץ פונקציניארט, אבער ווייסט מער גארנישט צו זאגן. קען מער נישט גיין, רעגירן, רעדן, ווינקען אדער קאמיוניקירן.
אלצהיימער ריזיקע ביי עלטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס ווערט געשאצט אז מענטשן פון די 65 ביז די 80, זענען די מערסטע אויסגעשטעלט צו ווערן דיאגנאזירט מיט אלצהיימערס, אדער דימענשיע. פון די 85 יאר און העכער, ווערט די צאל פון אלצהיימער פאציענט וואס ווינציגער. און אלצהיימער ליידענדע פון 100 און העכער איז א זעלטענהייט. ווייל אלצהיימער ליידענדע ציען געווענליך נישט אן מער ביז 10 יאר. אין זעלטענע פאלן קען מען ציען דערמיט ביז 17 יאר.
א רפואה פאר אלצהיימער'ס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס איז דערווייל קיין שום רפואה מיטל נישט פאראן. כאטש וואס געוויסע פארטייבונגס דראגס און כעמישע רפואות צו פארשטייטערן די קרענק, איז אבער קיין רפואה צו דעם דערווייל נישט ערפינדן געווארן.
אין 2009 האט מען געמאלדן א שטודיע אז די וואס טרינקען 3-5 טעפלעך קאווע אדער טיי יעדן טאג אין די מיטלע יארן האבן א קלענערע ריזיקע פון ליידן פון אלצהיימער קרענק.[1]


text:
מינעראל
א מינעראל איז א נאטורליכע סובסטאנץ וואס איז נישט ארגאניש.
זיי געפינען זיך בעיקר אינטערן ערד פלאך דארטן זענען זיי אויסגעפארעמט געווארן אין משך פון פילע יארן אין פארשידענע געאלאגישע פראצעסן.
דער טערמין מינאראל איז נישט דוקא אויף איר כעמישע קאמפאזיציע נאר אויך אויף איר מינעראלישע סטרוקטור. עס איז דא טויזנטער פארעמען פון מינעראלן פון פשוטע זאלץ שטיקער ביז די קאמפליצירסטע סארטן קריסטאל, שטיינער און אייזן.
דער באגריף מינעראלן קען אויך אסאך מאל ווערן באנוצט אויף ארגאנישע סובסאטאנצען ווי גאז זאפאסן, און בורשטין וואס קומט פון סאסנע ביימער א.א.וו.


text:
נאטירלעכע צאל
אַ נאַטירלעכע צאָל איז יעדע גאנצע צאל וואס איז העכער פון נול. און אזעלכע רעכנען אריין דעם נול אויך. נאטירלעכע צאלן זיינען ביז אין סוף, און עס עקזיסטירט נישט א גרעסטע נאטירלעכע צאל.
געוויינטלעך באצייכנט מען עס אָן מיטן אות .
מיט נאטירלעכע צאלן ציילט מען אביעקטן, ווי צום ביישפיל 3 עפלעך און 5 מאראנצן.
וויבאלד אזעלכע רעכנען יא דעם נול ווי א נאטירלעכע צאל און אזעלכע נישט, איז באשטימט צו עס באצייכענען ווי פאלגנדיק: ווען דער נול איז 'יא' אריינגערעכנט, שרייבט מען עס אזוי: אדער אזוי: , און ווען דער נול איז 'נישט' אריינגערעכנט, שרייבט מען עס אזוי: אדער אזוי: .


text:
אונגארישע רעוואלוציע
די אונגארישע רעוואלוציע, איז פארגעקומען אין יאר 1956, קעגן די קאמוניסטישע הערשאפט, און קעגן די איינפלוס פון די סאוועטן פארבאנד, אויף אונגארן. די רעוואלוציע איז פארגעקומען אין די מאנאטן פון אקטאבער, און נאוועמבער 1956. די רעוואלוציע איז אונטערגעברענגט געווארן, אויף א גאר ברוטאליש פארנעם, דורך די רויטע ארמיי, און 2,500 אונגארישע בירגער זענען אומגעקומען, און נאך 700 סאוועטישע זעלנער זענען געווען צווישן די טויטע, און נאך טויזענטע זענען פארווונדעט געווארן. אומגעפער א פערטל מיליאן בירגער זענען אנטלאפן, און אלס פליטים, זיך באזעצט אין אנדערע לענדער.
אינהאַלט
צווייטע וועלט מלחמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען די רויטע ארמיי האט איינגענומען אונגארן, ביי די ענדע פון צווייטער וועלט קריג, איז אונגארן אנגענומען געווארן אלס א לאנד, וואס האט צוגעהאלפן די נאציס, אנגעהויבן מיט מיקלאש הארטי, און פארגעזעצט מיט די פייל קרייץ.
אין 1948, האבן די קאמוניסטן איבערגענומען די פירערשאפט אין לאנד, און איינגעפירט א שווערע אינערן פאליטיק, כדי צו טוישן דאס לאנד צו א קאלעקטיווע, וואס האט אויפגעברויזט די באפעלקערונג, צו באהערשן די קאמוניסטן אויפן באפעלקערונג, איז אויפגעשטעלט געווארן די "געהיימע אונגארישע פאליציי", וואס האט אנגעזייט טעראר צווישן די בירגער.
אורזאכן צום אויפשטאנד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען סטאלין איז געשטארבן, האט געהערשט אין די קאמוניסטישע האריזאנט, די דע-סטאליניזאציע, ווי כרושטשאוו האט אנערקענט און פארדאמט די טעראריזם פון סטאלין, אין אונגארן האט דאס אויך געמיינט מאטיאש ראקושי, דער קאמוניסטישער דיקטאטאר. אימרע נאדזש איז געווארן פרעזידענט, פון 1953 ביז 1955, און ער האט דורכגעפירט עטליכע רעפארמען אין די פאליטיק.
אין פוילן, זענען אין יאר 1956, פארגעקומען עטליכע סטרייקן אין פויזן, פאר בעסערע אומשטענדן פאר ארבעטער. אין אקטאבער איז דער אלטער פוילישער רעגירער ערזעצט געווארן מיט וולאדיסלאוו גאמולקא, דאס האט געוויזן פאר די אונגארישע, אז עס איז דא א מעגליכקייט פאר א בעסערע צוקונפט.
לאסלא רייק, איז געווען א קאמוניסטישע פאליטיקער, וואס איז אומגעברענגט געווארן דורך די "אויסרייניגונגען" פון ראקושי, אין יאר 1949. ער איז אבער ריינגעוואשן געווארן, און א גרויסע לוויה איז דורכגעפירט געווארן דעם 6טן אקטאבער 1956. איבער 100,000 מענטשן האבן זיך באטייליקט, און פון די לוויה איז געווארן א מאסן דעמאנסטראציע, אנגעפירט בעיקר דורך סטודענטן.
די סטודענטן האבן פראטעסטירט, קעגן די אומשטענדן אין די אוניווערסיטעטן, און האבן אויפגעשטעלט סטודענטן גרופעס איבערן לאנד. די ארבעטער האבן נאכגעפאלגט, און זיי האבן אויפגעשטעלט ארבעטער פאראיינען.
אויסברוך פון רעוואלוציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אום 23סטן אקטאבער, איז פארגעקומען א פראטעסט אין די גאסן פון בודאפעשט, מיט א ריזיגע באטייליקונג, אונגארישע זעלנער האבן אראפגעריסן זייער רויטע שטערן פון די מונדירן, און עס געווארפן צו די מאסן, און האבן מארשירט אינאיינעם מיט די פראטעסטירער. די פארלאנגען פון די פראטעסטירער, זענען געווען מעסיקע. די געהיימע אונגארישע פאליציי, האט אבער גענומען שיסן אויף די באטייליקער, און האבן אומגעברענגט אכציק פראטעסטירער. דאס האט געברענגט צו ווילדע ראיאטן, ווי פאליציי אויטאס זענען פארברענט געווארן, געווער איז פארטיילט געווארן, דורך די ארבעטער אין די וואפן פאבריקן.
די קאמוניסטן זענען געווען ביי די מיינונג, אז אט אט גייט זיך עס פארענדיקן, און רויקייט וועט צריק קומען. עס איז קלאר געווען אז רוסלאנד וועט אריינשיקן סאלדאטן, און צוריק איינשטעלן די קאמוניסטישע הערשאפט. אין די לעצטע פרווו, איז אימרע נאדזש, אויפגענומען געווארן אלס פרעמיער מיניסטער, און האט אריינגעשטעלט עטליכע פון זיינע מענטשן אין די רעגירונג, און פרובירט איינשטילן די געמיטער.
די פראטעסטירער האבן נישט איינערקענט אין נאדזש, וועלכע איז טאקע געווען א רעפארמיסט, אבער איז נאך אלץ געווען א קאמוניסט. וואפן פאבריקן זענען אטאקירט געווארן, און אמוניציע איז געגעבן געווארן פאר די אויפשטענדלער, וועלכע האבן אפגעווארט די רוסישע ארמייען.
צווישן דעם 23סטן אקטאבער, ביזן 3טן נאוועמבער, זענען פארגעקומען שלאכטן איבער לאנד. די רוסן האבן ארויסגעצויגן זייערע טרופן פון די הויפטשטאט, און דערנאך בארינגעלט די שטאט, גרייט צו אטאקירן. אלע פאליטישע ארעסטאנטן זענען באפרייט געווארן, און אלטע אומלעגאלע פארטייען זענען צוריק ארויפגעשווימען אויף די אויבערפלאך.
אום 27סטן אקטאבער האט נאדזש, אויפגענומען א נייע רעגירונג, און א געוויסער קאדאר, אלס אויסערן מיניסטער, א קאמוניסט וואס איז ריינגעוואשן געווארן, נאך באשולדיקונגען פון די פאליציי. ער האט פארגעשטעלט א פלאן, ווי די רעוואלוציאנערן וועלן איינערקענט ווערן אלס א פארטיי, און די רוסן וועלן זיך ארויסציען פון אונגארן. נאדזש האט אנערקענט אין אלע נייע פארטייען וואס זענען אויפגעשטעלט געווארן, ער האט אויפגעלעזט די פארפיינטעטע געהיימע פאליציי. און דערקלערט די 15טן מערץ אלס נאציאנאלע חגא, לכבוד די רעוואלוציע. ער האט דערקלערט די ארויסטריט פון אונגארן, פון ווארשע פאקט. און דערנאך האט ער אויפגעשטעלט א קאאליציע, מיט אנדערע פארטייען, וואס זענען לעגאליזירט געווארן.
כרושטשאוו, וועלכע האט געזען דעם אונטערגאנג פון א קאמוניסטישע נאכשלעפער פון רוסלאנד, איז געווען אנטשלאסן צו אונטערנעמען שריט. אונגארן האט אויסגערופן צו די פאראייניקטע פעלקער, אז זי איז א דעמאקראטיש לאנד, און זיי זאלן קומען צו הילף צו אונגארן.
די פאראייניקטע שטאטן, האט נישט איינגעזען אין אונגארן א ניי אליאירט לאנד, זיי האבן פארשטאנען אז דאס איז, אן אינערליכער שטרייט אינערהאלב די קאמוניסטישע געמיינדע. צו דעם אלעם איז די מערב וועלט געווען פארטון אין אנדערע זאכן, אמעריקע מיט די פרעזידענטליכע וואלן, פראנקרייך און בריטאניע, מיט די סועץ קאנאל קריזיס.
אויפן 4טן נאוועמבער האבן די סאוועטן אטאקירט, מיט אן ארמיי, פון רומעניע, און פון טשעכאסלאוואקיי. די רעגירונג פון נאדזש איז צעפאלן, און ער און זיינע מענטשן, זענען אריינגעלאפן אין די יוגאסלאווישע אמבאסאדאר, און פארלאנגט אנערקענונג אלס פליטים, נאך עטליכע טעג זענען זיי ארויס, נאכדעם וואס מען האט אים פארשפראכן, אז מען וועט אים נישט טון קיין שלעכטס, ווי ער איז נאר ארויס, איז ער גענומען געווארן קיין רומעניע, דערנאך איז ער געברענגט געווארן צוריק אויף אונגארן, ווי ער איז פאראורטיילט געווארן צום טויט, דורך א געריכט.
נאכווייען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טויזענטע זענען אומגעקומען אין די שלאכטן, און קאדאר וועלכע איז אנטלאפן קיין מאסקווע פון אנהייב, איז צוריק און דערקלערט דאס אויפשטעלן א נייע רעגירונג. די רעוואלוציע איז אונטערגעברענגט געווארן אין דעצעמבער 1956, אבער אין 1957, זענען פארגעקומען מערערע סטרייקן, די סי-איי-עי האט באריכטעט, אז איבער 1,200, זענען הינגעריכטעט געווארן שוין נאכן ענדע פון די קאמפן.
די אונגארישע האבן פארדינט, די געהיימע פאליציי האט אויפגעהערט צו פונקציאנירן.
וועלטס רעאקציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וואס די וועלט האט געזען אינעם רעוואלוציע, איז צעטיילט אין עטליכע מיינונגען, א טייל האבן געזען א פרווו צו ווערן א סאציאל דעמאקראטיע, אנדערע א קאמוניסטיש לאנד ווי יוגאסלאוויע, א טייל האבן געזען דאס לאנד געפירט דורך ארבעטער ראטן אלס אןאנארכיסטישע, די סאוועטן האבן געטענהט, אז עס איז א פרווו צוריק צושטעלן די פאשיסטן, ווי מיקלאש הארטי, און די פייל קרייץ.
די פאראייניקטע פעלקער, וועלכע האט זיך אריינגעמישט אין די סועץ מלחמה, האט געוויזן אז דריטע וועלט לענדער, און די קאמוניסטישע מדינות, קענען טון וואס זייער הארץ גלוסט, ביים גארנישט טון, אפצושטעלן די געוואלדטאטן.
היינט ווערן די רעוואלוציאנערן שטארק רעספעקטירט אין אונגארן. די קע גע בע וועלכע איז אריין נאכדעם וואס די געהיימע פאליציי איז געווארן פארשלאסן, האט זיך געפונען אין זעלבן געביידע פון די געשטאפא, און ביי די אונגארישע, ווערן ביידע פארעכנט אלס די זעלבע טעראר אנזייער, היינט איז דארט דא א מוזיי, מיטן נאמען די טעראר הויז.


text:
סקולפטור
סקולפטור איז א דריי-דימענסיאלער אביעקט, וואס פאר די ציל פון איר באשאפונג איז זי געמאכט געווארן דורך א מענטש, און ארויסגעהויבן און אנערקענט אלס קונסט פאר די מאסן צו באטראכטן און באוואונדערן.
מען קען סקולפטארן כל מיני חפצים. א סקולפטור פון א מענטש אדער א חיה, אין גרויס פון א לעבעדיגער מענטש אדער גרעסער, רופט זיך סטאטוע.
דער מענטש וואס בויעט דאס הייסט א סקולפטאר.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין הלכה און אין רוב רעליגיעס איז דאס פארבאטן צוליב דעם וואס דאס איז געוונעליך געמאכט געווארן צו דינען אין זיך פיקטשערן פאר די מאסן פון אונזער גאט און די אידישע רעליגיע האט דאך אן אנדער גאט פון זייערע דעריבער איז דאך דאס עבודה זרה. [1]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ לא תעשה לך כל פסל וכל תמונה


text:
קאמפיילער
קאָמפּײַלער (אויך קאָמפּילאַטאָר) איז א קאמפיוטער פראגראם וואס זעצט איבער א געשריבענע פראגראם שפראך צו מאשינס שפראך. למשל א טעקע וואס איז געשריבן געווארן מיט דער שפראך C טוט דער קאמפיילער זי איבערזעצן אויף דער מאשינס שפראך און לינקט צוזאם אלע טעקעס מיט פארשיידענע פונקציעס צו א דורכפירדיקע טעקע (exe).
אין דער 'יוניקס' און 'לינוקס' אפערירן סיסטעם איז דער קאמפיילער שוין איינגעבויעט און מען ברויכט אים ניט אינסטאלירן.
דיבאגינג (אויסגעפינען באגן)[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויב איז דא אין דער טעקע גרייזן, וועט דער קאמפיילער אויפמערקן גענוי ווו די גרייזן זיינען, אבער דאס אליין איז נישט גענוג, און פראגראמיסטן ניצן זיך מיט נאך פארשיידענע ווערקצייגן וואס מען רופט דיבאגינג אויסצוגעפינען פעלערס און באגן אינעם פראגראם.
קאמפיילער פירמעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
היינט צוטאגס פארקויפן די גרויסע פירמעס פארטיקע פאקעטן וואס אנטהאלטן אלע וועגן צו פראגראמירן (א שרייב פראגראם, קאמפיילער, לינקער, דיבאגער). ווי למשל מייקראסאפט מיט איר Visual Studio פאקעט, בארלאנד מיט איר Turbo C++ פאקעט און GNU מיט איר Emacs פאקעט פאר א יוניקס אפערירן סיסטעם.


text:
גלייכרעכטיקייט
גלייכרעכטיקייט אדער גלייכבארעכטיקייט איז א דעמאקראטישע געדאנק צו באוויליקן גלייכרעכטיקייט פאר יעדן מענטש אן אים דיסקרימינירן (אונטערשיידן) לויט זיין אפשטאם, געשלעכט, קאליר הויט,פאלק א.א.וו.
גלייכרעכטיקייט אין פאליטיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין פאליטיק קומט דאס ארויס מיטן געבן גלייכרעכטיגע געזעצן און דורכפירונגען (enforcement) פאר יעדן בירגער גלייך, ווי צ.ב.ש. ארויפלייגן דאס זעלבע שטראף פאר דער פרעזידענט ווי פאר יעדער אנדערער בירגער. אויסער ביי רעכטע אונטערשיידן, ווי צ.ב.ש. פאארבערן די שטראף פון דער וואס האט געמארדעט א קינד צו דער וואס האט געמארדעט א עלטערער.
אויך קומט דאס ארויס ביים טאג טעגליכע לעבן, ווי צום ביישפיל מען טאר נישט אפזאגן אן ארבעטארער אלס זיין קאליר הויט אדער אלס זיינע סעקסואלע ציאונגען. אדער מען טאר נישט באגרעניצן א געשעפט צו פארקויפן נאר פאר א געוויסע געמיינדע.
א רעגירונג דארף זארגן זאל נישט זיין דיסקרימינירונגען אין איר מדינה, און זי דארף אנטוויקלען דורך דיסקרימינירן אלע שוואכע גרופעס וואס זיינען אונטערבאוווסט ווייניגער ווערד (ווי צום ביישפיל די שווארצע לעומת די ווייסע, ווייבער לעומת מענער א.א.וו. און דערפאר איז למשל איינגעפירט ביי א שולע צו לאזן א אפגעשטימטע צאל פלעצער פאר די שווארצע סטודענטן). א זעלכע שטעלן זיך קעגן דער געדאנק און האלטן אז די רעגירונג טאר נישט דיסקרימינירן אויף יעדנס פאל, אויך נישט כדי צו אנטוויקלען די שוואכע.


text:
קעפאַלאָניאַ איז אַ גרויס אינזל מיט דייווערס און דראַמאַטיק דעקאָראַציע. די אינזל האט פילע ווונדערלעך בייז און ינלעץ וואָס העלפן צו פאָרעם זייַן ומגעוויינטלעך פאָרעם. די נאָרדערן שטיינערדיק קאָוסטליין האט קליין און ריין, קיזלשטיין ביטשיז וויילסט יענע אויף די דרום שאָרעס זענען לאַנג און זאַמדיק. Kefalonia איז נאָר ווארטן צו זיין יקספּלאָרד און מיט אַ גוט וועג נעץ די אינזל איז ידעאַל פֿאַר דרייווינג. פֿאַר די וואס בעסער אַ סלאָוער גאַנג, Kefalonia איז אַ גרויס אינזל פֿאַר גיין, סייקלינג און פערד-ריידינג. מיט די גריכיש אינזלען פון לעפקאַס, זאַנטע און Ithaca נאָענט דורך, איר קענען נעמען אַ פּראָם, מאָטאָר-שיפל, אָדער יאַכט צו ויספאָרשן די יאָניאַן שאָרעס. אָדער אפֿשר איר נאָר ווילן צו אַנוויינד? Kefalonia ס סטאַנינג ביטשיז דערוואַרטן.
Kefalonia איז דער גרעסטער פון די יאָניאַן אינזלען און דראַמאַטיקלי פאַרשידענע פֿון די מנוחה. אַמאָל וואָוטאַד קסנומקסטה אין אַ וועלט סיניק שיינקייט ליגע, Kefalonia באָוס עטלעכע פון די בעסטער ביטשיז פון די גריכיש אינזלען. עס ס אַן אינזל צו זייַן יקספּלאָרד. ערשטער אויף דער רשימה מוזן זיין די Kefalonia קאַוועס. די קאַוועס האָבן סטייד קיל איבער די טויזנטער פון יאָרן עס האט גענומען צו פאָרעם די מאַלטי-בונט סטאַלאַקטיטעס און סטאַלאַגמיטעס אַז פּלאָמבירן די קאַווערנז.
קעפאַלאָניאַ איז מער מאַונטאַנאַס ווי קיין אנדערע יאָניאַן אינזל מיט בארג אַינאָס אין די דרום מיט זייַן טאָליסט שפּיץ - מעגאַלאָס סאָראָס - וואָס ריטשאַז אַרויף צו קסנומקס מעטער. בארג אַינאָס איז באדעקט דורך אַ זייער זעלטן מינים פון יאָדלע בוים (אַביעס סעפאַלאָנענסיס). לייענען מער אין די Kefalonia Flora און פאַונאַ אָפּטיילונג.
Kefalonia האט פילע ווונדערלעך בייז און ינלעץ צו פאָרעם זייַן ומגעוויינטלעך פאָרעם און די שטיינערדיק קאָוסטליין האט קליין און ריין, קיזלשטיין און זאַמדיק ביטשיז. אויף די צפֿון-מזרח ברעג פון דעם אינזל ליגט מירטאָס Bay מיט זייַן סטאַנינג ווייַס זאַמד און קיזלשטיין ברעג און ינקרעדאַבלי טיף אַקוואַמערין ים. פֿון דאָ דעם דאָרף פון אַססאָס איז קענטיק - אַ קליינטשיק שטעטל נעסטלינג אין די באַזע פון אַ פּענינסולאַ קראַונד דורך אַ ימפּאָוזינג ווענעטיאַן פעסטונג. ווייַטער צאָפן דעם דאָרף פון פיסקאַרדאָ ריטיינז זייַן ווענעטיאַן נוסח מיט אַ שיין פּאָרט ליינד מיט פישערייַ קאַיקוועס, לוקסוס יאַץ און טעגלעך קרוזערז. די דרום קאָוסט באָוס עטלעכע מער ווונדערלעך ביטשיז פאַוואָרעד דורך מאַרינע טערטאַלז וואָס זענען ענג מאָניטאָרעד דורך אַ היגע טשערעפּאַכע באַשיצונג גרופּע.
עס זענען אַזוי פילע פאַרשידענע וועגן פון אויסלייג Kefalonia: Cephalonia, סעפאַללאָניאַ, קעפאַללאָניאַ, קעפאַלליניאַ. עטלעכע גלויבן אַז די אינזל פון Kefalonia געווען געהייסן נאָך די מיטאַלאַדזשיקאַל ציפער סעפאַלוס בשעת אנדערע זאָגן עס איז דערייווד פון די גריכיש אַרבעט פֿאַר קאָפּ, 'קעפאַלאָס' ווי די אינזל איז די ביגאַסט פון די יאָניאַנס און איז טהיער נאַטירלעך קאָפּ אָדער פירער. פילע היגע משפּחות פֿון Kefalonia האָבן סורנאַמעס סאָף אין "Atos" און כּמעט יעדער קהל אין Kefalonia האט אַ נאָמען סאָף אין "אַטאַ"


text:
ייווא
ייִוואָ (ר"ת יידישער וויסנשאַפֿטלעכער אינסטיטוט. אויף ענגליש: YIVO היינט: YIVO Institute for Jewish Research) איז אַן אינסטיטוציע געווידמעט דער פֿאָרשונג און פֿאַרהיטונג פֿון דער קולטור, שפּראַך און געשיכטע פֿון אַשכּנזישן ייִדנטום. ער איז געגרינדט געוואָרן אין ווילנע אין 1925 (ה'תּרפּ“ה). באַזונדערס וויכטיק זענען זײַנע אויפֿטוען אינעם תּחום פֿון דעפֿינירן אַ נאָרמירט ייִדיש (כּלל–ייִדיש) און אַן איינהייטלעכן ייִדישן אויסלייג.
די ארכיוון[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער ייִווא איז הויפטקווארטירט אין ניו יארק און האט אויך א וויכטיגן צענטער אין ארגענטינע. דער אינסטיטוט פארמאגט איבער 360,000 ביכער און פובליקאציעס אין צוועלף שפראכן. דאס רעכנט אויך אריין די ספעציעלע ווילנע פארזאמלונג וואס אנטהאלט 40,000 חלקים און 25,000 בענדער פון חידושי תורה ווערק פון רבנים און גאונים אנגעהויבן פונעם 16טן יאר-הונדערט.
די ייוו"א ארכיוון אנטהאלטן איבער 23,000,000 דאקומענטן, ביכער, פילמס, קונסטווערק, רעקארדס, מוזיק, און נאך. דאס איז דער גרעסטער פארזאמלונג פון מאטעריאל וואס דאקומענטירט דאס אידישע לעבן אין אמאליגן אייראפע און דאס אימיגראנטישע דורכלעבונג אין אמעריקע. ייוו"א פארמאגט טויזנטער ערשט-האנטיגע באריכטן פון שואה פליטים; געמיינדע דאקומענטן פון די אידישע געטאס אין ווארשע, לאדז, און ווילנע; איבער 750 יזכור ביכער פון אידישע געמיינדעס אין פּוילן און די ארומיגע לענדער; אוטוביאגראפישע ווערק פון הונדערטער אמעריקאנער יידישע אימיגראנטן; און דער גרעסטער פארזאמלונג פון יידיש מוזיק און טעאטער שפילן אויף דער וועלט.
באזוכערס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יעדעס יאר קומען באזוכן אין די ייווא ארכיוון מער ווי פיר טויזנט פארשערס, לערערס, סטודענטן, קונסט ארבעטערס, שרייבערס, פילמער, היסטאריקערס, און סתם אינטערעסירטע יחידים.
ייווא געפינט זיך היינט אין דעם צענטער פאר ייִדישער היסטאריע, ביי Fifteen West 16th street אין ניו יארק.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ייווא איז געגרינדעט געווארן אין 1925 דורך אינטעלעקטואלע אידישע פיגורן, אריינגערעכנט אלבערט איינשטיין און זיגמונד פרויד. ער איז געווען הויפט-קווארטירט אין ווילנע ביז'ן צווייטן וועלט קריג און זיך דאן אריבערגעצויגן קיין ניו יארק. די ארגינעלע ארכיוון זענען פארכאפט געווארן דורך די דייטשן וועלכע האבן זיי געברענגט קיין בערלין, וואו זיי זענען פארהאלטן געווארן און נאכ'ן קריג געברענגט געווארן צו די ארכיוון אין ניו יארק.


text:
שמחה בונם אלטער
הרב שמחה בונם אלטער (כ"ג ניסן ה'תרנ"ח 1898 - ז' תמוז ה'תשנ"ב 1992) איז געוועזן גערער רבי פֿון ה'תשל"ז (1997) ביז ה'תשנ"ב (1992). זײַנע תורות זענען געדרוקט אין דעם ספר 'לב שמחה'.
לעבענס געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הרב שמחה בונם איז געבוירן אין שטעטל גער, פוילן, כ"ג ניסן תרנ"ח (1898), צו זײַן פֿאטער דעם „אמרי אמת" און זיין מוטער ראדא יהודית טשארנא פון ביאלע, ווען זײַן זיידע דער „שפת אמת" האט נאך געלעבט. אלול תרע"ה האט ער חתונה געהאט מיט זײַן קוזין יוטא הענא אלטער, א טאכטער פון זיין פעטער רבי נחמיה אלטער, מיט וועמען ער האט געהאט דרײַ קינדער. דאס עלצטע קינד, א טאכטער, איז אוועק נאך געציילטע חדשים. מיט א צען יאר שפעטער האט ער געהאט נאך א טאכטער, רבקה פייגא. זי האט חתונה געהאט מיט הר"ר מאיר מאנדל (נפ' ט"ו כסלו תשע"ג), דערנאך מיט ר' חזקיהו לעוו. זי איז נפטר געווארן י"א אב תשנ"ז 1997 איבערלאזנדיג אן איינציגן זון הר"ר נחמיה מאנדל, ראש כולל פֿונעם גערער „בית ישראל" אין אשדוד. כ"ט אייר תשצ"ט, קורץ פֿאר דער צווייטער וועלט מלחמה ,איז געבוירן דער איינציגער זון פֿונעם „לב שמחה", דער הײַנטיגער גערער רבי שליט"א, הר"ר יעקב אריה אלטער.
אין אלול תרצ"ד האט ער זיך באזעצט אין ארץ ישראל. ער איז געבליבן דארט ביז ניסן תרח"ץ, ווען ער איז צוריקגעפארן קיין גער כדי אויפצוטון אז זיין פאטער זאל זיך קענען אריבערציען קיין ארץ ישראל.
נאך זײַן פֿאטער'ס פטירה אין תש"ח איז זײַן עלטערער ברודער דער „בית ישראל" געווארן גערער רבי, און ער (הר"ר שמחה בונם) מיט זײַן משפחה האט געוואנדערט פֿון ארץ ישראל קיין סאן זשערמען לעבן פאריז אין פֿראנקרייך. דערנאך האבן זיי זיך געצויגן קיין אנטווערפן אין בעלגיע. שפעטער האבן זיי אײַנגעוואנדערט צוריק קיין ארץ ישראל, און האבן זיך באזעצט אין דער מחנה יהודה געגנט אין ירושלים.
רעביסטעווע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען דער בית ישראל איז אוועק האבן גערער חסידים אויפֿגענומען אים אלס רבי, ער איז דעמאלסט געווען קרוב צו די שמונים. אין יאר תשמ"ו איז ער געווארן שטארק קראנק, אבער ער האט ווײַטער געפֿירט די רביסטעווע ביז סוף ימיו. אפילו קראנקערהייט פלעג ער ארײַנקומען אין בית המדרש און אפילו געפֿירט טישן ווען נאר מעגליך. מיטוואך ז' תמוז תשנ"ב 1992, אויפן יארצייט פון זיין עלטער זיידן דעם ברוך טעם, איז ער אוועק פֿון דער וועלט אויפֿן עולם האמת. זײַן ממלא מקום אלס רבי איז געווען זײַן יונגערער ברודער דער פני מנחם.
די תורות וואס ער האט געזאגט בײַ טישן א.ד.ג. זענען געדרוקט אין לב שמחה (דרײַ בענדער).
זײַן ארבעט פֿארן ברייטערן צבור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
במשך די יארן תשל"ז - תשנ"ב, ווען דער רבי שמחה בונם האט געפֿירט די גערער רעביסטיווע, האט ער אײַנגעפֿירט עטליכע תקנות. למשל, האט ער באגרעניצט וויפֿיל מען מעג ארויסגעבן אויף שמחות ווי א בר מצוה אדער א חתונה, וווּ א יונגער פאר פֿאלק מעג וווינען נאך דער חתונה (נישט ירושלים אדער בני ברק). ער האט אויך געפֿירט א קאמף קעגן רייכערן פאפיראסן. ער האט שטארק געדרוקט אז די עלטערע חסידים וואס רייכערן זאלן אויפֿהערן, און אז בחורים און יונגעלײַט זאלן בכלל נישט קלערן אנצוהייבן. ער האט געשאפֿן אז מ'זאל אויפֿשטעלן נײַע פראיעקטן אין פֿארשידענע שטעט, צום ביישפיל אין חצור הגלילית, ערד און אשדוד, בכדי צו מאכן ביליגער די הוצאות פֿון וווינונג.
אין תשמ"ב האט ער געפֿירט דעם קאמף קעגן חילול שבת פֿון דער פֿליגער געזעלשאפֿט אל על.
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי שמחה בונים האט חתונה געהאט מיט מרת יוטא הענא, א טאכטער פון זיין פעטער רבי נחמיה אלטער. זיי האבן געהאט דריי קינדער:
צום ליינען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אור זרוע לצדיק, הרב בן ציון קלוגמן, תשס"א (דרײַ בענדער)
- לבם של ישראל, הרב מרדכי גרליץ.


text:
באראק מוזיק
באראק מוזיק טוט באצייכענען דעם סטיל אין אייראפעאישער מוזיק צווישן די יארן 1600 און 1750.
נאך די בארימטע רענעסאנס קאמפאזיטארן פאלעסטרינא און לאסוס האט זיך די סטיל פון קונסט בכלל און מוזיק בפרט אנגעהויבן צו ענדערן. קלאדיא מאנטעווערד האט געשריבן מוזיק טייל אין רענעסאנס סטיל און טייל אין באראק סטיל.
אין דער באראק פעריאדע האט מען געשריבן קאנצערטן און אפערעס.
פון די אייראפעישע מוזיק קאמפאזירער פון יענער תקופה, שיילט זיך ארויס די בארימטע פיגורן ווי סקארלאטי, מאנטעווערדי, וויוואלדי און הענדל. וועלכע האבן קאמפאזירט מוזיק פאר דעם ארגל.
די באראק מוזיק פעריאדע האט געלייגט דעם גרונד-שטיין פאר דער קלאסישער מוזיק פון אלע שפעטערדיגע גענעראציעס.
דער לעצטער באראק קאמפאזיטאר איז געווען באך; נאך אים האט אנגעהויבן די קלאסישע פעריאדע.


text:
מיליאו וויאדוקט
די מיליאו וויאדוקט (Millau Viaduct) איז די וועלט'ס העכסטע הענגנדיגע בריק וועלכע געפינט זיך נעבן מיליאו, דרום פראנקרייך. די בריק איז א קעיבל סטעיד דעזיין און איז געבויט געווארן דורך אן ענגלישע ארכיטעקטור און א פראנצויזישע בריק אינדזשעניר. די בריק לויפט העכער א גרויסע טאל אין די טארן טייך און שפארט א לאנגע וועג ארום דעם טאל.
דער העכסטער זיין דעגרייכט 1,125 פיס (343 מעטער) וועלכע איז אביסל העכער ווי די אייפעל טורעם און 125 פיס (38 מעטער) נידעריגער ווי די עמפייער סטעיט געביידע.
די בריק איז פארטיג געווארן אום דעצעמבער 2004 און איז איינגעשוואוירן געווארן מיט די אנוועזנהייט פון דעם דעמאלטדיגן פראנצויזיש'ן פרעזידענט דזשאק שיראק.
לאקאציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אנדערש ווי אלע בריקן וועלכע זענען געווענליך העכער א וואסער, איז די מיליאו וויאדוקט א בריק העכער א טאל און דערפאר פארמאגט עס מערערע שטאנגן. די בריק נעמט צוזאם צוויי געגענטער וועלכע זענען אפגעטיילט מיט א ריזיגע טאל וועלכע ווערט גערופן די טארן טאל צוליב די שמאלע טארן טייך וועלכע לויפט דארט אדורך. די בריק וועט באהעפטן די 75 מאטארוועי (הייעוועי) וועלכע לויפט צווישן פאריז און בארצעלאנאו, שפאניע וועלכע געפינט זיך אונטער פראנקרייך צו דרום. די מאטארוועי איז די איינציגסטע גרויסע הייעוועי וואס פירט צו אלע געגענטער נעבן דעם מיטללענדישן ים און פון דארט אריין קיין שפאניע. בעפאר די בריק איז געבויט געווארן האט מען געברויכט ארומפארן די טארן טאל וועלכע איז געווען אן אומוועג וואס האט געדויערט ביז 4 שטונדן אין די פארנומענע "ראוש אוער" צייט פון טאג. די בריק איז אן אלטער געדאנק וועלכע איז ענדליך צושטאנד געקומען נאכ'ן עס פארשלאגן צענדליגער מאל.
אויסער די צייט וואס די נייע בריק פארשפארט פאר דרייווער פארגרינגערט עס אויך די וועג צוליב די שווערע נעפל וואס הערשט ארום די טאל רוב טעג פון יאר. מאטאריסטן וועלכע נוצן דעם מאטארוועי אין די פריע שטונדן פלאגן זיך מיט די שווערע נעפל פאר א שטרעקע פון איבער 100 מייל. די בריק שפארט איין די גרעסטע טייל פון די נעפל ווען עס געדויערט איין מינוט דורכצופארן. די בריק זיצט העכער'ן טאל אייניג מיט די אויבערפלאך פון ביידע זייטן. ווען עס איז פאראן א נעפל קען מען נאר זען די 7 שפיצן פון די בריק וועלכע שטייען ארויס אין דער הייעך מיט די הענגעדיגע שטריק פון ביידע זייטן. אויף א בילד זעט אויס ווי די בריק איז העכער די וואלקענעס אדער העכער גיגאנטישע ים כוואליעס.
די מיליאו וויאדוקט איז זייער ענליך צו די באקאנטע אזנאק בריק אין סידני, אוסטראליע, וועלכע איז געבויט אויפ'ן זעלבן דעזיין נאר אויף א קלענערן פארנעם. די אנזאק בריק איז נאר 1,200 פיס לאנג (דאס איז דירעקט א קורצע בריק) און איז די זעלבע הייך ווי יעדע אנדערע בריק. נאך א שטארקע חילוק איז, אז די אזנאק בריק שטייט שטענדיג אונטער א שיינע בלויע הימל וועלכע שפיגלט אפ אין די וואסער אונטער איר און די מיליאו וויאדוקט איז אויף א פארנעפלטע ארט און מען קען קוים זען די שיינקייט פון די בריק נאר אין געוויסע שטונדען פון טאג.
א בריק איבער א טאל איז בכלל נישט אזא אפטע זאך און עס זענען פאראן ווייניג איבער די וועלט. די מערסט באקאנטע בריק איבער א טאל געפינט זיך אין גואטעמאלא סיטי, גואטעמאלא (דרום אמעריקע), וועלכע איז זייער לאנג אבער איז נאך אלץ נישט געבוט אין פארעם פון א ריכטיגע בריק. די מיליאו וויאדוקט איז מער ווי א בריק אין א געוויסן זין טאקע צוליב די נעפל וואס הערשט דארט וואס מאכט עס אויסקוקן ווי עס וואלט געווען וואסער אונטער דעם.
איר געבוי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אמאל האט א בריק געדויערט צו בויען אויסערגעווענליך לאנג צוליב איר קאמפליצירטן ארבעט און וויבאלד עס זענען נאך נישט געווען די ריכטיגע הייב מאשינען און אונטערוואסער שווימער האט מען געדארפט אויסארבעטן ספעציעלע וועגן וויאזוי אויפצושטעלן די בריקן. די מיליאו וויאדוקט האט אינגאנצן געדויערט 3 יאר צו בויען און איז פארענדיגט געווארן פריער ווי ארגינעל געפלאנט. עס זענען גענוצט געווארן די פארגעשריטענסטע הייב מאשינען וועלכע האבן ארויפגעלייגט די הונדערטער טויזענטער טאנען צעמענט איבער 1,000 פיס ארויף אין דער הייעך. דאס אז די בריק איז געבויט העכער א טאל און נישט העכער א וואסער האט אסאך צוגעהאלפן צו די שנעלע ארבעט וויל די ארבעט אין וואסער ביי אלע בריקן איז א לאנגע פראדעצור.
די בריק איז דעזיינט געווארן דורך א פראנצויזישער אינדזשעניר מיט'ן נאמען מישעל ווירלאגאו וועלכער האט שוין געבויט עטליכע בריקן אין פראנקרייך און האט יארן צוריק אויסגעארבעט און פארראכטן די גאנצע ראוד סיסטעם אין טוניזיע. דער הויפט ארכיטעקט איז געווען אן ענגלישער מיט'ן נאמען לארד נארמען ראבערט פאסטער, אן אויסגעצייכנטער ארכיטעקט וועלכער האט געבויט צענדליגער וואלקן קראצער געביידעס און היסטארישע מוזעאםס אין אייראפע און אין אזיע.
די גאנצע בריק איז צוזאמענגעשטעלט פון אייזן און צעמענט וועלכע זענען אויסגעארבעט און צוגעשטעלט געווארן דורך 5 גרויסע אייראפעאישע פירמעס פאר די פאנסטאסטישע סומע פון 200 מיליאן פונט. די ארכיטעקטן האבן געזאגט אז די ארבעט איז געווען שווערער ווי געראכטן צוליב די געדיכטע נעפל וועלכע הערשט אין די געגענט אבער זיי האבן דאך באוויזן צו פארענדיגן די ארבעט שנעלער ווי דער ארגינעלער סקעדזשועל נאר ווייל עס איז נישט געווען קיין מאנגל אין געלט און מען האט קיינמאל נישט אפגעשטעלט די ארבעט אפילו פאר א קורצע צייט.
די בריק איז געבויט 100 פראצענט גלייך מיט 7 שטאנגן אינדערמיט. יעדע שטאנג איז די אונטערשטע טייל געמאכט פון צעמענט און די די אויבערשטע טייל (העכערן בריק דעק) איז געמאכט פון סטיל. די העכערע טייל פון די שטאנגן זענען ווי צוויי באזונדערע שטאנגן אין די ברייט פון די דעקע און קומען זיך צוזאם ביים שפיץ. פון יעדע שטאנג קומען ארויס 22 אייזערנע שטריק, 11 צו יעדע זייט, וועלכע ליגן איינע פארענט פון די אנדערע אינמיטן פון די דעקע. צווישן איין שטאנג און די אנדערע איז פאראן 150 פיס אבער די שטריק דעקן איבער כמעט די גאנצע בריק וועלכע גיט איר א סאפיסטיקירטן אויסקוק.
דער פלאן צו בויען דעם בריק איז ערשט אויפגעקומען אין 87' און מען האט באלד אנגעהויבן ארבעטן אויף דעם. די ארבעט איז ארויסגעלייגט געווארן אויף א ליציטאציע און מער ווי 50 פירמעס ארום די וועלט האבן דעזיינט בלופרינטס פאר די אנדערהאלבן מייל לאנגער בריק. די קאנטראקט צו בויען איז אונטערגעשריבן געווארן אין מאי 01' און די ארבעט האט זיך אנגעהויבן 5 מאנאטן דערויף. אין נאוועמבער 03' איז שוין אלע 7 זיילן געווען פארענדיגט און די דעקע האט אנגעהויבן ארויפגעלייגט ווערן און איז פארטיג געווארן אין מעי 2003. די איבערגעבליבענע ארבעט איז געטאן געווארן אין 6 מאנאטן און די בריק איז אויספרובירט געווארן מיט א משא פון 920 טאן.
די בריק פארמאגט צוויי ברייטע ליניעס אויף ביידע זייטן וועלכע פארן כמעט 900 פיס העכער די קליינע טייכל וועלכע לויפט דארט אדורך (דאס איז בערך די הייעך פון א 75 שטאקיגע געביידע). וויבאלד די ווינטן קענען דארט דעגרייכן 100 מייל פער שטונדע וועלכע וואלט געווען א סכנה פאר די אויטאס, האט מען געלייגט ספעציעלע סקרינס פון ביידע זייטן וועלכע רעדוצירן די ווינטן ביז 50 פראצענט.
פאקטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאמען = מיליאו וויאדוקט
ארט = מיליאו, פראנקרייך
בריק סארט = קעיבל סטעיד
בוי ארבייט = 38 מאנאטן. פון אקטאבער 16 01' ביז נאוועמבער 17 04'.
קאסט = 300 מיליאן ענגלישע פונט ($575,520,000.00).
דעזיינער = מישעל ווירלאגאו
ארכיטעקטור = לארד נארמען ראבערט פאסטער
לענג = אנדערהאלבן מייל (2400 מעטער אדער 2.4 קילאמעטער)
דעק ברייט = 111 פיס (32 מעטער)
דעק דיקיקייט = 13 פיס (4 מעטער)
העכסטע פונקט = 1,125 פיס (343 מעטער)
וואג = 290,000 טאן
זיילן = 7
שפאן צווישן איין זייל אין די אנדערע = 1,100 פיס (342 מעטער)
שפאן פון די צוויי זייטן = 670 פיס (204 מעטער)


text:
יונתן הוופסי
יונתן הוופסי, איז געווען די יונגסטע זון פון מתתיהו הכהן, גרינדער פון די חשמונאים, נאכדעם וואס יהודה המכבי איז אומגעקומען ביי א קאמף, האט יונתן איבערגענומען די אנפירערשאפט, פון די אויפשטאנד קעגן די יוונים, פאר אכצן יאר, און געווען כהן גדול, ווי אויך איז ער געווען גאווערנאר פון ארץ יהודה, פון די סלועקן הערשאפט.
נאך עטליכע זיגן אויפן פראנט פון די חשמונאים, זענען די חשמונאים דורכגעפאלן אין אלעשה, און יהודה איז געשטארבן אין יאר 161 איידער די ציווילע ציילונג, די סלועקן האבן צוריק איינגענומען ארץ יהודה, און באלאגערט ירושלים, יונתן מיט זיינע ברודער זענען אנטלאפן, צו די אנדערע זייט ירדן טייך, און פון דארט ווייטער אנגעפירט די אויפשטאנד.
יונתן מיט זיין ברודער שמעון התרסי, האבן אטאקירט די יוונים אין מדבר יהודה. צום סוף איז יונתן געקומען צום אפמאך מיטן גענעראל פון די סלועקן, באקכידאס. וואס צווישן אנדערע ווערט דארט דערקלערט, אז ירושלים איז נישט די הויפטשטאט פון די יידישע לאנד נאר מכמש, יונתן האט איינגעשטימט, און געדינט אלס פאקטישע הערשער איבער יהודה.
אין יאר 153- איז אנטיוכוס אפיפאנעס געשטארבן, און זיין זון האט וואס איז געווען א קינד האט איבערגענומען, אנטיוכוס האט געהאט א נעפע מיטן נאמען דימיטריוס, וואס האט געהרגט די קינד, און זיך געקרוינט אלס קעניג, אויבנאויף האט דימיטריוס געקעניגט מיט א שטארקע האנט, נאר דעמאלט איז אונטערגעקומען עמעצער מיטן נאמען אלעקסאנדער באלאס, וואס זיין אויסזען איז געווען פונקט ווי די קינד פון אנטיוכוס, וועמעם דימיטריוס האט אומגעברענגט, און אנדערע קעניגן האבן צוגעטעלט דעם באלאס א מיליטער, כדי זיך צו שלאגן מיט דימיטריוס.
יונתן האט אנהייב געשלאסן א בונד מיט דימיטריוס, שפעטער האט ער געטוישט זיין מיינונג, און געשלאסן א בונד מיט באלאס, וואס האט אין די ענדע באזיגט דימיטריוס, מיט די הילף פון די יידישע מיליטער.
אין אנדערע מלחמות וואס באלאס האט געהאט, איז יונתן אייביג געקומען צו הילף, צווישן די קעניג באלאס איז ער געווען פארעכנט אלס פריינט פון קעניג, און באלאס האט אים געשטעלט אלס כהן גדול, וואס דאס האט געגעבן די כח צו גרינדן די יידישע קעניגרייך.
דימיטריוס האט געהאט א זון, וואס ווערט גערופן דימיטריוס דער צווייטער, ער האט געוואלט נקמה נעמען אין באלאס, און א בירגער קריג האט אויסגעבראכן צווישן די סלועקן אין סיריע, יונתן האט אויסגענוצט די געלעגנהייט, און איינגענומען יפו, אשדוד, און עקרון. צום ענדע האט דימיטריוס דער צווייטער געזיגט, און ער האט אומגעברענגט באלאס. יונתן האט געשלאסן א בונד, מיט דימיטריוס דער צווייטער, וואס האט באפרייט די יידן פון אלע שטייערן. דימיטריוס האט אפגעגעבן נאך געגנטער צו די יידן אויפן חשבון פון שומרון, ווי לוד, און נאך אנדערע געגנטער.
באלאס האט געהאט א זון מיטן נאמען אנטיוכוס, וואס ער האט באשלאסן נקמה צו נעמען, זיין טאטנס פארגאסן בלוט. און ער האט באלאגערט דימיטריוס אין אנטיוכה אין לבנון, און יונתן האט געשיקט א מיליטער פון 3,000 קעמפער, ארויסצוהעלפן דימיטריוס. וואס אין אויסטויש וואלט ער געדארפט פארלאזן די פעסטונג אין ירושלים די כאקרא, וואס דימיטריוס האט קיינמאל נישט דורכגעפירט.
יונתן האט דעריבער געטוישט זיין שטיצע, פון דימיטריוס צו אנטיוכוס די זון פון באלאס, וואס איז געווען א קינד, נאר זיין גענעראל וואס האט געהייסן טריפון, האט עס ערלעדיקט, און שמעון איז געווארן הערשער איבערן בארטן פלאך, און צוזאמען האבן יונתן און שמעון, אטאקירט און אומגעברענגט שטיצער פון דימיטריוס, און זייערע שטעט.
טריפון האט פאר אן אומבאוויסטע סיבה, געוואלט פטור ווערן פון יונתן, דעריבער האט ער אים געלאדענט צו עכו, ווי ער האט אים אריינגעשליידערט אין טורמע, און שמעון האט געכאפט די מאכט ביי די יידן, און האט דערקלערט קריג קעגן טריפון, און טריפון האט געמוזט צוריקציען זיינע זעלנער, דערביי פרובירנדיק צו נוצן יונתן אלס אויסטויש פון געפאנגענע, צום סוף האט טריפון אומגעברענגט יונתן.
יונתן האט באקומען די פאלקס שטיצע, יהודה איז טאקע געווען א גיבור, יונתן האט אבער געברענגט די כבוד פון די יידן, צו א נייע הויכפונקט.


text:
אידענטיטעט גניבות
אhדענטיטעט גניבות איז דער מאדערנער וועג פון בארויבן א צווייטן אין די היינטיגע וועלט פון עלעקטראנישע באנקירונג און קרעדיט.
אידענטיטעט גניבות איז זייער אן ערנסטע פראבלעם וועלכע באטרעפט מיליאנען אמעריקאנער יעדעס יאר. א מענטש לעבט זיך זיין לעבן און ארבעט שווער אויפצובויען א גוטע קרעדיט און איינמאל ער האט דאס שפירט ער א צופרידענער. אבער קיינער איז נישט פארזיכערט מיט די אייגענע האריוואניע. עס זענען פאראן גנבים וועלכע לאקערן אויף אידענטיטעטן פון פרעמדע מענטשן און מיטאיינמאל ווערט מען געוואויר אז איינער האט גע'גנב'ט זיין אידענטיטעט און האט באשטעלט קרעדיט קארטלעך, געעפענט באנק אקאונטס, און געטאן קרימינאלע אקטיוויטעטן אויף זיין נאמען. יעצט וועט דער קרבן האבן די ארבעט פון גיין אויפווייזן אז ער איז אומשולדיג וועלכע איז נישט א גרינגע ארבעט און אפילו ווען מען איז שוין סוקסעספול ליידט מען דערפון אסאך.
אינהאַלט
אידענטיטעט גניבות סארטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די פראפעסיאנאלע אידענטיטעט גנבים בארויבן אידענטיטעט פון מענטשן אדער צו טאן פינאנציעלע שווינדלן אדער פארקויפן דאס פאר ערנסטע פארברעכער וועלכע נוצן די נעמען צו טאן אלע סארט פארברעכנס אויף א צווייטענס נאמען. די פעדעראלע טרעיד קאמיסיע זאגט אז ארום 10 מיליאן מענטשן דערזעען זיך אלס א קרבן פון אידענטיטעט גניבות יעדעס יאר און נאך ווייסן אפילו נישט אז זייער אידענטיטעט איז גענוצט געווארן.
פעלער וואו מען האט גענוצט אידענטיטעט גניבות זענען געווען פאר באנק שווינדל, קרעדיט קארד שווינדל, קאמפיוטער און טעלעקאמיוניקאציע שווינדל, סאציאלע פראגראמען שווינדל, טעקס ריטורן, פאסט, און נאך אסאך. די לאו ענפארסמענט אגענטורן האבן ארעסטירט דעם פארגאנגענעם יאר ארום 10,000 מענטשן פאר פינאנציעלע שווינדל און פון דעם האט 94 פראצענט אריינגעמישט אידענטיטעט שווינדל.
אידענטיטעט גניבות ווערן אויך גענוצט צו שמוגלן מענטשן פון איין לאנד צו א צווייטע און צווישן זיי קרימינאלן וועלכע מעגן נישט פארלאזן דאס לאנד אדער ווערן געזוכט פאר פארברעכנס.
אן אידענטיטעט ווערט גע'גנב'ט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א פשוט'ע ביישפיל פון אן אידענטיטעט גניבה איז ווען מענטשן קויפן איין אין געשעפטן און לאזן איבער די קאפי פון די רעסיט אדער ווארפן דאס אריין אין מיסט קאסטן. די רעסיט פארמאגן טיילמאל די גאנצע קרעדיט קארד נומער וועלכע מען האט גענוצט, די עקספערעישן דאטום, און די אונטערשריפט פון דעם אייגנטומער. גנבים באמערקן שנעל די זאכן און וועלן אויפנעמען דעם רעסיט און נוצן די קרעדיט קארד נומער צו באשטעלן פראדוקטן און סערוויסעס און פאר א נויט וועלן זיי גרינג קענען פארשאפן דעם אייגנטומער'ס אדרעס ווייל זיין נאמען איז אויך ארויפגעשריבן אויף די רעסיט און ער קען דאס גרינג אויפזוכן אין א טעלעפאן בוך.
דער אייגנטומער וועט זיך אפילו נישט כאפן ביז ער וועט באקומען די קרעדיט קארד ביל און טייל מענטשן באמערקן דאס דעמאלט אויך נישט ווייל זיי קוקן נישט איבער געהעריג די ביל. דער גנב האלט נישט לאנג איין קרעדיט קארד. ער מאכט עטליכע איינקופטן און ווארפט אוועק דעם נומער און דאס איבעריגע בלייבט אויף אייערע פלייצעס. איר וועט דארפן שטעלן טענות און איבערצייגן די קרעדיט קארד פירמע אז איר זענט נישט שולדיג.
אייער אונטערשריפט ליגט אויך אויף א רעסיט און דאס קען שוין זיין פיל מער געפארפול. דער גנב קען זיך גרינג אויסלערנען וויאזוי נאכצומאכן אייער אונטערשריפט און אויב ווייסט ער אביסל מער וועגן אייער פינאנציעלע לעבן וועט ער מאכן א לעבן אויף אייער חשבון.
א צווייטע פשוט'ע ביישפיל פון א אידענטיטעט גניבה איז ווען עס קומט אן א פון פריער באשטעטיגטע קרעדיט קארד פארשלאג אין אייער נאמען און איינער גנב'ט דאס ארויס פון די פאסט אדער פון א מיסט קאסטן נאכדעם וואס דער אייגנטומער האט עס אוועקגעווארפן. דער גנב וועט באשטעלן א קרעדיט קארד און פארלאנגן א טויש אין די אדרעס און וועט זיך מחיה זיין דערמיט און דאס אויסנוצן ביז'ן לעצטן טראפ. דער אייגנטומער וועט ערשט געוואויר ווערן דערפון ווען די קרעדיט קארד פירמע וועט נאכפאלגן ווער עס דארף באצאלן דערפאר און וועט דאס פארלאנגן פון דעם אייגנטומער.
איינמאל יענער האט שוין אייער אינפארמאציע וועט ער דאס אוועקלייגן און ער וועט יארן שפעטער קענען באשטעלן א נייע קרעדיט קארד אויף אייער נאמען און דאס זעלבע שפיל וועט זיך איבער'חזר'ן. א אידענטיטעט גנב דארף נישט מער ווי אייער נאמען,אדרעס, סאשעל סעקיוריטי נומער, באנק אקאונט נומער, וואו איר ארבעט, און וויפיל איר פארדינט. און מיינט נישט אז ער קען דאס נישט באקומען. א שטייער דאקומענט וועלכע מענטשן ווארפן ארויס קען האבן די אלע אינפארמאציע און א טשעק סטאב קען אויך האבן די אינפארמאציע.
איינמאל דער גנב האט די אינפארמאציע קען ער האבן צוטריט צו אייער באנק אקאונטס, עפענען נייע באנק אקאונטס אין אייער נאמען, באקומען אן הלוואה, ליעסן א קאר, באשטעלן אינשורענס, א.א.וו.
עס זענען פאראן א רייע וועגן וויאזוי א גנב קען באקומען אייער אינפארמאציע גרינגערהייט. זיי זוכן אין די מיסטקאסטנס, דינגן סעילס קלוירק צו רעקארדירן אינפארמאציע אדער דאס איינ'חזר'ן, גנבנ'ן פאסט וועלכע שמעקט אז עס פארמאגט אינפארמאציע, ווי שטייער דאקומענטן, ביללס און פינאנציעלע סטעיטמענטס. מען גנב'ט אינפארמאציע אין דאס פלאץ וואו מען ארבעט דורך אונטערשטעלן אן ארבעטער. אין שפיטאל נעמט מען אוועק רעקארדס אן דעם וואס איינער זאל באמערקן, מען גנב'ט אינפארמאציע אין פינאניעלע אפיסעס, פון לענדלארס, און צום לעצט איז קאמפיוטער גניבות וואו די פראפעסיאנאלע גנבים קענען גרינג באקומען אנדערע מענטשנס אידענטיפיקאציעס דורך אריינהעקן אין אנדערע קאמפיוטערס צי פריוואט אדער גאר אין א פינאנציעלע פירמע.
יעדע פלאץ וואו מען שרייבט אריין די אינפארמאציע קען זיין א ציל פאר אידענטיטעט גנבים וועלכע לאקערן איבעראל און האבן אגענטן אין יעדע פינאנציעלע אפטיילונג. געווענליך זענען צייטווייליגע ארבייטער פארמישט אין אזעלכע זאכן ווייל צייטווייליגע ארבייטער נעמט מען אויף גרינגערהייט און מען קוקט זיי נישט צופיל נאך. די ארבייטער גנב'נן אינפארמאציע און דערנאך זאגן זיי זיך אפ פון די פירמע און ווען די בא'גנב'טע כאפן זיך וואס דא איז געשען איז שוין צו שפעט ווייל דער ארבייטער איז שוין נישטא און מען קען נישט נאכזוכן נאך אים ווייל אויך דא האט ער גענוצט א צווייטענס אידענטיטעט. אזוי זענען פאראן טויזענטער אגענטן וועלכע טוען די גניבה חלק און גיבן איבער די אינפארמאציע פאר די פראפעסיאנאלע גנבים וועלכע נוצן דאס און געבן אראפ א פראצענט פאר די אגענטן.
נאך א פלאץ וואו מען גנב'ט כסדר אידענטיטעט אינפארמאציע איז פובליק אינפארמאציע. דרייווערס לייסענס, ריעל עסטעיט רעקארדס, ביזנעס רעקארדס, אויטא אינפארמאציע, און נאך פארשידענע לייסענס וועלכע די שטאט גיט ארויס פאר מענטשן. די אלע אינפארמאציע זענען פובליק רעקארד און מען קען גרינג צוקומען דערצו. די גנבים נעמען אויף נעמען, אדרעסן, און טעלעפאן נומערן פון מענטשן דורך קלאסיפיידס אדער אדווערטייזמענטס און לאקערן אויף זיי ביז ווילאנג זיי טרעפן עפעס א דאקומענט און מאכן אן אידענטיטעט גניבה.
וויאזוי זיך צו היטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קיינער קען נישט טראכטן אז צו אים קען דאס נישט פאסירן ווייל עס קען יא און מען דארף זיין זייער פארזיכטיג דאס צו קענען פארמיידן. עס האט שוין פאסירט צו די שענסטע משפחות און גאר פאפולערע פיגורן אין אמעריקע. כאטש מען קען זיך נישט אינגאנצן ראטעווען פון אן אינדענטיטעט גניבה אפילו מיט די בעסטע פארזיכטיקייט איז אבער נאך אלץ ווערט צו טאן וואס מען קען יא און פארמינערן די שאנסן דאס זאל געשען. אט זענען עטליכע עצות:
נישט ארויסגעבן די סאשעל אינשורענס נומער פאר קיינעם נאר אויב עס איז נישט פאראן קיין אנדערע ברירה. טייל מאל וועט אויף אן אפליקאציע זיין די אפציע אריינצושטעלן די סאשעל סעקיוריטי נומער אבער דאס מיינט נישט אז מען מוז. ווען איר גיט דאס יא, בלית ברירה מאכט זיכער אז יענער שטעלט די אינפארמאציע אין א פארזיכערטע פלאץ און ער איז א פארלעסליכע מענטש.
יעדע קרעדיט קארט פארשלאג וואס קומט אין די פאסט און איר דארפט דאס נישט מאכט זיכער דאס צו פארניכטן בעפאר איר ווארפט דאס אוועק. מען דארף דאס צעשניידן אויף פיצלעך אז עס זאל נישט מעגליך זיין צוריק צו מאכן דעם פאזעל. אגב, איז כדאי צו וויסן אז מען קען זיך אפזאגן פון די הויפט קרעדיט פירמעס זיי זאלן מער נישט שיקן די פארשלאגן און מער נישט פארקויפן די אינפארמאציע פאר אנדערע פירמעס. דאס קען מען טאן מיט א פשוט'ע טעלעפאן קאל: 567-8688 1888
עס איז בעסער ארויפצולייגן ווי וויינגער אינפארמאציע אויף א טשעק. טייל מענטשן לייגן ארויף די נאמען, אדרעס, טעלעפאן נומער און נאך וועלכע איז שוין גענוג פאר א גנב צו מאכן עפעס דערמיט ווען ער האט דארט דעם אייגנטומער'ס אינטערשריפט און באנק אקאונט נומער.
איר זעט אסאך מאל ווי די אפגעשליסענע זוכן ארום אין די מיסט קאסטנס. זיי זענען טיילמאל אגענטן פאר די גנבים און באקומען פראצענטן פון וואס די גנבים פארדינען פון אינפארמאציע וועלכע זיי נעמען ארויס פון די מיסט. זיי זעען אויס ווי ארימע מענטשן אבער נישט שטענדיג איז עס טאקע אזוי. א גוטע עצה איז שטענדיג צו געדענקן מען זאל צערייסן אלע סענסיטיווע דאקומענטן וועלכע האבן אויף זיך אינפארמאציע.
זייט פארזיכטיג פאר פיקפאקעטינג. דאס זענען געלערנטע גנבים וועלכע גנבנ'ן ארויס בערזלעך פון די טאשן אן דעם וואס מען זאל באמערקן. דאס איז א טעכניק וועלכע ארבעט זייער גוט און מיליאנען מענטשן ווערן אזוי בגנב'ט יעדעס יאר און מען קען זיך נישט היטן דערפון. די עצה איז צו האלטן אין בערזל ווי ווייניגער אינפארמאציע מעגליך. נישט קיין סאשעל סעקיוריטי, פאספארט, געבוירטס סערטיפאקעט, אדער אנדערע ווערטפולע דאקומענטן אויף וועלכע אייער אינפארמאציע שטייט קלאר ארויסגעשריבן און אויך א בילד און אייער אונטערשריפט. ווי ווייניגער קרעדיט קארטלעך איז בעסער ווייל אויב דאס בערזל וועט בארויבט ווערן זאל כאטש די שאדן זיין וואס ווייניגער. אגב, איז א גוטע עצה צו נעמען בילדער פון אלעס וואס מען פארמאגט אין בערזל כדי אויב עס ווערט גע'גנב'ט זאל מען באלד קענען וויסן וואס מען האט דארט געהאט און טאן די נויטיגע שריט ווי רופן די קרעדיט קארד פירמע א.ד.ג.
עס איז וויכטיג צו באשטעלן א קרעדיט באריכט פון די הויפט קרעדיט פירמעס צו זען וואו די קרעדיט האלט און אויב עס זענען צוגעקומען נייע קרעדיט קארטלעך אדער הלוואות פון וועלכע איר ווייסט נישט. געוויסע פירמעס האבן א סערוויס אין וועלכע זיי וועלן אייך רופן אויב עס ווערט געמאכט א טויש אין די קרעדיט היסטאריע.
אויפ'ן טעלעפאן דארף מען זייער אכט געבן וואס מען רעדט און געדענקן נישט ארויסצוגעבן א קרעדיט קארד נומער אדער אנדערע אינפארמאציע נאר אויב איר ווייסט צו וועמען איר רעדט. טעלעמארקעטינג איז היינט זייער אויפגעכאפט און אויך די גנבים לאקערן דארט צו קענען גנבנ'ן אינפארמאציע.
סענסיטיווע דאקומענטן און גרויסע טשעקס זאל מען נישט אריינווארפן אין די פאסט קעסטל ווייל גנבים נעמען פון דארט ארויס פאסט. נעמט דאס צו דירעקט צו די פאסט אפיס. עס נעמט עטליכע מינוט לענגער אבער קען ווערט זיין אסאך.
אויב איר אפעלירט פאר קרעדיט און ווערט אפגעזאגט פרעגט פארוואס. דאס קען פאסירן נאכדעם וואס אייער אידענטיטעט איז ג'גנב'ט געווארן. דאס איז אויך א כלל אויף יעדע מאדנע פאסירונג אין אייער פינאנציעלע לעבן. אויב עפעס קלינגט נישט נארמאל רופט די קרעדיט פירמע אדער באנק און פרעגט וואס גייט פאר.
אויב עס פאסירט צו אייך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויב איר האט סיי וואספארא פארדאכט אז אייער אידענטיטעט איז גע'גנב'עט געווארן דארף מען די ערשטע זאך אנרופן די קרעדיט פירמעס און זיי אויספרעגן דערוועגן. אויב איר זענט קלאר אז עס האט פאסירט צו אייך דארף מען דאס איינמעלדן פאר די קרעדיט ביורא און אויך מאכן א פאליס רעפארט וועלכע וועט העלפן גיין ווייטער כווען די באנק, קרעדיט פירמע, אדער קרעדיט ביורא וועלן פרעגן דערוועגן.
די קרעדיט ביורא האט א ספעציעלע דעפארטמענט וועלכע גיט זיך אפ מיט אידענטיטעט גניבות און זיי וועלן די ערשטע זאך אפשטעלן אלס נייע קרעדיט קארדס און פארמיידן פון סיי וועמען צו בעטן נייע קרעדי אויף אייער נאמען. דער פרקאדעצור איז א לאנגע ביז מען זעט זיך ארויס דערפון און דוירכאויס די גאנצע צייט איז וויכטיג צו רעקארדירן אדער אראפשרייבן וואס יעדער רעפרעזענטיטיוו זאגט און ווער ער איז און וואו מען קען אים קאנטאקטן.
אויב אויך אייער סאשעל סעקיוריטי נומער איז גענוצט געווארן אין די אידענטיטעט גניבה איז דאס א באזונדערע פרשה פאר זיך און מען דארף קאנטאקטן די סאשעל סעקיוריטי דעפארטמענט און דאס איינמעלדן.
וואס טוט די רעגירונג דאס צו פארמיידן?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 98' האט קאנגרעס דעקלערט אידענטיטעט גניבות אלס א פעדעראלע פארברעכן וואס מאכט דאס פיל הארבער ווי יעדע אנדערע סארט שווינדל. די אויטאריטעטן דארפן דאס נעמען זייער ערנסט און די שטראפן פאר די פארברעכן איז אויך זייער הארב מיט א מאקסימום פון 15 יאר טורמע און גרויסע געלט שטראפן. אויב די אידענטיטעט גניבה טוט אויך באשווינדלן די באנק אדער אנדערע פינאנציעלע אינסטיטוציעס קען דאס גיין ביז 30 יאר טורמע.
דריי לאו ענפארסמענט אויטאריטעטן זענען פאראנטווארטליכט צו פארשן אידענטיטעט גניבות: די עף-בי-איי, די סיקרעט סערוויס, און א ספעציעלע אפטיילונג אינערהאלב די פאסט סערוויס וועלכע רופט זיך די פאסטעל אינספעקשן סערוויס. די ארגאניזאציעס שאצן אז אידענטיטעט גניבות קאסטן אפ אמעריקאנער 1.5 ביליאן דאלאר פער יאר און פארמערט זיך מיט גרויסע פראצענטן יעדעס יאר.
אמעריקע ליידט מער פון אידענטיטעט גניבות ווי אסאך אנדערע מאדערניזירטע לענדער ארום די וועלט וויבאלד דאס לאנד האט נישט קיין פארמאלע צענטראליזירטע אידענטיפיקאציע סיסטעם און רוב מענטשן נוצן זייערע דרייווערס לייסענס אלס זייער ארגינעלע אידענטיפיקאציע קארטל און א דרייווערס לייסענס איז גרינג צו באקומען אפילו אויב מען האט נישט קיין קלארע אידענטיטעט קארטלעך. סאשעל סעקיוריטי נומערן ווערן היינט גענוצט אויף זייער אסאך פלעצער און די גנבים קענען זייער גרינג צוקומען דערצו ווייל זיי קענען דאס טרעפן אין אקאונט אינפארמאציע, אינשורענס קארטלעך, עמפלוימענט רעקארדן, סטודענט איי-די קארטלעך, און אלע סארט פינאנציעלע רעקארדן.
דערפאר איז וויכטיג צו וויסן אז צו באשיצן די סאשעל סעקיוריטי נומער איז פריאריטעט נומער איינס און מען דארף געדענקן אז מען זאל דאס נישט ארויסגעבן נאר ווען עס איז נישט פאראן קיין אנדערע ברירה.
ווי געזאגט הייבט זיך דער פראבלעם אן ביי די דרייווערס לייסענס וואו מען קען גרינג באקומען א לייסענס דורך ברענגן א צווייטן צו איבערצייגן די אידענטיטעט. טייל סטעיטס האבן דאס שטרענגער געמאכט און זיי וועלן נאר געבן א צייטווייליגע לייסענס ווען אינדערצווישן וועלן די דאקומענטן געשיקט ווערן צו באשטעטיגן.
אינעם צוקונפט וועט גענוצט ווערן פארגעשריטענע טעכנאלאגיע צו פארמיידן אידענטיטעט גניבות ווען מענטשן וועלן אינטערגעזוכט ווערן דורך ביאמעטיקס וועלכע וועלן פעסשטעלן אויב דער מענטש איז טאקע וועמען ער זאגט ער איז דורך פינגער אפדרוק, סקענען דאס געזיכט מיט לעיזער, און דערקענען די קול פון א מענטש.


text:
1940
1940 איז דאס 40סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1940 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 10טן מיי
- נעוויל טשעמבערליין רעזיגנירט פונעם אמט פון פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך, און ווינסטאן טשערטשיל ווערט באשטימט אין זיין ארט
- צווייטע וועלט מלחמה: דייטשלאנד אינוואדירט בעלגיע, האלאנד און לוקסעמבורג
- 13טן מיי
- צווייטע וועלט מלחמה: ווינסטאן טשערטשיל דרשנט זיין בארומטע רעדע "בלוט שווייס און טרערן" אין דעם בריטישן פארלאמענט
- ווילהעלמינא מלכה פון האלאנד אנטלויפט פון דער נאצי אינוואזיע אין דער בריטאניע; די פרינצעסין יוליאנא שמוגלט אירע קינדער אין קאנאדע
- 14טן מיי
- צווייטע וועלט מלחמה: ראטערדאם באמבארדירט דורך דער דייטשער לופטוואפע.
- צווייטע וועלט מלחמה: די האלענדישע לאסטשיף SS Bodegraven, מיט א קינדערטראנספארט פון 80 קינדער, פארט ארויס פון האלאנד אונטער דייטשער שיסעריי פון מאשינביקסן.
- 17טן מיי - צווייטע וועלט מלחמה: די ווערמאכט נעמט איין בריסל
- 24סטן מיי - צווייטע וועלט מלחמה: די דייטשע ארמיי שטעלט זיך אפ לעבן דונקערק
- 28סטן מיי - צווייטע וועלט מלחמה: בעלגיע קאפיטולירט צו נאצי דייטשלאנד
- 13טן יוני - צווייטע וועלט מלחמה: פראנצויזישע רעגירונג אנטלויפט פון פאריז.
- 14טן יוני - צווייטע וועלט מלחמה: נאצי דייטשלאנד נעמט איין פאריז
- 17טן יוני - דער סאוועטן פארבאנד נעמט איין לעטלאנד.
- 22סטן יוני - צווייטע וועלט מלחמה: פראנקרייך קאפיטולירט צו דייטשלאנד נאך א קאמף פון זעקס וואכן.
- 10טן יולי - ווישי רעגירונג פון מארשאל פעטען אויפגעשטעלט אין פראנקרייך
- 23סטן אויגוסט - די דייטשן הייבן אן באמבארדירן לאנדאן
- 7טן אקטאבער - דייטשלאנד אינוואדירט רומעניע
- 12טן אקטאבער - באפעל ארויסגעגעבן אויפצושטעלן די ווארשאווער געטא אין פוילן
- 28סטן אקטאבער - אויסגעבראכן די איטאליענישע-גריכישע מלחמה
- 7טן נאוועמבער - די טאקאמא לאנדפאס בריק פאלט איין נאכן וויגן זיך אין דעם ווינט
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 17טן יולי - פייסל חוסייני, פאלעסטינער פאליטיקער (געש' 2001)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 21סטן אויגוסט - לעאן טראצקי, רוסישער-יידשער רעוואלוציאנער (געב' 1879)
- 30סטן אויגוסט - דזשאזעף דזשאן טאמסאן, ענגלישער פיזיקער (געב' 1856)
- 9טן נאוועמבער - נעוויל טשעמבערליין, פרעמיער מיניסטער פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1869)