text:
מוסטער:הילפקעסטל
די אינפארמאציע אונטן איז אריבערגעשלאסן פון מוסטער:הילפקעסטל/דאק.
דער מוסטער דערמעגלעכט אויפשטעלן גאנץ גיך א הילף נאוויגאציע מוסטער ווען מען פארזארגט איינע אדער מער רשימות פון לינקען.
ניץ[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
{{הילפקעסטל |נאמען = |גרופע1 = |רשימה1 = |גרופע2 = |רשימה2 = ... |גרופע10 = |רשימה10 = }}
פאראמעטערס[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אבליגאטאריש[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- נאמען
- דער נאמען פונעם מוסטער ווײַזט זיך צענטראל אויבן אין דער טאבעלע.
- רשימהn
- (ד"ה רשימה1, רשימה2, אא"וו) דער קערפער פונעם מוסטער, געוויינטלעך א רשימה פון לינקען. פארמאט איז אין דער שורה, אבער מען קען אויך אריינשטעלן דעם טעקסט אין באזונדערע שורות ווען די גאנצע רשימה איז ארומגעצאמט אין
. מינימום דארף זיין איין רשימה פאראמעטער. יעדע רשימהn קען מען פעדערן מיט אן אנטקעגענעם גרופעn פאראמעטער, ווען פארזארגט (זעט אונטן). פאראן א מאקסימומם פון 10 רשימות/גרופעס אין א מוסטער.
- (ד"ה רשימה1, רשימה2, אא"וו) דער קערפער פונעם מוסטער, געוויינטלעך א רשימה פון לינקען. פארמאט איז אין דער שורה, אבער מען קען אויך אריינשטעלן דעם טעקסט אין באזונדערע שורות ווען די גאנצע רשימה איז ארומגעצאמט אין
ברירהדיק[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- גרופעn
- (ד"ה גרופע1, גרופע2, אא"וו) ווען ספעציפירט, טעקסט ווײַזט זיך אין א קעפל איבער רשימהn.
- ערשטער פאראמעטער
- אינשורהדיק CSS פאר דער טאבעלע
אויסלייג פון טאבעלע[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
טעבעלע גענערירט דורך {{הילפקעסטל}} פאראמאטערס:


c: text/html

text:
ⓘ יחזקאל קארען
יחזקאל קארען איז געבוירן געווארן יחזקאל כהן אין סונדערלאנד, ענגלאנד, צו זיינע עלטערן שלמה "סאלי" כהן און זיין ווייב מינא.
ער האט געלערנט אין קול תורה און דערנאך אין דער פאנאוועזשער ישיבה ביי רבי דוד פאווארסקי און רבי שמואל ראזאווסקי. הרב אלחנן משה קונשטאט, ראש ישיבה פון דער קול תורה ישיבה האט אים גענומען פאר אן איידעם, פאר זיין טאכטער מרים, און ער איז געווארן א מגיד שיעור אין דער קול תורה ישיבה קטנה. אזוי ווי זיין משפחה זענען נישט כהנים האט אים הרב שלמה זלמן אויערבאך באראטן צו ענדערן זיין משפחה נאמען פון כהן צו קארען.
נאך זיין שווער'ס פטירה האט הרב שלמה זלמן אויערבאך אים געבעטן ווערן ראש ישיבה פון דער ישיבה קטנה. אויך איז ער געווען ראש ישיבה פון דער "דרכי שמואל" ישיבה קטנה אין בית שמש און נשיא פון די "חדרה" ישיבה קטנה אין מודיעין עילית.
ווען ער איז געווען א יונגערמען האט ער געליטן פון ראק אבער איז דערהיילט געווארן דערפון.
נאך ראש השנה תשפ"א איז ער געווארן קראנק מיט קאוויד-19 און נאך שמחת תורה, אום כ"ד תשרי, איז ער נפטר געווארן פון זיין קראנקייט. מען האט אים באערדיגט דעם זעלבן טאג אין הר המנוחות.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
גרוזיע
גרוזיע (גרוזיניש: საქართველო, סאַקאַרטוועלאָ) איז אַ לאַנד אין מערבֿ-אַזיע, אין דעם קאווקאז אויפן מזרח ברעג פונעם שווארצן ים. זײַן הױפּטשטאָט איז טביליסי. ס'װױנן דאָ 4.6 מיליאָן מענטשן. גרוזיע האָט גרענעצן מיט אַזערבײַדזשאַן, רוסלאַנד, און ארמעניע. אָט װױנען בערך 10,000 יידן, סײַ אשכנזים, סײַ גרוזיאַנער, װאָס האָבן אין גרוזיע באזעצט מיט 2,000 יאָר צוריק.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
גרוזיע שפאנט אן צוויי קאנטינענטן, וויבאלד דער מערב טייל פון לאנד געפינט זיך אין אייראפע און דער מזרח טייל אין אזיע. איר שטח איז בערך 70,000 קוואדראט ק"מ. איר צפון גרענעץ איז לאנג 723 ק"מ מיט רוסלאנד. אין דרום מזרח האט זי א גרענעץ לאנג 322 ק"מ מיט אזערביידזשאן, און א גרענעץ 164 ק"מ מיט ארמעניע. דער דרום גרענעץ איז לאנג 252 ק"מ מיט טערקיי. דער מערב גרענעץ איז דער שווארצער ים.
די גרויסע קאווקאז בערג אין צפון זענען באהאפטן דורך דער ליכי קייט צו די קליינע קאווקאז בערג אין דרום. די ליכי קייט צעטיילט גרוזיע אויף מזרח גרוזיע און מערב גרוזיע, וואס זענען באהאפטן דורך א באן טונעל.
דער העכסטער בארג אין גרוזיע איז בארג שכארע ביי 5,201 מעטער איבערן ים פלאך.
קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די באפעלקערונגפון גרוזיע איז אומגעפער 4.5 מיליאן. פון זיי וואוינען בערך 1.3 מיליאן אין טביליסי. מענטשן פון גרוזיע הייסן גרוזינער. רוב פון זיי רעדן גרוזיניש אלס מוטערשפראך, אבער טייל מענטשן רעדן אויך ארמעניש, רוסיש אדער אנדערע שפראכן.
די מערהייט פון גרוזינער זענען קריסטן, אבער ס'איז דא אויך יידן און מוסלמענער.
די וואלוטע פון גרוזיע איז די לאַרי.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די גרוזינער זענען אן אוראלט פאלק. זייער הויפטשטאט טביליסי איז געגרינדעט בערך אין יאר 400 (ד'ר"ם), נאך דער ענדע פון דער רוימישער אימפעריע. ביז דעמאלט איז מערב גרוזיע געווען א טייל פון דער רוימישער אימפעריע.


text:
ⓘ העלסינקי
העלסינקי איז די הויפטשטאט פון פינלאנד, און אויך די גרעסטע שטאט, מיט א באפעלקערונג פון 568.146. העלסינקי געפינט זיך אויפן בארטן פונעם איינגאס פון פינלאנד. קעגן איבער איז די שטאט טאלין.
1. היסטאריע
דער שוועדישע מלך גוסטאוו וואסא האט געגרינדעט העלסינגפארס אזוי הייסט די שטאט אויף שוועדיש אין 1550. ווען רוסלאנד האט איינגענומען פינלאנד פון שוועדן זיי האבן אנטוויקלט די שטאט העלסינקי און געמאכט זי די הויפטשטאט פון דעם פראווינץ פון פינלאנד.
2. דעמאגראפיע
די באפעלקערונג פון העלסינקי כמעט אלע רעדן פיניש, אבער 6.1% רעדן שוועדיש. 9.6% רעדן אלס מוטערשפראך נישט פיניש און נישט שוועדיש. 6.4% זענען אויסלענדישע בירגער.


text:
אלטער יחזקאל אליהו הורוויץ
רבי אלטער יחזקאל אליהו הורוויץ הי"ד (ג' חשוון ה'תרמ"ה - ז' אדר ב' ה'תש"ג), רב אין דזשיקאוו.
אפשטאםרעדאַקטירן
רבי אלטער'ל איז געבוירן ג' חשוון ה'תרמ"ה, צו זיין פאטער הרב יהושע הורוויץ, דער עטרת יהושע, א זון פון הרב מאיר הורוויץ, דער אמרי נועם, א זון פון הרב אליעזר הורוויץ רב אין דזשיקאוו, א זון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב, און צו זיין מוטער א טאכטער פון הנגיד הרב לייביש רייך פון ריישא.
רבי אלטער'ל איז געבוירן צו אכט מאנאט, פאר זיין ברית איז געקומען א טעלעגראם פון זיין פעטער הרב נפתלי חיים הורוויץ דער וואונדער רבי פון ירושלים, אז דאס קינד וועט בלייבן לעבן.
קליינערהייט איז רבי אלטער'ל געווען זייער שוואך, און שטארק נישט געזונט מיט זייער א שווערן אטעם, זיין פאטער האט אים דאמאלס צו געגעבן א נאמען "אלטער", פון דאן האט מען אים אזוי גערופן.
רבנותרעדאַקטירן
אין יאר ה'תרס"ט האט זיין פאטער אויף אים ארויף געלייגט דאס רבנות אין דזשיקאוו. וויבאלד ער איז געווען זייער א צוגעלאזענע מענטש האט ער געצויגן צו זיך א געוואלדיגע ליבשאפט, דערפאר האט ער קיינמאל נישט געהאט קיין קעגנער. אין לעצטן יאר פון פאטער, האט זיין פאטער געשיקט זיינע חסידים מיט קוויטלאך צו רבי אלטער'ל, פון דאמאלס האט ער אנגעהויבן צו פירן רביסטעווע.
ביי דעם ערשטן וועלט קריג איז רבי אלטער'ל אנטלאפן צו זיין שווער קיין וויזשניץ, און נאכהער איז ער געווען אין גרויסווארדיין, ווען ער איז צוריק געקומען מאט ער זיך באזעצט אין טארנא, דאס רבנות אין דזשיקאוו האט געפירט דער דיין הרב שמעון הערץ. אין טארנא האט רבי אלטער'ל אנגעפירט מיט א ישיבה "בית דזיקוב".
אום (טבת) תרפ"ו איז ער געפארן קיין לאנדאן, ענגלאנד און געפירט א שבת אינעם דזשיקאווער שטיבל אין ווייטשעפל.[1]
הסתלקותרעדאַקטירן
רבי אלטער'ל איז אומגעקומען ז' אדר ב' ה'תש"ג אין דער קראקעווער געטא.[2]
פאמיליערעדאַקטירן
אין יאר ה'תר"ס האט רבי אלטער'ל געהייראט אין וויזשניץ מרת חוה א טאכטער פון הרב ישראל האגער, רב אין וויזשניץ, דער אהבת ישראל. זייערע קינדער:
- מרת דבורה, די ווייב פון רבי משה אבראמאוויץ.
- הרב חיים מנחם (מענדל) דוד הורוויץ, ממלא מקום פון פאטער, רב אין דזשיקאוו. ער האט געהייראט מרת רבקה א טאכטער פון זיין פעטער הרב עמנואל וועלטפרייד.
- הרב יהודה הורוויץ, דיין אין קלויזענבורג און דזשיקאווער רבי אין לאנדאן.
- הרב מאיר הורוויץ, פון ריישא. ער האט געהייראט מרת ברכה די טאכטער פון הרב עבער ענגלענדער פון קראָסנא.
- רבי יהושע הורוויץ (תרצ"ו - ב' סיוון תשע"ג), דזשיקאווער רבי אין בארא פארק
- רבי מאיר הורוויץ, דזשיקאווער רבי אין מאנסי, איידעם פון רבי דוד משה ראזנבוים פון קרעטשענעוו.
- רבי יחזקאל הורוויץ, דזשיקאווער רבי אין וויליאמסבורג, איידעם פון רבי סנדר ליפא לאבין פון זידיטשויב.
- רבי אלעזר שמעון הורוויץ, דזשיקאווער רבי ממלא מקום אין ביהמ"ד פון זיין פאטער אין בארא פארק , און איידעם ביי רבי יהושע רובין באבוב 45 רב,
- רבי יהושע הורוויץ (תרצ"ו - ב' סיוון תשע"ג), דזשיקאווער רבי אין בארא פארק
- הרב יעקב שלום הורוויץ, ער האט געהייראט מרת פריידל די טאכטער פון הרב מענדל הערצאג פון טארנא.
רעפערענצןרעדאַקטירן
- עטרת ישועה על התורה - תולדות המחבר
- אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר


text:
אפעק
אפע"ק (ענגליש: OPEC, ר"ת פון Organization of Petroleum Exporting Countries—ארגאניזאציע פון בענזין-עקספארטירער לענדער) איז א קארטעל פון צוועלף לענדער וואס האלט אן א מאנאפאל איבער דער וועלט'ס גרעסטן חלק אויל גראבונגען אז די פרייזן זאלן נישט צופיל פאלן, נאר די אראבישע ליגע מיט זייערע אייראפעער פריינד זאלן זיך קענען אנפילן די טאשן אויף די אמעריקאנער ענערגיע הונגעריגע מענטשן, וואס פאר אן אמת געזאגט היינט איז זייער מאכט שוין היבש געפאלן ווען מען טרעפט אויל אין אנדערע לענדער, ווי אויך הייבט מען אן צו נוצן מער עטאנאל. אבער רוסלאנד איז דער גרויסער בער וואס מאכט אן צרות איבעראל כדי ער זאל קענען מאכן געלד אויף זיינע גרויסע אויל רעזערווארן.
אפעק איז הויפטקווארטירט אין ווין.
אפעק מיטגלידער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אלעס צוזאמען זענען פארהאן צוועלף מיטגלידער לענדער
- סאודי אראביע
- איראק
- איראן
- קואווייט
- עקוואדאר
- ניגעריע
- אלזשיר
- אנגאלא
- קאטאר
- ווענעזועלע
- פאראייניגטע אראבישע עמיראטן
- ליביע
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
גרינדונג פון אפעק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ארגאניזאציע הויפטקווארטיר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
זייער איינפלוס אויפן מארקעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
70ער יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין די 70ער יארן ווען די אראבישע וועלט האט פראקלאמירט דעם אויל-עמבארגא אלס ענטפער צו די יום כיפור מלחמה וואס זיי האבן געהאלטן אז אמעריקע העלפט בלינדערייט ארויס די ציונים, האבן זיי דאן כמעט פאראלאזירט די וועלט
80ער יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
90ער יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
יארע 2000[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין 2010[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין 2010 איז געווארן די מאכט פון אפעק ווייניגער און ווייניגער נאכדעם וואס עס האט אין 2008 געגרייכט א פעסל אויל צו ארום $147.46 אויפן ניו יארק מערקענטילע בערזע איז דאס געווען א גרויסער ווענדפונקט וואס האט אויפגעוועקט די וועלט וואס זינט דאן ווערט די טעכנאלאגיע פילפאכיג מער פארגעשריטן פון די יארן בעפאר און דורכאויס די לעצטע צען יאר פון 00' ביז 10' איז געפאלן מיט א האלבער גאלאן וויפיל א מענטש באנוצט זיך אין א טאג מיט גאזאלין צו דירעקט צו אומדירעקט, וואס עס וועט זיך אויסקאכן אין די קומענדיגע יארן ווארט אונז איבער צו זען, אבער מיט די אלע ענווייראמענטאליסטן און דעם דרוק וואס די אויטאמאביל אינדוסטריע האט צו ערצייגן מער ענערגיע שפארזאמע קארס, איז נישט אזוי אבסורד צו זאגן אז עס איז שוין גאנץ נאנט דער טאג וואס מען וועט שוין אינגאנצן נישט זיין אפהענגיק אין די אראבישע שייכן מיט די רוסישע דיקטאטורן און מען וועט שוין נישט דארפן אזויפיל אוועק צאלן פאר די ביסל ענערגיע וואס דער מענטש ברויך צו האבן.


text:
אברהם ערלאנגער
אברהם ערלאַנגער (דייטשיש: Abraham Erlanger; ה'תרי"ג, 1853 – כ"ג כסלו ה'תרצ"ב, 1931) איז געווען איינער פון די פירער פון ארטאדאקסישן יידישקייט אין דער שווייץ אין דעם 19טן יאָרהונדערט. ער איז געווען דער גרינדער און דער הויפּט פון דער ארטאדאקס-יידישער קהילה אין לוצערן און נשיא פון איר חברה קדישא. ער איז דער פאטער פון דער ערלאַנגער פאמיליע אין שווייץ און ישראל.
משפחהרעדאַקטירן
זיינע קינדער:
- שמעון (1879 – 1982) זיין בכור, האט געהאט א טעקסטיל פאבריק אין לוצערן, בשותפות מיט זיין שוועסטער-קינד, אויך שמעון ערלאנגער. ער האט געגרינדעט די "ארגאניזאציע לקידום בתי הארחה יהודיים" און איז געווען פארזיצער פון איר שווייצער צווייג. זיין טאכטער עווא (חווה) האט חתונה געהאט מיט ד"ר ראברט (רפאל) גוגנהיים (1893 – 1953), א יתום וואס אברהם ערלאנגער האט אדאפטירט. ד"ר גוגנהיימ'ס טאכטער, בערטא, איז געווען די ווייב פון פראפ' ראובן פייערשטיין. זיין זון משה יהושע איז געווען דער ערשטער פון דער משפחה וואס איז ארויף אין ארץ ישראל אין יאר 1932.


text:
ⓘ אקטאן סטאנציע
דאָס װאָרט קען זיך װײַטער צעטײלן צו עטלעכע באַדײַטן:
אקטאן סטאנציע קען באדייטן די פאלגנדע סטאנציעס אין אקטאן, לאנדאן, ענגלאנד:
- מערב אקטאן אונטערגרונט סטאנציע, א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער ליניע
- מזרח אקטאן אונטערגרונט סטאנציע, א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער ליניע
- אקטאן גרין סטאנציע, דער פריערדיקער נאמען פון טשיסיק פארק אונטערגרונט סטאנציע, א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער דיסטריקט ליניע
- דרום אקטאן סטאנציע, א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אויף דער צפון לאנדאנער ליניע
- אקטאן צענטראל סטאנציע, א לאנדאנער איבערגרונט סטאנציע אויף דער צפון לאנדאנער ליניע
- אקטאן מיין ליין באן סטאנציע, א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער גרויס-מערבדיקע הויפט-ליניע
- צפון אקטאן אונטערגרונט סטאנציע, א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער ליניע
- אקטאן שטאט אונטערגרונט סטאנציע, א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער דיסטריקט ליניע און פיקאדילי ליניע
- אקטאן סטאנציע, דער אריגינעלער נאמען פון אקטאן מיין ליין באן סטאנציע, א נאציאנאלע באן סטאנציע אויף דער גרויס-מערבדיקע הויפט-ליניע


text:
אויף 3 סעפטעמבער, די גייז פון Google לאָנטשט די לעצט און סטאַביל ווערסיע פון אַנדרויד 10, אַ ווערסיע וואָס האט דיספּענסט די נאָמען פון דיזערץ אין זיין נאָמענקלאַטורע. דערווייַל, זיי זענען די בלויז טערמינאַלס מיט די נייַע ווערסיע פון אַנדרויד.
ביסלעכווייַז, די מאַניאַפאַקטשערערז קאַטער די פאַרשידענע ביתא פון אַנדרויד 10 פֿאַר קאַמפּאַטאַבאַל טערמינאַלס. סאַמסונג, וואָס איז קיינמאָל געווען באַוווסט פֿאַר זיין איינער פון די ערשטע צו אַדאַפּט נייַע ווערסיעס פון אַנדרויד, מיינט צו האָבן איצט טשיינדזשד זיין מיינונג און וואָלט זיין וועגן צו קאַטער די ערשטער ביתא פון אַנדרויד 10 פֿאַר די Galaxy S10 און די Galaxy Note 10.
לויט די גויס פון Sammobile, די אינפֿאָרמאַציע וועגן די אַוויילאַבילאַטי פון די אַנדרויד 10 בעטאַס פֿאַר ביידע מאָדעלס קומט פֿון קוואלן שייך צו דער אַנטוויקלונג פון די בעטאַס, בעטאַס וואָס טכילעס וועט זיין לאָנטשט אין די פאַרייניקטע שטאַטן און אייראָפּע צו האָבן אַקסעס צו די אָבער, מיר מוזן פריער פאַרשרייַבן זיך פֿאַר די ביתא פּראָגראַם דורך די Samsung מיטגלידער אַפּלאַקיישאַן.
די ביתא פון אַנדרויד פֿאַר די Galaxy S10 און Note 10 קייט וועט ויסשטימען די צווייטע ווערסיע פון One UI, די קוסטאָמיזאַטיאָן שיכטע פֿון Android 9 און וואָס האט באקומען זייער גוטע באריכטן פון ביידע יוזערז און די טעכנאָלאָגיע פּרעס.
די קוסטאָמיזאַטיאָן זאַך פון Samsung איז שטענדיק געווען איינער פון די פראבלעמען פון די קאָרעיִש פירמע, אַ פּראָבלעם זיי פאַרפעסטיקט מיט One UI. Huawei קען נישט געפֿינען די ידעאַל דרך וועגן די פּערסאַנאַלאַזיישאַן שיכטע איז Huawei, די פּערסאַנאַלאַזיישאַן שיכטע איז איינער פון די ביגאַסט בוץ וואָס מיר געפֿינען אין אַלע זייַן טערמינאַלס, ספּעציעל אין די הויך קייט.


text:
ⓘ משה יהושע האגער
רבי משה יהושע האגער איז געווען דער פינפטער רבי פון דעם "וויזשניצער חסידות" און דער נשיא פון דער "מועצת גדולי התורה" פון אגודת ישראל. ער איז געווען דער עלטסטער זון פון הר"ר חיים מאיר האגער, דער "אמרי חיים" פון וויזשניץ. ער איז אנגענומען געווארן אלס רבי אין יאר התשל"ב נאך דער פטירה פון זיין טאטן. ער האט ביזן לעצטן טאג געוואוינט אין "קרית ויזניץ" בני ברק אין ארץ ישראל, וואו ער האט אנגעפירט אן עדה פון טויזנטער יידן וואס זענען פארשפרייט איבער דער גארער וועלט.
ער איז באקאנט מיטן נאמען " ישועות משה".
זיינע ממלאי מקום זענען הרב ישראל האגער און הרב מנחם מענדיל האגער.
1. ביאגראפיע
ר משה יהושע איז געבוירן י"ג סיון תרע"צו זיין פאטער רבי חיים מאיר האגער, דעמאלסט רב אין ווילחאוויץ, און זיין מוטער מרגלית טווערסקי, א טאכטער פון רבי וועלוול רחמיסטריווקער. די וואך ווען ער איז געבוירן געווארן איז געווען פרשת שלח, און דער זיידע דער בעל אהבת ישראל האט געעצהעט אז מזאל אים געבן דעם נאמען נאך משה רבינו און יהושע בן נון.
ווען ער איז אלט געווען 18 יאר נאך אלס בחור איז ער שוין געווען א רב אין דער שטאט ווילחאוויץ, וואו עס האבן געוואוינט אסאך וויזשניצער חסידים, און די זעלבע ארט וואו זיין טאטע ר חיים מאיר איז אויך געווען רב אלס אינגערמאן. נאך דער מלחמה האט אים זיין פעטער ר אליעזר האגער ז"ל אויפגענומען אלס ראש ישיבה אין זיין ישיבה אין תל אביב, און ער איז געבליבן ראש ישיבה נאך דער פטירה פון זיין פעטער ביז נאך דער פטירה פון זיין טאטן, ווען ער איז געווארן רבי.
ווען זיין טאטע ר חיים מאיר האט געבויט "שיכון ויזניץ" אין בני ברק האט ער אויפגענומען זיין זון אלס רב פון שיכון און צוגאב צו די פאסטן פון ראש ישיבה פון דער וויזשניצער ישיבה "בית ישראל ודמשק אליעזר" וואס האט זיך אויך אריבער געצויגן פון תל אביב צום נייעם שיכון אין בני ברק.
ער איז באקאנט געווען אלס א גרויסער למדן און מתמיד, הייליגער יוד אין גרויסער עובד ה. און מיט פירן ווארימע דערהויבענע שבתדיגע און יום טובדיגע טישן ביז שפעט אין דער נאכט, און מיט אריינברענגען ווארימקייט און חסידות אין בחורים און אינגעלייט.
פון ארץ ישראל און פון דער גאנצער וועלט האט מען געשטרוימט צו איהם לקבלת עצה וברכה. ביי די חסידים פארציילט מען איבער טויזנטער מופתים וואס גייען ארויס פון זיין טיש.
במשך זיין הנהגה, האט ער פארברייטעט אין פארגרעסערט די וויזשניצער מוסדות אין ארץ ישראל און חוץ לארץ, און אויך מקרב געווען הונדערטער בחורים אין אינגעלייט צו דרך החסידות דורך די ארגונים וואס ער האט געגרינדעט "צעירי ויזניץ" אין "חיים מאירים".
בשנת תשס"ג איז רבי משה יהושע אפגעשוואכט געווארן, און זיין עלטסטער זון האט אנגעהויבן צו פירן דעם עדה, דורך פירן די באטעס טישן פארן עולם, און אנגעהויבן הערשן אויף די אלע מוסדות וואס האבן באלאנגט צום פאטער, רוב רובם פונעם וויזשניצער ציבור האט און איהם געזעהן און געהאלטן אלס דעם פירער פון וויזשניצער געביידע, א טייל פונעם וויזשניצער ציבור גייען נאך דעם יונגערן זון רבי מנחם מענדיל וועלכער האט געעפנט אן אייגענע הויף "מרכז חסידי וויזשניץ" און בני ברק.
די לעצטע דרשה פון רבי משה יהושע אין ישיבה איז געווען פתיחת הזמן אייר תשס"ב, אין אנפאנג תשס"ג ווען ער איז קראנק געווארן און אפגעשוואכט, פלעג ער ווייטער ארויסקומען כמעט יעדן שבת אויף איין שעה צום טיש, און האט ווייטער אויפגענומען דעם עולם פאר קוויטלעך. זייט דעמאלטס האט מער נישט געזאגט דברי תורה ביים טיש ווי די פארגאנגענע יארן.
2. משפחה
ר משה יהושע האט חתונה געהאט ב ניסן התש"ב מיט מרת לאה אסתר ע"ה נפטר געווארן כ"ט שבט התשנ"ג, די טאכטער פון רבי חיים מנחם מענדל פאנעט פון דעעש. זייערע קינדער און אייניקלאך זענען:
- רבי יצחק, האט געהייראט זיין שוועסטער-קינד מרת מלכה העניא, טאכטער פון זיין פעטער רבי ישראל האגער, וויזשניצער רבי פון בני ברק.
- רבי יעקב יוסף, האט געהייראט מרת חנה יענטא, די טאכטער פון רבי ישעיה טווערסקי, טשערנאבילער רבי פון בארא פארק.
- מרת הינדא, די ווייב פון איר שוועסטער-קינד רבי אברהם יהושע העשיל, זון פון רבי חי יצחק טווערסקי, רחמיסטריווקער רבי פון אמעריקע.
- רבי חיים מאיר, האט געהייראט זיין שוועסטער-קינדס טאכטער מרת רחל דינה, טאכטער פון רבי צבי אלימלך האלבערשטאם, איידעם פון רחמיסטריווקער רבי פון אמעריקע.
- רבי אהרן מנחם מענדל, האט געהייראט זיין שוועסטער-קינד מרת חוה רייזל, טאכטער פון זיין פעטער רבי מרדכי האגער, וויזשניצער רבי פון מאנסי.
- מרת חנה חיה, די ווייב פון רבי דוד טווערסקי, דער סקווערער רבי.
- מרת סימא מירל, די ווייב פון איר שוועסטער-קינדס זון רבי יעקב יוסף, זון פון רבי ישראל האגער, זון פון וויזשניצער רבי פון מאנסי.
- מרת ציפורה, די ווייב פון רבי אליעזר גאלדמאן, זוועהילער רבי פון אמעריקע.
- רבי יצחק ישעיה, האט געהייראט מרת שרה לאה, די טאכטער פון רבי יוסף פאנעט, דער פריערדיגער דעעשער רבי פון ירושלים.
- מרת שיינדל, די ווייב פון רבי מנחם מענדל, זון פון רבי ישראל אליעזר האגער, רב פון דער סערעט-וויזשניצער קהילה אין ירושלים.
- הרב ישראל האגער, דער זעקסטער רבי פון "וויזשניצער חסידות". האט געהייראט מרת שרה חנה חיה, טאכטער פון רבי משולם זוסיא טווערסקי, דער פריערדיגער טשערנאבילער רבי פון בני ברק.
- מרת ציפורה ברכה, די ווייב פון רבי נפתלי צבי, זון פון רבי נחום אפרים טייטלבוים, דער וואלאווער רב פון ברוקלין.
- מרת מלכה העניא, די ווייב פון איר שוועסטער-קינד רבי יצחק, זון פון איר פעטער רבי דוד טווערסקי, דער סקווערער רבי.
- רבי חיים מאיר, דינט אלס רב פון זיין פאטערס חסידים אין בארא פארק. ער האט געהייראט מרת רייצא הענדל, די טאכטער פון רבי אהרן טייטלבוים, נירבאטורער רב פון ברוקלין.
- מרת רעכיל דבורה, די ווייב פון רבי חיים צבי מייזליש, ראש ישיבה און רב פון דער סאטמארער קהילה אין בני ברק און אלעד.
- מרת מרים, די ווייב פון איר פאטערס שוועסטער-קינד רבי ברוך שמשון האגער, רבי פון דער מאנסי וויזשניצער קהילה אין ארץ ישראל, און זון פון רבי מרדכי, דער וויזשניצער רבי פון מאנסי.
- רבי יעקב מרדכי, האט געהייראט מרת שבע רחל, טאכטער פון רבי אברהם ברוך ראטטענבערג, קאסאנער ראש הכולל אין בארא פארק.
- רבי יואל, רב פון בית המדרש "בית ברוך" אין קרית יואל. ער האט געהייראט מרת רבקה בלומא, טאכטער פון רבי לייבוש אייכנשטיין, דער בערטשער רב פון מאנסי.
- רבי מנחם מענדל, דינט אלס רב פון זיין פאטערס חסידים אין וויליאמסבורג. ער האט געהייראט זיין שוועסטער-קינד מרת ברכה סימא, טאכטער פון רבי בעריש מייזליש, סאטמארער רב פון בארא פאר און איידעם פון רבי משה טייטלבוים, דער פריערדיגער סאטמארער רבי.
- מרת חנה, די ווייב פון רבי דוד דוב, רב פון בית המדרש "אוהל פייגא" אין קרית יואל און זון פון רבי יוסף צבי דושינסקי, דער דושינסקיא רבי.
- מרת חיה, די ווייב פון רבי חנוך העניך, רב פון "אבני צדק" בית מדרש אין דער "עצי התמרים" געגנט אין קרית יואל, און זון פון רבי יצחק אשכנזי, דער אלעסקער רבי.
- מרת סאשע, די ווייב פון רבי אהרן טייטלבוים, סאטמארער רבי פון מאנרא.
- מרת מרגלית, די ווייב רבי יוסף, זון פון רבי יואל רוקח אב"ד "אוהל משה" אין מאנסי, און זון פון קאזלאווער רבי.
- מרת הינדא, די ווייב פון רבי שמעון זאב, רב פון "ישמח משה" בית מדרש אין קרית יואל, און זון פון רבי זלמן לייב מייזליש פון סי געיט.
- רבי חיים צבי, רב פון סיגעטער בית מדרש אויף יוז סטריט אין וויליאמסבורג. ער האט געהייראט מרת רבקה חיה שרה, טאכטער פון רבי חנניה יו"ט ליפא טייטלבוים.
- מרת שרה מרים, די ווייב פון רבי ברוך, א מוהל און רב פון "ויואל משה" און "ברך משה" בית מדרש אין קרית יואל, און זון פון רבי נחום אפרים טייטלבוים, דער וואלאווער רב פון ברוקלין.
- מרת שרה, די ווייב פון רבי ישכר דוב רוקח, דער בעלזער רבי.
- רבי אהרן מרדכי, האט געהייראט מרת שרה לאה, טאכטער פון רבי שמעון לעמבערגער, מאקאווער רבי פון קרית אתא.
- מרת הינדא, די ווייב פון איר שוועסטער-קינד רבי מנחם ערנסטער, וויזשניצער ראש ישיבה.
- רבי יעקב שמשון, האט געהייראט מרת צירל יוכבד, טאכטער פון רבי מאיר כ"ץ, איידעם פון רבי משה האגער, דער פריערדיגער סערעט-וויזשניצער ראש ישיבה אין חיפה און זון פון רבי ברוך, דער "מקור ברוך", דער גרינדער פון סערעט-וויזשניצער חסידות.
- רבי ישראל, האט געהייראט מרת אסתר צירל, טאכטער פון רבי שמעון נתן נטע בידערמאן, דער פריערדיגער לעלאווער רבי פון בני ברק.
- מרת חנה ריקל גיטל, די ווייב פון רבי בן ציון אריה לייבוש מייזליש, א מוהל און זון פון רבי יעקב ישראל ישורון, רב פון דער באבאווער קהילה אין בת ים, און איידעם פון רבי שלמה האלבערשטאם, דער פריערדיגער באבאווער רבי.
- מרת מרים העניא, די ווייב פון רבי חיים מרדכי, זון פון רבי שלום אשכנזי, נאדווארנער ראש ישיבה אין בני ברק, און איידעם פון רבי יעקב ישכר בער ראזנבוים, דער פריערדיגער נאדווארנער רבי פון בני ברק.
- רבי ברוך שמעון, האט געהייראט מרת פריידא מילכה, טאכטער פון רבי שמואל לוריא, רב פון וויזשניצער חסידים אין אנטווערפן, זון פונעם געוועזענעם וויזשניצער דיין רבי משולם זושא.
- מרת שרה סאשא, די ווייב פון רבי ברוך שטערנבוך, רב פון דער וויזשניצער קהילה אין מודיעין עילית, און זון פון רבי אליהו שטערנבוך, דער געוועזענער ראב"ד מחזיקי הדת אין אנטווערפן.
- רבי חיים מאיר, רב פון דער וויזשניצער קהילה אין מאנטשעסטער, ענגלאנד. ער האט געהייראט מרת יוכבד, טאכטער פון רבי יהושע העשיל אייכנשטיין דער זידיטשאווער רבי פון שיקאגא.
- הרב מנחם מענדיל האגער, דער זעקסטער רבי פון דער וויזשניצער חסידות האט געהייראט מרת מרים, טאכטער פון רבי אברהם דוד הורוויץ, וועלכער האט געדינט אלס רב אין שטראסבורג, פראנקרייך, און נאכדעם אלס א דיין אין עדה החרדית.
- מרת מרגלית איז געווען פארהייראט צו רבי דוד ראזנבוים, זון פון רבי מאיר ראזנבוים פון פרעמישלאן
- מרת שרה רבקה, די ווייב פון רבי ברוך, זון פון רבי יעקב האגער, דער סערעט-וויזשניצער רבי אין חיפה.
- מרת מחלה, די ווייב פון רבי יואל משה מרדכי, זון פון רבי אשר אנשיל כ"ץ, דער וויענער רבי אין וויליאמסבורג.
- רבי חיים מאיר, רב פון זיין פאטערס חסידים אין בארא פארק. האט געהייראט מרת נחמה מירל, טאכטער פון רבי נפתלי צבי ווייס, ספינקער רבי פון בארא פארק.
נאך זיין ערשטע ווייבס פטירה, האט ער חתונה געהאט בזיווג שני אין תש"ס 1999 מיט אן אלמנה, מרת שיינדל בת גיצא ראכיל, וועלכע איז געווען פריער די ווייב פון רבי יהושע סג"ל דייטש זצ"ל, א רב אין אונגארן און שפעטער אין דער קאטאמאן געגנט אין ירושלים.
3. רבי פון כלל ישראל
ר משה יהושע געווען פון די שטערקסטע לוחמים קעגען "גיוס בנות", נאך אלס רב. ער האט געזען יעדן יידישקייט פראבלעם אלס א "חינוך פראבלעם", אןן שטענדיג גערעדט אין געשטדלט אז מען זאל טון אין חינוך. ר משה יהושע האט איינגעפירט אין ארץ ישראל די "מהדרין בוסן", אז מענער אין ווייבער זאלן נישט זיצן אויסגעמישט. ר משה יהושע איז געווען פערזענליך פארנומען מיט דער גאנצער רעוואלוציע פון "מהדרין". ער האט אויסגערופן און מחזיק געווען לערנען "חובת הלבבות".
ער איז באקרוינט אלס נשיא מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל, און טרעט אויף מיט פייערדיגע דרשות ביי די פארזאמלונגען, סיומי הש"ס, א.א.וו, אנגעפירט דורך אגודת ישראל.
4. קוויטלעך
פון גאנץ ארץ ישראל, זענען מענטשען געקומען צו גיין נעמען א ברכה פון רבין, אין פון די קאנצע וועלט האט מען גערופען אין געשיקט טעלעגראמען צו באקומען זיין ברכה.
יעדן טאג נאך טאג זענען זיך יודן געקומען זיך אויס וויינען דאס הארץ, מיט יעדער סארט ווייטאג וואס איז נאר שייך. דער רבי האט געמאכט יעדעם פילן ווי עס ווערט ממש ווי זיין אייגענעם פראבלעם.
עס האט זיך געמאכט אז אין די שפעטטלער פון גאנץ ארץ ישראל האט זיל געמאכט א גרויס סטרייק, און הונדערטער מענטשן זענען געקומען וויינען צום רבין איבער עניני רפואה יענע טעג ביי די קוויטלעך. איז כדי צו באטאנען אז דענסמאל איז דער ראש ממשלה יצחק שמיר געקומען באזוכן דעם רבין. און כמעט די גאנצע צייט פון דער באזוך האט דער רבי אויז געניצט וועגן דעם סטרייק אין די שפיטעלער אז מען זאל מאכן עפעס א געזעץ קעגן סטרייקן אין שפיטעלער.
עס איז נישט אן געקומען גרינגן פארן רבין וואס האט געהאט אזוי פיל שיעורים אין זיין סדר היום אויף צו נעמען אזוי פיל הונדערטער מענטשן יעדן טאג. בפרט יעדן דינסטאג האט זיך דער רבי געפירט מיט א תענית דיבור. די נאנטע חסידים וואס האבן געהאט א לענגערע זאך אדורךצורעדן האבן געוויסט נישט צו קומען דינסטאג.
בפרשת וארא תשנ"ז האט דער רבי זיך אנגערופען ביים ענדע פון זיינע דברי תורה נאכן זאגן - ה יעזרנו על דבר כבוד שמו: "קומט צו מיר אריין א בחור מיט א קוויטל פרעג איך אים גייסטו און מקוה יעדן טאג. איינער וואס גייט נישט און מקוה קען איך עם נישט ליינען א קוויטל.
5. קענען ש"ס ופוסקים
אפילו אלס רבי פלעגט ער זיך פירן אנצוהויבן אסאך פון זיינע מוסר שמוסן אין דער ישיבה מיט א פשעטל. עס איז פאראן צווישן זיינע חסידים, הונדערטער טעיפס פון ויכוחים אין לערנען מיט גדולים פון דעם דור אין להבחל"ח גדולי התורה פון פריערדיגע יארן, ווי דער קלויזענבורגער רב זצ"ל, רבי חיים קרייזווירטה זצ"ל, רבי אברהם חיים ברים זצ"ל, רבי פינחס הירשפרונג זצ"ל, רבי יוסף שלום אלישיב זצ"ל, רבי שמואל הלוי וואזנער בעל "שבט הלוי" זצ"ל, און נאך אסאך. אין זיינע לעצטע יארן זענען ארויסגעקומען עטליכע קבצים מיט פילפולים אין וויכוחים אין לערנען פון רבי משה יהושע.
אין די ספרים פון ר משה יהושע זענען געווען כסדר אריינגעשטעקט קליינע צעטליך בוק-מארק, אלס צייכן צו געדענקען ווי ער האט נעכטן פארענדיגט, אזוי פלעגט ער מסיים זיין הונדערטער ספרים אין אלע מקצועות התורה. על פי השמועה פלעגט די גמרא צעטעלע זיך ארויף ריקן יעדן טאג 86 בלאט.
אין טעג וואס דער סדר היום איז געווען צוגעשטערט אדער אנגעפילט מיט נאך זאכן ווי למשל אין דער וואך פון דעם אכטן "סיום הש"ס עולמי" האט ר משה יהושע אויך חתונה געמאכט אן אייניקל, האט מען געזעהן אז אנשטאט תהילים אדער אן אנדערן שיעור וואס ער פלעגט זאגן ביים "בין גברא לגברא" אדער משניות וואס ער פלעגט זאגן אויסענווייניג אין אזעלעכע פעלער, האט ער מיטגעשלעפט מיט זיך א קליינע גמרא כדי אנצויאגן די באשטימטע סומע בלעטער.
דער רבי פלעגט לערנען קצות און נתיבות על הסדר. ר יחיאל שטיינמעץ וואס איז היינט דער בעל מנגן אין קאסוב, פארציילט אז דער רבי פלעגט אין זיין אפרוה פלאץ אין סעינט מאריץ אין דער שווייץ, בעטן איינער פון די בחורים וואס זענען מיטגעפארן משלים צו זיין מנין, אז זיי זאלן אויף בלייבן מיט אים ביינאכט, און ער פלעגט מיט זיי לערנען נתיבות על הסדר איין שטיקל נאך דעם אנדערן. ווי פאר שטייט זיך צופיל האבן די בחורים נישט געקענט מיט האלטן אבער דער רבי האט פארט געוואלט האבן א חברותא, צו מאל פלעגט דער רבי זען אז דער בחור איז מיעד, האט דער רבי זיי געשיקט שלאפן און ער אליין איז געבליבן לערנען ביז אינדערפרי.
דער יוד וואס פלעגט פארדינגען דירות אין עיה"ק צפת פאר די וואס קומען זיך אפרוען, האט פארדינגען א דירה פאר דעם רבין נאך אלס רב, און דער יוד זעט אז דער רבי גייט נישט אין ערגעץ און בלייבט אין דער דירה א גאנצן טאג. דעם יוד האט דאס פארדראסן ווייל מען וועט זאגן אז דער רב האט נישט געהאט קיין גוטן אויסרוה ביי זיין אכסניא, איז ער צן געגאנגען צום רב אין געזאגט "רב איר זענט געקומען זיך דא אויסרוהען נישט גיין שפאצירן נישט זיצן א גאנצן טאג און לערנען" האט אים דער רבי געזאגט: "וואס מיינט איר, איך פאר אוועק פון שיכון וויזשניץ - איך וויל קענען לערנען לענגערע שעות ברציפות און אין שטאט האלט מען מיך אין איין באדערען מיט די קהלישע פראבלעמען פאר איך אוועק אביסל אז איך זאל זיך קענען מחיה זיין מיטן לערנען.
ר משה יהושע איז צווישן די חסידים געווען מפורסם מיט זיין גרינטליכע דרך הלימוד, אלס מדייק אין דברי רש"י, דערקענענדיג יעדעס איבעריג ווארט, ער האט געהאט א געשמאק אין ווייזען ווי רש"י באווארענט אסאך קשיות אין תירוצים אין חידושים פון אחרונים שפעטער, אזוי ווייט אז ער האט געקענט זעהן גאנצע קצותען אין איין ווארט פון רש"י.
6. לימוד בעיון
אין וויזשניץ לייגט מען א שטארקן דגוש אויף לימוד העיון, דורכצולערנען די גמרא גרונטליך מיט דעם ר"ן ביז צום מנחת חינוך אויף אלע סארט שאלות וואס זענען נוגע להלכה ולמעשה.
ר משה יהושע פלעגט פיל מאל פארלערנען שיעורים אין פארשידענע מקצועות, פאר די בחורים, וועלכע האבן געשלינגען מיט דורשט די טיפזיניגע שיעורים און זיך מפלפל געווען בפלפולא דאורייתא.
דער רבי פלעגט זיך כסדר נאך פרעגן צו די בחורים ניצן אויס אלע צייט אויף תורה. ספעציעל האט ער מייסד געווען מיט פילע יארן צוריק דער ישיבה "שובה ישראל" סיי פאר כולל יונגע לייט סיי פאר בעלי בתים אין אויך די בחורים פון די וויזשניצער ישיבות זאלן אויסניצן די הייליגע טעג מיט לערנען. דאס פלעגט זיך אנהויבען א סליחות ביז נאך שמחת תורה, דער רבי פלעגט פארעפענטליכטן א "סוגיא" וואס מען זאל דורכארבייטן במשך די טעג פון בין הזמנים. צו דעם זענען ערשינען מערערע קובצים און קונטרסים אז מען זאל אלעס האבן כשולחן הערוך מוכן לאכול, וואס דאס האט געברענגט א געוואלדיגע דיבוק חברים און קנאת סופרים.
צו דעם האט מען געברענגט אינטערעסאנטע בעלי דרשנים צו יעדן זמן, וועלכע האבן געהאלטן באצויבערט די פארזאמעלטע און בארייכערט די ידיעות.
7. דער מעמד פתיחה רבתי
דער הויכפונקט פאר די תלמידי ישיבות אין וויזשניץ, איז לויט די חסידים, די "פתיחה" וואס דער רבי פלעגט האלטן פערזענליך פאר די בחורים.
על פי רוב פלעגט דער רבי אונהויבן די פתיחה מיט א פילפול פון א סוגיא פון די גמרא פון דעם זמן, אין דאס נאך דעם אויס טייטשען אין מוסר פאר שטייט זיך אז א גרויס חלק פון די מוסר איז אלץ גווען אויף נישט באטלען קיין צייט ווי עס איז באקאנט איך דער אליינס געווען שטארק אויס געארבעט אין דעם אין דאס געזען אלץ א – אזוי מיט זיין אייגענעם לשון - א "יסוד החיים" אז מען זיך דאס איטערנעמען, אין דאס וועט פירען דעם מענטש צו האבען א תורהדיג לעבען.
ער האט כמה פעמים געזאגט ברבים "מענטשן קומען מיך פרעגן זיי ווילן זיך עפעס אונטערנעמן, זאג איך פאר יעדעם איינעם אלע מאל: נעם דיך אונטער, נישט אן צו ברענגען קיין צייט, אויס צו ניצען די צייט".
דער רבי האט געזאגט טויזנטער שיעורים אין געהאלטן פילפולים ברבים אדער ביי באזוכן אנדערע גדולי התורה און מען האט קיין מאל נישט געהערט פון רבין זאגן דאס ווארט "חלות".
אפילו מיט גרויסע תלמידי חכמים גדולי הפוסקים האט ער א סאך מאל געפרעגט קשיות שאלות סתירות וואס אים אליינס שווער געווארן ביים לערנען, אויב האבן זיי געוואלט ענטפערן מיט די סארט נייע תירוצים האט דער רבי עס נישט געוואלט אן נעמען.
ער האט אבער שטארק געשטופט ריתחא דאורייתא דער רבי זאגט כסדר: "דער עיקר איז מען זאל ליגן אין לערנען, מיר קומען דא נישט מתיר זיין קיין עגונות".
דער רבי האט זייער נישט ליב געהאט אז א בחור זאל לערנען פון די קיצורים ווי קיצור שולחן ערוך און משנה ברורה ער פלעגט זאגען אז מען דארף אנהויבן פון די מקורות, די סוגיא אין די גמרא, טור בית יוסף ביז צו פרי מגדים.
נאך קוקן מראה מקומות איז געווען א שטארקע זאך ביים רבין ער פלעגט פארהערן די בחורים אין פארהאלטן צו זען אויב מען האט נאך געקוקט די מראה מקומות "ווען עס שטייט עיין שם, מיינט עס עיין שם"
8. חסידים קענען לערנען
דער רבי האט כמה פעמים נאך געזאגט פון בעלזער רב זצ"ל אז איינער לערנט תורה צו ווייזן אז חסידים קענען לערנען אין תורה לשמה.
דער זעלבער איז אבער פאר קערט דער רבי האט נישט געלאזט קיין מאל פארגעסן אז דער תכלית פון לימוד התורה איז דביקות הבורא און מיט דעם דארף מען זיך אויס ארבעטן אלע אברים צום באשעפער.
9. לימוד ברבים
עס שטייט אין ספר "מקור ברוך" אז דעם רבינס זיידע דער "אהבת ישראל" אז לערנען איין דף גמרא ברבים איז מער ווי לערנען צען בלאט גמרא ביחיד. דערפאר, פאדערט דער רבי כסדר פונעם ציבור איבער דער וויכטיגקייט פון לערנען אינאיינעם ברבים אין בית המדרש, און דווקא ברבים, ווייל דער כח פון א רבים איז זייער גרויס.
ספעציעל האט דאס דער רבי מדגיש געווען נאכדעם וואס אין פרשת משפטים יאר תשל"ז לפ"ק האט פאסירט א שרעקליכע טראגעדיע אין א"י, דאן האט דער רבי ארויפגעלייגט א שטארקע התחייבות פון לימוד התורה ברבים אויף אלע בעלי בתים פון דער קהילה.
וכמה פעמים איז דער רבי שליט"א אליינס ערשינען אין ביהמ"ד אין זיך געזעצט אויפן פלאץ לערנען גמרא ברבים אין צו מחזק זיין די ענין. עס איז באלד געווארן שמיע אין די ישיבה ווי די בחורים האבן געהאט די פריוויליגיע צו זען ווי דער רבי זיצט און לערנט מיט א קליינטישק ש"ס לעבן זיך בלעטערנדיג און נאכקוקנדיג פון איין עק ש"ס ביז צום אנדערן.
דער רבי פלעגט האבן א גאר אינטערעסאנטן מנהג אז יעדע פאר שורות פלעג ער צו קושן די גמרא, ער פלעגט זיך שטארק צו שאקלען אין צופייער פון חשק התורה אין דער מיט. די וואס האבן געקענט זען ווי דער רבי האלט אין וואס דער רבי לערנט האבן גזענען אז דער רבי האט געלערענט צווישן זיבן ביז פופצן בלעטער גמרא אין דער קארגער שעה מיט נאך קוקן אנדער מראה מקומות אין דער מיט.
10. תורה מיט קדושה
דער רבי פלעגט זאגן אין זיין מוסר פאר די בחורים אז מען קען לערנען א סאך תורה אבער אן קדושה אן שמירת עינים איז דאס גארנישט ווערט. "מיט איין מאל גיין אויף אן אויטאבוס אין שטאט אריין פון שיכון צו דער שטאט קען מען פארלירן די גאנצע תורה.
אויב מען גייט נישט אין מקוה יעדן טאג האט ער געהאלטן איז די גאנצע תורה גארנישט ווערט.
אלס רבי פלעגט דער רבי יעדן פרייטאג דאווענען מיט די בחורים און אין נאך דעם דאווענען פלעגט דער רבי רעדן אין לערנען דאס האט זיך אויף געהערט תשנ"ד עס לעגט צו גיין אז די פאר קאנאנען בחורים זענען געווען פים פארנט און ארום און ארום זענען געשטאנען אלע בחורים פון דער ישיבה.
11. דריי מוסר ספרים
דער רבי האט געהאט דריי אויס געלערענטע מוסר ספרים א "חובות הלבבות" א "ראשית חכמה" אין א "שולחן הטהור" פון ר אהרעלע ראטה וואס האט אן הסכמה פונעם רבינס זיידע דער "אהבת ישראל". די דריי ספרים האט מען אלעמאל געמוזט מיט נעמען מיטן רבין וואו דער רבי איז נאר געגאנגען אפילו א קורצע צייט איז דער רבי נישט געווען אן די דריי אויסגלענעטע ספרים קיין ירושלים קיין אמעריקע אויפן פליגער ווי נאר.
11.1. דריי מוסר ספרים ראשית חכמה
דער רבי פלעגט שטענדיג לערנען פארן דאווענען ראשית חכמה און פלעגט זאגען ביי דער תורה אין די מוסר אז מען זאל לערנען אין דעם ספר.
א חסיד דער ציילט אז ער האט געזען א מאל דעם רבינס ראשית חכמה ווי ער איז מאריך אז מען דארף מוחל זיין יעדן יוד, אפילו איינער וואס איז אים מצער להכעיס אין אפילו מערער מאל אין דאס איז געווען אונטער געשירעט מיט א פעדער.
11.2. דריי מוסר ספרים חובת הלבבות
עס שוין א מנהג פון זיין זיידע דער אהבת ישראל צו לערנען ידען טאג פארן דאווענען פרק ד פון שער ייחוד המעשה, דער רבי פלעגט נאך זאגן ביי די תורה אין ביי די שמועסן אין מוסר גאנצע שטיקער חובת הלבבות אויפן לשון ממש.
דער ספר האט דער רבי געהאט אן עקסטערן געפיל אין געפירט וכמה אנדערע סדרים ווי אזוי דאס צו לערנען, די וועלט ווייס דאס מערסטע פון די שער חשבון הנפש וואס איז אנגעטיילט אויף דרייסיג חשבונות אין מען דאס לערענט מען יעדען טאג פון דעם חודש איין חשבון. עס איז נישט קיין נייע סדר, דאס האט שוין א מקור אין די דשזטאמער תהילים וואס נאך יעדען יום תהילים האט דאס זיין חשבון פון חובת הלבבות אויך אין אן אנדערע זמן האט דער רבי אייגעפירט אז ידער מגיד שיעור ברבים זאל פארלערנען צען מינוט חובת הלבבות איידער ער הייבט אן דעם שיעור
עס איז פארהאן איין דריק חובת הלבבות וואס האט פינקט דריי הונדערט אין זעכציג בלעטער, האט איינער פון די חסידים מציע געווען פאר'ן רבין אז מען קען דאס צעטיילן אויפן יאר און דער רבי האט דאס שטארק מעודד געווען.
דער רבי פלעגט זאגן אז די אלע שיעורים זענען נישט אז מיט דעם איז מען יוצא, עס איז נאר אז לפחות דאס זאל מען טון. דער רבי פלעגט זאגן פאר די בחורים אז א בחור דארף לערנען כאטש א האלבע שעה מוסר יעדן טאג.
11.3. דריי מוסר ספרים שולחן הטהור
דער רבי פלעגט דאס לערנען ביי עס דער ספר איז מפורסם ביי עובדי השם א ספר פאר דיע וואס ארבעטען אויף שבירת הטבע, די וואס האבען א מאל געהאט א געלעגען הייט צו זהען דעם רבין עסען א מאלצייט אינדערהיים קען נישט אויפהערן צו רעדען ווי אזוי דאס איז צו געגאנגען.
דאס לעצטע מאל דער רבי איז געווען אין אמעריקע איז געווען תש"ס ביי א חתונה אין דעם סקווערער הויף. ביים הערליכן באזוך און אמעריקע ביי איינע פון די אכסניות האט איינער אריין גענומען צו רבין אין צומען א מאלצייט האט דער רבי געהאט שוין אפן דעם שולחן הטהור און דער רבי רופט זיך אן צו אים ווען מען לערנט דאס פאר גייט דער אפעטיט.
12. אנפילן די צייט
דער וויזשניצער ראש ישיבה פון בארא-פארק, הרה"ג ר מיכל דאסקל, פארציילט אז ער פלעגט נאכצוקוקן דעם רבין אלס רב ביים ליינען – און דענסמאל איז געווען איינגעפירט אין ביהמ"ד הגדול אז מען האט געמאכט אסאך הוספות ביים ליינען אןן דער רבי האט געהאט אן עקטערן מסכתא וואס ער האט דענסמאל געלערנט בין לגברא און ער האט אליינס מיט געהאלטן ווי במשך א פאר חדשים האט דער רב געענדיגט גאנץ מסכת פסחים נאר פון די מינוטן.
דער רבי וואס האט נישט געקענט צו קוקן ווי דער עולם ברענגט אן די צייט, האט ער דאס שפעטערע יאהרן אלץ רבי דאס מבטל געווען אין מען האט אויף געהערט צו מאכן הוספות.
13. מיסטערישע זאכן ביים לערנען
במשך די ימי החנוכה איז דער רבי דורך געלאפן דעם גאנצן ש"עס איז נישט קלאר ווי אזוי. אבער בערך, די ערשטע נאכט פלעגט ער בעטן ברכות גמרא, אינדערפרי פארטאגס א שבת, נאך שחרית אן עירובין בערך אזוי.
דער רבי פלעגט זיך א סך מפלפל זיין און לערנען מיט גדולי התורה די חסידים וואס פלעגן אויסהערן האבן געזען בײַם רבין אן אינטערעסאנטן מנהג ווי דער פאלגנד אויב דער גדול האט נאך געזאגט עפעס פון ש"ס ד.מ. גמרא רש"י תוספות אדער רמב"ם קצות עס קען זיין נאך ביי די אלע איז עס דא אויף געכאפט אויף א טעיפ רעקאָרדער. דער רבי בעט אז ער וויל מען זאל עם דאס ווייזן האבן דענסמאל שוין די חסידים פון ארום שוין פארשטאנען אז עפעס טויג נישט, און דער רבי אנשטאט זאגן נישט דא אזא רמב"ם, נישט דא אזא רש"י, נישט דא אזא קצות, זאגט עס אויף א שיינעם אופן.
אלגעמיין זענען מענטשן זייער צוגעוואוינט אז מען טרינקט מיט א קאווע ביים לערנען, ביים רבין איז דאס נישט געגאנגען אזוי, ער פלעגט צו מאכן די גמרא אויס טרינקען די קאווע צו האבן כח צום לערנען אין נאך דעם אויף געמאכט דעם ספר און ווייטער געלטענט
דער רבי פלעגט האבן אויף יעדער מסכתא אנדערע אחרונים וואס ער פלעגט אין זיי לערנען אבער נישט די גאר לעצטיגע.
אלץ איז דער רבי אויף געקומען מיט נייע עיצות.
במשך די יארן האט דער רבי פראבירט מחזיק צו זיין לימוד התורה ביי זיינע חסידים אין תלמידים. איין מאל האט דער רבי איין געפירט אז מען זאל לערנען צו זאמען מצוות אין ספר מינחת חינוך, איין מאל אז מען דארף ידען טאג האבן ביז סוף טאג א חידוש אין לערנען עס מיז נישט זיין אן אייגענער חידוש עס דארף אבער זיין עפעס א כאפ, דער גאנצער עולם זאל לערנען במשך די וואך די זעלע צוויי באלט גמרא מיטן ר"ן, אז די בחורים פון חיץ לארץ זאלען יעדער וואך א היים שרייבען א חידוש צו זייערע עלטערן אין דיע וואס וואנען דארט זאל איבער זאגען א פשעטעל אינדערהיים
14. הוראה
דער רבי האט שוין געהאט הוראה אלס בחור פון 17 יאהר, אין געווען רב אין דער שטאט ווילחאוויטץ געעפנט א ישיבה אין גרויסווארדיין פאר דער מלחמה אין תל-אביב נאך דער מלחמה צוזאמען מיט זיין פעטער דער בעל דמשק אליעזר. נאך דעם וואס זיין פעטער איז אוועק יונגערהייט אן קיין קינדער דער רבי גפירט די ישיבה ביז זיין טאטע דער וויזשניצער רבי זצ"ל דער "אמרי חיים" איז ארויף געקומען קיין ארץ ישראל.
הרה"ח רבי אליעזר לעבעוויטש נ"י פארציילט וואס ער האט געוואוינט אין שיכון וויזשניץ זיין מאמע פלעגט אים שיקן צום רבין אלס רב מיט שאלות פון די הינדלעך מיט לעבער אדער פיפקל און דער רבי פלעגט אים ענטפערן די שאלה מיט גרויסן יו"ד שלחן ערוך אפן.
15. איין תורה פאר א דוגמא ווי אזי דער רבי פלעגט זאגען
שב"ק ס"ג פרשת וארא תשנ"א, פאר דעם עצרת תפלה ביים כותל צו דאווענן וועגן דעם ערשטען גאלף מלחמה - פארן פופצענטער און יאנואר נעמט אין אכט: דאס איז געשריבען כמעט ווארט-ביי-ווארט ווי דער רבי האט געזאגט, כדי די ווערטער זאלן האבן מיט זיך די ווארימקייט, וואס איז געזאגט געווארען מיט דעם ווארעמען תניעה. די שלש-סעודות תורה איז געזאגט געווארן אין היכל ישיבת וויזשניץ קרית וויזשניץ. פאר די תורה האט דער רבי פאר-געזינגען דער ניגון "ותגלה ותראה מלכותו עלינו בזמן קרוב" וואס איז מיוחס נאך הרה"ק מריזשן זי"ע.
ויהי ביום דבר ה אל משה בארץ מצרים שמות ו, כח. האב איך געקלערט בדרך אפשר, ויהי איז לשון צער, ביום דאס איז דאס איז צוויי מאל יום, צוויי מאל יום איז בגימ יבק, וואס איז נוט יעננו ביום קראנו, עס קומט א זמן וואס דער כלל ישראל איז אביסל אנגעווייטיגט, דארף מען זיך נעמען אביסעלע – יעננו ביום קראנו – מען דארף זיך נעמען שרייען צום הייליגן באשעפער, און עס וועט זיין יעננו ביום קראנו, מען דארף א תפילה טוהן צום בורא כל עולמים, אז פון ויהי זאל שוין ווערן ביום, לעכטיגקייט, עס זאל שיון קומען די לעכטיגע מינוט עס זאל שוין לעכטיג ווערן פארן גאנצן כלל ישראל. מיר דארפן אויך עפעס צולייגן צו דעם עסק אביסעלע, ויהי ביום עה"כ גימ צ, אביסל קדושה וטהרה דארפן מיר אריין לייגן אין קאפ אריין, זאל זיך יעדער איינער מזדרז זיין וויפיהל ער קען, זיך אביסל משפר זיין די רמ"ח אברים ושס"ה גידים, ער זאל זיין א בחינה פון צדיק יסוד עולם. דבר עה"כ גימ אור, רומז לתורה, נר מצוה ותורה אור משלי י כ"ג, השם, עס זאל זיין תורה מיטן הייליגען באשעפער - דביקות הבורא, מזדרז זיין זיך אביסעלע אין תורת ה מיט דביקות הבורא און קדושה וטהרה, אל משה גימ שעה עה"כ, די צייט דארף אוועק גיין פאר תורת ה, דארט ביים כותל, מאנטיג, און מיר האפן אי"ה אז די תפילות וועלן נתקבל ווערן צום הייליגער באשעפער יודען ווינען זיך אויס דעם הארץ פארן הילליגען באשעפער, מען גוט זיך ארויס דעם רגש הלב צום בורא כל עולמים, מען איז מתפלל זעהט זיך אן די תפילות בשמים נעמן זיך אריין די תפילות, מיין איך אין האף אז יעדער יוד וועט זיך משתתף זיין דארט בצערן של ישראל, בתפילת ישראל, אונאיינעם דאווענען צום הייליגען באשעפער, און איינים זאגן תהילים זיך אויס וויינען דאס הארץ, זיך אויס רעדן דאס הארץ פארן הייליגען באשעפער, און אי"ה וועלען מיר זוכה זיין צו א שמחהדיגע וועלט אין צו א ישועהדיגע וועלט מען זאל שוין זעהן מיט די אויגן, ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים, מיט די אויגן זאל מען זעהן אז עס איז דא ישועת ה אין ישועת כלל ישראל, מיט שמחה אין בטחון האפן מיר אי"ה צו התיצבו וראו את ישועת ה, דאס איז גיווען ביי יציאת מצירם אין בא קרית ים סוף, מיר וועלן זוכה זיין צו זעהן אי"ה די לעכטיגע מינוט עס זאל זיין ביום ההוא יהיה ה אחד ושמו אחד, לאמיר זוכה זיין צו ישועת ה בביאת גואל צדק בב"א.
16. לאחרונה
אזוי ווי דער שטייגער איז ביי אסאך חסידישע הויפן, האט מען נישט אנגענומען ארויסצוגעבן דרוקן חידושים און פילפולים פון א רבין ביי זיין לעבן, און אפילו ווען דער רבי האט אנגעהויבן א מוסר שמוס מיט א פילפול האבן די וויזשניצער חסידים דאס נישט מיט געדרוקט אין די קונטריסים נאר אין קורצן געשריבן "רבינו פתח בפילפול בסוגיא. און נאך געשריבן דעם מוסר חלק.
אבער עס זענען דא חסידים וואס האבן צו זאמען גענומען ביי זיך פריוואט אסאך טעפס פון שיעור פילפולים פון רבין מיר אנדערע גדולים אין די לעצטע צען יאר זען אסאך געדרוקט געווארן אין קובץ תורנית איבער דער וועלט.


text:
וואוליטש ארסענאל סטאנציע
וואוליטש אַרסענאַל (ענגליש: Woolwich Arsenal) איז א נאציאנאלע באן און דאקלאנדס לייכטע באן (דל"ב) איבערבייט סטאנציע אין וואוליטש, קעניגלעכע בארא פון גריניטש, לאנדאן. זי איז א לאקאלע סטאנציע אויף דער צפון קענט ליניע, באדינט דורך סאדאיסטערן און טעמזלינק, און די דרום סוף-סטאנציע פונעם וואוליטש ארסענאל צווייג פון דער דאקלאנדס לייכטע באן. די סטאנציע איז די איינציגסטע דל"ב סטאנציע אין טראוולקארט זאנע 4.
היסטאריערעדאַקטירן
די סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן נאוועמבער 1849 אויף דער צפון קענט ליניע פון לאנדאן קיין דזשילינגהאם.
אום 12טן יאנואר האט מען געעפנט די פארלענגערונג פונעם לאנדאן סיטי ערפארט צווייג פון דער דאקלאנדס לייכטע באן קיין וואוליטש אַרסענאַל.
באדינונגעןרעדאַקטירן
אין די נישט-שפיץ שעה'ן איז די דאקלאנדס לייכטע באן באדינונג:
- 6 באנען א שעה מערב קיין באנק
- 6 באנען א שעה צפון קיין סטראטפארד אינטערנאציאנאל
די נאציאנאלע באן באדינונג איז:
- 4 באנען א שעה קיין לאנדאן קאנאן סטריט
- 2 באנען א שעה קיין לאנדאן טשארינג קראס אדורך לואישעם
- 2 באנען א שעה מזרח קיין סלייד גרין, ווייטער קיין קאנאן סטריט אדורך סידקאפ
- 2 באנען א שעה מזרח קיין בארנהערסט, ווייטער קיין קאנאן סטריט אדורך בעקסליהיט
- 2 באנען א שעה קיין דארטפארד
די טעמזלינק באדינונג איז:
- 2 באנען א שעה קיין לוטאן, אדורך לאנדאן ברידזש און סט פאנקראס אינטערנאציאנאל
- 2 באנען א שעה קיין ריינהאם, אדורך דארטפארד און גרייווזענד


text:
יעקב מאיר שעכטער
רבי יעקב מאיר שעכטער (געבוירן דעם 6טן נאוועמבער 1932) פון ירושלים איז איינער פון די גרעסטע פירער און משפיעים פון ברסלב.
ער איז א זון פון ר' דוד שעכטער, א ברסלב'ער חסיד. זיין מוהל איז געווען הרב יוסף חיים זאנענפעלד, וואס איז אגב געווען זיין לעצטע ברית בחייו.
ער איז א תלמיד פון ר' אברהם שטערנהארץ פון די אלטע חסידים, און האט געלערנט אין דער סלאנימער ישיבה,
ער איז פון די ערשטע ברסלב'ער פון נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, ס'איז באוויאוסט אויף אים וואס ער פארציילט אז אלס אינגערמאן נאך די אלע צרות וואס ער האט מיטגעלעבט האט ער אפגעמאכט אדער ווער איך "ר' יעקב מאיר שעכטער" אדער ווער ווייסט, און די וועלט האט זוכה געווען צו "ר' יעקב מאיר", באקאנט מיט זיינע עלעקטיזירטע דרשות וואס לעבט אויף א מענטש, טויזנטער קלאמערן זיך אנצוקומען צו הערן א גוט ווארט א עצה פון אים, וואס ווערט געדענקט אויף א לענגערער צייט, ער פלעגט זיין איינער פון די פירער אין ברסלב וואס פארן נישט ראש השנה קיין אומאן, אבער די לעצטערע יאהרן האט ער אנגעהויבן פארן קיין אומאן.
ער איז פון די ראשי ישיבות און ישיבת המקובלים שער השמים אין ירושלים.
ער האט געליטן און ליידט זייער אסאך און נעמט גארנישט צום הארצן, ער איז א שטארקער סימבאל פון א איד וואס ווערט נישט געבראבן, י"ב טבת תשס"ז איז זיין טאכטער אדל אוועק, נאך פינף יאר ליידן פון יענער מעשה,
זיין ווייב שרה איז נפטר געווארן דעם 29סטן דעצעמבער 2010.[1] צוויי פון זיינע טעכטער און איין זון איז שוין נפטר געווארן בחייו.
זיינע ספריםרעדאַקטירן
- לקט אמרים ב"כ
- ונכתב בספר ב"כ
- כדת נפש משיבת
- דרך כוכב על ליקוטי מוהר"ן
- תהילים ישועות אשא
- הגדה של פסח
- ועל המועדים וענינים ו"כ
- פירוש על שיר השירים
- על מאה ברכות
- אוסף מכתבים ד"כ
רעפערענצןרעדאַקטירן
- ↑ אלי שלזינגר, אבל בברסלב: הרבנית שרה שכטר ע"ה, 29סטן דעצעמבער 2010, ביי בחדרי חרדים. (אויף העברעיש)


text:
מיט עטלעכע חדשים צוריק, טעסלאַ באפרייט אַ דערהייַנטיקן פֿאַר אַ נומער פון וועהיקלעס וואָס ערלויבט צו זיין אַ הילף אין דרייווינג, אַ הילף וואָס פילע וסערס באַטראַכטן ווי אָטאַנאַמאַס דרייווינג און פילע זענען די אָונערז וואָס אנגעהויבן צו רעקאָרדירן ווידיאס און פּאָסטן זיי אויף יאָוטובע דעמאַנסטרייטינג ווי די פאָרמיטל דראָווע, אַקסעלערייטיד און ברייקינג אָן די נויט פֿאַר באַניצער אריינמישונג. טעסלאַ געשווינד באפרייט אַ דערקלערונג אַז די דערהייַנטיקן איז נישט אָטאַנאַמאַס דרייווינג, אָבער אַ דרייווינג הילף, אָבער מענטשן פארבליבן צו נוצן עס ביז וואָס עס האט צו פּאַסירן געטראפן: אַ מענטש איז געשטארבן אין אַ צופאַל מיט דעם פונקציע.
זייענדיג א קאנטראווערסיאלע אישו, און נאך נישט רעגולירט אין די פארייניקטע שטאטן, האט די נאציאנאלע טראפיק זיכערקייט אדמיניסטראציע אין די פארייניקטע שטאטן געעפנט אן אויספארשונג צו פרובירן אויסצוגעפינען ווער עס איז שולדיג אין דעם עקסידענט, וואס איז פארגעקומען אין פלארידע פאראיאר. לויט דעם באַריכט וואָס איז געווארן עפנטלעך דורך דעם גוף, די פאָרמיטל האט נישט האָבן קיין כיסאָרן אין זיין פּלאַן אָדער אין די אַוואַנסירטע דרייווינג סיסטעם אָדער דרייווינג הילף. קיין מעטשאַניקאַל פּראָבלעמס זענען נישט געפֿונען אין די בראַקעס אָדער קיין אנדערע פּראָבלעם וואָס קען פאַרמייַדן די ברייקינג אין צייט. טעסלאַ איז שוין ארבעטן אויף וואָס וועט זיין גאָר אָטאַנאַמאַס דרייווינג פון דיין וועהיקלעס.
דער טעסלאַ שאָפער איז געענדיקט אונטער אַ טראָק וואָס איז אַריבער זיין וועג בשעת דרייווינג זיין טעסלאַ S. לעצטנס טעסלאַ באפרייט אַ נייַ דערהייַנטיקן אַז פאַרמייַדן וסערס צו נוצן דעם שטריך אַנאַטענדיד צו די עלעמענטן וואָס אַרומרינגלען זייער דרייווינג, אַזוי אַז אויב דער באַניצער איז נישט ינטעראַקט מיט אים, די פאָרמיטל סטאַפּס אויף די זייַט פון די וועג צו ויסמיידן דעם טיפּ פון פּראָבלעם ווידער. צווישן די בלייבט פון דעם צופאַל, איז געפונען אַ טאַבלעט אין וואָס דער באַניצער וואָטשט אַ הארי פּאַטער פֿילם, גאָר אָפּגעלאָזן דרייווינג, און וואָס איז געווען מיסטאָמע די גרונט פון דעם צופאַל.


text:
באוועגונג
באַוועגונג איז א צענטראלער באגריף אין פיזיק, וואס באדייט אן ענדערונג אין דער לאקאציע פון א קערפער אין גאנג פון צייט אין פארהעלטעניש מיט זיין סביבה, אזוי ווי אן אבסערוואטאר אין א געוויסער באצוג-סיסטעם מעסט די לאקאציע.
וואס איז באוועגונגרעדאַקטירן
שוין אין דער צייט פון די אוראלטע ן גריכן האט מען געקלערט וועגן באוועגונג, אזוי ווי מען זעט ביי זענאנ'ס פאראדאקסן, אין דעם 5טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג.
א פארמאלע באזירונג פארן באגריף פון באוועגונג איז ערשט געקומען ביים סוף פונעם 17טן יארהונדערט, דורך ניוטאנ'ס באוועגונג-געזעצן. די געזעצן זענען געווען די פונדאציע פון קלאסישער מעכאניק ביזן סוף פונעם 19טן יארהונדערט. די רעכענונגען לויט ניוטאנ'ס געזעצן זענען געווען גאנץ גענוי, ביז די צייט איז געקומען ווען פיזיקער האבן אנגעהויבן פירן הויכגיך-עקספערימענטן.
ביי די הויכע גיכן זעט מען אז די געזעצן פון ניוטאן הערן אויף געבן גענויע רעזולטאטן. דאס איז געווען א שווערער פראבלעם ביז אלבערט איינשטיין האט פארגעשטעלט זיין טעאריע פון רעלאטיוויטעט.


text:
אויסטראליע
אויסטראַליע איז אַ לאַנד אין דעם דרום האלבקוגל וואָס נעמט ארײַן די יבשה (פֿונעם קלענסטן קאָנטינענט), דעם אינדזל טאַזמאַניע, און נאָך אַ סך אינדזלען אין די אינדישע און פּאציפֿישע אָקעאַנען. איר הױפּטשטאָט איז קאַנבערע. די ארומיגע לענדער זענען אינדאנעזיע, מזרח טימאר און פאפוא ניי גינע צו צפון, די סאלאמאן אינזלען און וואנואטו צו צפון-מזרח און ניו זילאנד צו דרום-מזרח.
דער אײראָפעיִשער ייִשובֿ אין אויסטראַליע האָט זיך אָנגעהויבן ערשט אין דעם 18טן יאָרהונדערט.
זייט 1טן יאנואר 1901, איז אויסטראליע א פעדעראציע מיט זעקס שטאטן און צוויי טעריטאריעס. איר באפעלקערונג איז 22 מיליאן. מיט א שטח פון 7.6 מיליאן קוואדראט ק"מ, איז אויסטראליע דאס זעקסטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט.
די היינטיגע באפעלקערונג אין אויסטראליע שליסט איין מערסטנס ווייסע מענטשן פון א בריטישער אפשטאמונג. די אריגינעלע איינוואוינער פון אויסטראליע און זייערע אפשטאמלינגען זענען טונקל, גערופן אבאריגינערן, וואס זענען היינט 2% פון דער באפעלקערונג. אויך האט אויסטראליע א מינדערהייט פון מער ווי 100,000 יידן וואס וואוינערן מערסטנס אין מעלבארן און סידני.
אויסטראליע איז א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער, גרופע פון 20, קאמאנוועלט, ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג, אנזוס, וועלט האנדל ארגאניזאציע, אזיע-פאציפיק עקאנאמישע קאאפעראציע און דעם פאציפישן אינזלען פארום.
עטימאלאגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער נאמען אויסטראליע קומט פון לאטיין Australis, אויסטראליס וואס איז טייטש דרום.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די ערשטע איינוואוינער פון אויסטראליע זענען געווען די אבאריגענער. דער ערשטער ענגלענדער וואס איז אנגעקומען אין אויסטראליע איז געווען וויליאם דאמפיער אין 1688. אין יאר 1770 איז אנגעקומען אין אויסטראליע דער אויספארשער דזשיימס קוק, וואס האט געמאנט צוויי דריטל פונעם לאנד. אזוי ווי ער האט באריכטעט אז קיינער וואוינט נישט אין אויסטראליע, האט מען אוועקגעשטעלט דאס לאנד פאר ארעסטאנטן.
דעם 8טן פעברואר 1788 איז נייער דרום וויילס געווארן א בריטישער קאלאניע. פון דער ערשטער זידלונג איז געווארן די שטאט סידני. די קאלאניע דרום אויסטראליע איז געגרינדעט געווארן אין 1836 ווי א "פרייע קאלאניע, ד"ה נישט פאר ארעסטאנטן.
אין די 1850ער יארן האט אנגעהויבן אין אויסטראליע א גאלד געיעג.
דעם 1טן יאנואר 1900 האט מען פאראייניגט די קאלאניעס פון אויסטראליע אין א פעדעראציע, די "קאמאנוועלט פון אויסטראליע", וואס איז געווארן א "דאמיניאן" פון דער בריטישער אימפעריע.
אויסטראליע האט באטייליגט אין ביידע וועלט מלחמות אונטערן בריטישן קרוין.
אין 1999 האט מען געהאלטן א רעפערענדום וואו 55% פון אלע וויילער האבן אפגעווארפן א פארשלאג לויט וואס אויסטראליע זאל ווערן א רעפובליק.
הויפטשטאט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די צווי גרעסטע שטעט, סידני און מעלבארן, האבן ביידע געהאלטן אז זיי דארפן ווערן אויסגערופן ווי די הויפטשטאט פון אויסטראליע. נאך אן אויסגעצויגענעם געראנגעל האט די אלגעמיינע זאמלונג פון אויסטראליע באשלאסן דעם 2טן פעברואר 1899 א פשרה צו בויען א נייע שטאט קאנבערא ווי די הויפטשטאט.
אין 1911 האט מען צעטיילט די אויסטראלישע הויפטשטאט טעריטאריע פון ניי דרום וויילס, און מען האט אויסגערופן די שטאט קאנבערא געבויט אין דער טעריטאריע ווי די הויפטשטאט פון אויסטראליע.
פאליטיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אויסטראליע איז א קאנסטיטוציאנעלע מאנארכיע מיט א פעדעראלער סיסטעם.
אויסטראליע איז צוזאמענגעשטעלט פון זעקס שטאטן און צוויי טעריטאריעס. די זעקס שטאטן זענען:
די צוויי טעריטאריעס זענען:
- צפונדיגע טעריטאריע (NT)
- אויסטראליע-הויפטשטאט טעריטאריע (ACT)
יעדער שטאַט און טעריטאריע האט זיין אייגענעם פארלאמענט וואס מאכט געזעצן. יעדער שטאַט ווערט געפירט דורך א פרעמיער און יעדע טעריטאריע דורך א הויפט מיניסטער. דער אויסטראלישער פארלאמענט זיצט אין קאנבערע, און מאכט געזעצן פארן גאנצן קאמאנוועלט פון אויסטראליע.
דער הויפט פון דער פעדעראלער רעגירונג איז דער פרעמיער מיניסטער פון אויסטראליע. דער היינטיגער פרעמיער מיניסטער איז סקאט מאריסאן פון דער אויסטראלישער ליבעראלער פארטיי, וואס האט איבערגענומען די פירערשאפט פון זיין פארטיי אין 2018 פון מאלקאלם טערנבול , וואס האט אנגעהויבן זיין קאדענץ דעם 15טן סעפטעמבער 2015.
אויסטראליע האט א ראש מלוכה, די מלכה פון אויסטראליע (וואס איז אויך די מלכה פונעם פאראייניגטן קעניגרייך). זי ווערט רעפרעזענטירט אין דער קאמאנוועלט פון אויסטראליע דורכן גובערנאטאר-גענעראל, היינט קווענטין ברייס, און אין די שטאטן דורך א גובערנאטאר.
אין 1901 האט מען אויפגענומען א פאן פאר דער פעדעראציע פון אויסטראליע באזונדער פון די פענער פון די זעקס שטאטן. דער פעדעראלער פאן סימבאליזירט דעם דרום שטערן און די מאפע פון די שטערן וואס מען קען זען אינעם דרום האלבקיילעך, מיטן ציל פאן אויסדרוקן אז אויסטראליע איז דער איינציקער קאנטינענט וואס געפינט זיך אינגאנצן דרום פונעם עקוואטאר. אויך זעט מען אויפן פאן דעם יוניאן פאן וואס ווייזט דאס שייכות פון אויסטראליע צום בריטישן קרוין.
אין 1999 האט מען געהאלטן א רעפערענדום צי אויסטראליע זאל ווערן א רעפובליק; מען האט באשלאסן אז אויסטראליע בלייבט א מאנארכיע מיטן בריטישן מאנארך אלס ראש מלוכה.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – עקאנאמיע פון אויסטראליע
אויסטראליע איז א רייך לאנד וואס גענערירט איר איינקומפט פון פארשידענע מקורות איינשליסנדיג מינעריי עקספארט, טעלעקאמוניקאציע, באנקירן און פאבריקאציע. זי האט א פריי מארק עקאנאמיע מיט ווייניג ארעמקייט.
די וואלוטע פון אויסטראליע און נארפאלק אינדזל איז דער אויסטראלישער דאלאר, וואס דינט אויך ווי די וואלוטע פון די אומאפהענגיקע פאציפישע אינדזל-לענדער קיריבאטי, נאורו און טואוואלו. די אויסטראלישע בערזע איז די 9טע גרעסטע אין דער וועלט. אויסטראליע האט די 12טע גרעסטע עקאנאמיע אין דער וועלט.
אין 2010 איז די אויסטראלישע רעגירונג געווען שולדיג א חוב פון $190 ביליאן, 20% פונעם ברוטא אינלענדישן פראדוקט.
די לעצטע 15 יאר האט אויסטראליע געוואקסן מיט א דורכשניט יערלעכער ראטע פון 3.6%, קעגן דער ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג דורכשניט יערלעכער ראטע פון 2.5%.
אין מיי 2012 האבן 11,537.900 מענטשן געהאט ארבעט, מיט אן ארבעטסלאז ראטע פון 5.1%.
אויסטראליע איז דער וועלט'ס פערט-גרעסטער עקספארטירער פון וויין; די וויין אינדוסטריע ברענגט אריין $5.5 ביליאן צום לאנד'ס עקאנאמיע.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אויסטראליע באדעקט א שטח פון 7,617,930 קוואדראט קילאמעטער. זי איז ארומגענומען מיט די אינדישן און פאציצפישן אקעאנען, און איז צעשייד פון אזיע אריבער די אראפורא און טימאר ימען; דער קאראל-ים ליגט ביים בארטן פון קווינסלאנד און דער טאסמאן-ים ליגט צווישן אויסטראליע און ניי זילאנד. אויסטראליע איז דאס זעקסט גרעסטע לאנד אין דער וועלט לויט שטח, און האט 34,218 קילאמעטער פון בארטן. אויסטראליע ליגט צווישן די גארטל ליניעס 9º און 44º דרום און צווישן די מערידיאנען 112º און 154º מזרח.
לענגאויס דעם מזרח בארטן פון אויסטראליע—לענגער ווי 2,000 ק"מ—געפינט זיך דער גרויסער באריער ריף, וואס איז דער גרעסטער המשך פון קאראל ריפן אין דער וועלט, און דער גרעסטער סטרוקטור אין דער וועלט צאמגעשטעלט פון לעבעדיקע ארגאניזמען. דער העכסטער בארג אויף דער יבשה פון אויסטראליע איז קאשיושקא בארג, הויך 2,228 מעטער.
אזוי ווי אויסטראליע איז זייער גרויס האט זי פארשידענע לאנדשאפטן, מיט טראפישע רעגנוועלדער אין דעם צפון-מזרח. בארג קייטן אין דרום-מזרח, דרום-מערב און מזרח, און א טרוקענער מדבר אין דעם צענטער פון לאנד. דער קאנטינענט איז גאר טרוקן, און דער דורכשניט יערלעכער רעגן איז ווינציגער פון 500 מ"מ. די באפעלקערונג ענגקייט איז פון די נידריגסטע אין דער וועלט, מיט 2.8 באוואוינער א קוואדראט ק"מ.
דער קלימאט פון אויסטראליע איז שטארק באאיינפלוסט פון אקעאן-שטראמען.
סביבה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער מערסט פארשפרייט בוים אין די אויסטראלישע וועלדער איז דער אייקאליפט. די באקאנטע אויסטראלישע בעלי חיים זענען די פלאטיפוס, קענגורו, קאאלא און וואמבאט. גאר א סך סגאלן פון אויסטראלישע לעבן מער נישט, זייט די אייראפעער זענען אנגעקומען.
דעמאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ווערנט צוויי יארהונדערטער זענען די מערהייט פון באזעצער געקומען פון די בריטישע אינזלען, און היינט זענען די אויסטראליער בעיקר פון בריטישע און אירישע אפשטאמונג. עס ווערט געשאצט אז 12% פון אויסטראליער שטאמען פון אזיע.
זייט דעם סוף פון דער צווייטער וועלט-מלחמה האט די באפעלקערונג פון אויסטראליע פארמערט פיר מאל. דאך איז די באפעלקערונג ענגקייט פון די ווייניגסטע אין דער וועלט, און די הייזער זענען דורכשניטלעך צוויי מאל אזוי גרויס ווי אין מערב אייראפע.
די אימיגראציע קיין אויסטראליע איז גאנץ הויך—צוויי אויסטראליער פון יעדן זיבן זענען געבוירן געווארן אין א פרעמד לאנד.
שפראך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אויסטראליע האט נישט קיין אפיציעלע שפראך, אבער פראקטיש איז ענגליש די נאציאנאלע שפראך. אויסטראלישע ענגליש איז א ביסל אנדערש ווי אנדערע דיאלעקטן פון ענגליש, סיי אין גראמאטיק סיי אין אויסלייג. לויטן צענזוס פון 2011, אין בערך 80% פון שטיבער איז ענגליש די איינציקסטע שפראך וואס מ'רעדט.
יידישקייט אין אויסטראליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
יידן זענען געקומען קיין אויסטראליע שוין אינעם 18טן יארהונדערט, ווען מען האט אויפגעשטעלט די ארעסטאנטן זידלונג אין 1788. אין 1844 האט מען געגרינדעט די ערשטע שול, אין סידני, אבער די קהילה איז געבליבן קליין ביז די כוואליעס פון אייראפעאישע יידישע אימיגראנטן צווישן די צוויי וועלט מלחמות און נאך 1945.
די יידן אין אויסטראליע זענען קאנצענטרירט מערסטנס אין די שטעט סידני און מעלבארן, וואס יעדע האט אומגעפער 45,000 יידן. דערצו וואוינען עטלעכע 7,000 יידן אין פערט און נאך 1,000 אין בריסביין, ניוקאסל און אדעלייד. די מעלבארנער קהילה איז צאמגעשטעלט מערסטנס פון פוילישע חורבן איבערלעבער, און די סידני קהילה נעמט איין יידן פון ענגלאנד, אונגארן און לעצטנס פון דרום אפריקע. די פערט קהילה האט געוואקסן א סך זייט דער ענדע פון אפארטהייד אין דרום אפריקע ווען א סך יידן האבן אימיגרירט אין מערב אויסטראליע. גאנץ א הויכער פראצענט פון יידישע קינדער באקומען א יידישן חינוך, אומגעפער 60%.
יידן זענען 0.5% פון דער באפעלקערונג פון אויסטראליע.


text:
תורה (אלבאם)
תורה איז די '2טע קאסעטע פון דעם באקאנטער זינגער יום טוב עהרליך, אין די סעריע יידיש נחת.
די ניגונים פון ר' יום טוב עהרליך זענען מיט א געוואלד'דיגן געשמאק, ער האט געהאט א גרויסן אויסטערלישן כח און אראפלייגן א מעשה מיט א ניגון און מיט גראמען, וואס אזעלכע כוחות זעהט מען נישט כמעט אין די יידישע גאס, יעדעס ניגון וואס ער זינגט אויף זיינע טייפס איז א אוצר, פיל מיט אינהאלט, און מיט דער ריכטיגער כח פון ניגון ברענגט ער ארויס דער אינעווייניגסטען כח הנפש אויף דער אויבערפלאך. און אין דער זעלבער צייט פארמאגט ער א באזונעדערע חוש פון הומאר, און גאר זיסע געשמאקע ווערטליך, זיינע טעיפס און ניגונים זענען נישט ליינגווייליג, נאר פארקערט מען קען עס הערן און הערן און נישט ווערן מיד, זיינע טייפ'ס הייבן אויף דער מענטש, עס איז א קונץ שטיק אין די ניגונים וועלט.
די לידער אינעם טייפ:
- זייט A
- "דער מלאך"
עס לייגט אראפ מיט זיין אייגענעארטיגן סטיל וויאזוי דער מלאך פליעט ארום מיט דער תורה און טראגט איהר אהן פאר אלע פעלקער זיי זאלן עס נעמען, יעדער פון די פעלקער דרייט זיך ארויס מיט א תירוץ, דער רוס זאגט זי קען נישט נעמען די תורה צוליב "אנכי ה' אלהיך". דער דייטש קען נישט צוליב "לא תרצח", דער פראנזויז צוליב "לא תנאף", דער ענגלעדנער צוליב לא תחמוד, דער אראבער צוליב לא תגנוב, דער אמריקאנער צוליב "כבד את אביך". נאר דער איד האט עס גענומען מיט ליבשאפט.
- קבלת התורה
מיט געזאנג און לויב וויאזוי עס האט אויסגעזהן מתן תורה: א באקאנטער פרעז פון דעם ניגון וויאזוי כלל ישראל האט געווארט די ספירה טעג צו קבלת התורה. דער חתן בענגט ער גייט ארום צובראכן, ער ציילט די טעג און ציילט די וואכן, פרייט אייך אלע טאנצעט און קוועלט, די שענסטע וואכן אין דער וועלט.
- וואו מען איז
וואו מען איז דארף מען היטן די תורה, און איהר לערנען.
- זייט B
- הילל - אין טבֿת, אַ קעלט שנײַט די בײנער, געװען איז עס פֿרײטיק פֿאַרנאַכט...
די מעשה פון הילל וויאזוי ער האט אוועקגעגעבן זיין לעצטע גראשן פאר תורה.
- רבי עקיבא - אױפֿן פֿעלד דאָרט, אױפֿן גרינעם מיט די שאָף אונטערן שטאָט...
וויאזוי רבי עקביא געפינט ביי זיין ווייב רחל חן, זי האט דערשפירט אז ער וועט וואקסן א תנא, זי האט איהם געשטופט, ביז ער איז געגאנגן אין ישיבה לערנען און אויסגעוואקסן א ראש ישיבה פון פיהר און צוואציג טויזענט מאן.
אין יאר תש"ע האט דער באקאנטער זינגער ירמיהו דמן ארויס געגעבן א אלבוים פון די עטליכע ניגונים פון יום טוב עהרליך דערינטער אויך דער ניגון, אבער ער מאכט עטליכע שינוים אין זאגט נישט נאך יעדעס ווארט פון יום טוב עהרליך, ווי למשל ביי די ווערטער "און גאט דערהערט זיין געוויין, און ער געפינט ביים מיידל חן" איז ער משנה, און זאגט:
- יאקאב - אין אוזבעקיסטאַן, אױף די בערג פֿון דידשזאַן, בײַם גראַניץ פֿון אינדיע און אַפגאַניסטאַן...
אין יאר תש"ע האט דער באקאנטער זינגער ירמיהו דמן ארויס געגעבן א אלבוים פון די עטליכע ניגונים פון יום טוב עהרליך דערינטער אויך דער ניגון, אבער ער מאכט עטליכע שינוים אין זאגט נישט נאך יעדעס ווארט פון יום טוב עהרליך, ווי למשל ביי די ווערטער "איך האב א טאכטער יונג און שיין" איז ער משנה, און זאגט: אויך איז ער משנה ביי די ווערטער, קריגסט די שענסטע כלה אויף דער וועלט. אויבן אהן עס זיצט די כלה און בריליאנטען פינקעלן ארום איהר, און נאך.
א מסירת נפש פון א איד, אין דער ווייטער רוסלאנד אין א שטעטל סאמארקאנד, א איד איז דארט פארוואגלט געווארן, דער פריץ פון דארף האט אים צוגעזאגט גאלדענע גליקן ער זאל חתונה האבן מיט זיין טאכטער, אבער ער האט נישט געוואלט.
- די סוכה
די פעלקער וועלן נעמען די מצוה פון סוכה מקיים זיין ווען משיח וועט קומען, וועט זיך עס אויסארבייטן ? וועלן זיי באקומען שכר ?


text:
קווינס
קווינס איז איינס פון די פינף באראס וואס שטעלן צונויף ניו יארק סיטי.
יידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין גלענדעיל, קווינס, געפונט זיך די סאטמארער ישיבה גדולה פון וויליאמסבורג, וואס שטייט אונטער דער אנפירערשאפט פון הרב זלמן לייב טייטלבוים, סאטמארער רבי פון וויליאמסבורג.
קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין די 1940ער יארן, איז קווינס געווארן א וויכטיקער צענטער פון דזשעז. רעספעקטירטע דזשעז מוזיקער ווי לואי ארמסטראנג, טשארלי פארקער און עלא פיצזשעראלד האבן זיך באזעצט אין קווינס.


text:
שניי ווייס און די זיבן קארליקעס (1937 פילם)
שניי ווייַס און די זיבן קאַרליקעס (ענגליש: Snow White and the Seven Dwarfs) איז אן אמעריקאנישער אנימירטער פאנטאזיע מוזיקפילם פון 1937. ער איז פראדוצירט געווארן דורך וואלט דיזני פראדוקציעס און באפרייט געווארן דורך RKO ראדיא פילמען. ער איז באזירט אויף דער דייטשער מעשה פון די גרים ברידער. ער איז דער ערשטער פולער לענג טראדיציאנעלע אנימאציע פילם און דער ערשטער פולער לענג דיזני אנימירטער פילם. די מעשה איז אדאפטירט געווארן דורך די סטאריבארד קינסטלער דאראטי אן בלאנק, ריטשארד קרידאן, מעריל דע מאריס, אטא אינגלענדער, ערל הערד, דיק ריקארד, טעד סירס און וועב סמיט. דייוויד הענד איז געווען דער סופערווייזונג רעזשיסאר, און וויליאם קאטרעל, ווילפרעד דזשעקסאן, לארי מורי, פערס פירס און בען שארפסטין האבן רעזשיסירן די פארשידענע סצענעס אינעם פילם.
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
א שלעכטע מלכּה האט א שפיגל און זי פרעגט "שפיגל, שפיגל אויף דער וואנט, ווער איז די שענסטע פון זיי אלע?" די שפיגל ענטפערט "שניי ווייַס". שניי ווייַס איז פארלוירן אינעם וואלד, און געפינט דער היים פון זיבן קאַרליקעס. זי זויבט זייער היים, און זיי דערלויבן זי בלייבן מיט זיי. די מלכּה געפינט אז דאס הארץ אינעם קעסטל איז פון א חזיר, און זי פארוואנדלט זיך אין אן אלטע מכשפה. דעם ווייטן טאג, זי גייט צו דער היים פון די קאַרליקעס ווען זיי זענען אינדרויסן, און איבערצייגט שניי ווייַס צו בייסן אן עפל, וואס מאכט זי פאלן צו טויט. פלוצעם, די קאַרליקעס יאגן נאך די אלטע מכשפה איבער א פעלד און כאפן זי. זי פרובירט קייקלען א ריזיקער שטיין איבער זיי, אבער בליץ שטרייקט און זי שטארבט. שניי ווייַס ווערט אויפגעוועקט דורכן קוש פון א שיינעם פרינץ.
שטימע אקטיארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- אַדריאַנע קאַסעלאטי אַלס שניי ווייַס
- לוסיל לאַ ווערן אַלס די מלכּה
- האַרי סטאָקוועל אַלס פּרינץ חנעוודיק
- רוי אַטוועל אַלס דאָק
- פּינטאָ קאָלוויג אַלס בייז און שלאָפֿעריק
- סקאטי מעטראָ אַלס שעמעוודיק
- בילי גילבערט אַלס פֿאַרקילט
- עדי קאָלינס אַלס נאַריש
- מאָראָני אָלסען אַלס די פֿאַרכישופֿטע שפּיגל
- סטיואַרט בוכאַנאַן אַלס האַמבערט דער יעגער
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- "שניי ווײַס און די זיבן קאַרליקעס" ביי דער אינטערנעץ פילם דאטעבאזע (אויף ענגליש)


text:
World Trade Center
דער װעלטס האַנדל צענטער איז געווען א צװילינג טורעם צונויפגעשטעלט פון 7 געביידעס אין דער ניעדריקער טייל מאנהאטען פון ניו יארק סיטי, וואס דאס איז געווען דער הויפט ביזנעס צענטער מיט הונדערטע ריזן פינאנציעלע קאמפאניעס דערין פלאצירט. עס איז מייסטנס געבויעט געווארן דורך דעם אמעריקאנעם ארכיטעקט מינארו יאמאסקי און אנטוויקעלט דורך די פארט אטאריטי פון ניו יארק און ניו זשערסי. דער לענדלארד דערפון איז געווען לערי סילווערסטין. עס האט אנטהלאטן 13.4 מיליאן סקוועיר פוס אפיס פלאץ. כמעט פיר פארצענט פון מאנהאטןס גאנצע אפיס פלאץ. דאס איז געווען דער סימבאל און פנים פון ניו יארק סיטי פאר דער גאנצע וועלט ביז איר ...
וואלקן קראצער
א וואלקן קראצער ווערט אנגערופן א גאר הויכער בנין וואס מענטשן האבן געבויט און עס קוקט אויס ווי עס כאפט זיך אן אין די וואלקענעס. אין ניו יארק איז היינט פארבליבן דער עמפייער סטעיט בילדינג אלס העכסטער וואלקן קראצער, אויך די טווין טאוערס זענען געווען וואלקן קראצערס. ביים סוף פון דעם 20סטן יארהונדערט האט זיך געמאכט אן אומאפיציעלער פארמעסט צו בויען דעם העכסטן וואלקן קראצער. מהאט געבויט אסאך אין מזרח אזיע, אין כינע, יאפאן, מאלייזיע, דרום קארעע און טייוואן. אין אנהייב פון דעם 21סטן יארהונדערט האט מען אנגעהויבן בויען גאר הויכע סטרוקטורן אינעם מיטל מזרח. דער העכסטער וואלקן קראצער אויף דער וועלט איז ג ...


text:
ער-מענטש און די מאַסטערס פון די וניווערסע איז געווען אַ טעלעוויזיע אַנאַמיישאַן סעריע וואָס האט גרויס אַקסעפּטאַנס אין די 80 ס אין וואָס אַזוי פילע גוט סעריע ימערדזשד פֿון די קליין פאַרשטעלן. אין עס מיר האָבן ער-מענטש און די מאַסטערס פון די וניווערסע מיט אַלע זייער כוחות טריינג צו פּנים די בייז סקעלעטאָר. א סעריע וואָס איז פארבליבן ווי מיטאַקאַל, און וואָס פילע וועלן געדענקען פֿאַר די ספּעציעלע סאַונדטראַק וואָס ברענגט נאָסטאַלגיק מאָומאַנץ ווען מיר וואָלט נישט אַפֿילו האָבן געחלומט אַז עס וואָלט זיין אַן אינטערנעץ אָדער רירעוודיק דעוויסעס אין וואָס מיר קענען נעמען די מערסט עפּאָס אַדווענטשערז פון די טעלעוויזיע. אַנאַמיישאַן סעריע וואָס האָט אונדז כוקט אין יענע יאָרן.
ער-מענטש טאַפּערז פון גרייַסקולל איז אַן עכט קליקער אין וואָס איר וועט האָבן צו הילף ער-מענטש און די מאַסטערס פון די וניווערסע צו זען ווידער די בייז סקעלעטאָר וואָס אַנערטעד אַן אלטע קישעף שטיין וואָס אַלאַוז אים צו ווענדן ווער עס יז, אַרייַנגערעכנט זיך, אין אַ ריז. דאָס איז ווי אונדזער פּאַסירונג הייבט איידער אַ קליקער, אין וואָס די גיך קיסטראָוקס, די דערהייַנטיקן פון די ויסריכט און די אַדישאַן פון פאַרשידענע קאַמפּאַניאַנז פון אַדווענטשערז און טריפּס זענען ווי די אַקשאַנז וואָס מיר וועלן טאָן די מערסט. כל געווירץ מיט אַ גרויס וויזשאַוואַל סטיל און געזונט-דיזיינד אותיות מאַכן דעם קליקער האָבן אַז איין צו פאַרטשעפּען אונדז צו זייער גאַמעס אויף אַ טעגלעך יקער.
ינדעקס
פינצטערניש וואַמז איבער עטערניאַ ...
ווייל אַנטערד די אלטע סאָרסערעסס שטיין, סקעלעטאָר איז ניצן בייז מאַגיש און עס האָט יקספּאַנדיד יעדער מיטגליד פון זיין שלעכט פאָרסעס צו קאָלאָסאַל פּראַפּאָרשאַנז. עס איז צו איר צו העלפֿן ער-מענטש צו מאַכן אַ סוף צו דעם אַנספּיקאַבאַל בייז. איר וועט האָבן צו זוכן די הילף פון He-Man ס אַלייז, די הארן פון די וניווערסע, און קעמפן די האָרדעס פון די מאַסיוו אַרמיי פון סקעלעטאָר.
מאַסיוו איז ווייַל איר וועט האָבן צו קעמפן כּמעט ינפאַנאַטלי קעגן אַלע די שונאים און די לעצט באָססעס זיי וועלן האָבן זייער שוואַך פונט אַז איר האָבן צו געפֿינען, ווייַל דורך דרינגלעך אין פאַרשידענע פּאַרץ פון זייער גוף איר וועט באַקומען מער שעדיקן. אַזוי גרייט צו פייַן-ניגן די כוחות און נוצן די סקילז מיט וואָס איר קענען עלימינירן אַלע די האָרדע פון פיינט פון די בייז סקעלעטאָר.
מער ווי 20 אַלייז דערוואַרטן איר
אין דעם קליקער איר וועט האָבן 20 אַלייז מיט וועמען איר קענען דורכפירן אָטאַמאַטיק קעסיידערדיק אנפאלן בשעת ער-מענטש שלאָגן לינקס און רעכט. איר קענט אויך געפֿינען און קלייַבן 37 פון די מערסט שטאַרק און פאַרצייַטיק גאַדזשאַץ אין עטערניאַ. און ווי אנדערע קליקערז, דערהייַנטיקן דיין אותיות און אַבילאַטיז וועט זיין קאַנטיניואַסלי אַזוי אַז דיין באַפאַלן קורס וועט האַלטן זיך מיט די פיינט איר זענט פייערד.
אויב מיר האָבן גענוג אינהאַלט צו הנאה, קענען צו גיין דורך 12 יינציק עטערניאַ לאָוקיישאַנז דאָס וועט ברענגען אונדז זייער גוטע מאָומאַנץ צו געדענקען פון די טעלעוויזיע אַנאַמיישאַן סעריע. איך דאַרף אויך געדענקען אַז עס איז אַ פֿילם, אָבער עס בלייבט איינער פון יענע פון די ייטיז מיט די מין פון מאַדזשיקאַל האַלאָ.
דער ווידעא שפּיל האט שוין געווינען אַ פּלאַץ פון די ערשטער מאָל מיט אַלע די געשיכטע פון דער פאַנטאַסטיש וועלט וואָס האָט אַ גאַנץ דור געדענקט די סאַונדטראַק און די באַרימט פראַזע: דורך די מאַכט פון גרייַסקולל! אַזוי, אויב איר זענט אַ פאָכער פון רפּגס, קליקערז אָדער ער-מענטש, איר זענט פייסינג אַ מאַנדאַטאָרי אראפקאפיע צו צוריקקומען צו עטערניאַ און העלפֿן די מאַסטערס פון די וניווערסע באַזיגן סקעלעטאָר ווידער.
איר גאַט עס פֿאַר פריי פֿון Google פּלייַ סטאָר מיט די קלאָר ווי דער טאָג מייקראַפּיימאַנץ פֿאַר אַ פרעעמיום מאָדעל שפּיל.
טעכניש קוואַליטעט
דער אמת אַז זיי האָבן באקאנט צו שפּילן זיין קאַרדס זייער גוט צו ברענגען אונדז אַ שפּיל וואָס וועט מאַכן אונדז געדענקען זייער גוטע צייט. דער קאַרטאָאָניש וויזשאַוואַל סטיל איז זייער געראָטן און טעכניש עלעמענטן זענען זייער געזונט דעוועלאָפּעד אַזוי אַז קיינער פון זיי זענען נישט אין ניגן. זיי האָבן געראטן צו שלאָגן אַלץ, אַזוי איר קענען שרייַען ווידער: דורך די שטאַרקייט פון גרייַסקולל!
רעדאַקטאָר ס מיינונג
- רעדאַקטאָר ס שאַץ
- 4.5 שטערן שאַץ
- יקסעפּשאַנאַל
- ער-מענטש טאַפּערז פון גרייַסקולל
- תגובה פון: מאַנועל ראַמירעז
- אַרייַנגעשיקט אויף:
- לעצטע מאַדאַפאַקיישאַן:
- גאַמעפּלייַעדיטאָר: 85%
- גראַפיקסעדיטאָר: 90%
- געזונטעדיטאָר: 90%
- פּרייַז קוואַליטעטעדיטאָר: 90%
פּראָס
- גרויס וויזשאַוואַל פּלאַן
- ברענגען די מעמעריז פון אַמאָל
קאָנטראַס
- גאָרנישט


text:
פידזשי
פֿידזשי (ענגליש: Fiji; פידזשיש: Matanitu ko Viti; פֿידזשי הינדי: फ़िजी), אפיציעל די רעפובליק פון די פֿידזשי אינזלען (פידזשיש: Matanitu Tu-Vaka-i-koya ko Viti; פֿידזשי הינדי: फ़िजी द्वीप समूह गणराज्य[1] fiji dvip samooh ganarajya), איז אן אינזל פאלק אין דעם דרום פאציפישן אקעאן אומגעפער 2000 ק"מ צפון-מזרח פון ניי זילאנד'ס צפון אינזל. די ארומיגע לענדער זענען וואנואטו צו מערב, נייע קאלעדאניע (פראנקרייך) צו דרום-מערב, קערמאדעק (ניי זילאנד) צו דרום-מזרח, טאנגע צו מזרח, און טואוואלו צו צפון. פידזשי איז באזעצט שוין בערך פיר טויזנט יאר. אין די 17טן און 18טן יארהונדערט האבן די האלענדישע און די בריטישע אויסגעפארשט פידזשי.[2]פידזשי איז געווען א בריטישע קאלאניע כמעט א הונדערט יאר, ביז 1970.[3] מיט א שפע פון וואלד, מינעראל און פיש רעסורסן, איז פידזשי פון די מערסטע אנטוויקלט עקאנאמיעס צווישן די פאציפישע אינזלען.
דאס לאנד באשטייט פון אן ארכיפעלאג פון מער ווי 332 אינזלען, וואס 110 פון זיי זענען כסדר באזעצט, און מער ווי 500 וויספעס, וואס האבן צוזאמען א שטח פון בערך 18,300 קוואדראט ק"מ פון יבשה.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ Measles On Long Island. wn.com (2010). דערגרייכט דעם 2010-09-15.
- ↑ Fiji: History. infoplease.com (2005). דערגרייכט דעם 2010-09-15.
- ↑ Tourism Fiji : A Social, Political and Environmental Case Study. tamu.edu (2007). דערגרייכט דעם 2010-09-15.


text:
ראדזשאסטהאן
ראַדזשאַסטהאַן (ענגליש: Rajasthan; הינדי: राजस्थान) איז איינער פון די 28 שטאטן פון אינדיע. ער געפינט זיך אין צפון-מערב פון אינדיע, ארומגענומען מיט פונדזשאב אין צפון, האריאנא און אוטאר פראדעש אין צפון-מזרח, מאדהיא פראדעש אין דרום-מזרח און גודזשאראט אין דרום-מערב, און גרענעצט פאקיסטאן צו מערב.
די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט איז דזשייפור. די שפראך פון דעם שטאט איז הינדי.
ראַדזשאַסטהאַן באדעקט א שטח פון 342,239 ק"מ², 10.4% פון אינדיע, און איז דער גרעסטער שטאט פון אינדיע לויט שטח. מיט א באפעלקערונג פון 68,621,012 מענטשן (אין 2011), איז ראַדזשאַסטהאַן דער אכטער גרעסטער שטאַט פון אינדיע לויט באפעלקערונג.


text:
נאָך אַ ברעאַקופּ, עס איז לעגאַמרע נאָרמאַל אַז איר טאָן ניט רעדן מיט דיין עקס פֿאַר אַ בשעת, ספּעציעל אויב איר האָט ענדיקט זיך ביי שלעכט טערמינען. און אפילו ווען איר אָנהייבן צו רעדן ווידער, איר וועט מיסטאָמע טאָן דאָס דורך טעקסט אַרטיקלען. נערוועס זענען נאָרמאַל און איר טאָן ניט שטענדיק וויסן וואָס צו זאָגן. אויב איר ווילט אַז דיין עקס זאָל ופמערקזאַמקייט צו איר ווידער, טאָן ניט פאַרפירן די עצות.
ינדעקס
קוקן פֿאַר אַ גוטע געלעגנהייט
אויב איר נאָך טראַכטן וועגן ווען אָדער ווי צו אָנהייבן צו רעדן מיט אים, באַטראַכטן עטלעכע טינגז איידער שרייבן דיין ערשטער טעקסט אָנזאָג. ווי און ווען דיין שייכות איז געענדיקט איז זייער וויכטיק. אויב עס ענדיקט זיך אויף גוטע טערמינען און איר באַשלאָסן אַז איר וועט בלייבן פרענדז, עס קען אַרבעטן מיט אַ פּשוט וועג.
אין אנדערע פאלן, איר ווילט וואַרטן ביז אַ ספּעציעל געלעגנהייט און אָנהייבן מיט אַ פּשוט ווינטשן, וואָס קען אויך זיין די שליימעסדיק שמועס סטאַרטער ווייַל עס אָפפערס עטלעכע באַטייַטיק טעמעס וואָס איר קענען פרעגן איר וועגן.
זייט פייַן אָבער טאָן ניט יבערשרעקן אים
אַמאָל איר האָט גערעדט, עס ס אַלע וועגן ווי צו יבערגעבן און באַקענען זיך. זינט איר'רע גערעדט אָנליין, איר קענען נישט זען זייערע אויסדרוקן, וואָס מאכט די טינגז אַ ביסל מער טוויסטיד, אָבער בלייבן פייַן איז די שליימעסדיק ערשטער שריט. האַלטן די שמועס אַפּגרייד, positive און שפּאַס, ספּעציעל פֿאַר די ערשטער ווייניק טעקסטן, און פּרוּווט צו געפֿינען אַ וואָג צווישן געזונט און אויך פאַרצווייפלט.
איר טאָן ניט האָבן צו באַהאַלטן אַז איר נאָך זאָרגן וועגן אים, אָבער טאָן ניט יבערשרעקן אים ווייַל ער איז נאָך צו אַטאַטשט צו אים. זאל ער זאָגן איר ווי ער איז געווען און וואָס ער איז טאן רעכט איצט. דאָס וועט העלפֿן איר באַשליסן אויב איר טאַקע ווילן צו אָנהייבן מיט אים און אויב איר פילן ווי איר האָט ביידע געביטן צו פיל, טאָן ניט פּרובירן צו איבערצייגן זיך אַז עס קען נאָך אַרבעט אָדער צווינגען עס צו פאָרן אויף.
זאָגן זייַ געזונט צו דראַמע
איר קען נאָך זיין בייז אָדער שאַטן וועגן דיין ברעאַקופּ, און דאָס איז בישליימעס נאָרמאַל. אָבער עס איז קיין פונט צו דיסקוטירן עפּעס וועגן דעם דורך טעקסט אָנזאָג, ספּעציעל אויב איר ווילט צו באַקומען אים צוריק און אָנהייבן ווידער. מיר אַלע האָבן קומען נאָענט צו טעקסט אונדזער עקס אַן בייז ראַנט בשעת געפיל ווי אונדזער קעפ קען ופרייַסן, אָבער ביי בייז אָדער שאַטן אַרטיקלען וועט נישט העלפן דיין פאַל.
אפילו אויב איר זענט נישט מסכים מיט אים וועגן די הויפּט סיבות פֿאַר די ברעאַקופּ, פּרובירן צו בלייַבן רויק און פאָרשלאָגן צו רעדן וועגן טינגז אין מענטש. וואָס וועט געבן איר די געלעגנהייט צו דערציילן די ווערסיע פון דער געשיכטע און פֿאַרשטיין זיך בעסער.
זיין אַווער פון וואָס געטראפן
אַקטינג ווי די ברייקאַפּ קיינמאָל געטראפן קען ויסקומען ווי אַן גרינג אָפּציע (און צוטרוי מיר, איר וואָלט נישט זיין דער בלויז איינער וואָס פּרוּווט צו סאָלווע זייערע פראבלעמען דורך פשוט איגנאָרירן זיי), אָבער אין די סוף עס וועט נישט אַרבעט זייער גוט. עס איז וויכטיק אַז איר ביידע וויסן די סיבות וואָס די שייכות איז געענדיקט און זיי קענען רעדן וועגן אים און די מעגלעך ענדערונגען אין דער צוקונפֿט.
אויב דיין עקס איז נישט זייער אינטערעסירט צו פאָרזעצן דעם שמועס מיט איר, טאָן ניט באַשטיין אָדער גיין אין פאַרצווייפלונג ... עס קען זיין פֿאַר די בעסטער אַז איר זענט אפגעשיידט ווייַל אויב ער טוט נישט אָפּשאַצן איר, ער טוט נישט פאַרדינען איר.


text: די קיך - אַ זייער וויכטיק אָרט אין די הויז.הייַנט, ווען דער באַגריף פון שטוב אין די פּשאַט - פּאָשעט זינען פון די וואָרט האט פאַרלאָרן זייַן ראָלע אנגעהויבן צו שפּילן הרובע, דער נאָר מקור פון היץ אין די הויז און עסן אין די זעלבע צייַט.אַזוי פילע שטאָטיש רעזידאַנץ פון וווינונג בנינים טרייסט פארבונדן מיט דעם אָרט.און פֿאַר דעם טרייסט איז רובֿ אָפֿט פאַרבאָרגן און שווער ניט באַצאָלט רעפּראָדוקטיווע ווייַבלעך אַרבעטן.רעפּראָדוקטיווע ער גערופן, ניט ווייַל עס איז פארבונדן מיט דער פּראָצעס פון קימפּעט.און ווייַל עס איז ינפאַנאַט.דער פאַקט אַז אַ פרוי איז גרייט צו זייַן געגעסן אין אַ קורץ צייַט אָן אַ שפּור.און די רעזולטאַטן פון אַ גרונטיק רייניקונג וועט זייַן בעריד אונטער אַ לאַווינע פון שטויב, דעבריס און צעוואָרפן דאס אַרויף אין אַ ביסל טעג.און וועט האָבן צו אָנהייבן אַלע איבער ווידער.עס איז אַ קרייַז ענדלאַסלי.אבער עפעס כאַוסווערק איז געהאלטן גרינג אָפּעראַציע, ליגן כּמעט אויף דער גרענעץ פון מנוחה.און די פאַקט אַז דאָס אַרבעט מוזן זייַן אונטערשיידן, פון רייד, פון קורס, קיין געדאַנק.עס - פרויען ס 'אַרבעט.דערפאר, עס איז דורך פעליקייַט נישט ערנסט.און ווי איז די פעליקייַט אָפּעראַציע, מאַנדאַטאָרי פֿאַר יעדער פרוי.אַזאַ ומיוישערדיק איבערצייגונג יגזיסץ אין געזעלשאַפט.אבער אין פאַקט עס איז אן אנדער ומלייקנדלעך פאַקט און פּראַגמאַטיק - קיין מענטש, ראַגאַרדלאַס פון דזשענדער, זאָל זייַן ביכולת צו פאַרדינען געלט, צוגרייטן מילז, טייַנען די הויז ער געוואלט גלייַך פון סדר און צו זייַן קענען, אויב נייטיק צו האַלטן עטלעכע ענינים אין עס.אין גלייַך כּללים קיך נאָר פֿאַר פרויען איז נישט אַרייַנגערעכנט.ווי ווויל ווי פאַרדינסט און האַכלאָטע פון טעכניש פּראָבלעמס וואָכעדיק פֿאַר מענטשן נאָר.קיין מענטש זאָל זייַן ביכולת צו זיך דינען זיך, און נישט צו דערוואַרטן פאַוואָרס פון די שוטעף.די מער אַז די רשימה פון פאַוואָרס שוטעף טשוזאַז נישט צו זיך, און טוט זיי אין דער ריכטונג פון געזעלשאַפט.דעריבער געשטעלט אין דעם אָפּטיילונג פון אונדזער פּלאַץ גאַמעס וועגן קוקינג עסנוואַרג זאָל ניט זייַן גענומען ווי אַ שפּיל פאָוקיסט סאָוללי אויף די ווייַבלעך וילעם.כאָטש זיי אָפֿט זוכן פֿאַר די זוכן אָנפֿרעג "שפּילערייַ פֿאַר גערלז קוויזין".רובֿ פון די גאַמעס איז אַ קלאָר און גרינג צו פֿאַרשטיין פירער אויף ווי צו קאָכן די עסנוואַרג.און זיי זענען גלייַך נוציק פֿאַר ביידע יינגלעך און מיידלעך.אַנדערש, דער יונג מענטש וואס שטענדיק זיכער אַז זייַן פרוי וועט האָבן צו פיטער אים, איין טאָג, עס טורנס אויס אַז זייַן פרוי איז נישט נאָך פאַראַנען, אָבער איך בין הונגעריק.און דעמאָלט ער וואָלט האָבן צו יעדער קוקן פֿאַר רעסאַפּיז אויף די אינטערנעט, אָדער שפּיל גאַמעס אַזאַ ונטערטעניק אויף אונדזער וועבזייַטל.זיי זענען פֿרייַ פון אָפּצאָל און אָן רעגיסטראַציע וועט געבן אים דעם רובֿ יקערדיק סקילז פון קוקינג קיילים וואָס דארף צו באַקומען אַ ביסל פריער.


text:
Copyright
The image is from Wikipedia Commons
קויציע
קויציע אדער ערבות(English: Bail) איז ווען מען גיט א געלט משכון וואס אן אנגעקלאגטער קען פארלייגן אין געריכט אין אויסטויש פאר זיין צייטווייליגע באפרייאונג ביז זיין פראצעס.
א געריכטליכע סיסטעם גייט נישט פון איין מינוט אויפ'ן צווייטן און דאס געריכט וועט געווענליך ערלויבן דעם אנגעקלאגטן צו גיין פריי צווישן די סעסיעס צו די בענעפיט פון ביידע זייטן זינט די רעגירונג קען אויך באשטיין זיך צו שפארן דאס געלט פון האלטן יענעם אין ארעסט די גאנצע צייט.
קויציע פרייזן ווערן באשטימט דורך דעם געריכט און איז געוואנדן לויט דער הארבקייט פון דעם פארברעכן. פאר א קלייניקייט קען דאס קויציע געלט זיין אין די צענדליגער טויזנטער דאלארן און קען אמאל גיין ביז אין די מיליאנען פאר ערנסטע פארברעכער. טייל אנגעקלאגטע באקומען אינגאנצן נישט קיין קויציע און דאס זענען געווענליך פארברעכער אויף וועלכע מען האט מורא אז זיי וועלן באגיין פרישע פארברעכן אדער מערדער וועלכע זענען א געפאר צו די חברה. א ריכטער באשלוסט אויב מען זאל יא אדער נישט ערלויבט ווערן בעיל און אזוי אויך וואספארא פרייז דאס זאל קאסטן.
פאר א פשוטער פארברעכער וואס האט בא'גנב'ט געשעפטן וועט זיין קויציע פרייז נישט זיין קיין סאך געלט ערשטנס ווייל זיינע פארברעכנט זענען נישט ערנסט און די יוסטיץ סיסיטעם פארלייגט זיך נישט אזוי שטארק נאך אים, און צווייטענס ווייל אויב יענער האט בא'גנב'ט געשעפטן האט ער פשטות נישט קיין געלט און אפילו $10,000 וועט זיין גענוג א גרויסע סומע זיכער צו מאכן אז ער וועט צוריק קומען אין געריכט. אבער ווען עס האנדלט זיך מיט א גרויסע פארברעכער וועט בעיל באשטימט ווערן פאר הונדערטער טויזענטער דאלארן און אמאל מיליאנען ווייל דאס געריכט וויל זיכער מאכן אז זיי פארלירן נישט אזא איינעם. אין אנדערע פעלער ווען מען צאלט אסאך בעיל איז ווען עס האנדל'ט זיך פון רייכע מענטשן וועלכע האבן געשווינדעלט ערנסטע געלטער און פון זיי ברויך מען האבן א גרעסערע משכון פשוט ווייל פאר $10,000 וואלט זיך יענעם געלוינט צו אטלויפן און פאר 10 מיליאן דאלאר נישט.
אבער דאס געריכט קען נישט טאן וואס זיי ווילן און אויך בעיל האט א שיעור. די אכטע אמעדמענט פון די יו-עס קאנסטיטוציע פארבאט פון דאס געריכט ארויפצולייגן גאר הויכע בעיל סומעס אין פאל יענער פארפאסט סתם אזוי א געריכט סעסיע און האט בכלל נישט געהאט אין פלאן צו אנטלויפן.
דער אנגעקלאגטער האט די ברירה אויסצולייגן געלט מזומן און באלד אויסגעלייזט ווערן. אויב פארפעלט ער צו קומען ביים נעקסטן געריכט סעסיע וועט ער פארלירן דאס געלט און אויב וועט ער קומען אין צייט צו אלע סעסיעס וועט ער צוריק באקומען דאס געלט פון דאס געריכט. א צווייטע מעגליכקייט פאר'ן אנגעקלאגטן איז צו פאר'משכונ'ן זיין פראפערטי אדער אנדערע ווערטפולע זאכן אנשטאט קעש געלט.
אויב יענער האט נישט אזויפיל געלט, ווי עס איז דער פאל מיט רוב אנגעקלאגטע, וועט מען דארפן שאפן דאס געלט פון א אינשורענס פירמע וועלכע וועט אויסלייגן דאס געלט פאר דעם אנגעקלאגטן און יענער וועט צאלן א געוויסע אפצאל פאר די סערוויס. אינשורענס פירמעס מאכן אבער נישט קיין ביזנעס מיט'ן געריכט דירעקט ווייל זיי האבן פשוט נישט קיין צייט דערצו און דערפאר זענען פאראן בעיל-באנדס אגענטן וועלכע ארבעטן פאר די אינשורענס פירמעס און געבן זיך אפ מיט אלע איינצעלהייטן. געווענליך וועט דער אנגעקלאגטער דארפן באצאלן צווישן 5 און 10 פראצענט פון די באנד און די באנד אגענט און די אינשורענס פירמע וועלן זיך צעטיילן מיט דעם געלט.
אויב דער אנגעקלאגטער וועט יא אנטלויפן און נישט ערשיינען אין געריכט וועט דער בעיל-באנד אגענט (און באמת די אינשורענס פירמע) דארפן באצאלן דאס געלט פאר'ן געריכט און וועט דערלייגן גרויס געלט. סטאטיסטיקס ווייזן אז 20 פראצענט פארברעכער אנטלויפן אדער פרובירן צו אנטלויפן וואס מיינט אז די אינשורענס פירמעס וועלן גאנץ אפט דארפן באצאלן דאס געלט און דערפאר פארמאגן די אינשורענס פירמעס באונטי האנטערס וועלכע פאלגן נאך דעם אנגעקלאגטן און מאכן זיכער אז ער אנטלויפט נישט.
זעט אויך: באונטי האנטערס
Other Languages
- English
- Deutsch
- Aдыraбзэ
- العربية
- Bosanski
- Čeština
- Cymraeg
- Español
- Eesti
- فارسی
- Suomi
- Français
- Frysk
- Galego
- हिन्दी
- Magyar
- Bahasa Indonesia
- Italiano
- 日本語
- 한국어
- Bahasa Melayu
- Nederlands
- Norsk bokmål
- ଓଡ଼ିଆ
- ਪੰਜਾਬੀ
- Polski
- پنجابی
- Português
- Română
- Pycckий
- Simple English
- Cpпckи / srpski
- Svenska
- Kiswahili
- தமிழ்
- Toҷиkӣ
- Tagalog
- ykpaïHcbka
- اردو
- Tiếng Việt
- 中文
Copyright
- This page is based on the Wikipedia article קויציע; it is used under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License (CC-BY-SA). You may redistribute it, verbatim or modified, providing that you comply with the terms of the CC-BY-SA.


text:
שענזשען אַלפאַגרעען וואַפּע קאָו, לטד געגרינדעט אין 2018, וואָס איז אַ פאַבריקאַנט ספּעשאַלייזד אין פאָרשונג, אַנטוויקלונג און פּראָדוקציע פון וואַפּע ייַזנוואַרג. מיר זענען לאָוקייטאַד אין שענזשען מיט באַקוועם טראַנספּערטיישאַן אַקסעס. אַלע פון אונדזער פּראָדוקטן נאָכקומען מיט אינטערנאַציאָנאַלע קוואַליטעט סטאַנדאַרדס און זענען זייער אַפּרישיייטיד אין אַ פאַרשיידנקייַט פון פאַרשידענע מארקפלעצער איבער דער וועלט.
מיר האָבן איבער 50 עמפּלוייז, אַ יערלעך פארקויפונג פיגור וואָס יקסידז וסד 24,000,000. אונדזער געזונט-יקוויפּט פאַסילאַטיז און ויסגעצייכנט קוואַליטעט קאָנטראָל איבער אַלע סטאַגעס פון פּראָדוקציע ינייבאַלז אונדז צו גאַראַנטירן גאַנץ קונה צופֿרידנקייט.
ווי אַ רעזולטאַט פון אונדזער הויך קוואַליטעט פּראָדוקטן און אויס שטייענדיק קונה דינסט, מיר האָבן פארדינט אַ גלאבאלע פארקויפונג נעץ ריטשינג צפון אַמעריקע און אייראָפּע.
מיר זענען אַ דינאַמיש, יונג און אַמביציעס קאָלעקטיוו.
אונדזער ציל איז "טראַכטן גרויס, זיין ויסגעצייכנט." אַרייַנציען נייַ יידיאַז, שטרענג קאָנטראָל קוואַליטעט, פולשטענדיק פּראָדוקט טראַקינג דינסט. מיר וואָלט ווי צו בויען אַ געווינען-געווינען סיטואַציע און שאַפֿן אַ העל צוקונפֿט
מיר מייַכל יעדער קונה מיט אונדזער ענטוזיאַזם און אָפנ - האַרציקייַט, באַטראַכטן יעדער קונה ווי אונדזער שיינע פרייַנד.
מיר זענען באשלאסן צו נוצן הויך-קוואַליטעט רוי מאַטעריאַלס צו פּראָדוצירן אונדזער פּראָדוקטן, 300 ק קאַרטראַדזשאַז און 200 ק דיספּאָוזאַבאַל פעדער פּער חודש, שטענדיק באַקומען גוט באַמערקונגען פון קאַסטאַמערז.
אויב איר זענט אינטערעסירט אין קיין פון אונדזער פּראָדוקטן אָדער וואָלט ווי צו דיסקוטירן אַ מנהג סדר, ביטע קאָנטאַקט אונדז. מיר זענען זוכן פאָרויס צו פאָרמינג מצליח געשעפט באציונגען מיט ניו קלייאַנץ אַרום דער וועלט אין דעם לעבן צוקונפֿט.


text:
אויף דער זייט ים
אויף דער זייט ים, בילדער פון אונזערע געלע און גרינע איז א יידיש בוך פון קורצע דערציילונגען, וואס זענען געשריבן דורך ישראל יוסף זעווין אונטער די פּענע-נעמען תשר"ק און יודקאָוויטש. עס איז דער פערטער פון די סעריע תשר"ק'ס בעסטע ערצעהלונגען דערשינען דורך פערלאג תשר"ק אין ניו יארק אין יאר 1910.
אינהאלטרעדאַקטירן
דאס בוך איז א ליקוט פין זיינע דערציילונגען ווו ער שילדערט הומאריסטיש - אויפן סטיל פון שלום עליכם - דאס לעבן פון די אימיגראנטן אינעם נייעם לאנד, נעמלעך אמעריקע.
עס באשטייט פון די פאלגנדע פיר אפטיילונגען:
- יום-טוב'דיגע ערציילונגען, דרייצן מעשה'לעך
- א מענשען'ס מזל, זיבן געשיכטעלעך
- אלץ פאר'ן שטיקל ברויט, זעקס דערציילונגען
- דעמענטיאַ אַמעריקאַנאַ, דריי געשיכטעס
בסך הכל אנטהאלט דאס בוך 160 זייטן.


text:
יקותיאל יהודה האלבערשטאם
רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם (ד' שבט ה'תרס"ה - ט' תמוז ה'תשנ"ד) איז געווען רב אין קלויזנבורג, רומעניע, און אין קרית צאנז, נתניה, באקאנט אין זיינע יונגע יארן אלס רבי זלמן לייב, נאך דעם חורבן אייראפע דער קלויזענבורגער רב, און אויך אלס דער שפע חיים.
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי זלמן לייב איז געבוירן אין רודניק, ד' שבט ה'תרס"ה [1], צו זיין פאטער הרב צבי הירש האלבערשטאם, רב אין רודניק, א זון פון הרב ברוך האלבערשטאם, רב אין גארליץ, (אן איידעם פון הרב יקותיאל יהודה טייטלבוים, דער סיגעטער רב), א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, רב אין צאנז, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת חיה מינדל א טאכטער פון הרב מאיר משולם שפירא, פון לאנצהוט, א זון פון הרב שמואל שפירא פון פרעמישלא, (אן איידעם פון הרב נפתלי הערץ לאבין פון זידיטשוב, אן איידעם פון הרב צבי הירש אייכנשטיין רב אין זידיטשוב, דער עטרת צבי), א זון פון הרב צבי אלימלך שפירא, רב אין דינאוו, דער בני יששכר.
דער רודניקער עלוי זיין יוגנט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
שוין פון זיין פריסטן יוגנט האט מען דערקענט אויף רבי זלמן לייב אז ער איז א זעלטנהייט. דורך זיין אויסערגעוויינלעכער פלייסיגקייט (התמדה), און זיין וואונדערליכע דאווענן (עבודת התפילה), און איבער אלעם זיין פענאמענאלן מח, איז ער באוואוסט געווארן אלס "דער רודניקער עלוי".
אלט זייענדיק נישט מער ווי אכט יאר האט רבי דוד דובעריש מייזליש, דער אוהעלער רב געהייסן רבי זלמן לייב זאגן א פלפול,[2] און ביי ניין יאר האט רבי שמואל ענגיל, דער ראדאמישלער רב, אים שוין געוואלט מסמיך זיין, נאר ער האט זיך צוריק געהאלטן, נישט מסמיך צו זיין א קינד פאר דער בר מצוה.[3]
אין ענדע פון יאר ה'תרע"ד, ווען די ערשטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן, איז רבי זלמן לייב אנטלאפן מיט זיין פאמיליע, פון גאליציע קיין אונגארן, און זיי האבן זיך באזעצט און קליינווארדיין.
ט"ו אב ה'תרע"ח ווען רבי זלמן לייב איז אלט געווען דרייצן יאר, איז ער געווארן א יתום פון זיין טאטן און קליינווארדיין. זיין הספד אויף זיין פאטער האט געדויערט עטליכע שטונדן, אריין ברענגענדיג א געוואלדיגע אויפוועקונג (התעוררת) ביי אלעמען, און איז באוואונדערט געווארן פון יעדעם איינעם, זעהנדיק זיין כח הדרוש.
צו פופצן יאר, ה'תר"פ אומגעפער, איז זיין מוטער מיט אירע קינדער צוריק געקומען קיין רודניק, די רודניקער אידן האבן געזען אין רבי זלמן לייב דעם פאסיגן ממלא מקום אבותיו, און כאטש נאך זייענדיק א בחור האט ער שוין געפראוועט שלש סעודות, זאגנדיג לאנגע דברי תורה, ווי זיין שטייגער איז געווען אין די שפעטערע יארן.
זיינע רבי'ס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
זיינע רבי'ס זענען געווען:
- זיין פאטער הרה"ק ר' צבי הירש האלבערשטאם דער רודניקער רב.
- ר' איציקל ריש מתיבתא און קליינווארדיין.
- ר' משה צבי לאנדא פון קליינווארדיין, פארפאסער פון די ספרים שלחן מלכים און ספיקות מלכים.
- ר' משה חיים סג"ל ליטש-ראזענבוים דער קליינווארדיינער רב, פארפאסער פונם ספר לחם רב השלם.
- ר' דוד צבי (רבי טעבלי) זעהמאהן, דער דוקלער רב, פארפאסער פון די ספרים שו"ת קב נקי און מנחת סולת.
- הרב ר' מאיר יחיאל הלוי האלשטאק, דער אסטראווצער רב;זיינע תורות זענען געדרוקט אין די ספרים "מאיר עיני חכמים", "אור תורה" און נאך ספרים.
- רבי חנה האלבערשטאם, דער קאלאשיצער רב, פארפאסער פונם ספר דברי חנה.
- רבי יהושע פריינד, דער נאסאדער רב.
דער קלויזענבורגער רב[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
קלויזענבורג איז געווען פון די גרויסע יידישע שטעט, לויט ווי די היסטאריקערס שרייבן איז שוין אין יאר ה'שנ"א דארט געווען יידן. ווינטער אין יאר ה'תרכ"ט ביים צוזאמענקומפט אין בודאפעסט פון דעם היסטארישען קאנגרעס פון דעם אונגארישן יידנטום, און ס'איז ערקלערט געווארן די אפיציעלע טיילונג פון די דריי געמיינדעס, ארטאדאקסן, נעאלאגן און סטאטוס-קווא, האט די געמיינדע פון קלויזענבורג זיך אנגעשלאסן אין דער ארטאדאקסישער געמיינדע. אבער נאך די פטירה פון דעם רב רבי אברהם גלאזנער איז אויפגענומען געווארן זיין זון רבי משה שמואל גלאזנער אלס ממלא מקום, ער איז געווען מיינונגס-געשטימט מיט די מזרחי באוועגונג, וועלכע האט אריינגעברענגט אין די געמיינדע א שטארקע ציוניסטישע איינפלוס. ביז קורץ איז די שטאט קלויזנבורג געווארן די ציוניסטישע פעסטונג פאר טראנסילוואניע.
אין יאר ה'תרע"ט האבן די חסידישע איינוואונער זיך געמאכט אן אייגענעם בית המדרש, און זיך אפגעטיילט פון דער געמיינדע קאמפלעט, זיי האבן געעפנט אן אייגענע שחיטה, מקוה און עירוב. זעלבסט פארשטענדליך האבן די אלטע קהילה לייט דאס נישט געוואלט צולאזען, און געזעצט א דין תורה, אבער דער פסק בית דין איז געווען מיט די חסידים, און קאמפלעט בארעכטיגט דעם טיילונג.
אין יאר ה'תרפ"ו איז רבי זלמן לייב אין עלטער פון איין און צוואנציג יאר אויפגענומען געווארן רב אין דער נייער קהלה, ער האט געפירט די געמיינדע מיט קלוגשאפט און איז געווארן באליבט ביי אלע שיכטן, ביז א קורצער צייט איז ער געווען אנערקענט אלס דער קלויזענבורגער רב.
באפרייאונג-שפע חיים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ברוך השם, מיר זענען אויסגעלייזט איז געווען די ערשטע ווערטער פון דעם קלויזענבורגער רב.
דאס ווארט "באפרייאונג", ווייל דאס איז דער אנגענומענער טערמין אין צוזאמנהאנג מיט דער אויסלייזונג פון די אויסגעפייניגטע יידן און זייער ארויסגיין פון טויט צו לעבן, אבער ביים קלויזענבורגער רב איז דאס נישט דאס צוגעפאסטע ווארט, ווייל טאקע פון דעם מאמענט וואס דער קלויזענבורגער רב איז אזוי געזאגט "באפרייט" געווארן, טאקע דעמאלט, איז ער גאר געווארן אונגאנצן "משועבד" און זיך אריינגעווארפן אין א הייליגע ארבעט וואס גאנצע ספרים זענען נישט געגוג און פעהיג צו באשרייבן.
די באפרייטע יידן וועמען די אליאירטע ארמייען האבן פריי געמאכט, זענען אלע געווען צעבראכענע מענשן, צעבראכן קערפערליך, און דערשיטערט גייסטליך, די לאנגע מאנאטן אין די קאנצענטראציע-לאגערן, אונטער הונגער און אלערליי פיינונגן, האט איבערגעלאזט א טיפן סטעמפעל וואס איז גארנישט לייכט געווען צו היילן, ווען מען האט זיך אנגעהויבן צו דערוויסן פון די שוידערליכע פאקטן וועגן נאענטע און טייערע, ווי זיי זיינען אומגעקומען, האט יעדער אנגעהויבן צו מאכן דעם "באלאנס" פון זיין פאמיליע, פון זיין שטאט און פון זיינע באקאנטע, און געזען אז ס'איז פיל ביטערער ווי מען האט זיך פארגעשטעלט. און דעמאלט איז מען אריינגעפאלן אין פארצווייפלונג, געווען צווישן זיי פיל וואס האבן באדויערט פארוואס זיי האבן דערלעבט דער באפרייאונג, זיי האבן געהאלטען אז עס וואלט זיי פיל לייכטער געווען אויסצוגיין אין די גאז-קאמערן ווי אויסצוטראגן די שמערצן און די נאך- ווייען פון דעם חורבן אייראפע.
דאס אלעס, צוזאמן מיט די קרענק וואס האט געבושעוועט צווישן די לעבן געבליבענע, האט געמאכט א דערדריקטען אטמאספערע. ס'האט צוגעברענגט אז אפילו די וועלכע האבן זיך דורך דער גאנצער צייט יא געהאלטן שטארק, און אויף ווי ווייט מעגליך אפגעהיטן זייער יידישקייט, זענען נאך דעם באפרייאונג געווארן צוזאמענגעבראכן.
און אזא צייט האט זיך גענויטיגט א מנהיג, א וועג-ווייזער, א מענטש פון העכערן גייסט, א מענטש אויף וועמען עס ווירקט נישט דער גאנצער ארום, און וועמען קיין שום צער און יסורים קענען נישט צוריק האלטן פון זיין עבודה. די יידן האבן זיך גענויטיקט אין אן "אח לצרה". א ייד וואס האט אליין געליטן פונקט ווי זיי, און זיי ווייזן א מוסטער ווי אזוי מען קען מקבל זיין יסורים באהבה און זוך באשוצען אין באשעפערס דרכים. און כאטש ס'איז געווען פיל רבנים אין ערליכע אידן וועלכע האבן זיך געהאלטן שטארק אין עומד בנסיון געווען, און אפילו געווירקט אויף אנדערע צו גיין אין דעם ריכטונג, האט אבער געפעלט דער העלד, דער גייסטיגער ריז, וועלכער זאל קעמען מיטרייסען די מאסן, און האבן א ווירקונג א שפע חיים אויף די מאסן פון אט די פארצווייפלטע אידן.
בחסדי השם האט דאמאלט ארויסגעשיינט דאס ליכטיגקייט פון דעם מנהיג און וועג-ווייזער, דער קליזענבורגער רב, וואס כאטש ער אליין איז ארויס פון לאגער קערפערליך צובראכן כחרס הנשבר, האט ער געפילט אז האט איבערגעלעבט דעם חורבן פאר א צוועק און אויף אים ליגט א פליכט צו מונטערן און אוופוועקן די שארית הפליטה צוריק צו ווערן יידן יראים ושלמים. און ער האט דאס געטאן מיט געטליכע כוחות חוץ לדרך הטבע.
בלויז צוקוקנדיג וויאזוי דער קליזענבורגער רב האט אויפגענימן זיין פיין מיט אהבה אן קיין תרעומת חלילה, דאס אליין האט שוין געהאט א געוואלדיגע ווירקונג אויף די ארומיגע מענטשן.
ווי האט מען נאך געקענט האבן תרעומת, ווען מ'הערט ווי דער קלויזענבורגער רב, נאך דעם וואס ער האט פארלוירן ביים דייטש, זיין מוטער, ברודער אין שוועסטער, זיין רעביצין און צען קינדער, פארבלייבנדיק נאר מיט איין איינציגן זון, חנניא יו"ט ליפא, וועלכער איז געווען אן אויסגערופענער עילוי, און הערענדיג באלד נאך דער באפרייאוגג ווי דער זון איז (נאך דער באפרייאונג) נפטר געווארן פון א מחלה, האט ער זיך באלד אויפגעשטעלט אין געמאכט א ברכה "דיין האמת" בשם ומלכות, צוזאגנדינ דערביי אז ער איז דאס אויך מקבל באהבה... הערענדיג דאס, ווער האט נאך געקעגט פרעגן קשיות, נישט איינעם האט אנגעגומען דער ווילן אנצוקומען צו אזא מדרגה.
אדער, צוקוקענדיג זיך ווי דער רבי, נאך אין לאגער קליידער, לויפט ארום איבערין לאגער, און מיט זיינע שוואכע קרעפטן שלעפט ער טויטע יידישע קערפערס צום באגראבן, אדער ווי ער לויפט פון איין טיפוס-קראנקן צום צווייטען און באדינט זיי מיט איבערגעבנהייט, אין צייט ווען אנדערע שרעקן זיך מיט זיי צו פארנעמען איבער דעם אנשטעקעקע קראנקייט, צוזעהנדיג דאס, האבן פיל גענומען זאגן צו זיך אליין, "זעה ווי ס'פירט זיך אויף אן ערליכער ייד, וואס פארגעסט נישט קיין מאמענט פון זיין פליכט אויף דער וועלט"... אזעלכע אויפירונגן און אזעלכע מעשים האט אריין געברענגט א שפע חיים אין יידן, א ווילן צולעבן, און האט צוגעברעגגט אסך יידן צוטראכטן און זיך דערמאנען ווער זיי זענען און פון וואו זיי קומען.
שארית הפליטה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – שארית הפליטה
נאך דעם חורבן אייראפע האט דער קלויזענבורגער רב געגרינדעט און אנגעפירט די ארגאניזאציע שארית הפליטה, א נעצווערק פון אנטשטאלטן (מוסדות) פאראנטווארטליך פאר די הילפס-ארבייט פאר די יידן וואס האבן איבערגעלבט דעם שווערן חורבן אייראפע. די טעטיגקייטן פון שארית הפליטה:
- דער שארית הפליטה האט אנגעפירט מיט א נעץ פון ישיבות און בית יעקב שוהלען אין דריי און צוואנציג לאגערן אין דייטשלאנד, עסטרייך און פראנקרייך. ס'האט געלערנט אין די דאזיגע חנוך אנטשטאלטן אומגעפער זעקס הונדערט בחורים און צוועלף הונדערט מיידלעך.
- דער שארית הפליטה האט אויפגעשטעלט תלמוד תורות וואו ס'האבן געלערנט טויזענטער קינדער.
- דער שארית הפליטה האט געשאפן אין די לאגערן פאכשוהלען, אויף צו קענען לערנען א פאך.
- דער שארית הפליטה האט אויפגעשטעלט א בית יעקב סעמינאר, וואו ס'איז געווארן אויסגעבילדעט לעהרער פאר די בית יעקב מיידלעך.
- דער שארית הפליטה האט איינגעפירט כוללים, וואו אומגעפער פיר הונדערט פארהייראטע יונגעלייט האבן געלערנט זיבן שטונדן א טאג און געווארן מאטעריעל אויסגעהאלטן.
- דער שארית הפליטה האט אויסגעצאהלט אלע אויסגאבן פאר די חתונות פון די בחורים און מיידלעך.
- דער שארית הפליטה האט פארזארגט די אלע תלמידים און תלמידות מיט עסען, קליידונג, מעדיצינישע זאכען, שלאפען, ווי אויך גייסטישע נויטיגקייטן - רבנים, ראשי ישיבות, מלמדים, שוחטים און משגיחים.
- דער שארית הפליטה האט איינגעפירט דאס די וואס נויטיגן זיך אין שפיטאל באהאנדלונג זאלן זיי דארטן באקומן כשר'ע שפייזן.
- דער שארית הפליטה האט פארזארגט און אונטערגעשטיצט אומגעפער זעקס טויזנט נפשות פאר א בודזשעט פון דריי הונדערט און זעכציג טויזנט דאלער א יאר.
נאך דער מלחמה האט ער אויפגעשטעלט ישיבות און מוסדות פאר די פליטים און די לאגערן, און תש"ו איז ער געקומען קיין אמעריקא שאפן געלט פאר די פליטים און האט דעמאלס אויפגעשטעלט מוסדות אין ניו יארק און מעקסיקא פאר די פליטים וואס זיינען שוין געווען אין אמעריקא א יאר דערנאך האט זיך דער רבי געצויגן קיין ניו יארק ווי ער האט אנגעפירט מיט זיינע מוסדות.
עליה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין יאר תשט"ו האט ער באזוכט ארץ ישראל צום ערשטן מאל און האט מחליט געווען אויפצושטעלן א חסידיש שטעטל וואס איז היינט באוואוסט אלס קרית צאנז נתניה, ישראל. אין תשל"ב האט ער צוריקעגערט קיין אמעריקע און האט זיך באזעצט אין יוניאן סיטי.
מוסדות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פון זיינע תלמידים האט זיך געגרינדעט דאס חסידות צאנז קלויזענבורג אויך האט ער אויפגעשטעלט די תורה אימפעריע מפעל הש"ס און די לאניאדא שפיטאל אין נתניה, וואס באדינט די איינוואוינער פון נתניה און די ארומיקע שטעטלעך.
אידיש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער קלויזנבורגער רבי פלעגט כסדר רעדן וועגן דעם חשיבות פון "גיין בדרכי אבות", אריינגערעכנט אפהיטן דאס אידישע לשון. אין זיין צוואה האט ער אזוי געשריבן:
איראניש, זענען היינטיגע צאנזער חסידים אין ארץ ישראל נישט קיין גרויסע קנאים וועגן אידיש; אין דעם סעמינאר פון קרית צאנז, נתניה, איז די אפיציעלע שפראך העברעאיש, און על אף אז אין די חדרים און ישיבות רעדט מען בלויז אידיש, עברית איז זייער צעשפרייט אלס אן ערשטע שפראך און זייער באניצט טאג טעגליך.
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער קלויזענבורגער רב איז נפטר געווארן שבת קודש ט' תמוז ה'תשנ"ד און מען האט אים קובר געווען צומארגנס י' תמוז אין בית החיים פון נתניה, אין די חלקה קרית צאנז.
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ז' אדר ב' ה'תרפ"ד האט רבי זלמן לייב געהייראט בזיווג ראשון מרת פעסיל הי"ד א טאכטער פון הרב חיים צבי טייטלבוים רב אין סיגעט, דער עצי חיים. זי איז אומגעקומן אין אוישוויץ אויף קידוש השם מיט אירע עלף קינדער הי"ד:
- פינף זין: .חנניא יום טוב ליפא הי"ד. .חיים צבי הי"ד. .ברוך הי"ד. .מאיר משולם הי"ד. .משה הי"ד.
- זעקס טעכטער: .סימא ברכה הי"ד. .חנה הי"ד. .רויזא בלומה הי"ד. .רחל פייגא הי"ד. .אסתר הי"ד. .רייצא הי"ד.
נאך דעם חורבן אייראפע האט רבי זלמן לייב געהייראט אין אמעריקא בזיווג שני מרת חוה נחמה עמו"ש, א טאכטער פון הרב שמואל דוד אונגאר. רב אין נייטרא, און האט פון פריש אויפגעשטעלט זיין שטוב. זייערע קינדער:
- הרב צבי אלימלך האלבערשטאם ממלא מקום פון פאטער, רבי אין ארץ ישראל.
- הרב שמואל דוד האלבערשטאם ממלא מקום פון פאטער, רבי אין אמעריקא.
- מרת לאה די ווייב פון הרב שלמה גאלדמאן (תש"ז - תשע"ז), צאנז-זוועהילער רבי אין יוניאן סיטי.
- מרת חיה מינדל די ווייב פון הרב דוב ווייס, רב פון קרית צאנז ירושלים.
- מרת הינדא די ווייב פון הרב אפרים פישל מוטצען, רב פון קרית בעל שם טוב פתח תקוה.
- מרת יהודית די ווייב פון הרב שאול יהודה הלוי פריזאנט, ממלא מקום פון זיין שוואגער הרב שלמה גאלדמאן אלס צאנז-זוועהילער רבי אין יוניאן סיטי.
- מרת שרה אסתר באשא די ווייב פון הרב אליעזר דוד שפירא רב פון קהילת צאנז אין בני ברק.


text:
מאיר לענסקי
מאיר לענסקי (ענגליש: Meyer Lansky; 4טן יולי 1902 - 15טן יאנואר 1983) איז געווען א אמעריקאנער יוד געבוירן אין רוסלאנד און איינע פון די פירערס פון די מאפיא אין ניו יארק.
אין די יארן פון די צווייטע וועלט קריג, האט ער אסאך געהאלפן די אמעריקאנער רעגירונג אינעם קאמפף קעגן דייטשלאנד, ווי אויך פלעגט ער פיזיש באפאלן נאצי ראליס, און שלאגן און ארויסטרייבן יעדעם.
אין ליטעראטוררעדאַקטירן
אום זומער 2019 איז ערשינען א נייע ביכל פון מייראן שוגערמאן, מיט'ן נאמען די כראניקעלס אויף דער לעצטער יודישער גענגסטער - פון מאיר צו מיירון. וואס שילדערט אין איינצלהייטן און דעטאלן, יענעם פעריאד פון די יארן - צווישן די ערשטע וועלטס קריג ביז די אנהייב ניינציגער יארן, וואס אויך מאיר לענסקי איז געווען אקטיוו - און גאר פון די פירער.


text:
אַ אַנדרויד מיטל קענען דערגרייכן האָבן אַ ברייט פאַרשיידנקייַט פון סענסאָרס און פאַרשידענע עלעמענטן וואָס קענען ווערן גענוצט צו דורכפירן אַלע מינים פון טאַסקס. עס איז ווי אויב מיר האָבן אַ שווייצער אַרמיי מעסער אין אונדזער האַנט, אָבער מיר האָבן צו וויסן ווי צו באַקומען די רובֿ פון אים דורך אַ סעריע פון אַפּפּס וואָס וועט מאַכן אַלץ גרינגער פֿאַר אונדז. איר קענט טאַקע טאָן אַלע מינים פון טינגז מיט די טייפּס פון אַפּפּס וואָס מיר יוזשאַוואַלי נוצן ווי אַ מכשירים אָדער מכשירים.
זיכער אין עטלעכע פונט עמעצער האט סטאַפּט דורך דיין טעלעפאָן צו מעסטן דיסטאַנסאַז אָדער האָבן אַ גלייַך ווירע צו זאָגן איר אויב איר זאָל טילט דעם טיש בעסער אַזוי אַז אַ פּילקע איז נישט ראָולד דורך אים. ונטער, איר וועט געפֿינען דרייַ פון די בעסטער מכשירים אַפּפּס אויף אַנדרויד, וואָס זענען סימפּלי גרויס פֿאַר די סומע פון אָפּציעס וואָס זיי שאַצן. אַלע דריי זענען פריי און עס וועט טאַקע אָפענגען אויף יעדער איינער וואָס איר האָט אויסגעקליבן ווי אַ באַליבסטע.
סמאַרט מכשירים
דעם אַפּ איז איינער פון די בעסטער און האט אַ גרויס בינטל פון מכשירים בנימצא אַזוי אַז זיי קענען העלפן איר מיט אַלע מינים פון טאַסקס אַרום די הויז אָדער פּראַדזשעקס פון אַלע סטיילז. אין גאַנץ עס זענען 35 קלוג מכשירים, אַזאַ ווי די ווירע, וואָס מעזשער דימענשאַנז און אַנגלעס, די סמאַרט ספּידאַמאַטער, וואָס ניצט גפּס צו ווייַזן גיכקייַט, אָדער די magnifying גלאז, וואָס איז ביכולת צו פאַרגרעסערן קליין אַבדזשעקץ וואָס זענען שווער צו זען .
These are אַלע דיין מכשירים: ווירע, קלאַוויאַטור, קלוג ספּידאַמאַטער, קלוג ליכט, קלוג געזונט מעטער קלוג מיקראָפאָן, מעטראָנאָמע, גראַד סטרויער, קאָד סקאַננער, NFC לייענער, קאַרדיאָגראַף, הונט פייַפן, טראַפ - גענעראַטאָר, צייט זאָנעס, טערמאָמעטער, סנאַטש, באַטאַרייע טעסטער, נאַכט זעאונג, קאַלקולאַטאָר און טאָמבאַנק.
פאָרשלאָג מולטי-שפּראַך שטיצן און האט ביידע מאָס וניץ (מעטריק און קייסעריש). עס מוזן זיין געזאָגט אַז עטלעכע מכשירים וועלן אָפענגען אויף די סענסאָרס אַז דיין טעלעפאָן האט. איינער פון די כאַנדיקאַפּס איז אַז עס איז גאַנצע אין די אַפּ אויף אַ ביסל ינווייסיוו וועג, אַזוי עס קען צוריקציען איר.
טול באָקס
Tool Box אָפפערס אַ גרויס פאַרשיידנקייַט פון אַפּפּס און מכשירים פּונקט ווי די פריערדיקע, כאָטש טאָמער נישט אַזוי גרינג צו דיידזשעסט ווי סמאַרט מכשירים. אין אַלגעמיין עס זענען 23 מכשירים וואָס עס אָפפערס, און ווי די אנדערע צוויי אויף דער רשימה, איר דאַרפֿן די רעכט סענסער צו אַרבעטן רעכט.
איר האָבן אַלע די מכשיריםקאַמפּאַס און זייגער.
עס איז דערהייַנטיקט לעצטע חודש און האט אַלץ איר קענען דערוואַרטן פון אַ אַפּ פון דעם טיפּ. העכסט רעקאַמענדיד ווי די מנוחה פון אַפּפּס און אויך פֿאַר טאָן ניט האָבן אַזוי פיל פּירסעם ווי דער ערשטער.
מיליטער מעסער פֿאַר אַנדרויד
עס איז אַ מער סאָליד אַפּ ווי די אנדערע צוויי, אָבער אויך מער עפעקטיוו אין עטלעכע מכשירים עס אָפפערס. איר קענען אויך קאַלאַברייט די מכשירים ווען זיי זענען פאַראַנען פֿאַר עטלעכע פון זיי.
לאַס מכשירים איר פאַרמאָגן זיי זענען: פלאַש ליכט, אַפּאַראַט קאַנווערטער, טייַמער, סטאַפּוואַטש, קאַמפּאַס, לעוועלער, קאַלקולאַטאָר, magnifying גלאז און ווירע. איינער פון די אַדוואַנטידזשיז איז אַז עס אָפפערס אַ ווידזשיט פֿאַר די פלאַשליגהט און עס וועט נישט נוצן פיל פּלאַץ אויף די ינערלעך זכּרון פון דיין סמאַרטפאָנע, ווייַל עס בלויז קאַריז 760 קילאבייט, אַזוי עס קען זיין גאנץ צו שטענדיק ינסטאַלירן עס אָן הויפּט פּראָבלעמס.
עס האט זייער גוט באריכטן, און כאָטש עס האט ניט ווי פילע מכשירים ווי די אנדערע צוויי אויף דער רשימה, עס איז איינער פון די מערסט מצליח רעכט צו זיין ליכט וואָג. איר וועט געפֿינען די איינער וואָס איז בעסטער פּאַסיק פֿאַר דיין באדערפענישן.