text:
סאביבאר
סאביבאר איז געווען א נאצי פארניכטונג לאגער אין דעם לובלינער ראיאן פון באזעצטן פוילן . יידן, כולל יידישע סאוועטע געפֿאנגענע (און אפשר אויך ציגיינער) זענען געפירט געווארן קיין סאביבאר אויף דער באן, און פארשטיקט אין גאז קאמערן דורך דעם ארויסשטויס פון א בענזין מאטאר. 200,000 מענטשן זענען אומגעקומען אין סאביבאר.[1] טאמאס בלאט טענה'ט אז מ'האט געמערדט מער ווי א פערטל מיליאן יידן אין סאביבאר.[2]
נאך א דערפֿאלגרייכן אויפשטאנד אין אקטאבער 1943 האבן העלפט פון די 600 ארעסטאנטן געמאכט פליטה. נאכהער האט מען פארמאכט דעם לאגער און איבערגעפלאנצט מיט ביימער.
אויפשטעלן דעם לאגער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סאביבאר איז געווען איינער פון פיר פארניכטונגס לאגערן וואס זענען אויפגעשטעלט געווארן אין דער ריינהארד אקציע, וואס איר ציל איז געווען אויסהרגענען אלע יידן אין דעם טייל פון פוילן אקופירט דורך די דייטשן.
קאארדינאטן: 51°26′50″N 23°35′37″E / 51.44722, 23.59361
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Raul Hilberg. The Destruction of the European Jews. Yale University Press, 1985, p. 1219. ISBN 978-0-300-09557-9
- ↑ Sobibor - The Forgotten Revolt


c: text/html

text:
אויס מענטש האט געשריבן:@קאווע טרינקער וואס זענען די סתירות ?
און וואס איז מיט די סתירות און טעותים און ספר פאר משה (רוטנער) אויף וואס זיין ארטיקל באציט זיך.
סאיז סתירות אסתירות קרמית
גראדע איז די בעלזע ווערסיע טויזנט מאל מער פארדרייט ווי די סאטמארע
חזקיהו המלך האט געשריבן:למעשה וועגען דעם בעלזא ביכל, כ'פארשטיי נישט פארוואס דער בלאט ברויך זיך צי וויסענדיג מאכען, כאילו ס'פעלט וואס צי מתקן זיין אין סאטמאר אז זיי האלטען שוין ביים בעלזא ביכל, ס'איז פשוט די תאוה פאר מחלוקת, זאל בעלזא שרייבען וואס זיי ווילען, וועם גייטעס אן, כאילו סאטמאר שרייבט נישט וואס זיי ווילען, נארישקייטען,
חזקיהו המלך האט געשריבן:די גאנצע בעלזא מעשה איז ווי ס'זעהט אויס געקומען נאר נאכדעם וואס די סאטמארע האבען גוט אנגעדרייט דעם בעלזע'ר רב, אי ער איז געווען א יונגערמאן אין ער האט זיך געלאזט אנדרייען,
שרייבער האט געשריבן:חזקיהו המלך האט געשריבן:די גאנצע בעלזא מעשה איז ווי ס'זעהט אויס געקומען נאר נאכדעם וואס די סאטמארע האבען גוט אנגעדרייט דעם בעלזע'ר רב, אי ער איז געווען א יונגערמאן אין ער האט זיך געלאזט אנדרייען,
דזשאסט פאר די רעקארד, דער יונגערמאן דער סאטמאר רב איז שוין געווען דאן א בן שבעים
דעת תורה האט געשריבן:לויטן (עיקר) טעם פונעם ויואל משה (לאפוקי די אנדערע אוסרים) איז בחירות דייקא יא א (אביזרייהו ד) אמונה אישו. כאטש לאו דוקא פון די יסודות הדת.
כל מחשבה שהוא גורם לו לאדם לעקור עיקר מעיקרי התורה מוזהרין אנו שלא להעלותה על לבנו ולא נסיח דעתנו לכך ונחשוב ונמשך אחר הרהורי הלב. מפני שדעתו של אדם קצרה ולא כל הדעות יכולין להשיג האמת על בוריו... ואינו יודע המדות שידין בהן עד שידע האמת על בוריו ונמצא יוצא לידי מינות.. (רמב"ם עיי"ש)
קאווע טרינקער האט געשריבן:
איך האב שוין מעורר געווען אין דעם "דער בלאט" אשכול, אז זיין ארטיקל איז מלא סתירות און שקרים.
קאווע טרינקער האט געשריבן:חזקיהו מישט מהר"א מיט מהרי"ד השני.
קאווע טרינקער האט געשריבן:חזקיהו מישט מהר"א מיט מהרי"ד השני.
איינע פון די חילוקים וואס איז כדאי צו נעמען אין חשבון ווען מ'שטעלט צוזאם וואס סאטמאר שרייבט און וואס בעלזא שרייבט: די וואס שרייבן צד בעלזא זענען מענטשן - גבאים און משמשים - ממקור ראשון. משא"כ אין סאטמאר רעדט מען פון געלבמאן פילאפף און טעללער, והבן.
ווילאנג סאטמאר וועט נישט איינזעהן אז איסור "בחירות" איז א שיטה יחידאי, און אפילו אויב מ'האלט אז ס'איז אסור האט דאס מיט אמונה און יסודות הדת קיין שייכות, וועלען זיי זיך מוטשענען צו פארענטפערן זייער אייגן געמאכטע קלאץ קשיא, הלמאי ס'געווען צדיקים וואס זענען געגאנגען צו בחירות.
הערטס אויף!
גראבן אין ארץ ישראל האט נישט מיט אמונה אין תחית המתים!
תיקון עירובין האט נישט מיט אמונה אין "מחלליה מות יומת"!
און נישט יעדעס מאל איינער האלט אנדערשט ווי דיר, איז יענער אן אפיקורס מחמת" זאת התורה לא תהא מוחלפת".
באניצער וואס לייענען דעם פארום: Majestic-12 [Bot], איז אזוי און 2 געסט

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ביל אריילי
ביל אריילי (וויליאם זשעימס ביל אריילי זשוניער).(געבוירן סעפטעמבער 10 1949 איז דער באקאנטער האוסט אויף די פאקס טעלעוויזיע, אויכט האט ער א ראדיאו שוי, "די ראדיא פאקטאר", ער רעדט בעיקר איבער פאליטיק אין אמעריקע.
ער איז פון די ערשטע און מערסטע פאפולערסטע שטערן'עס פון פאקס ניוז, וואס איז געקומען פון אן אנדער סטעישאן מיט יארן לאנג עקפספערטיז אין זשורנאליזם.
ער האט שוין געשריבן זעקס ביכער.
כאטשיג ער ווערט באטראכט אלס אן ארכי-קאנסערוועטיוו ביים המון טוט ער זיך אראפאמאל ווי א זעלבסשטענדיגער פאלטיקער, ער רופט זיך אבער קלאר א טרדיצאנאליסט און א פאפוליסט וואס איז אמאל געווען פאר א שטיק צייט רעגסטרירט אלס מעמבער אין די רעפובליקאנער פארטיי.


text:
64 באזע
בעיס 64 איז א נומערן סיסטעם וואס איז געבויט אויף באזע פיר און זעכציג.
- דאס נוצט מען געווענליך פאר צולייגן אן אטעטשמענט צו א בליצבריוו.
- דאס נוצט מען נישט פאר ציילן.
באנוץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א קאמפיוטער נוצט בייטס מיט ביטס פאר די דאטא עס ארבייט מיט. בליצבריווען ווערן געשיקט מיט א פראטאקאל וואס רופט זיך SMTP. SMTP איז א ASCII BASED פראטאקאל וואס ניצט בוכשטאבן וואס קענען געדריקט ווערן אלס די דאטא וואס עס שיקט. ווייל דאטא איז נארמאל נישט נאר בוכשטאבן אבער אויך בייטס וואס זענען חלקים פון א פראגראם אדער דאטא פאר א פראגראם, דעריבער האט אויסגעפעלט א וועג צו קענען שיקען דאטא וואס איז אויך נישט נאר בוכשטאבן.
סימבאלן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- A - Z
- a - z
- 9 - 0
און נאך צוויי וואס פאר בליצבריוון איז עס:
- +
- /
און די סימבאל = איז א ספעציעלער קאוד.
וועג פון נוצען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס נוצט פיר און זעכציג סימבאלס, וואס אין ביינערי קומט אויס צו זעקס פינגערס (דיג'יטס) וואס איז די זעלבע ווי זעקס ביטס. דערפאר נעמט מען דריי בייטס אויפאמאל און מען לייגט דאס אויס איינס נעבן די אנדערע, אזוי אז מען האט פיר און צוואנציג ביטס. פון דעם מאכט מען פיר בעיס 64 פינגערס. אויב האט מען נישט קיין דריי בייטס דעמאלטס לייגט מען צו נול בייטס.
זע אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
RFC 1421 Privacy Enhancement for Electronic Internet Mail
RFC 2045 MIME
RFC 3548 The Base16, Base32, and Base64 Data Encodings


text:
עפיסטעמאלאגיע
עפיסטעמאלאגיע (פון גריכיש ἐπισtήun עפיסטעמע = וויסן און λόYoς לאגאס = שטודיע) איז די פילאסאפיע פון וויסן. עפיסטעמאלאגיע קלערט די פראגעס "וואס איז וויסן?", "וויאזוי באקומט מען וויסן?" און "וויאזוי ווייסן מענטשן זאכן?".
דאס ווארט עפיסטעמאלאגיע נעמט זיך פונעם שאטישן פילאסאף זשיימס פרעדעריק פעריער (1808 - 1864).
וויסן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ס'איז פאראן דריי ערליי וויסן:
- וויסן אז, למשל 2 + 2 = 4
- וויסן וויאזוי, למשל וויאזוי צוזאמען לייגן צוויי נומערן
- קענען, למשל א מענטש אדער א פלאץ
גלויבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – גלויבן
גלויבן האט צוויי באדייטן: צוטרוי אין א מענטש אא"ו, און גלייבן אז א געוויסע פראפאזיציע איז וואר. אין עפיסטעמאלאגיע האט "גלויבן" דאס צווייטע באדייט, קעגנאיבער "וויסן", אז מען ווייסט קלאר (און מען קען באווייזן) די ווארהייט פון א פראפאזיציע. למשל ווען א מענטש קוקט אויפן הימל און זעט אז ער איז בלוי, ווייסט ער דאס. אבער ווען א מענטש גלייבט אז דער הימל איז בלוי, האלט ער פעסט אין זיין מיינונג אויך ווען דער הימל איז ווירקלעך רויט.


text:
קרית מאטערסדארף
קרית מאטערסדארף איז א חרדישער געגנט אין ירושלים, ישראל, געגרינדעט דורך הרב שמואל עהרנפעלד, דער לעצטער רב פון מאטערסדארף, איינע פון די "זיבן קהילות" אין בורגנלאנד, עסטרייך. ער געפינט זיך ביים צפונדיגן עק פונעם בארג פלאטא וואו צענטראלער ירושלים ליגט. ער גרענעצט די געגנטן אונסדארף און רוממה. די הויפט גאס איז פנים מאירות גאס.
די תורה אור ישיבה פון הרבחיים פנחס שיינבערג איז פלאצירט אין מאטערסדארף, . ווי אויך אנדערע חרדישע אנשאלטן סיי פאר יונגלעך און בחורים סיי פאר מיידלעך. רוב פון די איינוואוינער זענען ליטווישע (נישט חסידיש).[1] אסאך פון זיי זענען געקומען פון די פאראייניגטע שטאטן און דעם פאראייניגטן קעניגרייך.
טראנספארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אגד אויטאבוסן 2, 3, 10, 16 און 49א פארן אדורך דער פנים מאירות גאס.
באקאנטע איינוואוינער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- שלמה לארענץ
- הרב שמחה וואסערמאן
- הרב חיים פנחס שיינבערג
- הרב משה סאקס
- אורי זוהר
- הרב זעליג פליסקין
- רבי מנחם מענדל טויב, דער קאלעווער רבי
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאארדינאטן: 31°47′44.94″N 35°12′6.73″E / 31.7958167, 35.2018694


text:
יצחק רבין
יצחק רַבין (1922 - 1995) איז געווען דער פינפטער פּרעמיער מיניסטער פון מדינת ישׂראל. ער איז געמארדעט געווארן י"ב חשוון ה'תשנ"ו דורך יגאל עמיר.
אינהאַלט
זיינע יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געבוירן אין ירושלים, שפעטער האט זיין פאמיליע זיך אריבערגעצויגן קיין חיפה, און נאכדעם קיין תל אביב.
אין 1937, האט ער אנגעהויבן לערנען אינעם כדורי אגריקולטורער שולע, אבער דער שולע האט זיך פארמאכט צייטווייליג, וועגן מאורעות תרצ"ו - תרצ"ט, און ער איז איינגעשטאנען אין גינוסר, ביי זיין פריינט יגאל אלון, דעמאלט האט ער געהאט א 10 טעג קורס אינעם הגנה.
אין 1940 האט ער גענדיקט לערנען, און ער האט באקומען אן אויסצייכענונג, אויך האט ער געקריגן סובסידיע צו לערנען וואסער ענזשענירונג, אין בערקלי אוניווערזיטעט, אין קאליפארניע. אבער וויבאלד די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן, האט ער נישט געקענט גיין לערנען.
אין מיליטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1941, איז ער געווען פון די ערשטע זיך אנצושליסן אינעם פלמ"ח, ער איז געווארן א קאמאנדיר, אין אפיצירן קורס. אין 1946 איז ער שוין געווען קאמאנדיר, פונעם צווייטן באטאליאן. אין 1947 איז ער געווען אפעראציע אפיציר פונעם פלמ"ח. אין אפריל 1948 איז ער געווארן קאמאנדיר פונעם הראל בריגאדע, וואס האט זיך געפונען אינעם ירושלים קארידאר, און אינעם שטאט, ביים מלחמת השחרור. ביים ערשטן וואפן שטילשטאנד, איז ער געווען קאמאנדיר אין תל אביב, און ער איז געווען פאראנטווארטליך אויפן זינקען פונעם אלטאלענא שיף, וואס די אצ"ל האט געברענגט. ער האט געדינט אלס אפעראציע אפיציר פון צענטראלן פראנט, און שפעטער פון דרום פראנט. ער איז געווען ביים וואפן שטילשטאנד געשפרעכן מיט עגיפטן, אין ראדוס. ער איז צוריק קיין ישראל, צו אנפירן מיטן אפעראציע פון איינעמען אילת. ער איז אויך געווען קאמאנדיר פונעם דרום פראנט, משה דיין האט אים איבערגענומען נאך צוויי חדשים.
נאכן זעלבסטשטענדיקייט קריג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געווארן קאמאנדיר פונעם צפון פראנט, צווישן 1956, און 1959. נאכדעם איז ער געווען קאמאנדיר פונעם אויסשפיר דינסט, און צווייטע צום שעף פון גענעראל שטאב. אין 1963 איז ער געווארן שעף, ער איז געווען דער זיבעטער שעף. וואס ער האט אנגעהאלטן ביז 1968. א יאר נאכן זעקס טאג קריג, ביים ווארטן פעריאד,האט ער געהאט א נערווען בראך, פון דרוק וואס איז געווען צופיל אויף זיינע פלייצעס.
פאליטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געווען אמבאסאדאר אין וואשינגטאן פינף . ביי דער יום כיפור מלחמה, האט ער נישט טייל גענומען. אין די וואלן 1973, איז אריין אינעם כנסת. און ווען גאלדא מאיר האט רעזיגנירט, איז ער געווארן פרעמיער מיניסטער, וואס ער האט אנגעהאלטן ביז 1977. ער האט געגעבן דעם פארארדענונג צום ענטעבע אפעראציע, אבער זיין רעגירונג האט געהאט אסאך פראבלעמען, ווייל ער האט זיך א גאנצע צייט, ארומגעריסן מיט שמעון פערעס. און נאכדעם האט ער געמוזט רעזיגנירן ווען א חשבון פון דאלארן פון זיין ווייב, (דעמאלט איז געווען אומלעגאל צו האבן באנק קאנטעס, אין פרעמדע וואלוטעס, און אין אנדערע לענדער).
ער האט געשטיצט די קריסטן ביים לבנון ברודער קריג, מיט א פאליסי "אונז וועלן העלפן די קריסטן אז זיי זאלן זיך אליין העלפן", א פאליסי וואס איז געטוישט געווארן דורך זיין נאכפאלגער, מנחם בעגין, וואס האט אפן ארויסגעהאלפן די קריסטן,
ביז 1984 איז ער געווען אין אפאזיציע. און יענע יאר ביי די וואלן, איז געווען א פאראייניקטע רעגירונג מיט א ראטאציע, און ער איז געווען פארטיידיגונגס מיניסטער, ביז 1988.
ביי די וואלן פון 1988, איז נאכאמאל געווען ראטאציע, און ער איז ווייטער געווען פארטיידיגונגס מיניסטער. אין 1990 נאכן "שמוציגע פרווו", האט יצחק שמיר ארויסגעווארפן די עבודה, און רבין איז געבליבן אינדרויסן.
צווייטע מאל פרעמיער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער האט געווינען אין די 1992 וואלן, און האט אנגעהויבן פירן שלום געשפרעכן מיט סיריע, און מיט יאסיר אראפאט. וואס האט שפעטער געפירט צום אסלא אפמאך. ער האט באקומען פארדעם דער נאבעל פרעמיע פאר שלום. אין 1994 האט ער אונטערגעשריבן א שלום אפמאך מיט כוסיין קעניג פון יארדאניע.
אומגעברענגט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויפן 4טן נאוועמבער 1995, איז ער אומגעברענגט געווארן דורך יגאל עמיר, אין ככר מלכי ישראל, וואס שפעטער האט מען עס געטוישט צו ככר רבין. ביי א שלום דעמאנסטראציע פון שלום עכשיו. י"ב חשוון איז אנערקענט פון כנסת אלס נאציאנאלע יארצייט.
זיין ווייב האט געהייסן לאה רבין. ער האט איבערגעלאזט צוויי קינדער. דליה, און יובל. ער האט די מערסטע דענקנעמען פון פלעצער שטעט שאסייען פון אלע אנדערע פרעמיער מיניסטארן פון ישראל.


text:
אלאסקע
אלאסקע (ענגליש: Alaska, רוסיש: Aляcka אליאסקא) איז דער גרעסטער שטאט פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע אין שטח; זי איז פלאצירט ביים צפון-מערב עק פון דעם צפון אמעריקע קאנטינענט. צו מזרח איז קאנאדע, צו צפון דער ארקטישער אקעאן, צו מערב און דרום דער פאציפישער אקעאן, מיט רוסלאנד ווייטער צו מערב אריבער דעם בערינג דורכגאס. אומגעפער העלפט פון אלאסקע'ס 683,478 איינוואוינער וואוינען אין דעם אנקארעזש מעטראפאליטאנעם שטח אלאסקע איז דער ווינציגסטער באפעלקערטער שטאַט. [1]
אלאסקע איז דער ניין און פערציגסטער שטאַט פון די פופציג שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן. זי איז דער גרעסטער שטאַט אין שטח פון די פאראייניגטע שטאטן מיט א שטח פון 570,380 קוואדראט מייל (1,477,277 קוואדראט ק"מ). זי געפונט זיך צווישן רוסלאנד אין קאנאדע, דאס הייסט אז אלאסקע איז איינע פון צוויי אמעריקאנער שטאטן וואס גרעניצט זיך נישט מיט זיין מוטער לאנד אמעריקע נאר מיט קאנאדע.
[פֿעלט אַ מקור]זייט אמעריקע האט איהר אפּגעקויפט האבן די איינוואוינער שטענדיג געוואלט מאכן אלאסקע א לאנד פאר זיך וואס זאל געהערן צו די פאראייניגטע שטאטן, אבער קאנגרעס האט קיינמאל דאס נישט געלאזט, זיי האט מורא געהאט אז צוליב איהר ערד אוצרות וועט זי אריינפאלן אין פּריוואטע הענט.
אין 1867 האט זי אמעריקע אפגעקויפט פון רוסלאנד, אלס אמעריקאנער קאלאניע. אין 1912 האט זי באקומען טעריטארישע שטאטוס, און אין יאר תשי"ט 1959, ניינציג יאר שפעטער איז זי ענדגילטיג געווארן דער ניין און פערציגסטער שטאַט.
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אלאסקע איז א לאנד פון וואסער פאלן, אייזבערג און שנייאיגע בערג שפיצן, עס געפינט זיך אין איהר אסאך וואסער צונגען דאס הייסט א ים צונג וואס דרינגט אריין אין א בערגיקער געגנט.
אויף צפון זייט פון איר שטח זענען די עסקימאסן,
אין יאר ה'תרנ"ז דרייסיג יאר נאך דעם וואס די פאראייניגטע שטאטן האט זי אפגעקויפט פון רוסלאנד, האט זיך צושפרייט א גרויסע גאלד פיבעריי, אין די קאנאנדע געגנט יוקאן איז אנטדעקט געווארן גרויסע שיכטן גאלד, און די גאלד זוכער האט אפגעמאכט אז אויך אין דער דערנעבענדיגער אלאסקע וועט מען טרעפן, דעריבער האט זיך אנגעהויבן א מאסן שטראם אין דער אלאסקע.
א דריטל פון אלאסקע איז פארגליווערט מיט אייז, דעם איבריגן חלק פראבירן די איינוואוינער צו באארבייטן. עס וואקסט אין איר גערשטן, קארטאפל גרינס. אויך אין איר ערד איז דא אסאך רייכע מינעראלן, זי איז רייך מיט גאלד, זילבער, קופער, בליי, אייזן און קוילן.
די הויפטשטאט זשונא געפינט זיך אינעם אלעקסאנדער ארכיפעלאג, און מען קען צוקומען צו איר נאר דורכן ים אדער מיט א לופטמאשין.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אלאסקע איז פּלאצירט אין דעם ווייטן צפון-מערב פון צפון אמעריקע, און איז דער גרעסטער שטאַט ביי טעריטאריע. זיין גרויס איז איבער אנדערהאלבן מיליאן קוואדראט קילאמעטער. די טעריטאריע האט די פאראייניגטע שטאטן אפגעקויפט פון רוסלאנד צוליב חובות וואס רוסלאנד איז שולדיג געווען פאר די פאראייניגטע שטאטן, אום 16סטן אפריל, 1867 ה'תרכ"ז, פאר א נישטיגער סומע פון 7.2 מיליאן דאלארן. בערך הונדערט יאר שפעטער, האט פרעזידענט טרומאן געמאכט אלאסקע דעם 49סטן שטאט פון די היינטיגע 50 שטאטן.
רוסלאנד איז אין יאר 1856 געווען זייער געדריקט אין געלט און זיי האבן גערעכנט אז זיי וועלן סיי ווי נישט קענען אנהאלטן די טעריטאריע צוליב וואס די ענגלענדער וועלן עס עווענטועל איינעמען, האבן זיי אנגעטראגן דעם שטח פאר געלט סיי פאר אמעריקע און סיי פאר ענגלאנד, אזוי זאל זיך אנהויבן א ליציטאציע קאנקורענץ. למעשה האבן די ענגלענדער נישט געוויזן קיין שום אינטערעסע צו קויפן, די אמעריקאנער יא, און האבן אנגעהויבן דירעקטע פארהאנדלונגען. אבער עטוואס אין יענער עפאכע האט אויסגעבראכן אין אמעריקע דער ברידער-קריג, איז די פארהאנדלונגען זענען צייטווייליג אפגעשטעלט געווארן. נאך דעם קריג זענען די פארהאנדלונגען ווידער באנייט געווארן, און עווענטועל האט זי אמעריקע אפגעקויפט פאר דער סומע פון 7.2 מיליאן דאלאר, בערך 2.3 סענט פער אקער לאנד.
ווען מען האט זי פארקויפט האט רוסלאנד באטראכט פאר א געווינס אז עס איז פטור געווארן פון זיין חוב און געגעבן גארנישט, אבער באלד דערנאך האט עס זיך געכאפט אז עס איז באגאנגען א נארישקייט, דערמיט, אבער עס איז שוין געווען צו שפעט. אויך שפעטער ביי דער קאלטער קריג איז אלאסקע געווען א גלענצענדער סטראטעגישער שטח לטובת אמעריקע.
אמעריקע האט דעמאלטס נישט געהאט קיין שום אינטערעסע אין דעם שטח, אמעריקע האט דאן געטון די מאדנע אפקויף בלויז ארויסצושטופן רוסלאנד פון דעם אמעריקאנער באדן.
די איינוואוינער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס איז גוט באקאנט די עסקימאסישע שבטים וואס וואוינען אינעם צפון'דיגן חלק פון אלאסקע, דארט הערשט א אייזיגע פראסטיגע קלימאט, די ערד איז דארט פארפרוירן די מערהייט פון יאהר, אין ווינטער פאלט דארט די טעמפראטור ביז זעכציג אונטער נול, זייערע שטיבער איז געמאכט פון פארגליוועטרע שניי, עס איז דארט דא א בארג פון אייז וואס צוגייט קיינמאל נישט, פון דעם אייז בארג האקן די עסקימאסן אויס גרויסע אייז ציגל, מען לייגט די ציגל איינס אויפן צווייטן אין א רייע, מען שטעלט עס אויס ווי א קיילעכדיגען פארום ווי א קאפל, און עס בויעט זיך אויף זייער הייזער וואס ווערט גערופן "איגלו", אינעווייניג אין הויז איז א איינגענעמע און ווארימע טעמפעראטור וועלכע ערמעגליכט די עסקימאסן צו בלייבן לעבן טראץ די שרעקליכע קעלט אין דרויסן, זיי וואוינען זייער אינטערעסאנט, זיי עהרנערן זיך פון כאפן פיש פון טייך, און פין די גרויסע ווייסע בערן, און ים לייבן וואס עס דרייען זיך דארט.
עס ווערט געשאצט אז עס וואוינען קרוב צו זעכציג טויזנט מאן עסקימאסן, אויך זענען דארט דא ארום דרייסיג טויזנט אינדיאנער.
ווען זיי כאפן א בער באנוצן זיי אויס יעדע שטיקל פונעם בער פארן ריכטיגן באנוץ, דאס פלייש צום עסן, די פעל מאכן בגדים, די אדערן פאר שטריק, די ביינער פאר כלים, אויך מאכן זיי די שארפע חלקים פון די חיות פאר מעסערס און כלי משחית, און אזוי ווייטער. זיי פארן ארום מיט שליטן וואס ווערט געשלעפּט דורך די גרויסע הינט אויף די שניי און די אייז. היינט צו טאג באנוצן זיי זיך אויך אסאך מיט העליקאפטערס.
גאווערנאר סארא פעילין פון אלאסקא, איז א שטארקע קאנסערוואטיוו.
די באקאנטע שטעט אין אלאסקע זענען:
יודן אין אלאסקע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
6,000 יודן וואוינען אין אלאסקע, 5000 פון זיי אין אנקארעדזש, וואו ס'זענען דא צוויי שולן און 600 אין פערבענקס מיט איין שול. אויך אין דזשונא וואוינען 300 יודן.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-geo_id=04000US02&-ds_name=PEP_2007_EST&-mt_name=PEP_2007_EST_G2007_T001


text:
ריינהארד היידריך
ריינהארד היידריך א קריגס פארברעכער א נאצי פון די הויפט פאראנטווארטלעכע צו די שואה.
אין יאר ה'תרצ"א (1931) איז ער אנגענומען געווארן ביי די נאצישע פארטיי, און דערנאך איז ער נאמינירט געווארן ווי דער הויפט גענעראל פון די פארט יידיגונגס רייך מיניסטעריום.
כסליו ה'ת"ש ווען די דייטשן האבן איינגענומען פוילן האט ער באפעלט די פוילישע קאמאנדאטן צו אויפשטעלן פאר די יידן געטאס און באשטימען א יודענראט.
ער איז אומגעברענגט געווארן אין טשעכאסלאוואקיי, אין יוני 1942, דורך טשעכישע אויפשטענדלער, וואס דערפאר האבן די נאציס אויסגעמארדעט א גאנץ דארף מיטן נאמען לידיצע אלס נקמה, 260 מענטשן, מיטן אויסרייד אז זיי האבן געהאלפן די אויפשטענדלער.
יידן פון טערעזנשטאט האבן באגראבן די אומגעקומענע, און אלס באלוינונג, האט די געטא באקומען די שעפעלעך פונעם דארף.
נאך דער אטאקע האט מען אפערירט אויף היידריך. ער האט געליטן פון סעפסיס, וואס מען קען באהאנדלען מיט פעניצילין, א מעדיקאמענט וואס איז שוין געווארן פאבריצירט נאר אין בריטאניע און די פאראייניגטע שטאטן, מיט וואס דייטשלאנד האט געהאלטן מלחמה.


text:
אורח חיים
אורח חיים (יידיש: דער וועג פון לעבן) איז דער ערשטער חלק פון די פיר חלקים טור און שלחן ערוך.
עס איז איינגעטיילט אין דריי חלקים:
- חלק אלף באציט זיך צו הלכות וואס זענען שייך טאג טעגליך, פון ווען מ'שטייט אויף צופרי ביז מ'גייט שלאפן ביינאכט. עס אנטהאלט בסך הכל צוויי הונדערט-איין-און-פערציג סימנים.
- חלק בית איז אלץ וואס איז נוגע צו הלכות שבת און די ל"ט מלאכות. עס גייט ביז סימן תטז.
- חלק גימל איז הלכות פון אלע ימים טובים און ספעציעלע טעג דורכאויס דעם יאר. עס בייסט זיך אן ביי הלכות פון ר"ח און ענדיגט זיך ביי פורים.
אלע דריי חלקים צוזאמען באשטייען פון תרצז (זיבן הונדערט-זיבן-און-ניינציג) סימנים.


text:
ישראל מאיר לאו
הרב ישראל מאיר לאַו (געב' כ"ב סיון ה'תרצ"ז, פיעטרעקאוו) אין דער הויפט רב פון תל אביב, און א געוועזנער הויפט רב פון ישראל (תשנ"ג - תשס"ג). ער איז אויך דער פארזיצער פון יד ושם.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
הרב לאו איז געבוירן געווארן כ"ב סיון תרצ"ז אי פיעטרעקאוו צו זיין פאטער הרב משה חיים לאו, דער לעצטער אב"ד פון פיעטריקאוו, און זיין מוטער מרת חיה פרענקל-תאומים. ער שטאמט פון 38 דורות רבנים בן אחר בן. מ'האט אים געגעבן דעם נאמען מאיר נאך הרב מאיר שפירא. יולי 1945 האט מען אים באפרייט פונעם בוכנוואלד קאצעט.
ווען ער איז געווען אלט 22 יאר האט ער געהייראט מרת חיה יוטא, די טאכטער פון הרב יצחק ידידיה פרענקל, וואס איז שפעטער געווארן הויפט רב פון תל אביב.
אין תשס"ח האט מען אים באשטימט פארזיצער פון יד ושם.
רבנות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פון תשל"ח ביז תשמ"ח איז ער געווען הויפט-רב פון נתניה. אין תשמ"ח האט מען אים באשטימט הויפט רב פון תל אביב. אין תשנ"ג איז ער געווארן דער אשכנזישער הויפט רב פון ישראל. ער איז געבליבן אין דעם אמט 10 יאר, נאכדעם האט ער געמוזט ענדיגן זיין קאדאנץ לויטן געזעץ. תשס"ה איז ער געווארן א צווייט מאל הויפט רב פון תל אביב.
משפחה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
הרב ישראל מאיר לאו און מרת חיה יוטא האבן אכט קינדער:
- הרב משה חיים, רב פון נתניה זייט תשמ"ח.
- הרב דוד, געוויילט אשכנזישער הויפט-רב פון ישראל י"ז אב תשע"ג
- הרב צבי יהודה, רב פון צפון תל-אביב
- די ווייב פון הרב אליעזר סאראצקין, רב פונעם רמת אפרים געגנט און דירעקטאר פון לב לאחים
- די ווייב פון הרב בנימין קאַהן, ראש ישיבה פון "חיי משה", ירושלים
- מרת רחל, די ווייב פון הרב יחזקאל שיינפעלד, רב אין רמת אביב
- די ווייב פון הרב אריאל שווייצער, א דיין אין ירושלים
- די ווייב פון הרב משה קירשטיין, ראש ישיבה פון "נתיבות יצחק" אין תל אביב


text:
אינטעליגענטע אויספלאנעווען
אינטעליגענטע אויספלאנעווען (Intelligent Design) איז דער באגריף וואס לויטעט אז באשעפענישן פון לעבן אויף דער וועלט, איז דאס בעסטע פארשטענדליך דורך גלייבן אין א קלוגער באשעפער. און נישט דורך אן אומדירעקטער עקסידענט פראצעס פון נאטורליכע סעלעקציע.
אנדערשט פון עוואלוציע וואס איז א טעאריע, איז אינטעליגענטע אויספלאנעווען א פאקט וואס מ'לאזט זיך נישט אריין אין די ווייטערע העכערע סיבות וואס, ווער און וויאזוי אלץ איז באשאפן. מען באטראכט בלויז די נאטור ביז מ'קומט צום אויספיר וואסערע טיפע דעזיין; גרויסע וואונדערליכע קענטעניסן, און פונקטליכע פלענער עס ליגט אין די נאטור, און דורך דעם איז א ראי' אז ענדלאזע אינטעלעגענציע, און נישט בלינדע אומפאל האט דאס באשאפן.
זיי זענען אפילו גורס די טעאריע פון עוואלוציע, אבער די באשאפונג פון אנפאנג זאגן זיי ליגט מער פון דעם בלינדן פראצעס.
אינהאַלט
קעגנערשאפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס איז נישט אויסגעהאלטן לויט וויסנשאפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די רוב וויסנשאפטלער זאגן אז עס שטימט נישט, און דערווייל זעהט מען נישט קיין פלאן אדער ציל אין באשעפעניש, און אז עס זענען דא אסאך מער פעלערן און וויסטעניש ווי עס זענען דא וואונדער. ווי צום ביישפיל די שטיינער וואס ליגן ארום די זייגער.
צוליב די מאטיוו[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דערווייל איז דאס נישט קיין אנגענומענע לימוד אין די פובליק שולעס ווייל די רוב אלגעמיינער גוי, אפילו זיי זענען רוב רעליגיעז, האלטן אבער אז דער גאנצער חכמה ווערט געטריבן פון אמונה און רעליגיע, און אנדערשט פון כללית'דיגע סייענס, וואס האט נישט קיין מאטיוו עפעס אנדערשט ווי שטודירן לעבן, רוב סייענטיסטען זענען אפילו רעליגיעז, האבן די אינטליזשענט דעזיין חברה א אינטערעסע צו פארשפרייטן זייער גלויבן אין א גאט וואס זיי זאגן טאקע נישט ארויס בפירוש אבער דאס איז זייער ענד כוונה.
די אינטעליגענטע אויספלאנעווען חברה ענטפערן אבער אז די וויסנשאפטלער האבן א פניה קעגן אמונה, און זענען נישט מסכים פאר קיין שום פרייז איינצוזען אז עס איז דא א באשפער אויף דער וועלט אפילו די ראיות צייגן צו דעם ווייל זיי זענען פאנאטשיע אטעאיסטען.
עס פארענטפערט גארנישט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז די טענה אז א באשאפער איז נאך מער וואונדערליך ווי די זייגער, און אויב ער מוז נישט האבן א באשאפער דאן דארף די וועלט אויך נישט האבן א באשאפער.
תורה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביי אידן ווערט דאס אנגערופן נפלאות הבורא פון דעם חובת הלבבות אין שער הבחינה, ביזן רמב"ם און זיין יד החזקה, האבן אראפגעלייגט אלס יסוד אז צו זיין א ערליכער איד איז דאס בעסטער און גרינגסטער וועג דורך די לימוד פון אינטעליגענטע אויספלאנעווען. ווייל דאס איז דער שנעלסטער און גרינגסטער וועג צו אמונה.[פֿעלט אַ מקור]


text:
7טן יוני
דעם 7טן יוני איז דער 158סטער טאג פון יאר (159סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 207 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1329 - דייוויד דער צווייטער ווערט קעניג פון שאטלאנד.
- 1692 - 3,000 מענטשן געהרגעט אין אן ערדציטערניש אין דזשאמייקע.
- 1863 - מעקסיקא סיטי איינגענומען דורך פראנצויזישע זעלנער.
- 1905 - נארוועגיע פראקלאמירט אנולירונג פון דער פאראייניקונג מיט שוועדן און ווערט א זעלבשטענדיג לאנד.
- 1914 - די ערשטע שיף פארט אדורך דעם פאנאמא קאנאל.
- 1948 - עדווארד בענעש זאגט זיך אפ פון זיין פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי איידער צו חתמ'ענען א געזעץ וואס קערט איבער דאס לאנד צו קאמוניזם.
- 1967 - זעקסטאגיקע מלחמה: די פאראשוטיסטן נעמען איין די אלטשטאט פון ירושלים.
- 1978 - די סאלאמאן אינזלען ווערן אומאפהענגיק פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1840 - פרידריך ווילהעלם דער דריטער, מלך פון פרייסן (געב' 1770)
- 1954 - אלאן טיורינג, מאטעמאטיקער, פיאנער פון קאמפיוטער וויסנשאפט (געב' 1912)
- 2010 - הרב מרדכי אליהו, דער ראשון לציון - ספרדישער הויפט רב פון ישראל (געב' 1929)


text:
עמל צו פּסט קאָנווערטער ופּדאַטעס
די נייע ווערסיע פון דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד כולל מינערווערטיק זשוק פיקסיז און ימפּרווומאַנץ. ימפּראָוועד אַלגעמיין פעסטקייַט פון עמל צו דערוואַרטונג קאַנווערטער, פאַרפעסטיקט די אַרויסגעבן ווו עטלעכע עמל אַרטיקלען יקספּאָרטאַד פון די באַט טוט ניט בייַטן ריכטיק צו אַוטלוק פּסט. דער פּראָגראַם סלאָוז אַראָפּ בשעת ימפּאָרטינג מסג און עמל טעקעס וואָס כולל פאלק אַטאַטשמאַנץ. אוניקאָד טיש שוועבעלעך איז געווען עקסטענדעד צו שטיצן עטלעכע עקזאָטיש שפּראַכן. עטלעכע ניצערס זענען קאַמפּליינינג וועגן קאַנווערטינג פּראָבלעמס ווו שיקן און באקומען דאַטעס זענען פארענדערט צו דאַטע פון ימפּאָרטינג, so let’;s hope this will help them out. די נייע פֿונקציע אַלאַוז באַניצער צו שאַפֿן אַ נייַ פּסט טעקע פֿאַר ימפּאָרטינג עמל און מסג טעקעס. איצט איר קענען אַרייַנפיר ימיילז אין קייפל פּסט טעקעס איינער דורך איינער. אונדזער FAQ בלאַט דערהייַנטיקט מיט נאָך ינסטראַקשאַנז וועגן עמל צו פּסט קאַנווערזשאַן. סאָפטווער פּעקל ימפּרוווד דורך מבאָקס צו עמל קאַנווערזשאַן מאָדולע וואָס עקסטראַקט ימיילז פון מבאָקס מיילבאַקסיז און שפּאָרן זיי צו צעטיילן עמל טעקעס. די דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד מיט מבאָקס צו עמל קאָנטערטער קענען דינען איצט ווי מבאָקס צו פּסט קאַנווערטער אָדער מבאָקס צו דערוואַרטונג ימפּאָרטינג מאָדולע. עס איז גוט העלפער פֿאַר טהונדערבירד, ענטאָוראַגע און אנדערע שטיצט email קלעינט סאָפטווער ניצערס, וואס ווילן צו ענדערן email קליענט צו אַוטלוק. דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד קענען זיין געוויינט ווי עמל צו מסג קאַנווערטער צו אומקערן די סומע פון אַוטלוק. עמל טעקעס אין מסג פֿאָרמאַט (עמל צו מסג). Read more…;


text:
פאו'ס געזעץ
פא'ס געזעץ, על שם דעם ערפינדער פון דעם קאנצפעט נתן פא, לויטעט אז א פאראדיע פון עקסטרעמיזם וואס פארמאגט נישט קיין שום אנדייטונג אז דאס איז א פאראדיע (ווי א סמיילי צייכן וכדומה) קען פאררעכנט ווערן אלץ אמת'ע עקסטרעמיזם.
דער געזעץ גייט אויף פארקערט אויך. אמת'ע פונדאמענטאליזם אדער עקסטרעמיזם קען ווערן בטעות אויסגעטייטשט ווי א פאראדיע פון דעם פונדאמענטאליזם.
פאו'ס געזעץ איז באשאפן געווארן אין 2005 אויפן וועבזייטל christianforum.com דורך נתן פאו און א שמועס איבער קרעאציאניזם (בריאת העולם ווי פארציילט אין דער תורה). פאו'ס אריגענעלר זאץ ליינט ווי פאלגנד (אין יידשער איבערזעצונג):
"עס איז אוממעגליך צו מאכן א פאראדיע פון א קרעאציאניסט וועלכער איינער וועט נישט נעמען פאר ערנסט, אן א ווינקעדיגער סמיילי אדער סיי וועלכע אנדערע אפענע צייכן פון הומאר"
די סענטימענטן וועלכער פאו האט אויסגעדרוקט גייען צוריק אסאך פריער, לכל הפחות צו 1983 ווען דזשערי שווארץ האט אין א פאסט אויף יוזנעט געשריבן (אין יידשער איבערזעצונג):
"פארמיידט סארקאזם און קאמישע קאמענטארן - אן די פאסיגע שטימע און באוועגונגען, ווערן די דאזיגע [סארקאזם און קאמישע קאמענטארן] שלעכט אויסגעטייטשט. די זייטיגע שמייכל :-), איז געווארן ברייט אנגענומען אויפן אינטערנעט אלץ א וועג וויאזוי צו זאגן אז "איך מאך אן הלצה". אויב שרייבט איר א סאטיריש ארטיקל אן דעם סימבאל, נישט קיין חילוק ווי קלאר ס'איז פאר אייך אז דאס איז סאטיר, זייט ניטש ערשטוינט אויב מענטשן נעמען דאס אן ערנסט."
נאך א פרעצעדענט צו פאו'ס לאו איז געשריבן געווארן אויף יוזנעט אין 2001 דורך עלען מארגען:
"א גענוג גוטע פאראדיע וועט זיין אומדערקענבאר פון א אמת'ער kook".


text:
גרענעץ
א גרענעץ איז אן אויסגעצייכענטער ליניע וועלכע טיילט אפ די טעריטאריע צווישן שטעט און לענדער.
גרענעץ קאנטראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען א גרענעץ טיילט אפ צוויי לענדער וועט געווענליך דארט זיין אינסטאלירט א וואך סיסטעם דורך די צוויי לענדער וואס גרענעצן זיך. צו קענען דורכגיין א גרענעץ דארפן ציווילע ווייזן אידענטיטעט און פרעמדע וועלן דארפן האבן א וויזע צו קענען באזוכן יענע לאנד. גרענעץ קאנטראל איז אנדערש אין פארשידענע ערטער אין דער וועלט. אין אייראפע זענען אלע גרענעצן אין די אי-יו לענדער אפן איינע צום צווייטן אן קיין שום קאנטראל. אין די קאמוניסטישע לענדער איז פאראן א שטרענגע קאנטראל ווער עס קומט אין גייט און ביי רוב מאדערנע לענדער איז עס געוואנדן פון וואנעט מען קומט.
גרענעצן ווערן קאנטראלירט דורך א ספעציעלער אגענטור, די צאל אגענטור, וואס איז פאראנטווארטליכט פאר אלעס וואס גייט אריין און ארויס פון לאנד. זיי אינספעקטירן אלע פראדוקטן און סחורה וואס קומט אריין אויס מורא פאר דראגס אדער שעדליכע כעמיקאלן. אלעס וואס גייט ארויס ווערט אויך קאנטראלירט צו מאכן זיכער אז קיינער שמוגעלט נישט ארויס וואפן וואס איז פארבאטן צו פארקויפן צו אנדערע לענדער.
דאס זעלבע איז מיט מענטשן. זיי קוקן נאך יעדן מענטש וואס גייט אריין אדער ארויס. זיי פרעגן אויס יעדן עטליכע פראגעס, באטראכטן שריפטן, און צומאל עפענען זיי רענצלעך און האבן געוויסע סימנים וועמען צו לייגן אויף א גרונטליכער פארהער. זיי זענען פאראנטווארטליכט אז קיין שום פארברעכער זאל זיך נישט קענען ארויסכאפן פון לאנד און אז קיין שום קראנקע, פארברעכערישע, אדער אומלעגאלע אימיגראנט זאל זיך נישט קענען אריינבאקומען אין לאנד.
די צאל אגענטור האלט אן אויג און קאנטראלירט די גרענעצן אויף דער ערד, אין די לופטן, און אויפ'ן וואסער. אויף דער ערד האבן זיי ספעציעלע ראדארן און װידעאָ-קאַמעראַס וואס האלטן א וואכזאם אויג לענגאויס אלע גרענעצן. ביי די גרענעץ פונקטן האבן זיי קליינע געביידעס וואו זיי שטודירן אלע אינפארמאציע און גיבן אלע סערוויסעס וואס אבלאנגט צו די קאסטומס. זיי נוצן אויך ריזיגע עקסרעי מאשינען אין די לופטפעלדער און אסאך הונטלעך וועלכע זענען טרענירט צו שמעקן דראגס אדער אלקהאל.
די לופטן און וואסערן ווערן קאנטראלירט דורך גאר פארגעשריטענע ראדארן וועלכע כאפן אויף יעדע קליינע פליגער אדער שיפל. א שיף אדער פליגער וואס ווערט נישט אינדענטיפיצירט ווערט באלד געצווינגען צו לאנדן אדער אפשטעלן דורך די אגענטור'ס העליקאפטערס און שיפן.
ווען מיר פארן אדורך די גרענעצן זען מיר געווענליך איינפאכע זיכערהייט וועכטער וועלכע פרעגן די עטליכע פראגעס. די אגענטור פארמאגט אבער פיל מער פארגעשריטענע וועכטער ווי דאס וועלכע מען נוצט ווען עס פעלט זיך וויכטיג אויס. אויסער דעם האבן זיי טויזנטער קלוגע אפיצירן וועלכע שטודירן און האלטן חשבון אויף קאמפיוטערס פון אלע אינפארמאציע.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
ראיאטן קאנטראל
ראיאטן קאנטראל זענען די מאסנאמען וואס די פאליציי נעמען אונטער צו ברענגן א ראיאט אונטער קאנטראל.
פאליצייאישע טאקטיקן קעגן ראיאטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די פארגאנגנהייט האבן די פאליציי גענוצט פשוט'ע טאקטיקן צו קאנטראלירן ראיאטן געבויט אויפ'ן פאקט אז וויבאלד די פאליציי איז בעסער עקוויפטעט ווי די מאסן וועלן זיי קענען איבערקומען די צעווילדעוועטע פראטעסטירער. די פאליציי פלעגט פארמירן א שורה און אריינגעדרינגן אינעם הארץ פונעם כאאס און פארטריבן און געשלאגן אויף רעכט און לינקס.
די סארט טאקטיקן האט אבער געברענגט אסאך פאטאליטעטן ווייל די פאליציי איז נישט געווען געוואוינט צו אזעלכע מהומות און וויבאלד זיי האבן זיך געשפירט אלס באפאלענע האבן זיי געארבעט זייער ווילד און ווער עס איז זיי געשטאנען אין וועג איז צעשלאגן געווארן. אויסער די פאטאליטעטן האבן זיי נישט געקענט האלטן א קאנטראל אויף די אונטערצינדער און האבן נישט געקענט ארעסטירן די אנפירער, זייענדיג אין געפאר און אין א גרויסע צעמישעניש.
איינע פון די באקאנסטע דורכפעלער אין ראיאטן קאנטראל איז געווען ביי די דעמאקראטישע קאנווענשאן אין שיקאגא, אילענאו, אין 968' ווען די דעמאקראטן האבן זיך געגרייט צו נאמינירן אלס זייער פרעזידענט קאנדידאט הובערט האמפערי וועלכער איז געווען א שטארקער פרא-מלחמה קאנדידאט. די אנטי-מלחמה אקטיוויסטן האבן ארגאניזירט גרויסע פראטעסטן וועלכע דער מעיאר פון שיקאגא און זיין פאליציי האבן אנגענומען און באטראכט אלס די פיינט. די מאסן איז אפגעהאלטן געווארן מיט שטארקע בריגאדעס אבער די פאליציי איז באשמוצט געווארן אין גאנצן לאנד צוליב זייער ברוטעליטעט קעגן זייער אייגענע סיטיזענס. די פאליציי האט געשלאגן יעדן וואס איז זיי אונטערגעקומען, אריינגערעכנט דזשורנאליסטן, און רעד קראס וואלונטירן וועלכע זענען געקומען צו הילף פאר די אטאקירטע.
היינט זענען די פאליציי נאך מער עקוויפטעט אבער, וויכטיגער פון דעם, זענען זיי פיל מער ארגאניזירט און נוצן פארגעשריטענע טאקטיקן וויאזוי אריינצודרינגן אין א ראיאט און דאך פארהאלטן פאטאליטעטן. די פאליציי האט שטודירט און אויסגעטראפן א פארמאציע וועלכע איז זייער עפעקטיוו און גיט זיי א געלעגנהייט צו ארעסטירן מער מענטשן.
די פארמאציע איז אויסגעשטעלט ווי פאלגנד: זיי שטעלן זיך אויס אין 4 רייעס און יעדע רייע באשטייט פון א געוויסע צאל אפיצירן. די ערשטע רייע באשטייט פון צוויי גרופעס פון 5 אפיצירן וועלכע זענען עקוויפטעט מיט טרערן גאז אין פאל עס פעלט זיך אויס. אונטער זיי גייען די פירער פון די גרופע וועלכע באשטייט פון צוויי אדער דריי אפיצירן. אין די דריטע רייע גייען דריי באזונדערע ארעסט גרופעס וועלכע באשטייען יעדע איינע פון 2 אפיצירן. און צום לעצט גייט א שטארקע פאליציי קראפט וועלכע זענען איינגעטיילט אין צוויי גרופעס.
די פארמאציע איז אזוי אויסגעשטעלט אז יעדע גרופע זאל זיך קענען גרינג מאנואווירן אין פאל זיי, אדער אן אנדערע גרופע, קומט אונטער אטאקע. די גאנצע פארמאציע קען זיך זייער שנעל באוועגן און יעדע פון זיי באוואכט די אנדערע. וויבאלד ארעסטן איז די שווערסטע טייל אין א ראיאט שטעלן זיי די ארעסט אפיצירן אינדערמיט וואו זיי קענען זיך גרינג אן עצה געבן מיט די ארעסטירטע אן ווערן געשטערט פון אנדערע פראטעסטירער.
נאך א טאקטיק פון די פארמאציע איז אז די גרופעס זענען אפגערוקט איינע פון די אנדערע כדי די מאסן זאלן קענען ארויסגעלאזט ווערן פון צווישן די לעכער. ספעציעל איז די טאקטיק וויכטיג ווען די פארמאציע דרינגט אריין אין די צעהיצטע מאסן וואס אויב די פארמאציע וואלט געווען ווי א וואנט וואלט די פארשריט געווען פיל שווערער און די ראיאט וואלט געהאט מער קראפט צו קעמפן. די פארמאציע קען זיך אבער זייער שנעל באוועגן און ווען זיי ווילן מאכן אן ארעסט אדער ווען זיי ווילן יא בלאקירן די מאסן פון א געוויסן פונקט קענען זיי זיך פאראייניגן אין סעקונדן.
די פאליציי טרענירט זיך כסדר לויט די פארשריטן און זיי נוצן אנדערע אפיצירן אלס די מאסן. די פארמאציע טוט זיך אן אלע שמונה בגדים און די געמאכטע מאסן אטאקירן און ווארפן אלעס וואס קומט זיי אונטער אין די הענט.
ראיאט קאנטראל טעכנאלאגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די וויכטיגסטע און ערשטע עקוויפמענט וואס די ראיאט פאליציי טוען אן באשטייען פון א העלמעט מיט א דורכזיכטיגע צודעק פאר'ן געזיכט, קערפער ארמאר, און א גרויסע קערפער פאנצער. די דריי געצייג אינאיינעם ווערן אנגערופן "הארד טעק".
די קערפער פאנצער און דאס געזיכט צודעק זענען ביידע געמאכט פון א געוויסע אויסגעארבעטע גלאז וועלכע רופט זיך לעקסאן. די סארט גלאז קען זיין בולעט-פרופ אויב עס איז גענוג דיק. אבער די ראיאט פאליציי דארפן דאס נישט זיך צו באשיצן פון געווער נאר ליבערשט פון ווארפנדיגע אביעקטן וועלכע די פראטעסטירער ווארפן אין זייער ריכטונג.
די פאליציי נוצט אסאך פארגעשריטענע געווער וועלכע פארמינערן פאטאליטעטן אבער זייער הויפט וואפן איז נאך אלץ דער שטעקן. די פאליציי שטעקענעס ווערן גערופן באטאנס און קומען אין פארשידענע פארמאטן. געווענליך זענען זיי צווישן 24 און 45 אינטשעס לאנג און טייל פון זיי זענען קלענער אבער קענען זיך אויסציען ווען מען גיט א דרוק אדער ווען מען הייבט עס אן נוצן. די פאליציי זוכט וואס ווייניגער צו נוצן עכטע וואפן ביי ראיאטן אויס מורא אויב איינער פון די ראיאטירער וועט אוועקנעמען די וואפן און דעמאלט וועט זיין פאטאל. אין ראיאטן פעלער וואו די פאליציי ווייסט אז עס וועט נישט זיין אזוי געפערליך וועלן זיי טאקע נישט טראגן קיין וואפן נאר וועלן זיך באגעניגן מיט די באטאנס און אביסל פעפער ספרעי.
אין געוויסע פעלער וועלן די פאליציי יא נוצן רעוואלווערס וועלכע זיי פילן אן מיט ראבערנע קוילן אדער וואסער אדער טינט באליס וועלכע טוט מער ווי אביסל וויי ווען מען כאפט דאס אבער עס איז נישט פאטאל. די פאליציי נוצט אויך גאז לאנטשערס מיט וועלכע זיי פארגאזן די לופט מיט אומשעדליכע גאז און פארטרייבט די מאסן. אין אזעלכע פעלער וועלן די פאליציי נוצן גאז מאסקעס צו באשיצן זייער אייגענע אטעם.
אין מער רואיגע ראיאטן וועלן די פאליציי געווענליך אויך נוצן פערד וועלכע צייכנען זיך אויס אין פארטרייבן מענטשן. פערד האבן א מעלה אז זיי האבן נישט קיין פראבלעם פון די גאז וועלכע די פאליציי שפריצט און קענען טאן זייער ארבעט אפילו אין שווערע וועטער אומשטענדן. אבער אין ווילדערע פעלער קען מען זיי נישט נוצן ווייל די פערד קענען ארויסגיין פון קאנטראל און שעדיגן די גאנצע אפעראציע.
ראיאט קאנטראל פיליזאפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע כלל וואס מען לערנט היינט די ראיאט קאנטראל כוחות איז אז זייער ציל איז נישט צו קעמפן מיט די ראיאטן נאר זיי צו בארואיגן און אהיימשיקן מיט שיינעם. דאס נוצן פאליצייאישע קראפט איז א לעצטע מיטל ווען עס איז נישט פאראן קיין אנדערע ברירה. ארגינעל פלעגט מען רופן די אפטיילונגן ראיאט סקוואדס אבער היינט רופט מען זיי מאסן מענעדזשמענט יוניטס. אין אנדערע ווערטער, זענען זיי טרענירט צו קאנטראלירן און ארויסהעלפן די באפעלקערונג און אפילו ווען זיי שטימען נישט מיט צו זייערע פארלאנגן וועלן זיי נאך אלס באטראכטן די פראטעסטירער אלס סיטיזענס און נישט אלס די פיינט.
די יוניטס זענען אויך געלערנט צו פארהאלטן דאס אויסברעך פון ראיאטן. אין פעלער וואס מען ווייסט אז עס קען אויסברעכן ראיאטן וועלן די כוחות אריינגעברענגט ווערן פון פאראויס צו פארהאלטן אזא פאסירונג. בעפאר אן אויפגעברויזטע פראטעסט האלט ביים צושטאנד קומען וועלן די פאליציי געווענליך זיך צוזאמענזעצן אדער טעלעפאנירן די אנפירער און זיי געבן זייערע ערלויבענישן וואס זיי מעגן יא און נישט טאן און דאס זעלבע וואו זיי מעגן יא אדער נישט גיין. אויב אלעס גייט ווי געפלאנט וועלן די פאליציי בכלל נישט טשעפן די פראטעסטירער.
די נייע סטראטעגיעס האט מען אנגעהויבן נוצן אין די לעצטע יארן, און ווי פריער דערמאנט, האט די פאליציי זיך געלערנט לעקציעס פון דורכגעפאלענע אפעראציעס.
אין פעלער ווען אלע בעפארגרייטונגן העלפן נישט אין די ראיאטן גייען ארויס פון קאנטראל וועלן די פאליציי אנהייבן נוצן א מער אגרעסיווע צוטריט אבער וועלן נעמען אין באטראכטן אז דאס מערהייט פון די מאסן ווילן נישט שעדיגן אדער קאנפראנטירן די פאליציי נאר ווערן אריינגעכאפט אין די אזויגערופענע מאב צוליב די געמיטער וועלכע הענגט אין דער לופטן. די גרעסטע טייל פון די מאסן אין א ראיאט זענען נייגעריגע מענטשן וועלכע קומען קוקן וואס עס וועט זיך אויסקאכן אבער אויך זיי שטערן די ארבעט פון די פאליציי.
אין יעדע ראיאט אינצידענט זענען פאראן א גרופע אדער יחידים וועלכע וועלן, אדער ווילן, בענעפעטירן פון דעם טומעל. די פאליציי דארף אויסגעפינען ווער זיי זענען און זיי איינשטילן אדער ארעסטירן. איינמאל די אנפירער זענען מער נישט דארט וועט די גאנצע ראיאט איינגעשטילט ווערן אויטאמאטיש. אבער ווי געזאגט מוזן זיי דאס טאן אויף א רואיגע און אויסגערעכנטע וועג ווייל אויב זיי נוצן קראפט און שלאגן די פראטעסטירער ווערט די מצב נאר ערגער.
אפילו ווען די פאליציי איז שוין יא אין א קאנפליקט וועלן זיי נאך אלס פרובירן צו ארעסטירן נאר די אנפירער און מיט דעם דערשטיקן די פולווער. די פאליציי רוקט זיך פאראויס זייער שנעל אבער זיי וועלן שטענדיג לאזן לעכער איינע צווישן די אנדערע כדי די מאסן זאלן קענען אנטרינען ווערן, וועלכע איז דער הויפט ציל פון זייער אפעראציע.


text:
סקאטלאנד
סקאטלאנד איז א לאנד וואס איז א טייל פונעם פאראייניגטן קעניגרייך. עס איז אין צפון פונעם אינזל גרויסבריטאניע. סקאטלאנד האט א לאנד גרענעץ מיט ענגלאנד. סקאטלאנד האט בארטנס אויף דעם צפון ים צו מזרח, דע אטלאנטישן אקעאן צו מערב און אויך דעם אירישן ים צו דרום-מערב.
סקאטלאנד איז אמאל געווען אן אומאפהענגיק לאנד מיט אן אייגענער רעגירונג. יעצט אבער איז עס איינער פון די פיר טיילן פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך. אין יאר 1603 איז דער מלך פון סקאטלאנד זשיימס דער זעקסטער פון סקאטלאנד געווארן אויך מלך איבער ענגלאנד. אין 1707 האט דער פארלאמענט פון סקאטלאנד באהאפֿטן מיטן ענגלישן פארלאמענט צו ווערן דער פאלאמענט פון גרויסבריטאניע, און אין 1801 האט גרויסבריטאניע פֿארבונדן מיט אירלאנד צו ווערן דאס פאראיינגטע קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און אירלאנד. כאטש סקאטלאנד איז נישט אומאפהענגיק, דורכאויס זיין היסטאריע האט סקאטלאנד געהאט אן אייגענע געזעץ סיסטעם און אן אייגענע שולע סוסטעם, און אן איינציקן קולטור.
זייט 1999 האט סקאטלאנד אן אייגענעם פארלאמענט. טראץ דעם ווערן אסאך זאכן געפירט פון דעם וועסטמינסטער פארלאמענט אין לאנדאן, ענגלאנד. טייל מענטשן אין סקאטלאנד האלטן אז דאס לאנד זאל ווערן נאכאמאל אומאפהענגיק.
צפון סקאטלאנד האט פֿיל בערג, און ווייניג מענטשן וואוינען דארט. רוב מענטשן וואוינען אינעם נידריגן צענטראלן שטח, אדער ארום דעם בארטן. . ארום דעם מערב בארטן און צו צפון זענען דא אסאך אינזלען.
די הויפטשטאט פון סקאטלאנד איז עדינבורג, אויפן מזרח בארטן, אבער די גרעסטע שטאט איז גלאזגוי. כמעט העלפט פון סקאטלאנד'ס באפעלקערונג וואוינען אין גלאזגוי אדער דעם ארומיגן שטח. אנדערע שטעט אין סקאטלאנד זענען אבערדין, דונדי, אינווערנעס, סטירלינג און פערטה.
די באפעלקערונג פון סקאטלאנד איז 5,194,000 (אפגעשאצט 2009)
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סקאטלאנד פארנעמט א דריטל פון די בריטישע אינזלען, און געפינט זיך צפון-מערב פון דער יבשה פון אייראפע.
דער שטח פון סקאטלאנד איז 78,772 ק"מ². סקאטלאנד האט א גרענעץ אויף דער יבשה נאר מיט ענגלאנד, וואס איז לאנג 96 קילאמעטער (60 מייל). דער מערב בארטן פון סקאטלאנד איז אויפן אטלאנטישן אקעאן און דער מזרח בארטן איז אויפן צפון ים. אירלאנד געפינט זיך 30 ק"מ פון דרום קינטייר, נארוועגן איז 305 ק"מ צו מזרח און די פארא אינזלען זענען 270 ק"מ צו דרום.
טראנספארטאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
פרידזשידער
א פרידזשידער איז א מכשיר (אפאראט) וואס האלט זיך קיל, דורך עלעקטריק אדער גאז, אז עסן וואס ליגט אין אים זאל בלייבן פריש. בעצם איז ער א קאסטן מיט א טיר, וואס איז שטרענג איזאלירט, און האט א מעכאניזם אריבערצופירן היץ אינדרויסן בכדי ס'זאל זיין קילער אין פרידזשידער ווי אין דער ארומעדיקער לופט. מערסט פארשפרייט איז דער שטוב פרידזשידער. אין די אנטוויקלטע מדינות (פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, מערב אייראפע, א.א.וו.) האט כמעט יעדע הויזגעזינט א פרידזשידער. האנדל פרידזשידערן, וואס זענען אסאך גרעסער פון די היימישע, ווערן געניצט אין סופערמערק און רעסטאראנען.
איידער מען האט פארקויפט פרידזשידערן (בערך אין יאר 1920) פלעג מען ניצן אן אייזקאסטן.
א נארמעלער פרידזשידער האלט זיך ביי א טעמפעראטור פון 4 °C. אמאל איז אויך דא א קאמער פאר ירקות פון 10 °C. א פריזער ארבעט אויפן זעלבן פרינציפ, אבער א סאך קילער (18 °C-). א שטוב פרידזשידער האט אפטמאל א פריזער קאמער.
בדרך כלל אנטהאלט א פרידזשידער 100-150 ליטער, אבער מען באקומען קלענערע, אפילו פון 30 ליטער.


text:
1919
1919 איז דאס 19טע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1919 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 21סטן יאנואר - אויפגעשטעלט דער אירישער פארלאמענט - דער דויל
- 15טן פעברואר - 1,200 יידן דערמארדעט אין א פאגראם אין פראסקוראוו (היינט אוקראינע)
- 19טן פעברואר - פוילן נעמט איין ביאליסטאק פון די ליטווינער
- 28סטן יוני - אונטערגעשריבן דער ווערסיי אפמאך
- 6טן אויגוסט - די רומענישע ארמיי אינוואדירט אונגארן
- 10טן סעפטעמבער - עסטרייך שרייבט אונטער און אנערקענט די זעלבשטענדיגקייט פון פוילן, יוגאסלאוויע, אונגארן און טשעכאסלאוואקיי
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 15טן פעברואר - אנדרעאס פאפאנדרעו, פרעמיער מיניסטער פון גריכנלאנד (געש' 1996)
- 7טן מיי - עווא פעראן, ווייב פון דעם פרעזידענט פון ארגענטינע (געש' 1952)
- 19טן יולי - עעדמונד הילארי, ניי זילאנדער בארג קלעטערער, דער ערשטער ארויף אויפן שפיץ פון עווערעסט מיט טענזינג נארגיי (געש' 2008)
- 20סטן יולי - סיר עדמונד הילארי, בארג קלעטערער, דער ערשטער ארויף אויף עווערעסט (געש' 2008)
- 31סטן יולי - פרימא לעווי, יידישער-איטאליענישער שרייבער און כעמיקער (נפטר 1987)
- 18טן אקטאבער - פיער עליאט טרודא, פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע (געש' 2000)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 15טן מיי - אהרן אהרונסון, אגראנאם (געב' 1876)
- 3טן דעצעמבער - פיער אגוסט רענואר, מאלער (געב' 1841)


text:
מייק הוקאבי
מייקל דעל "מייק" הוקאבי (געבוירן 24סטן אויגוסט, 1955) איז דער געוועזענער (54סטער) גאווערנאר פון ארקענסא, ער האט געדינט פון 1996 ביז 2007. ער איז א קאנדידאט פאר די אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008. ער איז דער דריטער רעפובליקאנער גאווערנאר אין ארקענסא זייט דער רעקאנסטרוקציע.
הוקאבי האט געשריבן עטליכע ביכער, ער איז א געוועזנער גלח, רעדנער, און מוזיקאנט. ער איז באקאנט פארן פארלירן א געוויכט פו 110 פונט אין א קליינע צייט, ווען ער איז דיאנגאזנירט מיט דיאבעט טיפ 2. ער מיט זיין ווייב זשענעט האבן דריי אויפגעצויגענע קינדער.


text:
אינטערנעט עקספלארער
Internet Explorer (אינטערנעט עקספלארער טײַטש: אינטערנעץ-אױסזוכער) איז א וועב בלעטערער אנטוויקלט פון Microsoft געזעלשאפט וואס קומט היינט מיט מיט דער Windows אפערירן סיסטעם.
אין אנפאנג האבן מייקראסאפט פראדוצירט דעם בלעטערער באזונדער, און נאר אין תשרי ה'תשנ"ח ; אקטאבער 1997 האבן זיי דאס איינגעבויט אין דער Windows אפערירן סיסטעם. ביז 1997 איז דער Netscape בלעטערער געווען מער פאפולער ווי דער אינטערנעט עקספלארער. דאס איז שפעטער געווען דער גרונד אין א רעגירונג אנטי-צוטרוי אנטקעגען Microsoft. פון 1999 איז אינטערנעט עקספלארער געווארן דער פאפולערסטער בלעטערער.
די פריערדיגע ווערסיע איז געווען Internet Explorer 7 וואס איז מיטגעקומען מיט דער Windows Vista, מ'קען עס אראפלאדירן באזונדער אומזיסט. די היינטיגע ווערסיע איז Internet Explorer 9.
די מעלות
- מ'דארף שוין נישט עפענן א נייע פענסטער - מ'קען אויך זען אויף איינמאל אלע טאבס אפן
- מ'קען אויסשטעלן וויפל זוכמאשינען מ'וויל, ס'זאל אלעמאל זיין אויבן אויף דער רעכטער זייט אין געצייגבאר
- ס'האט די פישינג פראגראם - וואס קוקט צו ס'איז א זיכער זייטל.
- מ'קען אריינזומען דורכן טולבאר פון אונטן, ביז ווי סאך מ'וויל.
- ס'האט די rss feed
- ס'האט א שענערע אויסזע ווי די פריערדיקע.
אינטערנעט עקספּלאָרער אַנטקעגן Firefox[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אינטערנעט עקספּלאָרער האט 80 פראצענט פונעם מארק לויט אירע אייגענע סטאטיסטיק[פֿעלט אַ מקור], און 34% לויט די Mozila Firefox סטאסטיסטיק[פֿעלט אַ מקור].


text:
ווענעזועלע
װענעזועלע איז אַ לאַנד אין דרום אַמעריקע. איר הױפּטשטאָט איז קאראקאס.
דאס לאנד איז אין דרום אמעריקע, צווישן בראזיל און קאלאמביע, עס הייסט ענדליך צו דעם נאמען ווענעציע, וויבאלד אין יאהר ה'רצ"ט זענען די איטאליענער אהין אנגעקומען, זיי האבן געזען הייזער אויף שטאנקן ארויסגעשטעקט פון די וואסער עס האט זיי דערמאנט פון דער באוואסטער שטאט אין איטאליע, ווענעציע, וואס איהרע גאסן זיינען פיל מיט וואסער, דערפאר האבן זיי גערופן דאס פלאץ ווענעזועלא, וואס מיינט די קליינע ווענעציע.
עס האט פיל נאטורליכע אוצרות אין זיך, אבער דער הויפט אוצר ביי איהר איז נאפט, דאס איז איר קוואל פון רייכטוהם, זי פארמאגט עטלעכע הונדערטער טורעמס מיט גרויסע גראב מאשינען פון ווי מען גראבט פיר און צוואנציג שעה א טאג אסאך נאפט וואס ווערט פארקויפט אין אויסלאנד ספעציעל צו די פאראייניקטע שטאטן, דעריבער האט ווענזועלע א שטארקע איינפלוס אין אפעק, ווי אלע לענדער וואס פארקויפן נאפט זענען מיטגלידער. חוץ דעם פארמאגט זי אויך נאך אוצרות ווי גאלד, קופער, אייזן, זאלץ. אויך האט דאס לאנד פארשידענע מיני פיש, וואס איז א גרויסער באשעפטינגוגט פאר די ארימע איינוואונער פון דאס לאנד.
איר הויפט שפראך איז שפאניש, זי פארמאגט בערך 12 מיליאן מענטשן. איר הויפטשטאט איז קאראקאס ווי עס וואוינען איבער 3 מיליאן מענטשן. אויך וואוינען דארט אסאך פארמעגליכע רייכע יידן מיט פראכטיקע אידישע געמיינדעס, וואס זענען וואויל באקאנט אין דער וועלט מיט זייערע מעשי צדקה וחסד.
אין ווענעזועלא געפינט זיך דער העכסטער וואסער פאל אויף דער וועלט דער ענגעל וואסער פאל, עס איז טאקע שמאל און עס גיסט זיך פון איהר ווייניג וואסער, אבער דאך איז עס די העכסטע, עס גייט אראפ פון א הויך פון 980 מעטער.
דער פאליטישער מצב אין ווענעזועלע איז וויבאלד דאס מערהייט פון פאלק לעבן אין גרויס ארעמקייט עס איז דא א גרויסע צווישענשייד צווישן די ארימע און רייכע וועלכע זענען לערך צוואנציג פראצענט פון די באפעלקערונג, די ארימע באפעלקערונג איז זייער בייז אויף די רייכערע און באטראכטען די העכערע קלאס אלס גנבים און שווינדלער און זאגן דאס איז וויבאלד אמעריקא העלפט די רייכע, דעריבער איז אויפגעשטאנען יוגא שאוועז וועלכער האט גוט פארשטאנען דעם מצב און האט געפרעדיגט אז די רייכע און אימפארליסטישע אמעריקע בראש פון בוש איז שולדיג אין אלעס, ער איז געווארן פרעזידענט פון ווענעזועלא און זייט דעמאלטס רייסט ער אראפ אמעריקא און פרעזידענט בוש מיט וואס ער קען. ער באטראכט זיך א קאמפאטישן פאר א אמעריקע, און פרויבירט צוזאעמענעמען אלע שונאים פון אמעריקא צו זיין פאראייניקט קעגן איר, אזעלכע מדינות ווי קובא אין עקסטרעמע אראבישע לענדער זענען זייע בעסטע פריינד.


text:
רעדן:נחום ראזענבערג
ביטע מאכן אנציקלאפעדיש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נישט ענציקלאפידיש|זייער נאריש און אומענציקלאפידיש--למדן 23:12, 22 יולי 2007 (UTC)
- פארעכטן נישט ענציקלאפידישע טעקסט און אנצייגען ווי עס איז נאריש און מען וועט פארעכטן--יודל 23:14, 22 יולי 2007 (UTC)
איז נחום א תלמיד פון העלמעצער רב?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער האט באקומען שימוש פון העלמעצער רב וואס איז געווען חד בדרא אין מקוואות. דער איידים פון דער העלמעצר רב, רבי אהרן ישעי' פעקעטעע דער היינטיגער העלמעצער רב, לייקנט דאס אפ, ער זאגט אז ר' נחום האט נישט באקומען שימוש פון העלמעצער רב, אין פאקט האט העלמעצער רב קיינעם נישט אויסגעלערנט, ער פלעגט אליין גיין אויפשטעלן מקוואות און געפארן אין די גאנצע וועלט צוליב מקוואות אבער ער האט נישט געהאט קיין תלמידים. אזוי זאגן אויך די אנדערע איידעמער פון העלמעצר רב ווי ר' מרדכי לאנדא, הרב מרדכי לייפער, דער נאדווערנער רבי, הרב ראובן בראך, הרב שמואל בנימין גרינפעלד, אלע זאגן אז ר' נחום איז בכלל נישט קיין תלמיד פון העלמעצר --יודישער שרייבער 19:10, 10 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
- קודם כל ר' נחום קען מער לערנען און קען מער מקוואות פון העלמעצער רב. אבער איך גלייב שווער דו האסט געפרעגט די איידימער, דער פאקט איז אז דאס איז נשיט לשון הרע. אויב ר' נחום קלעימט דאס אפען און דו באהאלטסט דיך אונטער א ניק, פארוואס דארף מען מעקן?--Chaim Shel 14:27, 11 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
-
-
- ר' נחום קען מער לערנען און מער מקוואות ווי דער העלמעצער ? וועלכער העלמעצר רעדסטו דא, אינעם ארטיקעל שטייט דאך אז ר' חנני' יו"ט ליפא דייטש דער העלמעצער איז א חד בדרא געווען אין מקוואות, עס איז דאך א פאקט אז ער האט אויפגעטשעטלט איבער 500 הונדערט מקוואות אין דער גרעטער אמעריקא און אויך אין דער גאנצער וועלט, ער האט מחבר געווען פערציג ספרים אויף עניני מקוואות "טהרת יום טוב", וואס האט הסכמות פון צענדליגער און הונדערטער רבנים פון די גאנצע וועלט. קעגן דעם וואס האט נחום ראזענעבערג שוין אויפגעטוען אין מקוואות ?. אויב מיינסטו דער היינטיגער העלמעצער רב, נו איך קען איהם נישט זייער גיט איך קען נישט זיין כח התורה, איך ווייס נאר אז זייט די חתונה זיצעט ער אין לערענט, ער איז שוין צענליגער יאהרן א ראש ישיבה און שואל ומשיב און פארהערע פאר בחורים, איך האב אים נישט פארהערט אבער פון ווי ווייסטו אז ר' נחום קען מער פון איהם. עני וועי דאס איז א שיקול הדעת איינער קען זאגן יא און איינער נישט.
-
-
-
-
-
- בנוגע דיין שאלה צו עס איז לשון הרע אבער נישט, איך האב נישט גערעדט פון לשון הרע, איך צייכן נאך אהן צו עס איז אמת אדער נישט, און דאס אז ר' נחום איז א תלמיד פון רבי חנניא יו"ט ליפא דייטש איז נישט אמת, ער האט ביי איהם נישט געלערנט קיין מקוואות, אזוי זאגן אלע באקאנטע און נאנטע, זיי זאגן אז נישט, אויב איינער זאגט אז יא, זאל ער עס ביטע אנהצייכען. אויב רעדט מען פון א רב וואס האט נישט קיין תלמיד אויף עניני מקוואות, און איינער קומט זאגן איך בין יא א תלמיד, ווען זיינע נאנטע באקאנטע וואס זענען געווען מיט דעם רב פערציג - פופציג יאר זאגן אז נישט, דארף מען עס אויפצייגן.
-
-
-
-
-
- איך פארשטיי נישט וואס וואס הייסט די ווערטער "איך גלייב שווער דו האסט געפרעגט די איידימער", אויב גלייבסט שווער זיי מוחל שטרענג זיך נישט אהן, און הייב אהן צו גלייבן גרינג, ווייל איך האב זיי יא געפרעגט. איך באהאלט זיך נישט איך זאג אופן ארויס ווער איך בין.--יודישער שרייבער 21:17, 13 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
- איך גיי נישט דאר אריין אין א וויכוח מיט דיר איבערן העלמעצער למעשה איז גוט אז מ'האט אראפגענומען דעם פאקט אז נחום דארף האבן שימוש פונעם העלמעצער, דאס איז מסתם נישט א לשון הרע, אבער איין זאך בעט איך דיר ווען דו גייסט שרייבן אן ארטיקל איבערן העלמעצער ביטע נישט שרייבן אז ער האט באקומען שימוש פון נחום ווייל דאס איז שוין יא לשון הרע וויאזוי איינער קען שרייבן פערציג ספרים פיל מיט עם הארצות און ריינע הוילע שטותים און נאך זאגן אז ער האט געהאט א מגע ומשא מיט אזא גדול בתורה ווי נחום. איי ער האט הסכמות... נו נו לאמיר קודם ווארטן אויף דיין ארטיקל.... דא איז טאקע גוט אז עס איז ריין פון דעם העלמעצער רח"ל. --Chaim Shel 13:00, 14 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
- איך פארשטיי נישט וואס וואס הייסט די ווערטער "איך גלייב שווער דו האסט געפרעגט די איידימער", אויב גלייבסט שווער זיי מוחל שטרענג זיך נישט אהן, און הייב אהן צו גלייבן גרינג, ווייל איך האב זיי יא געפרעגט. איך באהאלט זיך נישט איך זאג אופן ארויס ווער איך בין.--יודישער שרייבער 21:17, 13 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
-
-
-
-
-
-
- איך האלט נישט ביי שרייבן א ארטיקעל וועגן העלמעצער רב, דאס איז נישט מיין עסק, איך האב דעם העלמעצער קיינמאל נישט פארהערט איך ווייס נישט וואס ער האט יא און וואס ער האט נישט געקענט, איך קען טאקע אויס אין וויליאמסברוג אבער איך האב נישט געהאט מיט איהם צופיל מגע ומשא, אבער איך האב געהערט פון דעם מויל פון נחום ראזענבערג ווי ער זאגט ברבים איך בין א תלמיד פונעם העלמעצער אין מקוואות', נו בין איך געגאנגנגען פרעגן די וואס האבן זיך געקענט מיטן העלמעצר, און אויך האב איך געפרעגט זיינע איידעמער און זיי זאגן אז עס איז נישט אמת, האב איך געזעהן דערפון ווי נחום ראזענעבערג זאגט אנדערש ווי די, ער זאגט אז ער איז א תלמיד פונעם העלמעצער, און לסוף איז עס נישט אמת.
-
-
-
און אצינד עטליכע פאקטען בנוגע הרב חנני' יום טוב ליפא דייטש אב"ד העלמעץ
- ער שטאמט פון א רבני'שע משפחה, זיינע אור עלטערין זענען געווען פון די גרעסטע תורה ריזן ביי כלל ישראל ווי דער ב"ח. ש"ך, זרע יצחק, רמ"א, סמ"ע, קונטרס הספיקות א. א. וו. ווי עס איז אויסגערעכענט אין זיין קונטרס היחוס, זיינע זיידעס און זיין טאטע זענען אלע געווען אויסגערופענע תלמידי חכמים אין אונגארין, תלמידים פון די רביים פון ייטב לב און קדושת יום טוב, אלע זענען געווען אבער מוצי"ם אבער שוחטים [וואס אין יענער צייט איז א שוחט געווען דער חשובעסטער איד אין שטאט], אויך זענען אלע געווען געלונגענע אידן געקענט לערנען, שרייבן חידושי תורה, דרש'נען א. א. וו. זיין שווער איז געווען רבי יוסף אבאלעס, דער שאלויער רב, זיי שוואגער איז געווען דער אלמען באקאנטער רבי סענדר דייטש ראש הקהל פון סאטמאר. און זיין ברודער איז געווען דער רב פון דיטרויט.
-
-
- פון וועם שטאמט נחום ראזענבערג ????????
-
- ער זעלבסט האט משמש געווען אין קהילות ישראל אלס רב ואב"ד, אנגעהויבן אין טעכעסלעוועקיי, אין דאבשינא ווי ער האט אין די איהרן פאר קריג ארויסגעגעבן זיין ערשטער ספר מיט הסכמות, דערנאך אין העלמעץ, נאכן קריג אין קליוולאנד אוהאוי ווי ער האט גלייגט דעם גרונד שטיין פאר יודישקייט וואס בליהט היינט צו טאג לשם ולתפארת, און ער ווערט דערמיט געדענקט אין גאנץ קליוולאנד און אין די טעלזער ישיבה ווי דער ערשטער "נחשון" פאר ארגינאלע יודישקייט.
-
-
- וואו איז נחום ראזענבערג רב ??????
-
- ער האט אויפגשטעלט איבער פונעף הונדערט מקוואות אין דער גאנצער וועלט, אויף אלע קאנטינענטען ווי אידן געפונען זיך, און אפילו דארט ווי עס איז דא זייער א שוואכער אנזעהן פון אידן. אנגעהויבן פון אלע סטעטיס אין אמעריקא, פון וואנשיגנטאון סעטיט ביז פלארידא, פון מעין ביז קאליפארניע, אין זיד אמעריקא פון בראזיל, פאנאמע, מעקסיקא סיטי, ארגענטינע, אין יוראפ, אין אזיע, און אפילו אין ארבישע שטעטע ווי תימן, לבנון, סיריע, איבעראל ווייסט מען פון הרב דייטש אלס ערשטער וואולונטעיר פאר בויען מקוואות.
-
-
- וועלכע מקוה קען מען אהנווייזען אז נחום ראזענבערג האט אויפגעשטעלט ?????
-
-
-
- אלס א באקאנטער אין אוקריינא בין איך אמאל געפאהרן מיט נחום ראזענבערג איבער עטלכיע שטעט אין אוקריינא, איך האב איהם זייער געמוטשט "נחום ווייז מיר דיינע מקוואות", ער האט אייביג געזאגט באלד באלד, אבער לסוף האט ער מיר גארנישט געהאט צו ווייזען.
-
-
-
- וועלכע מקוה קען מען אהנווייזען אז נחום ראזענבערג האט אויפגעשטעלט ?????
-
- ער איז געווען רעספעקטירט ביי יעדער תורה אויטאריטעט, און ביי ווער עס האט נאר א שייכות צו אידישקייט, עס האבן איהם געשריבן תשובות און זיך געדינגען מיט איהם בנוגע הלכות פון מקוואות אזעלכע תורה ריזן ווי דער מונקאטשער רב רבי חיים אלעזר, הרב מרדכי ווינקלער דער שו"ת לבושי מרדכי, און נאך רבנים, אויך די גדולי ישראל הרב משה פיינשטיין, הרב יעקב קאמעניצקי. הרב יצחק יעקב ווייס דער מנחת יצחק, הרב יואל טייטלבוים סאטמאר האט איהם געשריבן גאנצע אכצען תשובות בנוגע מקוואות {די מערסטע תשובות וואס איינער האט באקומען פון סאטמער רב ווי עס איז געדרוקט אין שו"ת דברי יואל), הרב משה שטערן אב"ד דעברעצין, הרב מנחם מענדל מליובאוויטש, דער מחבר פון שו"ת חלקת יעקב, הרב מנשה הקטן, הרב אליעזר זילבער פון סינענסעטי. פאפא רב, צעהלימער רב. שארמאשער רב. און נאך און נאך. ווי עס איז געדרוקט אין זייער תשובות.
פון וועלכע תורה רביים אדער אידישער ארגיניזאציע איז נחום רעספקעטירט ?????
-
-
-
- האט נחום רעזענבערג דער תלמיד חכם שוין געשריבן אמאל א תשובה ???? האט נחום ראזענעברג שוין באקומען פון א רב א תשובה ????.
-
-
- ער האט געדרוקט פערציג חלקים טהרת יום טוב אויף מקוואות, צוואנציג אויף ד' חלקי שולחן ערוך אלעס וואס האט נאר א שייכות צו מקואות, און צוואנציג אויף משניות מסכת מקוואות.
-
-
-
- וועלכער ספר און נארמאלער באנד האט שוין נחום געדרוקט ??????
-
-
דער ספר "איש יצאה מחשבון" וואס עס שטייט דערויף ער האט מחבר געווען א א בלויזער חשבון פון קאמפיוטער וויאזוי צו רעכענען טעג פאר הלכות נדה, דערויף דארף מען נישט זיין קיין תלמיד חכם, דאס איז חשבונות פון קאמפיוטער. די איבריגע ספרים וואס ווערט גערעכנט אינעם ארטיקעל, זענען נאך נישט דא, עס איז בלויז געשריבן אז ער גייט עס ארויסגעבען. ביז דערווייל איז ער פארנומען מיט פארשמיצען יעדער איד וואס גלייב אין השי"ת פאר די גוים, און אויפוויזען וויאזוי אידן זענען די געמיינסטע פון דער בריאה, ווי עדער קען עס זעהן אויף זיינע קליפס אין יו טאוב.
איך וועל מער נישט רעדן וועגן דער נושא, און ענטפערין אזעלכע נארישע ווערטער, וואס די שרייבסט --יודישער שרייבער 19:57, 22 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
-
-
- יישר כוח פארן באשרייבן העלמעצער רב. און בנוגע נחום ראזנעבערג דאס אז ער האט נישט געשריבן פערציג בענדער שטותים און לאקשאן איבערגעקייט, און דאס אז ער האט נישט מיט געשלעפט די גדולי הדור זיי צו מבייש זיין צו געבן הסכמות, און דאס אז ער ארבייט פאר פרנסה, און דאס אז ער איז נישט קיין רעבעלע בן רעבעלע, נאר זיין טאטע איז פון די גרעסטע עובדים אין דור, און זיין זיידע איז געווען א רב, און זיינע קינדער זענען נישט קיינע כאפטע רעבישע קינדער, מאכט אים נאך נישט קלענער אדער גרעסער. --Chaim Shel 13:18, 23 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
-
האטליין[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאר איזהו סיבה שהוא טוען די 2 ניקס פוילישער און יוסל ביי אן אנדערן בלאט איבער דעם נושא דאס אגאנצן צייט אראפנעמען מיטן טענה אז מיר זענען נישט קיין טעלעפאן בוך. ביטע נישט דאס טוען איידער איר רעדט זיך דורך. דער פאקט איז אז נחום ראזענבערג איז היינט צוטאגס באקאנט צוליב זיין האטליין. זעה גוגל זיך צו איבערצייגן אז דאס איז דער עיקר פאקטאר היינט פון זיין פאפולערקייט און מערקבארקייט וואס איז ווערד באשריבן ווערן אין דעם אידישן אנציקלאפעדיע. ביטע נישט אראפנעמן מיטן תירוץ אז מ'טאר נישט פארשפרייטן קיין טעלעפאן נומער ווייל עס איז מאכט וויקיפעדיע פאר א טעלעפאן בוך. פונקט אזויווי איר קענט נישט אראפנמען זיינע ספרים ליסטע וואס ער האט מחבר געווען ווייל וויקיפעדיע איז נישט קיין ספרים געשעפט... אדער זיין וועבסייט ווייל וויקיפעדיע איז נישט קיין וועבסייט ליסטינג. ביטע אויפהערן זיך נאריש מאכן מיט עטליכע ניקס. לאזט איין ניק רעדן און מהערט אייך אויס. א דאנק--Chaim Shel 14:27, 11 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
-
- אפדעיט #2 דער ניק פוילישער האט שוין ווידער באוואוגן אן זיך דורכרעדן קיין פיספ און אראפגעפליקט דעם האטליין טעלעפאן נומער איך בעט אים ער זאל ארויפקומען דא און זיך דורכרעדן א דאנק--Chaim Shel 13:49, 13 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
- אפדעיט #3 - דער ניק פוילישער געט נישט אויף (ווידער צום מיליאנסטען מאל) און דרייט צוריק מיטן אויסרייד אז דער האטליין איז נישט פאר קיין אנציקלאפעדישע אינטערעסע און אן אנדער פלאץ לאזט ער דעם ניק יוסל זאגן אז נחום איז געווען באקאנט פארן האטליין. דער פאקט איז אבער אז פוילישער מעקט אלע האטליין'ס און דער ניק יוסל שווייגט דארטן אפילו נאכער וואס איך פרעג אים זיין מיינונג. דא ביי נחום'ען איז דער מציאות אז אין הכי נמי דער ניק יוסל איז רעכטפארטיק מיט זיין טענה אז נחום איז גענוג באקאנט אנעם האטליין אבער דער האטליין איז היינט צוטאגס זיין רוב באקאנטקייט, דארטן געט ער די שיעורים וואס איין גוגל סוירטש באווייזט אז דאס איז די באשעפטיגונג פון דעם סוביעקט על פי רוב זיינע עפענטליכע שטאלצע אן מורא ארויסטריטן קעגן ר' דוד עקשטיין און אלע אנדערע משמרת הצביעות'ניקעס וואס פארשווייגן חרדישע סעקס אביוז און דערשטיקן אלע קולות וואס ווילן דאס ארויסברענגן אין די עפענטליכקייט. איז אלזא דער האטליין נומער נישט סתם א טעלעפאן נומער וואס געהער אין א טעלעפאן בוך נאר א אנציקלאפעדישער ווערט וואס מ'רעדט דעפון און מ'שרייבט דערפון. אונזער וויקיפעדיע איז נישט בלויז צו דאקומענטירן וועמענס טאטע איז געווען א רעביש אייניקל וואס די ניקס פוילישער און יוסל ווילן נאר זאכליכע אינטערעסע וואס אינטערסירט פארן אידיש שפראך באנוצער. --Chaim Shel 14:07, 23 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
- אפדעיט #2 דער ניק פוילישער האט שוין ווידער באוואוגן אן זיך דורכרעדן קיין פיספ און אראפגעפליקט דעם האטליין טעלעפאן נומער איך בעט אים ער זאל ארויפקומען דא און זיך דורכרעדן א דאנק--Chaim Shel 13:49, 13 סעפּטעמבער 2009 (UTC)


text:
אנטיביאטיק
אנטיביאטיק זענען א גרופע פון ארגאנישע פארבינדונגען וואס הרגענען אדער האלטן אפ די וואוקס פון באקטעריע. דאס איז געווארן אויסגעטראפן ביי דער צווייטער וועלט מלחמה.
רוב אנטיביאטיקן ווערן פאבריצירט נאטורלעך דורך שוואמען, באקטעריע און אנדערע ארגאניזמען. היינטיקע צייטן טוט מען אויך פאבריצירן סינטעטישע אנטיביאטיקן.
דער מערסטער באוואוסטער אנטיביאטיק איז פעניצילין. דאס איז דער ערשטער אנטיביאטיק צו ווערן אנטפלעקט (אין 1928). דער ערפינדער פון פעניצילין, אלעקסאנדער פלעמינג, האט געווינען דעם נאבעל פריז פאר מעדיצין צוליב דעם דערגרייך.
באניץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אזוי ווי בדרך כלל זענען אנטיביאטיקן נישט שעדלעך צו בעלי חיים או מענטשן, ווערן זיי ברייט באניצט אין מעדיקאמענטן. די מערסטע מעדיקאמענטן פאבריצירט היינט (2010) זענען אנטיביאטיקן.


text:
קראקע
קראקע (פויליש: Kraków) איז פון די עלצטע און גרעסטע שטעט אין פוילן. די שטאט איז געגרינדעט געווארן אינעם 7טן יארהונדערט, און געווען די הויפטשטאט פון פוילן פון 1038-1596.
רבנים פון קראקע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין קראקא האבן געוואוינט זייער פיל גדולים און צדיקים, וועלכע האבן מיט זייער ליכטיגקייט פארשיינט אויף דער גאנצער וועלט. צווישן די רבנים אין קראקא וועלכע זענען פאר אונז באוואוסט, איז:
- הרב משה איסערלס, דער רמ"א
- הרב יואל סירקיש דער ב"ח
- דער מגלה עמוקות
- הרב דוב בער מייזלס (פון תר"ה ביז תרט"ו)
- הרב שמעון סופר, דער "מכתב סופר"
- הרב עקיבא קארניצער
- הרב יוסף נחמיה קארניצער


text:
אשדוד עד הלום באן סטאנציע
קאארדינאטן: 31°46′26″N 34°39′58″E / 31.7740045, 34.6660251
אַשדוד עד הלום באַן סטאַנציע איז א פאסאזשירן סטאנציע פון ישראל באנען וואס באדינט די שטאט אשדוד און די ארבעטער פון דער עד הלום אינדוסטריעלער דיסטריקט. די סטאנציע געפינט זיך אויף דער בנימינה - תל אביב - אשקלון ליניע און אויך אויף דער נייער תל אביב - ראשון לציון - אשקלון ליניע. , און די װיכטיגסטע באַן סטאַנציע אין דער שטאָט. זי איז געװידמעט געװאָרן צו משה בר-כוכבא, דער דירעקטאר פון ישראל באנען אין די יארן 1991-1992. די סטאַנציע האָט א זייטיקן פעראן און אן אינזל פעראן, מיט אן אונטערעדישן איבערגאנג צווישן זיי.
באן דינסט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- רוב שעה'ן פון טאג פארן צוויי באנען א שעה קיין אשקלון; אין די שפיץ שעה"ן פארן פיר באנען.
- רוב שעה'ן פון טאג פארט איין באן קיין יבנה מערב אויף דער הוד השרון ליניע; אין די שפיץ שעה'ן צוויי.
- רוב שעה'ן פון טאג פארט איין באן קיין יבנה מזרח אויף דער בנימינה ליניע; אין די שפיץ שעה'ן צוויי.
רוטעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
װעבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אשדוד עד הלום (אויף העברעיש)


text:
א געמעל וואס משל'ט אויס, רעכטס, וויאזוי דער אביעקט איז פון דער נאנט, אז די קארנעע האט נישט דעם גאנצן פאקוס פונעם אביעקט, מוז דאס דורך גיין א רינדעכיגער דיקער לינדז צו דער רעטינע, כדי צו מאכן שטערקערע ברעכונג
. לינקס: אויב דער אביעקט איז פון די ווייטנס, פעלט נישט אויס די שטארקע ברעכונג, ווייל די קארנעע
האט דעם גאנצן פאקוס
ממילא, ציען זיך צוזאם די מוסקל און ציען אויס די לינדז זאל זיין פלאך און דין. גייען די ליכט שטראלן דורך דעם פלאכן לינדז צו דער רעטינע, מיט ווייניגער ברעכונג.
דיאגראם פון דעם מענטשלעכן אויג
די לינדז איז א דורכזיכטיגער סטרוקטור אינעווייניג פון אויג, וואס צוזאמען מיט דער קארנעע, העלפט עס צו רעפרעקטען די ליכט שטראלן אריין אין דעם אויג צו פאקוסירן אויף דער רעטינע.
אין מענטשן איז דער ריפרעקטיוו פאוער פון דער לינדז איז זיין נאטורליכער סביבה בערך 15 דיאפטערס. ד.ה. איין פערטל פון דעם אויגס טאטאלער קראפט.


text:
טאטואירונג
טאַטויִרונג (לשון קודש: כתובֿת-קעקע) איז ווען מע קריצט אריין אינעם לייב א שריפט אדער א בילד מיט טינט וואס זאל בלייבן אין דעם לייב אויף שטענדיג. דאס איז א גאר אלטער שטייגער נאך פון דער שפעטערער פאַלעאליטישער תקופה. אמאל האט מען דאס געטון פון טראדיציאנעלע אדער רעליגיעזע סיבות, היינטיקע צייטן איז דאס א מאדע.
די נאציס האבן טאטוירט זייערע געפאנגענע מיט נומערן ביי די קאנצענטראציע לאגערן אינעם חורבן-אײראפּע אויף צו זיי אידענטיפיצירן.
היינט צוטאגס איז מעגליך אראפ צונעמען טיילווייז א טאטוירונג.
טאטוירונג אין דער תורה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז אסור ע"פ תורה, ווי עס שטייט: ושרט לנפש, לא תתנו בבשרכם וכתובת קעקע לא תתנו בכם (ויקרא י"ט), ווייל דאס איז געווען א מנהג פאר עבודה זרה, און מען האט באקומען פאר דעם מלקות.
א סך בעלי תשובה וואס האבן זיך טאטוירט ווען זיי זענען נאך געווען פריי, פּלאָגן זיך אראפצונעמען זייער טאטואירונג.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
אסטראנאמיע
אַסטראָנאָמיע איז די וויסנשאפט וואס באהאנדלט איבער די הימלען באַװעגונגען, און אַלעס װעגן אַנטװיקלונגען אַרום אונדזער װעלט ו.צ.ב די זון מיט דער לבֿנה, שטערן און אַלע הימל געשעענישן.
אַסטראָנאָמיע װערט גערעכענט אַלס זײער אַן אַלטע װיסנשאַפֿט, װאָס עס איז דערקענט שױן צום װענעגסטן אומגעפֿער 6000 יאָר.
אַסטראָנאָמיע העלפֿט אונדז אָרנגירן אונדזערע צײַט און נוצן זיך מיט דעם נײטיקן קאַלענדאַר װאָס פֿירט אונדזערע טעג, װאָכן, חדשים, און יאָרן אין זײער שטײגער, לױט די זון אָדער (לבֿנה).
אין די אמאליגע צייטן איז אסטראנאמיע געווען די אבזערוואציעס און פארויסזאגען פון די באוועגונגען פון די הימלישע קערפער וואס מען קען זען מיט די אויגן.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע אסטראנאמען האבן געזען די שטערן נאר מיט זייערע אויגן. זיי האבן געמאכט מאפעס פון די שטערן און מיט זיי אויסגערעכנט וועלכע צייט אין יאר איז עס.[1] די פריערדיקע ציוויליזאציעס, ווי די מאיא און די אוראלטע עגיפטישע האבן געבויט אבזערוואטאריעס צו קוקן אויף די שטערן און מאכן שטערן מאפעס. זיי האבן אויך אויסגעטראכט וואו די עערד געפינט זיך אינעם אוניווערס.
זעט אױך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
יושע פישמאן
יושע אהרן פֿישמאן — מער באקאנט מיט זיין צונאמען שיקל פישמאן—(געבוירן 1926) איז וועלט-בארימט אלס א ברייט-פארצווייגטער ווייט-גרייכענדער אידישיסט, אין אמת'ן אריין נישט נאר לטובת אידיש נאר אויך א כללית'דיגער עסקן פאר אלע מיניאריטעט שפראכן.
ער איז געבוירן אין וואוינט נאך היינט אין פילאדעלפיע דארטן זיך געהאדעוועט אין פובליק שולע אבער זיין אידישיסטישער טאטע האט אין אים אנגעצינדן א רייץ אן אהבה צו דער אידישער מאמע לשון - יעדן טאג ביים נאכטמאל האט ער געהאקט אין טיש און געפאדערט פון די קינדער: וואס האט איר היינט אויפגעטאן פאר אונזער יידישער שפראך?!
אלס בחור האט ער געלערנט תורה עם דרך ארץ אין ישיבה אוניווערסיטעט.
אין 1948 איז ער געווען א תלמיד פון דעם גרויסן אידישן לינגוויסטיגער מאקס וויינרייך.
ער האט א פי.עיטש.די. אין די שטודיע פון מיניאריטעט חינוך.
ער איז געווען אן סגן פראפעסער אויף פסיכיאלאגיע אין פען אוניווערסיטעט און האט שפעטער פארנומען אסאך פראפאסארישע שטעלעס אין פארשידענע אוניווערסיטעטן ארום אמעריקע אינעם לינגוויסטיק געביט.
ער האט שוין אפגעשריבן הונדערטער ווערק און ארטיקלען לגבי וויאזוי צו ראטעווען - און בכלל ארום די מצב פון קליינע שפראכן.


text:
לייב גלאנץ
לייב (לייבעלע) גלאַנץ (1טן יוני 1898, קיעוו - 27סטן יאנואר 1964, תל אביב) איז געווען פון די בארימטע חזנים און קאמפאזיטארן. נאך דער חורבן אייראפע האט ער זיך געצויגן קיין ישראל וואו ער פלעג ציען מאסן צו הערן זיין חזנישע ערשטע סליחות.
אינהאַלט
יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גלאנץ איז געבוירן אין יאר תרנ"ח אין קיעוו, אוקריינא, צו זיין פאטער ר' קלמן, דער בעל תפלה טאלנער שטיבל אין קיעוו פאר דרייסיג יאר צייט.
שוין אלס קינד פון אכט יאר, האט דער יונגער לייבל ארויסגעהאלפן זיין פאטער ביים עמוד.
אין 1926 האט ער פארלאזט אייראפע מיט דער כוונה אריבערציען אין ארץ ישראל, אבער צוערשט איז ער געפארן אין אמעריקע צו רעקארדירן זיין ערשטן אלבאם, און ער איז געבליבן דארט ביז נאך דער צווייטער וועלט מלחמה.
חזנות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גלאנץ איז געווען א געוואלדיגער קאמפאזיטאר, און איז בארימט מיט זיין לייכטער און שנעלער קאלאראטור. באזונדער ווערט נאכגעזינגען זיין שטיקל "שמע ישראל" פון דער מוסף קדושה, וואס איז זייער א שיין און קונצליך שטיקל.
עס איז מערקווירדיג אז זיין לעצטע קאמפאזיציע וואס ער האט מחבר געווען ביי זיין לעבן, איז געווען אויף קדיש.
ער האט געוואוינט אין ארץ ישראל די לעצטע צען יאר פון זיין לעבן, און איז געווען דארט גאר פאפולער.
ער איז געשטארבן אום שבת שירה, תשכ"ד זייענדיג זעקס און זעכציג יאר אלט.
פאמיליע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1936 האט גלאנץ געהייראט מרים ליפטן. זיי האבן געהאט צוויי זין, קלמן און עזרא.


text:
פראנקפורט
פֿראנקפֿורט אם מיין (דייטשיש: Frankfurt am Main; אין ספרים פרנקפורט דמיין אדער פפד"מ) איז די גרעסטע שטאט אין העסע, דייטשלאנד, און די פינפטע גרעסטע שטאט אין דייטשלאנד, מיט א באפעלקערונג פון 687,775 (2012). די שטאט געפינט זיך אויף די ברעגן פונעם מיין, א בייטייך פונעם ריין.
פראנקפורט איז דער פינאנציעלער צענטער פון דייטשלאנד. אויך געפינט זיך דארטן דער אייראפעישער צענטראלבאנק.
אין די ספרים ווערט זי גערופן "פראנקפורט דמיין", ווייל עס איז אויך דא א באקאנטע שטאט פראנקפורט דאדר.
עקאנאמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מיט א קאנצענטראציע פון פינאנציעלע אינסטיטוציעס, איז פראנקפורט איינער פון דער וועלטס וויכטיקסטע פינאנציעלע צענטערס, און דער פירנדיקער פינאנציעלער צענטער אין דייטשלאנד, מיט מינכן א שטיק וועג דער צווייטער.
צענטראל-בענק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פראנקפורט איז די היים פון צוויי וויכטיקע צענטראלבענק.
- אייראפעישער צענטראל-באנק
דער אייראפעישער צענטראל-באנק (Europäische Zentralbank) איז איינער פון די וויכטיקסטע צענטראלבענק אין דער וועלט. דער באנק באשטימט די געלט-פאליטיק פאר דער אייראזאנע, וואס באשטייט פון 18 אייראפעישער פארבאנד מיטגלידשטאַטן וואס האבן אדאפטירט דעם איירא (€) ווי זייער געמיינזאמע וואלוטע און איינציקער לעגאלער אנבאט. זייט זיין גרינדונג אין 1998 געפינען זיך די הויפטקווארטיר פונעם באנק אינעם אייראטורעם ביי ווילי-בראנד-פלאץ און, צוליב א מאנגל אין פלאץ, אויך אין נאך צוויי הויכע ביורא געביידעס אין פראנקפורטס פינאנציעלן דיסטריקט.
די שטאט פון פראנקפורט ערט די וויכטיקייט פונעם באנק מיטן אפיציעלן סלאגן "די שטאט פונעם איירא" זייט 1998.
- דייטשער פעדעראלער באנק
דער דייטשער פעדעראלער באנק (Deutsche Bundesbank), פלאצירט אין באקנהיים, איז געגרינדעט געווארן אין 1957 ווי דער צענטראלבאנק פאר דער פעדעראלער רעפובליק פון דייטשלאנד.
אידן אין פראנקפורט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
היינט אין פראנקפורט געפינען זיך צוויי שולן.
אינעם אידישן בית החיים, וואס עס ליגן אין אים די גרויסע באקאנטע אידן ווי דער פני יהושע, רב שמואל שאטין, רבי נתן אדלער (דער רבי פונעם חת"ם סופר), די מאמע פון חת"ם סופר, און נאך, אבער דער בית החיים איז איבערגעווארפן געווארן ביים צווייטן וועלט קריג, עס איז דא בלויז א צוים ארום דעם פלאץ פונעם בית החיים, און אויך אסאך מצבות זענען דערין, אבער זיי זענען נישט אויף זייער ארגינאלן פלאץ.
עס איז אינטערעסאנט די צוים פונעם בית החיים אין פראנקפורט, עס איז ארום גענומען מיט זעקס מיליאן קליינע שטיינער, און יעדע שטיינדל איז צום געדענקען אויף איינעם פון די זעקס מיליאן קדושים וואס נאצי-דייטשלאנד האט געמארדעט.
צווילינג שטעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- טאראנטא, קאנאדע
- ליאן, פראנקרייך, זייט 1960.
- בירמינגהאם, פאראייניגטע קעניגרייך, זייט 1966.
- מילאן, איטאליע, זייט 1971.
- גוואנזשו, כינע, זייט 1988.
- פראג, טשעכיי, זייט 1990.
- בודאפעשט, אונגארן, זייט 1990.
- קראקע, פוילן, זייט 1991.
- גרענאדע, ניקאראגוא, זייט 1991.
- תל אביב-יפו, ישראל, זייט 1980.
דרויסנדיגע פארבינדונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
טוויטער
טוויטער איז א פרייער בחינם'דיגער סאציאלער נעטווארק און מיקרא-בלאגן סערוויס וואס ערמעגליכט אירע באנוצער צו שיקן און ליינען מעסעזשעס באוויסט אלס טוויטס.
טוויטס זענען גאר קורץ ווי SMS טעקסט מעסעדזשעס - עס איז נישט מעגליך צו זיין גרעסער פון 140 כאראקטערן אויף איינמאל.
מע קען זיך אויפסיינען צו באקומען אדער שיקן אלע פידס פון די צעלפאנען. (מע ברויך טשעקן מיט די אייגענע סעלפאן סערוויס פארזארגערס וויפל עס קאסט אייך א טעקסט ).
עס ווערט ארויפגעשטעלט אויף א באנוצערס פראפייל אלע זיינע 'דערהיינטיקן' און אויב סיי וועלכע באנוצער וויילט אויס צו נאכגיין אייערע דערהייטונגען ווערט עס 'דעליווערט' צו זיין 'טוויטער פיעד'. מ'קען זיך פארשפארן פונעם ברייטן פובליק די 'אפדעיטס' אזוי אז קיינער בלויז חברים און נאנטע זאלן דאס קענען ליינען, און מ'קען אויך באלקירן ספעציפישע באנוצער זאלן דאס נישט קענען באקומען אין זייער פיד אבער זיין אפען פארן ברייטן פובליק.
עס מאכט נאך נישט קיין געלט ווייל עס פארקויפט נישט קיין רעקלאמען.
די גרינדער זענען א גרופע חברה איינער האט בעפאר דעם געארבעט אין גוגל'ס בלאגער קאמפאני.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
פלאטאן
פלאַטאן (גריכיש: Πλάtwv ברייט-ביינערדיג) איז געווען פון די דריי אויסגערופנסטע גריכישע פילאסאפן וועלכע האבן געלייגט דעם יסוד פאר פילאסאפיע ביזן היינטיגן טאג.
זיין ריכטיגער נאמען איז געווען אריסטאקלעס. ער איז געווען א תלמיד פון סאקראטעס, און דער רבי פון אריסטאטלעס (אריסטו).
ער איז געווען א בארימטער און נאבעלער שרייבער, דענקער, חקרן, מאטעמאטיקער, וועמענס ווערק ווערן נאך היינט שטודירט איבער דער גארער וועלט.
צו זיין קרעדיט איז אויך צוגעשריבן דאס גרינדן די ערשטע גריכישע אקאדעמיע, ווי ער האט געלייגט די יסודות פון די פאלגענדע לערעס:
- פיזיק
- לאגיק
- רעטאריק
- מאטעמאטיק


text:
האלב-דורכפירער
א האַלב-דורכפֿירער (ענגליש: semiconductor) איז א מאטריאל וואס זיינע עלעקטרישע דורכפירערדיקע אייגנשאפטן געפינען זיך צווישן די פון דורכפירערס און די פון איזלאטארן. די דורכפירערדיקע אייגנשאפטן פון א האלב-דורכפירער ענדערן זיך לויט געוויסע פאקטארן ווי למשל טעמפעראטור און אפדעקונג צו ליכט. האלב-דורכפירער מאטריאלן האבן א סך ניצן אין דעם געביט פון עלעקטראניק.
דער ערשטער אויספרואוו מיט א האלב-דורכפירער מאטריאל האט אויסגעפירט מייקל פאראדיי אין 1833. פאראדיי האט אויפגעדעקט אז דער עלעקטרישער קעגנשטעל פון זילבער-סולפיד גייט אראפ ווען מען הייצט אים.
האלב-דורכפירערס זענען דער יסוד פון מאדערנעם עלעקטראניק, איינשליסנדיק טראנסיסטארן, סאלארצעלן און ליכט-ארויסגעבנדיקער דיאדן.


text:
אונטערקארפאטישע וואיעוואדעשאפט
די אונטערקארפאטישע וואיעוואדעשאפט (פויליש: Podkarpackie פאדקאַרפאַצקיע) איז א וואיעוואדעשאפט (פראווינץ) אין דרום-מזרח פוילן. זי איז געשאפן געווארן דעם 1טן יאנואר 1999 פון די געוועזענער ריישער, פשעמישלער, קראסנער און (טייל פון) טארנער און טארנאבזשעגער וואיעוואדעשאפטטן.
דער נאמען פון דעם פראווינץ שטאמט פון דער נאנטקייט צו די קארפאטן בערג. איר הויפטשטאט איז ריישע.
די פראווינץ האט גרענעצן מיט קליינפוילן צו מערב, שווענטאקזשיקיע וואיעוואדעשאפט צו צפון-מערב, לובלינער וואיעוואדעשאפט צו צפון, אוקראינע צו מזרח און סלאוואקיי צו דרום. זי באדעקט א שטח פון 17,844 קוואדראט ק"מ, און האט א באפעלקערונג פון 2,096,971 (אין 2006). די פראווינץ איז זייער בערגיק, און האט אסאך וועלדער וואס באדעקן 35.9% פונעם גאנצן שטח.


text:
363
געהערט פון זייערע חסידישע מחנכים, אַ סיפור פון אַ משכיל און עובד איז מטהר דעם מוח השומע, אַ סיפור פון אַ עובד ומשכיל איז מטהר דעם לב השומע, די פלעגען אין זייער עבודה גיין פון קאָפּ צום האַרץ און די פלעגן גיין פון האַרץ צום קאָפּ. דער צד השוה איז אַז עס איז געווען אַ דוק בככי ותשכח בנגרי12, עס איז געווען אַ הא והא, און איצטער באַ די שטופער חסידים איז, לדאבון לבנו, לא הא ולא הא.
יב. דורך די תלמידי החדרים, וואָס כ"ק רבינו הזקן האָט מסדר געווען קומענדיק דעם ערשטן מאָל פון מעזריטש, האָט מיט זיי רבינו הזקן געבויט דעם עדת חסידי חב"ד, און האָט זיי געטיילט אין דרגות לויט זייער צושטאנד אין מעלת המוחין והמדות, אָבער דער צד השוה איז געווען אַז אַלע זיינען זיי געווען איבערגעגעבן צום יסוד מוסד פון חסידות חב"ד עבודה שבלב ותיקון המדות.
באַ אַ געוויסער התועדות האָט הוד כ"ק אאמו"ר הרה"ק מצייר געווען דעם מהות פון חסידים הראשונים פון התחלת התייסדות חסידות חב"ד.
הוד כ"ק רבינו הזקן האָט מקבל געווען דורך מורו המגיד ממעזריטש די דרכי והנהגת מורנו הבעש"ט אין אהבת ישראל, פון מורו הרה"ק המגיד ממעזריטש האָט ער מקבל געווען די עבודה פון אהבת השם און די עבודה פון אהבת התורה, מיך — האָט רבינו הזקן געזאָגט — האָט דער זיידע — כוונתו מורנו הבעש"ט — געבענטשט מיט הצלחה אין נוטע זיין אין די אברכים המחונכים דעם פרדס חסידות חב"ד.
באַ חסידי חב"ד, אַזוי ווי באַ חסידי חג"ת ונה"י ווי אויך באַ אידן ניט חסידים, זיינען אין אַלע צייטן געווען חילוקי דרגות אין מוחין ומדות, אויך זיינען זיי אַיינגעטיילט אין זייער סוג עבודה, עבודה כללית און עבודה פרטית, ווי מלמדים, רבנים שוחטים און בעלי בתים, הענדלער און מאַרק מענטשן, אָבער דער צד השוה באַ אַלעמען איז געווען אַז זיי זיינען געווען חסידים בעלי עבודה, מען האָט געטאָן מיט זיך אויף צו שטייגן אין עבודת החסידות.
יג. עדת החסידים בכלל, בלא פלוג צי חסידי חב"ד, צי חסידי חג"ת אָדער נה"י היטן אופצופירן זיך און זייערע בני בית האָבן זיי מדריך געווען.
אין אונזער געבורט שטעטל ליובאַוויטש זיינען דאָס רוב בעלי בתים געווען חסידים פון געבורט און אין אַלע שולן האָט מען געדאַוונט נוסח האריז"ל, חוץ אַ קליינער טייל, ניט קיין ליובאַוויטשער געבאָרענע, נאָר אָנגעקומענע פאַר איידימס צו ליובאַוויטשער בעלי בתים, וועלכע האָבן מיטגעבראַכט פון זייערע היימשטעטלעך נוסח אשכנז, און די מלמדים פלעגן שטאַרק האָרעווען מיט די קינדער זיי זאָלן חלילה ניט פוגע בכבוד זיין, און פלעגן שטאַרק אַרבעטן מיט די לאָקשן.
הגם צווישן חסידי חב"ד זיינען געווען ציורים שונים אין ידיעה, זיינען אָבער אַלע געווען בעלי עבודה. מען האָט געטאָן מיט זיך, דער דורכשניטליכער טאָן מיט זיך איז געווען אויף דעם יסוד אַז ווי מען איז כהיום איז ניט גוט, מען בעדאַרף ווערן גאָר אַנדערש.
איך האָב שוין אַמאָל דערציילט13 אָט
13) [ראה לעיל ע' 5. וש"נ].


text:
פאקטאריזאציע
אין מאטעמאטיק פֿאַקטאָריזאַציע (ענגליש: factorization) איז א וועג פון צענעמען א מאטעמאטישע צאל אויף עלעמענטן, וועלכע הייסן פאקטארן, אויף א פאל וואס ווען מען טאפלט די פאקטארן איינס מיט די אנדערע באקומט מען די ארגינעלע צאל.
צום ביישפיל דער נומער 6936 קען מען צעלײגן אזוי: 172 · 3 · 23 = 6936
דאס זעלבע איז אויב מיר האבן א פאלינאם x2 - 4, קען מען צענעמען צו די פאקטארן אזוי: (x - 2)(x + 2) לויט א באשטימטע פארמולע.
די וועג צו פאקטאריזירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויב מיר האָבן, למשל, אַ צוזאַמענגעזעצטע צאָל: , און מיר ווילן וויסן וואָס זײַנען זײַנע פאַקטאָרן, טיילן מיר אפ דעם פיר צום גרעסטן נומער וואס מען קען צעטיילן אויף א פאל זאל בלײַבן א נאַטירלעכע צאָל (אויסער מיט 4 אליין), וואָס דאָס איז און מיר באקומען די פאַקטאָריזאַציע: .
לאמיר נעמען מער א קאמפליצירטער נומער: . מיר זוכן דעם גרעסטן נומער וואס קען אפטיילן דעם 30, וואס דאס איז (ווייל ). נאכער זוכן מיר וואס איז דער גורם צו די נומערן 3 און 10, וועלן מיר טרעפן אז 3 איז א פרימצאל וואס מע קען נישט צעטיילן, און נאר דעם 10 קען מען צעטיילן אויף , אזוי ווייסן מיר אז דער גורם צו 30 איז: .
פאקטאריזירן דורך ארויסנעמען א געמיינזאמער פאקטאר[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויב מיר האבן א חשבון מיט צוגאב און/אדער אראפנעם, צום ביישפיל: און מיר ווילן דאס צעגלידערן אויף פאקטארן, זוכן מיר וועלכער גרעסטער נומער קען צוברענגען סיי צו נומער און סיי צו נומער (מיט אנדערע ווערטער, וואס איז דער געמיינזאמער פאקטאר), וועלן מיר טרעפן אז איז די לייזונג, ווייל איז , און איז . א צינד צעטיילן מיר דעם אונד דעם מיטן געמיינזאמער פאקטאר (וואס דאס איז דער 4), און מיר שרייבן עס אזוי: אזוי האבן מיר בעצם פאקטאריזירט די ארגינעלע צאל.


text:
מארק
א מארק אדער יריד איז טייטש א האנדלס פלאץ, ווי עס קומען פאר פארהאנדלונגען פון סחורה אדער אקציעס אויף א גרויסן פארנעם. אין יעדן קומען פאר אסאך האנדלס-אפעראציעס פון א געוויסן מסחר.
זענען פאראן מארקן וואס פארקויפן אויף ענצל, צו קונים וואס ניצן די סחורה אליין. אנדערע מארקן פארקויפן אויף הורט, צו געשעפטן וואס פארקויפן ווייטער צו די ענצעלע קונים.
צומאל ווערן דארטן פארקויפט הארטע פראדוקטן, אזוי ווי אין די באקאנטע מארק/יריד שטעט, לייפציג, א.ד.ג., אזוי אויך איז נאך היינט צוטאגס באקאנט דער פיש מארק, ווי דער געוועזענער פולטאן סטריט פיש מארק אין מאנהעטן וואס איז אנגעגאנגען פאר איבער הונדערט יאר.
אין דער היינטיגער מאדערנער עפאכע איז דאס פול פארגרינגערט געווארן ווען מען פירט נישט דורך קיין הארטע האנדלונגען, נאר ליבערשט ווערן דארטן אויסגעשמועסט אפמאכן/(קאנטראקטן) אויפן קומענדיגן סעזאן/טערמין, און ביידע פארן אהיים מיט נישט מער ווי א שטיקל פאפיר וואס ווייזט אן די רעזולטאטן, דער סארט מארק ווערט אנגערופן א שוי.
צ.ב.ש. עס זענען פארהאנען א
- פוד שוי
- דיימאנד שוי
- האוזינג אינדוסטרי שוי
איינע פון די מערסט באנוצטע ערטער פאר דעם צוועק איז דער גיגאנטישער דזשייקאב דזשאוויץ סענטער וואס איז סטאנציאנירט אין צענטראל מאנהעטן וואס דארטן קומען כסדר פאר ריזיגע שוי'ס איבער אלערליי פראדוקטן אין סערוויסן.


text:
פראצעסאר
דער צענטראל-פראצעסאר (ענגליש: CPU - Central Processing Unit) איז א הארטווארג באשטאנדטייל אין א קאמפיוטער וואס פירט אויס די אנווייזונגען פון פראגראמען וואס זענען געשפייכלערט אין דעם זיכרון פונעם קאמפיוטער. מאדערנע מיקרא-פראצעסארן ווערן געבויט אויף אן איינצלנעם שפענדל.
לויטן פאן נוימאן ארכיטעקטור, די אנווייזונגען וואס דער פראצעסאר באקומט דערמעגלעכן דעם פראצעסאר צו לייענען דאטן פונעם זיכרון , אויספירן אריטמעטישע, לאגישע און איינגאב/אויסגאב אפעראציעס אויף די דאטן.
אן אינטעגרירטער שטראמקרייז קען האבן עטלעכע צענטראל-פראצעסארן אויף איין שפענדל.
צוויי וויכטיקע קאמפאנענטן פון א צענטראל-פראצעסאר זענען די אריטמעטיש-לאגישע איינהייט (ALU), וואס פירט אויס די אריטמעטישע און לאגישע אפעראציעס, און די קאנטראל איינהייט, וואס ברענגט די אנווייזוגען פונעם זיכרון און פירט זיי דורך.


text:
פארטיידיגונגס מיניסטעריום
פארטיידיגונגס מיניסטעריום, ווערט אויך גערופן קריגס מיניסטעריום אדער זיכערהייטס מיניסטעריום, פאראנטווארטליך פארן מיליטער, און זיכערהייט צושטאנד אין לאנד.
געווענליך דער מיניסטער, אדער סעקרעטאר פון די מיניסטעריום, איז א ציווילע בירגער, וואס איז א טייל פון קאבינעט אין די רעגירונג. אין רוב לענדער איז עס זייער א מכובדיקע פאזיציע, און אין עטליכע לענדער וויכטיקער פון די אויסערן מיניסטעריום. קריגס מיניסטעריום איז געווען דער אנגענומענער נאמען, ביז נאכן ערשטע וועלט מלחמה, דאן האבן רוב לענדער געטוישט די נאמען, צו זיכערהייטס מיניסטעריום אדער פארטיידיגונגס מיניסטעריום. געווענליך פיינט פון איין לאנד, רופן דעם זיכערהייטס מיניסטער פון אנדערן לאנד, מיטן נאמען קריגס מיניסטער, ווי די פאלעסטינער, קעגן ישראל.
ישראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין ישראל, איז מערערע מאל אויסגעקומען, אז דער פרעמיער מיניסטער זעלבסט, האט געדינט אויך אלס זיכערהייטס מיניסטער, ווי דוד בן גוריון, לוי אשכול, מנחם בעגין, יצחק רבין, אהוד ברק.
אין ישראל געווענליך איז דער זיכערהייטס מיניסטער, איינער וואס איז געווען אין מיליטער, מיט אסאך ערפארונג, אבער נישט אלע זענען אזוי צום ביישפיל עמיר פרץ.
אין עטליכע לענדער, איז דער זיכערהייטס מיניסטער אויך שעף פון גענעראל שטאב, ספעציעל אין פעלער פון א מיליטערישער רעזשים, איז אדער דער זיכערהייטס מיניסטער, אדער שעף פון גענעראל שטאב דער רעגירער אין לאנד.


text:
אינטערסטעיט 87
אינטערסטעיט 87 (פארקורצט I-87) איז אן אינטערסטעיט שאסיי, וואס איז לאנג 333.49 מייל (536.70 קילאמעטער), עס געפונט זיך אין ניו יארק, עr הייבט זיך אן אין די בראנקס נעבן טרייבארא בריק אויף צפון זייט, און עס ענדיגט זיך ביי די גרעניץ פון קאנאדע אין טשאמפלעין ניו יארק. ווי עס באהעפט זיך מיט קוויבעק אויטארוטע 15. דאס איז א טייל פונעם אינטערסטעיט הייוועי סיסטעם
דורך דעם הייוועי קען מען פארן פון ניו יארק סיטי קיין קרית יואל, און ווייטער קיין אלבאני, און אזוי ארויף ביז מאנטריאל, קרית טאהש און ווייטער.


text:
אימון-סיסטעם
די אימון-סיסטעם איז א קאלעקציע פון ביאלאגישע מעכאניזמען אינערהאלב אן ארגאניזם וואס שיצט און היט אים קעגן אינפעקציעס דורך אידענטיפיצירן און הרג'ענען פאטאגענען.
עס כאפט אויף פאטאגענעס פון אלע סארטן פון ווירוסן ביז צו פאראזיטישע ווערעם און דערקענט זיי פון זייער אנדערשטקייט אז זיי באלאנגען נישט אין די ארגאניזמען נארמאלע צעלן און ביאלאגישער טישו (געוועבע).
די וועג וויאזוי די אימון-סיסטעם כאפט אויף די פרעמדע פאטאגענען איז גאר שטארק קאמפליצירט, וויבאלד די דאזיגע פעטאגענס טוען זיך זייער קונטסליך אדאפטירן און עוואלוציענירן מיט נייע וועגן צו זיך גוט באזעצן אינעם גאסטגעבער ארגאניזם.
כדי צו איבערלעבן דעם נסיון טוט די אימון-סיסטעם אויסנוצן פארשידענע מעכאניזמען וואס האבן זיך אין איר אויך עוואלוציענירט צו דערקענען און מאכן אומשעדליך די פאטאגענען. אפילו פשוט'ע איינצעלער ארגאניזמען וו.צ.ב.ש. באקטעריע האט אין זיך ענזים סיסטעמען וואס טוט זי שיצן און היטן אנטקעגן ווירוס אינפעקציעס.
אנדערע הויפטן אימון מעכאניזמען האבן זיך עוואלוציענירט אין אלטע אויקאריאטעס און פארבלייבן אין זייער מאדערנע אייניקלעך, ווי ביימעלעך, פיש, רעפטיליעס, און אינסעקטן.
די מעכאניזם טוען אריינרעכענען אנטימיקראביעלע פעפטידן וואס ווערט גערופן דעפענסין'ס, פעטערען רעקאגנישען ריסעפטארס, און די קאמפלעמענט סיסטעם.
אבער מער סאפיסטיקירטע מעכאניזםס איז אנטוויקעלט געווארן לעצטענס, מיט דער עוואלוציע פון ווערטעברעיטס.
די אימון-סיסטעם פון ווערטעברעיטס אזאלכע ווי מענטשן איז צוזאמגעשטעלט פון פארשידענע סארטן פון פראטיןס, צעלן, ארגאנען, און טישו, וואס טוען אלע אינטעראקטירן אין א געדרייטע גאר טיפע דינאמישער נעצווערק.
אלס טייל פון א מער קאמפליצירטער אימון ענטפער, די ווערטעברעיט סיסטעם אדאפטירט זיך מיט די צייט צו דערקענען און אויפכאפן די פעטאזשען'ס מער פונטקליך און פארלעסליך.
די אדאפטירונג פראצעס באשאפט אן אימוניטישע זכרון און ערמעגליכט נאך מער עפעקטיווער שוץ דורכאויס די צוקונפטיגע צאםשטויסענישן מיט די דאזיגע פעטאגען'ס.
דאס פראצעס פון אייגן געבויטע אימוניטעט איז די באזיס פון וואקסינירונג.
אומ'סדר ביי דער אימון-סיסטעם קען גורם זיין קרענק.
אימיונאדעפישענסי קרענק געשען ווען די אימון-סיסטעם איז ווייניגער אקטיוו ווי נארמאל, רעזולטירענדיג און נאכאנאנדיגע און לעבן'ס געפאר אינפעקציעס.
אימיונאדעפישענסי קען אדער זיין א רעזולטאט פון גענעטישער קרענק, אזויווי סעוועיר קאמביינד אימיונאדעפישענסי, אדער קען דאס ווערן פראדוצירט פון פארמעסוטיקלס אדער דורך אינפעקציע, ווי עקווייערט אימיון דעפישענסי (עידס) וואס געשענט דורך רעטראווירוס HIV.
אין קאנטראסט, אויטאאימון קרענק געשען פון א היפעראקטיוו אימון סיסטעם אטאקירנדיג נארמאלע טישוס ווי זיי וואלטן ווען געווען דרויסענדע פרעמדע ארגאניזמען.
געווענליכע אוטאאימיון קרענק טוען אריינרעכענען רעמאטויד אטרייטיס, דייעביטיס מעליטוס טיפ 1 און לופס עריטעמאטאסוס.
די דאזיגע קריטישע ראלעס פון אימונאלאגיע אין געזונטהייט און קרענק זענען פעלדער פון אינטענסיווע סייענטיפישע שטודיעס.


text:
בלינדקייט
בלינד מיינט אז איינער האט פארלוירן די חוש פון זען מיט די אויגן. אויך איינער וואס קען זען גאר ווייניג און קען נישט דערקענען די פארעם פון די זאכן וואס ער זעט ווערט פאררעכנט בלינד. טייל מענטשן זענען געבוירן בלינד, אבער אפטמאל קומט דאס אלס רעזולטאט פון א קראנקייט אדער פון א שאדן.
צו דערמעגלעכן בלינדע מענטשן צו ליינען האט לואי ברייל דערפינדן אן אלפאבעט פון געהעכערטע פינטלעך וואס בלינדע קענען אנטאפן.
די מערסט פארשפרייטע סיבות פאר בלינדקייט אין דער וועלט זענען (אין 2002)
- קאטאראקטן (47.9%)
- גלאקאם (12.3%)
- מאקולארישע דעגענעראציע (8.7$)
נאך א סיבה פאר בלינדקייט (ביי יונגערע מענטשן) איז נישט-דערנערונג.


text:
אראל ים
דער אַראַל ים (קאזאך: Apaл Teңiзi (אַראַל טענגיזי), אוזבעק: Orol dengizi, רוסיש: Apaлbckoe Mope) איז אן אזערע אין צענטראל-אזיע, וואס ליגט צווישן קאזאכסטאן אין צפון און אוזבעקיסטאן, אין דרום. אין די 1960ער יארן האט דער סאוועטן פארבאנד אנגעהויבן נעמען דאס פון די אמו דאריא און סיר דאריא טייכן, וואס פליסן אין אראל ים אריין, פאר באוואסערונג. דערפאר האט זיך דער ים אסאך איינגעצויגן.
דער אראל ים איז שטארק פארפעסטיקט, פון פרואוון וואפן, אינדוסטריעלע פראיעקטן, און פון באמיסטיקן דאס לאנד ארום דעם ים, סיי אין די יארן פונעם סאוועטן פארבאנד, סיי זייט דעמאלסט.
אין 1990 האט מען געבויט א דאמבע צו ראטעווען דעם צפון טייל פונעם ים. במשך עטלעכע יארן האט דער וואסערפלאך זיך געהויבן. אבער די דאמבע האט געפלאצט, און מען בויט זי צוריק מיט געלט פון אינטערנאציאנאלע קוואלן.


text:
מאטעמאטיק
מאַטעמאַטיק איז די וויסנשאפט וואס פארנעמט זיך מיט צאלן און פארמען. מאטעמאטיק מיינט רעכנען, ציילן, און מעסטן. די אפטייל וואס באשעפטיגט זיך מיט פארמען און מאסן הייסט געאמעטריע. די וועג צו אויסגעפינען מאטעמאטיקס-פראבלעמען ווערט געטון דורך פארמולען.
דער וואס באשעפטיקט זיך מיט מאטעמאטיק, צי ווי א לערע אדער ווי א האבי, הייסט א מאטעמאטיקער.
אין אקאדעמיע, איז מאטעמאטיק אן אפטייל פון די פינקטלעכע וויסנשאפט. מיט די לערע קען מען פארשן פיזיק, כעמיע, אסטראנאמיע, סטאטיסטיק און נאך. אויך אין דעם לעבנסשטייגער ניצט מען זיך מיט מאטעמאטיק אויף האנדל און ביזנעס.
קארל פרידריך גאוס (1777–1855) האט גערופן מאטעמאטיק "די מלכה פון די וויסנשאפטן".
מאטעמאטיק איז אינטערעסירט אין נומערן, סטרוקטור, פארעם און ענדערונג. מען שטודירט זיי מיט לאגיק צו שאפן אלגעמיינע כללים פון וואס מען קען אויסלערנען נייע רעזולטאטן.
מאטעמאטיק אנטוויקלט זיך דורך דריי כאראקטעריסטיקן: אבסטראקציע, גענעראליזאציע און דערווייז.
מאטעמאטיק איז א לעבנסנייטיקער געצייג אין פארשידענע געביטן, איינשליסנדיק נאטור-וויסנשאפטן, אינזשעניריע, מעדיצין און געוויסע סאציאל וויסנשאפטן ווי עקאנאמיק און פסיכאלאגיע. פראבלעמען וואס שטאמען פון אנדערע וויסנשאפט צווייגן זענען א קאטאליזאטאר פאר נייע מאטעמאטיקע אויסגעפינען, און טיילמאל אפילו נייע מאטעמאטישע געביטן. אנגעווענדעטע מאטעמאטיק, די צווייג פון מאטעמאטיק וואס באהאנדלט די אנווענדונג פון מאטעמאטישן וויסן צו אנדערע פעלדער, אינספירירט און ניצט נייע מאטעמאטישע אויספינדונגען, ברענגנדיק די אנטוויקלונג פון נייע מאטעמאטישע דיסציפלינען, ווי למשל סטאטיסטיק און שפיל טעאריע. אויך פארנעמען זיך מאטעמאטיקער מיט ריינע מאטעמאטיק, אן קיין שום קלער פון אן אנווענדונג.
אינהאַלט
עטימאלאגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט „מאטעמאטיק" (גריכיש: uaθnuatιkά) שטאמט פון גריכיש [uάθnua [máthēma וואס מיינט לערנען, שטודירן, און אויך די מער באגרעניצט און טעכנישערע באדײַטונג „שטודירן מאטעמאטיק".
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די בבליים און די מצרים האבן געניצט אריטמעטיק, אלגעברע און געאמעטריע פאר באשטייערונג און אנדערע פינאנציעלע חשבונות, פאר בויען און קאנסטרוקציע, און פאר אסטראנאמיע.[1] די ערשטע באניצן פון מאטעמאטיק זענען געווען אין האנדל, ערד-מעסטן, מאלעריי און וועבן מוסטערן און אין רעכענען צייט.
ביים סוף פונעם 19טן יארהונדעט איז אנטוויקלט געווארן סכומען טעאריע. אינעם 20סטן יארהונדערט האט מאטעמאטיק זיך אנטוויקלט גיך, מיט דער לייזונג פון מערערע פון הילבערטס 23 פראבלעמען.
וועגן מאטעמאטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נומער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נומערן שליסן איין:
סטרוקטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א סך מאטעמאטישע אביעקטן, ווי סכומען פון נומערן און פונקציעס, ווײַזן אינווייניקע סטרוקטור.
פארעם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די געביטן פון מאטעמאטיק וואס באהאנדלען פארעם זענען:
ענדערונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שילדערן און פארשטיין ענדערונג איז שטארק נויטבאר אין די נאטור-וויסנשאפטן, און דער קאלקולוס איז א קראפטיגער געצייג דערפאר. דער הויפט באגריף איז די פונקציע. די שטודיע פון רעאלע צאלן און פונקציעס וואס האבן רעאלע ווערטן הייסט רעאלער אנאליז, און די פאראלעלע שטודיע פון פונקציעס פון קאמפלעקסע צאלן הייסט קאמפלעקסער אנאליז. די רימאן השערה, איינע פון די אפענע יסודותדיקע פראגעס אין מאטעמאטיק, קוואלט ארויס פון קאמפלעקסן אנאליז. פונקציאנאלער אנאליז פאקוסירט אויף פונקציע רוימען, בדרך כלל מיט אומענדלעכע דימענסיעס. פונקציאנאלער אנאליז ווערט געניצט אין קוואנטן-מעכאניק. עס זענען פאראן פילע פראבלעמען וואס זייער לייזונג ליגט אין א פארהעלטעניש צווישן א קוואנטיטעט און זיין ענדערונג, וואס מען שטודירט אין דעם געביט פון דיפערענציאל-גלייכונגען.
א סך פענאמענען אין נאטור קען מען שילדערן דורך דינאמישע סיסטעמען; כאאס-טעאריע פארשט גענוי ווי די סיסטעמען ארבעטן. נומערישער אנאליז פארשט מעטאדן צו לייזן א ברייטן גרייך פון פראבלעמען וואס מען קען נישט לייזן אנאליטיש.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באוווסטע מאַטעמאַטיקער
- ↑ Kline 1990, Chapter 1.


text:
הייסע לופט סיסטעם
הייסע לופט סיסטעם איז א וועג פון הייצן א הויז דורך צעשפרייטן ווארימע לופט ארום די הויז דורך דאקס.
סיסטעם סארט 1[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די מער פשוט'ע ווארימע לופט סיסטעמען באשטייען פון א פייער שאכטל וועלכע באקומט איר ענערגיע פון גאז, אדער עלעקטריק און צעשפרייט די ווארימע לופט אין דאקטס וועלכע זענען אויסגעשפרייט ארום די הויז. די לופט ווערט אריינגעצויגן אדער פון די גאס אדער פון די הויז זעלבסט. די סארט סיסטעמען מוזן זיין אראפגעשטעלט אונטער'ן הויז כדי צו פארזיכערן א גוטע לופט צירקולאציע.
פראבלעמען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער ערשטער פראבלעם מיט אזא סיסטעם איז די לופט זעלבסט וועלכע איז זייער טרוקן און מאכט סטאטיק די גאנצע הויז. אבער געוויסע סיסטעמען האבן א לעזונג דערפאר און נוצן וואסער אינעם סיסטעם און יעדעס ביסל לופט גייט דורך די וואסער נאכ'ן אנגעהייצט ווערן וואו עס נעמט אויף אביסל פייכקייט. אבער דער פראבלעם בלייבט אפילו מיט דעם און די אטמאספערע אין א הויז וואס איז געהייצט מיט אזא סיסטעם איז נישט אזוי אנגענעם ווי א הויז וועלכע איז געהייצט מיט א וואסער סיסטעם.
נאך א פראבלעם מיט די סארט הייצונג איז די אומסטאבילקייט פון די ווארימקייט. לופט קען מען נישט איינטיילן וואו צו גיין און עס וועט זיך אליינס מאכן דעם וועג ארויס לויט איר מאס און איין צימער וועט ווערן ווארימער ווי די צווייטע. אויסער דעם דארף מען האבן גרויסע דאקטס כדי עס זאל קענען קומען גענוג לופט און זיי דארפן זיין גוט ארומגענומען ווייל אביסל קעלט פון אינדרויסן קען גרינג קאלט מאכן די לופט.
סיסטעם סארט 2[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די צווייטע סארט ווארימע לופט סיסטעם איז די צענטראלע עיר קאנדישן סיסטעם וועלכע גוט אויך הייצונג און איז אריינגעבויט אין זייער אסאך הייזער. די סארט סיסטעם נוצט א פען וועלכע צווינגט די לופט צו גיין פאראויס און איז בעסער קאנטראלירט. די סיסטעמען נוצן פילטערס צו רייניגן די לופט וועלכע עס ציט אריין און טייל פון זיי נוצן גאר שטארקע פאמפס וועלכע קענען שיקן די לופט אפילו אין קליינע דאקטס.
פראבלעמען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סארט סיסטעמען האבן די זעלבע חסרונות ווי פריער דערמאנט מיט'ן אויסנאם אז עס נוצט א פאמפ צו שיקן די לופט און מאכט דאס בעסער צירקולירן. דער הויפט מעלה פון אזא סיסטעם איז אז די איין סיסטעם טוט די הייצונג און אפקילונג פאר'ן גאנצן יאר.


text:
פינחס
- דער ארטיקל דיסקוטירט א פערזענלעכקייט אין תנ"ך. אויב איר זוכט די פרשה אין ספר במדבר, זעט פרשת פינחס.
פינחס - איז געווען דער זון פֿון אלעזר און אן אייניקל פֿון אהרן הכהן.
פינחס ווערט דערמאנט אין דער תורה אלס קנאי וואס האט געהרגעט זמרי בן סלוא, דער נשיא פון שבט שמעון, און כזבי בת צור, די טאכטער פון א מדינישן פירשט, בשעת דעם חטא פון פעור אין שיטים, אינעם פערציגסטן יאר נאך יציאת מצרים. נאכער איז פינחס אויסגעוועלט געווארן אלס א חשובער כהן ("ונתתי לו ולזרעו אחריו ברית כהונת עולם"). נאך זײַן פאטער'ס פטירה איז ער געווארן זן ממלא מקום אלס כהן גדול. פינחס איז געווען קאמאנדאנט איבער 12,000 סאלדאטן אין דער מלחמה קעגן מדין. לויטן מדרש[1] איז פינחס געווען איינער פון די צוויי מרגלים וואס יהושע בן נון האט געשיקט אויסשפיאנירן יריחו איידער מ'האט איינגענומען די שטאט. זײַן ארבטייל איז געווען אין הר אפרים אין "גבעת פינחס" אויף זײַן נאמען (יהושע, כ"ד, ל"ג).
לויט חז"ל האט ער געדינט אלס כהן גדול אין די יארן פון דעם שופט יפתח הגלעדי. צוליב חילוקי דעות צווישן זיי האט מען נישט מתיר נדר געווען דעם נדר וואס יפתח האט געמאכט מקריב זײַן זײַן טאכטער, חז"ל האבן קריטיזירט סײַ פינחס און סײַ יפתח וועגן דעם.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ מדרש תנחומא, פרשת שלח סימן א'. ורש"י כתב על זה ביהושע פרק ב' פס' ד' כך: "מדרש אגדת תנחומא יש פינחס וכלב היו ופינחס עמד לפניהם ולא ראוהו לפי שהיה כמלאך".


text:
הײַנט אין דער פֿרי, בײַם עסן אָנבײַסן, האָב איך, ווי מײַן שטייגער איז, געקוקט די נײַעס פֿון “בי-בי-סי” (כ’בין אין אָקספֿאָרד איצט). קודם-כּל, האָט מען מיר געזאָגט, אַז אַזאַ מיאוסן פֿרילינג האָט דאָס לאַנד שוין ניט געזען אין משך פֿון פֿופֿציק יאָר. אָבער אַז מע לעבט, דערלעבט מען – הײַנט דערוואַרט מען דעם וואַרעמסטן טאָג הײַיאָר, אַזש 20 גראַד (אָדער 68 גראַד, אויב איר טראַכט אין פֿאַרענהײַט). דערצו וועט מען זיך באַגיין (אַזוי זאָגט מען צו) אָן אַ רעגן.
און דערנאָך איז מען אַריבער צו אַן אַנדער טעמע: אויסלייג. ענגליש איז אין דעם זין אַ געוואַלדיק קאָנסערוואַטיווע שפּראַך. אָפֿט מאָל האָט דער אויסלייג ניט קיין שום לאַגיק, לכל-הפּחות פֿאַרן עולם, וואָס גריבלט זיך ניט אין דער עטימאָלאָגיע פֿון דעם אָדער יענעם וואָרט. פֿאַר וואָס דאַרף מען אויף ענגליש שרײַבן “דײַטשמעריש” chutzpah, אָבער אויסרעדן עס מיט אַ “כ” און ניט מיט אַ “טש”? אמת, איין מאָל איז מיר אויסגעקומען צו הערן אויפֿן ראַדיאָ “טשוצפּאַ”.
דערווײַל האָב איך זיך געכאַפּט, אַז הײַיאָר קענען מיר אָפּמערקן דעם 100-יאָריקן יוביליי פֿון אונדזער הײַנטיקן ייִדישן אויסלייג. אין יאָר 1913 האָט בער באָראָכאָוו, וועמען מע האַלט פֿאַרן גרינדער פֿון ייִדישער פֿילאָלאָגיע, פֿאַרעפֿנטלעכט זײַן פּראָיעקט פֿון באַפֿרײַען די ייִדישע אָרטאָגראַפֿיע פֿון דער איבערמאָסיקער השפּעה פֿון דײַטש. און אייניקע אַנדערע זאַכן און זאַכעלעך האָט יענער פּראָיעקט פֿאָרגעלייגט. הײַנט שרײַבן מיר מער אָדער ווייניקער לויט באָראָכאָוון, מיט געוויסע מאָדיפֿיקאַציעס געמאַכט אין ייִוואָ.
אָט ווי עס האָט אויסגעזען דער אויסלייג פֿון “פֿאָרווערטס” (איך האָב עס גענומען פֿון אַן אַרטיקל געדרוקט אין יאָר 1916):
“עס איז שוין היינטיגע צייטען ניט מעהר נויטיג צו שרייבען ארטיקלען אום צו בעווייזן, אז רעליגיאָן און נאציאָן זיינען ניט איינע און די זעלבע זאך.”
הײַנט וואָלט עס אויסגעזען אַנדערש:
“עס איז שוין הײַנטיקע צײַטן ניט מער נייטיק צו שרײַבן אַרטיקלען אום (אָדער כּדי) צו באַווײַזן, אַז רעליגיע און נאַציע זײַנען ניט איינע און די זעלבע זאַך.”
אין יאָר 1956 האָט זיך אין “פֿאָרווערטס” געפֿירט אַ דיסקוסיע וועגן אַריבערגיין אויף דעם “נײַעם” אויסלייג. איך ברענג דאָ בלויז איין בריוו, געדרוקט דעם 1טן פֿעברואַר 1956 (איך היט דאָ אָפּ דעם אויסלייג פֿונעם אָריגינאַל):
ווערטער רעדאַקטאָר.
ערלויבט מיר צו זאָגען מיין מיינונג אין דער דעבאַטע וועגען דעם אויסלייג פון דער אידישער שפּראַך, וואָס געוויסע פּערזאָנען ווילען מאָדערניזירן, דאָס הייסט, איבעראַנדערשען, ווייל עס געפעלט זיי ניט דער אויסלייג פון די ווערטער ווי זיי ווערען געשריבען אין די אידישע צייטונגען.
עס איז שוין דריי פערטעל יאָרהונדערט ווי אין אַמעריקע עקזיסטירט אַ אידישע פּרעסע. מיר האָבן דאָ אידישע צייטונגען מיט זעהר גוטע שרייבער, וואָס שרייבען אינטערעסאַנטע און באַלערענדע אַרטיקלען. יעדער שרייבער אין “פאָרווערטס” איז אַ ספּעציאַליסט אין זיין פאַך. עס איז אַ פאַרגעניגען צו לייענען זיי און די לעזער זיינען צוגעוואוינט צו דעם אידיש, וואָס אונזערע שרייבער שרייבען און זיי האָבן גרויס הנאה פון זייער שרייבען. איז צו וואָס מאַכן אַן ענדערונג אין דעם אויסלייג פון די ווערטער? מיר איז אויסגעקומען צו לייענען דעם “מאָדערנעם אידיש”, און וואָס זאָל איך זאָגען? דאָס איז ניט קיין אידיש. מיר אַלע ווייסען, אַז אויף אונזער פּראָסטען אידיש האָבן געשאַפען די גרעסטע ווערק אונזערע גרויסע קלאַסיקער. אויב אונזער פּשוטער מאַמע-לשון איז געווען גוט פאַר אַזעלכע קינסטלער ווי מענדעלע, פּרץ, רייזען, שלום עליכם און אַנדערע באַרימטע שרייבער, איז דאָס דער בעסטער באַווייז, אַז עס איז גאָר ניט דער מער מיט דעם אויסלייג פון די ווערטער אין דער אידישער שפּראַך. איז לאָמיר טאַקע לאָזן צורוה אונזער אידיש, און ניט מאַכן קיינע ענדערונגען.
סיימאָן בראַנינסקי
ברוקלין, נ.י.
The Yiddish Daily Forward welcomes reader comments in order to promote thoughtful discussion on issues of importance to the Jewish community. In the interest of maintaining a civil forum, The Yiddish Daily Forwardrequires that all commenters be appropriately respectful toward our writers, other commenters and the subjects of the articles. Vigorous debate and reasoned critique are welcome; name-calling and personal invective are not. While we generally do not seek to edit or actively moderate comments, our spam filter prevents most links and certain key words from being posted and The Yiddish Daily Forward reserves the right to remove comments for any reason.


text:
דיאלעקטיק
דיאַלעקטיק (פון גריכיש: διaλektιkή - דער קונסט פון געשפרעך, דיסקוסיע אדער וויכוח) איז א באגריף אין מערבדיקער פילאסאפיע וואס דינט צו שילדערן פארשידענע מעטאדן צוצוקומען צום אמת אדער צו שילדערן די אנטוויקלונג אין דער וועלט פון גייסט אדער מאטעריע אדער ביידע צוזאמען. דער פארשפרייטסטער זינען פונעם ווארט דיאלעקטיק איז די אנטוויקלונג פון א לייזונג צו א קאנפליקט.
לויט העגל אנטוויקלט די היסטאריע פון דער וועלט דורך 'דיאלעקטיק'. ער האט אוועקגעשטעלט דריי פרינציפן:
- אלץ שטאמט פון קעגנארטיקע צדדים.
- ביסלעכווייז קומט צו א פונקט וואו איין קראפט הערשט איבער דער קעגנארטיקער קראפט.
- די וועלט ענדערט זיך נישט אין קרייזן נאר אין ספיראלן.


text:
נייראבי
נײַראבי איז די הויפטשטאט פון קעניע. אין 1907 איז זי געווארן די הויפטשטאט פון בריטישער מזרח אפריקע, און אין 1963 די הויפטשטאט פון פרייער קעניע. מיט א באפעלקערונג פון 2,143,254, איז נייראבי די גרעסטע שטאט אין מזרח אפריקע, און די 13טע גרעסטע שטאט אין אפריקע.
דזשאמא קעניאטא אינטערנאציאנאלער פליפארט, דער גרעסטער פליפארט אין מזרח און צענטראלער אפריקע, געפינט זיך 20 ק"מ פונעם צענטער פון נייראבי.
געגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די שטאט האט א שטח פון 684 קוואדראט מעטער, און זי געפינט זיך ביי א הייך פון 1660 מעטער איבערן ים שפיגל. אין א קלארן טאג קען מען זען פון נייראבי קעניע בארג צו מערב און קילימאנדזשארא צו דרום-מזרח.
קאארדינאטן: 1°17′S 36°49′E / -1.283, 36.817


text:
דארפור
דארפור איז דער ראיאן אין ווייטען מערב סודאן. וואס גרעניצט זיך מיט ליביע, און טשעד, אירע איינוואונער זענען מייסטענס שווארצע.
עס איז איצט אינדערמיט פון א האלאקאוסט ווי שלאכטן צווישן קעגנארטיקע קאמפן צווישן די רעבלען פון א מיניאריטעט לאקאלע טראדיצאנאלע שבטים צוזאמן מיט די סודען'יזער מיליטער קעגן די רוב שבטים רעבעלן פון ראיאן וואס ווילן זעלבסטשטענדיגקייט פון סודאן. האבן שוין לויט די יו.ען. שאצונג איבערגעלאזט פיר הונדערט און פופציג טויזנט טויטע, פון הונגער, קרענק און מאסן שחיטות, כמעט אלע טויטע און קעמפער זענען מוסולמענער. די יו ען האט דארטן עטליכע טויזנט שלום טרופען אבער עס גייט ווייטער אן די קאמפן.


text:
טיגער
א טיגער איז א זויגער פון דער קאץ פאמיליע (panthera tigris). טיגערס זענען שטארק. זיי קומען פון אזיע. זייער פעלץ איז אראנזש מיט שווארצע פאסן. יעדער איינציגער טיגער האט אנדערע שטרייפן וועלכע אונטערשיידט אים פון די אנדערע.
צוליב זיין שיינע פעל און האר, טוט מען אים כסדר פאנגען. דערפאר איז זיין צאל שטארק רעדוצירט געווארן אין די לעצטערע יארן. אין אסאך לענדער זענען טיגערס זענען אויף די באדראעטע מינים ליסטע. אין כינע קען מען באקומען טויט שטראף פארן האנדלען מיט טיילן פון א טיגער.
סארטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פארהאן ניין סארטן טיגער'ס, וואס דריי דערפון זענען שוין גענצליך אויסגעראטן.
- די "בענגעל" טיגער איז די מערסט באקאנטער, ער וואוינט אין אינדיע, נעפאל און בענגלאדעש.
זיין פאפולאציע איז געששאצט אויף ארום 2.500
- די "מאלאיען" טיגער וועלכע געפונט זיך בלויז אין זיד טייל פון די מאלאי, האלבאינזל. איר פאפולאציע איז געשאצט ביי אונטער פינף הונדערט. זי איז די קלענסטע סארט טיגער און די נאציאנאלער סימבאל אין מאלאזיע.
הערשט אין 2004 האט מען איר קאטעגאריזירט אלס באזונדערע זגאל.
- די "סומאטראנער" טיגער וועלכע געפינט זיך בלויז אינעם אינדיאנעזער סומאטראן אינדזל. איר פאפולאציע איז געשאצט צו זיין צווישן פיר און פינעף הונדערט.
- דער "סיבירישער" טיגער וועלכער געפונט זיך הויפטזעכליך אין סיביר. ער איז צווישן די גרעסטע טיגער'ס אויף דער וועלט. אין יאר 2005 איז איר פאפולאציע געווען 393.
- "אינדוכינעזער" טיגער געפונט זיך אין קאמבאדיע, כינע, בורמא, טאילאנד, און וויעטנאם. זייער פאפולאציע ווערט געשאצט צו בלויז 350.
- פון די דרום כינעזער טיגער איז פארהאן די ווייניגסטע, און זי איז צווישן די צען באשפענישן וועלכע זענען אין גרעסטן געפאר אויסגעראטן צו ווערן.
- ווייסע טיגער
- פון די "באלי", "קאספישן" און "דזשאוואן" זענען שוין נישט פארהאן אויף דער וועלט.