text:
קאנקורענץ, גוט פאר ביזנעס?
די אחראים: זייער נייגעריג, אחראי
קאנקורענץ, גוט פאר ביזנעס?
עס וואלט געווען אינטערעסאנט צו זען אביסל, דאס איז זיכער אז קאנקורענץ איז גוט פאר קאסטומערס, איך האב א דוגמא אויפן שפיץ פינגער אבער כ'וועל עס נישט אראפ קלאפן ווייל ס'איז ריין רכילות... אבער געוויסע קאמפעניס וואס זענען 'אחד יחיד ומיוחד', שטעלן צו שוואכע סערוויס און שוואכע קוואליטעט. ווייטער אין די אינדוסטריעס וואו עס לעבט קאנקורענץ, פארדינט יעדער דערפון.
איך וויל אבער רעדן איבער קאנקורענץ פארן ביזנעסמאן אליינס. אלס איינער מיט א ביזנעס וואס עס האט א גרויסע ליין פון קאנקורענץ, האב איך אביסל באטראכט די נושא, און לאמיר אייך מיטטיילן מיט מיין עקספיריענס.
די ערשטע זאך דארף מען וויסן אז אלעס איז באשערט, א מענטש קען נישט צונעמען קיין איין פרוטה פון וואס עס איז באשערט, עס איז זייער פשוט'ע זאכן, אבער אסאך מאל ווען עס וואקסט ארויס א קאנקורענץ פארגעסט מען צו טראכטן פון דעם, און מ'מיינט אז איינער קען מיך אינטערברענגען. דאס איז הבל הבלים אמר קהלת, נישט דא אזא מציאות. א איד א מאמין גלייבט נישט אין דעם, נאר ער ווייסט עס פאר א פאקט.
אפילו פון א ביזנעס שטאנדפונקט איז עס אזוי. דער קאנקורענץ איז דיין קרעין, ער גייט דיר אויפהייבן, ער גייט דיר געבן א פאטענציעל צו ווערן אסאך מער פראפעסיאנאל, אסאך מער פראדאקטיוו, און אסאך מער פארגעשריטן און אפגרעיטעד. איינמאל דו האסט א קאנקורענץ אין געגנט, גייסטו זיך קענען אליינס באטראכטן, און באקומען א גוטע מאטעוויציע זיך צו פארבעסערן אין דיין תחום.
איינע פון די הארבסטע פראבלעמען אין ביזנעס, איז ווען א ביזנעס טשיף איז נישט אויפן ארט, ער ווייסט נישט גענוי וואס טוט זיך, ער פארלאזט זיך אויף די מענעדזשערס. אבער איינמאל עס קומט א קאנקורענץ, פאלט די פראבלעם אוועק פון זיך אליין. דער ביזנעס מאן וועט אויפשטיין און וויסן אז היינט דארף ער זיך שוין אנשטרענגען פאר א גוטע נאמען, אז נישט וועט ער דערלייגן.
דיינע שטענדיגע איינקויפער ווילן שפירן אז איינער ארבעט פאר זיי און שטרענגט זיך אן פאר זיי, דער קאנקורענץ וועט זייער שטארק ארויסברענגען ווער עס איז מער געטריי צו זיינע קליענטן און ווער עס פוילעצט זיך אונטער. זיי וועלן אנהייבן שעצן דיין הארעוואניע, עפעס וואס זיי וואלטן נישט געטון בעפאר דו האסט געהאט א קאנקורענץ.
דער קאנקורענץ ברענגט דיר א סטראטעגיע. דו קענסט באטראכטן דעם פרישן געשעפטל פון קעגן איבער די גאס, און זען וויאזוי ער באפאסט זיך מיט זיינע קאסטומערס, וויאזוי איז זיין סערוויס? וואס איז ער מער ווי דיר? פארוואס האט מען ליב איינצוקויפן ביי אים? און איינמאל דו האסט ארויס די מעשה, קענסטו פשוט ווערן בעסער.
מיטן האבן א קאנקורענץ האסטו די געלעגנהייט זיך צו בויען א ברענד. ווען עס איז דא נאר איין פיצא געשעפט אין טאון, ווייסט יעדער פון די פיצא געשעפט. אבער ווען ס'איז דא זעקס, קענסטו ברענדן און האמערן אז 'קלאפערס פיצא געשעפט' איז די זאך, האסט א ברענד וואס קען ארויסשטארן, ס'איז נישט 'מ'גייט קויפן פיצא', נאר ס'איז 'קום צו קלאפער'ס פיצא, מאך דיר נישט נאריש'...
דער קאנקורענץ ברענגט דיר זיך אראפצוזעצן מיט א מארקעטער, און דאס איז א גוטע זאך פאר דיר. ער וועט דיר געבן א וועג צו זיין עפעס ספעציעל, און ווערן באליבט צום קאסטומער, ווי למשל מאכן ביליגע אייטעמ'ס און ספעשל'ס, אהערשטעלן געוויסע גורלות אדער אומסיזטע דעליווערי און דאס גלייכן, א זאך וואס ווען נישט קאנקורענץ וואלט דאס נישט געווען. אין הכי נמי אז מ'וואלט געקויפט ביי דיר, אבער ביז ווילאנד דער קאנקורענץ איז נישטא איז עס פשוט צוליב וואס ס'נישטא א צווייטער, יעצט איז עס ווייל זיי ליבן דיין געשעפט.
מענטשן מיינען אמאך אז ווען ס'איז דא א קאנקורענץ פאלן די פרייזן. עס איז אבער בכלל נישט אמת, מ'גייט נישט אראפ מיט די פרייזן. קענסט פארבעסערן די סערוויס, פארשענערן די געשעפט, פארברייטערן די ביזנעס. אבער נישט אראפגיין די פרייז, דאס וועט פארן קאסטומער אנהייבן אויסצוזען ווי נידיריגע קוואליטעט פראדוקט, והא ראי' אז די פרייז איז געפאלן, און דאן פארלירסטו אים אינגאנצן. קען זיין ס'הערט זיך מאדנע, אבער עס איז א פאקט, דאס איז א פסיכאלאגישער אפעקט באשטעטיגט דורך עקספערטן. ס'איז פשוט נישט מעגליך צו פארקויפן פאר קאסט פרייז, אויב דיין קאנקורענץ פארקויפט פאר די פרייז, וועט ער ליידן די קאנסעקווענצן דערויף.
כ'וועל ענדיגן מיט א ווארט וואס יענקל מיללער דערציילט... א איד וואס האט געהאט א שיך געשעפט האט אים איין טאג גערופן מיט א בהלה, "פרעג נישט, אויף מיין רעכטע זייט האט זיך געעפנט א געשעפט וואס פארקויפט שיך פאר די ביליגסטע פרייזן, מיט גרויסע צעטלעך און ווילדע פלאקאטן... אויף די לינקע זייט האט זיך געעפנט נאך א שיך געשעפט וואס שרייבט אז זיי האבן די בעסטע שיך אין די וועלט, קוואליטעט וואס איז נאכנישט געווען זיין בריאת העולם, מיט באמבאסטישע לעמפלעך, און איך האב נישט מער ווי א קליין געשעפטעלע דא, מיט די נארמאלע שיך און נארמאלע פרייזן, וואס טוה איך?"
יענקל טראכט נישט קיין צוויי, און גיבט אים עדווייס: זיי נישט קיין נאר, שרייב אויף אין גרויס העכער דיין טיר צוויי ווערטער, "הויפט אריינגאנג".
- מחשב
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 318
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 17, 2018 3:57 pm
- לאקאציע: איך געפין זיך? דער עולם געפינט זיך ביי מיר.
-
- שר מאה
- תגובות: 105
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג מארטש 19, 2018 11:00 am
-
- שר האלף
- תגובות: 1394
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אפריל 25, 2018 11:08 pm
דאס זעלבע מיט למשל 2 מאגאזינען, ווען ס'דא איינס טראכסטו ווער איז נייגעריג וואס ער האט צו פארקויפן, אויב איז שוין אבער דא צוויי, טראכסטו אויב קיינער קויפט נישט וואלט נישט געווען צוויי, אלא מאי יעדער קויפט עס, דאן פארוואס בין איך אנדערש? נו וועלכע גיי איך קויפן?....
וכהנה וכהנה ביי יעדע זאך.... גענוג קלאר ארויסגעברענגט?
-
- שר מאה
- תגובות: 213
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך יוני 27, 2018 4:14 pm
- דניאל אויערבאך
- שר חמש מאות
- תגובות: 639
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג ינואר 08, 2017 4:31 pm
- אויסטערליש
- שר מאה
- תגובות: 116
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מארטש 22, 2018 10:33 am
- צייט שטיפער
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 474
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מארטש 17, 2016 12:50 pm
- לאקאציע: וואו נישט וואו...
דניאל אויערבאך האט געשריבן:דאס איז זייער אמת,
חוץ וואס קאמפעטישן איז גוט פארן קאסטעמער, העלפט עס אסאך אויך די קאמפעני, ווי כהאב שוין אליין בייגעוואוינט.
מען דארף טאקע אביסל שווערער ארבעטען אבער געווענליך צאלט זעך עס אויס
אגב - וואס מיינט צ/ק ??? איך זעה עס אין יעדע צווייטע אשכול (עני שייכות צו ק/פ???)
צום קעפל
-
- שר האלף
- תגובות: 1394
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אפריל 25, 2018 11:08 pm
דניאל אויערבאך האט געשריבן:דאס איז זייער אמת,
חוץ וואס קאמפעטישן איז גוט פארן קאסטעמער, העלפט עס אסאך אויך די קאמפעני, ווי כהאב שוין אליין בייגעוואוינט.
מען דארף טאקע אביסל שווערער ארבעטען אבער געווענליך צאלט זעך עס אויס
אגב - וואס מיינט צ/ק ??? איך זעה עס אין יעדע צווייטע אשכול (עני שייכות צו ק/פ???)
צר'יך ק'אווע, ווען מ'דארף אביסל פרישע כוחות.
אזוי ווי ווען הג"ר כקיבא אייגער שרייבט "וצ"ע" טענה'ן מאנכע אז ס'מיינט וצריך עישון, מ'דארף א ציגערעטל עס אויסצוקלארן....
-
- שר מאה
- תגובות: 161
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 30, 2018 10:50 am
למשל א שיך סטאר אויף 13 עוו איז מתפלל יעדן טאג אז עס זאל זיך נישט עפענען נאכאיינס, ווייל מען קויפט עס עניוועי און אויב עפנט זיך נאכאיינס וועט ער מוזן מארקעטן אז ער פיט די בעסטע וכדו' און חוץ די קאמפעטישן וואס נעמט אים צו קאסטעמערס קאסט אים יעצט געלט פאר מארקעטינג.
- צייט שטיפער
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 474
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מארטש 17, 2016 12:50 pm
- לאקאציע: וואו נישט וואו...
געריבענער סוחר האט געשריבן:נישט קיין כלל אויף יעדע סארט ביזנעס. עס רעדט זיך זייער גרינג ווען מען רעדט פון בכלליות אן פינפוינטן א געוויסע ליין.
למשל א שיך סטאר אויף 13 עוו איז מתפלל יעדן טאג אז עס זאל זיך נישט עפענען נאכאיינס, ווייל מען קויפט עס עניוועי און אויב עפנט זיך נאכאיינס וועט ער מוזן מארקעטן אז ער פיט די בעסטע וכדו' און חוץ די קאמפעטישן וואס נעמט אים צו קאסטעמערס קאסט אים יעצט געלט פאר מארקעטינג.
קיינער קען נישט אוועקנעמען!
איי וועסטו פרעגן, אבער עכט...
וועליך דיר זאגן ע"פ סברא אויך (איין מינוט, לאמיך טרעפן א סברא דערצו..) לשיטתו גייען מענטשן פשוט אנהייבן קויפן אפטער שיך אדאנק די קאנקורענץ ווי אויבן דערמאנט + עס גייט ברענגען קאסטומער'ס וואס פלעגן נישט דא קויפן, נאר אדאנק די מארקעטינג וועלן זיי דארט אנהייבן קויפן
- נא_שכל
- שר ארבעת האלפים
- תגובות: 4598
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 14, 2008 10:44 pm
- לאקאציע: עולם הדמיון
קלאפער האט געשריבן:מיטן האבן א קאנקורענץ האסטו די געלעגנהייט זיך צו בויען א ברענד. ווען עס איז דא נאר איין פיצא געשעפט אין טאון, ווייסט יעדער פון די פיצא געשעפט. אבער ווען ס'איז דא זעקס, קענסטו ברענדן און האמערן אז 'קלאפערס פיצא געשעפט' איז די זאך, האסט א ברענד וואס קען ארויסשטארן, ס'איז נישט 'מ'גייט קויפן פיצא', נאר ס'איז 'קום צו קלאפער'ס פיצא, מאך דיר נישט נאריש'...
דער קאנקורענץ ברענגט דיר זיך אראפצוזעצן מיט א מארקעטער, און דאס איז א גוטע זאך פאר דיר. ער וועט דיר געבן א וועג צו זיין עפעס ספעציעל, און ווערן באליבט צום קאסטומער, ווי למשל מאכן ביליגע אייטעמ'ס און ספעשל'ס, אהערשטעלן געוויסע גורלות אדער אומסיזטע דעליווערי און דאס גלייכן, א זאך וואס ווען נישט קאנקורענץ וואלט דאס נישט געווען. אין הכי נמי אז מ'וואלט געקויפט ביי דיר, אבער ביז ווילאנד דער קאנקורענץ איז נישטא איז עס פשוט צוליב וואס ס'נישטא א צווייטער, יעצט איז עס ווייל זיי ליבן דיין געשעפט.
גערעכט מיט די נקודות אז ער וועט זיך מוזן אויפארבייטן, אבער די שאלה איז ביים באדעם ליין, וועט ער מאכן מער געלט סוף יאר אדער ווייניגער?
ער וועט מעגליך קענען אנהאלטן זיינע פריערדיגע קליענטן דורך די נייע טאקטיקן, אבער וועט אים לכאורה נישט ברענגן א נעט פון מער קאסטומערס.
-
- שר חמישים
- תגובות: 91
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אוגוסט 01, 2018 10:23 pm
-
- שר מאה
- תגובות: 161
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 30, 2018 10:50 am
צייט שטיפער האט געשריבן:געריבענער סוחר האט געשריבן:נישט קיין כלל אויף יעדע סארט ביזנעס. עס רעדט זיך זייער גרינג ווען מען רעדט פון בכלליות אן פינפוינטן א געוויסע ליין.
למשל א שיך סטאר אויף 13 עוו איז מתפלל יעדן טאג אז עס זאל זיך נישט עפענען נאכאיינס, ווייל מען קויפט עס עניוועי און אויב עפנט זיך נאכאיינס וועט ער מוזן מארקעטן אז ער פיט די בעסטע וכדו' און חוץ די קאמפעטישן וואס נעמט אים צו קאסטעמערס קאסט אים יעצט געלט פאר מארקעטינג.
קיינער קען נישט אוועקנעמען!
איי וועסטו פרעגן, אבער עכט...
וועליך דיר זאגן ע"פ סברא אויך (איין מינוט, לאמיך טרעפן א סברא דערצו..) לשיטתו גייען מענטשן פשוט אנהייבן קויפן אפטער שיך אדאנק די קאנקורענץ ווי אויבן דערמאנט + עס גייט ברענגען קאסטומער'ס וואס פלעגן נישט דא קויפן, נאר אדאנק די מארקעטינג וועלן זיי דארט אנהייבן קויפן
שיינע סברה, מיט וויפיל פאר שיך קען איין מענטש גיין?
און ביי גראסעריס וועסטו אויך זאגן די סברה אז מיין ארדער גייט זיין מער ווייל 2 גראסעריס רייסן זיך ביי די קעפ ווער עס קען בעסער מארקעטען?
דאס איז זיכער אז א רעקל אדער בעקישע וועל איך נישט קויפן קיין 2 ווייל 2 מארקעטינג קאמפעניס שלאגן זיך ארום אונטערן נאמען פון 2 קלאודינג סטארס.
זאל עס זיין א עד, לאגא, בראשור, קאמפיין אדער סייוואס.. לאמיר מאכן פון אייער 'חלום' א 'מציאות'!
Graphic24 האט געשריבן:ווען נישט קאמפעטישן; ווער וואלט אנגעקוקט דעם גרעפיקער....
אין חלום אז דו וואלסט צוגעקומען צו וואס דו ביסט צוגעקומען.
אדער ווי דו גייסט זאגן א יאהר ארום: איך וואלט געבליבן ביי וואס איך בין געווען א יאהר פריער... (דאס יאהר זאג עס נאר אויף פאריגע יאהר..)
איינס האט געשריבן:Graphic24 האט געשריבן:ווען נישט קאמפעטישן; ווער וואלט אנגעקוקט דעם גרעפיקער....
אין חלום אז דו וואלסט צוגעקומען צו וואס דו ביסט צוגעקומען.
אדער ווי דו גייסט זאגן א יאהר ארום: איך וואלט געבליבן ביי וואס איך בין געווען א יאהר פריער... (דאס יאהר זאג עס נאר אויף פאריגע יאהר..)
איך האב געמיינט צו זאגן, אז ווען נישט קאנקורענץ ביי די סוחרים וואלט מען בכלל נישט געברויכט קיין גראפירטע צעטליך... ובעיני ראיתי אין א קליינעם ישוב איצטער בעפאר יו"ט אז דער אתרוג סוחר האט אויפגעהאנגן אויפן וואנט, האנט-געשריבענע צעטליך (האט אפילו געהאט א 'היימישן' לאגא...) און ס'האט גארנישט געפעלט פון זיין ביזנעס...
זאל עס זיין א עד, לאגא, בראשור, קאמפיין אדער סייוואס.. לאמיר מאכן פון אייער 'חלום' א 'מציאות'!
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 8 געסט


c: text/html

text:
דיונים ועיונים בפרשת בראשית
די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד
- farshlufen
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 19699
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
- לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק
והוא לבדו דר - דער שרש איז "דר", כי אחיו נעדר - ווייל זיין פאר דער צווייטער "דר" איז כאילו אינו.
farshlufen האט געשריבן:אתמול איקלע לידי דער אקורשט ארויסגעקומענער חומש מקראות גדולות [פשוטו כמשמעו, מען דארף א וועגעלע אים צו פירן] המבואר הוצאת עוז והדר עם ביאורים נפלאים ע"כ מפרשי התורה, ברענגען זיי צו פון אב"ע אליין אין ספר "מאזנים" וכן הוא מאהל יוסף שצוין ע"י חברינו הרב המפרש הפלאים [שאגב עדיין לא זכינו לפתחו ולראותו] אז דער פשט איז:
והוא לבדו דר - דער שרש איז "דר", כי אחיו נעדר - ווייל זיין פאר דער צווייטער "דר" איז כאילו אינו.
ויכולים לפרש דברי האב"ע שיתאימו לדברי המדרש כי הדרדר גדל שורות שורות ולא מלשון דרו שלא בדרו דאונו רק מלשון דירה שדר עם אחרים אבל לא דרך דירה רגילה, והרבה יש לעי' בזה
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 687
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג ינואר 11, 2009 2:33 pm
יישר כוחו של מנהלינו מר טריאו על ההעתקה.
- farshlufen
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 19699
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
- לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק
נאטרוליסט האט געשריבן:א גרויסן דאנק.
קומט אויס אז לויט דעם פשט איז "דרדר" פונקט ווי "אדמדם", דאפעלט מקטין צו זיין.
און דערפאר זאגט ער כי אחיו נעדר, ווייל ער איז עלנד, נישט ווי קוץ וואס איז מערערע דערנער, ווי א שטייגער קוצים.
אגב, אויף מערערע דערנער זאגט מען טאקע נישט דרדרים, נאר קוצים. ווייל דרדר איז טאקע א יחיד.
לא זכיתי להבין וואו איר זעט דאס אין דברי האב"ע, ועוד קוץ און דרדר זענען באזונדערע געוואוקסן פארוואס זאל מען מערערע אנרופן מיטן שכן'ס נאמען?
ולע"א, "אדמדם" איז מגדיל - מחזק נישט ווי איר ווילט זאגן אז ער איז מקטין, לויטן אב"ע ווענדט זיך דאס אויב דער פ' ע' זענען כפול אדער דער ע' ל' איז כפול.
והוא פלאי האט געשריבן:ווער עס קען עס ארויפלייגען פון אוצר החכמה איז וועלקאם, איך ווייס נישט וויאזוי
איך לייג יעצט ארויף געטייפט
הוא לבדו דר, פי' כי מלת דרדר, שורשה דר,
ואחיו ממנו נעדר, ר"ל שני אותיות הכפולים, שהוא דל"ת ורי"ש ממלת דר, הם נעדרים ונופלים מהשורש, כך פי' ר' אברהם בספר מאזנים בשער הרביעי, והטעם שכתוב דרדר, כי אלו הי' כתוב דר הי' פירושו שהי' גדול ובעבור שנכפל ידענו כי נכפל להעמיטו ולאמר שהוא קטן, כי אין רבוי שלא לצורך כי אם למעט, וכן פי' בסוף ישעי' (קפיטל ס"ו) על מלת ובכרכרות, שהוא נגזר מן שלחו כר (ישעי' קפיטל י"ו) וכן פירש בשיר השירים בפסוק שחורה אני ונאוה, ובסוף פרשת מצורע גבי ירקרק או אדמדם אמר כי זה הוא הכפל הוא לחסרון, וכן שחרחרות ואדמדם, והארכתי כל זה בעבור כי יש מבינים מדבריו שאמר, שאין לו חבר במקרא, ומקשים עליו כי יש אחד בספר הושע (קפיטל י"א) קוץ ודרדר יעלו על מזבחותם, ואני אומר כי הם שטעו, וקוץ ודרדר יעלה מזבחותם, (וכן פי' המחבר מקור חיים)
הער פארשלאפן.
איך האב עס עס צונויפגעשטעלט מדעת עצמי, דערנאך האב איך געליינט וואס אונזער מפליא פלאות האט געברענגט פון אוצר החכמה, ממש די זעלבע ווערטער.
אז שחרחרות ואדמדם אדער ירקרק, זענען מקטין צו זיין אדער מחסר זיין.
אגב דיין פראגע איז גוט אויף אדמדם וואס איז מלשון אדום, אדער שחרחר, אבער ביי דרדר איז דאך נאר דא צוויי אותיות השורש.
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 687
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג ינואר 11, 2009 2:33 pm
יידישיסט האט געשריבן:אפשר קען מיר איינער גענוי טייטשן אויף עברי-טייטש די ווערטער אין פ' בראשית "לטש כל חרש נחשת וברזל" (מיין שוועריגקייט איז מיט'ן ווארט "חורש"). איך האב נישט געקענט בשום-אופן ארויסקריכן פון דעם. א רש"י וואס איז גענצליך אומפארשטענדליך, און ממילא איז דער פשט סתום. אפשר ווייסט איינער גענוי דעם פשט?
farshlufen האט געשריבן:הרב אידישיסט, דא האסטו דעם גור ארי':
וז''ל:
אינו לשון פועל אלא פועל. פירוש ''חורש'' אינו על המלאכה שהיא נעשית, דא''כ לכתוב ''חורש'' הרי''ש בסגול, ואילו הי' ''חורש'' טעמו למעלה הי' שם דבר. זה החילוק ידוע בדקדוק הלשון, כי כאשר הטעם למעלה והוא בסגול על משקל ''חודש'' ''קודש'' הוא שם דבר, והי' אז פירושו שהי' מלטש הנחושת והברזל עצמו מה שעשו האומנים, אבל עכשיו דכתיב ''חורש'' הרי''ש בציר''י פירושו שהי' מלטש כלי אומנות נחושת וברזל, כי חורש בציר''י הוא פועל, וכלי אומנות הם פועלים נקראים ''חורש נחושת וברזל.
גענוג פארשטענדליך?
הרב אידישיסט, ביז דעם פסוק איז אלעס געדאנגען כשורה?
אין די סדרה איז דא הערליכע שטיקלעך רא''ם און גו''א ספעציעל אינטעררעסאנט פאר חובבי לשון.
farshlufen האט געשריבן:ליתר שאת קוק נאך דעם ספר הזכרון דעם רא''ם און מהרש''ל אין יריעות שלמה אויף דעם פסוק.
קרעמער האט געשריבן:אינעם הערליכן חומש "דרכי יואל" אויף אידיש טייטשט ער אפ לויט רש"י כאילו עס וואלט געשטאנען "לוטש וחורש כל נחושת וברזל" עיין שם.
אינטערסאנט אבער אז דער אונקלוס האט גאר א צווייטן פשט אויף די ווערטער, און אנדערש ווי רש"י טייטשט ער אפ "לוטש" ווי א רבי, און חורש אויפן מייסטער אליין. עיין שם.
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 687
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג ינואר 11, 2009 2:33 pm
farshlufen האט געשריבן:וואס איז דער טייטש פון טרם?
און וואס איז דער ריכטיגער אפטייטש פון קודם?
רש''י הק' די פארגאנגענע וואך פ' בראשית [בראשית ב' פסוק א'] ד''ה טרם יהי' בארץ זאגט:
כל טרם שבמקרא לשון עד לא הוא ואינו לשון קודם ואינו נפעל לומר הטרים כאשר יאמר הקדים וזה מוכיח ועוד אחר כי טרם תראון עדיין לא תראון ואף זה תפרש עדיין לא הי' בארץ כשנגמרה בריאת העולם בששי קודם שנברא האדם.
דער אבן עזרא אין פרשת וארא קריגט אויף רש''י און דער רמב''ן גיט אים גערעכט, און דער רד''ק אין די שרשים לערנט אויך אזוי, אויך דער תשבי אין די נמוקים אויף די שרשים זאגט אזוי, משא''כ דער ספורנו ועוד לערנען ווי רש''י, דער מזרחי דא אויפן פלאץ איז אן אריכות גדול ולא זכיתי להבינו על בוריו.
נאכן זיך פלאגן לאנגע שעות האב איך הערשט געכאפט אז איך קליינע קאפ פארשטיי נישט די חילוק פון ''קודם'' און ''עד לא'', ווייל אונז בדורינו אלה נוצן דעם ווארט ''קודם'' סיי אין לשה''ק און סיי אין אידיש אויך אויף עד לא ד''ה נאך נישט, פון די אלע מפרשים הנ''ל זעט אויס אז ''קודם'' איז טייטש נאך איידער דאס און דאס איז שוין געווען דאס, און קיינמאל איז עס טייטש נאך נישט.
איך האב נאר אנגערירט דעם ענין אויפן שפיץ גאפל, דערווייל איז דאס דער סך הכל מה שעלה במצודתי, מ'ברויך מיר נאך אדורך טאן דעם ענין גרינטלעך דער בורא וועט מיר אודאי געבן צייט און מוח דערצו, אזוי ווי ביז די קרעטשמע ברויך מען אויך א גלעזל ברוינפען בעט איך ווער ס'קען זאל מיר ביטע באלייכטן די אויגן מער, און אריינווארפן זיינע פאר פרוטות.
יידישיסט האט געשריבן:איך האב נישט נאכגעקוקט די אלע מפרשים וואס איר ברענגט צו אבער דער חילוק פון "טרם" און "קודם" פארשטיי איך פון רש"י'ס ווערטער, און ממילא אויך דער חילוק פון "קודם" צו "עד-לא". איך וועל ענטפערן לויט מיין אויבערפלעכליכער הבנה און אויב עס פארלאנגט זיך אן עיון וועט איר דאך אוודאי קאמענטירן.אונז בדורינו אלה נוצן דעם ווארט ''קודם'' סיי אין לשה''ק און סיי אין אידיש אויך אויף עד לא ד''ה נאך נישט
עס איז נישט פונקט אזוי. איך קען טאקע נוצן אמאל דאס און אמאל דאס אבער דער באדייט איז בפירוש אנדערש. צום ביישפיל, איך קען זאגן "איך האלט פארן דאווענען", און איך קען זאגן "איך האב נאכנישט געדאוונט". אנשטאט "פאר'ן דאווענען" דארף מען זאגן אויף לה"ק: "קודם התפילה", און אויפ'ן צווייטן זאץ מוז מען זיך באציען צו דער פעולה פונעם מענטש און נישט צום שם-דבר, און זאגן: "טרם התפללתי".
וואס איז טאקע דער נפק"מ צווישן די צוויי? אז דאס ווארט "קודם" איז דער בינוני-פועל פון דער פעולה "להקדים" אדער "לְקַדֵּם", דאס איז על משקל "עומד", "עובר", אזוי איז אויך "קודם" - א זאך וואס שטייט פאראויס (אדער צומאל דווקא הינטערשטעליג: "נאך פאר דער זאך". אויף אראביש טייטשט דאס ווארט קדים - אלט, ד.ה. "פון אמאל", מימי קדם). יעצט, וויבאלד "קודם" איז א בינוני-פועל פון א פעולה דערפאר לאזט זיך זאגן "הקדים" - ער האט געפעדערט, וואס דאס איז פונעם שורש פון "קודם".
אנדערש אבער איז די מעשה מיט דעם ווארט "טרם" וואס דאס איז נישט פון א פעולה, דאס איז פשוט א ווארט פאר זיך וואס דער בוכשטעבליכער טייטש דערפון איז "נאך-נישט". עס מיינט נישט "פאראויס", נאר איינפאך "נאכ-נישט". רש"י ברענגט א ראיה דערצו אז דו זאלסט זעהן אז דאס איז נישט אן אקטיווע צורה פון א פעולה נאר איינפאך א ווארט פאר זיך [אזוי-ווי למשל דאס ווארט "סלה"!] דאס איז וויבאלד מען קען דערפון קיין פעולה נישט בויען. מען קען נישט זאגן "הטרים" אזוי-ווי מען זאגט "הקדים". פארוואס טאקע נישט? וויבאלד למעשה דער באדייט איז א צווייטער, דען דער "טרם" מיינט נישט "קודם", נאר עס מיינט "נאכנישט", ממילא יעצט צו זאגן "הטרים" איז אזוי-ווי צו זאגן "ער האט גע'נאכנישט'עט". עס איז זייער לעכערליך אוודאי.
יעצט ווי וועט כאפן א נפק"מ? צ.ב. ווען צוויי אירע קריגן זיך ווער עס זאל באקומען פריער א שטיקל קוכן, און מען מאכט א פשרה אז דער אינגערער זאל באקומען פריער, דאן וועט מען זאגן "קודם (קודם-כל) תן לפלוני..." יעצט, צו וואלט שייך געווען דא צו נוצן דאס ווארט "טרם"? אוודאי נישט. "טרם" וועט מען קענען נוצן ווען מען וויל זאגן אז איך האב נאכנישט באקומען קיין קוכן, וואס דאן וועל איך זאגן "טרם קיבלתי". יעצט באמערקסטו אוודאי אויך אז דער "טרם" וועט זיך אלעמאל באציען צו דער אקטיווער פעולה זאגנדיג אז די אקטיווע פעולה האט נאכנישט פאסירט (צ.ב. קיבלתי איז געווענליך א פעולה וואס איך האב געטון. יעצט צולייגנדיג דעם "טרם" ווערט פארוואנדלט די פעולה אין א זאך וואס איך האב נאכנישט געטון). ווידער דאס ווארט "קודם" וועט שטענדיג שטיין פאר א שם-דבר (תפילה, קבלה, וכדו'), אזוי-ווי צ.ב. קודם התפילה, קודם האכילה, וכדו'.
אויב עס איז נישט גענונג מבואר, אדער אויב עס זענען נאך פארהאן שוועריגקייטן דאן ביטע קאמענטירט.
farshlufen האט געשריבן:הרב אידישיסט א דאנק פאר אייערע הערות,
, אזוי וואלט איך געלערנט אן די מפרשים, אבער נאך ד מפרשים זע איך אז זיי האלטן אז אויב איז טרם טייטש ''קודם'' דארף איך צו טייטשן טרם יצמח האט שוין פון פריער געוואקסן, דאס שטימט נישט מיטן היינטיגן באנוץ פון קודם. ווייל לויטן היינטיגן באנוץ קענסטו זאגן נאך פאר ס'איז געוואקסן און אלעס שטימט.
יידישיסט האט געשריבן:ווי איך פארשטיי איז קלאר ביי אייך די פארשידענע פירושים איבער'ן ווארט "טרם" און די חילוקי דעות איבער דעם, כאטש דאס איז אוודאי אויך אנגעקומען מיט א היבשן עיון. איר מוטשעט אייך נאר דווקא מיט דעם באדייט פונעם "קודם", וואס איר ווייזט דערויף טאקע אהן אן אינטערעסאנטע זאך בנוגע דעם טייטש דערפון, איך בין נאר נייגעריג צו וויסן פונקטליך פון וועלכן מפרש איר האט פארשטאנען אז ער טייטשט "קודם" אנדערש ווי מיר טייטשן אים. אינעם "אבן-עזרא" האב איך קלאר געזעהן ווי ער טייטשט דאס דווקא ווי מיר טייטשן.
דעם משמעות וואס איר זאגט אינעם ווארט "קודם" האב איך געטראפן אינעם ספר "דקדוקי רש"י (אן אלט ספר וואס איז ממש געאייגנט פאר אלע דקדוק פראבלעמען אין רש"י, ממש א געשמאק ספר, עס געפינט זיך היינט אין א נייעם שיינעם דרוק פון "מישור". עס איז געשריבן מיט זייער א שיינע הסברה, און א זעלטענע צחות הלשון) ער שרייבט דארט טאקע: "דאי לא תימא הכי, אלא מילת 'טרם' לשון 'קודם' הוא, ויהיה משמעות חיבור המקרא: "וכל שיח השדה = אלז דאז שפראצונג, טרם יהיה בארץ = איז שוין דער פאר גוועזין, וכל עשב השדה = אלס קרויט, טרם יצמח = דער האט שוין פאר געשפראצט" תקשי: היאך שייך נתינת הטעם "כי לא המטיר" וכו'?, אדרבא, לפירוש זה דכבר גדלו וצמחו לא הוצרכו למטר. אלא ודאי מלת 'טרם' לשון 'עד לא' הוא. עכ"ל".
למעשה אבער, קוקנדיג אינעם פירוש פונעם "אבן-עזרא" אויף פ' וארא זעה איך ווי ער שרייבט דארט דעם פשט פון רב סעדיה גאון ז"ל אויף "טרם תראון" און אינמיטן זיינע ווערטער דארט שרייבט ער: "והנה הטעם, קודם שתראון ותודה וכו'..." - דאס טייטשט: אז דער פשט איז פונעם "טרם תראון" אז נאך איידער איר האט אייך געפארכט איז שוין געווען "והפשתה והשעורה נכתה וכו'" עיי"ש. און דא זעהט מען דאך קלאר ווי ער באנוצט דאס ווארט "קודם" מסביר צו זיין דאס אז "נאך איידער עס האט פאסירט"... און ער נוצט למעשה דאס ווארט אזוי-ווי מיר באנוצן דאס.
איז למעשה זעהט אויס בפשטות אז דאס ווארט "קודם" טייטשט זיכער ווי מיר ווייסן דאס, דאס איז דאך דער אנגענומענער טייטש וואס שטאמט פון די מקורות. נאר דאס וואס די מפרשים זאגן אז אויב "טרם יצמח" וואלט מען געמיינט "קודם יצמח" וואלט משמע געווען אז די צמיחה איז שוין געווען איז לכאורה דווקא צוליב דעם ספעציפישן צוזאמשטעל פונעם "יפעל" נאכ'ן "קודם". ד.ה. ווען איך זאג "קודם שיצמח...." אזוי-ווי דער אבן-עזרא שרייבט מיינט עס טאקע אוודאי "איידער דעם שפראצן". דא אבער ווילן מיר טייטשן "קודם יצמח" (אויב "טרם" הייסט "קודם"), און דער באדייט דערפון איז "עס האט שוין פריער געשפראצט".
פארוואס טאקע דארף עס אזוי טייטשן ביי דעם צוזאמשטעל? לאמיר דערפאר א בליק טון אויפ'ן פסוק אין בראשית אלס ביישפיל: "וכל שיח השדה קודם יהיה בארץ" - יעצט דער "יהיה" וואס קוקט אויס ווי א לשון-עתיד קען אינעם לשון המקרא מיינען אויך אן עבר (אזוי-ווי פשטות "אז ישיר משה"), אדער כאטש א הווה תמידי (אזוי-ווי "ככה יעשה איוב כל הימים"). יעצט, אויב זאל שטיין פארדעם "קודם" וועט דאס מיינען "קודם [כבר] היה בארץ" - עס איז שוין געווען פריער אויף דער ערד. דאס טייטשט די צמיחה דערפון, אדער די הויה דערפון איז שוין געווען "קודם". עס איז לכאורה קלאר אז דאס איז זייער כוונה, און נישט אינעם עצם ווארט "קודם".
אויב עס פעלט הסבר אדער אויב עס איז פארהאן מראי מקום וואס ווייזן איבער פארקערט דאן ביטע קאמענטירט.
farshlufen האט געשריבן:.יידישיסט האט געשריבן:ווי איך פארשטיי איז קלאר ביי אייך די פארשידענע פירושים איבער'ן ווארט "טרם" און די חילוקי דעות איבער דעם, כאטש דאס איז אוודאי אויך אנגעקומען מיט א היבשן עיון. איר מוטשעט אייך נאר דווקא מיט דעם באדייט פונעם "קודם", וואס איר ווייזט דערויף טאקע אהן אן אינטערעסאנטע זאך בנוגע דעם טייטש דערפון, איך בין נאר נייגעריג צו וויסן פונקטליך פון וועלכן מפרש איר האט פארשטאנען אז ער טייטשט "קודם" אנדערש ווי מיר טייטשן אים.
פונעם לשון פון דברי דוד האט מיר אויך אזוי אויסגעזעהן..יידישיסט האט געשריבן: אינעם "אבן-עזרא" האב איך קלאר געזעהן ווי ער טייטשט דאס דווקא ווי מיר טייטשן
דער אבן עזרא בין איך נישט אזוי זיכער אז ער קריגט בכלל אויף רש''י לויט אונזער גירסא , ערשטנס ער זאגט אז רש''י זאגט אז עס איז כמו לא ביי אונז שטייט נישט אזוי, און צוויטענס פון דעם אבן עזרא וואס דער באר רחובות ברענגט צו אז ער [כדרכו] האט טענות אויפן פייטן אז ער זאגט ''הטרימוך'' קוקט אויס אז ער האלט אויך עכ''פ מיט דעם זיכער ווי רש''י.
יידישיסט האט געשריבן:דעם משמעות וואס איר זאגט אינעם ווארט "קודם" האב איך געטראפן אינעם ספר "דקדוקי רש"י (אן אלט ספר וואס איז ממש געאייגנט פאר אלע דקדוק פראבלעמען אין רש"י, ממש א געשמאק ספר, עס געפינט זיך היינט אין א נייעם שיינעם דרוק פון "מישור". עס איז געשריבן מיט זייער א שיינע הסברה, און א זעלטענע צחות הלשון)
דער ספר האט נאר דער דרוקער אנגערופן דקדוקי רש''י צוזמענשטעלענדיג די צוויי ספרים מירא דכיא [לדעתי מער א קראנטער ספר ווי דער צוויטער] און באר רחובות פון וואו איר ברענגט נאך טאקע, דער אמת'ער דקדוקי רש''י איז גאר אן אנדער ספר אסאך פריער ווי דאס.
דאס איבערדרוקן דורך מישור, באזונדער דאס וואס זיי האבן צוגעלייגט די נקודות לויט זייער קליינעם פארשטאנד, איז
גאר א ווייטאגליכער חורבן צוליעב כמה וכמה סיבות..יידישיסט האט געשריבן:ער שרייבט דארט טאקע: "דאי לא תימא הכי, אלא מילת 'טרם' לשון 'קודם' הוא, ויהיה משמעות חיבור המקרא: "וכל שיח השדה = אלז דאז שפראצונג, טרם יהיה בארץ = איז שוין דער פאר גוועזין, וכל עשב השדה = אלס קרויט, טרם יצמח = דער האט שוין פאר געשפראצט" תקשי: היאך שייך נתינת הטעם "כי לא המטיר" וכו'?, אדרבא, לפירוש זה דכבר גדלו וצמחו לא הוצרכו למטר. אלא ודאי מלת 'טרם' לשון 'עד לא' הוא. עכ"ל".
עס איז מיר געווען אויפאלענד ווי אזוי דעם ''וכל עשב השדה'' אלס אלע קרויט, ביי אונז נוצט מען קרויט אויף איין מין, פון אים זעהט אויס אז יעדעס גרין געוואוקס ווערט אנגערופן קרויט.
*
אין די וואכעדיגע סדרה, איז פארהאן איינס און די ערשטע מצוות עשה אין די תורה הק', דאס איז די מצוה פון פרי' ורבי', ווי דער חינוך איז מסביר משרשי המצוה איז דאס דערפאר ווייל דער אייבירשטער האט באשאפאן די גאנצע וועלט מיט איין תכלית אז אידישע קינדער זאלן מאכען א נחת רוח כביכול פארן בוכ"ע, והאלקים עשה שיראו מלפניו, כדי אז דער רצון הבורה זאל ערפילט ווערן זענען מיר מחויב צו טאן גל-ערליי השתדלות לשבת את העולם, און דער חינוך פירט אויס 'והמבטלו עונשו מרובה' וייל דאס איז א עיקר ויסוד גדול.
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3324
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג דעצמבער 16, 2008 8:10 pm
- לאקאציע: ביים געפילטערטן קאמפיוטער
איך מיין אז עס וואלט אצינד פאסיג געווען מען זאל דעם ענין אויסארבעטן דא בין עמודי דקרעטשמע.
זארעכפעפער האט געשריבן:גם אני בעניי וועל זיך מצרף לבקשת ידידי הרב קרעמער, און וועל צוצייכענען א לינק איבער א שמועס וואס מיר האבן פארבראכט אין די קרעטשמע פארגאנגענעם יאר.
"כח היולי" - וואס איז דאס?
"כח היולי" - וואס איז דאס?
באקאנט דער רמב"ן אין אנהויב פר' בראשית וזל"ק:
...אבל הוציא מן האפס הגמור המוחלט יסוד דק מאד, אין בו ממש, אבל הוא כח ממציא, מוכן לקבל הצורה, ולצאת מן הכח אל הפועל, והוא החומר הראשון נקרא ליונים "היולי", ואחר ההיולי לא ברא דבר, אבל יצר ועשה ממנו, כי ממנו המציא הכל, והלביש הצורות ותקן אותם.
וואס איז דאס וואס די יונים רופן כח "היולי"?
חשוב'ע דיינים מומחים, הויכגעשעצטע שרים, און גלאט אזוי עמך אידן.
דער "כוח היולי" איז א זאך וואס האט אויך געצויגן מיין נייגער, אנגעהויבן פון דעמאלט ווען כ'האב דעם רמב"ן צום ערשטן מאל דערזען.
קיין מראי מקומות געדענק איך נישט; אבער אויף ווי ווייט איך האב געזען, דערציילט קיינער נישט גענוי וואס דער דאזיגער "יולי" איז. מען רעדט וועגן זיינע קוואליפיקאציעס, און איבער וואס ער איז "נישט". איך האב אבער נישט געפונען עמיצן וואס זאל "אנרופן דאס קינד ביים נאמען."
אויב מען מעג אבער אליין אריינלערנען פשט, וואלט איך געזאגט אז דער "יולי" איז דער אייגנטליכער כוח המעמיד פון אן אטאם – דער קלענסטער, תמצית'דיגער טייל אויף וועלכן אן אטאם איז באזירט.
וואס ס'מאכט מיר אזוי טראכטן איז דער פאקט וואס יעדער עקזיסטענץ אין אונזער עולם העשי' באשטייט פון אטאמען. אטאמען באשטייען פון נאך קלענערע טיילן. אלץ וואס טיילט פונאנדער פון זאך ביז זאך איז בלויז (אויף ווי ווייט מיר ווייסן היינט), דער סכום וויפיל דער אטאם פארמאגט פון די סוב-אטאמישע חלקים.
וואלט איך געזאגט, אז דער דאזיגער כוח המעמיד פונעם אטאם פּאסט אריין אין דער דעפיניציע וואס דער רמב"ן גיט אויפ'ן "יולי":
"יסוד דק מאוד, אין בו ממש." דעם אטאם (שוין אפגערעדט פון זיינע סוב-טיילן) קען מען נישט זען אפילו מיט'ן מאכטפולסטן מייקראסקאופ. (זיין עקזיסטענץ איז איבערגעוויזן געווארן אויף אנדערע אופנים).
"אבל הוא כח ממציא, מוכן לקבל הצורה, ולצאת מכח אל הפועל." דאס איז גענוי וואס דער נאכנישט-דערטאפּטער סוב-אטאם טייל איז: א דערפינדערישע קראפט, וואס פארנעמט יעדע קוואליטעט, יעדע סארט בריאה וואס נאר באשאפן געווארן. ווען דער דאזיגער, פאר-אונז-דערווייל אומבאוואוסטער אטאם-טייל ברענגט צוזאמען די חלקים פון אן אטאם, ווערט א זאך אייגנטליך באשאפן: גייט ארויס "מכח" אל "הפועל".
כן נראה לעניות דעתי.
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3324
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג דעצמבער 16, 2008 8:10 pm
- לאקאציע: ביים געפילטערטן קאמפיוטער
החכמים הקדמונים קוראים לחומר קדמון בטבע בשם היולי ואומרים שהוא דבר שאין לו דמות ולא צורה. והכוח קוראים לו צורה ואומרים שהוא דבר שיש לו כוח וגבורה להלביש את היולי כל דמות ותמונה וכו'. שני השורשים האלה, היולי והצורה, היו גנוזים לפני המקום ועומדים על סדריהם עד העת אשר היה ראוי לפניו להוציאם.
ועל דרך זה יפרש "תוהו ובוהו":
התוהו הוא היולי, בוהו מורכבת מן שתי מלות בו-הו והיא הצורה המכסה את התוהו ומקיימת אותו (הגיון הנפש ב'. ג'.).
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3324
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג דעצמבער 16, 2008 8:10 pm
- לאקאציע: ביים געפילטערטן קאמפיוטער
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3324
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג דעצמבער 16, 2008 8:10 pm
- לאקאציע: ביים געפילטערטן קאמפיוטער
איז מיר שווער, רש"י לערנט דאך פשט אינעם ערשטן פסוק פון די תורה אז דאס מיינט נישט צו זאגן אז צום ערשט האט דער באשעפער באשאפן די הימל און די ערד, אויב אזוי פארוואס לערנט ער דא יא אפ פשט אינעם פסוק אז דאס מיינט די באשאפונג פון די הימל און אלע אירע תולדות און די ערד צוזאמען מיט אלע אירע תולדות?
- farshlufen
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 19699
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
- לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק
אויפריכטיג האט געשריבן:לערנענדיג די סדרה פארגאנגענעם אסור חג, שבת קודש, אז מיר שווער געווארן די רש"י קאפיטל א פסוק י"ד: יהי מאורות, מיום ראשון נבראו וברביעי צוה עליהם להתלות ברקיע, וכן כל תולדות שמים וארץ נבראו מיום ראשון, וכל אחד נקבע ביום שנגזר עליו. הוא שכתוב את השמים לרבות תולדותיהם ואת הארץ לרבות תולדותיה.
איז מיר שווער, רש"י לערנט דאך פשט אינעם ערשטן פסוק פון די תורה אז דאס מיינט נישט צו זאגן אז צום ערשט האט דער באשעפער באשאפן די הימל און די ערד, אויב אזוי פארוואס לערנט ער דא יא אפ פשט אינעם פסוק אז דאס מיינט די באשאפונג פון די הימל און אלע אירע תולדות און די ערד צוזאמען מיט אלע אירע תולדות?
די דרש פון את השמים לרבות תולדותיהם ואת הארץ לרבות תולדותיה איז קיין סתירה נישט צו בראשית ברוא ה' את השמים ואת הארץ וויאזוי רש"י טייטשט אפ דעם ערשטן פסוק, ווייל פאקטיש מיינט את השמים ואת הארץ נאך אלץ אז די הימל און ערד זענען באשאפן געווארן. שטייסט?
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3324
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג דעצמבער 16, 2008 8:10 pm
- לאקאציע: ביים געפילטערטן קאמפיוטער
ס'מיינט אבער נישט אז ס'איז נישט מוכח פון די פסוקים אז אינעם ערשטען טאג איז שוין געווען 'שמים וארץ' ['והארץ' היתה תוהו, וחשך ע"פ 'תהום'], ממילא קען מען דרש'ענען - נישט ברענגען א ראי' - את השמים לרבות תולדותי' וכו'.
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3324
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג דעצמבער 16, 2008 8:10 pm
- לאקאציע: ביים געפילטערטן קאמפיוטער
קומט אויס אַ אַ זבוב איז בכלל נישט דאָס וואָס מיר רופן 'פליג', ווייל אַ זבוב מיינט אַ שרץ וואָס קריכט. אָבער פון די אַנדערע זייט איז מיר שווער פאַרוואָס הייסט ער אן עוף?
אויפריכטיג האט געשריבן:נאָך אַ זאך וואָס האָט מיר געעגבערט ביים לערנען חומש רש"י. אין פסוק כ' זאָגט רש"י: שרץ, כל דבר חי שאינו גבוה מען הארץ קרוי שרץ. בעוף כמו זבובים, וכו'.
קומט אויס אַ אַ זבוב איז בכלל נישט דאָס וואָס מיר רופן 'פליג', ווייל אַ זבוב מיינט אַ שרץ וואָס קריכט. אָבער פון די אַנדערע זייט איז מיר שווער פאַרוואָס הייסט ער אן עוף?
א זבוב איז יא א פליג, עס איז אן עוף ווייל עס פליהט און א שרץ ווייל עס שפאצירט
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3324
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג דעצמבער 16, 2008 8:10 pm
- לאקאציע: ביים געפילטערטן קאמפיוטער
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3324
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג דעצמבער 16, 2008 8:10 pm
- לאקאציע: ביים געפילטערטן קאמפיוטער
שוועמל האט געשריבן:דער האר פון דער וועלט האט געזאגט: לא ידון רוחי באדם בשגם הוא בשר ועי' רשי.
מיין קשיא איז, אויב אזוי האט זיך שוין דאן אנגעהויבן די הסתרת פנים, און נאכמער איז דען אין מדבר און אין א"י נישט געווען קיין דין ודברים צווישן בוכ"ע אינעם מענטש ביי די אלע חטאים וואס מען האט תיכף באקומען אן עונש?
עס איז דא נאך פשטים אויף לא ידון עי' א"ע ורמבן ואוה"ח ה'
נאך וואס איך גלייך צו וויסן, וויאזוי איז געווען פארן חטא, זענען בעלי חיים געשטארבן אדער איז אויף זיי אויך נגזר געווארן מיתה צוזאמען מיט אדם?
ווען איז מותר געווארן פאר בעלי חיים צו עסן בשר, אין פסוק שטייט דאך קלאר ירק עשב לכם לאכלה? און נאר פאר נח איז מותר געווארן בשר שפעטער?
מערקווירדיג וואס רשי זאגט מיד כל חיה אדרשנו אז א חיה האט נישט קיין רעכט צו הרגנ'ן א מענטש, דאס הייסט עפעס א בחירה האט ער (?)
און אפשר איז משמע פון דעם אז אנאנדער בעל חי מעג ער יא עסן (?)
אזויווי די פראגעס פון שוועמעל זענען נאכנישט פארענטפערט געוווארן, ברענג איך עס ווידער דא ארויף, אולי וועט איינער אויפקומען מיט א תירוץ.
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3324
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג דעצמבער 16, 2008 8:10 pm
- לאקאציע: ביים געפילטערטן קאמפיוטער
קרעמער האט געשריבן:למך האט גע'הרג'ט קין, דאס איז א פשוט'ע זאך.
און אדם הראשון האט געהאט "בנים ובנות", ווי רש"י ברענגט אז מיט קין איז געבוירן א תאומה, און מיט הבל צוויי שטיק, אויך האט ער געהאט שת.
דער מהרש"א אין מס' בבא בתרא דף ט"ז ע"ב ד"ה תנחומין שרייבט אזוי:
תנחומין של הבל נחמך כו'. יראה בזה דבר קפרא לא בא למחלש דעתיה טפי אבל למאי דקי"ל כב"ה במצות פריה ורביה דבעי זכר ונקבה והוא לשון כפל פרו ורבו אמרו פרו ע"ש הזכר שממנו הזרע כמו גרעין הפרי כמ"ש בפסוק הנה נחלת ה' בנים שכר פרי הבטן וגו' ורבו ע"ש הנקבה שמרבת ומגדלת אח"כ הבנים וז"ש לו אבוה כי הוה חזא ביה דחלש דעתיה רביה באה לעולם כי בה אתה מקיים מצות רבו ובא בר קפרא לפרש דברי רבי בדרך צחות דכעין תנחומין של אדם שהיה לו על הבל בנו דהיינו שאמר לו כי שת לי זרע אחר תחת הבל שפי' למ"ד דסגי בזכר ונקבה בפרק הבע"י לפי שקין ותאומתו לא היו מתולדות אדם אבל הבל ותאומתו היו מתולדות אדם כדאיתא בפדר"א וכשנהרג הבל לא היה אדם עדיין קיים פ"ו שלא היה לו רק בת אחת שהיא תאומת הבל עד שנולד שת שאז קיים פ"ו והוא שאמר בשת כי שת לי זרע אחר תחת הבל כי הרגו קין והייתי בטל פ"ו וא"ל בר קפרא דבאותן תנחומין עצמן שהיא במצות פ"ו נחמך אביך בבת זו שנולדה לך אבל לא תפרש כפשטיה דרבייה באה לעולם שתהיה אפילו הרבה לאדם דא"א לעולם בלא זכרים ובלא נקבות משום מצות פ"ו בנות ברכה אבל אשרי מי שבניו הרבה שיהיו לו בנים זכרים ואוי לו מי שבניו הרבה שיהיו נקבות דסגי לו בבת אחת לקיים מצות פ"ו ודו"ק:
אין פרקי דר' אליעזר שטייט אז חוה איז נתעבר געווארן מיט קין דורכ'ן נחש:
ומפרי העץ אשר בתוך הגן תני ר' זעירא ומפרי העץ אין העץ אלא אדם שנמשל לעץ שנ' כי האדם עץ השדה אשר בתוך הגן אין גן אלא אשה שנמשלה לגן שנ' גן נעול אחותי כלה ואמר הגן ולא אמר אשה תפש לשון נקיה מה הגינה הזאת כל מה שנזרעה צמחה ומוציאה כך האשה הזאת כל מה שנזרעה הרה ויולדת בבעילה בא אליה רוכב נחש ועברה את קין ואחר כך בא אליה אדם ועברה את הבל שנ' והאדם ידע את חוה אשתו מה ידע ידע שהיתה מעוברת וראה את דמותו שלא מן התחתונים אלא מן העליונים ואיתנביאת ואמרה קניתי איש לה'.
צוריק צו “מדי שבת בשבתו ומועד במועדו”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 3 געסט

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
אסדר לסעודתא האט געשריבן:שמואל זאפיר האט געשריבן:איך האב פלעין געגבעט די אוועטער. מען דארף בעטן רשות פון וועמען עס איז אפילו אויב ער איז מער נישט א שרייבער?
שמואל זאפיר איז נישט קיין פנים חדשות.'ארויסגעגעבן דורך
לאמטערנע רעדאקציע
אין צוזאמענאהנג מיט
'אידישע וועלט פארומס'
רעדאקציע שטאב
שאול וואהל, הויפט רעדאקטער
שמואל זאפיר
משה מאשקאוויטש
זכריה שניאורסאהן
נחום טריסק
טוביה אלטשטאטער
אמערעדט שוין, וואס גייט טאקע פאר מיט די לאמטערנע?
איי העסטע פרעגן וואו ס'קומט אריין? איז די ענטפער אז כ'בין נאך קיינמאל נישט געקומען נעמען מיין שלום עליכם, און זייענדיג א שר מאה שוין צום גוטן, איז עס אביסעלע פאני...
אבער ערנסט, וואו איזעס? וואגייט פאר? ס'אפשר דא אן אשכול דעראויף וואס איך ווייס ניש פון?


text:
Andrew Dyhan, די סעמאַלט מומחה, האט אנגעוויזן אַז סעאָ ענדערונגען דראַסטיקלי און מיר זענען קאַנטיניולי ריספּאַנדינג צו די מערסט פריש אַדוואַנסמאַנץ אַז פּאַסירן אויף די אַלגערידאַם פון זוכן ענדזשאַנז . ווי געפֿונען דורך די זוכןזעטריקס 2016 באַריכט, Google עסטימאַזט די פאלגענדע אין זייַן אָרגאַניק וועבזייַטל פּאַזישאַנינג אַלגערידאַם:
- RankBrain
- די שייכות פון די אינהאַלט וועגן דעם אָנווייַז פון דעם באַניצער.
- באַקקלינקס
טיריז און טרענדס פון די צוקונפֿט פון זוך ענגינע אָפּטימיזאַטיאָן
צווישן די מערסט אַמייזינג דיסקאַוועריז פון זוכן מעטריקס 2016 מעלדונג איז געווען די ריזיק אַראָפּגיין אין די ראָלע פון באַקקלינקס וועגן סערפּ ראַנגקינגז. פֿאַר זייטלעך אַז פייסט פּענאַלטיז פון Google, דאָס איז געווען ווי אָסאַם נייַעס. אָבער, אין דער זעלביקער צייַט, דאָס איז געווען אַ גלייבן דרוק אויף וועבזייטל אָונערז ווי זיי האָבן צו געבן קיין שוואַרץ-הוט לינק בנין פּראַקטאַסאַז.
איבער די יאָרן, גוגל האט אנגעהויבן צו שטעלן אין צווייפל די אויטאָריטעט פון אַ סאָרטירונג פון לינק קוואלן אַזאַ ווי:
- לאקאלע דירעקטעריז
- לאקאלע סייטיישאַנז
- דרוק ריליסיז
- אַרטיקל Directory
- Guest blog entries
די עוואַלואַטיאָנאַל גורל פון באַקקלינק אַקווייערמאַנט איז וויידלי געניצט צו צושטעלן קוואַליטעט צופרידן און גיינינג נאַטירלעך באַקקלינקס, ראַגאַרדלאַס פון די מעגלעכקייט אַז עטלעכע זענען קאַמפּערד צו ספּאַם זייטלעך - t pro tank 3 coils.
אַי און ראַנגברינן
אַ גרויס האַנדלען פון פּערפּלעקסאַטי האט ענקאַמפּאַסט ראַנקבראַין און זייַן ראָלע אין Google ס אַלגערידאַמז. די פאלגענדע זענען די בעסטער מיסקאַנסעפּשאַנז וועגן RankBrain מיר דאַרפֿן צו אַדרעס ערשטער:
- עס פיילז צו אַססעסס די קוואַליטעט פון אינהאַלט.
- עס פיילז צו קאָנטראָלירן באַקקלינק פּראָופיילז
- עס פיילז צו אַססעסס גיט-דורך קורס אין אַכטונג צו זוכן קוויריז.
- די פּראַל פון סאציאל סיגנאַלז אויף עס איז לימיטעד.
RankBrain ס אָפּציע איז נאָר צו איבערזעצן קליענט זוכן ינקוויריעס יפעקטיוולי. עס איז פּרידאַמאַנאַנטלי געניצט צו סטרויערן זוכן וואָס איז נייַ צו Google
צום באַדויערן, עס ס 'גאָרנישט איר קענען טאָן צו באַקומען צוגעגרייט פֿאַר RankBrain. מיר טראַכטן אַז RankBrain 'ס קאַפּאַציטעט צו באַגרייַפן נאַטירלעך שפּראַך און בעסער דיסייפער דעם קליענט ציל גלייַך דעפּענדס אויף די צופרידן קוואַליטעט און זייַן אפשאצונג.
טערמינען
דערווייַל, עס איז אַ האַרט קאַנעקשאַן צווישן די טערמינען וואָס זענען געניצט אין דיין מעטאַ טאַגס אָדער פעלד נעמען און דערגרייכן שפּיץ ראַנגקינג אין Google זוך רעזולטאַטן. אַזוי שטענדיק האַלטן אין מיינונג אַז די טערמינען ווייַזן די ניצערס, אָבער אויך פאָרשטעלן די שפּראַך ניצערס נוצן פֿאַר אָנליין אָנפֿרעגן. דעריבער, איר דאַרפֿן צו שאַפֿן אַזאַ צופרידן וואָס איז באַטייַטיק צו די ינטענט פון וסערס.


text:
שמחה ישכר בער האלבערשטאם
רבי שמחה ישכר בער האלבערשטאם זצ"ל (ה'תר"ל - כ' טבת ה'תרע"ד), רב אין ציעשינאוו, גאליציע.
אינהאַלט
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי שמחה ישכר בער איז געבוירן אין סטראפקאוו אין יאר ה'תר"ל, צו זיין פאטער הרב יחזקאל שרגא האלבערשטאם, דער שינאווער רב, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. אין צו זיין מוטער מרת חנה רחל א טאכטער פון הרב צבי הירש רומערז, רב אין לעשנוב, (א ברידער פון מרת מלכה די רביצין פון דעם שר שלום פון בעלזא).
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
יונגערהייט איז שוין דער אסטראווצער גאון געווען באגייסטערט פון רבי שמחה ישכר בער, דער בית יצחק האט זיך אויסגעדריקט אויף אים, ער האט נאך נישט געזען א זיין יונגן למדן.
נאך זיין חתונה איז רבי שמחה ישכר בער געבליבן אין בעלזא ביי זיין שווער, ווי ער האט זיך אנגעזאפט מיט תורה און עבודה, און זיין שווער האט אים צוגעוויסן וויאזוי צו זיין א פירער ביי כלל ישראל.
אין יאר ה'תרנ"ג איז רבי שמחה ישכר בער אויפגענימן געווארן רב אין ציעשינאוו, חנוכה ה'תרנ"ט, (דאס יאר וואס זיין פאטער דער שינאווער רב איז נפטר געווארן) האט אים זיין פאטער געהייסן צינדן אין זיין מנורה, חסידים האבען דאס אויסגעטייטשט פאר א צייכען אז ער גיבט אים איבער זיין ארט.
רבי שמחה ישכר בער איז געווען אן אויסגעשפראכנער קעגנער פון די ציוניסטישע באוועגונג, דערפאר האבען זיי אים שטענדיג פראבירט צובאשמוצען אין די יידישע פרעסע.
רבי שמחה ישכר בער פלעג פאסטן יעדן פרייטאג אין די וואכן פון שובבי"ם. איינמאל אין זיינע לעצטע יארן איז ער געווען שוואך פון פאסטן האט ער געאיילט צו מאכן קידוש פאר זעקסע (ווייל ס'איז דא א הקפדה נישט צו מאכן קידוש פרייטאג צונאכט צווישן זעקסע און זיבענע) און ער האט שוין געהאלטן דעם בעכער אין זיין האנט ווען ער האט געהערט דער זייגער קלאפט די שטונדע זעקס, איז ער געבליבן מיטן בעכער אין זיין האנט צוליב דעם כבוד פונעם קידוש בעכער.[1]
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי שמחה ישכר בער איז געווארן קראנק אין תר"ע, און איז נפטר געווארן כ' טבת ה'תרע"ד.
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי שמחה ישכר בער האט געהייראט מרת פריידא א טאכטער פון הרב יהושע רוקח, רב אין בעלזא, דער מיטלער רב פון בעלזא, א זון פון הרב שלום רוקח, דער שר שלום. זייערע קינדער:
- מרת חנה רחל, די ווייב פון הרב אריה לייביש רובין, א זון פון הרב יצחק טוביה רובין, ער איז געווען רב אין ציעשינאוו און טאמאשאוו.
- מרת רבקה מרים, די ווייב פון הרב (משה) משולם זוסיא טווערסקי, א זון פון הרב יהודה לייב טווערסקי, א זון פון הרב מרדכי דוב טווערסקי, דער הורוניסטייפלער רב. אין עלטער פון דריי און צואנציג יאר איז רבי משולם זוסיא געווארן רב אין לאהין, נאכהער אין קיעוו. זייערע קינדער:
- הרב חיים ברוך טווערסקי, ער איז נפטר געווארן זייער יונג כ"ט מנחם אב ה'תרצ"ח אין ליגט אין הר הזיתים.
- הרב יחזקאל שרגא האלבערשטאם, ממלא מקום פון פאטער, רב אין ציעשינאוו. ער איז געבוירן אין יאר ה'תרס"א און איז געווארן א יתום זייער יונג און איז אויפגעצויגן געווארן ביי זיין פעטער הרב ישכר דוב רוקח אין בעלזא, ער האט געהייראט מרת רויזא בלומא א טאכטער פון הרב חיים צבי טייטלבוים רב אין סיגעט. זיי זענען אומגעקומן אויף קידוש השם ג' שבט ה'תש"ב, הי"ד. צוזאמען מיט זייערע קינדער:
- החתן חנניה יום טוב ליפא האלבערשטאם הי"ד.
- הבחור יהושע האלבערשטאם הי"ד.
- הבחור חיים צבי הירש האלבערשטאם הי"ד.
- הבתולה פריידא האלבערשטאם הי"ד.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- י"ג אורות - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
- אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר
- ↑ י"ג אורות


text:
די הײַנטיקע פּרשה טראָגט דעם נאָמען פֿון קורח, אַ שוועסטערקינד פֿון משה רבינו און אַהרן הכּהן, וועלכער איז אויפֿגעטראָטן מיט דער טענה, אַז משה האָט נישט קיין רעכט צו האַלטן זיך העכער פֿון אַנדערע ייִדן.
קורחס צד פֿונעם מחלוקת האָבן אונטערגעשטיצט דתן און אַבֿירם, צוויי מנהיגים פֿון שבֿט ראובֿן, ווי אויך 250 אַנדערע אָנגעזעענע מענטשן, נשׂיאי-עדה און אַנשי-שם — גרויסע תּלמידי-חכמים און דיינים, „ראָשי-סנהדראָות‟, ווי עס דערקלערט רש"י אויפֿן סמך פֿון דבֿרי-חז"ל אין מדרש-תּנחומא.
אַזאַ טיטל איז, אַוודאי, אַן אַנאַכראָניזם. דאָס וואָרט „סנהדרין‟ מיינט אויף גריכיש אַ ראַט אָדער אַן אַסאַמבלעע; אַזוי האָבן אינעם אוראַלטן גריכנלאַנד געהייסן שטאָטישע בתּי-מישפּט. אינעם תּלמוד איז פֿאַראַן אַ גרויסע מסכתּא מיט אַזאַ נאָמען, אָבער אין משה רבינוס תּקופֿה האָבן ייִדן זיכער גענוצט אַנדערע טערמינען. די חז"ל באַטאָנען, אַז די באַטייליקטע אינעם מחלוקת זענען געווען תּורה-געלערנטע ערנסטע פֿירער, וואָס האָבן געקאָנט, אין פּרינציפּ, אַפֿילו פֿאַרמישפּטן עמעצן מיט זייער פּסק-דין צום טויט.
למעשׂה האָט זיך באַקומען, אַז צוליב דעם אויפֿשטאַנד פֿון די בעלי-מחלוקת קעגן משה רבינו האָבן זיי אַליין אײַנגענומען אַ מיתה-משונה. משה רבינו האָט פֿאָרגעלייגט קורחן און זײַנע שטיצער צו ברענגען דעם אייבערשטן אַן אייגענעם קטורת. אויב דער רבונו-של-עולם וועט מקבל זײַן זייער ווײַרעך — מילא, זענען זיי גערעכט. די אויפֿשטענדלער האָבן אויפֿגערויכערט די געווירצן; די ערד האָט זיך פּלוצעם צעשפּאָלטן, געעפֿנט איר „מויל‟, און אײַנגעשלונגען קורח, דתן און אַבֿירם, צוזאַמען מיט זייערע משפּחות און פֿאַרמעגנס. די „ראָשי-סנהדראָות‟ זענען, נעבעך, פֿאַרברענט געוואָרן אין אַ הימליש פֿײַער.
די אויסטערלישע טראַגעדיע האָט אויפֿגערודערט דאָס פֿאָלק. צוליב די טענות און ספֿקות, האָט זיך צווישן ייִדן אָנגעהויבן אַ טייטלעכע מגפֿה, וועלכע האָט אַוועקגעטראָגן 15 טויזנט נפֿשות. ווען אַהרן האָט געבראַכט דעם ריכטיקן קטורת, האָט זיך די צרה אָפּגעשטעלט. על-פּי נס, כּדי צו ווײַזן, אַז אַהרן איז דער ריכטיקער כּהן-גדול און אַז מע דאַרף פֿאָלגן זײַן ברודער, משה רבינו, האָט זיך אַהרנס שטעקן צעבליט מיט מאַנדלען.
אַזוי ווי אין דער פֿריִערדיקער פּרשה, וווּ עס גייט די רייד וועגן די מרגלים, פֿרעגט זיך אַ קשיא: ווי אַזוי האָבן הונדערטער גדולי-ישׂראל געמאַכט אַזאַ קאַטאַסטראָפֿישן טעות? די מרגלים האָבן אויסגעשפּירט אַ לאַנד, וווּ עס האָבן געוווינט מעכטיקע פֿעלקער, וועלכע וואָלטן נישט אַרײַנגעלאָזט ייִדן אַהין בשלום און וואָלטן נישט מסכּים געווען זיך אָפּצוזאָגן פֿון זייער עבֿודה-זרה. די כּנענים פֿלעגן מקריבֿ זײַן די אייגענע קינדער, שוין אָפּגערעדט פֿון שקלאַפֿן און קריגס-געפֿאַנגענע, צו זייערע אָפּגעטער. די סיבה, פֿאַרוואָס דער באַשעפֿער האָט געהייסן פֿון זיי פּטור צו ווערן, אויב זיי ווילן נישט אויפֿהערן אַזעלכע עקלדיקע מעשׂים, איז פֿאַרשטענדלעך. ס'איז אָבער אויך פֿאַרשטענדלעך, פֿאַרוואָס די מרגלים האָבן געטראַכט, אַז אין אַ לאַנד, וווּ עס הערשן אַזעלכע אַכזריותדיקע און פֿאַרדאָרבענע מינהגים, איז צו סכּנותדיק אַרײַנצוטרעטן.
דער פֿאַל אין דער הײַנטיקער פּרשה קלינגט נאָך מער אויסטערליש. די גאַנצע וועלט האָט געהערט דעם אייבערשטנס קול, ווען משה רבינו האָט באַקומען די תּורה-הקדושה אויפֿן באַרג סיני, וווּ ער האָט פֿאַרבראַכט 40 טעג נאָכאַנאַנד אויף אַן איבערנאַטירלעכן אופֿן, פֿאַסטנדיק בײַטאָג און בײַנאַכט. משהס גאַנצע „קאַריערע‟ איז געווען אַרומגערינגלט מיט די גרעסטע מופֿתים אין דער וועלט. ווי אַזוי האָט זיך קורחן, אַ זײַטיקן מענטש, אײַנגעגעבן צו אָרגאַניזירן אַ גאַנצע אויפֿשטענדלערישע באַוועגונג קעגן אַזאַ גרויסן נבֿיא?
אין די חסידישע קרײַזן, ווען מע שמועסט וועגן אונדזער סדרה, דערמאָנט מען אָפֿט, ווי אַ גרויסן חידוש, אַז אין משיחס צײַטן וועט קורח יאָ ווערן אַ כּהן-גדול. פֿון מתנגדישע רבנים, וואָס קענען נישט פֿאַרשלינגען אַזאַ געדאַנק, האָב איך נישט איין מאָל געהערט די שאלה: וווּ שטייט אַזאַ זאַך געשריבן אין דבֿרי-חז"ל? אויב מע מיינט בלויז די גמרא, באַקאַנטע מדרשים און תּרגומים שטייט עס, דאַכט זיך, טאַקע אין ערגעץ נישט. די טראַדיציע שטאַמט פֿונעם אַריז"ל, רבי יצחק לוריא. ווי באַלד דער דאָזיקער גרויסער מקובל איז געווען אַ בעל-רוח-הקודש, שטייען זײַנע ווערטער בײַ די מיסטיש-געשטימטע ייִדן, בפֿרט בײַ די חסידים, אויף דער זעלבער מדרגה, אויב נישט העכער, ווי די קלאַסישע מדרשים. אינעם קאַפּיטל צ"ב פֿון תּהילים שטייט: „צדיק כּתּמר יפֿרח‟ – דער צדיק וועט זיך ווי אַ טייטלבוים צעבליִען. על-פּי אַריז"ל, שטעקט אין די סופֿי-תּיבֿות די לעצטע אותיות פֿון אָט-די דרײַ ווערטער — „קרח‟ — דער רמז, אַז נאָך תּחית-המתים וועט דער אַנטי-העלד פֿון דער הײַנטיקער תּורה-סעקציע באַקומען זײַן תּיקון און פֿאַרנעמען אַהרנס בכּבֿודיקן אָרט.
אַז מע רעדט שוין פֿון טייטלביימער, לאָמיר זיך דערמאָנען אינעם שאַרפֿן מחלוקת צווישן די צוויי זין פֿון רבי משה טייטלבוים, דעם סאַטמאַרער, נאָך זײַן פּטירה מיט 12 יאָר צוריק. די קריגערײַ האָט זיך שוין אָנגעהויבן, ווען דער טאַטע האָט געלעבט. במשך פֿון אַ סך יאָר האָב איך געהערט פֿאַרשיידענע סיכסוכים וועגן די „זלונים‟ און „אַהרנים‟, די חסידים פֿון זלמן-לייב און אַהרן טייטלבוים, אָבער קיינמאָל נישט זוכה געווען צו פֿאַרשטיין, צוליב וואָס מע קריגט זיך.
אַ סך ייִדן מאַכן חוזק פֿון די סאַטמאַרער קריגערײַען. אין דער זעלבער צײַט, גיבן זיי אַ געוויסן אוניקאַלן עלעמענט פֿון לעבעדיקער דעצענטראַליזאַציע אין דער קהילה. ס'רובֿ אַנדערע חסידישע חבֿרות ווערן אָנגעפֿירט דורך אַ לעבעדיקן רבין — לאַוו-דווקא אַ גרויסער צדיק, אָפֿט מאָל אַן אייניקל פֿון אַמאָליקע צדיקים, וואָס האָט באַקומען די פֿירנדיקע פּאָזיציע בלויז צוליב זײַן ייִחוס. להיפּוך, באַטראַכטן ביידע סאַטמאַרער פֿראַקציעס זייערע מנהיגים גיכער ווי פֿאָרמעלע פֿירער; אויף יעדן שריט און טריט מוז מען זיי נישט פֿאָלגן. אַזוי אַרום, פֿירן זיך אַ סך סאַטמאַרער משפּחות מער אָדער ווייניקער אומאָפּהענגיק.
„כּל העדה — כּולם קדושים‟ — יעדער ייִד איז הייליק; ווען נישט קורח, נאָר עפּעס אַ צדיק וואָלט עס געזאָגט, וואָלטן אַ סך הײַנטיקע חסידים זיכער מסכּים געווען מיט קורחס צוגאַנג. דער איזשביצער רבי זאָגט בפֿירוש, אַז קורח האָט געזאָגט „טײַערע ווערטער‟, הגם זײַן שיטה איז געווען צו אידעאַליסטיש, צו משיחיש פֿאַר זײַן צײַט. פֿאָרט, שטעקט אינעם דעצענטראַליזירטן קהילה-לעבן אַ קלאָרע מעלה.
די פּראָבלעם פֿונעם מחלוקת בכלל באַשטייט אין דעם, וואָס דאָס גאַנצע מענטשלעכע לעבן קאָן זיך נישט באַגיין אָן וויכּוחים און, מילא, אָן סיכסוכים. אויב מע טראַכט זיך אַרײַן, אַנטוויקלט זיך די גאַנצע וועלט, אַפֿילו די אומבאַלעבטע נאַטור, צוליב דעם שטענדיקן קאַמף צווישן היפּוכדיקע כּוחות. ווי ס'איז באַקאַנט, ווערן אין פּרקי-אָבֿות דערמאָנט צוויי היפּוכדיקע מינים מחלוקת: לשם-שמים, אַזוי ווי צווישן הלל און שמאי, און נישט לשם-שמים — אַזוי ווי קורחס קריג קעגן משה רבינו. פֿון דעסט וועגן, האָבן דער בית-הלל און בית-שמאי, גרויסע גרופּעס תּלמידי-חכמים, זיך צעקריגט, הגם מיינען האָבן זיי געמיינט לשם-שמים. דער אַריז"ל באַטאָנט, ענלעך צו זײַן דעה וועגן קורחס צוקונפֿטיקער פּאָזיציע, אַז אין משיחס צײַטן וועט מען פּסקענען כּבית-שמאי. באַקומט זיך, אַז צווישן ביידע מינים מחלוקת איז פֿאַראַן אַ געוויסע ענלעכקייט.
יעדער האָט געגלייבט, אַז משה רבינו איז אַ גרויסער נבֿיא. פֿאָרט, פֿאַרוואָס קאָן נישט יעדער פֿאָלגן אַן אייגענעם דרך? צוליב דעם גרויסן טעות מיטן גאָלדענעם קאַלב האָבן ייִדן פֿאַרלוירן די פֿעיִקייט זיך צו פֿירן אומאָפּהענגיק, אָבער קורח מיט זײַן חבֿרה האָט געהאָפֿט זיך אומצוקערן צו דער העכערער מדרגה גלײַך נאָך דער יציאת-מצרים, ווען דער רוח-הקודש האָט געפֿירט יעדן ייִד לויט זײַן אוניקאַלן שורש-נשמה.
הרבֿ איתמר שוואַרץ, אַ באַקאַנטער הײַנטצײַטיקער חסידישער דענקער און מקובל, באַטאָנט כּסדר אין זײַנע ספֿרים, אַז הײַנט ווערט שוין ביסלעכווײַז אַנטפּלעקט דאָס משיחישע ליכט פֿונעם „הייליקן פּלוראַליזם‟, אָבער אויסגעמישט מיטן חושך פֿונעם אָנגייענדיקן גלות. כאָטש דער גואל-צדק איז נאָך נישט געקומען און קורח בלײַבט דערווײַל אַ שלעכטער פּערסאָנאַזש, שטייט פֿאַר אונדז אַ שווערע אויסגאַבע: יעדער דאַרף שטרעבן צו געפֿינען אַן אייגענעם, אוניקאַלן, משיחישן דרך, אָבער נישט אַרײַנפֿאַלן, חלילה, אין גראָבע עבֿירות און פּוסטע מחלוקתן. אין דער זעלבער צײַט, דאַרפֿן מיר זוכן פּערזענלעכע וועגן צום רבונו-של-עולם.
The Yiddish Daily Forward welcomes reader comments in order to promote thoughtful discussion on issues of importance to the Jewish community. In the interest of maintaining a civil forum, The Yiddish Daily Forwardrequires that all commenters be appropriately respectful toward our writers, other commenters and the subjects of the articles. Vigorous debate and reasoned critique are welcome; name-calling and personal invective are not. While we generally do not seek to edit or actively moderate comments, our spam filter prevents most links and certain key words from being posted and The Yiddish Daily Forward reserves the right to remove comments for any reason.


text:
אנקעטע געזונט ניו יארק סיטי פון דער יוד טובערקולאסיס שטייגט אין די סיטי
ניו יארק – נארוואס פארעפנטליכע העלט דעפארטמענט סטאטיסטיקס צייגן, אז די צאל טובערקולאסיס פעלער אין ניו יארק סיטי איז פאראיאר געשטיגן מיט צען פראצענט - די גרעסטע העכערונג זינט 992'. טובערקולאסיס איז א שווערע אינפעקציע וועלכע אטאקירט די לונגען, אבער עס קען אויך מאכן אינפעקציעס און זיך אויסשפרייטן צו אנדערע גלידער, אריינגערעכנט די נירן, שדרה אדער מח ר"ל. די סטאטיסטיקס האבן געצייגט אז ס'זענען געווען 613 "טי-בי" פעלער אין 17', אין פארגלייך צו 556 אין 16'. "טי-בי" פעלער זענען דראסטיש געהאט געפאלן זינט זי האט דערגרייכט די הייך פון 3,811 פעלער אין 992'. קווינס איז געווען די בארא מיט די מערסטע "טי-בי" פעלער פאראיאר, מיט א ראטע פון 10.6 פער 100 טויזנט איינוואוינער.
ווי איז דאס געשעהן? זעה New York, USA אויף גוגל מעפס
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
אקציע (פינאנץ)
אין שטח פון פינאנץ איז אן אקציע אדער שעירס א חלק פון א געזעלשאפט מיט וואס זי שטעלט צוזאם איר קאפיטאל. די ווערט סך-הכל פון אלע אקציעס פון א געזעלשאפט איז די קאפיטאליזאציע פון דער געזעלשאפט.
דאס זענען אפטיילונגן וואס מענטש האבן א שותפות אין סטאקס, מיוטשעל פאנדס און אלע אנדערע פינאנציעלע קארפאראציעס אדער קאמפאניס.
די אייגענטימערס פון די געוויינטלעכע אקציעס האבן די רעכט צו שטימען ביי א גענעראל-פארזאמלונג פון דער געזעלשאפט. זיי האבן די רעכט אויסצוּװעלן די דירעקטארן און צו באשטימען וויפיל מ'זאל אויסטיילן יעדע יאר.
די אקציעס פון א פובליקער געזעלשאפט טוט מען קויפן און פארקויפן אין דער בערזע.


text:
די ענטערפּרייז און מאַפּע ווערסיע פון עמל צו פּסט קאָנווערטער איצט שטיצט פּעקל פּראַסעסינג פֿאַר ימפּאָרטינג ערייז פון עמל, עמלקס און מסג טעקעס אין איין אָדער קייפל פּסט סטאָרידזש טעקעס. דעם פיייקייַט זאל קומען אין גאָר נוציק פֿאַר גרויס email מייגריישאַן פּראַדזשעקס ינוואַלווינג, לעמאָשל, מערדזשינג פון הונדערטער אָדער אַפֿילו טויזנטער פון אַרטיקלען דאַמפּט צו באַניצער-ספּעציפיש Folders אויף די שווער-פאָר אין יחיד פּסט טעקעס. לעמאָשל, אויב איר זענט אַ סיסטעם אַדמיניסטראַטאָר און דאַרפֿן צו אַריבערפירן אַרטיקלען פון פילע עמפּלוייז וואס ניצן אנדער ברירה email מגילה (ווי ווינדאָוז מעיל, לעבן מעיל און אנדערע) צו אַוטלוק, די פּעקל אַרייַנפיר מאָדע פון עמל צו פּסט קאָנווערטער וועט העלפן איר ראַטעווען אַ גוואַלדיק סומע פון צייַט און כאַסאַל.
עמל צו פּסט קאַנווערזשאַן אין באַטש מאָדע
די פּעקל מאָדע פונקטיאָנאַליטי קענען זיין אַקסעסט פון די הויפּט פּראָגראַם פֿענצטער דורך געבן אַ קליק די “פּעקל מאָדע” קנעפּל. די פּעקל אַרייַנפיר פֿענצטער אַלאַוז איר צו שאַפֿן און רעדאַגירן די רשימה פון מקור Folders און קאָראַספּאַנדינג רעזולטאַט פּסט טעקעס. איר קענען ראַטעווען די רשימה און געשווינד ריאָופּאַן עס אין דער צוקונפֿט צו ראַטעווען צייַט ניצן די “ראַטעווען” און “מאַסע” קנעפּלעך. פּעקל רשימה טעקעס קענען זיין modified אין קיין טעקסט רעדאַקטאָר און זענען פֿאַרבונדן מיט די עמל צו פּסט קאָנווערטער בעשאַס ינסטאַלירונג, אַזוי אַלע איר דאַרפֿן צו אָנהייבן ארבעטן איז טאָפּל-גיט די נייטיק פּעקל טעקע און שלאָגן “אָנהייב באַטש“!
ניצן די אָפּפליקן קנעפּל צו עפענען די סטאַנדאַרט טעקע / טעקע סעלעקציע דיאַלאָג און דעמאָלט גיט די לייג צו קנעפּל צו שטעלן די איצט אויסגעקליבן טעקע צו דער רשימה. די באַזייַטיקן קנעפּל רימוווז די איצט אויסגעקליבן רשימה נומער, בשעת די קלאָר קנעפּל קלירז די רשימה גאָר.
ימפּאָרטינג ימיילז אין באַטש מאָדע
מיט עמל צו פּסט קאָנווערטער, פּעקל פּראַסעסינג פון קייפל בליצפּאָסט טעקעס און מערדזשינג זיי אין אַ איין פּסט טעקע איז אַ ווינטל. נאָר סעלעקטירן דעם מקור Folders די פּראָגראַם וועט יבערקוקן פֿאַר עמל, עלמקס און מסג טעקעס און ספּעציפיצירן די נאָמען פון די פּסט טעקע. די פּראָגראַם אויטאָמאַטיש נעמען די פּסט טעקע נאָך די לעצטע סובפאָלדער אין די אויסגעקליבן דרך. אויב איר זענט קאַמביינינג עטלעכע קוועלער פֿאַר רעזולטאַט צו אַ איין דעסטיניישאַן טעקע, געבן די “פאַרריכטן טעקע נאָמען” אָפּציע און די פּראָגראַם וועט נוצן די זעלבע רעזולטאַט טעקעס פֿאַר אַלע ניו Folders איר לייגן צו די רשימה. באַמערקונג אַז די נעמען פון רעזולטאַט טעקעס אויף דער רשימה זענען עדיטאַבלע, אַזוי איר קענען ענדערן זיי מאַניואַלי אין קיין צייַט.
אַמאָל איר זענען געטאן סאַלעקטינג די מקור Folders און קאָראַספּאַנדינג רעזולטאַט טעקעס, גיט די “אָנהייב באַטש” קנעפּל צו אָנהייבן די אַרייַנפיר פּראָצעס. ווי איר זען, ניצן דעם האַנטיק שטריך איז אַ קנאַקן און עס קענען פּאַטענטשאַלי ראַטעווען איר קאַונטלאַס שעה אין אייער email מייגריישאַן אָדער אָנזאָג קאַנסאַלאַדיישאַן פּרויעקט!


text:
ארויף (2009 פילם)
ארויף (ענגליש: Up) איז אן אמעריקאנישער אנימירטער פילם פון 2009. ער איז געמאכט געווארן דורך פיקסאר און פארשפרייט דורך דיזני. ער איז ערשטנס באווייזט געווען ביי דער 2009 קאן פילם פעסטיוואל. ער איז געווען א מצליחדיקער פילם און איינער פון די גרויסע פילמען אין 2009.
די הויפט כאראקטערן זענען דער יינגל ראַסעל, דער אלטער מאן קאַרל פֿרעדריקסען און קעווין דער זעלטנער פויגל. זיי גייען אויף אן אוואנטורע אין א הויז וואס אויפהייבט זיך אין דער הימל מיט באַלאָנען. ווען זיי פליען, זיי גייען צו ווענעזועלע.
דער פילם האט געווונען צוויי אקאדעמיע פריזן, איינער פארן בעסטער אנימירטער פילם און איינער פאר די בעסטע אריגינעלע לידער אין 2010.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- "ארויף (2009 פילם)" ביי דער אינטערנעץ פילם דאטעבאזע (אויף ענגליש)


text:
בארא פארק ברוקלין ווידעא ניו יארק סיטי עקסידענט עקסקלוסיוו שמחה דאסקאל ביציקליסט עקסידענט אין בארא פארק [ווידיא]
בארא פארק - א ביציקליסט האט היינט אינדערפרי צוקלאפט געווארן אויף פט. העמילטאן, פון א קאר וואס האט געהאט די "רייט אוו וועי" (רעכט צו פארן), ווייל עס איז געווען רויט פאר פיסגייערס.
אויסשליסליכע באריכט פון שמחה דאסקאל צו אידישע נייעס (וועב | טעלעגראם | טוויטער | אינסטעגראם | וואטסעפפ)
ווי איז דאס געשעהן? זעה Borough Park, Brooklyn, NY, USA אויף גוגל מעפס
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
שפּיל גאַמעס אָן רעדזשיסטערינג דרייַ אין אַ רודערן פֿרייַ פון אָפּצאָל.
צווישן קאָמפּיוטער פאַרווייַלונג זענען זייער פּראָסט אַזוי-גערופן גלייַכגילטיק שפּילערייַ. זיי אַנדערש אין אַז זיי זענען דיזיינד פֿאַר אַ ברייט קייט פון ניצערס. זיי קענען שפּילן אַ געלעגנהייַט צו "טייטן צייַט". אין סדר צו לערנען זייער כּללים און טשאַראַקטעריסטיקס טאָן ניט דאַרפֿן לאַנג-טערמין טריינינג. אָנהייב אַ שפּיל ווער עס יז קענען בייַ קיין צייַט.איינער פון די מערסט פאָלקס גאַמעס פון דעם זשאַנראַ - דרייַ אין אַ רודערן. אין קשר מיט דער אַנטוויקלונג פון די אינטערנעט, פילע בעסער צו שפּילן אין שפּיל 3 אין אַ רודערן אָנליין. אין דעם פאַל, די אַנסעסטער פון די שפּיל אין ניט-קאָמפּיוטער ווערסיע איז אראפגענידערט פון דער צייַט פון אַנטיקוויטי. די פּלייינג פעלד פֿאַר דעם שפּיל געפונען דורך אַרקיאַלאַדזשיסס. אבער זינט נוטאַן געווארן אינטערעסירט אין וויסנשאַפֿט דעם שפּיל.אין דער פרי סעוואַנטיז, די יאַפּאַניש באשאפן אַ קאָמפּיוטער ווערסיע פון די שפּיל, וואָס איז געווען די אָנהייב פון אַלע אנדערע ינקאַרניישאַנז פון איר קאָמפּיוטער. א קאָמפּיוטער ווערסיע פון די שפּיל עס איז אַ ריזיק סומע. זייער פאָלקס שפּיל "אוצרות פון מאָנטעזומאַ" אין וועלכע די הויפּט כאַראַקטער - די אַרקיאַלאַדזשיסט עמילי דזשאָנעס האט צו סאָלווע די רעטעניש צו באַקומען צו דעם לאָסט שטאָט פון די אַזטעקס. באַלד נאָך זייַן מעלדונג די שפּיל "אוצרות פון מאָנטעזומאַ" איז געווען אנערקענט ווי איינער פון די בעסטער קאָמפּיוטער שפּילערייַ פון זייַן זשאַנראַ. זי איז גוט באקאנט אין די אינטערנעט און איז איינער פון די מערסט פאָלקס ווערסיעס פון די שפּיל אָנליין 3 אין אַ רודערן.אין דערצו צו "לעבן סטאָרי" איז גוט באקאנט שפּיל לוקסאָר וואָס האט עטלעכע ווערסיעס. אין דעם שפּיל, דער באַניצער מוזן צעשטערן די טשיפּס פון די זעלבע קאָליר, זיי האָבן די זעלבע סיסטעם פון רייען. אויב דעם ודאַעציאַ, באַללס ופרייַסן. דאס איז אויך איינער פון די מערסט פּראָסט וועריאַנץ פון די שפּיל 3 אין אַ רודערן אָנליין.אבער אַזאַ גאַמעס קענען הצלחה שפּילן אויף דיין קאָמפּיוטער, אָן בעת צוטריט צו די אינטערנעט. פילע אָפּציעס זענען באשאפן פֿאַר אַ לאַנג צייַט, נאָך אין הויך פאָדערונג. טאָמער די מערסט וויידספּרעד שפּיל אין די סעריע איז אַ קאָמפּיוטער שפּיל פּילקע. זי ערשטער ארויס אין 1994 און האט נישט געווען פארגעסן נאָך. דערצו, עס זענען מער רעגולער און נייַ ווערסיעס. אין פאַקט, דאָס איז דער קלאַסיש ווערסיע פון דעם פאַרווייַלונג איז פאַראַנען פֿאַר אַלע צייטן און פֿאַר אַלע בקיעס לעוועלס. עס ספּאָנד אַ פּלאַץ פון קלאָונז און ימיטיישאַנז. דאס שפּיל יגזיסץ אויף אַלע אַפּערייטינג סיסטעמס.יעדער מענטש קען קלייַבן צו שפּילן אָנליין 3 אין קיין פון אַ נומער פון ווערייישאַנז פון דעם שפּיל. אין דערצו צו די דרייַ ווערסיעס, עס זענען פילע מער אַזאַ שפּילערייַ, וואָס אַנדערש אין גראַפיקס, שפּיל כּללים און פֿעיִקייטן. אבער זיי אַלע האָבן אַ פּלאַץ אין פּראָסט, וואָס איז באמערקט אַפֿילו יניקספּיריאַנסט שפּילער. ווייַל זיי זענען באזירט אויף די געדאַנק פון אַ איין שפּיל, באקאנט זינט אַנטיקוויטי.


text:
דאס ווערסיע אַדז די נייַ צען שפּראַכן Google איבערזעצן האט לעצטנס צוגעלייגט. די מעלדונג פאָוקיסט אויף פייטינג די וואָרנינגז און באַגז אַז האָבן קרעפּט אין Transposh אין די לעצטע יאָר.
מען קען פרעגן זיך, אויב די סאָפטווער האט ניט פארענדערט, ווי קומט באַגז האָבן קרעפּט אין? דער ענטפער צו אַז איז פּשוט, די ווייכווארג טוט נישט עקסיסטירן אין אַ וואַקוום, זאכן טוישן אַלע די צייַט, נייַ ווערסיעס פון פפּ צוגעגעבן שטרענג וואָרנינגז וואָס אויפגערודערט עטלעכע וסערס, עס זענען נייַ ריליסיז פֿאַר וואָרדפּרעסס און אנדערע ווייכווארג קאָמפּאָנענט, ווי געזונט ווי פארענדערט צו די ייבערשט Google איבערזעצן מאָטאָר. די ענדערונגען באשאפן סיטואַטיאָנס אַז קראַנט קאָד איז ניט ביכולת צו שעפּן, אָבער מיר ווינטשן דעם נייַ ווערסיע וועט זיין אַ ביסל מער טויגעוודיק פון טאן.
אנדערע נייַ שטאָפּן כולל יאָאַסט סעאָ סיטעמאַפּס ינאַגריישאַן (איר דאַרפֿן צו לאַטע עס, ינסטראַקשאַנז זענען אין אונדזער קאָד).
א קליין שטריך צו באַזייַטיקן אַרויסגעוואָרפן אַוטאָ איבערזעצונגען (ווו די טראַנסלאַטיאָנס זענען גלייַך צו די אָריגינעל סטרינגס, וואָס כאַפּאַנז ווען עטלעכע זייטלעך גאַט אפגעשטעלט דורך Google)
מער שטאָפּן, די רעאַדמע.טקסט טעקע איז דיין פרייַנד.
כאָופּינג צו באַקומען זאכן מער אַרויף צו גיכקייַט און ראָולינג 🙂
האַנאָע האָבן.


text:
די פאלנדיגע לירה, פאראורזאכט דורך טערקיי'ס טיפע שפאלטן אין איר באציאונגען מיט אמעריקע און זארגן איבער איר עקאנאמיע, האט ארויסגעשיקט ווילדע כוואַליעס איבער אינטערנאציאנאלע מארקעטן. נערוועזע אינוועסטירער זענען שנעל געלאפן איינשטעקן זייעל געלד אין די מער-זיכערע אמעריקאנער דאלער, יאפאנעזער יען און שווייצע פראנק, און פארלאזט די וואלוטעס פון אויפקומענדיגע מארקעטן וואס זענען מער איינגעשטעלט.
די "פיינענשעל טיימס" האט היינט באריכטעט, ציטירנדיג צוויי מקורות, אז די אי.סי.בי. איז באזארגט איבער בענק אין שפאניע, איטאליע, פראנקרייך, און זייער אויסגעשטעלטקייט צו די טערקישע פראבלעמען.
אויסשליסליכע באריכט פון מאניס שעהר צו אידישע נייעס (וועב | טעלעגראם | טוויטער | אינסטעגראם | וואטסעפפ)


text:
קידוש
דעם רעליגיעזען איינלייטונג פונעם שבת אדער יום טוב, וואס אן דעם קען מען נישט עסן אדער טרונקען.
טראצדעם וואס מ'זאגט א חלק פונעם קידוש, ביים דאווענען, האט מען מתקן געווען עס צו זאגן אין שטוב איידער מ'וואשט זיך צו די סעודה.
קידוש מאכט מען לכתחילה אויף וויין, אדער טרויבן-זאפט. אויב האט מען נישט קיין וויין צו דער האנט, קען מען מאכן דעם קידוש אויף די חלה.
נאך א סארט קידוש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער איינציגסטע סארט קידוש וואס איז נישט אויף וויין איז:
דאס מקדש זיין די לבנה יעדן מאנאט. קידוש לבנה.
און דאס מקדש זיין די זון, איינמאל ביי יעדן מחזור (וואס געפאלט איין מאל אין 28 יאר) קידוש החמה


text:
געריכט דרום דעקאטע ענווייראמענטאל ענערגיע פון דער יוד קיסטאון אויל פייפליין ריכטער אורטיילט איבער קיסטאון אויסגוס
סאוט דעקאטע – א פעדעראלער ריכטער האט נעכטן געאורטיילט לטובת ענווייראמענטאליסטן און אנדערע אקטיוויסטישע גרופעס, פארלאנגענדיג פון דער פירמע וואס מענעדזשט דעם קאנטראווערסיאלן קיסטאון אויל פייפליין אז זיי זאלן אינאיינעם מיט די "ארמיי אינדזשענירן קארפס" ארויסגעבן א גענויען פלאן וויאזוי זיי וועלן אויפרייניגן דעם לעצטיגן אויסגוס. דער פייפליין לויפט דורך עטליכע סטעיטס אין די פאראייניגטע שטאטן, און אויך אין עטליכע קאנאדישע שטעט, און אלס רעזולטאט פונעם אויסגוס מיט 2 וואכן צוריק, איז עס פארשלאסן געווארן אין א גרויסן פראצענט פון די סטעיטס. "טראנס-קאנאדע", די פירמע וועלכע פארפיגט אויפן פייפליין, האט געזאגט אז דער אויסגוס איז בלויז אויף פעלדער, און עס האט נישט אריינגערונען אין קיין שום טייכן אדער ימ'ען, ענווייראמענטאלע גרופעס ווילן וויאזוי די פירמע גייט אויפרייניגן די אויל און רייניגן די אפעקטירטע פעלדער, און א ריכטער האט נעכטן געצוואונגען זיי זאלן פובליצירן דעטאליזירטע פלענער.
ווי איז דאס געשעהן?
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
ב”ה איך הער צוריק געוואלדיגע גריסן פון אידן וועלכע ווילן הערן די צווייטע זייט פון די מטבע.
איין שאלה וועלכע אסאך האבן געפרעגט וויל איך דא אדרעסירן, אבער איך וויר נאכאמאל קלאר שטעלן, אז דאס איז א דעת יחידאה, עס איז מיין אייגענע מיינונג אלס א סקווערער נאכפאלגער, און אלס איינער וואס ווייסט די פאקטן אויף ביידע זייטן פון די מטבע, און אויב האלט איר אנדערש, זענט איר בארעכטיגט.
איך בין בכלל נישט דא זיך צו מתווכח זיין מיט דיע וועלכע קענען נישט פארנעמען די בליה און וואוקס פון סקווער, און זענען פארנומען מיט’ן מאכן ליצנות האפנדיג אז אזוי ארום וועט מען נישט דערהערן די ריכטיגקייט פונם מיינע ווערטער, ווי געשריבן אינ’ם פריערדיגע ארטיקל. איך קום נישט זיך דינגען מיט זיי, איך וויל נאר קלאר שטעלן וואס עס איז די אנדערע צד לויט ווי א פשוטער מענטש קוקט עס אן.
די שאלה וועלכע איך וויל אדרעסירן איז: וואס וואלט דער סקווערע רבי שליט”א געוואלט מען זאל טוהן?
דער פשוטער ענטפער האט דער סקווערע רבי אליין עטליכע מאל קלארגעשטעלט אלס זיין פערזענליכע מיינונג, אז ער וויל נישט קיין מעשה אלימות, און אז דאס איז קיינמאל נישט געווען דער דרך אין סקווער. וואס יא? לאמיר גיין צוביסלעך.
איך האב קלאר געשטעלט אינ’ם פריערדיגע ארטיקל אז דער ציהל פון דיע וועלכע האבן אוועקגעשטעלט נאך א מנין פאר שחרית-מוסף שב”ק איז געווען, דערמיט אונטער צו ברענגען דער כח ההנהגה פון סקווערן רבי שליט”א. און דאס איז א הירוס אין אידישקייט און אין מנהג המקום, ווייניגסטנס פאר די וועלכע ווילן זיך האלטן צו דער הנהגה, און דאס זענען די מערהייט פון די סקווערע איינוואוינער, און סקווערע חסידים בכלל. און ווי מיר זעהן עס נאך קלארער אין די לעצטע אויפשטייג אין שרייבעכצער פון זיי, ווי זיי האסן פשוט דער הנהגה אין סקווירא, און זיי האבן זיך געשטעלט פאר א ציהל עס אונטערצוברענגען אויף איעדע מעגליכע וועג.
דער סקווערער רבי האט זיך קלאר ארויסגעשטעלט און ברבים מוחה געווען אז מאכן נאך א מנין שב”ק איז אנטקעגן דעם רצון פונ’ם מייסד פון שטעטל, סקווערע רבי זי”ע, און ער האט געבעטן אז מ’זאל עס זעהן אפצושטעלן באצייטנס נאך פאר עס וועט מאכן א ברודער קריג אין שטעטל. העכסט פארשטענדליך אז דער ערשטער מהלך איז מיט’ן רעדן שיין, און פרובירן איבערצורעדן די מהרסים אז זיי זאלן נישט מאכן קיין מחלוקת, און נישט שטערן די הנהגה.
אז דאס ארבעט נישט דארף מען גיין א שטאפל ווייטער, אבער פארשטייט זיך אז דער רבי’ס רצון איז אז אלעס מוז זיין אויסגעהאלטן על פי תורה ולהבדיל ע”פ חוק, ווי ער האט קלאר געלאזט וויסן. דהיינו, מדארף טוהן אלעס וואס איז ערלויבט לויט’ן שו”ע צו טוהן פאר מהרסים און מחרחרי ריב. מ’מעג מוחה זיין ברבים, און עס זענען מן הסתם פארהאן אנדערע הלכות וואס מ’דארף טוהן אין אזעלכע פעלער. ער האט געשטעלט ממונים קער צו נעמען דערפון.
אין די זעלבע צייט ווי די וועלכע זענען געווען באאויפטראג צו פרובירן אפצושטעלן די מהרסים האבן געארבער הינטער די קוליסן, זענען געקומען בחורים און יונגע יונגעלייט מיט היציגע בלוט, און זיך נישט קענענדיג איינהאלטן צו זען ווי דער כבוד פון זייער רבי און מנהיג ווערט אזוי פארשעמט, האבן זיי אויף די אייגענע הענט אונטערגענומען שריט ווי מזיק זיין נכסים וכדומה, וואס איז מעגליך נישט אויסגעהאלטן ע”פ שו”ע, אפשר יא, מ’דארף פרעגן א פוסק, און עס איז ליידער געגאנגען אזוי ווייט ווי מזיק זיין נפשות. עס איז קלאר געטוהן געווארן על דעת עצמם, דער סקווערע רבי האט קלאר געזאגט אז מ’זאל נישט טוהן פעולות אלימות וועלכע זענען נגד התורה.
יא, די בחורים און יונגעלייט האבן עס געטוהן וועגן זיי זענען חס אויף די כבוד פונ’ם רבי’ן, און עס איז א געוואלדיגע צער, צו הערן ווי אייגענע מענטשן זענען מבזה דער רבי און די גאנצע הנהגה, און זיי שטעלן זיך ארויס אויפן גאס ווי פיינע מענטשן וועלכע ווילן העלפן סקווערע איינוואוינער. פאר יעדער נארמאלער געזעצטע מענטש האט געשטערט צו הערן די דברי בזיון וואס די מהרסים האבן געזאגט אויף זייער רבי און מנהיג אויף וועלכע זיי קוקן שטארק ארויף, ווי באקאנט.
און אצינד צום שאלה. אויב האט דער סקווערער רבי נישט געוואלט מ’זאל טוהן מעשה אלימות, פארוואס האט ער נישט מוחה געווען ווען מ’האט מזיק געווען מענטשן, און געטוהן ווילדע שטיק?
ווער עס קען דער סקווערע רבי און זיין הנהגה ווייסט גאר גוט, אז דער סקווערע רבי איז נישט קיין ראש ישיבה, אדער משפיע, און עס איז אינגאנצן נישט זיין דרך אריינצורעדן אין סכסוכים אדער מוחה צו זיין אויף סיי וואס ברבים. אדרבה, ווען האט איר דורכאויס די 45 יאר אלס רבי און מנהיג געהערט דער סקווערע רבי מוחה זיין אויף סיי וועלכע מעשה אלימות עס איז פארגעקומען אין שטעטל? עס איז נישט זיין וועג. דער סקווערע רבי איז א מנהיג פון חסידות סקווירא אין די וועלט און בפרט אויפן שטעטל סקווער, און ער רעדט בכלל גאר ווייניג ברבים, און בפרט זיך אריינצומישן אין סכסוכים און מחאות.
ווער עס קען דער סקווערע רבי האט נישט ערווארטעט דער רבי זאל מוחה זיין אז מ’האט אויפגעהאנגען איינעם’ס שיך אין ביהמ”ד, אדער אז מ’האט אויסגעשאסן איינעם’ס קאר פענסטער, ער האט דאס נאך קיינמאל נישט געטוהן און וועט דאס קיינמאל נישט טוהן.
עס צו לייגן אין פערספעקטיוו. קיין אמעריקאנער ערווארט נישט פרעזידענט אבאמא צו פארדאמען א שטעכעריי אין הארלעם, ווייל צו דעם זענען פארהאן פאליציי און אנדערע אויטאריטעטן וועלכע דילן מיט די אינצידענטן. להבדיל, אין סקווירא זענען פארהאן (אויסער די אייגענע עלטערן) משפיעים, ראשי ישיבה און משגיחים וועלכע זענען פאראנטווארטליך קער צו נעמען פון בחורים וועלכע פירן זיך נישט אויף כהוגן, און צו זאגן אז דאס איז דער סקווערע רבי’ס רצון און ער איז שולדיג אין מעשה אלימות פון בחורים וועגן ער האט נישט מוחה געווען איז א שטות.
די מהרסים דרייען שוין מיט’ן פינגער… אזוי!? ער איז נישט מוחה? פארוואס האט ער מוחה געווען אנטקעגן דער פרידוואלד מנין?
גוט געפרעגט… אבער עס איז זייער פשוט. עס איז זיין תפקיד. ער האט איבער גענומען א רביסטעווע און אן הנהגה, מיט אן אחריות עס צו פירן ווי דער רצון פון זיין טאטע, סקווערע רבי זי”ע. און אויב קומען מהרסים און ווילן עס אונטערברענגען, דארף ער טוהן וואס נאר מעגליך, און אויך ארויסגיין מגדרו און ברבים מוחה זיין דערויף. להבדיל ווען עס קומט פאר א טעראר אטאקע אין באסטאן וועט פרעזידענט אבאמא ארויסקומען עס פארדאמען, ווייל דאס איז זיין תפקיד אלס פרעזידענט.
איך מיין אז מיינע ווערטער זענען גאנץ פשוט און פארשטענדליך למי שיש לו מח בקדקדו און פארשטאפט עס נישט.
דאס איז מיין מיינונג, א דעת בעל הבית. האלט איר אנדערש? קיין פראבלעם. לאזט א קאמענט. איך וועל זיך באציהען צו קאמענטס וועלכע זענען רעספעקטפול.


text:
ראָקיטניסע (דייַטש ראָטליטז) איז אַ שטאָט און באַרג Resort אין די מערב גיאַנט בערג. עס איז לאָוקייטאַד אין די Liberec געגנט, אין די סילילי דיסטריקט, אין די פּראַלאָנגד טאָל פון הו עצק ý טייַך צווישן די מאַסיפס פון די בערג פון סטר áž
חודש: דעצעמבער קסנומקס
רעזעק בערג & האַרבסט און זונופגאַנג
האַרבסט זונטיק אין גיאַנט בערג אויף רעזק. Rezek (בערג) - היגע נאָמען איןגיאַנט בערג, אַ ייִשובֿ וואָס קאָרעספּאָנדירט צו די שטאָטJablonec nad Jizerou.בערג (דייַטש ריזענבורג, פּוילן קאַרקאָנאָסזע) זענען די געאָמאָרפאָלאָגיקאַל גאַנץ און די העכסטן באַרג קייט פון טשעכיש און טשעכיש
פּříטשאָוויסע, וואָרצל, גיגאַנט בערג
Příchovice (German Stephansruh אָדער Prichowitz) איז אַ דאָרף, טייל פון דעם דאָרף קאָ ř ענאָוו אין די דזשאַבאָנעק נאַד ניסאָו דיסטריקט. עס איז וועגן קסנומקס קילאמעטער סאַוטוועסט פון קאָ ř ענאָוו. עס זענען רעגיסטרירט קסנומקס ווענדט.
פּאַנčאַווסקý וואַסערפאַל קסנומקסק וידאו
Pančavský וואַטערפאַלל (German Pantschefall) איז אַ וואַסערפאַל אין דעם דאָרף פון Šindlerův Mlýn אין די הראַדעק קר á לאָוו é געגנט. דאס איז די העכסטן וואַסערפאַל אין טשעכיי. עס מיטלען קסנומקס מעטער און איז לאָוקייטאַד אויף די מזרח שיפּוע אין
האַרראַטשאָוו & סונריסע
האַרראַטשאָוו און זונופגאַנג קסנומקס. האַרראַטשאָוו (Harrachsdorf) איז אַ שטאָט און אַ הויפּט באַרג ריזאָרט אין עסטרייַך גיאַנט בערג. עס איז סיטשוייטיד אונטער די דעוויל ס Mountain אין די טאָל פון די מומלאַוואַ טייך. אַדמיטאַד אונטער די ליבערעק געגנט,
אויבערשטער בערג
Upper Mísečky (German Schüsselbauden) זענען די העכסטן באַרג דאָרף אין גיאַנט בערג. די אַדמיניסטראַטיווע בלאַט פאלן אונטער וויטקאָוויסע. זיי זענען געבויט אויף די סלאָפּעס פון מעדוועדינאַ בייַ אַ הייך פון קסנומקס מעטער. עס איז ליגן
ריז קעסל קסנומקסק וידאו
די קאָטעל (דייַטש קעססעלקאָפּפּע) איז אַ אָפּשיידנדיק שפּיץ לאָוקייטאַד אין דעם העכסטן באַרג קייט אין טשעכיי בערג. עס איז לאָוקייטאַד אין די מערב טייל פון די סילילי דיסטריקט אין די Liberec געגנט, וואָס איז די העכסטן שפּיץ. Altitude
Jizera Jablonec nad Jizerou
סיטיJablonec nad Jizerouאיז לאָוקייטאַד אין די דיסטריקט פון סעמילי אין די Liberec געגנט. זינט דזשאַבאָנעק נאַד ניסאָו (אַמאָל באקאנט ווי דזשאַבאָנעק נאַד דזשיזעראָו), די נאָמען פון Český Jablonec אָדער Jabloneček איז אויך געניצט. נאָמעןJablonec nad Jizerouדאָס דאָרף האט שוין ניצן קסנומקס. קסנומקס איז אפגעהיט
נאַרטע ריזאָרט ראָקיטניסע nad Jizerou
ראָקיטניסע (דייַטש ראָטליטז) איז אַ שטאָט און באַרג Resort אין די מערב גיאַנט בערג. עס איז לאָוקייטאַד אין די Liberec געגנט, אין די סילילי דיסטריקט, אין די פּראַלאָנגד טאָל פון הו עצק ý טייַך צווישן די מאַסיפס פון די בערג פון סטר áž
קליין ראַק און פרידסטעדזשן
די חורבות פון פריעדשטיין שלאָס זענען איינער פון די דרייַ קאַסאַלז פון די דזשאַבלאָנעק דיסטריקט. מיר טאָן ניט וויסן פּונקט די צייַט פון יסוד. מיר טאָן נישט אַפֿילו וויסן פּונקט ווען די פרידסטעין נחלה איז געווען באשאפן. מיר וויסן, אָבער, אַז עס איז געווען די פאַרמאָג פון די מאַרקוואַרטיק. אין דעם יאָר
גיאַנט בערג
Upper Mísečky (German Schüsselbauden) זענען די העכסטן באַרג דאָרף אין גיאַנט בערג. די אַדמיניסטראַטיווע בלאַט פאלן אונטער וויטקאָוויסע. זיי זענען געבויט אויף די סלאָפּעס פון מעדוועדינאַ בייַ אַ הייך פון קסנומקס מעטער. עס איז ליגן
ינווערזשאַן הינטער הד קסנומקסק ווידעא
הינטער הד קסנומקסק ינווערסיאָן וידאו. נאָך אָן שניי. כייעאַד דזשיזאַראָו, לאָווקאָוו, ריבניסע, בענ š אָוו, ....
ראָקטעניס ניד דזשיזעראָו מיט וועמען
די לאַנדווירטשאַפטלעך פארקויפונג פון ראָקטיקאַלס אין דזשיזזאָו קסנומקס איז אַ דערפאַרונג פון דער פאַרגאַנגענהייט אין די פאַרייניקטע שטאַטן .......


text:
ליל הסדר
די ערשטע נאכט פֿון פסח (אין ארץ ישראל), די ערשטע צוויי נעכט פֿון פסח (אין חוץ לארץ, ווו מ'האלט צוויי טעג יום טוב), פראוועט מען אין יעדן יידישן שטוב א סדר. ביים סדר ליינט מען די הגדה און מען איז מקיים די אלע מצוות און מנהגים וואס געהערן דערצו. ווי אויך איז א טייל פֿונ'ם סדר א יום-טוב'דיקע סעודה.
וויבאלד פסח איז א יום טוב בעיקר אלס אנדעקעניש צו יציאת מצרים, זענען אסאך מנהגים אלס אנדעקעניש צו פֿרייהייט.
כאטש געוויינטליך דאווענט מען אין שול, אבער דעם סדר פֿירט אן יעדער איינער בײַ זיך אין שטוב צוזאמען מיט זײַן משפחה. ס'איז אן אלטער מנהג אײַנצולײַדן געסט אויפֿ'ן סדר,איבערהויפט ווען מען קען האבן אן ארעמאן אדער אן עלענדען מענטש בײַם טיש וואס האט נישט די מעגליכקייט צו פֿירן א געהעריקן סדר פֿאר זיך.
אינהאַלט
- 1 סדר
- 2 מצוות און מנהגים פון דער נאכט
- 3 סימני הסדר
- 4 פסח לידער
- 5 פיוטים
- 6 וועבלינקען
סדר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- עס ווערט אנגערופען סדר צוליב דעם וואס אלעס איז אויסגעשטעלט אין א סדר פונקטלעך וואס מען זאל טאן. ווי למשל טאן אלע מצוׁת פון דער נאכט, עסן א סעודה, און אזוי ווייטער.
מצוות און מנהגים פון דער נאכט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביים סדר זענען דא פינף מצוות:
- עסן מצה—מדאורייתא
- דערציילן די מעשה פון יציאת מצרים—מדאורייתא
- טרינקען די פיר כוסות—מדרבנן
- עסן מרור—מדרבנן
- זאגן הלל—מדרבנן
ווען ס'איז געשטאנען דער בית המקדש האט מען געהאט נאך צוויי מצוות מדאורייתא: עסן דעם קרבן פסח און עסן מרור.
קיטל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מען פירט זיך אנצוטאן א קיטל פסח צום סדר. דער עיקר טעם איז כדי אויסצוקוקן ווי א מלאך.
- דאס איז א מנהג.
שנעל מאכן קידוש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מען פירט זיך צו מאכן קידוש, גלייך ווען מען קומט אהיים פון שול כדי די קינדער זאלן נישט ווערן מיד און איינשלאפן.
- דאס איז א מנהג.
קערה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מען פירט זיך אויסצושטעלן אלע מאכלים און סימנים פון די סדר (אחוץ דער סעודה) אויף א קערה.
- דאס איז א מנהג.
סימנים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מען פירט זיך צו מאכן סימנים אויף דער קערה, מען לייגט ארויף א שטיקל מרור, חזרת, כרפס, חרוסת, אן איי, און געבראטענע זרוע.
- דאס איז א מנהג.
קידוש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- אזוי ווי אלע ימים טובים דארף מען פסח אויפדערנאכט אויך מאכן קידוש אויף א כוס וויין. דער כוס פון קידוש ווערט גערעכנט פאר איינער פון די פיר כוסות.
- דאס איז א מצוה.
פיר כוסות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
מה נשתנה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דערציילן די ניסים פון יציאת מצרים/הגדה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מען דארף דערציילן די ניסים וואס איז געשען צו די אידן ווען זיי זענען ארויס פון מצרים.
- דאס איז א מצוה. און איינע פון די עיקר מצות פון די נאכט, אויב מען טוט דאס נישט האט מען נישט יוצא געווען די ענין פון די סדר.
עסן מצה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עסן מרור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עסן כורך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מען עסט מצה מיט מרור אין א סענדוויטש.
- דאס איז אן אנדענקעניש צו ווי אזוי מען האט געטאן די מצוה ווען די בית המקדש איז נאך געשטאנען.
עסן אפגעקאכטע אייער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מען עסט הארטע אייער.
- דאס איז א מנהג.
עסן א סעודה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מען עסט א געהעריגע יום טוב סעודה. אסאך פירן זיך נישט צו עסן צופיל כדי דער אפיקומן זאל נאך האבן פלאץ.
- דאס איז א מצוה.
עסן אפיקומן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מען עסט דאס לעצטע שטיקל מצה, אלס אן אנדענקעניש צום קרבן פסח און קרבן חגיגה.
- דאס איז א מצוה.
ברכת המזון[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מען בענטשט ברכת המזון.
- דאס איז א מצוה.
זאגן הלל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
סימני הסדר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- עס זענען דא 15 סימנים פאר'ן סדר פון דער נאכט, געווענליך זאגן עס די קינדער:
קַדֵׁש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
קדש - ווען דער טאטע קומט אהיים פון שול טוט ער זיך אן די קיטל און מאכט שנעל קידוש כדי די קליינע קינדער זאלן נישט איינשלאפן.
וּרחַץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ורחץ - מען וואשט זיך די הענט און מען מאכט נישט די ברכה על נטילת ידים.
כּרפַּס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
כרפס - מען נעמט א שטיקל גרינצייג ווייניגער ווי א כזית מען טינקט דאס איין און זאלץ וואסער מען מאכט א ברכה בורא פרי האדמה און מען האט אינזין צו פטרן די מרור.
יַחַץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
יחץ - מען צעטיילט די מיטעלסטע מצה וואס הייסט לוי, די גרעסערע העלפט לייגט מען אוועק פאר אפיקומן און די קלענערע העלפט לייגט מען צוריק צווישן די מצות.
מַגיִד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – הגדה של פסח
מגיד - מען הייבט אויף די דריי מצות און מען זאגט די הגדה פון הא לחמא עניא ביז גאל ישראל.
רָחצָה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רחצה - מען וואשט זיך די הענט און מען מאכט יא די ברכה על נטילת ידים.
מוׁציִא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
מוציא - מען הייבט אויף אלע דריי מצות און מען מאכט א ברכה המוציא לחם מן הארץ.
מַצָה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
מען לאזט אויס די אינטערשטע מצה און מען מאכט א ברכה על אכילת מצה, און מען עסט עס אנגעלאנטערהייט.
מַרוׁר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
מרור - מען עסט א כזית מרור, מיט דער ברכה "על אכילת מרור", אבער מען מאכט נישט קיין ברכה "בורא פרי האדמה".
כּוׁרֵך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
כורך - מען נעמט א שטיקעל מרור און מען וויקעלט דאס איין צעווישען צוויי שטיקלעך מצה מען זאגט זכר למקדש כהלל און מען עסט עס אנגעלאנט.
שׁלחָן עֹרֵך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
שלחן ערך - מען גרייט אן א סעודה לכבוד יום טוב און מען לאזט זיך וויאל גיין, מען פירט זיך צו עסן אייער.
צָפוׁן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
צפון - מען נעמט די באהאלטענע אפיקומן און מען עסט דאס.
בֵּרַך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ברך - מען גיסט אן דעם דריטן כוס און מען בענטשט.
הַלֵל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
הלל - מען גיסט אן דעם פערדן כוס און מען זאגט הלל.
נִרצָה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
נרצה - ווער עס האט געטאן די אלע זאכן איז באוויליגט פארן אויבירשטען.
פסח לידער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס זענען דא אסאך באקאנטע פסח לידער, פאלגענד איז א טיילווייזע ליסטע:
מה נשתנה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – מה נשתנה
והיא שעמדה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דיינו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פיוטים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די אשכנזים זינגען עטלעכע פיוטים ביים סוף פונעם סדר:
- ויהי בחצי הלילה (פון די קרובות פון שבת הגדול)
- ואמרתם זבח פסח (פון די קרובות פון צווייטן טאג פסח)
אחד מי יודע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – אחד מי יודע
אדיר במלוכה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
חד גדיא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – חד גדיא
שיר השירים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ווען מען ענדיגט דעם סדר דארף מען עוסק זיין אין דעם ענין פון יציאת מצרים. אסאך האבן דעם מנהג צו ליינען דעם ספר שיר השירים.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אזהרה: מען פסק'נט נישט קיין הלכה פון וויקיפעדיע.


text:
מרדכי יוסף אלעזר ליינער
רבי מרדכי יוסף אלעזר ליינער (כ"ז שבט ה'תרל"ג - כ"ו שבט ה'תרפ"ט) איז געווען דער צווייטער ראדזינער רבי.
אינהאַלט
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי מרדכי יוסף אלעזר איז געבוירן געווארן כ"ז שבט תרל"ג אינעם שטעטל איזשביצע, קאנגרעס פוילן, צו זיין פאטער, רבי גרשון העניך ליינער, דער ערשטער ראדזינער רבי, דער "בעל התכלת", א זון פון רבי יעקב ליינער, דער "בית יעקב" פון איזשביצע, א זון פון רבי מרדכי יוסף ליינער פון איזשביצע, דער "מי השילוח".
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אום ד' טבת תרנ"א איז זיין פאטער נפטר געווארן, און רבי מרדכי יוסף אלעזר איז געווארן רבי אין ראדזין.
זיין איידעם איז געווען הרב יחיאל צבי גוראריה, א זון פון הרב נתן גוראריה. ווען דער איידעם איז געקומען קיין ראדזין האט די משפחה געבעטן ער זאל טראגן תכלת אויף זיין טלית לויטן ראדזינער מנהג. אזוי ווי ער איז געווען א חב'דסקער חסיד, אבער, און וויסנדיק די שיטה פון דער ליובאוויטשער רבי נישט צו גיין מיט תכלת, האט ער נישט מסכים געווען. ווען דער ליובאוויטשער רבי האט געהערט דערפון, האט ער אים געהייסן לייגן תכלת אויף זיין ציצית צוליב זיין שווער (דער ראדזינער) וועמען ער האט גערופן אן "אדם גדול".
ביי דער ערשטער וועלט מלחמה האט ער זיך געצויגן פון ראדזין קיין ווארשע.
ווען רבי מנחם מענדל שניאורסאהן האט חתונה געהאט אין תרפ"ט מיט מרת חיה מושקא, די טאכטער פונעם ליובאוויטשער רבין רבי יוסף יצחק שניאורסאהן, אין ווארשע, איז רבי מרדכי יוסף אלעזר געווען דער איינציקער רבי וואס האט באקומען א כיבוד ביי דער חופה, לייענען די כתובה.[1]
רבי מרדכי יוסף איז נפטר געווארן כ"ו שבט תרפ"ט אין ווארשע, און ער ליגט אינעם בית עולם דארטן.
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די קינדער פון רבי מרדכי יוסף אלעזר זענען געווען:
- רבי שמואל שלמה ליינער הי"ד, גרינדער פון דער ישיבה "סוד ישרים"
- מרת חוה, ווייב פון הרב יעקב גראמאן הי"ד
- מרת טויבע בינה (טאפטשע), ווייב פון רבי יחיאל צבי גוראריה הי"ד
- מרת שרה זעלדא הי"ד, ווייב פון רבי אברהם ישכר ענגלארד, ראדזינער רבי
- הדסה הי"ד
זיינע ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- "תפארת יוסף" - דרשות ומאמרים אויף חדשים פון יאר און סדרות
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ אין ראדזין האבן זיי א מסורה אז זייער רבי האט מען מכבד געווען מיט סידור קידושין, אבער ס'איז נישט געווארן.


text:
1 אין אפריל
1 אין אפריל אדער 1סטן אפריל איז א באקאנטער שפאַס-טאג וואס מענטשן ערלויבן זיך אין איר רעדן ליגנט און מאכן שפּאַס אָן מען זאל זיי אנרופן "ליגינערס". אסאך מאהל פארגעסען מענטשן דער טאג, און זיי פאלן אריין אין א שפאס וואס מעלייגט זיי אונטער. דער טאג איז באקאנט אין אסאך לענדער.
דער קרבן פון דעם טאג רופט זיך אויף ענגליש April Fool (אפרילער נאַר).
אזוי ווי אויכעט גרויסע מוסדות און באוואוסטע צייטונגען שפילן מיט, גישעט האז נייעס וואס ווערן פארשריבן אין דעם טאג זיינען נישט באגלייבט. Gmail, למשל, האט זיך אויס גיקוקט א ליגן אויף א פאר טעג, ווייל זיין ארויפקומען אויפן אינטערנעט איז באוווסט געווארן אין 1 אין אפריל.


text:
הלל (קעמפוס קירוב)
הלל איז א אידישע סטודענטן פארבאנד, מיט צענטערן אין אלע קאלג' און אוניווערסיטטן איבער די וועלט, זיי שטעלן צו מננים צו דאווענען און כשר'ס צו עסן. און סתם א ווארעם שטיבעלע אדער דירה צו פארברענגן צוזאמן אין א אידישע סביבה. כדי די אידן זאלן זיך ווי ווייניגער אסימילירן מיט די גוים מיט וועמען זיי לערנען און זיך נאר פארברענגן צווישן זיך אזוי ארום חתונה האבן מיט אנדערע אידן.
א גרויס חלק פון בעלי תשובה זענען פון אט די הלל צענטערן, ווייל אסאך שטעלן צו גוטע ראביי מיט פראגראמען וואס מאכן זיי באליבט אין אידישקייט.
זייער וועב סייט. [1]


text:
טובי' מאיר ניימאנן האט געשריבן:
אדער יא האט געשריבן:מ'קען שוין טוישן נאמען פון אשכול "מאמרי ר' טוביה מאיר" (וכדומה)
יישר כח
יעצט וועל איך דיר זאגען א שיין ווארט, ביי רבקה אמינו זעה מיר אז זי האט געזאגט פאר אליעזר "שתה וגם גמליך אשקה" לאמיר אריינקלערען, אליעזר לאזט זיך ארויס אויפ'ן וועג "וכל טוב אדונין בידו" פארשטיי איך אז ער האט מיטגענומען משרתים מיט יוצר משרתים, קעמעל טרייבער, מילא ער בעט פאר זיך א גלעזעל וואסער, מאכט נישט רבקה קיין חשבונות און דערלאנגט אים, אבער אז א 3 יעריג מיידיל זאל אנטרינקען א מחנה מענטשען מיט 10 קעמלעך, וואס דאס איז א קי"ל פון הונדערטע גאלאנען און אפילו מער, איז דאס נארמאל? עס איז וויא א בחורל זעהט קדם דעליווערען א טראק וויין וועט א ער צוגיין צום דעליטטערי מאן און זאגען זעץ דיך אוועק מיט דיינע ארבעטער איך וועל אלעס מאכען אליינס, אזא איינער באלאנגט אין אן אנשטאלט,
נאר וואס דען, רבקה איז געקומען פון א פלאץ פון רשעים דארט איז חסד געוועהן אסור בתכלית האיסור, האט זי אפגעמאכט אז זי וועט גיין עד קצה האחרון, בעטסט א גלעזעל וואסער באקומסטו א טאנק וואסער, וויא עס שטייט אין רמב"ם - וועט געברענגט אין צעטיל קטן אז ווען מען וויל זיך אויסארבעטען אין א מדה זאל מען גיין עד קצה האחרון, און אזוי איז ארויסגעקומען א טובי' מאיר מיט גאנץ כלל ישראל,
א שיין ווארט, אבער.
אמעריקע איז א מלכות של חסד, און להבדיל אנשי שלומינו געבן ביליאנען פאר צדקה, א רעגולער שחרית ביי אונז און שוהל קאסט א צוואנציגער נאר פון דאלערס, דאס איז חוץ מוסדות, משפחה, גוטע פריינט, ספעציעלע צוועקן.
א איד א נדיב דעסערווד צו ווערט געטריעט מיט דיגנעטי, הייסט דאס אין אמעריקע, מיט רעספעקט, דער ציל הייליגט נישט די מיטלען, מ'טאר נישט מאכן קיין האלד אפס לשם מצוה, דער באשעפער דארף דאס נישט, דאס אז א איד הארגעט זיך פאר כלל ישראל, איז באגריסענד, דאס אז ער ברעכט אונטער? איז קיינעם שולד נישט, און עס נישט בארעכטיגט צו מאכן פאני קאלס צו אידן אהיים, שלעפן אויסגעמוטשעטע מאמעס צום טעלעפאן, אלטע אידן וואס בלייבן נעבעך שרייען אין טעלעפאן, און אידן וואס הייבן מער נישט אויף אפילו וויכטיגע קאלס, וועגן מסתם איז עס נישט וויכטיג.
מ'טאר נישט טון אלעס, אפילו לשם מצוה, אויב האט איר א ליסט פון אידן וואס סיינען זיך ארויף דערויף, קענט איר קאלן, איר קענט נישט קאלן מיין זיידע פון 83 יאר, וואס שלעפט זיך צום פאן יעדעס מאל,און מיין באבע וואס איז האלב קלאר, מוז וויסן ווער דאס איז געווען.
קענט איר אנדערש איז גוט, אז נישט, זענט איר פטור, און וואויל איז אייער חלק ווי די גמרא זאגט:
אמר רב אסי: אפילו חשב אדם לעשות מצוה, ונאנס ולא עשאה, מעלה עליו הכתוב כאילו עשאה..


text:
דעם אויטאמאביל, וואס ווערט באצייכנט אלס דער "וויכטיגסטער היסטארישער אויטאמאביל וואס איז אמאל ארויסגעשטעלט געווארן צום פארקויף," איז פראדוצירט געווארן אין 939' אויף דער באשטעלונג פון היטלער ימ"ש, מיט ספעציעלע פיטשעווקעס און איינריכטונגען. צען פראצענט פונעם באצאלטן פרייז וועט גיין צו פינאנצירן האלאקאוסט-שטודיעס.
ביים סוף פון דער מלחמה, איז דער קאר פארכאפט געווארן דורך די אמעריקאנער קרעפטן אין דייטשלאנד, וועלכע אים אריבערגעפירט קיין פראנקרייך. שפעטער האט עמיצער אפגעקויפט דעם אויטאמאביל, און אים אריבערגעפירט קיין אמעריקע, וואו ער איז געניצט געווארן אין פאראדעס פאר מיליטערישע וועטעראנען. עווענטועל איז דער אויטאמאביל אפגעניצט ווערן און איז ארויס פון באניץ.


text:
קאאליציע
קאאליציע איז א פארבינדונג פון עטליכע פארשיידענע שטרעמוגען, אויף צו האלטן צוזאמען איין געוויסע שניט.
קאאליציע ביי א רעגירונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביי געוויסע דעמאקראטישע רעגירונג פארלאמענטן (ווי צב"ש אין ישראל), נאך די וואלן, קלייבט אויס דער פרעמיער מיניסטער עטלעכע מאנדאטן פון עטלעכע פאליטישע פארטייען זיי צוזאמנעמען אלס א קאאליציע וואס זייער צוועק זאל זיין אונטער צוהאלטן די רעגירונג. אין די קאאליציע מוז ער אויסקלייבן איבער 50% מאנדאטן, כדי זאל נישט זיין א מערהייט פון חברי כנסת וואס וועלן קענען באשטימען צום רעגירונגס אונטערגאנג. און דערפאר, טיילט דער פרעמיער-מיניסטער אויס "מיניסטער שטעלעס" פאר די פּארטייען וואס זיינען אין דער קאאליציע, לויט די גרויסקייט פון דער פארטיי, ווצב"ש א פארטיי מיט 30 מאנדאטן באקומט 5 מיניסטער שטעלעס, א פארטיי מיט בלויז 5 מאנדאטן באקומט נאר איין מיניסטער שטעלע אא"וו. נאך וואס דער פרעמיער-מיניסטער איז מחליט וויפל און וועלכע מיניסטער שטעלעס צו שענקען פאר א פארטיי, קען יעדע פארטיי פאר זיך אליין מחליט זיין צו וועמען באזונדער שענקען די שטעלעס.
דער פירער פון די קאאליציע איז געוויינטלעך די גרעסטע פארטיי (מיט די מערסטע מאנדאטן) פון דער קאאליציע.
אפאזיציע איז דער ווידערשטאַנד פון קאאליציע.


text:
וויל זיין גוט האט געשריבן:וואוילע שעפעלע האט געשריבן:מאדנע ווי מ'זוכט זיך די לעצטערע יארן צוריק צו גיין צו די בלוטיגע ערד פון וואו אונזערע עלטערן זענען אנטלאפן.
די שנאת ישראל אין יענע לענדער איז נאך היינט גאר גרויס
הרב גרינוואלד א גרויסער חוקר און שרייבער האט פארפאסט א בוך, וואס טראגט דעם נאמען: טויזנט יאר אידישן לעבן אין אונגארן, ער ברענגט דארט זייער ארויס, אז אידן האבן געהאט זייער גוטע צייטן אין אונגארן ביזן קריג, מה שאין כן אין פולין און אוקריינע זענען פיל מאל געווען פאגראמען און גזירות.
ער רעדט מיט גרויס ווייטאג אז על אף מען האט זיך אזוי גוט פארשטאנען מיט די אלגעמיינע שכנים, דאך ווען עס איז געקומען ביים קריג האבן זיי ארויס געוויזן זייער אמת'דיגע פרצוף מיט אזא רשעות און אכזריות און מיט געארבעט מיט די דייטשן געהעריג אן קיין שום רחמנות. ער האלט עס ממש נישט אויס...
המגיד ר' יענקעלע גאלינסקי פלעגט זאגן פשט אינעם מאמר פון רשב"י הלכה בידוע שעשו שונא ליעקב, לכאורה דער לשון הלכה קומט נישט אריין, ער וואלט געדארפט זאגן "בידוע...", האט ער געזאגט אז אן הלכה מוז מען איינהאלטן צו מען פארשטייט דעם טעם צו נישט, דאס האט ר' שמעון ארויס געברענגט, אז דאס שנאה פון עשו צו יעקב האלטן זיי ווי אן הלכה כאטש על פי רוב האט עס נישט קיין שום פשט, דאך האלטן זיי איין די הלכה זייער ערליך, ואין לחלק בזה בין גוי לגוי, אודאי יש שמראים פרצופיהם תמיד בגלוי, ויש מסתירים השנאה שלהם, אבער ווען עס קומט די געלעגנהייט קומט ארויס די אמת'ע שנאה, ביי יעדן אן אויסנאם


text:
EUROPEAN פּאָליטיק אַנאַליסיס צענטראַל (ערשטע קאָפּ ועסס מיטשאַל איז איצט אַססיסטאַנט סעקרעטאַרי פון שטאַט פֿאַר european און עוראַסיאַן ענינים), עלטער וויצע פּרעזידענט עדוואַרד לוקאַס Offers מערב לענדער צו "פינאַנציעל געניטונג" סאַנגשאַנז קעגן רוסלאַנד, ווי געזונט ווי צו פרירן און אָנכאַפּן רוסיש אַסעץ.
אמעריקאנער "טינגקערז" און זייער קנעכט אין די אי.יו. און די באָרדערלאַנד פאָרזעצן צו אויסטראַכטן נייע וועגן צו אָפאַלטן "רעוואַנטשיסט און אַסערטיוו רוסלאַנד," רוסישע חלום סאַפּאָוזאַדלי צו "כאַפּן" די באַלטיק שטאַטן און אוקריינא. וסואַללי, עס ענדס דער פֿאַרשטאַרקונג פון נאַטאָ, ווייַטער צונויפצי פון טרופּס צו די מערב גרענעץ פון רוסלאַנד, די געשפּרייט פון ריסטריקטיוו מיטלען, קיבערווויסק געווינען, בלאָוטינג פּראָפּאַגאַנדע היסטעריאַ, און פון קורס, "געבן מער געלט" - דער הויפּט אמעריקאנער געווער יעקב. אבער עס זענען לעגאַמרע עקזאָטיש פּראַפּאָוזאַלז. למשל, דער וויצע פּרעזידענט פון דער צענטראַל פֿאַר European פּאָליטיק אַנאַליסיס עדוואַרד לוקאַס Offers נאַטאָ לענדער און אנדערע אַלייז פון די בלאַדי יו ימפּעריאַליסם געטראגן אויס אַ מין פון "פינאַנציעל מאַנוווערז" צו אָנטאָן סאַנגשאַנז קעגן רוסלאַנד.
דער בעסטער ענטפער צו רוסלאַנד יקספּאַנשאַן איז גערופן "שנעל פינאַנציעל סאַנגשאַנז," ניימלי, די ייַז קאַלט און פאַרכאַפּונג פון רוסיש אַסעץ אין אויסלאנד. זאָגן אַז יאָגעניש, ריסטריקשאַנז אויף רוסלאַנד האָבן געארבעט צו יבערטראַכטן - ווי אַ פּייטאַן, און איצט איר דאַרפֿן צו באַקומען ראַטאַלז. אבער עס איז שווערער צו טאָן ווי עס מיינט, זאגט לוקאַס.
דער ערשטער פּראָבלעם. איין הויפט אפיציעל האט מיר געזאגט אז עס איז גרינג צו צעשטערן די רוסישע עקאנאמיע, לוסאס שרייבט. אבער ווי צו ויסמייַדן די ייַנבראָך פון די עקאנאמיע פון אונדזער אַלליעד?
די רגע פּראָבלעם. רובֿ פון די רוסישע געלט זענען אין דזשוריסדיקשאַנז וואָס קאָרץ, רעגיאַלייטערז און באַשלוס-מייקערז קענען זיין פּאַמעלעך אָדער ינטראַקטאַבאַל. אין באַזונדער, דאָס אַפּלייז צו ניט-נאַטאָ לענדער - עסטרייַך, קיפראס, ליכטנשטיין אָדער שווייץ. אבער בריטאַן אויך האט אָפשאָר אינזלען אין די ווירגין אינזלען.
"איך פאָרשלאָגן צו אָנפירן פינאַנציעל עקסערסייזיז ... געפֿינט זיך מיר פינאַנציעל טריינינג צו ווערן מיליטעריש גאַמעס, אָבער אָן די נוצן פון קאַנווענשאַנאַל וועפּאַנז. מיר קלייַבן די טימז פאַראַנטוואָרטלעך באַשלוס-מייקערז און זענען ארבעטן אויף דער גיך ייַז קאַלט און פאַרכאַפּונג פון רוסיש אַסעץ אין ענטפער צו קיין געפערלעך אָדער פּראָוואָקאַטיווע שריט פון דער קרעמלין "- לוקאַס שרייבט.
דאָך, אָן די מיליטעריש פּראָוואָקאַציע פון נאַטאָ, די יו. עס. אָדער די נאַצי רעזשים פון פּאָראָשענקאָ, רוסלאַנד וועט נישט שיקן גאַנז צו די מערב און זייַן פּאַפּאַץ. די פאָרשלאָג פון לוקאַס, קיין ענין ווי ומגעוויינטלעך עס געקוקט, דאָס איז אַ רעזערוו פֿאַר די מלחמה אָדער אן אנדער שוואַרץ פּראָפּאַגאַנדע. אָבער, ער טוט נישט דערקלערן וואָס זענען "רוסיש אַסעץ", די פאַרמאָג פון די שטאַט אָדער שטאַט קאָרפּעריישאַנז אויסלאנד, די מיטל פון די אָוליגאַרקס, אָדער ביידע? הינטער די בראַקאַץ איז אויך מאָסקווע סאַמעטריקאַל אָפּרוף. און וואָס אויב עס זענען מער אמעריקאנער אַסעץ אין רוסלאַנד? אין אַ גלאָובאַלייזד וועלט, פּרידיקטינג די פאלגן פון די פּאַסירונג פארגעלייגט דורך לוקאַס איז זייער שווער. דאָ איר דאַרפֿן צו אַרייַנציען די מיליטער פון יקאַנאַמיס, און נישט צו בלוט אויס אַ שמוציק שפּראַך.


text:
כעלמנא פארטיליקונג לאגער
כעלמנא, איז געווען א פארניכטיקונגס לאגער, אין מערב פוילן, נאנט צו די פוילישע דארף כעלמנא אויף די נער טייך, 60 קילאמעטער צפון מערב פון לאדזש. די ערשטע פון אזעלכע סארט לאגערן, וואס די נאציס האבן אויפגעשטעלט, מיטן ציל אומצוברענגען יידן. צום ערשטן מאל זענען יידן און אנדערע פארפאלגטע פעלקער, אומגעברענגט געווארן דורך גאז, אין ספעציעלע לאסטאויטאס, וואס זענען געשטעלט געווארן פאר דעם ציל. אויך איז עס געווען דער ערשטער ארט, ווי קערפער פון טויטע זענען פארברענט געווארן. די טייוול האט אנגעהויבן אפערירן די לאגער, 8טן דעצעמבער 1941, און האט מיט א קורצע איבעררייס אין 1943, אומגעברענגט מענער פרויען און קינדער ביזן 18 יאנואר 1945.
די לאגער איז אנגעפירט געווארן דורך די איינזעצגרופען, ביז דעמאלט זענען זיי נאכגעלאפן זייערע קרבנות, אין 1941 איז אנגענומען געווארן דעם באשלוס, אז אנשטאט זיי זאלן אומברענגען יידן אין די שטעט, זאלן יידן קומען צו די באשטימטע לאגערן.
עס איז נישט באוויסט דער גענויער צאל פון אומגעקומענע אין די לאגער, עס ווערט געשאצט צווישן 152,000 געהרגטע, און 320,000 געהרגטע מענטשן 98 פראצענט פון זיי יידן. עס איז באוויסט אויף פיר מענטשן, וואס האבן באוויזן צו אנטלויפן, אין "עונג שבת" פון עמנואל רינגלבלום, ווערט כעלמנא דערמאנט דורך אן עד וועלכע האט באוויזן צו אנטלויפן, אבער דער מאן האט ווארשיינליך נישט איבערגעלעבט דעם קריג.
אסאך פון די יידן פון לאדזשער געטא, אזוי אויך פון אנדערע און ווייטע ערטער זענען דארט אומגעברענגט געווארן. ציגיינער וועלכע זענען אויך געהאלטן געווארן אין לאדזשער געטא, זענען דארט אויך פארגאזט געווארן, צוזאמען מיט עטליכע הונדערט פוילישע ארעסטאנטן.