text:
דורך יאהאן » דאנערשטאג סעפטעמבער 22, 2016 12:44 pm
געווען אויף אייוועלט א פיינע ניק 'יואב בן צרויה' וואס האט געמאכט פליטה פון דארט צוליב אינווייערמענטאל סיבות...
היינט איז ער אריינגעקומען מיט איין לאנגע הערליכע תגובה בענין לערנען למודי חול אין די היימישע מוסדות, ופרח לו איש האמת... נאכגעפאלגט מיט זיין שיינע תגובה, ווען עס איז פריצייטיג פארשניטן געווארן דורך א אנאנעמער פארשוין...
אט איז עס:
א באנטש בעלאוני דא.
קודם, די פראבלעם: עס איז בכלל נישט שייך צו קריגן אויף די פאקט אז די "לימודי חול" פלעגן אנגענומען ווערן מיט א גרינגקייט אין חדר. און די געווענליכע חדר האט מען גערעדט/רעדט מען נאכאלץ יודיש מיט די טיטשערס, און די געווענליכע חדר האט א קינד געהאט פיל א קלענערע פראבלעם פון לייגן א מאראנץ אויף טיטשערס בענקל ווי אויפן מלמד'ס, און אין די געווענליכע חדר האט א כתה ח' יונגל נישט געקענט אין מאטעמעטיקס מער ווי דיוויזשאן און האט פארמאגט די זעלבע ווערטער בוך פון זיין שוועסטער פינף יאר יונגער. (אדרבה, וויפיל ליינערס פון די תגובה קענען מיר לעהזן, אדער האבן אמאל אפי' געזעהן, די איקוועישאן 6x+3=12? דעיס לערנען אונזערע מיידלעך אין זעקסטע קלאס ביי צעהן/עלעף יאר!)
און דארט האט זיך עס געפערטיגט. דער יונגל האט מער קיינמאל קיין "עעענגליש" נישט צוגערירט, קיינמאל קיין רעכענען בוך נישט אנגעקוקט און קיינמאל קיין בוך געשריבן אויף ענגליש געליינט, און דערנאך האט ער זיך געטראפן נאך די חתונה ליינענדיג זיינע קאן עדיסאן בילס און טעלעפאון בילס מיט א דיקשענערי. דאס איז א לית מאן דפליג: אונז זעמיר אנדער עדוקעיטעד אין דעם הינזיכט.
נו, קומט דער תנא קמא מיט א מעכטיגע ענטפער: ס'מאכט נישט אויס. קוק וויפיל רייכע אונז האבן אן קענען "עענגליש". לא די וואס די ענטפער געט רעכט פאר מאסטער און זיין קלאגע קעגן די דעפארטמענט אוו עד ווייל די געזעץ דארף מען פאלגן אפגעזעהן צו ס'נוגע צו נישט, איז די טענה פאלטש און פארפירעריש און בת היענה'דיג.
לויט די צענזוס ביוראו איז קרית יואל די גרעסטע גאווערמענט פראגראמען רעסיפיענט אינעם גאנצן לאנד. איר הערט גוט? פון איבער גאנץ אמעריקע נעמט מען אין קרית יואל די מערסטע די גאווערמענט הילף פעקלעך. זאל מען ווען מעסטן וויליאמסבורג און בארא פארק אלץ עקסטערע ווילעדזשעס וואלטן זיי נישט אריינגעקומען צופיל אונטערשטעליג. איז דאס א טייל פון אונזער רייכקייט?
וויפיל בי ענד עיטש'ס זענען דא ביי אונז? איך קען נאר איין. און אפי' פון דארט, וויפיל קלעקט א יונגערמאן חיונה פון דארט אן עווערידזש? נישט אויף צו חתונה מאכן און פירן א משפחה בכבוד. פרעג זיך אליין, וויפיל עשורים קענסטו ביי אונז וואס האבן געטיילט גרויסע געלטער צעהן יאר צוריק פורים און טיילן נאך יעצט? קוק ארום און וועסט זעהן אז א רוב פון די טיילערס האבן נישט היינט און זענען נאר געווען אין זייער פריים ווייל ס'זיי געלונגען א דיעל דא אדער דארט און דערנאך איז ער אנגעוואוירן. יא, גרענטעד: די וואס זיצן ביים שיסל די האבן. אן א נעמען און א ראשי תיבות, אויסער געציילטע זענען די ריכטיגע שמוציג רייכע אויבן אן גאנץ נעבן דעם טאפ.
און, פראצענטואל, וויפיל פון אונזער עולם טרעפט זיך איין וועג אדער די אנדערע אונטער פארלעצונגען פון ווייסע קראגן פארברעכנס? אויב נעם איך די ווערטער פון די היימישע עסקנים איז עס א טראגעדיע. און קיינער באשולדיגט נישט קיינעם. די עול הפרנסה איז נישט גרינג צו טראגן און מען פראבירט צו מאכן א גרינגען דאלער דא דארט - - - > ווייל קיין וואוילע, געסעטלטע, גוט באצאלענדע דזשאב קען ער נישט טרעפן ווייל ער האט קיין עדוקעישאן קיינמאל באקומען!
ווילסט מיר פאר איין מינוט פארקויפן אז ווען מען לערנט ווען ביי נאכט סדר אין ישיבה, יא יענע איין שעה, צו אקאונטינג, צו פראגרעמינג, צו איך ווייס נישט וואס וואלטן מיר נישט געשטאנען פיל פיל בעסער אין די עולם הפרנסה?! ביז דריי יאר וואלסטו געהאט יוצאי תשפ"ג זיך עפענען אין א גרופע א נייע טעק סטארט אפ אדער טעקס און קאנסאלטינג פירם וואס וואלט עני טיים געקענט קאמפיטן מיט סיי וועלכע מידיעם סייזט אלגעמיינע פירמע און וואלט געגעבן אינטורנשיפס פאר די צוקונפטיגע יונגעלייט. דאן וואלט איך געוואלט זעהן די ראטע פון די פוד סטעפס, מעדיקעיד און אלע אנדערע גאווערמענט אנליינענדע פראגראמען. און דאן וואלט איך געוואלט הערן וויפיל "עעענגליש" מאכט נישט אויס. (פארשטייצעך אז מען האט נישט די בעיסיקס קען מען נישט לערנען העכער און די בעיסיקס לערנט מען אין די יונגע חדר יארן.)
מיין פוינט איז, אז טאקע קענסט מיר אנווייזן "זעהסט! דער קען נישט און האט!" אבער דאס איז זייער ענעקדאטעל און נאריש. רוב עולם האט אויסדריקלעך נישט די באקוועמע (אויף וויפיל ס'שייך) גוט באצאלענדע דזשאבס וואס די גואישע וועלט אדער אפי' ליטפישע וועלט פילט אן אנטשאט אונז און פאר קיין שום נארמאלע סיבה אויסער די בת היענה טאנץ.
און בנוגע וואס דער רבי האט געהאלטן, קען זיין אז ער האט למעשה געזאגט אנדערש, אבער אין ויואל משה (מאמר לשון הקודש) האט ער א גאנצע אריכות אז די גמרא אז מ'זאל האבן א ארבעט פאר מען האט חתונה איז נאר בזיווג שני משא"כ בזיווג ראשון דארף מען נישט און ס'נישטא קיין חיוב ללמד אומנות נאר נאך די חתונה. ואל אף ששם בפנים נמצאים דברים תמוהים וכבר העיר עליהם הגאון בעל שבט הלוי בספרו ולא רצה לקבל דרך זו, איז אבער גאנץ מעגליך אז די מהלך פון לערנען, לערנען, לערנען און ח"ו גארנישט עפעס אנדערש טון - און ווי עטליכע גלייכן צו ברענגען פונעם חתם סופר אז אונז פאסקענען ווי רב נהוראי אין קידושין - קומט יא פונעם רבי'ן.
און גיי פארשטיי. נאר דער רמב"ם האט געמעגט זיין א פיליזאף און א דאקטאר גענוג גרויס אנצעקומען ביז צום סולטאן. אין ראדני וואלטן אלע עניי א"י זיך געפרייט אויף דעם 'באדערענער' יוד וועלכע איז מסתם רייך צוליב זיין שיינע בארד. נאר דער חכם המקובל הרמב"ן האט געמעגט זיין א דאקטאר, נאר דער אברבנאל האט געמעגט זיין א פינאנץ מיניסטאר און נאר דער רלב"ג האט געמעגט זיין אן אסטראנימער, אינווענטאר און פילאזאף. זאל זיך איינער דערוואגן צו גיין שטודירן פילאזאפיע היינט. דער משנה למלך האט זיך ארומגעריטן א מקורב למלכות אויפן פערד מיט א בלאנקע שווערד אויף די זייטן. און ביס כיס האבן זיי זיך געלערנט. וואס נאך? אז מען עפנט א שירעם רעגנט ביי די חתונה.
אלץ א טייל פון די גרויליגע אכשר דרא און בת היענה'דיגע רוקן קלאפן ווי יעדער צייגט ווי הייליג און טייער ער איז ווי דעם חזיר מיט די פיס אן קיין טראפ געפיל צו די גאנצע ארום. ער קען אפי' נאכזאגן די גמרא צו ולמד שעה שאינו לא יום ולא לילה. איי די זעלבע גמרא זאגט אז כיון שקרא ק"ש שחרית וערבית יצא [חיוב לימוד התורה]? איי רבא האט נישט געוואלט אנקוקן די תלמודים בימי ניסן ותשרי? איי די גמרא שרייט הרבה עשו כר' שמעון ולא עלתה בידם? "אונז האבן נישט אזוי 'אנגענומען'. "אונז". "אנגענומען". די צוויי נידעריגסטע ווערטער אינעם תורה'דיגן לעקסיקאן. ולא חרבה ירושלים אלא שהעמידו דבריהם על הדין.
און זעה דעיס, די תגובה וועט נישט לאנג מאריך זיין דא. און זאל דאס דינען אלץ א פראסק אין פנים פאר עזרא פרידלענדער וועלכער האט זיך נישט געשעמט מיט א בלעכענעם פנים גראב ליגנט צו זאגן בריש גלי אז ביי אונז האט מען נישט מורא ארויסצעקומען אין דיסענט ברבים. אז דערוואגט זיך צו זאגן איין ווארט אנדערש ווי איך דגול מרבבה האב באשלאסן, זאל יענער זיך ארומנעמען מיט וואס ער וויל - תנאים, אמוראים, גאונים, ראשונים און אחרונים - איך וועל אין דערגיין עד חרמה און אויפן וועג שוין אנצייגן אז די אלע צדיקים וועם ער ציטירט זענען טאקע די וועלכע "אונזערע" רבי'ס האבן נישט "אנגענומען". און זאל דאס דינען אלץ א באווייז אז נישט נאר איז אונזער גאנצער ענלישער סיסטעם אין דער ערד, נאר אויך אז אונזער גאנצע פארמיטאג סדר איז אויך פארשימלט און איין גרויסן דורכפאל. קען נישט דערהייבן דיסענט! יעדער מוז האלטן ווי אים, גרוילשטיק! אז נישט, אראפ מיט רעדער, ארויס די קינדער פון די מוסדות און ארויס פון אונזערע אנליין פארומס. נעבעך, נעבעך. וה' הטוב ירחם על עמו במהרה.
די לייק קנעפל איז אויבן ביי די לינקע זייט... יא יא, נאך אביסל ארויפציר... יאפ! דאס איז עס! נו גיב א דריק...


c: text/html

text:
יעצט איז: דינסטאג מאי 22, 2018 1:24 pm
האסטו געהערט אזאנס? האט געשריבן:אקעי מורי ורבותי, איך זע אז מ'האלט דא לאחר יאוש......
דערפאר וועל איך אי"ה פרובירן דא אויפצולעבן, אבער בתנאי כפול אז מ'וועט ארויסהעלפן, צולייגן קאמענטארן און הגהות.
גרייט?
האסטו געהערט אזאנס? האט געשריבן:אקעי מורי ורבותי, איך זע אז מ'האלט דא לאחר יאוש......
דערפאר וועל איך אי"ה פרובירן דא אויפצולעבן, אבער בתנאי כפול אז מ'וועט ארויסהעלפן, צולייגן קאמענטארן און הגהות.
גרייט?
יאהאן האט געשריבן:אויפן באקס שטייט HANDLE WITH FRAGILE...
מיין מיינונג האט געשריבן:יאהאן האט געשריבן:אויפן באקס שטייט HANDLE WITH FRAGILE...
איך האב נאך קיינמאל נישט געזען א באקס מיט אזא אויפשריפט, ביטע ברענגען א בילד
באנוצער אין דעם פארום: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצער און 0 געסט

robotstxt: allowed

filter: keep


text: די אָפּטיילונג כּולל אַ טשיקאַווע אָנליין גאַמעס ערפּליינז. גאַמעס פליענדיק אויף ערפּליינז איז זייער פאָלקס צווישן יינגלעך. ביז אַהער, מען קען נישט ימאַדזשאַן אַז ער וועט פליען העכער די ערד, און אין אונדזער צייַט, עס אַפֿילו סאָונדס ווי אַ מאָדנע וועג. אבער וואָס קינד האט ניט געחלומט פון באזוכן די קאָנטראָלס פון אַן אַעראָפּלאַן? אַז שפּיל אָנליין פּליינז לאָזן יעדער שפּילער צו גיין אין די קאָנטראָלס און פליענדיק. עס איז נישט מורא אַז פאַרפאַלן קאָנטראָל פון די ערקראַפט אָדער שאָס אַראָפּ דיין ערקראַפט, איר ברעכן. אָנליין גאַמעס אויף ערקראַפט זענען דיזיינד צו לערנען פאַרוואַלטונג פלאַך און עס ס אַלע פֿרייַ. פרובירט עס, איר ווי עס, איר קומען צוריק אָפֿט און פּרובירן צו פליען זיך אין דער ראָלע פון פּילאָט, וואָס איז די פייטער אָדער באָמבער, נאָר זיצן בייַ די קאָמפּיוטער! און רובֿ ימפּאָרטאַנטלי הנאה די שפּאַס פון אָנליין גאַמעס ערפּליינז און פּלעזאַנטלי אָפּרוען בעשאַס די שפּיל. עס איז אַ פּאָטער און פערלי גוט סעלעקציע פון אָנליין לעטאַלאָק אויף ערפּליינז און אַלעמען האט די געלעגנהייט צו קלייַבן פֿאַר זיך אַז שפּיל אַז ער לייקט מער ווי אנדערע. גוט גליק צו איר און נעמען זאָרגן פון די פלי עק!


text:
טשאיאטע
טשאַיאָטע (ענגליש: Chayote, וויסנשאפטליכער נאמען: Sechium edule) איז א גרינס פון די אוגערקע, מעלאנע און קוסאלאך פאמיליע וואס זעהט אויס ווי א באר און קומט ארגינעל פון מעקסיקאו וואו עס וואקסט בשפע.
זיין קאליר איז אין אלגעמיין גרין אבער עס איז פארהאן א געהלער סארט דערפון גערופן Perulero. מען ניצט זי געווענלעך רוי, אין סאלאטן אד"ג, כדי צו בלייבן מיט זיין כראמטשעדיגן פלעיווער. די גרינס אליין האט בעצם נישט קיין שטארקן טעם און איז וואסעריג.
עס וועהרט געניצט אלס הייל-מיטל צו צעברעכן שטיינער אין די נירן.


text:
די לעצטע וואכן איז די חסידישע וועלט בארייכערט געווארן מיט נאך אן אלבום, „מימיני מיכאל”, געזונגען דורכן וועלט בארימטן חסידישן זינגער, „מיכאל שניצלער”.
מיכאל האט שוין ארויסגעגעבן פילע אלבומען וואס ווערן געהערט און געזינגען ביי אלע חסידישע און יידישע שמחות. ער האָט א סך פארברענטע „חסידים”, גרויסע פארערער, בפרט ביי דער יונגווארג וואס האבן ליב זיין שניט פון זינגען. ער האט אויף זיי א גרויסע השפעה צום גוטען, ער שטארקט זיי. מען קען אים אנרופען „דער חסידישער שטערן” אין דער וועלט פון נגינה.
מיכאל איז געבוירן אין די תש"כ יארן צו זיין טאטן, אן אמאליגער טיפ פרומער איד, א פייערדיגער סאטמאר חסיד, ר' זושא שניצלער ע"ה, וועלכער איז געווען א מלמד אין דער סאטמארער תלמוד תורה אין וויליאמסבורג און נאכדעם אין מאנרא, ניו יארק. ער איז געווען זייער צוגעבונדען צו דעם סאטמאר'ער רבין, רבי יואל טייטלבוים.
מיכאל איז פאר'יתומט געווארן יונגערהייט פון זיין טאטען. ווי א בחור האט ער שוין געשפילט אין די חסידישע שפילן ווי, צום ביישפיל, די ראלע פֿון „טאטע” אויפ'ן באקאנטן חסידישן שפיל „דער העלדישער סאלדאט”.
ער איז א מענטש מיט גרויס כאריזמע, זיין שיינער געשטעל און לעבעדיגער געזיכט גיט א סך צו צו זיינע לידער. ער געהערט צו די באקאנטע משפחה שניצלער וואס זענען געבענטשט מיט א סך מעלות. פון די משפחה איז אויך וואול באקאנט דער ניקלשבורגער רבי פון מאנסי, רבי יוסף יחיאל מיכל לעבאוויטש שליט"א, און אויך דער לעבעדיגער בדחן — דער ווישניצער חסיד, הרב החסיד רבי יעקב מיללער, יארמור רב, זאל ער זיין געזונט און שטארק.
אנגעהויבן האט מיכאל זיין קאריערע ווען ער האט געוואוינט אין סאטמאר'ע שטעטעל מאנרא, שוין די היינטיגע „פאלם טרי”. עס איז געווען יום טוב סוכות ביי שמחת בית השואבה אין יאר תש"נ פאר 37 יאר צוריק, ווען איינער האט אים דערלאנגט א מיקראפאן און פארבעטן אים צו זינגען. ער האט זיך געשעמט אבער פון יענעם מאל האט מען אים אנגעהויבן אנצושטעלן צו זינגען אויף שמחות.
אויף זיינע סי-דיס זינגט ער אמאל טרויעריגע לידער, פון א טראגעדיע וואס איז אריבער אויף א מענטש, אדער פון די שווערע מלחמה יארן, וואס קריכט אריין ביזן אינעווייניגסטען ווינקעל פון א אידיש נפש, און עס קומט ארויס פון דארט הייסע טרערן. אבער ער זינגט אויך גאר לעבעדיגע און עכט חסידישע לידער וואס דערהייבן דעם מענטש, ציט אים ארויס פון די אטמספערע פון די נאר'ישע מגושם'דיגע וועלט צו א וועלט פון געטליכקייט.
זיין קול איז זיס, ציענדיג, און מיטן גאנצען קנאק, פול מיט ליבע פאר אלעס אין דער וועלט, ספעציעל פאר גאט און זיין תורה, פארן אידישן פאלק.
ער האט אן אייגענארטיגן מיטל פון גראמען. מען דערקענט זיי אפילו ווען מע ווייסט נישט גענוי ווער עס זינגט. ער איז באקאנט דערמיט ווייל ער באנוצט זיך זייער מיטן „לע” ביים סוף פון וואָרט. צום ביישפיל:
נאר מיט פחד שטייט דארט יעדער אידע'לע
ביי דער זיסער שבת סעודה'לע
דער בעל שם טוב זינגט זיך א לידעל'ע
מען טאנצט דארט א רקידה'לע
זייער א סך פון די היינטיגע באקאנטע זינגער ביי חסידים האבן געארבעט צוזאמען מיט אים אין זייערע ערשטע יארן, ווי דער באקאנטער זינגער ליפא שמעלצער און הרב ר' פינחס וועבער שליט"א.
זיין די-ווי-די „דער טאטע הערט” קען מען אפילו הערן אין עראפלאן ווי א טייל פון דער פארוויילונג וואס מע גיט צו באפרידיגן די רייזנדיקע מיט היימישע לידער.
ער טוט אויך א סך צדקה וחסד. ווען עס געפינט זיך א איד אין שפיטאל, ספעציעל א קינד וואס איז שטערבלעך קראנק, וועט ער פארן אהין צו זינגען פאר אים לידער און דערפרייען זיין הארץ.
אין איינע פון די לעצטע סי-דיס פארציילט ער אליין ווי וואונדערליך האבן זיינע לידער געהאלפען אידישע משפחות מיט געזונט, פרנסה, נחת און אלעס גיטס. אין יעדער מצב וואס א איד געפינט זיך טרעפט ער טרייסט אין „זיין נקודה'לע”. עס הייסט „יא די קענסט”, ער אליין זאגט אז דאס ליד אינספירירט אים צום מערסטן.
אויסער די אלע סי-דיס וואס ער גיט ארויס, זינגט ער אויך ביי א סך חסידישע הויפן, און ביי פריוואטע שמחות.
אין אן אינטערוויו אין די אידישע אויסגאבע די וואך ווערט פארציילט אז ער האט שוין פארפאסט איבער הונדערט לידער, געזונגען אויף פיר טויזענט חתונות, 14 נייע אלבומען שוין ארויסגעגעבן, און זינגט שוין גאנצע דרייסיג יאר.
כלל ישראל ווינטשט אים פול הצלחה אין זיין ארבעט. זאל ער ווייטער דערפרייען אידן, כה לחי!
The Yiddish Daily Forward welcomes reader comments in order to promote thoughtful discussion on issues of importance to the Jewish community. In the interest of maintaining a civil forum, The Yiddish Daily Forwardrequires that all commenters be appropriately respectful toward our writers, other commenters and the subjects of the articles. Vigorous debate and reasoned critique are welcome; name-calling and personal invective are not. While we generally do not seek to edit or actively moderate comments, our spam filter prevents most links and certain key words from being posted and The Yiddish Daily Forward reserves the right to remove comments for any reason.


text:
די היסטאריע פון 'פראיעקט מקום'
"פראיעקט מקום" איז א רעלאטיוו נייע ארגענאזאציע וואס איז נתייסד געווארן אפאר יאר צוריק דורך אלעסן דזשאסעפס. אלעסן איז די גאר באקאנטע בלאגער'טע אונטערן נאמען .Jew in the City
/ אלעסן איז נישט אויפגעוואקסן פרום, אבער האט אלעמאל געהאט א ווארעם אידיש הארץ פאר אידישע קולטור און עסקנות.
אויף איר בלאג, האט זי אסאך געשריבן איבער די שיינקיייט פון אידישקייט, און איבער פילע אנדערע נושאים, ווי אידישע פעמיניזם, ועוד. במשך די צייט האט זי געזען - פון קאמענטארן אויפן סייט - אז ס'איז דא א חרדי'שע עולם וואס באלעקט זיך מיט איר פאזיטיווער צוגאנג צו אידישקייט, און ס'איז געווען כמים קירם על נפשם פון פילע חרדים וואס שפירן זיך נישט באקוועם, אדער קענען נישט שטייגן אין דער נעגאטיווער חרדי'זם וואו זיי זענען אויפגעוואקסן.
אלעסן, זייענדיג גאר א פלייסיגע געלונגענע פרוי, האט מחליט געווען עפעס צו טוען דערוועגן. זי האט געעפנט די ארגענעזאציע "מקום". מקום האט היינט א פריוואטע פעיסבוק בלאט
פון זיבן-הונדערט מענטשן, ווי אויך האבן זיי במשך די יאר פילע אווענט'ן, שיעורים, און אויך א יערליכער "שבתון".
די עווענטס זעענען פארשידנארטיג. טייל זענען מער ווי א AA גרופע סטיל צאמקום, וואו מיטגלידער קענען רעדן איבער זייער פארגאנגענהייט: איינער רעדט איבער טראומא, בשעת א צווייטער קען רעדן איבער עדיקשאן, אא"וו. טייל מסיבות זענען ריין איבער אידישקייט, און טייל זענען סתם 'טשילער' עווענטס ווי בארביקיו'ס און דאס גלייכן, וואו דער מצב איז מער לייכט און אויפגעלייגט.וואס איז 'פראיעקט מקום'?
"מקום" איז א פלאץ פאר דער אומצופרידענער אדער צומישטער חרדי, וואס טרעפט נישט זיין ארט אין חרדי'שע ארטאדאקסיע.
"מקום" איז א פלאץ וואו שאלות איבער אידישקייט זענען נישט נאר וועלקאמען, נאר אויך געמוטיגט.
"מקום" איז א פלאץ ווי א יעדער איד ווערט נתקבל מיט אהבה, ווייל דער ציל איז דא צו העלפן אידן זיך צו ריקאווערן פון זייער פארגאנגענהייט, און נאכאלס פארבלייבן ארטאדאקסיש, ווייל אידישקייט איז שיין, אפילו אירע לערער זענען געווען נעגאטיווע מענטשן.
"מקום" איז על שם 'פלאץ' = צו העלפן ערוואקסענע, ווי אויך בחורים און מיידלעך, טרעפן זייער פלאץ אין אן ארטאדאקסישע גרופע אינדרויסן פונעם חרדי'שן קולטור, און זיי זענען דא צו העלפן יעדן מעמבער ברוחנית ובגשמיות.
דא דארף אבער קלאר געמאכט ווערן, אז דער ארגאניזאציע איז נישט דא מיט א רעליגיעזע אגענדע, אריינצושלעפן חרדים אין די מאדערן-ארטאדאקסישער וועלט.
דער חרדי'שער סיסטעם איז איין געוויסער וועג פון זיין א איד, און עס ארבעט פאר גאר אסאך וואוילע אידן. צווישן אירע פילע מעלות איז, דאס האבן א שטארקע נאנטקייט צווישן קהילה מיטגלידער, משפחה, און קאמיוניטי, וואו מענטשן העלפן א צווייטן ווי אין קיין שום אנדערן געזעלשאפט.
הגם דער חרדי'שער סיסטעם האט אין זיך אסאך ווארימקייט און עבודת ה', אפעלירט עס אבער נישט צו יעדן וואס ווערט געבוירן און ערצויגן אין איר קולטור (דא דארף קלאר ארויסגעברענגט ווערן, אז די אידישקייט וואס ווערט געלערנט אין חרדי'שע קרייזן, איז נישט דוקא קיין נעגאטיווער. נאר ליידער זענען דא עלטערן אדער מחנכים וואס מאכן דאס נעגאטיוו, פאר קרייז מיטגלידער וואס פאסן נישט פונקטליך אריין וואו די מחנכים ווילן, און די טייערע אידן ווערן צוביסלעך ארויסגעשטופט דורך די הארץ-וויי וואס מ'איז זיי גורם).
א איד איז נישטא אויף דער וועלט ווי א גאסט אין סדום. מיר פיטן נישט אלע אריין אין איין בעטל. דער באשעפער האט יעדן באשאפן 'יחידי', מיט זיין אייגנארטיגע מעלות, שאיפות, און אויך צו וואו זיין נשמה ציט.
ספעציעל ווען איינער איז אדורך דעם סיסטעם מיט נעגאטיווע עלטערן אדער מחנכים, לעכצט ער צו עפעס אנדערש. פארוואס זאל ער אינגאנצן פארפאלן ווערן פון אידישקייט, ווען ס'איז דא אנדערע פאזעטיווע אפציעס.די פראפעסיאנאלע שטאב פון פראיעקט מקום
ס'איז אינטערעסאנט אנצומערקן, אז אלע אפיציעלע סטעף אין "מקום" זענען פרויען, דאס קען זיין צוליב דעם וואס די גרינדער איז א פרוי, אדער צוליב וואס פרויען זענען בעסער פאר די שטעלעס. די ארגאניזאציע האט אבער אויך פילע מענער מענטאר'ס - נישט אפיציעל אויף די שטאב - וואס זענען גרייט צו העלפן מיט וואס אימער.
לאמיר זיי אדורכגיין בקיצור:
דבורה אקערמאן = דירעקטארין פון סאציאלע סערוויסעס
דבורה אקערמאן איז שוין א סאציאלער ארבעטארין פאר צענדליגע יארן. בעיקר האט זי א שטארקע הונטערגרונד מיט העלפן מענטשן איבערקומען עדיקציע און טראומא. דבורה וואוינט מיט איר חשוב'ער מאן א דאקטער - א שטארקער חסיד פונעם פריערדיגן ליובאוויטשער רבי'ן - אין פאסעיק ניו דזשערסי.
זי איז א שטארקע רעדנער מיט פיל עקספיריענס אין די חרדי'שער און אלגעמיינער אידישע קאמיונעטי'ס.
זעלדי טריף = דירעקטארין פון פראגראמירונג
זעלדי איז אויפגעוואקסן אין די היימישע בארא פארק. נאכן אדורכגיין שווערקייטן אין די חסיד'ישע געזעלשאפט, האט זי פריש חתונה געהאט מיט איר חשוב'ער מאן אן אדוואקאט. זעלדי איז גאר א ווארימער איבערגעגעבענער מענטש אין די ארגאניזאציע. זי פירט אן מיט פארשידענע פראגראמען אויף פילע נושאים, ווי אויך איז זי א קוואל פון חסד, חיזוק, ווארימקייט און אידישקייט, צו "מקום" מעמבערס און צו סתם מענטשן. זעלדי איז אויך א גרויסע ידען און לערערין אין די 'זעלבסט הילף' טערעפי מהלך.
גבריאלע לערנער = עדיוקעישאנעל דירעקטארין
גבריאלע וואוינט אין וואודמער, ניו יארק, מיט איר משפחה. גבריאלע האט א דעגרי אין אידיש שטודיעס, ווי אויך אין זשורנאליזם, און אין ענגלישע ליטעראטור.
גבריאלע האט אלץ לערערין פארגעלערנט ESL (ענגליש אלץ א צווייטע שפראך) אין א חסיד'ישע שולע אין וויליאמסבורג פאר פילע יארן, וואו זי איז נאנטער באקאנט געווארן מיט די שוועריקייטן וואס חרדי'שע אידן האבן מיט עדיוקעישאן. גבריאלע איז גאר שטארק אריינגעטוהן אין אידישע עדיוקעישאן. זי איז א ברייטע ידען אין תנ"ך, הלכה, השקפה, און אידישע היסטאריע. זי דינט אויף די פאזיציע צו לערנען און אנווייזן מעמבערס די שיינקייט און טראדאציעס פון די תורה, און פארשטיין די חילוק צווישן הלכה, מנהג, און חומרא.
שטערנא סופר = דירעקטארין פון נעטווארקינג
שטערנא איז אויפגעוואקסן אין א חסיד'ישע משפחה אין מאנסי, ניו יארק. נאכן ענדיגן שולע האט זי זיך געצויגן קיין באלטימאר, וואו זי האט באקומען א דעגרי אין ביאלאגיע, געזונטהייט סייענס, און נאך. שטערנא איז גאר איבערגעגעבן צו "מקום", א זאך וואס האט זיך שטארק ארויסגעוויזן מיט איר זיין די הויפט אנפירערין פונעם היי יעריגן "שבתון".אידישע איבערזעצונג פונעם "פראיעקט מקום" מיסיע סטעיטמענט
"מיר גלייבן אז ס'זענען דא פילע וועגן וויאזוי צו זיין אן ארטאדאקסישן איד. אבער נישט אלע פרומע אידן זענען געבוירן אין א געזעלשאפט וואס איז געמאכט פאר זיי. פילע מאדערנע אידן זענען בוחר זיך צו ריקן רעכטס און ווערן חרדים, בעת פילע חרדי'שע אידן האבן גרויס שוועריקייטן אין זייער קאמיוניטי, און זיי שפירן אז זיי קענען זיין בעסערע אידן אין אן אנדערן אידישן קאמיוניטי. אסאך פון די מענטשן האבן שוועריקייטן צו טרעפן - און זיך איינגלידערן אין - א דרויסענדיגער קהילה, און גייען צוליב דעם אינגאנצן אראפ פון אידישן דרך.
"מקום" איז דא צו סערווירן און העלפן אט די טייערע אידן.
"מקום" איז דא אנצוקניפן א קשר צווישן די אידן, און מיטגלידער פון אנדערע אידישע קאמיוניטיס, וואו זיי קענען אנקניפן א קשר מיט אנדערע אידן און באקומען עצות און חיזוק, אדער פשוט באקומען ענטפערס אויף פילע פראגעס וואס זיי האבן.
"מקום" איז דא זיי צו העלפן מיט ידיעות איבער עדיוקעישאן, גייסטישע הילף, משפחה אנגעלעגנהייטן, ווי אויך פערזענדליכע מענטארס.
"מקום" האט במשך די יאר פילע שיעורים אויף אלעס סארט ענינים, און אויך א יערליכע שבתון ווי מקום מעמבערס קענען זיך צונויפרעדן און פארברענגען בשבת אחים".א שבת מיט פראיעקט מקום
דעם פארגאנגענעם שבת פרשת כי תצא, האט "מקום" אפגעהאלטן זייער דריטער יערליכער שבתון. ס'איז פרייטאג פרשת כי תצא, און דער עולם איז מקיים 'כי תצא' מיטן גיין טון השתדלות פאר א בעסערן צוקונפט. נאכמיטאג זענען צענדליגע וואוילע אידן אנגעקומען צום הערליכן אידישן געגענט אין באלטימאר.
געקומען איז מען צופארן פון ניו יארק, ניו דזשערסי, פענסילוועניע, און אפילו פון קאנאדע.
די וואלענטירן פון "מקום" האבן יעדן אויפגענומען מיט א ווארימקייט און פרייד, און מיט א שטארקע התקרבות. די וואלענטירן זענען ארויס פון זייער וועג, צו מאכן יעדן שפירן באקוועם און היימיש.
"מקום" איז אן ארגאניזאציע וואס טוט אלעס ברייט און בעל הבית'יש. זי איז דא צו העלפן מענטשן זיך שפירן באקוועם און אקצעפטירט, און פון די וועגן וויאזוי זיי טוען דאס, איז דורך צושטעלן אלעס מיט א געשמאק.
אין א גרויסע שאטער אין א שטילע גאס, איז פארקומען א 'מסיבת טועמיה', וואו די פילע געסט האבן זיך געטראפן און צונויפגעשמועסט באהבה ואחוה וריעות. מ'האט געקענט שפירן די נאנקייט אין די לופט, דורך שפירן אז יעדער קען דא זיין די סארט מענטש וואס ער וויל זיין, און ווייטער זיין א חלק פון כלל ישראל און איר תורה.
פרייטאג צונאכטס איז יעדער געגאנגען עסן די סעודה ביי זיין בעל אכסניא. די בעלי אכסניא זענען געווען פון פארשידענע בעקגראונדס. פון חסידיש, ליטוויש, בעלי תשובה און ספרדים. אלע - וואוילע ווארימע און הארציגע אידן וואס האבן געעפענט זייער טיר פאר "מקום" מעמבערס.
פון א באטייליגטער האב איך געהערט, אז ער איז געווען ביי א משפחה פון בעלי תשובה, וואו מ'האט סערווירט געשמאקע אינדיאנע מאכלים לכבוד שבת, זינט די בעל הבית'טע איז פארליבט אין די מאכלים. בקיצור, יעדער איז צוריקגעקומען צום 'עונג שבת פארברענג' מיט אן ערציילונג אויף זייער "ארויס פון די באקס" בעל מכניס אורח.
ביי 'עונג שבת', האט זעלדי טריף אינספירירט דעם עולם מיט אירע דברי חיזוק און פראקטישע עצות - באגלייט מיט הומאר - וויאזוי איבערצולאזן הארץ ווייטאג און שווערקייטן אונטער זיך. זי האט ארומגערעדט וויאזוי די וואס האבן געהאט נעגאטיווע עקספיריענס אין זייער קאמיוניטי, קענען זיך אויפהייבן און אנהייבן א פריש אידיש פאזעטיווע לעבן.
טרערן זענען געווען אין די אויגן פון פילע, ווען זי האט איבערדערציילט איר לעבנסגעשיכטע, און וויאזוי זי האט בעזרת השם ושלוחיו אויפגעשטעלט א נייע שטוב מיט איר מאן, אין פאסעיק ניו דזשערזי.
שבת אינדערפרי האט מען געדאוונט ביי BJSZ, וואו עס איז אפגעהאלטן געווארן גאר א שיינע קידוש אחר התפילה, וואו די רב הקהילה הרב הייער שליט"א האט גערעדט ווארימע דברי חיזוק, אמונה, ואהבה. זיין פאזעטיווער צוגאנג צו אידישקייט, און זיין אהבת ישראל, האט איבערגעלאזט דעם עולם מיט א ווארימער געפיל פון האפענונג אויף דער עתיד.
אה... די שבת אינדערפרי סעודה הערט מען איז געווען הערליך. ביי שיין געדעקטע טישן אין אן עלעגאנטער זאל האט דער עולם פארברענגט מיט אחדות, ידידות, תורה, ונגינה. הערליך שיין געווען ווי דער עולם האט געפילט א גאר שטארקע נאנקייט און אחדות צווישן זיך. יעדער האט זיך געשפירט אנגענומען ביים צווייטן, זייענדיג פונקט דער איד וואס ער איז. מ'האט געקענט טאפן די פאזעטיווקייט אין די לופט.
נאך די סעודה האבן אלע משתתפים אנטיילגענומען אין גאר אן אינטערעסאנטן ווארק-שאפ דורך דבורה אקערמאן. די נושא האט זיך געדרייט ארום גדרים/boundaries. דבורה האט גערעדט איבער וואס געזונטע גדרים זענען צווישן משפחה און געזעלשאפט.
דבורה האט ארומגעשמועסט, אז צוליב די נאנטע נאטור פונעם היימישן קולטור, ווייסן נישט אסאך היימישע אידן פון געזונטע גדרים. דאס זאגט ח"ו נישט קיין נעגאטיווער שטריך וועגן היימישע אידן אדער זייער לייף-סטייל, נאר עס קלאפט למעשה אויס נעגאטיוו ווען מ'קומט אין שייכות מיט דרויסנדיגע, וואו עס פאטשט צוריק אין פנים אויף א שטארקן פארנעם. ברעכן גדרים לויט דבורה, ברענגט פילע שאדענס צו משפחה און געזעלשאפט אנגעלעגנהייטן, און ביי גאר אסאך פון אירע פאציענטן זעהט זי דאס "ברעכן די גדרים" אלץ א שורש צו זייערע פראבלעמען (ס'פאדערט זיך א באזונדערן ארטיקל אויף די נושא, ועוד חזון).
שלש סעודות האט מען געפראוועט ברוב עם אין די הערליכע הויז פון חנה ניובערגער. חנה, איז די גוט באקאנטע סגן-דירעקטארין פון די מאכטפולע NSAשפיאנאזש אגענטור. ביי א גאר רייכע שלש סעודות האט חנה פיל ארומגערעדט איבער אירע קינדער יארן אין בארא פארק, און וויאזוי זי - זייענדיג א פרומע איד - איז געשטיגן ביז איר היינטיגע גאר פרעסטיזשפולע פאזיציע.
חנה'ס ווארימקייט צו יעדן האט איבערגעגאסן די ברעגן, ווען זי האט דערקלערט אז אלע פון אונז קענען אויך שטייגן אין אידישקייט און אין וועטליכקייט, אפילו אן צו דארפן קאמפראמיזירן איינס איבער די צווייטע.
דער באשעפער וויל, אז מיר זאל זיין גוטע אידן און אויך האבן א גוטן עדיוקעישאן צו ברענגען פרנסה בדרך כבוד. ועוד, אפילו נישט אלס פרנסה, נאר אויב איינער שפירט א סיפוק אין א געוויסע ארבעט אדער ליניע, זאל ער זיך נישט שרעקן פון זיין פארגאנגנהייט, נאר אריינטאנצן דערין, ווייל א יעדער פון אונז האט די כוחות צו לערנען און שטייגן וועלטליך, בעת מיר קענען ווייטער אנהאלטן מסורת אבות.
מ'האט פארענדיגט די "שבתון" מיט א ברייטע מלוה מלכה אין די שאטער. די היי-ענד מלוה מלכה איז געספאנסערט געווארן דורך א חשוב'ע מקום מיטגליד. די 'שבת אחים' האט זיך פארצויגן ביז 4 פארטאגס (!), און די מוזיק - דורך א פראפעסיאנאלער מוזיק באנד - האט באצויבערט דעם עולם ביז אין די שפעטע נאכט שעות, ווען דער עולם איז זיך צוגאנגען מיט א געפיהל אז "איך באלאנג ערגעץ, איך געהער צו א אידישע משפחה וואס האט מיך ליב די וועג איך בין", און מיט א פאזעטיווער געפיל איבער אידישקייט און תורת ה'.
אהבה איז מיין רעליגיע, שנאה איז מיין שונא, שלום איז מיין חבר און שמחה איז מיין ציל.


text:
לחם לשובע האט געשריבן:איך האב ב"ה נישט צעגערירט מיין קאמפיוטער במשך די גאנצע פארלאפענע דערעהויבענע ימי חג המצות העעל"ט, אבער היינט עפענדינג בין איך ערשטירטערט געווארן צי ליינען איבער די שווערע גזירה על החינוך וואס הויערט איבער אחב"י שבגולת אמעריקא, זאל דער אייבישטער עס באלד מבטל זיין, וגזירה עבידא דבטלי.
איך וויל אבער פארשטיין, איז דאס א סכנה נאר פאר מוסדות וואס וואס נעמען פאגראמען און פאנדס פון די רעגירונג, וואס דעמאלט קען מען זיך אפהאקן? אדער איז די מצב אזוי ווי אין ענגלאנד, וואס דארט איז דער שילטון גוזר שווערע גזירות על החינוך ועל הדת אויף יעדער אידישע מוסד, אפילו וואס נעמט נישט קיין געלטער, און האט שוין געשיקט אינספעקטאר רעדן מיט תלמידי תשב"ר ה"י?
עס איז א סכנה אפילו פאר מוסדות וואס נעמען נישט קיין פיאסטער.
ווילאנג דער מוסד טענה'ט נישט אז עס איז קעגן זייער רעליגיע צו לערנען סיי וועלכע לימודי חול , איז עס די אחריות פונ'ם סטעיט - ביי חוק - צו באקוקן די קוואליטי, און זיכער מאכן אז דאס איז פונקט אזוי גוט ווי אין פאבליק סקולס.
עס איז אבער ווייט נישט אזוי שלעכט ווי אין ענגלאנד, וואס דארט פראבירן זיי צו צווינגען אן עדיוקעישאן וואס זאל האבן די רוח פונ'ם גוי, נישט נאר מצד סטאנדארט פון אקאדעמיע, נאר מצד רוח חייהם און מהלך החיים. דאס איז דא נישט פארהאן, כן יעזור ה' להלאה.
וויסן זאלט איר אבער, אז די מטרה פון יאפפעד איז יא צו טוישן אונזער אופן החיים. עס זעט אבער נישט אויס אז זיי האבן א פראקטישע מהלך אין דעם, ואסביר ;
ווילאנג יאפפעד ארבעט אריין אין עקזיסטירנדע חוקים, האט דער גוי נישט קיין ברירה און ער מוז ענפארסן די חוק, אבער מער ווי דעם וועט דער גוי נישט טון. דער גוי וועט נישט טוישן די מטרת החינוך וועגן יאפפעד.


text:
וויסנשאפט
װיסנשאַפֿט איז די שטודיע און וויסן פון נאטור, דעם אוניווערס און דעם מענטשלעכן קערפער דורך אן אנגענומענעם וועג פון לערנען.
אין אלגעמיין האט וויסנשאפט צו טאן מיט פארשן, ווייל דורכן פארשן דערוווסט מען זיך זאכן. דער וואס פארנעמט זיך מיט וויסנשאפט הייסט א וויסנשאפטלער, און דער וואס פארשט הייסט א "פארשער".
עס איז דא צוויי ערליי סיבות פארוואס א מענטש פארשט, איינע קומט פון א נאטירלעכע נייגעריקייט וואס א מענטש אינטרעסירט זיך צו פארשטיין און ארויס האבן ווי יעדע זאך איז צוזאמגעשטעלט, און נאך א סיבה, איז כדי צו אנטוויקלען און אויפצוטאן פאר דער וועלט אין אלערליי ענינים וו.צ.ב.ש. באשאפן נייע מעדיצינען א.א.וו..
עס איז א כסדר'דיגע טוישענדע וועלט און אלעס גייט קודם אויף טעאריעס געבויט אויף פאקטן, ביז עס ווערט אפגעוואנדען פון נייערע פאקטן.
למעשה, איז דאס אמאל געווען א טיטל וואס האט געפאסט בלויז פאר איינער וואס טוט אין וויסנשאפט, ווי די נאמען לויטעט, אבער היינט יעדער וואס גלייבט אין אן אידעע אדער אילוזיע און באשרייבט דאס אין אן עססעי מיט לאטיינישע אויסדרוקן יעדע דא און דארט, ווערט געשאנקן דורך די אקעדעמיקער מיטן צונאמען 'וויסנשאפטלער'.[פֿעלט אַ מקור]
אינהאַלט
קאטעגאריעס פון וויסנשאפט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביאלאגישע וויסנשאפטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פיזישע וויסנשאפטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
סאציאלע וויסנשאפטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וויסנשאפט קעגן רעליגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רוב וויסנשאפט וועלט האלט פון די טעאריע פון עוועלאציע. אבער זענען נאך אלס פונקט אזוי גלויביג אין רעליגיע. אמאל אבער איז דער אלגעמיינער וויסנשאפטלעכער געווען מער גלויביג ווי די מאסן, ווייל פאר די טעאריע פון עוועלאשען האט מען אלע וואונדער און חסד פון באשעפעניש אנגעהאנגען אין א גוטער קלוגער באשעפער, היינט צוטאגס גלייבן זיי דאס אלס אן עקסידענט דורך עוועלאציע. אזוי ארום האט זיך געשאפן א קאנטער קולטאר פון גאר פרומע עקסטרמע רעליגיעזע וואס גלייבן נאר אין נפלאות הבורא, שער הבחינה אדער ווי מען רופט דאס אן אין ענגליש אינטעליזשענט דעזיין שטרעמונג קעגן די אלגעמיינע וויסנשאפטלעכע באוועגונג.
די וויסנשאפט באוועגונג איז געשטיצט דורך אלע געלטער פון אלע מאדערענע רעגירונג סיסטעמען פון די מידיע, ביז די חינוך אינסטעטוציעס פון קינדערגארטן ביז די גרעסטע פארש צענטערס און אוניווערסיטעטן וואס פאפמפען אריין אין דעם טריליאנען דולער א יאר אויפצוהאלטן דעם טעאריע. לעומת זה זענען די רעליגיעזע חינוך אינסטעטוציעס מאכטלאז קעגן דעם מעכטיגן אפאראט און סשאפט זיך א מציאות אז רוב וועלט נעמט אן די עוועלאשען טעאריע קעגן די אמונה פון א מנהיג ובורא.
די פרומע באשולדיגען די וויסנשאפטלער אין זיין פאנאטישע פונדאמענטאליסטן, ווייל מ'זעהט אזויפיל שוועריגקייטן, אויסגערעכענטע טיפע פלענער און וואונדער אין די נאטור אז עס אומעגליך צו זאגן אז דאס בלויז אן עקסידענט פון עוועלוציע. זיי זאגן אז וועגן דעם איז וויסנשאפט אזא שטארקע גלויבן, ווייל די אלע וויסנשאפטלער ווילן זינדיגן ממילא זוכן זיי א מוח-וואש אז עס איז נישטא קיין באשעפער און ציל פון די וועלט כדי מען זאל קענען זינדיגן. און דערפאר איז זיי שווער צוצוקומען אז איינער האט געמאכט דעם ערשטן חומר, ווייל ס'איז זיי גרינגער צו זאגן אז ס'איז אלעמאל געווען, ווי איידער צו זאגן אז ס'האט עס איינער באשאפן, ווייל ס'איז זיי אויסטערליש מחייב. און א מענטש אפילו ער איז קלוג איז ער דאך נאריש און ער האט מורא צו קומען מיטן אמת פנים אל פנים.
און שכלדיג איז דאס אויך גאר שווער צו פארשטיין, וויאזוי קען אזא שיינע מסודר'דיגע וועלט באשאפן ווערן פון ספאנטאנע מישונגען און אומאויסגערעכנטע געשעענישן? אויף דעם איז נישטא קיין צופרידנשטעלנדע תירוץ ווי דזשאן פאלקינגהארן – א פיזיקער אין קעמבריזש אוניווערסיטעט שרייבט: "נאכן שטודירן די בריאה זע איך אז דאס איז נישט געשען, דאס האט מען געטון". און דארווין (דער מערסט באקאנטער אטעאיסט) אליינס שרייבט: "הגם ס'איז מיר שווער צו גלייבן אין א גאט, איז מיר אפטמאל שווערער צו גלייבן אז קיינער שטייט נישט אונטער דער בריאה". אויך פֿראנסיס קריק – נאבעל פרייז געווינער פארן אנטדעקן די געבוי פון DNA זאגט אז נאכן שטודירן ביאלאגיע איז אוממעגליך צו גלויבן אז דאס איז א רעזולטאט פון ספאנטאנע טוישונגען, וויאזוי האט יענער געזאגט? דארווין האט בכלל נישט געשריבן דאס בוך איבער עוואלוציע, אפאר זעברעס האבן זיך צוגעזעצט צו א טייפרייטער און געהאקט, און נאך אזויפיל יארן פון רענדאם האקערייען איז ארויסגעקומען די בוך...
ווי אויך איז שווער אויף זיי, אז וואס האט געברענגט די אזויגערופענע נאטורליכע עוואלוציע? די ביג בענג, ווער האט געשאפן די אויפרייס? וואס האט אויפגעריסן? ווער האט באשאפן די ערשטע אטאם? אהההה! דער באשעפער, נו, וואס פעלט דעמאלס אויס די גאנצע עוואלוציע תורה?...
אבער די וויסנשאפלעכער באשולדיגן צוריק די רעליגיעזע פרומע אין קאמפ מיט וויסנשאפ אז דאס איז פאנאטיש און פאנדאמעטאליסטיש צו גלייבן אז עפעס א העכערע כוח האט געמאכט די וועלט טרוקן אן קיין טוישונגען בשעת ווען זיי זעהן נישט קיין אנדער טעאריע וואס מ'קען פארשטיין, און דאס אז עס איז וואונדערליך און שווער מיט אומפארענטפערטע פראגעס מאכט נאך נישט אויס טעאריע. און די קעגנער פון וויסנשאפט זענען א סכנה פאר די וועלט ווייל זיי ווילן ארויפצווינגען א אומבאזירטע הוילע נישט-וויסנשאפטלעכע תירוץ אויף אלע פראגעס.


text:
כאפצעם האט געשריבן:
משהזוךמיר האט געשריבן:ווער האט געזאגט אז זיי זענען אנטיסעמיטן?
הונדערטער? דזשעי סטריט האט ענדארסד הונדערטער קאנגרעסלייט?
7? 3+8=7? (אפשר איז גאר דאס די תשובה...)
נאך איינמאל וועל איך אפווארפן דיין פרואוו צו פארדרייען די נושא. וויאזוי קען אן ארגאניזאציע וואס איינער פון "core principals" (לשונם הטהור אויף זייער סייט) איז אז מען דארף זיין גאר א שטארקע שטיצער פון מיליטעריש הילף פאר מד"י, האבן פארזען אזוי שטארק אז כמעט 10 פראצענט פון זייער-געשטיצטע קאנדידאטן אין קאנגרעס האבן געשטימט קעגן געבן געלט פאר א פראיעקט וואס איר איינציגע צוועק - און מעגליכקייט - איז ראטעווען ציווילע לעבנס, און נאך בשעת א מלחמה ווען טעראריסטן שיסן אויף ציווילע אן קיין רחמנות, וואס די איינציגע סיבה זיך קעגנצושטעלן איז בלויז א בלינדע האס צו מד"י?
(און אויב 10% האבן נישט קיין פראבלעם זיך אהערצושטעלן אפן אלס מד"י האסער, וויפיל פראצענט זענען באהאלטענע וואס פרובירן נאך אנצושטעלן א שיינעם פנים?)
אלא מאי, זייער גאנצע דרשה איז נאר "דיר" צו פארמאכן דאס מויל, "וואס הייסט, אונז פארלאנגען קלאר אז מ'מוז שטיצן מד"י," אבער ווען עס קומט למעשה ווייסן די קאנדידאטן וואס זיי האבן צו טוען.
זענען זיי אנטיסעמיטן? ניין, זיי זענען גאר אליין אידן, און קיינער דא (אויסער דו) האט נישט פרובירט צו זאגן אז זיי זענען יא אנטיסעמיטן.
זענען זיי אנטי מד"י? אויסדרוקליך יא.
האסטו נישט געליינט גענוג (און נישט מיטגעהאלטן ווער סאיז די נייע מדינ"י אמבאסאדאר), נישט נאר אנטיסעמיטן נאר "קאפאוס" גאר.
האסט געליינט וואס כהאב געשריבן אז דזשעי סטריט איז אן ארגאנעזאציע וואס "רעדט" און "שרייבט"? דאס הייסט זיי זענען בעיקר אזויווי "נטרונא" אד"ג און פארשפרייטן און קאמפיינען פאר פרא איזראעלי אינטערעסן און פאר שלום (אלעס לויט זייער שיטה ).
קיינע קאנגרעסלייט זענען זיך גארנישט מתחייב פאר זיי. פינטל.
דריטער פרואוו מיך צו מאכן דיזי.
צו וועלכן פאלק האבן די (עכ"פ גאר אסאך פון די) קאפאוס געהערט?
וואס איז דער דמיון וואס פריעדמאן מאכט? (איך פרעג נישט צו די עגריסט אדער נישט, איך פרעג נאר וואס ער מיינט [כדי דו זאלסט נישט קומען ווי אן אויבערחכם און זאגן "40 פראצענט קאפאוס אין אוישוויץ זענען געווען פאלאקן"])
דו וואלסט געדארפט שרייבן: נישט נאר
אנטיסעמיטן נאר "קאפאוס" גאר
.
א גרויסע נ"מ; אן אנטיסעמיט איז איינער וואס האסט א איד ווייל ער איז א איד. א קאפאו מיינט א איד וואס פארקויפט זיינע אידישע ברידער צום שונא ווייל ער וויל געפעלן דעם דייטש, צו דעם לינקן אקאדעמיקער אדער מידיע, אדער סתם אזוי ווייל ער איז א שלעכטער מענטש. האט קיין שייכות צו אנטיסעמיטיזם.
------------------
וואס א נפק"מ אויב זייער עיקר ארבעט איז שרייבן אדער שטויסן? די פוינט איז, סיי וואס זיי טוען, זאגן זיי אז זייער ארבעט איז פרא איזראעל, און דערפאר שטיצן זיי נאר קאנדידאטן וואס שטיצן זייער שטארק מיליטערישער שטיצע פאר מד"י, (נישט אז די חברה זענען זיך עפעס מחייב, נאר אז זיי שטיצן נאר מענטשן וואס האבן אזא אידעאלאגיע), און דערווייל האבן זיך כמעט צען פראצענט פון זייער-געשטיצטע קאנגרעסלייט ארויסגעשטעלט קעגן דאס באשיצן ציווילע אין א"י אן קיין שום ריסק פאר די פאלעסטינער. וואס דאס ווייזט אז זיי זענען נישט אזוי מקפיד אז זיי זאלן שטיצן דאס געבן מיליטערישע הילף פאר מד"י, און אודאי נישט robust military aid. זיי קענען גאנץ פיין אראפשלינגען איינער וואס האלט אז יעדער ציווילער אין מד"י איז מחוייב מיתה. און אזא ארגאניזאציע איז בהחלט נישט קיין מד"י שטיצער, און אודאי נישט קיין שטארקע שטיצער.
-----------------
אגב, איינער פון די דריי J סטריט געשטיצטע קאנגרעסלייט וואס האבן געשטימט דערקעגן איז עליסאן.יעצט וועסטו אנהייבן ספינען אז זיי האבן עס בכלל נישט געטוען ווייל זיי זענען אנטי איזראעל, נאר ווייל זיי האבן פשוט געוואלט שניידן אמעריקעס דעפיציט.
Get your facts first, then you can distort them as you please.


text:
יעקב אבוחצירא
רבי יעקב אבוחצירא (תקס"ו - כ' טבת ה'תר"ם; 1805 - 4טן יאנואר 1880) איז געווען פון די גדולי הרבנים פון מאראקא. ער איז באקאנט מיט דעם נאמען 'אביר יעקב', און ער איז געווען דער זיידע פון בבא סאלי.
לעבנסגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
הרב אבוחצירא איז געבוירן געווארן אין ה'תקס"ו (1805) און געוואקסן אין דער שטאט טאפילאלט אין מאראקא. אין זיין יוגנט האט ער געלערנט ביי זיין פאטער, רבי מסעוד, דעם גאנצן תנ"ך מיט די טעמי המקרא און נאך דעם די גאנצע ששה סדרי משנה און דעם גאנצם ש"ס גמרא.
נאך ווען ער האט געקריגן א סמיכה להוראה, איז ער געווארן דעם רב און דעם פירער פון דער קהילה און תאפילאלת. און ער איז געווען אויך א מגיד מישרים און א דרשן. ער האט גיוואלט ארויף גיין קיין ארץ ישראל, נאר וועגן דעם התנגדות פון דעם תאפילאלת'ס קהילה, איז ער געבליבן ביי זיי. 6 מאל, האט ער פרובירט ארויף גיין ביז שנת תר"מ (1879), דאס זעקסטע מאל, אז הער האט צו-גערדט אויף זיירע הארץ, און זיי האבן היים געלאזט ארויף גיין. זיין טענה איז געווען, אז זיין זון, רבי מסעוד, קען אונטערנעמען זיין שטעלע און ווערן א רב און דעם פירער פון דער קהילה. ער האט פארלאזט מאראקא און הער איז אריבער דורך אלזשיר, און טוניסיע, לוב און מצרים. און ט"ו טבת, הער איז געקומען צו דער שטאט אלעקסאנדריע, דארט האט ער פארבריינגט א ביסל, און י"ז טבת האט הער געקומען צום דער שטאט דימאנהור, דארט איז ער איינגשטאנען ביי משה סרוסי, און דארטן, און דימאנהור איז ער קראנק געווארן און ער איז אוועק, כ' טבת תר"מ (4טן יאנואר 1880) און דארטן האט מען אים באגראבן.
נאך זיין פטירה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
הרב יעקב אבוחצירא האט איבער געלאזט פיר זין און איין טאכטער: רבי מסעוד, רבי אהרון, רבי אברהם ורבי יצחק, און די טאכטער אסתר (ללה סטי). די באוואוסטע קינדער פון רבי מסעוד זענען: רבי ישראל, וואס איז באוואוסט מיטן נאמען בבא סאלי, הרב יצחק אבוחצירא דער רב פון דער שטאט רמלה, און הרב דוד אבוחצירא. גרויס טייל פון די אייניקלעך פון דער פאמיליע, וואס זענען געווען מיט עם אונטער וועגנס קיין ארץ ישראל, זענען צוריק געפארן קיין מאראקא, און דער אנדערע טייל זענען געקומען קיין ארץ ישראל.
זיינע ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- פתוחי חותם - פירוש אויף דער תורה
- מחשוף הלבן - פירוש על התורה און קבלה
- מעגלי צדק - פירוש על התנ"ך, בעיקר אויף במזמור קיט בתהלים
- אלף בינה - פירוש על תהלים
- יורו משפטיך ליעקב - שו"ת
- בגדי השרד - פירוש על דרך הקבלה על הגדה של פסח
- גנזי המלך - ביאור על תחילת ספר בראשית ועל השבת
- שערי תשובה - ביאור המילה "תשובה" בקבלה
- שערי ארוכה - ספר מוסר לימים נוראים ולחודש תשרי
- לבונה זכה - חידושים על התלמוד מסודר לפי פרשות השבוע
- יגל יעקב - פיוטים, של רבי יעקב וצאצאיו.
- דורש טוב - שבע עשרה (בגימטריה טוב) דרשות על נושאים שונים.
אין 2013, איז ארויס א נייע מהדורה פון דער גאנצער סעט פון זיינע ספרים, מיט טייטשן והערות דורך עוז והדר, וועגן בקשה פון זיין אייניקל רבי דוד אבוחצירא פון נהריה, מיט דעם הילף פון דעם חרידישן נגיד הערשי פרידמן. דער פאדרוקט, האט געמאכט געווארן דורך אסאך תלמידי חכמים, און דעם שפיץ פון הרב מנחם מענדל פאמעראנץ.


text:
מאזיר
מאזיר (בעלארוסיש: Maзы́p, [maˈzɨr]; פויליש: Mozyrz; רוסיש: Móзыpb, [ˈmozɨrʲ]) איז א שטאט אין האמעל פראווינץ פון בעלארוס אויפן פריפעט בערך 210 ק"מ מזרח פון פינסק, 77 ק"מ מערב פון האמעל און 100 ק"מ צפון-מערב פון טשערנאבל. די באפעלקערונג איז 112,500 (2009). מאזיר איז א צענטער פון נאפט ראפינירן, בויען מאשינען און עסן פראצעסירן אין בעלארוס. ער האט איינע פון די גרעסטע נאפט ראפינעריעס אין בעלארוס, וואס פאמפעט 18 מיליאן מעטרישע טאנען א יאר.
דער רעכטער ברעג פונעם פריפעט טייך איז אסאך העכער ווי דער לינקער ברעג (ביז 80 מעטער).
מאזיר האט אמאל געהאט א גרויסע באפעלקערונג פון יידן. אין דער צווייטער וועלט מלחמה האבן די נאצי דערמארדעט אסאך יידן אין מאזיר. די היינטיגע שטאט האט עטלעכע אנדענקען צו דער טביחה.
ביי די לעצטע 15 יאר אונטער די קאמוניסטן, פון תשל"ה ביז תש"ן, האבן די מערהייט פון די געבליבענע יידן עמיגרירט, קיין ישראל און אמעריקע.
באפעלקערונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
באקאנטע איינוואוינער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- רבי חיים יצחק טווערסקי, לאיעווער רבי (טשערנאבל)
- רבי משולם זוסיא טווערסקי, טשערנאבלער רבי אין בני ברק
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- סאטעליט בילד פון מאזיר (פון גוגל מאפעס). מען זעט גאנץ קלאר די שפאלטטאלן.
- CaйT ropaдa Maзыp (אויף רוסיש)
- Cities of Belarus:Mozyr


text:
שמואלי אונגאר אלבום
אחראי: אחראי
- א גראם מיט טעם
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3661
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מאי 23, 2013 8:40 pm
- לאקאציע: אויף א שפאציר, פונעם מח צום פאפיר
שמואלי אונגאר אלבום
עניבאדי מיט מער דיטעילס?
וויכי, נו געב עפעס ארויס!!
זיכט איר א פאסיגע פאום מיט צו שיקען מיט א מתנה?
מיר קענען עס צושטעלען פאר אייך,
ווי אויך שרייבען מיר גראמען פאר דיננערס, זינגערס ועוד,
שיקט אן אישי אדער אימעיל צו gram.mit.tam@gmail.com
-
- שר חמישים
- תגובות: 89
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 13, 2015 1:54 pm
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3459
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך פאברואר 13, 2013 8:36 pm
-
- שר מאה
- תגובות: 221
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוגוסט 24, 2014 8:14 am
- אויסגערעכנט
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6770
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג אוגוסט 10, 2015 9:50 pm
- מילין_יקירין
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 466
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג דעצמבער 27, 2013 1:57 pm
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 486
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אוקטובער 07, 2015 1:46 am
purple knish האט געשריבן:What happened with NM? Isn't he insulted that he left him to work with laufer
וואס עפעס? נפתלי משה איז זיין פראדוסער און ער מוז נישט מאכן די מוזיק אז דער זינגער וויל זיין סטייל איז ער דערינען אבער עס מיינט נישט ווייל נפתלי משה מאכט דעם אלבוים איז מען משעובד און ער "מוז" ארענדזשען
Socrates-
- יואל שווארטץ
- שר האלף
- תגובות: 1203
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 19, 2011 11:17 pm
- חכם ממה נשתנה
- שר חמש מאות
- תגובות: 915
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יוני 08, 2015 8:26 pm
- לאקאציע: א גאנצע צייט אינטער די השפעה פון די אפיקומן
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 486
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אוקטובער 07, 2015 1:46 am
סטעמפ האט געשריבן:מילין_יקירין האט געשריבן:גייט זיין עפעס חידושים? אדער די זעלבע קאפי פעיסט ריטעמס פון אלע טעיפס ביז היינט?
Stay positive
אלע?
עס איז דא היבש חידושים אויף אלבומס אן קיין נעמען אפילו אין יארע 2015 דארפסט נישט אזוי אריינשטעלן אלעס אונטער איין כלל יא עס איז דא חידושים ווייט פון גענוג אבער אלעס מאכן שווארץ פעלט נישט אויס
באט איך פארשטיי דיר זייער גוט
Socrates-
תפוח האט געשריבן:שמואלי פארזיך איז געניג א חידוש
גוטע נקודה!
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 486
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אוקטובער 07, 2015 1:46 am
שמאולי גייט האבן ניגונים פון יוסי גרין, פינקי, און נפתלי משה שניצלער,
די קווייער ווערט געמאכט ביי דער ראש וראשון און מלך אין עולם הנגינה אין אונזער צייט דער אלעמען באקאנטער מונה ראזענבלום און מוישי ראטה
דאס איז א שטארקע חידוש, אדער ענדערש א בחינה פון מחזיר עטרה ליושנה, ווען שמואלי האט אזעלכע העלדן ווי מונה און ראטה פאר די קווייער, דאס איז א גרויסע דערגרייכונג פאר א זינגער וואס גיט ארויס א סידי תשע"ו
איך סאפארט אים זייער פאר דעם אליין, און לאמיר האפן עס זאל זיין קנאת סופרים תרבה חכמה, און אנדערע זאלן דאס נאכטוהן, מיטן צוריקברענגען דעם ארגינעלן טעם וועט עטס נישט דערלייגן איך גאראנטיר עס!
Socrates-
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 606
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג נובעמבער 09, 2009 3:53 pm
-
- שר חמישים
- תגובות: 89
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 13, 2015 1:54 pm
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 334
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוקטובער 16, 2011 10:58 am
- לאקאציע: ניו יארק
כ'קען דעם אונגאר'ן זייער גוט, און כאטש וואס כ'פרוביר נישט ארויסצונאשן קיין אינפארמאציע פונ'אים איבערן סידי (כ'מיין אויב כ'האב בכלל א שאנס צו רעדן ווען ער וועיווט בלויז ביים רויט לייט...)
סאו לויט וויפיל איך הער, שעצט ער נישט אונטער קיינעמס אינטעליעגענץ און ס'גייט קומען פיינע סחורה.
יעצט קומט די אבער. זייט גרייט.
אבער איך האב פיינט ווען דער'עולם איז ביזי און הייפער איידער א סידי קומט ארויס, און ס'טוט זיך א פארשוועמעניש פון עקסייטמענט. בפרט דא אויף אייוועלט.
מיינע צוויי צענט זענען (ביי די סידי - און ביי עני סידי וואס מען ווארט לאנג)
רבותי, ס'גייט זיין א סידי!
ס'גייט נישט זיין קיין קאנצערט, נישט קיין מאווי, און נישט קיין פלעי מיט פראפס און קאסטיומס,
ס'גייט סך הכל זיין נאך א סידי. טאקע איינס און א פיינס, אבער דאך נאר א סידי,
אין א מארקעט וואס איז שרעקליך סעטשיורעטעד מיט אזויפיל מוזיק צו הערן.
א סידי מיט א לאך אינדערמיט, מיט 10-12 טרעקס ווי אלעמען. נישט קיין לייבן און עליגעיטערס גייען ברומען דארט, די זעלבע ביסל אינסטרומענטן וועלן שפילן מוזיק.
די סטייל פון די ניגונים ברויכן אויך אריינפיטן אין די טעיסט פון די זעלבע אודיסיס און קעמריס וואס קויפן לוי און מאטי, וואס ווארימען זיך מיט לחיים טיש און טאנצן מיט מיכאל.
סאו, פארוואס זאג איך עס? עטס זאלטס וויסן.
כ'האלט אז מען טאר נישט העכערן קיינע ערווארטונגען.
ס'גייט קומען אזוינס און אזעליכס, דאס יא, אבער די רעטאריק וואס מ'האט געהערט פאר איינע פון די לעצטע סידי'ס אז ס'קומט עפעס וואס איז נאך קיינמאל געווען,
און מען איז ביזי מיט יעדע פייף און אינטראו ווי מ'וואלט גערעדט פון א טייערן פראנצויזישן וויין, דאס הייבט ערווארטונגען הויך אין די הימלן, און ס'איז נישט מעגליך פאר קיין איין זינגער דאס צוצושטעלן.
ווען די סידי קומט ארויס און ס'איז א פיינע סידי, אבער נישט דאס וואס מען האט צוגעזאגט, זאגט מען: "נע, דאס איז די גאנצע?"...
אזוי ווי וועלוול שמעלצער האט געפרעגט פון מאטי אילאוויטש נאכער וואס דער האט קריעטיד אזא עקסייטמענט איידער זיין סידי איז ארויס: "סאו דאס איז די בעסטע וואס מאטי קען דעליווערן?"
לייק, 'האסט אונז צוגעזאגט עולם ומלואה, איז דאס די גן עדן פון וואס דו האסטו גערעדט?'...
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 486
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אוקטובער 07, 2015 1:46 am
דברי אלוקים חיים!
נאכאמאל מארקעטינג בלייבט מארקעטינג די זאגסט אליין אז עס די אינדאסטרי איז שרעקליך פארצווייגט איך האף אז די פארשטייטס אז קיין איין זינגער וויל נישט ווען מ'קומט אריין אין געשעפט זאל זיין סידי ווערן געלייגט אויף די לעצטע שעלף ביים ווינקל פון אונטן פארשטעלט מיט די גארבעדזש און די אינוועטארי באקסעס קיינער וויל נישט אז זיין סידי זאל זיין "נאך א סידי" ווייל אויב עס איז נאר "נאך א סידי" וועט עס נישט פארן און ער וועט זיך דערזעהן באנקראט.
איך האלט זייער פון דיין וויזשאן פון נישט אנרייצן די געמיטער מיט איבערגעטריבענע עקסייטמענט און אז דא קומט "די" סידי פונעם לעצטן יאר הונדערט.... און כ'ווייס וואס נאך זה כלל גדול ב'מוזיק אז היי עקספעקטעישענס הארגעט אוועק די זאך לדעתי איז עס א טו וועי סטריט אז מהאט מארקעטינג און מען לייגט נארמאלע עדס נישט מ'גיט ארויס א סידי אן קיין שום מעלדונג נאר מווארט אז מענטשן זאלן זיך מרחם זיין און קויפן, אז מען עדווערטייזט אוואדאי 'נארמאל' אן קיין טומל העלפט עס שטארק ארויס אין סעילס, אבער גארנישט גארנישט! ניין נישט אזוי עס קומט אזוי פי אר איז א וויכטיגע זאך און עס ווערט נאר אלס וויכטיגער יא מ'דארף וויסן א ליין ווי איין און ווי אויס אבער נישט זיך פארקויפן אלס נאך א סידי... ט ר ו ק ן...
Socrates-
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 486
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אוקטובער 07, 2015 1:46 am
בנימין האט געשריבן:
אזוי ווי וועלוול שמעלצער האט געפרעגט פון מאטי אילאוויטש נאכער וואס דער האט קריעטיד אזא עקסייטמענט איידער זיין סידי איז ארויס: "סאו דאס איז די בעסטע וואס מאטי קען דעליווערן?"
לייק, 'האסט אונז צוגעזאגט עולם ומלואה, איז דאס די גן עדן פון וואס דו האסטו גערעדט?'...
קודם כל האט מאטי קיינמאל נישט געבלאזן פון זיין סידי, בכלל נישט! ער האט כמעט נישט גערעדט דערפון איך גיי נישט אריין אין דעם אז פון ווען ער האט אנגעהויבן ביז ס'איז געליגן אויף די פאליצעס איז געווען א קארגע פאר חדשים,ניטאמאל און עס איז נישט צום דערקענען! נישט ביי די קוואליטי, נישט ביי די ניגונים, נישט ביי גארנישט מאטי דיד עי גרעיט דזשאב! און מיטן נישט אנרייצן האט ער שטייצעך קיינעם נישט אנטוישט.
איינמאל איינס.
יעצט וועלוול האט נישט געמיינט מיט זיין שאלה דאס וואס איר זאגט במחילת כבוד אבער אין איינקלאנג מיט די אויבענדערמאנטע פאקטן הייבט אזא פראגע נישט אן צו מאכן סענס מאטי האט פון גארנישט גערעדט פאר די סידי ריליעס! ווער רעדט פון פאמפען און הייבען די ערווארטונגען, בסך הכל האט וועלוול געפרעגט צו עס איז דא נאך טעלענט וואס מאטי האט נישט אויף דעם פראיעקט אין א גוטן אויפן נישט אויף א נעגעטיוון אויפן אין ענגליש מיינט עס is there more to look forward to
אדער דען דעיט בין איך אין פאר יעדע דיטעל וואס די האסט געמענטשנט די פראנצויזישע וויין...ועוד....
באט פליז נישט פארדרייען פאקטן קענט סטענד איט
Socrates-
- א גראם מיט טעם
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3661
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מאי 23, 2013 8:40 pm
- לאקאציע: אויף א שפאציר, פונעם מח צום פאפיר
זיכט איר א פאסיגע פאום מיט צו שיקען מיט א מתנה?
מיר קענען עס צושטעלען פאר אייך,
ווי אויך שרייבען מיר גראמען פאר דיננערס, זינגערס ועוד,
שיקט אן אישי אדער אימעיל צו gram.mit.tam@gmail.com
- ערליכע בחור
- שר מאה
- תגובות: 215
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג דעצמבער 24, 2015 10:27 pm
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 486
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אוקטובער 07, 2015 1:46 am
- פעפערקארן
- שר האלף
- תגובות: 1481
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 08, 2013 8:06 am
- לאקאציע: אויפן עולם התוהו
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 7 געסט


text:
וואלוטע
וואלוטע איז די איינצהייט פון געלט וואס מען ניצט אין א לאנד. יעדע לאנד האט זיין אייגענע וואלוטע און יעדנ'ס וואלוטע איז ווערט אן אנדער פרייז.
וואלוטע גיט צו די קראפט פון מסחר. וואלוטע איז די קאמפענסאציע פאר ארבעט און מיט דעם קען מען גיין ווייטער און קויפן פראדוקטן און דינסטן.
די באוואוסטע וואלוטעס פון דער וועלט זענען:
אינהאַלט
דער באגריף[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וואלוטע קלינגט זייער פשוט פאר יעדן מענטש. עס איז געלט, פאפיר צו עפעס אנדערש, וועלכע מען באקומט פאר די ארבעט וואס מען טוט און מיט דעם קויפט מען איין אלע פראדוקטן און סערוויסעס וועלכע מען דארף האבן צום לעבן.
אין פאקט האט די אנטוויקלונג פון וואלוטע אויסגעפארעמט מענטשליכע ציוויליזאציע, אנגעצינדן און אויסגעלאשן אסאך מלחמות, און רוב לענדער און שטעט וואלטן פשוט נישט עקזיסטירט אן וואלוטע און עס איז שווער זיך פארצושטעלן וויאזוי די וועלט האט אויסגעקוקט בעפאר עס איז געווען וואלוטע.
היינט איז פאראן וואלוטע אין יעדע לאנד אבער אמאל אין ערטער וואו עס איז נישט געווען קיין וואלוטע האט מען געטוישט א חפץ פאר א חפץ וואס טייטש אז אויב איינער האט געהאט אן איבעריגע אקס און האט זיך גענויטיגט אין א פערד איז ער געגאנגן אין מארק און געטוישט זיין אקס פאר א פערד. דער געדאנק פון וואלוטע איז שטענדיג געווען אבער דורכאויס די יארן זינט די וועלט שטייט איז עס שטענדיג געווען אן אנדערע זאך און יעדע קעניגרייך אדער ראיאן האט זיך געהאט איר אייגענע אפאראט וועלכע איז גענוצט געווארן אלס די וואלוטע פאר מסחר. עס האט געקענט זיין שטיינערנע רעדלעך, מעסערלעך, זאלץ, פלאטע (אויסגעקריצטע שטיינער), און אפילו מענטשן זענען גענוצט געווארן אלס געלט. אין אנדערע ווערטער איז געלט שטענדיג געווען אן אפאראט אויף וועלכע די מענטשן פון א לאנד האבן איאיינעם מסכים געווען צו נוצן אלס וואלוטע.
איינטוישן חפיצים וואלט אבער קיינמאל נישט געארבעט ווייל וואס אויב איינער וואס האט פארמאגט אן אקס האט געוואלט קויפן ווייץ. דער אקס איז געווען פיל מער ווערט וויפיל ווייץ ער האט געקענט נוצן און פארקויפן א האלבע אקס איז דאך נישט שייך. געלט פעררעכט דעם פראבלעם ווייל געלט האט שטענדיג א באשטימטע ווערט אין מען ברויך געבן אזויפיל געלט וויפיל עס איז ווערט דער מסחר. דאס געלט קען מען גיין ווייטער נוצן און עס איז נישט פאראן אז איינער זאל נישט קענען נוצן געלט אין אויסטוישט פאר זיינס א חפץ. און ווער רעדט נאך פון די באקוועמליכקייט פון געלט. שטעלט אייך פאר וויאזוי עס האט אויסגעקוקט א מארק וואו יעדער האט זיך מיטגעברענגט בהמות און זעקלעך תבואה צו קענען אויסטוישן פאר אנדערע געברויכן. געלט איז לייכט און טראגט זיך אין טאש.
נאך א וויכטיגער סיבה פארוואס מען דארף האבן געלט אין מסחר איז ווייל רייכטום קען מען נאר אנזאמלן מיט געלט. תבואה און אנדערע זאכן האט מען נישט געקענט זאמלן ווייל עס איז צוגרונד געגאנגן . געלט קען מען זאמלן און האלטן פאר שפעטער ווייל עס פארלירט נישט איר ווערט.
אבער דער וויכטיגסטער פונקט אין וואלוטע איז ציוויליזאציע. א רייכע פאמיליע אין יענע צייטן האט זיך אנגעזאמעלט אסאך בהמות, אסאך קנעכט, אסאך לאנד, און אסאך מיליטערישע קראפט וואס האט געמאכט זיין פאמיליע אלס א פאליטישע קראפט פאר דורות און דאס גענוי האט געמיינט די אלע קריג לארדן. מיט געלט איז די וועלט געווארן מער ציוויליזירט ווייל מען האט געזאמלט געלט אנשטאט קראפט און די איבעריגע וועלט האט באקומען דעמאקראטיע.
אין די לעצטע 3,000 יאר האבן זיך די פונקציעס פון וואלוטע געטוישט איבער די גאנצע וועלט און איז געפאלן צו 4 קאטעגאריעס: סחורה וואלוטע, מטבעות, פאפיר וואלוטע, און עלעקטראנישע וואלוטע.
סחורה אלס וואלוטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די סארט וואלוטע איז דער צווישנשייד פון די אמאליגע און היינטיגע מסחר. סחורה איז נישט געלט נאר עפעס וואס איז ווערט פאר זיך אליינס אפילו אויב עס וואלט נישט געדינט אלס וואלוטע. א גוטער ביישפיל זענען געווען די אזטעקן (די אימפעריע וועלכע האט געהערשט אין מעקסיקא איבער 500 יאר צוריק) וועלכע האבן גענוצט קאקא באנדלעך אלס וואלוטע ווייל די באנדלעך זענען געווען חשוב (מען האט געמאכט דערפון טשאקלאד, א חשובע מאכל אין יענע צייטן) און איז אויך געווען גרינג צו שלעפן. אין אנדערע ווערטער איז טייטש אז זיי האבן גענוצט אן אקטועלע ווערטפולע זאך וועלכע איז נישט אזויווי געלט וועלכע איז נאר ווערט אין מסחר און קען פארלירן אדער פארדינען אין ווערט. אין היסטאריע זעט מען אסאך וועגן רונדער אבער דער אזטעק ביישפיל איז בעסער ווייל רונדער איז געווען שווער צו טראנפארטירן, ספעציעל אין יענע צייטן.
סחורה וואלוטע האט אויך געהאט איר ווערט געוואנדן לויט די לענדער און ראיאנען. די קאקא באנדלעך זענען טאקע געווען זייער חשוב ביי די אזטעקס אבער ווען זיי האבן געוואלט קויפן אייראפעאישע סחורה האבן זיי געמוזט געבן גאר אסאך באנדלעך ווייל די אייראפעאישע זענען נישט געווען אזוי פאר'חלשט פאר קאקא און עס האט נישט געהאט קיין ווערט ביי זיי.
מטבעות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
היסטאריע זאגט אז די ערשטע מטבעות זענען געגאסן געווארן דורך די לידיא וועלכע איז געווען אן אלטע אימפעריע אין טערקיי. יענע מטבעות זענען געמאכט געווארן אויפ'ן באפעל פונעם קעניג און דעם קעניג'ס געזיכט אדער די סימבאלן פון די אימפעריע איז געווען אויסגעקריצט אויף די מטבעות. די מטבעות האבן זיך שנעל אריבערגעכאפט צו די גריכן און שפעטער אויך צו די רוימען וועלכע זענען דעמאלט געווען די גרעסטע אימפעריע'ס אויף די וועלט. רוב מטבעות זענען געווען געמאכט פון גאלד אדער זילבער און איר ווערט איז באשטימט געווארן דורך די אויטאריטעט.
ווען די מטבעות זענען אנגעקומען קיין כינע האבן די כינעזער דאס געמאכט אין פארעם פון מעסערלעך וועלכע זענען געווען רינדיג פון אויבן און האבן געהאט א לעכל אינדערמיט מען זאל קענען ארויפלייגן אסאך אויף א בענדל. מיט די יארן זענען פון די מעסערלעך געווארן מטבעות אבער נאך אזוי שפעט ווי 150 יאר צוריק איז עס געווען רינדיג מיט א לאך אינדערמיט.
עס איז באקאנט אז די רוימישע הערשאפט איז אונטערגעגאנגן צוליב זייער וואלוטע. דאס האט פאסירט ווען די רוימישע אימפעריע האט געהאט א מאנגל אין גאלד און זי האט באשלאסן צו נוצן נאר האלב גאלד אין אירע מטבעות און דאס איבעריגע איז געווען פון עפעס אנדערש. ווען די נייע וואלוטע איז ארויס אויפ'ן מארקעט האט עס פארלוירן איר ווערט און מיט דער צייט האבן די רוימען פארלוירן איר רעספעקט וועלכע האט געפירט צו איר אונטערגאנג.
אבער די צוזאמענפאל פון די רוימישע אימפעריע איז געקומען מיט א פרייז ווייל מענטשן האבן מער נישט געהאט קיין צוטרוי צו מטבעות און מען איז צוריק צו די אלטע וועגן פון אויסטוישן סחורה. דאס האט אזוי אנגעהאלטן אין די טונקעלע תקופה (די מיטעלע יארן פונעם מיטל אלטער וועלכע האט אנגעהאלטן פונעם 14'טן ביזן 16'טן יאר-הונדערט) און איז צוריקגעקומען אין באנוץ אין די רענעסאנס יארן (די ענדע פונעם מיטל אלטער) ווען די וועלט האט צוריקגענומען קלאסישע קולטור און עס האט זיך אנגעהויבן מאדערנע וויסנשאפט און געאגראפישע פארשונג.
פאפירענע וואלוטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאפירענע וואלוטע איז אנטוויקלעט געווארן ערשט ביי די כינעזער וועלכע האבן ארויפגעדרוקט די אימפעריע סימבאלן און דאס אנגעהויבן נוצן אנשטאט מטבעות. די פאפיר איז געווען געמאכט אויף זייער א פשוטע וועג און יעדער האט עס געקענט נאכמאכן אבער דער שטראף פאר ווער עס האט דאס געטאן איז געווען טויט.
כינע איז געבליבן די איינציגסטע אימפעריע וועלכע האט גענוצט פאפירענע וואלוטע פאר א לענגערע צייט ווייל אייראפע האט דאס נישט געוואלט אקצעפטירן. פון צייט צו צייט ווען עס איז געווען א מאנגל אין גאלד אדער זילבער האבן געוויסע אייראפעאישע לענדער גענוצט לעדערנע וואלוטע אבער עס איז נאר געווען צייטווייליג. שוועדן איז געווען די ערשט לאנד וועלכע האט געדרוקט פאפירענע וואלוטע אין אייראפע אינעם 16'טן יאר-הונדערט אבער אויך זי האט דאס אויפגעגעבן א צייט שפעטער ווען מען האט דאס נאכגעמאכט צופיל און עס האט פארלוירן איר ווערט.
אייראפע האט אנגעהויבן נוצן פאפירענע וואלוטע אין די ענדע פונעם 17'טן יאר-הונדערט ווען די פראנצויזישע באנק האט אפיציעל אנגעהויבן דרוקן די וואלוטע. די פראנצויזישע היסטאריקער זאגן אז דאס האט זיך אנגעהויבן ווען די גאלדשמידער האבן אנגעהויבן געבן רעסיטס פאר די גאלד וואס מענטשן האבן געהאט ביי זיי אוועקגעלייגט. דאס האט געגעבן די פאפירענע וואלוטע די נויטיגע קראפט ווייל עס איז באמת געווען א שטר פאר גאלד וואס מען האט ווירקליך פארמאגט. דער סיסטעם איז פארבליבן ביז פאר 30 יאר צוריק ווען געלט איז נישט מער ווי א שטר פאר עכטע גאלד וואס איז געליגן אוועקגעלייגט פאר יעדן דאלאר און אויב איינער וואלט שטארק געוואלט וואלט ער געקענט צוריקנעמען זיין גאלד אנשטאט די באנקנאטעס. היינט איז א דאלאר גארנישט ווי מיר וועלן שפעטער זען. אגב, אין די צייטן פון די וועלט מלחמות איז געווען א מאנגל פון גאלד און דעמאלט האט מען גענוצט אנדערע מעטאלן אנשטאט דעם וועלכע האט אנגעהאלטן ביז אין 971'.
עלעקטראנישע וואלוטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
זינט געלט איז דאך נאר עפעס וואס רעפרעזענטירט די אמת'ע ווערט האט נישט לאנג גענומען מען זאל אנהייבן גיין עלעקטראניש. עס האט זיך אנגהויבן נאך די צווייטע וועלט קריג ווען די בענק האבן רעקארדירט אלע אינפארמאציע פון אלע טראנזאקציעס פונעם טאג אויף א ספעציעלע מאגנאטישע ראד וועלכע מען האט געהאלטן אין די רעזערוו בענק.
די אמעריקאנער בענק זענען געווען דאס מערסטע פארגעשריטן און האבן געארבעט מיט די פעדעראלע רעזערוו צו עלעקטראניזירן די וואלוטע. אלס אן ערשטע שריט האט מען עלימינירט די אמאליגע גרויסע בילס פון $500, $1,000, און $5,000 ווייל עס האט מער נישט אויסגעפעלט צו נוצן זינט מען האט געטאן אלע גרויסע טראנזאקציעס עלעקטראניש. דאס איז געווען א וויכטיגע זאך ווייל די גרויסע געלטער האט נישט געטויגט עס זאל זיך דרייען צווישן מענטשן וועגן גניבות און פעלשונגן. די טרעזשורי דעפארטמענט האט טאקע אויפגעהערט מאכן די גרויסע בילס אבער עס איז קיינמאל נישט פארבאטן געווארן פון צירקולאציע און נאך היינט דרייען זיך ארום אזעלכע בילס צווישן מענטשן.
דער נעקסטער שריט איז געווען קאמוניקאציע ווען די בענק האבן איינגעשטעלט א קאמוניקאציע סיסטעם דורך ווייערס און האבן געקענט טראנספערירן געלט עלעקטראניש אן מאכן די מאגנאטישע רעקארדן. עס איז געגאנגן צעביסלעך און אין די ערשטע יאר פון 990' זענען אלע אמעריקאנער בענק געווארן 100 פראצענט עלעקטראניש.
מיט די עלעקטראנישע וואלוטע אין קראפט איז די וועלט אריין אין א נייע תקופה און עס זענען ארויפגעקומען זאכן וואס זענען קיינמאל פריער נישט געווען אדער אויסגעטראכט געווארן ווי קרעדיט קארטלעך, דירעקטע עלעקטראנישע דעפאזיטס, און שפעטער די אינטערנעט.
די ערשטע קרעדיט קארד איז ארויסגעגעבן געווארן דורך דיינערס קלאב אין 950' וועלכע איז געווען נאר פאר רייכע מענטשן וועלכע האבן געהאט אויסערגעווענליכע גוטע קרעדיט. עס האט אבער נישט גענומען לאנג ביז אלע בענק האבן איינגעזען אז מען מאכט געלט פון זיי און קרעדיט קארדס האבן עקספלאדירט איבער די וועלט. די גרעסטע קרעדיט קארד פירמע איז היינט וויזא וועלכע פארמאגט איבער 200 מיליאן קארטעלך אין אמעריקע אליינס. וויזא איז ארגינעל די בענק אוו אמעריקע און איר ערשטע קארטל האט זיך גערופן בענק אמעריקארד.
עלעקטראנישע דירעקט דעפאזיט איז די ערשטע געגעבן געווארן דורך די אמעריקאנער רעגירונג'ס סאשעל סעקיוריטי סיסטעם און איינמאל מענטשן האבן זיך איבערגעצייגט אז דאס ארבעט טאקע האט מען אנגעהויבן נוצן עלעקטראנישע טראנספערס און דירעקט דעפאזיט אין אלע ביזנעס געברויכן. ווער רעדט נאך זינט די אינטערנעט איז ארויסגעקומען האט זיך דאס פילפאכיג פארמערט און מען שאצט אז נאר 8 פראצענט פון די וועלט'ס וואלוטע איז היינט קעש, דאס איבעריגע איז אלעס קאמפיוטער דאטא.
אין 2009 האט זיך אנגעהויבן א נייע מין וואלוטע וואס הייסט ביטקוין, וואס טוט אויף אז מען זאל קענען האנדלען דירעקט איינער מיטן צווייטן, אן קיינעם אינדערמיט, און עס האלט אין איין צוקומען נאך אזעלכע מטבעות למשל ביטקוין קעש, לייטקוין, ריפפעל, און נאך,
די ווערט פון היינטיגער וואלוטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פרעגט יעדן קינד וועט ער אייך וויסן צו זאגן אז עס ליגט אוועקגעלייגט א שטיק גאלד פאר יעדן דאלאר וואס ווערט געמאכט און איינער וויל דווקא קען ער איינטוישן זיין געלט פאר די גאלד.
דאס איז געווען אן אמת'ע זאך אמאל אבער היינט איז מער נישט פאראן אזא זאך. זינט 971' האט די אמעריקאנער רעגירונג אויפגעהערט אוועקלייגן גאלד און אלע לענדער האבן באלד נאכגעפאלגט.
די פראגע פרעגט זיך אליינס: "אויב אזוי, וואס איז די ווערט פון געלט?" אבער דער ענטפער איז מער איבערראשנד: "טאקע גארנישט".
די איינציגסטע סיבה פארוואס דער דאלאר האט א ווערט איז וויבאלד מיר האבן באשלאסן אז עס האט א ווערט און מיר האנדלען מיט דעם יעדן טאג. יעדע דאלאר, איירא, פראנק, פונט, איז היינט נישט מער ווי א פאפיר וועלכע רעפרעזענטירט איר ווערט נאר ווייל מיר באטראכטן עס אלס ווערט און מיר זענען גרייט צו אקצעפטירן די פאפירן אין אויסטויש פאר פראדוקטן און סערוויסעס.
עס איז באקאנט דאס ווארט פון דעם נאבעלע פרייז געווינער עקאנאמיסט מילטאן פרידמאן וועלכער האט געזאגט: "דער גרינער דאלאר האט א ווערט נאר ווייל מיר מיינען אז עס האט א ווערט".
כדי גרינגער צו פארשטיין וויאזוי דאס ארבעט דארף מען פארגלייכן איין וואלוטע צו די אנדערע און זען די חילוק אין ווערט צווישן די צוויי. יעדע לאנד'ס וואלוטע ווערט געמאסטן לויט איר עקאנאמישע וואוקס גענוי וויאזוי מען מעסט די ווערט פון שעירס אויפ'ן סטאק מארקעט. א רעגירונג האט א געוויסע מאס קאנטראל צו הייבן און נידערן איר וואלוטע אבער דאס איז אן איינשטעל פונקט ווי אן איינשטעל פון א סטאק מארקעט פירמע וואס מאכט א נייע מעלדונג וואס קען קוראזשירן אדער דע-קוראזשירן אינוועסטירער. ווען די רעגירונג וויל ברענגן פרישע אינוועסטמענטס וועט זי פרובירן נידערן די וואלוטע אבער דאס איז אן איינשטעל ווייל אמאל וועלן מענטשן באטראכטן די מצב ערגער ווי עס איז און עס וועט ברענגן די פארקערטע רעזולטאטן.
איר וועט מעגליך פרעגן פארוואס קענען נישט די ארימע לענדער פראדוצירן פאלשע געלט אונטערן טיש? אבער דער ענטפער וועט אייך פארענטפערט ווערן איינמאל איר טראכט בעסער אריין אין אייער פראגע. ווי מיר פארשטייען איז געלט ווי א שטר וועלכע רעפרעזענטירט עכטע געלט וועלכע איז ניטאמאל פאראן. לאמיר דאס פארגלייכן צו א טשעק פון א ביזנעס וואס אויב די ביזנעס זאל ארויסגעבן צופיל טשעקס וועט עס קראכן. דאס זעלבע איז מיט א רעגירונג. יעדע פאלשע וואלוטע גייט אריין אינעם מארקעט און א שיינעם טאג קומט די זעלבע וואלוטע צוריק און די רעגירונג קען גארנישט טאן דערמיט אויב עס איז באמת נישט זיין געלט.
אויסער דעם איז בכלל נישט אינטערעסאנט צו פראדוצירן וואלוטע ווייל ווי מער וואלוטע אלס ווייניגער איז ווערט דאס געלט און דער תירוץ דערצו איז ווייל אויב עס איז פאראן צופיל וואלוטע אין די צירקולאציע פאלט די ווערט פונעם דאלאר ווייל עס איז גארנישט אנדערש פון יעדע אנדערע ווערטפולע זאך.
אינפלאציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – אינפלאציע
דער אפטייטש פון אינפלאציע איז די ווערט פון געלט וואס פראדוקטן און סערוויסעס קאסטן לויט'ן דור. פרעגט א מיטל יעריגער מענטש וועט ער וויסן צו זאגן אז ווען ער איז געווען אין אייער עלטער האט א גאלאן גאזאלין געקאסט 30 צענט, א סיטי באס האט געקאסט 5 צענט, א נייע אויטא האט געקאסט $5,000, און רענט פאר א דורכשניטליכע הויז האט געקאסט $150 פער מאנאט. היינט קאסט א גאלאן בענזין 2 דאלאר, א סיטי באס 2 און א האלב, א נייע אויטא אין דורכשניטליך $20,000, און דירה-געלט טוט וויי צו דערמאנען. דאס איז טייטש אינפלאציע.
עס איז פאראן צוויי סיבות פארוואס דאס איז אזוי אז זאכן ווערן טייערער און טייערער. די ערשטע און הויפט סיבה איז ווייל די מענטשן ברענגן דאס אליינס ארויף מיט די גלוסט צו געלט. זיי ווילן מאכן מער און יענער וויל אויך מאכן מער און אזוי גייט עס מער און מער. דער צווייטער סיבה איז ענליך אבער דאס האט שוין צעטאן מיט די עקאנאמישע פרינציפאלן פון סופליי און פארלאנג פאר געלט.
יעדע רעגירונג דארף אויסרעכנען וויפיל געלט צו דרוקן יעדעס יאר ווייל ווי מער געלט אלס פאלט די ווערט דערפון. ווען די פארלאנג פאר געלט איז גרויס וועט די רעגירונג דרוקן מער געלט אבער אויב עס וועט נישט אויפגענוצט ווערן ווי פאראויס געפלאנט וועט די ווערט דערפון פאלן און דאס הייבט אינפלאציע.
נאך די ערשטע וועלט קריג האבן די אייראפעאישע לענדער געצווינגן דייטשלאנד צו באצאלן 33 ביליאן דאלאר אין קאמפענסאציע געלטער. עס איז אבער נישט געווען פון וואו צו נעמען דאס געלט ווייל דייטשלאנד האט פשוט נישט פארמאגט דאס געלט און די איינציגסטע ברירה איז געווען צו דרוקן מער געלט כאטש זיי האבן געוואוסט אז דאס וועט שוואכער מאכן זייער וואלוטע. וכך הוה.
אבער עס איז געקומען מיט א פרייז וואס קיינער האט זיך נישט פארגעשטעלט און די אינפלאציע איז ארויף צו א וועלט'ס רעקארד שטאפל. אין 923' האט גענומען 42 ביליאן דייטשע מארק צו קויפן איין יו-עס צענט און עס האט גענומען 726 ביליאן מארק צו קויפן א פראדוקט וועלכע האט געקאסט איין מארק אינגאנצן 5 יאר פריער. דער פראבלעם האט אריינגעלייגט דאס לאנד אין א דעפרעסיע און נאר א דאנק דעם האט היטלער געקענט באווייזן צו באקומען שטיצע צו זיין נאצי פארטיי. אלע אנאליסטן זאגן אז אויב דייטשלאנד וואלט נישט געהאט שווערע צייטן וואלט היטלער מעגליך קיינמאל נישט געקענט געקומען צום מאכט.
די קאסטן פון געלט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ווי דערמאנט איז פיל צו פארדאנקן די היינטיגע וואלוטע סיסטעם צו די פארגעשריטענע קורסן אין וועלכע איין וואלוטע ווערט געמאסטן קעגן אנדערע און נאר דארט זעט מען די ריכטיגע ווערט פון יעדע וואלוטע. פונקט ווי אין די סטאק מארקעט קען מען נאר זען די ריכטיגע ווערט פון א פירמע ווען מען שטעלט עס צו אויף א ליסטע מיט אנדערע פירמעס דאס זעלבע איז מיט וואלוטע. עס זענען פאראן הונדערטער וואלוטעס ארום די וועלט און רוב וואלוטעס ווערן נישט אקצעפטירט אין אנדערע לענדער אפילו ווען צוויי לענדער זענען שכינים און נאנטע פריינט.
נאר דער אמעריקאנער דאלאר איז עובר לסוחר (אויך נישט אויף 100 פראצענט) ווייל דאס איז דער שטערקסטער וואלוטע אינעם היינטיגן דור און יעדער איז גרייט צו קויפן דעם וואלוטע צו יעדע צייט.
וויבאלד א קאנאדער קען נישט קויפן א פונט ברויט אין אמעריקע מיט זיין קאנאדישן דאלאר איז פאראן א סערוויס פון בענק און אנדערע פינאנציעלע פירמעס אין וועלכע יעדע וואלוטע קען געטוישט ווערן צו סיי וועלכער אנדערער וואלוטע. דער קאנאדער וועט טאקע נישט קענען טוישן יו-עס געלט פאר קאנאדישע אין אמעריקע אבער ער וועט יא קענען איינגעבן זיין קאנאדישע צו באקומען יו-עס. די באנק אדער פירמע וועט שפעטער שיקן דאס געלט צו א עקסטשעינדזש הויז און פון דארט וועט עס צוריק אנקומען קיין קאנאדע וואו עס וועט צוריקגעטוישט ווערן צו אמעריקאנער וואלוטע.
זינט געלט איז עלעקטראניש קען מען מאכן עקסטשעינדזשעס מיט אלע וואלוטעס אין די וועלט וויבאלד עס איז נישט מער ווי א טויש אין א נייע פארעם פון געלט וועלכע עקזעסטירט סייווי נישט און איז נאר א חשבון וויפיל יענע וואלוטע איז ווערט קעגן אן אנדערע וואלוטע.


text:
קאסינא
א קאסינא איז א פלאץ וואו מ'גייט פארוויילן די צייט מיט אזארטשפילן מיט מזל. מ'לייגט אריין אפאר דאלער, און מ'האפט אז מיט גליק וועט מען געווינען מער פון וואס מ'האט אריינגעלייגט דורך די פיל ערליי שפילן.
אינהאַלט
מער איבער קאסינאס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- קאסינאס זענען צוזאמגעשטעלט מיט האטעלן און אפט פלאצירט לעבן אויספלוגן ווי מאהלען אויף קרוז שיפן און ארום וואקאציע אטראקציעס.
- מ'דארף זיין אלט 21 יאר צו קענען שפילן אין קאסינאס.
- די קאסינאס זענען שטארק באוואכט, ווי פארשטייט זיך צו אזא פלאץ ווי ס'גיסט זיך מיליונען. זיי האבען אן עקסטרע אפטיילונג נאר פאר סקיורעטי, אנדערע ריפען דאס געפארפולע מאפיא גענגס, יעדע אינטש איז אינטער קאמעראס (cctv), די וועכטער זענען ספעציעל טרענירט נישט נאר פאר געהעריגע גנבים נאר אויך צו דערשפירען ווער ס'שמירט אינטער ארבעטער'ס אדער סתם מ'מאכט א שטיקעל.
- די קאסינאס זענען אויסגעשטעלט אן זייגערס און פענסטערס אז מ'פילט מ'איז און אן אנדערע פלאנעטא דאס ברענגט צו אז געוויסע פארשוינען וואוינען מער אין קאסינאס ווי אינדערהיים
- אדער סטעף
- אדער באטייליגטע
- אויסבארגען אויפן חשבון פון קאסינא און נישט האבנדיג צוריק צובאצאלן
- א קאסינא קען נישט ווערן געבויט איבעראל מ'דארף האבן א ספעציעלע ערלויבעניש צו קענען בויען אזוינס
אנליין-קאסינאס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אנליין איז אויך דא קאסינאס צו שפילען ס'איז דא 3 סארטן וועגן ווי אזוי מ'שפילט:
- גראד אויפן אינטערנעט ווען מ'וויל.
- מ'דארף אראפלאדן די ווייכווארג און מ'קען ווייטער שפילן ווען מ'וויל.
- מ'שפילט לעבעדיג - לייוו (live) - אזוי ווי אין קאסינאס מיט עכטע מענטשן נאר דורכן אינטערנעט.
באקאנטע קאסינא פלעצער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין אמעריקא זענען די קאסינאס פלאצירט מערסטענס אין לאס וועגאס - די מעקא פאר קאסינאס - און אין אטלאנטיק סיטי אין ניו זשערסי.
קאסינאס און די מאפיא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אפטמאל זענען קאסינאס פארבונדן מיט פארברעכן. די רווחים פון א קאסינא קען מען ניצן צו וואשן דאס שווארצע געלט. די קאסינאס אין לאס וועגאס האט די מאפיא אויפגעשטעלט דורך מענטשן ווי באגסי סיגל און מאיר לענסקי.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ליסט פון קאסינאס איבער דער וועלט {dmoz דירעקטארי}


text:
װיקיפּעדיע:קאנטאקט אונדז
- פאר כללית'דיגע טעכנישע פראגעס, וואס רוב מאל נוגע צו יעדן איינעם פון וויקיפידיע שרייבט דאס אין וויקיפּעדיע:טעכנישע פֿראַגעס.
- פֿאר טענות, פֿראגעס, באמערקונגען, איידיעס, אויף פּאַליסיס וואס איז אנגענומען ביים עולם אידישע וויקיפעדיע באנוצער, ברענגט דאס ארויף פֿאר א דיון, פּאול אדער שמועס, אין דעם געמיינדע בלאט.
- עס איז אייביג בעסער זיך צו פֿארבינדען מיט טענות און פֿראגעס אויף די "רעדן" פֿון דעם ספּעציפֿישן טעמע וואס באדערט אייך. ווייל רוב מאל זענען אייערע הערות נוציג פֿארן כלל וואס וועט באזוכען דעם ספּעציפֿישן ארטיקל אינעם עתיד.
- אויב באדערט אייך איין ספּעציפֿישן שרייבער, קענט איר דירעקטן אייערע טענות צו א באנוצער וואס טוט דאס וואס אייך באדערט, אין זיין רעדן בלאט. אזוי ארום וועלן אנדערע אויך קענען הנאה האבן פון דעם שמועס ווי איר מוסר'ט יענעם אויס, ווייל א גבר אלים טשעפעט נישט נאר אייך נאר מסתם האט ער נאך שונאים. אויב יענער מעקט זיין רעדן בלאט (וואס אונזער הויפט מנהל רוני לאזט דערווייל צו,) שרייבט דאס אין געמיינדע בלאט.
- אויב ווילט איר שיקן אי-מעיל צו א באנוצער פריוואט מוזט איר זיין איינגעשריבן אלס באנוצער דאן קענט איר שיקן פריוואטע אימעיל צו אים אויב האט יענער זיך איינגעשריבן זיין אימעיל אדרעסע.
- אויב זענט איר א זשורנאליסט פון די מידיע, אדער סתם א נייגעריגער פארבייגייער, וואס ווילן וויסן מער איבער דעם באגריף פון וויקיפידיע, וויאזוי ארבייט דאס? וואס איז איר ציל און מיסיע? און ווער זענען מיר? פרעגט דאס אין דעם וויקיפידיע רעדן בלאט, און איינער וועט אייך שוין ענטפערן דארטן קלאר אויף אייערע אנפראגעס.
סיסאפ[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
סיסאפ'ס קענען אויסשפארן א וואנדאל לויט די וויקיפעדיע:אויסשפארן פאליסי און פארשפארן בלעטער לויט די וויקיפעדיע:פארשפארן פאליסי.
- א ליסטע פון אלע אידישע וויקיפעדיע'ס [1] סיסאפן.
ביוראקראט[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביוראקראטן - זיי קענען מאכן נייע סיסאפ'ס אבער נישט מבטל זיין.
סטוארטס[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
סטוארטס זענען די איינציגסטע וואס קענען אראפנעמען סיסאפ רעכטן, אדער זיי גענצליך אויסשפארן.
פרעזידענט[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אויב קיינער וויל אייך נישט אויסהערן פוילט אייך נישט צו טראגן אייער באגער צום שאפער און פירער פון אלע וויקיפעדיעס; זשימי וועילס.


text:
1432 ווייזט אויף השלמה!
- שמעלקא טויב
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5323
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג מאי 04, 2010 2:41 pm
- לאקאציע: אויפ'ן באשעפער'ס וועלט'ל!
1432 ווייזט אויף השלמה!
דער ציפער 1432 ווייזט אויף געוואלדיגע השלמה, גאנצער פון אלע גענץ צוליב כמה טעמים כמוסים, און וויפיל מ'קען וועלן מיר מגלה זיין בבחינת מגלה טפח ומכסה מכנסיים. (ועיין באריכות בהאשכול הנפלא של ידידי הצעיר באלפי ישראל במערכת ידיעת התורה ותמצע לאכעס)
1 איז א סוד גדול וואס נישט יעדער מעג וויסן, אז ס'איז נאר דא איין שמעלקא טויב אויף אייוועלט. ווי אויך אז אין מיין אפיס איז נאר דא איין ארבייטער (די אנדערע זיצן אין באזונדערע קיוביקס). ווי אויך איז עס א רמז פאר די "איין מאן מאכט" וואס זאלץוואסער האט אנגעטראגן מיט א צייט צוריק איינצופירן (ווען ער האט געזעהן אז ס'איז כלתה אליו הרעה האט ער צוריקגעצויגן דערפון.)
4 זענען די ד' רוחת העולם (עפעס האט איינער פארדרייט די פאקטן מיט זעקס רוחות, זאל אים דער רוח באטרעפן, אזא שטות צו פארקויפן, און עולם לאקשן קויפט עס אפ) - דא מעג מען מרחיב בדיבור זיין. אז די ד' עולמות אבע"י, זענען דאך די אותיות פון אל"ף בי"ת עי"ן יו"ד, וואס אינאיינעם באטרעפט עס 83, בבחינת הכ' ויפ"ג לבו כי לא האמין, אז 4 איז א סגולה פאר די וואס גלייבן נישט אז די וועלט האט ד' רוחות, ווי אויך איז עס בבחינת כי פ"ג ריחו, ווען איינער לויפט אויס פון געדאנקן און ער איז מוז עס מכסה זיין כאילו ער לופט ארויס וכו'. ווי אויך ליגט דא א גילו נפלא, ווייל פ"ג במספר קטן וגדלו, ס'הייסט ע"פ קבלה מאכט מען גרעסער דעם ג' צו א ל' און דער פ' ווערט א ח', ווערט עס לח, און לח על גבי יבש ווייסמען דאך איז טהור כלי"ח ודו"ק.
3 זענען די שלש רגלים, פסח מיט געזאלצענע מצות, שבועות מיט די קעז וואס יהודת האט געזאלצן פאר העליפורניס קאפ, און סוכות מיט זאלץ אין די אתרוג קאמפאוט, קומט אויס דריי, חושבנא דידן כחושבנא נצח.
ווי איז דעם מרומז א גילו נפלא ווייל די דריי בחינת פון חכמה בינה דעת זענען רעין דלא מתפרשין, און דער כלל איז ווער ס'האט נישט חכמה האט נישט בינה וכו', און אם אין זקנה כאן אין חכמה כאן, מילא קומט אויס אז דער אינגערמאן וואס איז מיינט אז ער איז בקי אין די שבע חכמות, ער ווייסט וועם איך מיין, וכו', כ'וועל מקצר זיין ווייל ס'איז שפעט.
2 זענען מיר אונז צוויי, ווייל פאקטיש איז עס א שותפות און מ'דארף זיך רעכענען דערמיט. ווי אויך ליגט אין צווי דער הונט באגראבן ווייל א כלב שוטה וואס ווערט געברענגט אין חז"ל מיינט דאך דאס, כלב במספר קטן איז צוויי, און שוטה איז דריי וואס גראמט מיט צוויי, עכ"פ, ס'איז איין זאך.
אין צוויי ליגט אויך א געוואלדיגע זאך וואס נישט יעדער פארשטייט, דאס זענען מיינע צוויי צענט וואס כ'לייג דא אריין און אויב איינער ליינעט נאך האט דער דאקטאר א עפענונג מארגן פיר דרייסיג.\
אינאיינעם באטרעפט עס "מ' קשר"ק קשר"ק ג'", און מקובלים זאגן אז דאס איז עלול צו ארויפברענגן נאך א אשכול וכו' עכ"פ ס'בלייבט נאר איבער צו וואנטשן אז וכו'.
מזל טוב, שר האלף וארבעה מאות שלושים ושתיים!
און רבותי, יא, כ'גיי נישט אריין אין באהעלטעניש, כ'האב פאר אים נישט קיין מורא!
שלח לחמיך וכו'.
- טייבעלע
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 10129
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך ינואר 11, 2012 4:00 pm
- לאקאציע: ביי אלאסקא
1teibele@birdlover.com
- וויכטיג מאכער
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 18804
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך מארטש 12, 2008 6:21 pm
- לאקאציע: צווישן טרעק 4 און טרעק 5.
- מאנ-יימער
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 10552
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך דעצמבער 14, 2011 10:36 am
- לאקאציע: אויפן וועג ארויף
- צייטליך
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 12464
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך נובעמבער 01, 2006 6:13 pm
- לאקאציע: ערגעץ דא אין די געגענט.
- שוועמל
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 14175
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך יולי 19, 2006 8:40 pm
- לאקאציע: גידולו בכל מקום
- צייטליך
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 12464
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך נובעמבער 01, 2006 6:13 pm
- לאקאציע: ערגעץ דא אין די געגענט.
שמיראכץ האט געשריבן:יגרסהדותא האט געשריבן:גוט.
גראדע שמעלקא באטרעפט צייטליך ווען ער איז אין כולל, צוזאמען באטרעפט עס תשר"ק, והבן.
דאס אז שמעלקא איז אין כולל איז א אלטע מעשה, אבער וואס זוכט דארט צייטליך?
שמעלקא האסט מיר ארויפגעצווינגן א שמייכל ערב איינפאסטן יום ה' שובבים!!
שמיראכץ, כ'ווייס נישט ווער די ביסט, אבער סאום האו האסטו גאר גוט געשריבן דא! והמכין יכין.
- אנעים זמירות
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3765
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך סעפטעמבער 05, 2012 10:32 am
- לאקאציע: ווען מען זאגט אמר ר' בנימין הכל בחזקת סומין וכו'
צייטליך האט געשריבן:איך האב עטליכע מאל ממש אויסגעשאסן וואס דער שמעלקא ווארט דא צוזאם. ממש א ידען נפלא בגילי (נו!) און בנסתר.
גם אני מצטרף להנ"ל בדבריו הנ"ל.
די סכנה פון באזוכען כפירה\ליצנות בלאגס
- שמעלקא טויב
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5323
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג מאי 04, 2010 2:41 pm
- לאקאציע: אויפ'ן באשעפער'ס וועלט'ל!
צייטליך, כ'האב קיינמאל געוויסט אז איך באטרעף דיר, זאל מיר ענדערש דער דאך באטרעפן. אין ישיבה ביזטו נישט געווען צום געפינען, דער משגיח ר' ישראל הערש האט געזאגט פאר דיין לייט זעליגער פאטער ר' אפרים פונקטליך ווען ער איז דיר געקומען נעמען צו דיין כמעט באשערטע אסתר בת אברהם די גיורת פון ראבלינג סט. (האסט געמאכט א גוטע אקציע מיט'ן נעלם ווערן און דער שידוך איז געווארן אויס, בראווא!) "יואלי'ש איז נישט צום טרעפן!" און דא טרעפסעך אין שמעלקא!
אויב די געדענקסט, איך פלעג רייכערן אונטערן ארון הקודש, און די פלעגסט גיין ביי די גרינע באקס מיט דיין מרדכי בן דוד טעיפרעקארדער, שא, זאג נישט אויס.
ואגב, צייטליך באטרעפט יא וויכטיג מאכער, ווייל עטץ פלעגטץ אינאיינעם אויסהערן די סקענער יעדע ליל שיש, עיטש בעיס קיו בעיס אן דע סיען, און א אלטע באבע האט זיך אויסגעגליטשט אין בארא פארק, טאקע זייער וויכטיג געווען מיר אויפצוועקן פארדעם, גזל שינה איז א דאוריתא!
- מר. פאטאשאפ
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3275
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מארטש 25, 2010 9:16 pm
- פארבינד זיך:
- דער תהילים איד
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6353
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יולי 26, 2009 9:54 pm
- שמעלקא טויב
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5323
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג מאי 04, 2010 2:41 pm
- לאקאציע: אויפ'ן באשעפער'ס וועלט'ל!
- דער תהילים איד
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6353
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יולי 26, 2009 9:54 pm
- מר. פאטאשאפ
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3275
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מארטש 25, 2010 9:16 pm
- פארבינד זיך:
ר' שמעלקע, דאען גוד, קיפ איט אפ.
- צייטליך
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 12464
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך נובעמבער 01, 2006 6:13 pm
- לאקאציע: ערגעץ דא אין די געגענט.
שמעלקא טויב האט געשריבן:האלאו האלאו, איר זענט פון זינען? שמעלקא אין כולל? קיינמאל! א באנק זאל אייער הויזן קוועטשן!
צייטליך, כ'האב קיינמאל געוויסט אז איך באטרעף דיר, זאל מיר ענדערש דער דאך באטרעפן. אין ישיבה ביזטו נישט געווען צום געפינען, דער משגיח ר' ישראל הערש האט געזאגט פאר דיין לייט זעליגער פאטער ר' אפרים פונקטליך ווען ער איז דיר געקומען נעמען צו דיין כמעט באשערטע אסתר בת אברהם די גיורת פון ראבלינג סט. (האסט געמאכט א גוטע אקציע מיט'ן נעלם ווערן און דער שידוך איז געווארן אויס, בראווא!) "יואלי'ש איז נישט צום טרעפן!" און דא טרעפסעך אין שמעלקא!
אויב די געדענקסט, איך פלעג רייכערן אונטערן ארון הקודש, און די פלעגסט גיין ביי די גרינע באקס מיט דיין מרדכי בן דוד טעיפרעקארדער, שא, זאג נישט אויס.
ואגב, צייטליך באטרעפט יא וויכטיג מאכער, ווייל עטץ פלעגטץ אינאיינעם אויסהערן די סקענער יעדע ליל שיש, עיטש בעיס קיו בעיס אן דע סיען, און א אלטע באבע האט זיך אויסגעגליטשט אין בארא פארק, טאקע זייער וויכטיג געווען מיר אויפצוועקן פארדעם, גזל שינה איז א דאוריתא!
וואס זאליך דיר זאגן שמעלקא. האסט א פיינעם זכרון!! (נאר א שאד עס ארבייט נישט)
משגיח ר' ישראל הערש.. ס'שוין גארנישט קיין לעיקוואד מעשיות, פארווער עס ווייסט, די גרינע באקס אויך נישט, אבער דארט האט מען קיין טעיפס נישט געהערט. דארט האט מען פארלוירן געלט פון פאוקער... און די סקענער... בעסער אז מ'רעדט נישט, ווייל וואס דיך באדערט איז אז מיטן סקענער ביניך געליבן ווידעראום א רעדיאו פאר ספורטס האסטו געדארפט קויפן יעדען טאג א ניייע בשעת ר' יוסף לייב האט אנגעפילט זיין לעדל דערמיט.
איי.. נאסטלאגיע!
- חושים בן דן
- שר חמש מאות
- תגובות: 606
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוקטובער 01, 2009 10:25 pm
ה איז 5, ש איז 300, ה טיימס ש איז 1500.
ל איז 30, מ איז 40, ל פלאס מ איז 70.
1500 מיינעס 70 איז 1430, פלאס ה איז 1435 מיינעס די דריי תגובות וואס זענען אויסגעמעקט געווארן (די ווייסט זייער גוט וואס איך רעד...) איז עס...
1432
די איינציגסטע פראבלעם איז... אז ס'שטימט עעעעככככטטטט!!!
- שמעלקא טויב
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5323
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג מאי 04, 2010 2:41 pm
- לאקאציע: אויפ'ן באשעפער'ס וועלט'ל!
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 11 געסט


text:
כארקעוו
כאַרקעוו (אוקראיניש: XapkiB כאַרקיוו; רוסיש: XápbkoB כאַרקאוו) איז די צווייטע גרעסטע שטאט פון אוקראינע און די הויפטשטאט פון כארקעווער אבלאסט. די שטאט געפינט זיך אין צפון-מזרח פון לאנד וואו די כארקעוו, לאפאַן און אודי טייכן קומען צוזאמען, 410 ק"מ מזרח פון קיעוו.
כארקעוו האט א מעטרא סיסטעם מיט 29 סטאנציעס.
אין 1900 האבן געוואוינט אין דער שטאט 11,013 יידן.[1]
די כארקעווער יידישע קהילה האט געהאט די צווייטע גרעסטע שול אין גאנץ אייראפע.
צווילינג שטעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די שטאט כארקעוו האט די צווילינג שטעט:


text:
יעצט איז: מוצ"ש מאי 26, 2018 12:17 am
יא יא האט געשריבן:מהר"א האט געמאכט דראסטישע טוישונגען אין די וועלט פון תורה ווי קיינער בעפאר און די וועלט פון שמחות ווי קיינער בעפאר און די וועלט פון כשרות ווי קיינער בעפאר און דאס האט מחי' געווען דעם צדיק
טאקע א באמבע קשיא!!!יא יא האט געשריבן:יעצט וואלסטו געוואלט אז הר' וואזנער זאל זיך מטפל מיט אזעלכע נארישע פראגן צו איז ער געווען די ערשטע ? צו איז עס טאקע ער געווען ? ער האט נישט צייטט געהאט פאר אזעלכע לופטיגע דיסקאשענס ער האט מיטגעהאלטן וואס ער האט מיטגעהאלטן און געטון דערצו וואס זיין היילג מח האט פארשטאנען און פערטיג מחזק געווען ער האט זיך נישט געהאלטן ביים מפלפל זיין מיט נארישע בחורישע שמועסן
יא יא האט געשריבן:איך האב אריין געטראכט און ווי מער איך טראכט אלס מער זעי איך ווי גערעכט איך בין
יא יא האט געשריבן:איים סארי אבער די תגובה איז א שטיק האס מיט א שיין ביסל ליגענט און איך פארנעם מיך נישט מיט אזעלכע זאכן
איך וועל דיר געבן איין דוגמה,
יא יא האט געשריבן:איך וועל דיר געבן איין דוגמה, די חלק פון תורה, וויפיל האבן דאס געמאכט פאר סאטמאר ווייסטו אבער וויפיל ס'האבן עס געמאכט נאך סאטמאר, און נאר נאכדעם וואס סאטמאר האט געוויזן הצלחה מיט צוויי מסכתות גענדיגט און א שיינע פאר געלונגענע בחינות דאס ווייסטו נישט ? הא ?
יא יא האט געשריבן:וואס דרייסטו א קאפ צו זאגן אז ס'קומט זילטש קרעדיט פאר ר' אהרן פאר חבורת תורתך איז אזא פעט שטיקל האס און אומפארגינערשקייט אז ס'איז זיך צו עקלן ענטשולדיג מיר
מיין מיינונג האט געשריבן:יא יא האט געשריבן:איים סארי אבער די תגובה איז א שטיק האס מיט א שיין ביסל ליגענט און איך פארנעם מיך נישט מיט אזעלכע זאכן
איך וועל דיר געבן איין דוגמה,
יא יא האט געשריבן:מיין מיינונג האט געשריבן:יא יא האט געשריבן:איים סארי אבער די תגובה איז א שטיק האס מיט א שיין ביסל ליגענט און איך פארנעם מיך נישט מיט אזעלכע זאכן
איך וועל דיר געבן איין דוגמה,
מיר ווייסן פון אזא אפענטפערונג מהלך, מיר האבן שטארק הנאה אזוי צו ווערן אפגעענטפערט...
געטראפן גאנץ א גוטע מהלך צוריק צו ענטפערן לופטיגע ענטפערס
יא יא האט געשריבן:דעס אז הר' וואזנער האט אפגעלערנט די זאך נארמאל אזוי ווי יעדע נארמאלע מענטש _וואס איז נישט קיין אנטי ר' אהרן- לערנט עס אפ איז נישט קיין זאך וואס עס איז א קשיא וואס דארף פארענפערט ווערן ער האט געהערט די מציאות אזוי ווי יעדער האט עס געהערט אן קיין דריידעלעך דיוקים פשיטא'ס און נמצא'ס און אן האס און קאשע געקאכעכץ במילא האט ער געזאגט זיינע געפילן וואס ער האט כלפי ר' אהרן און אים מעריץ געווען און פערטיג
נאר די וואס באלאנגען צו קהילת מהר"א (און זענען אנגעפיקעוועט מיט די אלע "נישט" געדרייעכצער און דיוקים און פשיטא'ס וכו') און אויב אזוי הדרה קושיא לדוכתא, וויאזוי רב וואזנער האט געהערט די פאקטן מיט דעם מהלך ווי איר???יא יא האט געשריבן:יעדע נארמאלע מענטש _וואס איז נישט קיין אנטי ר' אהרן
יא יא האט געשריבן:און ביי די וועי די דוגמא וואס איך האב געגעבן האט גארנישט וועגן עפעס אויפווייזן בנוגע הר' וואזנער ס'איז בלויז צו ווייזן ווי זוי דו דרייסט מיטן צונג ועל הכל תגובה כולו יצא
עסקן האט געשריבן:די מהרא חסידים מער די פרומערע האבן א צייטונג 'אוצרטת'
דארט דרוקן זיי א בפירושע צעטיל פון הרב וואזנער זי''ע וואס ער האט געשריבן נאך מיט פערציג יאר צוריק גאר שיין אויף מהרא
דאס איז נאך געווען איידער די גאנצע סאטמארע טיילונג
מיין מיינונג האט געשריבן:תורתך שעשועי האט מיטן רבי'ן קיין כי הוא זה, ניטאמאל האט ער עס אנאנסירט ווי ער האט געטון ביי יסודי התורה, עס איז געגאנגען פאבליק דורך התאחדות אברכים, און זיי זענען די וואס פירן עס (איך וויל נישט רעדן איבער דאס אז עס איז ר' יצחק שווארץ'ס איידיע, אויך וויל איך נישט רעדן איבער דאס אז ער איז קודם געגאנגען צו מהרז"ל דערמיט, ווייל עס איז נישט קיין אפיציעל באקאנטע פרטים און מען קען דערויף גארנישט בויען און אנאליזירן).
היסטאריקער האט געשריבן:מיין מיינונג האט געשריבן:אויך וויל איך נישט רעדן איבער דאס אז ער איז קודם געגאנגען צו מהרז"ל דערמיט, ווייל עס איז נישט קיין אפיציעל באקאנטע פרטים און מען קען דערויף גארנישט בויען און אנאליזירן).
די שורה ווייזט אויף די גאנצע תגובה אז עס איז א שטיק בלאף, ר' יצחק איז א פייערדיגער חסיד פון מהר"א און ער איז קודם געגאנגען צו מהרז"ל?
נישטדא ווער זאל לאכן
באנוצער אין דעם פארום: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצער און 0 געסט


text:
העלא דאָרט,
דער בעסטער וועג צו שטייַגן איז מיט דער הילף פון די קהילה, און מיר געוואלט צו לאָזן יעדער וויסן וואָס ס גייט אויף און וואָס ס דער בעסטער מעגלעך וועג צו האַלטן שפּור אויף וואָס מיר זענען טאן.
- אויב איר זענט אַ באַניצער און ווילן צו באַקומען שנעל שטיצן און באַקומען נאָוטאַפייד וועגן ניו כאַפּנינגז, פילן פֿרייַ צו נאָכפאָלגן אונדז אויף טוויטטער.
- אויב איר ווילן צו זייַן מער ינוואַלווד אין די קיבעץ, וועלן צו העלפֿן אנדערע און באַרימענ זיך וועגן מיט דיין פּלאַץ ניצן טראַנספּאָש, מיר איצט האָבן אַ בלאַט אויף קרוקס.
- אויב איר ווילן צו וויסן וואָס די דעוועלאָפּערס זענען טאן, וויסן וועגן קומענדיק פֿעיִקייטן פֿאַר זיי זענען באפרייט און בכלל ווי צו לעבן אויף דעם ברעג, נאָכגיין אונדזער טראַק פּלאַץ טראַק אַר.
- אויב איר נאָר וועלן צו נאָכפאָלגן די מודעות אויף דעם פּלאַץ, די אַר סימבאָל (אָדער אונטן אָדער אין אייער בלעטערער אַדרעס ליניע) איז דיין פרייַנד. איר וועט באַקומען דעם פּאַטשן אין דער שפּראַך איר זענט דערווייַל ניצן.
באַמערקונגען זענען שטענדיק אנגענומען צו (און מיר פּרובירן צו באַקומען צוריק ווי געשווינד ווי מיר קענען). אויב איר האָט אנדערע פֿירלייגן / אידעעס / אַדוויסעס / וויציק פּאָסטן טיטלען – נאָר לאָזן אונדז וויסן.


text:
שערי צדק מעדיצין-צענטער
דער שערי צדק מעדיצין-צענטער איז דער גרעסטער שפיטאל אין ירושלים. דער שפיטאל איז געווידמעט געווארן י"ט שבט תרס"ב (דעם 27סטן יאנואר 1902). זיין גרינדער און ערשטער דירעקטאר במשך 45 יאר (1902 - 1947), איז געווען ד"ר משה וואלאך. אין 1980 איז דער שפיטאל אריבער געגאנגען צו זיין נייער געביידע אינעם בית וגן קווארטל פון ירושלים. אין דעצעמבער 2012 איז געווארן אנגעשלאסן צו אים דער ביקור חולים שפיטאל.
היסטאריע פונעם שפיטאל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט זענען שוין געווען אין ירושלים דריי יידישע שפיטעלער: מאיר רואטשילד שפיטאל, משגב לדך, און ביקור חולים שפיטאל. די הויפט אורזאך וואס האט געברענגט אויפשטעלן נאך א שפיטאל איז געווען צוליב א קאנפראנטאנציע וואו יידן מיט אן אפשטאמונג פון דייטשלאנד און האלאנד זענען געווען דערווייטערט פון דער פארוואלטונג פון ביקור חולים שפיטאל.
די געביידע פון שערי צדק שפיטאל האט מען אויפגעשטעלט אויף דער דרום זייט פון יפו גאס, צפון פון דעם שערי צדק פערטל, פון וואס דער שפיטאל האט באקומען זיין נאמען. די געביידע איז אויפגעשטעלט געווארן דורך דער יידישער אונטערנעמער פאמיליע פרידלאנד, וואס האט געפועלט א סך אין אויפבויען ירושלים ביים סוף פונעם 19טן יארהונדערט און ביים אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט.
קאארדינאטן: 31°46′23.81″N 35°11′6.2″E / 31.7732806°N 35.185056°E
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]


text:
החא יאר
א החא יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט החא הייבט אן דאנערשטיק (ה, דער פינפטער טאג פון דער וואך), איז "חסר" (ח) דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 29 טעג, און פסח געפאלט זונטיק (א). א יאר פון סארט החא איז אן [עיבור יאר]] און איז לאנג 383 טעג, מיט 55 שבתים.
א החא יאר איז איינע פון די זעלטנסטע סארט יארן, און פאסירט אין בערך 4% פון אלע יארן (דורכשנילעך איין מאל אין 25 יאר).[1] לעצטנס האט פאסירט א החא יאר אין ה'תשס"ה און ה'תשס"ח, און וועט פאסירן נאכאמאל אין ה'תתי"ב.
דאס יאר נאך א החא יאר איז א גכה יאר.
ימים טובים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- אין א החא יאר געפאלט ראש חודש אום שבת דריי מאל: ראש חודש מרחשון געפאלט פרייטיק און שבת (פרשת נח), ראש חודש אדר ב' געפאלט פרייטיק און שבת (פרשת פקודי) און ראש חודש אב געפאלט שבת (פרשת מסעי).
- חנוכה געפאלט פון מיטוואך ביז מיטוואך, מען צינדט דאס ערשטע ליכטל דינסטיק אוונט.
- ט"ו בשבט געפאלט דינסטיק.
- פורים געפאלט פרייטיק (אין ירושלים פייערט מען פורים משולש פון פרייטיק ביז זונטיק).
- ל"ג בעומר געפאלט פרייטיק.
- שבועות געפאלט מאנטיק (און דינסטיק אין חוץ לארץ).
פאסט טעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- צום גדליה ווערט נדחה צו זונטיק, עשרה בטבת געפאלט מיטווך, אסתר תענית געפאלט דאנערשטיק, תענית בכורות ווערט געפעדערט צו דאנערשטיק, און שבעה עשר בתמוז מיט תשעה באב געפאלן ביידע זונטיק.
- ↑ יסודות הלוח העברי על קצה המזלג, אהוד בר סיני, אתר כרם ביבנה


text:
אָליווער מלך, די סעמאַלט קונה סאַקסעס מאַנאַגער, זאגט אַז באָטנעט ינפעקשאַנז זענען ומגעצוימט צווישן די פּערזענלעך קאָמפּיוטערס, ספּאַסיפיקלי אין טשיינאַ און די פאַרייניקטע שטאַטן. בשעת עטלעכע באַטנאַץ האָבן בלויז אַ ביסל הונדערט דעוויסעס, אנדערע קענען ספּיראַליש אין מיליאַנז פון מאשינען אין דער וועלט. באָץ וועט ברענגען וסערס צו אָפּלאָדירן סאַספּישאַס מגילה אָדער ווירוסעס און קריק זיי צו גיט אַ צוגעבן לינקס אָדער ווידיאס וואָס קען זיין ינפעקטאַד מיט מער געפערלעך מאַלוואַרע. עס דעמאָלט אקטן ווי די טראָדזשאַן פערד און לעץ די כאַקערז געווינען צוטריט צו דיין דאַטן און פּריוואַט אינפֿאָרמאַציע - commercial appraiser. די כאַקערז אויך נוצן דיין פּערזענלעך קאָמפּיוטער צו דורכפירן אַ פאַרשיידנקייַט פון טאַסקס און פאַרהאַלטן קריימז, פראָדס, און אָנליין שאָדן.
אין עטלעכע קאַסעס, דיין קאָמפּיוטער אָדער רירעוודיק מיטל קענען זיין ינפעקטאַד דורך אַ באָטנעט אָדער מאַלוואַרע אַז טוט נישט לאָזן איר אָפּלאָדירן באַטייַטיק טעקעס און פאַרמייַדן איר פון עפן דיין באַליבט וועבסיטעס. די באָטנעט איז אַ נעץ פון קאָמפּיוטערס וואָס זענען ינפעקטאַד מיט אַ ספּעציפיש מאַלוואַרע אָדער מאַלישאַס פּראָגראַם. די סיסטעם איז קאַנטראָולד דורך אַ דריט טיילווייַז אָדער אַן אַרויס ענטיט. לאָזן מיר דאָ זאָגן איר אַז די הארן פון באַטנאַץ ניצן דיין קאָמפּיוטער צו גאַנווענען קרעדיט קאָרט אינפֿאָרמאַציע, שיקן ספּאַם ימיילז, דורכפירן די דינסט אנפאלן קעגן פאַרשידענע זייטלעך, און דורכפירן פישינג אנפאלן אין אַ גרויס נומער..
ווי צו דיטעקט די מאַלוואַרע ינפעקשאַנז?
בשעת סקאַנינג דיין מיטל מיט אַנטיווירוס אָדער אַנטי-מאַלוואַרע פּראָגראַם, איר זאָל ערשטער באַזייַטיקן אַלע די ינפעקשאַנז. די פאַקט איז אַז רובֿ פון די מגילה זענען גוט פֿאַר גאָרנישט און קענען נישט האַלטן אַרויף מיט אַ גרויס נומער פון כאַקס און אינטערנעץ טרעץ. מאל, די קאָודז פון בייזע זאכן זענען ינסערטאַד אין דיין וועבזייַטל אָן דיין וויסן. אויב איר האָבן אַ קאָמפּיוטער, איר זאָל דערהייַנטיקן דיין וועב בלעטערער אָדער אַפּערייטינג סיסטעם אויף אַ רעגולער באַזע. עס איז גוט צו ינסטאַלירן אַ מאַלישאַס רעמאָוואַל פּראָגראַם, רעקאַמענדיד דורך די מערהייַט פון עקספּערץ צו זייער קאַסטאַמערז ווערלדווייד. אויב דיין קאָמפּיוטער איז דורכפירן זייַן טאַסקס סלאָולי, איר זאל ווערן די קאָרבן פון בוטנעץ, און די גיכער זענען אַז דיין קרעדיט קאָרט אינפֿאָרמאַציע וועט זיין סטאָלען.
ווי צו פאַרמייַדן די באָטנעט ינפעקשאַנז?
חוץ פליסנדיק רעגולער אַנטימאַלוואַרע און אַנטיווירוס מגילה, איר זאָל נעמען זיכער טריט צו ענשור דיין זיכערקייַט און שוץ אָנליין. דער ערשטער זאַך איר זאָל טאָן איז צו קלייַבן שטאַרק וסערנאַמעס און פּאַסווערדז. מאַכן זיכער איר טשעק דיין פּריוואַטקייט סעטטינגס כּמעט טעגלעך און דערהייַנטיקן די סעטטינגס אַמאָל אָדער צוויי מאָל אַ וואָך. איר זאָל נישט אומקערן די פירעוואַללס אַוועק ווען סערפינג די אינטערנעט און טשעק דיין באַליבסטע וועבסיטעס. עקספּערץ גלויבן אַז באַטנאַץ קענען אָנשטעקן אַ נאָרמאַל קאָמפּיוטער אָדער רירעוודיק מיטל אין ווייניקער ווי פינף מינוט. אזוי, איר זאָל זיין אָפּגעהיט וועגן די וועב זייַטלעך און בלאָגס איר באַזוכן. בשעת ניצן די אינטערנעט, איר זאָל קיינמאָל קיין קליקק אויף די אומבאַקאַנט לינקס און email אַטאַטשמאַנץ, טאָן ניט אראפקאפיע די ווייכווארג און אַפּפּס פון אומבאַקאַנט אָדער ומלעגאַל וועבסיטעס, און יבערקוקן דיין מיטל אויף אַ רעגולער יקער.


text:
באדעוויין פון בעלגיע
באָדעוויין פון בעלגיע (פולער נאמען: באדעוויין אלבערט קארעל לעאפאלד אקסעל מארי גוסטאף פון בעלגיע; פלעמיש: Boudewijn Albert Karel Leopold Axel Marie Gustaaf van België); 7טן סעפטעמבער 1930 - 31סטן יולי 1993) איז געווען דער פינפטער קעניג פון די בעלגיער, וואס האט געקעניגט פונם 17טן יולי 1951 און ביזן שטארבן. ער איז געווען דאס צווייטע קינד אין דער ערשטןער זון פון לעאפאלד דער דריטער און די קעניגן אסטריד, און א ברודער פון אלבערט דער צווייטער.
יונגע יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביי די פינף יאר איז באדעוויין געווארן א יתום, ווען זיין מוטער איז געהרגעט געווארן אין א צוזאמענשטויס.