text:
אברהם זכות
ר' אברהם זכות איז געבוירן אין יאהר ה'ר' אין סאלאמאנקא און נפטר געווארן אין יאהר ה'רע"ה. זיין פאטער איז ר' שמואל ב"ר אברהם זכות. א תלמיד פון דעם גדול ר' יצחק אבוהב.
ר' אברהם איז געווען א גרויסע גאון א בקי אין ש"ס ופוסקים, א גרויסער בעל מקובל, און א קלוגער אין פארשידענע חכמות ווי איסטארלאיגע שטערן, און היסטאריע, ער האט געשריבן דעם באקאנטן ספר ספר היוחסין, וואס איז פון די ערשטע היסטאריע ספרים ביי יודן. ער איז אויך געווען א מאטעמאטיקער און אן אסטראנאם און ער איז געווארן דער קעניגלעכער אסטראנאם אין פארטוגאל.
ער איז געבוירן אין סאלאמאנקא אין ספרד, און פון דארט איז געגאנגען קיין תוניס, איבעראל האבן גוים און אידן צוגלייך איהם מקבל פנים געווען צו הערן זיין חכמה.
עס ווערט פארציילט א אינטערעסאנטע מעשה פון זיין חכמה, אז איינעם פון די קעניגן פון ספרד האט געהאט גרויס קנאה אויף איהם, און האט באשלאסן איהם אויסשפילן, ער האט איהם געפרעגט צו ער ווייסט פון וועלכע טויער ער וועט ארויס גיין פון דער שטאט און פון וועלכע ער וועט צוריק אריין קומען. ר' אברהם האט מיט זיין חכמה פארשטאנען אז דער קעניג וויל איהם שלעכטץ טועהן, האט ער געזאגט אז ער ווייסט, ער וועט עס פארשרייבן אויף א פאפיר, און ווען דער מלך וועט צוריק קומען וועט ער זעהן אז דארט שטייט פונקטליך געשריבן פון וואו ער איז ארויס.
ר' אברהם האט אפגעשריבן אויף א פאפיר, מען האט באהאלטן די פאפיר און קיינער האט נישט געטארן אריין קוקן דערין, דער מלך איז געגאנגען און האט אויסגעהאקט א נייעם טויער ארויסצוגיין פון דער שטאט, און איז פון דארט ארויס און צוריקגעקומען, דער מלך האט צוזאמען גערופן יעדן צו ווײַזן אז ר' אברהם איז א ליגנער, אבער ווי ערשטוינט איז ער געווארן ווען מען האט אויפגעמאכט דעם פאפיר איז דארט געשטאנען אז דער מלך וועט אויסהאקן א נייעם טויער פון דארט וועט ער ארויסגיין פון דער שטאט (נשמת חיים פכ"ב מאמר ג').
דער משנת חכמים פון מהר"ם חגיז שרייבט אויב ווילסטו וויסן פונקטליך די שלשלת היוחסין פון די חכמי המשנה און פון די חכמה גמרא, זאלסטו שטענדיג קוקען אין דעם גלוסטיגן ספר היוחסין.


c: text/html

text:
הימל
דער הימל איז דער טייל פון דער אטמאספערע וואס מען קען זען פון דער ערד אדער פון אן אנדער אסטראנאמישן קערפער. ביי טאג זעט אויס דער הימל פון דער ערד גאנץ בלוי, אבער אין אמת'ן איז דאס ווייל דער לופט טוט צעווארפן דאס ליכט פון דער זון. [1] ביינאכט זעט אויס דער הימל שווארץ באשפרענקלט מיט שטערן.
בייטאג, ווען נאר דער הימל איז נישט איבערגעוואלקנט זעט מען די זון, און אמאל אויך די לבנה. ביינאכט זעט מען אין דעם הימל די לבנה, פלאנעטן און שטערן.
אנדערער פענאמענען וואס מען זעט אמאל אין דעם הימל זענען וואלקענעס, רעגנבויגן און דאס צפון ליכט.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
פריינט (סעריע)
פריינט (אין ענגליש "פרענדס"), איז געווען א טעלעוויזיע סעריע, וואס איז געווען שטארק פאפולער אויף די אמעריקאנע עקראנען, טראנסמיטירט אויף ען בי סי, צווישן די יארן 1994-2004. עס איז איינע פון די מערסט באוואוסטע טעלעוויזיע סעריעס, און האט קאנדידירט פאר 63 "עמי אויסצייכענונגען".
די סעריע איז געווען באזירט אויף סיטואציע קאמעדיע, ווי זעקס פריינט וואס וואוינען אין מאנהעטן ניו יארק וואוינען צוזאמען, וואס יעדער האט זיין פעקל מיט צרות. די פראדוצירער פון די סעריע ווערנער ברודער, פלעגט עס אויפשפילן ביים פילמען די קאפיטלעך, פאר ביישויער וואס זענן געווען אנוועזנד אין זאל, אין קאליפארניע. אויפן טעלעוויזיע איז "פריינט" געווען טראנסמיטירט, יעדע דאנערשטיק נאכט.
"דזשעניפער עניסטאן", האט געשפילט די כאראקטער פון "ריטשל גרין", זי איז פארטון אין די מאדע, האט געארבעט אין פארשידענע ערטער און געבוירן א קינד אין די 10 פעריאדן פון די פילם.
"קארטני קוקס" שפילט די כאראקטער פון "מאניקע געלער", זי איז די "מאמע" פון די גרופע, וואס איז איר ארבעט איז דורכאויס די סעריע, א שעף (קעכערין} אין פארשידענע רעסטאָראַנטן.
"ליסע קאדרא" שפילט אין די סעריע, די כאראקטער פון "פיבי באפע", איר פאך איז איינע וואס מאכט מאסאזשן פאר מענטשן, און איז א מוזיקאלישע. איר אויפפירעכץ איז גאר א מאדנער, נעסטי און טאף, און זי שוועבט אין אנדערע ספערן.
"מאט לע בלענק" שפילט די כאראקטער פון "דזשואי טריביאני", אן אקטיאר, און איינער וואס ווערט משוגע פאר עסן. ער ווערט באוואוסט נאכן שפילן אין אפערע, ער לויפט נאך "קליידער", און ער האט עטליכע פריינדינס דורכאויס די פעריאדן, אין איינע פון זיי ווערט ער פארליבט אין "ריטשל".
"מעטהיו פעררי" שפילט אלס "טשענדלער מעיאריעל בינג", וואס זיין ארבעט איז א סטאטיסטיקער, און אינפארמאציע אפשאצונג. ער ציהט זיך קיין טאלסא, אקלעהאמא צוליב זיין ארבעט און דאן פארלאזט ער זיין ארבעט אין ניינטע פעריאד. ער האט געארבעט אלס א געדאנק אויפקומער (קאפירייטער) אין א רעקלאמע געשעפט, ער איז דער קאמיקער, וואס מאכט בייסיגע און סארקאסטישע וויצן אויף די אנדערע.
דעוויד שווימער, א ייד, שפילט אויף די כאראקטער פון "ראס געלער", איז א פארשער פון די שטיין עפאכע, און ארבעט אין א מוזיי, פאר פרע-היסטארישע היסטאריע, שפעטער אלס לעקטאר אין ניו יארק אוניווערסיטעט, פאר שטיין עפאכע. דורכאויס די סעריע, האט ער דריי מאל געהייראט פרויען, וואס האבן זיך אלעמאל געענדיגט שלעכט, און דעריבער ווערט ער צו שפאט ביי זיינע פריינט, און טיילמאל לאכט ער זיך אליינס אפ. ער האט אויך באציאונגען מיט ריטשל, וואס זי האט א קינד פון אים. ער איז אויך דער ברודער פון מאניקע אין די סעריע.


text:
קרעדיט קארטל
א קרעדיט קארטל (יידיש: ריווח קארטל) איז א דין פלאסטיש קארטל דריי און אן אכטל אינטשעס ברייט און 2 און אן אכטל אינטשעס הויך וועלכע אנטהאלט אן אידענטיפיקאציע נומער און אן אונטערשריפט (טייל אויך א בילד) און דער וועמענ'ס נאמען עס איז אויסגעקריצט אויפ'ן קארטל איז אויטאריזירט (ערלויבט) דאס צו נוצן צו קויפן פראדוקטן אדער סערוויסעס ביז זיין קרעדיט לימיט (קרעדיט-גרענעץ) וועלכע ער האט אויף דעם אקאונט (קאָנטע), און ער באקומט א ביל (חשבון) יעדע מאנאט וועלכע ער ברויך באצאלן ביז א באשטימטן דאטום און אויב נישט דארף ער באצאלן אינטערעסט (מיט פראצענט).
קרעדיט קארטלעך זענען היינט וועלט פארשפרייט און ווערט אנגענומען אין 80 פראצענט געשעפטן איבער'ן לאנד און מען קען האבן איינטריט צו די אקאונט פון יעדע ?עי-טי-עם? מאשין, דורכ'ן טעלעפאן, און דורך די אינטערנעט.
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אנגעהויבן האט זיך עס אין די 1920ער יארן ווען געוויסע פריוואטע פירמעס (האטעל קייטן און אויל פירמעס) האבן זיי געגעבן פאר זייערע קונדן זיי זאלן קענען קויפן זייערע סערוויסעס מיט דעם קארטל אנשטאט קעש (מזומן) און באצאלן איינמאל א מאנאט. נאך דער צווייטער וועלט מלחמה איז דאס שטארק פארשפרייט געווארן און צענדליגער פירמעס האבן נאכגעטאן די זעלבע. די ערשטע גלאבאלע קרעדיט קארד איז ערשט פארגעשלאגן געווארן אין 1950 דורך דיינערס קלאב און עס האט געלאזט אירע אקאונט האלטער קויפן פון א רייע גרויסע געשפעטן וועלכע זענען געוואקסן פון טאג צו טאג. ווען עס איז שוין געווען אביסל פארשפרייט האט א צווייטע פירמע אריינגעטרעטן אין די ביזנעס און דאס איז געווען אמעריקאן עקספרעס אין 1958.
דאס ערשטע קרעדיט קארטל סיסטעם האט געקאסט געלט און די געשעפטן וועלכע האבן דאס אנגענומען האבן געדארפט ווארטן אויף זייער געלט איין מאנאט. מיט דער צייט האבן די בענק אריינגעטרעטן אין די קרעדיט קארד ביזנעס און זענען געווארן פריי און די בענק האבן אפגעצאלט די געשעפטן זיער שנעל און דאס קרעדיט קארטל סיסטעם איז אריין אין פולן שוואונג. די ערשטע באנק דאס צו טאן איז געווען בענק אוו אמעריקע וועלכע האט פארגעשלאגן איר בענקאמעריקארד אין קאליפארניע. ביז אין 66' איז דאס שוין פארשפרייט געווארן אויך צו אלע אנדערע סטעיטס און אין 76' האט די פירמע געטוישט איר נאמען צו וויזא.
די ביזנעס פון קרעדיט קארדס איז געוואקסן זייער שנעל און יעדער האט פרובירט נאכטאן און ווערן א טייל פון די מארקעט. צענדליגער בענק האבן פארגעשלאגן קרעדיט קארדס און יעדע פון זיי האבן געהאט פארשידענע מעלות וואס אנדערע האבן נישט געהאט. אבער נאר איין פירמע איז ארויס א געווינער און דאס איז געווען מעסטער קארד וועלכע איז דעמאלט באוואוסט געווען אלס מעסטער טשארדזש.
קרעדיט קארטל נומערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
יעדע קרעדיט קארטל קומט מיט אן אינדענטיפיקאציע נומער וועלכע באשטייט פון 15 אדער 16 ציפער. די ציפער זענען איינגעטיילט אין 4 טיילן און יעדע פון זיי שטעלן פאר עפעס אנדערש. די ערשטע 4 נומערן רעפרעזענטירן די קרעדיט קארטל סיסטעם. קרעדיט קארטלעך וועלכע הייבן זיך אן מיט א נומער 3 זענען פון אמעריקאן עקספרעט אדער דיינערס קלוב. די וואס הייבן זיך אן מיט א נומער 4 זענען וויזא, נומער 5 זענען מעסטער קארד,און נומער 6 איז א דיסקאווער קארד. די דריי נומערן דערנאך צעטיילן זיי צו מער אפטיילונגן וועלכע זענען געווענליך קרעדיט קארד סארטן. אלע אמעריקאן עקספרעס הייבן זיך אן מיט 37 און אלע דיינערס קלוב מיט 38.
אין אמעריקאן עקספרעס קארטלעך זענען די דריטע און פערטער נומער די סארט קרעדיט קארד סארט און וואלוטע, פון די פינפטע ביז די עלפטע זענען די קאנטע נומערן, פון 12 ביז 14 איז די קארטל נומער און 15 איז די טשעק נומער ווי מיר וועלן באלד ערקלערן.
וויזא קארטלעך קומען מיט 16 נומער א איז וויזא, פון 2 ביז 6 איז די באנק נומער, פון 7 ביז 15 איז די קאנטע נומער און 16 איז די טשעק נומער.
מעסטער קארד איז געווענליך די זעלבע ווי וויזא אבער טיילמאל קען עס זיין אביסל אנדערש, געוואנדן וואספארא סארט קרעדיט קארד דאס איז.
די טשעק נומער איז געווענליך א נומער וועלכע רעפרעזענטירט די ענטפער פון א קאלקולאציע פון אנדערע דידזשיטס אויפ'ן קארטל. ווען די קארטל ווערט דורכגעפירט אין די מאשין וועט די באנק קאמפיוטער סיסטעם מאכן דעם קאלקולאציע און זען אויב די ענטפער נומער שטימט. דאס איז א וועג צו פארזיכערן אז די נומער איז נישט פאלש. דער זעלבער סיסטעם ווערט גענוצט אין יעדע באר-קאוד און אויף נאך פארשידענע זאכן וועלכע קומען מיט נומערן.
אויטענטישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויף די אנדערע זייט פון די קארד איז פאראן די סטרייפ וועלכע איז א מאגנאטישע פלאסטיק פילם מיט קליינע בארס די סייז פון א צוואנציג מיליאנ'סטל פון אן אינטש. די סטרייפ איז ענליך צו די בענדלעך פון א קאסעט טעיפ און קען געליינט ווערן דורך א ספעציעלע מאשין. אויפ'ן סטרייפ ליגן איינגעקריצט אלע אינפארמאציע פון דעם קארטל און צו וועמען דאס באלאנגט. די סטרייפ האלט נישט קיין אינפארמאציע וועגן קרעדיט און דאס ווערט טראנסמיטירט דורך די מאשין וועלכע ליינט דאס קארטל וועלכע איז באהאפטן צו א טעלעפאן ליניע און באקומט אינפארמאציע דירעקט פון די קרעדיט קארד פירמע. נאכדעם וואס די אינפארמאציע ווערט געליינט ווערט צוריק געשיקט א באשטעטיגונג אז יענער איז בארעכטיגט צו קויפן מיט זיין קרעדיט. אויב איז יענעמ'ס קרעדיט אויסגעלאפן וועט עס נישט דורכגיין.
די באנק נוצט א פארגעשריטענע טאקטיק צו פארמיידן פראפעסיאנאלע גנבים פון זיך אריינברעכן אין די טעלעפאן ליניעס און ארויס'גנב'נען קרעדיט קארד אינפארמאציע. יעדעס מאל ווען א קארטל ווערט דורכגעפירט אין די מאשין ווערט די אינפארמאציע געשיקט צו די באנק וועלכע שיקט די אינפארמאציע ווייטער צו די עי-טי-עם מאשין און נאר אויב עס גייט דארט אויך דורך קומט עס צוריק מיט א באשטעטיגונג. איבער די גאנצע צייט ליגט די אינפארמאציע באהאלטן אין א קאוד פארמאט און נאר דער קאמפיוטער סיסטעם קען דאס ליינען.
רוב געשעפטן נוצן נאך היינט די טעלעפאן סיסטעם צו באקומען אינפארמאציע פאר די קרעדיט קארטלעך. די ספעציעלע מאשין איז באהאפטן צו די טעלעפאן און דיילט פון זיך אליינס א נומער דורך א מאדעם. נייע טעכנאלאגיע איז פאראן וועלכע ארבעט דורך די אינטערנעט און איז 10 מאל אזוי שנעל. מיט די אינטערנעט סיסטעם וועט מען קענען צולייגן א פערזענליכע פין נומער וועלכע דער קארטל אייגנטומער וועט אריינדרוקן און מיט דעם פארזיכערן זיין קארטל קעגן גניבות. די פין נומער וועט נאר ליגן אין די באנק'ס סיסטעם און נישט אויפ'ן סטרייפ אז אפילו א געלערנטער קאוד ברעכער זאל דאס נישט קענען אויסגעפינען.
דער סיסטעם האט גוט געארבעט אין דער פארגאנגנהייט אבער אין די היינטיגע וועלט דארף אלעס זיין זייער פארגעשריטן ווייל אויך די גנבים ווערן סאפיסטיקירט און מען דארף זיך היטן פון זיי. אין די לעצטע עטליכע יאר איז מען אויפגעקומען מיט א מער פארגעשריטענע קרעדיט קארד וועלכע זיי רופן די "סמארטקארד". די פארגעשריטענע קארטל פארמאגט א מייקראטשיפ וועלכע קען באקומען נייע אינפארמאציע און אנטהאלט פיל מער קאודס וועלכע טוישן זיך כסדר צו פארמיידן שווינדלערייען. די סמארטקארדס זענען ערשט פארגעשלאגן געווארן אין פראנקרייך וואו טייל פירמעס געבן דאס פאר זייערע קאסטומערס פאר א געוויסע אפצאל. די טעכנאלאגיע איז הינט פארשפרייט אין אייראפע און איז אויפ'ן וועג קיין אמעריקע וואו די ריזן פירמעס וויזא און מעסטערקארד וועלן דאס אדאפטירן. איינמאל די סיסטעם וועט ארינגיין אין באנוץ וועט מען נישט דארפן האבן מער ווי איין קארטל אין טאש וועלכע וועט רעפרעזענטירן אלע קרעדיט קארטלעך און אויך אלס די באנק קארטל.
זינט עס איז פאראן אינטערנעט זענען קרעדיט קארטלעך געווארן נאכמער נוצבאר פאר מענטשן וואס ווילן קויפן זאכן פון די אינטערנעט אדער זיך איינשרייבן פאר סערוויסעס. אבער באלד איז אויפגעקומען דער זארג אז די אינטערנעט איז נישט קיין פארזיכערטע פלאץ פאר א קרעדיט קארטל ווייל גנבים לאקערן דארט און טייל קליינע פירמעס זענען שווינדלער און רעקארדירן קרעדיט קארד אינפארמאציע פון ווער עס קויפט ביי זיי אויף די אינטערנעט און פארקויפן שפעטער די אינפארמאציע פאר געלט.
כאטש די זארג איז איבערגעטריבן איז אין פאקט יא פאראן אסאך שווינדלערייען מיט קרעדיט קארטלעך אויף די אינטערנעט אבער די קרעדיט קארד פירמעס זאגן אז אין רוב פעלער זענען די קרעדיט קארד אייגנטומער אליינס שולדיג וויבאלד זיי האבן נישט אויסגעפאלגט די הויפט זיכערהייט טיפס וועלכע די קרעדיט קארד פירמעס זאגן אלע קאסטומערס.
די זיכערהייט קעגן קרעדיט קארד שווינדלערייען איז א נאכאנאנדיגער קאץ און מויז שפיל מיט די גנבים אבער מען מאכט אסאך פארשריט און עס איז היינט פיל מער פארזיכערט צו קויפן אויף די אינטערנעט ווי אמאל. די פעדעראלע טרעיד קאמיסיע שטייט איבער אלעם און פארזיכערט אז גניבות זאלן פארמינערט ווערן און קרעדיט קארדס זאלן ווערן מער פארזיכערט. די קאמיסיע האט געצווינגן די קרעדיט קארד פירמעס צו באשיצן אירע קאסטומערס פון שווינדלערייען און אזוי געווינען די צוטרוי פון מענטשן צו נוצן קרעדיט קארדס אויך אויף די אינטערנעט. אויב איינער ווערט ב'גנב'ט איז ער נאר פאראנטווארטליך פאר 50$ און די איבעריגע ווערט אפגעמעקט דורך די קרעדיט קארד פירמע.
איינשאפן א קרעדיט קארטל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן הונדערטער ערליי קרעדיט קארטלעך פון אלע סארטן און מען דארף זיך אויסוועלן וואס איז די בעסטע פאר די אייגענע אינטערעסע און נישט פאר די קרעדיט קארד פירמעס אינטערעסע. זאכן וואס מען דארף נעמען אין באטראכט זענען:
א יערליכע אפצאל. טייל קרעדיט קארדס קאסט א יערליכע אפצאל דאס צו האלטן ווי א מעמבערשיפ. געווענליך פארמאגט אזא קרעדיט קארד עטליכע מעלות ווי פונקטן וועלכע מען קען זאמלן אדער קעש דיווידענט וועלכע גיט צוריק א געוויסע פראצענט ענדע יאר. מען דארף מאכן א חשבון אויב עס לוינט זיך ווייל נישט אייביג איז ווערט צו צאלן פאר די ריווח וואס מען פארדינט. רוב פשוט'ע קרעדיט קארדס זענען אומזיסט.
פינאנציעלע אפצאלן. אינטערעסט איז איין זאך, און עס זענען פאראן אויך אנדערע פינאנציעלע אפצאלן פון וועלכע מען ווייסט אפילו נישט. א ביישפיל איז אויב מען נעמט ארויס קעש פון א מאשין וועלן רוב קרעדיט פירמעס בעטן א געוויסע אפצאל און א טייערערע אינטערעסט ראטע. יעדע קרעדיט קארד איז אנדערש און מען דארף דאס נעמען אין באטראכט.
צייט אפשניט. א געווענליכע קרעדיט קארד וועט אייך לאזן קויפן 25 טעג אן דארפן באצאלן אינטערעסט. אבער געוויסע קרעדיט קארד געבן ווייניגער טעג און געוויסע געבן מער טעג. אגב, איז וויכטיג צו וויסן אז די פרייע געלטער איז נאר געזאגט אויב מען באצאלט די גאנצע ביל יעדע מאנאט אין צייט. אויב פארפעלט מען צו באצאלן אפילו מיט איין דאלאר ווייניגער וועט אלעס פון דעמאלט און ווייטער קאסטן אינטערעסט פון די טאג וואס מען קויפט אזוי לאנג ביז מען וועט באצאלן דעם גאנצן באלאנס.
אינטערעסט ראטעס. איינער קען צאלן דאפעלט אינטערעסט פון זיין חבר אפילו זיי האבן ביידע די זעלבע קרעדיט קארדס. ווען מען עפענט א קרעדיט קארד וועט די פירמע נישט געבן קיין גרויסע הנחות אבער איינמאל מען האט א באלאנס וועט יעדע פירמע זיין גרייט נאכצוגעבן פון די אינטערעסט ראטעס און מען דארף נאר בעטן. אויב עס העלפט נישט דארף מען סטראשן אז מען וועט גיין צו א צווייטע פירמע און דעמאלט ארבעט עס פיין.
אויב מען איז שוין פארזינקן אין קרעדיט קארד חובות איז כדאי צו באשטעלן א נייע קרעדיט קארד און פארלאנגן אן איינטריט אינטערעסט ראטע פאר 6 מאנאטן אדער א יאר. רוב פירמעס געבן דאס גערן און עס איז א גרינגערע וועג וויאזוי אפצוצאלן די חובות. אויך איז דאס בעסער פאר די קרעדיט וויבאלד מען נוצט ווייניגער פראצענט פונעם סך הכל קרעדיט וואס מען פארמאגט ווי מיר וועלן שפעטער זען.
בעפאר מען באשטעלט א קרעדיט קארד איז כדאי צו באטראכטן אסאך קרעדיט קארדס פון עטליכע פירמעס און בענק און אראפשרייבן די מעלות און חסרונות פון יעדע אויף א פאפיר און דערנאך פארגלייכן איינע צו די אנדערע און טרעפן וועלכע איז די ביליגסטע פאר אייך. עקספערטן זאגן אז בעפאר מען נעמט א קרעדיט קארד זאל מען זיך אומקוקן ווי בעפאר מען נעמט א מארטגעדזש ווייל מען קען זיך שפארן אסאך געלט איבער די יארן.
קרעדיט פראגעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א קרעדיט קארטל ווערט נאר געגעבן פאר איינער וואס פארמאגט א קרעדיט היסטאריע. אויב האט מען גוטע קרעדיט קען מען באקומען די בעסטע אינטערעסט ראטעס ווייל אלע בענק רייסן זיך נאך אזעלכע קאסטומערס. אויב האט מען א שוואכע קרעדיט וועלן די אינטערעסט ראטעס זיין העכער און אויב האט מען בכלל נישט קיין קרעדיט אדער א שלעכטע קרעדיט וועלן ווייניג פירמעס מסכים זיין צו נעמען שאנסן און זיי וועלן זיך אפזאגן פון געבן א קרעדיט קארד. עס איז אבער פאראן אזא זאך וואס הייסט א פארזיכערטע קרעדיט קארד אין וועלכע מען ברויך דעפאזיטן געלט פון פאראויס און נאר וויפיל געלט מען פארמאגט אין די אקאונט נאר אזויפיל קען מען שפענדן אויף דעם קארטל. ווען די פירמע זעט נאך א שטיק צייט אז אלעס קלאפט וועט זי אנהייבן געבן ערשט אביסל קרעדיט און אויב אלעס וועט ווייטער גיין נארמאל וועט יענער צוריק באקומען זיין קרעדיט ווי בעפאר.
אויב די קרעדיט טויג און מען באקומט מער ווי 5,000$ קרעדיט דעמאלט קען מען אפעלירן פאר א גאלד אדער פלעטניעם קרעדיט קארד. די סארט קארטלעך קאסטן געווענליך א יערליכע אפצאל אבער די בענעפיטן דערפון קענען זיין ווערט דאס געלט זינט עס גיט אינשורענס פאר אלעס וואס מען קויפט, קאר רענטל אינשורענס, פלייט אינשורענס און נאך פארשידענע סערוויסעס אויף וועלכע עס לוינט זיך צו צאלן.
איינמאל מען שאפט זיך איין א גוטע קרעדיט ווערן אלע פירמעס שנעל געוואויר דערפון און יעדער וויל באקומען אזא קאסטומער. מען הייבט אן באקומען פאסט פון אלע סארט קרעדיט פירמעס וועלכע זענען וויליג צו געבן ריזיגע סכומים קרעדיט און טייל מיט גאר נידעריגע אינטערעסט ראטעס. מען דארף זיין זייער פארזיכטיג בעפאר מען שליסט זיך איין אין א נייע פלאן ווייל טייל פירמעס דרייען אריין אין א שטיקל שווינדל ווען זיי לאזן אייך אונטערשרייבן א נייע קאנטראקט און צווישן די קליינע שורות ווערן קלאר ארויסגעברענגט תנאים צו וועלכע איר וואלט אייך קיינמאל נישט צוגעשטעלט אויב איר וואלט געוואוסט. טייל זענען אזוי גוט געמאכט אז מענטשן כאפן זיך נישט ביז עטליכע מאנאטן אדער אפילו יארן און די פירמע מאכט געלט נאר פון דעם.
בעפאר מען שרייבן אונטער פאר א קרעדיט קארד דארף מען מאכן זיכער איבער די פאלגענדע זאכן: די אינטערעסט ראטעס, די פירמע וואס גיט די קרעדיט, וויפיל קרעדיט, די ציט אפשניט וואס מען האט ביז'ן באצאלן, די מינימום פעימענט, יערליכע אפצאלן, און אנדערע אפצאלן ווי קרעדיט אינשורענס אדער ענליכע סערוויסעס.
קרעדיט קארטל סארטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן דריי הויפט קרעדיט קארטל סארטן:
די ערשטע איז א באנק קארטל וואס טייטש אז די באנק אפערירט די קרעדיט קארד און די קרעדיט פירמעס (וויזא, מעסטערקארד) גיבן די קרעדיט. די צווייטע סארט קארטלעך זענען טרעוול אדער עינטערטעימענט קארטלעך וועלכע ווערן געגעבן דורך אמעריקן עקספרעס און דיינערס קלאב, און הויז קארטלעך וועלכע זענען די פארשידענע סארט קרעדיט קארטלעך וועלכע גרויסע דעפארטמענט געשעפטן גיבן פאר זייערע קאסטומערס.
עס איז אויך פאראן א פערטע סארט קארד וועלכע ווערט אנגערופן עפיניטי קארד. די סארט קארטלעך זענען גארנישט אנדערש ווי יעדע וויזא אדער מעסטערקארד נאר איז פארבינדן מיט נאך א פירמע אדער פראגראם און גיט פונקטן ווען מען נוצט דאס קארטל און שפעטער קען מען באקומען סערוויסעס אלס קאמפענסאציע פון די פונקטן. באקאנט זענען די פריקווענט פלייער מיילס וועלכע קאמפענסירט פליגער טיקעטס ווען מען דעגרייכט א געוויסע צאל פונקטן. די סארט פירמעס מאכן געשעפטן מיט די קרעדיט קארד פירמע זיי צו שאפן קאסטומערס און זיי מאכן א פראצענט דערפון.
צווישן וויזא און מעסטערקארד איז נישט פאראן קיין גרויסע חילוק ווייל ביידע ארבעטן אויפ'ן זעלבן סיסטעם און ביידע ווערן אנגענומען אין אלע געשעפטן איבער די פאראייניגטע שטאטן און אויך איבער די וועלט. 99 פראצענט געשעפטן וועלכע נעמען אן וויזא נעמען אויך מעסטערקארד און דאס זעלבע פארקערט און עס איז נישט פאראן קיין שום סיבה פארוואס מען זאל דארפן האבן ביידע.
וויזא און מעסטערקארד פארלאנגן נישט מען זאל באצאלן די גאנצע באלאנס יעדע מאנאט און וועלן אייך לאזן האלטן א באלאנס ווילאנג איר ווילט אזוי לאנג ווי מען באצאלט די מינימום פעימענט וועלכע איז געווענליך נישט מער ווי עטליכע פראצענט. פארשטייט זיך אז צו האלטן א באלאנס קאסט אינטערעסט און די אינטערעסט ראטעס זענען זייער הויך און עס איז עקאנאמיש זייער נאריש דאס צו נוצן. אן הלוואה פון סיי וועלכע באנק איז פיל ביליגער און כאטש עס קוקט נאר אויס ווי עטליכע פראצענט קען דאס אויסמאכן אסאך געלט אין דעם לאנגן טערמין.
אמעריקן עקספרעס פארלאנגט יא מען זאל באצאלן די ביל אינגאנצן און גיט די בענעפיט פון זערא אינטערעסט און טיילמאל גיבן זיי קרעדיט אן קיין לימיט אזוי לאנג ווי מען באצאלט עס.
די קרעדיט קארד פירמעס האבן פארשידענע וועגן וויאזוי זיי רעכנען די אינטערעסט אבער אין גענעראל קומט אלעס אויס בערך די זעלבע. טייל רעכנען די גאנצע מאנאט אינאיינעם, אנדערע גייען טאג פער טאג, און טייל ווערן געבויט אויף די פאריגע באלאנס. אויב מען באצאלט נישט גארנישט אדער מען פארגעסט צו באצאלן וועלן רוב פירמעס טשארדזשן צווישן 15$ און 30$ אלס א קנס. אן ענליכע טשארדזש קען קומען אויב איינער באשטעלט טשעקס פון זיין קרעדיט קארד און איינע פון זיי קראכן.
אינטערעסט און אלעס ארום דעם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א קרעדיט קארד איז איינע פון די שליסלן פון ארימקייט אויב מען שטעלט זיך נישט אליינס אראפ פרינציפאלן וויאזוי מען וועט דאס נוצן און באצאלן. סטאטיסטיקס ווייזן אז מער פון 50 פראצענט קרעדיט קארד האלטערס האבן דערויף חובות וואס מיינט אז זיי צאלן אסאך אינטערעסט און אינטערעסט אויף אינטערעסט ווי מיר וועלן באלד זען.
מען דארף קלאר פארשטיין אז א קרעדיט קארד איז נאר פריי פון אינטערעסט אויב מען באצאלט די גאנצע ביל יעדע מאנאט. אויב איר פארפעלט דאס צו באצאלן אפילו מיט איין ניקל ווייניגער וועט די קרעדיט קארד פירמע אנהייבן בעטן אינטערעסט פאר יעדע זאך וואס איר קויפט פון דעם טאג וואס איר האט געקויפט, וואס מיינט אז מיט יעדע נייע איינקופט בארגט איר פרישע געלט פון די קרעדיט פירמע און איר באצאלט דערויף 3 מאל אזויפיל אינטערעסט וואס איר קענט באקומען אין באנק.
א קרעדיט קארד איז טאקע א גוטע זאך אבער עטליכע קרעדיט קארטלעך איז ווייט פון גוט. ווי מער קרעדיט קארטעלך אלס מער נוצט מען דאס און די שאנסן מען זאל דאס נישט קענען באצאלן איז פיל גרעסער.
אויב איינער איז שוין אריינגעפאלן אין קרעדיט קארד חובות איז פאראן א רעגירונג'ס ארגאניזאציע וועלכע רופט זיך די קאנסומער קרעדיט קאונסלינג סערוויס וועלכע איז געליסטעט אין אלע טעלעפאן ביכער. די ארגאניזאציע העלפט אויסארבעטן א פלאן וויאזוי צו באצאלן און די קרעדיט קארד פירמעס וועלן גאנץ אפט איינגיין אויף א קאמפראמיס.
עלימינירן חובות איז ווי פארלירן וואג וועלכע גייט נישט אויפאיינמאל און אויב יא שאפט מען אנדערע פראבלעמען. מען דארף האבן געדולד און נאכפאלגן א פלאן ביז מען דעגרייכט דעם ציל.
די קרעדיט קארד פירמעס זענען כיטרע און לעבן אויף די אינטערעסט וואס מענטשן צאלן. זיי וועלן מאכן זיכער אז איר צאלט גענוג אינטערעסט אפילו ווען עס קוקט אייך אויס אז איר צאלט ווייניגער. איר מיינט אמאל אז איר צאלט 18 פראצענט אינטערעסט אבער אין פאקט צאלט איר 24 פראצענט.
וויאזוי?
לאמיר זאגן אז איר באצאלט אייער ביל יעדע מאנאט און איין מאנאט באשליסט איר אז איר וועט דאס נישט באצאלן. נארמאלערהייט באקומט איר א 25 טאגיקע צייט אפשניט פון ווען איר קויפט עפעס ביז די קרעדיט קארד פירמע הייבט און רעכנען אינטערעסט. אבער יעצט אז איר האט נישט באצאלט אייער ביל וועלן זיי צוריקגיין צו אלע איינקופטן און אנהייבן רעכנען אינטערעסט אויף זיי פון דעם טאג וואס מען האט געמאכט די טראנזאקציע און דאס איז לעגאל.
אין זייער שפראך ווערט דאס אנגערופן א טו סייקל מעטהאד און דאס דארף זיין געדרוקט אויף די ביל וועלכע קומט אן ענדע מאנאט. יעצט אויב איר בלייבט מיט די חובות סייווי פאר א לענגערע צייט וועט דאס נישט קיין סאך אויסמאכן ווייל איר באצאלט דאך סייווי נישט און איר דערלייגט נאר פאר איין מאנאט וועלכע קען גרינג ערפילט ווערן מיט א בעסערע אינטערעסט ראטע. אויב איר באצאלט אייער ביל יעדע מאנאט איז דאס זיכער נישט קיין פראבלעם פאר אייך, אבער אויב עס מאכט זיך דאס פון צייט צו צייט דאן זאלט איר אריבערטוישן צו א צווייטע קרעדיט קארד וועלכע ארבעט נישט אויף דעם סיסטעם אפילו זייער אינטערעסט ראטע איז העכער ווייל איר וועט פיל מער דערלייגן די וועג.
וויאזוי מען קען פארדינען פון קרעדיט קארטלעך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויב איר פארמאגט א קרעדיט קארטל איז א קלוגע זאך צו קויפן טייערע פראדוקטן מיט דעם ווייל אויב עס מאכט זיך א פראבלעם איז א קרעדיט קארד די גרינגסטע וועג וויאזוי מען קען צוריק באקומען דאס געלט. איר קענט אנרופן די קרעדיט קארד פירמע און זיי בעטן זיי זאלן צוריקהאלטן דאס געלט פון יענע און יענע פירמע ווייל איר זענט נישט צופרידן. דאס איז א טייל פון די קרעדיט בילינג אקט.
אזא אקט קען נאר געטאן ווערן אויב מען האט שוין פון פריער גערעדט צום פארקויפער און מען האט זיך נישט געקענט אויסקומען, דער איינקופט מוז זיין העכער $50, און די איינקופט מוז זיין אין אייער שטאט ביז 100 מייל ווייט פון אייער היים.
אויב איינע פון די דריי זאכן איז נישט אייער פאל וועט די קרעדיט קארד אייך נישט צוריקגעבן די געלט און אייער איינציגסטע ברירה איז צו גיין צו די סמאול קלעימס געריכט.
וויפיל מאל טראגט מען צוריק זאכן וואס מען האט איינגעקויפט און מען באקומט צוריק קרעדיט אויף די זעלבע קרעדיט קארד. למעשה ווילט אבער אסאך מאל צוריק באקומען קעש ווייל אין פאקט האט איר שוין לאנג באצאלט די קרעדיט קארד ביל.
לעגאל קענט איר דאס באקומען און פרובירט דאס בעטן פון די קעשיר. אויב יענע וויל עס אייך נישט געבן דאן שרייבט א בריוו צו אייער קרעדיט קארד און זיי וועלן אייך שיקן א טשעק ביז 7 טאג. געדענקט דאס ווייל אמאל וועט קומען אזא פאל מיט א גרויסע סכום געלט און איר וועט זיין אביסל שמאל אין קעש און איר וועט נישט דארפן קיין קרעדיט.
דאס זעלבע קען אמאל פאסירן ווען איר בארגט אייער קרעדיט קארד פאר א צווייטן און יענער טראגט צוריק וואס ער האט געקויפט און עס גייט צוריק ארויף אויף די קרעדיט קארד. יענער וויל צוריק קעש פון אייך און איר האט נישט.
זאגט יענעם אז איר וועט אים צוריקגעבן דאס געלט ביז א וואך און שרייבט א בריוו צו די קרעדיט קארד פירמע וועלכע וועט אייך ארויסשיקן א טשעק און איר וועט יענעם באצאלן.
פאררעכט טעותים אויף א ביל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מאנאט נאך מאנאט האט ראובן געזען אויף זיין קרעדיט קארד ביל אז ער ווערט גערעכנט פאר א געוויסע זאך. ראובן האט דאס שטענדיג איגנארירט און יעצט האט עס אויסגעפלאצט. ער האט צעריסן די ביל אויף שטיקער און עס צוריקגעשיקט צו די קרעדיט קארד פירמע...
עס זענען אבער פאראן בעסערע עצות וויאזוי צו באהאנדלן טעותים אויף קרעדיט קארטלעך און איר מעגט טאקע נאכקוקן אייער ביל אויב אלעס איז 100 פראצענט ווייל א טעות איז נישט אויסגעשלאסן.
די ערשטע זאך וואס איר זאלט טאן איז אנרופן די קרעדיט קארד פירמע און מעלדן אז עס איז פאראן א טעות. אמאל וועלן זיי דאס מסדר זיין אויפ'ן טעלעפאן. אויב נישט וועלן זיי האלטן א רעקארד אז איר האט גערופן מיט א טעות און איר זאלט ארויסשיקן א בריוו מיט די גאנצע הסברה פארוואס איר טראכט אז עס איז נישט גוט גערעכנט געווארן.
אויב עס קומט אונטער די צייט צו באצאלן אינדערצווישן דאן צאלט נישט אפ די חלק וועלכע איר טראכט אז עס איז נישט ריכטיג ווייל אויב יא וועט די קרעדיט קארד פירמע אייך זאגן אז עס איז צו שפעט. איר דארפט באקומען אן ענטפער ביז 30 טעג און אלעס דארף לעגאל אויסגעגליכן ווערן ביז 90 טעג. אויב איר זענט גערעכט וועט די קרעדיט קארד פירמע אייך שיקן א טשעק און אויב נישט וועלן זיי שיקן א בריוו מיט אן ענטפער פארוואס זיי טראכטן אז זיי זענען יא גערעכט און איר וועט באקומען ווייניגסטענס 10 טעג צו באצאלן דעם חילוק.
אויב איר זענט נאך אלץ נישט צופרידן קענט איר שרייבן נאכאמאל און דורכאויס די גאנצע צייט פון די טענה ומענה מעג נישט די קרעדיט קארד פירמע דאס רעכנען אלס שפעט באצאלט און באשמוצן אייער קרעדיט. אויב איר האלט אז די קרעדיט קארד פירמע איז נישט גערעכט דאן קענט איר גיין אין געריכט און ערקלערן פארוואס איר האלט אז די קרעדיט קארד איז נישט גערעכט. אויב איר געווינט וועט די קרעדיט קארד אייך מוזן באצאלן אלעס מיט די אינטערעסט.
אגב, ווען עס קומט צו פארפירן נוצט שיינע לשונות און געט נישט אויף אפילו זיי זענען אייך מסביר אז זיי זענען גערעכט. אויב יענער קען אייך נישט העלפן בעט מען זאל רופן איינער העכער יענעם א.א.וו. ביז ווילאנג איר באקומט איינעם וואס פארשטייט אן עסק. עס איז א נארמאלע זאך אז יענער וועט זאגן אז מען וועט אייך צוריקרופן ביז עטליכע טעג. אין אזא פאל נעמט א קאנפערמעישן נומער וועלכע וועט אייך צוניץ קומען די נעקסטע מאל איר רופט וועגן דעם זעלבן פראבלעם.
קרעדיט קארטל שווינדל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די גרעסטע שווינדלערייען ווערן געמאכט דורך קרעדיט קארטלעך און מען דארף זיין זייער פארזיכטיג, ספעציעל די וועלכע האבן מערערע קארטלעך. א גנב וועלכער באקומט אייער נומער קען מאכן א לעבן מיט אייער קארטל און איר וועט אייך ברעכן קאפ ביז איר וועט צוריקבאקומען די געלט פון די קרעדיט קארד פירמע. דער כלל איז מען זאל קיינמאל נישט ארויסגעבן א קרעדיט קארד נומער נאר פאר א פארלעסליכע פירמע פון וועלכע יעדער ווייסט צו זאגן. מענטשן באקומען כסדר בריוון וועגן געוויסע וואקאציעס אדער אנדערע שוואויל טאג וועלכע מען קען יעצט באקומען פאר חצי בחנם און ווען מען רופט אן בעטן זיי אייער קרעדיט קארד און דאן זענט איר פארטיג ווייל די פירמע איז נישט קין פירמע נאר א באנדע שווינדלער וועלכע האבן אייך בא'גנב'ט.
אויב איר פארלירט אייער קארד אדער איר פארדעכטיגט עפעס רופט באלד אן די פירמע אויף איר 24 שטונדן א טאג עמוירדזשענסי ליין און מעלדט איין דעם פראבלעם. צו מאכן די זאך בעסער שיקט דערנאך ארויס א בריוו און ערקלערט וואס האט פאסירט. זייט געדולדיג אין אזעלכע פעלער ווייל די סארט זאכן ווערן נישט אויסגעגליכן אזוי שנעל.
זע אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
ערווין ראמעל
ערווין יאהאן אויגען ראמעל (דעם 15טן נאוועמבער 1891 - דעם 14טן אקטאבער 1944) איז געווען באוואוסט אלס דער „מדבר פוקס".
ער איז געבוירן אין היידלהיים, דייטשלאנד. ער האט געלערנט אין א מיליטערישער קאדעטן שולע. זיין טרוים איז געווען, צו ווערן אן אינזשעניר, אבער ער איז געבליבן אין מיליטערישער שולע, און גראדואירט אלס לייטענאנט.
אינהאַלט
ערשטע וועלט מלחמה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין דער ערשטער וועלט מלחמה איז ער געווען אן אפיציר אויפן פראנצויזישן פראנט, אין איטאליע, און אויך אין רומעניע, און ער האט באקומען דריי מעדאלן אלס אויסצייכענונג. ער איז געווארן באוואוסט אלס איינער וואס נעמט שנעלע שריט, און נאכדעם וואס דער פיינט איז געווארן צומישט, האט ער עס אויסגענוצט צו פארטומלען די פיינט, און אייננעמען א ניצחון.
צווישן די וועלט מלחמות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך דער מלחמה איז ער געווארן א לערער אין דרעזדן, אין דער מיליטערישער שולע, וואו ער האט געלערנט טאקטיק פון מלחמה. ווען היטלער איז געקומען צו דער מאכט, איז ער גערופן געווארן, און געווארן א גענעראל אין דער ווערמאכט. ער איז געווען גענעראל פון דער זיבעטער געפאנצערטער דיוויזיע, און אויך דער אפיציר פון דער לייב גווארדיע פון היטלער. ביי די צוגרייטינגען צו דער פוילישער אינוואזיע האט ער נישט א טייל גענומען.
צווייטע וועלט מלחמה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זייענדיק דער גענעראל פון דער זיבעטער געפאנצערטער דיוויזיע, האט ער אטאקירט פראנקרייך, און די דייטשן זענען געווען זיגרייך אין דעם קריג, און אלס אויסצייכענונג איז ער געווארן קאמאנדיר פון עטליכע דיוויזיעס. ווען איטאליע איז דורכגעפאלן מיט איר קאמף אין ליביע, איז ער אריבערגעשיקט געווארן מיט זיין ארמיי, קיין אפריקע. זיין ארמיי האט מען גערופן דעם אפריקע-קארפוס, און האט דארט געווינען גלענצנדע ניצחונות, און ער האט דערפאר באקומען זיין צונאמען, "מדבר פוקס".
ווען די אמעריקאנער און בריטישע ארמייען האבן זיגרייך ארויסגעשטויסן די דייטשן פון צפון אפריקע, איז ער געווארן גענעראל פון ארמיי B וואס איז געווען אין איטאליע, און דערנאך אין נארמאנדי, וואו ער האט אויפגעשטעלט באפעסטיגטע פאזיציעס, אין פאל די אליאירטע גייען אטאקירן.
די דורכגעפאלענע אטענטאט אויף היטלער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויבן אויף האט ער גארנישט געהאט מיט דעם, אבער נישט זייענדיג א מיטגליד אינעם נאצי פארטיי, האט מען אים אריינגערעכנט אין די ליסטע, פון מעגליכע קעגנער פון היטלער, ווען דער אטענטאט איז דורכגעפאלן, איז ראמעלס נאמען געווען פארשריבן אין עטליכע ליסטעס, די געשטאפא איז געקומען צו אים, און זיי האבן אים געזאגט, אדער נעמט ער זיך דאס לעבן, אדער ברענגט מען אים פאר א געריכט, ער האט גענומען ציאניד, און באגאנגען זעלבסטמארד.
ער איז דער איינציגסטער פון דייטשלאנד, וואס איז געווען ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, וואס מען האט אויפגעשטעלט א מוזיי, אויף זיין נאמען, וויבאלד ער האט זיך קיינמאל נישט אנגעשלאסן צום נאצי פארטיי.


text:
קענט
קענט (ענגליש: Kent) איז א גראפנשאפט אין דרום-מזרח ענגלאנד, וואס גרענעצט עסעקס צו צפון אריבער דעם טעמז, גרויסלאנדאן צו צפון-מערב, סארי צו מערב און מזרח סאסעקס צו דרום-מערב. קענט באדעקט א שטח פון 3,736 קוואדראט ק"מ. די גראפנשאפט שטאט איז מיידסטאן. קענט גרענעצט פראנקרייך דורכן קאנאל טונעל.
דאווער איז איינער פון די הויפט פארטן אין קענט.
קולטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די רעליגיעזע ראלע פון קאנטערבורי האט אינספירירט טשאסערס קאנטערבורי מעשה'ס, וואס האט אנגעהויבן די אנטוויקלונג פון ענגלישער ליטעראטור.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
װיקיפּעדיע:קלארשטעלונג
פאלגנד זענען עטליכע קלארשטעלונגען וואס איז וויכטיג צו נעמען אין אכט בעת איר באניצט זיך מיט דער וויקיפעדיע, די רשות דא צו ליינען איז אויף די פאלגנדע תנאים און אייער הסכמה צו זיי.
מיר זענען דאנקבאר אויב איר וועט אייניגן פון אייער צייט דאס דורכליינען דעם גאנצן בלאט. און מיר האפן איר וועט הנאה האבן פון דער איבערלעבונג וואס וויקיפעדיע שטעלט אייך צו.
אינהאַלט
- 1 נישטא קיין קאנטראקט; באגרעניצטער ליצענס
- 2 דינא דמלכותא דינא
- 3 וויקיפעדיע גאראנטירט נישט די ווארהייט פון אינפארמאציע אין איר
- 4 וויקיפעדיע טראגט נישט קיין שום אחריות
- 5 וויקיפעדיע איז נישט קיין מקור פאר פראפעסינעלע עצות
נישטא קיין קאנטראקט; באגרעניצטער ליצענס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביטע מאכט זיכער אז איר פארשטייט אז די אינפארמאציע וואס ווערט דא צוגעשטעלט איז אהערגעשטעלט אויף א פרייען און אומזינסטן אופן, און עס איז נישט אפגעראכטן געווארן קיין שום אפמאכן אדער קאנטראקטן צווישן אייך און און די בעלי בתים פון דער פונדאציע אדער אנדערע באניצער אין דעם סייט, די בעלי בתים פון די סערווערס וואס אין זיי איז איינגעשפייכלערט די ענציקלאפעדיע, די פריוואטע פינאנציעלע ביישטייערער צו וויקיפעדיע, יעדער מנהל פון פון אלע פראיעקטן, טעכניקער אדער יעדער סיי וואסארא אנדערע מענטש וואס איז פארבינדן אויף סיי וואסארא אופן צו דעם פראיעקט אדער אנדערע וואס זענען עקספאוזט צו אייער טענה אויף א דירעקטן וועג. עס ווערט אייך געגעבן א באגרעניצטן רשות פון דא צו קאפירן טעקסט, און אויך בילדער.
די אינפארמאציע ווערט אהערגעשטעלט אומזינסט, און עס איז נישטא קיין שום אפמאך אדער פארשטענדעניש נישט, צווישן אייך און וויקיפעדיע אין צוזאמנהאנג צו אייער באניצונג אדער יעדע סיי וואסערע דיינער אן ענדערונג אין די אינפארמאציע, קיינער אין וויקיפעדיע איז נישט פאראנטווארטליך אויף קיין שום ענדערונג רעדאקטירונג, צולייגונג אדער אויסמעקעריי פון אלע אינפארמאציע, וואס איר זענט אויסגעשטעלט צו שרייבן אין וויקיפעדיע אדער אין סיי וואסארא אנדערע פראיעקט פארבינדן צו איר.
דינא דמלכותא דינא[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די שרייבער אין וויקיפעדיע פארפליכטן זיך צו האנדלען אין איינקלאנג צום געזעץ מיטן גענצליכן תמימות, מיט א פערזענליכער און פובליק פאראטווארטליכקייט נישט צו ברעכן דאס געזעץ און נישט צו וואנדאליזירן די אינהאלט וואס ערשיינען אויפן סייט. עס איז נישט ערלויבט אריינצוברענגן טעקסט אדער פיילס פון סייטס וואס זענען באשיצט מיט קאפי רייט געזעצן, לשון הרע, פארשמוצנגן קעגן מענשטן, אדער א עבירה פון יעדן סיי וואסארא אנדערע געזעץ, אריינגערעכנט אויפצודעקן סודות פון לאנד, פריוואטע דאקומענטן, פריוואטקייט אינפארמאציע וואס פארשטערן די פריוואטקייט געזעצן פון דאס לאנד, פאנטענטן און ביזנעס סודות, און ביישפילן פון אנדערע.
וואנדאליזירן ארטיקלען במזיד איז אן עבירה פון אינטערנעץ געזעץ.
וויקיפעדיע נעמט נישט קיין אחריות אויף קאפירעכט פארלעצונגען, לשון הרע, ארויסלאזן בשמוצינגן אויף אנדערע מענטשן, אדער סיי וואסארא בארעכונג פון סיי וואסארא געזעץ, אריינגערעכנט די ארויסגעבן סודות פון סיי וואסארא לאנד, פריוואטע דאקומענטן, ביישפילן, פאטענטן און ביזנעס סודות, און די פאראנטווארטליכקייט אויף די אקטן ליגן בלויז אויף די שרייבערס אליינס.
יוריסדיקציע און לעגאליטעט פון דעם אינהלאט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די וויקיפעדיע דאטנבאזע איז איינגעשפייכלערט אויף א סערווער אין דעם שטאט פלארידע אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, און דאס איז אויפגעהאלטן און רעפערענץ צו די שוץ צוגעשטעלט דורך די לאקאלע און פעדאראלע געזעץ.
וויקיפעדיע איז אויסגעשטעלט צו אנטהאלטן מעגליכע אינהאלט קעגן אייער געזעץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געזעצן פון אייער לאנד אדער יוריסדיקציע קען מעגליך נישט באשיצן אדער ערלויבן די זעלביגע סארט פארם פון רייד אדער פארשפרייטונג.
וויקיפעדיע טוט חלילה נישט צורעדן צו ברעכן סיי וואסארא געזעצן; און קען נישט זיין פאראנטווארטליך פאר די עבירות פון די געזעצן, זאלט איר חלילה לינקן צו דעם דאומעין אדער נוצן, איבערקאפירן, אדער פובליצירן די אינפארמאציע דא אנאהאלטן.
עס איז זייער מעגליך אז פובליקירן די אינפארמאציע דא קען זיין אן עבירה לויט די געזעצן פון אייער לאנד אדער רעליגיע וואס האט די יוריסדיקציע דארטן פון ווי איר ליינט די אינפארמאציע.
האנדל-מארקעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א האנדל-מארקע, באדינסט-מארקע, קאלעקציע-מארקע, אנצייכענען-רעכט און אזוינע רעכטן וואס ווערן דערמאנט, געניצט אדער ציטירט אין די ארטיקלען אין וויקיפעדיע זענען די אייגנטום פון זייערע אייגנטימערס. כאטש זיי זענען געניצט דא טאר מען נישט ניצן זיי פאר קיין שום אנדערן צוועק נאר וואס די מחברים האבן דערלויבט דורכן GFDL דערלויבניש סכעמע. אחוץ ווען עס שטייט אזוי בפירוש די וויקיפעדיע און וויקימעדיע ערטער זענען נישט אינדארסירט און נישט פארבינדן מיט אבי ווער עס האלט די רעכטן, און וויקיפעדיע שענקט נישט קיי רעכטן צו ניצן וואסערע געשיצטע מאטעריאלן. ווען איר ניצט אזעלכע אייגנטום נעמט איר אויף זיך פולע אחריות.
וויקיפעדיע גאראנטירט נישט די ווארהייט פון אינפארמאציע אין איר[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויקיפעדיע איז אן אונליין אפענער-אינהאלט קאלעבראטיווער ענציקאלפעדיע, ד.ה. א וואלענטירליכער איינזאמעלונג פון איטליכע מענטשן אדער גרופעס, וואס איינער קען נישט דעם צווייטען, וואס זענען פאראייניגט בלויז מיטן איין אייציגן ציל, צוזאמנארבייטען צו אנטוויקלן א בשותפות'דיגער מקור פאר מענטשליכער דעת. דער סטרוקטאר פונעם פראיעקט ערלויבט יעדן מיט א אינטערנעט פארבינדונג צו טוישן איר אינהאלט. ביטע זייט געצה'ט אז גארנישט וואס איר טרעפט דא איז זיכער איבערגעקוקט געווארן דורך מענטשן מיט די פארלאנגטע עקספערטיז, פאסענד צו אייך אהערשטלען מיט די פארגענצליכסטע, ריכטיגע אדער פארלעסליכע אינפארמאציע.
דאס איז נישט צו זאגן אז איר וועט נישט טרעפן ווערדפולע און אויסגעהאלטענע אינפארמאציע אין וויקיפעדיע; רוב מאל וועסטו יא. פון דעסט וועגן דאך, וויקיפעדיע קען נישט גאראנטירן די ווארהייט פון די אינפארמאציע דא געטראפן. די אינהאלט פון יעדע ארטיקל קען לעצטענס זיך האבן געטוישט, וואנדאלאזירט אדער גענדערט דורך איינעם וואס זיין מיינונג טוט נישט זיין אין איינקלאנג מיט די סטאטוס פון דעת אין די רעלאוואנטער פעלד.
נישטא קיין פארמאלער חברים איבערקוק איינער אויפן אנדערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מיר ארבעטן אויף וועגן צו סעלעקטירן ארויסהייבן און אונטערשטרייכן פארלעסליכע ווערסיעס פון ארטיקלן.
אונזער אקטיווער קהילה פון רעדאקטארן באנוצן זיך מיט ספעציעלע געצייג דערפאר, ווי די לעצטע ענדערונגן זייט, און ספעציעל:נייעבלעטער פיעדס צו מאניטערן נייע און טוישענדע אינהאלט. פון דעסטוועגן דאך, איז וויקיפדיע נישט איוניפארמעלי חברים איבערגעקוקט; בשעת ליינער קענען טאקע פארעכטן פעילערן, אדער טאקע זיך אריינלאזן און נאכקוקען און איבערגיין זייערע חברים'ס ארבייט, האבן זיי אבער נישט קיין שום לעגאלע פליכט דאס צו טאן, דעריבער זענען אלע אינפארמאציע וואס איר ליינט דא אן א אחריותדיגער ווארענטי אויף איר פאסיגקייט פאר סיי וואסארא ציל פון אייער דאס נוצן. אפילו די ארטיקלן וואס זענען יא איבערגעקוקט געווארן, און אפילו די אויסדערוויילטע ארטיקלען, קען דאס שפעטער געטוישט ווערן אויף צום שלעכט, נאכדעם וואס זיי זענען איבערגעקוקט געווארן.
קיין איינע פון די ביישטייערער, ספאנסערס, אדימיניסטראטורן, אדער סיי ווער אנדערשט פארבינדן מיט וויקיפעדיע אין סיי וואסארא וועג וואס נאר אימער קען נישט זיין פאראנטווארטליך פאר די ערשיינונג אויסזעהן פון סיי וואסארא פאלטשע אדער פארלוימדונג אינפארמאציע אדער פאר אייער באנוץ פון די אינפארמאציע אנטהאלט אדער געלינקט פון דיזע וועב בלעטער.
וויקיפעדיע טראגט נישט קיין שום אחריות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קיין שום פארגיטיגונג פון קאנסקווענסיאלע שאדן קען נישט אנגעקלאגט ווערן אין קיין שום פארעם קעגן וויקיפעדיע, וויבאלד דא איז א וואלענטירליכער פראיעקט פון פריוואטע מענשטן, וואס ווערט אנטוויקלט אויף א פרייען פארעם כדי צו באשאפאן א אפענע זאמעלונג דירעקטירט פון אינפארמאטיווע מקורות, קאלטוראלע און באלערנדע.
איר באנוצט זיך מיט וויקיפעדיע בלויז אויף אייער אייגענע אחריות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביטע כאפט אן אלע מעגליכקייטן וואס פארלאנגען זיך איינצוזען אז אלע אינפארמאציע וואס איר זענט קונה פון וויקיפעדיע איז ריכטיג און פעסטגעשטעלט.
אויב ס'איז דא פארשלאגן וועגן אקטיוויטעטן וואס זענען געפערלעך, אומלעגאל אדער נישט מאראליש, געדענקט אז יעדער איינער קען שרייבן אינפארמאציע אין וויקיפעדיע, און קען זיין אז זיי שטימען נישט בכדי לספק עבורך את המידע, שנודע לך לגביו צורך באמצעי זהירות הולמים, או בצעדים שבהם אתה יכול לנקוט כדי למנוע פציעה, נזק גופני או כל נזק אחר לעצמך, ברכוש או מוניטין.
אנא הייה מודע לכך שכל מידע שאתה עשוי למצוא בוויקיפדיה עלול להיות לא מדוייק, מטעה, מסוכן או בלתי חוקי.
פארלאזט זיך נישט אויף קיין שום אינפארמאציע וואס איר טרעפט אין וויקיפעדיע; די בעסטע זאך איז אליין באשטעטיקן.
אם אתה זקוק לייעוץ ספציפי (למשל, רפואי, משפטי, ניהול סיכונים) אנא היוועץ במומחה, שהוא בעל רישיון או בעל ידע בתחום המבוקש.
וויקיפעדיע איז אויסגעשטעלט צו אנטהאלטן אינהאלט וואס זענען נישט צו דיין גייסט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מטרתה של ויקיפדיה היא לשמש אוסף של מידע אנושי, וככזה מצויים בה מאמרים רבים הכתובים בהתנדבות על ידי כותבים רבים. חלק מהמאמרים יכולים להיחשב כפוגעניים, או בוטים על ידי חלק מהקוראים. על הכותבים להימנע מלכתוב בצורה פוגענית וכן להעלות תמונות אשר יכולות להיחשב כפוגעניות, אולם, אין ויקיפדיה אחראית לכל נזק אשר יכול להיגרם עקב עיון בערכים או בתמונות המופיעים בוויקיפדיה.
ויקיפידיה נערכת על ידי הציבור הרחב של משתמשי האינטרנט ולכן תיתכנה השחתות הן של מלל והן של תמונות. אין ויקיפדיה אחראית להשחתות אלה, ועושה כל מאמץ על מנת לתקנן.
כעיקרון ויקיפדיה מאפשרת העלאת תמונות או כתיבת תוכן אשר אינו מפר את הכללים שלה, ואת חוקי המדינה, כך יאפשר העלאת כל תוכן מקורי בעל ערך אנציקלופדי, אשר ניתן לתומכו, ואשר אינו מהווה הפרה של זכויות יוצרים ומבצעים. הפרות של כלל זה הינן השחתה וויקיפדיה עושה כל מאמץ למנוע אותן.
יש לזכור כי ויקיפדיה הינה גוף התנדבותי, וככזה, ייתכן וייקח זמן מה בטרם תתוקן ההשחתה. אין ויקיפדיה אחראית לכל נזק שיגרם בפרק זמן זה.
ויקיפדיה הינה אנציקלופדיה צעירה אשר עדיין בהתהוותה, ולכן יתכנו בערכים שגיאות, נקיטות עמדה, סתירות, או אי התאמות עם הכללים לעיל. מהיותה של ויקיפדיה התנדבותית, אין היא אחראית לכל נזק שיגרם בשל הסתמכות על הערכים, ובמידה ומתגלה הפרה של הכללים, תעשה כל מאמץ לתקן את הערך.
וויקיפעדיע איז נישט קיין מקור פאר פראפעסינעלע עצות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויב זענט איר אין געברויך פון פראפעסיאנעלע הילף אדער עצות, צום ביישפיל, רפואה, דאקטעריי, לעגאליטעט, הלכה, מנהג, פינאנציעל, אדער סכנה באהאנדלען, א.א.וו. דאן ביטע זוכט אויף א פראפעסיאנאלער עקספערט וואס איז געליינסענסט און געלערנט אין דעם פעלד.
נישט קיין הלכות אנווייזונגען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נישט קיין געזונטהייט אנווייזונגען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויקיפעדיע איז כולל אסאך סוביעקטן וועגן רפואה. טראץ דעם קענען מיר נישט צוזאגן בשום אופן אז די אינפארמאציע איז פארלעסלעך. אפילו ווען אלץ איז געשריבן ריכטיק איז נישטא קיין גאראנטי אז עס איז צוגעפאסט צו אייערע סימפטאמען.
המידע הרפואי אותו נותנת ויקיפדיה הנו, במקרה הטוב, בעל אופן כללי ואינו יכול להוות תחליף לעצת מומחה רפואי, כלומר, רופא מורשה, אחות, רוקח או כל אדם אחר מסוג זה. ויקיפדיה אינה רופא.
אף אחד מהתורמים, מפעילי מערכת, מפתחים או נותני החסות של ויקיפדיה או אף אחד אחר הקשור בדרך כלשהי לוויקיפדיה אינו יכול לקחת אחריות על התוצאות או השלכות של כל ניסיון להשתמש או לאמץ משהו מן האינפורמציה או הדיס-אינפורמציה המוצגים באתר זה.
אין לראות בשום דבר ב-he.wikipedia.org או במיזם אחר של קרן ויקימדיה בע"מ נסיון להציע או להגיש חוות דעת רפואית או חוות דעת לשימוש בתרופות.
מובן שאתם מוזמנים לתרום לערכים ברפואה או בריאות ואתם יכולים לעשות שימוש בכל חומר שתמצאו כאן תחת הרשיון לשימוש חופשי של GNU.
נישט קיין מקור פאר געזעצעליכע אנווייזונגן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ויקיפדיה מכילה מאמרים בנושאים משפטיים רבים, אולם מאחר ומדובר באנציקלופדיה חופשית, יתכנו אי דיוקים. אין להסתמך על ערכים אלה כאל מידע משפטי מדוייק. ייתכנו שינויים בדין החל ממדינה למדינה, וכן יתכנו שינויים בחקיקה ובפסיקה של כל מדינה ומדינה. ערכים יכולים להיות מבוססים על המצב המשפטי ששרר בעת הכנתם, אולם עובדה מסוימת, תקדים חדש, או הלך רוח שונה בבתי המשפט, עשויים לשנות את המצב, ואף להפוך אותו לחלוטין.
המידע המצוי בוויקיפדיה הינו מידע כללי, ואין בו כדי להחליף מידע הניתן על ידי בעל מקצוע. על המעונין בייעוץ משפטי פרטני לפנות לעורך דין העוסק בתחום, ואין ויקיפדיה אחראית לכל נזק או תוצאה שתגרם בעקבות הסתמכות על המידע המופיע בה.
אין הכותבים בוויקיפדיה נותנים ייעוץ משפטי כהגדרתו בחוק, ואינם מתיימרים ליתן ייעוץ כזה.
ויקיפדיה נערכת על ידי הציבור הרחב של משתמשי האינטרנט ולכן תיתכנה השחתות הן של מלל והן של תמונות. אין ויקיפדיה אחראית להשחתות אלה, ועושה כל מאמץ על מנת לתקנן.
כעיקרון ויקיפדיה מאפשרת העלאת תמונות או כתיבת תוכן אשר אינו מפר את הכללים שלה, ואת חוקי המדינה, כך מאופשרת העלאת כל תוכן מקורי בעל ערך אנציקלופדי, אשר ניתן לתומכו, ואשר אינו מהווה הפרה של זכויות יוצרים ומבצעים. הפרות של כלל זה הינן השחתה, וויקיפדיה עושה כל מאמץ למנוע אותן.
יש לזכור כי ויקיפדיה הינה גוף התנדבותי, וככזה, ייתכן וייקח זמן מה בטרם תתוקן ההשחתה. אין ויקיפדיה אחראית לכל נזק שיגרם בפרק זמן זה.
ויקיפדיה הינה אנציקלופדיה צעירה אשר עדיין בהתהוותה, ולכן יתכנו בערכים שגיאות, נקיטות עמדה, סתירות, או אי התאמות עם הכללים לעיל. מהיותה של ויקיפדיה התנדבותית, אין היא אחראית לכל נזק שיגרם בשל הסתמכות על הערכים, ובמידה ומתגלה הפרה של הכללים, תעשה כל מאמץ לתקן את הערך.


text:
יידישיסט
ײִדישיסטן זײַנען אזעלכע מיט דער אידיאלאגיע פון אנטוויקלען די ייִדישע שפראך אין א קולטור מיט אן אײגענער ליטעראטור.
יידישיסטן ווערן היינט באטיטולט די וואס געבן זיך אָפ מיט פרעזערווירן די יידישע שפראך פון אמאל אלס א קולטור און ליטעראַטור.
כדאי צו האלטן אין זינען, אז עס זענען פאראן פארשיידענע מינים "יידישיסטן". היסטאריש געזען, זענען די יידישיסטן געווען פארבונדן מיט די לינקע פאליטישע אידעאלאגיעס, באזונדערס מיט בונדיזם. עס זענען אבער אויך געווען פרומע יידישיסטן, קאמוניסטישע אא"וו. היינט קען מען זאגן, אז א יידישיסט איז יעדער מענטש, וואס איז פאראינטערעסירט אין רעדן יידיש ווי אן אידעאלאגיע.


text:
בית יעקב
בית יעקב איז דער נאמען פון דעם חינוך נעצווערק פאר מיידעלעך געגרינדעט אין פוילן אין ה'תרע"ז פון שרה שענירער, א קראקעווער נייטארין. זייט דעמאלסט זענען בית יעקב נעצווערק געגרינדעט געווארן אין ישראל און צפון אמעריקע, ווי אויך באזונדערע בית יעקב מיידעלשולעס איבער דער גארער וועלט וואו ס'געפינט זיך פרומע יידן.
דער נאמען איז גענומען פון דעם פסוק
- כֹּה תֹאמַר לְבֵית יַעֲקֹב שמות יט ג
אויף וואס חז"ל זאגן: דאס מיינט די יידישע ווייבער.
בכדי צו באזארגן לערערינס אין די שולעס האט מען אויפגעשטעלט א סעמינאר. אגודת ישראל האט אריבערגעברענגט פון דייטשלאנד ד"ר שמואל דויטשלענדער צו פירן די סעמינאר, מיט א יונגע לערערין, יהודית ראזנבוים.[1]


text:
סאפארי
סאפארי (ענגליש: Safari), איז אן אינטערנעץ בלעטערער פון עפל אינק וואס קומט צוזאמען מיט מאק אס צען, די אקטואלע ווערסיע פון דעם אפערירן סיסטעם פאר מאקינטאש קאמפיוטערס.
סאפארי איז דער בלעטערער אריינגעבויט אין iPhone און iPod touch אפאראטן.
אין יוני 2007 האט מען ארויסגעגעבן א בעטע ווערסיע פאר פערזענלעכע קאמפיוטערס וואס ארבעטן מיט Windows.
אזוי ווי אנדערע בלעטערערס, למשל מאזילע פיירפאקס און אפערע, סאפארי דערמעגלעכט נאוויגירן מיט צינגעלעך (טאבס). אין סאפארי איז אויך דא א גוגל זוך מאשין, שטיץ פאר RSS און א בלאקער קעגן אויפשרונג (פאָפאַפ) פענצטער.


text:
ישראל באנען
ישראל באנען (העברעיִש: רכבת ישראל) איז דער נאמען פון דער געזעלשאפט וואס געהערט דער רעגירונג פון ישראל פאראנטווארטלעך פאר אלע באנען פארקער, סיי פאסאזשירן סיי פֿראכט, אין דעם לאנד. די רעלסן זענען אויפן סטאנדארטן אפשטאנד (1,435 מ"מ ברייט). דער באן נעצווערק איז באזירט אינעם פלוין נעבן ים, וווּ די ליניעס שטראלן אויס פון תל אביב. די באנען פארן אויף די לינקע רעלסן (נישט אזוי ווי דער פארקער אויף די גאסן).
דער אלגעמיינער פארוואלטער איז יצחק הראל.
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע באן איז געווען פון יפו קיין ירושלים וואס מ'האט געעפֿנט אין 1892 אונטער דער הערשאפֿט פון דער אטאמאנישער אימפעריע.
אין די יארן פון 1948 ביז 2003 זענען די באנען געווען אן אפטיילונג פון דער טראנספארט ביורא פון דער רעגירונג. אין 2003 איז ישראל באנען (העברעיִש: רכבת ישראל) אויפֿגעשטעלט געווארן אלס א פריוואטע פֿירמע.
די באן וואס פלעגט פארן פון חיפה דורך עפולה, אריבער צו יארדאניע, איז געווען זייער א באוואוסטע באן. די ליניע האט געהאט אכט סטאנציעס, ביז זי איז אריבער די גרעניץ, און האט פונקציאנירט ביז 1946, דער נאמען פון דער ליניע איז געווען "די טאל באן", די בריק וואס איז אריבער דעם ירדן טייך, צו דער אנדערער זייט גרעניץ, איז אויפגעריסן געווארן דורכן פלמ"ח, אויף דער באוואוסטער בריקן נאכט, וואס האט איזאלירט דאס לאנד, פון די ארומיקע אראבישע לענדער.
כ"ה תמוז תשע"ב האט מען געעפנט די פארטאפלטע באן ליניע פון תל אביב קיין באר שבע; מיט דעם איז פארקירצט געווארן די פאר צייט פון תל אביב קיין קרית גת און באר שבע.[1]
היינט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ריכטיג פארן סוף פון 2012, פירט ישראל באנען טאג טעגלעך עטלעכע 400 באנען פֿאר פאסאזשירן, מיט 57 טויזנט זיצפלעצער.[2]
40 מיליאן פאסאזשירן פארן מיט ישראל צווישן 53 באן-סטאנציעס.
ליניעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פאסאזשיר באנען זענען איינגעארדנט אויף אכט רוטעס.
גערעלסן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פון תל-אביב, איין באן ליניע באציט זיך צו צפון לעבן דעם ים, ביז חיפה, די קריות און נהריה. צו דרום איז דא א באן ליניע ביז באר שבע, מיט א נייע זייטן-ליניע פון באר שבע צפון באן סטאנציע קיין דימונה, געעפנט אין דעצעמבער 2005. מען פלאנירט פארלענגערן די ליניע פון דימונה ביז אילת.
פלענער צו פארברייטערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פארהאן אסאך פלענער, פון פארברייטערן די נעצווערק, איינס איז בויען א געהעריקע באן ליניע צווישן עכו און כרמיאל, מיט א מעגליכייט צו בויען ווייטער א גליל באן, וואס וועט פארן אינעם חולה טאל ביז קיין קרית שמונה.
בויען רעלסן צווישן אשדוד אשקלון, וואס וועט פארן קיין באר שבע.
ווי אויך באנייען דעם אלטן טאל באן, ביז עפולה, און בית שאן.
ארייננעמען נתיבות אינעם באנען נעצווערק, לויטן טראנספארטאציע מיניסטעריומס קריטעריאן, באדארף א שטאט, מיט א באפעלקערונג העכער פופציג טויזנט, האבן א באן וואס לויפט דורך דער שטאט, מיט שדרות, און אופקים.
א פראיעקט וואס האט געענדיקט אין 2011, אויפשטעלן א באן פון תל אביב, דורך חולון און בת ים, דערנאך ראשון לציון, ווארשיינליך ביז אשדוד, ווי אין ישראל, די באן ווערט אויפגעשטעלט אויפן אילון שאסיי דרום.
די ירושלים תל אביב שנעלצוג, וואס די רייזע וועט דויערן ווייניגער פון א האלבע שעה, איז איינע פון די פראיעקטן וואס די ישראל באנען, איז געבליבן שטעקן אינדערמיט, און עס איז נישט געמאכט געווארן צופיל פארשריט, אין די לעצטע פאר יאר, יעצט לויטן פלאן וועט עס פארענדיקט ווערן ביזן יאר 2015.
אויפשטעלן א רינג אין צפון גוש דן, ווי רעננה וועט פארבינדעט ווערן מיט הרצליה.
איבערפרישן און פארברייטערן די מזרח ליניע, וואס לויפט פון לוד, ביזן אלטן מזרח חדרה באן סטאנציע, און אזוי ארום לינדערן די באן פארקער אויפן בארטן ליניע.


text:
װיקיפּעדיע:צוריקדרייען
צוריקדרייען אן ארטיקל הייסט צוריקשטעלן דעם עפעקט פון איין אדער מער רעדאקציעס, און דער ארטיקל גייט צוריק צו א פריערדיגער ווערסיע.
צוריקדרייען איז זייער גרינג און געשווינד. גייט אריין אין די ווײַזן היסטאריע טאב, דארטן דרוקט אויף דער ווערסיע זייגער און דאטום, נאכן מברר זיין אז דאס איז די ווערסיע וואס איר וויל דורך דרוקן אויף קארענט און "צו לעצט" גייט אריין אין דעם ווערסיע, דארטן דרוקט "ענדערן און פארעכטן" וועט אייך ארויפקומען א ווארענונג אז איר באארבייט א אלטער ווערסיע, איר זאלט דאס אפהיטן, און אלעס וועט צוריקגעדרייט ווערן ווי פריער.
מען טאר קיינמאל נישט צוריקדרייען אן קיין קורץ ווארט אויפקלערונג אחוץ דאס איז אפענע וואנדאליזם, און וואנדאליזם האט א קלארע מיינונג. ווייל דאס ווערט באטראכט פון דעם פריערדיגן באנוצער אלס באליידיגונג אז איר האלט אפילו נישט פאר וויכטיג צו זיך דורכרעדן.


text:
ענטעבע אפעראציע
די ענטעבע אפעראציע איז געווען א ישראל אקציע, אין דער שטאט ענטעבע אין אוגאנדע, אין יאר 1976. נאכדעם וואס דייטשן און פאלעסטינער, פון די פראנט פונעם פאלק פארן באפרייען פאלעסטין, האבן פארכאפט אן עראפלאן פון דער ער פראנס פירמע, אפגעזונדערט די יידן פון די גויים, אלס משכונות, און פארלאנגט דערפאר די באלדיגע באפריינוג פון טעראריסטן אין ישראל טורמעס.
אין 4טן יולי 1976, זענען אהינגעפארן עטליכע ישראל עראפלאנען פון דעם לופטפלאט, מיט זעלנער פון סיירת מטכ"ל און גולני, און באפרייט די 105 פארכאפטע יידן, אין אן אקציע וואס האט מצליח געווען, און די וועלט איז געווען ערשטוינט פון די סוקסעס.
פיר ציווילע זענען אומגעקומען ביים אקציע און נאכדעם, איין פרוי וואס איז פארבליבן אין אוגאנדע, און זי איז געווען אין א שפיטאל, איז געהרגעט געווארן אויפן באפעל פון אידי אמין, דער פרעזידענט פון אוגאנדע יענע צייט.
דער קאמאנדיר פון דער אפעראציע יונתן נתניהו, דער ברודער פונעם שפעטערדיקן פרעמיער מיניסטער, בנימין נתניהו, איז אומגעקומען אינמיטן דער אקציע ביי שיסעריי אויסטוישן צווישן די ישראל זעלנער, און אוגאנדישע זעלנער. אויף זיין נאמען ווערט גערופן די אקציע אין ישראל "מבצע יונתן".
די מערב וועלט האט עס אנגענומען ווי א פארלייכטערונג, און מערערע לענדער האבן אויסגעדרוקט סאלידאריטעט פאר ישראלס שריט. די אראבישע וועלט און די קאמוניסטישע לענדער, האבן פארדאמט די טעראריסטן. עגיפטן, איראק, תימן און סיריע, האבן פארדאמט ישראל פארן אומברענגען פרייהייט קעמפער.
אין די פאראייניקטע שטאטן האט מען געזען אין דעם א זיג פארן פרייהייט, וויבאלד עס איז געווען אויפן 4טן יולי.
די פאראייניגטע פעלקער האט אויך פארדאמט די אקציע, ווי געווענליך. און קורט וואלדהיים האט דערקלערט אז דער פאברעכן איז א "שרעקליכע ווייגעשריי" קעגן ציוויליזאציע.


text:
ניט געקוקט אויף די פּאָליטישע מחלוקת אין קיִעוו, זײַנען די פֿאַרגאַנגענע פּאָר יאָר געווען גוט פֿאַר אוקראַיִנע. מען זעט אַ סך נײַע הײַזער אונטער די כאַראַקטעריסטישע מאָדערנע רויטע און בלויע דעכער. די מענטשן זעען אויס גוט, און די פּרײַזן זײַנען נידעריק אין פֿאַרגלײַך מיט רוסלאַנד און אייראָפּע. די נאָסטאַלגיע נאָך דעם סאָוועטישן עבֿר גייט פּאַמעלעך אַוועק, און עס וואַקסט אונטער אַ נײַער דור, וואָס רעדט אוקראַיִניש און נישט רוסיש. אמת, עס בלײַבן נאָך אַ סך "שוואַרצע לעכער", וואָס וואַרפֿן זיך אין די אויגן מיט זייער אָפּגעריסענער אָרעמקייט. אַזאַ איז דער גורל פֿון עטלעכע אַמאָליקע ייִדישע שטעטלעך, וועלכע קאָנען זיך ניט צופּאַסן צו דעם נײַם לעבן. די עקאָנאָמישע און סאָציאַלע ירידה פֿונעם טראַדיציאָנעלן שטעטל האָט זיך אָנגעהויבן נאָך אינעם 19טן יאָרהונדערט, און די סאָוועטישע פּאָליטיק פֿון אינדוסטריאַליזאַציע און קאָלעקטיוויזאַציע האָט ווײַטער צעשטערט דעם טראַדיציאָנעלן לעבנס-שטייגער. דער חורבן בעת דער צווייטער וועלט-מלחמה האָט אויסגעמעקט ניט בלויז די ייִדישע באַפֿעלקערונג, נאָר אויך חרובֿ געמאַכט די שטאָטישע לאַנדשאַפֿט פֿון מיזרח-אייראָפּע. די אַמאָליקע צענטערס פֿון האַנדל און מלאכה זײַנען מגולגל געוואָרן אין קבצנישע דערפֿער.
די סימנים פֿון ירידה זײַנען באַזונדער בולט אין די באַרימטע שטעט פֿון מעזשבעזש און סאַטאַנאָוו. די געשיכטע האָט זיי באַהאַנדלט אויף אַ גרויזאַמען אופֿן. וועגן דעם זאָגן עדות ניט נאָר די חורבֿות, אויך די גרויסע פּוסטע פּלעצער אין סאַמע מיטן פֿון די אַמאָליקע ייִדישע געגנטן, די מיט גראָז און ביימער פֿאַרוואַקסענע "שטאָט-פּאַרקן". נאָכן חורבן האָבן די קריסטלעכע תּושבֿים צעשלעפּט די ייִדישע שטיבלעך אויף שטיינער, ציגל און ברעטער, כּדי צורעכטצומאַכן זייערע אייגענע הײַזער. עס זײַנען פֿאַרבליבן בלויז עטלעכע געמויערטע געבײַדעס, וואָס קוקן אויף דער וועלט דורך די געלעכערטע פֿענצטער.
אין מעזשבעזש וואַרפֿן זיך אין די אויגן די גרויסע נײַע בנינים, וועלכע ווערן לעצטנס אויפֿגעבויט דורך אויסלענדישע חסידים פֿאַר זייערע "עולה-רעגל-זײַן" אויפֿן בעש"טס קבֿר. אויף אַ קאָנקורס פֿון געשמאַקלאָזיקייט וואָלטן זיי זיכער געקראָגן די ערשטע פּרעמיע. אַנשטאָט צו רענאָווירן די אַלטע ייִדישע געבײַדעס, וועלכע האַלטן אין איין צעפֿאַלן זיך, ווי למשל, דער ייִדישער שפּיטאָל לעבן דעם אַלטן בית-עולם, בויט מען נײַע ריזיקע כאַלאַבודעס פֿון ווײַסן ציגל, וואָס דערמאָנען אָן די ערגסטע מוסטערן פֿון דער סאָוועטישער פּראָווינץ-אַרכיטעקטור. נאָך ערגער האָט מען באַהאַנדלט דעם הייליקן פֿעלד און בעש"טס קבֿר גופֿא. דאָ האָט מען אויסגעהאַקט אַלע ביימער, איבערגעשטעלט די מצבֿות, אָפּגעמאָלט זיי מיט ווײַסער פֿאַרב און די אותיות געמאַכט פּעך-שוואַרץ. אַפֿילו די ניט-ייִדישע טוריסטן קוקן אויף אַזאַ שאַנדע מיט שרעק. דער גורל פֿון די אַלטע ייִדישע דענקמעלער גייט קיינעם ניט אָן. די אוקראַיִנישע רעגירונג האָט ניט קיין געלט אַפֿילו אויף די "אייגענע" נאַציאָנאַלע מאָנומענטן, בעת די אויסלענדישע ייִדישע אָרגאַניזאַציעס האָבן ניט קיין אַנונג וועגן דעם ווערט פֿון אָט די חורבֿות. און די חסידישע כּיתּות זאָרגן זיך מער וועגן דעם באַקוועמען צוטריט צו אַ פּאָר הייליקע קבֿרים.
להיפּוך צו מעזשבעזש, האָט סאַטאַנאָוו ניט קיין נײַע ייִדישע געבײַדעס. עס שטייט נאָך אַלץ די פּרעכטיקע מיטלעלטערלעכע פֿעסטונג-שיל, וואָס איז צום לעצטן מאָל רענאָווירט געוואָרן אין דעם 18טן יאָרהונדערט. די שיל איז פֿאַרשלאָסן מיט אַ פֿאַררזשאַווערטן שלאָס און באַוואַקסן מיט ביימער. די ווײַבער-שיל האָבן די שכנים שוין פֿאַנאַנדערגעשלעפּט אויף שטיינער פֿאַר זייערע מויערן. אין אַ פּאָר יאָר אַרום וועט דער דאַך אײַנפֿאַלן. אויב מען וויל נאָך באַוווּנדערן דעם גרויסאַרטיקן באַמאָלטן שטיינערנעם אָרון-קודש, מוז מען זיך צואײַלן, הגם מען דאַרף זיך היטן פֿאַר די שטיינער, וואָס פֿאַלן פֿון מאָל צו מאָל אַראָפּ פֿון דעם דאַך.
אויף אַ באַרג אַנטקעגן דער שטאָט געפֿינט זיך איינער פֿון די עלטסטע און שענסטע ייִדישע בית-עלמינס אין דער וועלט. דאָ קאָן מען פֿאַרברענגען גאַנצע טעג, באַקוקנדיק די פּרעכטיקע מצּבֿות. זיי שטייען דאָ הונדערטער יאָרן אויסגעפּרוּווט פֿון זון, שניי, רעגן און מענטשלעכער באַרבאַרישקייט, און וועלן, מירטשישעם, נאָך שטיין ווײַטער, סײַדן מען וועט דאָ אַנטדעקן אַ נײַעם צדיק, און די חסידים וועלן "פֿאַרשענערן און פֿאַרבעסערן" דעם אַלטן בית-עולם, לויט זייער עם-הארצישן געשמאַק. די מאָנומענטן פֿון דער ייִדישער קולטור אין אוקראַיִנע זײַנען אַן אוניקאַלע ירושה, וואָס האַלט אין איין צעפֿאַלן זיך אויף אונזערע אויגן. די קומענדיקע דורות וועלן זיך מין-הסתּם חידושן, הלמאי האָט מען געלאָזט אויף הפֿקר אָט די אַלע אוצרות. די גלײַכגילטיקייט פֿון דער ייִדישער געזעלשאַפֿטלעכקייט צו דער אייגענער קולטורעלער ירושה איז אַ פֿראַגע פֿאַר זיך. פֿאַר וואָס זײַנען די ייִדישע קונסט-זאַמלער און מעצענאַטן גרייט אַרויסצולייגן שווערע מיליאָנען פֿאַר די קונסטווערק פֿון אומות-העולם, אָבער זײַנען אַבסאָלוט גלײַכגילטיק צו ייִדישע ווערטן? ווי אַזוי קאָן מען צולאָזן, אַז אויפֿן אָרט פֿון די אוניקאַלע ייִדישע מאָנומענטן זאָלן אויפֿגעבויט ווערן שוידערלעכע כאַלאַבודעס, און קיינער זאָגט ניט קיין וואָרט קעגן דעם? ווי אַזוי קאָן מען רעדן וועגן דעם ייִדישן "המשך" און דערבײַ פֿאַרגעסן אין דער אוניקאַלער ירושה? פֿאַר דעם אַלץ וועט מען מוזן אָפּגעבן דין-וחשבון אין דער צוקונפֿט, ווען די אַלטע מאָנומענטן וועלן זיך ענדגילטיק צעשיטן.


text:
לעבן פארזיכערונג
לעבן-פארזיכערונג (ענגליש: Life insurance, העברעיש: ביטוח חיים) איז אן השערה פון אן פארזיכערונג געזעלשאפט איבער די ריזיקע פון דער טויט פון דעם פאליסי האלטער. אין אידיש גערעדט איז עס א פארזיכערונג פאליסי גענוי ווי אלע פארזיכערונג פאליסיס וועלכע איז פארשריבן אויפ'ן לעבן פון א מענטש און אויב יענער שטארבט באקומען זיינע איבערלעבער דאס געלט.
מיט עטליכע זאכן איז א לעבן-פארזיכערונג אבער יא אנדערש פון אלע אנדערע פאליסיס. ערשטס אז קיין איין פאליסי האלטער האט נאך נישט איבערגעלעבט זיין קאמפענסאציע און צווייטענס אז עס איז נישט פאראן דערין קיין האלבע שאדן, אויב איז עס פאראן א תביעה איז עס א גאנצע תביעה.
די דריטע זאך איז אז כמעט יעדע פאליסי ענדיגט זיך לטובת דעם פאליסי האלטער וועלכע איז טאקע שוין נישט אויף דער וועלט אבער באקומט שטענדיג מער וויפיל ער האט איינגעצאלט. די פארזיכערונג פירמעס פארלירן אבער אויך נישט נאר זיי מאכן גאר אסאך געלט ווייל זיי מאכן זיכער אז יעדער איינצאלער צאלט איין מער וויפיל ער קען ארויסנעמען ביי די ענדע פון זיין לעבן ווען זיי רעכנען אריין אלע אינטערעסט רווחים וואס זיי פארדינען במשך די יארן. פארשטייט זיך אז עס זענען פאראן אסאך פאליסיס וועלכע ענדיגן זיך מיט טראגעדיעס ווען מענטשן גייען יונגערהייט, אבער אנשטאט דעם זענען פאראן פיל מער פאליסיס וועלכע ווערן קיינמאל נישט אפגענומען צוליב פארשידענע סיבות ווי מיר וועלן שפעטער זען. הקיצור, די לעבן-פארזיכערונג פירמעס מאכן אסאך געלט און די פאליסי האלטער באקומען דערפאר א גוטע פאליסי און ביידע פארדינען דערפון.
אינהאַלט
לעבן-פארזיכערונג פאר וועמען?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לעבן-פארזיכערונג איז געאייגענט פאר יעדע פרנסה ברענגער פון א פאמיליע וועלכע איז געווענליך דער טאטע. אויב א טאטע שטארבט זאל זיין פאמיליע וועמען ער האט געשפייזט נישט בלייבן אויפ'ן וואסער און קענען האבן ברויט צו עסן און קליידונג פאר די קינדער. א לייף אינשורענס פאליסי קען זיין פון קליין געלט ביז גאר גרויסע סכומים געוואנדן לויט די פאליסי וואס מען קויפט. דורכשניטליכע מענטשן מאכן זיך א חשבון וויפיל די קאסטן פון זיין פאמיליע באטרעפט א יאר און קויפט א פאליסי וועלכע זאל קענען שפייזן זיין פאמיליע צום ווייניגסטענס ביז אלע זיינע קינדער שטעלן זיך אויף די אייגענע פיס. טייל מענטשן קויפן אבער גאר גרויסע פאליסיס פון מיליאנען דאלארן וועלכע איז לויט אלע דעות אן אומוויכטיגע זאך אבער מענטשן טוען דאס נאך אלץ צו פארצוקערן א צרה אין פאל אויב עס פאסירט.
יעדער קען קויפן א לעבן-פארזיכערונג פאר יעדן אבער דער בענעפיטירער וועט שטענדיג מוזן דורכגיין א טעסט איבער זיין געזונט מיט וועלכע די אינשורענס פירמעס מאכן זיכער אז יענער איז א געזונטע מענטש וועלכע האט גאר ווייניג שאנסן צו שטארבן. מענטשן וואס רייכערן דארפן צאלן מער געלט ווייל אזעלכע מענטשן זענען ענדערש אויסגעשטעלט צו מחלות און דאס זעלבע איז מיט יעדע פראבלעם וואס א מענטש האט מיט זיין געזונט.
דער פרייז פאר לייף אינשורענס איז בעיקר געוואנדן לויט די עלטער פון דעם בענעפיטירער און ווי פריער מען קויפט דאס אלס ביליגער קאסט דאס. דער חשבון איז פשוט ווייל עלטערע מענטשן זענען נענטער צום טויט וואס מיינט אז עס וועט איינגעצאלט ווערן ווייניגער ווי א פאליסי פון א 40 יעריגער מענטש. א פאליסי פאר א יונגע מענטש איז זייער ביליג ווייל די צייט פון די פאליסי איז גענוג לאנג אז די אינשורענס פירמע זאל פארדינען גענוג אינטערעסט אין נארמאלע אומשטענדן.
לעבן-פארזיכערונג קאמפענסאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוב לעבן-פארזיכערונג פאליסיס ווערן געקויפט פון מענטשן וועלכע קויפן דאס פאר זיך אליינס און דארפן איינשרייבן פאר וועמען די קאמפענסאציע זאל גיין ווען עס וועט קומען די צייט. פארשטייט זיך אז די יורשים זענען די וואס נעמען אפ די געלטער אבער אזוי פשוט ווי עס קוקט אויס ביים איינשרייבן אזוי קאמפליצירט איז עס ביים ארויסנעמען און אפילו אויב דער אגענט וועט אייך אויפווייזן אויף אלע סארט וועגן וויפיל מענטשן האבן אין פאקט באקומען קאמפענסאציע איז דאס נאר א געוויסע פראצענט און גאר גרויסע פראצענטן פון פאליסיס ווערן קיינמאל נישט אפגענומען צי ווייל זיי טרעפן א פערלעצונג אינעם בענעפיטירער ווי אז ער האט גערייכערט וכדו' אדער ווען זיי באשטעטיגן נישט די יורשים, און אין גאר אסאך פעלער ווען די יורשים פארגעסן גאר דערפון און פארשפעטיגן די צייט וואס מען קען עס תובע זיין און אין געוויסע פעלער ווייסט קיינער אפילו נישט אז יענער האט געהאט א פאליסי און אפילו ווען יא ווייסט ער נישט מיט וועמען און וועמען צו פארשטענדיגן דערוועגן.
לייף אינשורענס איז נישט געאייגענט פאר א ירושה און די וואס דארפן עס מער נישט איז עס אויסגעווארפן געלט ווייל מען קען מיט דאס געלט טאן בעסערע אינוועסטמענטס וועלכע קען ברענגן פיל גרעסערע רווחים. ווען א מענטש טראכט פון קויפן לייף אינשורענס דארף עס זיין נאר אויב ער איז דער פרנסה ברענגער אין שטוב און ער האט א פאמיליע וועלכע ער שפייזט. אויב זיינע קינדער זענען שוין אויף די אייגענע פיס איז די גאנצע פאליסי גארנישט ווערט.
היסטאריע פון לייף אינשורענס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לייף אינשורענס קען נישט צוריק גיין צו א געוויסן דאטום ווען איינער איז אויפגעקומען מיט אזא געדאנק ווייל נאך מיט הונדערטער יארן צוריק האבן קאמיוניטיס געמאכט ספעציעלע קאסעס אין וועלכע מיטגלידער האבן איינגעצאלט און ווען איינער איז געשטארבן האט מען ארויסגענומען געלט פון די קאסע און געצאלט פאר זיין פאמיליע.
דער געדאנק צו מאכן אינוועסטמענטס אויפ'ן חשבון אויב איינער וועט אומקומען איז ערפינדן געווארן אין פראנקרייך אינעם 17'טן יאר-הונדערט דורך אן איטאליענער באנקירער וועלכער האט אויסגעאבעט א לייף אינשורענס קאסע וועלכע האט געארבעט ווי א געמבל אין וועלכע מיטגלידער האבן איינגעצאלט יעדעס יאר און יעדע ענדע יאר האט מען צעטיילט די אינטערעסט צו די איבערלעבער פון איינעם וואס איז אומגעקומען דורכאויס די יאר. אין יענעם סיסטעם איז אבער געווען א געווינער און דאס איז געווען די פאמיליע פון דעם וואס איז די לעצטע אומגעקומען. יענע פאמיליע האט באקומען די אינטערעסט ווי אלע אנדערע און די גאנצע סכום געלט וועלכע איז געליגן אין די קאסע און יעדעס יאר האט מען אנגעהויבן דעם שפיל פון אנהויב.
דער געדאנק האט זיך פארשפרייט אויך צו אנדערע לענדער און אויף דעם יסוד איז געבויט געווארן דער קאנצעפט פון לייף אינשורענס. אסאך אייראפעאישע לענדער האבן שוין געהאט לייף אינשורענס פירמעס ביי די ענדע פונעם 17'טן יאר-הונדערט אבער עס איז געווען אן אומבאקאנטע זאך פון וועלכע ווייניג מענטשן האבן געוואוסט.
די ערשטע לייף אינשורענס פירמע אין אמעריקע איז געגרינדעט געווארן אין 759' אין פילאדעלפיע וועלכע איז געווען ספעציאליזירט פאר די ארימע פאמיליעס וועלכע האבן נישט געקענט אויסהאלטן איינע די אנדערע. אין יענע צייטן האבן רוב פאמיליעס געטאן ביזנעס אינאיינעם אין די פעלדער און ווען איינער פון די פאמיליע איז געשטארבן האט די איבעריגע פאמיליע אראפגעגעבן פון זייערע פארדינסטן פאר די איבערלעבער פון דעם פארשטארבענעם מיטגלידער. די ארימע פאמיליעס האבן אבער נישט געהאט גענוג געלט אוועקצוגעבן און האבן אנשטאט געקויפט לייף אינשורענס פאליסיס אין וועלכע זיי האבן איינגעצאלט קליינע סכומים יעדעס יאר און די פאליסי איז געוואקסן ווען די אינשורענס פירמע האט אינוועסטירט דאס געלט און צוריק געמאכט אינטערעסט.
היינט איז אן אנדערע וועלט און יעדער ווייסט שוין די דורכשניטליכע אינטערעסט ראטעס וועלכע מען קען באקומען פער יאר און דערפאר ווען מען קויפט א פאליסי איז עס שוין א פארטיגע פאליסי מיט א פוקטליכן סכום געלט אין קאמפענסאציע צי די מארקעט איז גוט געווען צי נישט.
פאליסי סארטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לייף אינשורענס קומט אין פארשידענע פארמאטן און פאליסיס און יעדע פירמע קען זיך אויסשטעלן אן אינשורענס פאליסיס לויט זייער געשמאק. אט זענען די הופט פאליסיס וועלכע ווערן געקויפט דורך רוב מענטשן ארום די וועלט:
ארגינעלע לייף אינשורענס – ארגינעלע לייף אינשורענס ווערן פארקויפט אין פרימיום'ס פון $1,000 און דארפן באצאלט ווערן יערליך, צוויי מאל פער יאר, פיר מאל פער יאר, אדער יעדע מאנאט. די קאמפענסאציע קען זיין אן איינמאליגע סכום (לאמפ סאם קעש) אדער אנגייענדיגע הילף פאר די איבערלעבער. עס קען אויך געקויפט ווערן דורך א ביזנעס וועלכע וויל אינשורן דאס לעבן פון איר בעל הבית. זייער אסאך פון די ארגינעלע לייף אינשורענס ווערט פארקויפט אינאיינעם מיט אן אינוועסטמענט פלאן וועלכע בויט אויף א קעש וועליו וועלכע מען קען ארויסנעמען ווען עס פעלט זיך אויס.
גאנצע לייף אינשורענס – ווערט אנגערופן אין ענגליש האל לייף אינשורענס. דאס איז א פולע גאראנטירטע אינשורענס אין וועלכע דער אינשורער צאלט איין א גאנצן לעבן אבער איז פארזיכערט אז זיין איינגעצאלטע געלטער וועט נישט בלייבן שטעקן אין די פירמע אין פאל ער לאזט אפ דעם פאליסי ווייל ער דארף דאס געלט.
לימיטירטע פעימענט לייף אינשורענס – אין דעם פאליסי צאלט מען איין מער פון אנהויב אבער מען צאלט שנעלער אפ די גאנצע סכום און נאר א געוויסע צאל יארן ענדיגט זיך די פעימענטס און מען דארף נישט מער באצאלן.
ענדדאומענט אינשורענס – דאס איז א לייף אינשורענס אין וועלכע מען צאלט נאר א געוויסע צאל יארן און ווען די יארן ענדיגט זיך (געוועליך ביי 75 יאר) און דער פאליסי האלטער לעבט נאך באקומט ער דאס געלט און פארשטייט זיך אויב נישט באקומען זיינע יורשים סייווי דאס געלט. די סארט אינשורענס איז אן אינשורענס און אינוועסטמענט אינאיינעם וועלכע איז געווען זייער אויפגעכאפט אמאל אבער זינט פינאנציעלע פירמעס גיבן אויך גוטע אינוועסטמענט פאליסיס איז ענדאומענט אינשורענס געווארן אומפאפולער.
טורם לייף אינשורנעס – דאס איז א בלויזע אינשורענס פאליסי אין וועלכע די פאליסי לויפט פאר א געוויסע צאל יארן און ווען די פאליסי ענדיגט זיך איז עס אויס און יענער האט מער נישט קיין אינשורענס. דאס איז ספעציעל געאייגענט פאר א ראש המשפחה וועלכע קען זיך נישט ערלויבן צו קויפן לייף אינשורענס אבער איז דאך באזארגט קופט ער די סארט פאליסי ווילאנג זיינע קינדער שטעלן זיך אויף די אייגענע פיס און דאן לויפט אפ די פאליסי ווייל באמת דארף ער דאס מער נישט האבן.
דעביט לייף איישורענס – דאס איז אן ארגיענעלר לייף אינשורענס פאליסי אבער ווערט אויסגעארבעט דורך די ביזנעס פאר וועלכע מען ארבעט. יעדע וואך גייט אראפ א געוויסע סכום געלט פאר די אינשורענס און וויבאלד עס זענען פאראן מערערע ארבייטער וועלכע קויפן אלע די פאליסיס באקומט מען גוטע פרייזן און מען שפירט בכלל נישט אז מען צאלט ווייל מען נעמט עס אראפ בעפאר מען באקומט די געהאלט.
גרופע לייף אינשורענס – דאס קען זיין עטליכע ערליי אינשורענס פאליסיס וועלכע ווערט געמאכט צוישן א גרופע מענטשן וועלכע ארבעטן אינאיינעם אדער גוטע פריינט. וויבאלד די פאליסי ווערט געקויפט עטליכע אינאיינעם איז עס ביליגער גענוי ווי אלע אנדערע האלסעיל פראדוקטן. די גרופע לייף אינשורענס ווערט באנייט יעדעס יאר.
סעווינגס בענק לייף אינשורענס – דער געדאנק פון סעווינגס בענק לייף אינשורענס איז צו פארקויפן לייף אינשורענס פאר ביליגער דורך עלימינירן די אגענטן וועלכע נעמען אראפ גרויסע פראצענטן. די סארט אינשורענס ווערט אדמיניסטרירט דורך א צענטראלע ארגאניזאציע וועלכע שטעלט צו אלע סערוויסעס פאר די בענק וועלכע פארקויפן דאס און יעדער קען דאס נאכדעם קומען קויפן ביי זיין באנק.
רעגירונג לעבן-פארזיכערונג – די רעגירונג לעבן-פארזיכערונג איז געגרידעט געווארן ביי דער ערשטער וועלט קריג ווען די רעגירונג האט פארגעשלאגן פאר אלע סאלדאטן צו קויפן ביליגע לעבן-פארזיכערונג אין פאל זיי פאלן אין קריג און לאזן איבער זייערע פאמיליעס. די אינשורענס איז שפעטער פארקויפט געווארן אויך פאר די צווייטע וועלט קריג וועטעראנס אפילו אויב זיי האבן נישט געקויפט די פאליסי דורכאויס די קריג.
איז א לעבן-פארזיכערונג וויכטיג?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוב מענטשן זענען ביי דער מיינונג אז עס איז א גוטע און וויכטיגע זאך צו האבן פאר'ן לעבן אבער צי עס איז ממש א "מוז" איז שוין עפעס אין פראגע. אן אויטא קען מען נישט אפערירן אויב מען האט נישט קיין אינשורענס ווייל עקסידענטן פאסירן אין די צענדליגער טויזענטער יעדן טאג, הויז אינשורענס מוז מען אויך האבן ווייל הייזער ווערן אויך געשעדיגט יעדן טאג, אבער לעבן קען אנגיין אפילו אויב מען האט נישט קיין לייף אינשורענס ווייל דער מענטש איז מוחזק צו לעבן און שטארבן איז אן אויסנאם און אפילו דעמאלט איז נישט זיכער אז די איבערלעבער וועלן דארפן האבן קאמפענסאציע געלטער צום לעבן ווייל די וועלט איז באשאפן געווארן אז די צייט און לעבן שטעלט זיך נישט אפ ווען עפעס פאסירט און די סטאטיסטיקס ווייזן אז רוב איבערלעבער האבן זיך געשאפן א נייע לעבן ביז עטליכע יאר.
נאך א סיבה פארוואס לייף אינשורענס איז נישט אזא וויכטיגע זאך איז די פאקטן פון דעם אינוועסטמענט. כמעט יעדער מענטש וואס קויפט סיי וועלכע סארט אינשורענס וועט דאס אמאל נוצן אין זיין לעבן ווייל א קאר צעקראכט זיך און אמאל פלאצט א רער אין א הויז. אבער לייף אינשורענס איז זעלטן מען זאל עס נוצן און פונדעסטוועגן צאלט מען די טייערסטע דערפאר. אין אונזער שפראך גערעדט איז עס א טייערע אינשורענס מיט מינימאלע סערוויס, אפגערעדט פון דעם אז קיינער דערלעבט נישט צו באקומען זיין קאמפענסאציע.
די איינציגסטע לעבן-פארזיכערונג פאליסי פון וועלכע מען קען פארדינען איז א גאנצע לייף אינשורענס וויבאלד די יערליכע איינצאלונגן זענען פריי פון שטייער און ווען די געלטער זאמלן זיך אן דורך אינטערעסט און מען ברויך מער נישט די פאליסי קען מען ארויסקעשן א ריווח.
אבער נאך אלץ איז פאראן בעסערע אינוועסטמענט געלעגנהייטן וועלכע ברענגן גרעסערע רווחים אפילו מען צאלט שטייער דערויף.
פאראן וואס טענה'ן אז דער קאנצעפט איז נאריש וויבאלד א מענטש איז מער נישטא נאך זיין טויט און עס איז נישט שייך צו שוינען די פאמיליע פון פאראויס אויף עפעס וואס וועט מעגליך פאסירן ווייל ווען מען איז טויט שפירט מען מער גארנישט. ליבשאפט איז נאר שייך צווישן לעבעדיגע מענטשן און עס איז פאלש צו זאגן אז מען טוט דאס צוליב ליבשאפט ווייל אין טויט איז מער נישט פאראן קיין ליבשאפט. אין אנדערע ווערטער איז טייטש אז די וואס קויפן א לייף אינשורענס טועi אקטן אויף זייערע איצטיגע געפילן און נישט אויף רעאליטעט.
לעבן-פארזיכערונג אגענטן רעדן איבער מענטשן צו קויפן לעבן-פארזיכערונג דורך אפשרעקן מיט פארשידענע טראגעידעס וועלכע האבן פאסירט און לייגן עס אראפ ווי עפעס וואס איז פונקט אזוי וויכטיג ווי ברויט ביים טיש. מענטשן פלאגן זיך אפ יארן לאנג צו צאלן לייף אינשורענס און א דאנק דעם פעלט זיי אנדערע וויכטיגערע געברויכן און אין די ענדע וועלן 99 פראצענט מענטשן דאס סייווי נישט נוצן און גאר א גרויסע חלק גוט דאס אויף שפעטער ווען מען קען מער נישט באצאלן און דעמאלט איז דאך ממש א שאד פאר די אלע יארן וואס מען האט זיך אנגעפלאגט.
רוב פינאנציעלע עקספערטן זענען ביי דער מיינונג אז פרנסה קומט בעפאר א לייף אינשורענס. צו קענען צאלן די רענט גרינגערהייט איז פיל וויכטיגער ווי צו האבן א לעבן-פארזיכערונג ווייל טייל מענטשן האבן לעבן-פארזיכערונג אבער זיי האבן נישט קיין לעבן אויף וועלכע עס איז ווערט צו קויפן אן אינשורענס... אנדערע האבן טאקע נישט קיין לייף אינשורענס אבער זיי האבן כאטש א לעבן וועלכע איז גאראנטירט אויף 99.9 פראצענט און אלס א געזונטע מענטש איז ער מוחזק צו בלייבן לעבן כאטש ביז ער וועט מער נישט האבן קינדער אונטער אחריות.


text:
פלוראליזם
פלוראליזם איז דער געדאנק פון פארנעמען און אויסליידן דעם אנדערן - זיינע מיינונגען, לעבנסשטייגער, סטיל, אפשטאם, קאליר הויט, אא"וו.
אין א פאליטישע דעמאקראטישע געדאנק מיינט דאס צו ערלויבן די בירגער זיך צונויפנעמען אין גרופעס צו דערקלערן איין שניט, און אויסדרוקן זייערע געדאנקען מיט אויפשטעלן פארשידענע ארגאניזאציעס.
וו.צ.ב. ארגאניזאציעס אין ישראל:
- הצלה וואס האלטן אז די רעגירונג גיט זיך נישט אפ גענוג מיט די קראנקע.
- יד שרה וואס האלטן אז די רעגירונג גיט זיך נישט גענוג אפ מיט די באדארפענע.
- פריוואטע שולעס מיט אן אייגענעם שטרעבונג.
- פארשידענע פאליטישע פארטייען. ווי צב"ש עלה ירוק א אינסטיטוציע וואס גרייכט צו ערלויבן דראגס.
- א.ד.ג.
אויך מוז א דעמאקראטישע רעגירונג לאזן די פארשידענע גרופעס זיך אויסדרוקן מיט פארשידענע וועגן כדי צו משפיע זיין אויף אנדערע, ווצ"ב דורך ארגיניזירן דעמאנסטראציע'ס א.א.וו. בתנאי אז עס צושטערט נישט די פרייהייט פון אנדערע בירגער, און עס צושטערט נישט דעם געזעץ.
צוזאמען מיט די פלארעליזם, מוז זיין אויך א געוויסע אפמאך צווישן די בירגער, כדי זאל די רעגירונג זיין אוועק געשטעלט אויף א פלאץ און נישט צובראכן און צוברעקלט מיט פול סארטן גרופעס און מיינונגען וואס קען בריינגען צו אנארכיע.
פלוראליזם אין די תורה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פלוראליזם אין דער תורה:


text:
ברוס וויליס
ברוס וויליס (געבוירן מארטש 19 1955 איז אן אמעריקאנער אקטיאר און זינגער.
ער איז געווארן באקאנט אין די סוף 1980'ס און האט זינט דאן אנגעהאלטן א קאריערע אין סיי אלס א האליוואוד פירענדער פערזענליכקייט און סיי אלס א סופארטינג אקטיאר.
באזונדער איז ער באקאנט אלס זיין כאראקטער וואס ער שפילט אין די דיי הארד דראמא און עקשאן סעריע פילמען אלס זיין ראלע אין א גיבור און תמימות'דיגער אבער פיל מיט סענס אפ הומערדיגער הערויאישער קעמפער מיטן נאמען זשאן מקלעין.
וויליס איז געווען חתונה געהאט צו דעם אקטיאריסקע דעמי מאור און זיי האבן געהאט 3 מיידלעך צוזאמן ביז זייער גט אין 2000 נאך דרייצען יאר וואוננדיג צוזאמן. ער איז אבער פארבליבן גאר נאנטע חבר צו איר און ביז זי האט נישט ווידער חתונה געהאט מיט אן אנדערן האט יעדער גאהאלטן אז זיי גייען נאך ווידער צוריק חתונה האבן דערווייל אבער זענען זיי בלויז גוטע פריינט וואס גייען איבעראל צוזאמן כאטשיג זי האט שוין א צווייטער מאן.
ער איז פון די איינציגסטע גרויסע אקטיארן וואס זענען פובליקלי ארויסגעקומען צו שטיצן בושס איראק מלחמה אין פארשידענע אינטערוויאוס אויך איז ער שטארק פרא מדינת ישראל קעגן די אראבער א זאך וואס איז זעלטן ביי די ליבעראלע האליוואוד קרייזן. ער איז אויך לטובת באמבאדירן די מעקסיקא טאבאקא פעלדער צו לימיטירן די דראגס וואס מ'שווערצט פון דארטן קיין אמעריקע צו קארופטירן די איגענט.
זיינע פילמען שארן ביליאנען, זייענדיג די זעקסטער מערסטענס געלט געמאכטער סטאר אין האליוואד.


text:
המודיע
המודיע איז א צייטונג וואס קומט ארויס טעגליך אין ארץ ישראל אויף העברעיש, און אין אמעריקע אויף ענגליש.
אין אנהייב פלעגט דאס ערשיינען אין אידיש אין פוילן, אבער היינט צוטאגס איז דאס נישט פארהאנען אויף דער אידישער שפראך צוליב דעם וואס אין די אגודה קרייזן רעדט מען אזוי פיל יידיש.
המודיע אויף העברעיש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געדרוקט דורך די אגודת ישראל.
המודיע אויף ענגליש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין אמעריקע האט דאס אנגעהויבן ערשיינען טעגליך פארלויפנדיג די וועג פאר יתד נאמן. דער ענגלישער המודיע איז רעדאקטירט דורך רות ליכטנשטיין, די טאכטער פון לייבל לעווין.
אין יאר תשס"ח האט אנגעהויבן די פראנצויזישע אויסגאבע פון המודיע.
דרויסנדיקע לינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- Hamodia
- המודיע ענגלאנד
- ישיבה וועלט בלאגער וואס איז א ליטוואק האט געפענט א בלאג ווי ער דאקומענטירט די גרייזן טעגליך פון המודיע אין אמעריקע. [1]


text:
באל-פאוינט פעדער
א באל-פאוינט פעדער איז די מאדערנע שרייבן אינסטרומענט זינט איר אויסטרעף אין 1938. די פעדער פארמאגט א באל וועלכע זיצט אין א סאקעט צו בלאקירן די טינט פון ארויסרינען אין דרייט זיך ווען מען שרייבט און דורכדעם קומט שטענדיג ארויס פרישע טינט.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די באל-פאוינט פעדער איז אויסגעטראפן געווארן דורך אן אונגארישער שרייבער לאסלו ביראו, א דזשורנאליסט וועלכער האט געשריבן א גאנצן טאג. ביראו האט געליטן פון אויסגעטרוקענטע פעדערס און האט אפטמאל געהאט פעלער ווען זיין טינט האט אויסגערינען און זיין ארבעט איז געגאנגן א גאנג.
אין א געוויסן טאג האט ביראו באזוכט א דרוקעריי אין בודאפעסט און באוואונדערט וויאזוי די פאפירן וואס ווערן געדרוקט קענען באלד גענוצט ווערן וויבאלד די טינט דערפון טרוקנט זיך אויס גאר שנעל. אזויפיל האט ער געוואוסט אז מען קען אזא טינט נישט נוצן אין א פעדער וויבאלד אלע טינט וועט אויסטרוקענען. אבער ער האט באשלאסן אז וועט דאס דורכברעכן און האט אנגעהויבן אריינלייגן זיין קאפ וויאזוי ער קען יא נוצן די סארט טינט אין א פעדער און עס זאל דאך נישט אויסטרוקענען אדער ארויסרינען.
ער האט זיך געפלאגט עטליכע וואכן און איז אויפגעקומען מיט דעם געלונגענעם באל-פאוינט געדאנק. די באלפאוינט האט געברענגט צוויי לעזונגן אויפאיינמאל: עס האט בלאקירט די טינט עס זאל נישט קענען ארויסרינען און האט קאנטראלירט די ארויסרינונג פון טינט דורכ'ן שרייבן.
ביראו האט געוואוסט אז ער האט אויסגעטראפן עפעס א קנאק אבער האט דאס ערשט גענוצט פאר זיך אליינס און דאס געוויזן צו זיין ברודער דזשארדזש א כעמיסט.
אינמיטן די ברען פון די צווייטע וועלט קריג, אין 943', האבן זיך די צוויי ברודער געוואנדן צו די אייראפעאישע פאטענט אפיס און געוויזן דעם אויסטרעף און באקומען א פאטענט רעכט ביז געציילטע שטונדן. זיי האבן זיך באלד גענומען צו די ארבעט און אנגעהויבן פראדוצירן א צאל פון די פעדערס, וועלכע זיי האבן גערופן ביראו פעדערס, און דאס ארומגעטראגן ווייזן ווי אימער זיי האבן געקענט צו מאכן געלט. דער געווינטשענער טאג איז אנגעקומען און די בריטישע רעגירונג האט זיך דערוואוסט דערפון און געשיקט א דעלעגאציע קיין אונגארן, אלעס אינמיטן די קריג, מיט א פארלאנג אפצוקויפן די פאטענט רעכט פון די צוויי ברודער. זיי זענען איינגעגאנגן אויף א געשעפט און די בריטישע האבן באלד אנגעהויבן פראדוצירן די ביראו פעדערס און דאס פארשפרייט אין די ראיעל נעיווי וועלכע זענען געווען די ערשטע דאס אויסצופרובירן.
די מלחמה האט געברענט און דער פארמעסט פאר נייע טעכנאלאגיעס האט אויך געברענט און עס האט נישט געדויערט לאנג ביז אויך די אמעריקאנער האבן זיך דערוואוסט פון דעם ספעציעלן באלפאוינט פעדער און אין 945' האט א כעמיסט מיט'ן נאמען מילטאן רינאולדס אנטוויקעלט א מער פארגעשריטענער טינט און פארקויפט 10,000 פון זיינע פעדערס אין עטליכע וואכן פאר $10 יעדע איינע (דאס איז געווען א גרויסע סכום געלט פאר א פעדער אין יענע צייטן).
די נייע פעדערס האבן נאך געהאט קליינע פראבלעמען און דאס איז געלעזט געווארן דורך א פראנצויזישער כעמיסט מיט'ן נאמען מארסעל ביטש, וועלכער האט ערצייגט א באלפאוינט פעדער וועלכע האט נאר געקאסט עטליכע פראנק. ער האט גערופן זיינע פעדערס "BIC" אלס א קורצער דערמאנונג פון זיין נאמען. די ביק פעדערס זענען פארקויפט געווארן אין די מיליאנען איבער גאנץ אייראפע באלד נאך די קריג און 10 יאר דערויף האט מען דאס אנגעהויבן פארקויפן אין די פאראייניגטע שטאטן.
אין אמעריקע האט ביק געהאט אסאך קאנקורענט ווען צענדליגער פירמעס האבן פראדוצירט פארשידענע סארט באלפאוינט פעדערס. ביק האט גענוצט די טעלעוויזיע צו אדווערטייזן אירע פעדערס פאר 29 צענט א שטיקל און האט צעביסלעך אריינגעשניטן אין די מארקעט ווערנדיג די גרעסטע פעדער פארקויפער אין די וועלט. ביי די ענדע פון די קאמפיין האט שוין א ביק פעדער נאר געקאסט 10 צענט פער שטיקל.
די איבעריגע איז היסטאריע. ביק איז פארבליבן די גרעסטע פעדער פראדוצירער אין די וועלט פראדוצירנדיג ביליאנען פעדערס פער יאר.
דער באלפאוינט דעזיין[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער שליסל צו א באלפאוינט דעזיין איז פארשטייט זיך די באל וועלכע איז דער איינציגער פארמיטלער צווישן די טינט אינעם פעדער און די פאפיר. די באל דרייט זיך פריי און ברענגט ארויס די טינט ווערנדיג נאכאנאנד געפיטערט פון די טינט רעזערוואר וועלכע איז געווענליך א שמאלע פלאסטיק רער וועלכע לויפט אין די הייך פון דעם פעדער.
די באל ווערט געהאלטן אין פלאץ ביים שפיץ דורך א סאקעט און טראץ וואס עס ליגט שטייף האט עס גענוג פלאץ זיך צו דרייען ווען מען שרייבט דערמיט. ווען מען הייבט אן שרייבן אויף א פאפיר טוט די פאפיר דרייען די באל וועלכע ברענגט ארויס מיט יעדן דריי די טינט וועלכע ווערט אראפגעפירט מיט די כוח פון גראוויטי. אין אנדערע ווערטער איז טייטש אז די באל טוט צוויי זאכן: עס ברענגט ארויס די טינט פון אינעווייניג און אין דער זעלבער צייט האלט עס אפ די לופט פון אריינגיין אין דעם פעדער וואס וואלט אויסגעטרוקענט די טינט.
עס זענען פאראן פארשידענע סייזעס פעדערס וואס מיינט אז די באל אינעם פעדער איז קלענער אדער גרעסער. ווי גרעסער די באל איז אלס א ברייטערע ליניע שרייבט עס. די סייזעס הייבט זיך אן פון פאוינט איין מילימעטער און ענדיגט זיך ביי פאוינט זיבן מילימעטער. צום ביישפיל א פאוינט פינף מילימעטער מיינט אז עס שרייבט א ליניע פון 0.5 מילימעטער ברייט.
אנדערע סארט באלפאוינט פעדערס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווי דערמאנט ווערט די טינט אין א פעדער אראפגעשיקט דורך די כוח פון גראוויטי און אזוי ווערט די באל שטענדיג געפיטערט מיט טינט ביז דאס לעצטע ביסל קומט ארויס. אבער אויב מען זאל נעמען א פעדער און עס ארויפטראגן אין ספעיס וועט עס נישט ארבעטן ווייל אין ספעיס איז נישט פאראן קיין גראוויטי און די טינט וואלט נישט ארויסגערינען. האט מען ערצייגט א ספעיס פעדער אין וועלכע די טינט ליגט אין א קליינע לופט דרוק טאנק און אזוי יאגט עס ארויס די טינט.
וויבאלד עס ווערט ארויסגעשיקט מיט לופט דרוק קען עס זיין בעסער פארמאכט וואס מיינט אז די טינט קען זיך לענגער האלטן. א נארמאלע פעדער האלט 2 יאר ביז די טינט אינעווייניג טרוקנט אויס. מען שאצט אז א ספעיס פעדער קען האלטן 100 יאר אבער עס איז נאך נישט דא ווער עס זאל עס איבערצייגן ווייל דער פעדער עקזיסטירט נישט מער ווי 20 יאר.
אין די 980' יארן האבן כעמיסטער ערצייגט א באל-פאוינט פעדער וועלכע'ס טינט קען אויסגעמעקט ווערן. דאס איז געווען די ערטשע אזא ערפינדונג. ביז אהין האט מען אלע יארן געוואוסט אז וואס עס ווערט געשריבן קען נישט אויסגעמעקט ווערן. דער פעדער איז די זעלבע נאר די טינט אינעווייניג איז פון אן אנדערע סארט. אנשטאט טינט פון אויל איז עס געמאכט פון ראבער צעמענט וועלכע איז נישט קיין פערמענאנטע טינט נאר לאזט איבער א צייכן וועלכע קען גרינג באזייטיגט ווערן וויבאלד עס קלעבט נישט און איז מער פליסיג. אבער אויך די סארט טינט האט א שיעור און נאך 10 שטונדן טרוקענט עס אויס און מען קען עס מער נישט אויסמעקן.


text:
לוט
לוט (לויט די טראדיציאנעלע ציילונג: א'תתקנ"ז - ב'פ"ז) דער זון פון "הרן בן תרח", פלימעניק פון אברהם אבינו.
הפיכת סדום[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די תורה ווערט דערציילט אז פאר ווען גאט האט פארלענדעט סדום, האט ער געשיקט מלאכים צו ראטעווען און ארויסנעמען לוט מיט זיין משפחה פון סדום פון וועגן זיין קירבה צו אברהם אבינו, און די מלאכים האבן זיי געווארנט צו נישט זיך אויסדרייען און קוקן צוריק ווי אזוי סדום ווערט פארלענדן. אבער לוטס ווייב האט זיך יא אויסגעדרייט, און זי איז באלד געווארן א שטיק זאלץ.


text:
לודוויג וואן בעטהאוון
לודוויג וואַן בעטהאוון (16טן דעצעמבער 1770– 26סטן מערץ 1827) איז געווען א דייטשער פיאניסט און קאמפאזיטאר, פון די גרעסטע ריזן אין קלאסישע מוזיק.
בעטהאוון איז געבוירן דעצעמבער 1770 אין באנן, פרינציפאליטעט פון קעלן (היינט דייטשלאנד).
ער האט פארפאסט די בארימטע ניין סימפאניעס, וועלכע זענען א צונויפשטעל פון מוזיקאלישע פילהארמאניע, יעדעס איינע אין פיר מאוומענטס.
אויסערדעם האט ער פארפאסט עטליכע סאנאטעס, און פינף פיאנע-קאנשערטאס, יעדעס איינע א מייסטער שטיק פאר זיך.
די ניינטע סימפאניע, איז די כארעל סימפאניע, האט געמאכט א רעוואלוציע אין די וועלט פון קלאסישע מוזיק, און איז פאררעכנט אלס די אממערסטן גראנדיעזע קלאסישע ווערק, וואס איז ווען אמאל פערפאסט געווארן אויף דער וועלט.
זייענדיג 26 יאר אלט, האט בעטהאוון אנגעהויבן פארלירן זיין הער-קראפט. צו הערן וואס ער קאמפאזירט, האט ער זיך געמוזט אראפלייגן אויף דער ערד, און הערן די וויבראציעס פון דער פיאנע, אז ער זאל וויסן וועלכע נאטן ער שפילט. אין יענע צייטן איז געווען שווער זיך צו באטייליגן אין דער חברה פאר א טויבער מענטש. וויבאלד בעטהאוון האט געארבעט אליין, שרייבנדיק זיינע קאמפאזיציעס, האט ער געדאנזשעט צו באהאלטן זיין דעפעקטיווקייט פון אנדערע מענטשן.
בעטהאוון איז געשטארבן דעם 26סטן מערץ 1827 אין ווין.


text:
טראמוויי
טראַמװײ (טראַם) איז אַ מין טראנספארט װאָס פאָרט אויף גערעלסן אין די גאַסן. די ערשטע טראמווייען זענען געווען געפירט מיט פערד. שפעטער האט מען געניצט אנדערע ערליי קראפט. פון מיטן 19טן יארהונדערט ביז מיטן 20סטן יארהונדערט זענען טראמווייען געווארן פארשפרייט איבער דער וועלט, בעיקר ניצנדיג עלעקטרישן קראפט. נאכהער זענען רוב טראמווייען בטל געווארן. לעצטנס האט מען אנגעהויבן באנייען טראמוויי טראנספארט.
אין בעלגיע, די שטעט אנטווערפן, בריסל און גענט האבן טראמוויי סיסטעמען וואס מען טוט היינט פארגרעסערן. אמסטערדאם אין האלאנד האט א פארשפרייטע טראמוויי סיסטעם מיט 16 ליניעס.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
פינלאנד
פֿינלאַנד (פֿיניש: Suomi, שוועדיש: Finland) איז אַ לאַנד אין צפון אײראָפּע. זײַן הױפּטשטאָט איז העלסינקי.
פינלאנד גרעניצט זיך מיט רוסלאנד אויף דער מזרח זייט, שוועדן אויף דער מערב זייט, און נארוועגיע אויף צפון מערב. פינלאד איז דאס אכטע גרעסטע לאנד אין אייראפע. 5.4 מיליאן מענטשן וואוינען אין פינלאנד.
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געאגראפיש געפינט זיך פינלאנד טייל אין דער ארקטישער ראיאן, טייל אין צענטראלער אייראפע און טייל אין צפון אייראפע. אין די וועלדער פון פֿינלאנד וואקסן טענענביימער, בערעזעס און סאסנעס.
פינלאנד האט 180,000 אזערעס און 180,000 אינזלען.
פאליטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער פריערדיקער פרעמיער מיניסטער, מאַטי וואַנהאַנען, האט רעזיגנירט פון דער פירערשאפט פון דער צענטער פארטיי אין יוני 2010, און געבעטן פון פרעזידענט צו רעזיגנירן אלס פרעמיער מיניסטער. דעם 22סטן יוני האט פארלאמענט געוויילט די נייע פירערין פון דער צענטער פארטיי, מאַרי קיוויניעמי, פרעמיער מיניסטער.


text:
קהלת
קהלת איז איינע פון די ספרי כתובים. לויט די טראדיציע און לויט ווי עס שטייט אין קהלת איז דאס געשריבן געווארן דורך שלמה המלך, אבער לויט די תנכישע פארשער איז דאס געשריבן געווארן 400-500 יאר שפעטער, ווייל די שפראך אין קהלת איז געמישט מיט פערסיש אויך די געדאנקען אין ספר באלאנגט צו שפעטערע יארן פון שלמה המלך.
דער ספר פארנעמט זיך מיט וואס דארף זיין דער ציל פונעם מענטש'ן אויף דער וועלט, און צי דער מענטש האט בחירה צו טאן וואס עס גלוסט זיך אים צי נישט. כאטש וואס דער ספר איז קעגנזעץ די טראדיציאנאלע אמונה אין ידיעה ובחירה, האבן די חכמי ישראל אריינגערעכנט דעם ספר אין די הייליקע סעקטע. לויט די פארשער האבן די חכמי ישראל צוגעלייגט די לעצטע פּאָר פסוקים פון קהלת "סוף דבר הכל נשמע את האלהים ירא ואת מצוותיו שמור כי זה כל האדם".


text:
ווענעציע
ווענעציע (אויך ווענעדיק) איז א שטאט אין איטאליע מיט א פערטל מיליאן איינוווינערס.
ווענעדיק איז געבויעט אויף 118 קליינע אינדזלען וואס זיינען אפגעזונדערט דורך 150 קאנאלן. מענטשן גייען אדורך די קאנאלן דורך פיל (400) קליינע בריקן אדער דורך קליינע באזונדערע גאנדעל-שיפן.
ווענעדיג איז באקאנט ווי אן אינטרעסאנטער אטראקציע צוליב די קאנאלן און די אלטע געבוי, פיל טוריסטן קומען דארט באזוכן.
די שטאט איז געבויט אויף בלאטע, און דערפאר, יעדע יאר, טוט זיך די שטאט איינזינקען עטלעכע ס"מ. אין יארן ארום וועט די שטאט זיין אינגאנצן פארדעקט אונטער די וואסער.


text:
ארץ יהודה
ארץ יהודה, איז די לאנד פון שבט יהודה, וואס זיי האבן איינגענומען ביי די יידישע אפענסיווע, אינאיינעם מיט יהושע בן נון, און די טייל איז געגעבן געווארן צו די שבט.
אינהאַלט
גרענעצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די גרענעצן פון יהודה רעכענען אריין, די באדן פון שבט בנימין, וואס נאך שלמה המלך, האבן זיך די צוויי שבטים פאראייניקט, און זענען רעגירט געווארן דורך מלכי יהודה.
די אור אלטע גרענעצן זענען געווען, פון חברון געגנט אין דרום. בית חורון געגנט אין צפון. ירדן טייך צו מזרח. און צו מערב איז לאטראן, (אדער גערופן עמאוס), וואס געפונט זיך בערך צוואנציק קילאמעטער, פון ירושלים.
יוסיפון, דערמאנט די גרענעצן פון יהודה, אין א גרעסערע שטח. ער רעכנט אריין גרויסע געגנטער פון וואס איז היינט אין מערב ברעג פון צפון, און פון דרום רעכנט ער אריין באר שבע, פון מערב רעכנט ער די מיטלענדישער ים.
פריע היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאכדעם וואס שלמה המלך איז געשטארבן, האט זיך אנגעהויבן א קאנפליקט, צווישן די שבטים איבער ווער עס רעגירט איבערן לאנד. שבט יהודה, אריינרעכנדיק בנימין, האבן אויפגענומען רחבעם אלס זייער קעניג. און די אנדערע שבטים האבן אויפגענומען ירבעם בן נבט, אלס זייער קעניג, און מיטדעם געגרינדעט די מלכות ישראל. דערביי געבנדיק פאר ארץ יהודה א סטאטוס פון אן אייגן לאנד.
ווען מלכות ישראל איז געקומען צו אן ענדע, דורך די קעניגן פון אשור, האט די יהודה קעניגרייך געצאלט צינזן פאר אשור, און דערביי פארזיכערט זייער זעלבסטשטענדיקייט. שפעטער איז די אשור אימפעריע צעפאלן, און יהודה האט געמוזט אנגעהערן צו די קעניגן פון מצרים. און דערנאך צו בבל, וואס האט שפעטער פארניכטעט די יידישע קעניגרייך, און פארטריבן די יידן אין גלות.
פערסישע צייטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
כורש קעניג פון פרס און מדי, האט געגעבן ערלויבעניש פאר די יידן זיך אומצוקערן קיין ארץ ישראל, און אויפבויען די צווייטע בית המקדש, דאס אלעס איז געווען אן אטאנאמיע, אונטערן פערסישע אימפעריע, אויף אראמיש איז די שטאַט גערופן געווארן יהוד מדינתא, דאס לאנד יהודה.
דאס לאנד האט אנגעהאלטן, ביז ווען אלעקסאנדער דער גרויסער, האט באזיגט די פערסישע אימפעריע, און האט איינגענומען די לענדער, וואס האבן זיך געפונען אין ארץ ישראל. אונטער די פערסן האבן די יידן געהאט א פילע אטאנאמיע, ווי ארויסגעבן געלטער, און פרייהייט פון רעליגיע.
גריכישע צייטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אונטער די גריכן, האבן די יידן וואס האבן זיך געפונען אין ארץ יהודה, פון אנהייב געהאט ברייטע פרייהייט, ביז ווען די סירישע קייזער אנטיוכוס אפיפאנס, איז געקומען צו די מאכט, ער האט אונטערדריקט די יידישע זעלבסטהערשאפט, און אוועק גענומען זייער פרייהייט פון רעליגיע. דערמיט האט זיך אנגעפאנגען די אויפשטאנד פון די חשמונאים, וואס האבן זיגרייך ארויסגשטויסן די סירישע ארמייען, און געמאכט ארץ יהודה געצליך זעלבסטשטענדיק, און געגרינדעט די דינאסטיע פון די חשמונאים.
די חשמונאים האבן פון אנהייב פארזיכערט די גרענעצן פון יהודה, און דערנאך אנגעהויבן עס צו פארברייטערן, ווען יעדע קעניג פירט אן א סעריע פון מלחמות קעגן די שטעט, און אנעקסירט זיי, צו ארץ יהודה, דער הויכפונקט פון די קעניגרייך איז געווען, ווען אלכסנדר ינאי האט איינגענומען דאס רוב פון ארץ ישראל, אריינגערעכנט די בארטן פלאך, אנקומענדיק קיין דאר, א שטאט נעבן היינטיקן חיפה, און שטייענדיק איבער די בארטן שטאט עכו. פון צפון אשדוד, אשקלון, און עזה פון דרום. די גלעד געגנט, און אנדערע טעריטאריעס פון מזרח זייט ירדן טייך, און גרויסע שטרעקעס פון די אדומיים פון דרום.
רוימישע צייטן און חורבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאכדעם וואס ינאי איז געשטארבן, האט זיין ווייב שלומציון המלכה איבערגענומען, און האט געקעניגט פאר כמעט א צענדליק יאר, פון יאר 76 ביז יאר 67 פארן ציווילע ציילונג. ווען זי איז געשטארבן האט האט אויסגעבראכן א בירגער קריג, צווישן אירע צוויי זין, יוחנן הורקנוס דער צווייטער און יהודה אריסטובולוס דער צווייטער, און זיי האבן אריינגעשלעפט די רוימישע אימפעריע, אין זייער געשלעג איבער ווער עס זאל קעניגן איבער יהודה.
אנהייב איז יהודה געווען אונטערן פראטעקטאראט פון רוים, שפעטער מיט די צייט געווארן א פראווינץ. רוים האט איינגעטיילט ווער עס וועט הערשן, און צוביסלעך אוועקגענומען די יידישע זעלבסטשטענדיקייט. די פאמיליע פון הורדוס, האט געקעניגט איבער יהודה, מער דינענדיק די רוימישע אינטערעסן, וואס איז אלס געווארן שווערערע אין שווערער.
אין יאר 66, האט אויסגעבראכן די גרויסע יידישע אויפשטאנד, וואס האט זיך געענדיקט זיגרייך פאר די רוימישע ארמייען, וואס האבן איינגענומען ירושלים, וואס איז געווען הויפטשטאט, און איר פארניכטעט, צוזאמען מיט די בית המקדש.
בר כוכבאס רעוואלט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאכן חורבן זענען געווען מערערע שטעט וואס זענען געווען פיל מיט יידן, ירושלים איז טאקע געווען חרוב, אבער יידישע אנוועזנהייט איז נישט קלענער געווארן. אין יאר 132, האט אויסגעבראכן די יידישע רעוואלט אונטער בר כוכבא, קעגן רוים. די יידישע לאנד האט געהאט צייטווייליקע זעלבסטהערשאפט פון דריי יאר, און האט פאראורזאכט שווערע פארלוסטן פאר די רוימישע מיליטער. צום סוף אבער האבן די רוימער בייגעקומען די יידישע קעמפער, און אונטערגעברענגט די רעשטלעך יידן, וואס זענען פארבליבן אין ארץ ישראל. דערמיט האבן די יידן זיך גענומען פארלאזן די געגנט פון יהודה, און די אנדערע געגנטער. און געגאנגען צו אנדערע יידישע ערטער אין גלות.
אדאריאניס קייסער, וועלכע איז געווען קייסער ביים רעוואלט, און איר אונטערדריקט, האט ווידעראמאל אויפגעשטעלט ירושלים, אבער פארבאטן איינטריט צו יידן, און האט גערופן די שטאט איליא קאפיטאלינא. און האט געביטן די נאמען פון יהודה, צו פראווינקיא סיריע פאלעסטינע.


text:
ראטערדאם
ראטערדאַם (האלענדיש: Rotterdam) איז א פארט שטאט אין האלאנד, און די גרעסטע שטאט אין לאנד נאך אמסטערדאם. דער פארט איז דער גרעסטער פארט אין אייראפע, און דער צווייטער גרעסטער אין דער וועלט (נאך סינגאפור). ראטערדאם איז א חשובער אינטערנאציאנאלער האנדל צענטער.
די שטאט האט 603,425 איינוואוינער (2010).
ספארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
טעניס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זייט 1972 האלט מען אין ראטערדאם א וועלט טעניס טורנאמענט. דער געווינער דאס ערשטע יאר איז געווען ארטור אש, וואס האט געווינען נאך צוויי מאל.
צווישן די חשובע טעניס שפילער וואס האבן געשפילט אינעם טורנאמענט זענען:
- ארטור אש
- טאם אקער
- דזשימי קאנארס
- ביארן בארג
- דזשאן מקינרא
- איוואן לענדי
- סטעפאן עדבערג
- באריס בעקער
- יעווגעני קאפעלניקאוו
- טים הענמאן
- ראדזשער פעדערער
- הואן קארלאס פערערא
- רפאל נאדאך
- ענדי מאריי
- הואן מארטין דע פאטרא
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
דראהביטש
דראָהביטש אדער דראָביטש אדער דראָהאָביטש (אוקראיניש: Дporóбич; פויליש: Drohobycz) איז א שטאט פלאצירט ביים צוזאמענפלוס פון דעם טיסמעניץ טייך און דעם סערעט טייך, א בייטייך פונעם ערשטן, אין דער לעמבערגער גובערניע, מערב אוקראינע. די באפעלקערונג איז אומגעפער 77,624 (אין 2011).
פריער איז דער געגנט געווען אין מזרח גאליציע.
יידישע היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביי חסידים איז בעיקר באקאנט ר' איציקל דראהביטשער דער טאטע פון ר' מיכלע זלאטשאווער, און רבי אלעזר ניסן טייטלבוים א זון פונעם ישמח משה וועלכער איז דארט געווען רב. דער ייטב לב איז אויך געווען דארט רב פאר דריי יאר, דערנאך איז געווען דארט רב זיין זון הרב נחום הערש.
אויך דער נשיא פון כולל גאליציע ר' יצחק לייב סופר - וועלכע איז דארט געווען אן איידעם ביים באוואוסטן גביר ר' דוד לינדנבוים - האט דארט געוואוינט.
באקאנטע יידן פון דראהביטש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- רבי יצחק דראהאביטשער
- רבי אלעזר ניסן טייטלבוים
- רבי חיים מוניא שפירא
- ברונא שולץ, שרייבער און מאלער


text:
װיקיפּעדיע:מקורות
וויקיפעדיע מקורות איז דער פאליסי אז אלעס וואס ווערט געשריבן אין וויקיפעדיע מוז האבן א מקור. אז נישט קען דאס יעדער מעקן, און מיט רעכט ווייל וויקיפעדיע איז נישט קיין צייטונג.
דאס דארף דינען ווי אין א ספר מראה מקומות אדער א ביבליאגראפיע.
ווען איינער ליינט עפעס וואס קוקט אויס וויכטיג א מקור שטעלט דאס אריין נאכן סטעימענט. {{מקור}}
דעריבער איז וויכטיג אויב איר זענט פויל צו לייגן מקורות, דאן לייגט א אינטערשפראך לינק כדי דאס זאל דינען פאר א מקור דערווייל פאר אונזער אידישער וויקיפעדיע און טראלס זאלן דאס נישט קענען מעקן סתם ווייל זיי ווילן לייקענען.
פאר מקורות וואס זענען פון הייד פארק אדער נאך אזאלכע אומפראפיסיאנאלע מקורות, דארף מען דאס לייגן פון אונטען, ביי די דערויסענדע לינקס אפטיילונגען. נישט צו פארשמיצן וויקיפעדיע, און מאכן א רעפערענץ, (איר וועט טרעפן דעם רעפערענס טול איינס פאר די לעצטער באטאן פון די טעבס פון די לינקע זייט.) צו די מראה מקום פון תוכן ארטיקל צו די נומער אין די דערויסענדע לינקס אפטיילונג.
- זעט: וויקיפעדיע:פעסטשטעלן
אויב אן ארטיקל פעלט עפעס מקורות און קוקט אויס לויט אייך נישט צו זיין ריכטיג פארעכט דאס אדער שטעלט אריין דעם מוסטער {{פעלט מקורות}} אז אנדערע זאלן דאס פארעכטן ביטע נישט מאכן קיין איבעריגע מחלוקת מיט וואלן תיכף פאר מען האט נאך געהאט א געלעגענהייט דא דורכטאן.
הייד פארק בלאגס און טאבלוידס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זיי זענען נישט אויסגעהאלטענע מקורות, ווייל זיי זענען דאך באהאלטן, און אפילו זיי זענען אפען זענען זיי נישט רעספעקטירט זייער ווארט אלס ווערד פון דעת.
פוס נאטיצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פֿוס נאטיצן קנעפלעך פון אויבן עדיט טולס זענען צום סוף פון דער שורה ווי אלע טולס זיצן אין רעדאקטירונג פאזע ווידאו. איינס פארן לעצטן קנעפל איז די רינגעלעך אין וואס דו זאלסט אריינשרייבן די מראה מקום ווי מ'קען נאכקוקן, און דערנאך זעה זאלסט נישט פארגעסן צו דרוקן דאס לעצטע קנעפל וואס איז כדי פשוט צו מאכן א קעפל און עקסטער אפטיילונג פאר אלע רעפערנעצן זאלן זיך אנזעהן אין פוס פון ארטיקל.


text:
קוויבעק
קוויבעק (פראנצויזיש: Québec קעבעק) איז די צווייטע גרעסטע פון די קאנאדישע פראווינצן און טעריטאריעס, באפעלקערונג, און עקאנאמיש. קוויבעק געפינט זיך אין מזרח-צענטראלער קאנאדע און גרענעצט זיך מיט די צפון-מזרח שטעט ניו יארק, ניו העמפשיר, מעין, און ווערמאנט פון די פאראייניגטע שטאטן.
קוויבעק אנטהאלט די גרעסטע פראנצויזישע באפעלקערונג אין צפון אמעריקע און פראנצויזיש איז דארט די אפיציעלע שפראך. די פראנצויזן האבן עטליכע מאל זיך פרובירט אפטיילן פון קאנאדע און גרינדן א זעלבסשטענדיג לאנד אבער אן ערפאלג. קוויבעק פארמאגט אן אייגענע פראווינציאנאלע רעגירונג וועלכע טוט איינקאסירן שטייערן און סערווירט א רייע סאציאלע פראגראמען וועלכע איז נישט פאראן אין די אנדערע פראווינצן.
די הויפטשטאט פון קוויבעק איז קוויבעק סיטי.
אין די לעצטע 35 יאר זענען די ליבעראלן און די פי-קיו געווען די צוויי אפיציעלע פארטייען וועלכע האבן זיך געטיילט מיט דער רעגירונג און האבן איינגעפירט פארשידענע סאציאלע פראגראמען אן קיין שום שטער. אין די לעצטע עטליכע יאר איז די עי-די-קיו אריינגעקומען אלס א יונגע פראנצויזישע פארטיי וועלכע איז מער רעכט געשטימט און האט גענאסן א באגרעניצטע שטיצע פון אלע ווינקלן. אום מערץ דעם 26'סטן 2007 האט די עי-די-קיו זיך ארויפגערוקט צווייט צו די ליבעראלן אין די פראווינציאלע וואלן.
קוויבעק האט 75 פון די 308 זיצן אין דעם פעדעראלן פארלאמענט וואס געפונט זיך אין דער הויפטשטאט אטאווא. נאך די לעצטע וואלן וואס זענען פארגעקומען יאנואר 2006 האט די פראנצויזישע בי-קיו פארטיי - וואס איז נאנט פארבונדן מיט דער פראווינציאלער פי-קיו פארטיי - געווינען 51 זיצן, די פעדעראלע ליבעראלן 13, די קאנסערוואטיוון 10 און 1 זעלבשטענדיגער.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער ערשטער אייראפעער וואס איז אנגעקומען צום געגנט פון קוויבעק איז געווען דער אויספארשער זשאק קארטיער, וואס איז ארויפגעפארן די לענג פונעם סאנט לארענס טייך אין 1535.


text:
זשאק קארטיער
זשאַק קאַרטיער (פראנצויזיש: Jacques Cartier; 31סטן דעצעמבער 1491 - 1טן סעפטעמבער 1557) איז געווען א פראנצויזישער אויספארשער וואס האט תובע געווען די טעריטאריע פון קאנאדע פאר פראנקרייך.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קארטיער איז געבוירן געווארן אין סאן-מאלא, פראנקרייך. פראנסוא דער ערשטער, מלך פון פראנקרייך האט אים געקליבן אויסזוכן "געוויסע אינזלען און לענדער אויף וואס ס'איז געזאגט אז זיי האבן גאר א סך גאלד און אנדערע ווערטפולע זאכן".
ער איז ארויסגעפארן אין 1534 אויף א רייזע צו טרעפן דעם מערבדיקן דורכוועג קיין אזיע. דעם 10טן מיי איז ער אנגעקומען אין נייפונדלאנד, ביז ער איז געקומען צום סאנט לארענס טייך.
זיין צווייטע רייזע איז ער ארויסגעפארן דעם 19טן מיי 1535 מיט דריי שיפן.
דעם 23סטן מיי 1541 איז ארויסגעפארן אויף זיין דריטער און לעצטער רייזע קיין קאנאדע.
פון 1542 האט ער פארברענגט אין סאן-מאלא וואו ער איז געשטארבן אין 1557.


text:
סאלמאן ראשדי
סיר סאלמאן ראשדי (געבוירען יוני 19 1947 איז א בריטישער - אינדישער ראמאניסט און עסייאיסט.
ער איז קודם געווארן באקאנט מיט זיין צווייטן ראמאן , חצות'ס קינדער אום 1981 וואס האט געוואנען די בוקער פרייז.
מערסטענס פון זיין בעלעטריסטיק איז אויפגעשפילט אין דעם אינדישן סובקאנטינענט.
אבער מער און מער די דאמינירטע חלקים און טעמעס פון זיינע ווערק, איז געווארן די לאנגע רייכע געשיכטע פון די סך פארבינדונגען, איבערהאקונגען און עמיגראציעס פון צווישן די מזרח צו די מערב.
די פערטער נאוועל זיינער די שטן'ישע ווערסעס (1988) האט פראוואקירט ווילדע רעאקציעס פון אלע מוסולמענער איבער די גארער וועלט.
נאך טויט דראואנגען און א פאטווא ארויסגעגעבן דורך דעם איראן'ער אייאטאולא כומעיני רופענדיג פאר זיין הינריכטונג, האט ער פארוויילט יארן לאנג אין גלות אין באהעלטעניש, נישט זיך באווייזענדיג אין פובליק בלויז געציילטע מאל.
זינט לעצטענס פון דער הייטיגער דעקעיד האט ער זיך צוריק אנגעהויבן צו באווייזן אין פובליק.
אין יוני 2007 איז ער געווארן באקרוינט מיט נייטהוד פאר זיינע לייסטונגען אין ליטעראטור פון דער ענגלישער מלוכה.[1] דאס האט ארויסגערופן פון פריש אויפברויז פון מוסולמענער אין אלע זייערע מדינות איבער דער וועלט, [2], מיט טייל פון די מערב וועלט זארגענדיג זיך אז דאס "קען אנצינדען טעראר".[3]


text:
אלומיניום
אלומיניום איז דער כעמישער עלעמענט אין דער באראן גרופע, מיט סימבאל Al און אטאם נומער 13. ער איז זילבער-ווייס, און איז נישט צעלאזלעך אין וואסער.
אלומיניום איז דער מערסטער שפֿע'דיקער מעטאל אין דער ערדס סקארע, און דער דריטער מערסטער שפֿע'דיקער עלעמענט, נאך זויערשטאף און סיליקאן. בערך 8% אין וואג פון דער ערדס הארטן אויבערפלאך איז אלומיניום. אלומיניום איז צו רעאקטיוו פארצוקומען אין נאטור אלס פרייער מעטאל. אבער מ'טרעפט אים אין קאמבינאציע אין מער ווי 270 פארשידענע מינעראלן.[1] דער הויפט מקור פון אלומיניום איז באקסיט ארץ.
מען ניצט אלומיניום צו מאכן אויטאמאבילן, עראפלאנען און שינעס פאר דער באן.
אלומינים געפינט זיך אין קארונדום פון וואס געפינט זיך דער רובין שטיין.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Bassam Z. Shakhashiri. Chemical of the Week: Aluminum. Science is Fun. דערגרייכט דעם 2007-08-28.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- WebElements.com – אלומיניום
- עלעקטראליטישע פראדוקציע
- וועלט פראדוקציע פון אלומיניום, by country
- Price history of aluminum, according to the IMF
- היסטאריע פון אלומיניום (from the website of the International Aluminium Institute)
- ע-מעדיצין - אלומיניום


text:
נאבעל פריז
נאבעל-פריז זענען אזא סארט אנערקענונג וואס ווערט פארטיילט פאר מענטשן וואס האבן באוויזן אויסגעצייכענטקייט אין ווערדפולע אקציעס און אויפגאבעס. אין די פעלדער פון פיזיק, כעמיע, שלום, ליטעראטור, מעדיצין און עקאנאמיק. דאס ווערט געגעבן נאך וואלן פון טויזנטער באטייליגער.
דאס איז צושטאנד געקומען און הייסט נאך אלפרעד נאבעל פון שוועדן נאך זיין משפחה נאמען נאבעל וואס האט פראדוצירט געווער און וואפן און איז געווען גאר רייך דערפון. ביז מען האט געטראפן נאך זיין טויט אין זיין צוואה ווי ער מאכט א חשבון הנפש וויפל בלוט עס ווערט פארגאסן צוליב זיין געלט גייציגיקייט. און מען זאל געגרינדן פון זיין ירושה א ספעציעלע פריז אויסטיילונג אלס תשובת המשקל פאר ווער עס טוט גוטס אויף די וועלט.
נאבעל פריז געווינער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מער ווי איין מאל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פיר מענטשן האבן געווינען דעם נאבעל פריז צוויי מאל.[1]:
- מארי קירי האט געווינען דעם נאבעל פריז פאר פיזיק אין 1903 פארן אנטפלעקן ראדיאאקטיוויטעט, און דעם נאבעל פריז פאר כעמיע אין 1911, פאר אנטפלעקן דעם כעמישן עלעמענט ראדיום.
- לינוס פאולינג האט געווינען דעם נאבעל פריז פאר כעמיע אין 1954 פארן באשרייבן דעם נאטור פון כעמישע פארבינדונגען, און דעם נאבעל פריז פאר פרידן אין 1962 פאר זיין אקטיוויטעט קעגן נוקלעארישע וואפן פראבעס איבער דער ערד. פאולינג איז דער איינציגער וואס האט געווינען צוויי נאבערל פריזן אן א שותף.
- דזשאן בארדין האט געווינען צוויי נאבעל פריזן פאר פיזיק: אין 1956 פאר אנטפלעקן דעם טראנזיסטאר עפעקט און אין 1972 פאר אנטוויקלען די טעאריע פון איבערדורכפירערס.
- פרעדעריק סאנגער האט געווינען צוויי נאבעל פריזן פאר כעמיע: אין 1958 פארן אנטפלעקן די מאלעקולארישע סטרוקטור פון אינסולין, און אין 1980 פאר זיין ארבעט וועגן קערנזייערס.
אידישע געווינער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Nobel Laureates Facts פאקטן וועגן נאבעל באלוינטע, ביי נאבעל פריז וועבזייטל.


text:
עלעקטרישער שטראם
עלעקטרישער שטראם איז א פֿלוס פון עלעקטרישער לאדונג. עלעקטרישע לאדונג פלוסט ווען ס'איז פאראן א וואלטאזש אריבער א דורכפירער. אין שטראמקרייזן ווערט די לאדונג געטראגן דורך עלעקטראנען וואס באוועגן זיך אין א דראט.
דער סטאנדארטער איינס פאר עלעקטרישן שטראם איז דער אמפער, וואס איז א פלוס פון עלעקטרישער לאדונג פון איין קולאמב א סעקונדע.
עלעקטרישע שטראמען האבן א סך באניצן, ווי באלייכטן און הייצונג. אויך קען אן עלעקטרישער שטראם שאפן א מאגנעטיש פעלד, וואס ווערט געניצט אין מאטארן און גענעראטארן.


text:
וואודרידזש
וואודרידזש איז א דארף אין סאליוון קאונטי, ניו יארק. אין דער שטאט פאלסבורג, די פאסטעל קאד איז 12789.
עס געפינט זיך אין די קעטסקילס און דורכאויס די זומער חדשים איז עס פול מיט אידן וועלכע קומען אין קאנטרי זיך אביסל אויסלופטערן.
דער וואודרידזשער רב איז הרה"ג ר' יצחק לעבאוויטש, וואס האט דארט א בית המדרש און א ישיבה. דער וואודריזשער רב וואוינט דארט אפילו אין די ווינטער חדשים.
קאארדינאטן: 41°42′29″N 74°34′11″W / 41.70806, -74.56972
אנצוקומען קיין וואודרידזש דארף מען נעמען דעם ניו יארק 17 (צוקונפטיגער אינטערסטעיט 86) ביז עקזיט 109.


text:
נקיבה
נקבֿה איז דאָס מין אָדער אונטער-חלק פֿון אַן אָרגאַניזם װאָס פּראָדוצירט אײער. די אײ איז געװײנלעך די גרעסערע פֿון דער רעפּראָדוקציע סיסטעם פֿון אַן אָרגאַניזם, און די אונטער-חלק אין די רעפּראָדוקציע פֿון דעם זכר װאָס איז געװײנלעך זרע איז די קלענערע. די נקבֿה קען נישט פֿאַרמערן סעקסועל אָנעם זכר. עס זענען דאָ אָרגאַניזמען װאָס קענען רעפּראָדוצירן אן א זכר.
דאס װאָרט נקבֿה קען אױך באַניצט װערן צו צײַגן אַ אונטערשײד צװישן צװײ די זעלבע זאַכן װאָס די אונטערשײד איז אױב זײ זענען אַ מקבל אָדער נישט. װי למשל אַ רער װאָס מען קען נאָר אַרײַנשטעקן אַן אַנדער רער אין דעם װאָס איז די זעלבע מאָס, אָבער מען קען איר נישט אַרײַנשטעקן אין אײנס װאָס איז די זעלבע מאָס.