text:
בודזשעט: וויאזוי קומט איר אויס?
די אחראים: זייער נייגעריג, אחראי, thefact
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 258
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג סעפטעמבער 20, 2015 12:58 pm
בודזשעט: וויאזוי קומט איר אויס?
דאס אידיש לעבן איז גאר קאסטבאר, אפילו אויב מען שפענדט נאר דעם מינימום שבמינומום.
לאמיר מאכן דעם שנעלן חשבון:
חלק א' - לויפנדע הוצאות.
האוזינג = מארגעדזש - פראפערטי טעקס - קאנדא - דאון פעימענט חובות - מעינטענענס - ריפערס - האומאוינער אינשורענס = $2500 א חודש.
טואישן = שכר לימוד - טראנספארטאציע - טיפס - קעמפ - סקול סופלייס - טריפס $1200 א חודש.
גראסערי = עסן - פיש - פלייש - פעיפער גודס = $1200 א חודש.
קאר = ליעס - געז - אינשורענס - ריפערס - טאלס = $500 א חודש.
קליידונג = דריי גודס - מענער/פרויען/קינדער מלבושים - שיך - מאנטלען = $400 א חודש.
געזונט = מעדעצינישע עקפענסעס - קאפעי - אינשורענס - דענטאל - אווער די קאונטער - ווייטאמינס = $200 א חודש.
יוטיליטיס = היים טעלעפאון - סעלפאון - געז & לעקטער - גארבעדזש - וואסער - סוער = $400 א חודש.
צדקה = דינער געלט - ליכט צינדן - טיי אווענט - משפחה - געלט גייערס = $200 א חודש.
גויטע = געהילף אין שטוב = $200 א חודש.
קהילה = מעמבערשיפ - נדו"נ - זיצן געלט - מקוה געלט - קימחה דפיסחא. $150 א חודש.
חלק ב' - אנדערע אויסגאבן
וואקאציע, מתנות, דזשודעיקא, שפילצייג, עלעקטראניקס, וויין שטיבל, קליענערס, בדיקת תפילין ומזוזות, טאשן געלט.
איינמאליגע גרעסערע איינקויפן ווי נייע אפעליינסעס, פורניטשער, הארדווער, געשיר. וכדו'.
חלק ג'
אסטראנאמישע ימים טובים הוצאות, און ווער רעדט נאך פון א שמחה אין שטוב, חתונה, בר מצוה, געבורט.
חלק ד'
דערנאך איז אייביג פאראן א ספעציעלע הוצאה ביי יעדעם אנדערש, ווי צולערנען מיט א קינד פרייוואט, לייף אינשורענס, א.א.וו.
ווי געזאגט איז דאס אלעס דער מינימום שבמינימום, און ס'איז זיכער אז יעדער וועט צוטרעפן איינס אדער מערערע פון די זאכן וואס קאסט אפ פיל מער.
שטעלט זיך די פראגע,
האיך יכנס הפשתן הזה??
- רביש
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 383
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג נובעמבער 01, 2015 4:21 pm
- לאקאציע: איינגעזינקען אין מחשבות...
- רביש
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 383
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג נובעמבער 01, 2015 4:21 pm
- לאקאציע: איינגעזינקען אין מחשבות...
בלעטל האט געשריבן:און דו שאצט היבש היבש אונטער.
והאמת אז דאס האט נישט קיין תשובה. נאר אין כלל פון יצו ה' את הברכה באסמיך, אויפן פאפיר שטימט עס נישט
אוודאי קימט אלעס פינעם אייבירשטען אבער די חשבון שטימט נישט אויפן פאפיר אין נישט אין מציאות אין פארדעם שטיפט טאקע אזא גרויסע עולם נישט אדורך, ולא עביד קב"ה ניסא למגנא,
ס'איז זיכער אז דאס איז די גרעסטע שטער פאר שלום בית און חינוך הבנים. עפעס דראסטיש דארף זאפארט געטון ווערן. די אלע תקנות איבער טעכנאלאגיע און שיעורי תורה קענען אויפטון נאר טאמער מ'האט די קאפ אויפ'ן פלאץ און מ'איז נישט פארדאגה'ט טאג און נאכט צו דעקן די חובות.
בלעטל האט געשריבן:און דו שאצט היבש היבש אונטער.
והאמת אז דאס האט נישט קיין תשובה. נאר אין כלל פון יצו ה' את הברכה באסמיך, אויפן פאפיר שטימט עס נישט
על כעין זה אמרו לאו בכל יומא מתרחיש ניסא.
דער עכטער תירוץ, רוב עולם קומט טאקע נישט אויס. פינטעל...
ווי אזוי לעבט מען פארט? אדער אויף נתינות, און די נפש היפות וואס ווילן נישט שנארן, לעבן ליידער אויף גניבות/אומבאצאלטע הלוואות. ביודעי ומכירי, דעם טרוקענער פאקט.
דריידל האט געשריבן:זענען טאקע דא אסאך וואס קומען נישט אויס. פרעג נאר ביים גראסערי און ביים שכר לימוד אפיס וויפול מ'איז שילדיג. און וויפול זענען שילדיג פריוואטע חובות וואס מ'בארגט זיך אן, אן קיין חשבון פון ווי מ'וועט דאס באצאלן. ס'איז א ווייגעשריי וואס ס'טוט זיך אפ.
ס'איז זיכער אז דאס איז די גרעסטע שטער פאר שלום בית און חינוך הבנים. עפעס דראסטיש דארף זאפארט געטון ווערן. די אלע תקנות איבער טעכנאלאגיע און שיעורי תורה קענען אויפטון נאר טאמער מ'האט די קאפ אויפ'ן פלאץ און מ'איז נישט פארדאגה'ט טאג און נאכט צו דעקן די חובות.
אוי ווי גערעכט די ביסט. אוי באשעפער העלף. בדרך הטבע איז נישטא קיין עצה, חוץ אפשר צוריקגיין צו די סארט סטאנדארט דארף לעבן פון צוויי הונדערט יאר צוריק, ווי דאס סטאנדארט האט נישט אזויפיל פארלאנגט.
חדשות האט געשריבן:בלעטל האט געשריבן:און דו שאצט היבש היבש אונטער.
והאמת אז דאס האט נישט קיין תשובה. נאר אין כלל פון יצו ה' את הברכה באסמיך, אויפן פאפיר שטימט עס נישט
על כעין זה אמרו לאו בכל יומא מתרחיש ניסא.
דער עכטער תירוץ, רוב עולם קומט טאקע נישט אויס. פינטעל...
ווי אזוי לעבט מען פארט? אדער אויף נתינות, און די נפש היפות וואס ווילן נישט שנארן, לעבן ליידער אויף גניבות/אומבאצאלטע הלוואות. ביודעי ומכירי, דעם טרוקענער פאקט.
דאס האט גארנישט מיט נסים דאס איז דער פראסטער טייטש פון ברכה באסמיך וואס דארף זיין ביי יעדן איד. עיין בב"מ מב. וברש"י
ווי לאנג מען מאכט נישט חתונה קיין קינדער איז דא אזאלכע וואס שטופען דורך מיט האבן אלע פראגראמען. דאס ארבעט אויב מען איז שפארעדיג אויך.
טעקס ריטורן 10K
סעקשאן 8 24K
וואטשערס קאווערט רוב שכ"ל
פוד שטעמפס קאווערט רוב עסן.
אויב האט מען נאך גאנץ א פיינעם זשאב (ווייס נישט וואס מען קען מאכן, ווייל אויב מען מאכט אסך פארלירט מען דאך פראגראמען. וד"ל) קען מען דורכשטופען.
אבער... ווען מען מאכט חתונה, דעקט מען זיך מער נישט. און דאס זעלבע אויב האט מען אדאסי, און מען גייט גאנץ זומער אין קאנטרי וכולי.
איי, פלוני? זאלסטו וויסען אז די אדאסי איז טאקע נישט זיינס. א צווייטער באצאלט דערפאר. נאכאמאל, ביודעי ומכירי.
בלעטל האט געשריבן:חדשות האט געשריבן:בלעטל האט געשריבן:און דו שאצט היבש היבש אונטער.
והאמת אז דאס האט נישט קיין תשובה. נאר אין כלל פון יצו ה' את הברכה באסמיך, אויפן פאפיר שטימט עס נישט
על כעין זה אמרו לאו בכל יומא מתרחיש ניסא.
דער עכטער תירוץ, רוב עולם קומט טאקע נישט אויס. פינטעל...
ווי אזוי לעבט מען פארט? אדער אויף נתינות, און די נפש היפות וואס ווילן נישט שנארן, לעבן ליידער אויף גניבות/אומבאצאלטע הלוואות. ביודעי ומכירי, דעם טרוקענער פאקט.
דאס האט גארנישט מיט נסים דאס איז דער פראסטער טייטש פון ברכה באסמיך וואס דארף זיין ביי יעדן איד. עיין בב"מ מב. וברש"י
האלאו, איר ווילט אייך אריינשטעקן די קאפ אין זאמד???
ברכה מיינט אז מען מאכט 1000 און מען געט אויס 1200???
איך זאג אייך אז איך ווייס אין פאקט ווי אזוי די מענטשען לעבן.
נאטרוליסט האט געשריבן:א שיינע צאל אחב"י לאזן די ק.ק. חובות במצולות ים און דערקלערן זיך פערסאנאל באנקראט. דאס קען אפווישן 30-40 רעדלעך. נאכדעם הייבט מען אן בויען א פרישן קארטל - און אז דער פון אויבן העלפט - קען מען שיין אריינלייזן.
אויך ריכטיג. וכדומה לזה.
באטאם ליין, גראדערהייט אן קיין קונצען איז אוממעגליך פאר רוב מענטשען אויסצוקומען.
און די קונצען קומען אויך צו אן ענדע ווען מען הייבט אן מאכן חתונה, ווייל מען קען נישט אזוי שנעל אויפקומען מיט געמאכטע 50-60 אלפים.
באט הו קעירס, דער עיקר איז אז מען האט אדעסיס, מיט טשילארס, און אלע מחותנים האבן ברענד נעו שטריימלעך, און די יאכנעס קענען רואיג פארברענגען אויף די בערג פאר 9 וואכן. די קהלות און מוסדות בויען לוקסיריעזע בנינים צוזאמגענומען פונעם המון עם'ס קרן הבנין'ס, די מיידלעך גייען אנגעטוען דוקא נאר לויט די לעצטע סטייל גראד פון פאריז ארויס פאר טייער געלט.
ולזו יקרא לייפסטייל פון הרחבת הדעת. והדברים עתיקים.
חדשות האט געשריבן:בלעטל האט געשריבן:חדשות האט געשריבן:בלעטל האט געשריבן:און דו שאצט היבש היבש אונטער.
והאמת אז דאס האט נישט קיין תשובה. נאר אין כלל פון יצו ה' את הברכה באסמיך, אויפן פאפיר שטימט עס נישט
על כעין זה אמרו לאו בכל יומא מתרחיש ניסא.
דער עכטער תירוץ, רוב עולם קומט טאקע נישט אויס. פינטעל...
ווי אזוי לעבט מען פארט? אדער אויף נתינות, און די נפש היפות וואס ווילן נישט שנארן, לעבן ליידער אויף גניבות/אומבאצאלטע הלוואות. ביודעי ומכירי, דעם טרוקענער פאקט.
דאס האט גארנישט מיט נסים דאס איז דער פראסטער טייטש פון ברכה באסמיך וואס דארף זיין ביי יעדן איד. עיין בב"מ מב. וברש"י
האלאו, איר ווילט אייך אריינשטעקן די קאפ אין זאמד???
ברכה מיינט אז מען מאכט 1000 און מען געט אויס 1200???
איך זאג אייך אז איך ווייס אין פאקט ווי אזוי די מענטשען לעבן.
דו פארשטייסט נישט..
סידיראם האט געשריבן:חדשות האט געשריבן:וואס יא?
פוד שטעמפס קאווערט רוב עסן.
.
איך ווייס נישט אויף וועלכע פלאנעט די לעבסט. אבער פוד סטעמפס דעקט דען רוב עסן??? א מכה מיט צוויי דופי'ס.
זאג נאר, וויפיל קינדער האסטו?
איך האב נישט קיין פוד סטעמפס ווייל איך קוואליפיי נישט מער ברוך השם.
איך דענק נאר משנים קדמוניות פון קרוב צו 20 יאר צוריק ווען פעטער שמואל פלעגט מיר אויסהאלטען. קען זיין היינט איז אנדערש.
נודניק האט געשריבן:בלעטל האט געשריבן:חכם דאס מיינט ברכה
זעט אויס אז אסאך זענען נישט זוכה דערצו,
יא אוודאי ועיין שם בגמרא כמה מימרות מר' יצחק דברים המפסידים הברכה.
מיין נקודה איז געווען אויף די וואונדער וואס איך זע און אסאך זעען אז די הכנסות שטימט נישט מיט די הוצאות און מ'איז נישט אין א מינוס. מ'דעקט זיך, און מיט דעם פרובירט צוגעבן צום פתיחת האשכול.
איך געדענק איך בין געווען נישט מער געדאכט א אינגערמאן בערך אכט ניין יאר נאך די חתונה, און איך האב מיר איינמאל צוזאמעגענומען און אנגעהויבן מאכן א פונקטליכע חשבון פון אלע פארצווייגטע הוצאות פון שמחות ימים טובים זומער מתנות וכו' און געזען די נומער קומט אן אין די ריזיקע רבבות נישט צופיל ווייט פון א מאה, סיי האט מיר געגעבן א שאק וויסנדיג אז איך מאך נישט אזעלכע געלטער. איך האב געוואוסט די גמרא אבער איז דא אחים ל..
הכלל, איך גיי צו צו א קלוגע ערנסטע אינגערמאן וואס איז געווען אפאר יאר עלטער פון מיר, מיט א שטוב מיט קינדער, געוואוסט בערך וויפיל ער מאכט און וויאזוי ער לעבט און די עך פרעג אים אהובי אחי זאג מיר דעם אמת, נאך פאר איך האב געענדיגט זאגט ער מיר הארך אויס, ביי אים איז די זעלבע מעשה און ער האט שוין גערעדט צו נאך, מ'פארדינט מ' גיבט אויס און דער אייבערשטער העלפט, פרוביר נישט מאכן סענס דערמיט, וכן שמעתי אח"כ מכמה זקנים, ובאחד מהם אני מעיד שכל ימיו הלך בדרך זה ויברכהו ה'.
דאס בעט מען ביי ברך עלינו, ותן ברכה ושבענו מטובה וברך ומברך השנים, דאס טייטשט ברכה. ווי רש"י זאגט אז ס'איז מתברך ורבה מאיליו
יעזור השית כל היהודים
בלעטל האט געשריבן:נודניק האט געשריבן:בלעטל האט געשריבן:חכם דאס מיינט ברכה
זעט אויס אז אסאך זענען נישט זוכה דערצו,
יא אוודאי ועיין שם בגמרא כמה מימרות מר' יצחק דברים המפסידים הברכה.
מיין נקודה איז געווען אויף די וואונדער וואס איך זע און אסאך זעען אז די הכנסות שטימט נישט מיט די הוצאות און מ'איז נישט אין א מינוס. מ'דעקט זיך, און מיט דעם פרובירט צוגעבן צום פתיחת האשכול.
איך געדענק איך בין געווען נישט מער געדאכט א אינגערמאן בערך אכט ניין יאר נאך די חתונה, און איך האב מיר איינמאל צוזאמעגענומען און אנגעהויבן מאכן א פונקטליכע חשבון פון אלע פארצווייגטע הוצאות פון שמחות ימים טובים זומער מתנות וכו' און געזען די נומער קומט אן אין די ריזיקע רבבות נישט צופיל ווייט פון א מאה, סיי האט מיר געגעבן א שאק וויסנדיג אז איך מאך נישט אזעלכע געלטער. איך האב געוואוסט די גמרא אבער איז דא אחים ל..
הכלל, איך גיי צו צו א קלוגע ערנסטע אינגערמאן וואס איז געווען אפאר יאר עלטער פון מיר, מיט א שטוב מיט קינדער, געוואוסט בערך וויפיל ער מאכט און וויאזוי ער לעבט און די עך פרעג אים אהובי אחי זאג מיר דעם אמת, נאך פאר איך האב געענדיגט זאגט ער מיר הארך אויס, ביי אים איז די זעלבע מעשה און ער האט שוין גערעדט צו נאך, מ'פארדינט מ' גיבט אויס און דער אייבערשטער העלפט, פרוביר נישט מאכן סענס דערמיט, וכן שמעתי אח"כ מכמה זקנים, ובאחד מהם אני מעיד שכל ימיו הלך בדרך זה ויברכהו ה'.
דאס בעט מען ביי ברך עלינו, ותן ברכה ושבענו מטובה וברך ומברך השנים, דאס טייטשט ברכה. ווי רש"י זאגט אז ס'איז מתברך ורבה מאיליו
יעזור השית כל היהודים
גערעכט מיליאן % דעקן די בודשעט איז אונזער משלח'ס דאגה, אין ער גלייכט נישט ווען מען קוקט אים נאך, ער האט אונז געהייסן טוען געוויסע פעולות ששת ימים תעבוד, אין די רעסט באלאנגט פאר אים,
פארשטייט זיך אז דאס באציעט זיך נאר אויף די "נארמאלע" לעבנס געברויכן בודשעט, וואס מען לייגט אליינס צו מעג מען נאר אויב מען האט עקסטער געלט אן דארפן רעכענען, ווייטער איז דא מענטשן וואס א חלק פין זייער שליחות איז עס צוטוןן מתןך דחקות אין עס וועט נישט העלפן גארנישט עס צו טוישען לא יחדל אביון עס איז באשערט וויפל עס זאל אים פעלן נישט קיין חילוק וויפל ער מאכט, ווען מיר לעבן ווען מיט די בודשעט פין פאר די מלחמה וואלט ער אויך נישט געדעקט
באקאנט דער הייליגער ר"ר אלימלך אויף וכי תאמרו מה נאכל בשנה השביעית וכו וצויתי את ברכתי
אז פאר יעדען מענטש איז דא אנגעגרייט השפעות אויף פרנסה נאר אז מען פרעגט מה נאכל ווי אזוי וועל איך האבן עסן דורך די מחשבות פארשטאט'ערט מען די צינורות אין מען מאכט אן פראבלעמען, אבער ביי שמיטה האט הקב"ה געמאכט א אויסנאם אז אפי' וכי תאמרו מה נאכל אעפי"כ וצותי את ברכתי
חדשות האט געשריבן:וואס יא?
ווי לאנג מען מאכט נישט חתונה קיין קינדער איז דא אזאלכע וואס שטופען דורך מיט האבן אלע פראגראמען. דאס ארבעט אויב מען איז שפארעדיג אויך.
טעקס ריטורן 10K
סעקשאן 8 24K
וואטשערס קאווערט רוב שכ"ל
פוד שטעמפס קאווערט רוב עסן.
אויב האט מען נאך גאנץ א פיינעם זשאב, קען מען דורכשטופען.
היאך יתקיימו שניהם?
טאמער האט מען א פיינעם זשאב באקומט מען נישט די אנדערע גוטע זאכן
- שלום זכר
- שר העשר
- תגובות: 41
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג ינואר 09, 2017 7:03 am
- לאקאציע: שחום זכר בונדל
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך איצט דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און איין גאסט


c: text/html

text:
מצווה
איז טייטש א געבאט. דאס ווערט גענוצט אויף זאכן וואס די תורה האט באפוילן פאר אידן צו טאן.
אינהאַלט
סארטן מצות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מצוה עשה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז א באפעלונג וואס די תורה זאגט אז מען דארף טאן עפעס, פון די סארט מצות זענען: לולב, אתרוג, און ציצית.
מצוה לא תעשה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז א באפעלונג וואס די תורה זאגט אז מען זאל 'נישט' טאן עפעס, פון די סארט מצות זענען: נישט גנבענען, נישט גלוסטען.
מצוה עשה דרבנן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז א באפעלונג וואס די רבנן פון די משנה, גמרא, אדער אנשי כנסת הגדולה האבן באפוילן, פון די מצות זענען: נטילת ידים, חנוכה.
איסור דרבנן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס זענען באפעלונגן וואס די רבנן פון די משנה, גמרא, אדער אנשי כנסת הגדולה האבן באפוילן נישט צו טאן, פון די מצות זענען: מוקצה, אדער באדן אום שבת.
שבע מצות בני נח[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס זענען זיבן מצות וואס גוים זענען אויך באפוילן צו היטן.
מצוה הבאה בעבירה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צאל מצוות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען דא 613 מצות אין די תורה. 248 פון די זענען מצות עשה, און 365 זענען לא תעשה.
- עס זענען דא אזעלכע וואס לייגן אלס צו נאך מצות, ווי למשל מען קען הערן ווי מענטשן זאגן: יענעם איז א מצוה מן התורה אנציהאקן די ביינער.
- זעט אויך: תרי"ג מצוות

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
אילינג קאמאן אונטערגרונט סטאנציע
קאארדינאטן: 51°30′36″N 0°17′17″W / 51.510, -0.288
אילינג קאמאן (ענגליש: Ealing Common) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויפן אקסברידזש צווייג פון דער פיקאדילי ליניע און דעם אילינג בראדוויי צווייג פון דער דיסטריקט ליניע. די סטאנציע געפינט זיך אויף דער אקסברידזש ראד, אין טראוולקארט זאנע 3.
די סטאנציע האט צוויי פעראנען.
אינהאַלט
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די סטאנציע האט געעפנט דעם 1טן יולי 1879 אויף דער מעטראפאליטאן דיסטריקט באן, היינט די דיסטריקט ליניע.
גאלעריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
-
-
-
דרומדיקע פיקאדילי ליניע באן פארט ארויס (סעפטעמבער 2006)
-


text:
בלום
בלום (אדער בלומען) איז (אדער זענען) דער רעפראדוקציע גליד און סטרוקטור פון די ביימער און געוויקסן וואס זענען אויסגעשטעלט אז זייערע פרוכט אדער אנדערע זאכן וואס זיי האבן אין זיך קערנדלעך צו ווידער רעפראדוצירן.
נאך די פערטילאזאציע טוען זיך פארציעס פון די בלום אנטוויקלען אין פרוכט אנטהאלטענדיג די קערנדליך אין זיך.
די אויפגאבע פון די בלומען איז צו באשאפען קערענדליך וואס ווערן אנגענומען דורך סעקסואלע רעפראדוקציע - דורך דער פאלינאציע.
ביי אויבערשטע געוויקסן, איז דער קערנדל דער קומענדיגער דור פון די געוויקס, און דער עיקר מיטל צו פארשפרייטן איר מין אויף דער וועלט.
דער בלום ציעט צו זיך בעלי חיים פאר פאלינאציע דורך נעקטאר צורה, פארב אדער שמעק.
דער שמעק פון די בלומען איז בדרך כלל זייער געשמאק און ציעדיג, אבער עס איז אויך דא גאר שרעקליכע שטונקס וואס זייער גערוך פארטרייבט דעם מענשט אבער ציעט צו זיך געוויסע פליגן אדער ענדליכע אינסעקטן.
אחוץ זייער רעפראדוקציע פליכט און אויפגאבע איז בלומען באנוצט און באטראכט פון מענשטן אלס א שיינקייט סימבאל וואס מען לייגט אראפ צו באצירן און באשיינען חתונות לוויות און אזוי ווייטער אנדערע צערמאניאלע כבוד און ליבע ארויסווייזונגען.


text:
ציג
א ציג איז א מין בהמה וואס מ'האלט שוין טויזנטער יארן אויף איר מילך, פלייש, האר און פעל. א ציג האט צוויי הערנער.
אן א צאל ערציילונגען און ביישפילן, זענען באזירט איבער דעם 'ציגעלע', אנגעהויבן מיטן 'חד גדיא'. אין גמרא שטייט, אז דער ציג איז דער ווילדסטער צווישן די בהמה דקות, און האבן א אייגנארטיגע נאטור פון שפרונגען און אויספירן איבער אלע צוימען.
אין א ציגן שטאל רוהט א אויסגעצייכענטע געזונטע מוהט, דאס שמעק פון ציגן איז געזונט, זייער מילך איז 'גאר געזונט', ציגן מילך איז דאס מערסטע געזונטסטע מילך, און בכלל דאס בעסטע צו היילן אן א צאל ווייטאגען און שוואכקייטן, ווייל עס נישט פארהאנען אזא זאך ווי אלערגיע ביי ציגן מילך, און עס האט דאס בעסטע נאטורליכסטע ווייטאמינען וואס עס פעלט נאר אויס צו קריגן.
אויף צו האדעווען ציגן אויפן צוועק צו נעמען זייער מילך, און האבן נאך קינדער, איז גענוג איין צוויי זכרים אין א שטאל פון הונדערטע נקיבות, און ווי נאר עס האלט פארן געבורט, געבט עס שוין נישט אזוי שנעל מילך, אבער באלד דערנאך געבט עס ווידער ווי געהעריג.
דאס שטאל ווערט צוטיילט געווענליך, די קליינטשיקע קינדערלעך באזונדער, די טראגעדיגע מאמעס באזונדער, און די נוצליכע וואס געבן זאפארט מילעך אינעם ספעציעלן צוים, ווי זיי ווערן אויסגעשטעלט צום מעלקן, און א פרייע פעלד צום פאשענען.
ציגן האבן נישט דאס ווייכסטע האר, און נישט די לענגסטע הערנער, אבער דאך ווערן ביידע אפגענומען ביי די אייגענטומער, פאר באקוועמליכע און געזונטערע צוועקן.
ציגן (און קאזעס) עסן אלער ערליי פלאנצן כולל די וואס קענען שעדיגן אנדערע בהמות.
א ציג איז מעלה גרה; איר בויך איז צעטיילט אין פיר קאמערן.
אין יידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ציג איז א כשר'ע בהמה, וואס איז מעלה גרה און האט צעשפאלטענע קאפיטעס.
די תורה רעכנט ציגן צווישן די בהמות וואס מען מעג מקריב זיין אויפן מזבח. ביים משכן איז געווען א באזונדערע דעק אויפן שויבן, פון ציגן הויט. עס איז באקאנט די פירונג פון עבודת יום כיפור אין בית המקדש, ווי מ'האט געמאכט דעם גורל פון אחד לה' און אחד לעזאזל, וואס איז געווען געצייגט אויף וויכטיג גייסטיגע ענינים.


text:
האלבקיילעך
אין געאגראפיע באדייט א האַלבקײַלעך א העלפט פון א פלאנעט, למשל דעם ערד-פלאנעט. ס'איז אנגענומען צו טיילן די ערד אין דעם מערב-האלבקיילעך און דעם מזרח-האלבקיילעך, אויך אין דעם צפון-האלבקיילעך און דעם דרום-האלבקיילעך.
דער צפון-האלבקיילעך פון א פלאנעט איז דער טייל צפון פון זיין עקוואטאר, און דער דרום-האלבקיילעך פון א פלאנעט איז דער טייל דרום פון זיין עקוואטאר.
די ערד קען אויך ווערן צעטיילט אין דעם מזרח-האלבקיילעך פון דעם 0° מערידיאן דורך גריניטש מזרח ביזן 180° מערידיאן (בערך די אינטערנאציאנאלע דאטע ליניע), וואס איז כולל אייראפע, אזיע, אויסטראליע און דעם מערסטן טייל פון אפריקע. דער מערב-האלבקיילעך גייט מערב פון דעם 0° מערידיאן ביזן 180° מערידיאן און איז כולל גאנץ אמעריקע. אנטארקטיקע איז צעטיילט צווישן דעם מזרח- און מערב-האלבקיילעכער.


text:
יום כיפור
יום כיפור איז דער הײליקסטער ייִדישער פֿײַער–טאָג און תענית אין דעם 10טן טאָג אין חודש תשרי (י' תשרי). עס הײבט זיך אָן מיט דער נאַכט פֿון 9טן אױפֿן 10טן פֿון תשרי. אין חומש ויקרא (כ"ג) װערט װעגן דעם געזאָגט אַז דער 10טער טאָג אין 7טן חודש (תשרי) איז יום הכּפּוּרים, דער טאָג פֿון פֿאַרגעבן די זינד. ועניתם את נפֿשותיכם, מען טאָר נישט טאָן קײן אַרבעט, שבת שבתון העכסטער רו–טאָג. אין חומש ויקרא ט”ז װערט געזאָגט, אַז אין דעם טאָג איז דער כּהן גדול אַרײַנגעגאַנגען אין קודש הקדשים צו בעטן פֿאַר זיך און פֿאַרן עם ישראל.
ביים דאווענען איז יום כיפור אויסגעצייכנט מיט צוויי זאכן: ביי יעדער תפילה זאגט מען ווידוי, און ס'איז דא נאך א תפילה, נעילה, וואס א גאנץ יאר דאווענט מען נישט.
ביים ליינען די תורה אינדערפרי רופט מען אויף זעקס מענטשן (אחוץ ווען ער געפאלט שבת, דעמאלסט רופט מען אויף זיבן אזוי ווי יעדן שבת).


text:
אלוועלטלעכע ציוניסטישע באוועגונג
די אלוועלטלעכע ציוניסטישע באוועגונג איז געגרינדעט געווארן דורך בנימין זאב הערצל, אין יאר 1897, אין באזעל, שווייץ. ביים ערשטן ציוניסטישן קאנגרעס. די ציל איז פאראייניקן אלע ארגאניזאציעס אונטער איין דאך.
די באוועגונג ווערט פארעכנט, צוזאמען מיט די נאציאנאלע אגענטורן אין ארץ ישראל, אלס די הויפט ארגאניזאציעס וואס האבן געשאפן אינטערנאציאנאלע אנערקענונג אין א יידיש דעמאקראטיש לאנד, און אלס גרינדערס פון מדינת ישראל.
זיי האבן געדינט אלס פארשטייער אנהייב פאר דער אטאמאנישער אימפעריע, און שפעטער פאר דעם בריטישן מאנדאט. אין 1929, איז רוב פון אירע פליכטן אריבער צו דער יידישער אגענטור, אלעס וואס איז נוגע פאר פאליטיק אינערהאלב פאלעסטינע, אונטער איר אויפזיכט איז פארבליבן בלויז די אפציעלע פאליטיק אויף אויסלאנד.
יעדער ייד וואס האט געוואלט זיין א מיטגליד, האט געמוזט באצאלן איין ציוניסטיש שקל, און דערביי אנגענומען געווארן אלס מיטגליד, עס איז געווען אפן פאר יעדן ייד.
דער 23סטער קאנגרעס איז פארגעקומען אין ירושלים, אין יאר 1951. דערביי זענען באשלאסן געווארן, אז וויבאלד די ציל אז א יידיש לאנד איז שוין א פאקט, האט זי באקומען נייע צילן.
איינע און דאס וויכטיקסטע, איז דאס ברענגען עולים קיין ישראל, און דאס פארבינדונג צווישן ישראל אין די יידן איבער דער וועלט.
די באוועגונג האט געהאט מערערע אגענטורן אונטער זיך, די יידישע אגענטור, קרן היסוד, קרן קיימת לישראל, און נאך אנדערע וואס האבן זיך פארנומען מייסטנס, מיט קויפן ערטער אין ישראל, פאר יידישע באזעצונג. א טייל פון די אגענטורן זענען שוין מער נישט טעטיג, און די וואס זענען נאך יא, באשעפטיקן זיך בעיקר מיטן פארבעסערן דאס לעבן אין ישראל, ווי אויפשטעלן פארקן, וועלדער, פלעצער פאר קינדער זיך ארום צו שפילן, און אנדערע סאציאלע אקטיוויטעטן.
הערצל איז געווען ערשטער פרעזידענט, דערנאך איז געווען דוד וואלפסאן, נאכדעם אטא ווערבורג, דערנאך חיים ווייצמאן, נחום סאקאלאוו, נאכאמאל חיים ווייצמאן, דערנאך דוד בן גוריון.
אין די שפעטערע יארן האט די באוועגונג פארלוירן איר אלטע גלאנץ, און היינט איז עס א מינדערוויכטיקע ארגאניזאציע, בלויז מיט כבוד.


text:
בייבי בומער
בעיבי בומער איז א טיטול צו די דור וועלכע איז געבוירן געווארן אין די יארן נאך די צווייטע וועלט קריג אין אמעריקע.
דער טייטש דערפון מיינט א שטארקע וואוקס פון קינדער.
סיבה פאר דעם שטארקן וואוקס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער צווייטע וועלט קריג האט צושטערט שטעט און לענדער און די אמעריקאנער זענען געווען די וואס האבן צוגעשטעלט די מאטעריאל עס צוריק אויפצובויען, ממילא האט עס געמאכט א שטארקן עשירות און אמעריקע, האט מען געהאט מער קינדער.
אויכט איז דא וואס זאגן אז וויבאלד באותו זמן נאך די צווייטע וועלט מלחמה וואס די וועלט האט געליטן א גרויסע מאס פון הריגות, איז געווען א מאדע און אמעריקע פון פראדעצירן וואס מער קינדער, צו ערזעצן די פארלוסט.


text:
שלום עליכם (שרייבער)
דער ארטיקל איז וועגן א שרייבער. פאר אנדערע באדייטן זעט שלום עליכם (באדייטן)
שלום עליכם (פּען-נאָמען פון שלום נַחומאוויטש ראבינאוויטש) (כ"ו אדר א' ה'תרי"ט - י' אייר ה'תרע"ו) איז געווען א שרייבער, איינער פון די קלאסיקער פון דער ליטעראַטור אויף יידיש. ער האָט געשריבן ביכער איבערהויפט אויף דער יידישער שפראך, אבער אויך אויף רוסיש און העברעאיש.
פון זיינע באוואוסטע ביכער: טביה דער מילכיקער, מנחם מענדל, מאטל פייסע דעם חזנס.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שלום עליכם איז געבוירן אין אוקריינע כ"ו אדר א' ה'תרי"ט, צו זיין פאטער מנחם נחום ראבינאוויטש, א סוחר, און זיין מוטער חיה אסתר.
די עלטערן זיינע זענען געווען פרומע חסידישע יודען, אנהענגער פונעם רבי ר' דוד פון טאלנע זי"ע.
אויך שלום - זייענדיג א יונג בחור, האט אמאל באקומען א שטרענגע אנזאג פונעם רבי דער טאלנער מגיד, אז ער שרייבט גוט, אבער אויף צדיקים זאל ער חלילה קיינמאל נישט זינדיגן מיטן פעדער. און ער האט טאקע געהאלטן ווארט, און קיינמאל נישט עמטליך שלעכט געשריבן וועגן חסידות און רביים.
ער האט חתונה געהאט מיט אָלגאַ לאָיעוו און זיי האבן געהאט זעקס קינדער.
שרייבער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שלום עליכם האט אנגעהויבן שרייבן אויף יידיש אין 1883. סה"כ האט ער אנגעשריבן פערציג ביכער אויף יידיש. שוין אין 1890 איז ער געווען די צענטראלע פיגור פון יידיש ליטעראטור.
שלום עליכם איז פון די בעסטע ערצייגער פון יידישע געשריבענע ארטיקלען, וואס האבן אין זיך אזא סארט לעבהאפט, מיטן פאנטאזיע און הומאר וואס איז דערמיט באגלייט, אז ס'איז באמת צום באוואונדערן. דאס רוב פון זיינע ווערק זענען באזירט אויף יא געלט נישט געלט, דאס ארימע לעבן און שלימזל'דיגע מצב פונעם גלות יוד אין מזרח אייראפע, דאס גלוסט צו ציון און דעם יוד'ס חלום אויף הימל גוטס.
די תוכנ'פולע ארטיקלען זיינע, האבן געשלאגן ווארצלען גאר טיף און זיך פארשפרייט גאר ווייט, טראץ וואס אין זיינע לעבנס טעג האט ער נישט זוכה געווען צו זען די ריכטיגע פירות, איז אבער שפעטער וואס א צייט מער, געווארן היסטאריש באקאנט זיין נאמען, ווען סיי אין אוקריינא און סיי אין ישראל, ווערן מיט כבוד גערופן הויפט קווארטלען אויף זיין נאמען, שלום עליכם גאס, שלום עליכם הויז, און דאס טראדיציאנאלע שפיל, וואס לויפט שוין אפאר דורות אין די וועלטס טריבונעס, 'דער פידלער אויפן דאך', איז אפשטאמיג פון זיינס א פארשריפט 'טעביע דער מילכיקער'.
אין תשנ"ו האט מען אויפגעשטעלט אין תל אביב דאס שלום עליכם הויז אויף זיין נאמען.
אין תשס"ט, לכבוד דעם הונדערט און פופציקסטן יאר זייט זיין געבורט, האט דער כנסת אין ישראל אפגעהאלטן א יידיש טאג.[1]
שלום עליכם איז נפטר געווארן אין ניו יארק י' אייר ה'תרע"ו.
אייניגע סלאגאנען, פון שלום עליכם אין זיינע מאמרים:
- דאס שוועבל צינד זיך שנעל, אבער לעשט זיך אויך שנעל.
- אז מ'האט ניט קיין פינגער, קאן מען קיין פייג ניט מאכן.
- אז מ'שפילט מיטן קאץ, דארף מען פארנעמען דעם קראץ.
ביבליאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אייזענבאהן-געשיכטעס
- אידישע שרייבער
- אידישע ראמאנען
- אין שטורם
- אלט-ניי כתרילעווקע
- ארעמע און פרייליכע
- בלאנדזשענדיקע שטערן
- גאנץ טביה דער מילכיגער
- דראמאטישע שריפטען
- זומער-לעבען
- יוגענד-ראמאנען
- יוסילע סאלאוויי. א אידישער ראמאן
- לכבוד יום טוב
- מאטל פייסע דעם חזנס
- מאָנאָלאָגען
- מנחם מענדעל
- מעשיות און פאנטאזיעס
- מעשיות פאר אידישע קינדער
- פונעם יאריד
- פון כתרילעווקע
- פון צוויי וועלטען
- פון פסח ביז פסח
- קאמעדיעס
- קליינע מענשעלעך מיט קליינע השגות
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אלע ווערק פון שלום עליכם
- אלע ווערק פון שלום עליכם פֿונעם ײדיש-ביכער צענטער
- וועלוול טשערנין, ביידיש זה נשמע יותר טוב, ביי ynet, 8טן מיי 2009 (אויף העברעיש)


text:
עוואלואציע
צי מיינט איר עוועלאציע?
דער ארטיקל איז געשטעלט צו פאראייניקן מיט אפשאצונג.
איר ווערט געבעטן אים פאַררעכטן.
עוואַלואציע אדער אפשאצונג איז די סיסטעמאטישע דעטערמינאציע פון זכות ווערט און וויכטיגקייט פון עפעס א זאך אדער א מענטש.
עוואַלואציע איז אפט באנוצט צו כאראקטעריזירן און שאצן סוביעקטן פון אינטערעסע אין א ברייטער ראנג פון מענטשליכע ענטערפרייסעס, אריינגערעכענט ארט, ביזנעס קאמפיוטער און רעגירונג, אדער נאן פראפיט ארגאניזאציעס, און אזוי ווייטער אלע סערוויס'עס פאר מענטשן און זייערע געברויכן.
עס איז אן אינפארמאטיווער אקט צו פאררעכטן און אויסשטעלן די ווערד און ווערט פון דער פראיעקט אדער פראדוקט.


text:
1979
1979 איז דאס 79סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1979 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 7טן פעברואר - פלוטאן פארט אריין אינעם אָרביט פון נעפטון
- 26סטן פעברואר - ליקוי חמה איבער צפון אמעריקע (גאנץ איבער קאנאדע)
- 11טן אפריל - די הערשאפט פון אידי אמין אין אוגאנדע ווערט אראפגעווארפן
- 4טן מיי - מארגארעט טאטשער באשטימט פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך


text:
מאה שערים
מאה שערים (ארויסגערעדט: מיישאָ'רים) איז א פרומע געגנט אין צענטער פון ירושלים.
פון די ערשטע געגנטער געבויט צו ווערן אינדרויסן פון די מויערן פון דער אלט שטאט, און איז אויפגעשטעלט געווארן אין יאר ה'תרל"ה ; 1874.
מען האט באשטימט איר נאמען "מאה שערים" אלס דעם וואס איר גרינדונג איז געווען פרשת תולדות, און אין דער פרשה שטייט: "ויזרע יצחק בארץ ההיא וימצא בשנה ההיא מאה שערים ויברכהו ה' בראשית כ"ה, יב .
ארכיטעקטורע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יעדע פיר הייזער האט איין הויפן בשותפות וואס האט געניצט צו וואשן וועש אאז"וו.


text:
וואס קען מען שוין שרייבן פון א קיבארד? מען דרוקט סך הכל קנעפלעך און עס טייפט, ניין? טעות! קיבארדס פאר ענדרויד זענען שוין היינט שטארק פארגעשריטן. ביז א שטיק צייט צוריק האב איך נישט געגליכן גוגל'ס אייגענע קיבאורד, נאר גענוצט דריטע-פארטי קיבאורד'ס צוליב פארשידענע סיבות; אבער רוב פון די סיבות זענען לעצטנס מער נישט פעליג, גוגל האט מיט די לעצטע אפדעיט (ארום 2 וואכן צוריק) אריינגעלייגט שטארקע כוחות צו ברענגען די קיבאורד צו איינע פון די סאמע בעסטע קיבאורדס וואס איז נאר פארהאן אויף ענדרויד, און ס'בלייבט כמעט נישט איבער קיין אויסרייד פארוואס צו נוצן א צווייטע. כאטש עס פארבלייבט נאך פלאץ פאר תיקונים.
לאמיר אדורכגיין די בעסטע פונקציעס, רוב פון וועלכע איר האט מסתמא נישט געוואוסט.
יעדער איז געוויס באוואוסטזיניג צום פאקט אז מען קען "סווייפן", סיי ענגליש און סיי אידיש/לשה"ק. רוב מאל דארף מען ניטעמאל ענדיגן דאס גאנצע ווארט! כידוע טוט דאס שטארק פארגרינגערן און פארשנעלערן דאס טייפן. בפרט מיטן אויטא-קארעקט וואס העלפט ארויס מתקן זיין די טעויות הדפוס (חוץ ווען נישט..) ביז די לעצטע אפדעיט פלעגט גוגל אונטערשטרייכן א רויטע ליניע אונטער א נייע אומבאקאנטע ווארט, און מען האט דאס געקענט מעניועלי צולייגן צום "יוזער דיקשאנערי" צו סעיוון פאר קומענדיגע מאל. מיטן לעצטיגן אפדעיט וועט גוגל זיך אליינס לערנען די ווערטער שטילערהייט אין די בעקגראונד, אן מוזן דרוקן "add to dictionary". פארשטייט זיך אז מען קען אלעמאל אראפנעמען א נישט-ריכטיג ווארט וואס איז בטעות אריינגעפאלן. א נייע גרינגע וועג צו פארמעקן אן אומריכטיג געסעיווטע ווארט, איז לאנג-פרעס (האלט אן לאנג) דעם אומריכטיגן ווארט, און שלעפ עס ארויס פון די ליסטע, און עס וועט אריינפאלן אין שאול תחתית.
ביז היינט, אויב האט איר געשריבן א נייע ווארט און דער אויטא קארעקט האט עס געטוישט צו עפעס אומפאסיג, האט איר געקענט דרוקן "בעקספעיס" און גוגל האט כאילו 'חרטה געהאט' פון זיין תיקון און צוריקגעלייגט וואס איר האט געטייפט. אבער דאס האט געארבעט נאר תוך כדי דיבור; אויב האט איר שוין געדרוקט נאך א אות נאכדעם, איז געווען פארפאלן. דער אריגינעלער ווארט איז פארשוואונדן במקום אשר לא יזכרו ולא יפקדו. מיטן נייעם אפדעיט, קענט איר סיי ווען אימער קליקן אויף די 'פארראכטענע' ווארט צוריקצוברענגען אייער אריגינעלע ווארט, עס וועט ערשיינען צווישן די ליסטע פון תיקונים. דאס איז א געוואלדיגע תיקון וואס איז געווען (עכ"פ ביי מיר) איינע פון גוגל קיבאורד'ס גרעסטע חסרונות.
דער יוזער דיקשאנערי – ד.ה. די אלע ווערטער וואס דער גוגל קיבאורד לערנט זיך צו מיט דער צייט, ווערט געסעיווט אין א פייל. גוגל האט אצינד צוגעלייגט דעם אפציע "סינק עקראס דעווייסעס". דהיינו, אויב האט איר עטליכע טעלעפאנען, טאבלעטן, אדער קויפט איר א נייעם פאון, מוז מען נישט גיין איבערלייגן די אלע ווערטער פון דאסניי, נאר די דיקשאנערי ווערט כמו- יוניווערסל פאר אלע דעווייסעס אונטער דיין אקאונט.
-
נאך א געוואלדיגע מעלה איז צוגעקומען אז מען קען רוקן דעם קארסור דורכ'ן ספעיסבאר, און לאמיך עקספלעינען. איינע פון די גרעסטע ציין ווייטאג בשעת'ן טייפן אויף א סקרין, איז צו קענען אנשטעלן דעם קארסור גענוי אויף א געוויסן פלאץ. צב"ש איר האט געוואלט שרייבן דעם ווארט "ראובן", און בטעות געשריבן "רובן", יעצט ווילט איר צולייגן דעם א' צווישן דעם ר' אונעם ו'. פרוביר אהינצושטעלן דעם קארסור, גוד לאק! קענסט קליקן אבער דער קארסור (מלשון curse) איז לכאורה פארשאלטן געווארן נאך מששת ימי בראשית אז ער וועט שטענדיג גיין מיט עטליכע אותיות אפגערוקט רעכטס אדער לינקס, איבעראל נאר נישט ווי מען ברויך. קראכן זאלסטו! אצינד האט גוגל געמאכט א פונקציע אז מען קען סווייפן אויפן ספעיס-באר, אויב סוויפסטו רעכטס, וועט זיך דער קארסור מיטרוקן רעכטס; וכן לינקס. עס איז געוואלדיגע הילף בשעת מען איז אין טראבל מיט דעם קארסע"ר און די געדולד האלט אט אט ביים פלאצן.
וואס טוט זיך אויב איר ווילט טייפן אפאר אותיות אין קעפס? למשל NY? קענט איר סווייפן פונעם SHIFT קנעפל ביז דעם אות, און דער אות ערשיינט בגדול.
ווילסט אויסמעקן מערערע ווערטער? סווייפ פונעם X, דער DEL קנעפל.
נאך א חידוש אין די נייע אפדעיט איז אז איז פאראן די אפציע צו האבן קליינע סימבאלן העכער יעדע אות, וואס מען קען נוצן דורך לאנג-דרוקן דעם קנעפל (א זאך וואס רוב אנדערע קיבאורדס האבן שוין געהאט יארן). זעה בילד.
גוגל'ס קיבארד פארמאגט נאך נישט קיין עקסטערע רייע אויבן פאר נומבערס – א זאך וואס אנדערע האבן שוין יא – אבער ביי געוויסע פלעצער וועט יא ערשיינען א באזונדערע רייע מיט נומערן – ווי למשל אויב דארפסטו ערגעץ ענטערן א פעסווארד. עס איז א שטיקל פליאה פאר מיר. זייער אסאך טינט איז שוין פארגאסן געווארן איבער דעם פראבלעם.
גוגל האט אויך צוגעלייגט מערערע THEMES, און איר קענט זיך אויסוועלן וועלכע קאליר איר גלייכט. ווי אויך צי איר ווילט בארדערס ארום יעדן קנעפל אדער ליבערשט בארדערלעסס. אויב ווילט איר נאך מער, קענט איר לייגן אייער אייגענע בילד פאר די בעקגראונד.
#יאכלו ענוים


text:
ריכארד וואגנער
ריכארד וואגנער (22סטן מיי 1813 - 13טן פעברואר 1883) איז געווען א דייטשער קאמפאזיטאר און א גרויסער רעפארמאטאר פון דער אפערע-קונסט.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וואגנער איז געבוירן אין לייפציג אין יאר 1813 צו קארל פרידריך וואגנער און יאהאנא בריל.
ער איז געשטארבן אין ווענעציע פון א הארץ אטאקע אין 1883.
ער האט געשאפן 11 אפערעס:"ריענצי","דער פליענדיקער האלאנדער","טאנהויזער","לאענגרין","דאס ריינער גאלד","די וואלקיריעס","טריסטאן און איזאלדע","די מייסטערזינגערס פון נירנבערג","זיגפריד","די געטערשקיעה" און "פארסיפאל".
וואגנער האט אויך אנגעשריבן עטלעכע עסייען וועגן דער דייטשישער קולטור בכלל און מוזיק בפרט, וואס ער האט אין זיי אויסגעדרוקט זיינע אנטיסעמיטישע איבערצייגונגען. היסטאריקער ווייזן אן,אז היטלער האט זייער ליב געהאט זיינע מוזיקאלישע ווערק צוליב דעם.
ער איז געווען פון די רעוואלוציאנערן אין דער סאקסאנישער קעניגרייך אין דייטשלאנד, און האט געמוזט אנטלויפן פון דרעזדן אין גלות אריין, נאכדעם וואס די רעוואלוציע איז דורכגעפאלן.


text:
די געגנט דינקיטאַון געפֿינט זיך אין דער שטאָט מינעאַפּאָליס לעבן דעם אוניווערסטטעט פֿון מינעסאָטאַ. דאָרט שוויבלט און גריבלט מיט סטודענטן און סטודענטקעס, מיט ברודערשאַפֿטן און שוועסטערשאַפֿטן (“פֿראַטערניטיס” און “סאָראָריטיס” בלע”ז), און מיט די פֿאַרשיידענע אָרעמע-לײַט און ליידיק-גייערס, וואָס קענען זיך ניט דערלויבן צו וווינען ערגעץ שענער. די פּראַכט פֿון דינקיטאַון איז דער אַזוי גערופֿענער “דינקידאָום”, וואָס מיט זײַן קופּאָל דערמאָנט ער אין אַ וויכטיקן רעגירונג- אָדער געריכט-בנין, כאָטש אינעווייניק געפֿינען זיך בלויז ביליקע עס- און טרינקפּלעצער.
אין דינקיטאַון האָב איך געוווינט אַן ערך זעקס וואָכן, אויפֿן בוידעם פֿון אַן אַלט הויז, וווּ עס האָבן געוווינט נאָך דרײַ מענטשן אין באַזונדערע צימערן. מיר האָבן זיך געטיילט מיט איין קיך און מיט איין וואַשצימער. וויפֿל איך דערמאָן זיך, האָט מײַן צימער געקאָסט דרײַ הונדערט דאָלאַר אַ חודש דירה-געלט, וואָס אַפֿילו דעמאָלט וואָלט מען אין ניו-יאָרק ניט געקענט געפֿינען אַ מויזלאָך פֿאַר אַזאַ סומע. אונטן האָבן געוווינט די סטודענטן און סטודענטקעס, וואָס האָבן מער געהוליעט ווי שטודירט. איין מאָל, אַרויפֿגייענדיק צו מײַן צימערל, געדענק איך אויף די טרעפּ איז געשטאַנען אַ ריזיקע פֿאַס ביר, טאָמער עמעצער לײַדט נעבעך פֿון דורשט. מיט די סטודענטן האָבן אויך געהויזט עטלעכע גרויסע הילכערס, אַזוי גרויס ווי יענע פֿאַס ביר, כּדי די ערד זאָל ציטערן אונטער די פֿיס ווען זיי שפּילן מוזיק.
מײַנע שכנים אויפֿן בוידעם זײַנען אויך ניט געגאַנגען אויף די שפּיץ פֿינגער, זיי האָבן געלאָזט פֿון זיך הערן. קעגנאיבער מיר האָט געוווינט אַ מיטליעריקער אַרבעטלאָזער, וואָס בײַ אים אין צימער האָט שטענדיק געשפּילט מוזיק, כּדי צו פֿאַרטויבן דעם רעש, וואָס קומט פֿון די אַנדערע צימערן. ער איז יעדן טאָג געגאַנגען כאַפּן פֿיש אָדער שיסן אָדער עפּעס אַזוינס, און ער האָט כּסדר באַרעדט די ליבעראַלן און געלויבט די קאָנסערוואַטיוון, כאָטש בלויז די ליבעראַלע מינעסאָטאַ שטאַט-רעגירונג האָט אים אויסגעהאַלטן. לעבן מיר האָט געוווינט אַ יונגערמאַן פֿון בולגאַריע, זייער אַ וווילער, וואָס בײַ אים האָבן געוואַלגערט פֿאַרשיידענע פּאָרנאָגראַפֿישע מאַגאַזינען, געשמאַקפֿולע בילדער פֿון פֿרויען מיט אומנאַטירלעכע קאָלאָסאַלע בריסט, אַזוי גרויס ווי יענע פֿאַס ביר. אַ ביסל ווײַטער האָט געוווינט דער העלד פֿון אונדזער מעשׂה, דזשאַן דאָנעווען, אָדער ווי מע האָט אים טאַקע גערופֿן: דזשיי די.
דזשיי די איז געווען ניט צו הויך, אָבער קרעפֿטיק, שטאַרק, געזונט ווי אַ גוי, מיט געדיכטע וואָנצעס און קרײַזלדיקע בלאָנד-ברוינע האָר. שוין ניט קיין יונגער, האָט ער אַמאָל געדינט אין דער אַרמיי און איצט געאַרבעט ווי אַ בוי-אַרבעטער. זײַן אמתע לײַדנשאַפֿט איז אָבער געווען פֿאַר זינגען און שפּילן ראַק-מוזיק און, אפֿשר נאָך שטאַרקער, פֿאַר משקה. יעדן אָוונט, ווען ער האָט ניט געדאַרפֿט אין דער פֿרי גיין אַרבעטן, פֿלעג ער זיך געהעריק אָנשיכּורן, און ניט בלויז טרינקען, נאָר אויך שרײַען און געוואַלדעווען, געבן אַ זעץ אין דער טיר, זינגען צוזאַמען מיט אונדזער שכן פֿון בולגאַריע, ביז שפּעט, שפּעט אין דער נאַכט. איין מאָל האָבן די צוויי זיך צעקריגט, ווײַל דער בולגאַריער האָט געהאַט אויפֿגעגעסן אַ קעסטל מאָראָזשענע, וואָס דזשיי די האָט געהאַט צוגעזאָגט געבן זײַן חבֿרטע — דאָס האָט אים געקאָסט אַ נאַכט פֿון ליבע. אָבער געוויינטלעך איז ער געווען גוט אויפֿגעלייגט און אויסגעקומען מיט אַלעמען, ווײַל זיי האָבן סײַ ווי אַלע געהאַט מורא פֿאַר אים.
מיט מיר, אָבער, איז די באַציִונג געווען אַ ביסל אָנגעשטרענגט. כאָטש זײַן טאַטע איז אַליין געווען אַ ייִד, איז דזשיי די געווען, ניט פֿאַר קיין ייִדן געדאַכט, אַ שטיקל ראַסיסט און אַנטיסעמיט. אים איז עפּעס ניט געפֿעלן דאָס וואָס איך פֿאַרנעם זיך מיט די אַלטע גערמאַנישע שפּראַכן, דאָס האָט עפּעס ניט געפּאַסט. נאָך ערגער, האָב איך זיך באַקלאָגט וועגן אים צום בעל-הבית, ווײַל בײַ נאַכט האָב איך ניט געקענט שלאָפֿן צוליב זײַנע געשרייען און געפּילדער. דערפֿאַר האָט ער בײַ נאַכט, שוין גוט פֿאַרשנאָשקעט, מיר געקלאַפּט אויף דער טיר און געשריגן.
זוכנדיק אַ רויִק אָרט, בין איך עטלעכע נעכט געשלאָפֿן ניט אין דער היים, נאָר אין דער ביבליאָטעק פֿון מײַן אָפּטייל אין אוניווערסיטעט. דאָרט איז געווען אַ באַקוועמע סאָפֿע, נאָר איין צרה — דער בנין איז ניט געווען געהייצט בײַ נאַכט, וואָס אין קאַלטן מינעסאָטאַ קען דאָס זײַן געפֿערלעך. דערצו איז דער רייניקונג-פּערסאָנאַל געקומען אַרבעטן זייער שפּעט און זיי האָבן אויך געמאַכט אַ גרויסן טומל מיט זייערע מאַכערײַקעס און שטויבמאַשינען. נו, דערפֿאַר שלאָפֿט מען געוויינטלעך ניט אין דער אָפּטייל-ביבליאָטעק.
צום גליק האָט דער בעל-הבית מיר אין גיכן אָפּגעגעבן מײַן זיכערהייט-אײַנצאָל, מבֿטל געווען דעם וווינקאָנטראַקט, און איך האָב געקענט גיין זוכן אַ צווייטע דירה. זי איז אויך ניט געווען קיין פּאַלאַץ, אָבער קיין צווייטער דזשיי די איז דאָרט ניט געווען, און קיין צווייטן האָב איך ניט באַגעגנט ביזן הײַנטיקן טאָג.


text:
די ייל פון מענטש ס שטאַרק אידענטיטעט איז רעכט אין טייל צו זייַן זעלבסטשטענדיקייַט און די פאַקט אַז די אינזל איז זעלבסט-גאַווערנינג. עס האט די אָולדאַסט קעסיידערדיק פּאַרליאַמענט אין דער וועלט, טינוואַלד, וואָס דאַטעס צוריק איבער קסנומקס יאָרן. איר קענען רייַזע דער טינוואַלד בנין און באַזוכן טינוואַלד הילל - ווו פּאַרליאַמענט מיץ אין די עפענען לופט אַמאָל אַ יאָר. פיערסעלי שטאָלץ פון זייַן דייווערס קולטור און יקסייטינג יזאָוון דעם ים-געבונדן מלכות האט אַ קאַפּטיווייטינג געשיכטע צו דערציילן, איינער וואָס סטרעטשיז צוריק פֿאַר טויזנטער פון יאָרן.
לעגענדע האט עס אַז די אינזל 'ס נאָמען קומט פון די קעלטיק ים גאָט מאַנאַננאַן מעק ליר וואס פּראָטעקטעד די ערד פון ינוויידערז דורך שראָודינג עס אין אַ מאַנטל פון נעפּל. עס איז די פֿאָלקלאָר מעשיות, און די געשיכטע אַז גייט, וואָס זענען Carefully סאַפעגואַרדעד דורך די מאַנקס מענטשן צו ענשור די אינזל טוט ניט פאַרלירן קיין פון זייַן יינציק כיין פון כאַראַקטער.
א וויזיט צו די ייל פון מענטש וועט זייַן אַ נעסיע פון ופדעקונג און וועט פאָרשטעלן די געלעגנהייַט צו ויספאָרשן קעלטיק קראָסיז און פאַרצייַטיק וויקינג קווורע גראָונדס ווי געזונט ווי אַ נומער פון יזאָוון לאַנדמאַרקס וואָס זאָגן די סטאָרי פון מאַן. איר וועט אויך הערן מעשיות פון דזשייאַנץ, ווינקס און בראַוניז - וואָס זענען געזאגט צו ינערווין אין דער לעבן פון פּראָסט מענטשן - און כאָטש מאל האָבן געביטן פילע פון די אָריגינעל מינהגים און סופּערסטישאַנז לעבן אויף. דו זאלסט נישט פאַרגעסן צו זאָגן "העלא" צו די ווינקס ווי איר פאָרן איבער Fairy בריק!
מאָדערן טאָג קולטור איז געזונט שאָוקייסט איבער די יאָר מיט אַ פּאַקט פּראָגראַם פון פאַרווייַלונג כולל די יערלעך ינטער-קעלטיק פֿעסטיוואַל - yn טשרויננאַגהט - ווו די געבוירן מאַנקס געליש שפּראַך, ליד און טאַנצן איז סעלאַברייטיד.
ייל פון מענטש טוריזם
טאָוריסץ סטייינג אין דאָוגלאַס זאָל טראַכטן וועגן ווו זיי ווילן צו זייַן. עס זענען צוויי זייטן צו דעם האָטעל מאַרק. די דרום זייַט איז נאָענט צו שטאָט, פּאַרע באַן, בוסעס און ים וואָקזאַל. די צפֿון זייַט בלעטער הינטער דער ראַש פון שטאָט און איז נעענטער צו די מאַנקס עלעקטריק באַן. פון פרילינג צו פרי האַרבסט די כאָרס ציען טראַמס לויפן צוזאמען די פראָנט. דעם קענען מאַכן אַ גרויס חילוק פֿאַר יענע אָן קאַרס, וואס ווינטשן צו באַקומען צוזאמען די קסנומקס מייל לאַנג פּראָמענאַדע. בוסעס און טאַקסיס זענען אויך בנימצא.
פון אַ מידייוואַל שלאָס צו ריז וואַסער ראָד די ייל פון מענטש האט מער ווי דורכשניטלעך טוריסט זייטלעך צו צוציען, ווונדער און פאַרווייַלן.
גיין דורך אַ מידייוואַל שלאָס אין Castletown און לערנען ווי עס איז געניצט פֿאַר וווינאָרט, פאַרטיידיקונג, טורמע און באַאַמטער אָפפיסעס. אָדער פּרובירן אַ רוינד שלאָס אויף די ייל פון סט פּאַטריק לעבן פּיל ווו מעשיות פון וויקינגס, מאָנקס, און אַ גייַסט הונט זענען דערציילט.
קריכן די גרויס לאַקסיי וויל באקאנט ווי 'דאַמע יסאַבעללאַ' און קוק די סוויווע פון די שפּיץ פון אַ וואַסער ראָד איבער קסנומקספט אַרויף. רייד אויף עטלעכע פון די אָולדאַסט טראַם קאַרס אין די וועלט, וואָס טרעפן אין לאַקסיי צו פירן פּאַסאַנדזשערז דרום, צאָפן און אַרויף די באַרג סנאַעפעלל.
פֿאַר יענע אינטערעסירט אין די פאַרגאַנגענהייַט וועג פון לעבן אויף די אינזל, אַרומפאָרן אַרויף צו קרעגנעאַש און באַזוכן דעם דאָרף לאַקט אין צייַט. ווו די מענטשן לעבן אין טאַטשט קאַטידזשיז, רעדן די געבוירן מאַנקס שפּראַך, און פיר היגע טריידז און CRAFTS. די ייל פון מענטש האט אַ עשירות פון געשיכטע און זייטלעך צו גיין מיט אים. ברענגען די נייַ און אַלט צוזאַמען אין די 'סטאָרי פון מאַן'.
די אינזל ס פּראָם באַדינונגען זענען צוגעשטעלט דורך די ייל פון מענטש סטים פּאַקאַט פֿירמע וואס זעגל פון דאָוגלאַס צו Belfast, דובלין, היישאַם, Larne, ליווערפּול און בירקענהעאַד עטלעכע מאל יעדער טאָג.


text:
חסידישע מוזיק
חסידישע מוזיק איז אזעלכע מוזיק וואס ווערט געזונגען אין רבישע הויפן און אין אלגעמיין ביי די פרומע קרײַזן, וואס בדרך כלל ווערן זיי געזונגען מיט הייליגע ווערטער פון הייליגע ספרים, ווי תנ"ך, גמרא, מדרשים א.א.וו.
די הויפט קינסטלער פון חסידישע מוזיק היינט זענען חיים באנעט, יוסף משה כהנא, ירמיה דאמען און בן-ציון שענקער.
אפילו מען רופט דעם זשאנער חסידישע מוזיק, מוז עס נישט זײַן געזונגען נאר ביי די חסידישע קרײַזן. נאָר הײַנט איז אײַנגעפירט רופן אלערליי מאָדערנע פרומע מוזיק - "חסידישע מוזיק". ווארשיינליך אַלס די פּאָפּאָלאַרישע מוזיק וואס ווערן געזונגען דורך יעקב שוועקי, אברהם פריעד און מרדכי בן דוד.
די עכטע חסידישע מוזיק הייסן חסידישע ניגונים, דאָס זײַנען די לידער וואס ווערן געזונגען בײַ די אדמור"ים אין זייערע חצרות קודש.
אויך חזנות מיט כלעזמער ווערט גערעכנט אלץ חסידישע מוזיק, (זעהט מער אין זייערע לינקען).
דערויסענדע לינקס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- שמח מוזיק, אידישע מוזיק נייעס בלאג.
- יאהו אידישע מוזיק שמועס גרופע. זשואיש מוזיק


text:
קאארדינאטן סיסטעם
אין געאמעטריע איז א קאארדינאַטן סיסטעם א סיסטעם וואס באניצט איין אדער נומערן, וואס מען רופט קאארדינאטן, צו באשטימען איינציק די פלאצירונג פון א פונקט אדער אן אנדער געאמעטרישן עלעמענט.[1][2] דער סדר פון די קאארדינאטן איז דייטיק—טיילמאל אידענטיפירט מען א קאארדינאט מיט זיין פאזיציע אין דעם סדר און טיילמאל מיט א בוכשטאב, ווי למשל 'דער x-קאארדינאט'. אין עלעמענטארן מאטעמאטיק זענען די קאארדינאטן רעאלע צאלן, אבער אין מער פארגעשריטענע אנווענדונגען קענען די קאארדינאטן זיין אדער קאמפלעקסע צאלן אדער די עלעמענטן פון א מער אבסטראקטער סיסטעם ווי א קאמוטאטיווער רינג. מיטן ניץ פון א קאארדינאטן סיסטעם קען מען איבערזעצן פראבלעמען אין געאמעטריע אויף פראבלעמען וועגן נומערן און פארקערט; דאס איז דער יסוד פון אנאליטישער געאמעטריע.[3]
א דוגמא וואס מען ניצט אין טאג-טעגלעכן לעבן איז די סיסטעם פון געבן א ברייט און לענג צו געאגראפישע ערטער.
נומערן ליניע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
{דער פשוטסטער ביישפיל פון א קאארדינאטן סיסטעם איז די אידענטיפיקאציע פון פונקטן אויף א ליניע מיט רעאלע צאלן, ניצנדיק די נומערן ליניע. אין דער דאזיקער סיסטעם, קלויבט מען אויס נארוועלכע פונקט O פאר 0 (נול) אויף דער געגעבענער ליניע. דער קאארדינאט פון א פונקט P איז דער דיסטאנץ פון O ביז P, און מען מעסט דעם דיסטאנץ נעגאטיוו ווען P איז לינקס פון O. יעדער פונקט האט אן איינציקן קאארדינאט, און יעדע רעאלע צאל איז דער קאארדינאט פון אן איינציקן פונקט.[4]
קארטעזישע קאארדינאטן סיסטעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער טיפישער ביישפיל פון א קאארדינאטן סיסטעם איז די קארטעזישע קאארדינאטן סיסטעם, אין דער פלאך, קלויבט מען אויס צוויי פערפענדיקולארע ליניעס, און די קאארדינאטן פון א פונקט זענען די געצייכנטע דיסטאנצן ביז די ליניעס.
אין דריי דימענסיעס, קלויבט מען אויס דריי פלאכן וואס זענען פערפענדיקולאר מיט אנאנד, און די דריי קאארדינאטן פון א פונקט זענען די געצייכנטע דיסטאנצן ביז יעדעם איינעם פון די פלאכן. דאס קען מען גענעראליזירן צו שאפן n קאארדינאטן פאר אבי וועלכן פונקט אין n-דימענסיאנאלן אוקלידאנעם רוים.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Woods p. 1
- ↑ Weisstein, Eric W., "קאארדינאטן סיסטעם" פון MathWorld
- ↑ Weisstein, Eric W., "קאארדינאטן" פון MathWorld
- ↑ Woods p. 8
- Woods, Frederick S. (1922). Higher Geometry. Ginn and Co., 1ff.


text:
סקאטלאנד
סקאטלאנד איז א לאנד וואס איז א טייל פונעם פאראייניגטן קעניגרייך. עס איז אין צפון פונעם אינזל גרויסבריטאניע. סקאטלאנד האט א לאנד גרענעץ מיט ענגלאנד. סקאטלאנד האט בארטנס אויף דעם צפון ים צו מזרח, דע אטלאנטישן אקעאן צו מערב און אויך דעם אירישן ים צו דרום-מערב.
סקאטלאנד איז אמאל געווען אן אומאפהענגיק לאנד מיט אן אייגענער רעגירונג. יעצט אבער איז עס איינער פון די פיר טיילן פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך. אין יאר 1603 איז דער מלך פון סקאטלאנד זשיימס דער זעקסטער פון סקאטלאנד געווארן אויך מלך איבער ענגלאנד. אין 1707 האט דער פארלאמענט פון סקאטלאנד באהאפֿטן מיטן ענגלישן פארלאמענט צו ווערן דער פאלאמענט פון גרויסבריטאניע, און אין 1801 האט גרויסבריטאניע פֿארבונדן מיט אירלאנד צו ווערן דאס פאראיינגטע קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און אירלאנד. כאטש סקאטלאנד איז נישט אומאפהענגיק, דורכאויס זיין היסטאריע האט סקאטלאנד געהאט אן אייגענע געזעץ סיסטעם און אן אייגענע שולע סוסטעם, און אן איינציקן קולטור.
זייט 1999 האט סקאטלאנד אן אייגענעם פארלאמענט. טראץ דעם ווערן אסאך זאכן געפירט פון דעם וועסטמינסטער פארלאמענט אין לאנדאן, ענגלאנד. טייל מענטשן אין סקאטלאנד האלטן אז דאס לאנד זאל ווערן נאכאמאל אומאפהענגיק.
צפון סקאטלאנד האט פֿיל בערג, און ווייניג מענטשן וואוינען דארט. רוב מענטשן וואוינען אינעם נידריגן צענטראלן שטח, אדער ארום דעם בארטן. . ארום דעם מערב בארטן און צו צפון זענען דא אסאך אינזלען.
די הויפטשטאט פון סקאטלאנד איז עדינבורג, אויפן מזרח בארטן, אבער די גרעסטע שטאט איז גלאזגוי. כמעט העלפט פון סקאטלאנד'ס באפעלקערונג וואוינען אין גלאזגוי אדער דעם ארומיגן שטח. אנדערע שטעט אין סקאטלאנד זענען אבערדין, דונדי, אינווערנעס, סטירלינג און פערטה.
די באפעלקערונג פון סקאטלאנד איז 5,194,000 (אפגעשאצט 2009)
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סקאטלאנד פארנעמט א דריטל פון די בריטישע אינזלען, און געפינט זיך צפון-מערב פון דער יבשה פון אייראפע.
דער שטח פון סקאטלאנד איז 78,772 ק"מ². סקאטלאנד האט א גרענעץ אויף דער יבשה נאר מיט ענגלאנד, וואס איז לאנג 96 קילאמעטער (60 מייל). דער מערב בארטן פון סקאטלאנד איז אויפן אטלאנטישן אקעאן און דער מזרח בארטן איז אויפן צפון ים. אירלאנד געפינט זיך 30 ק"מ פון דרום קינטייר, נארוועגן איז 305 ק"מ צו מזרח און די פארא אינזלען זענען 270 ק"מ צו דרום.


text:
אויף Serifos אינזל, איר וועט געפֿינען אַ נומער פון באַטייַטיק היסטאָריש זייטלעך און מאָנומענץ, וואָס ווייַזן זייַן וויכטיקייט איבער געשיכטע. Serifos וויללאַגעס, פילע פון וואָס זענען ליגן אויף סיניק בייז און אויף ימפּרעסיוו כילסיידז, זענען גאָר שיין. א רייַזע פון דעם אינזל פּראָוועס אַז Serifos איז אַ יינציק און יקסייטינג אָרט.
Serifos בעאַטשעס
הונדערטער מענטשן באַזוכן Serifos פֿאַר זייַן מעהודערדיק ביטשיז און שימערינג בלוי וואסערן. איר וועט קומען אַריבער Serifos ביטשיז פון אַלע טייפּס: עטלעכע זענען זאַמדיק און עטלעכע זענען שטיינדלדיק, בשעת עטלעכע אויסשטרעקן פֿאַר לאַנג דיסטאַנסאַז און אנדערע זענען קליין קאָוועס. פילע פון די Serifos ביטשיז פאָרשלאָגן וויזאַטערז אַמברעלאַז, שייז לאָנגועס און סנאַקק באַרס. עטלעכע ביטשיז פאָרשלאָגן וואַסער ספּאָרט פאַסיליטיעס ווי געזונט. עטלעכע פון די Serifos ביטשיז האָבן טאַמאַריסק ביימער אַז פאָרשלאָגן שאָטן פון די הייס זון.
אויף די מזרח ברעג פון Serifos, איר קענען שווימען אין די ווונדערלעך ביטשיז ליגן ונטער דער הויפּטשטאָט שטאָט פון טשאָראַ (אויך באקאנט ווי Serifos טאַון), כולל פאָלקס ליוואַדי ביטש, גאָלדען ליוואַדאַקיאַ ביטש און שיינע אַוולאָמאָנאַס ביטש. אויב איר זענען קוקן פֿאַר קווייאַטער Serifos ביטשיז, מיר רעקאָמענדירן די דרום ביטשיז פון קאַראַווי און האָפּקען אַמבעלי.
די ביטשיז אויף די צאָפנ-מיזרעכדיק ברעג פון Serifos זענען לעגאַמרע סטאַנינג. פילע וויזאַטערז קלייַבן בייַ די ביטשיז פון פּסילי אַממאָס, אַגיאָס סאָסטיס, ליאַ און אַגיאָס יאָאַנניס, די פינעסט ברעג אין Serifos.
אויף די צאָפנדיק שפּיץ פון דעם אינזל זענען די ביטשיז פון קענטאַרטשאָס, פּלאַטיס גיאַלאָס און סיקאַמיאַ. אויף די סאָוטהוועסטערן זייַט פון דעם אינזל, איר וועט געפֿינען די ברעג פון מעגאַלאָ ליוואַדי און די לאַנג סאַנדז פון אַוועססאַלאָס. די פרידלעך ברעג פון מאַלליאַדיקאָ איז ידעאַל פֿאַר די וואס ווילן אַ ביסל פון פּריוואַטקייט. די פאָלקס טאַמאַריסק-ליינד קאָוטאַלאַס ביטש און זייַן שכנים וואַגיאַ און גאַנעמאַ זענען סיטשוייטיד אויף די דרום ברעג פון Serifos (סעריפאָס).
Serifos Nightlife - Serifos עווענץ
רוב נייטלייף ווענוז אין Serifos זענען סיטשוייטיד אין די טוריסט ריזאָרט פון ליוואַדי, ווייַטער צו די פּאָרט פון די אינזל. עס איז אַ זעט פון קלאַבז, באַרס און קאַפעס ווו איר קענען אָפּרוען, קאָפּע צוריק און האָבן אַ פּאָר פון טרינקען. אַלטפרענקיש, טראדיציאנעלן טאַווערנאַס און אָוזעריעס קענען זיין געפֿונען אין כּמעט יעדער דאָרף און ברעג אין Serifos. עס איר קענען פאַרזוכן די סקרומפּטיאָוס קוויזין פון דעם אינזל. די מערסט באַרימט קיילים זענען סונבאַקעד כאַזער גערופֿן "לאָוטזאַ", דאַר טאַמאַטאָוז, בייקט טשיקקפּעאַס גערופֿן "רעוויטהאַדאַ", געפּרעגלט פעננעל קייקס גערופֿן "מאַראַטהאָטיגאַניטעס" און לאָוקאַלי Produced טשיזיז. Serifos וויינז האָבן אַ ווונדערלעך בוקיי און זענען אַ גלענצנדיק דערצו צו אייער מאָלצייַט.
Serifos איז אַן אינזל אַז מיינטיינז זייַן היגע מינהגים און טראדיציעס. וויסיטאָרס פון די אינזל האָבן די געלעגנהייט צו באַדינער עטלעכע פון די Serifos פעסטיוואַלס און איבער יארידן אַז וועט באַווייַזן אַ ביסל פון עכט Serifos סטיל. אויף די קסנומקס סטן אויגוסט איר קענען אָנטייל נעמען אין די קסנומקס-טאָג סימכע פון די פּאַנאַגיאַ (די אַססומפּטיאָן פון די ווירגין מרים). Serifos טאַון מחנות די יאָמטעוו פון אַגיאָס פּאַנטעלעימאָנאַס אויף די קסנומקס סטן יולי, בשעת די יאָמטעוו פון אַגיאָס סאָסטיס נעמט אָרט אויף די קסנומקס סטן פון סעפטעמבער אין דעם דאָרף פון אַגיאָס סאָסטיס. אין האָפּקען אַמבעלי איר קענען באַדינער דער פֿעסטיוואַל פון מעטאַמאָרפאָסי שטריק סאָטיראָס (טראַנספיגוראַטיאָן פון אונדזער סאַוויאָור) .קעעפּ אין מיינונג אַז די קהילות אין די Serifos וויללאַגעס פייַערן אויף די נאָמען טאָג פון זייער פּאַטראָן הייליקע מיט רעליגיעז סעראַמאָוניז און איבער יארידן.
Serifos סייץ & אַטראַקשאַנז
Serifos אינזל האט פילע אָנ אַ שאַץ היסטארישע מאַניומאַנץ אַז איר קענען באַזוכן בעשאַס דיין רייַזע פון דעם אינזל. צו נעמען מיט, קויפן אַ Serifos מאַפּע וואָס ווייזט איר די הויפּט טוריסט אַטראַקשאַנז פון די אינזל. אין טשאָראַ (Serifos טאַון), מיר רעקאָמענדירן סטאָפּפּינג אין די קהילות פון משיח, אַגיאָס קאָנסטאַנטינאָס, אַגיאָס עלעפטהעריאָס, און אַגיאָס אַטהאַנאַסיאָס. די שלאָס חורבות פון דער הויפּטשטאָט זענען ימפּרעסיוו, ווי זענען די רענאַווייטיד בעקאַבאָלעדיק ווינדמילז און די אַרטשאַעאָלאָגיקאַל און פֿאָלקלאָר מיוזיאַמז. איר קענען אויך באַווונדערן די גלענצנדיק מיינונג פון די פּאַספּאַרי ספּרינגס. די קהילה פון אַגיאָס Georgios אין ליוואַדי גריץ אַלע וויזאַטערז צו די פּאָרט פון Serifos.
אַמאָל איר האָבן טורד די פּאָרט און הויפּטשטאָט פון Serifos, איר קענען באַזוכן די אַמייזינג זייטלעך אין די מנוחה פון די וויללאַגעס, כולל דער טראדיציאנעלער ויסגלייַך פון Pyrgos, וואָס האט שוין פֿאַרלאָזן אָבער האט געזונט-פּרעסערוועד אַרקאַטעקטשער, די קהילה פון אַגיאָס יאָאַנניס אין ליאָמאַנדראַ, די מעטאַל טוערס 'דענקמאָל אין מעגאַלאָ ליוואַדי, און די העללעניסטיק ווייסע טאַוער, די הייל און די גריאַ קאַסטלע אין קאָוטאַלאַס.
Serifos וועטער - Serifos קלימאַטע
דער קלימאַט פון Serifos איז ידעאַל פֿאַר זומער יום טוּב. Serifos האט טעמפּעראַט ווינטערס מיט ינפרעקווענט רעגן, און זוניק, הייס און טרוקן סאַמערז, מאכן עס גאנץ פֿאַר די וואס נאָר ווילן צו ליגן אויף די אינזל ס פּרעכטיק ביטשיז. אין פרילינג און האַרבסט, Serifos וועטער איז קולער, אָבער זוניק מיט העל-סקייז.
פון יאנואר-מער, טעמפּעראַטורעס אויף Serifos אינזל קייט קסנומקס ° C צו קסנומקס ° סי. די פרילינג חדשים פון אפריל און מייַ זענען וואָרמער, מיט טעמפּעראַטורעס אין די מיטן טינז צו די נידעריק קסנומקסס. אין די זומער, הונדערטער פון טוריס קומען צו Serifos צו הנאה זייַן וואַרעם, גריכיש אינזל וועטער.
יוני, יולי, אויגוסט און סעפטעמבער טעמפּעראַטורעס אין די נידעריק קסנומקסס צו דער נידעריק קסנומקסס זענען פּראָסט. האַרבסט איז גאַנץ וואַרעם אין Serifos, מיט טעמפּעראַטור צווישן די מיטן טינז און די מיטן קסנומקסס. נאוועמבער און דעצעמבער זענען קעראַקטערייזד דורך טיפּיש Cyclades וועטער, מיט טעמפּעראַטורעס ריינדזשינג קסנומקס ° C צו די מיטן טינז.
Ferries צו Serifos - Serifos רייזע
איר קענען אַרומפאָרן צו Serifos, גריכנלאנד דורך פּראָם שיפל אָדער הויך גיכקייַט שיפל וואָס דיפּאַרץ פון אַטהענס (פּירעאַוס פּאָרט). פּראָם באָוץ צו ליוואַדי (Serifos פּאָרט) זענען אָפט, דער הויפּט אין די זומער חדשים, ווען טוריזם איז ביי זייַן שפּיץ. באָאַט בילעט פּרייסיז צו Serifos בייַטן לויט צו צייַט און די טיפּ פון באָאַט.
Serifos קשר דורך פּראָם שיפל צו אַ נומער פון אנדערע Cyclades אינזלען, אַזאַ ווי Anafi, פאָלעגאַנדראָס, יאָס, קימאָלאָס, קיטהנאָס, מילאָס, Paros, סאַנטאָריני, Sikinos, סיפנאָס, סיראָס, און טינאָס, מאכן עס אַ פאַנטאַסטיש דעסטיניישאַן פֿאַר די וואס ווילן צו טאָן אַ ביסל פון אינזל כאַפּינג אַרום די גריכיש אינזלען. צו דערגרייכן די בעסטער Serifos ביטשיז און סייץ, מיר רעקאָמענדירן רענטינג אַ זיכער און פאַרלאָזלעך מאַשין בייַ אַ Serifos מאַשין פּראָקאַט אַגענטור.
סאַילינג אין Serifos איז אַן יגזילערייטינג דערפאַרונג. ימאַדזשאַן קרוזינג דורך דער טיף בלוי אַעגעאַן, סטאָפּפּינג בייַ בלענדיק ביטשיז און פּיקטשעראַסק קאָוועס. קאָנטאַקט איינער פון די פילע Serifos אַרומפאָרן יידזשאַנסיז צו באַקומען מער אינפֿאָרמאַציע וועגן יאַטינג אין Serifos אינזל.


text:
ח
ח' (חית) איז דער אכטער אות פון אלף בית.
אין לשון קודש איז ח' איינער פון די פיר אותיות וואס מ'רעדט אויס פונעם האלדז: א', ה', ח' און ע'. אשכנזישע יידן רעדן אויס דעם ח' היינט ווי א כ', אבער ספרדישע יידן האבן נאך די מסורה ארויסרעדן דעם ח' פונעם האלדז, בפרט תימנישע יידן. דער אות ח' נעמט נישט קיין דגש.
ווען א חית איז דער לעצטער אות פון א ווארט
אין יידיש טרעפט מען דעם ח' מערסטנס אין ווערטער פון לשון קודש, און מען רעדט אים אויס גענוי ווי א כ'.
אין גימטריא ח = 8.
פארשטעלונג פון אות ח'[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אות ח' ווערט פארגעשטעלט דא אין די פאלגנדע פאנטן (פון רעכטס אויף לינקס): פרנק-ריהל, אריאל, דוד, כתב רש"י, כתב סת"ם, האנטשריפט, חיים.
דער קאד 05D7 רעפרעזענטירט ח' אין יוניקאד.
איז די פארשטעלונג פונעם אות ח' אין ברייל.
דער פעניקישער חית זעט אויס אזוי:


text:
סאדאם כוסעין
סאַדאַם כוסײן (אויף אראביש: صدام حسين عبد المجيد التكريتي) (געבוירן י"ז אייר ה'תרצ"ז ; 28סטן אפריל 1937, צפון איראק — 30סטן דעצעמבער 2006) איז דער געוועזענער פרעזידענט פון איראק. כוסעין איז אנטלאפן פון מאכט ווען אמעריקע האט אינוואדירט איראק אין מערץ 2003 און האט זיך אויסבאהאלטן אין א לעכל פאר 9 מאנאטן וואו די אמעריקאנער מיליטער האט אים אפגעפונען א לעבעדיגער און גענומען אין ארעסט.
אין 2005 איז ער געשטעלט געווארן פאר יוסטיץ דורך א פאנעל איראקער ריכטער פאר די מארדן פון 148 קורדן אין די שטאט דודזשעיל. אין נאוועמבער 2006 איז ער פארמשפט געווארן צום טויט דורך הענגען. כוסעינ'ס אדוואקאטן האבן פרובירט אפיעלן דעם אורטייל אבער זענען דורכגעפאלן.
אום 30סטן דעצעמבער, 2006, אומגעפער 5:05 צופרי איז סאדאם געהאנגען געווארן אין א איראקער טורמע. ער איז אלט געווען 69 יאר.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סאדאם איז געבוירן אויף די ברעגעס פונעם טיגריס טייך אין 1937 און איז אויפגעצויגן געווארן דורך זיין מאמע און פעטער נאכדעם וואס זיין טאטע האט פארלאזט די פאמיליע עטליכע מאנאטן בעפאר זיין געבורט. עס איז געווען זיין פעטער וועלכער האט געמאכט סאדאם אלס דעם "סאדאם" וואס איז פון אים געווארן. זיין פעטער איז געווען פון די פריע באאט פארטיי שטיצער וועלכער האט געגעבן א שטארקן אידעאלאגישן איינפלוס אויף דעם יונגן סאדאם. ביי די 20 האט סאדאם זיך אנגעשלאסן אין די באאט פארטיי און צוויי יאר דערויף איז ער געווען א טייל פון א געפלאנטן אטענטאט קעגן דעם דעמאלטדיגן איראקער פירער (גענעראל אבדול קארים קאסעם וועלכער האט אונטערגעברענגט די איראקער קעניגרייך א יאר בעפאר). דער פרואוו איז דורכגעפאלן און סאדאם איז אנטלאפן קיין עגיפטן מיט א קויל אין די פיס און האט דארט געוויילט 6 יאר. דארט אין קיירא האט ער אנגעבינדן פריינטשאפט מיט די סי-איי-עי וועלכע האט געשטיצט די באאט פארטיי.
ווען סאדאם איז צוריק קיין איראק האט מען אים אריינגעשליידערט אין טורמע פון וואו ער איז אנטלאפן און זיך ארויפגעארבעט צו ווערן פון די העכסטע אין ראנג פון די באאט פארטיי. ווען די באאט פארטיי האט אונטערגעברענגט די רעגירונג און איבערגענומען די פירערשאפט אין 1968, איז סאדאם געווארן דעפיוטי פרעזידענט און האט געפירט די פארטיי מיט א שטארקן האנט און דערביי געוואונען די צוטרוי פון אנדערע פארטיי פירער.
סאדאם איז געווארן פרעזידענט נאכדעם וואס זיין פארגייער (אכמעד האסעם אל-בקאר) האט אין 79' פרובירט אנקניפן א פאראייניגונג מיט סיריע אין וועלכע דער סיריער פרעזידענט כאפעז על אסאד (טאטע פון היינטיגן פרעזידענט אסאד) וואלט געווארן פרעזידענט פון איראק-סיריע און אל-בקאר דעפיוטי. סאדאם וואלט געפאלן טיפער אין ראנג און דערפאר האט ער זיך ארויסגעשטעלט שארף קעגן דעם פלאן און מיט די הילף פון אנדערע פארטיי מיטגלידער געצווינגן אל-בקאר צו רעזיגנירן און ער איז געווארן פרעזידענט.
אינעם זעלבן טאג פון זיין איינשווערונג האט סאדאם גערופן א פארטיי אסעמבלי וועלכע ער האט פארלאנגט עס זאל ווערן רעקארדירט דורך ווידעא. אינעם אסעמבלי האט ער אויסגערופן די נעמען פון 68 פארטיי מיטגלידער וועמען ער האט באצייכענט אלס פאררעטער און די באשולדיגטע זענען ארויסגעפירט געווארן פון זאל אריין אין טורמע. 22 פון די באשולדיגטע זענען שפעטער הינריכטעט געווארן דורכ'ן געריכט.
סאדאם האט אנגעקניפט באציאונגן מיט אינטערנאציאנאלע לענדער און זיך דערווייטערט פון סיריע און איראן. אין יענע צייט האט זיך געקאכט א רעוואלוציע אין איראן אונטער דער שפעטערדיגער פירער כומעיני וועלכער האט זיך אויפגעהאלטן אין איראק. סאדאם האט פארשיקט כומעיני פון איראק און שפעטער ווען כומעיני איז געווארן פרעזידענט פון איראן האבן אויסגעבראכן קריגערייען ביי די גרעניצן פון איראן-איראק. סאדאם האט דאן אינוואדירט א פראווינץ אין איראן און מיט דעם אנגעצינדן די 8 יעריגע איראן-איראק מלחמה וועלכע האט געקאסט די לעבנ'ס פון אנדערהאלבן מיליאן מענטשן.
צובראכן פון זיין דורכפאל, האט סאדאם געוואלט פארזיכערן דעם גאנצן מיטל מזרח אז ער איז א שטארקער פירער וועלכער ברעכט זיך נישט און האט נישט קיין מורא פון קיינעם. קוים דריי יאר נאך די ענדע פון די מלחמה האט ער אריינגעשיקט זיין מיליטער קיין קאוועיט און געוואלט איבערנעמען קאנטראל פון די אויל קוועלער.
די רעאקציע איז געקומען שנעל און קאאליציע טאנקן באגלייט מיט לופט כוחות האבן פארטריבן זיין מיליטער צוריק אריין קיין איראק און ארויפגעצווינגן סאנקציעס און געעפענט א נאו-פליי זאנע וועלכע איז באוואכט געווארן דורך אמעריקאנער עף-16 קאמפס פליגער ביז די אנהויב פון די איצטיגע מלחמה.
סאדאם'ס רעגירונג איז געפאלן אין די ערשטע טעג פון דער צווייטער גאלף מלחמה און ער איז געגאנגען אין באהעלטעניש פון וואו אמעריקאנער סאלדאטן האבן אים 8 מאנאטן שפעטער ארויסגעצויגן א שמוציגער און באוואקסענער. ער איז געהאלטן געווארן דורך די אמעריקאנער מיליטער און צוויי יאר דערויף איז ער געשטעלט געווארן צום משפט דורך די נייע איראקער רעגירונג'ס הויכע טריבונאל. אום נאוועמבער 2006 האט דאס געריכט אים געפינען שולדיג און די מארד פון 148 מענער און יונגלעך וועלכע זענען אומגעברענגט געווארן אויף סאדאם'ס באפעלן אלס נקמה פאר אן אטענטאט פרואוו וואס זיי האבן אנגעגרייט קעגן אים אין 1982 ביי א באזוך אין דער צפון שטאט דודזשעיל.
דורכאויס זיין סאדיסטישע פירערשאפט האט ער זיך געשאפן א דור פון פיינט וועלכע האבן נישט געוואלט פארגעסן וואס ער האט געטאן צו זייערע פאמיליעס און א קליינע גרופע פון זיי זענען אנוועזענד געווען דעם פארגאנגענעם שב"ק פארטאגס אלס עדות ווען ער האט געענדיגט זיין לעבן מאכטלאז און אליינס אויפן זעלבן אופן ווי ער האט לאנגע יארן דערשטיקט זיינע אפאנענטן.


text:
חיים טאפאל
חיים טאָפּאָל (געבוירן תל אביב 9טן נאוועמבער 1935) איז א ישראלדיקער טעאטער, פילם און שטימע אקטיאר. ער איז איינער פון די מערסטע באוואוסטע אקטיארן אין ישראל און איבער דער וועלט.
זיין פאטער יעקב טאפאל איז געווען פונדערהיים א אלכסנדרער חסיד, און זיין מוטער א שומר מסורת. אין זיין יוגנט האט ער געארבעט אין א דרוקעריי, אין ארמיי איז ער געווען אין די נח"ל קאפעליע, וואו ער האט געטראפן אורי זוהר, און זיין צוקונפטיקן ווייב גליה, אין די נח"ל האט ער געשפילט סאלח שבתי, פון אפרים קישון, שפעטער ווען ער האט געמאכט דעם פילם מיטן זעלבן נאמען, איז חיים געווען סטאר, ער האט באקומען דערפאר די גאלד גלאבוס, פארן בעסטע אקטיאר פון יאר.
טופולס קאריערע איז געקומען צו א הויכפונקט, ווען ער איז געקומען שפילן די ראלע פון טעוויע דער מילכיקער, געשריבן דורך שלום עליכם, אין דער פילם "פידלער אויפן דאך", אין לאנדאן. לאנגע יארן האט ער געשפילט אלס טעוויע, אין טעאטערס אין בראדוויי און לאנדאן. אלס א שטימע אקטיאר, איז ער באקאנט געווען אלס די שטימע פון רוביוס האַגריד אין די העברעאישע ווערסיעס פון "האַרי פּאָטער און דער וויסן-שטיין" און "האַרי פּאָטער און דער צימער פון סודות".
שפעטער האט ער געשפילט אין אנדערע פילמען אויך, אויף BBC, און נאך אנדערע זאכן.
ער האט באקומען אין יאר 2008, אויסצייכענונג פון ישראל פעסטיוואל, פאר זיינע אויפטוען אין ישראל קולטור, פון לידער אין פילמען.


text:
פאבלא פיקאסא
פאַבלא רוויז פיקאַסא (שפאניש: Pablo Ruiz Picasso (25סטן אקטאבער 1881 - 8טן אפריל 1973) איז געווען א שפאנישער מאלער און סקולפטאר. ער האט געוואוינט אין פראנקרייך רוב יארן פון זיין לעבן. ער ווערט גערעכנט פון די גרעסטע מאלער פונעם 20סטן יאָרהונדערט.
פיקאסא איז געבוירן אין דער שטאט מאלאגא, שפאניע. אין 1900 איז ער געפארן צום ערשטן מאל קיין פאריז, פראנקרייך.
פיקאסא, צוזאמען מיט אנרי מאטיס און מארסעל דושאמפ, ווערט גערעכנט איינער פון די קינסטלער וואס האבן איבערגעקערט קונסט אין אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט.


text:
12טן אפריל
דעם 12טן אפריל איז דער 102טער טאג פון יאר (103טער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 263 טעג .
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1204 - די קרייצציגלער נעמען איין קושטא.
- 1798 - די העלוועטישע רעפובליק (היינט די שווייץ) פראקלאמירט איר זעלבשטענדיקייט.
- 1945 - הערי עס טרומאן ווערט איינגעשוואוירן דער 33סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
- 2003 - אונגארן שליסט זיך איין אינעם אייראפעישן פארבאנד.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1945 - פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט, 32סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1882)
- 1971 - איגאר טאם, רוסישער פיזיקער און מאטעמאטיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיק (געב' 1895)


text:
צפון קארעע
די דעמאקראטישע מענטשנ'ס רעפובליק פון קארעע אדער מער פאפולער מיטן נאמען צפון קארעע, איז א מזרח אזיע לאנד פלאצירט אויפן צפון האלב פון דעם קארעעישן האלבאינזל.
איר צפון גרעניץ איז איינגעטיילט מערסטענס מיט כינע, כאטשיג א גוטע 11 מייל איז איינגעטיילט מיט רוסלאנד לענגאויס דעם טומאן טייך, און די ווייטער צפון-מזרח ווינקל פון דאס לאנד.
צו איר דרום זייט, טוט זיך דאס גרענעצן מיט דרום קארעע, מיט וואס עס איז אמאל געווען פאראייניקט אין א קארעעישער אימפעריע ביז דער טיילונג נאך דער צווייטער וועלט מלחמה.
גרינדונג פון צפון קארעע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען יאפאן האט קאפיטאלירט, איז דער קארעער האלב אינדזל צעטיילט געווארן, צפון צו סאוועט רוסלאנד, און דרום צו די אנדערע אליאירטע קרעפטן. דורכאויס 1948, און אין 1949, האבן די ארמייען פון די לענדער ארויסגעטרעטן פון קארעע, די גרענעץ צווישן די סאוועטיש קאנטראלירטע צפון, און די דעמאקראטישע דרום, איז געווען לענג אויס די גארטל ליניע (געאגראפיע) 38°. די רוסן האבן אויפגעשטעלט א לאנד פון קאמוניסטישן מאדעל, אנגעפירט דורך אן ארבעטער ראט, דער פארזיצער איז געווען קים איל סאנג. ער האט שנעל נאציאנאליזירט אלע פריוואטע געשעפטן און אייגנטומס, און צעטיילט די לאנדווירטשאפט גלייך צו אלע ערד ארבעטער.
קארעע קריג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1950, האט אויסגעבראכן די קארעע קריג, קים איל סאנג האט געוואלט הערשן, אויף א פאראייניקטע קארעע, מיט א גוט אויסמושטירטע ארמיי, און אסאך וואפן פון רוסלאנד, און פון כינע. סטאלין האט נישט געוואלט שטיצן א קריג אין ווייטן אזיע פון אנהייב, שפעטער האט ער איינגעגעבן, נאכן אנטוויקלען פון יאדערישע וואפן, און רוסלאנד איז געווארן א נוקלעארער גרויסמאכט.
דרום קארעע, פון די אנדערע זייט, האט געהאט א שוואך אויפגעשטעלטע ארמיי, און אומערפארן, און האט נישט געהאט דעמאלט די שטיצע פון אנדערע לענדער. אויפן 25סטן יוני 1950, האט דער צפון אנגעהויבן זייער אינוואזיע, און שנעל פאראויס מארשירט, מיט קנאפע ווידערשטאנד, און האבן איינגענומען סעאל.
אום אקטאבער האט די פאראייניקטע פעלקער, וואס האט אריינגעשיקט אן ארמיי אפצושלאגן די קאמוניסטישע אנגריף, האט אין די קאנטער-אטאקע, איינגענומען פיאנגיאנג, די קאמוניסטישע הויפטשטאט, די רעגירונג איז אנטלאפן קיין כינע.
אין נאוועמבער, האבן א האלב מיליאן כינישע זעלנער, זיך אנגעשלאסן צו די צפון קארעעישע ארמיי, און האבן צוריק איינגענומען די קאמוניסטישע הויפטשטאט אין דעצעמבער 1951, און סעאל אין יאנואר 1952.
מערץ 1952, האבן די טרופן פון די פאראייניקטע פעלקער, ווידעראמאל אטאקירט און צוריק איינגענומען סעאל, און מארשירט פאראויס קיין צפון. אין 1953, איז אונטערגעשריבן געווארן א פייער שטילשטאנד אפמאך, צווישן די צפון מיט כינע, מיט די דרום און די פאראייניקטע פעלקער קרעפטן. די גרענעץ איז צוריק געשטעלט געווארן, ווי עס איז געווען איידער די קריג האט אויסגעבראכן.


text:
ווירטועל קאלאנסקאפי
ווירטועלע קאלאנאסקאפיע איז מעדעצינישע טעסט אויף דער גראבער קישקע אנדערש ווי א טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע וואס מען דער דאקטאר גייט אריין מיט א פייבער אפטיק קעמערע פון אונטען, איז א ווירטועלע קאלאנאסקאפיע א קעטסקען און מען בלאזט נאר אריין אביסל לופט פון אונטן, אויפצובלאזן די גראבע קישקע, אז מען זאל קענען מאכן א קלארע 3D קעטסקען פון דער גראבער קישקע.
איר נוצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער טעסט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מעלות און חסרונות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די מעלות פון די טעסט איבער די טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע
- מען דארף נישט איינשלעפן.
- עס האט נישט קיין ווייטאג.
- א קלענערע טשאנס פאר זייטן אפעקט.
- עס נעמט אסאך שנעלער
- עס איז פונקט אזוי קלאר ווי א טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע.
חסרונות
- אז אויב מען טרעפט פאליפס דארף מען מאכן א טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע עס אראפצונעמן.
- עס קאסט אסאך טייערער,און נישט אלע אינשורנעס דעקן די קאסטן פון דיטעסט.
- עס שטעלט אויס צו ראדיאציע.
- מען קען נישט אראפנעמן פוליפ'ס נאר מען דארף איבערמאכן א טראדיצינאלע קאלאנאסקאפיע.
זייטן אפעקט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די טעסט האט נאר א %00.2 טשאנס אויף קאמפליקאציע, אז די לופט וואס מען בלאזט אריין וועט צו שטארק אויפבלאזן די קושקע און מאכן א לאך, אדער דאס גאר א קליינער טשאנס וויבאלד מען דארף נאר אויפבלאזן אביסל.


text:
ארבעט
צי מיינט איר א אנגעשטעלטער וואס ארבייט פאר אן אנדערן?
ארבעט איז דער וועג וויאזוי מענטשן זענען פארנומען אנצוהאלטן און מאכן א לעבן צו דורך פארדינען געלט אדער סתם זיך אונטערהאלטן צו אנהאלטן דאס לעבן.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די תורה זאגט אז צוליב די זינד פון עץ הדעת איז "בזיעת אפך תאכל לחם", קען מען נאר דורך שוויצען; עסן ברויט.
ביי די נאציס אין אוישוויץ פארניכטיגונג'ס לאגער איז געווען גרויסע אויפשריפט ביים אריינגאנג טויער ארבייט מאכט פריי.
אמאליגע צייטן פלעגט מען ארבעטן מער פיזיש שווערער אבער היינט איז מען איבערוואג פון זיצן אין ביוראס און נישט מאכן איבונגען ביים ארבעטן.
עבודה - גייסטליכע ארבעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עבודה איז לאוו דאווקא פיזיש נאר גייסטיש, אוואו מען האט כוונות און מען ארבייט שווער מיטן מוח.


text:
הייַנט: קסנומקס יאנואר קסנומקס
די בריטיש אָטאָומייקער בענטליי מאָטאָרס לוקסוס שטעלן אַ רעקאָרד פֿאַר מאַשין סאַלעס. קסנומקס קסנומקס מאשינען זענען סאָלד אין דעם יאָר קסנומקס. דאס איז געווען דער קאָרעספּאָנדענט פון "Lenta.ru" האט געזאגט דער ספּאָוקסמאַן פון די סאָרט. קאַמפּערד מיט די פֿריִערדיקע יאָר, אַ פאַרגרעסערן פון קסנומקס פּראָצענט. די גרעסטן מאַרק פֿאַר יו קאָמפּאַניעס בלייַבן אין דער זעלביקער צייַט, אויפֿפֿירונג איז ימפּרוווד אין אייראָפּע, ינדזשויד גרויס פּאָפּולאַריטעט נייַ בענטליי בענטייַגאַ. "אין דער צוקונפֿט מיר פּלאַן צו פאָרזעצן ינוועסטינג אין נייַ הויך-סוף מאָדעלס, וואָס באַשטימען די וועקטאָר פון אַנטוויקלונג פון די אָפּשניט, און ינאַווייטיוו טעקנאַלאַדזשיז", - האט טשערמאַן פון דעם ברעט און סעאָ פון בענטליי Wolfgang דיורהייַמער (Wolfgang דüרהעימער).
די ופּדאַטעד Ford Explorer - אַ לעבעדיק דעמאַנסטריישאַן פון ווי די וויקאַנינג פון דעם רובל השפּעה אויף די רוסישע מאַשין מאַרק. פֿאַר די מערסט צוטריטלעך ווערסיע פון די סווו, וואָס איז ניט צו פיל האט געביטן, אַסקינג צו קסנומקס קסנומקס רובל. מער ווי איידער די רעסטילינג. אָבער, מיר זענען מאַזלדיק מיט די Explorer צוויי מאָל. ערשטער, די באַרג ראָודז אין טשעטשניאַ ונ דורך קלינד אַזוי אַז מיר, אין קאַנטראַסט צו דער ערשטער גרופּע, מיסט די פלאַך און האט נישט בלייַבן אָן סעליאַלער פינף שעה. צווייטנס, מיט מיר אין די מאַשין ער איז געווען די באַזיצער דאָרעסטייַלינגאָוווי Explorer - נוצן עס צו זען קליין ענדערונגען אין אַ סווו איז גרינגער. עקסטערנאַל Differences ופּדאַטעד קראָסאָוווער פֿון די פֿריִערדיקע ווערסיע איז פּשוט.
האָנדאַ האט אַנוויילד אַ פּראָוטאַטייפּ טעכנאָלאָגיע ריידינג אַססיסט מאָטאָציקל, וואָס אַלאַוז איר צו האַלטן אַ וואָג בייק ינדיפּענדאַנטלי אָן אַ ספּעציעל שטיין. וידאו דעמאַנסטריישאַן Posted אויף יאָוטובע. דער באַגריף איז באזירט אויף נקקסנומקס מאָדעל, יקוואַליבריאַם איז מיינטיינד נישט דורך מיטל פון גיראָסקאָפּעס, און קערעווען דורך מאָטאָציקל אַליין טורנס די סטירינג ראָד אין סדר צו באַקומען די באַנק. האָנדאַ מאָטאָר - אינטערנאַציאָנאַלער ינדוסטריאַל פֿירמע, אַ פאַבריקאַנט פון מאָטאָרסיקלעס, קאַרס, ענדזשאַנז, לאָנקע מאָווערס און גענעראַטאָרס. געגרינדעט אין קסנומקס דורך אַנטראַפּראַנער און מעכאַניקער סאָיטשיראָ האָנדאַ. די הויפּטקוואַרטיר פון האָנדאַ מאָטאָר איז ליגן אין טאָקיאָ.


text:
7טן דעצעמבער
דער זיבעטער דעצעמבער איז דער 341סטער טאג פון יאר (342סטער טאג אין אן עיבור-יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 24 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1787 - דעלעווער באשטעטיגט די פאראייניגטע שטאטן קאנסטיטוציע און ווערט דער ערשטער שטאַט פון די פאראייניגטע שטאטן.
- 1941 - אטאקע אויף פערל הארבאר אין האוואי. די יאפאנעזער פארטיליקן 21 שיפן פון דעם פלאט פון די פאראייניגטע שטאטן.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1895 - פרץ מארקיש, יידישער דיכטער


text:
לבן
לבן הארמי (ארויסזאגענדיג לאָוואָן. טייטש "לבן פון דעם לאנד ארם") איז געווען דער זון פון בתואל, דער ברודער פון רבקה און דער פאטער פון רחל און לאה.
אזוי איז לבן געווען א שוואגער פון יצחק און א פעטער פון יעקב. ווען יעקב האט געהייראט לאה און רחל, איז לבן געווארן זיין שווער.
אין די חז"ל ווערט ער פארעכנט נעגאטיוו, ווי עס שטייט אין דער הגדה: "צא ולמד מה ביקש לעשות לבן הארמי ליעקב אבינו, שפרעה לא גזר אלא על הזכרים, ולבן ביקש לעקור את הכל"
לבן האט געלעבט וויניקסטנס 132 יאר. ער איז געשטארבן לויט דער טראדיציאנעלער ציילונג אין יאר ב'ר"ז


text:
אראל ים
דער אַראַל ים (קאזאך: Apaл Teңiзi (אַראַל טענגיזי), אוזבעק: Orol dengizi, רוסיש: Apaлbckoe Mope) איז אן אזערע אין צענטראל-אזיע, וואס ליגט צווישן קאזאכסטאן אין צפון און אוזבעקיסטאן, אין דרום. אין די 1960ער יארן האט דער סאוועטן פארבאנד אנגעהויבן נעמען דאס פון די אמו דאריא און סיר דאריא טייכן, וואס פליסן אין אראל ים אריין, פאר באוואסערונג. דערפאר האט זיך דער ים אסאך איינגעצויגן.
דער אראל ים איז שטארק פארפעסטיקט, פון פרואוון וואפן, אינדוסטריעלע פראיעקטן, און פון באמיסטיקן דאס לאנד ארום דעם ים, סיי אין די יארן פונעם סאוועטן פארבאנד, סיי זייט דעמאלסט.
אין 1990 האט מען געבויט א דאמבע צו ראטעווען דעם צפון טייל פונעם ים. במשך עטלעכע יארן האט דער וואסערפלאך זיך געהויבן. אבער די דאמבע האט געפלאצט, און מען בויט זי צוריק מיט געלט פון אינטערנאציאנאלע קוואלן.


text:
ביירוט
ביירוט (אראביש: بيروت ,גריכיש: Bnputtός, פראַנצויזיש: Beyrouth, העברעיִש: ביירות) איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון לבנון. די צאל פון אירע איינוווינער איז 1.6 מיליאן, איר פלאך איז 67 קעסטלדיג קילאמעטער. אין דרום זייט פון ביירוט וווינען איסלאמער שיאיטן. די שטאט איז אלט דריי און א האלב טויזנט יאר.
ביירוט געפינט זיך אויף א האלבאינזל ביים בארטן פונעם מיטלענדישן ים, און איז דער הויפט פארט פונעם לאנד.
תמוז ה'תשס"ו האט מדינת ישראל באמבאדירט צענדליקע צילן ריכטונגען אין דרום זייט פון לבנון און אין ביירוט.


text:
קלאוויאטור
קלאַװיאַטור (ענגליש: Keyboard) איז דאס בארד (פלאטע) וואס קומט ארגינעל פונעם שרייבמאשין וואס האט הונדערט קלאווישן (קוואדראטישע קנעפלעך) אויצוכאפן די אותיות און סימבאלן פארן קאמפיוטער דאס איבערטייטשן פונעם מענטש צום עקראן און פראצעסער. דאס האט איבערגענומען אין דער היינטיגער מאדערנער עפאכע דעם פעדער אנשטאט שרייבן טייפט מען.
קלאַװיאַטור גיכ-קנעפלעך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- Ctrl+z - איז צוריק גיין
- Ctrl+x - איז שניידן
- Ctrl+c - איז קאפירן (אין קורצן: שער און קלעפ)
- Ctrl+v - איז אריינקלעפן (אין קורצן: שער און קלעפ)
- Ctrl+b - איז פעט
- F5 - איז דערפרישן.
- F11 - נעמט אראפ דער טעסק-באר (אויפגאבע שטאנג) פון אונטען, און אויך פון אויבן דער סטאטוס-באר.
- Back Space - איז דער קריקרוטער.
- האלט + F4 - איז פאר צומאכן א פענסטער
- האלט + טעב - אריבערלויפן פענסטערס
- פענסטערס קנעפל + D = צו גיין צום דעסקטאפ (SHOW DESKTOP)
- פענסטערס קנעפל + E = עפענט אן בלעטערער פענסטער.
- SHIFT + ENTER = עפענט די פאפקע אין א באזונדערע פענסטער.
- ALT + ENTER = צו זעהן די פראפערטיס פון די אויסגעקליבענע טעקען/פאפקעס.
- CTRL + N (אין אינטערנעט בלעטערער) = עפנט א נייע פענסטער פון די דעם דאזיקן בלאט.
- CTRL + F4 = צומאכן א אפענע טעקע אין א פראגרעם ווען מען וויל נישט פארמאכן די גאנצע פראגראם.
- CTRL + i = קורסיוו (Italic)
ווארט גיכע קנעפלאך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
CTRL + D = עפנט דער שריפט באקסל CTRL + N = נייע דאקומענט CTRL + SHIFT +C = קאפירן צורה (אנשטאט דרוקן מיטן מייזל אויפן טייטל) CTRL + SHIFT +V = אריינקלעפ צורה ווינדאוס קנעפל + M מינימייזד אלע פענסטערס ווינדאוס קנעפל + שיפט + M ברענגט צוריק אלע פענסטערס ווינדאוס קנעפל + E עפנט אויף "מיין קאמפיוטער" ווינדאוס קנעפל + BREAK ברענגט ארויס די "סיסטעם פראפערטיס" F3 זוכען א פייל אדער פאלדער CTRL + ESC מאכט אויף די סטארט מעניו F1 ברענגט ארויף די העלפ מעניו CTRL + P פרינט CTRL + F2 פרינט פריוויאו CTRL + H ריפלעיס F7 ספעל טשעקער alt128 איז א alt154 איז ת ALT 249 מאכט א פימפעל כזה ·
װעבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- נאך קלאוויאטורס קורצע-װעגן [1]


text:
עירובין
די מצווה פון עירובין איז איינע פון די 7 מצוות וואס חז"ל האבן מתקן געווען, אזוי:
אונטער דעם איז דא:
עירובי תחומין[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לויט די תורה טאר מען נישט ארויסגיין שבת פון א באוואוינטע שטאט מער ווי 2,000 איילן וואס ווערט אנגערופן "תחום שבת", דעריבער האבן חז"ל מתקן געווען אז אויב איינער וויל ארויס גיין אויסערן תחום, זאל ער פאר שבת אראפלייגן צוויי סעודות עסנווארגן ביים ענדע פון די 2,000 איילן אויסערן שטאט, און דאס ווערט פארעכנט אזוי ווי דער מענטש וואוינט דארט, ווייל א מענטש וואוינט ווי זיין עסן איז, ממילא וועט עס איהם ערלויבן צו גיין נאך 2,000 איילן פון ווי ער האט אראפ געלייגט דאס עסן, איז דאס א סך הכל פון 4000 איילן פון די באוואוינטע שטאט.
עירובי חצרות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – עירוב
לויט דער תורה מעג מען טראגען אין א בילדונג ווי עס וואינען אסאך מענטשן אדער א הויף, אזוי אויך א שטאט וואס איז ארומגענימען א מויער מעג מען לויט די תורה טראגען אבער די חכמים האבן מורא געהאט אז מענטשן וועלן מיינען אז פונקט ווי אין די שטאט עג מען טראגען מעג מען איבעראל און אזוי ווייטער, האט שלמה המלך און זיין בי"ד מתקן געווען אז יעדער וואס וואינט פאר זיך און וויל טראגען דארף מאכען א עירוב.
עירוב תבשילין[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז נאר ווען יו"ט געפאלט אויס אום ערב שבת, האבן חז"ל מתקן געווען אז מ'טאר נישט צוגרייטן די סעודות פון שבת אום יו"ט, ווייל אום יו"ט איז מעו צו פארנומען און מ'וועט גרינגשעצן דעם שבת מיטן נישט צוגרייטן ווי עס פאסט, דעריבער מוז מען שוין צוגרייטן דעם שבת פון פאר יו"ט, האבן אבער חז"ל געזאגט אז מ'קען טוהן אן עצה אז מ'זאל יא מעגן קאכן פון יו"ט אויף שבת, אויב מ'מאכט אן עירוב תבשילין דאס מיינט אז ערב יו"ט גרייט מען צו צוויי געקעכטסן פאר שבת און מיט דעם ווייזט מען אז מ'האט שוין אנגעגערייט פאר שבת. די צוויי געקעכצן טאר מען נישט אויפעסן פאר שבת.


text:
בויגן (ארכיטעקטור)
א בויגן איז א וועג פון איבערבריקן אדער איבערדעקן צווישן צוויי אנשפארן אין א פארעם פון א האלבקרייז אדער אין אן ענלעכער פארעם, וואס איז פעאיק צו טראגן א גרויסע געוויכט.
איידער מ'האט דערפינדן דעם בויגן האט מען באדעקט מיט קראקוועס פון האלץ אדער שטיין. אזוי קען מען ארויפלייגן נאר א באגרענעצטע געוויכט. די דערפינדונג פונעם בויגן האט אויפגעעפנט א וועג אין קאנסטרוקציע און האט געווירקט שטארק אויף ארכיטעקטור.
דער פונדאמעטאלער בויגן וועט צוזאמענגעשטעלט פון א נומיקער צאל פון ציגלען אין דער פארעם פון א טראפעז, וואס ליגן איינס אויף אנאנד. דער אויבערשטער ציגל ווערט גערופן דער "שליסלשטיין", וואס פארמאכט דעם בויגן און האלט אים פעסט. ווען אלע ציגל זענען אויף זייער ארט איז די גאנצע סטרוקטור פעסט און קיין איין ציגל וועט נישט ארויספאלן. דער חיסרון פון א בויגן איז אז ער שאפט קראפטן וואס ווילן צעשפרייזן די יסודות צו די זייטן. כדי איבערהערשן די קראפטן אדער דורך בויען עטלעכע בויגן לעבן אנאנד, כדי די קראפטן זאלן זיך אנולירן, אדער לייגט מען א שווערע געוויכט אויף די צוויי זייט אנשפארן אין דער הייך.
די טעכנאלאגיע פון קאנסטרואירן א בויגן האט אנגעהויבן אינעם אינדוס טאל שוין אינעם דריטן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג. זי איז פארבעסערט געווארן און אנטוויקלט דורך די רוימער.
סארטן בויגן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
טיודאר בויגן
-


text:
געארג דער זעקסטער
געארג דער זעקסטער (ענגליש: George VI; פערזענלעכער נאמען: אלבערט פרעדעריק ארטור געארג ; 14טן דעצעמבער 1895 – 6טן פעברואר 1952) איז געווען מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך און די דאמיניאנען פונעם בריטישן קאמאנוועלט פונעם 11טן דעצעמבער 1936 ביז זיין טויט. ער איז געווען דער לעצטער קייסער פון אינדיע, און דער ערשטער הויפט פונעם קאמאנוועלט.
אלס צווייטער זון פונעם מלך געארג דער פינפטער, ער האט נישט געקלערט צו ירשענען די מלוכה. ער האט געדינט אינעם קעניגלעכן פלאט ווערנט דער ערשטער וועלט מלחמה, און נאך דער מלחמה האט אויסגעפירט א רייע פובליקע באשטעלונגען. ער האט געהייראט ליידי עליזאבעט בויס-לייאן אין 1923, און זיי האבן געהאט צוויי טעכטער , עליזאבעט און מארגארעט.


text: © טאַנקי.ואַ   טאַנקס - איז אַ פאָרמאַדאַבאַל קראַפט וואָס קענען סאָלווע די לויף פון קאַמבאַט אַפּעריישאַנז, און מלחמה אין אַלגעמיין. ווען די פעלד מאַך דאַזאַנז פון אַרמערד וועהיקלעס, דיסטרויינג אַ שטאָל טראַקס אַלץ וואָס קומט זייַן וועג און, פירינג דעדלי פייַער, צו שטיין קעגן אַזאַ אַן אַרמיי איז כּמעט אוממעגלעך. צו אַלע יענע וואס בעסער גאַמעס פון מיליטעריש סאַבדזשעקץ, טאַנגקס אָנליין ויסקומען אַ גרויס געלעגנהייט צו פילן די פאַקטיש מאַכט און שטאַרקייַט צו ויסקערן באַזונדער קיין שטערונג. אויף די אינטערנעט אָפֿט געשפילט אויף מעשיות דורך טאַנגקס. זשאַנראַ טרענדס וואָס קענען טרעפן די באדערפענישן פון פּלייַערס פון פאַרשידענע עלטער גרופּעס, אויך, זענען פילע. די ווירטואַל וועלט האט צעטיילט די וועלט פון טאַנגקס אויף ממאָרפּג גאַמעס און בליץ גאַמעס, און איצט ווער עס יז קענען פאַרבינדן די מאַנשאַפֿט און ווערן אַ טייל פון דעם באַטאַליאַן אָדער צו פּערזענלעך קאַמבאַט. שפּיל שלאַכט סיטי שפּיל קאַנסאָול שפּיל בוי און פאַמיקאָם געווארן אַ קולט, און אין אוקריינא עס אַפעקשאַנאַטלי געווארן באקאנט ווי "טאַנטשיקי." הייַנט, איר קענען שפּילן עס אויף דיין קאָמפּיוטער. יענע צו וועמען עס איז באַקאַנט צו דער אָריגינעל ווערסיע, קענען דערפאַרונג די מעמעריז, און וואס באגעגנט מיט איר פֿאַר דער ערשטער צייַט, וועט באַקומען נייַ יקספּיריאַנסיז. טאַנקס שפּיל איז גאַנץ דייווערס אין זייַן מאַנאַפעסטיישאַנז. קייפל פּלאַנעווען קרבן יממערסיווע פאקטיש שאַפֿן געשעענישן און צו נעמען טייל אין דער געשיכטע פון וואָרפער. אַדכירינג צו די פאקטן, איר קענען גיין דעם וועג פון זייער גראַנפאַדערז אָדער שיקן די געשיכטע אין אַ נייַ ריכטונג. אָנליין גאַמעס פאָרשלאָגן טאַנגקס צו נעמען די שטעלע פון דעם פֿאַרבאַנד, אָדער צו זייַט מיט די פייַנט און פאָר אַ טאַנק אין דייַטשלאַנד: "טיגער", "פּאַנטער", "לוטשס" און אנדערע. אונדזער גיימינג וועב פּלאַץ גיט איר די פיייקייַט צו שפּילן גאַמעס פֿאַר פֿרייַ טאַנגקס, און מיר זענען צופרידן אַז מיר קענען פאָרשלאָגן אונדזער געסט אַ ברייט קייט פון גיימינג פּראָדוקטן פֿאַר אַלע טייסץ. ווען צו קלייַבן אַזאַ אַ מאָנומענטאַל שפּיל מאַשין, אַ אָנגענעם עמאָציע, און ווען איר קענען שפּילן פֿאַר פֿרייַ אין די טאַנגקס, עס נאָר ענכאַנסיז דער שפּאַס. פילע פון די גאַמעס זענען געמאכט אין אַ דרייַ-דימענשאַנאַל גראַפיק אַז, צוזאמען מיט גוט גאַמעפּלייַ, קריייץ די ווירקונג פון אַ פּערזענלעך בייַזייַן ין די ווירטואַל שפּיל וועלט. אין די טאַנק סימיאַלייטער איר קענען באַשטימען צווישן די מאָדעס, שיין די דריט מענטש אָדער דער ערשטער. די גאַמעס אָנליין פֿרייַ טאַנגקס געבן די שפּילער די געלעגנהייט צו דערפאַרונג און זען די סאַטאַלטיז פון די שלאַכט, נישט בלויז פון דעם אַרויס, אָבער אין די אָפּטיש דערזען אָדער ריס אין די קאַב פון דעם טאַנק. אין דערצו צו דעם שטריך, איר קענען שפּילן אָנליין אין די טאַנגקס, מאָווינג אַרום די מאַפּע, וואָס וועט ביסלעכווייַז עפענען צוטריט צו נייַ לאָוקיישאַנז. ראַטעווען אַפּעריישאַנז זענען אויך נישט ומגעוויינטלעך אין די טאַנק צו שפּילן אָנליין פֿאַר פֿרייַ, איר קענען טאָן די אַרבעט פון שפּאָרן אָדער טראַקס מיט ינפאַנטרי וועפּאַנז. קיין קאַמבאַט אַפּאַראַט אין די חשבון, אַזוי יעדער טראָק דערייווד ברענגט איר נעענטער צו זיג. פּלייַינג גאַמעס אָנליין טאַנגקס שטייַגן צו טראַכטן וועגן סטראַטעגיע און טאַקטיק פון פייטינג מאַך. פלאַש גאַמעס זענען דערלאנגט אין אַ ברייט פאַרשיידנקייַט פון מאָדנע מעשיות, און איר קענען שפּילן אָנליין פֿאַר פֿרייַ טאַנגקס, באַשטעטיקן אַרויף אַ דועל, דזשאַמפּינג איבער מניעות און שיסערייַ בייַ עפּעס אין זייַן דרך. אויב איר האט אַ פּאָטער מינוט, אָנהייבן צו טאַנקי אָנליין שפּילן און עס דיווערסיפיעס דיין פרייַע צייַט. צי איר ניטאָ אַ קינד אָדער אַ סיזאַנד טרופּער, שפּילן אָנליין טאַנטשיקי וועט זייַן טשיקאַווע צו אַלע. כל מיליטעריש דינסט און זענען פֿרייַ פון מיליטעריש קאַנסקריפּשאַן מענטשן ווערסט אין מיליטעריש טעכנאָלאָגיע. ער האט אנגעהויבן פּלייינג אין טאַנטשיקי אָנליין, איר וועט לייכט זייַן ביכולת צו אָפּשאַצן די פול טאַם פון די געזאמלט מאָדעלס פון טראַקט וועהיקלעס. אָנליין גאַמעס טאַנטשיקי - עס ס אַ שפּיל פֿאַר דערוואַקסן יינגלעך און יונג מענטשן, וואס קענען שפּילן אין טאַנטשיקי פֿרייַ אָנליין אויף אונדזער וועבזייַטל. טאַנטשיקי גאַמעס אָנליין - עס ס אַ שפּיל פון אַלע דורות!


text:
בצלאל יהושע מאשקאוויטש
רבי בצלאל יהושע מאשקאוויטש זצ"ל (ה'ת"ר - ה' תמוז ה'תרע"ה), רבי אין גלינע
אינהאַלט
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי בצלאל יהושע איז געבוירן אין יאר ה'ת"ר (אומגעפער), צו זיין פאטער הרב יחיאל מיכל מאשקאוויטש רב אין גלינע, פארפאסער פון ספר קב ונקי, א זון פון הרב משה פון סאטינאוו, א זון פון הרב חיים פון סאטינאוו, א זון פון הרב יוסף פון יאמפאלא, א זון פון הרב יחיאל מיכל דער מגיד פון זלאטשוב. און צו זיין מוטער מרת פרומיט רעכלי א טאכטער פון הרב מאיר פון פרעמישלאן, א זון פון הרב אהרן לייב פון פרעמישלאן א זון פון הרב מאיר (הגדול) פון פרעמישלאן.
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין זיינע יונגע יארן איז רבי בצלאל יהושע געפארן קיין סאדיגורא און אויך צו די אנדערע רוזשינער קינדער פון טשארטקאוו און הוסיאטין. נאך זיין פאטער'ס פטירה אין יאר ה'תרכ"ז איז רבי בצלאל יהושע געווארן רבי אין גלינע אויף זיין פאטער'ס ארט. רבי בצלאל יהושע האט געפירט זיין רביסטעווע אויף א ברייטן פארנעם אויף דעם שטייגער פון די רוזשינער קינדער.
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי בצלאל יהושע איז נפטר געווארן ה' תמוז ה'תרע"ה, זאגנדיג די ווערטער "אור זרוע לצדיק" ביי קבלת שבת.
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי בצלאל יהושע האט געהייראט בזיווג ראשון א טאכטער פון זיין פעטער (זיין מוטער'ס שוואגער) הרב אברהם חיים רעדליך פון מיקולייב. זייערע קינדער:
- מרת שלומצי, די ווייב פון הרב ישראל דוד, פון אוסטילה
בזיווג שני האט רבי בצלאל יהושע געהייראט מרת גיטשא די יונגסטע טאכטער פון צאנזער רב, הרב חיים האלבערשטאם. זייערע קינדער:
- הרב חיים מאשקאוויטש (ה'תרמ"ח (אומגעפער) - ה'תרפ"א), ממלא מקום פון פאטער, רבי אין גלינע. ער האט געהייראט מרת אדל א טאכטער פון זיין פעטער (זיין מוטער'ס ברודער) הרב שלום אליעזר האלבערשטאם פון ראטצפערט.
- מרת רעכיל, די ווייב פון הרב יצחק צבי אפרתי, פון גלינע.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- י"ג אורות - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
- אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר


text:
קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין אונגארן
אין אונגארן זענען געווען מערערע גרויסע שטעט און עס זענען געווען קלענערע שטעטלעך און דערפער וואס די רעגירונג האט דאס אנערקענט אלס גלילות (פֿארשטעט) צו די גרויסע שטעט. בעיקר איז דאס נוגע געווען לגבי רבנישע אנלעגנהייטן, ווי צ.ב.ש. עס איז באקאנט אז אין דער אלטער היים פלעגן די רבנים פארטיילן די חתונה ערלויבניש און געבורט און טויט מעטריקעס.
האט יעדע קליינע שטאט/דארף געדארפט לויט די חוקי המדינה אנגעהערן צו א גרעסערער שטאט.
די קאטעגאריע אנטהאלט די קליינע שטעטלעך און דערפער.
אַרטיקלען אין קאַטעגאָריע "שטעטלעך אין אונגארן"
די קאטעגאריע האט די פֿאלגנדע 40 בלעטער, פֿון 40 אינגאנצן.


text:
טעאטער
טעאַטער (פון אוראלט גריכיש: θέatpov טהעאַטראן) איז א קונסט ווו עס ווערט געשפילט פארשטעלונגען מיט לעבעדיקע אקטיארן. דער פלאץ וואו די פארשטעלונגען קומען פאר הייסט א טעאטער. געוויינלעך שפילט מען די פארשטעלונג אויף א בינע.
איינער וואס שרייבט פארשטעלונגען צום טעאטער הייסט א דראמאטורג.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע פארשטעלונגען זענען פארגעקומען אין אוראלט גריכנלאנד. פארשטעלונגען זענען געווען אדער טראגעדיעס אדער קאמעדיעס. די גריכישע דראמאטורגן זענען געווען אייסקילוס, סאפאקלעס, אייריפידעס און אריסטאפאנעס. זיי האבן געהאלטן פארמעסטן צווישן דראמאטורגן און מען האט באלוינט דעם געווינער מיט א פריז.


text:
כעמיש בית הכסא
א פראוואזארישע טוילעט, איז היינט שוין א באקאנטע זאך, וואס ווערט אוועקגעשטעלט ביי ערטער ווי מ'ברויך נישט און מ'קען נישט ניצן א באשטימטע טוילעט, וואס לויפט צום סויער אפלויף, דערפאר זענען זיי געבויעט אזעלכע בודקעלעך, און דערינען איז דא א פעסל ווי דערינען זענען פארהאנען שארפע כעמיקאלן, וואס די שמוץ וואס דער מענטש לאזט אריין דארט, ווערט צעגאנגען און גערייניגט פון אומגעוואונטשענע אינזעקטן און נישט גוטע גערוך.
די קאמפאני וואס שטעלט צו דעם סערוויס, קומט יעדע צייט און רייניגט אויס די פעסל, מיט א ספעציעלע טרעקל וואס פארמאגט א וואקיום מאשין און לייגט אריין פרישע רינענדיגע כעמיקאלן צום ווייטערדיגע באנוץ.


text:
האבער
האָבער (Avena sativa) איז א זגאל תבואה וואס מען וואקסט צו ניצן זיין זוימען, בעיקר צו געבן פערד און אנדערע בהמות צו עסן, אבער מען קען אים צעמאלן פאר מענטשן צו עסן, אדער רוי, אין [[גראנאלא] און מיזלי, אדער געקאכט אויף האבער-קאשע.
האבער וואקסט אין זאנעס מיט א מעסיקן קלימאט. ער קען פארטראגן רעגן, און וואקסט גוט אין צפון-מערב אייראפע און אויך אין די פארבערג פון די הימאלייע.
האבער איז אן אייניעריגער פלאנץ; מען קען אים איינזייען אדער אין הארבסט (פאר א שניט אין סוף זומער) אדער אין פרילינג (פאר א שניט אין אנהייב הארבסט).
אין יידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
האבער איז איינער פון די חמשת מיני דגן, אויף וואס מען מאכט א באזונדערע ברכה "מזונות", און מ'דארף מפריש חלה זיין ווען מען מאכט דערפון א טייג וואס מ'באקט. אויך קען מען מאכן מצות פון האבער, וואס מענטשן עסן ווען זיי קענען נישט פארטראגן גלוטן.


text:
וושט
דער וושט איז דער עסנווארג רער וואס ליגט ביי יעדע ווערטעברעיט מין פון באשעפעניש צו פארבינדן צווישן די האלז און געדערעם. דאס איז א טייל פון דער פארדייאונג סיסטעם.
דאס עסן נידערט נישט דארטן אראפ מכוח גראוויטי נאר צוליב די מוסקלען וואס פארארבעטן דאס אראפשיקן, און אפילו מען שטייט אויפן קאפ ארבעט דאס פערפעקט.
דאס איז נעבן די ווינט רער און א ספעציעלער אויטאמטישער דעקל פארשטאפט די ווינט רער עס זאל נישט אהין גיין די עסן נאר בלויז צום וושט.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין משיחין בשעת הסעודה שמא יקדים קנה לושט


text:
האלבאינזל
א האַלבאינזל איז א שטיק לאנד ארומעגענומען מיט וואסער פון דריי זייטן אבער באהאפטן צו דער יבשה.
אינהאַלט
- 1 אייראפע
- 2 אזיע
- 3 צפון אמעריקע
- 4 דרום אמעריקע
אייראפע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די פיר הויפט האלבאינזלען אין איראפע זענען די איבערישער, סקאנדינאווישער, איטאליענישער און באלקאנער האלבאינזלען.
איבערישער האלבאינזל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איטאליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אירלאנד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
באלקאנער האלבאינזל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די באלקאן לענדער זענען אן האלבאינזל וואס שליסט איין אלבאניע, באסניע און הערצעגאווינע, בולגאריע, גריכנלאנד, מאנטענעגרא, מאקעדאניע, סלאוועניע, סערביע, קאסאווא, קראאטיע, רומעניע און דעם אייראפעישן טייל פון טערקיי.
דענמארק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טערקיי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סקאנדינאווישער האלבאינזל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פאראייניגטע קעניגרייך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ענגלאנד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סקאטלאנד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וויילס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צפון אירלאנד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רוסלאנד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אנדערע אייראפעישע לענדער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אזיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אינדיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
גאנץ אינדיע איז דער גרעסטער האלבאינזל אין דער וועלט.
כינע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מזרח מיטללענדישער ים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פערסישער איינגאס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קאזאכסטאן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קארעע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
גאנץ דרום און צפון קארעע איז א האלבאינזל.
צפון אמעריקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קאנאדע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פאראייניגטע שטאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ניו יארק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- קאני אינזל איז היינט א האלבאינזל.


text:
דרום אקעאן
דער דרום אקעאן איז דער פערט-גרעסטער ים אויף דער וועלט. דעם נאמען דרום אָקעאַן האט מען געגעבן אפיציעל נאר אין 2000, אבער מען ניצט דעם נאמען שוין 200 יאר. דער דרום אקעאן איז דער אקעאן ארום אנטארקטיקע וואו קאלט וואסער פליסט צפונדיק צו מישן זיך מיט ווארעמער וואסער פון די פאציפישן, אטלאנטישן און אינדישן אקעאנען.
מען נעמט אן אז דער דרום אקעאן ציט זיך פון דער 60ºS גארטל ליניע צו דרום.
נישט אלע זענען מסכים צו דער דעפיניציע. אינעם פאראייניגטן קעניגרייך מעסט מען דעם דרום אקעאן פון דער 55ºS גארטל ליניע. אין אויסטראלישע מאפעס ווייזט מען דער דרום אקעאן ביז דעם דרום בארטן פון אויסטראליע. אנדערע האלטן אז דער גרענעץ פונעם דרום אקעאן איז דער ארום-אנטארקטישער שטראם, וואס ענדערט זיך ווערנט דעם יאר.
דער אקעאן איז טיף פון 4000 ביז 5000 מעטער. דער טעמפעראטור פונעם אקעאן איז פון 2- ביז 10 ºC.


text:
ליל הסדר
די ערשטע נאכט פֿון פסח (אין ארץ ישראל), די ערשטע צוויי נעכט פֿון פסח (אין חוץ לארץ, ווו מ'האלט צוויי טעג יום טוב), פראוועט מען אין יעדן יידישן שטוב א סדר. ביים סדר ליינט מען די הגדה און מען איז מקיים די אלע מצוות און מנהגים וואס געהערן דערצו. ווי אויך איז א טייל פֿונ'ם סדר א יום-טוב'דיקע סעודה.
וויבאלד פסח איז א יום טוב בעיקר אלס אנדעקעניש צו יציאת מצרים, זענען אסאך מנהגים אלס אנדעקעניש צו פֿרייהייט.
כאטש געוויינטליך דאווענט מען אין שול, אבער דעם סדר פֿירט אן יעדער איינער בײַ זיך אין שטוב צוזאמען מיט זײַן משפחה. ס'איז אן אלטער מנהג אײַנצולײַדן געסט אויפֿ'ן סדר,איבערהויפט ווען מען קען האבן אן ארעמאן אדער אן עלענדען מענטש בײַם טיש וואס האט נישט די מעגליכקייט צו פֿירן א געהעריקן סדר פֿאר זיך.
אינהאַלט
- 1 סדר
- 2 מצוות און מנהגים פון דער נאכט
- 3 סימני הסדר
- 4 פסח לידער
- 5 פיוטים
- 6 וועבלינקען
סדר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- עס ווערט אנגערופען סדר צוליב דעם וואס אלעס איז אויסגעשטעלט אין א סדר פונקטלעך וואס מען זאל טאן. ווי למשל טאן אלע מצוׁת פון דער נאכט, עסן א סעודה, און אזוי ווייטער.
מצוות און מנהגים פון דער נאכט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביים סדר זענען דא פינף מצוות:
- עסן מצה—מדאורייתא
- דערציילן די מעשה פון יציאת מצרים—מדאורייתא
- טרינקען די פיר כוסות—מדרבנן
- עסן מרור—מדרבנן
- זאגן הלל—מדרבנן
ווען ס'איז געשטאנען דער בית המקדש האט מען געהאט נאך צוויי מצוות מדאורייתא: עסן דעם קרבן פסח און עסן מרור.
קיטל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען פירט זיך אנצוטאן א קיטל פסח צום סדר. דער עיקר טעם איז כדי אויסצוקוקן ווי א מלאך.
- דאס איז א מנהג.
שנעל מאכן קידוש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען פירט זיך צו מאכן קידוש, גלייך ווען מען קומט אהיים פון שול כדי די קינדער זאלן נישט ווערן מיד און איינשלאפן.
- דאס איז א מנהג.
קערה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען פירט זיך אויסצושטעלן אלע מאכלים און סימנים פון די סדר (אחוץ דער סעודה) אויף א קערה.
- דאס איז א מנהג.
סימנים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען פירט זיך צו מאכן סימנים אויף דער קערה, מען לייגט ארויף א שטיקל מרור, חזרת, כרפס, חרוסת, אן איי, און געבראטענע זרוע.
- דאס איז א מנהג.
קידוש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אזוי ווי אלע ימים טובים דארף מען פסח אויפדערנאכט אויך מאכן קידוש אויף א כוס וויין. דער כוס פון קידוש ווערט גערעכנט פאר איינער פון די פיר כוסות.
- דאס איז א מצוה.
פיר כוסות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מה נשתנה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דערציילן די ניסים פון יציאת מצרים/הגדה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען דארף דערציילן די ניסים וואס איז געשען צו די אידן ווען זיי זענען ארויס פון מצרים.
- דאס איז א מצוה. און איינע פון די עיקר מצות פון די נאכט, אויב מען טוט דאס נישט האט מען נישט יוצא געווען די ענין פון די סדר.
עסן מצה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עסן מרור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עסן כורך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען עסט מצה מיט מרור אין א סענדוויטש.
- דאס איז אן אנדענקעניש צו ווי אזוי מען האט געטאן די מצוה ווען די בית המקדש איז נאך געשטאנען.
עסן אפגעקאכטע אייער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען עסט הארטע אייער.
- דאס איז א מנהג.
עסן א סעודה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען עסט א געהעריגע יום טוב סעודה. אסאך פירן זיך נישט צו עסן צופיל כדי דער אפיקומן זאל נאך האבן פלאץ.
- דאס איז א מצוה.
עסן אפיקומן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען עסט דאס לעצטע שטיקל מצה, אלס אן אנדענקעניש צום קרבן פסח און קרבן חגיגה.
- דאס איז א מצוה.
ברכת המזון[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען בענטשט ברכת המזון.
- דאס איז א מצוה.
זאגן הלל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סימני הסדר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- עס זענען דא 15 סימנים פאר'ן סדר פון דער נאכט, געווענליך זאגן עס די קינדער:
קַדֵׁש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קדש - ווען דער טאטע קומט אהיים פון שול טוט ער זיך אן די קיטל און מאכט שנעל קידוש כדי די קליינע קינדער זאלן נישט איינשלאפן.
וּרחַץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ורחץ - מען וואשט זיך די הענט און מען מאכט נישט די ברכה על נטילת ידים.
כּרפַּס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
כרפס - מען נעמט א שטיקל גרינצייג ווייניגער ווי א כזית מען טינקט דאס איין און זאלץ וואסער מען מאכט א ברכה בורא פרי האדמה און מען האט אינזין צו פטרן די מרור.
יַחַץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יחץ - מען צעטיילט די מיטעלסטע מצה וואס הייסט לוי, די גרעסערע העלפט לייגט מען אוועק פאר אפיקומן און די קלענערע העלפט לייגט מען צוריק צווישן די מצות.
מַגיִד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – הגדה של פסח
מגיד - מען הייבט אויף די דריי מצות און מען זאגט די הגדה פון הא לחמא עניא ביז גאל ישראל.
רָחצָה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רחצה - מען וואשט זיך די הענט און מען מאכט יא די ברכה על נטילת ידים.
מוׁציִא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מוציא - מען הייבט אויף אלע דריי מצות און מען מאכט א ברכה המוציא לחם מן הארץ.
מַצָה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען לאזט אויס די אינטערשטע מצה און מען מאכט א ברכה על אכילת מצה, און מען עסט עס אנגעלאנטערהייט.
מַרוׁר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מרור - מען עסט א כזית מרור, מיט דער ברכה "על אכילת מרור", אבער מען מאכט נישט קיין ברכה "בורא פרי האדמה".
כּוׁרֵך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
כורך - מען נעמט א שטיקעל מרור און מען וויקעלט דאס איין צעווישען צוויי שטיקלעך מצה מען זאגט זכר למקדש כהלל און מען עסט עס אנגעלאנט.
שׁלחָן עֹרֵך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שלחן ערך - מען גרייט אן א סעודה לכבוד יום טוב און מען לאזט זיך וויאל גיין, מען פירט זיך צו עסן אייער.
צָפוׁן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צפון - מען נעמט די באהאלטענע אפיקומן און מען עסט דאס.
בֵּרַך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ברך - מען גיסט אן דעם דריטן כוס און מען בענטשט.
הַלֵל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הלל - מען גיסט אן דעם פערדן כוס און מען זאגט הלל.
נִרצָה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נרצה - ווער עס האט געטאן די אלע זאכן איז באוויליגט פארן אויבירשטען.
פסח לידער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען דא אסאך באקאנטע פסח לידער, פאלגענד איז א טיילווייזע ליסטע:
מה נשתנה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – מה נשתנה
והיא שעמדה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דיינו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פיוטים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די אשכנזים זינגען עטלעכע פיוטים ביים סוף פונעם סדר:
- ויהי בחצי הלילה (פון די קרובות פון שבת הגדול)
- ואמרתם זבח פסח (פון די קרובות פון צווייטן טאג פסח)
אחד מי יודע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – אחד מי יודע
אדיר במלוכה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
חד גדיא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – חד גדיא
שיר השירים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען מען ענדיגט דעם סדר דארף מען עוסק זיין אין דעם ענין פון יציאת מצרים. אסאך האבן דעם מנהג צו ליינען דעם ספר שיר השירים.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אזהרה: מען פסק'נט נישט קיין הלכה פון וויקיפעדיע.


text:
קענסער
קענסער (אויך ראַק, קאַנסער, קרעפס) (אין דאקטוירישער שפראך: בייזוואוקס) איז אַ קראַנקייט ווען עס פאסירט א ניט-קאָנטראָלירטע צו-וואסקן זיך פֿון קעמערלעך (צעלן) און זיי טוען אדער אַרײַנדרינגען אין דערנעבנדיגע געוועבן אָדער געפירט ווערן צו אַנדערע ערטער אינעם קערפער און דארט זיך צו-וואקסן (מעטאַסטאַסיס[1], דאס איז ווען די קענסער-קעמערלעך ווערן געפֿירט דורכן בלוט אָדער לימפֿע[2]-סיסטעם , רוב קענסערס וועלן פארמירן א שטיק. קענסער קען ערשיינען ביי מענטשן פֿון יעדן עלטער, נאָר די ריזיקע גייט ארויף מיטן עלטער ווערן. קענסער איז די צווייטע מערסטע סיבה אויף טויט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע; לויט דער וועלט געזונט ארגאניזאציע, 12.5% פון אלע טויטפאלן אויף דער גארער וועלט.
די סארטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קענסער איז א קראנקייט וואס ווי אינעם קערפער ער ערשיינט איז ער אן אומקאנטראלירטע פארמערונג פון קעמערלעך דאך אין דער מעדיצינישער שפראך ווערט ער איינגעטיילט אויף אסאך קראנקהייטן געווענליך וועט ער ווערן אנגערופן לויט דעם קעמערל פון וואנען ער האט זיך פארשפרייט.
די סימפטאמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סימפּטאָמען ענדערן זיך לויט דעם אָרט וואס דער געוואוקס געפינט זיך און לויטן טיפּ פונעם צעל , און ווי ווייט דער געוואוקס האָט זיך שוין פֿאַרשפּרייט און ווי ווייט ער איז אריינגעדרינגען אין די ארומיגע ארגאנען און זיי געשעדיגט. אבער טיילמאל וועט זי אינגאנצן נישט ברענגען קיין סימפטאמען אפילו ער איז שוין א גרויסע געפאר פארן קערפער.
דיאגנאז[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די אפטיילונג פון רפואה וואס גיט זיך אפ מיט קענסער ווערט אנגערופן אנקאלאגיע, און ווען א פאמיליע דאקטער וועט פארדאכטן אז א מענטש ליידט פון קענסער וועט ער דעם פאציענט רעקאמענדירן צו זען א אנקאלאג וואס וועט פאר אלעם באטראכטן די סימפטאמען, און אויב איז פאראן אן ערנסטער פארדאכט אויף קענסער וועט ער דאס פעסשטעלן מיטן הילף פון א פּאַטאָלאָג וועט ער וועט ערשטנס נעמען אן אינערלעך בילד פונעם קערפער צי א (CT) אדער א (MRI]). נאכדעם וואס ער באשטעטיגט דורכן בילד אז עס איז טאקע פאראן א אומגעוואונטשענער געוואוקס דארף מען נאכגיין צו וויסן צוויי וויכטיגע פונקטן. די צוויי פונקטן זענען: איינס, צי איז דאס א וואקסנדער קענסער אדער א שטילער קענסער, צוויי, פון וואנעט איז דער מקור פונעם געוואוקס ד.ה. פון וואספארא צעל האט ער זיך צושפרייט. דאס ווערט געטון דורך בודק זיין א צעל פונעם געוואוקס. דער צעל ווערט ארויסגענומען דורך אַ ביאָפּסיע (מוסטער פֿון אַ לעבעדיקן מענטש) אָדער כירורגיע (מוסטער דורך אַן אָפּעראַציע), אויך א בלוט-פראבע וועט ווערן באנוצט אין געוויסע פעלער צו דיאגנאזירן קענסער.
די באהאנדלונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דערווייל ווערט קענסער באהאנדלט מערסטנס מיט כעמאָטעראַפּיע ביי גרעסערע געוואוקסן, און ביי קלענערע געוואוקסען באַשטראַלונג-טעראַפּיע[3] און טיילמאל אויך דורך אויסשניידן ביי אלע אויבערדערמאנטע באהאנדלונגען וועט דער פאציענט זיין אונטער א דרקטוירישע אויפזיכט ביז 5 יאר נאך די ענדע פון די באהאנדלונג צוליב מורא עס זי וועט צוריק קומען אבער עס זענען אויך פאראן נאך פארשידענע באהאנדלונגען.
די הצלחה פון דער באהאנדלונג ווענדט זיך אין פארשידענע פאקטארן פון זיי ווי פרי ס'איז דערקענט געווארן אינעם סארט קענסער ד.ה. ווי ווייט דער סארט קענסער צעל טוט צוגיין דורך כעמאטעראפיע, אבער מען דארף אויך שטארק נעמען אין באטראכט דער כלליותדיגער צושטאנד פונעם געזונט פון פאציענט דאס איז צוליב ווייל כעמאטעראפיע האט גאר שטארקע זייטיגע אומגעוואונטשענע ווירקונג און דאס אלץ איז נאר ווען די ארגאנען זענען נישט געשעדיגט געווארן, ווייל אויב זיי זענען שוין געשעדיגט געווארן איז שוין דא א פראגע צי קען מען בכלל לעבן אן דעם ארגאן ווייל עס איז נישט פאראן קיין מעגליכקייט צוריקצושטעלן א געשעדיגטן ארגאן (אויסער דורך אן איבערפלאנצונג, אבער געווענליך ווערט דאס נישט געמאכט אין פאל פון קענסער).
וואָס מער דער פארשריט וואס די וויסנשאַפֿטלעכע פֿאָרשונגען מאכן, אַלץ מער ספּעציפֿיש ווערן די באַהאַנדלונגען לויטן טיפּ קענסער. פֿאַר אַ סך מיני ראַק זײַנען שוין פֿאַראַן רפֿואות וואָס צילעווען ספּעציפֿישע קענסערס.
אומבאַהאַנדלטערהייט קענען קענסערס דערפֿירן צו ערנסטע שאדן אינעם קערפער און אויך צו טויט, כאָטש נישט אין יעדן פֿאַל.
די סיבה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאָס ניט-רעגולירטע צעוואַקסן זיך וואָס איז כאַראַקטעריסטיש פֿאַר קענסער ווערט אַרויסגערופֿן דורכן שאָדן צו די-ען-איי, וואָס דערפֿירט צו מוטאַציעס[4] אין גענעס (genes) וואָס קאָדירן די פּראָטעיִנען וואָס קאָנטראָלירן די קעמערלעך- (צעלן-)צעטיילונג. אַ סך מוטאַציעס קענען זײַן נייטיק צו פֿאַרוואַנדלען אַ נאָרמאַל קעמערל אין אַ בייזוווּקסיק (malignant) קעמערל. די מוטאַציעס קענען אַרויסגערופֿן ווערן דורך כעמיקאַלן אָדער פֿיזישע גורמים וואָס הייסן קאַרצינאָגענען (carcinogens), דורכן אויסגעשטעלט ווערן אויף ראַדיִאָאַקטיווע מאַטעריאַלן, אָדער געוויסע ווירוסן וואָס קענען אַרײַנגעבן זייער די-ען-איי אין מענטשלעכן גענאָם. די מוטאַציעס קענען געשען סתּם, אָדער קענען איבערגעגעבן בירושה דורך מוטאַציעס אין די אייער- אָדער זרע-די-ען-איי.
אַ סך פֿאָרמעס קענסער זײַנען פֿאַרבונדן מיט סבֿיבֿהדיקע פֿאַקטאָרן ווי למשל טאַבאק-רויך, באַשטראַלונג, אַלקאָהאָל און געוויסע ווירוסן. כאטש טייל פון זיי קען מען אויסמײַדן, איז נישטאָ קיין אופֿן אין גאַנצן צו פֿאַרמײַדן די קראַנקייט, און פֿאָלקסגעזונט-פּראָגראַמען (ווי צ"ב וואַקצינירונג) זײַנען וויכטיק איבער דער וועלט.
צוליב איר גרויזאמע פאלגן ווערט די קרענק אנגערופן אין פאלקס שפראך יענע מחלה אדער יענע מעשה.


text:
שלעזיע
שלעזיע (פויליש: Śląsk; דייטשיש: Schlesien; טשעכיש: Slezsko; שלעזיש: Ślůnsk; לאטייניש: Silesia) איז א היסטארישער ראיאן פון צענטראלן אייראפע וואס געפינט זיך היינט מערסטנס אין היינט-טאגיגן פוילן , מיט טיילן אין טשעכיי און דייטשלאנד.
שלעזיע איז רייך אין מינעראלע און נאטירלעכע רעסורסן, און שליסט איין עטלעכע חשובע אינדוסטריעלע שטחים. די גרעסטע שטעט אין שלעזיע זענען ווראצלאוו, איר היסטארישע הויפטשטאט, און קאטאוויץ אין פוילן, און אסטראווא אין טשעכיי. איר הויפט טייך איז דער אדער (פויליש, טשעכיש: Odra).