text:
געשיכטע
די אלטע נאָמען פון אַגיסטרי איז קעקריפאַליאַ טייַטש 'עמבעלישט קאָפּ'. אַגיסטרי איז רעפעררעד דורך דעם נאָמען דורך האָמער ווי אַליירט פון אַעגינאַ אינזל אין טראָדזשאַן מלחמה (יליאַד, עפּאָס א ', ראַפּס. ב', ווערס קסנומקס). טהוסידידעס (קסנומקס-קסנומקס בק) און דיאָדאָראָס (קסנומקס-קסנומקס בק) אויך אָפּשיקן צו אַגיסטרי דורך די נאָמען 'קעקריפאַליאַ'.
עקסקאַוויישאַנז האָבן געבראכט צו ליכט עטלעכע אַרקיאַלאַדזשיקאַל פינדס פון גרויס אינטערעס אַז ווייַזן אַז די אינזל איז געווען ינכאַבאַטאַד קסנומקס יאָרן צוריק.
אַגיסטרי צוזאַמען מיט די אַרומיק אינזלען קאַנסטאַטוטאַד די מלכות פון אַעגינאַ אונטער די מיטאַקאַל מלך אַעאַקאָס. עטלעכע געביטן זענען פון אַרקיאַלאַדזשיקאַל אינטערעס אַזאַ ווי מעגאַריטיססאַ, אַפּאָניססאָס, ווי ווויל ווי קאָנטאַרי. אַגיסטרי, פילע מאל איז געווען אונטערטעניק די השפּעה פון אַעגינאַ ס טומאַלטשואַס געשיכטע.
צוזאמען די מערב ברעג און אין נאָענט צו די ייבערפלאַך פון די וואַסער איינער קענען זען רעמנאַנץ פון בנינים פון די PRE-קריסטלעך פּעריאָד.
אין די קסנומקס ס אַגיסטרי איז ווידער קוים ינכאַבאַטאַד אָבער אין דער צייַט צווישן די קסנומקס ס און די קסנומקס ס, אַגיסטרי איז געווען איינער פון די ביסל קלענערער גריכיש אינזלען וועמענס באַפעלקערונג אַקטשאַוואַלי געוואקסן. הייַנט דער באַאַמטער באַפעלקערונג איז נאָר קסנומקס אַז ריטשאַז אַרום די קסנומקס בעשאַס די זומער. ביז קסנומקס די אינזל האט ניט דירעקט שיפל קשר מיט פּיראַעוס.
אין קסנומקס עלעקטרע איז באַקענענ, און אין די שפּעט קסנומקס ס אַ וועג איז געווען געבויט צו לימענאַריאַ. זינט קסנומקס, אַ קליין קסנומקס סיטער ויטאָבוס האט אַפּערייטאַד אויף די אינזל טראַוואַלינג צווישן סקאַלאַ - מילאָס- לימענאַריאַ.
טראַדיטיאָנאַללי דעם אינזל 'ס הויפּט פּראָדוקטן האָבן שוין שמאַכטן סמאָלע (געניצט פֿאַר מאכן רעצינאַ), מאַסלינע בוימל, פיגס, גערשטן און פרוכט. אבער בעשאַס די יענער העלפט פון די קסנומקסטה יאָרהונדערט די עקאנאמיע האט קומען צו זיין באזירט אויף טוריזם אלא ווי אַגריקולטורע.
אַגיסטרי טאַון
מעגאַלאָטשאָרי (טייַטש 'גרויס דאָרף' אָבער געקענט קאַמאַנלי ווי מילאָס) איז דער באַאַמטער הויפּט שטאָט פון אַגיסטרי ווי עס הייזער דער מעיאר'ס אָפיס. אָבער, דעם איז אַ באַשיידן דאָרף מיט ענטשאַנטינג גייט דורך זייַן קליינטשיק, וויינדינג גאסן ווו איר וועט זען עטלעכע פון די אָולדאַסט הייזער אויף די אינזל אַלע פון וואָס האָבן שוין אין דער זעלביקער משפּחות פֿאַר פילע, פילע דורות.
אין זייַן האַרץ איז דער קירך פון אַגיאָס זאָאָדאָטשאָו פּיגיס וואָס האט זייַן נאָמען טאָג איין וואָך נאָך יסטער ווען מילאָס און די מנוחה פון אַגיסטרי דזשאָינס אין די צוויי טאָג סעלאַבריישאַנז מיט באַדינונגען, פּאַרטיעס, מאַרק איבער יארידן - אַ באמת קאַרנאַוואַל געפיל פּערוויידז!
די שטאָט איז געזונט געדינט מיט טאַווערנאַס און באַרס אין דעם צענטער און פאַרגאַנגענהייַט די קהילה אויף די וועג וואָס ווינטן אַראָפּ צו ים, איר וועט אויך אַנטדעקן אַ ברירה פון האָטעלס אַלע פון וואָס האָבן ספּעקטאַקיאַלער קוקן פון זייער באַלקאָניעס איבער גאַרדענס און די ים, מיט מער באַרס און עסן ערטער.
מילאָס האט אַ ברירה פון סופּערמאַרקיץ און, פֿאַר די גייעג אַראָפּ די שליימעסדיק טאַלאַנט צו פאַרטראַכטנ זיך זייער אַגיסטרי דערפאַרונג, עס זענען אָנדענק שאַפּס וואָס פאָרשלאָגן אַ ויסגעצייכנט ברירה פון בעקאַבאָלעדיק גיט.
מילאָס האט זייַן אייגן פּאָרט וואָס האט לעצטנס אַנדערגאָן ברייט, נאָך שפּירעוודיק מאָדערניזירונג און איצט איז אָנקומען פונט פֿאַר די אַעגעאַן Flying Dolphin דינסט וואָס קומט גלייַך פון די אַטהענס 'פּאָרט פון פּיראַעוס צו אַגיסטרי אין בלויז אַ קסנומקס מינוט נסיעה און איז אויך געדינט דורך דעם אינזל' ס אייגן אַגיסטרי עקספּרעסס עטלעכע מאל אַ טאָג.
כאָטש עס זענען פילע אַדווענטשערז צו זיין האט אַרום די אינזל פון אַגיסטרי, זייַן נאָענט פּראַקסימאַטי צו אַטהענס מאכט עס אַ ידעאַל באַזע פֿאַר אַ וויזיט צו די הויפּטשטאָט און עטלעכע אינזל כאַפּינג. אין רעספּעקט פון טיימינג, עס איז גרינג צו באַזוכן אַטהענס פֿאַר אַ טאָג און נעמען אין די זייטלעך אַזאַ ווי די אַקראָפּאָליס, די מאַרק אין מאָנאַסטיראַקי און די שטאָט 'ס מיוזיאַמז.
אַגיסטרי איז נאָר קסנומקס מינוט דורך שיפל פון די אלטע טעאַטער בייַ עפּידאַווראָס. נעמען אין די אַנדערוואָטער שטאָט געפֿונען לעבן זייַן שאָרעס, ווונדער בייַ די אלטע טעאַטער מיט זייַן אַמייזינג אַקוסטיקס און שווימען, סנאָרקעל און קייאַק צו אייער האַרץ ס צופרידן. דאס איז אַ באמת מעמעראַבאַל טאָג אויס און אַ פיל ניסער וועג צו אַרומפאָרן ווי די אנדער ברירה פון אַ הייס ויטאָבוס יאַזדע דורך אַטהענס!
אַעגינאַ איז אונדזער ניראַסט ארומיקע אינזל און פיל גרעסער ווי אַגיסטרי און זייַן פּיקטשעראַסק פונט איז פּאַקט מיט באַרס, קאַפעס און שאַפּס.
בלויז צען מינוט אַגיסטרי צו אַעגינאַ דורך אונדזער לאָוקאַלי אָונד שיפל, די אַגיסטרי עקספּרעסס, באַזוכן די המקדש פון אַפאַיאַ און די קאַטהעדראַל פון אַגיאָס נעקטאַריאָס וואָס איז דער צווייט גרעסטער גריכיש ארטאדאקס קהילה נאָך אַגיאַ Sofia.
אַגיסטרי איז דער קלענסטער אינזל אין די סאַראָניק גאַלף גרופּע פון אינזלען וואָס כולל פּאָראָס, Spetses, הידראַ, אַעגינאַ און סאַלאַמינאַ. עס איז מעגלעך צו נעמען טאָג טריפּס צו פילע אנדערע אינזלען אין דער גרופּע צו לייגן אַן עקסטרע עלעמענט פון פּאַסירונג צו דיין יום טוּב. רעטורנינג די זעלבע טאָג איז געוויינטלעך אָפענגיק אויף פּראָם טיימטייבאַלז און אַסקינג די פּאָרט פּאָליצייַ אָדער אין דיין אַקאַמאַדיישאַן זאָל צושטעלן איר מיט די ריכטיק, אַרויף צו דאַטע אינפֿאָרמאַציע.


c: text/html

text:
געשיכטע
אָריגינאַללי, די געגנט וואָס ספּאָנד אַ ריז טריידינג קהל איז געווען אַ ינכאַספּאַטאַבאַל געלאַטעכץ פון לאַקעס, סוואָמפּס און פּיט, בייַ אָדער אונטן ם מדרגה, זייַן קאַנטורז שיפטעד מיט דער האַרבסט סטאָרמז און Floods. די אָולדאַסט אַרקיאַלאַדזשיקאַל פינדס דאָ דאַטע פון רוימער מאל, ווען די ידזש טייַך לייגן צוזאמען די צאָפנדיק גרענעץ פון די רוימישע מלוכה. אויך פאַרנומען אנדערש, און קיין צווייפל שטעלן אַוועק דורך די מושי באדינגונגען, די רוימער לינקס פּראַקטאַקלי קיין זאָגן פון ויסגלייַך.
יסאָלאַטעד ברידינג קהילות טאַמעד די מאַרשלאַנדס מיט דיטשאַז און דיקעס. צווישן קסנומקס און קסנומקס די דרום באַנק פון די ידזש איז דיקעד פון די זוידערזעע וועסטוואַרדס צו Haarlem. אַרום קסנומקס, אַ פישערייַ קהל באקאנט ווי אַעמסטעלרעדאַממע - 'די דאַם געבויט אַריבער די Amstel' - ימערדזשד אין וואָס איז איצט די דאַם. אויף קסנומקס אקטאבער קסנומקס, דער ציילן פון האָלאַנד ווייווד טאָללס פֿאַר יענע וואס געלעבט אַרום די Amstel דאַם, אַלאַוינג לאָוקאַלז צו פאָרן די לאַקס און בריקן פון האָלאַנד פּאָטער פון אָפּצאָל, און די שטאָט פון אַמסטערדאַם איז געווען געבוירן.
סיטואַטעד אויף די קאָנפלוענסע פון דעם טייך Amstel, וואָס האט די שטאָט זייַן נאָמען, און אַ אָרעם פון דער ים האָט גערופֿן דעם ידזש, אַמסטערדאַם ס אָרט ביטנייַ אַ טיף און זיכער נאַטירלעך פּאָרט פֿאַר אינטערנאַציאָנאַלער שיפּינג. אין די 16 יאָרהונדערט די שטאָט איז געווען ביכולת צו כאַפּן אַ היפּש טיילן פון די יקספּאַנדינג האַנדל צווישן האָלאַנד און די באַלטיק, וואָס געהאָלפֿן קאָרמען די שטאָט 'ס וואָטערלאַגד הינטערלאַנד. אַמסטערדאַם איז געווארן די מערסט באַטייַטיק פון אַנטווערפּ ס סאַטעליט פּאָרץ אין דער צאָפנדיק לאָו לענדער.
אַמסטערדאַם ס שטעלע געביטן דראַמאַטיקלי אין די לויף פון די האָלענדיש Revolt. טכילעס געטרייַ צו די שפּאַניש מלך, די שטאָט איז בלאָקקאַדעד פֿאַר יאָרן איידער עס באַשלאָסן צו פאַרבינדן די בונטאַר זייַט אין קסנומקס. דעמאָלט, אין קסנומקס, אַנטווערפּ איז געווען רעקאָנקווערעד דורך די ספּאַניאַרדס, און אין ריטאַלייישאַן די ריבעלז פֿאַרשניטן שיפּינג אויף דעם טייך סטשעלדט. אַנטווערפּ ס סוחר קהל דיספּערסט, מיט פילע יווענטשאַוואַלי סעטאַלינג אין אמסטערדאם. צוזאַמען מיט די היגע סוחרים זיי ינישיייטיד אַ מערקווירדיק בום.
אַמסטערדאַם איז אַ סאָליד, טייקעף ליקעאַבלע שטאָט. עס ס אַפּילינג צו קוקן בייַ און אָנגענעם צו גיין אַרום, אַ ינטריגינג מישן פון די פּאַראָטשיאַל און די אינטערנאציאנאלע; עס אויך האט אַ וועלקאַמינג שטעלונג צו וויזאַטערז און אַ יוניקלי יוגנטלעך אָריענטירונג, שייפּט דורך די ליבעראַל טאָמבאַנק-קולטור אַז גענומען האַלטן אין די קסנומקסס. אויך ענגיידזשינג זענען די זשומען פון עפענען-לופט זומער געשעענישן און די ינטאַמאַסי פון זייַן קלאַבז און באַרס, ניט צו דערמאָנען די האָלענדיש מעכירעס מיט שפּראַכן: נאָר וועגן אַלעמען איר טרעפן אין אמסטערדאם וועט זייַן ביכולת צו רעדן לעבן-גאנץ ענגליש, אויף שפּיץ פון זייער אייגן געבוירן האָלענדיש, און אָפֿט פראנצויזיש און דייַטש אויך.
די שטאָט ס אויסלייג איז באשלאסן דורך אַ וועב פון קאַנאַלז. די היסטארישע צענטער, וואָס דאַטעס פון די 13 יאָרהונדערט, איז גירדלעד דורך פינף קאַנסענטריק קאַנאַלז - די גראַטשטענגאָרדעל - דאַג אין די seventeenth יאָרהונדערט ווי טייל פון אַ פּלאַננעד יקספּאַנשאַן צו שאַפֿן אַ יוניקלי עלעגאַנט שטאָטיש סוויווע. עס איז דאָ אַז די שטאָט 'ס סוחר קלאַס געבויט זייער גרויס מאַנטשאַנז, טיפּיפיעד דורך הויך, גראַסעפוללי דעקערייטאַד גייבאַלז, וועמענס פייַן פּראַפּאָרשאַנז זענען רעפלעקטעד אין די נאָך, מאַסלינע-גרין וואסערן אונטן.
אַמסטערדאַם שטאָט
אַמסטערדאַם האט אַ ברייט ספּעקטרום פון רעקרייישאַנאַל און קולטור סייץ אַז קייט פון יקסייטינג אַלט בנינים, ווי די Oude קערק, צו אַדאַטיז אַזאַ ווי די האַש מאַריהואַנאַ מוזיי.
מוסעומס זענען די הויפּט טוריסט אַטראַקשאַן אין אמסטערדאם. אַלעמען ווייסט די רידזשקסמוסעום, וואַן גאָו מוזיי און סטעדעלידזשק מוזיי, אָבער עס איז פיל, פיל מער. אַמסטערדאַם האט איבער פופציק מיוזיאַמז וואָס צוציען פילע מיליאַנז פון וויזאַטערז יעדער יאָר. לייענען מער וועגן די מיוזיאַמז אין אמסטערדאם. די ווייַטערדיק זייטלעך און מאָנומענץ זאָל אויך זיין פון אינטערעס און זענען אַ יקערדיק טייל פון די אמסטערדאם דערפאַרונג.
אלטע קערק
דעם אַלט קירך מיט קליין הייזער קלינגינג צו זייַן זייטן, בלייבט אַ רויק הימל אין די האַרץ פון די פרענעריק רויט ליכט דיסטריקט. זייַן בנינים, ספּעציעל די גאָטהיק-רענעסאַנס נוסח אַקטאַגאַנאַל גלאָק טורעם, איז געווען געניצט דורך סיילערז צו באַקומען זייער בערינגז.
דאַם קוואַדראַט
די דאַם איז די זייער צענטער און האַרץ פון אַמסטערדאַם, כאָטש עס זענען אַרגיואַבלי פּריטיער סייץ אין די שטאָט. ווי אַ היסטארישע פּלאַץ אָבער, עס איז יקסייטינג און ווערט גענומען די צייַט צו אָפּשאַצן. די דאַם האט געזען פילע היסטארישע דראמעס ונפאָלד איבער די יאָרן, און איז געווען למשל, דער אָפּטראָג געגנט פֿאַר נאַפּאָלעאָן און זייַן טרופּס בעשאַס די קסנומקס נעמען-איבער פון די שטאָט. די ימפּרעסיוו געשיכטע פון די קוואַדראַט איז געזונט דאַקיאַמענטאַד אין די אמסטערדאם היסטאָריש מוזיי.
די רויאַל פּאַלאַס (קאָנינקלידזשק פּאַלעיס) וואָס דאַמאַנייץ די קוואַדראַט, איז געווען ערידזשנאַלי געניצט ווי די שטאָט זאַל און זייַן קלאסישע Facade און פייַן סקאַלפּטשערז האבן בדעה צו לויבן די שטאָט פון אמסטערדאם און זייַן רעגירונג. אין קאַנטראַסט צו זייַן טערביאַלאַנט געשיכטע, די קוואַדראַט איז איצט אַ פרידלעך אָרט און איז היים צו הונדערטער פון פּידזשאַנז און טוריס רעסטינג זייער מיד פֿיס.
די נומער פון קאַנאַלז האָבן געפֿירט אַמסטערדאַם צו ווערן באקאנט ווי "די וועניס פון די צפֿון." און אַזוי, אַ יאַזדע צו אַמסטערדאַם איז נישט גאַנץ אָן אַ שיפל אַרומפאָרן. א קאַנאַל רייַזע קענען זיין ביידע יקסייטינג און רילאַקסינג דורך טאָג און ענטשאַנטינג און ראָמאַנטיש בייַ נאַכט ווען פילע פון די הייזער און בריקן זענען ילומאַנייטאַד. די פיר הויפּט שטאָט צענטער קאַנאַלז זענען פּרינסענגראַטשט, הערענגראַטשט, קעיזערסגראַטשט און סינגעל. עס זענען אויך סך קלענערער קאַנאַלז אין דער קוואַרטאַל פון דזשאָרדאַאַן, פון וואָס די בראָוווערסגראַטשט, די בלאָעמגראַטשט און די לעליעגראַטשט זענען ספּעציעל אָנגענעם.
רעמבראַנדטפּלעין איז ליינד מיט פּאַבז, רעסטראַנץ, קאַפעס און האָטעלס און איז אַזוי אַ טוריסט מאַגנעט. א פאָלקס צענטער פֿאַר נייטלייף, עס אויך כולל בעקאַבאָלעדיק האָלענדיש פּאַבז וואָס שפּילן פאַקטיש האָלענדיש מוזיק. אין זומער, די טערראַסעס זענען פּאַקט מיט מענטשן ענדזשויינג אַ טרינקען און וואַטשינג די וועלט גיין דורך. אין דעם צענטער פון די קוואַדראַט איז אַ קליין אָבער אָנגענעם פּאַרק ווו איר קענען אָפּרוען אָדער באַצאָלן קאָוועד בייַ די סטאַטוע פון רעמבראַנדט. אַרום דעם שטח איר וועט אויך געפינען קוואַליטעט נאַכט קלאַבז, פריילעך ווענוז, לייַטיש דימענט דילערז און די באַשערט טאַקקי אָנדענק שאַפּס.
רויט ליכט דיסטריקט
ביר און פּאַרטיי אַטמאָספער, געשלעכט פֿאַר פאַרקויף, און לימאַטלאַס מענטשן-וואַטשינג. דער סטאָרז זענען פול פון כאַרדקאָר ווידיאס, מאַגאַזינז און געשלעכט טויז. די רויט ליכט דיסטריקט איז עפּעס פון אַ געשלעכט פאַרווייַלונג פּאַרק און אָפֿט ניט גענומען צו אַפ אַנ עמעס דורך די האָרדעס פון טוריסט וואס אָפט עס. די באַרימט רויט פֿענצטער לייץ זענען סטרייקינג קעגן די אַלטפרענקיש, אַלט קאַנאַל הייזער און אַפֿילו די פייע לייץ אַז שורה די בריקן בייַ נאַכט זענען קאָלירט רויט. כאָטש עס איז בכלל געהאלטן צו ווערן אַ זייער זיכער געגנט, זאָרגן זאָל נאָך זייַן גענומען ווען גיין דורך די קווייאַטער גאסן פון דער געגנט. עס איז אַ שטרענג "קיין פאָטאָגראַפיע" פּאָליטיק.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
11טן יולי
דעם 11טן יולי איז דער 192סטער טאג פון יאר (193סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 173 טעג .
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1740 - די יידן ווערן פארטריבן פון אוקראינע
- 1921 - וואפן שטילשאנד פראקלאמירט אין דער אירישער זעלבשטענדיקייט מלחמה
- 1921 - מאנגאליי ווערט אומאפהענגיק פון דער רעפובליק פון כינע
- 1927 - ערדציטערניש אין ארץ ישראל מיט צענטערפונקט אין יריחו געגנט מיט שטארקייט פון 6.2 אויף דער ריכטער סקאלע. 300 געהרגעטע.
- 1991 - א טאטאלע ליקוי חמה געזען אין האוואי
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1274 - ראבערט דע ברוס מלך פון סקאטלאנד (געש' 1329)
- 1767 - זשאן קווינסי אדאמס, דער זעקסטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1848)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1987 - יעקב יצחק רודערמאן, אמעריקאנער ראש ישיבה (געב' 1901)
פייערטעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- בענין - זעלבשטענדיקייט טאג
- בורקינא פאסא - זעלבשטענדיקייט טאג
- ניזשער - זעלבשטענדיקייט טאג


text:
19טן יולי
דעם 19טן יולי איז דער 200טער טאג פון יאר (201טער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 165 טעג .
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1870 - פראנקרייך פראקלאמירט מלחמה קעגן פרייסן און הייבט אן דעם פראנקרייך פרייסן קריג
- 1900 - געווידמעט די ערשטע מעטרא ליניע אין פאריז
- 1949 - לאאס באקומט זעלבשטענדיקייט פון פראנקרייך
- 1952 - געעפנט די העלסינקי אלימפיאדע
- 1980 - געעפנט די מאסקווע אלימפיאדע
- 1996 - געעפנט די אטאלנטא אלימפיאדע
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1921 - ראזאלין יאלא, יידישע אמעריקאנער ביאפיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר מעדיצין 1977
- 1949 - קגאלעמא מאטלאנטע, פרעזידענט פון דרום אפריקע
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1980 - ניהאט ערים, פרעמיער מיניסטער פון טערקיי (געב' 1912)


text:
בריסק
בריסק (בעלארוסיש: БpэcT; רוסיש: БpecT; פויליש: Brześć/nad Bugiem), פֿריער ברעסט אויפן בוג און בריסק דליטא איז א שטאט (באפֿעלקערונג 290,000 אין 2004) אין בעלארוס נישט ווײַט פונעם פוילישן גרענעץ. זי איז די הויפטשטאט פון ברעסט וואבלאסט (גובערניע). ליגנדיג אויף דער הויפט באן ליניע מאסקווע - בערלין און א צווישנלענדישער שאסיי, איז בריסק געווארן א פרינציפעלע גרענעץ פונקט זײַט דער צווייטער וועלט מלחמה אין די יארן פון די סאוועטן. היינט טוט זי פארבינדן דעם אייראפעישן פארבאנד מיטן קהל פון זעלבשטענדיקע שטאטן.
בריסק האט אמאל געהאט א שיינע יידישע קהילה. צווישן אירע רבנים איז געווען הרב חיים סאלאווייטשיק.


text:
אדמו"ר
אן אדמו"ר (ר"ת: א'דונינו מו'רינו ור'בינו) איז א פירער פון א חסיד'ישע געמיינדע וואס איז געווארן אויפגענומען דורך זיי אלץ רבי, אדער איינער וואס האט גע'ירש'נט די פאזיציע פון זיין פֿאטער אדער אן אנדערן פאָרפאלגער.
אינהאַלט
תפקיד פון אן אדמו"ר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין תורת החסידות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער תפקיד פון אן אדמו"ר, אדער חסיד'ישע רבי, איז איינגעפירט געווארן דורך די תלמידים פון בעש"ט און די תלמידים פון דעם מגיד פון מעזריטש. די פאזיציע איז באזירט אויפ'ן יסוד אין תורת החסידות אויף די וויכטיגקייט זיך אנצוקניפן אין א צדיק. די אויפגאבע פון דעם צדיק איז צו לערנען פאר זיינע חסידים וויאזוי צו דינען גאט, און צו זיין פאר זיי א צינור פון השפעות. אויך איז ער געשטעלט אויף מתפלל צו זיין פאר די באדערפענישן פון אלע אידן בכלל און זיינע חסידים בפרט, און ארויסצוהעלפן אידן אין אן עת צרה. די חסידים און די וואס זענען אנגעקניפט צום צדיק טוען זיך דערפאר אונטערנעמען אויסצוהאלטן דעם צדיק מיט אלע זיינע באדערפענישן דורך געבן פדיונות און מעמדות געלט בכדי ער זאל קענען דינען גאט אן קיין שטער.
אין שפעטערע צייטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער תפקיד פון אן אדמו"ר האט זיך אנטוויקלט אלץ א פאזיציע אויף צוזאמען צו האלטן א געמיינדע אידן וואס פארמאגן א געמיינזאמען הילוך אין אידישקייט אדער א געמיינזאמען געאוגראפישע אפשטאם. אין היינטיגע טעג שטייט אפטמאל דער אדמו"ר אין שפיץ פון פארצווייגטע מוסדות פון חינוך און סאציעלע געברויכן. כאטש דער תפקיד איז גאר אן אנדערע פון די ארגינעלע, ווערט דאס נאך אלץ פאררעכנט ביי חסידים אלץ א וויכטיגער מעמד אויף צו ערהאלטן די געמיינדע סטרוקטור פאר אידן פון חסיד'ישע קרייזן.
אדמו"ר'ישע אויפגאבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אדמו"ר ערשיינט פאר זיינע חסידים אין פארשידענע זמנים אויף אנצופירן מיט ציבור'ישע צערעמאניעס, א טייל טראדיציאנאל אידישע, און א טייל אויסדריקליך חסיד'ישע אדער אייגנארטיג פאר דער ספעציפישער געמיינדע.
צווישן די אויפגאבן פון מערסטע אדמורי"ם זענען:
- פירן טיש און טיילן שיריים, און מיטהאלטן די ניגונים און ריקודים
- זאגן תורה
- אויפנעמען די חסידים פערזענליך, צומאל נעמענדיג דערביי א קוויטל, אדער געשריבענע בקשה פאר תפלות, אפֿטמאל אינאיינעם מיט א געלט פדיון
- דאווענען תפלות פאר'ן עמוד אויף שבת, יום טוב, אדער א יומא דפגרא
- מיטטיילן אין די פערזענליכע שמחות פון זיינע חסידים ווי א חתונה, ברית מילה, אדער פדיון הבן
- טוהט געוויסע אידישע מצוות און מנהגים אין אנוועזנהייט פון די חסידים, ווי שאקלען די ד' מינים, שעפן וואסער אויף מים שלנו, באקן מצות, צינדן חנוכה לעכט, א.ד.ג.
- האלטן פאר דרשות התעוררות אדער שיעורים אין תורה אדער הלכה
התמנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע אדמורי"ם זענען געווארן אזוי אנערקענט צוליב זייער גרויסקייט אין תורה און גאט-דינען. אויך זענען געווען אזעלכע וואס מען האט אויף זיי פארציילט סיפורים פון איבערמענטשליכע כחות, וואס האט געזאלט אנווייזן אויף זייער צדקות און הייליגקייט.
ממלא מקום[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ממלא מקום מיינט א ערזעצער. ס'איז אקטועל אויף יעדן וואס ערזעצט א פריערדיגן. ס'ווערט אבער אממערסנטס גענוצט אויף א רבי'שן פאסטן, אז איין רבי איז ממלא מקום דעם פריערדיגן.
סוקסעסאר (ענגליש)
מיט דער צייט איז געווארן מער און מער איינגעפירט אז חסידים האבן אויפגענומען א זון אדער אן אנדערן נאנטן קרוב פון זייער רבי נאך זיין שטארבן, נישט קוקנדיג דוקא אויף דעם נייעם רבי'ס גרויסקייט אין תורה אדער צדקות. עטליכע רבי'ס זענען אויפגענומען געווארן גאר יונג, צומאל נאך אלץ קליינע קינדער, זייענדיג לויט די השערה פון די חסידים דעם פאסיגסטען יורש פןן דעם פריערדיגן רבי'ן.


text:
דער אלגעמיינער זשורנאל
דער אלגעמיינער זשורנאל איז א וועכנטליכע צייטונג אויף דער יידישער שפראַך, געגרינדעט דורך ר' גרשון יעקבסאן ע"ה, (תרצ"ד-תשס"ה, 1934-2005).
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ר' גרשון האט געארבעט אין דער טעגליכער אידישער צייטונג "טאג מארגן זשורנאל" פאר איבער 30 יאר, אין יענע יארן האט די סעקולערע יידיש כמעט ווי איינגענומען דער ניו יארקער אידנטום, אבער צוביסלעך ווען פרישע דורות זענען אונטערגעוואקסן האבן די קינדער און אייניקלעך איבערגעלאזט די שפראך, און איין טאג ווען דער בעל הבית פונעם טאג מארגן זשורנאל האט פארמאכט די צייטונג צוליב ריזיגע חובות פון ארויסגעבן די צייטונג טעגליך האט זיך ר' גרשון געפונען אן א פרנסה.
עס איז שוין דאן ערשינען אידישע ליטעראטור, ווי דער אידישער קוואל אדער דאס אידישע ליכט, אבער דאס זענען אלעס געווען חרדיש ביי וועמען די אידישע שפראך האט זיך אלץ מער פארגרעסערט, און חוץ דעם פארווערטס האט נישט עקזיסטירט קיין איין פלאטפארמע פאר די סעקולערע יידישיסטן. און אויך דער טאג מארגן זשורנאל האט זיך פארמאכט צוליב די קליינע צאל קונים און איינצוימונג פון דער יידישיסטישער באוועגונג.
געציילטע מאנאטן נאכדעם האט ער אן אנטשלאסענער פונדאסניי געפנט זיין אייגענע צייטונג דער אלגעמיינער זשורנאל, טראץ די פילע אפרעדענישן וואס ער האט באקומען פון גוטע פריינד אז יידיש ביי יידישטיסן האט נישט דעם געפאדערטן פאטענציאל.
ר' גרשון האט אבער באשלאסן צו גיין אויפן מהלך פון סעקולער געמישט מיט פרומקייט, און אזוי ארום צוריק אויפלעבן עפעס ביי די יידישיסטן און פון די אנדערע זייט האבן א קוואל פון חרדישע קונים וואס וועלן אויסהאלטן די צייטונג.
ר' גרשון וועלכער האט ביטער געהארעוועט אויפצובויען זיין פרישע מהלך פון פרומקייט און סעקולער צוגלייך, האט -לויט זיין זון ר' יוסף יצחק- קיינעם נישט צוגעלאזט צו דער ארבעט, און נישט געהאט קיין צוטרוי אין קיינעם אז מען וועט פארשטיין זיין ציל. ער האט געפירט אלעס אליינס.
די אויסלייג תקנות פון דער צייטונג טרעפט מען דא.
די צייטונג היינט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך ר' גרשון'ס פטירה האבן די קינדער באשלאסן ווייטער אנצוהאלטן די צייטונג, אבער זיי האבן זיך צוטיילט צווישן זיך מיט דער ארבעט.
- אנפירער פון געלט חלק איז ר' סימאן יעקבסאן, דער בכור.
- ר' ברוך יעקבסאן, אלס מפיץ און דיסטירביוטער, אויך דינט ער אלס רעגלמעסיקער קאלומניסט מיט געפיליגע ארטיקלען וועכענטליך, פון זיין ערפארונג און קירוב ארבייט מיט אידן.
- דער שעף רעדאקטאר און הויפט שרייבער איז ר' יוסף יצחק יעקבסאן דער בן זקונים.
די צייטונג פארמאגט רעליגעיזע און סעקולערע שרייבערס, אבער איז דורכגענומען מיט דער גייסט פון אידישקייט, אידישער באוואוסטזיין און אידישער שטאלץ. די צייטונג פארמאגט סיי רעכטע און סיי לינקע שרייבער, און איז אפן צו פארשידנארטיקע און אויך פארקערטע מיינונגען.
עס איז געדרוקט אין א גרויסן פארמאט, ענדליך צום ניו יארק טיימס.
אין א אינטערוויו זאגט ר' יוסף יצחק אז ער פארמאגט 18 טויזנט קונים א וואך, און 30 טויזנט באזוכערס אויפן וועבזייטל.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- דער אלגעמיינער זשורנאל וועבזייט: [1]
- אינטערוויו מיט יוסף דזשייקאָבסאָן
אלע יידיש-שפראך וועבזייטלעך
יידישע וויקיפעדיע • אידישע וועלט • הייד פארק • תפוז יידיש • דער אלגעמיינער זשורנאל • פארווערטס • יוגנטרוף • לעבנס פראגן • יונג יידיש • מלחמה איבערלעבער • קאווע שטיבל


text:
שומרון
שומרון איז געווען די הויפטשטאט פון מלכות ישראל.
גרי אריות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך וואס אשור האט איינגענומען שומרון פון מלכות ישראל און האט באפעלקערט די פרעמדע פעלקער האבן זיי געזינדיקט און נישט געדינט גאט, און גאט האט זיי געשטראפן און זיי געשיקט לייבן. ווען די לייבן האבן גענומען צורייסן מענטשן פון די איינוווינערס, האט דער קעניג פון אשור באלד געשיקט צו די איינוווינערס כוהנים זאלן לערנען מיט זיי ווי אזוי גאט צו דינען.
פון וועגן די געשיכטע, האבן די חז"ל גענוצט די אויסדרוק פון גרי אריות צו אנצייכענען אזעלכע וואס דינען גאט פון געצווונגנקייט און נישט פון אהבה.
גלות שומרון[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דאס 722סטער יאר פארן קריסטלעכער ציילונג ווען הושע בן אלה איז געווען קעניג אויף מלכות ישראל, האט שלמנאסר דער קעניג פון אשור איינגענומען די שטאט שומרון, וויבאלד הושע האט נישט געצאלט שטייער פאר אשורס קעניגרייך, און האט געוואלט מורד זיין קעגן אשור. שלמנאסר האט גולה געווען די עשרת השבטים צו אשור. (זעט ספר מלכים ב' פרק י"ז).
נאך וואס די עשרת השבטים האבן גולה געווען קיין אשור, האבן זיי זיך צעמישט מיט די גוים און האבן קיינמאל נישט צוריק געקומען קיין ארץ ישראל. לויט די אידישע טראדיציע וועלן זיי זיך אומקערן נאך וואס משיח וועט קומען.
אין מדרש (בראשית רבא פרק י"א) דערציילט (א לעגנעדע), אז די עשרת השבטים האבן גולה געווען אויף דער צווייטער זייט פון טייך סאמבאטיאן, וואס די גאנצע וואך ווארפט זי שטיינער און מען קען נישט אריבער גיין דער טייך, און נאר שבת איז דער טייך רוהיג. לויט די לעגנעדע, וועט משיח זיי אומבריינגען פון דארט ווען ער וועט אויסלייזן כלל ישראל.
די שומרונים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די שומרונים טענהן, אז הושע דער קעניג פון אשור האט נישט ארויסגעטריבן אלע אידן פון שומרון, נאר א טייל פון זיי, אבער פיל אידן זיינען געבליבן אין ארץ ישראל און האבן נישט גולה געוועזן. דעריבער לויט זייער מיינונג הייסן זיי אויך אידן, און פירן זיך מיט אנדערע מצוות ווי די אלגעמיינע אידן פון מלכות יהודה. אבער די אידישע ארטאדאקסן טענה'ן אז זייערע אידישע מנהגים שטאמט פון די געשיכטע מיט די לייבן, אבער זיי זיינען נישט קיין אידן.
די ארכעאלאגיער האבן געפונען א מצבה וואס איז אויף איר אויסגעטשעטשעט אז נאר 27290 פון די שומרוינער האבן גולה קיין אשור, אזעלכע טענהן אז לויט די אויסגעפין קען מען בריינגען א ראיה אז טאקע נאר א טייל אידן גולה געווען קיין אשור, און א טייל זיינען געבליבן אין ארץ ישראל.
דאָס װאָרט קען זיך װײַטער צעטײלן צו עטלעכע באַדײַטן:
- שומרון (שטאט) - די הויפטשטאט פון מלכות ישראל.
- שומרוינער - היינטיקע אידן פון מלכות ישראל.
- שומרון פאס - א שטרייף אין ארץ ישראל מיטן נאמען "השומרון".
- ראיאן פארוואלטונג שאמראן - די ראיאן פארוואלטונג שומרון אין מדינת ישראל.


text:
שבעה עשר בתמוז
שבעה עשר בתמוז איז א יידישער פאסט-טאג. די משנה אין מסכת תענית דערמאנט פינף זאכן וואס האבן פאסירט דעם טאג:
- משה רבינו האט צעבראכן די ערשטע לוחות
- די כהנים האבן אויפגעהערט מקריב זיין דעם קרבן תמיד
- די רוימען האבן אויפגעריסן די מויערן פון ירושלים
- אפוסטמוס האט פארברענט א ספר תורה
- מען האט אריינגעשטעלט א צלם אינעם היכל פון בית המקדש
ווען י"ז תמוז געפאלט שבת, וועט דער תענית געהאלטן צומארגן, זונטיק. מען רופט דאס א "נדחה".
שטאמונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דעם טאג האבן די בבלים אויפגעריסן דעם מויער פון מלכות יהודה.
לויט ווי עס שטייט אין ספר מלכים א' (כ"ה) האט עס פאסירט ז' תמוז, אבער צוליב-וואס איז אין די יידישע טראדיציע באשטימט געווארן צו פאסטן י"ז תמוז אלס א געדענק-טאג.


text:
בליצקריג
בליצקריג איז דער נאמען וואס די ענגלישע האבן גערופן דעם וועג וואס נאצי דייטשלאנד האט מלחמה געהאלטן אין אייראפע, אייננעמענדיג פוילן, האלאנד, בעלגיע און פראנקרייך, און רוסלאנד, ווי עס האט נישט צו גוט געארבעט, צוליב פארשידענע סיבות.
דער טאקטיק איז, איבערגעטריבענע באנוץ פון געפאנצערטע דיוויזיעס, און טאנקן, כדי צו פארטומלען די פיינט, צו פארטיליגן זיין כח, און פארכאפן אסטראטעגישע פונקטן, און דאס אלעס די שנעלסטע מעגליך.
קעגן די סאוועטן פארבאנד האט עס נישט געארבעט, צוליבן גרויסקייט פון שטח, און מענטשן קראפט, וואס דייטשלאנד האט נישט געקענט בייקומען.


text:
דוד טעבלי שיף
הרב דוד טעבֿלי שיף (נפטר כ"ג כסלו ה'תקנ"ב) איז געווען דער רב פון דער גרויסער שול אין לאנדאן (אב"ד לאנדאן) און הויפט רב פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.
ער איז געווען א זון פון שלמה שיף. ער האט געלערנט ביים פני יהושע און ביים שב יעקב.[1] ער איז געווארן א מגיד אין ווין, ראש פונעם קלויז אין ווארמז און א דיין אין פראנקפורט ביי רבי אברהם אביש פראנקפורטער. אין תקכ"ו האט מען אים באשטימט רב אין דער גרויסער שול אין לאנדאן און אב"ד לאנדאן.
ער האט געהייראט בריינלא זינצהיים, און זיי האבן געהאט איין זון, משה. זיין ווייב איז נפטר געווארן א קורצע צייט נאך ווען זיי זענען אנגעקומען אין לאנדאן.
הרב שיף איז נפטר געווארן כ"ג כסלו תקנ"ב, און ער ליגט אין דעם אלטן אשכנזישן בית עולם אינעם איסט ענד פון לאנדאן.
צווישן זיינע תלמידים איז געווען הרב נתן אדלער פון פראנקפורט. זיין זון משה שיף האט ארויסגעגעבן א טייל פון זיינע תשובות, חידושים און דרשות מיטן נאמען "לשון הזהב", געדרוקט צום ערשטן מאל אין אפנבאך, תקפ"ב. דאס ספר איז איבערגעדרוקט געווארן אין תשנ"ז.[1]
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- לשון הזהב, אין אוצר החכמה וועבזײַטל
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 1.0 1.1 אידישע טריבונע (לאנדאן) 2098, עמ' 8 (כ"ו כסלו תשע"ב)


text:
לאָגיק העלפּס אונדז מאַכן די רעכט דיסיזשאַנז, און פּאָטער אָנליין גאַמעס לאַדזשיקאַל & נדאַש; שפּיל פֿאַר שפּאַס און אַנטוויקלען יגזיסטינג סקילז. בלויז מיט דער הילף פון לאָגיק איר וועט פאַרברענגען משפּחה פון שעפּס צו די הויז, העלפן די שנעק באָב צייַט צו באַקומען צו דעם שאָל זיידע, באַשיצן רילייאַבלי אייער שלאָס, וועט עקסטראַקט די אוצר אין אַ הייל מיט אַ ליכט און אַ ביסל, און פילע פּרעמנאָזשעסטוואָ צייַט געווינען אין צוק-טאַק-פינגער פונ פוס, מאַפּס, ים שלאַכט און שאָך . לאָגיק & נדאַש; איז די פיייקייַט צו פּלאַן און ריכטנ. זי ענדאַוד מיט טשיקאַווע מענטשן, און דעם קוואַליטעט קענען זיין תמיד ינכאַנסט מיט נייַ קאָוטשינג אַרבעט.
גאַמעס לאָגיק גאַמעס דורך קאַטעגאָריע:
עווען נגני וואס בעסער אַקטיוו גאַמעס מיט באַטאַלז און אַדווענטורעס, ליבע צו שפּילן גאַמעס אָנליין פֿאַר פּאָטער לאָגיק. אַפֿילו אויב זיי טאָן ניט באַדינער דעם ספּעציעל קאַטעגאָריע אין זייער הויפּט פּאַסטיימז איז שטענדיק אַן עלעמענט פון לאַדזשיקאַל פּראָבלעמס. קיין וואָקער איז ניט אָן עטלעכע מעקאַניזאַם צו זאַמלען דזשאָבס, אָדער לויפן צו הויכפּונקט די מייז פּלאַן. קיין לאָגיק קענען נישט באַזיגן די פייַנט, און נישט צו געפֿינען אַ פּאַסיק פירינג פונט. אַפֿילו דעפענדינג די שלאָס, די אַרמיי מוזן זיין געשטעלט ין די פּערימעטער אַזוי אַז די פייַנט אויף קיין געגנט קומען אונטער פייַער.
אָנליין גאַמעס רעטעניש ונאָבטרוסיוועלי לערנען Flexible טראכטן. מיט זיי איר וועט לערנען ווי צו קלייַבן די רעכט טאַקטיק ווייַטערדיק, אַנטיסאַפּייטינג די אַוטקאַם. און צו מאַכן וויסנשאַפֿט טשיקאַווע גאַמעס זענען דערלאנגט אין אַ פאַרשיידנקייַט פון טעמעס.
דאס איז די זייַל ווו די היימיש פילן, גערלז און יינגלעך. יעדער דימאַנדינג טייסץ וועט זיין צופֿרידן, ווייַל מיר קענען שפּילן רעטעניש גאַמעס פֿאַר פּאָטער טינגקערז ביגינערז און גורוז פון די באַרדאַסדיק מיינונג.
די יוטס קענען בויען אַ באַן באַן און פירן אויף די לייַוונט בשעת אַוווידינג קאַליזשאַנז; לאַנד די פלאַך אין די אַעראָפּאָרט; מאַנוווער צווישן מעטעאָריטעס Falling פּלאַץ וועבשיפל. אָדער גיין צו פּריכיסטאָריק מאל, ווען דיינאַסאָרז רולד און ראַטעווען די ינסטאַלירונג פון עגגס דורך דער צעשטערונג פון די לעצטע יאַשטשערקע. זיי אויך לערנען דורך וואָס גשמיות געזעצן אָרט פילע זאכן און געגעבן נייַ וויסן, רעכענען די גיכקייַט און ריכטונג פון אַבדזשעקס אַז זיי האָבן ריטשט די ציל.
רעטעניש גאַמעס פֿאַר גערלז וועט מאַכן דעם פּראָצעס פון טראַנספאָרמאַציע אָדער שניט נוציק. איידער איר פּרובירן אויף אַ קלייד, עס מוזן ערשטער זיין געפֿונען אין די צימער, ווו אַ פּלאַץ פון זאכן אָן אים. אין דער זעלביקער צייַט, און די סדר כאַווער, ספּרעאַדינג זאכן אויף די שעלוועס, גאַטקעס, קליידער כאַנגערז און בעדסייד טישן.
זייער יונג נגני האָב געפֿונען אַבדזשעקס צוריקקומען צו זייער סיץ. ווי געזען אין דעם אָרט געקוקט ווי אַ צאַצקע שלייף, שיקן עס צוריק דורך דראַגינג די מויז. לעקציע אָבסערוואַציע איר מאַכן, און אויב איר ייַלן אַרויף און טרעפן אין צייַט, עס וועט ברענגען נאָך Benefits.
עס ס פייַן צו טרעפן מיט קאַרטון אותיות, קאָמיקער בוך סעריע, מאַנגאַ און אַנימע, אָדער זען די נייַ אותיות וואס חלום צו טרעפן איר.
פיקסיקאָ ווייַזן זייער היים און לערנען פאַרריכטן טעקניקס, פֿאַרבינדונג זייַן דעטאַילס. אין די שנעק באָב ס אַ פּלאַץ פון ונפינישעד געשעפט און ער איז צופרידן אויב איר פאָרשלאָגן אייער הילף. מאל עס געץ צעמישט און טוט ניט וויסן ווי צו געפֿינען די רעכט וועג. אין ווו ס מיין וואַסער? פּראָבלעמס מיט פּייפּס & נדאַש; זיי פאַרלייגן אַרויף און קעראָוד, און ער ליב צו שווימען. הילף אים צו פאַרריכטן אַלע די פּראָבלעמס דורך פּלייינג רעטעניש גאַמעס אָנליין פֿאַר פּאָטער.
שעפּס און ווידער פאַרפאַלן צו זיי פילע מניעות! דיין טרינקגעלט וועט העלפן צו קילן זיי צו באַקומען אויס פון קאָנפליקט און געפֿינען זייער וועג היים. איר וועט זיין ענטערטיינד דורך די סימפּסאָנס, סמעשאַריקי, ספּאַנדזש באָב, די פרעמד פֿאַר, פּעפּפּאַ חזיר, טראגט און פילע אנדערע שכנים.
אַלעמען זאָל זייַן אין עטלעכע וועג העלפן זיי צו לייגן אַראָפּ רעטעניש, געדענקען דעם אָרט פון בילדער אָדער אַ קאָמבינאַציע, צו צוריקציען פון די לאַבירינטה און ריכטיק טעכניק. א פּלאַץ פון אַרבעט, כאָטש ... איז אַ שפּיל, דעם אַרבעט? אַזוי האָבן שפּאַס בעשאַס דעם טאָג, מאָרגן און אָוונט, אויף וויקדייז און אין וויקענדז, אויף יום טוּב און נאָך געמאכט די לעקציעס אין קיין צייַט פון די יאָר. נאָך אַלע, צו זייַן קלוג, אַזוי קיל, און עס איז גרינג צו זייַן מיט אונדז!


text:
אגנעס מאניקא
אַגנעס מאָניקאַ מולדזשאָטאָ (געבוירן דעם 1טן יולי 1986) אויך באקאנט דורך זייַן בינע נאָמען אַגנעז מאָ, איז אַ זינגער און קינסטלער נאַציאָנאַליטעט אינדאנעזישע. ער אנגעהויבן זיין קאַריערע אין די פאַרווייַלונג אינדוסטריע אין די עלטער פון זעקס ווי אַ קינד זינגער. אַגנעס האט באפרייט דרייַ אַלבומס פון קינדער וואס געראטן צו באַפרייַען זיין נאָמען צו אַ רודערן פון פאָלקס זינגער אין די תקופה פון 1990. אין דערצו צו געזאַנג, ער איז געווען אויך אַ פּרעסענטער אין עטלעכע קינדער ס טעלעוויזיע ווייזט. ווען אַ טיניידזשער, אַגנעס אנגעהויבן צו אַראָפּוואַרפן אין דער וועלט פון אַקטינג. זיין אויסזען אויף די זייף אָפּערע פרי חתונה (2001) קאַטאַפּאַלטיד אים מצליח. אַגנעס דעמאָלט באַשטערנטע אין אַ סעריע פון זייף אָפּעראַס וואָס מאַכן עס די העכסטן-באַצאָלט טיניידזש קינסטלער בייַ אַז צייַט.
דיסקאָגראַפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אַגנעז מאָ (2013)


text:
ידען האט געשריבן:גרינוואלד האט מסכים געוועהן און געהאט א טאכטער און לעבט שוין נישט אבער זיין איידעם קען דערציילען די מעשה.
חקרן האט געשריבן:דער דאזיגער בילד איז גענומען געווארן דורך זיין משמש, וועלכער דערציילט אז ער איז אזוי געלעגן אויף דער ערד פאר עטליכע שעה (!). דאס איז געווען אין שבעה פונעם רבי'ן זצ"ל און ער איז אזוי געלעגן מיט בכיות נוראות.
חקרן האט געשריבן:דער דאזיגער בילד איז גענומען געווארן דורך זיין משמש, וועלכער דערציילט אז ער איז אזוי געלעגן אויף דער ערד פאר עטליכע שעה (!). דאס איז געווען אין שבעה פונעם רבי'ן זצ"ל און ער איז אזוי געלעגן מיט בכיות נוראות.
חוקר וסקרן האט געשריבן:שמעתי מר' יצחק תהלים נ"י
ס'איז אמאל געווען א איד וואס האט געוואלט אריין גיין צום ריבנימער
אבער מען האט קיינעם נישט אריין געלאזט
געווען איז דארט איין איד וואס האט זייער וויכטיג געדארפט א ישועה און האט זיך אנגעהויבן אריין שטופן
די גבאי וואס האט פרוירט צו האלטן סדר האט אים דערלאנגט ווי ס'ברויך צו זיין צוויי געזונטע פעטש
דער איד נאך מער צובראכען האט זיך אריינגעשטופט צום רבי'ן און אויסגעבראכן אין א געוויין
נישט גענוג מיין צרה וואס אויף דם איך בין געקומען לייג איך אפ בושות דא ווען דער גבאי צושלאגט מיר אזוי
דער רבי פרעגט אים וואספארא ישועה ער באדארף
האט ער געזאגט ער האט ביי אים אין שטוב אן עלטערען טאכטער וואס דארף א שידוך און ס'גייט נישט
זאגט אים דער רבי איך האב א גוטן שידוך "מיין גבאי"
דער איד זאגט אים אבער ער האט מיר יעצט צושלאגן?
זאגט אים געם רבי'ן אז ס'איז אן אפענעם פסוק "ויד העדים תהיה בו בראשונה"
ר' יצחק זאגט מיר אז ער קען די קינדער פון דעם שידוך
berlbalaguleh האט געשריבן:חוקר וסקרן: ייש"כ. די מעשה ווארעמט מיך אן און מאכט מיך לאכן אין די זעלבע צייט. נאר אונזער היימישער (לאקאל) אפיקורס וכופר, מושב זקנים, וועט נאך אפיהר זוכן אן ענליכע מעשה וואס מ'פארציילט אויף להבדיל עפעס א גרויסן גלח און סעינט. אז איינער האט איהם דערלאנגט גוטע פעטש. און ער האט אויסגעדרייט די צווייטע באק און איהם דערלאנגט א קוש...כידוע. איז די קריסטליכע רעליגיע זייער א רחמנות'דיגע רעליגיע. נאר ווער האט אויסגעהרג'ט מיליאנען אידן אין אלע דורות...?!
ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:שכתוב היסטאריא במיטבה
Sent from my LG-K373 using Tapatalk
שבת אחים האט געשריבן:חוקר וסקרן האט געשריבן:שמעתי מר' יצחק תהלים נ"י
ס'איז אמאל געווען א איד וואס האט געוואלט אריין גיין צום ריבנימער
אבער מען האט קיינעם נישט אריין געלאזט
געווען איז דארט איין איד וואס האט זייער וויכטיג געדארפט א ישועה און האט זיך אנגעהויבן אריין שטופן
די גבאי וואס האט פרוירט צו האלטן סדר האט אים דערלאנגט ווי ס'ברויך צו זיין צוויי געזונטע פעטש
דער איד נאך מער צובראכען האט זיך אריינגעשטופט צום רבי'ן און אויסגעבראכן אין א געוויין
נישט גענוג מיין צרה וואס אויף דם איך בין געקומען לייג איך אפ בושות דא ווען דער גבאי צושלאגט מיר אזוי
דער רבי פרעגט אים וואספארא ישועה ער באדארף
האט ער געזאגט ער האט ביי אים אין שטוב אן עלטערען טאכטער וואס דארף א שידוך און ס'גייט נישט
זאגט אים דער רבי איך האב א גוטן שידוך "מיין גבאי"
דער איד זאגט אים אבער ער האט מיר יעצט צושלאגן?
זאגט אים געם רבי'ן אז ס'איז אן אפענעם פסוק "ויד העדים תהיה בו בראשונה"
ר' יצחק זאגט מיר אז ער קען די קינדער פון דעם שידוך
און זייט דעמאלסט פירן זיך טאקע אלע גרושים און אלטע בחורים צוטיילן פעטש אלץ א סגולה וואס איז בדוק ומנוסה פונעם רבי'ן פאר א שידוך...
berlbalaguleh האט געשריבן:שבת אחים: דו מאכסט מיך א סאך מאל זיך גוט אונטערשמייכלען פון דיינע סימפליסטיק קאמענטארן. און וויאזוי דו זעהסט די וועלט. סאו, דו זאגסט אז די מוסלמענישע עקסטרעמיזם און מאסן רציחות וואס זיי באגייען זענען גאנץ נארמאלע ערשיינונגען. וואס ס'וועט זיך (אי"ה) כ'האב געוואלט שרייבן אי"ה , נאר ס'גייט נישט. לאמיר פרובירן...אינש'אללה...אט דאס גייט שוין בעסער.--- אויסארבעטן און די מוסלמענער וועללן ווערן ציוויליזירטע מענטשן מיט א יעדן צו גלייך...אויף דעם האביך 2 קשיות. די ערשטע קשיא איז. אז אין די תורה שטייט אויף ישמעאל..."והוא יהיה פרא אדם. ידו בכל, ויד כל בו"...אוקעי. די תורה איז אלט, ארכאאיש און אנאכראניסטיש. (טאמער ווייסטו נאכנישט וואס די ווערטער מיינען. ווייל אין וויזניצער חעידער האט מען דאס נישט געלערנט, קען איך עס דיר מפרש זיין.)...נו, וויאזוי קען זיין אנדערש. די 2'טע קשיא איז. אז אין די אלע הונדערטער יארן פון זייער היסטאריע זענען די מוסולמענר געווען פארהעלטניסמעסיג ציוויליזירט. עכ"פ. נישט אזעלכע גרויסע רוצחים און מאסן מערדערס ווי זיי זענען היינט. אפילו זייערע עלטערן. די וועלכע האבן אימיגרירט פון פאקיסטאן און אנדערע מדינות קיין ענגלאנד און אמעריקע, האבן זיך געטרייט אריין צו ארבעטן אין די אלגעמיינע סאסייעטי. און זיי האבן געשיקט זייערע קינדער צו ווערן דאקטוירים, לאיערס און ענדזשיניערס. דאס מוסולמענער ראדיקאליזם איז נאר אן ערשיינונג פון די לעצטע דרייסיג יאר...!
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
טורעם
א טורעם איז א סטרוקטור וואס איז העכער ווי ברייטער.
אין דער פארגאנגענהייט פלעג מען בויען טורעמס צו זען ווייט כדי צו וויסן טאמער עס קומט א פיינד צו אטאקירן. אפטמאל האט מען אויך געבויט א טורעם אין א פעסטונג. היינט קען מען אויסניצן טורעמס צו קוקן אויף א ברייטער לאנדשאפט, ארויסשיקן ראדיא כוואליעס אדער צו שפרינגען מיט א פּאראשוט (פאר הנאה).
א וואסערטורעם איז א הויכער סטרוקטור אוואו מען האלט וואסער. צוליב דער הייך קומט דאס וואסער אראפ וואוהין מען דארפט מיט א שטארקן דרוק.
א לייכטטורעם האט א ליכט הויך אויף דער שפיץ, כדי מאטראסן זאלן וויסן וועלכן וועג צו פירן זייער שיף סיי ביי נאכט סיי אין שלעכטן וועטער.
דער עלטסטער טורעם אין דער וועלט געפינט זיך אינעם מויער פון יריחו.[מקור פארלאנגט]


text:
אלברעכט דירער
אַלברעכט דירער (21סטן מיי 1471 - 6טן אפריל 1528) איז געװען אַ דײַטשער מאָלער פֿון נירנבערג פֿון דער צײַט פֿונעם רענעסאַנס. ער איז געווען א גרויסער געלערנער וואס איז געווען פעאיק אין מאטעמאטיק, געאמעטריע, גאלדשמיט-פאך, מוזיק, און פארשונג אין פראפארציע, פערספעקטיוו, אנאטאמיע, און ער האט אויך געפלאנעוועט פלי-מיטל.
מען האט אים גערופן דעם "לעאנארדא פונעם צפון".
לעבנסגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דירער איז געבוירן געווארן אין נירנבערג וואו ער האט געוואוינט דעם גרעסטן טייל פון זיין לעבן. זיין פאטער, אלברעכט, וואס האט אימיגרירט פון אונגארן אינמיטן דעם 15טן יארהונדערט, איז געווען א גאלדשמיט און זיין מוטער, בארבארא (האלפער) איז געווען א לאקאלע. אלברעכט איז געווען דער דריטער פון אכצן קינדער. זיין פאטער האט אויסגעקליבן א משפחה-נאמען וואס דערמאנט דאס דארף פון זיין געבורט, אייטאש, דזשולע געגנט, ביים היינטיגן גרענעץ מיט רומעניע. אייטאש (אונגאריש: ajtós) איז טייטש א טירער, און אויפן נירבערגער דיאלעקט, דירער.


text:
דזשאסטין ביבער
דזשאַסטין דרו ביבער (ענגליש: Justin Drew Bieber, געבוירן דעם 1טן מערץ 1994) איז א קאנאדישער פאפ זינגער.
ווען ער איז אלט געווען 13 יאר האט ער אנגעפאנגען צו פארשפרייטן ווידעא קליפס ווי ער זינגט אויף דעם יוטוב וועבזייטל, פון דארטן האט ער זיך געשאפן א נאמען און אין 2009 האט ער ארויסגעגעבן זיין ערשטען אלבאם "My World". און 2010 איז ארויסגעקומען דער אלבאם "My World 2.0", דער סינגל "Baby" איז די מערסטע זעהנדיגע ווידעא קליפ אויף יוטיוב. אין יאר 2011 האט ער ארויסגעגעבן דעם אלבאם "Never Say Never – The Remixes".
ביבער האט געוואונען פיר עהרעס ביי די צערענאמיע פון אמעריקאנער מוזיק אלס דער בעסטער זינגער פון MTV. ער האט אסאך נאכפאלגער בעיקר ביי די יוגנט וואס קוקן אויף אים שטארק ארויף אלס א מאדעל.
ער האט זיך געלאזט טאטואירן אויף זיין קערפער מיט די אידישע בוכשטאבן פון "ישוע"


text:
רויט
רויט (#FF0000)
רויט איז איינער פון די פיר הויפט קאלירען, וואס פון זיי ווערט צוזאמעגעשטעלט אלע ערליי קאלירען, ווי צום ביישפיל: פון רויט און בלא ווערט קאליר פורפיל.
בלוט, ווען עס קומט אין בארירונג מיט אקסיגען, איז עס אין א רויטע קאליר (אבער אין קאסמאס זעהן עס די אסטראנאטען מיט א בלאען קאליר)
רויט איז א שרייעדיגע קאליר, און א קאליר וואס איז מרמז אויף זינד 'אם יהיו חטאיכם כשנים כשלג ילבינו': [די באשעפער זאגט צו אידישע קינדער] אויב אייערע זינד וועט זיין רויט אזוי ווי רויטוואל, וועל איך עס ווייס מאכן אזוי ווי שניי.
א פרוי טאר נישט גיין מיט א רויטע שרייעדיגע קלייד צוליב צניעות.


text:
גדעון האוזנער
גדעון הויזנער (26סטן סעפטעמבער 1915, לעמבערג - 1990) איז א געוועזענער פראקוראר, פון ישראל, און פון די הויפטן אין די אנקלאגע, קעגן אדאלף אייכמאן,
די טענות אינעם געריכט האט ער אויסגעשטעלט, וואס איז באשטאנען פון דערציילן דאס געשיכטע פונעם שואה, און דאס באשולדיגונג פון אייכמאן, אלס ארכי מערדער פונעם יידישן פאלק, אויף אייכמאן פערזענליך, און דערנאך פארלאנגען דאס טויט אורטייל.
זיין רעדע אינעם געריכט איז זייער א באוואוסטע רעדע אין דער היסטאריע פון מדינת ישראל.
ער האט אנגעפאנגען זיין רעדע אזוי. איך שטיי דא פאר ענק יידישע ריכטער, אלס אקלאגער קעגן אייכמאן, איך שטיי נישט אליין, מיט מיר שטייען, אויף דער פלאץ און אויף דער שעה, זעקס מיליאן אנקלעגער, אבער זיי קענען נישט אויפשטיין אויף זייערע פיס, און אנטייטלען מיט א באשולדיגונגס פינגער, קעגן דעם גלאזערנעם קאסטן, און אויסרופן קעגן דער וואס זיצט אין דעם, איך באשולדיג: פארוואס? ווייל זייער אש און זאמד, איז צושפרייט אויף די בערגלעך פון אוישוויץ, אוף די פעלדער פון טרעבלינקע, און עס איז פארשוועמט געווארן אין די טייכן פון פוילן. אויב וויל מען זיי באגראבן אין זייערע היים ערטער, איז עס צושפרייט אויף די לענג און די ברייט פונעם אייראפעאישן קאנטינענט, זייער בלוט שרייט פון דער ערד, אבער זייער שטומע ווערט נישט געהערט. וועל איך זיין פאר זיי א פארשטייער, און ווי א שליח פון מדינת ישראל, וועל איך אין זייער נאמען זאגן, דאס שרעקליכע באשולדיגונג.


text:
זרע
די זרע איז א ווייסע פליסיקייט וואס קומט ארויס פון דעם איבר פון א זכר. זי אנטהאלט די ספערמע, די צעלן וואס קענען רעפראדוצירן. די רעפראדוקטיווער מעכאניזם, צום שאפן נאך א ביאלאגישער דור, מיט די סאמע גענעטישע שטריכן פונעם פראדוצירער (מזריע). א מענטש נעמט ארויס אין יעדן מעשה ארום 500 מליאן זרע קאמערן, און דאס קען זיין גענוג פאר די פולצאליגע קינדער - אויב מען וויל עס ניצן - למשל דורך א לאברעטארי.
דאקעגן די פרוי געבט נאר איין אוועריען - איי, פאר איינציגע ספערמען; דאס הייסט, אז יעדע איי פונעם פרוי קען פראדוצירן בלויז איינציגע קינדער נישט מער.
זומען (אידיש) דער קלענסטער צעל איז אין דער זרע פון א מאן.
זרע איז דא ביי פרוכט און גרינצייג צולייגך ווי ביי מענטשן און אנדערע באשעפענישן. די זומען איז דער סאמע פונדמענט פונעם רעפראדוקציע סיסטעם, אן די זומען קען קיין רעפראדוקציע נישט צושטאנד קומען.
איז זרע לעבן?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לויטן זוהר הקדוש איז דאס א לעבעדיגע זאך, אין מען איז א רוצח אויב מען איז מוציא זרע לבטלה[פֿעלט אַ מקור] אויך לויט די קריסטן[פֿעלט אַ מקור].


text:
פלי מאנשאפט
פלי מאנשפאט זענען די מענטשן אנגעשטעלט ביי דער פלי געזעלשאפט צו פארזיכערן די זיכערהייט און באקוועמקייט פון די פאסאזשירן אין דעם פליגער.
פילאטן אויף א עראפלאן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער פילאט איז דער קאפיטאן פון דעם מולטי מיליאן דאלארדיגן פליגער און זיין ארבעט איז גאר אן אחריות'דיגער. דער פילאט האט די לעבנס פון צענדליגער, און אמאל הונדערטער אין זיין האנט. עס איז אמת אז מער מענטשן ווערן אומגעברענגט פון אויטא עקסידענטן ווי פון פליגער קראכן, אבער איין פליגער עקסידענט קען ברענגן א קאטאסטראפע וואס הונדערט אויטא עקסידענטן קענען נישט ברענגן.
אויף קאמערציאלע עירליינס זענען שטענדיג פאראן כאטש צוויי פילאטן און אויף טייל פליגער זענען פאראן 3 פילאטן. יעדער פילאט איז ערפארן צו זיין ארבעט און עס איז נישט פאראן אזא זאך אז איינער איז ניי אין די דזשאב. די פילאטן טרענירן זיך זייער לאנג און גייען אדורך גאר אסאך אקטועלע טרענירונגן. זייער אסאך פון די פילאטן קומען פון די עירפארס און האבן גאר א גוטע ערפארונג.
דער הויפט פילאט ווערט אנגערופן דער קאפיטאן, ער זיצט אויף די לינקע זיץ אינעם קאבינע. ער איז פאראנטווארטליכט און האט די ערשטע ווארט אויף יעדע באשלוס וואס עס דארף געמאכט ווערן אויף די עירקרעפט. אין פאל פון אן עמוירדזשענסי וועט ער איינטיילן יעדע שריט וואס מען זאל ווייטער טאן.
דער צווייטער פילאט, וועלכער זיצט אויף די רעכטע זייט, איז דער קא-פילאט, ער ווערט אויך אנגערופן דער ערשטער אפיציר. אויך ער האט גארנישט ווייניגער ערפארונג ווי דער קאפיטאן, ער העלפט ארויס דעם פילאט אין זיין ארבעט און גיט א צווייטע פארשלאג ווען עס קומט צו מאכן באשלוסן. דער הויפט סיבה פארוואס עס איז פאראן צוויי פילאטן איז וועגן זיכערהייט. סתם א מענטש קען נישט פירן א פליגער און דערפאר פעלט זיך אויס א צווייטער פילאט אין פאל עפעס פאסירט מיט'ן ערשטן. די עלטערע פליגער וועלכע זענען געבויט געווארן בעפאר 980' פארמאגן אויך א דריטער פילאט, וועלכע איז דער פלייט אינדזשעניר (ווערט אויך אנגערופן דער צווייטער אפיציר). זיין ארבעט איז צו באטראכטן אלע אינסטרומענטן און זיכער מאכן אז אלעס קלאפט. דורכאויס די פלייט וועט דער פלייט אינדזשעניר אויסרעכענען אלע חשבונות וועגן די ווינטן און ווייטקייט, און פלאנירן די ריכטיגע וועגן פאר'ן פליגער. היינט ווערט די ארבעט געטאן דורך א קאמפיוטער, וועלכע שיקט אלע מעסעדזשעס צום פילאט אויף א סקרין. די נייערע פליגער פארמאגן טאקע נישט קיין פלייט אינדזשעניר, און איינמאל די עלטערע פליגער וועלן ארויסגיין פון באנוץ וועט מען מער נישט הערן פון אזא פאזיציע.
אלע דריי פילאטן זענען אייניג טרענירט אבער דער הויפט פילאט פארמאגט מער ערפארונג ווי די אנדערע צוויי. ווען א פילאט הייבט אן ארבעטן פאר אן עירליין וועט ער ערשט געהאלטן ווערן אויף רעזערוו און נאך א שטיק צייט וועט ער קענען ווערן א פילאט אויב עס איז פאראן אן עפענונג. די רעזערוו פילאטן לעבן אן אומפאראויס פלאנירטע לעבן, זיי מוזן זיין גרייט יעדע שטונדע אין טאג צו גיין ארבעטן ווי אימער זיי ווערן גערופן. זיי דארפן געווענליך דעגרייכן די לופטפעלד און זיין גרייט צו פליען ביז אנדערהאלבן שעה. די פילאטן נעמען איבער די ארבעט פון די רעגולערע פילאטן, אויב איינער שפירט זיך נישט גוט אדער קען נישט מאכן די פלייט צוליב סיי וועלכע סיבה. טייל טעג זענען די רעזערוו פילאטן ליידיג און אמאל זענען זיי זייער פארנומען. ווען זיי קומען אן צו די ארבעט ווייסן זיי נאך קיינמאל נישט צי עס האנדל'ט זיך פון א רייזע צו אן אנדערע שטאט נישט ווייט אוועק, אדער צו די אנדערע עק וועלט וואס וועט געדויערן כאטש עטליכע טעג.
די אמטירנדיגע פילאטן האבן געווענליך א סקעדזשועל וועלכע ווערט אנגערופן א ליניע. די פילאטן ווייסן יא פון פאראויס זייערע טעג, אבער קענען זיך נאך אלץ נישט פונקטליך אויסרעכענען, ווייל עס מאכט זיך זייער אסאך אז די פלייט סקעדזשועלס ווערן פארשפעטיגט, און אין אזא פאל וועלן די פילאטן בלייבן ארבעטן מער ווי זייערע 8 שטונדן פאר דאמעסטיק, און 12 שטונדן פאר אינטערנאציאנאל. צום מערסטן ווערן די סקעדזשועלס פארשפעטיגט ווען איינע פון די פילאטן קענען נישט אנקומען אין דער לעצטע מינוט, און מען מוז פארשאפן א רעזערוו פילאט.
צוגערייטונגען פונעם פילאט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
בעפאר א פלייט הייבט זיך דארף דער פילאט איבערקוקן אלע אינפארמאציע וועגן די פלייט און זיין אין קאנטאקט מיט'ן קאנטראל טורעם. דער פילאט טרעפט זיך מיט די גאנצע מאנשאפט, און מאכט זיכער אז אלעס איז גרייט. דער פילאט דארף דאן אונטערשרייבן אן אזויגערופענע פלייט רעליס, וועלכע איז א דאקומענט וועלכע פארזיכערט אז אלעס איז גרייט. דער פילאט וועט דאן באקומען אינפארמאציע פון די קאנטראל טורעם איבער די וועטער און א פונקטליכע באריכט פון די פאסאזשירן, און וויפיל זיי ציילן. רוב פליגער האבן היינט אריינגעבויטע פרינטערס וועלכע פרינטן באלד ארויס אלע אינפארמאציע, כדי דער פילאט זאל נישט דארפן פארברענגן א איבעריגע מינוט.
ווען אלעס איז גרייט וועלן די מאנשאפט פארשליסן אלע טירן, און דער פילאט וועט דאן געבן דעם "אקעי" צו די געיט ארבייטער, וועלכע וועלן צוריק שטופן דעם פליגער צו די ראנוועי. פון דארט וועט דער פילאט נאכפאלגן די גענויע אינפארמאציע וואס ער ווערט געגעבן פון די קאנטראל טורעם.
נאכדעם וואס די פלייט האט געלאנדעט, וועט דער פילאט זיך נאכאמאל טרעפן מיט די מאנשאפט און הערן אויב איינער האט עפעס איבערצוגעבן. דער קא-פילאט דארף דעמאלט איבערקוקן אלע אינסטרומענטן און זיכער מאכן אז אלעס ארבעט געהעריג.
די איינציגסטע פיזישע ארבעט וועלכע דער פילאט טוט איז דאס אויפהייבן און לאנדן. איבער די גאנצע רייזע פארן די היינטיגע פליגער אויטאמאטיש, און די פילאטן דארפן נאר האלטן אן אויג. אויפהייבן און לאנדן איז א שווערע ארבעט יעדעס מאל, און אפילו די מערסט ערפארענע פילאטן אטעמען אפ נאך יעדע לאנדונג. די פילאטן דארפן זיין גרייט יעדע מינוט אין פאל עס מאכט זיך אן עמוירדזשענסי, און דאן וועלן זיי מוזן איבערנעמען דאס רעדל, ווייל די פליגער זענען אזוי איינגעשטעלט אז ווען עס מאכט זיך די מינדעסטע פראבלעם טוט זיך די אויטאמאטישע סיסטעם אויסלעשן.
זינט פלייטס פארן איבער די גאנצע וועלט און די קאנטראל טורעמעס מוזן זיין אין קאנטאקט מיט די פילאטן, האבן די עירליינס אויפגעצויגן די ענגלישע שפראך אלס די אפיציעלע שפראך וואס ווערט גענוצט אין אלע קאנטראל צימערן אין די גאנצע וועלט. אויב דער פילאט קען די נאטיווע שפראך דעמאלט וועלן זיי יא רעדן אין זייער שפראך.
טייל פילאטן קענען נאר אזויפיל ענגליש וויפיל עס פעלט אויס צו פארשטיין די קאודס, און עס האט שוין טאקע פאסירט מער ווי איין עקסידענט נאר צוליב די אומפארשטענדעניש פון די קאנטראל טורעם און דער פילאט.
פלייט אטענדענטס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס געזעץ פארלאנגט אז עס מוז זיין כאטש איין פלייט אטענדענט פאר יעדע 50 פאסאזשירן. די ארבעט פון די פלייט אטענדענטס הייבט זיך אן בעפאר דער ערשטער מענטש טרעט ארויף אויפ'ן פליגער, און ענדיגט זיך נאכדעם וואס דער לעצטער מענטש טרעט אראפ.
בעפאר די טירן ווערן געעפענט דארפן אלע פלייט אטענדענטס זיין גרייט אויף זייערע פאזיציעס, און ווען די פאסאזשירן קומען ארויף דארפן זיי צייגן די זיץ פלעצער, העלפן ארויפלייגן די באגאזשן, טרענירן די פאסאזשירן וועלכע זיצן ביי די עמוירדזשענסי טירן צו זיין גרייט, צייגן די זיכערהייטן וועלכע דער פליגער פארמאגט, און זיכער מאכן אז יעדער איז צוגעבינדן מיט די זיץ פאסיקעס.
ווען דער פליגער איז גרייט זיך צו הייבן וועט דער פילאט געווענליך אויסרופן צו דערמאנען די פלייט אטענדענטס זיי זאלן זיך צובינדן צו די ספעציעלע דזשאמפ זיצן וועלכע זענען אינסטאלירט פון פארנט און פון אונטן.
איינמאל דער פליגער איז שוין אויסגעגליכן וועלן זיי צוגרייטן איבערבייסונגן און מאלצייטן פאר די פאסאזשירן.
אזוי זענען זיי פשוט'ע באדינער, אבער זיי זענען אויך געלערנט צו זיין גרייט אין פאל פון א עמוירדזשענסי. זיי דארפן קענען בארואיגן די פאסאזשירן, און וועלן העלפן די פאסאזשירן ארויסגיין פון דעם פליגער בעפאר זיי קענען ארויסגיין. סיי וואספארא פראבלעם עס מאכט זיך זענען זיי פאראנטווארטליכט צו האלטן די פאסאזשירן רואיג און געבן הילף פאר די וואס דארפן עס.
די עירליינס פרובירן צו נעמען פריינטליכע און העפליכע מענטשן אלס פלייט אטענדענטס, וועלכע קענען אויך צייגן א רואיגע געמיטער אין פאל פון א פאניק. די געקליבענע קאנדידאטן ווערן טרענירט פאר 2 מאנאטן און אויב זיי מאכן דורך אלע טעסטן ווערן זיי אויפגענומען צו די דזשאב. עס שרייבן זיך איין פיל מער קאנדידאטן וויפיל עס איז מעגליך אויפצונעמען, ווייל די ארבעט איז פאררעכענט אלס א גרינגע ארבעט מיט אסאך בענעפיטן.
רוב עירליינס וועלן לאזן זייערע פלייט אטענדענטס פארן סייוויי פאר קוים עטליכע דאלאר אויב עס איז פאראן איבעריגע זיצן.
פלייט אטענדענטס זענען איינגעשטעלט אזויווי די פילאטן, און עס זענען פאראן די וואס האבן א סקעדזשועל און עס זענען פאראן אסאך אין רעזערוו וואס ווייסן נישט וואו די נעקסטע מינוט וועט זיי טראגן. די וואס פארן ווייט באקומען שטיבער אין האטעלן איבער צו נעכטיגן, און טייל קומען יא צוריק אהיים יעדע נאכט.
מאנשאפט היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען פליגער האבן אנגעהויבן פליען אין דער לופטן זענען די פילאטן געווען די משה-מענטשן וועמען יעדער האט ארויפגעקוקט. ווען איינער האט באגעגענט א פילאט איז געווען א גאנצע שמחה אזויווי איינער זאל היינט טרעפן דעם פרעזידענט. פירן א פליגער איז געווען א שווערע ארבעט וואס ווייניג האבן געקענט כאטש עס איז נאר געווען איין קאנטראל רעדל און דאס אלעס. ווען פליגער טעכנאלאגיע איז געווארן מער פארגעשריטן האבן די פילאטן געהאט א גרינגערע ארבעט אבער די טרענירונג האט געדויערט פיל לענגער ווייל די פילאטן האבן זיך געברויכט אויסלערנען וואס יעדע אינסטרומענט טוט און וויאזוי מען קאנטראלירט דאס.
אין די צייטן פון די ערשטע וועלט קריג האט זיך אנגעהויבן פילאט טרענירונג אין די מאסן אבער נאר פאר די מיליטער. נאך די קריג און נאכמער נאך די צווייטע וועלט קריג האבן די פילאטן אנגענומען קאמערציאלע פלייטס און אלע פילאטן זענען געווען קריג'ס העראס. היסטאריע זאגט אז נאך אין 960' זענען אלע פילאטן געווען ווייסע מענער מיט א מיליטערישע רעקארד. מיט די יארן האט זיך דאס געטוישט און די עירליינס האבן אנגעהויבן אויפנעמען אויך פרויען און מינאריטעט פילאטן און מען האט געגעבן די מעגליכקייט אפילו פאר די וואס וואס זענען נישט געווען אין די מיליטער אזוי לאנג ווי זיי האבן די ריכטיגע ערפארונג. היינט זענען טאקע נאר האלב פון די פילאטן מיליטער לייט.
אין די ערשטע יארן פון קאמערציאלע עירקרעפט זענען רוב פליגער געפארן מיט קארגא און האבן אויפגענומען ווייניג מענטשן ווייל עס איז געווען זייער טייער. עס זענען פארשטייט זיך נישט געווען קיין פלייט אטענדענטס און יעדער האט זיך געדארפט ספראוון מיט זיך אליינס און די פילאטן האבן מיטאמאל געהאט צייט אנצוקוקן די פאסאזשירן ווייל זיי זענען געווען זייער פארנומען. ווען עירליינס זענען געווארן מער פארנומען און זיי האבן אויפגענומען מער פאסאזשירן האבן געוויסע עירליינס אויפגענומען יוגנטליכע צו העלפן די פאסאזשירן און געבן אינפארמאציע. אין 930' האט א נוירס מיט'ן נאמען עלען טשארטש פארגעשלאגן פאר באואינג (וועלכע איז דעמאלט געווען אויך אן עירליין) אז עס וואלט געווען א גוטע געדאנק איינצוטוישן די יוגנטליכע מיט רעגיסטרירטע נוירסעס וועלכע זענען געלערנט צו זיין בייהילפיג צו מענטשן און וועלן קענען העלפן אין פאל פון אן עמוירדזשענסי. באואוינג האט געפאלן די געדאנק און האט אויפגענומען 8 נוירסעס פאר א 3 מאנאטן פראבע אויף עטליכע פון איר עירקרעפט. די פראבע איז געווען א סוקסעס און די פאסאזשירן האבן אויסגעדרוקט שטארקע צופרידנהייט פון די העפליכע נוירסעס. פון דארט האט שוין נישט געדויערט לאנג ביז אלע עירליינס האבן נאכגעטאן דאס זעלבע און מיט דער צייט האבן די פלייט אטענדענטס מער נישט געברויכט זיין קיין נוירסעס, אבער די העפליכקייט און צוגעלאזנקייט איז געבליבן א וויכטיגע עלעמענט אין זייער שטעלע.
די ניי אויפגעקומענע פלייט אטענדענטס זענען גערופן געווארן סטוארדסעס און האבן נאר געמעגט זיין יונגע פרויען וואס האבן נאך נישט געהייראט ווייל די עירליינס האבן געהאלטן אז א געהייראטע פרוי וועט נישט קענען טאן די ארבעט זייענדיג אזויפיל אוועק פון אינדערהיים (אמאל איז געווען אן אנדערע וועלט). זיי האבן געמוזט זיין א געוויסע הויך און א געוויסע וואג זיכער צו מאכן אז זיי זענען גענונג אקטיוו און צוגעשטעלט פאר די ארבעט. די שטעלע איז געווארן זייער אן ארויפגעקוקטע דזשאב אבער די פלייט אטענדענטס זעלבסט האבן נישט גענאסן קיין סאך בענעפיטן אין יענע יארן און האבן באקומען גאר ווייניג באצאלט.
מיט די יארן האט זיך אבער אלעס געטוישט און יעדער האט געקענט ווערן א פלייט אטענדענט. די עירליינס האבן זינט דאן שטענדיג אויפגענומען מענער און פרויען אייניג און פון אלע סארטן און היינט באקומען זיי די זעלבע בענעפיטן פון די פילאטן, ווייל די עירליינס האבן באשלאסן אז די פלייט אטענדענטס זענען דאס געזיכט פון די עירליין וועלכע די פאסאזשירן זעען דורכאויס רוב שטונדן פון א פלייט.


text:
ניוט גינגריטש
נוטאן לערוי גינגריטש (געב' 17טן יוני, 1943) איז אן אמעריקאנער פאליטיקאנט, א געוועזענער קאנגרעסמאן פון דעם שטאט דזשארדזיע.
ער איז ברייט באקאנט פארן פירן די רעפובליקאנער פארטיי, אין 1994, צו א מאיאריטעט אין דער אמעריקאנער קאנגרעס, נאך 40 יאר זיין אין די מינאריטעט, ער איז דאן געווארן דער 58סטער ספיקער פון דעם קאנגרעס הויז.
נאך יאר פיר זיין דער ספיקער האט ער רעזיגנירט צוליב עטישע אויספארשונגען.
גינגריטש איז געבוירן אין דרום-צענטראלער פענסילוועניע. ער האט חתונה געהאט דריי מאל; ער האט צוויי פארהייראטע טעכטער פון זיין ערשטער פרוי.
זיין יעצטיגע פרוי איז קעליסטע ביסעק, יונגער פון אים מיט 30 יאר.
נוט גינגריטש איז האט אין מיי 2011 געמאלדן אז ער איז א קאנדידאט אין די רעפובליקאנער פריימעריס צו ווערן דער רעפובליקאנער קאנדידאט אין די 2012 פרעזידענט וואלן. ער האט זיך ארויסגעצויגן פין דעם פארמעסט אפריל 2012 צוליב זיין שוואכער סוקסעס.


text:
ישראל מאיר לאו
הרב ישראל מאיר לאַו (געב' כ"ב סיון ה'תרצ"ז, פיעטרעקאוו) אין דער הויפט רב פון תל אביב, און א געוועזנער הויפט רב פון ישראל (תשנ"ג - תשס"ג). ער איז אויך דער פארזיצער פון יד ושם.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הרב לאו איז געבוירן געווארן כ"ב סיון תרצ"ז אין פיעטרעקאוו צו זיין פאטער הרב משה חיים לאו, דער לעצטער אב"ד פון פיעטריקאוו, און זיין מוטער מרת חיה פרענקל-תאומים. ער שטאמט פון 38 דורות רבנים בן אחר בן. מ'האט אים געגעבן דעם נאמען מאיר נאך הרב מאיר שפירא. יולי 1945 האט מען אים באפרייט פונעם בוכנוואלד קאצעט.
ווען ער איז געווען אלט 22 יאר האט ער געהייראט מרת חיה יוטא, די טאכטער פון הרב יצחק ידידיה פרענקל, וואס איז שפעטער געווארן הויפט רב פון תל אביב.
אין תשס"ח האט מען אים באשטימט פארזיצער פון יד ושם.
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פון תשל"ח ביז תשמ"ח איז ער געווען הויפט-רב פון נתניה. אין תשמ"ח האט מען אים באשטימט הויפט רב פון תל אביב. אין תשנ"ג איז ער געווארן דער אשכנזישער הויפט רב פון ישראל. ער איז געבליבן אין דעם אמט 10 יאר, נאכדעם האט ער געמוזט ענדיגן זיין קאדאנץ לויטן געזעץ. תשס"ה איז ער געווארן א צווייט מאל הויפט רב פון תל אביב.
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הרב ישראל מאיר לאו און מרת חיה יוטא האבן אכט קינדער:
- הרב משה חיים, רב פון נתניה זייט תשמ"ח.
- הרב דוד, געוויילט אשכנזישער הויפט-רב פון ישראל י"ז אב תשע"ג
- הרב צבי יהודה, רב פון צפון תל-אביב
- די ווייב פון הרב אליעזר סאראצקין, רב פונעם רמת אפרים געגנט און דירעקטאר פון לב לאחים
- די ווייב פון הרב בנימין קאַהן, ראש ישיבה פון "חיי משה", ירושלים
- מרת רחל, די ווייב פון הרב יחזקאל שיינפעלד, רב אין רמת אביב
- די ווייב פון הרב אריאל שווייצער, א דיין אין ירושלים
- די ווייב פון הרב משה קירשטיין, ראש ישיבה פון "נתיבות יצחק" אין תל אביב


text:
אלעזר המכבי
אלעזר המכבי, אויך גערופן אלעזר החורני, וויבאלד ער קומט פון די שטאט בית חורון, פון די חשמונאים, און א זון פון מתתיהו הכהן, נישט צופיל איז באוויסט וועגן אים, דאס ווייסט מען אז ביי די קאמף פון בית זכריה, איז ער אומגעקומען ביים פרובירן הרגנען א העלפאנד.
לויט מגילת אנטיוכוס, איז ער געווען א קנאי, און זיין טאטע האט געזען אין אים, ווי פנחס בן אלעזר, אין ספר חשמונאים ב' ווערט ער גערעכנט אלס כהן משוח למלחמה, וואס פלעגט אויסרופן איידער די ארויסגיין צום קריג, די פסוקים פון די תורה, פון ווער עס מעג זיין א סאלדאט.
אין ספר חשמונאים א' שטייט, אז ביי די קאמף אין בית זכריה, האט ער געזען אן העלפאנד, וואס איז שווער פארפאנצערט, מער ווי די געווענליכע, און דעריבער האט זיך פארגעשטעלט, אז די גענעראל פון די יוונים געפונט זיך אויפן העלפאנד, ער איז צוגעגאנגען צום העלפאנד, און אויפן וועג האט ער אומגעברענגט מיט זיין שווערד, אלע וואס זענען געשטאנען ארום, ער האט געקניט און געשטאכן דעם העלפאנד, דער העלפאנד איז געפאלן און געשטארבן, און אלעזר איז געשטארבן מיטן העלפאנד. די קאמף האט זיך געענדיקט מיט א נידערלאגע צו די חשמונאים.
מאנכע ליגן א ספק אין וואס שטייט געשריבן אין חשמונאים א', ווי קען מען שטעכן א הלפאנד מיט א שווערד. זיי באזירן זייערע פראגעס, אויף מגילת אנטיוכוס, דארט שטייט אלעזר האט זיך פארנומען מיט אומברענגען העלפאנדן, מיט זייערע רייטער, נאכן קריג האט מען אים נישט געזען, נישט צווישן די לעבעדיקע, און נישט צווישן די טויטע, אין די ענדע האט מען אים געפונען איינגעזינקען אין די בלוט און אנדערע שמוץ, פון געהרגטע העלפאנדן.


text:
לודוויג וויטגנשטיין
לודוויג יאזעף יאהאַן וויטגנשטיין (דייטשיש: Ludwig Josef Johann Wittgenstein; 26סטן אפריל 1889 - 29סטן אפריל 1951) איז געווען אן עסטרייכער פילאסאף, וואס איז געווען פראפעסאר פון פילאסאפיע אין דעם אוניווערסיטעט פון קיימברידזש פון 1939 ביז 1947. זיין בוך פילאסאפישע פארשונגען האט מען ארויסגעגעבן נאך זיין טויט; עס ווערט גערעכנט פון די וויכסטיקע ווערק אין אנאלאטישער פילאסאפיע.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לודוויג וויטגענשטיין איז געבוירן געווערן אין ווין דעם 26סטן אפריל 1889 צו קארל און לעאפאלדין וויטגענשטיין, זייער יונגסטע קינד. זיינע עלטערן זענען געווען פון די חשובסטע און רייכסטע משפחות אין דער עסטרייך-אונגארישער אימפעריע.


text:
גבעת המבתר
קאארדינאטן: 31°48′11″N 35°13′53″E / 31.80306, 35.23139
גבעת המִבְתָּר איז א יידישער געגנט אין צפון-מזרח ירושלים, צווישן רמת אשכול און דעם מזרח טויער איבערבייט און דעם פראנצויזישן בערגל. מען האט אויפגעשטעלט דעם געגנט אויף א בערגל וואס איז געווען א קאמפפלאץ ביי דער זעקסטאגיקער מלחמה. דער געגנט איז איינער פונעם קייט פון ריגל געגנטן[1] אויפגעשטעלט נאכן פאראייניקן ירושלים, מיטן צוועק צו באהעפטן מערב ירושלים מיט הר הצופים. רוב הייזער אינעם געגנט האט מען געבויט לכתחילה ווי נידעריקע צווי-משפחה הייזער, און במשך די יארן האט מען צוגעבויט העכערע שטאקן. די באפעלקערונג פון דעם געגנט ווערן גערעכנט פארמעגלעך.
אין דעם געגנט האט מען געטראפן חשובע יידישע קברים פון די צייטן פונעם בית המקדש.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ די אנדערע ריגל געגנטן זענען מעלות דפנה, רמת אשכול, פראנצויזישע בערגל און די נייע געביידעס געבויט אויף הר הצופים זייט 1967.


text:
מאלעריי
מאלעריי איז די קונסט פון אראפמאלן פארב אדער פיגמענט אויף אן אייבערפלאך, צו שאפן א בילד פון א פנים אדער זאך. די אייבערפלאך קען זיין א וואנט, פאפיר, האלץ, גלאז און נאך.
די פרקאטיצורינג פון מאלעריי איז בעיקר פארונצט אלס א מאוד צו רעפרעזענטירן, דאקומענטירן און אויסדרוקן; די אלע פארשידענארטיקע כוונות און טעמעס וואס איז אזוי פיל אין צאל וויפל פראקטערצירער עס איז דא פון דעם פאך; ד.ה. מאלעריי קען זיין נאטורליך געשטימט (ווי אין א גארטן פאנאראמע); פאטאגראפיש; אבסטראקט; אנגעפילט מיט נאראטיווישן אינהאלט; פאליטיש; אויפוועקן געפילן; אבער אין מערסטעס טייל פון היסטאריע זענען מאלערייען אנגעפילט מיט רוחניותדיגע מאטיוון און אידיאלן, פון דער תורה און סצעענס פון אמונה און מיטאלאגישע פיגורן סימבאל וואס טוען ארויסברענגען זייערע דעמאלטסדיגע באגריפן פון רעליגיע וואס האט אלעמען ארוםגענומען אט די מאלעריין באצירן נאך היינט אלע רעליגיעזע אינסטיטוציעס ארויסצוברענגן יראת שמים פון אירע קוקער.


text:
1918
1918 איז דאס 18טע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1918 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 31סטן מערץ - זומער זייגער איינגעפירט אין די פאראייניקטע שטאטן צום ערשטן מאל
- 26סטן מיי - גרוזיע פראקלאמירט די דעמאקראטישע רעפובליק פון גרוזיע, וואס האט זיך געהאלטן ביז 1921
- 28סטן מיי - ארמעניע און אזערביידזשאן פראקלאמירן זייער זעלבשטענדיקייט
- 28סטן אקטאבער - טשעכאסלאוואקיי באקומט זעלבשטענדיקייט פון דער עסטרייך-אונגארישער אימפעריע
- 6טן נאוועמבער - די צווייטע פוילישע רעפובליק פראקלאמירט אין פוילן.
- 11טן נאוועמבער - די ערשטע וועלט מלחמה ענדיגט זיך; פוילן ווערט זעלבשטענדיגקייט.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 11טן מיי - ריטשארד פיינמאן, אמעריקאנער פיזיקער (געש' 1988)
- 18טן יולי - נעלסאן מאנדעלע, פרעזידענט פון דרום אפריקע (געש' 2013)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן מערץ - קלאד דעביוסי, פראנצויזישער קאמפאזיטאר (געב' 1862)
- 30סטן יולי - הרב חיים סאלאווייטשיק, בריסקער רב און פיאנער פון דעם "בריסקער" מהלך אין לערנען (געב' 1853)


text:
געפאנצערטער סאלדאטן טראנספארט
א געפאנצערטער סאלדאטן טראנספארט איז א מאכענאזירטע מאשין, וואס טראגט זעלנער זיכערערהייט צום שלאכט פעלד, און דערנאך ברענגט זיי אהיים.
די ערשטע אזא מאשין, איז אריין אין באנוץ, סוף ערשטע וועלט מלחמה. ביי דער צווייטער וועלט קריג, איז רוב טראנספארטאציע געטון געווארן דורך לאסט אויטאס, דזשיפן, און האלב ראד מאשינען, די מעלה איז געווען שנעלקייט, אבער פארפאנצערונג איז כמעט נישט געווען.
די ערשטע מאשינען האבן געהאט מינימאלע פארפאנצערונג, מיט א דיקע שיכט אלומיניום, צוריק צו האלטן פייער פון לייכטע געווער, פון אריינדרינגען אינעווייניג. דער קאבינע פון אינעווייניג, האט געקענט טראגן 12 זעלנער, אויסער די מאנשאפט, וואס אפערירט דעם מאשין. דער מאשין האט פארמאגט עטליכע לייכט אטאמאטישע געווער. דער מאטאר האט געהאט די זעלבע קראפט, ווי א מאטאר פון אן אויטאבוס. דער כלי איז געווען לייכט פארפאנצערט, צו פארגרינגערן די גיכקייט ביים פארן.
די נייערע מאשינען פון אמעריקאנער מיליטער, און פון די רוסישער מיליטער, איז אביסל מער אפעקטיוו, צום ביישפיל זיי קענען אריבערפארן א טייך אן א פראבלעם, ווי די צוויי גרויסע רעדער-שינעס, שטופן דעם מאשין פארויס. אבער ווען אנטי טאנק געווער ווערט געשאסן אין ריכטונג פון א מאשין, רייסט עס אויף, און דער מאשין איז אומבאשיצט, קעגן אזא סארט געווער.
ווען עס קומט צו געהעריגע שטאט, גאסן און שאסייען, וועט די מאשין פארן אויף נארמאלע רעדער, די באוויסטע רעדער שינעס, ווי ישראל באנוצט זיך, אדער די פאראייניגטע שטאטן אין איראק, איז פארן מדבר, אדער פאר די שווערע דזשונגל, וואס געפונט זיך אין ווייטן אזיע, דער אמעריקאנער עם-113, איז פאבריצירט געווארן פאר די וויעטנאם קריג.
צה"ל האט באקומען די אמעריקאנער כלי, אלס הילף ביי די יום כיפור מלחמה, ישראל האט אויסגעשטאט זייערע מאשינען מיט גאר מאדערנע איינריכטונגען, ווי קאמאנד צענטערן, אנטי עראפלאן ראקעטעס, די אינזשעניר מיליטער פון ישראל, האט אויפגעשטעלט פון דעם א מאשין, וואס איר אויפגאבע איז רייניקן פיינטליך שטח, פון מינעס, זייט באמבעס, און אנדערע שטרויכלונגען, וואס קענען זיך געפונען אויפן שלאכטפעלד.
ווי שוין פריער געשריבן, אנטי טאנק ראקעטן, האבן אריינגעברענגט א נייע סארט פארפאנצערטע מאשין, ווי די אמעריקאנע ברעדלי, די ישראלדיקע אכזרית, אדער נמר. די מאשינען זענען שווער פארפאנצערט, בשעת א קריג, קענען זעלנער בלייבן אינעווייניג, עס איז אויסגעשטאט מיט שווערע מאשין געווער. די אמעריקאנע ברעדלי, האט אן אטאמאטישע קאנאן 30 מילימעטער. ישראלדיקע האבן שווערע מאשין געווער פון עטליכע סארטן, די נמר האט א מאשין געווער, וואס הייסט גראנאט שיסער.


text:
טעכניאן
קאארדינאטן: 32°46′39″N 35°01′18″E / 32.7775, 35.02167
דער טעכניאן איז דער אוניווערסיטעט אינסטיטוט פאר טעכנאלאגיע אין חיפה, וואס איז געגרינדעט געווארן אין 1912 מיטן נאמען טעכניקום, און געעפנט אירע טויערן 1924. פון אנהייב איז די שפראך פונעם אוניווערסיטעט געווען דייטש, אבער נאכן שפראכן קריג, איז עס אריבער צו העברעיש.
- אין די 1970ער יארן האבן אברהם לעמפל און יעקב זיוו אינעם טעכניאן אנטוויקלט דעם LZW אלגאריטם פאר קאמפרימירן דאטן.
באקאנטע תלמידים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אריה ווארשל - נאבעל פריז פאר כעמיע 2013


text:
שער מאשין
א שער מאשין איז געאייגענט זיך אפצושערן די האר, בעיקר פון קאפ, בארד, וואנצעס, און אנדערע ערטער. עס איז פשוט שנעלער, לייכטער און ווייניגער ווייטאגליכער, ווי ווען מ'נוצט אנדערע וועגן פון זיך שערן, און קען נישט שעדיגן אין קיין שום פאל, לויטן שטייגער וויאזוי די שנייד מעסערלעך זענען אויסגעשטעלט.
אמאל האט מען אפערירט שער מאשינען מיט דער האנט, אבער היינט האבן זיי געוויינלעך אן עלעקטרישן מאטאר. עס איז פארהאנען שער מאשינדלעך, מיט א דראט וואס מ'שטעקט איין אין א וואנט קאנטאקט, און ס'דא וואס ארבעטן מיט באטעריעס. אבער די מיטן דראט, ארבעטן בעסער און שטערקער.
מען קען אנשטעלן די מאשין, זאל שערן אויף געוויסע מאס ציפערן, וויפיל נאנט צום הויט מ'וויל זיין גלאט אן האר, צי א מילימעטער צי 'טריפל זערא'.


text:
הײַנט אין דער פֿרי, בײַם עסן אָנבײַסן, האָב איך, ווי מײַן שטייגער איז, געקוקט די נײַעס פֿון “בי-בי-סי” (כ’בין אין אָקספֿאָרד איצט). קודם-כּל, האָט מען מיר געזאָגט, אַז אַזאַ מיאוסן פֿרילינג האָט דאָס לאַנד שוין ניט געזען אין משך פֿון פֿופֿציק יאָר. אָבער אַז מע לעבט, דערלעבט מען – הײַנט דערוואַרט מען דעם וואַרעמסטן טאָג הײַיאָר, אַזש 20 גראַד (אָדער 68 גראַד, אויב איר טראַכט אין פֿאַרענהײַט). דערצו וועט מען זיך באַגיין (אַזוי זאָגט מען צו) אָן אַ רעגן.
און דערנאָך איז מען אַריבער צו אַן אַנדער טעמע: אויסלייג. ענגליש איז אין דעם זין אַ געוואַלדיק קאָנסערוואַטיווע שפּראַך. אָפֿט מאָל האָט דער אויסלייג ניט קיין שום לאַגיק, לכל-הפּחות פֿאַרן עולם, וואָס גריבלט זיך ניט אין דער עטימאָלאָגיע פֿון דעם אָדער יענעם וואָרט. פֿאַר וואָס דאַרף מען אויף ענגליש שרײַבן “דײַטשמעריש” chutzpah, אָבער אויסרעדן עס מיט אַ “כ” און ניט מיט אַ “טש”? אמת, איין מאָל איז מיר אויסגעקומען צו הערן אויפֿן ראַדיאָ “טשוצפּאַ”.
דערווײַל האָב איך זיך געכאַפּט, אַז הײַיאָר קענען מיר אָפּמערקן דעם 100-יאָריקן יוביליי פֿון אונדזער הײַנטיקן ייִדישן אויסלייג. אין יאָר 1913 האָט בער באָראָכאָוו, וועמען מע האַלט פֿאַרן גרינדער פֿון ייִדישער פֿילאָלאָגיע, פֿאַרעפֿנטלעכט זײַן פּראָיעקט פֿון באַפֿרײַען די ייִדישע אָרטאָגראַפֿיע פֿון דער איבערמאָסיקער השפּעה פֿון דײַטש. און אייניקע אַנדערע זאַכן און זאַכעלעך האָט יענער פּראָיעקט פֿאָרגעלייגט. הײַנט שרײַבן מיר מער אָדער ווייניקער לויט באָראָכאָוון, מיט געוויסע מאָדיפֿיקאַציעס געמאַכט אין ייִוואָ.
אָט ווי עס האָט אויסגעזען דער אויסלייג פֿון “פֿאָרווערטס” (איך האָב עס גענומען פֿון אַן אַרטיקל געדרוקט אין יאָר 1916):
“עס איז שוין היינטיגע צייטען ניט מעהר נויטיג צו שרייבען ארטיקלען אום צו בעווייזן, אז רעליגיאָן און נאציאָן זיינען ניט איינע און די זעלבע זאך.”
הײַנט וואָלט עס אויסגעזען אַנדערש:
“עס איז שוין הײַנטיקע צײַטן ניט מער נייטיק צו שרײַבן אַרטיקלען אום (אָדער כּדי) צו באַווײַזן, אַז רעליגיע און נאַציע זײַנען ניט איינע און די זעלבע זאַך.”
אין יאָר 1956 האָט זיך אין “פֿאָרווערטס” געפֿירט אַ דיסקוסיע וועגן אַריבערגיין אויף דעם “נײַעם” אויסלייג. איך ברענג דאָ בלויז איין בריוו, געדרוקט דעם 1טן פֿעברואַר 1956 (איך היט דאָ אָפּ דעם אויסלייג פֿונעם אָריגינאַל):
ווערטער רעדאַקטאָר.
ערלויבט מיר צו זאָגען מיין מיינונג אין דער דעבאַטע וועגען דעם אויסלייג פון דער אידישער שפּראַך, וואָס געוויסע פּערזאָנען ווילען מאָדערניזירן, דאָס הייסט, איבעראַנדערשען, ווייל עס געפעלט זיי ניט דער אויסלייג פון די ווערטער ווי זיי ווערען געשריבען אין די אידישע צייטונגען.
עס איז שוין דריי פערטעל יאָרהונדערט ווי אין אַמעריקע עקזיסטירט אַ אידישע פּרעסע. מיר האָבן דאָ אידישע צייטונגען מיט זעהר גוטע שרייבער, וואָס שרייבען אינטערעסאַנטע און באַלערענדע אַרטיקלען. יעדער שרייבער אין “פאָרווערטס” איז אַ ספּעציאַליסט אין זיין פאַך. עס איז אַ פאַרגעניגען צו לייענען זיי און די לעזער זיינען צוגעוואוינט צו דעם אידיש, וואָס אונזערע שרייבער שרייבען און זיי האָבן גרויס הנאה פון זייער שרייבען. איז צו וואָס מאַכן אַן ענדערונג אין דעם אויסלייג פון די ווערטער? מיר איז אויסגעקומען צו לייענען דעם “מאָדערנעם אידיש”, און וואָס זאָל איך זאָגען? דאָס איז ניט קיין אידיש. מיר אַלע ווייסען, אַז אויף אונזער פּראָסטען אידיש האָבן געשאַפען די גרעסטע ווערק אונזערע גרויסע קלאַסיקער. אויב אונזער פּשוטער מאַמע-לשון איז געווען גוט פאַר אַזעלכע קינסטלער ווי מענדעלע, פּרץ, רייזען, שלום עליכם און אַנדערע באַרימטע שרייבער, איז דאָס דער בעסטער באַווייז, אַז עס איז גאָר ניט דער מער מיט דעם אויסלייג פון די ווערטער אין דער אידישער שפּראַך. איז לאָמיר טאַקע לאָזן צורוה אונזער אידיש, און ניט מאַכן קיינע ענדערונגען.
סיימאָן בראַנינסקי
ברוקלין, נ.י.
The Yiddish Daily Forward welcomes reader comments in order to promote thoughtful discussion on issues of importance to the Jewish community. In the interest of maintaining a civil forum, The Yiddish Daily Forwardrequires that all commenters be appropriately respectful toward our writers, other commenters and the subjects of the articles. Vigorous debate and reasoned critique are welcome; name-calling and personal invective are not. While we generally do not seek to edit or actively moderate comments, our spam filter prevents most links and certain key words from being posted and The Yiddish Daily Forward reserves the right to remove comments for any reason.


text:
מנין
א מנין איז דער קווארום פון צען אידישע מענער פון דרייצן יאר און העכער וואס מען באדארף אויף צו קענען מתפלל זיין געוויסע חלקים פון די אידישע תפלות. די חלקים רופן זיך דברים שבקדושה, און בטציען זיך געווענליך צו קדיש, קדושה, ברכו, חזרת הש"ץ, און קריאת התורה.
נישט דער גאנצער מנין מוזן זיך באטייליגן אין די פולע תפלות אויף צו קענען זאגן די אויבנדערמאנטע תפלות. עס פארלאנגט זיך נאר זעקס אקטיווע מתפללים, און די רעשט קענען זיין פשוטע צוהערער און ענטפערן נאר אויף די דברים שבקדושה.
אין הלכה ווערט אויך פארעכנט א מנין אין אלגעמיין אלץ דער אידיאלער אופן פון אידישער תפלה, אפילו אויב די תפלות האבן נישט קיין דברים שבקדושה, ווי צ.ב.ש. אויף צו זאגן תהלים, אדער א צבור'ישע מצווה ווי חופה וקידושין, ברית מילה, פדיון הבן, א.ד.ג.
דער טערמין מנין ווערט אויך באנוצט אין אלגעמיין אויף דער ארגאניזירטער צוזאמקום אויף איינע פון די טעגליכע תפלות, אומאפהענגיג אויב דער מנין באשטייט פון צען מענטשן אדער פיל מער.


text:
מנורה
די מנורה איז א יידישע סימבאָל. עס איז דער נאמען פֿון דעם גאלדענעם לייכטער מיט 7 רערן וואס מען האט געצינדן יעדן טאג אויל-ליכט אין בית המקדש.
די מנורה אין חומש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער חומש אין ספר שמות ברענגט אז מען האט געמאכט די מנורה פארן משכן פון א ככר געוויכט פון ריינעם גאלד. די מנורה האט געהאט א מיטלן ראר מיט דריי צווייגן אין יעדער זייט. יעדער ראר איז געווען געשאפן מיט א קנעפל, א בלימל און פיר בעכערס.
חנוכה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אידן צינדן חנוכה א חנוכה מנורה א זכר צום נס חנוכה וואס האט פאסירט אין די צייטן פֿון די חשמונאים.


text:
בראונאו אם אין
בראַונאַו-אַם-אין (דייטש: Braunau am inn) איז א שטאט אין אים געגנט, צפון-מערב אויבער עסטרייך. די שטאָט געפינט זיך 90 ק"מ מערב פון לינץ און 60 ק"מ צפון פון זאלצבורג אויפן גרענעץ מיט דייטשלאנד. די שטאט האט א באפעלקערונג פון ווייניקער ווי 20,000 באוווינער.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
בראַונאַו-אַם-אין ווערט גערעכנט איינע פון די אוראלטע שטעט אין עסטרייך . זי ווערט ערשט דערמאנט ארום דעם ציווילן יאר 810 און האט באקומען דעם סטאטוס פון א שטאט אין 1260. בראונאו אם אין האט זיך אנטוויקלט אין א וויכטיקער פעסטונג שטאט צוליב איר לאקאציע אויפן אין טייך, וואס איז געווען א טראנספארט רוטע פאר זאלץ פון די מינעס אין זאלצבורגער געגנט.
במשך די יאָרן, האט קאָנטראָל איבער דער שטאָט געטוישט צווישן עסטרייך און דייטשלאַנד עטלעכע מאל. אין אנהייב פונעם 18טן יאָרהונדערט איז בראונאו-אם-אין געווען דער וווינאָרט פון דעם בייערישן פּאַרלאַמענט.


text:
תענית אסתר
תענית אסתר (אויף יידיש זאגט מען אסתר תענית) איז דער טאג פאר פורים, י"ג אדר (אין אן עיבור יאר, אדר שני). דער טאג איז א פאסט-טאג, מען זאגט סליחות און מ'ליינט ויחל. ווען י"ג אדר געפאלט שבת, פאסט מען דעם פריערדיקן דאנערשטאג, י"א אדר.
כאטש אנדערע תעניתים וואס געפאלן שבת שטופט מען דעם תענית ביז זונטאג, אבער אין דעם פאל טאר מען נישט פאסטן זונטאג (ווייל ס'איז פורים) דעריבער פעדערט מען דעם תענית צו דאנערשטאג.
דער רמ"א פסק'נט אז צו פאסטן אסתר תענית איז נאר א מנהג און נישט קיין חובה, אנדערש ווי די אנדערע פיר תעניתים פון חז"ל, דעריבער איז מען מער מיקל אסתר תענית און געוויסע הלכות.
מקור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די תענית ווערט נישט דערמאנט קלאר און חז"ל, די איינציגע פלאץ וואס עס ווערט דערמאנט איז אנהויב מסכת מגילה זאגט די גמרא אז 'י"ג זמן קהלה לכל', דער ר"ת זאגט אז דאס גייט ארויף אויף תענית אסתר, וואס דעמאלטס זאמעלט מען זיך איין צו דאווענען צום אייבערשטן און פאסטן, וויבאלד די אידן בימי אחשוורוש זענען אויך געווען אנגעוויזן אויף רחמי שמים.
אבער רש"י לערנט אז די ווערטער 'י"ג זמן קהלה לכל' איז נישט קיין הלכה, נאר ענדערש דאס באציעט זיך אויף דער געשיכטע פון דער מגילה, אז אום י"ג אדר האבן זיך איינגעזאמעלט די אידן זיך נוקם זיין אויף די פיינט.
דער רמב"ם - און ווי אזוי עס זעהט אויס פון רש"י - האלטן אז דאס פאסטן אום אסתר תענית איז בלויז אלס א זכר צו דעם טאָג וואָס אסתר המלכה האט באצוווּנגען דאס פאָלק ישראל צו פאַסטן אויף איר, ווייל זי האָט געדאַרפט אַריינגיין בכוח צום קעניג בעטן מבטל זיין די גזירה פון פאַרלענדן כלל ישראל. אַזוי ווי עס שטייט אין מגילת אסתר (פרק ד' פסוק ט"ז): לֵךְ כְּנוֹס אֶת-כָּל-הַיְּהוּדִים הַנִּמְצְאִים בְּשׁוּשָׁן, וְצוּמוּ עָלַי וְאַל-תֹּאכְלוּ וְאַל-תִּשְׁתּוּ שְׁלֹשֶׁת יָמִים לַיְלָה וָיוֹם--גַּם-אֲנִי וְנַעֲרֹתַי, אָצוּם כֵּן; וּבְכֵן אָבוֹא אֶל-הַמֶּלֶךְ, אֲשֶׁר לֹא-כַדָּת, וְכַאֲשֶׁר אָבַדְתִּי, אָבָדְתִּי. און דערפאַר הייסט דער טאג "אסתר תענית".
בזמן אסתר האבן די אידן געפאסט אין חודש ניסן, נאר וויבאלד מ'טאר דאך נישט פאסטן און חודש ניסן האט מען עס מתקן א טאג פאר פורים.
טייל האלטן גאר אז מרדכי און אסתר האבן עס שוין מתקן געווען ווי מ'זעט פון דעם פסוק אין דער מגילה, לְקַיֵּם אֵת-יְמֵי הַפֻּרִים הָאֵלֶּה בִּזְמַנֵּיהֶם כַּאֲשֶׁר קִיַּם עֲלֵיהֶם מָרְדֳּכַי הַיְּהוּדִי וְאֶסְתֵּר הַמַּלְכָּה וְכַאֲשֶׁר קִיְּמוּ עַל-נַפְשָׁם וְעַל-זַרְעָם דִּבְרֵי הַצֹּמֹות וְזַעֲקָתָֽם לויט דעם איז עס א חובה פונקט ווי קריאת מגילה און די אנדערע מצוות היום, אבער רוב ראשונים האלטן נישט אזוי, און דער ר"ן איז מסביר אז די ווערטער 'דברי הצמות וזעקתם' מיינט צו זאגן אז פונקט ווי חז"ל האבן געהייסן פאסטן די אנדערע פיר תענתים אלס א זכר פון די חורבן בית המקדש די זעלבע חויב איז דא צו מקיים זיין די מצוות היום פון פורים אלס א זכר פון די נס פורים.
מנהגים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין מסכת סופרים שטייט אז דער מנהג איז צו פאסטן דריי טעג נאך פורים, מאנטאג, דאנערשטאג און מאנטאג, וואס רופט זיך בה"ב, ווייל בזמן אסתר האט מען אויך געפאסט דריי טעג, אבער דער בית יוסף זאגט אז מיר פאסטן נישט דריי טעג ווייל עס איז אזאך שאין הציבור יכולין לעמוד.
אין קב הישר שטייט אז אום אסתר תענית זאל מען זאגן קאפיטל כ"ב פון ספר תהלים, 'א-לי א-לי למה עזבתנו', און עס איז סגולה צו געהאלפן ווערן מיט ישועות, ווייל חז"ל זאגן אז אסתר האט געזאגט די תפלה איידער ער איז אריין צו אחשורוש צו אפרופן די גזירה פון המן.


text:
אויב איר ווילן צו נעמען דיין צייַט, פאָרשלאָגן צו שפּילן פּאָטער גאַמעס אַרויסגאַנג דעם צימער אָנליין, וואָס וועט ברעכן דיין קאָפּ איבער יעדער שריט. ווען איר שפּיל, איר פּרובירן צו טראַכטן וועגן רעוועכדיק זייַט פון זייַן ונענוויאַבלע שטעלע און פּרובירן צו אַנראַוואַל די פּלאָנטערן פון טריקי טאַסקס. אַפֿילו אויב עס זענען ניט קענטיק קלוז, זיי זענען נאָך דאָרט, אָבער זיי דאַרפֿן צו געפֿינען. לערן די וואונדער, קוק אונטער די פּיינטינגז און קאַבאַנאַץ, באַוועגן זאכן און געפֿינען קלוז, סיפערס און שליסלען. עס איז קיין אָרט פון וואָס עס איז ניט אַנטלויפן, עס נאָר געזונט פאַרבאָרגן פון איר, אָבער אַ שאַרף אויג וועט שטענדיק געפינען אַ לופּכאָול.
גאַמעס טרָא םעד גנַאגסיורַא דורך קאַטעגאָריע:
האָבן איר אלץ סטייד אין אַ מאָדנע צימער אַליין פֿאַר אַ לאַנג צייַט? אויב יאָ, דעמאָלט איר וויסן וואָס די פּריקרע פעעלינגס אָנהייבן צו דערשייַנען נאָך אַ ביסל מינוט. איך וואָלט ווי איר צו לאָזן מיד און צו זיין צווישן באַקאַנט פּנימער. אבער וואָס אויב דאָס איז ניט מעגלעך? קינאָ גרויל ריפּיטידלי גערעדט דעם טעמע אין סדר צו אַנטוויקלען עס אין די מערסט גלייבן וועגן. געדענקען די פּלאַנעווען פון די פילם & לאַקוואָ, סאָ & ראַקוואָ; אָדער & לאַקוואָ, קובע & ראַקוואָ, וואָס איז אַ גרופּע פון מענטשן אין אַ צימער מיט קיין מאַרקינגז און טאָן ניט פֿאַרשטיין ווי זיי גאַט דאָרט און וואָס צו טאָן צו באַקומען אויס.
ווי אַ וועג אויס פון אַ געפערלעך סיטואַציע? אָנליין גאַמעס אויס פון די צימער געבעטן דעם קשיא אין יעדער ווערסיע פון די שפּיל. נישט אַזוי פּשוט ווי עס מיינט בייַ ערשטער. די טירן זענען באָרדאַד אַרויף און לאַקט מיט אַ שליסל, וואָס איר האָבן, פון קורס, ניט. פֿענצטער אויך שוטטערעד, און זיי קענען ניט געעפֿנט ווערן. פאַרצווייפלט סיטואַטיאָנס טאָן ניט פּאַסירן, און אויב עס איז צו געדענקען, איר קענען שטענדיק טראַכטן פון עפּעס. אין גאַמעס פון דעם זשאַנראַ זענען שטענדיק אַ פּלאַץ פון פּראַפּאָוזאַלז און זיי זענען פֿאַרבונדענע מיט די גאַמעס-קוועסץ. דאָ, אויך, עס איז נייטיק צו:
קיין געדאַנק האט אַ רעכט צו לעבן, ווייַל אין די ווירטואַל וועלט איז ניט אונטערטעניק צו לאָגיק. און ווען עס מיינט אַז אַלע פון די אָפּציעס פּרובירן, אָבער צו קיין העלפן, דעמאָלט איר האָבן מיסט עפּעס זייער קליין, ינגקאַנספּיקוואַס, עס ס שווער צו זען מיד. גיין אין ייטאַליקס קאָמפּיוטער מויז פֿאַר יעדער סענטימעטער אויף די פּלייינג פעלד אין זוכן פון אַקטיוו זאָנעס. נאַקעט וואַנט פּלאַסטערינג קענען באַהאַלטן הינטער אַ זיכער אָדער אַ קריכלאָך צו אן אנדער אָרט אונטער די טעפּעך קענען באַהאַלטן די לוקע אויף דער טשאַנדעליער אין די פאַרשטעלונג פון פילע לאַמפּשאַדעס שטיק פון דראָט. געדענקען אַז קיין קליין זאַך קענען ווערן באַשטימענדיק אויף די דרך צו ישועה. מאל זאכן אַזוי קלעווערלי דיסגייזד אַז זיי קענען ניט אַפֿילו זען, אויב איר גיין קוקן אין דעם פּלאַץ עטלעכע מאל. ווייסט אַזאַ אַ שטריך, פּרובירן צו זיין ווידזשאַלאַנט דעטעקטיווע, ווייַל עס איז משפּיע דיין אָנטייל אין דער שפּיל.
& נבספּ; עטלעכע טויז איר שפּילן צו אַנטלויפן אַ לימיטעד צייַט, וואָס איר מוזן האָבן צייַט צו נאַוויגירן אין פּלאַץ, צו געפֿינען אַלץ איר דאַרפֿן צו נוצן עס מיט אנדערע אַבדזשעקס, מאַכן אַ נומער פון לאַדזשיקאַל אַפּעריישאַנז און לאָזן די פּערימעטער. אָבער, אין אנדערע עמבאָדימענץ, עס איז קיין ייַלן און איר קענען געניסן די פּראָצעס ווי לאַנג ווי מעגלעך. אַפֿילו אויב איר זענען געבעטן צו מיטאָג, איר קענען בעשאָלעם לאָזן די שפּאַס אַפנ האַלבנ וועג צו אַ לייזונג און צוריקקומען צו איר C נייַ כוחות צו באַהעפטן די ראָלע פֿון דער מאָמענט אין וואָס ינטעראַפּטיד.
אָנליין גאַמעס אויס פון די צימער אָפֿט פאָרשלאָגן אַנטלויפן פון שולן, פּריזאַנז, סעמאַטעריז און ספּאַסעקראַפט. עס איז פּרידיקטאַבאַל אָפּציעס און שווער צו יבערראַשן זיי. אבער ימאַדזשאַן אַז איר זענט אַ לאַנג צייַט פּריפּערינג פֿאַר די ערשטער טאָג און עס איז געווען אָרגאַניזירט אין דער בעסטער טראדיציעס פון אַ ראָמאַנטיש אָוונט. און ווען די באַגעגעניש איז כּמעט קומען, איר געפינען אַז איר קענען נישט עפענען די טיר צו לאָזן מיין ליבע. גרינג! דו זאלסט נישט פּאַניק! אָטעמען די לופט און אָנהייבן צו טראַכטן מער ראַשאַנאַלי, וואָס קענען ווערן געטאן צו פאַרריכטן אַ נאַריש סיטואַציע? אָנהייבן צו שפּילן, און אין דעם קורס פון געשעענישן עס ווערט קלאָר וואָס טריט דאַרפֿן צו זיין גענומען. איר וועט האָבן פילע גיכער צו באַווייַזן דיין לאָגיק צו באַקומען אויס פון די ענקלאָוזד פּלאַץ, וועלכער עס איז געווען ניט & נדאַש; Created דורך מענטש הענט, אָדער אַ עקסטראַטערעסטריאַל ציוויליזאַציע.


text:
דיריגענט
דער דיריגענט אדער קאפעל-מייסטער איז דער וואס דיריגירט דעם ארקעסטער (קאפעליע).
דער דיריגענט שטייט געווענליך אינדערמיט, און דיריגירט מיט א טאקסשטעקל, ארויף אדער אראפ, שנעל אדער שטייט.
טראצדעם וואס די מוזיקאנטן זענען אלע פאכלייט, פעלט זיך אויס א דיריגענט, וועלכער גיט דעם טאן און טעמפא. דער דיריגענט צייגט ווען די פידלען זאלן אריינקומען, ווען די הארפען אדער טשעלאס זענען אראפגיין גאר נידריג.
מען קען דיריגירן מיט די הענט אן א שטעקל אבער מען איז געוואוינט צו ניצן א שטעקל. דער טעם איז ווייל אמאל פלעג נישט זיין קיין דיריגענט, נאר דער ערשטער פידלער פלעג דיריגירן די קאפעליע. רוב פון דער צייט האט ער געשפילט זיין פידל און די אנדערע מוזיקאנטן האבן אים געפאלגט. בשעת ווען ער האט נישט געשפילט האט ער געוויזן מיט זיין סמיק. שפעטער ווען מען האט אנגעהויבן צו האבן א דיריגענט וואס שפילט נישט, איז געווארן דער שטייגער אז ער ווייזט מיט א טאקסשטעקל במקום דעם סמיק.
צווישן די אממערסטן בארימטע דיריגענטן זענען:
- מאלקאם סארזשענט קאפעל-מייסטער פון אלע גרויסע ענגלישע ארקעסטרס.
- לענארד בערנשטיין דער מייסטער פון ניו יארק פילהארמאניק מייסטער.
- הערבערט וואן קאראיאן פון דער בערלינער פילהארמאניק.
- זובין מעטא פון די איזראעלי פילהארמאניק, און דערנאך אין די ניו יארק פילהארמאניק.


text:
ניו יארק מעטראפאליטען שטח
די ניו יארק מעטראפאליטען ראיאן איז די געגנט וואו ניו יארק סיטי, צפון ניו דזשערסי, און לאנג איילענד קומען זיך צונויף, עס ווערט אפט אנגערופען די ניו יארק "טריי-סטעיט שטח" וואס באדייט אז דריי שטאטן—ניו יארק, ניו זשערסי, קאנעטיקוט—קומען אן צו איין שטח[1] . דער שטח ווערט אבער מער אנגערופן מיט די פאפולערע נאמען "ניו יארק מעטראפאליטען שטח" און איז די פאפולערסטע מעטראפאליטען שטח אין די פאראייניגטע שטאטן, און די פערטע אויף די ליסטע פון די 20 פאפולערסטע איבער דער וועלט [2]. און פארמאגט א פאפולאציע פון 18,815,988 איינוואוינער - אין יאר 2007.
ער פארמאגט 23 קאונטי'ס אין אים, צען אין ניו יארק סטעיט - אריינגערעכנט די פינף באראוס פון ניו יארק סיטי, צוויי אין לאנג איילענד, דריי אין לאוער האדסאן וועליע, צוועלף אין צפון און צענטראל ניו דזשערסי, און איין אין פענסילוועניע.


text:
דזשארדזשיע
דזשאָרדזשיע איז איינע פון די 50 שטאַטן אין דרום-מזרח פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
זי האט פלארידע צו דרום, אלאבאמא צו מערב, טענעסי און צפון קאראליינע צו צפון, און דרום קאראליינע צו מזרח. צו דרום-מזרח האט דזשארדזיע א בארטן אויפן אטלאנטישן אקעאן.
דעם נאמען "דזשארזשיע" האט מען גערופן נאך זשארזש דער צווייטער, קעניג פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.
דזשארזשיע איז א פראמינענטער היסטארישער דרום שטאַט, וואו אהין מ'האט איידער דעם ברודער קריג געבראכט אהין מיט געוואלד טויזנטער שקלאפן פון מערב אפריקע צו באארבעטן די וואטע פעלדער. די ווייסע איינוואוינער זענען פון דעם רייך געווארן און געלעבט א גוטן טאג, בשעת די שווארצע זענען געווען פארקנעכטעט און אונטערדריקט.
אין דער קנעכטשאפט עפאכע (בערך אין די צייטן פון חתם סופר) איז פלארידע נאך נישט געווען א חלק פון אמעריקע, עס האט נאך באלאנגט פאר שפאניע, דעריבער איז דזשארדזיע געווען דער עקסטרעמער דרום עק פון אמעריקע, ווי עס האט געדינט פאר א שיץ (אפשייד) צווישן פלארידע און די קאראליינעס.
נאך דעם ברודער קריג ווען האלטן שקלאפן איז געווארן אומ-געזעצליך איז דזשארדזשיע געלעגן חרוב ונחרב, אלע שקלאפן זענען זיך צולאפן און די פעלדער זענען אינטערגעצינדען געווארן פון די שחורים. עס האט געדויערט לאנגע יארן ביז עס האט צוריק אויפגעלעבט.
די הויפט און די גרעסטע שטאט איז אטלאנטא. אנדערע גרויסע שטעט זענען אויגוסטע, סאוואנאה און קאלומבוס.
עס וואוינען דארט איבער 9 מיליאן בירגער.


text:
רעכט
רעכט איז א לעגאלער באגריף אדער געפיל אז א אקציע, מענטש אדער זאך איז גוט, אדער עס געהער און עס קומט זיך פאר איר טוער אז דאס זאל זיין זיין אייגענטום, אדער ביי אן ארגומענט אז איינער איז מער גערעכט און א מענטש וואס טוט דאס כסדר איז א צדיק ווייל ער האט זייער אסאך רעכטפארטיגקייט.
עס ווערט דעריבער אויך אזוי אנגערופן איין זייט און דירעקציע פון די זעקס, (אויבן, אונטן, רעכטס לינקס, פאראויס, צוריקציוועגס.) ווייל מ'באנוצט זיך מיטן די איינע דירעקציע דאס מערסטע אין לעבן דערפאר איז דאס נישט מער ווי רעכט צו אנגערופן ווערן די רעכטע זייט.
אין פאליטיק ווערן די קאנסערוועטיווען אנגערופן רעכט ווייל זיי זענען מער טראדידציאנאל און דעריבער מער באנוצט ווייל די ליבעראלן זענען אויסגעשטעלט צו מאדערנעזירן און טוישן די געזעלשאפט אנדערשט ווי אייביג איז דאס מער לינק.
א יעדע מענטש האט רעכט און אין ציוויליזירטע געזעלשאפטן האט מען דאס געמאכט פאר א געזעץ וו.צ.ב.ש. ציווילע רעכט פאר די שווארצע אז מען טאר זיי נישט האלטן פאר קיין קנעכט, אדער אינדיווידואלע רעכט אז סתם מענטשן האבן זייער רעכט איבער געוויסע זאכן, וו.צ.ב.ש. אז מען טאר נישט לימיטירן דאס פרייהייט פון ווארט. אדער אייניגע רעכט אז מען טאר נישט דיסקרימינירן קעגן אידן און אראבער כאטשיג זיי זענען די מינדערהייט פון געזעלשאפט אין אמעריקע. א.א.וו.


text:
שווער AIRCRAFT קעריינג קרוזער "אַדמיראַל קוזנעצאָוו" וועט באַהעפטן די גרופּע פון רוסיש שיפּס אין די מזרח מעדיטערראַנעאַן, האט געזאגט דער הויפּט פון די רוסישע Defense עבודה סערגעי שאָיגו בייַ די ברעט באַגעגעניש פון די מיליטעריש אָפּטיילונג.
"קוררענטלי, די רוסישע נייוואַל גרופּע אין די מזרח מעדיטערראַנעאַן כולל נישט ווייניקער ווי זעקס וואָרשיפּס און דרייַ אָדער פיר שטיצן כלים פון די פלעעץ פון אַלע. צו פאַרגרעסערן קאַמבאַט קייפּאַבילאַטיז אין די גרופּינג פּלאַן צו ינקאָרפּערייט אין זייַן ביניען נייוואַל AIRCRAFT טרעגער גרופּע מיט די קרוזער "אַדמיראַל קוזנעצאָוו", - טאַסס ציטירטן אים ווי געזאגט.
באַמערקונג, דעם איז דער ערשטער באַאַמטער ויסזאָגונג קאָנפירמינג די שיקן פון "אַדמיראַל קוזנעצאָוו" אין די מעדיטערראַנעאַן ים.
די פאָרסעס פון די רוסישע נאַווי שייַעך קעסיידער פאָרשטעלן אין די מזרח מעדיטערראַנעאַן צו קסנומקס יאָרן, ריקאָלד שאָיגו, ציטירטן דורך טאַס מעלדעט.
ער אויך געזאגט אַז די ברעט פון די אַגענטור פּלאַנז צו אָפּשאַצונג די פּראָגרעס פון די קאַנסטראַקשאַן פון די שיפּס ווייַט ים זאָנע, וואָס זענען קאַריערז פון הויך-פּינטלעכקייַט לאַנג-קייט וועפּאַנז, און די קאַמפּלישאַן פון די פּרובירן קאָפּ פון די Frigate פּרויעקט קסנומקס «אַדמיראַל גאָרשקאָוו".
אין אויגוסט, עס איז געמאלדן אַז שטעקן MIG-קסנומקסקר פון די לעצטנס שייַעך-געגרינדעט קסנומקס-טה באַזונדער נייוואַל Fighter פּאָלק (אָקיאַפּ) נאַוואַל אַוויאַטיאָן פון די נאָרדערן Fleet געמאכט דער ערשטער לאַנדינג אויף דעם דעק פון די קרוזער "אַדמיראַל קוזנעצאָוו".
שפּעטער, די רוסישע נאַווי געמאלדן אַז טעסץ פון נייַ טרעגער-באזירט Fighters MIG-קסנומקסק / קוב וועט זיין געענדיקט אין די יאָר קסנומקס, אָבער באגרענעצט סעריע AIRCRAFT וועט זיין אַפּערייטאַד אויף די AIRCRAFT טרעגער "אַדמיראַל קוזנעצאָוו" אַפֿילו איידער זייער קאַמפּלישאַן.
אין פרי יולי עס איז געמאלדן אַז די AIRCRAFT טרעגער "אַדמיראַל קוזנעצאָוו" אין צוגרייטונג פֿאַר די לאַנג מאַרץ פֿאַר די ערשטער מאָל נאָך אַ לאַנג ברעכן אנגעהויבן צו נעמען אויף ברעט די AIRCRAFT טרעגער-באזירט AIRCRAFT פון די קסנומקס-טה באַזונדער נייוואַל Fighter פּאָלק (אָקיאַפּ) נאַוואַל אַוויאַטיאָן פון די נאָרדערן Fleet. אויף די דעק פון אַ AIRCRAFT טרעגער לאַנדיד דער ערשטער פּאָר פון פּליינז קסנומקס-אָקיאַפּ - איינער "גרויס" (סו-קסנומקס) און איינער "קליין" (סו-קסנומקסוטג). אין דער זעלביקער צייַט עס איז געמאלדן אַז באַלד די קרימעאַ אויף די AIRCRAFT טרעגער וועט אָנקומען און טעסטערס אויף די מיג-קסנומקסקר.
ריקאָל, יולי קסנומקס הויך-ראַנגקינג מקור אין די הויפּטקוואַרטיר פון די נאָרדערן Fleet געמאלדן אַז די AIRCRAFT טרעגער "אַדמיראַל קוזנעצאָוו" אנגעהויבן צו גרייטן פֿאַר די לאַנג נעסיע צו די מעדיטערראַנעאַן ים, וואָס איז סקעדזשולד פֿאַר דער האַרבסט פון קסנומקס יאָרן.
אויף די זעלבע טאָג עס איז געמאלדן אַז געמאלדן אַז די דעק-באזירט AIRCRAFT פון די AIRCRAFT טרעגער "אַדמיראַל קוזנעצאָוו" וועט אָנטייל נעמען אין די סטרייקס אויף מילאַטאַנץ אין סיריע, פון די מזרח מעדיטערראַנעאַן אין אקטאבער קסנומקס - יאנואר קסנומקס יאָרן.
ביז לעצטנס, "קוזנעצאָוו" איז געווען אין דער צייַט קסנומקס-שיפּיאַרד אין מורמאַנסק, ווו עס איז געווען אַ אָפּזוך פון טעכניש גרייטקייַט. די סעלערז פון דער שיף האָבן שוין אַפּגריידיד צו נייַ טייפּס פון AIRCRAFT מיונישאַנז.


text:
דורך moshav zekeinim » זונטאג יאנואר 08, 2017 6:04 am
קורקלענד האט געשריבן:
זיינע אויפטוען זענען וואס? אז ער לויפט ארום און שרייט אז מיר פעלט א גוטע עדיוקעישן? אויף דעם האב איך דיר צעלייגט פונקטלעך אויף קליין געלט וואו ער איז אנגעקומען ווען ער האט פאר זיך געטוהן דאס וואס ער שרייט יעדער דארף טוהן.
גראדע רעדט ער נישט בלויז פון עדזיקעישן. אבער נישט קיין חילוק וואס ער שרייט, מען זעהט באשיינפערליך אז זיין עיקר ציל איז צוברעכן די שטייפקייט און איגנאראנץ פונעם סיסטעם, וואס ער שפירט אז עס דערשטיקט קריעטיוועטי אויסדרוק מיט וואס אזעלעכע מענטשן ווי ער זענען באשאפן געווארן. עדזשיקעישן און פרנסה איז פשוט לשבר את האוזן.
זיין ראש חדש מיט ר' ליפא פראגראם איז א גאר שטארקער זאך, וואס וועט לכאורה שלאגן שטארקע ווארצלען.
אגב, דער וועקער בנשיאת חברנו ר' ראובן וועט לכאורה זיין א צווייטער סטראטעגישער באמבע, וואס וועט מעגליך איבערשטייגן אין אויפטהו דעם ראש חודש מיט ר' ליפא.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך moshav zekeinim
אום זונטאג יאנואר 08, 2017 6:41 am, רעדאגירט געווארן 3 מאל בסך הכל.
ארבע כיתות השקפה הן בק"ש: כת המשכילים אומרת: חכמה לחוד תורה לחוד מסורה לחוד ומנהגינו לחוד. כת החכמים אומרת: חכמה ותורה ומסורה ומנהגינו משתמשים בערבוביא. כת התמימים אומרת: חכמה ותורה ומסורה ומנהגינו חד הוא. כת הקנאים אומרת, מה לנו ולחכמה, ולתורה, ולמסורה, אין לנו רק מנהגותינו הקדושים בלבד.


text:
כרמל טונעלן שאסיי
כרמל טונעלן שאסיי איז א שאסיי, וואס ווערט אויפגעבויט אין חיפה. די רוטע פונעם שאסיי איז אונטערן כרמל בארג, דורך פיר טונעלן. עס פאנגט זיך אן ביי די דרום מערבדיקע אריינגאנג אין שטאט, פון שאסיי 2, עס פארט פון דארט אריבער נאנט צו די קאמערץ צענטער גרענד קניון. עס פארט אריבער אין טונעלן אונטער בארג, ווי עס קומט ארויס צום אויבערפלאך, און אין נווה שאנן געגנט, וועט זיין איינפיר און ארויספיר וועגן, וואס וועלן פארבינדן די שטאט צום שאסיי. דערנאך פארט עס ווידעראמאל אריבער אין טונעלן, ווי עס וועט זי פארענדיקן ביים קריות קרייצוועג.
די שאסיי וועט זיין לאנג, זעקס און א האלב קילאמעטער, פון זיי זענען איבער פיר און א האלב טונעלן. עס וועט ווערן איינקאסירט וועגנגעלט, דורך צופארן איין טונעל זעקס שקל, צוויי צוועלף שקל. די טונעל איז הויך 20 פיס בערך, דערמעגלעכינג ברייטע לאסט אויטאס צו קענען אריבער פארן, איינער נעבן צווייטן.
דער ערשטער פלאן פון אויפבויען א טונעל, קומט פון דעם בריטישן מאנדאט. אבער ערשט אין די 1990ער יארן איז די פלאן ארויף אפן טיש, נאך מערערע פראבלעמען צווישן די געזעלשאפטן, און בענק, און אנדערע פראבלעמען האט מען זיך גענומען בויען די טונעלן און 2007, יעצט זענען שוין אלע טונעלן פארטיג, און אום 1טן דעצעמבער 2010 זענען די טונעלן געעפנט געווארן פארן פארקער, א האלב יאר פריער ווי געפלאנט.


text:
וברכתיך בכל אשר תעשה
בס”ד
א גוטן טייערע חבירים וידידים
פורים איז שוין אויך אדורך געלאפן, און ווי מיר האבן געשמועסט פרשת כי תשא – פורים, אז דער ארבעט וואס ליגט אויף אונז אין די טעג איז זיך צו באקענען מיט זיך אליין, מיט די אמתע זיך, יעצט שטייענדיג עטליכע טעג נאך פורים שרייבן מיר די שורות מיט א זיכערקייט אז איעדע פון אונז האט טאקע אנערקענט די כוחות וואס ליגט אין אונז, מיר זענען אלע געווען שאקירט זיך צו טרעפן און באגעגענן מיט די אמתע זיך, זעהן ווי אונזערע אינערליכע כוחות ברענען צו זיין נאנט צו השי”ת, רצונינו לעשות רצונך …רצונינו לראות את מלכינו, די תשוקה צו ווערן נאנט צו אונזער טאטע אין הימל אבינו שבשמים איז ארויס פון אלע גרעניצן, און ווי פארשטענדליך זענען מיר אלע פארנומען די טעג זיכער מאכן אז מיר פארגעסן נישט די הרגשה, זיכער מאכן אז מיר קעשן איין אונזערע כוחות, כדי עס זאל בלייבן מיט אונז א גאנץ יאר אויך ווען מיר זענען שוין ניכטער.
צו דיר טייערע חבר וואס ליינט די שורות פארוואונדערט און טראכט צו זיך …איך האב גארנישט געשפירט, יא אמת פורים איז געווען געשמאק אבער פון דעם רצונינו לעשות רצונך וכדומה ווייס איך נישט, מיינע אינערליכע כוחות און בענקענישן איך האב מיך מיט זיי קיינמאל נישט באגעגנט, בעטן מיר נעם זיך צוזאם און פאנג אָן אריין קוקן אין דיין לעבן מיט א טיפערן בליק, פאנגט אָן באמערקן און באטראכטן ווי אזוי נעמט דיין נשמה אויף די שרעקליכע און שווערע נייעסן וואס זענען געהערט געווארן אין די לעצטיגע טעג, ווי אזוי דערהערסטו דעם רוף פון השי”ת, און אויב וועסטו מאכן דעם חשבון מיט אַן אמת, וועסטו גלייך זעהן אז מיר אלע ברענען און בענקן זיך צו טוען דעם רצון ה’, מיר אלע שרייען אויס פון אינעווייניג טאטע מיר זענען דיינע ואין לנו על מי להשען אלא על אבינו שבשמים, לאמיר זיך אלע צוזאם נעמען כאיש אחד בלב אחד און אנפאנגן טוען צום זאך, ארויסצוברענגן אונזערע תשוקות און רצונות מכח אל הפועל.
ווען מיר נעמען זיך צו די ארבעט, מיר ווילן אנפאנגן ארויס ברענגן אונזערע אינערליכע כוחות, קומען אבער צו גיין אזעלכע מחשבות ווי, איך האב דאך שוין אזוי פיל מאל פרובירט, אזוי פיל מאל אנגעפאנגן, ס’גייט נישט, און דאס גייט אין אלע ענינים למשל ווען מ’רעדט פון לערנען די תוה”ק זאגט ער אז דאס וואס ער קען נישט איז נישט קיין נייע זאך, איך געדענק נאך זייענדיג א קינד ווי איך האב זיך געמוטשעט צו פארשטיין א שטיקל גמרא, און אזוי גייט עס ביזן היינטיגן טאג, איך שפיר אז איך קום אין ערגעץ נישט אָן, און ווען איך בין שוין יא מצליח פארגעס איך עס גאר שנעל, אזוי אויך ווען עס קומט צו עניני עבודת ה’ ווי למשל תפילה בכוונה, שמירת המחשבה, איך שפיר אז איך האלט יעצט דארט ווי איך האב געהאלטן ביי מיין בר מצוה, ירידות און עליות, א טאג ארויף און א טאג אראפ, איך קום און ערגעטץ נישט אָן איך זעה נישט קיין סוף, מיר ווערן צובראכן, מ’געבט אויף, מיר ברעכן איין ..נע! ס’וועט שוין פון מיר גארנישט זיין אדער ווערן, מעין יבא עזרי?! לאמיר כאפן א בליק אין די וואכעדיגע פרשה און בסייעתא דשמיא זוכה זיין ארויס צו נעמען די ריכטיגע חיזוק וואס זאל אונז קענען ארויס נעמען פון די מחשבות און אונז געבן די כוחות אנצוגיין מיט שטארקייט סיי ברחניות און סיי בגשמיות.
די פסוק זאגט וַיָּבִיאוּ אֶת הַמִּשְׁכָּן אֶל משֶׁה – כלל ישראל האט געברענגט די משכן צו משה רבינו, ברענגט רש”י די מדרש תנחומא אמר משה לפני הקדוש ברוך הוא, איך אפשר הקמתו על ידי אדם, אמר לו עסוק אתה בידך נראה כמקומו והוא נזקף וקם מאליו, וזהו שנאמר הוקם המשכן הוקם מאליו – משה רבינו האט געזאגט פאר השי”ת אז עס איז נישט מעגליך פאר א בשר ודם אויף צושטעלן אזא משכן עס איז פשוט נישט במציאות, האט השי”ת געזאגט די טו! די פאנג אָן, און עס וועט זיך פון זיך אליין אויף שטעלן, און דערפאר זאגט די פסוק דער שלון הוקם המשכן ס’האט זיך אויף געשטעלט.
לאמיר פארשטיין א) וואס איז די פשט אז השי”ת באפעלט משה רבינו אויף צושטעלן א זאך וואס איז נישט מעגליך און דערנאך שטעלט עס השי”ת אליין אויף? ב) די לשון פון “ויעש” משה כאשר צוה ה’, אדער משה “עשו” כאשר צוה ה’, זענען לשונות וואס ווערן דערמאנט גאר אסאך מאל אין אונזער פרשה (אין די ספרים הקדושים ווערט דערמאנט א חשבון פון אכצן מאל), ווען מיר זאלן פארציילן פאר אונזערס א חבר: “בערל! די ווייסט איך האב געבויט א שאנק”, פאנגט זיך די שמועס אָן מיט די ווערטער, איך האב ‘געטוען’ אזוי ווי עס איז געשטאנען אין די אינסטראקשענס, שפעטער ווען מ’האלט שוין אינדערמיט רופט מען עס, איך האב ווייטער ‘געארבעט’ און ווען מ’האלט שוין מער צום סוף רופט מען עס איך האב ‘צוגעענדיגט’, נישט כסדר די זעלבע לשון פון איך האב געטוען ווייטער געטוען און נאכאמאל געטוען, אין אז מיר געפינען און די תורה הק’ אזוי פיל מאל דערמאנט די לשון ‘ויעש’ משה די לשון פון טוען, ליגט זיכער עפעס טיפער וואס מיר דארפן אפלערנען.
ר’ אייזיק דער גרויסע עושר און תומך תורה, האט איין איינציג בן יחיד’ל ברוך, זיין טייערע ברוך’ל האט ער אלע יארן אויפגעצויגן מיט א זילבערנעם לעפל אין מויל, פון אלץ קליין קינד האט ער אים באגאסן מיט אלעס וואס זיין הארץ האט נאר געוואלט אדער געגליסט, ער איז געווארן געספויעלט אויפן העכסטן סטאנדארט, אזוי זענען די יארן געלאפן ברוך’ל איז שוין דורך די ישיבה יארן און ב”ה חתונה געהאט מיט די גאנצע קנאַק און פאָמפ אזוי ווי ס’פאסט זיך פאר אזא עושר ווי ר’ אייזיק’ס זוהן, נאך די חתונה לויפן דורך די יארן, דער טאטע האט אריינגענומען ברוך אין די ביזנעס, אונזער ברוך’ל האט פארשטייט זיך נישט געארבעט צו שווער נאר דרייט זיך אין פרייט זיך, אלץ האט ער די לעצטע מאדעל קאר אין סעלפאון וכדו’, מאכט זיך ביזי און פארנומען מיט גארנישט, ס’איז אנגעקומען צו אזא מצב אז ברוך האט אנגעפאנגען קראנק צו ווערן פון גארנישט טוען, און דאס איז באגלייט געווארן מיט די מחשבה אז אלעס קומט זיך מיר, אלעס איז מיין, דערנאך האט ער גענצליך אויפגעהערט ארבעטן, און מער נישט אריין געלייגט די פינגער אין קאלט וואסער, נישט פאר זיך און נישט פאר א צווייטן, אזש ס’האט אנגעהויבן שאטן פאר אלע ארומיגע.
ר’ אייזיק האט עס באמערקט, ער כאפט זיך אז די מצב טויג נישט, און איז מחליט גענוג, ער מאכט א סטאפ דערצו! ברוך באקומט מער גארנישט, נאר אויב ער וועט אריין לייגן כח און ארבעט, אז ער וועט זיך מיטשענען וועט ער באקומען, און אויב נישט נישט, ר’ אייזיק איז געגאנגען און געעפענט פאר ברוך א אייגן ריטעיל געשעפט און געזאגט צו זיין מוזשיניקל: הער זיך איין ברוך, דאס איז עס, מער געב איך דיר גארנישט, נעם די געשעפט און מאך דיין אייגן לעבן, וועסטו ארבעטן וועסטו האבן פרנסה און קענען לעבן ווי א מענטש און אז נישט נישט! ברוך’ל פאנגט אן וויינען טאטי איך קען נישט איך האב קיינמאל אין מיין לעבן נישט געארבעט, אבער דער טאטע זאגט: ברוך דאס איז עס, די ארבעט די מיטשע דיך וועסטו שוין קענען, לייג אריין דיין גאנצע כח און קראפט וועסטו זעהן אז די וועסט שיין מצליח זיין…
אבער איין זאך האט ברוך נישט געוואוסט, אז זיין באליבטע טאטע שטייט אונטער די גאנצע נייע געשעפט און קוקט זיך צו, און ווען ער זעט אז זיין ברוך ארבעט און מיטשעט זיך שיקט ער אריין גוטע קוסטומערס אז זיין ברוך’ל זאל מצליח זיין, אבער ווען ער זעט אז ברוך חלומט ארום און פארברענגט די צייט האט ער זיי אפגעהאלטן, ער איז געשטאנען מיט הארץ און געפיהל און געארבעט שווער מחנך צו זיין, זיין טייער קינד אים שטעלן אויף די אייגענע פיס, אים צו מאכן פאר א מוצלח.
אונז קליינע מענטשעלעך זענען נישט צופיל אנדערש ווי ברוך, מיר זענען פון קליינווייז אָן צוגעוואוינט צובאקומען אָן טוען צופיל, אבער באמת ווען א מענטש וואקסט אויף און קומט צום פולן שכל דארף ער אנהייבן צו טוען, טוען און נאכאמאל טוען ווי דער פסוק זאגט אדם לעמל יולד (איוב פרק ה) א מענטש איז געבוירן געווארן זיך צו פלאגן, צו ארבעטן שווער, השי”ת אונזער באליבטע טאטע האט אונז אראפגעשיקט אויף די עולם העשיה צו טוען, נישט צו זיצן מיט צוזאם-געלייגטע הענט און באקומען, ער וויל מיר זאלן טוען דאס בעסטע וואס איעדער פון אונז קען לויט אונזערע כלים און כוחות, ער דארף נישט מיר זאלן טוען דאס וואס מיר קענען נישט, השי”ת וויל מיר זאלן פרובירן און נישט אויף געבן, ער וויל זעהן ווי מיר טינקן יא איין די הענט אין קאלט וואסער, ווי מיר נעמען דעם עול אויף אונזערע פלייצעס און ארבעטן שווער צו טוען זיין רצון, און ווען ער זעט אז מיר פלאגן זיך מיר פרובירן טוען דאס בעסטע וואס מיר קענען, ברענגט דאס ארויס די סייעתא דשמיא, השי”ת קומט צום האנט! ווען מיר לייגן אריין כוחות איז דאס משפיע הימלישע הילף און דערנאך פארט עס שוין גרינג!
דאס זאגט השי”ת פאר משה רבינו אוודאי ווייס איך אז עס איז צו שווער די זאלסט אליין אויף שטעלן די משכן, איך האב קיינמאל נישט געטראכט אז די זאלסט עס אליין טוען, די טו, די מיטשע זיך, די זאלסט הארעווען און פרובירן דיין בעסטע, אז די וועסט טוען דיינס וועט די סייעתא דשמיא שוין נאכקומען און עס אויף שטעלן, דא האט משה רבינו דערהערט א יסוד גדול אין עבדות ה’ אז א מענטש דארף נאר טוען און נישט אויף-טוען, טוהן און נישט נאך-טוען, טוען און נישט אפ-טוען, ‘נאר פשוט טוען’ די רצון ה’ כסדר נאכאמאל און נאכאמאל ויעש משה כאשר צוה ה’, משה האט געטוען, און געטוען, און נאכאמאל געטוען, און ערשט דערנאך ‘והוקם’ את המשכן האט זיך עס אליין אויף געשטעלט.
טייערע חבירים, ווען מיר מיטשענען זיך איבער א ענין, און מיר שפירן אז ס’גייט נישט, מיר שפירן אז מיר קומען נישט אָן צום ציעל דארפן מיר געדענקן קיינמאל נישט אויף צו געבן, נאר ממשיך זיין מיט אונזער ציעל, טוען, טוען און נאכאמאל טוען, מיר דארפן גלייבן און פארשטיין אז בדווקא דאס איז דער רצון ה’ אז מיר זאלן טוען, און ווען מיר פרובירן און עס גייט נישט, מיר קומען נישט אָן און ערגעץ, געדענק אז דער ציעל איז נישט אנצוקומען, נאר פארקערט די יעצטיגע שווערע מצב דער נסיון דאס בדוקא איז דער ציעל וואס השי”ת וויל אז די זאלסט ‘יעצט’ אדורך גיין, און נאר אין די מצבים איז באגראבן אונזער הצלחה, נאר פון אזעלכע מצבים וועלן מיר זוכה זיין צו שטייגן, און צו חיי עולם הבא, די שווערע ארבעט וואס מיר לייגן אריין וועט ווערן איבערגעדרייט צו געוואלדיגע ברכות, הצלחות און ארויס ברענגן כוחות וואס מיר חלום’ן נישט אז מיר פארמאגן אבער ביז אהין דארף מען נעמען טאג ביי טאג און קעמפן העלדיש, טוען, טוען און נאכאמאל טוען.
פארשטייט זיך אז דאס איז דער שליסל צו סייעתא דשמיא, השי”ת וויל אונז אלע העלפן סיי ברוחניות און סיי בגשמיות ער וויל אבער זעהן אונזער ארבעט ווי מיר טוען די רצון ה’, ווי מיר לייגן אריין אונזער גאנצע כח, און מיר גיבן קיינמאל נישט אויף… ער איז אונזער געטרייע טאטע וואס שטייט די אנדערע זייט פונעם געשעפט און קוקט צו מיר לייגן אריין אונזער גאנצע כח, צו מיר ארבעטן, צו מיר מיטשענען זיך אינעם ביטערן גלות צו שלעפן דעם שווערן עול און ווען ער זעט ‘אונז’ זיינע טייערע קינדער רופט ער אויס צו זיינע מלאכים …חזו חזו ..בני ..חביבי קוקט אויף מיינע באליבטע קינדערלעך וואס כאטש עס איז פארהאן כל מיני שוועריגקייטן, זיי גייען אדורך יסורים און ביטערע נסיונות דאך טוען זיי מיין רצון מיט די גרעסטע מאס געטריישאפט און ביטול, זיי געבן קיינמאל נישט אויף, זייער אמונה בלייבט פעלזן פעסט, פארשטייט זיך אז השי”ת שיקט אראפ זיינע גוטע שלוחים צו העלפן כלל ישראל מיט כל מיני ישועות ורפואות, און זיי וועלן אונז באגלייטן ביז מיר וועלן זוכה זיין אנצוקומען צו די אונזער תכלית השלימות והאמיתית, אזוי ווי משה רבינו ע”ה האט געבענטשט די אידישע קינדער ווען ער האט געזעהן אז זיי האבן “געטוען” ויברך אותם משה יה”ר שתשרה שכינה במעשי ידיכם!
לסיכום געדענק:
• טוען טוען, און נאכאמאל טוען, און חלילה קיינמאל נישט אויף געבן.
• פארשטיי און ווייס אז אין די שווערע מצב ליגט באגראבן די גרעסטע מאָס הצלחה וברכה.
• די אנדערע זייט פונעם געשעפט שטייט אונזער געטרייע טאטע מיט הארץ און געפיל.


text:
הידראגען
הידראגען אדער וואַסערשטאף (ענגליש: Hydrogen) איז א כעמישער עלעמענט מיט אטאם נומער 1 און כעמישן סימבאל H, געמאכט פון אקסיגען מיט וואסער און האט נישט קיין קאליר.
פראדוקציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הידראגען קומט נישט פון ערגעץ נאר מוז געמאכט ווערן. עס זענען פאראן צוויי וועגן וויאזוי זיי צו פראדוצירן: דער ערשטער איז וואסער. ווען וואסער ווערט עלימינירט קומט ארויס דערפון א געוויסע עלעקטריזם און אקסיגען וועלכע זענען צוזאמען ריינע הידראגען. דער צווייטער וועג איז צו רעפארמירן פאסיל-ברענשטאף וועלכע פארמאגט אין זיך אסאך הידראגען איינמאל זי איז אויסגעברענט. ספעציעלע ברענשטאף רעפארמירער מאשינען צוטיילן די אפפאל און נעמען ארויס די הידראגען.
ווען עפעס טויג נישט אין א טראנספארמאטאר הייבט ער אן שאפן גאזן, איבערהויפט הידראגען. דערפאר אז מען טרעפט הידראגען איז דאס א סימן אז דער טראנספארמאטאר ווערט קאליע.
באהאנדלונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פארטיגע הידראגען איז א גרויסע פארנעם וועלכע קען נישט אזוי גרינג צונויפגעדריקט ווערן ווי גאזאלין און איז בכלל שווערער צו באהאנדלען.