text:
דורך yerushalmi » מאנטאג אוגוסט 19, 2019 6:50 pm
כמעט יעדער וואס האט אמאל געלערנט אין אר"י האט געהערט פון אים אדער געגעסן א סעודה ביי אים (כאטש עס איז נישט געווען וואס צו עסן דארט למשל איין בונדל פאר טשולענט בלי גוזמא) דער איד איז געווען א תלמוד חכם מופלג געקענט כל התורה כולה אבער געווען מורא'דיג באהאלטן מען האט אים געוואלט אויפנעמען פאר דיין וכו' אבער ער האט קיינמאל מסכים געווען. ער פלעגט אינגערהייט ווען ער האט געזעהן אז רוב ספרדים פאלן אוועק האט ער געעפענט אזא שטיקל ישיבה אדער כיתה פאר זיי און הרב עובדי' יוסף ז"ל האט דעמאלטס געלערנט ביי אים, ער האט דעמאלטס געזעהן אז ער איז טויגליך האט ער אים געשטעלט אלץ ר"י ביי אים ביז שפעטער איז ער געווארן די גאנצע זאך ביי די ספרדים, (איך האב עס געהערט פון אים אליין) בקיצור עס איז א געוואלדיגע פארלוסט פאר אנשי ירושלים,ער איז געווען אן עכטע מוסטער פון אן אמאליגע ירושלימ'ער איד.


c: text/html

text:
דורך מיסטעריע » דינסטאג יולי 04, 2017 1:28 pm
א גוטן טייערע חשובע ברודער, כל אחד בשמו הטוב יבורך.
אחדשה"ט וכט"ס.
איך בין שוין א קאווע שטיבל ליינער מיום היווסדה, קיינמאל נאכנישט אזוי געפילט דער נחיצות צו אריין רעדן צווישן די גרויסע לייט, אבער ההכרח לא יגונה, דאס לעצטע וואכעדיגע עפיזאד אין לעיקוואוד, האט מיר אזוי צוטרייסלט, אזש איך האב געפילט איך מוז ווערן א "חבר בפועל" אין זעהן אז די נושא זאל נישט אראפ גיין פון טיש, דאס זאל ווערן דער געשפרעך ווי מען גייט און ווי מען שטייט, ווייל עס איז נישט מעגליך צו לעבן לויט אונזער קאראפטירטער געזעלשאפט, און נאך אלס קענען אויסקומען דעם חודש, דער איינציגסטע עצה לדעתי, איז אראפנעמען די עול האדמורי"ם ורבנים מיט זייערע שווערע תקנות.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
העברעישע וויקיפעדיע
העברעישע וויקיפעדיע (העברעאיש: ויקיפדיה העברית) איז די וויקיפעדיע אויף דער העברעישער שפראך.
זי ווערט געפירט דורך אַ אײנציקן ביראקראט דארטן ה' דוד שי. ער האט באוויזן היסטאריע ווי א טאלטירטער וויקיפעדיע באנוצער וואס מען האט אים געגעבן מעמדות אויסהאלטן זיין ווערטשאפט ביי דעם וויקיפעדיע דארטן.
די העברעישע װיקיפעדיע, ריכטיג צו אפריל 2020 האלט מיט העכער װי 260,000 ארטיקלען.
זייער פאפולעררעדאַקטירן
די ישראלים פראצענטואלע מער אינטערנעט צוטריט ווי סיי וואסארא לאנד און קולטור.
גוגל וויילט טאקע אויס זיי ענדטערשטער צו לינקן אויבן אויף די ליסטע פון די רעזולטאטען.
אויך האט יאהו וואס האט שותפות מיט "הארץ" אין דעם ישראלדיקע וואלה פארטאל אנגעהויבן צו קאפירן אלע ארטיקלען פון דער העברעישער וויקיפעדיע אלס דער אפיציעלער עלעקטראנישער ענציקאלפידיע.
אַן אינטערסאַנטער אַרטיקל וואָס איז ערשינען אין דער ישראלדיקער וואָכן צייטונג "מקור ראשון" וואַרפט אַסאַך ליכט איבער דעם פּראָיעקט.[1] דאָרטן איז דער הייסער טעמע וואס מ'קען זיך נישט פאַראייניגן און ווערט נאָכאַנאַנד געטוישט; "משיח" וואס די לובאַוויטשער שלאָגן זיך צו ער לעבט נאָך; און "יאַסיר אַראַפאַט", וואס די רעכטע מיט די לינקע שלאָגן זיך אַרום.


text:
עד טאונס
עדאלפוס עד טאונס איז דער שווארצער קאנגרעסמאן וואס פארטרעט דעם צענטן דיסטריקט פון וויליאמסבורג, און די געגנטן ארום, ווי פארט גרין, בעדפארד סטייוועסענט א.א.וו. ער איז שוין אין קאנגרעס זינט 1983
ער איז א גלח און וועגן דעם האלטן ער אין איין געווינען ווייל ער האט חסידים וואס קאמפיינען פאר אים.
ביי די חסידישע אידן האט ער ר' משה דוד נידערמאן וואס איז אויף זיין פעיראל דורכן יאר צו פארזיכערן פאר אים די שטימן פון וויליאמסבורג.
איצט האט ער צוויי שטארקע קעגנער איינער ראגער גרין א לאקאלער אסעמבלימאן און לאקאלער קאונסיל מיטגליד, טשארלס באראן וואס איז א אפענער אנטיסעמיט זייענדיג דער איינציגסטער בלעק פעינטער פאליטיקער.


text:
קרית יואל סקול דיסטריקט
דער קרית יואל סקול דיסטריקט איז א רעגירונגס געשטיצטע פובליק סקול אין קרית יואל, מאנרא, וואס ווערט גענוצט צו העלפן קינדער מיט ספעציעלע געברויכן אין א היימיש אידישע סביבה.
דער סקול דיסטריקט איז צושטאנד געקומען אין יאר 1990. מיט פיער יאר שפעטער איז אנטשטאנען א מהומה איבער א קלאנג אז מ'האט דארט אנגעבליך אראפגענומען די מזוזות פון די טירן פון איין געביידע ס'זאל הייסן א סעקולערע סקול כדי צו קענען באקומען די שטאטישע רעגירונג געלטער פאר די ערציאונג פון ספעציעלע קינדער.
דער היתר האט געגעבן דער רב פון קרית יואל ר' אהרן טייטלבוים און זיין טאטע דער פריערדיגער סאטמארער רבי צוזאמען מיט די דיינים פון קהל יטב לב ד'סאטמאר, אז היות די דאזיגע אנטשטאלט איז גענצליך אויפגעהאלטן דורך דער רעגירונג, זענען די אידן דארט בלויזע ארבעטער און זענען נישט אחראי אויף די ווירטשאפט פון דער שולע, פונקט ווי איינער זאל ארבעטן אין א פאסטאמט אדער סיי וועלכער גויאישע אנטשטאלט.
אנטקעגן דעם האבן זיך ארויסגעשטעלט מיט גרויסע מחאות און קאמפן דער [מרדכי האגער|וויזשניצער רבי פון מאנסי]] , רבי יחזקאל ראטה, רבי אברהם לייטנער, דער סאלקער רב רבי אליעזר פיש, רבי רפאל בלום קאשויער רב, רבי יודל גרובער, רבי שמחה בונם וואלדענבערג, רבי דניאל ביטון, משה בער בעק, הרב דאמב און אלע רבנים פון די בני יואל. איבער דער מיינונג פונעם גאב"ד ירושלים רבי משה אריה פריינד זענען דא צוויי דעות, אין דעם קונטרס דבריהם הן הן זכרונם ארויסגעגעבן דורך זיין שוואגער רבי מענדל טארים ווערט געשריבן אז ער איז געווען שטארק דערקעגן און אויך געשריבן א בריוו און זיך אויסגעדרוקט גאר שארף אקעגן דעם רב ר' אהרן טייטלבוים, פון די אנדערע זייט איז דא א בריוו פון איהם ווי ער ציהט צוריק פון וואס ער האט געשריבן, און אזוי אויך האט ער אויפגענומען דעם רב פון קרית יואל אויף א שיינעם באזוך אויך נאכן זאגן די מכלומר'שטע מימרא.
פון דער אנדערער זייט זענען דא רבנים וגדולי תורה וועלכע האבן זיך צוגעשטעלט צו דער מיינונג פונעם סאטמארער רבי'ן אז עס איז להלכה נישט קיין שום פראבלעם, ווי הגאון רבי משה ניישלאס דער רב פון סקווירא וועלכער האט געשריבן א בריוו אז ער האט פערזענליך באזוכט אין דעם מוסד און עס איז נישט דא קיין שום חשש, אויך רבי נתן געשטעטנער בעל להורות נתן פון בני ברק וועלכער האט געשריבן א תשובה להלכה להיתר, הגאון רבי משה שטערנבוך ראב"ד פון דער עדה החרדית, און אזוי איז אויך די מיינונג פון הגאון רבי שמואל הלוי וואזנער בעל שבט הלוי.
דער רב פון קרית יואל האט דעמאלטס געהאלטן אין איין שרייען אז ער איז מוכן ומזומן זיך מפלפל צו זיין מיט יעדעם איינעם איבער דעם ענין און אויפווייזן זיין גערעכטיגקייט עפ"י הלכה, און קיינער איז נישט געקומען צו אים זיך טענה'ען און הערן זיין מיינונג, וואס דאס וואלט געווען די מינימאלסטע זאך צו קומען צום לאקאלן שטאט'ס רב און הערן וואס ער האט צו זאגן.
למעשה, קוקט דאס איז ווי א געהעריגער אידישער חדר אדער שולע, טרעפנדיג זיך אויסריידן אויף יעדער זאך פארוואס עס איז לעגאל אויסגעהאלטן, צום ביישפיל פאר פסח לערנט מען מיט די קינדער יציאת מצרים מיטן אויסרייד אז עס איז "היסטאריע" און נישט דוקא רעליגיע.
אויך האבן קעגן דעם געקעמפט די גאר פרייע ליבעראלע אידן וואס האסן רעליגיע, זיי האבן געטענה'ט פונקט פארקערט פון די קנאים, אז דאס איז נישט סעקולער, אפילו מען האט אראפגענומען די מזוזות, ווייל מ'לערנט דארטן אידישע לימודים פון דער תורה, דעריבער טארן זיי נישט באקומען רעגירונג שטיצע, וואס די סאטמארער האבן אופגעוויזן אז די שולע איז אפען אויך אין יידישע ימים טובים אין ווי דער אסימילירטער סופעראיטענטעד בערנאדא האט דעקלערט מיר האבן שווער געארבעט אויסצורייסן דעם באשעפער'ס נאמען פונעם סקול , סופרים קארט אורטייל
אין דער ענדע, שווערע פארדרייטער לעגאלע קאמפן און פאליטישע דרוק צו שפילן זיך מיט די ווערטער פון געזעץ, האט דער קרית יואל סקול דיסטריקט באזיגט אלע אירע שטערערס, אבער מיט א פעטן פרייז פון פאליטישע שונאים מבית ומבחוץ.
דארטן ווערן אויפגעהאלטן הונדערטע קינדער וואס באקומען הילף און בילדונג דורך פראפעסיאנאלע לערערס, פון דעם קרית יואל אומגעגנט.
ספרים און קונטרסיםרעדאַקטירן
אין לויף פונעם קאמף זענען ארויסגעגעבן אומצאליגע קונטרסים פון ביידע זייטן איבער די נושא. אט ווערט אויסגערעכנט א טייל פון זיי לויט די אלף בית:
- די קלארע פאקטן, ק"י, סיון תשנ"ה
- ובחרת בחיים, ק"י, אב תשנ"ד
- זאת חנוכה, תשנ"ה, א פייערדיגע דרשה פון הרב דאמב
- יתבררו ויתלבנו, ק"י, כ"ו אב תשנ"ד
- לא תטע לך אשרה, תשנ"ד, דורך משה בער בעק
- למען שמך, ק"י, תשנ"ח
- שובו בנים, אב תשנ"ג, דורך יוסל וואלדמאן
און נאך
אידישע וואולטעטיגע ארגאניזאציעס וואס זענען טעטיג מיט חסד צווישן די היינטיגע אידנטום איבער דער גארער וועלט.
אבני חסד • אגודת ישראל • בוני עולם • ביקור חולים ד'סאטמאר • ביקור חולים דראקלענד קאונטי • בת מלך • דור ישרים • דזשױנט • המספיק • וועד הרבנים • חברה הצלה • חוש • חברים • חסד (ארגאניזאציע) • חברה שומרים • יד שרה • כל ישראל חברים • משמחי לב • עי-טיים • עזר לחתנים • עזר לתלמיד • עזר למזון • פֿוטסטעפס • פחת תקווה • קופת העיר • קרן עזר • קרן חתנים • רב טוב • רפואה וישועה • שערי חמלה • שרשרת • תומכי שבת •


text:
דאָ איז אַ נייַ מיינונג מאַפּע סוממאַריזינג די הויפּט כּללים צו פאַרגרעסערן בעשאַס די לייענען פון די קוור’אַן.
אין דעם ווייל, נאָך דרייַ יאר פון אַוועק דאָ איך בין צוריק דורך די דערלויבעניש פון אַלאַ, מיט די דיטיילד לייענען פון אַ נייַ האָבן, צו מאָטיווירן זיך צו לערנען די סוראַס עס איז גאָרנישט בעסער ווי אַ וויסואַל. צו דעם ווירקונג איך בין אַ פראַנקאָפאָנע וואס חלום איין טאָג פון זייַענדיק גלאַט אין דער אַראַביש שפּראַך ליטעראטור, צו זייַן ביכולת צו פֿאַרשטיין אַ דראָשע פון די פרייטאג, אָן איבערזעצונג, און ספּעציעל צו לייענען און הערן צו די קוור’אַן בשעת פארשטאנד.
סלאָולי איך האב שוין דזשערניינג, און איך פּערסאַוויר
איר אַז איך לייענען, איר האָבן פארשטאנען, איך בין נישט אַ פּראָפעסאָר פון אַראַביש. אָבער, איך בלייַבן אַ לערער פון וויסנשאַפֿט און אַזוי לייַדנשאַפטלעך וועגן ייַנטיילונג און לערנען. אַזוי איך בין ייַנטיילונג בדייַ הייַנט וואָס איך האָבן געלערנט, האט פארשטאנען און מאַסטערד אין די האָפֿן אַז עס וועט לאָזן איר צו אויך לייענען די קר יאָר. ביטע מוחל מיר אויב איר כאַפּן ערראָרס, איך האט זוכן פֿאַר דעם פּלאַץ, אַז די האַסקאָמע פון מיין באשעפער


text:
בליצפאסט
בליצפאסט (באקאנט אויך ווי ע-פאסט) איז א קאמוניקאציע מיטל וואס מיט א קוועטש פון איין קנעפל שיקט מען אַרויס פארבינדונגען צו אַנדערע מענטשן, וואָס באַקומען אונזער בליץ פּאָסט אין זייער אינבאַקס.
מ'קען דאָס שיקן צו איינעם, אָדער מערערע מענטשען אויף אַמאָל.
וואס דאס איז[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ארגינאל איז דאס געווען א וועג פון שיקן קליינע בריוועלאך פון איין קאמפיוטער צום צווייטן, מיט דער צייט - ווען עס איז צוגעקומען HTML און multimedia - האט זיך דאס אויסגערייטערט צו קענען מיטשיקן פעקעלעך (attachments) און אויך קאלירטע בריוון.
ווי אזוי דאס ארבעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
געווענליך וועט אן email סיסטעם זיין איינגעטיילט אין 2 טיילן, די ערשטע טייל איז דאס וואס איז צווישן די באנוצער און די אינטערנעט (message transfer agent אדער MTA) און די צווייטע טייל איז וואס האלט די בריוון (message store).
ווען איינער שיקט ארויס א בריוו וועט דער אדרעס האבן דעם נאמען און די domain צו וועם מען שיקט דאס אין די פארם פון name@domain.
די MTA וועט דאן זוכן אן MX RECORD נוצענדיג DNS, די MX RECORD איז א DNS RECORD וואס איז געמאכט געווארן ספעציעל פאר בליצבריוון. יעדע DOMAIN קען האבן מער ווי איין MX RECORD, אבער יעדע MX RECROD האט א PREFERENCE VALUE וואס זאגט דעם MTA וועלכע SERVER צו נוצען, אויב עס ארבייט נישט ביים ערשטן וועט ער פרובירן דעם צווייטן.
דערנאך טוט זיך די שיקענדיגער MTA באהעפטן צו די בקומענדיגער MTA אויף TCP PORT 25 און זיי רעדן זיך דורך נוצענדיג סתם ASCI.
אויב ווען די בריוו איז אדורך דאן וועט די באקומענדיגע MTA אריבערפירן די בריוו צו די MESSAGE STORE און דערנאך ווען די באנוצער וועט עפענען זיין קעסטעל וועט ער טרעפן דארטן די בריוון.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
בליצבריוו פאסט האט אנגעהויבן אין 1971, ווען ריי טאמלינסאן האט געשיקט דעם ערשטן בליצבריוו צווישן צווי קאמפיוטערס אויף איין נעצווערק. בכדי דער קאמפיוטער וואס שיקט זאל קענען רוטירן דעם בריוו צום ריכטיגו באניצער פון דעם ריכטיגן קאמפיוטער האט ער צוגעטשעפעט דעם באניצער נאמען מיט דער קאמפיוטער נאמען צוזאמען מיט דעם סימבאל @ (העברעיִש: כרוכית, ענגליש: at) און אזוי איז געבוירן דער עלעקטראנישער פאסט.
די ערשטע RFC וואס איז געשריבן געווארן פאר בליצבריווען איז RFC 822 און האט זיך נישט געטוישט זייט דעמאלט, עס איז נאר צוגעלייגט געווארן נאך.


text:
דו זוכסט אַ בוים
מע זאָל אויף אים אויפהענגען
דיין סאַמע גרעסטן טרוים
נאָך דעם ווי דו וועסט מאַכן אַ ויברח
אין לאַנד פון אָפּגעדאַרטע צווייגן
דיין טרוים זאָל הוידען זיך
אויף יענעם בוים
און הוידען
און מעשה לא היה ולא נברא
זיך שפּיגלען אינעם אייביק לאַכנדיקן הודו
וואָס בלויז אויף כי-טוב
איז ער מסכים איינגיין
דעראויף זוכסטו אַ בוים
און וועסט אים זיכער נאָך געפינען
אין וואַלד, צי אויפן פעלד, צי אפשר אויפן באַרג
אַ בוים אַן עכטן און אַ פּרעכטיק גרינעם
אַ בוים וואָס איז אי הויך
אי שטאַרק
אַ בוים וואָס וועט אויך ווייטער זיין דערינען
מיט מאַמע-לשונדיקן ניגון רייך און וואַך
טיף אָנגעשפּאַרט אין זיידנס אַלטער עברי
אויך דורות-לאַנג נאָך דעם ווי דו מאַכסט
דיין ויברח


text:
קרב מגע איז געמאכט ווען דער רוצח שטייט נעבן דיר און דו האסט נישט קיין אנדערע ברירה.ליב צו וויסן האט געשריבן:אונטער חכם האט געשריבן:איז דא איין עקספערט וואס וואלט געלאזט נוצן קרב מגע ווען דו שטייסט אין א סעיף דיסטענס פונעם רוצח?
אדער טראכט דער שוטה אז ר' יאסל ניימאן וואלט זיך ווען געקענט שלאגן מיטן גוי, בעת וואס לויפן האט ער נישט געקענט?
קען זיין אין אנדערע פעלער וואלט סעלף דעפענס געקענט העלפן, אבער דא מיין איך האט דער יונגערמאן גליק עס געהענדלט די בעסטע וואס איז מעגליך.
וואס פארא מין שאלה.. קרב מגע איז דאך פאר דעם געמאכט.
BTW איז דען דא איין עקספערט וואס וואלט געזאגט פאר דעם אינגערמאן גליק (וואס איז נישט געלערנט) ער זאל טוהן וואס ער האט געטוהן ווען ער איז אין א סעיף דיסטענס?


text:
"יוסי אוהבים אותך לנצח"
הסכום שנאסף
זמן הקמפיין
ע"י קמפיין כללי
בס''ד
יתומי משפחת מרקוביץ
*נרתמים למען האלמנה והיתומים של יוסי*
יום שישי אחר הצהריים, אוטוטו שבת, ברחובות כבר רצים עם שטריימלך, אבל בבית הלוויות שמגר מתאספים מאות אנשים למורות הלחץ. יוסי נכנס לאולם ההספדים בשמגר, אך עטוף בטלית ל"ע. כל הציבור גועה בבכי, לא יכול להרגע.
*יוסי איננו*
מי לא הכיר את יוסי עם החיוך הבלתי נגמר, יוסי עם הלב הגדול, השאיר את האלמנה ללא קורת גג. ביום חמישי האחרון, יוסי יצא מהבית לשיעור אור החיים, אישתו נכנסה לישון, ולא ידעה שמחר בבוקר היא תקום לבד לבד😭 יוסי האיש שליווה אותה בכל צעד, יוסי עם הלב הגדול איננו. יוסי נלקח ביעף, בתאונה מחרידה ומצמררת, והשאיר אלמנה מחוסרת כל. רגבי האדמה הטריים, ספוגים בדם, ובדמעות של החברים המשפחה, השמים בכו בלוויה, אבל עם ישראל לא מפקיר את האלמנה.
*יוסי משקיף עלינו מלמעלה*
וממתין שכל אחד יקח יעד אישי, נרתמים למען האלמנה והיתומים יחד.
*חברים לנצח*
*
סליקת הכספים נעשית באמצעות עמותת:
קופה של צדקה
תזכו למצוות
...
ערב שבת קודש, ווען אין יעדע אידישע שטוב פארענדיגט מען די פילע הכנות צום שבת קודש, האט זיך אפגעשפילט אין גאנץ אן אנדער ווינקל א שווערע ביטערע בילד, וואס איז נישט צום פארגלייכן צו די ערב שבת'דיגע שטימונג וואס הערשט יעצט אין אלע שטובער. דא, אין בית הלוויות שמגר אין ירושלים, קענען נישט די הונדערטער באגלייטערס אראפשלינגען די שרעקליכע טראגעדיע, וואס איז אזוי פלוצלונג ווי א דינער געפאלן אויף זייער קאפ. ס'לאזט זיך נישט גלייבן וועמען זיי באגלייטן דא למנוחת עולמים. אזא יונגער חבר, אזא יונגערמאן פון קוים 23 יאר אלט - הר"ר נחמן יוסף מארקאוויטש ז"ל. יעדער דא איז פשוט אינגאנצן שאקירט, און קען נישט ארויסרעדן א ווארט פון מויל. נישט קיין מעשיות, נישט קיין פארשטעלונגען. מ'שטייט שטיל, איינגעהילט אין א טיפער שווייגעניש, ווען קיין שום ווארט וועט נישט קענען גענוג פארשטעלן די שרעקליכקייט פון די טראגעדיע. דער נחמן יוסף, דער יונגערמאן מיטן גאלדענער הארץ, וואס האט נישט אפגעזאגט קיינעם פון צו העלפן! מיט אזא לעבהאפט האט ער ארויסגעהאלפן יעדער נויטיגער. ביז די לעצטע מינוטן ממש איז ער נאך געווען פארנומען מיט מעשי חסד, מיט אויפטוהן פאר יענעם. אז פונקט ער זאל אזוי פלוצלונג פארשניטן ווערן פון די וועלט, דאס לאזט זיך נישט אויפכאפן און לייגן אויפן געדאנק. ווער קען דען זיך אויסדרוקן אויף אים בלשון עבר, ווען מ'שטייט נעבן די צובראכענע שאקירטע אלמנה, די יונגע פרוי קוים צוואנציג יאר אלט, און מ'קוקט זיך צו צו די צוויי פיצעלעך, צוויי שעפעלעך, נאכנישט קיין דריי יעריגער, און זיין ברודער'ל וואס האט געקענט זיין טאטע בלויז ניין מאנאט... זיי פארשטייען נישט פארוואס יעדער ארום וויינט, און יאמערט, און ביטערט. און וואו איז זייער טאטע דא אין בילד, צו בארוהיגן די אלע טרויעריגע מענטשן ווי זיין שטייגער? ווי קען מען זיך אנגארטלען מיט גענוג כוחות הנפש, און פראבירן צוזאמנעמען די צופיצלטע טראגישע שטיקלעך? אוי נחמן יוסף, אוי! ווי קען מען דאס פארנעמען??? א געווענליכע פרייטיג אינדערפרי, און מיט אזא פלוצלונגדיגקייט, אן קיין פריערדיגע צוגרייטונג, ווען ער האלט אינמיטן פארן האט זיך זיין מאשין פלוצלונג א דריי געגעבן. ר ' נחמן יוסף האט זיך נישט פארלוירן. ער איז ארויס פון מאשין צו בעטן הילף אין זייט פון שאסיי, אבער זיין טויט איז אנגעקומען אזוי אומגעראכטן ווען אן אנדער פארנדיגער מאשין האט אים צוטראטן, צום טויט... ווער קען זיך גלייבן, אז פונקט נחמן יוסף מארקאוויטש, דער אזוי באקאנטער פערזענליכקייט אין בית שמש. דער אדרעס פאר יעדע נויטיגע הילף, דער וואס דערפריידט, דער וואס מוטיגט, דער וואס וועט אלעס אלעס טוהן צו גוטס טוהן פאר א צווייטן, יעדער זאל זיך שפירן גוט רוהיג און צופרידן. נישט געווען ביי אים אזא באגריף ער זאל צוזעהן ווי איינער פלאגט זיך, טרויערט, אדער איז אין אן ענגן צושטאנד, און ער זאל בלייבן אין זייט אן צו אויסשטרעקן זיינע הענט צו הילף, און זארגן מיט אלע זיינע קרעפטן ביז אלס וועט ווערן אין ארדענונג. אין פונקט ער, איז פלוצלונג אוועק פון דער וועלט. ווען נישט וואס איבער אים זעלבסט איז יעצט די געוואלדיגע טרויער און קלאג, וואלט ער דאך געווען דער ערשטער צו זיין דא אין בילד. מוטיגן, שטארקן, דערפרייען, ערלעדיגן אלס וואס פאדערט זיך, פארשאפן וואס איז נויטיג. און יעדער דא איז אזוי פארלוירן - אויב ער איז נישטא, וואס זאל מען יעצט טוהן? וועמען זאל מען צושטעלן צו הילף, אויב נישט נחמן יוסף??? סיי טעכניש, סיי פיזיש, און אפילו גייסטיש, איז ער געווען דער אנליינער, די אדרעס, אויפצושטעלן פון דאסניי אידישע שטובער, אין אלע הינזיכטן. אויסצוגיסן פאר אים דאס הארץ, די שווערקייטן, די פראבלעמען. אין סיי וועלכע שעה, אין יעדע צושטאנד וואס ער אליין איז געשטאנען, איז אבער יעדער איד וויכטיגער פון אים. ווייל דאס איז ער געווען. דאס איז געווען זיין הארץ. דאס איז געווען דער פליכט און ציל וואס ער האט געשטעלט קעגן זיינע אויגן. און די פירונג איז נישט געווען איינמאליג, צופעליג. ער איז געווען טָאטַאל איבערגעגעבן פאר אנדערע, נישט נאר ווען ס'איז אים אויסגעקומען, ווען ס'האט זיך אים געמאכט אזא פאל. ער האט זיך גענצליך אוועקגעגעבן פארן ציבור. זיך, מיט זיין שטענדיגע שמייכל, מיט זיין לעכטיג פנים, מיט זיינע כוחות הגוף והנפש, ווי ער וואלט אויסגערופן – אדרבא! נוצט מיר אויס! בעט וואס איר דארפט. איך שטיי גרייט אייך צו באדינען... און דאס איז געווען זיין שטייגער אויך ווען ס'האט זיך גערעדט אויף אזא פאל צום ביישפיל, ווען א חבר זיינער האט אים וויכטיג גערופן, זעהענדיג אז ער וועט נישט ערפאלגן צו פארענדיגן אן ארבעט וואס ער האט זיך אונטערגענומען. די צייט דערנענטערט זיך שוין, און ער שטייט נאך ווייט ווייט פון ענד. וועמען רופט מען אין אזא ענגשאפט? נחמן יוסף פארשטייט זיך. און אים אינטרעסירט נישט פון זיין אייגענע ארבעט פון וועלכע ער איז יעצט אהיים. אויך נישט פון די פליכטן וואס ווארטן נאך אויף אים. ער מאכט זיך נישט צו טוהן פון די שלאפלאזע נאכט וואס איז אריבער אויף אים, פון זיין מידקייט, נאר ער שטייט אוטומאטיש גרייט ארויסצוהעלפן אין יעדן צושטאנד. ער שטעלט זיך אויף און גייט פשוט אריבער אהין, און שטרענגט זיך איבער און איבער, ביז ווען ער שטייט שוין ענדליך פאר א פארטיגע ארבעט, פונקטליך צו די צייט וואס יענער חבר האט געדארפט צו אויספירן. יעצט, קען ער נישט אויפהערן צו באוויינען דער געטרייער נחמן יוסף, וואס איז אזוי פריצייטיג נפטר געווארן, און ער דרייט זיך ארום פארטרויערט און צוקלאפט. נישט אנדערש פון אים, איז געווען מיטן שכן זיינער, וועלכער איז אריבערגעקומען וואוינען קיין רמת בית שמש. זיי האבן זיך אינגאנצן נישט געקענט פון פריער, אבער דאס האט נישט אפגעהאלטן נחמן יוסף פון צו לייגן אן אויג, און באמערקן שוין ביים ערשטן באגעגעניש צווישן זיי, אז דער נייער שכן גיבט זיך נישט אזוי אן עצה מיטן אריבערפירן זיין דירה. וואס טוהט נחמן יוסף אין אזא פאל? פאר אים איז קלאר איין זאך. ער לאזט אלעס אפ, ער שטעלט זיך אינגאנצן צו, און שלעפט אויף זיינע פלייצעס אלע שווערע פעקלעך, ווען דער שכן שטייט און שטוינט! ער קוקט זיך צו, און גלייבט נישט וואס ער זעהט פאר זיינע אויגן - די וואונדערליכע ישועה אליין! אויך דא שטעלט ער זיך נישט אפ, און טראגט אים אן הילף מיט וואס נאר ער וועט זיך נויטיגן. יעצט, שטייט אויך דער שכן, און קען זיך נישט גלייבן און בארוהיגן פון זיין פריוואטע אבידה, און פונעם שרעקליכן שוידער. נישט נאר פיזיש און טעכניש, נאר אויך זעליש. ער שטעלט צו אלע זיינע קרעפטן און מעגליכקייטן. ער שטעקט איין אויך אוואו אנדערע האבן שוין געהויבן הענט. אלס, כדי צו ראטעווען און אונטערשטיצן, און פשוט זיין מיט געטריישאפט דארט וואו מ'דארף אים. ווען ער האט געהערט אמאל וועגן א בחור וואס איז ארעסטירט געווארן נאכדעם וואס ער איז אנטלאפן פון מיליטער, און זייענדיג א זוהן פאר צובראכענע עלטערן האט ער נישט געהאט וואו אהיימצוגיין ווען ער איז באפרייט געווארן. קיינער האט זיך נישט געזארגט פאר אים, ער האט קיינעם נישט אינטרעסירט. אפילו אייגענע קליידער מיט וואס ארויסצוגיין פון ארעסט האט ער נישט געהאט מיט זיך. ווער רעדט נאך פון אביסל געלט אין טאש... נחמן יוסף האט זיך צושוידערט – אזוי זאל זיך ארומדרייען א בחור אויפן וועלט, אן וואס קיינער זאל זיך נישט אינטרעסירן אין אים! האט ער זיך צוגעשטעלט אזוי ווי נאר ער קען, און פון דעמאלס אן איז יענער בחור געשלאפן ביי אים אינדערהיים, געגעסן אויף זיין טיש, ביז ער איז צוריק צו זיך. דאן האט ער נישט איינגערוהט ביז ער האט אים פארשאפט ארבעט כדי ער זאל זיין פארנומען און איינגעארדנט. ס'האט אים אפגעקאסט געלטער, ער מיט אלע זיינע באדערפענישן, זעליש און פיזיש. ביז ווען ער האט אים געשטעלט אויף די פוס, און ענדליך געזעהן שטיין אונטערן חופה. זיין לעבנס פליכט האט ער געזעהן אין דעם פרייליך צו זיין, און אויך פרייליך צו מאכן מענטשן מיט זיין גאנצע הארץ. ער האט נישט געקענט פארטראגן צו צוזעהן טרויער ביי מענטשן. א פרייליכער לעבעדיגער יונגערמאן איז ער געווען. און אזוי האט ער אויך געשטרעבט צו זעהן זיינע ארומיגע. ער האט נישט געווארט די טרויעריגע זאלן צוקומען צו אים, ער זאל זיי דערפרייען. נאר יעדער וואס ער האט באמערקט אין זיין געפאלענע גיסטע, האט ער זיך אליין געוואנדן צו אים, זיך אינטרעסירט און נאכגעפרעגט, און געטוהן וואס נאר מעגליך יענעם צו דערפרייען. ווען ס'איז נאר וואס אנגעקומען צו זיינע אויערן א שמועה וועגן א וואקלדיגע שלום בית ערגעץ וואו, און קיינער האט נישט געוואוסט מיט וואס און ווי אזוי צו העלפן דארט, האט נחמן יוסף אויפגעוויזן פאר יעדן אז מ'מוז נישט זיין קיין אפיציעלער פסיכאלאג. א גוטער ווילן דאס איז וואס מ'דארף. און אז דער ווילן איז דא, איז אלעס דא. פאר נחמן יוסף האט זיכער נישט געפעלט אין א גוטן ווילן. ער איז געווען אזוי געבויט. ער האט זיך אויפגעשטעלט און אריבערגעגאנגען צו יענע צושטערטע שטוב, אן קיינעם צו פרעגן. דורכאויס די גאנצע נאכט איז ער געזעצן מיט זיי, קלאר געמאכט דאס בילד, ארויפגעברענגט אלע שווערקייטן, און ערלעדיגט איינס איינס. ביז ס'איז שלום געווארן צווישן דאס פאר פאלק. אין אן אנדער פאל, האט זיך איינער גענויטיגט אריבערצופירן זיין דירה, כדי צו פראבירן אויפשטעלן פון ניי די צובראכנקייט ביי אים אינדערהיים... יענער איז נישט געווען אין א גוטע זעלישע צושטאנד וואס זאל אים ערמעגליכן אפילו נאר צו אנהייבן זיך צו פאקן און ארגאניזירן. ער איז געווען אינגאנצן פארצווייפלט. צו וועמען קלינגט מען אין אזא פאל? צו וועמען, אויב נישט צו נחמן יוסף? און ער האט געוואוסט וואס ער טוהט, ווען ער האט גערופן צו די איין אדרעס. ווי נאר ער האט געהערט פון דעם, האט ער זיך באלד אוועקגעשטעלט גרייט צו העלפן מיט וואס נאר ס'פעלט אויס, און אן קיין איבעריג ווארט האט ער אנגעהויבן צו פאקן און פאקן און פאקן. אזוי די גאנצע נאכט, ביז ווען אלעס איז גרייט געווארן. ווען אין די צייט שפארט ער נישט אויף קיין ווארעמע גוטע ווערטער, אויף שטיצע און זעליש הילף. דער נעבעכדיגער איד האט זיך נישט געקענט גענוג אפוואונדערן פון די ישועה וואס איז אים אונטערגעקומען, אן ער זאל אפילו דארפן צולייגן א האנט... נחמן יוסף האט אבער אפגעזאגט די געלט וואס יענער האט אים געוואלט גערן באצאלן. יעצט, דרייט ער זיך ארום, און הערט נישט אויף צו קלאגן אויפן געטרייער איש החסד וואס איז אזוי פלוצלונג נפטר געווארן. "ווען נחמן יוסף איז געווען אין געגנט, זענען אונז אלע געווען רוהיגער. ער איז געווען פאר אונז ווי אן אנליינער! מ'האט אים געקענט אלארמירן אין יעדן פאל און ענגשאפט, און אן קיין קווענקל איז ער באלד אריבערגעקומען. נישט קיין אונטערשייד וואס האט ער יעצט געהאלטן אינמיטן צו טוהן. וואס וועלן אונז טוהן פון היינט און ווייטער, נאכדעם וואס אונזער הילף אדרעס איז פארשוואונדן געווארן?!" אויך נישט יעדער איש חסד וועלכער גיבט זיך אוועק פארן ציבור, פאר אנדערע, איז גרייט אויף אזוי ווייט זיך אוועקצוגעבן - אוועקגעבן נישט נאר פון זיך, נאר זיין גאנצער 'איך', מיטן פולסטן פאראנטווארטליכקייט. אבער נחמן יוסף, וואס ער האט געטוהן און אויפגעטוהן, איז געווען געטוהן. מיט זיין גאנצע לייב און לעבן, און ביזן גענצליכן אויספיר, אן איבערצולאזן אן אומפארענטפערטן ווינקל. ער האט אנגעיאגט און אריינגעכאפט אויף א וואונדערליכן פארנעם. אין צייט וואס פאר א צווייטן געדויערן אזעלכע פראיעקטן לאנגע טעג און וואכן, האט ער דאס אריינגעכאפט אין א טאג צוויי. טאקע פונקט אין אזעלכע שווערע צושטאנדן אזוי ווי טראגעדיעס, און ענגשאפטן אין צומישטע צייטן, איז ער געווען דער אנליינער פאר יעדן. מ'האט שוין געוואוסט אז אין אזא פאל ווארט מען נאר ער זאל אונטערקומען, און אלעס וועט זיך שטעלן קלאר אויפן פלאץ, יעדער וועט זיך בארוהיגן און מוטיגן מיט זיינע גוטע ווערטער. אבער יעצט, ווען זיין אייגענע משפחה ל"ע איז די וואס טרויערט אזוי, און איז אזוי צובראכן און צושוידערט און צומישט, ווען דער אנליינער אליין איז מער נישט דא. דער וואס האט געשטארקט און אונטערגעהאלטן, דער וואס האט געוואוסט פונקט וואס ס'פאדערט זיך צו טוהן אין יעדן פאל, מיט אזא איבערגעבנהייט און געטריישאפט. ווער וועט עס טוהן אנשטאט אים?! אנטשאט איין אזא נחמן יוסף, פאדערט זיך א גאנצע שטַאב פון פעאיגע מענטשן וואס זענען אויך נישט צו טרעפן, אן וואס מ'זאל דארפן שטעלן איבער זיי אן אנפירער וואס זאל זיך זארגן אויף יעדן ווינקל, און זעהן אז גארנישט איז אויסגעלאזט, אריינגערעכנט יעדע קלענסטע קלייניקייט זאל ווערן ריכטיג אויסגעפירט. ווייל דאס אלעס האט בלויז איין מענטש אליין געטוהן, מיט זיינע צוויי הענט, און מיטן פולסטן גאראנטיר. ווען ער האט זיך סיי וואס אונטערגענומען, איז עס געווען פון אנהייב ביזן ענד, מיט אלע קלייניקייטן. אויך אזעלכע וואס 'פאסטן' נישט פאר אנדערע צו טוהן... אין צייט ווען אנדערע האבן זיך אפגעשאקלט פון אומאיינגענעמע הילף, איז ביי אים נישט געווען אזא זאך. נישטא עפעס וואס פאסט אים נישט, ווען א צווייטער דארף עפעס. און אין אזא פאל האט ער פארקוקט פון זיין אייגענע כבוד, און האט זיך ארויסגעוויזן אלץ אמת'ער און באגלייבטער פריינד וואס קוקט נישט אויף גארנישט, ווען מ'דארף איינעם ארויסהעלפן. ביי זיין הארצרייסנדע לוויה, האט זיך דאס אלעס דערקענט, ווען טראץ די שפעטע ערב-שבת'דיגע שעה, האבן נאנט צו טויזנט מענטשן אלע באשעפטיגונגען אפגעלאזט, און זענען אים געקומען אפגעבן דאס לעצטע כבוד פון וועלכע ער האט זיך אזוי אומוויסנדיג געמאכט אין זיין לעבן. זענען זיך געקומען געזעגענען פון א נאנטער אמת'ער פריינד, וואס האט זיך פאר זיי אזוי אוועקגעגעבן אן קיין חשבונות. יעדער באגלייטער איז געווען זיכער אז ער איז געווען זיין נאנטסטער פריינד, אנליינער און פאסיגער אדרעס צו יעדע זאך. אבער דארט איז יעדער געוואר געווארן, וויפל נאך האבן געפילט פונקט דאס זעלבע, פון אלע שיכטן און געלעגנהייטן. יעדער האט זיך געפילט נאנט, און ער איז צו יעדן געווען ווי א נאנטער. ביטערע געוויינען האבן זיך אויב אזוי געהערט פון אלע ריכטונגען, ווען זיין לעכטיגע געזיכט און שיינענדע געשטאלט, זיין רוהיגע מוטיגע שמייכל, ווילן זיך נישט אפקערן פון געדאנק און געדענקעניש. איז אבער מעגליך צו טראכטן נאר פון זיך, און באוויינען נאר די אייגענע פארלוסט? איז מעגליך, זיך נישט וויסנדיג צו מאכן פון די שרעקליכע בראך וואס איז נישט צו אויפכאפן און פארשטעלן, פון די יונגע פרישע אלמנה, מיט אירע צוויי קליינע יתומים'לעך? זיי זענען די וואס בלייבן אזוי עלנד, אזוי פארטרויערט, נאכן אויפשטיין פון שבעה. און זיי זענען די וועלכע בלייבן אן קיין פרנסה, נאכדעם וואס ער האט אויף אלעס אלעס געזארגט. אויך נאך וואס יעדער עקסטער און אלע אינאיינעם, וועלן זיך צושטעלן, וועט מען דאך זייער געוואלדיגע צובראכנקייט נישט קענען אויסהיילן. אבער לייכטער מאכן ווי ווייט מעגליך, מיט איבערגעבנהייט אזוי ווי נחמן יוסף האט אין זיין לעבן באוויזן צו טוהן, דאס מוז יעדער! נישטא קיין צווייטע וועג. דא מוז מען אויסשטרעקן א האנט, און אויפשטעלן וואס שנעלער א קרן קיימת צו קענען שפייזן און אויסהאלטן די אלמנה מיט די יתומים, וואס זענען געבליבן אן גארנישט! אונזער פליכט איז ריזיג און וויכטיג אין די מינוטן. וועלן אונז חלילה צולאזן, די יונגע אלמנה מיט אירע צוויי יתומים'לעך זאלן זיך וואלגערן אין די גאסן, נישט האבנדיג קיין אייגן דאך איבערן קאפ??? ער איז דאך דער וואס האט ביז היינט געשפייזט די שטוב, און אזוי אויסגעצאלט די דירה געלט. וואס וועט זיין פון יעצט און ווייטער? דער קליינער מאיר ישראל, וואס אין קומענדיגן חודש טבת וועט מען פייערן זיין שמחת החלאקה מיט פיל ארומיגע, אבער אן איין טאטע וואס זאל זיך מיטפרייען מיט אים אין זיין גרויסן טאג. ווער וועט קוקן אויף אים? ווער וועט אים ערציהען, באגלייטן און לערנען מיט אים? ווער וועט אים אויפוואקסן ביז זיין בר מצוה, און אים אונטערפירן אונטערן חופה ווען די צייט וועט קומען? מאיר ישראל, ווען ער גייט אריין אין חיידר, איז ער שוין א יתום! מיטן בעסטן ווילן וועלן אונז אלע דאס נישט קענען ערפילן, אנפילן. אבער אויך קעגנשטיין קענען אונז נישט, און אוודאי נישט לאזן די אלמנה אן קיין דאך און שיץ איבערן קאפ, און אן קיין וועג צו שפייזן זיך מיט אירע קינדערלעך. אונזער פליכט איז יעצט אויסצושטרעקן אונזער האנט, איר אונטערהאלטן און אונטערשטיצן, לייכטער מאכן פון איר די וואונדן, און אזוי ווי אידן רחמנים בני רחמנים פארזיכערן זייער צוקומפט.
...
תזכו למצוות


text:
בהר-בחקותי - דיין אומשאצבארע ווערד! (self-esteem)
די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 256
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 21, 2014 11:02 pm
בהר-בחקותי - דיין אומשאצבארע ווערד! (self-esteem)
א גוטן טייערע חבירים וידידים!
לאמיר אנפאנגען אונזער שמועס מיט'ן זיך דערהייבן און כאפן א קורצע איבערבליק אויף עטליכע פון די צענטראלע ענינים וואס ווערן אויסגעשמועסט באריכות אין די צוויי פרשיות: די הלכות פון שמיטה – די זיבעטע יאר איז שמיטה אויף די וועלט, מען טאָר אין די פעלדער נישט אנזייען, אקערן און ארבעטן, און די גאנצע פעלד איז הפקר. די הלכות פון שנת היובל - דערנאך וואס ס'גייען אריבער זיבן מאל זיבן יאר האבן מיר דעם פופציגסטן יאר א שבת היובל – אלע קנעכט ווערן באפרייט, אלע פעלדער גייען צוריק צום ארגינעלן בעל הבית און אזוי ווייטער. שפעטער אין די פרשה טרעפן מיר דעם זעלבן ענין ביי א איד וואס דער מצב זיינער האט צוגעברענגט אז ער האט געדארפט פארקויפט ווערן פאר א קנעכט ביי א גוי זאגט די תוה"ק אז מיר זאלן טוען אלעס אויף די וועלט אים אויסצולייזן, און אויב מען האט נישט מצליח געווען אים אויסצולייזן ווען די שנת היובל קומט אָן גייט ער ארויס פריי, ווי דער פסוק זאגט: כִּי לִי בְנֵי יִשְׂרָאֵל עֲבָדִים עֲבָדַי הֵם אֲשֶׁר הוֹצֵאתִי אוֹתָם מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם אֲנִי ה' אֱלֹקֵיכֶם.
ווי נאר מיר גייען אריבער צו פרשת בחקותי, האבן מיר די באקאנטע ברכות און תוכחה – די געוואלדיגע ברכות און דערנאך די פסוקים וואס די תוה"ק זאגט אונז אז אויב חלילה מיר וועלן זיך נישט פירן ווי ס'דארף צו זיין, די פסוקים וואס ווערן גערופן די תוכחה. ערכין – דערנאך איז פארהאן א שמועס פון דער ענין פון א מענטש וואס זאגט אז ער וויל מנדב זיין די ווערד פון א מענטש פאר הקדש. די תוה"ק גייט אריין אין א לאנגע אריכות און טוט אונז אויסשמועסן פונקטליך די חילוקים אין די פרייזן וויפיל מען דארף באצאלן פאר א מענטש, אַן ערוואקסענער איז טייערער ווי א קינד, א מאַן איז טייערער ווי א פרוי, און אזוי ווייטער. אזוי רעדט זיך די פרשה פון נאך ענינים וואס זענען שייך ווען א מענטש איז עפעס מנדב פאר הקדש, און מיר ענדיגן ספר ויקרא, חזק חזק ונתחזק.
לאמיר זיך אפשטעלן און אריין טראכטן: א. וואס איז דער שייכות פון די תוכחה מיט די ערכין אז די תורה שטעלט עס איינס נעבן צווייטן, ענדיגנדיג דעם גאנצן סדר ויקרא מיט תוכחה און הלכות פון הקדש? ב. וואס איז דער ענין פון ערכין אז מען קען אפשאצן דעם ווערד פון יעדן מענטש לויט דעם יארגאנג אדער לויט אנדערע חיצוניות'דיגע זאכן. קען מען דען ארויסגעבן א פרייז אויף א מענטש? און נאכמער, קען מען דען זאגן אז למשל יעדער מאן פון צוואנציג ביז זעכציג פארמאגט די זעלבע ווערד; יעדער יחיד פארמאגט דאך אייגנארטיגע און אומשאצבארע כוחות, ווי קען מען בכלל פארגלייכן איינער צום צווייטן? פארשטייט זיך אז מיר האבן נישט קיין השגה אין די טיפע ענינים, לאמיר אבער פרובירן אויף אונזער מדריגה זיך פארטיפן און בסייעתא דשמיא זוכה זיין ארויסצונעמען די ריכטיגע חיזוק און הדרכה פאר'ן טאג טעגליכן לעבן.
עס איז געווען דער ערשטער טאג אין קלאס, ווען דער מלמד ר' זאנוויל האט אויסגעפרעגט זיינע תלמידים די נעמען. ר' זאנוויל האט זיך געפירט אז ער האט אויך געפרעגט יעדן תלמיד, "ביסטו א כהן, א לוי, אדער א ישראל?" און יעדער תלמיד האט געענטפערט. איינס ביי איינס האט ר' זאנוויל זיי אויסגעפרעגט. איינער האט געזאגט ער איז א כהן, דער צווייטער זאגט ער איז א לוי, און אזוי ווייטער.
ווען מען איז אנגעקומען צו בערל, קוקט ער אראפ און זאגט, "רבי, איך בין נישט קיין איינע פון די וואס דער רבי האט אויסגערעכנט." דער מלמד האט זיך זייער
געוואונדערט. "וואס הייסט, יעדער איד איז איינע פון די דריי." האט ער געוואלט וויסן. אבער בערל קוקט ווייטער אראפ און זאגט, "ניין, איך בין נישט קיין איינס פון זיי. דער מלמד זעט אז עפעס שפילט זיך אויס אין דעם מח פון בערל, רופט ער זיך אן, "ווייסטו וואס, זאג דו מיר, וואס ביסטו יא?"
דאס קינד קוקט אָן דעם מלמד און מיט א נעבעכדיגע תמימות רופט ער אויס: "איך בין עפעס… כ'מיין ס'הייסט א שלימזל. ווייל מיין טאטע זאגט אייביג אז איך בין א שלימזל, און לעצטע יאר אין קלאס האט דער מנהל אויך געזאגט די זעלבע".
ברידער, ס'הערט זיך ווי עפעס א ווערטל, אבער בעומק ליגט אין דעם געדאנק א געוואלדיגע טיפקייט. מיר אלע האבן עפעס א פלאץ וואס דער מענטש מאכט זיך א געוויסע בילד פון זיך אליין, מיר אלע האבן עפעס א געוויסע טיטל וואס געבט זיך א כאַפ אריין אין אונזער מח, א געוויסע קליינע באקסל וואס געבט אונז א נעם ארום און זאגט אונז: "דו ביסט א …" ביי איינעם איז עס א 'שלימזל', ביים צווייטן איז עס א 'לא יוצלח', ביי א דריטן איז עס א 'שייגעץ', און ביי א פערטן איז עס א 'נעבעך'. אסאך מאל קען מען זיך שפירן זייער צובראכן און ממש ווי א דורכפאל, ברוחניות אדער בגשמיות, און ווען מיר וועלן זיך אפשטעלן און אריינטראכטן פון וואו קומען די מחשבות, וועלן מיר גאנץ שנעל באמערקן אז דאס איז א באהאלטענע מעסעדזש וואס ליגט ביי אונז אין קאָפ, ווען מ'איז ערגעץ וואו אדורך עפעס אַן ערפארונג וואס האט אונז געמאכט שפירן ווי א דורכפאל, אדער איז געווען איינער וואס האט אונז עס אריינגעגעבן אין קאָפ, אפשר אפילו מיט גוטע מחשבות, אדער האבן מיר אליין אריינגענומען די מחשבה אין קאָפ.
ווען דער מענטש ערלויבט זיך אז איינציגווייזע מענטשן אדער אינדיווידועלע געשעענישן זאלן אים קענען טוישן דעם גאנצן אידענטיטעט לאָזט ער זיך אריינשטעלן אין אזא ענגער קעסטל. ער געבט רשות פאר א זייטיגע עפיזאד אדער עפעס אַן אומבא'טעמ'טער מוסר שמועס אז דאס זאל אים איבערשרייבן זיין גאנצער נפשיות'דיגער פונדאמענט און טוישן דעם גאנצן בילד וואס ער האט אויף זיך און זיין מעגליכקייט זיך צו קענען אפשאצן ריכטיג. דער מענטש ווערט צוביסלעך איבערצייגט אז ער איז טאקע דער סארט מענטש ווי דער לעיבעל וואס איז ארויפגעשמירט אויף אים, און ער פרובירט שוין אפילו זיך נישט צו פארבעסערן אין יענעם הינזיכט. און דערנאך ווערט עס א זעלבסט-ערפילנדע נבואה. אז א מענטש האלט אז ער איז א שלימזל, וועט זיך דאכטן אז ער איז טאקע א שלימזל, ווייל ער וועט נישט האבן די קוראזש זיך צו שטארקן און דורכפירן וואס ער וויל.
עס מאכט זיך אמאל אז איינער פאַלט אדורך אין א געוויסע נקודה, און אנשטאט זיך אנקוקן מיט שטאלץ און אויסשרייען צו זיך אין מחשבה , "יא, איך בין א הייליגער איד וואס איז ליידער אדורכגעפאלן, אבער איך בלייב אַן ערליכער איד." פאנגט ער זיך אָן זאגן אז איך בין א דורכפאל, און נאכ'ן זאגן איינמאל און נאכאמאל, צוביסלעך פאנגט אָן אריינקריכן אין דעם מענטש'ס מח א מחשבה 'אזא סארט מענטש בין איך, איך בין א ... יעדער זאגט עס אפילו…" דער מענטש באקומט אזא סארט בליק אויף זיך, און ווי פארשטענדליך איינמאל דער בליק איז איינגעקריצט אין קאָפ, ווערט דאס ליידער דער מציאות פון די גאנצע מענטש. דאס גאנצע מציאות פאנגט זיך אָן צוצושטעלן צו דעם חסרון. איבעראל טרעפט מען שוין ראיות וואס באפעסטיגן אז יא, ער איז טאקע א דורכפאל. און פון דעם איינעם שווערן מצב/תקופה ווערט א גאנצע נייע מציאות פון צובראכנקייט און שוואכקייט. א מענטש קען זיך אזוי ארומדרייען לאנגע יארן מיט עפעס א בילד אויף זיך, און ניטאמאל ווייסט ער אז ס'איז בכלל נישט ריכטיג, ס'איז פשוט נישט דאס אמת.
אט די זעלבע געשעט אין גשמיות. דער מענטש ווערט איבערצייגט אז דאס איז ער, און ער קען זיך נישט טוישן. ביי א געלעגנהייט אין ישיבה, ווען ס'איז געווען א סעודת סיום מסכת האט זיך געמאכט א מעשה. אינדרויסן פון בית המדרש איז געווען אזא קליינע קאָך, וואו מען האט צוגעגרייט דאס עסן. מיר האבן באמערקט אז א בחור האט אויפגעהויבן א גאנצע טאַץ אנגעפילט מיט דיפס מיט'ן ציל עס אריינצוטראגן אין בית המדרש. אבער פלוצלינג געבט ער עס א לייג צוריק אראפ, און רופט זיך אָן צווישן די חברה: "ניין, איך נעם עס נישט. ביי מיר וועט זיך עס זיכער איבערדרייען." א חבר וואס איז געשטאנען אין די זייט האט זיך אנגערופן מיט א קלוג ווארט, "אברמי, אפילו אויב דער טאַץ דרייט זיך איבער, וועסטו וויסן אז כאטש האסטו פרובירט…"
לאמיר זיך פרובירן פארשטעלן. עס שטייט א ניינצן יעריגער שטארקער בא'חנ'טער בחור און גלייבט און איז איבערצייגט אז ער קען נישט טראגן א פולע טאַץ מיט דיפס ווייל ס'גייט זיך זיכער איבערדרייען. ברידער, וויפיל פון אונז לעבן אט די זעלבע. ולב יודע מרת נפש, ביי יעדן מענטש גייט דורך תקופות וואס מען שפירט אז מען וואלט געוואלט נעמען א געוויסע שריט, אבער מען האט מורא פון א דורכפאל. אין אנדערע ווערטער, מיר שפירן אז אויב נעמען מיר דעם טאַץ אין די הענט וועט זיך עס זיכער איבערדרייען. אבער ווען מיר טראכטן דערין אריין קען אנכאפן א פחד וויפיל גוטע און שיינע זאכן מיר וואלטן געקענט דערגרייכן ווען נישט דעם זייטיגן חשש פון דורכפאלן. און וויפיל מאל טוען אזעלכע מחשבות אינגאנצן אוועקנעמען כוחות און שטארקייטן מצליח צו זיין? וויפיל רייסט עס אוועק אונזער פאטענציאל?!
צומאל גייט עס א טריט ווייטער און דער מענטש פאנגט אָן זיך אויפפירן לויט דעם צונאמען. ער שפירט שוין כאילו דאס איז זיין ראלע אויף דער וועלט, צו זיין דער שלימזל וואס טויג אויף גארנישט, אדער חלילה ווי דער שייגעץ וואס איז נישט ערליך. דער מענטש פאנגט אָן האבן אזא סארט בליק אויף זיך, און אפילו איינער זאל אים פרובירן איבערצוצייגן אויף פארקערט און אויפווייזן אז ער איז בכלל נישט דאס וואס ער קוקט זיך אָן, וועט ער אים זאגן, "דו הייבסט מיר נישט אָן צו קענען, ווען דו וואלסט געוואוסט וואס איך האב אלץ אפגעטון וואלסטו אסאך אנדערש געטראכט." אזוי גייט דער מענטש אריין אין א פחד און בושה פון זיך אליין, און צוביסלעך איז דער יצר מצליח אראפצוברענגען דעם מענטש ביז אונטן.
מיר לעבן אין א צייט וואס מען הערט אסאך רעדן פון דער ענין פון זעלבסט זיכערקייט, נישט צו מורא האבן פון ארויסטרעטן ברבים און זאגן א מיינונג און זיך ארויסשטעלן מיט א שטארקייט. אבער דערנאך איז פארהאן א טיפערע ענין וואס רופט זיך זעלבסטווירדע. דאס איז די אינערליכע חשיבות האדם, די אינערליכע געפיל וואס יעדער פון אונז מוז האבן, כדי צו וויסן ווער מיר זענען און וואספארא אויסטערלישע כוחות מיר האבן. יעדער פון אונז איז א חלק אלוק ממעל, מיר אלע זענען א שטיק הקדש, ווי רבי שמעון לערנט אונז כל ישראל בני מלכים הם. חביב אדם שנברא בצלם, יעדער מענטש איז באשאפן געווארן מיט דעם צלם אלקים וואס גייט פון אים נישט אוועק נישט קיין חילוק ווי נידריג ער האלט. חביבין ישראל שנקראו בנים למקום, א אידיש קינד איז א קינד פאר'ן הייליגן באשעפער, און א קינד בלייבט א קינד לעולם ועד. א טאטע האט ליב זיין קינד נישט קיין חילוק אין וועלכן מצב ער געפינט זיך. אט דעם יסוד דארף ווערן אוועקגעשעלט אָן קיין שום פשרות און תנאים.
עלטערן, מחנכים און חברים דארפן קלאר מאכן פאר אלע אז נישט קיין חילוק וואס דער מענטש גייט אריבער ברוחניות אדער בגשמיות, ווערט אונזער יסוד קיינמאל גערירט, די אינערליכע נשמה פון דעם מענטש בלייבט אומבארירט. די ליבשאפט וואס אבינו שבשמים האט צו אונז איז אומשאצבאר, ווי דאס הייליג לשון פון זוהר (שמות ה ע"ב): אמר ר' יהודה, אם בני אדם היו יודעים האהבה שאוהב הקב"ה לישראל היו שואגים כאריות לרדוף אחריו להתדבק בו - "ר' יהודה האט געזאגט, ווען מענטשן וואלטן געוואוסט ווי שטארק דער אויבערשטער האט ליב די אידן, וואלטן זיי געברומט ווי לייבן נאכצולויפן און זיך מדבק זיין אין דעם באשעפער." אט די הייליגע ווערטער זאגט אונז ווער מיר זענען און ווי די קשר מיט אבינו שבשמים קוקט אויס, ווען מיר לעבן מיט אט דעם יסוד איז פארהאן קיין פלאץ אז דער מענטש זאל האבן א נעגאטיווע בליק אויף זיך, נאר ער דרייט זיך ארום מיט פרייד. אשרינו מה טוב חלקינו, איך בין א חלק אלוק ממעל, איך בין פארבינדן צו די גרעסטע כוחות אין די וועלט.
ס'איז אמאל געווען א חברה גנבים וואס האבן געהאט א געלונגענע שפיצל. זיי פלעגן נעמען א רענצל אנגעפילט מיט דיאמאנטן און גיין צו א דיאמאנטן סוחר. זיי פלעגן אים זאגן, ר' סוחר, אונז האבן א גאנצע רענצל אנגעפילט מיט פאלשע דיאמאנטן. אבער ס'קוקט אויס פונקט ווי עכט. געב אונז אהער אפאר עכטע דיאמאנטן און דו באקומסט דעם גאנצן רענצל פאלשע דיאמאנטן. דער סוחר האט באטראכט די פאלשע דיאמאנטן און געזען אז יא, ס'קוקט ממש אויס עכט. ער האט עס געגעבן פאר אפאר חברים איבערצוקוקן און יעדער האט עס באוואונדערט. דער סוחר האט זיך נישט געקענט איינהאלטן און אויפגעטוישט דעם רענצל פאר אפאר עכטע דיאמאנטן.
עס גייט דורך אפאר מינוט, דער סוחר גייט שפאצירן אין גאס מיט'ן רענצל, און אפאר פאליציאנטן קומען אים אנטקעגן. דער סוחר איז באפאלן א שרעק, ער האט אראפגעווארפן דעם רענצל אויף דער ערד און ווייטער שפאצירט. די פאליציאנטן שטעלן אים אָפ און פרעגן אים, וואס איז דאס? און דער סוחר ציט מיט די פלייצעס און זאגט ער ווייסט נישט וואס דער רענצל איז. די פאליציי נעמט דעם רענצל צו זיך און דער סוחר בלייבט א פארלוירענער.
יעצט וואס האט דא באמת פאסירט? דער רענצל איז געווען אנגעפילט מיט עכטע דיאמאנטן, נאר די גנבים האבן איינגערעדט דעם סוחר אז ס'איז פאַלש. דערנאך האבן זיי געדינגען אפאר חברה זאלן זיך פארשטעלן ווי די פאליציי, און אזוי האבן זיי אנגעשראקן דעם סוחר און צוריקבאקומען די רענצל מיט דיאמאנטן. ווען זיי זאגן אים אז ס'איז אמת וואלט ער נישט מורא געהאט, אבער יעצט אז ער האט געמיינט אז ס'איז פאלש, האט ער אפגעלאזט די דיאמאנטן און אנטלאפן. דאס מיינט אז ווען מיר מיינען אז אונזערע אמתע הערליכע אינערליכע דיאמאנטן זענען פאלש וועלן מיר נעבעך מורא האבן און אנטלויפן, כאטש באמת איז עס גוטע טייערע דיאמאנטן, נאר ווייל איינער אדער עפעס א מצב האט אונז אמאל געזאגט אז ס'איז פאלש וועלן מיר זיך דערווייטערן דערפון.
דערמיט קומען מיר צוריק צו אונזער פרשה. לאמיר באטראכטן איינע פון די יסודות'דיגע הלכות אין פרשת בהר. ווען ס'קומט צו יובל איז פארהאן א חילוק צווישן א שדה אחוזה – א פעלד וואס מען האט גע'ירש'נט, און א שדה מקנה – א פעלד וואס א מענטש קויפט. ווען ס'קומט צו א פעלד וואס איז אריבער צו אונז בירושה, וואס א מענטש האט פארקויפט צוליב ארעמקייט, קען מען עס שטענדיג אויסלייזן, און ביי יובל גייט עס צוריק צו דעם בעל הבית. אבער ביי א פעלד וואס מען האט אליין געקויפט, און דערנאך פארקויפט פאר א צווייטן, קען ער עס אויסלייזן נאר ביז צוויי יאר.
טייערע אידן, מיר אלע האבן א חלק ירושה – אַן אחוזה אין ארץ ישראל. מיר אלע פארמאגן ריעל עסטעיט וואס דער אויבערשטער אליין האט אונז געשאנקען... דעם חלק וואס מיר באקומען אלס אַן אחוזה, אפילו אויב די נויט האט געברענגט אז א איד האט עס פארקויפט, קען ער עס אויסלייזן נאך צוויי יאר. אפילו אויב האט ער זיך אינגאנצן אפגעשיידט דערפון, ער האט עס נישט אויסגעלייזט און גאנצע פופציג יאר איז אריבער, דער איד האט שוין דערפון כמעט פארגעסן, קומט די תוה"ק און זאגט אונז: "ניין אידעלע, ס'איז אזא מציאות נישט פארהאן. די פעלד איז דיינס, דו האסט א חלק אין ארץ ישראל, אין די וועלט פון קדושת הארץ, וואס קען קיינמאל נישט אוועקגענומען ווערן." אפילו אויב ס'איז אריבער לאנגע יארן וואס דער מענטש מיינט אז ס'איז מער נישט זיינס, זאגט אונז די תורה הקדושה: ס'קומט יובל און ס'גייט צוריק צום אמת'ן בעל הבית וואס דאס ביסטו, מיין טייער קינד.
פון די צווייטע זייט איז פארהאן א בחינה פון שדה מקנה. דער איד קען זיך איינקויפן אַן אייגענע פעלד, אבער דארט מוז מען עס כסדר אנכאפן און מאכן זיכער אז מיר פארלירן עס נישט. דארט איז שייך צו פארקויפן און ביי יובל וועט עס נישט צוריקקומען. מיר דארפן אנכאפן און אכטונג געבן אויף אונזערע שווערע אויסגעארבעטע פארמעגנס אז זיי זאלן בלייבן אונזערס, אבער צו די זעלבע צייט וויסן מיט א קלארקייט אז ס'איז פארהאן איין חלק וואס יעבר עלי מה, נישט קיין חילוק וואס פאסירט וועט עס צוריקקומען צו מיר אין יובל. ס'איז אונזער ירושה!
אט דעם יסוד דערהערן מיר שפעטער אין פרשת בחקותי – יעדער מענטש פארמאגט א ווערד. די תורה הקדושה זאגט אונז אז ווען ס'קומט צו די ווערד און שווית פון א איד כלפי קודש, ווען א איד וויל געבן פאר'ן בית המקדש די ווערד פון זיך אדער פון א צווייטן איד, איז פארהאן איין באשטימטע פרייז וואס טוישט זיך נישט, וואס דארט איז נישט קיין חילוק צו דער איד איז א בנן של קדשים צו ער איז דער פשוט'סטער איד, ס'איז נישט קיין חילוק צו ס'איז דער עושר אדער דער ארימאן. אויב רופט מען אויס ערכך עלי אפילו אויף דעם שוואכסטן, ארעמסטן, אויסגעדארטסטן איד – דארף מען געבן פאר קודש דאס זעלבע ווי מען וואלט געגעבן פאר'ן פעאיגסטן און שטערקסטן און רייכסטן איד. איי, ווי קען דאס זיין? דער תירוץ איז טאקע דאס. ווען ס'קומט צו עבודת ה', ווען ס'קומט אפצושאצן דאס שוויות פון א איד, ווען מ'שאצט אים לויט זיין 'איד' ערך, איז ער קודש קדשים, ער האט א יסודות'דיגע באשטימטע פרייז און דארט רוקט זיך עס נישט.
ווען מען פארקויפט א מענטש פאר א קנעכט דארף מען קוקן לויט זיין ווערד, לויט וואס ער טויג יא אדער נישט, וויפיל אנדערע וואלטן געצאלט פאר דעם, וכדו'. אבער ווען ס'קומט צו געבן פאר אבינו שבשמים דאס ווערד פון א איד, זענען מיר אלע גלייך, די איינציגסטע זאך וואס מען קוקט איז אויף זכר אדער נקבה און ווי אלט מען איז. אבער ווען ס'קומט צו חשיבות האדם, ווען ס'קומט צו דער אינערליכער ווערד פון א איד, זענען מיר גלייך, און ס'איז נישט פארהאן דער זייטיגער שלימזל פון א יונגערמאן אדער דער דורכפאל פון א בחור וואס ער איז נישט ווערד צופיל, וואס אויף אים קען מען זיך ארויסדרייען מיט ווייניגער.
דערמיט פארשטייען מיר געוואלדיג ווי אזוי קומט דא אריין די הלכות ערכין. די תוה"ק דערמאנט עס דווקא דא, אונז צו לערנען א יסוד נפלא אין אונזער עבודת ה'. יעדער מענטש גייט אמאל אריבער שוועריגקייטן וואס ווי באקאנט איז דער תכלית דערפון צו ערוועקן דעם איד און אונז ברענגען נענטער צו אבינו שבשמים. אבער צומאל איז פארהאן א חשש אז די צרה זאל איבערנעמען דעם מענטש און דער מענטש זאל זיך אנפאנגען אנצוקוקן מיט א צובראכענע, נעגאטיווע בליק. פלוצלינג איז דער מענטש אַן איינגעבויגענע צובראכענע זאך, און דער מענטש פארגעסט זיין אייגענע שוויות, דער מענטש פארגעסט אז מיר זענען א חלק אלוק ממעל, א קינד פון דעם מלך העולם. א בן מלך!
ס'איז אמאל געווען א איד וואס איז געווען א גרויסער עושר פאר די מלחמה, און ער פלעגט אראפקוקן אויף ארימעלייט. ער האט זיך געהאלטן גרעסער פון אנדערע, אבער ווי נאר די מלחמה האט אויסגעבראכן האט מען אים ליידער אריינגעלייגט אין געטא און צוגענומען די גאנצע האב און גוטס. מען האט אים אריינגעלייגט אין איין דירה מיט דעם ארימסטן אידן פון שטאט. עס איז אים געווען ביטער אויפ'ן הארץ, אז ער דארף יעצט פארברענגען מיט דעם גרעסטן "דורכפאל" פון שטאט. אבער ווי ס'איז אדורך וואכן און חדשים, האט ער איינגעזען אז דער ארעמאן האט אים מחזק געווען און געהאלפן איבערלעבן די שווערע צייטן. יעצט ווען אלע זענען געווען גלייך האט ער איינגעזען ווי דער אנדערער, יענער אויף וועמען ער האט שטענדיג אראפגעקוקט, האט שטענדיג געהאט די גוטע ווערטער אין מויל אים צו דערהאלטן ביים חיות.
ר' שמעון רפאל הירש זי"ע פלעגט זאגן, כבד את אביך ואת אמך, מ'דארף מכבד זיין דער אייגענער טאטעשאפט און אייגענע מאמעשאפט. מען דארף זיך אליין מכבד זיין, ווייל יעדער מענטש בויט זיך אליינס אויס. מיר אלע האבן א חלק אין אונז וואס מיר זענען אזוי פיל, מען טאר זיך נישט אליין אראפקוקן, מען דארף מכבד זיין די נשמה און ווען מיר דערהערן ווער מיר זענען, אט דאס איז אונזער גרעסטע חיזוק. מיר האבן נישט קיין השגה וויפיל מענטש קוקן אויף אונז ארויף, וויפיל ווארטן אויף אונז און ווילן אונז צוהערן.
אט דאס איז אונזער גרעסטע און שטערקסטע חיזוק. ווען מיר דערהערן אונזער חשיבות, ווען מיר ווייסן מיט א קלארקייט אונזער אייגענע זעלסט ווירדע, ווען דאס אידיש קינד פארשטייט און איז איבערצייגט אז ער איז א באליבט קינד ביים גרויסן באשעפער וועלכער האט באשאפן די גאנצע וועלט, קען ער זיך באמת שפירן מיט א שטארקייט און רואיגקייט אז ער פארמאגט א גרויסע חשיבות וואס קיינער קען נישט אוועקנעמען - אפילו ער אליין קען אויך נישט. אזוי דארפן מיר זיך ארומדרייען מיט א הארץ וואס גיסט זיך איבער מיט ליבשאפט פון אונזער הייליגע טאטע צו אונז און פון אונז צו אונזער טאטע, אט דאס איז די גרעסטע חיזוק מיט וואס מיר טוען אויסרופן דעם שבת חזק, ויה"ר אז מיר זאלן זוכה זיין צו שפירן די ליבשאפט און אט בקרוב זוכה זיין צו דעם פסוק כִּי מָלְאָה הָאָרֶץ דֵּעָה אֶת ה' כַּמַּיִם לַיָּם מְכַסִּים בביאת מלך המשיח בב"א.
לסיכום געדענק:
• מען טאר זיך ח"ו נישט אריינלייגן אין א באַקס אדער זיך ארויפקלעבן א לעיבעל.
• געדענק אז דיין אייגענע אמת'ע ווערד קען קיינער נישט צונעמען – ס'בלייבט מיט אונז אויף אייביג.
• ווען עס קומט צו די פנימיתדיגע חשיבות פון א מענטש זענען מיר אלע גלייך – קינדער פון אבינו שבשמים.
א לעכטיגע פרייליכע שבת קודש!
זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק"
דורך אי-מעיל בעז"ה tiferenblik@gmail.com
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 256
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 21, 2014 11:02 pm
צוריק צו “מדי שבת בשבתו ומועד במועדו”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: זעמל מעל און 3 געסט


text:
צענדליגע מענטשן זענען געשטארבן נאָכדעם וואס אַ פערי פירענדיג פאמיליעס צו פייערן די נורוז חאגע (פערסישע נייע יאהר) האט געזונקען אין די חידקל טייך נעבן די איראַקער שטאָט מאָסול.
כוסאם כאַליל, דער הויפט פון מאָסול'ס ציווילע פאַרטיידיגונג אויטאָריטעט, האט געזאָגט, אז כאטש 45 מענטשן זענען גע'הרג'עט געווארן אין די עקסידענט דאָנערשטאָג. "מיר האָבן ארויסגעשלעפט 45 קערפער און די צאָל קען זיך העכערן", האט כאַליל געזאגט. ער האָט צוגעגעבן אַז מערסטענס באטראפענע זענען פרויען און קינדער וואָס קענען נישט שווימען.
כוסאם כאַליל, דער הויפט פון מאָסול'ס ציווילע פאַרטיידיגונג אויטאָריטעט, האט געזאָגט, אז כאטש 45 מענטשן זענען גע'הרג'עט געווארן אין די עקסידענט דאָנערשטאָג. "מיר האָבן ארויסגעשלעפט 45 קערפער און די צאָל קען זיך העכערן", האט כאַליל געזאגט. ער האָט צוגעגעבן אַז מערסטענס באטראפענע זענען פרויען און קינדער וואָס קענען נישט שווימען.
באריכט פון נתן אייזיקסאן צו אידישע נייעס (וועב | טעלעגראם | טוויטער | אינסטעגראם | וואטסעפפ)


text:
מוסקל
מוסקל (פון לאטייניש קליינער מויז), זיינען די פראטעין בענדער וואס פארעמט געוועב און און ציט זיך צוזאַם און צעשפרייט זיך פון זיך אַליינס.
עס זענען קלאסיציפירט, און סקעלטען, קארדיעק, אדער סמאט מוסקל.
זיין הויפט אויפגאבע איז צו נעמען ענערגיע און דאס מאכן פאר באוועגונג.
די מוסקלען זענען אחראי אויף אלע קערפערליכע באווענונגגען פון שטויסן א באל, שרייבן א בריוו, אויסקוועטשן פארדייטע עסענווארג דורך די געדערעם, ביז מאכן דאס הארץ קלאפן.
- ער האַלט צוזאַם פעסט דעם מענטש, אין איר געבוי.
- ער פראדוצירט כוח
- באוועגן דעם מענטש פון אינדרויסן; צו איז דאָס שפאַצירן זיצן אָדער רורען, גאָרנישט איז פון זיך אַליינס,
- באוועגן דעם מענטש פון אינעווייניג דורך דאָס האַרץ דער הויפט איבר וואָס האַלט דעם מענטש ביים לעבן פּאָמפּט פון זיך אַליינס דורך מוסקלען, און טרייבט דאס בלוט צירקולאציע. אדער די עסן פארדייאונג סיסטעם וואס ארבעט אויך דורך מוסקלען, אדער רעדן, שרייבן, טאנצן, לויפן א.א.וו.
- ער מאכט ווארעם דעם מענטש.
רוב מוסקלען ארבעטן אויטאמאטיש אן קיין במכוונדיגע אנשטרענגונג.
דער גרעסטער מוסקל געפינט זיך אונטערן חוט השדרה וואס דאס טרייבט די קריכן, לויפן און שלענגעלן באווענגונג.
דער קלענסטער מוסקל געפינט זיך אין אויער וואס קוקט אויס ווי א דינע פאדעם, זיין ארבייט איז צו רעדוצירן די קול פון הערן אויב דאס איז צו הויך.
מוסקל איז די איינציגסטע געוועב וואס ארבעט דורך זיך צאמציען און צושפרייטן, אלע אנדער מיני געוועב ווי הויט, האר, ביין, קארטילעזש, פארבלייבן די זעלבע גרייס אחוץ אויב זיי וואקסן.
צום ביישפיל: אויפצוהייבן אייער האנט, די בייסעפס אין די פארענט פון אייער אויבערשטער ארעם ציט זיך צוזאמם און ציט ארויף די ביין פון אייער אונטערארעם.
צו אראפנידערן אייער האנט, די טרייסעפס פון אונטער אייער אויבער-ארעם ציעט זיך צוזאם און גראד אויס אייער עלנבויגן, צוגעהאלפן דורך גראוויטאציע.
דאס צוזאמצו טוישט די מאסע פונעם מוסקל, נאר ענדשטער א רעזולטאט פון טוישן אינעווייניג פונעם מוסקל פייבער. וואס איז קלענער פון א האר, און קען זיין ביז איין פוס לאנג אין א גרויסן מוסקל.
אנאטאמיערעדאַקטירן
יעדער מוסקל פיברע אדער צעל, איז געמאכט פון א קאלעקציע פון קלענערע דינערע פיברעס אדער צעלן אנגערופן מייאופייברילס. דאס באשטייט פון סארקאמערעס אין לאנגע שלענגעלעך, וואס אנהאלט צוויי סארטן פראטעינען, אקטין און מיאסין.
פסיכאלאגיערעדאַקטירן
ווען דאס באזונדער פאר זיך וואלט קיין איינע פון די צוויי פראטעינען זיך צוזאמגעצויגן, אבער צוזאמען פארעמען זיי אן אקטאמיאסין קאמפלעקס וואס אין די אנוועזנהייט פון עי.טי.פי. וועלן זיך צוזאמציען.
ווען דער מוסקל ווערט סטימולירט (פון עלעקטאראנישע סיגנאלען פון די מוח דורך דער נערוון סיסטעם) די אקטין ציט זיך לענגאויס די מיאסין ווי א שורה פון מענטשן ציען זיך אויף א שטריק.
דאס מאכט די מייאפאבריל קערצער, און איז גורם די מוסקל פיברע צו זיך צאמצוען און דער גאנצער מוסקל ווערט קערצער, ביז צו דריי-פיפטלעך פון איר נארמאלער לענג.
ענערגיערעדאַקטירן
נאכן באקומען דעם עלעקאטאראנישן סיגנאל אדער אימפולס פון דער נערוון סיסטעם זיך צו רורן, ברויכט זיך דער מוסקל אין ענערגיע דורכפירן די כעמיקאלן רעאקציע פון די צוזאמצו פון דעם עקטין מיטן מיאסין. פון ערגעץ דארף דאך קומען די ענערגיע!
דא קומט אריין די וואונדערליכע כעמיקאליע וואס שטופט די אלע מוסקלען פון די הויז פליגן ביזן מענטשליכער בייסעפ, דאס הייסט אין קורצן עי.טי.פי.. א קליינער סומע פון עי.טי.פי. ליגט אוועקגלייגט אין יעדן מוסקל. די מוסקל צעלן פראדוצירן דאס שטענדיג.
ווען דאס קומט אין בארירונג מיט וואסער, ווערט דאס צוטיילט אין צוויי טיילן, עי.די.פי. און פאספאט. א קליינער שטראם פון ענערגיע ווערט דורך דעם ארויסגעלאזט, און די ענערגיע איז גענוצט אין קאנצערט מיט דער רעאקציע פון די פראטעינען, עקטין און מיאסין, וואס ציט צוזאמן דעם מוסקל.


text:
נקיבה
נקבֿה איז דאָס מין אָדער אונטער-חלק פֿון אַן אָרגאַניזם װאָס פּראָדוצירט אײער. די אײ איז געװײנלעך די גרעסערע פֿון דער רעפּראָדוקציע סיסטעם פֿון אַן אָרגאַניזם, און די אונטער-חלק אין די רעפּראָדוקציע פֿון דעם זכר װאָס איז געװײנלעך זרע איז די קלענערע. די נקבֿה קען נישט פֿאַרמערן סעקסועל אָנעם זכר. עס זענען דאָ אָרגאַניזמען װאָס קענען רעפּראָדוצירן אן א זכר.
דאס װאָרט נקבֿה קען אױך באַניצט װערן צו צײַגן אַ אונטערשײד צװישן צװײ די זעלבע זאַכן װאָס די אונטערשײד איז אױב זײ זענען אַ מקבל אָדער נישט. װי למשל אַ רער װאָס מען קען נאָר אַרײַנשטעקן אַן אַנדער רער אין דעם װאָס איז די זעלבע מאָס, אָבער מען קען איר נישט אַרײַנשטעקן אין אײנס װאָס איז די זעלבע מאָס.


text:
זיידעטשקע האט געשריבן:פריער איז נאכאמאל געוועהן א מעכטיגע קידוש ה' ווען רמ"ד אונגאר מ'באבוב 45 האט געמאכט א מעכטיגע מאטאקעיד אין בארא פארק פאר ער איז געפארן ערגעץ מיט א עראפלעין. (כ'ווייס נישט ווי)
ברוך שאמר האט געשריבן:ער פאהרט קיין לאנדאן הבירה צי פארשפרייטן תורה וחסידות
דרך הבעש"ט ע"פ משנת ויואל משה איז אז עס איז נשתכחה...ראובן האט געשריבן:און ווי דער הייליגער דרך הבעש"ט עפ"י משנתו פון רביה"ק בעל ויואל משה זי"ע גייט ווייטער אן ביתר שאת וביתר עוז
יין שרף האט געשריבן:דרך הבעש"ט ע"פ משנת ויואל משה איז אז עס איז נשתכחה...ראובן האט געשריבן:און ווי דער הייליגער דרך הבעש"ט עפ"י משנתו פון רביה"ק בעל ויואל משה זי"ע גייט ווייטער אן ביתר שאת וביתר עוז
יין שרף האט געשריבן:דרך הבעש"ט ע"פ משנת ויואל משה איז אז עס איז נשתכחה...ראובן האט געשריבן:און ווי דער הייליגער דרך הבעש"ט עפ"י משנתו פון רביה"ק בעל ויואל משה זי"ע גייט ווייטער אן ביתר שאת וביתר עוז
אונטער חכם האט געשריבן:ווער קען אריינקומען מיט אביסל היסטאריע וועגן די עסקארדס, ווען האט זיך עס אנגעהויבן בימי הבר"מ אדער נאך ביים ויואל משה? צו האט עס מהר''א אויך? וויפיל קארס זענען געווען צוואנציג יאר צוריק?
אויך וואלט איך זייער געוואלט זעהן די ארטיקלען הונדערט יאר ארום ווען SUV'ס גייען שוין זיין Out of style אין די אלגעמיינע גאס, מען וועט עס נאר פראדוצירן קאסטום מעיד פאר די רבי'ס, און די אויפגעקלערטע וועלן שרייבן ארטיקלען מיט חקירות וויאזוי דער מנהג האט זיך אנגעהויבן, בעת וואס די עכטע חסידים וועלן וויסן אז דער מילקשעיקער זצ"ל האט שוין געזען אברהם אבינו מיט בליצערלעך.
אה, דער בר"מ איז דאכט זיך טאקע געווען א ריזשינער אייניקל, אבער פון וואו האט עס דער דברי יואל גענומען?קאך_לעפל האט געשריבן:אונטער חכם האט געשריבן:ווער קען אריינקומען מיט אביסל היסטאריע וועגן די עסקארדס, ווען האט זיך עס אנגעהויבן בימי הבר"מ אדער נאך ביים ויואל משה? צו האט עס מהר''א אויך? וויפיל קארס זענען געווען צוואנציג יאר צוריק?
אויך וואלט איך זייער געוואלט זעהן די ארטיקלען הונדערט יאר ארום ווען SUV'ס גייען שוין זיין Out of style אין די אלגעמיינע גאס, מען וועט עס נאר פראדוצירן קאסטום מעיד פאר די רבי'ס, און די אויפגעקלערטע וועלן שרייבן ארטיקלען מיט חקירות וויאזוי דער מנהג האט זיך אנגעהויבן, בעת וואס די עכטע חסידים וועלן וויסן אז דער מילקשעיקער זצ"ל האט שוין געזען אברהם אבינו מיט בליצערלעך.
ס'האט זיך נאך אגעהויבן ביים הייליגן רוזשענער ובניו זי''ע....
אזוי ליגט מיר אין קאפ, קען זיין איך מאך א מיסטעיק.קאך_לעפל האט געשריבן:זאג, וואו אזוי איז דער ברך משה געווען א ריזשענער אייניקל?
באניצער וואס לייענען דעם פארום: Majestic-12 [Bot] און 6 געסט


text:
אַזוי, איך ווילן צו טאָן די זעלבע שפּיצל פֿאַר מיין וועג — געגאנגען צו זיין מער בלוט און אין פאַקטיש צייַט, ניט אַ ווידעא, און עס ס געגאנגען צו זייַן סופּער פאַקינג קריפּי.
ער האט ה אַפֿילו שלאָגן קיין פון די הויפּט אַרטעריעס אין די האַלדז. איר מוזן שנייַדן אונטער די הינגע פון די קין צו שלאָגן די הויפּט אַרטעריע צו ענשור זיי בלוטיקן און שטאַרבן שווינדל אָבער מאָדנע. אויב עס איז פאַקטיש בלוט וועט פלייצן אויס ווי אַ וואַסער פאַלן שפּריץ. זי וואָלט זיין האלטן איר האַלדז גאַספּינג פֿאַר לופט וואָלט נעמען אָדער אַזוי סעקונדן איידער זי גאָר פּאַסיז אויס.
אַרויף האַלטן בייַ אים
פאקטיש, בלוט טוט ה שפּריץ אויס ווען קאַטינג ווי אַז. אויב עס איז געווען אַ פעסט שטעכן אַז פּאַנגקטשערד די דזשוגיאַלער מיט גענוג קראַפט, עטלעכע זאל שפּריצן אויס. אבער קאַטינג עמעצער ס האַלדז ווי אַז טיפּיקלי ז עס צו נאָר לויפן אויס און דעקן אַ פּלאַץ פון די האַלדז. און יאָ, איך וויסן דעם איז חודש אַלט באַמערקונג, אָבער איך טאָן ניט זאָרגן. עס איז איין גרייַז אין די שפּיצל ווען עמעצער קיוט דיין האַלדז עס זאָל זיין טאַקע מער בלוט קומען אויס פון די ווונד נאָר אַ ביסל שפּיץ שנייַדן אין די וויד עס איז ניט אַ דעדלי ווונד נאָר אַ ביסל שנייַדן אַז כילז זייער גוט און שנעל המגיד-המגיד נאָך מאָדנע וויד די לאָל קיל איך פּעלץ נעבעכדיק פֿאַר איינער דוד ער קוקן טרויעריק און ער איז געווען וועגן צו וויינען איך איז געווען ווי קיין דילדאָ וועג אָבער דעמאָלט איך האט עס צו קומען און געזאגט עס איז געווען אַ וויץ ער גאַט ווילד פאַקינג מיט די לעבעדיק פֿאַר מיר באַקומען גאָט איך בין נאָר ווייל שפּאַס. איך געפונען אויס ווי צו מאַכן אַ שווינדל באָק מיט מיין סאָפּען און שיכלעך נאָר מאַכן זיכער ווען איר הענגען עס ווייַזן העלפט פון עס אַז ס ניט דזשעף די פּלוס אַז איז געווען אַ נאָרמאַל מערדער גוט דזשעף קילז אין בעט גוט איך מיינען דזשעף זיצט אויף זיין ציל בשעת זיי שלאָפן און גלאָצן בייַ זיי ביז זיי וועקן מיט אַ מעסער אויף זייער טשעסץ ווען זיי וועקן ער קאָווערס זייער מויל און זאגט גיין צו שלאָפן און קילז זיי און בלעטער. באַקומען אַז אין ער קאָפּ און גיין זוכן זיך זיין פאַקטיש געשיכטע ס און שטאָפּן ווי אַז אויף די קריפּי מאַקאַראָנען וועב בלאַט. איך שטימען איך שרייַען און דריקן דעם ווייַטער קנעפּל דערשראָקן צו זען וואָס געטראפן לאָל אַפֿילו כאָטש איך וויסן וועגן די מין פון פּראַנקס העלפט די יינגלעך האט ניט אפילו נעמען עס עמעס וואָס אויב אַז טאַקע געטראפן. נאַריש מאָראָנס בלויז גערלז גענומען עס ערנסט און ווי מאָדנע יינגל און איר קיינמאָל געזען פאַקטיש האַלדז קאַטינג. איך איז געווען פּונקט געזאגט, עס ס אַ נודנע שפּיצל.
אפילו אויב דער ערשטער מיידל איז סאָאָאָ סייטאַד
ניט טאַקע, אַפֿילו כאָטש איך וואָלט ה גלויבן עס איז פאַקטיש, עס איז נאָך זייער טשילינג, און איך וואָלט ווערן פאַרפרוירן אין דורך שוידער פֿאַר אַ ביסל סעקונדעס, ווי רובֿ פון די מענטשן אין די וויד. נאַריש מיידל, לאָל קיין איינער וואָלט טראַכטן דעם איז פאַקטיש, אַז ס וואָס אַלע יענע נודנע ריאַקשאַנז. און אַלע די מאָלעס טאן דעם דרעק יעדער טאָג סייַ ווי סייַ לאָל


text:
דעם סעריע איז דעדאַקייטאַד צו קאַרסאַנאָודזשעניק סיבות. אין די נייַע סעריע, איר וועט לערנען וועגן עטלעכע סיבות וואָס צעשטערן די ימיון סיסטעם און דעם קענען ביישטייער צו דער אַנטוויקלונג פון ראַק און אנדערע חולאתן. איר וועט לערנען וועגן וואַקסינז, גמאָ פּראָדוקטן, פּעסטאַסיידז, הערביסידעס, אַספּאַרטאַמע, דענטאַל טאַקסאַנז, ילעקטראָומאַגנעטיק ראַדיאַציע, און אנדערע סיבות אַז וויקאַן אונדזער ימיון סיסטעם.
די אינפֿאָרמאַציע דערלאנגט אין דעם פילם, איר דאַרפֿן צו וויסן אַלעמען, ניט נאָר אָנקאָבאָלוס, טק. וויסן דעם אינפֿאָרמאַציע, איר קענען נעמען אַ נומער פון פּשוט טריט וואָס וועט שטארק רעדוצירן דיין גיכער פון באַקומען ראַק אָדער אנדערע חולאתן. קאָנווערסעלי, קערלאַסנאַס מיט רעספּעקט צו די סיבות, וואָס זענען געראַנטיד צו עקסיסטירן אין די לעבן פון יעדער מאָדערן מענטש, וועט ינעוואַטאַבלי פירן צו געזונט פּראָבלעמס.
דעריבער, היטן דעם פילם זיך און לאָזן עס קוקן צו דיין קרובים, פריינט, אַקוויינטאַנסיז. אזוי, איר קענען פאַרמייַדן זייער געזונט פּראָבלעמס אָדער אָנווייַזן די ריכטונג ווי צו ומקערן געזונט, אויב עס איז שוין פאַרפאַלן.


text:
רעגירונגס-אגענטור
א רעגירונגס-אַגענטור איז א קערפערשאפט אדער אן ארגאניזאציע געשאפן דורך רעגירונג'ס אינסטאנצן וואס פארפיגט איבער א געוויסע זאך.
איבער דער וועלט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אמעריקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאלגנד איז א טיילווייזע ליסטע פון אמעריקאנער אגענטורן
פימא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וועלכע איז אוועק געשטעלט צו פארפיגן אין צייטן פון קריזיסן, ווי צ.ב.ש. א האריקעין.
NASA[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וועלכע פארפיגט איבער לופט פארקער, און ספעיס פראגראמען
מעדיקעל עקזעמינער אפיס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וועלכע פארפיגט איבער געוויסע הומענטארישע געזונטהייט פראצעדורן
CIA[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וועלכע געט זיך אפ מיט שפיאנאזש אינדרויסן פון די פאראייניגטע שטאטן
FBI[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וועלכע געט זיך אפ מיט אינלאד שפיאנזש, און קאנטער טעראריזם, ווי אויך פארברעכן, און וואנדאליזם
היימלאנד זיכערהייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – היימלאנד זיכערהייט
NTSB[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פארפיגט איבער די זיכערהייטס מאסנאמען פון דעם לופט פארקער
FAA[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וועלכע האט דעם קאנטראל איבער לופט קאנטראל, און איבער לופט פעלדער
קאסטאמס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וועלכע האבן קאנטראל איבער אלע גרעניצן אין אמעריקא


text: איר - די ווירע פון די מלכות פון די ליכט קניגהץ און איר קעסיידער האָבן צו קעמפן די האָרדעס פון קעגן אויף זייַן אייגן גרויס אָונערשיפּ. בויען אַ ריזיק אַרמיי פון קניגהץ, צו אָפאַלטן די אָנסלאָט פון די פייַנט. צו אָנהייבן דיין אַרמיי וועט צונויפשטעלנ זיך פון צען זעלנער, אָבער מיט יעדער טשיפּט באַפאַלן דיין אַרמיי וועט וואַקסן, אָבער בלויז אין די מצליח שלאַכט מיט די ווילאַנז. צו געווינען די שלאַכט איר וועט קענען צו העלפן איר נאָר געארבעט אויס די סטראַטעגיע און טאַקטיק, און צו קאַנגקער פרעמד לענדער וועט האָבן צו פאַרבינדן די טאַלאַנט פון די גרויס קאַמאַנדער.


text:
אהרן הלוי האט געשריבן:אופססס... איך רעד טאקע פון א טעבלעט
בנוגע סייז, לאמיר זאגן 13.3
מיט דאנק פון פאראויס
אויב זוכסטו טאקע נאר צו ליינען ביכער, דאן רעקאמענדיר איך דאס:https://www.sony.com/electronics/digita ... dpt-series
א כשר'ע כלי
עס האט נישט קיין אינטערנעט, נישט קיין בראוזער, נישט קיין אימעיל, און נישט קיין עפפ'ס, און נישט קיין עפפ, בוק, סטאר!!
זייער געאייגנט פאר ספרים ביכער וכדומה, גאר א גוטע כלי
עס האט א ווייסע סקרין ווי א פאפיר, און ארבעט שנעל!!
ווערט קאנעקעטעד צום קומפיוטער דורך ווייפיי, אדער בלוטוט, אדער א USB קעיבל
ענהאלט 16 ג"ב, האט נישט קיין מעגליכקייט פאר א שד קארד
עס קומט אין צוויי סייזעס, איינס איז 10.5 אינטש
און א גרעסערע 13 אינטש


text:
באראנאוויטש
'באַראַנאוויטש (בעלארוסיש: БapáHaBiчы באַראַנאַוויטשי, פּויליש: Baranowicze) איז א שטאט אין בעלארוס אינעם בריסקער וואבלאסט, פלאצירט , 113 ק"מ צפון פון פינסק און 53 ק"מ דרום פון נאווהארדאק.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די שטאט ווערט דערמאנט אין 1706 ווי די פארמעגן פון א פוילישער פאמיליע ראזוואדאווסקי. ווען פוילן איז געווארן צעטיילט אין סוף פון 18טן יארהונדערט איז באראנאוויטש געווארן א טייל פון דער רוסלענדישער אימפעריע.
אין 1883 האבן געוואוינט אין דער שטאט עטלעכע 2000 מענטשן. אין 1900 האבן געוואוינט דארט 2,171 יידן.[1] אין אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט איז אויפגעשטעלט געווארן אין דער שטאט די אוהל תורה ישיבה; רבי אלחנן וואסערמאן איז געווען דער ראש ישיבה ביז דער צווייטער וועלט-מלחמה.
פון 1928 איז הויפטקווארטירט אין באראנאוויטש דער הויף פונעם סלאנימער חסידות, און צוויי סלאנימער רבי'ס האבן געוואוינט אין דער שטאט, רבי אברהם וויינבערג און זיין זון רבי שלמה דוד יהושע, וואס איז אומגעקומען ביים חורבן אייראפע.
אין 1991 איז באראנאוויטש געווארן א טייל פון אומאפהענגיקן בעלארוס.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ "באראנאוויטש", ביי "JewishGen" (אויף ענגליש)


text:
ווי באקאנט הערשט אין די היימישע גאס די לעצטע פאר יאר, א געוואלדיגע אויפוואכונג איבערן נושא פון נישט צורירן קינדער [מאלעסטערן בלע"ז. כ'וועל ווייטער נאר נוצן לשון רמיזה]. יהיו שיאמרו אז דער דאנק קומט זיך פאר נחום ראזענבערג, יהיו שיאמרו אז מ'דארף אים אראפהאקן די קאפ, און יהיו שיאמרו אז אלו ואלו דברי אלקים חיים [ותפוס לשון אחרון]. אבער נישט דאס איז דער ציל פון מיין ארטיקל.
פאקט איז פאקט, און ס'איז א פאזיטיווע זאך אז היינט איז שוין נישט אזוי 'הפקר פעטרישקע' ווי עס פלעגט ליידער זיין, און כאטש עדיין הדבר צריך תיקון, איז עס אבער ווייט נישט אזוי געפערליך ווי אמאל. און שוין אפגערעדט אז מצד עלטערן איז היינט די וואכזאמקייט שטאפל ב"ה סאך סאך העכער ווי עס פלעגט צו זיין.
דא אין קאווע שטיבל, האט דאס שוין גענומען א ווענדונג אלס 'שלש חמורות'... נעמליך, אז דער מושג פון צורירן א קינד קען אים אוועק'הרג'ענען זיין גאנצן לעבן וכו'. כ'ווייס נישט צו מ'טרייבט דאס איבער, צו מ'טרייבט דאס אונטער, אבער דאס איז זיכער אז א מנוול דארף מען שיקן אין רייקער'ס פשוט אלס 'ועשו לו כאשר זמם ועשה לאחיו'.
אבער דאס אלעס איז נאר א הקדמה צום נושא פון וואס איך וויל דא רעדן. דהיינו, אז די סכנה איז צווייזייטיג: פונקט ווי מ'קען אוועקלייגן א קינד, דורכן אים טשעפענען. אזוי אויך קען מען אוועקלייגן אן ערוואקסענעם, דורכן אים חושד זיין אז ער האט געטשעפעט א קינד. און דערפאר זאל מען זיך צוריקהאלטן פון באשמוצן איינעם, ביז מ'איז נישט הונדערט-און-איין פראצענט זיכער אז יענער איז טאקע א מנוול.
און אט אזא מעשה וויל איך דערציילן, וואס האט פאסירט מיט מיינס א נאנטע חבר, אומגעפער א האלבע יאר צוריק. א האר אויפשטעלנדע מעשה פון אן אומשולדיגער איד וואס האט געליטן ציפקע צרות, פון א ריכטיגער בלבול [וואס איז ב"ה אויפגעוויזן געווארן קלאר גאנץ שנעל. אבער נישט גענוג שנעל צו פארריכטן אלע שאדנס].
איר קענט דעם פיינעם געשמאקן יונגערמאן אין ביסמעדריש? אקעי, פון אזא איינעם רעדט מען דא. א באשיידענע יונגערמאן, א בעל מידות, א בא'טעמ'טער מענטש וואס באאיינדרוקט יעדן מיט זיין נח לשמים ונח לבריות'דיגע התנהגות. אפאר יאר נאכן חתונה, מטופל בבנים, האט ער מחליט געווען צו ווערן א באס דרייווער [א ווען דרייווער, ליתר דיוק], צו פירן פיצלעך קינדער אין חדר אריין. א פרנסה נקיה - אבער נישט קלה, וואס ער האט געטון בנאמנות צו יעדנ'ס צופרידנהייט.
ביז א האלבע יאר צוריק...
ווען מ'האט אנגערופן פון פאליציי סטאנציע אז מ'וויל אז ער זאל אריבערקומען צו זיי, ווייל זיי ווילן אים עפעס אויספרעגן, האט ער נישט גע'חלומ'ט אז מ'מיינט טאקע אים זעלבסט. ער איז א זיידענע יונגערמאן וואס קען כפשוטו נישט טשעפענען קיין פליג, אזא איידעלע נחבא אל הכלים. ער האט פארשטאנען אז מסתמא רופט מען אים בתורת עדות אויף עפעס, און נישט וויסנדיג קלאר - איז ער פשוט געגאנגען אין סטאנציע פרעגן וואס זיי ווילן.
אנקומענדיג אין סטאנציע, האבן זיי אים געפרעגט צו ער הייסט כך וכך, און ער האט געענטפערט יא. זייער תשובה צו דעם איז געווען, אז מ'האט אים באלד באשולדיגט אין טאטשן איינער פון די קינדער אויפן באס, און מ'האט אים אויפן פלאץ איינגעזעצט דארטן אין פאליציי סטאנציע. דער יונגערמאן האט נאכנישט געקענט צו זיך קומען פון שאק, נישט כאפנדיג וואס-וואו-ווען, נאכדערצו ווען לפי ידיעתו האט ער ניטאמאל געהאט קיין שונא וואס זאל זיך וועלן אפרעכענען מיט אים אזוי געמיין, אבער ערגער פון דעם איז געווען - וויאזוי איז מען מודיע פאר זיין ווייב/משפחה אז ער געפונט זיך פשוט אין תפיסה, צוליב...
כמובן האט זיין ווייב גארנישט געוואוסט, און נאר זעענדיג אז דער העכסט-נארמאלער מאן - וואס איז גענוג רעספאנסיבל מודיע צו זיין יעדעס מאל עפעס אויסערארדנטליך פאסירט - רופט נישט אהיים, האט זי זיך אנגעהויבן ערנסט זארגן וואו ער איז פארשוואונדן געווארן. כמדומה אז ער האט יא מודיע געווען אז ער גייט גיין אין פאליציי סטאנציע פאר 'עפעס א קלייניגקייט' וואס זיי ווילן, און דורכדעם האט מען בכלל אנגעהויבן צאמשטעלן די מעשה, אז ער איז פשוט געבליבן אין פאליציי סטאנציע. אויב כ'געדענק גוט, איז ער דארט פארבליבן איבערנאכט [כ'דארף פריש מברר זיין].
איינער פון די קינדער אויפן באס, קומט פון א צובראכענע שטוב. זיין טאטע און מאמע האבן זיך אפגע'גט אין שווערע אומשטענדן. כפי השמועה איז דער מאן געווען היבש אביוזיוו כלפי זיין ווייב. דאס קינד איז געבליבן - ווי רוב מאל - ביים מאמען. זעט אויס אז צוליב איר שווערע טראומע, האט זי פארלוירן טראסט אין מענטשהייט, און האבנדיג איין אוצר'ל האט זי אים אפגעהיטן ווי דאס שווארצאפל פון אויג. אבער באופן מוגזם מאוד.
יעדן טאג ווען דאס קינד איז אהיימגעקומען, האט די מאמע - מיינענדיג אז יעצט טוט זי דאס בעסטע פארן קינד - געפרעגט פונעם קינד אויב איינער האט אים געטאטשט ביי די פריוואטע פלעצער, און יעדן טאג האט דאס קינד געענטפערט אז ניין. אבער דאס פלעגט זיין אזא טאג טעגליכער ערשיינונג, און דאס קינד - א יונג קינד פון ארום 4 יאר אלט [צו יונגער] - האט נישט פארשטאנען על מה החרי האף הגדול הזה. אבער מיינענדיג אז די מאמע וויל עפעס הערן, איז ער איין טאג אהיימגעקומען און געענטפערט אויפן טאג-טעגליכן פראגע - 'יא'. די מאמע איז געווארן היסטעריש: 'ווער האט דיך גע'טאטש'ט'?, אויף וואס דאס קינד האט געענטפערט אז די באס דרייווער האט אים צוגערירט.
די מאמע, אנגע'פאביע'ט כדבעי, און אבוויעסלי אביסל גערירט אויך, האט אן קיין לענגערע משא ומתן גלייך אנגערופן פאליציי זאגן אז דאס קינד האט 'מסיח לפי תומו' דערציילט אז די באס דרייווער האט אים געטאטשט אין די פריוואטע מקומות. און אזויווי די סדומ'ע אמעריקאנע געזעצן לויטן, האט מען אים גלייך איינגעזעצט 'על חשד'. נוסח, 'גילטי אנטיל פראוון אנגילטי'. [אגב, אפגעהיטן זאל מען ווערן. אבער טעכניש קען דיר סיי וואספארא פרוי אנקלאגן אין סעקונדעס, ואכמ"ל].
אבער דאס קינד האט דאך נישט 'אויפגעמאכט' א גאנצע מעשה, ס'איז געווען באזירט אויף אן אמת'ער מעשה [נוסח לעהמאן'ס לעגענדעס וואס זענען געווען באזירט אויף היסטארישע מעשיות...]. היות דער קינד קומט נעבעך פון א טראבלד שטוב, איז ער א היבש צעווילדעוועט קינד, וואס איז היבש אונטערשטעליג פון זיין עידזש קינדער אין התנהגות וכו'. אויפן באס ווילדעוועט ער אויך, אבער דארט איז עס - פארשטייט זיך - אויך מסוכן. יענע טאג איז ער געווען אביסל צו 'אאוט אף הענד', און ווען דער דרייווער - א העכסט רעספאנסיבל מענטש - האט געזען אז ס'איז פשוט א סכנה ער זאל ארומטאנצן ווען מ'פארט, האט ער גע'סטאפ'ט די באס און צוגעגאנגען צום קינד, און ארויפגעלייגט די הענט אויף די אקסלן פונעם קינד און 'אראפגעזעצט אויפן פלאץ' [שווער אויסצו'משל'ן אן א בילד], און האט אים געזאגט שארף 'זעץ דיך אראפ'.
דער יונגל האט גראדע פארשטאנען דעם דרייווער, און נישט געהאט קיין טענות אויף אים [דער דרייווער האט אים ניטאמאל באוואשן אדער וויי געטאן], אבער צו בארואיגן זיין נערוועזע מאמע וואס פרעגט אויב איינער האט אים געטאטשט, איז דאס שוין געווען גענוג. און דאס איז וואס האט גורם געווען - די פאלגענדע:
דער יונגערמאן, א זיסע מענטש מיט הארץ פון פוטער, איז ממש נישט געמאכט פאר אזעלכע סיטואציעס. למזלו, האט יעדער וואס האט אים געקענט פארשטאנען אז עפעס א מיספארשטענדעניש איז דא פארגעקומען, אבער דאס איז געווען צו ווייניג. יא, מ'האט אים נעקסטן טאג ארויסגעלאזט אויף בעיל, אבער חרוב געמאכט האט מען אים. זיין דזשאב האט מען אים צוגענומען גלייך, כאטש די מוסד האט אויך פארשטאנען אז ער איז מסתמא ריין, אבער מ'נעמט נישט קיין שאנסן. חוץ מזה, האט ער ע"פ חוקי הממשלה נישט געמעגט זיין קיין דרייווער פאר קינדער, צוליב זיין אומגעשלאסענע קעיס.
גענוג האט ער געהערט שמועות אין גאס, אז ער איז יא אדער נישט קיין מנוול. און ווי דער באליבטער שפריך ווארט פון אלע אלסווייסער'ס [און אסאך ק"ש ניקס] גייט: אז מ'איז פונקט אים חושד, מסתמא איז דא א סיבה דערצו... און מ'פארענדיגט מיטן מיסטעריעזן שמייכל כאילו מ'האט דא געזאגט א שטיקל איינשטיין תורה. ער האט מורא געהאט צו גיין אין גאס, ווייל מי יודע אויב איינער וועט אים באשולדיגן. אזוי אויך, האט ער זיך פשוט געשעמט צו באווייזן דאס פנים אין גאס, מרוב בושה. נאך דאס פעלט אים אויס, אז יעדער זאל טייטלן מיטן פינגער לאמר 'כי הוא זה'...
ער האט אנטוויקלט א פחד כפשוטו פון מענטשן, און איז געזעצן אינדערהיים פארביטערט און דערשראקן אן קיין פרנסה גאר א לאנגע צייט. רבותי, עטס ווייסטס נישט וואס דאס מיינט, און עטס זאלטס נישט דארפן וויסן. אבער אזויפיל יא, די פצעים דערפון לעקט ער נאך היינט, נאכן צוריקבאקומען די זעלבע דזשאב, און ארויסווארפן די קעיס, און יעדער ווייסט שוין וואס האט פאסירט. אזא איבערלעבעניש לאזט איבער אן אפעקט לעולמי עד!!!
למעשה איז דאס ב"ה געווען א פארהעלטנמעסיג גרינגע קעיס. ווען די שטאטישע אינסטאנצן זענען אריבער רעדן מיטן קינד דירעקט, איז ער שוין נישט געווען אונטערן דירעקטן השפעה פון זיין מאמע'ס שגעון, און ער האט געוויזן ווי מ'האט אים געטאטשט אויפן אקסל, און גארנישט מער. אזוי אז זיי האבן געזען גלייך אז די מאמע איז פשוט אביסל 'אווער-פראטעקטיוו'.
אזוי אויך, איז אלס געווען א באס-טיטשער אויפן באס. און זי האט טאקע מעיד געווען וואס פונקטליך האט פאסירט יענעם טאג. אבער דאס האט נישט געהאלפן אז זיי זאלן דאס ארויסווארפן די טאג זיי האבן געעפנט די קעיס. ס'איז א גאנצע פראצעדור, ביז זיי זענען אריבער צו איר אינדערהיים, אויסגעפרעגט, אראפגעשריבן די עדות'שאפט, וכו' וכו' ביז מ'האט ענדליך מחליט געווען - נאך אפאר חדשים - אז לא היו דברים מעולם, לא דובים ולא יער. נישט איידער מ'האט חרוב געמאכט א מענטשנ'ס לעבן, און צוגענומען זיין פרנסה פאר אפאר חדשים.
פארשטייט זיך אז די מוסד האט אים גלייך צוריקגענומען, און ליתר שאת - זעענדיג וואספארא משוגע'נער די מאמע איז - האבן זיי מודיע געווען פארן מאמען סוף יאר, אז דאס קינד האט נישט פארוואס צוריקצוקומען נעקסטעס יאר, ווייל ער איז היבש 'דילעיד' [קיינער זוכט נישט קיין קאנפראטאציעס מיט מענטשן וואס זענען אזוי משוגע].
וואס זאגט די מאמע? זי האט נישט געקענט פארשטיין די מוסד: 'כ'האב געטאן די ריכטיגע זאך פארן קינד, ניין?'.
יא, זי איז א רחמנות. אליינס א קרבן פון אביוז, האט זי געמאכט א צווייטן א קרבן פון איר אביוז. און ווי די מחקרים זאגן, אז רוב מאלעסטער'ס זענען געוועזענע קרבנות, אזוי האט זי - א געוועזענע קרבן - 'מאלעסטער'ט א צווייטן. און טאקע אט מיט דעם טענה, אז ער האט מאלעסטירט איר קינד.
דאס איז טאקע א פחד פון א מעשה, און כ'וואונטש ענק אלע אן אז ענק זאלן קיינמאל נישט אדורגיין דאס אדער עפעס ענדליכס אין ענקער לעבן, אבער ס'איז גוט איינצוקריצן אין הארץ אזא מעשה, כדי נישט צו משפט'ן יענעם צו שנעל, ווען די תוצאות קענען זיין פאטאל. מ'דארף קענען וועגן און מעסטן גאר שטארק ביז מען איז מחליט גופא דעובדא היכי הוי.


text:
אורי זוהר
ר' אורי זוהר (געב' ח' מרחשון תרצ"ו) שליט"א איז א באקאנטער בעל תשובה אין ישראל, וואס איז אין זיין פרייען לעבן געווען שטארק פאפולער אויף טעלעוויזיע און פילמען אלס קאמיקער.
הײַנט לערנט ער אין כּולל .
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין אנהייב פון די 60ער יארן איז אורי זוהר געווען פארהייראט צו דער זינגערין אילנה רובינא צוויי יאר. שפעטער האט ער חתונה געהאט מיט דער אקטריסע אליה שוסטער. זיי וואוינען אין ירושלים, און האבן זיבן קינדער. די צוויי עלטסטע זין, אפרים און שלום, וואס האבן געהייראט שירי און יאסמין, טעכטער פון אריק איינשטיין, וואס אויך זענען געווארן בעלי תשובות מיט זייער מוטער. די חתונה פון אפרים פישל מיט שירי איז געווארן באריכטעט אין 1985 אין רנן שור'ס קורצן פילם, "חתונה בירושלים". נאך א זון, בצלאל, פירט די מגדל אור מוסדות פון הרב יצחק דוד גראסמאן. דער יונגסטער זון, דוד, איז דער פארלאמענטארער העלפער פונעם חרדישן כנסת דעפוטאט אורי מקלב. זיי האבן איין טאכטער, אחינועם.


text:
ניו דיל
ניו דיל (דאס ווארט שטאמט פון ענגליש וואס מיינט די נייע ארדענונג) איז א קורצע אויסדרוק אויף דער נייער עקאנאמישער פאליסי וואס דער 32סטער USA פרעזידענט, דער דעמאקראט, פרענקלין דעלאנאו רוזעוועלט, האט איינגעפירט באלד נאכן ווערן פרעזידענט אין יאר ה'תרצ"ג א פּאָר יאר נאך די וועלט ווירטשאפט קריזיס (ווען די בורסע אין USA איז אומגעפאלן). דער געדאנק פון די נייע ארדענונג איז געווען צו אָפזאגן די אלטע עקאנאמישע מעטאד פון קאפיטאליזם, און לאזן די רעגירונג זיך אריינמישן אין די בירגערס פערזענליכע ווירטשאפט.
די ערשטע ארדענונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די ערשטע ארדענונג האט זיך געצויגן אנדערטהאלבן יאר.
די צווייטע ארדענונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די צווייטע ארדענונג האט זיך געצויגן דריי יאר.


text:
1764
1764 איז דאס 64סטע יאר אינעם 18טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1764 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 11 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישןרעדאַקטירן
- 15טן פעברואר - געגרינדעט די שטאט סאנט לואיס אין מיזורי.
געבוירןרעדאַקטירן
- 5טן יולי - דניאל מענדאזא, יידישער ענגלישער באקסער (געש' 1836)
געשטארבןרעדאַקטירן
- 18טן סעפטעמבער - רבי יהונתן אייבעשיץ, פוסק, דרשן און רב פון דער אה"ו קהילה


text: האוואאי – די לאיערס פונעם אמעריקאנער זעלנער פון האוואאי, אקאיקא קאנג, וועלכער ווערט אנגעקלאגט אין שטיצן אייסיס, זאגן אז זייער קליענט איז בכלל נישט שולדיג אויף די טעראר קלאגעס וואס זענען ארויסגעשטעלט געווארן קעגן אים, ווייל ער האט בלויז אריינשפאצירט אין א נעץ וואס פעדעראלע אגענטן האבן אויסגעשפרייט פאר אים. קאג ווערט באשולדיגט אין שמועסערייען מיט אייסיס טעראריסטן אויפ'ן אינטערנעט און מיט'ן שיקן געלטער פאר אייסיס אין איראק, וואו אייסיס האט גענוצט די געלטער אויף איינצוקויפן דראונס פאר טעראר אטאקעס - אבער ווי זיינע לאיערס טענה'ן, זענען די אלע געשפרעכן וואס קאנג האט געהאט מיט אייסיס טעראריסטן פאקטיש געווען פארשטעלטע באהאלטענע פעדעראלע אגענטן, און זיי האבן אים אריינגעשלעפט צו שיקן דאס געלט פאר אייסיס, וואס דעריבער איז ער פארכאפט געווארן אין א נעץ און קען נישט געקלאגט ווערן.


text:
קרעמער1 האט געשריבן:נאר איין קליינע טענה האב איך אויף ר' יואל'ן, אז ער לאזט נישט די קינדערלעך ווערן ערוואקסן. נאכן זיין אביסל אין קינדערגארטן - וואס פעלט זיך אבסעלוט אויס, וואו מען האט שוין דערמאנט- דארף מען זיי דערהייבן צו א העכערן שטאפל פון אן עדאלט נישט בלייבן קליינקעפיג און קינדעריש א גאנץ לעבן.
ודי בזה.
שמואל הלוי האט געשריבן:ער טוט טאקע אסאך אויף, אבער לדעתי דאס רעדן פאר בחורים אזוי אפן און גראב פון דברים שהצניעות יפה להם (מען קען הערן א דוגמא אינעם אויבנדערמאנטן קליפ באמצע הדרשה) איז א זאך וואס מאכט מיך נישט אזוי שטארק ארויפקוקן אויף אים.
קרעמער1 האט געשריבן:איך בין מסכים מיט קארל אויף 101 פראצענט. און כ'האב אפי' ארויסגעברענגט מיין גלייכעניש מיט א דרוק אויפן אגודל אלס באווייז אז איך האב געגליכן זיין הודעה..
איך האלט שטארק פון ר' יואל'ן. און איך ווייס קלאר פון עטליכע בחורים וואס ער האט ממש געראטעוועט זייער עתיד. נאר איין קליינע טענה האב איך אויף ר' יואל'ן, אז ער לאזט נישט די קינדערלעך ווערן ערוואקסן. נאכן זיין אביסל אין קינדערגארטן - וואס פעלט זיך אבסעלוט אויס, וואו מען האט שוין דערמאנט- דארף מען זיי דערהייבן צו א העכערן שטאפל פון אן עדאלט נישט בלייבן קליינקעפיג און קינדעריש א גאנץ לעבן.
חיים נחום הלוי פריעד האט געשריבן:עס מוז אויך דערמאנט ווערן דאס וואס ער האט געהאט (און האט אפשר נאך היינט) תלמידים וועלכע האבן דארטן געלערנט קעגן דעם רצון פון זייערע עלטערן...
קופערניקוס האט געשריבן:די געדאנק פון יואל ראטה, צו מאכן א ישיבה נישט גענוי לויט די סיסטעם און זיין אביסל קריעיטיוו איז גאר א געוואגטע און פאזיטיווע זאך, א שאד נאר אז שכל, קענטעניס, און געוואגטקייט שטייען נישט איין ביים זעלבן מענטש. אנשטאט געוואגטקייט און מאכן א ישיבה ווי עס דארף צו זיין מאכט ער זיי פאר פערדן, יא, פריייליכע פערדן, אבער פארט פערדן.
איר קענט די בא'טעמט'טע יונגעלייט מיטן בא'חן'טן סלאגאן "איר ווילט אפשר א קונטרס? איר האט אפשר צדקה? " וואס טיילן אויס די געפינטלטע קונטרס קדושת הברית חלק יח, זיי זענען די ראול-מאדעל פאר הרב ראטה?
גדעון האט געשריבן:אזא קילע ראש ישיבה... א שאד איך האב נישט געלערנט דארט.
משה רוקח האט געשריבן:איך זעה כסדר ווידיאויס פון אים ווי ער זינגט מיט די בחורים מיט אזא ווארימקייט!
די הארץ צוגייט מיר טראכטענדיג וויפיל בחורים וואלטן ווען געקענט געראטעוועט ווערן אויב גייען אלע ראשי ישיבות אויף דעם מהלך!
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
אמווייניגסטנס 25 מענטשן זענען אומגעקומען אין א פייער וואס האט אויסגעבראכן אינמיטן די נאכט אין א דייווינג שיפל אין די סענטא קרוז אינזל קעגן די קאליפארניע האפן, און נאך ניין מענטשן זענען דערווייל פארלוירן.
ווי אויטאריטעטן זאגן האבן אונטערוואסער שווימער געטראפן 25 קערפער אן קיין צייכענעס פון לעבן, 20 פון זיי האט מען שוין ארויסגעצויגן פון וואסער, און די איבעריגע איז נישט מעגליך דערוייל ארויסצושלעפן.
די פייער האט אויסגעבראכן אויף די ‘קאנסעפשאן’ שיף וואס איז לאנג 23 מעטער, די סיבות פון די פייער איז דערווייל אומקלאר. ס’האט זיך געפינען דארט אין א דריי טאגיגער שיף רייזע, באזוכנדיג געוויסע שיינע ערטער וואו מ’קען שווימען אונטערן וואסער.
פינף שטאב איינגעשטעלטע אין די שיף זענען געראטעוועט געווארן דורך אריינשפרינגען פון די ברענעדיגע שיף אין וואסער, און זענען געראטעוועט געווארן דורך א פארבייפארענדע שיפל. די שיף האט געברענט פון אויבן ביז אראפ, ס’איז נישט געווען קיין אינטש אינעם שיף וואס איז נישט געווען איינגעהילט איו פלאמען.
די מענטשן וואס זענען געשלאפן אין דעם אונטערשטן שטאק זענען געווען פארכאפט אין די פלאמען. פינף העליקאפטערס זענען געקומען העלפן אבער די היץ ווי אויך די רויעך האט זיי געשטערט פון קענען זוכן מעגליכע איבערלעבער און זיי ראטעווען.


text:
לופטבאלאן
א לופֿטבאַלאָן איז א סארט לופטמאשין וואס בלייבט אין דער הימל דורך פֿלאַטערונג. געוויינטלעך פליען מענטשן אין לופֿטבאַלאָנען צו האבן הנאה.
א לופֿטבאַלאָן איז אנדערש פון א לופטשיף. א לופטשיף איז א פֿלאַטערנדיקע לופטמאשין וואס האט א מאטאר און קען טוישן איר ריכטונג. א לופֿטבאַלאָן האט נישט קיין מאטאר און קען נישט זיין ריכטונג טוישן (אויסנעמלעך ארויף און אראפ). א לופֿטבאַלאָן גייט דורך באוועגונג מיט דער ווינט.
דער אונטערטייל פון דעם לופֿטבאַלאָן איז דער "קאָרב", אין וועלכן מענטשן קענען זיצן אדער שטיין.
דער שפיץ פון דעם לופֿטבאַלאָן איז א גרויסער געוואַנט זאַק וואס הייסט די "אָבוואָלוטע".
סארטן לופֿטבאַלאָנען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס זענען דא דריי סארטן לופֿטבאַלאָנען:
- הייסע לופֿטבאַלאָנען בלייבן אין דער הימל דורך הייצן די לופט אין דער אבוואלוטע. מאכן די לופט הייס העלפט זי ווערן ווייניגער געדיכט. הייסע לופֿטבאַלאָנען זענען דער מערסט גאַנגבאַרער סארט לופֿטבאַלאָנען. מענטשן זאגן אָפֿט "הייסער לופֿטבאַלאָן" פאר ידען סארט לופֿטבאַלאָן, וואס איז נישט זייער ריכטיק.
- גאַז לופֿטבאַלאָנען זענען נישט הייס. גאַז לופֿטבאַלאָנען האבן א קליינע קוואנטום פון גאז אין זייערע אָבוואָלוטעס. גאַז לופֿטבאַלאָנען נוצן גאַזן אזוי ווי העליום און הידראגען.
- ראָזיער לופֿטבאַלאָנען זענען ענלעך מיט די ביידע אנדערע סארטן. א טייל פון דער אָבוואָלוטע האט הייסע לופט אריין. אן אנדערער טייל אנטהאלט א נישט הייסער גאַז. ראָזיער לופֿטבאַלאָנען קען פליען זייער ווייט. זיי האבן געפֿלויגן ארום דער וועלט אן אָפּשטעלן.


text:
outspoken האט געשריבן:פון ווי האט ער גענומען די מנהג פון פייפען? בכלל וואס באדייט דאס?
ונבנתה העיר האט געשריבן:ל"ג בעומר תשי"ז.
איך אויך האט געשריבן:מערקט ווי דער רבי רעדט לשה''ק און ניט העברעיש ,אבער דאס איז א דבר פשוט אז א 'מלכת היופי' באזוך וואלט נאר געקענט פארקומען ביים לובאוויטשער און דער רבי שיקט גאר א מעסעדש צו אירע 'סגניות'.
פריעד באטשי האט געשריבן:לקראת מחרת היודה"ק לייג איך ארויף די ביקור פון בעלזא רב ביים רבין נ"ע זי"ע.
https://m.youtube.com/watch?v=6FgqsR7JxrY
berlbalaguleh האט געשריבן:איך אויך האט געשריבן:מערקט ווי דער רבי רעדט לשה''ק און ניט העברעיש ,אבער דאס איז א דבר פשוט אז א 'מלכת היופי' באזוך וואלט נאר געקענט פארקומען ביים לובאוויטשער און דער רבי שיקט גאר א מעסעדש צו אירע 'סגניות'.
שטעל דיך פאר ווען א ..."מלכת היופי"... וואלט געקומען צום הייליגן ברך משה זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל... ער וואלט ארויסגעטאנצן דורכ'ן פענצטער...
ציבעלע-קיגל האט געשריבן:berlbalaguleh האט געשריבן:איך אויך האט געשריבן:מערקט ווי דער רבי רעדט לשה''ק און ניט העברעיש ,אבער דאס איז א דבר פשוט אז א 'מלכת היופי' באזוך וואלט נאר געקענט פארקומען ביים לובאוויטשער און דער רבי שיקט גאר א מעסעדש צו אירע 'סגניות'.
שטעל דיך פאר ווען א ..."מלכת היופי"... וואלט געקומען צום הייליגן ברך משה זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל... ער וואלט ארויסגעטאנצן דורכ'ן פענצטער...
ער וואלט נישט
ונבנתה העיר האט געשריבן:דער רבי מיט א משומד ביי דאלאר'ן.
ונבנתה העיר האט געשריבן:ונבנתה העיר האט געשריבן:דער רבי מיט א משומד ביי דאלאר'ן.
שעה טובה:
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 2 געסט


text:
berlbalaguleh האט געשריבן:די גרעסערע קשיא איז, וואו זענען געווען די אלע גדולי ישראל. די אזוי-גערופענע בעלי רוח הקודש (אן ארויסשרייבן נעמען.). פארוואס האבן זיי נישט פאראויסגעזעהן דעם אנקומענדן חורבן אויף כלל ישראל, און געהייסן פאר די אידן צו אנטלויפן מאסנווייז ווילאנג מ'האט נאך געקענט.
berlbalaguleh האט געשריבן:תורה ומדע: די נקודה איז, נישט פארוואס די רבנים ומנהיגים זענען נישט אויפגעקומען מיט עפעס אן עצה. נאר פארוואס זיי האבן בכלל נישט גערעדט דערפון. נישט גענומען דעם מצב מיט אן ערנסטקייט. ווען מ'מאכט ווען גרויסע אסיפות, און מ'פארשט נאך גרונטליך דעם מצב, וואלט מען לכה"פ געקומען צו די ריכטיגע מסקנא. אבער די רבנים ומנהיגים פון יענע תקופה האבן אדער גארנישט גערעדט פון דעם מצב. אדער גאר בארואיגט דעם עולם און געזאגט אז א יעדער קען רואיג אנגיין מיט זייער לעבן. און אז דער שווערער מצב איז נאר צייטווייליג. און אפילו דער איצטיגער, שווערער מצב איז אויכעט נאר וועגן די חטאים פונ'ם דור...!
און די זעלבע רבנים ומנהיגים, וועלכע האבן זיך אליינס יא געראטעוועט, קומען נאך די מלחמה און די דעפארטאציעס און פארניכטונגען פון די אידישע קהילות אין אייראפע און לערנען פשט לאחר המעשה פארוואס דער חורבן איז געקומען אויף כלל ישראל. לפענ"ד, האבן זיי נישט קיין רעכט צו מוסר'ן דעם עולם. ווייל זיי האבן פארפאסט א געלעגנהייט פון הצלת עם ישראל. און זיי זאללן כאטש מודה זיין על האמת...!
יהושע חיים האט געשריבן:ליטוואק פון בודאפעסט האט געשריבן:היכחיש החי את החי? דער בילגורייא רב'ס דרשה פאר'ן אוועק פארען איז דאך געדרוקט געווארען און ברייט פארשפרייט אויפ'ן אינטערנעט. די בעלזער נגידים פראבירען אפצוקויפען יעדער אריגינעלע קאפי, אבער דער פי.די.ף. קען מען לייכט טרעפען. אין די לעצטע שטיק צייט האלטען די בעלזערס אז מ'קען שוין טוישען די היסטאריא און פארקויפען דער עולם אז דער בעלזער רב האט גאר געהייסען אנטלויפען. א שרד די פראפאגאנדא מאשין האט אזוי שטארק געארבעט, אז נאך פאר די דייטש איז אריין אין אונגארן האט מען שוין מזכה געווען דער עולם מיט דער הערליכע פשט אין וירא מנוחה כי טוב (מנוחה מיינט דער רואיגע לעבען אין אונגארן).
אדרבה ווי קען מען דאס שאפן
אברך משי האט געשריבן:אנטשולדיגט מיר אז כ'בין אנגעקומען אביסל שפעט אין די דוסקאסיע, אבער לדעתי איז @שש משזר אינגאנצן נישט גערעכט מיט זיינע הוכחות און קשיות, און איז במחילת כבוד תורתו אביסל געשלאגן געווארן אין די נושא מיט א "דיעה קדומה" קעגן א צדיק וקדוש מאיזה סיבה שיהי' און ער קען נישט פטור דערפון, נאר אנשטאט דעם זעט ער אלעס מיט די טונקעלע ברילן זיינע.
ועוד וואס כ'פארשטיי נישט, אז אן ערליכע איד ווערט אינגאנצן נישט געמאסטן לויט זיין 'אישיות' און זיין פערזענליכקייט. אפילו לטענת שש וכל הנלוים אליו,
זע איך אפילו נישט פאר וויכטיג צו רעאגירן.
שש משזר האט געשריבן:אברך משי האט געשריבן:אנטשולדיגט מיר אז כ'בין אנגעקומען אביסל שפעט אין די דוסקאסיע, אבער לדעתי איז @שש משזר אינגאנצן נישט גערעכט מיט זיינע הוכחות און קשיות, און איז במחילת כבוד תורתו אביסל געשלאגן געווארן אין די נושא מיט א "דיעה קדומה" קעגן א צדיק וקדוש מאיזה סיבה שיהי' און ער קען נישט פטור דערפון, נאר אנשטאט דעם זעט ער אלעס מיט די טונקעלע ברילן זיינע.
ועוד וואס כ'פארשטיי נישט, אז אן ערליכע איד ווערט אינגאנצן נישט געמאסטן לויט זיין 'אישיות' און זיין פערזענליכקייט. אפילו לטענת שש וכל הנלוים אליו,
זע איך אפילו נישט פאר וויכטיג צו רעאגירן.
איך הייב אן פון דארט וואו דו ביזט מסיים.
לגוף טענותיך ודברי סרק שלך, זע איך אפילו נישט פאר וויכטיג צו רעאגירן. דו זאגסט דיין הרהורי הלב, און איך זאג מיינע. א שאד די וויכוח און צייט. איך וויל יך יא באציען צו צוויי זייטיגע נקודות.
1. 'לטענת שש וכל הנלוים אליו'. איך האב נישט קיין טענות, און איך האב אוודאי נישט קיין 'נלוים אליו'. איך בין נישט קיין אגיטירער, און איך האב נישט אנגעהויבן די דיסקוסיע, און עד היום האב איך נישט קיין עמטליכע מהלך. איך בין פון די 'נלוים' פון מענטשן וואס האבן זיך געוואגט צו מאכן לעכער אין אן אפיציעל 'גאנצע' נקודה.
2. דאס וואס דו זאגסט אז כמדומה בין איך לקוי מיט דעות מוקדמות, איז א טיפיקל JOKER קארטל, וואס זאגט גארנישט חוץ פון 'דו האסט תאוות ממילא ביזטו אן אפיקורס'. כי כי כי. גאונות ממש. פאקטיש אבער, האב איך נישט געהאט קיין שום דעה מוקדמה אויפן בעלזער רב, און אויב עפעס איז פארקערט - כ'האב אלץ געגלייבט אלע מופתים און צדקות און מלאך פערזענליכקייט זיינע, ביז כ'האב אנגעהויבן זיך ספיקא'נען אויף די 'דעה מוקדמה', און כ'בין שוין נישט אזוי זיכער דערין.
ווידער דו, ביזט זיכער געשלאגן אדאנק דיינע דעות מוקדמות, אז דו קענסט נישט פירן קיין דיסקוסיע ווי א מענטש, און אנשטאט אדורכטון די נושא ווי א מענטש, לויפסטו אוועק צו באקוועמע ווינקלען, וואו דו שלעפסט ארויס joker קארטלעך כאוות נפשך, אנשטאט דיעלן מיט די קשיות.
אבער לאז געמאך, ס'איז א שאד די וויכוח. כ'בין נאר געקומען אויסקלארן די צוויי נקודות.
שמעון וואלף האט געשריבן:ס'האבן זיך געדרייט ארום אים שקצים וואס האבן פארקויפט שקרים וכזבים און געארבעט אנצומאכן א שטינק און באשמוצן די סאטמאר רב פאר'ן חטא פון זיך נישט מכניע זיין פאר'ן בעלזער רב. האבן זיי קודם פארדרייט זיינע ווערטער און פארקויפט אז ער האט געזאגט אז ר' אהרעלע האט געמאכט די עגל. נאכדעם האבן זיי ארויסגעלאזט א שמועה אז ס'איז דא א גרויסע הקפדה און מ'מוז גיין איבערבעטן און פאר'ן בעלזער רב האבן זיי פארקויפט עפעס א באבע מעשה פארוואס דער עולם קומט איבערבעטן
ריכטיג האט געשריבן:אחר בקשת מחילה מכבוד ר' בערל וועל איך דיר פרעגן ולטעמיך, אויב טענה'סטו אויפן גרי"ז פארן זיך אויסדרוקן אזוי אויפן בעלזער רב, פון וואנעט נעמסטו דעם ביליגן שפראך אויף א איד א ת"ח ממובחרי תלמידי הגר"ח מבריסק וידיד נפש להגאונים ר' ברוך בער ור' אלחנן וועלכער האט אויפגעשטעלט א שיינע פאר תלמידים יראים ושלמים על אדמת אמעריקע, בלויז פאר דעם איינעם סיבה ווייל ס'שמעקט דיר נישט א געוויסע פאליטיק וואס ער האט געהאט מיט א רבי'ן וואס דו האסט מחליט געווען אז ראחד"ל איז נישט געווען דער בר הכי זיך צו דינגען מיט איהם? (אדער סתם אזוי ווייל דו האסט געלייענט זיינע בריוון און ס'איז נישט געווען דיין גלאז טיי...) נישט איך און נישט דו, און לכאורה קיינער, ווייסן נישט וואס דארט איז באמת פארגעקומען. חזור בך.
דולה ומשקה האט געשריבן:נאך דער פטירה פון בעלזא רב, איז געווארען אויף איהם ארויף געלייגט כאילו ער איז געוועהן "מלאך" א 'מלאך אלקים'...
דער בריסקע רב הגרי"ז זצ"ל וועלעכע האט נישט געקענט דערליידען קיין אויסגעלופטערטע גוזמאות צוליב זיין געוואלדיגע אמת, [בפרט אויף חסידישע רבי'ס...] האט רעאגירט: דו, איך און זיי האבן נישט קיין השגה וואס דאס איז א מלאך, אבער איין זאך איז הכל מודים אז א "אינו מן הברואים" איז ער זיכער געוועהן...
שארף!!
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
ראמעא און יוליא
ראָמעאָ און יוליאַ (ענגליש: Romeo and Juliet) איז א טראגעדיע פון וויליאם שייקספיר, געשריבען פון ה'שנ"א צו ה'שנ"ה און מסתמא ערשט געשפילט אם ה'שנ"ז. דער שטוק באזירט זיך אויף די טראגישע מעשה פון ראמעאס און יוליא (The Tragical History of Romeus and Juliet), איבערגעזעצט פון אן אונבאקאנטן קוואל אויף ענגליש אם ה'שנ"ב דורך ארטהור ברוק. פראפעסאר גארי טיילאר גלויבטע דאס אין שייקספיר'ס לעבענסצייט, "ראמעא און יוליה" האט געווען נאר די זעכסטע פון זיינער פארשטעלונגען אין פּאָפּולאַריטעט,[1] אבער היינט איז זי פילייכט זיינער באקאנטעסטע ווערק, נעבען האמלעט, און איינער דער בארימטסטע שוישפילער איבערהויפט. דער ערשטר אקטיאר וואס האט געשפילט ראמעא, אין ארום ה'שנ"ז, איז געווען ריטשארד ברבאזש, און די ערשטע יוליא האט געווען א יונגערמאן, ראבערט גאפע; דעמעלסט ווערן פרויען נישט ערלויבט צו שפילען ביי טעאטער.[2] נאר אם ה'תכ"ב שפילטע א פרוי, מרי סאַונדערסאָן, די ראלע צום ערשטען מאל.[3]
דער שוישפיל איז נאך יידיש איבערגעזעצט געווארן דורך דוד משה הרמאלין אין ה'תרנ"ד, און ערשט געשפילט אם י"ג אלול דעמזעלבן יאר, אויף די בינע דעס "טאליא טעאטער", ניו יארק, מיט קעני ליפצין אלץ יוליא און באריס טאמאשעווסקי אלץ ראמעא.[4] "ראָמעאָ און יוליאַ" האט אינספירירט א סך קינסטלער פון פארשיידענע פעלדער צו שאפן פארשטעלונגען, פילמען, מוזיק, טענץ און נאך. אין סוף פֿון תש"ע איז אַרױס אַ ייִדיש-שפּראַכיקע װערסיע פֿונעם פֿילם מיטן נאָמען "ראָמעאָ און יוליאַ אויף יידיש" ("Romeo and Juliet in Yiddish").
די געשיכטע דערציילט פון ראמעא מאנטאגיו און יוליא קאפולעט, א יונגערמאן און א מיידל וואס וווינען אים וועראנא, איטאליע. זייערע משפחות קעמפן מיט אנאנד. ראמעא און יוליא טרעפן זיך ביי צופאל און ווערן פארליבט. זייערע קרובים זינד נישט צופרידן, אבער די ביידע האבן א היימליכע חתונה און דערציילן קיינעם נישט. יוליא'ס פעטער, טיבאלט, רופט ראמעא אויס צום צווייקאמף. ראמעא זאגט אפ, אבער זיין חבר מערקוציא נעמט אן די פארבעטונג; טיבאלט הארגעט אים. ראמעא איז געערגערט און טויטעט טיבאלט. ער איז געפאנגען און מוז גיין אין גלות. יוליא'ס טאטע, וואס ווייסט נישט ווער זי איז ראמעא'ס ווייב, טרעפט פאר איר א חתן און וויל זי הייראטן. אום דאס צו פארמיידן, טרינקט זי א שטארקע שלאפן רפואה וואס מאכט זי שיינן אויס ווי א לייכע פאר צוויי טעג. זי שיקט א בריוו צו ראמעא, און שרייבט ער זאל קעמן צו איר קבר און נעמען איר ווען זי וועקט אויף. ער באקומט די בריוו אבער נישט, און גלויבט זי איז געשטארבן. ער קומט צו דעם קבר און טוט זעלבסטמארד. ווען יוליא וואכט אויף און פארשטייט וואס האט פאסירט, טוט זי דאס אויך.
יידישע איבערזעצונגןרעדאַקטירן
- י. גאלדבערג, ראמעא אונ זשוליעטע : טראגעדיע אינ 5 אקטנ, מעלוכע-פארלאג פונ ווייסרוסלאנד, נאצסעקטער, ה'תרצ"ה.
קוואלןרעדאַקטירן
- ↑ Taylor, Gary (2002). Shakespeare plays on Renaissance Stages. In Wells, Stanley; Stanton, Sarah. The Cambridge Companion to Shakespeare on Stage. Cambridge: Cambridge University Press. זייטה 18.
- ↑ Halio, Jay (1998). Romeo and Juliet: A Guide to the Play. Westport: Greenwood Press. זייטה 97.
- ↑ Halio, זייטה 102.
- ↑ Joel Berkowitz. Shakespeare on the American Yiddish Stage. University of Iowa Press, 2005. זייטה 141.


text:
1949
1949 איז דאס 49סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1949 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישןרעדאַקטירן
- 1טן יאנואר - וואפן שטילשטאנד ענדיגט דעם 1947 אינדיע פאקיסטאן קריג; קאשמיר בלייבט צעטיילט.
- 25סטן יאנואר - דוד בן גוריון געוויילט פרעמיער מיניסטער ביי די ערשטע וואלן אין מדינת ישראל.
- 4טן אפריל - גרינדונג פון נאט"א: נאט"א אפמאך געחתמעט אין וואשינגטאן דורך צוועלף לענדער
- 5טן מיי - געגרינדעט דער קאנסיליום פון אייראפע
- 11טן מיי - מדינת ישראל אויפגענומען געווארן ווי א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער
- 8טן אויגוסט - בהוטאן ווערט זעלבשטענדיק פון בריטאניע
געבוירןרעדאַקטירן
- 26סטן מיי - ווארד קאנינגהאם, ערפינדער פון דער וויקי
- 7טן אויגוסט - וואליד זשומבלאט, פירער פון די דרוזן אין לבנון
- 21סטן אקטאבער - בנימין נתניהו, ניינטער פרעמיער מיניסטער פון ישראל


text:
גראף האט געשריבן:@שמעון וואלף און אז מען וועט נישט מאכען א טראסק איז ער דאך נישט א רבי און אויב ער איז נישט א רבי גייט מען נישט מאכען א טראסק במילא מוז ער מאכען א טראסק כדי ער זאל זיין א רבי וועט דער עולם קומען וכו'..
Sent from my XT1096 using Tapatalk
לית דין בר נש האט געשריבן:אמע"כ אנשי בארא פארק שליט"א
היינט נאכט מאכט אי"ה כ"ק אדמו"ר ממונקאטש שליט"א חתונה דא אין בארא פארק און פארשטייט זיך אז עס איז נישט דא ווי צו מאכן די חופה נאר פארנט פון ביהמ"ד אויף 14טע עוועניו ממילא ווער עס דארף היינט ערגעץ פארן אין די נאכט שעות זאל זיך אויסרעכנען א detour ווי צו פארן אדער נוצן די רגלים אדער אריינשליגן צוויי פילעכלעך פאר די בלוט דרוק.
מיט פארשטענדיניש עסקני מונקאטש
וועלעכע גזלן שפילט דארט??חתם סופר האט געשריבן:אויב האסטו געמיינט אז מ'האט שוין געזעהן שפיץ חוצפה
איסר האטלקי האט געשריבן:פארוואס ווייל אלע זאלן זענען פולי בוקט האט מיין הויף נישט געדארפט אויפשטעלן א טענט פונקט אינמיטן גאס?
איז 18'טע עוועניו פארק פארנומען? ש'טא ערגעץ אנדערש ווי אויפצושטעלן א טענט? ער בלייבט אן ערליכער איד, אבער אפשפארן א גאס איז נאכאלץ אן עוולה.
שמעון וואלף האט געשריבן:פאפא האט יעצט אויפגענומען א נייע רב אין בארא פארק. ס'איז צום האפן אז ער וועט נעמען די זאך אין די האנט אריין און מאכן סדר
קאצקע ציקער האט געשריבן:שמעון וואלף האט געשריבן:פאפא האט יעצט אויפגענומען א נייע רב אין בארא פארק. ס'איז צום האפן אז ער וועט נעמען די זאך אין די האנט אריין און מאכן סדר
ער מאכט שוין סדר די נעקסטע חתונה קומט נישט פאר אויף פען סטריט נאר אין קרית טאש
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 4 געסט


text:
סיערע לעאנע
סיערע לעאנע (ענגליש: Sierra Leone), אפיציעל די רעפובליק פון סיערע לעאנע (ענגליש: Republic of Sierra Leone), איז א לאנד אין מערב אפריקע. זי גרענעצט גינע אין צפון און מזרח, בארטן פון העלפאנדביין אין דרום-מזרח און דעם אטלאנטישן אקעאן אין מערב און דרום-מערב. זי באדעקט א שטח פון 71,740 קוואדראט ק"מ. די הויפטשטאט איז פריישטאט.
בערך 5.5 מיליאן מענטשן וואוינען אין סיערע לעאנע, און די אפיציעלע שפראך איז ענגליש. סיערע לעאנע איז א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער און אין דעם אפריקאנער פארבאנד. 60% פון דער באפעלקערונג זענען מוסולמענער און 10ֵ% קריסטן.
נאכן בירגערקריג פון 1991 ביז 2002 איז סיערע לעאנע געווארן ביסלעכווייז מער דעמאקראטיש.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
סיערע לעאנע איז א גאר ארים לאנד. דער הויפט עקספארט איז דיאמאנטן.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ a b צענטראלע אינטעליגענץ אגענטור (2011). סיערע לעאנע די וועלט פאקטבוך. דערגרייכט דעם 24סטן מיי, 2012.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]


text:
רבי חיים אלעזר שפירא ממונקאטש זצ"ל המנחת אלעזר - ב' סיון
די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד
- אנדי פעטיט
- שר שבעת אלפים
- תגובות: 7174
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג סעפטעמבער 02, 2007 11:20 am
- לאקאציע: אין די גלייזן
רבי חיים אלעזר שפירא ממונקאטש זצ"ל המנחת אלעזר - ב' סיון
אויב איינע פון די בילדער זענען שוין געווען דאן נעמט עס אראפ.
די מיטעלסטע בילד זעהט מען אויך רבי מאיר שפירא ז"ל ר"י חכמי לובלין.
- צוגעלייגטע
-
- minchas%20elazar%20meir%20shapiro_bmp.jpg (14.12 KiB) געזעהן 14971 מאל
-
- 2008113_1131623707_Minchas_Elazar111.jpg (46.86 KiB) געזעהן 9914 מאל
- אנדי פעטיט
- שר שבעת אלפים
- תגובות: 7174
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג סעפטעמבער 02, 2007 11:20 am
- לאקאציע: אין די גלייזן
- אנדי פעטיט
- שר שבעת אלפים
- תגובות: 7174
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג סעפטעמבער 02, 2007 11:20 am
- לאקאציע: אין די גלייזן
1) דער מונקאטשער רב, אויסער די ספרים וואס ער האט אליינס מחבר געווען (מנחת אלעזר, שער יששכר, אות חיים ושלום ושא"ס) האט ער אויך משלים געווען דעם מורא'דיגען חיבור פון זיין פאטער, דער 'דרכי תשובה' (הל' נדה ומקוואות).
2) כידוע איז דער מנחת אלעזר געווען גאר א שארפער קנאי נגד נגע הציונות והנגריים אחריהם אזוי ווייט איז ער האט אמאל אין א דרשה (קען זיין אז אין די הייליגע טעג אפי') געשריגען בקול רעש גדול עפעס אזוי "ציוניסטען, מזרחיסטען, אגודיסטען, ימח שמם וזכרם", ווי אויך האט ער געפירט א מערכה מיט'ן גור'ער רבי דער אמרי אמת איבער די גימנאזיאם אין ווארשא פון וואס עס איז דא א חיבור בשם 'תיקון עולם'.
3) דער מנחת אלעזר האט געהאט איין איינציגע טאכטער וועלכע האט חתונה געהאט בשנת תרצ"ב (יא?), א חתונה וועלכע האט געצויגען א מאסן עולם פון נאנט און ווייט, און פון וועלכע עס איז געבליבען עטליכע מינוט רעקארדירט אויף 'מאווינג-אימעזשעס" א זאך וואס א חידוש נפלא אין אונזער סאסייעטי פון יענע צייט.
דא רעדט מען איבער דעם מנחת אלעזר, איך בעט פארשטענדעניש.
מיללער האט געשריבן:איך האב דעם שמועס איבער ר' ברוך ראבינאווישט ממונקאטש אריבערגעפירט צו די מנהלים, אויב זיי וועלן עס אפראוון וועט מען האבן דא אן אשכול איבער ר' ברוכ'ל.
דא רעדט מען איבער דעם מנחת אלעזר, איך בעט פארשטענדעניש.
עפ"י החלטת המנהלים קען דא אזא אשכול נישט זיין, ואתכם הסליחה.
(ביטע נישט מגיב זיין דערויף דא, נאר זיך ווענדן צו איינע פון די מנהלים אין אישית)
- אלעקסיי
- שר האלפיים
- תגובות: 2867
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 16, 2007 10:24 pm
- לאקאציע: בערג און טאלען
- פארבינד זיך:
ביימיר אין ביהמ"ד פלעגט דאווענען אן עלטערע איז ממוצא מונקאטש, ער האט געלערנט ביים מנחת אלעזר און ביי ר' ברוכ'ל, הוי, פלעגט ער רעדן מיט נאסטאלגיע פון ר' ברוכ'ל, די הערליכע שיעורים, די חריפות, די לומדות, די בקיאות, און והעולה על כולה די ווארימע ליבליכע איבערגעגעבנקייט צו יעדן תלמיד עקסטער. אויף מיין פראגע, צו ר' ברוכ'ל האט ער מער הנאה ווי דעים שווער? קיין פארגלייך האט ער געענטפערט, ר' ברוכ'ל איז געווען א ריכטיגע תופס ישיבה, עס איז נישטא היינט נאך אזוינ'ס, אזא איבערגעגעבנקייט, אזא פריינטליכקייט, אריינברענגענדיג אן אהבת התורה צו אלע תלמידים וכו' וכו'.
די 2טע עפיזאד איז כאפענדיג א היטש איינמאל כ"ו אב צםו רבי'ן ציון אין קרית יואל, בין איך געפארן מיט א פלעטבושן איד, אן עלטערע מענטש, רעדנדיג אין קאר פון רבי'ן, צו וועים ער איז עטליכע מאל געפארן, איז די שמועס פארפארען איבער די מלחמה יארען, האט ער פארציילט אז ער איז געראטעוועט געווארן נאר א דאנק ר' ברוכל'ס השתדלות און פאפירען וואס ער האט אים פארשאפט, און פאר נאך טויזענטע! אידען. יא! איר זעהט גוט, ר' ברוכ'ל האט געראטעוועט טויזענטע אידען ביים קריג, בלי שום תשלום גמול, עס זענען נאך דא פילע עדות וואס לעבן נאך היינט וואס זענען געבליבען לעבן נאר א דאק די אינטערווענץ און עסקנות פון ר' ברוכ'ל.
יעמוד לו לזכותו בגנ"מ.
- אלעקסיי
- שר האלפיים
- תגובות: 2867
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 16, 2007 10:24 pm
- לאקאציע: בערג און טאלען
- פארבינד זיך:
אלעקסיי האט געשריבן:די 2טע עפיזאד איז כאפענדיג א היטש איינמאל כ"ו אב צםו רבי'ן ציון אין קרית יואל, בין איך געפארן מיט א פלעטבושן איד, אן עלטערע מענטש, רעדנדיג אין קאר פון רבי'ן, צו וועים ער איז עטליכע מאל געפארן, איז די שמועס פארפארען איבער די מלחמה יארען, האט ער פארציילט אז ער איז געראטעוועט געווארן נאר א דאנק ר' ברוכל'ס השתדלות און פאפירען וואס ער האט אים פארשאפט, און פאר נאך טויזענטע! אידען. יא! איר זעהט גוט, ר' ברוכ'ל האט געראטעוועט טויזענטע אידען ביים קריג, בלי שום תשלום גמול, עס זענען נאך דא פילע עדות וואס לעבן נאך היינט וואס זענען געבליבען לעבן נאר א דאק די אינטערווענץ און עסקנות פון ר' ברוכ'ל.
יעמוד לו לזכותו בגנ"מ.
די סיבה וואס האט אים געברענגט דערצי איז, ווייל אלץ פוילישער בירגער האט מען אים אנפאנג קריג פארטריבן צירוק קיין פוילין, ער איז דארט געווען אין געטא אין אלעס ציגעזען, ממש אין די לעצטע מינוט האט מען אים ציריק געברענגט קיין אונגארען, ער האט געהאלטען אין איין ווארענען וואס ס'גייט קימען אבער סאיז נישט געווען צי וועם צי רעדן, ס'איז נעבעך געווען א ביטערע גזרה אויף כלל ישראל.
ער אליין האט יא געטין למעשה אין געשווערצט קיין פאלעסטינע ציזאמען מיט זיין ווייב אין קינדער.
צוריק צו “על הצדיקים ועל החסידים”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 3 געסט


text:
שלש סעודות
שלש-סעודות איז די לעצטע שבתדיקע סעודה צװישן די דרײ שבתדיקע סעודות װאס מען דאַרף עסן לויט דער הלכה במשך דעם שבת. גלײך װי די ערשטע צװײ סעודות, אױך שלש סעודות דארף מען עסן המוציא, אבער פון דעסטװעגן איז די סעודה גרינגער װי די אַנדערע צװײ, און בדיעבד (ענגיק) קען מען יוצא זיין מיט פירות אדער מיני מזונות, װי למשל האָבן די חזל באַשטימט פאַר אָרעמע-לײַט װאס האָבן ניט קײן געלט צו קױפן פאר שלש סעודות: "עשה שבתך חול ואל תזדקק לבריות", אנדערש װי די ערשטע צװײ סעודות, װאָס פֿאָדערן יאָ צו זײַן אָפּהענגיק צו אַנדערע.
חסידים זײַנען זיך נוהג צו ארײנשלעפן דעם שלש סעודות טיפער אין דער נאַכט.
נאך שלש סעודות קומט מלווה מלכה.


text:
1584
1584 איז דאס 84סטע יאר אינעם 16טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1584 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 10 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- דרייסיג יעריגער קריג: באלאגערונג אויף אנטווערפן פון יולי 1584 ביז אויגוסט 1585.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- 18טן מערץ - איוואן דער פערטער (דער שרעקלעכער), ערשטער רוסישער צאר (געב' 1530)
- 10טן יולי - ווילעם דער שווייגער, פירער פונעם נידערלאנדן אויפשטאנד קעגן דער שפאנישער אימפעריע, דערמארדעט (געב' 1533)


text:
קול מבשר- ליל שישי פראגראם
אחראי: אחראי
---
לאמיר זיין א חלק פון די טויזענטער אידן וואס דאנקן די באשעפער יעדן טאג מיטן זאגן די תפילת תודה
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 565
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג נובעמבער 20, 2016 7:18 pm
-
- שר האלף
- תגובות: 1069
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 13, 2009 12:07 pm
אלזא:
דודי קנאפלער - מיין חלום
שלום פסח קארן - געשפיעלט ביי רובאשקין קבלת פנים אין מאנסי
שמעי ענגעל - ארבעט אויף נייע אלבום
יוסי גרין - ספעציעלער רובאשקין ניגון
בא שבת בא מנוחה האט געשריבן:eller האט געשריבן:אוי וויי כ'האף ענק ווארטן נישט שטייענדיג ווייל ס'גייט נישט אזוי שנעל זיין..
וואס הייסט ? זיי מסביר פליז
שוין טעיתי
---
לאמיר זיין א חלק פון די טויזענטער אידן וואס דאנקן די באשעפער יעדן טאג מיטן זאגן די תפילת תודה
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 565
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג נובעמבער 20, 2016 7:18 pm
-
- שר האלפיים
- תגובות: 2930
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג יולי 15, 2016 12:37 am
- לאקאציע: אין בעסמענט
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 4 געסט


text:
ריין (טייך)
דער ריין (דײַטש: Rhein; האלענדיש: Rijn; פראַנצויזיש: Rhin; רומאנטש: Rain; איטאליעניש: Reno; לאטייניש: Rhenus; מערב פריזיש Ryn) איז איינער פון די לענגסטע און וויכטיגסטע טייכן אין אייראפע. זיין לענג איז 1230 ק"מ, און מער ווי 2000 קובישע מעטער וואסער גיסן ארויס יעדע סעקונדע. דער נאמען ריין שטאמט פון מיטל הויך דייטש: רין.
דער ריין און דער דוניי זענען אמאל געווען כמעט דער גאנצער נארדערנער גרענעץ פון דער רוימישער אימפעריע, און זייט יענע טעג איז דער ריין געווען א נייטיגער שיפיגער וואסערוועג פאר טראגן סחורה אין לאנד אריין.
דער ריין פלוסט פון גריזאן אין די מזרחדיקע שווייצער אלפן ביזן צפון ים בארטן אין האלאנד. ער איז דער צוועלפטער לענגסטער טייך אין אייראפע, און איז לאנג 1233 ק"מ.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
שווייץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער הויפט פארט איז באזעל.
דייטשלאנד און פראנקרייך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
האלאנד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
שטעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
חשובע שטעט אויף די ברעגן פונעם ריין זענען: כור, שאַפֿהאוזן, באזעל (שווייץ), וואדוץ (ליכטנשטיין), שטראסבורג (צרפת), קאנסטאַנץ, קארלסרוע, שפייער, מאנהיים, לודוויגסהאַפֿן, ווארמז, מיינץ, וויסבאַדן, קאבלענץ, באן, קעלן, לעווערקוזן, דיסלדארף, קרעפֿעלד, דיסבורג (דייטשלאנד), ארנהעם און ראטערדאם (האלאנד).