text:
לעשאויטא
א לעש-אױטאָ אָדער לעש-מאַשין איז א ספעציעלע טראק וואס טראנספארטירט פייער לעשער אינאיינעם מיט זייערע עקוויפמענט צו פייערס.
אינהאַלט
א טאנק און א פאמפע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צו לעשן א פייער דארף מען האבן אסאך וואסער וועלכע ווערט געפיטערט דורך א פייער הידראנט אין א שטאט אדער אן אזערע (אמאל א סווימינג פול) אין פארווייטערטע ערטער. דער פייער פאמפ טראק איז די וויכטיגסטע זאך צו באקעמפן א פייער ווייל דער טראק דינט אלס דער פאמפ צו טרייבן דאס ווייסער פון ווי אימער דאס קומט צו דער פייער. אינעם טראק איז פאראן א גרויסער טאנק וועלכע אנטהאלט געווענליך טויזענט גאלאנען וואסער.
דער טאנק איז וויכטיג פאר צוויי סיבות. ערשטנס דארף דער טראק שטענדיג זיין פיל מיט וואסער אין פאל מען דעגרייכט א פייער און עס איז נישט פאראן קיין באלדיגע קוואל פון וואו צו נעמען וואסער אדער ווען די פייער לעשער ווילן לעשן א קליינע פייער צו וועלכע עס פעלט נישט אויס קיין סאך וואסער און עס איז א שאד די צייט צו גיין אויפדרייען א פייער הידראנט. דער טאנק ווערט אויך גענוצט אלס א פארמיטלער צווישן די וואסער קוואל און דאס וואסער וואס ווערט ארויסגעפאמפט פון די טראק.
די פייער הידראנט אויפ'ן גאס איז א קוואל פון וואסער און ווען מען דרייט דאס אויף קומט ארויס וואסער אונטער פרעשור גענוי ווי ווען מען עפענט אויף א וואסער קראן. אבער דאס וואסער איז ווייט פון גענוג קראפטיג עס זאל קענען גענוג שנעל דורכגיין לאנגע רערן עס זאל זיין גענוג צו לעשן א גרויסע פייער. צו דעם פארלאנגט זיך א שטארקע פאמפ וועלכע ליגט אריינגעבויט אין יעדע פייער טראק. דער פאמפ שלעפט אריין וואסער אינעם טאנק און פון דארט ווערט עס ארויסגעפאמפט צו די רערן. כדי דאס זאל ארבעטן גענוג שנעל פעלט זיך אויס א וואסער טאנק ווייל דאס פארקירצערט די לאנגע וועג וואס דאס וואסער דארף גיין דורכדעם וואס עס דינט ווי א נייע וואסער קוואל.
נאך א סיבה פארוואס מוז האבן א וואסער טאנק איז וויבאלד געווענליך וועלן די פייער לעשער דארפן עטליכע רערן צו באקעמפן דעם פייער פון עטליכע זייטן און דאס דארף קענען געטאן ווערן פון איין טראק און דאס איז נאר מעגליך אויב עס איז פאראן א וואסער טאנק וועלכע סופלייט דאס וואסער פאר אלע רערן.
דאס וואסער פאמפ איז זייער א קראפטיגער פאמפ וועלכע זיצט אינעם פאדערשטן טייל פון טראק אונטער די בענק ווי די פייער לעשער זיצן. דער פאמפ פארמאגט אן אייגענע דיזעל מאטאר וועלכע גיט אים א שטארק טרייב קראפט אויף אזוי ווייט אז דאס וואסער וועלכע שטראמט ארויס פון די רערן קען אוועקבלאזן א מענטש און אמאל אויסשיסן א פענסטער.
פונעם טאנק זענען פאראן געווענליך 10 עפענונגן פון וועלכע עס קענען ארויסגעצויגן ווערן מערערע האוזעס לויט וויפיל עס פעלט זיך אויס צו באקעמפן דעם פייער. די האוזעס ווערן אנגערופן וואסער ליניעס און דאס ווערט קאנטראלירט דורך א ספעציעלע קאנטראל צענטער וועלכע געפינט זיך אויפ'ן דאך פון די טראק. ווען א פייער אויטא דעגרייכט א פייער סצענע וועלן די סערוויס מענער אנהייבן ארויסציען עטליכע וואסער ליניעס לויט וויפיל זיי טראכט זיי וועלן דארפן. דער קאנטראלירער וועט באלד ארויפשפרינגן אויפ'ן דאך און עפענען דעם וואלוו און קאנטראלירן די ליניעס לויט דער פארלאנג פון וואסער וואס זיי דארפן האבן. איין ליניע וועט גענוצט ווערן צו שפריצן פון די גאס און וועט דארפן א שטארקע פרעשור פון גאר אסאך וואסער און א צווייטע ליניע וועט גענוצט ווערן דורך א גרופע וועלכע שפאצירט אריין אין די געביידע און דארפן ווייניגער פרעשור ווייל זיי דארפן א בעסערע קאנטראל צו זען ווי זיי האלטן מיט'ן פייער קאמף.
אויסער די וואסער טאנק איז פאראן א צווייטע טאנק וועלכע אנטהאלט 20 גאלאנען פון א ספעציעלע פאום וועלכע ווערט גענוצט צו באדעקן פארשידענע פליסיגע כעמיקאלן וועלכע קענען אויפרייסן ווען עס ווערט אויפגעהיצט. אין אן אויטא פייער נוצט מען געווענליך די סארט פאום צו פארמיידן די פארשידענע כעמיקאלן וואס אן אויטא פארמאגט פון אויפרייסן. עס זענען פאראן צוויי ערליי פאום סארטן וועלכע ווערן גערופן קלאס עי. און קלאס בי. דער פאום טאנק פארמאגט קלאס עי. פאום וועלכע ווערט מער אפט גענוצט און די קלאס בי. פאום ווערט געהאלטן אין א ספעציעלע קאמפארטמענט פאר ווען עס וועט אויספעלן.
עס זענען פאראן פארשידענע וואסער ליניעס פון פארשידענע רער גרויסקייטן און ווייטקייט. ווען די פייער לעשער קומען אן צו א פייער סצענע וועלן זיי דארפן אנאליזירן וואספארא סארט פייער דאס איז און וועלכע וואסער ליניעס מען דארף ארויסשלעפן דערצו. אין רוב פעלער וועלן זיי נוצן די וואסער ליניע וועלכע זיי רופן קראוסלעי האוז וועלכע איז 1.5 אינטשעס אין דיאמעטער דיק און 200 מעטער לאנג. די קראוסלעי האוז איז גוט פאר רוב פייערן און טרייבט ארויס 95 גאלאנען וואסער פער מינוט וועלכע איז נישט צו שטארק און נישט צו שוואך. פאר א קלענערע פייער וועלן זיי נוצן א האוז וועלכע איז נאר איין אינטש אין דיאמעטער וועלכע ווערט גערופן א בוסטער ליניע. די שטערקסטע וואסער ליניע איז א האוז פון 3 אינטשעס אין דיאמעטער וועלכע טרייבט ארויס טויזענט גאלאנען וואסער פער מינוט און ווערט גענוצט צו שפריצן פון די גאס אויף א גרויסע פייער.
רוב וואסער ליניעס דארפן באהאפטן ווערן דורך די פייער לעשער ווען זיי קומען אן צו די סצענע. כדי צו שפארן צייט אין א פייער איז פאראן עטליכע גרייטע וואסער ליניעס וועלכע ליגן ארומגעדרייט און די פייער לעשער קענען דאס באלד נוצן. די ליניעס האבן א קראפט פון 250 גאלאנען פער מינוט אבער זיי זענען נישט גענוג לאנג און די פייער לעשער וועלן באלד דארפן באהעפטן אנדערע לאנגע וואסער ליניעס.
א באזונדערע וואסער ליניע ווערט גענוצט צו ברענגן דאס וואסער פון א פייער הידראנט. די האוז דערצו איז 5 אינטשעס אין דיאמעטער און איז 100 פיס לאנג. געווענליך וועלן די פייער לעשער ברענגן דעם טראק נאנט צו די פייער הידראנט זיי זאלן נישט דארפן ציען מער רערן וועלכע געדויערט צייט. אבער אין א ספעציעלע קאמפארטמענט האבן זיי 25 און 50 פיסיגע האוזעס וועלכע זענען געמאכט פאר דעם צוועק אין פאל דער טראק קען נישט גיין גענוג נאנט.
די לייטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די לייטער טראק איז וויכטיג ווען מען דארף באקעמפן א פייער אין א געביידע וועלכע איז מער ווי איין שטאק. אין שטאטישע פייערס וועט מען געווענליך באלד ברענגן א לייטער טראק וויבאלד רוב הייזער זענען מער ווי איין שטאק. אבער אין פארווייטערטע שטעטלעך און ווילעדזשעס וועט מען דאס נאר ברענגן אויב מען דארף דאס האבן.
די לייטער הייבט זיך און נידערט דורך א פיסטאן וועלכע איז א רער וועלכע זיצט אין א צווייטע רער און ציט זיך ארויס פון דארט. דאס ארבעט מיט היידראליק פליסיקייט וועלכע שטראמט אריין דורך א פאמפ און שטופט ארויס די אינעווייניגסטע רער וועלכע ציט אויס דעם לייטער. יעדע פיסטאן פארמאגט א וואלוו וועלכע האלט אפ די פליסיקייט פון צוריק ארויסרינען. ווען מען וויל צוריק אראפנידען די לייטער וועט מען עפענען דעם וואלוו אביסל און די פליסיקייט ווען צוריק אריינרינען אין איר ספעציעלן טאנק און די לייטער וועט זיך צוריק איינציען.
די לייטער ווערט אפערירט דורך דריי טיילן. די ערשטע איז די הויפט פיסטאן וועלכע ציט אויס די לייטער ווי מיר האבן יעצט דערמאנט. די צווייטע איז א פאר פון צוויי קליינע פיסטאנס וועלכע הייבן די לייטער ארויף און אראפ, און דריטענס איז פאראן א באזונדערע מאטאר וועלכע דרייט די גאנצע פלאטפארמע אויף וועלכע די לייטער זיצט פון רעכטס צו לינקס. די פייער לעשער דארפן כאטש איינמאל א וואך פרובירן די לייטער אויב אלעס ארבעט געהעריג און דאס איז א טייל פון א איבונגן פראגראם.
אינעם לייטער לויפט א 3 אינטשיגע האוז וועלכע איז די איינציגסטע וואסער ליניע פון דעם לייטער טראק. די ליניע איז 3 אינטשעס איז דיאמעטער און טרייבט ארויס טויזענט גאלאנען וואסער פער מינוט און ווערט גענוצט צו שפריצן פון דער הייעך אויף אראפ וועלכע איז א גוטע מיטל צו דערשטיקן א פייער.
ווען די לייטער ווערט אויסגעצויגן דארף דער טראק באפעסטיגט ווערן אין פלאץ וועלכע ווערט געטאן דורך צוויי אוטריגערס וועלכע זענען ווי צוויי באזונדערע פיס וועלכע ווערט גענוצט ביי רוב לאסט אויטאס וועלכע האבן לייטערס אדער שלעפ עקוויפמענט. דער גאנצער פראדעצור פון קאנטראלירן די לייטער און די אוטריגערס ווערט געטאן דורך א קאנטראל צענטער און איינער דארף דארט זיצן די גאנצע צייט.
פארשידענע געצייג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פארשידענע שווערע געצייט דארף גענוצט ווערן דורך פייער לעשער צו ברעכן טירן און פענסטערס, באהעפטן רערן, עפענען די פייער הידראנט, און מעדיקאלע געצייג ווען זיי דארפן באהאנדלן א פארוואונדעטע פאציענט. צווישן די געצייג (טולס) וועלכע געפינען זיך דארט זענען:
פאס זייער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז א אייזערנע זייער וועלכע ווערט געלייגט אונטער די האוז וועלכע ווערט גענוצט צו ברענגן וואסער פון א לעיק אדער סווימינג פול און פילטערט אויס די שמוץ עס זאל נישט אריינגיין אין די וואסער ליניע און פארלאנגזאמען די וואסער סופליי אדער שעדיגן דעם מאטאר.
נעזלעך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן פארשידענע ערליי נאזעלס (עק טייל פון א האוז פון וואו דאס וואסער קומט ארויס) געוואנדן לויט די סיטואציע. עס איז פאראן אזעלכע וואס צעשפרייטן דאס וואסער און אנדערע וואס שיקן דאס וואסער אין א גלייכע שטארקע שטראם. עס איז אויך פאראן א ספעציעלע נאזעל וועלכע מאכט א נעפל פון וואסער און ווערט גענוצט אין פארשידענע עקסטרעמע וועטערס.
Foam inductor[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז א ספעציעלע נאזעל וועלכע ווערט גענוצט צו שפריצן וואסער און פאום אין די זעלבע צייט. די נאזעל האט צוויי עפענונגן און דאס וואסער און פאום מאטריאל ווערט געפיטערט דורך צוויי באזונדערע האוזעס וועלכע קומען אריין אונטער איר.
אנדערע געצייג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א רייע העק ליגן אין א באזונדערע קאמפארטמענט. די העק ווערן גענוצט צו ברעכן ווענט און אויפרייסן טירן און אפפליקן שיטראק און די דאך כדי די פייער לעשער זאלן קענען צוקומען איבעראל און זיכער מאכן אז אלע פייער איז דערשטיקט.
אלע פייער טראקס פארמאגן א אי-עם-עס קאמפארטמענט וואו זיי האלטן אלע געצייג וואס אן אמבולאנס האט, אריינגערעכנט א דיפיברילעיטאר, אקסיגן טאנק, און א טראומא דזשאמפ קיט.
עס זענען פאראן אלע סארט צווענגלעך און רענטשעס וועלכע ווערן גענוצט אויפצודרייען און פארמאכן די האוזעס און פייער הידראנט. אין א באזונדערע קאמפארטמענט ליגן די ספעציעלע געצייג וועלכע ווערט גענוצט אויפצושניידן אן אויטא אין פאל פון אן עקסידענט. די סארט געצייג ווערן גערופן "Jaws of Life" און עס וואלט גענוצט א באזונדערע ארטיקל צו עקלערן צו וואס און וויאזוי מען נוצט אט די אלע געצייג און מאשינען.
איינע פון די קאמפארטמענטס אנטהאלטן פארשידענע ערליי פענס וועלכע ווערן גענוצט ארויסצובלאזן רויך פון צימערן כדי די פייער לעשער זאלן קענען אונטערזוכן דאס פלאץ. איינע פון די פענס איז א ספעציעלע פרעשור פען אין וועלכע מען באהעפט א האוז און די רויך גייט ארויס פון דארט אונטער פרעשור.
די טראקס פארמאגן אויך ספעציעלע דעק מאטריאל וועלכע די פייער לעשער וועלן נוצן צו באדעקן מעבל און אנדערע טייערע געצייג אין א הויז א שטאק אונטער א פייער פון וועלכע עס וועט אראפרינען שטויב, מאטריאל, און וואסער.
נאך זאכן וואס ליגן דארט זענען: שטריק צו קריכן, צוויי סארט לייטערס וועלכע הענגן אין די זייטן, טשעין סאו צו שניידן א דאך, א פשוט'ע פייער עקסטינגווישער צו פערלעשן קליינע פייערן, און א בעקבאורד וועלכע ווערט גענוצט צו פירן פארוואונדעטע מענטשן וועלכע קענען נישט גיין אויף די אייגענע פיס.
אלע קאמפארטמענטס האבן נומערן און אלע פייער לעשער דארפן וויסן אויסעווייניג ווי יעדע סארט געצייג ליגט מען זאל דאס נישט דארפן זוכן ווען מען דארף דאס האבן. די קאמפארטמענטס זענען ספצעיעל געבויט לויט די געצייג און עקוויפמענט וואס ליגט דארט עס זאל זיין גרינג ארויסצונעמען און אריינלייגן.
א זיץ פאר יעדן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פייער טראקס זענען דעזיינט צו קענען טראגן אסאך סערוויס מענער צו א פייער סצענע. אין א געווענליכע סצענע וועלן קומען עטליכע טראקס מיט צענדליגער סערוויס מענער. דער טראק האט פלאץ פאר יעדן מיט אירע דזשאמפ זיצן וועלכע געפינען זיך אין די צווייטע רייע פון דעם פאדערשטן טייל פון טראק. אין די ערשטע רייע זיצו דער טראק דרייווער און דער קעפטעין.
דער טראק דרייווער דארף קענען די מלאכה ווייל אזא שווערע טראק (דארט ליגט טויזענט גאלאנען וואסער און גאר שווערע עקוויפמענט) קען זיך נישט גרינג אפשטעלן איינעמאל עס פארט שנעל. ווער רעדט נאך פון פארמיידן עקסידענטן צו וועלכע זיי דארפן זיין געווארענט. אויב אן אויטא זאל זיך צוזאמענקראכן מיט א פייער טראק וועט דאס זיין א פאטאלע עקסידענט. דער דרייווער איז דער קאנטראלירער פון די וואסער ליניעס און ער קאמיוניקירט מיט די סערוויס מענער דורכאויס די גאנצע סצענע.
יעדע טראק טראגט א קעפטעין וועלכער איז דער באפעל געבער פאר די סערוויס מענער. ווען מען דעגרייכט א פייער סצענע וועט דער קעפטעין אנאליזירן דעם פייער און באפעלן די סערוויס מענער וואס צו טאן. דער קעפטעין בלייבט די גאנצע צייט נעבן דעם טראק און איז פארבינדן מיט די סערוויס מענער דורך די ראדיא אין וועלכע ער הערט די סיטואציע און גיט ווייטערדיגע באפעלן. דער קעפטעין איז א לאנג יעריגער פייער עקספערט און טראגט די אחריות פון אלע זיינע סערוויס מענער זיי זאלן נישט געשעדיגט ווערן און אויב יא וויאזוי מען זאל דאס באהאנדלן.
בילדער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
-
א פייער מאשין אין העלסינקי.
-
א עם-53 טעלעסקאפישער לייטער יוניט (174 פיס) אין העלסינקי פינלאנד.
-
-
פאריז פייער בריגאדע.
-
-
-
-
FDNY טורעם לייטער 21 אין ניו יארק סיטי.
-
FDNY ענזשין 6 אין ניו יארק סיטי.
-
Tower 1 of the Gainesville, Florida Fire Department.
-
אילינויעס ענזשין 24.
-
Palm Beach County Fire-Rescue Quint 57.
-
Greenfields Fire Company Engine located from Berks County, Pennsylvania.
-
-
Platoon of the fire department of Hofgeismar/Germany
-
סופארט 42 - באטטע קאונטע קאליפארניע.
-
-
-
A Mercedes-Benz truck serving as turntable ladder in Kronach/Germany
-
-
A Polish 1936-built Fiat 621 L fire truck in Warsaw, Poland


c: text/html

text:
מינהגים רעשוס, פּאַס טשעק און Forwarding רעשוס באַדינונגען זענען בנימצא אין דער וואָקזאַל. אנדערע פאַסיליטיעס בייַ די טערמינאַל אַרייַננעמען אַ האָטעל, אַ פּאָסטן-אָפיס, רעסטראַנץ און דינער לאַנד טרעגער באַדינונגען.
די ערשטע שטאָט זאַל הייזער דער מוזיי פון דיפּ ים Fishing. יגזיבאַץ אַרייַננעמען די געשיכטע פון ים פישערייַ, ים חיות, די שטאָט און זייַן געגנט, און אַלט נאַוויגאַציע עקוויפּמענט.
דער מלאך ס מיסיע, געבויט פון קסנומקס-קסנומקס, איז אַ רעפּליקע פון האַדריאַן ס מאַוסאָלעום (קאַסטעל סאַנט'אַנגעלאָ אין רוים).
קאָנסערץ און קונסט עקסאַבישאַנז זענען געהאלטן אין די מערב מיסיע. געבויט צווישן קסנומקס-קסנומקס, עס האט שוין מאַדערנייזד אַ ביסל מאל אין די פאַרגאַנגענהייַט. פֿון נאָך דער צווייטער וועלט מלחמה ביז קסנומקס עס איז געווען אַ הויפּטקוואַרטיר פון די רעד מיליטער.
די קסנומקסטה משיח דער מלך קהילה אין דעם צענטער פון דער שטאָט איז ערעקטעד אויף די פּלאַץ פון אַ גאָטהיק טעמפּל. אַ ווודאַן שיף רעפּליקע איז אין די הויפּט שיף. אָרגאַן קאַנסערץ זענען דערלאנגט בעשאַס די זומער.
די ניי-גאָטהיק קירך פון די רוח מאַדער "Stella Maris" האט סטיינד גלאז פֿענצטער פון גרויס קינסט ווערט. עס איז געווען ערעקטעד אין די סוף פון קסנומקסטה יאָרהונדערט.
די "געזונט" איז אַ פּרעסערוועד טורעם פון אַ פּראָטעסטאַנט קירך דאַמידזשד בעשאַס וועלט מלחמה צווייטער און דימאַלישט דערנאָכדעם.
אַ באַשיצן געבויט אין קסנומקס האט די עקספּאַזישאַן "די שטאָט נעכטן און איצט", פּריזענטינג בילדער פון די שטאָט 'ס געשיכטע און אנדערע יגזיבאַץ.
די סטאַוואַ מłיני איז אַ נאַוויגאַציע ביקאַן געבויט אין די פאָרעם פון אַ ווינדמיל אויף די קסנומקסטה יאָרהונדערט ברייקוואָטער.
די לייַכטטורעם, געבויט אין קסנומקס, איז בייַ קסנומקס עם איינער פון די העכסטן ביקאַנז אויף די באַלטיק ים.
די מזרח הינט, אָדער גערהאַרד ס מיסיע, איז איינער פון דרייַ פּרעסערוועד פאָרץ פון די קסנומקסטה יאָרהונדערט. אַן אויסשטעלונג ין דעם בנין גיט די געשיכטע פון די שטאָט 'ס פאָרץ, ווי ווויל ווי אַבדזשעקס געפֿונען דאָרט.
די דיסטריקט פון קאַרסיבóר כּולל אַ עוואַנגעליקאַל בית-עולם געגרינדעט אין די ערשטער העלפט פון קסנומקסטה יאָרהונדערט.
די גאָטהיק קירך פון די קסנומקסטה יאָרהונדערט כּולל אַ מזבח פֿון די קסנומקסטה יאָרהונדערט און אַ אָמעד פון די קסנומקסטה יאָרהונדערט.
אַ דענקמאָל אַנערז דעם זכּרון פון רויאַל Air Force פּיילאַץ שיסער אַראָפּ בשעת ריידינג פּאָרט טאַרגאַץ in April קסנומקס.
קאַרסיבאָרסקאַ קęפּאַ, אַן אינזל נעבן די שטאָט, כּולל אַ פויגל מיזבייעך מיט בעערעך קסנומקס מינים.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
פויגל
פויגל איז א מין בעל חי מיט צוויי פיס, פליגלען און פעדער וואס לייגן אייער. רוב פויגלען פליען ארום אין די לופטן דורך זייערע פליגלען. ס'זענען דא בערך 10,000 זגאלן פויגלען אויף דער וועלט, פונעם ארקטיק ביזן אנטארקטיק.
דער גרעסטער פויגל איז דער שטרויס (וואס קען וואקסן ביז 9 מעטער), דער קלענסטער 5 צ"מ.
זיי קענען פליען קעגן די קאלטסטע ווינט, און האבן נישט קיין קליידונג אבער זענען באשיצט דורך זייערע פעדערן ווארעם צוליב די פילע בלוט וואס שטרומט ווילד אין זייער קערפער.
זיי טראגן קערנדליך פון איין פלאץ צו אנדערן פלאץ, וואס ווערט אנגפלאנצט, אויך קרענק וואס ווערט אנשטעקונג אין מענטשן.


text:
די ערשטע זאך דארף מען באקוקן דעם הכשר אויף דער קריגעלע, אַה! א הכשר פון א כהן "גדול". דארף מען דאך מברר זיין צו ער איז באמת א "גדול." נו, אפשר איז ער געווען א ביסל געכאפט אין דער ציונית, וואלטן אונזערע קנאי'שע אידעלעך נישט צוגעלאסט נוצען זיין הכשר, בפרט נאך פאר אזא הייליגער מצוה ווי צינדען דער מנורה אין בית המקדש. די מאדערנע (קרי ר.ק.א.) האבן מורא געהאט "ווער קען וויסען אפשר איז דער כהן "גדול" גאר געווען א לויבאוויטשער!" נו, דארף מען אים אונטערזוכען און זען אויב ער האט גחתמ'ט אויף זייערע נייע אני מאמין'ס. די סנַאגס וואלטן געזאגט אפילו אויב ער חתמ'ט אויף די נייע אני מאמין'ס העלפט עס גאר ניט. לאידך די לויבאוויטשער האבן מורא אז אפשר איז דער כהן גדול א מאל געווען אין דער התאחדות איז דאך דער שֶמֶן זיכער טמא, אדער אפשר איז דער "גדול" גאר א מתנגד! איז דאך ערגער ווי אלץ. פארשטייט זיך אליין אז על פי דרך הטבע וואלט מען קיין מאל נישט געקענט אנצינדען די מנורה נו, איז געווען א מורא'דיקער נס אז דער עולם איז געווען פארנומען - אולי זענען זיי אלע געווען אויף הירשל'ס בּלָאג - האט מען געקענט צינדען די מנורה, און וועגן דער אומגלויבליכע נס האט מען צוגעלייגט נאך איין טאג חנוכה.אויב דער תירוץ שטייט שוין אין איינע פון אונזערע הייליגע ספרים וועל איך מוזן זאגן ברוך שכוונתי.
פון דיינע אמת'ער גוטער פריינד
----------------------
הירשל, אלץ חסידישער יונגערמאן זאלסטו שטענדיק געדיינקען אל יבוש מפני המלעיגים


text:
4טן מיי
דעם 4טן מיי איז דער 124סטער טאג פון יאר (125סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 241 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1776 - די בריטישע קאלאניע ראד איילאנד ווערט די ערשטע אמעריקאנער קאלאניע וואס פראקלאמירט זעלבשטענדיקייט
- 1814 - נאפאלעאן באנאפארטע קומט אן אין עלבע אינזל
- 1924 - די אלימפיאדע עפנט אין פאריז
- 1979 - מארגארעט טאטשער באשטימט פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1928 - כאסני מובאראק, פרעזידענט פון עגיפטן
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1980 - יאסיפ בראז טיטא, פירער פון יוגאסלאוויע (געב' 1892)
פייערטעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- האלאנד - אנדענק טאג פאר די געפאלענע ביי דער צווייטער וועלט מלחמה


text:
ישראל שקלאווער
רבי ישראל בן שמואל אשכנזי (שקלאוו, ליטע (היינט אין בעלארוס), תק"ל 1770 - טבריה , ה'תקצ"ט 1839), באקאנט ווי רבי ישראל שקלאווער, איז געווען א רב און איינער פון די פירער פון דער אימיגראציע פון די תלמידי הגר"א אין ארץ ישראל. ער האט מחבר געווען דאס ספר "פאת השולחן" אויף הלכות ארץ ישראל און "תקלין חדתין" אויף מסכת שקלים אין דעם ירושלמי.
רבי ישראל איז געבוירן געווארן אין שקלאוו אין א בארימטער משפחה פון רבנים. זיין זיידער, רבי עזריאל שקלאווער, האט אימיגרירט אין ארץ ישראל אין תקל"ב (1772) און ליגט דארטן. רבי ישראל האט געוואוינט אין שקלאוו און האט געלערנט דארט. ער האט אנגעהויבן צו לערנען ביים גאון אין ]ווילנע בערך אין תקנ"ו (1796), צוזאמען מיט זיין חבר רבי מענדל שקלאווער. נאך דער פטירה פונעם גאון אין תקנ"ח (1797) האט רבי ישראל עוסק געווען ברענגען צום דרוק דעם ביאור הגר"א אויף שולחן ערוך חלק אורח חיים.


text:
טעידע נאציאנאלער פארק
טעידע נאַציאנאַלער פּאַרק (שפאניש: Parque Nacional del Teide) איז אַ נאציאנאלער פּאַרק אויפן אינזל טענעריפע אין די קאַנאַרישע אינזלען. ער איז דער מערסטער באזוכטער פּאַרק אין שפאניע מיט מער ווי 4,000,000 טוריסטן א יאר.
דער פּאַרק געפינט זיך אויפן טעידע בארג, א ווולקאַן וואס איז הויך 3718 מעטער איבערן ים-שפיגל, און איז דער העכסטער באַרג אין שפאניע און די אטלאנטישער אינזלען און דער דריטער העכסטער ווולקאַן אין דער וועלט. דער באַרג איז אַ סימבאָל פון שפאניע.
דער פּלאַץ איז געווארן אַ נאַציאנאַלער פּאַרק אין 1954, און איז געווארן דערקלערט אַ וועלט ירושה ארט אין 2007.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- טעידע נאַציאנאַלער פּאַרק (אויף שפאניש)


text:
רב (אמורא)
רב אבא, אדער ווי ער ווערט אנגערופן אין ש"ס מיטן נאמן רב, אדער אבא אריכא. ער האט געגרינדעט די ישיבה אין סורא.
אינהאַלט
זיין אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זיין פאטער האט געהייסן אייבו, ער שטאמט פון די קינדער פון שמעי דער ברודער פון דוד המלך. ער ווערט פארעכנט אלס א בן גדולים איינער וואס שטאמט פון חשובע איידל לייט.
זיין נאמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין גמרא געפונט מען אסאך מען האט איהם גערופן אבא. שמואל האט איהם גערופן אבא, זאגט רש"י[1] צוליב חשיבות, אזוי ווי מען זאגט אויף א חשובער קלוגער מאן "ער איז מיין טאטע". אדער מיינט דאס ער איז דער חשובסטער און דער עלטסער פון אלע, ער איז דער טאטע, ווייל ער האט לאנג געלעבט איבער 400 יאהר.[פֿעלט אַ מקור]
אויך געפינט מען אסאך מען האט איהם גערופן רב. ווייל אזוי ווי מען רופט רבי יהודה הנשיא רבי, האט מען אים גערופן רב, ווייל אין ארץ ישראל האט מען גערופן רבי, און אין בבל האט מען גערופן רב, און ער האט געוואוינט בעיקר אין בבל.[2]
אויך האט ער געהייסן אבא אריכא[3] ווי באלד ער איז געווען א הויכער מענטש.
זיינע רביים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געווען א תלמיד פון רב חייא, זיין פעטער, זיין טאטענס ברודער [4]. רב חייא האט אים זייער חשוב געהאלטן און אים גערופן "בן אחותי" מיין געליבטער טייערער [5]. אויך איז ער געווען א תלמיד פון רבי יהודה הנשיא דער בעל משניות [6]. דער רמב"ם שרייבט אין די הקדמה פון פירוש המשניות אז ער האט מקבל געווען פון ר' ינאי, אבער דער ראב"ד שרייבט לא היה ולא נברא עס איז נישט אמת.
פון זיין לעבענס ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז קודם געווען ביי רבי יהודה נשיאה אין ארץ ישראל און געלערנט אין זיין ישיבה.
אין שנת ג'תתקע"ט איז רב צוזאמען מיט זיין חבר שמואל אראפ קיין בבל, אנהייב האט מען נישט געוואוסט זיין גרויסקייט און מען האט איהם געשעטלט פאר א דאלמוטשער פאר די בני ישיבה ביז ר' שילא האט זיך גאכאפט אז דאס איז רב און האט איהם זייער מכבד געווען[7]
שמואל האט זיך באזעצט אין נהרדעא און געווארן דארט דער ראש ישיבה, רב האט נישט געוואלט שטערן זיין חבר שמואל און איז געגאנגען קיין סורא וואס הייסט אויך מתא מחסיא, עס האבן דארט געוואינט אסאך אידן, אבער רוב זענען געווען עמי הארץ, ער האט זיך דארט באזעצט אין אויסגעלערנט די גאנצע שטאט די וועגן פון די תורה, די גמרא [8] זאגט רב בקעה מצא וגדר בה גדר, רב האט געטראפען א ליידיג פלאץ און האט דארט ארום גענומען דאס גאנצע פלאץ מיט תורה, רב האט דארט אויפגעשטלט א גרויסע ישיבה מיט אסאך תלמידים, האט אויפגעשטלעט דארט א בית דין, אזוי איז אויסגעקומען אז אין בבל האט עקזיסטירט צוויי גרויסע בתי דינים, אין נהרדעא וואס שמואל האט געהאט און אין סורא וואס רב האט אויפגעשטעלט. ער איז געווען אין סורא א ראש ישיבה 24 יאר[9] ווי עס שטייט רבותינו שבבבל מיינט מען רב און שמואל.[10]
א תנא אדער א אמורא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין גמרא געפונען מיר רב תנא הוא ופליג,[11] ער ווערט אבער אויך פארעכנט ווי א אמורא, דאס איז וויבאלד ער האט לאנג געלעבט, ער איז געווען אין די ענדע פון די תנאים און ביים אנפאנג פון די אמוראים. דער ספר כריתות שרייבט אז רב ווערט נישט דערמאנט אין די משנה וויבאלד זיין דור וואס זענען געווען אנהייב פון די אמוראים האט איהם נישט גערעכנט פאר קיין תנא, דעריבער האט ר' יוחנן נישט אנגענומען זיינע רייד, אבער פאר אונז ווערט ער פארעכנט ווי א תנא, און ער האט א כח צו קרוגען אויף תנאים.
ער איז אויך געווען א מקורב למלכות, עס איז געווען א שר אדרכן וואס האט איהם ליב געהאט אהבת נפש, אזוי נאנט ווי רב מיט אנטונינוס, ווען דער שר איז געשטארבן האט רב געזאגט נתפרדה החבילה.[12]
זיינע חברים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער האט געהאט גאר אסאך, מיר דערמאנן נאר אייניגע. שמואל, ר' יצחק בן אבדימי, ר' חנינא, ר' יוחנן, רב חביבא, ר' אבא בר יעקב.
זיין משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א ווייב האט ער געהאט נישט צו א גוטע, זיין פלעגט איהם צוגערייטן פונקט דאס פארקערטע וואס ער האט געוואלט, ווען ער האט געבעטן איין זאך האט זי געמאכט א אנדערע, אין גמרא[13] ווערט פארציילט אז ווען זיין זוהן איז אינטערגעוואקסן איז איהם בייגעפאלן ער זאל זאגן פאר זיין מאמע דאס פארקערטע, דאס הייסט ווען ער האט געוואוסט אז זיין טאטע דארף למשל באנדל זופ האט ער געזאגט פאר די מאמע זי זאל מאכן טשיקן זופ, האט זי דאך געמאכט דאס פארקערטע זי האט געמאכט באנדל זופ, אזוי האט רב געהאט וואס ער האט געוואלט, ווען דער טאטע רב האט דאס געזעהן האט ער אויסגלערנט זיין קינד, ניין עס איז נישט גוט, ווייל די געוויינסט דיך צו זאגן ליגענט. ער האט געזאגט איך האב גענוג פון מיין ווייב דערמיט וואס זי ערציט מיינע קינדער און זי איך מיך מציל פון זינדיגן.
רב האט זיך געפירט ווען ער איז אנגעקומען אין א פלאץ האט ער זיך גענומען א ווייב, ער האט געזאגט מאן הויה ליומא, וועלכע פרוי איז גרייט צו זיין מיין ווייב, אויף בלויז א טאג ווילאנג איך בין דא, דערנאך ווייס איך נישט ווען איך וועל זיך צוריק קערן.[14]
זיין פטירה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווי דערמאנט האט ער גלעבט זייער לאנג פיר הונדערט יאהר [15]. רב איז אוועק שנת ד'ג'.[16]
זיין דור האבן געמאכט אויף איהם א גאר שטארקן הספד, א גאנצע יאהר פון זיין פטירה האט מען נישט געבררענגט קיין הדסים און בלומען ביי קיין חתונה. רבי יוחנן האט צוריסן דרייצן בגדים אויף אים און געזאגט אזיל גברא דמסתפינא מיניה, עס איז אוועק א מענטש וואס איך האב מורא געהאט פון איהם.
זיין זוהן האט געהייסן ר' חייא בר רב, זיין איידעם רב חנן. זיינע קאזינעס זענען געווען רבנא, עוקבא, רבנא, נחמיה,
זיינע ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס איז דא וואס זאגן אז ער האט מחבר געווען דעם ספרא מיטן ספרי.[17] זיין ברענגן דערצו א ראיה ווייל עס הייסט ספרא דבי רב און ספרי דבי רב.
אויך איז דא א מדרש עשרה מילי דחסידותא וואס רעדט ארום די צען חסידות וואס רב האט זיך דערמיט געפירט 1) ער האט נישט ארויסגעקוקט פון זיינע ד' אמות. 2) ער איז נישט געגאנגען מיט א בלויזן קאפ. 3) ער האט געגעסן שבת דריי סעודות. 4) ער האט אינזינען געהאט ביים דאווענען. 5) נישט געקוקט אויף די זיין. 6) ווען ער איז אריין אין בית המדרש איז ער געגאנגען א אוםוועג, כדי דער ציבור זאל זיך נישט אויפשטעלן און זיך ריקן פאר איהם. 7) ער האט נישט געגען קיין סעודת הרשות נאר א סעודה פון א מצוה. 8) ווער עס האט איהם באליידיגט איז רב געגאנגען צו איהם און האט איהם איבערגעבעטן. 9) ער האט געהאט א זיסע שטומע, דעריבער פלעגט ער אסאך זיין א מתרגם מסביר זיין פאר די בני ישיבה וואס די ראשי ישיבות זאגן. י) ער איז שטענדיג געגאנגען מיט טלית און תפלין.
עס איז דא אסך פירושים אויף דער מדרש, צו לעצט האט דאס געדרוקט דער גאון ר' גרשון העניך ליינער פון ראדיזין אין צען טאג וואס ער איז געזעסן אין תפיסה, יעדן טאג האט ער מסביר געווען א צווייטער מדה פון רב מיט גרויס בקיאות און חריפות שאין דוגמתו.
דער רמב"ם שרייבט אויף אים ער האט נישט גערעדט קיין דברים בטלים זיין גאנץ לעבן.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ (יבמות נ"ז ע"ב, ברכות מ"ז ע"א)
- ↑ רשב"ם ב"ב דנב., ופסחים קיט:).
- ↑ (נדה כד:)
- ↑ (עירובין י"ב ע"ב, ומכות יא.)
- ↑ (ערוך)
- ↑ (ביצה כב:)
- ↑ (יומא כ:).
- ↑ חולין קי.
- ↑ אגרת רב שרירא גאון
- ↑ סנהדרין י"ז
- ↑ (חולין קכ"ח ע"ב גיטין לב: און נאך)
- ↑ (עבודה זרה ד"י ע"ב)
- ↑ (יבמות ס"ג)
- ↑ (יבמות ל"ז ע"ב)
- ↑ (כנסת יחזקאל ח"ג פס"ג)
- ↑ אגרת רב שרירא גאון.
- ↑ (רמב"ם בהקדמת פי' המשניות)


text:
בית מדרש גבוה
בית מדרש גבוה איז א בארימטע ישיבה אין לייקוואד, ניו דזשערסי, געגרינדער אין ה'תש"ג דורך הרב אהרן קאטלער.
די ישיבה איז די גרעסטע אין די פאראייניגטע שטאטן, און אפשר אפילו אין דער וועלט. די ישיבה שטעלט צו א דארמעטארי מיט עסן, און אלץ מיט אן אויסערגעווענליכן סדר. די אדמיניסטראציע האט א פונקטליכן (ביז 98% פונקטליך) חשבון אויף יעדן בחור וואו ער שלאפט, און אויף וועלכן פון איבער 4000 זיצן אין איבער 8 בתי מדרשים ער זיצט.
דער קאמפוס איז כולל פיר געביידעס מיט אכט בתי מדרשים און פיל וואוינזאלן.
אינהאַלט
- 1 איר גרינדער
- 2 פארוואלטונג, השגחה, און רעגיסטראציע
- 3 לימודים, חבורות, און סדרים
- 4 געביידעס
- 5 זמנים
- 6 טומעלט טאג
- 7 די "פריזער"
- 8 וועבלינק
איר גרינדער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די גרינדער פון דער ישיבה איז געווען רבי אהרן קאטלער. ער האט דאס געגרינדעט אין יאר תש"ד.
זינט איר גרינדונג זענען געווען עטליכע ראשי ישיבות.
- איר גרינדער ר' אהרן זצ"ל.
- זיין זון ר' שניאור קאטלער זצ"ל.
די פיר ראש ישיבות פון היינט זענען:
- רבי מלכיאל קאטלער שליט"א. ער איז א זון פון ר' שניאור זצ"ל.
- רבי דוד שוסטאל שליט"א. ער איז אן איידעם פון ר' שניאור זצ"ל.
- רבי ירוחם אלשין שליט"א. ער איז אן איידעם פון הרב שווארצקאפ וואס איז געווען אן איידעם פון ר' אהרן זצ"ל.
- רבי ישראל ניומן שליט"א. ער איז אויך אן איידעם פון הרב שווארצקאפ.
די פיר ראשי ישיבה טיילן זיך איין אין די פאלגענדע וועגן
- די סעודה שבת פרייטאג צונאכטס ווערט געפירט יעדע וואך דורך אן אנדער ראש ישיבה, אזוי אז יעדע פערטע וואך איז עס דער זעלבער ראש ישיבה.
- אין יעדן בית המדרש זיצט אן אנדער ראש ישיבה, אזוי אז עס זיצן נישט קיינמאל די זעלבע ראש ישיבה אין דעם זעלבן בית המדרש, דאס איז איינגעטיילט יעדן זמן אן אנדער ראש ישיבה אין אן אנדער בית המדרש.
- יעדע וואך זאגט אן אנדער ראש ישיבה א שיעור אויף לימוד הישיבה אין אן אנדער בית המדרש.
פארוואלטונג, השגחה, און רעגיסטראציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ישיבה ווערט געפירט דורך ר' שרגא קאטלער און בעיקר דורך אהרן קאטלער, ביידע ברידער פון ר' מלכיאל.
- ר' יוסף בורסטין איז דער וואס פירט די ביורא פון דער ישיבה, סיי לעגאל און סיי למעשה.
- ר' יעקב פאלאק איז דער וואס איז געשטעלט אויף אנצונעמען נייע בחורים אין ישיבה, ער איז דער וואס קוקט איבער די אפליקאציע. ער איז אויך א משגיח.
- אבי פאלאק איז געשטעלט אויף די טעגליכע ציגעהערן פון אלע געביידעס פון די ישיבה, ווי די ריינקייט, אויפהאלטן, פאררעכטן און נאך, ער האט אונטער זיך א שטאב פון צענדליגע פוילישע גוים, אזוי אז מען זאגט אז אבי איז דער ראש ישיבה פון די פאלאקן.
השגחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס איז נישט דא קיין ספעציעלע השגחה אויף די בחורים אין ישיבה, אבער אזוי ווי אין אלע ליטווישע ישיבות איז דא איינער א געלונגענע בעל מוסר מיט געוואלדיגע טעלאנט וואס ער איז דער משגיח, זיין עיקר אויפגאבע איז צו געבן ווארימע דרשות, ערלעדיגן פראבלעמען ווי שלום בית, און העלפן די בחורים און אינגעלייט שטייגען אין תורה. אויך איז דא דריי קלענערע משגיחים וואס זיי טוען די ארבעט פון האלטן א אויג אויף די בחורים.
דער משגיח[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער משגיח ביז יאר תשנ"ח איז געווען ר' נתן וואכטפויגל זצ"ל. היינט איז דער משגיח רבי מתיתיהו סאלאמאן שליט"א, וואס איז באוואוסט מיט זיינע פייערדיגע דרשות.
קלענערע משגיחים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען אויך דא דריי אונטער-משגיחים
- ר' יעקב פאללאק
- ר' יהודה זשייקאבס
- ר' אליעזר סטעפאנסקי
ווערן אנגענומען אין בית מדרש גבוה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
כדי צו ווערן אנגענומען אין בית מדרש גבוה, דארף מען אויספילן אן אפליקאציע וואס קאסט $100 די אפליקאציע קען מען אריינשיקן ביז ז' אלול פאר דעם ווינטער זמן, און ז' אדר פאר דעם זומער זמן (אלול זמן נעמט מען נישט אן קיין נייע בחורים). דערנאך ווערט די אפליקאציע אדורך געקוקט דורך ר' יעקב פאללאק און ער גיבט דעם ערשטן יא אויף צו גיין צו פארהער.
די פארהער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען דא א פאר טיילן צו די פארהער
- ר' יעקב פאללאק מיט איינע פון די אנדערע צוויי קליינע משגיחים זיצן אין אפיס און רעדן מיטן אפליקאנט סתם צו זען וואס פארא בחור מען האט צו טאן מיט.
- איינע פון די פארהערערס פארהרען דעם אפליקאנט, געווענליך וואס מען האט געלערנט די לעצטע זמן. די פארהערערס זענען
ר' ישראל טעפלין
-
- עס זענען מעגליך דא נאך איך ווייס נאר נישט ווער
- איינע פון די ראשי ישיבה רעדן מיט דעם אפליקאנט אין לערנען, געווענליך גרייט מען זיך אן א שיין שטיקל תורה פאר דעם חלק.
- דערנאך קומט עס צוריק צו ר' יעקב פאללאק אויף די ענד באשלוס.
די רעגיסטראציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דערנאך דארף מען א דורך גיין די רעגיסטראציע פרעצעדור, וואס דאס מיינט איז אויסארבייטן א פרייז פאר שכר לימוד, אונטער שרייבן די תקנות, און נאך אזעלכע מינדערוויכטיגע פאפיר ארבייט.
באקומען א בעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאכדעם וואס מען איז שוין אלעס אריבער פאנגט זיך אן דאס מסדר זיין דאס עצם זיין אין ישיבה, ווען מען קומט אן איז גלייך די ערשטע טאג טומעל טאג, דאן איז מען זיך מסדר א חברותא, אויך זיצן אין די אפיס 2 אינגעלייט וואס זענען געשטעלט אויף מסדר צי זיין די בעטן אין די שלאף צימערן. זיי האבן א 100% פונקטליכע ליסטע פון ווער עס שלאפט אין וועלכע צימער און וויפול בעטן עס איז דא אין צימער. די ליסטע ווערט איבערגעארבייט יעדע ענדע זמן, די איינגעשטעלטע גייען ארום צו אלע צימערן מיט א ליסטע פון אנפאנג זמן, און א ליסטע פון אלע חתנים, זיי פרעגן אדער ווערן זיי געוואיר יעדען חתן ווען ער האט חתונה, און דורך דעם ענטפער ווייסען זיי אויב זיין בעט איז פארנומען דעם קומענדיגען זמן אדער נישט. אויך מאכן זיי זיכער אויב איינער האט געטוישט צימערן אינמיטען זמן. אפיציעל ווען/אויב מען טוישט צימערן מוז מען לאזן וויסען אין אפיס.
לימודים, חבורות, און סדרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען דא לימודים אין יעדע מקצוע באזונדער, אבער אלעס איז איינגעטיילט אלס אדער א טייל פון סדר הישיבה, אדער אלס טייל פון די חבורות.
- סדר הישיבה איז די מסכת וואס די רוחניותדיגע פארוואלטונג (הנהלה) פון די ישיבה מאכט אףּ אז מען לערנט די זמן.
- די בתי מדרשים זענען איינגעטיילט אויף דעם צו מען לערנט דארט די סדר הישיבה אדער נישט. למשל אין בית אליהו לערנט מען נישט סדר הישיבה, אבער אין בית מדרש הישן לערנט מען יא סדר הישיבה.
- אלע לימודים (סיי די סדר הישיבה און סיי נישט) זענען איינגעטיילט צווישן חבורות, אזוי אז יעדע 20-30 (עס זענען דא חבורות וואס זענען צומאל איבער 100 מענטשן) מענטשן גיהערען צו א חבורה. דאס איז אויך די וועג ווי אזוי מען באקומט א זיץ אין א בית מדרש.
שיעורים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יעדע וואך גיבט אן אנדער ראש ישיבה א שיעור כללי אויף סדר הישיבה אין אן אנדער בית מדרש. אויך דארף יעדע ראש חבורה זען דערצו אז עס איז דא א שיעור (מען רופט דאס חבורה) כאטש איין מאל א וואך.
חבורה מיט זיצען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
כדי צו באקומען א זיץ אין א בית מדרש דארף מען געהערן צו א חבורה.
- די חבורה
א חבורה איז א צאל בחורים מיט/אדער אינגעלייט וואס נעמען זיך צוזאם אין א גרופע. זיי נעמען אויף א ראש חבורה וואס ער מאכט זיכער אז אלעס זאל קלאפן. אויך לערנען זיי אלע די זעלבע זאך אויף דעם זעלבען דרך הלימוד.
- יעדע אנפאנג זמן הענגט א צעטאל אין יעדע בית מדרש מיט די ראשי חבורות און די לימודים וואס זיי לערנען און וועלכע סדר זיי לערנען דאס.
דורך טומעלט טאג זוכט יעדער אויף אויפן צעטל אין וועלכע חבורה ער וויל זיין און שרייבט זיך איין מיט זיין חברותא ביים ראש חבורה. דער ראש חבורה גיבט דאס נאכדעם אריין פאר דער וואס איז איינגעשטעלט אויף דעם און זיי מאכן זיכער אז לויט וויפול נעמען די ראש חבורה האט געגעבן אזויפיל זיצען באקומט דער חבורה.
- דורך די סיסטעם קומט אויס אז מען קען טרעפן כמעט אויף יעדע מקצוע/ענין/סוגיא אין ש"ס, הלכה, אדער פוסקים א חבורה.
- ספעציעלע חבורות
עס זענען דא א ספעציעלע פלעצער וואס רופט זיך בודדים, וואס מיינט אז מען לערנעט דארט אן א חבורה.
די זיצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
בערך די דריטע טאג אין נייעם זמן, הענגט די וואס זענען גישטעלט דערויף אויף א צעטל אין יעדע בית מדרש וואס האט א מאפע פון אלע זיצן אין בית מדרש מיט קאלירטע זיצן, יעדע קאליר פאר אן אנדער חבורה.
- זיצן ליסטע
בערך די צווייטע וואך איז זמן (מיטן אויסנאם פון אלול זמן), ערווארט יעדע זיץ א קארטל וואס מען דארף אויספילן איינס פאר יעדע סדר. די קארטלעך האבן שוין אויף זיך פון פריער ארויפגעדרוקט די נומער פון די זיץ. מען דארף אויספילן
- דעם נאמען
- דעם נאמען פון דער חברותא
- וואס מען לערנט
- וועלכן סדר
- סאציאל סעקיורעטי נומער
בערך צוויי וואכן נאכדעם ווערט אויפגעהאנגען א ליסטע אין יעדע בית מדרש וואס גייט אין סדר פון אלף בית וואס נאך דעם נאמען איז דא א 6 ציפער קאד וואס ווייזט ווי מען זיצט, די ערשטע צווי ציפערן ווייזן די געביידע, די צווייטע צוויי די רייע, און די לעצטע צוויי די זיץ.
סדרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די טאג אין ישיבה איז איינגעטיילט אין א פאר סדרים אלעס מיט א זייגער
7:30 אינדערפרי איז שחרית.
נאך שחרית איז דא 15 מינוט הלכה
פרישטאג איז דא פון נאך שחרית ביז 9:30.
- סדר א'
אדער ערשטע סדר, פון 9:30 אינדערפרי ביז 1:45 נאכמיטאג.
מנחה דאווענט מען 1:45.
עס איז דא מיטאג צו עסן אין די עס זאל פון 2:00 ביז בערך 3:00.
- סדר ב'
אדער צווייטע סדר. איז פון 3:45 ביז 7:15.
- מוסר סדר
איז פון 7:15 ביז 7:45.
- סדר ג'
אדער נאכט סדר איז פון 9:00 ביז 10:30
מעריב איז אנדערש ווינטער אדער זומער.
געביידעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ישיבה פארמאגט פילע געביידעס אין לעיקוואד.
- ליג'אן געביידע
דאס איז אן אלטע געביידע אויף 617 6TH STREET דארט זענען אלע אפיסעס פון די ישיבה.
- די אלטע בית מדרש
דאס איז די אלטע בית מדרש ווי ר' אהרן זצ"ל האט נאך געלערנט, דאס איז אויף 7TH STREET פון אונטען פון די דארמעטארי געביידע. ביי די אלטע ישיבה לייט הייסט דאס די חשובסטע בית מדרש. אין דעם בית מדרש לערנט מען סדר הישיבה. אויך איז דא אין די געביידע
- די אוצר הספרים וואס מען האלט אינמיטען איבערבויען
- די עזרת נשים בית מדרש, דאס איז די עזרת נשים אבער א גאנצע וואך ניצט מען דאס פאר א בית מדרש
- די בולעטין באורד, ווי די געלע צעטלעך מיינען השבת אבידה, די בלויע אז מען זוכט א רייד, און די פינקע אז מען האט א קאר און איז גרייט מיטצונעמן אנדערע.
- די אפיסעס פאר די ראשי ישיבה.
- די עס זאל
די עס זאל (אדער ווי עס ווערט אנגערופן אין ישיבה די דייניג רום) איז אויף 6TH STREET צו מערב פון די דארמעטארי געביידע. דאס איז א הערליך נייע געביידע וואס מען האט געלייגט די גרינד שטיין אין יאר תשנ"ט און איז פארטיג געווארן אין יאר תשס"ב. עס האט אין זיך
- א הערליכע עס זאל וואס א האלב ניצט מען פאר א בית מדרש ווי מען לערנט נישט סדר הישיבה. אלס חלק פון די עס זאל
- סינקס וואס האבן נישט קיין הענטלעך וואס מען דרייט צו עפענען די וואסער, נאר מען שטופט אזא הענטל מיט טעפל ווייל ווען מען וואשט זיך פאר ברויט איז נישט אויסגעהאלטן אנצירורען די הענטלעך.
- סינקס פאר הייס וואסער פאר קאווע און טיי.
- א הערליכע מאדערנע קאך.
- א עס זאל פאר די ראשי ישיבה, מיט א באזונדערע בית הכסא פאר זיי.
- חבורה צימערן וואו ראשי חבורות קענען געבן א חבורה.
די געביידע איז באהאפטן צו די אלטע בית מדרש. סיי אויפן ערשטן שטאק און סיי אויפן צווייטן שטאק. די געביידע האט אויך אויפן ערשטן שטאק צוויי גרויסע בתי מדרשים, אין איינס לערנט מען סדר הישיבה און אין די צווייטע נישט.
- מערב בית מדרש
דאס איז א בית מדרש אויף די מערב האלב פון ערשטן שטאק פון עס זאל געביידע.
- מזרח בית מדרש
דאס איז א בית מדרש אויף די מזרח האלב פון די עס זאל געביידע.
- בית אליהו
די געביידע איז געבויט פון קאראוואנען, אויף 7TH STREET א קעגען איבער די אלטע בית מדרש, דאס איז דער גרעסטער בית מדרש ווי מען לערנט נישט סדר הישיבה. עס האט אויך א קליין בית מדרש פון אונטען.
- בית שלום
דאס איז א הערליך ניי איבער געבויט בנין וואס איז אויך באוואוסט אלס שמחה רום, דאס איז אויף 9TH STREET צווישען MADISON AVE און CLIFTON AVE. אין די בית מדרש לערנט מען נאר סדר הישיבה.
- די דארמעטארי געביידע
דאס איז די עלסטע דארמעטארי געביידע, עס איז אויך אויף 6TH STREET אביסעל צו מערב פון די ליג'יאן געביידע, עס האט 3 שטאק מיט בערך 15 צימערן צו א שטאק, מיט בערך 5 בעטן צו א צימער, די בית הכסא מיט וואש צימער זענען אינמיטן פון יעדע שטאק.
- די ערווינגטן
דאס איז אמאל געווען א האטעל וואס האט געהייסען אזוי, עס איז אויך אויף 9TH STREET צו מזרח פון בית שלום, דאס איז היינט א דארמעטארי, עס האט 3 שטאק מיט א קעלער, אויף יעדע שטאק איז דא בערך 25 צימערן, יעדע צימער האט בערך 4-5 בעטן, יעדע צימער אויף די 3 שטאק האט אויך א בית הכסא מיט א שויער. אין די קעלער איז דא נאך צימערן אבער די בית הכסא איז אינדרויסן, אויך האט די קעלער א וואש צימער צו וואשן וועש.
- די משוגעים הויז
דאס האט אמאל גיהערט צו א משוגעים אנשטאלט דערפאר רופט מען דאס אזוי, דאס איז אויך א דארמעטארי געביידע אויף 8TH STREET און CLIFTON AVE.
זמנים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען דא 3 זמנים אין ישיבה:
- ווינטער זמן פון ראש חדש חשון ביז ז' ניסן
- זוממער זמן פון ראש חדש אייר ביז י' אב
- אלול זמן פון ראש חדש אלול ביז י"א תשרי
טומעלט טאג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קיין איין באשרייבונג וועגן בית מדרש גבוה איז קיין באשרייבונג אויב עס האט נישט אין זיך טומעלט טאג. דאס איז די ערשטע טאג אין די זמן, די זיבעטע גאס ווערט פארוואנדעלט אין א מארק ווי מען האנדעלט זיך איין א חברותא מיט/אדער א חבורה. עס טומעלט זיך אין גרויסען עס פון די אינטערעסאנטסטע זאכן צו זען פאר איינער וואס האט דאס נאך נישט געזען. יעדער וואס זוכט א חברותא קען באקומען איינס ביי טומעל טאג.
די "פריזער"[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס איז דא א תקנה אין ישיבה אז ווען א בחור ווערט אנגענומען טאר ער נישט טאן א שידוך ביז פיר מאנאטן אין זמן, צו זיין מער פונקטליך ביז ט"ו בשבט פאר די ווינטער זמן, און ר"ח תמוז פאר דעם זומער זמן. אין די פיר חדשים ווערט דאס אנגערופען אז מען איז נאך אין די פריזער ווייל מען איז פארפרוירן ווען עס קומט צו שידוכים. די אויסנאם איז אז ווען מען ווערט אנגענומען אין ישיבה גיט מען אריין דעם נאמען פון וועמען מען האנדלט שוין אינמיטן א שידוך, אין אזא פאל אויב ווערט מען א חתן צו א מיידל מיט דעם נאמען, הייסט דאס אז מען האט נישט עובר געווען אויף דער תקנה.


text:
כל ימי נזרו קדוש הוא לה
בס”ד
א גיטן טייערע חבירים וידידים
דער יו”ט שבועות איז שוין פאראיבער, און יעצט שטייען מיר אין די שבע ברכות פון די גרויסע חתונה צווישן קודשא בריך הוא און כלל ישראל, מיר האבן באקומען די הייליגע תוה”ק און יעצט ליגט אויף אונז די זכיה צו ערפילן אונזער פליכט וואס מיר האבן מקבל געווען אויף זיך ביים חופה, צו לערנען און לעבן די תוה”ק. גאנץ יו”ט האבן מיר געזעהן און געהערט די פסוק פון ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגוי קדוש, וואס טראָגט אין זיך אזא ליכטיגע אפטייטש …מיר זענען די עם סגולה די אויסגעוועלט פאלק, מיר האבן די שליחות צו ברענגן כבוד שמים און פארשפרייטן אמונה אין השי”ת דורך זיין א ממלכת כהנים און א הייליג פאלק… אבער פון די אנדערע זייט ריקט זיך אָן דער יצר הרע און ברענגט אריין אזא וואלקן פון אומקלארקייט און דער מענטש פאנגט אָן האבן מחשבות ווי הייליג וואס הייליג …וואס איך דארף יעצט ווערן אינגאנצן א צווייטע מענטש? …פלוצלינג גיי איך ווערן א פרומער …דריי נישט קיין קאָפ לאז אלעס אזוי ווי ס’איז… אזוי דרייט מען זיך ארום צומישט און ביז וואס ווען וואו צו וואסערט מען די השפעה פונעם הייליגע יו”ט און מען פארפאסט חלילה די געלעגענהייט פון קומען נענטער צו השי”ת, לאמיר דערפאר אריין קוקן אין אונזער פרשה און בסייעתא דשמיא נעמען די ריכטיגע חיזוק וואס זאל אונז קלאר מאכן וויאזוי צו קענען מאכן אז די רושם פון קבלת התורה זאל מיט אונז בלייבן…
דַּבֵּר אֶל בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וְאָמַרְתָּ אֲלֵהֶם אִישׁ אוֹ אִשָּׁה כִּי יַפְלִא לִנְדֹּר נֶדֶר נָזִיר לְהַזִּיר לַה’ – די תוה”ק לערענט אונז די פרשה פון נזירות, א מענטש וואס איז מקבל אויף זיך מיט א נדר אז ער גייט זיך אפשיידן פון וויין, און נישט שערן די הָאר, זיך נישט מטמא זיין צו א מת פאר דרייסיג טעג, דער ווערט אנגערופן מיטן טיטל: נזיר לה’…
אין מדרש רבה (י יא) שטייט בא וראה שכל מי שמקדש את עצמו מלמטה מקדישין אותו מלמעלה, זה לפי שמזיר את עצמו מן היין ונוהג צער בעצמו שלא יגלח ראשו כדי לשמור עצמו מן העבירה, אמר הקב”ה הרי הוא חשוב לפני ככהן גדול – געב א קוק אז יעדער וואס טוט זיך הייליגן אונטן (אויף די וועלט), טוט מען אים הייליגן פון אויבן, דער מענטש וואס נעמט אויף זיך נזירות ער שייד זיך אָפ פון וויין, און פירט זיך מיט צער, און ער שערט זיך נישט די האָר כדי זיך אָפצוהאלטן פון זינדיגן, זאגט אויף אים הקב”ה “ער איז גערעכענט ביי מיר ווי א כהן גדול”. לכאורה דארף מען פארשטיין ווי קען זיין אז א פשוטע מענטש וואס מאכט אויף זיך א קבלה נישט צו טרינקן וויין און נישט שערן די הָאר קען ווערן אזוי חשוב אז הקב”ה רעכענט אים ווי א כהן גדול? אויך דארף מען פארשטיין די לשון פון איש כי “יַפְלִא” און דערנאך די לשון פון “נזירות”? האט איר אמאל געזעהן ווי איינער פרובירט איבער צו קריכן א גרויסע געיט (צוים) …צום ערשט געבט ער א שטארקן שפרינג מיט וואס ער כאַפט זיך ארויף אויפן געיט, דערנאך קריכט ער צוביסלעך ביז ער קומט אָן אויבן, און… ער איז אויף די אנדערע זייט… ס’איז דער ערשטע שפרינג וואס מאכט עס… אמאל קען מען זעהן ווי דער קריכער מאכט עס איבער און איבער ביז ער געבט זיך א כאפ ארויף מיט א שטארקייט, ווייל ווען דער אנפאנג איז שטארק און געלונגען דעמאלטס וועט די גאנצע וועג ארויף זיין אסאך לייכטער און מער פארזיכערט… און צום סוף באקומט ער זיין אויסצייכענונג …ער איז א געלונגענע קריכער!
חז”ל זאגן אונז רצוננו לעשות רצונך ומי מעכב שאור שבעיסה! איעדע איד וויל טיף איננעווייניג טוען דעם רצון ה’, איעדע איד וויל זיין אמת’דיג גיט, נאר וואס דען עס איז די צומישעניש פונעם יצר וואס מאכט עס שווער פאר אונז, אזוי ווייט אז עס ווערט שווער ווי צו קריכן אויף גראָדע ווענט, אונזער ארבעט אינעם שווערן קאמף איז צו געבן דעם ערשטן שפרינג און זיך געבן א כאַפ ארויף, ווי ווייט מען שפרינגט איז נישט קיין נפקא מינה דער עיקר איז אז מען פרובירט, מען נעמט זיך פאר אפילו א קלייניקייט און מ’שפרינגט תיכף ארויף, נישט מען ווארט און מ’מאכט הונדערטער חשבונות, דערנאך קריכט מען צוביסלעך שטאפל ביי שטאפל ביז מען קומט אָן אויף די אנדערע זייט… דער וואס נעמט אויף זיך די קבלה פון זיין א נזיר …ער געבט די שפרינג, און אמת טאקע אז דאס נישט טרינקן וויין און זיך נישט שערן די הָאר פאר זיך איז נישט אזוי געוואלדיג, אבער די מעלה איז די שפרינג וואס ער געבט, די באשלוס צוזאמען מיט די מעשה דאס איז וואס איז שוין יא געוואלדיג, דער פאַקט אז ער פאַנגט אָן קריכן אויף ארויף אקעגן זיינע תאוות און שוועריגקייטן, אפילו ס’איז נאר אויף א קורצע צייט, דאס איז די גרויסקייט וואס ליגט אין אים און אזא החלטה איז ביי השי”ת חשוב ווי דער כהן גדול אליין… די שטארקע מחשבה ווי …איך גיי זיך צוריקהאלטן, …איך גיי נישט טרינקן …איך גיי נישט קוקן ווי מען דארף נישט …מיינע תורה שיעורים גייען זיין חק ולא יעבור א זאך וואס איך וועל נישט פארפאסן פאר קיין שום פרייז, …איך וועל אריין לייגן מער כוונה אין מיין דאווענען …איך וועל יא זאגן א גוט ווארט פאר א צווייטן וכו’ וכו’ און אפילו די באשלוס וואס די מאכסט איז א קליינע און נאר פאר א קורצע צייט איז עס חשוב ביי השי”ת ווי דער כהן גדול..!
די לשון פון יַפְלִא נעמט זיך פון די ווארט פון יעשה דבר פלא, ער טוט א אויסערגעווענליכע זאך …ער גייט קעגן זיין נאטורליכע גליסטונגען און געפילן דורכן זיך אפשיידן פון זאכן וואס זיין גוף ציעט צו, און ער לייגט ארויף אויף זיך א נזירות וואס מיינט נזר א קרוין, עס איז א סימבאל פון העכערקייט, פרייהייט, פון מלכות, א מענטש וואס נעמט אויף זיך מיט אַן אמת’דיגע באשלוס אז ער גייט זיך פארבעסערן און לב ידע מרת נפשו יעדער ווייסט אליין פאר זיך ווי ער דארף תיקון, אפילו די קבלה איז נאר פאר א קורצע צייט, אבער אויב איז עס מיט א שטארקייט עס איז דער ערשטע שפרינג וואס ער מאכט ארויף צו קריכן איז עס חשוב ביי השי”ת ווי דער כהן גדול
לסיכום: געדענק
• וואַרט נישט ביז די רושם גייט פארביי ואם לא עכשיו אימתיי…!
• געב א שפרינג און הייב אָן קריכן, מאַך נישט אזויפיל חשבונות…!
• איעדע קבלה נישט קיין חילוק ווי גרויס האט ביי השי”ת די חשיבות ווי א כהן גדול


text:
יום השואה
יום השואה איז א יידישע אנדענק טאג וואס ווערט געפייערט אין מדינת ישראל יעדעס יאר אום כ"ז ניסן.
אין דער טאג פאראייניגן זיי זיך מיט די 6 מיליאן אומגעקומענע יידן וואס זיינען געמארדעט געווארן ביי דעם חורבן דורך די נאצים מיט זייער פירער היטלער אין אייראפע.
מנהגים אין דער טאג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יום השואה ביי די פרומע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביי די פרומע פייערט מען נישט אויף כ"ז ניסן, אין ישראל ווערט עס געפייערט, דורך א מינוט פון שטילקייט ווי ביי די גויים, די פרומע האבן בעיקר גערעדט פון תשעה באב, און עטליכע רבנים האבן געשריבן א קינה, וואס אין עטליכע פלעצער איז איינגעפירט צו זאגן, מיט די קינות


text:
1852
1852 איז דאס 52סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1852 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 17טן יאנואר - בריטאניע אנערקענט די הערשאפט פון די בויערן אין טראנסוואל.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 18טן מיי - יצחק לייבוש פרץ, יידיש-שפראך שרייבער (נפ' 1915)
- 12טן סעפטעמבער - הערבערט הענרי אסקוויט, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1928)
- 2טן אקטאבער - סיר וויליאם ראמזי, בריטישער כעמיקער (געש' 1916)


text:
פראטעסטאנטישע רעפארמאציע
די פראטעסטאַנטישע רעפֿארמאַציע איז געווען א באוועגונג פון מארטין לוטער, זשאן קאלווין און אנדערע פראטעסטאנטן. די ערשטע "רעפארמירער" האבן "פראטעסטירט" קעגן די דאקטרינען, ריטואלן און קלויסטער-סטרוקטור פון דער קאטוילישער קירכע, וואס האט געשאפן די פראטעסטאנישע קירכעס. דאס איז געשטיצט געווארן ווען אסאך קריסטן האבן פארלוירן זייער געטרוי אין דער קירכע. די קאטאליקן האבן אנגערופן מיט א קעגן-רעפארמאציע, געפירט דורך די יעזואיטן, וואס האט צוריקגעשטעלט די קאטוילישע קירכע אין עטלעכע טיילן פון אייראפע, למשל פוילן. דער גרעסטער טייל פון צפון אייראפע, אחוץ אירלאנד איז געווארן פראטעסטאנטיש, און דרום אייראפע איז געבליבן קאטויליש. אבער אין צענטראלער אייראפע האבן אנגעהויבן מלחמות צווישן די פראטעסטאנטן און די קאטאליקן. די גרעסטע פראטעסטאנטישע קירכעס זענען געווען די אנגליקאנער (באזירט אן ענגלאנד), די לוטעראנען (באזירט אין דייטשלאנד און סקאנדינאוויע), און די רעפארמירטע קירכעס (באזירט אין דייטשלאנד, שווייץ, די נידערלאנדן און שאטלאנד). מען נעמט אן אז פראטעסטאנטישע רעפארמאציע האט אנגעהויבן אין 1517 ווען לוטער האט פארעפנטליכט זיינע 95 טעזן ביז 1648 ביים אפמאך פון וועסטפאליע וואס האט געענדיקט די אייראפעישע רעליגיעזע מלחמות.[1]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Euan Cameron, The European Reformation (1991)


text:
פּאָראָס איז כּמעט צעטיילט אין אין דרייַ פּאַרץ, עס איז די פּאָרט געגנט, די Beachfront און די דאָרף קוואַדראַט, זיי אַלע צושטעלן אַקאַמאַדיישאַן פון סאָרץ. עס זענען אַפּאַרטמאַנץ וואָס ויסקומען צו צונורענ זיך אין די כילסייד, און אַרום די פּיקטשעראַסק קליין פּאָרט רומז שכר איר מיט פאַנטאַסטיש ים קוקן.
עס איז גרינג צו פאַרפירן די בעסטער טייל פון פּאָראָס. אויב איר אַרייַן פּאָראָס דורך די העקל וועג, איר וועט דאַרפֿן צו ווענדן לינקס אַמאָל אויף די Waterfront, איר וועט זען די פּאָרט צו די רעכט פון איר. די הויפּט ברעג אַראַגיאַ: רובֿ קאַמאַנלי באקאנט ווי ראַגיאַ איז אַ גוט גרייס און געהאלטן זייער ריין. סיטואַטעד צו די צפֿון פון דער שטאָט אַריבער אַ מעטאַל פּאָנטאָן בריק אַז ספּאַנס די טרוקן בעט. עס זענען טאַווערנאַס און באַרס אַלע צוזאמען מיט שיפל אָנשטעלן און זון בעדז בנימצא. אַפֿילו אין הויך זומער עס Feels ראַכוועסדיק. שיין flowering שראַבז און ביימער שורה די ברעג און איר מייַ פּאַרק אויף די לאַנג גלייַך בעאַטשסידע וועג. די קריסטאַל קלאָר וואסערן פון פּאָראָס אַלאַוז איר צו זען די סיבעד וואָס דיספּלייז אַ רעגנבויגן פון פֿאַרבן.
די פּאָרט איז אַ וויכטיק לינק צווישן Kefalonia און יאַבאָשע גריכנלאנד און די הויפּט פּאָרט וועג קענען מאל ווערן פאַרנומען מיט פאַרקער ניצן די Ferries. די Ferries לאָזן פון פּאָראָס צו קילליני אויף די יאַבאָשע, ווי געזונט ווי פאַרשידן אנדערע דעסטאַניישאַנז. דאס איז די הויפּט פּאָרט פון דרום Kefalonia. די היגע געגנט אַרום פּאָראָס איז געדאַנק פֿאַר יקספּלאָרינג, אויב איר הנאה גיין דאָרט איז אַ קאָוסטאַל גיין וואָס גייט אַ דרך אַרום צו די ארומיקע ריזאָרט פון סקאַלאַ.
ברעטטייקינג פּאָראָס העקל, אויך גערופֿן די 'אַראַקלי ריס' איז אַ קסנומקס-מעטער טיף גראָב, שיין קראַגי שפּאַלט, און ביז די מיטן ניינטיז ווען די נייַ ברעג וועג איז שנייַדן דורך צו סקאַלאַ עס איז געווען די בלויז הויפּט מאַרשרוט אויס פון פּאָראָס. היגע לעגענדע האט עס אַז די העקל איז קאַרווד אויס דורך הערקולעס, די כאַלאָוז ווייל footprints פון די גוואַלדיק סופּערנאַטוראַל פֿיס פון די העלד ווען ער איז געשטאנען אויף, און לעוואַלד, דעם טייל פון די באַרג.
הויך אויבן די שטאָט איז די אַלט פּאָראָס וועג, באקאנט ווי דער שפּיץ וועג, דאָס איז מערסטנס בויברעך און פרייַ שטיין אָבער איז נישקאָשע אין אַ מאָטאָר פאָרמיטל. אויב איר זענט אַ ביסל אַדווענטשעראַס איר קענען נוצן דעם וועג הייַנט. עס פּאַסיז דורך קליינטשיק בעקאַבאָלעדיק אַלט וויללאַגעס און סנייקס זייַן וועג אַראָפּ צו פּאָראָס. איר מוזן פּערסאַוויר מיט דער מאַרשרוט ווי עס זענען מאל איר מייַ טראַכטן איר האָבן גענומען אַ פאַלש אומקערן ווי די טראַקס טאָן דערשייַנען צו צעלאָזן זיך איינער דעם אנדערן.
די אַרומיק געגנט פון פּאָראָס איז דראַמאַטיקאַלי שיין מיט הויך שטאָלץ בערג און ווונדערלעך גרינערי. אויב איר ווינטשן צו זען פּאָראָס אין אַלע זייַן כבוד באַזוכן די אַטראָס מאָנאַסטערי וואָס איז דעדאַקייטאַד צו די ווירגין מרים ס 'געבורט און איז די אָולדאַסט אויף Kefalonia, עס שטייט אויף הר אַטראָס וועג אויבן די שטאָט, כּמעט אין די וואלקנס, קסנומקס מעטער אויבן ם מדרגה . דאָ איר וועט זייַן ביכולת צו וואַנדערן די גראָונדס פון דער אַלט און נייַ מאַנאַסטערי. דער יאַזדע אַרויף צו די שפּיץ וועט נעמען העלפט אַ שעה אָדער אַזוי אין אַ מאַשין, איר דאַרפֿן צו אַרומפאָרן סלאָולי ווי עס איז אַ אַראָפאַנג פרייַ סורפאַסעד וויינדינג שטיין שפּור מיט לויטער דראָפּס. ביטע טאָן ניט לאָזן די קריכן צו די שפּיץ צונעמען איר פון די פאַנטאַסטיש און יינציק מיינונג פון פּאָראָס.
נעמען אַ אַפּאַראַט! זען אַטראָס מאָנאַסטערי פֿאַר מער אינפֿאָרמאַציע.
פּאָראָס איז באטראכט ווי דער רובֿ וויכטיק מאַרק שטאָט אויף די אינזל. עס האט שוין געבויט אויף אַ לאַנג שמאָל פּאַס צוזאמען די ברעג געבונדן אויף יעדער ענדס דורך צוויי עסטשועריז, די וואָהינאַ, די האָמעריק רעיטהראָ, און די בלייבט פון די אלטע פּראָננעאַן פּאָרט. אין עלטער טעג פּאָראָס איז געווען די מערסט וויכטיק פּאָרט פון ער גאַנץ געגנט און די אַלט שטאָט פּראָנאָי. סיטואַטעד אויף די באַרג העכער פּאָראָס איר קענען זען בלייבט פון אלטע ווענט.
עס איז שעפע צו זען לעבן פּאָראָס כולל די טזאַנאַטאַ קברים, בארג ענאָס נאַציאָנאַלער פּאַרק און נירביי וויללאַגעס פון טזאַנאַטאַ, אַספּראָגעראַקאַס, קאַביצאַטאַ און ריזאַ. ווי מיט רובֿ לאָוקיישאַנז מאַשין דינגען איז אַ מייַלע צו מאַכן די רובֿ פון דיין בלייַבן.
אין די זומער חדשים עס זענען אַ פאַרשיידנקייַט פון קינסט און אינטעלעקטואַל געשעענישן אָרגאַניזירט דאָ. עס זענען געמעל, סקולפּטור און סעראַמיק עקסאַבישאַנז צוזאמען מיט קאַנסערץ און אינטערנאַציאָנאַלער קאַנווענשאַנז.


text:
גאַמעס. דער פּלאַץ קענען שפּילן פֿרייַ אָנליין גאַמעס.
מיד פון די מאַנאַטאַנאַס אַרבעט אָדער נאָר ווילן צו אַנטלויפן פון לעקציעס? אויף אונדזער פּלאַץ איר וועט קענען צו רו און צו באַן אייער לאַדזשיקאַל טראכטן, פּלייינג פֿרייַ בליצן גאַמעס!
דאָ איר וועט געפינען פֿרייַ גאַמעס פֿאַר יעדער טעם און יעדער עלטער. בלויז דאָ איר וועט טרעפן מיט אייער באַליבט קאַרטון אותיות, אותיות פון קינאָ און סאַלעבריטיז. מיט זיי איר וועט זיין פֿרייַ צו שפּילן פֿרייַ בליצן גאַמעס, שאפן נייַ אַוטפיץ און האַירסטילעס פֿאַר כיינעוודיק פּרינסעסיז און האָלליוואָאָד שטערן טאן טונינג אַראָפאַנג ווהעעלבאַרראָווס, געמעל די בילד צו דיין לייקינג.
אין דערצו, איר קענען טאָן געניטונג אייער זיקאָרן און לאַדזשיקאַל טראכטן, ווייַל דאָ איר קענען געפֿינען עטלעכע טשיקאַווע בליצן גאַמעס פֿאַר פֿרייַ, איר וועט זוכן די פאַרבאָרגן אַבדזשעקס און נומערן, אלפאבעט. נאָר גיין צו אונדזער וועבזייַטל איר קענען לייכט געפינען אַ פֿרייַ בליצן שפּיל ווו איר וועט זיין פּאַזאַלז און קוקן פֿאַר אַ לייזונג פֿאַר אַ פאַרשיידנקייַט פון פּאַזאַלז.
פּאַסירונג ליבהאבערס וועט אַרומפאָרן צו די שפּיל און קאַרטון וועלטן מיט ספּאַנדזש באָב, משוגע וועווערקע, סופּערמאַן און באַטמאַן, ווי גוט ווי פילע אנדערע אותיות, פּלייינג פֿרייַ גאַמעס פֿאַר פֿרייַ.
איר ווילן צו ווייַזן אַ בעל קלאַס אין דרייווינג טראַקס אָדער פילן קיל דינער בלויז אין אונדזער פּלאַץ איר וועט געפינען פֿרייַ בליצן גאַמעס פֿאַר פֿרייַ און וועט שפּילן אין זיי קענען אפילו פאַרבעטן זייער פריינט צוזאַמען צו פֿאַרבעסערן זייער סקילז אין אָנפירונג קאַרס און יאַץ. ווי געזונט, איר וועט פילן ווי אַ פאַקטיש פּילאָט פון די פלאַך אָדער העליקאָפּטער, ביידע ציוויל און מיליטעריש, עפן אַרויף נייַ וועלטן און פּלייינג בליצן גאַמעס - פֿרייַ דערלאנגט אויף אונדזער פּלאַץ.
אפילו דער קלענסטער וילעם קענען דאָ געפינען פאַסאַנייטינג און ינפאָרמאַטיוו פֿרייַ גאַמעס, שפּיל אָנליין אָן דאַונלאָודינג זיי צו זייער קאָמפּיוטערס. פֿרייַ בליצן גאַמעס זענען דערלאנגט אין די פאָרעם פון העל ליכט פּאַזאַלז, אָריגינעל טוטאָריאַלז צו העלפן איר לערנען נומערן און די אלפאבעט. אין דערצו, קידס קענען פּרובירן זייער האַנט אין די זאָרג פון אנדערע קידס אין די סעלעקציע פון קליידער פֿאַר פּעץ און אנדערע ברעקלעך. אַזוי די קינדער קענען שפּילן אָנליין פֿרייַ פּאַזאַלז אַז זענען דיזיינד ספּאַסיפיקלי פֿאַר זייער עלטער און האָבן עטלעכע לעוועלס פון שוועריקייט. נאָך גייט פארביי דער ערשטער, די מערסט פּשוט טאַסקס זיי קענען אַריבערפירן אויף צו מער שווער, אָדער קלייַבן אנדערע פֿרייַ גאַמעס פֿאַר פֿרייַ, וואָס באַזאָרגן צו אַ מער דערוואַקסן וילעם.
דער פּלאַץ האט פֿרייַ בליצן גאַמעס, פֿרייַ צוגעשטעלט פֿאַר יונג ליידיז. דעם קלייד און אַלע קינדס פון פאַקטיש-לעבן סימיאַליישאַנז אין וואָס גערלז קענען ימאַדזשאַן זיך פּראַפּרייאַטערז פון האָטעלס, שיינקייט סאַלאַנז און דאקטוירים, נורסעס. אין דערצו, דער יונג מענטש וועט קענען צו שאַפֿן אַ שיין פאַרם און גאַרדענס אַז זיי וועלן לויפן און שפּיל אָנליין - פֿרייַ.
פֿרייַ בליצן גאַמעס פֿאַר יינגלעך - דעם אָריגינעל שוטערז, און ליכטיק קאַלערינג, און אַלע קינדס פון סימיאַלייטערז, און עס - לעגאַמרע פֿרייַ גאַמעס, שפּיל די גאַמעס אָנליין - אַ פאַרגעניגן! יינגלעך קענען שפּילן ספורט גאַמעס פֿאַר פֿרייַ דורך פּאַרטיסאַפּייטינג אין די טשאַמפּיאָנשיפּס אין פוטבאָל און האָקי, טעניס און פּינגפּאָנג. וועט קענען צו וואַנדערן דורך די דאַנדזשאַנז און וועלטן אַז פּאָזע פאַרבאָרגן סיקריץ און דיינדזשערז, צו אָנטייל נעמען אין עקסטרעם געשעענישן און דאס צו טאָן אַז וועט צושטעלן אונדזער פּאָטער גאַמעס. שפּיל פֿאַר פֿרייַ זיי קענען אייגן און מיט פריינט, נאָר אויסקלייַבן די שפּיל פֿאַר צוויי.
אַזוי, האַלטן לוזינג דיין צייַט, קלייַבן קיין גאַמעס, בליץ גאַמעס פֿאַר פֿרייַ אויף אונדזער וועבזייַטל און אָנהייבן צו אַנטוויקלען זייער אייגן געשעפט אָדער אימפעריע. ווערן אַ באַרימט געבעקס קאָכער אָדער קאָכן, ויספאָרשן פאַרשידענע רעסאַפּיז אַז באַשרייַבן קוקינג גאַמעס (פֿאַר פֿרייַ). שפּיל פֿאַר פֿרייַ - גרינג! קלייַבן אַ קאַטעגאָריע און איר וועט באַקומען אַ גאַנץ רשימה פון יגזיסטינג אָנליין גאַמעס. לייג צו בוקמאַרקס באַליבט פֿרייַ גאַמעס צו שפּילן פֿאַר פֿרייַ און געפינען גאַמעס גרינגער.


text:
קארל מאריע פאן וועבער
קארל מאריע פאן וועבער, איז געווען א דייטשער קאמפאזיטאר, דיריגענט, פיאניסט און פון די פיאנערן און גרינדער פונעם ראמאנטישן פעריאד אין קלאסישער מוזיק.
וועבער איז געבוירן דעם 18טן נאוועמבער 1786 אין האלשטיין, און געשטארבן דעם 5טן יוני 1826 אין לאנדאן. די בארימטסטע ווערק זיינע זענען די אפערעס "דער פרייער שיצער","אייריאנטע" און "אבעראן", וועלכע האבן ארויסגערופן גרויס וואונדער אין זיינ צייט, און ווערן נאך געשפילט ביזן היינטיקן טאג, ארויסרופנדיק מאמענטום און פאטאס ביי אלע צוהערער אומעטום.
זיינע גלעצנדיקע דערפאלגן אויפן געביט פון דער פיאנא האבן זיך געמאכט אויערן גאר שנעל אינערהאלב גאנץ אייראפע, און האט דערפאר צוגעצויגן די טאלאטפולע קאמפאזיטארן ווי פרעדעריק שאפען, פראנץ ליסט, פעליקס מענדעלסאן, וועלכע זיינען פון אים באיינפלוסט געווארן אנהייב זייערע קאריערעס.
זיינע ווערק אין דעם אפערע-זשאנער האבן זיך אויך געענדיקט אין א געוואלדיקער דערפאלג, און האבן טיף אריינגעדרונגען און געהאט א שטארקע השפעה אויף אזעלכע לייבן ווי ריכארד וואגנער, גלינקע און מייערבער.


text:
אקלעהאמע
אקלעהאמע איז איינער פון די פופציג פאראייניגטע שטאטן, זי איז פלאצירט אין דרום-מערב אמעריקע וואס ווערט אנגערופן וועסט-דרום-צענטראל, איר הויפטשטאט איז אקלהאמע סיטי. דער שטאַט האט א שטח פון 177,847 קוואדראט ק"מ (68,667 קוואדראט מייל)
אין איר האט פאסירט איינע פון די גרעסטע טראגעדיגעס און טעראר געצילט קעגן דער רעגירונג פון די פאראייניגטע שטאטן. עס איז דורכגעפירט דורך "אייגענע", טימעטע מקעוועי א ווייסער עקסטרעמיסט, וואס האט געהאלטן אז די רעגירונג פון די פאראייניגטע שטאטן פארדינט צו ווערן אינטערגעברענגט.
זי איז די 46סטער שטאט פון די 50 שטאטן.


text:
היפאטענוז
א היפאטענוז איז די לענגסטע זײַט פון א גראָד-ווינקל דרייעק, די זײַט אנטקעגן דעם גראד ווינקל. די לענג פונעם היפאטענוז קען מען רעכענען מיטן פיטאגאראס פרינציפ, לויט וואס דער קוואדראט פון דער לענג פונעם היפאטענוז איז גלײַך צום באטרעף פון די קוואדראטן פון די צוויי אנדערע זײַטן.
צום ביישפיל, ווען איינע פון די אנדערע זײַטן איז לאַנג 3 מעטער (מיט קוואדראט , 9 מ²) און די צווייטע איז לאנג 4 מ (מיט קוואדראט , 16 מ²). די סומע פון די צוויי קוואדראטן איז 25 מ². די לענג פונעם היפאטענוז איז דער קוואדראט ווארצל דערפון, ד"ה 5 מ.
דאס ווארט היפאטענוז שטאַמט, לויט טייל מקורות, פון גריכיש ὑπoteίvouσa (היפאטיינוזא), א צוזאמענשטעל פון היפא- ("אונטער") און טייניין ("ציען").[1]
רעכענען דעם היפאטענוז[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געוויינטלעך רעכענט מען דעם היפאטענוז מיט דער קוואדראט ווארצל פונקציע. אז מען שטעלט x = c1 און y = c2 צו אויסמײַדן נידעריגשריפטן:
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Schwartzman, Steven The Words of Mathematics, An Etymological Dictionary of Mathematical Terms used in English, Published by the Mathematical Association of America.


text:
שטאלץ פאראד
שטאלץ פאראד איז א יערלעכער גאסן-פאראד (אויפמארש) וואס ווערט ארגאניזירט דורך האמאסעקסואלן אין רוב גרויסע שטעט פון דער מערב וועלט איבער דער גארער וועלט . דער ציל מיט דעם פאראד איז צו דערקלערן דע-פאקטא, ליבעראליזירן, און נאנט-ברענגען דעם געדאנק פון דערלויבן דאס סעקסואלע צוזאמלעבן פון מענער מיט מענער און פרויען מיט פרויען.
אין אנפאנג האבן אלע לענדער באשטימט א באזונדער טאג פאר דער שטאלץ פאראד. אבער זינד די 90קע יארן האט מען באשטימט דאס צו טון אין באזונדערע טעג, כדי זאלן אזעלכע זיך קענען מיטטיילן אין פארשידענע פאראדן.
אין אנפאנג איז דער פאראד געווען אויף א נעגעטיווער פראטעסט סטיל, אבער היינט זעט דאס אויס מער אלס א קארנאוואל וועלכע מען גייט מיט קאלירטע רוישנדיקע קליידער מיט מוזיק באגלייטונג, צו ארויסווייזן זייער שטאלץ מיט זייער סעקסולערע נייגונג און דאס לעגעטים מאכן פאר די מענטשהייט.
קעגנערס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די מאנאטיסטישע רעליגיעזע, און אלע טראדיציאנאלע מענטשן, איבערהויפט (יידן, מוסולמענער און קריסטן) זיינען קעגן דעם פאראד. אין די יידשע תורה איז פארבאטן זאל א מאן האבן געשלעכט-באציאונגען מיט זיין אייגענעם מין, דאס הייסט "משכב זכר" און ווערט פארעכענט פון די סאמע גרעסטע עבירות ווי עס ווערט באטיטלט מעשה סדום וואס מען דארף חרוב מאכן די גאנצע שטאט פאר דעם.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביי די פרומע געמיינדע האט מען קיינאמל נישט אזוי שטארק גערעדט דערפון צוליב איר פראבלעם וואס מ'זאגט פאר קינדער וואס האבן נאכנישט די סעקסואלער תאווה אזוי אנטוויקעלט און וועלן אנקוקן די סארט משכב זכר עבירה לעגטים און עקזיסטירענד. אבער נאוועמבער 2006 האט זיך דאס געטוישט, ווייל דאן האט געדארפט פארקומען אזא פאראד אין ירושלים דאן האבן די פרומע דערוועקט און האבן אנגעפירט הפגנות קעגן דעם פּאַראַד.
דער נייער פענאמענא ביי חרדים צו פירן אז מערכה איז אין נישט קליינעם טייל, צו פארדאנקן די מעשה פון ר' ישי שליסל וואס האט געטאן א מעשה קנאות, פאר א יאר בעפאר, וואס האט דערשטאכן 2 בעלי עבירה וואס האן געטאן מיט שטאלץ זייער אקט, ער האט טאקע באקומען 26 יאר תפיסה דערויף אבער זיין אקט האט ערוועקט די פרומער דעת הקהל צו די הארבקייט וואס די תורה דרוקט זיך אויס צו דעם ענין.
אבער אפילו דעמאלטס האבן געוויסע רבנים נישט געהאלטן פון די פראטעסטן וו.צ.ב.ש. גור רבי צוליב די חינוך אז די קינדער וועלן אנקוקען אז עבירה אלס עקזיסטענץ.
און ביי די קנאים איז אין גרויס טייל צו פארדאנקן ר' משה שטערנבוך וואס האט פערזענליך זיך באטייליגט אין די גאסן דעמאנסטראציעס צו אריינשלעפן די גאנצע עדה החרדית אין די קאמפ. ביז הרב אלישב האט זיך אויך צוגעשטעלט פון די ליטווישע און ערלוי רבי פון די חסידישע קרייזן.
ביי חרדים רופט מען דאס מיטן שפעט נאמען מצעד התועבה צוליב דעם וואס דער הויפט ציל דערפון איז צו ווייזן שטאלץ מיט געי לעבנסשטייגער וואס דאס איז ביי זיי באטיטולט מיטן שם כללי תועבה.


text:
עקאנאמיק
עקאנאמיק איז אן אפטייל פון דער באגריף ווירטשאפט (שטאמט פון ווערט שאפן) מיינט דעם מענטשנס אקציעס צו שאפן ווערטע מיטלונגען צו דעם מענטשנס באדארפענישן. עקאנאמיק איז די שטודיע וואס שטודירט די עקאנאמיע.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביי דער ענדע פון דעם 19טן יארהונדערט האט זיך די ווירטשאפט זייער אנטוויקלט געווארן, צוליב די גרויסע אנטוויקלונג אין טעכנאלאגיע וואס איז דאן געוועזן, וואס האט זייער אנטוויקלט די האנדלונג, באנקעריי, געבוי, פארוויילונג און נאך.
אסאך פון די בארימטע עקאנאמיסטן זענען יידן.
נאך דעם וועלט ווירטשאפט קריזיס אין די אנהייב 1930ער יארן האט דזשאן מיינארד קינס ארויסגעגעבן זיין בוך "די אלגעמיינע טעאריע פון באשעפטיקונג, פראצענט און געלט". דאס איז שפעטער געווארן איינער פון די יסודות פון מאקראעקאנאמיק.
אינטערנאציאנאלע עקאנאמיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אינטערנאציאנאלע פינאנצעריי איז א פעלד פון מאקראעקאנאמיק וואס באטראכט דעם שטראם פון קאפיטאל אריבער אינטערנאציאנאלע גרענעצן, און וויאזוי דאס באאיינפלוסט די קורסן. צוליב דער היינטיקער גלאבאליזאציע איז פארגרעסערט געווארן דאס האנדל פון גוטער, דינסטן און קאפיטאל צווישן לענדער.
פארבונדענע טעמעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עקאנאמיק איז איינע צווישן פארשידענע סאציאלע וויסנשאפטן און איז נאענט צו עקאנאמישע געאגראפיע, עקאנאמישע היסטאריע, ענערגיע עקאנאמיק, פאמיליע עקאנאמיק און אנשטאלט-עקאנאמיק.


text:
גלייַך 50!…איר 'ווע געמאכט גוט פּראָגרעס, איר ניטאָ באשטימט געטינג די הענגען פון דעם זיסוואַרג צעטרעטן געשעפט, אָבער אויב איר האָבן געפונען זיך צוויי אָדער דרייַ דזשעליז אַוועק פון פּאָליאַנע דעם ברעט צייַט און צייַט ווידער, רו אַשורד איר זענען נישט אַליין! בייַ ערשטער בליק עס זאל ויסקומען לעפיערעך גרינג אָבער אָן אַ ביסל מאַזלדיק לויפט און עטלעכע לייַטיש ספּעציעל קאַמבאַניישאַנז איר זענען מסתּמא צו קומען אַרויף קורץ סייַדן איר נוצן דיין באוועגט ווייזלי.
מיט בלויז 50 באוועגט און וואַפּינג 17 ווייערד אין קאַנדיז צו פֿרייַ, יעדער ספּאָרטינג זייַן זייער אייגן טאָפּל זשעלע סקווישי צענטער, אייער אַרבעט איז באשטימט שנייַדן אויס דאָ. בלי דיין ערשטער בילכערקייַט איז צו ברעכן אין די קאַנדיז, once the caged candies are free you can begin to seek the essential combinations required to generate some special candy and ideally, ספּעציעל זיסוואַרג קאַמבאַניישאַנז.
קיידזשד אָדער ווייערד אין קאַנדיז (אָדער איז עס ליקוואָריסע?) קענען בלויז זיין באפרייט דורך 'קראַשינג’ מיט דער זעלביקער טיפּ פון קאַנדיז אָדער דורך זייַענדיק שלאָגן דורך אַ ספּעציעל זיסוואַרג 'בלאַסט'. סטרייפּט און ראַפּער קאַמבאַניישאַנז זענען דער הויפּט נוציק מיט זייער האָריזאָנטאַל און ווערטיקאַל דרייַ זייַל פּאָליאַנע קאַמף, אָבער רעכט צו דער באגרענעצט אָרט איר האָבן שאפן די קענען זיין גרינגער געזאגט ווי געטאן.
דער בעסטער וועג איז צו אַרבעטן דעם ברעט איז פון די שפּיץ אַראָפּ, אויב איר אַראָפּנעמען אויך פילע קאַנדיז פון די דנאָ ונטער דער קיידזשד קאַנדיז די ספּייסאַז לינקס וועט ניט זיין אָנגעפילט, געלאזן איר מיט אַ פראַסטרייטינג 'פּלאַץ’ אָדער אפילו 'ספּייסאַז’ וואָס זענען בלויז אָנגעפילט ווען די שיכטע אויבן געץ קראַקט דורך.
גלייַך 50 is a board that certainly requires a little forethought and some strategy (און מער אַז אַ ביסל גליק), אָבער איז געזונט ין דערגרייכן אויב איר נוצן אייער באוועגט ווייזלי. נעמען דיין צייַט, אַז זשעלע איז ניט געגאנגען ערגעץ אויף זייַן אייגן….צומ באַדויערן.


text:
קעמניץ
קעמניץ (דייטשיש: Chemnitz, אויבער-סארביש: Kamjenica, טשעכיש: Saská Kamenice) איז א שטאט אין זאקסן, דייטשלאנד. די באפעלקערונג פון קעמניץ ציילט 248,020 מענטשן (2005). זיין שטח נעמט אריין 220 קילאמעטער. קעמניץ איז די דריט גרעסטע שטאט אין זאקסן. ער הייסט נאך דעם קליינעם טייכל "קעמניץ" וועלכע פליסט דורך אין איר. אין מזרח דייטשלאנד איז זיין נאמען געטוישט געווארן צו קארל-מארקס-שטאדט, אבער נאכדעם וואס די בערלינער וואנט איז געפאלן אין 1989 האט זי צוריק באקומען איר אלטן נאמען.
דער קעמניץ אוניווערסיטעט פאר טעכנאלאגיע פארמאגט 10,000 סטודענטן אין איז אן ארויפגעקוקטער אינסטיטוט פאר הויך בילדונג.


text:
עדת יראים וויען
קהל עדת יראים וויען, איז געגרינדעט געווארן אין וויליאמסבורג, דורך יעקישע יידן, אפשטאמיגע פון דער שיפשול געמיינדע, אין דער שטאט וויען. זיי האבן אפגעקויפט דעם טעאטער אויף לי עוועניא, און מקדש געווען אלס א בית הכנסת, און געדאווענט נוסח אשכנז.
רבנים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די רבנים פון די קהילה זענען אויפגענומען געווארן דורך וואלן.
- ר' יונתן שטייף איז געווען רב ביז ה'תשי"ח
- ר' עזריאל יהודה לעבאוויטש ביז ה'תשנ"ב
- ר' אשר אנטשיל כ"ץ
דיינים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די דיינים זענען ווי פאלגנד:
- ר' יוסף אלי' שטיינער ז"ל אין וויליאמסבורג
- ר' יחזקאל הורוויץ ז"ל אין בארא פארק
- ר' מנחם פישער נ"י אין מאנסי
- ר' הערשל האלפערין נ"י אין בארא פארק
חסידות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ר' אשר אנטשיל כ"ץ דער איצטיגער רב האט פארוואנדלט די קהילה אין א חסידות, מען דאווענט שוין היינט דארט נוסח ספרד, ווי אויך האט ער געלייגט מזוזות, און פירט דארט טיש, אפציצייכענען אז עס איז שוין נישט קיין בית הכנסת.


text:
Ardrossan שטייט אויף אַ שטיינערדיק פּראָמאָנטאָרי פּראַדזשעקטינג צוויי טערדז פון אַ מייל אין די Firth פון קלייד פון די ברעג פון North Ayrshire, Defined דורך צפֿון Bay צו די צפֿון און דרום Bay צו די דרום מזרח. Ardrossan שאַרעס דרום Bay מיט זייַן זייער נאָענט שאָכן סאַלטקאָאַץ. מאָדערן Ardrossan און סאַלטקאָאַץ זענען Effectively זיך איינגעשריבן, און עס עס סאָפעקדיק אַז די דורכשניטלעך גאַסט וואָלט זייַן ביכולת צו זאָגן ווו איינער ענדס און די אנדערע הייבט.
בעת דער ערשטער יאָרצענדלינג פון די ניו מאַלעניאַם Ardrossan האט געטאן אַ ריזיק סומע צו יבערמאַכן זיך פֿאַר די בעסער: מיסטאָמע ווי פיל ווי, אָדער מער ווי, קיין אנדערע עקוויוואַלענט סקאַטיש שטאָט. א וויזיט אין קסנומקס געפֿונען אַ שטאָט וואָס האט זייער דאָך געזען בעסער טעג. דרייווינג דורך Ardrossan צו דער וואָקזאַל פֿאַר די אַרראַן פּראָם לינקס אַ אָוווערוועלמינג רושם פון פֿאַרלאָזן זייטלעך און דעראַליקט בנינים.
אין די האַרץ פון טוישן האט שוין די אַנטוויקלונג אַרום דעם קלייד מאַרינאַ. דאס געווען אין קסנומקס, אָבער האט זינט אלנגעזאמלט מאָמענטום און גאַינעד אַ "קריטיש מאַסע", אַז מיטל עס ניט מער מיינט אַ ייסאַלייטאַד אַנטוויקלונג אויף דעם ברעג פון דער עמעס Ardrossan. סערווייווינג עלטער בנינים טענד צו האָבן געפֿונען נייַ ניצט, אַזאַ ווי די דאָק בנין איצט געניצט ווי אַ איטאַליעניש רעסטאָראַן.
מינווייל, די שטאָט צענטער האט ספּרוסעד זיך אַרויף און איצט קוקט פריש און אַטראַקטיוו. אַפֿילו די דערצו פון אַ נייַ סופּערמאַרק אויף אַן אַלט קאָוסטאַל פּלאַץ האט געהאָלפֿן עפענען אַרויף די שטאָט און מאַך עס פאָרויס. יא, עס איז אמת אַז עס זענען נאָך טיילמאָליק דעראַליקט בנינים אַזאַ ווי די אַלט פּאָליצייַ סטאַנציע בייַ די וועג פון די שטאָט צענטער צו די פּראָם וואָקזאַל. די חילוק איז אַז אין קסנומקס עס איז נייטיק צו גיין און קוקן פֿאַר זיי: צוריק אין קסנומקס זיי זענען די דאָמינאַנט טעמע אַז אין פילע וועגן Defined Ardrossan פֿאַר די פּאַסינג טראַוולער.
ווי ווויל ווי די מאַרינאַ און די אַטראַקטיוו נייַ האָוסינג אַז סעראַונדז Ardrossan ס גרויס אַלט פּאָרט, טראַוואַלערז ניצן די פּראָם צו די ייל פון אַרראַן נוץ פון אַ גרויס און העל וואָקזאַל געבויט דורך אָפּערייטערז קאַלמאַק אין קסנומקס. מינווייל די דאָרעמדיק סוף פון די שטאָט, שטענדיק די פאָקוס פון די פרייַע צייַט זייַט פון Ardrossan ס כאַראַקטער און, אין קסנומקס, זייער באשטימט די אַפּמאַרקאַט סוף פון שטאָט, האלט צו קאַנוויי אַ שטיל לופט פון גענטיליטי ווי אַ אַטראַקטיוו באַקדראַפּ פֿאַר די פילע טריפּפּערס וואס געפינען די ברעג אין דרום Bay אַזוי יריזיסטאַבאַל.
די אָריגינס פון Ardrossan טאָג צוריק צו דער בנין אין וועגן קסנומקס פון אַ שלאָס אויף קאַסטלע הילל, וואָס ריסעס אויבן די צענטער פון די פּראָמאָנטאָרי אויף וואָס די שטאָט איז געבויט. Ardrossan קאַסטלע איז ענלאַרגעד און רימאַדאַלד אויף אַ נומער פון מאל, ספּעציעל אין די יאָרן נאָך קסנומקס. עס אַראָפאַקן אין דיסיוס אין די רגע האַלב פון די קסנומקסס, אָבער, און אין קסנומקס איז געווען לאַרגעלי דיסמאַנאַלד דורך טרופּס פון קראָמוועלל ס אַרמיי פון פאַך אַזוי די שטיין קען זיין ריוזד אין דעם בנין פון זייער ציטאַדעל בייַ Ayr.
קאַמפּערד מיט ארומיקע סאַלטקאָאַץ, Ardrossan איז געווען אַ שפּעט דעוועלאָפּער. אַ שולע איז געווען געבויט אין די סוף פון די קסנומקסס, אָבער די שטאָט נאָר טאַקע גענומען אַוועק נאָך באַטס און אנדערע ריזאָרט פאַסיליטיעס זענען געבויט אין די אָנהייב פון די קסנומקסס. דורך קסנומקס דעם איז באגלייט דורך אַ גרויס און גראָוינג פּאָרט. דאס האט שוין ערידזשנאַלי בדעה צו דינען גלאַסקאָו דורך מיטל פון אַ קאַנאַל, אָבער דעם איז געווען פֿאַרלאָזן נאָך האַלב פון עס האט שוין געבויט ווען עס איז געווארן קלאָר אַז דרעדזשינג פון דעם טייך קלייד וואָלט לאָזן גלאַסקאָו צו זייַן פיל בעסער געדינט דורך נייַ פּאָרץ אויף די טייַך זיך .
האַרבאָור אַנטוויקלונג איז שטיצט דורך פרי רעלס לינקס, און דורך דעם פרי קסנומקסס די מאָטאָר שעדז בייַ Ardrossan זענען די באַזע פֿאַר איבער קסנומקס לאָוקאַמאָוטיווז. אין דער ערשטער העלפט פון די קסנומקסס די שטאָט איז געווארן אַ פאַרנומען פּאָרט פון רופן פֿאַר די פילע סטעאַמערס וואָס פּליעד די וואסערן פון די Firth פון קלייד.
Ardrossan אויך געווארן היים צו אַ נומער פון שיפּיאַרדז. פון ווי פרי ווי קסנומקס, באַר & שירער זענען בנין כלים דאָ, און דעם איז אַ אינדוסטריע וואָס געצויגן צו אַרבעטן ביז לעפיערעך פריש מאל. די לעצטע אַפּערייטינג שיפּבוילדער אין Ardrossan איז מקקרינדלע שיפּבוילדינג לימיטעד. זיי סטאַרטעד אין Ardrossan אין קסנומקס, משמעות גענומען איבער די לאָקאַל און דער "הויף נומער" סיקוואַנס פון די Ardrossan דאָקקיאַרד, וואָס האט אַפּערייטאַד פון קסנומקס צו קסנומקס. מיר ווע געזען עס סאַגדזשעסטיד אַז שיפּבילדינג אין Ardrossan אויפֿגעהערט אין די קסנומקסס אָדער קסנומקסס. אין פאַקט מקקרינדלעס פאַרטיק זייער לעצט שיף, די פּעטערהעאַד באזירט טראַוולער ספּעס מעליאָר וו, אין קסנומקס.
צווישן די אנדערע שיפּס זיי געענדיקט איז די פּראָם דינסט פון גלענקאָול, וואָס פֿון קסנומקס לינגקט קילעסקו און קילעסטאָמע ביז די עפענונג פון די קילעסקו בריק אין קסנומקס. זי דעמאָלט געגאנגען אויף צו דינען ווי דער באַקאַפּ שיף פֿאַר די קאָרראַן פּראָם. אין קסנומקס זיי אויך געענדיקט די קראָמאַרטי רויז, וואָס נאָך באדינט ווי אַ סיזאַנאַל פּראָם צווישן קראָמאַרטי און ניגג. צוויי אנדערע כלים געבויט דורך מקקרינדלעס קענען אויך נאָך זיין געניצט דורך דער פּראָסט טראַוולער: אין קסנומקס זיי געבויט די Renfrew רויז און די Yoker סוואַן צו דינען אויף די פּראָם מאַרשרוט אַריבער די קלייד צווישן Renfrew און Yoker.


text:
לי באי
לי באַי אדער לי פא (כינעזיש: 李白 לי באַי / לי בא) (701-762) איז געווען א כינעזישער דיכטער וואס האט געלעבט אין דער תקופה פון דער טאנג דינאסטיע. היינט זענען באוואוסט אומגעפער 1,100 פון זיינע פאעסיעס.
צוזאמען מיט דו פו ווערט לי באי אפטמאל גערעכנט איינער פון די צוויי גרעסטע דיכטער אין כינע'ס ליטערארישער היסטאריע.
די ערשטע איבערזעצונגען פון זיין ווערק אין א מערבדיקער שפראך זענען געווארן פארעפנטלעכט אין 1862, אויף פראנצויזיש.
ער איז פארטרונקען געווארן אינעם יאנגצע טייך.
לעבנסגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לי באי איז געווען דער זון פון א רייכן סוחר. ווען ער איז געווען אלט פינף יאר האט די משפחה זיך געצויגן קיין סעטשואן. ביי די פופצן יאר איז ער שוין געווען גאנץ א מושלם אין קאמפקונסט.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- איבערדיכטונגען אויף יידיש


text:
מאנטעסקיע
דער באַראָן מאָנטעסקיע ("Baron de Montesquieu", און אין העברעאישּ "הברון מונטסקייה"), אַ פֿראַנצויזישער פֿילאָסאָף. געבוירן אין 1689, געשטאָרבן אין 1755.
ער איז באַרימט מיט זיין פאָרמולירונג פֿון דער טעאָריע אז די מלוכישע שררה מוז צעטיילט ווערן אויף דריי אָפגעזונדערטע (אומאָפהענגיקע) אינסטאַנצן: געזעץ-געבונג, מישפט פירונג און רעגירונג. דער-דאָזיקער פרינציפ איז אנגענומען געוואָרן אַלס זעלבסטפאַרשטענדלעכע חכמה אין דער מאָדערנער אויפפאַסונג פון געזעלשאפטלעך פאָליטישער אויספורעמונג פון מלוכהשאַפט, און איז פאַרווירקלעכט געוואָרן אין אַ סך דעמאָקראַטישע, מערסטנס מערב'דיקע, מלוכות אין דער וועלט.
זיַין סאמע וויכטיגע יצירה איז דאס בוך "l' esprit of the lois" - (פֿאָם גייזט דער געזעטע, די נשמה אויף די טיפֿפונקטע), אין 1748 - אַ פראָדוקט פןן צוואנציק יאר ארבעט.
ער האָט דערקלערט דעם אונטערשיד צווישן דריַי-ערליי פארמען פון מלוכות:
- מאָנאַרכיע - ווען דער הערשער נעמט איבער די מלוכה דורך ירושה.
- דיקטאטאר - ווען דער הערשער נעמט די מלוכה אליין, מיט קיין באגרענצונג, און באשליסט אלע החלטות אליין.
- רעפובליק - ווען דאס פאלק וויילט אויס דעם פירער פון דער מלוכה.
ער זאָגט אז די בעסטע מלוכה איז די רעפובליק. אָבער אום צו זיכערן די פריַיהייט פון מענטשן, דער שטאַט מוז צוישען דען דריַי אויטאָריטען צו טרענען, אונד אויף דיזע ויַיזע צו זיכערן, דאס עס גליַיכגעוויכט אונד ברוכע צוישען אינען גיבט.
די אַדמיניסטראטיווע קרעפטע וארען רעגירונגס מאכט אבטייל:דאס לעגיסלאטיוו, די עקסעקוטיוו , און דער געריכטזוף (העברעאישּ: "רשות שופטת"). דיזע קרעפטע זאָלטען אויף אונטער דען דריַי קלאסען געטיַילט וערדען, די ער געזען האָט, אלס בעזיצע, דאמיט יעדעס איַינע קראפט אובער די אנדערען האָטע.


text:
בשעת די קאָוסטאַל אַוטליין פון סיפנאָס איז טיפּיקלי ומפרוכפּערדיק, זייַן ינלענדיש איז סאַפּרייזינגלי לאַש (ווי לאַש ווי אַ סיקלאַדיק אינזל קען זיין) מיט וועדזשאַטיישאַן וואָס גיט די לאַנדשאַפט אַ ווייך וויסואַל אַפּעלירן. קליין ווייַס ייסאַלייטאַד קהילות און ווילאַז לאָזן די זונשייַן צו אָפּשפּרונג עפפאָרטלעססלי אַוועק ווייַס ווענט איידער עס ווערט אַבזאָרבד אין די אַניוועסדיק מאַסלינע גראָווע בלעטער.
זיכער שטעטלעך פון סיפנאָס האָבן דעוועלאָפּעד צו אַקאַמאַדייט די טוריס (ווי קאַמאַרעס, פּלאַטיס גיאַלאָס, און וואַטהי), בשעת אנדערע אָנעס, ווי קאַסטראָ, האָבן געבליבן פּריסטינע און שיין. אין צווישן די צוויי יקסטרימז, Apollonia און פאַראָס האָבן יוואַלווד אין אַ שטאַט אַז קאַטערס צו די וויזאַטערז אָן לוזינג זייַן כשיוועס.
די הויפּט פּאָרט פון סיפנאָס איז די שטאָט פון קאַמאַרעס אַז האט דעוועלאָפּעד צו אַקאַמאַדייט אַ פּלעטעראַ פון קליין האָטעלס און אַפּאַרטמאַנץ פֿאַר דינגען. די אַרקאַטעקטשער פון אַלע די לעצטנס קאַנסטראַקטאַד בנינים האט קאָנפאָרמעד צו די קוביסט סיקלאַדיק נוסח, בשעת די נומער פון פאַראַנען לאַדזשינגז איז קאַנדוסיוו צו גוט אַוויילאַבילאַטי און גלייַך פּרייסיז.
עטלעכע פון די כיילייץ פון אונדזער יאַזדע ינקלודעד אונדזער וויזיט צו די שטאָט פון קאַסטראָ, שווימערייַ אין עטלעכע ביטשיז אַרום סיפנאָס, דינינג בייַ פאַראָס, און סטראָולינג די גאסן פון Apollonia.
באזוכן קאַסטראָ אויף די מזרח ברעג פון סיפנאָס אויף אַ קלאָר אָוונט בייַ סאַנדאַון איז געווען ווי סטעפּינג צוריק אין מאָל. די ענג פוסגייער גאסן ווינט אַרום די מידייוואַל הייזער לידינג די באַזוכער דורך עטלעכע אַרטשווייַס און אַ ווינט-סוועפּט פּראָמענאַדע הויך אויבן דער ים. די מיינונג פון דעם מזרח סוף פון דער שטאָט איז ברעטטייקינג מיט די ברייט יקספּאַנס פון די אַעגעאַן ווייל פּאַנגקטשוייטיד דורך די ביסל קירך פון די זיבן מאַרטירס.
שווימערייַ אין איינער פון די סך ביטשיז אַרום די אינזל איז אַ פרייד ווי איינער קענען שטענדיק געפֿינען אַ שטיל אָרט אָדער אין פאַראָס, ווליהאָ, אָדער פאַסאָלאָו. אנדערע פייַן ביטשיז אַרייַננעמען מער ענג אָנעס, בייַ פּלאַטיס גיאַלאָס, וואַטהי, אָדער קאַמאַרעס.
כל שטעטלעך קומען לעבעדיק אין אַ געלייגט-צוריק וועג ווען די זון גייט אַראָפּ און נאָר וועגן יעדער איין רעסטאָראַן אויף די אינזל איז אָנגעפילט צו קאַפּאַציטעט. אין דער זעלביקער צייַט, די טרענדי באַרס פון Apollonia קער אויף די לייץ ינווייטינג יענע וואס שטייַגן צו שפּאַצירן אַרום זייַן הויפּט פוסגייער גאַס.
געטינג צו סיפינאָס
בעת די זומער צייַט, סיפנאָס קשר דורך קאָוסטאַל נאַוויגאַציע מיט פּיראַעוס און מיט די אינזלען פון די שורה פון מילאָס דייַלי דורך ספּעעדבאָאַץ און מיט קאַנווענשאַנאַל מאַשין Ferries. דער געדויער פון דער יאַזדע דורך אַ קאַנווענשאַנאַל מאַשין פּראָם איז פינף שעה און דורך די ספּעעדבאָאַץ וועגן דרייַ שעה.
סיפינאָס איז אויך קאָננעקטעד דורך קאָוסטאַל נאַוויגאַציע מיט פילע אינזלען פון Cyclades (Paros, סיראָס, סאַנטאָריני, Andros, פאָלעגאַנדראָס עטק), ווי ווויל ווי מיט קרעטע דורך מילאָס. בעשאַס די מנוחה פון די יאָר, די אָפטקייַט פון דער ים טראַנספּערטיישאַן איז געגרינדעט לויט צו די סעזאָן.
אויב איר זענען קוקן פֿאַר אַז גאנץ גריכיש אינזל מיט אַ וואָג פון שיין ביטשיז, נייטלייף, ווייַס סיקלאַדיק וויללאַגעס, נידעריק-פּראַל טוריזם און אפֿשר דער בעסטער עסנוואַרג אין די Cyclades, דעמאָלט קוק ניט ווייַטער ווי סיפנאָס.


text:
מאלוסקן
דער שטאַם פון די מאלוסקן (Mollusca) איז איינער פון די מערסט-פארשפרייטע שטאמען פון בעלי חיים אן א רוקן ביין אויפן ערד פלאנעט. די וויסנשאפטלער ציילן אומגעפער 100,000 זגאלן, לעבעדיקע און פאסילן, וואס ווערן צעטיילט אויף זיבן אפטיילונגען.
די מאלוסקן זענען שטארק פארשפרייט און מען געפינט זיי איבער דער גארער וועלט; מערסטנס לעבן זיי אין ים און א טייל אין פרישוואסער זאמלונגען און אויף דער יבשה. דער קערפער פון די מאלוסקן איז ווייך און עס פעלט זיי אן אינערלעכן סקעלעט. דער ווייכער קערפער ווערט געשיצט דורך א מושל, וואס איז געבויט פון כיטין און קאלציום קארבאנאט. די מושל איז אפגעזונדערט דורך א צודעק אונטער וואס געפינט זיך דער "צודעק לאך". מאלוסקן האבן נאך א ספעציעלן געבוי וואס געפינט זיך אין דער פארדייאונג סיסטעמם פון מערסטן פון זיי, א ראצנדיקער צונג (דאס "ראדולא"), וואס איז געמאכט פון כיטין און זעט אויס ווי קליינע ציינדלעך. ווי אויך, האבן מאלוסקן א פוס וואס זיי ניצן צו באוועגן. מאלוסקן האבן אן אפענע בלוט-סיסטעם דורך וואס בלוט ווערט אריינגעגאסן אין דעם קערפער-לאך, וואו עס געפינט זיך די גלידער.
עסן מאלוסקן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין פארשידענע לענדער עסט מען מאכלים געמאכט מיט מאלוסקן.
לויט דער יידישער הלכה זענען מאלוסקן נישט כשר צו עסן.


text:
מענדעלע מוכר ספרים
מענדעלע מוכר ספרים - שלום יעקב אַבראַמאָװיטש איז געוועהן א שרייבער אויף העברעיאיש און יודיש וועלכער האט געלעבט און געשאפן פון 1839 ביז 1917.
דער גרויסער יידישער שריפטשטעלער, שלום עליכם, האט אים גערופן דער "זיידע" פון יידישער ליטעראטור, צוליב דעם וואס ער איז געווען דער סאמע ערשטער נאוועליסט פון דער יידישיסטישער באוועגונג, וואס איז געבוירן געווארן פון דער השכלה-באוועגונג. זיין אויפטו האט געבוירן א שפראך, וואס איז ביז דאן נאר געווען צוריקגעשטאנען און ארים, און האט גענוצט נאר צו רעדן און כמעט נישט צו שרייבן אדער לייענען ליטערארישע ביכער פין הויעכן קוואליטעהט.
ביז דאן האט די יודישע אינטעליגענציע געקיקט אויף יודיש מיט א גרינגשעצונג. ער האט טראנספארמירט דעהם אזויגערופענעם דזשאַרגאָן און עס געשטעלט אויף די פיס אלס א מאדערנער כלי צו חינוך און לעבן.
צי זיין עהרשטער יודישער ווערק, דאס קליינע מענטשעלע וועלכער ער האט אריינגעשיקט צום קול מבשר האט ער זיך אינטערגעשריבן סענדער"ל מוכר ספרים נאך א לעבעדיגן פארשוין וועלכע ער האט געקענט, נאר דער רעדאקטאר אלעקסאנדער צעדערבוים האט זיך דערשראקן, אפשר מיינט מען עהם אליין, האט עהר דאס געטוישט צו מענדעלע.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זיינע ווערק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אין א שטורם צייט
- דאס ווינשפינגעריל
- דאס קליינע מענטשעלע
- די טאקסע
- די נשרפים
- די קליאטשע
- דער פריזיוו, דראמע אין פיער אקטן
- מסעות בנימין השלישי
- פישקע דער קרומער
- עלטערן און קינדער
- שלמה ר' חיימ'ס
דערויסענדע לינקס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מענדעלע איז א אידישיסטישע וועב סייט לעילוי נשמתו [1]
- אַלע װערק באַנד 1 די עהרשטע באַנד פֿון "אלע ווערק מענדעלע מוכר ספרים", צווייטע אויסגאבע, ווארשע 1928


text:
דורך אייז קריעם » דאנערשטאג סעפטעמבער 22, 2016 12:21 am
איך באניץ מיך אסאך מיט פרילענסערס.ס'האט אסאך מעלות.
קודם די קענסט באקומען קאסטום מעיד ארבייטערס. דאס הייסט אז די קענסט באקומען סערוויס פון איינער וואס ספעציעליזירט זיך און פונקטליך וואס די דארפט, אנשטאטס צו נעמען איינער צו דיר אין אפיס און די דארפט יענעם טרעינען.
נאך א זאך, עס איז גרינג אפצוזאגן טאמער די גלייכסט נישט יענעם.
איך באניץ מיך מיט Elance. יעצט איז עס געווארן Upwork.
זיי זענען זייער גיט פאר דעטא ענטרי וכדומה, אבער איך האב נאכנישט געטראפן איינער וואס איז גיט פאר קאסטומער סערוויס.
איך ווייס אז עס איז דא גראפיק דעזיינערס וואס ניצן פייווער.
איך עפן דעם אשכול אויסצושמועסן אנדערע וועבסייטס, אזוי אויך צו זען וועלכע סייטס זענען בעסער פאר געוויסע זאכן.
Anything that explains everything also explains nothing.


text:
מצה
אומגעיוירט טייג וואס איז געבאקן הייסט מצה אויף לשון קודש.
באקן מצות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – מצה בעקעריי
אמאל פלעג מען באקן מצות נאר ביי האנט אבער בערך אין יאר ת"ר האט מען אנגעהויבן צו באקן מצות מיט מאשינען. די ערשטע מאשינען האבן נישט געטויגט, און די "מצות" האבן געהאט א גרויסן חשש חמץ. שפעטער האט מען פארבעסערט די מאשינען, און היינט ווערן געבאקן רוב מצות אויף דער וועלט אין מאשין בעקערייען.
חסידים זענען דאך מקפיד נישט צו עסן מאשין מצות פסח נאר האנט געבאקענע מצות. ס'זענען דא האנט מצה בעקעריי אין פארשיידענע ערטער אין ארץ ישראל, אמעריקע און אייראפע.
מע קען מאכן אסאך מאכלים פון מצה אדער מצה מעל למשל מצה בריי און קניידלעך.
=
- עס קען זיין מצה וואס איז יא חמץ, אויב מ'האט דאס געלאזט שטיין לענגער ווי דעם שיעור חימוץ.
- עס קען זיין מצה וואס איז נישט קיין קרעקער רקיקין. ווען דער בית המקדש איז געשטאנען איז געווען איין משפחה פון די כוהנים, וועלכע האבן באזיצט א ספעציעלע טאלאנט צו קענען מאכן מצה עטליכע אינטשעס הויך, און עס אזוי אפבאקן, און פון דעם איז געווען די לחם הפנים, וועלכע האבן נישט געטארט זיין חמץ.
ווען עסט מען מצה?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מצה עסט מען פסח אויפדערנאכט ביים סדר, אלס א זכר צו דעם וואס ווען די אידן זענען ארויסגעלאזט געווארן פון פארשקלאפטקייט אין מצרים האט מען נישט געהאט קיין צייט צו זויערן דאס טייג. און די זיבן פאלגנדע טעג אנשטאט ברויט, ווייל פסח טאר מען נישט עסן חמץ.
ביים סדר איז א מצווה צו עסן מצה. דער שולחן ערוך רעכנט אויס פינף כזיתים וואס מען דארף עסן ביים סדר: צוויי פאר מוציא-מצה, איינס פאר כורך, און צוויי צום אפיקומן.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מצה רעפ מוזיק און ענימעטיעט ווידעא קליפּ פון זשיב זשעב


text:
אברהם פריד - תחיית המתים
מקור: ר' יום טוב ערליך, לחן: לא צויין, ז'אנר: לא צויין.
נמצא באלבום: לא צויין.
אני מאמין, איך טו אין דעם אלעס גלויבן, אמת
אז דער בעשעפער פון אויבן אמת
ער וועט טאן אונזער שטרעבן
און די מתים כוחות געבן
און זיי וועלן נעמען לעבן, אמת
אופן פארשטיין עס וועט נישט קיינער
ווי די נפטרים יעדער איינער
וועט באקומען הויט מיט ביינער, אמת
און עס וועלן דאן פון הר הזיתים, אמת
אנפאנגען צו גיין די מתים, אמת
יעדער איינער מיט זיין פנים
און מיט אלע זיינע סימנים
פונקט אזוי ווי יעדער קאן אים, אמת
יעדער איינער מיט זיין חסרון
וואס מיט דעם איז ער נפטר געווארן
און פונקט אויך אין די זעלבע יארן, אמת
די מאמע וועט די קינדער יעדן
אנווייזן דער באבען מיט זיידען
און דעם זיידע דער עלטער זיידן, אמת
אבער די באבע מיט'ן זיידן
געזען די קינדער אלע פון גן עדן
און זיי רופן ביי נאמען יעדן, אמת
דאס איז חיים, דאס איז ניסן
יעדער איינעם טוט מען וויסן
מען איז געווען אויף אלע ברית'ן, אמת
דאס איז מלכה, דאס איז חנה
דאס איז זלמן און שושנה
ביי די חופות איז מען געשטאנען, אמת
און דער אויבערשטערוועט מאכן היילן, אמת
אונטער דייטשלאנד און פוילן, אמת
און פון ערד אויסוויילען
פון די קדושים אלע טיילען
און ער וועט זיי אויסהיילן, אמת
עס וועלן אויפשטיין די מליאנען
און זיי וועלן זיך דערמאנען
און זיי וועלן זיך דערקאנען, אמת
און פון פרייד וועט פאלן טרערן
און א גרויסער טומל וועט דאן ווערן
און געשרייען זיך הערן, אמת
דאס איז טאטע, דאס איז מאמע
דאס איז יצחק און נחמה
אומגעקומען האט מען צוזאמען, אמת
מען וועט די טרעפן מיט די נביאים
די תנאים און אמוראים
די ראשונים און אחרונים, אמת
אלע גאונים און צדיקים
דער בעל שם טוב מיט די תלמידים
אני מעשה און חסידים, אמת


text:
שרייבמאשין
די שרייבמאשין איז א מעקאניש אדער עלעקטראניש מיטל מיט קלאווישן וואס, ווען מען קלאפט זיי, דרוקט אותיות אדער סימבאלן אויף פאפיר. ווערנד רוב פונעם 20סטן יארהונדערט האט יעדע ביורא געהאט א שרייבמאשין. אבער זייט 1980 האט מען ווארט פראצעסאר אפליקאציעס וואס מען ניצט אנשטאט א שרייבמאשין. אין די אנטוויקלנדיקע לענדער ניצט מען נאך שרייבמאשינען. אין יאר 2006 איז נאך געווען אסאך פירמעס וואס פאבריצירן שרייבמאשינען, למשל, סמיט-קאראנאַ, אליוועטי, אדלער-רויאל און בראדער.
קלאפן אותיות אויף א שרייבמאשין ווערט אנגערופן טייפן.


text:
יחזקאל שרגא האלבערשטאם
רבי יחזקאל שרגא האלבערשטאם זצ"ל (כ' שבט ה'תקע"ו – ו' טבת ה'תרנ"ט) שינאווער רב, באקאנט אלס דער דברי יחזקאל. ער איז געווען דער עלצטער זון פון דעם דברי חיים.
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי יחזקאל שרגא איז געבוירן אין טארניגראד כ' שבט ה'תקע"ו,[1] צו זיין פאטער הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים, און צו זיין מוטער מרת רחל פייגא א טאכטער פון הרב ברוך תאומים-פרענקל, דער ברוך טעם. ער האט געהייסן יחזקאל נאך זיין עלטער-זיידן רבי יחזקאל יהושע פייביל תאומים-פרענקל, דער פאטער[2] פון ברוך טעם.
ווען די מוטער פון רבי יחזקאל שרגא האט אים געטראגן, איז זי געווען ביים חוזה פון לובלין, האט דער חוזה זיך אונטערגעהויבן פאר איר, ערקלערנדיג אז דאס קינד וואס זי טראגט וועט נאך באלייכטן די וועלט. רבי יחזקאל שרגא האט זיך בארימט אז ער האט נאך זוכה געווען דערמאנט צו ווערן אין א קוויטל ביים חוזה פון לובלין.
רבי יחזקאל שרגא פלעג פארן צו די צדיקים רבי צבי הירש פון רימאנאוו, רבי שר שלום פון בעלזא, רבי נפתלי ראפשיצער, רבי ישכר בער פון ראדאשיץ און רבי מאירל פון פרעמישלאן.
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי יחזקאל שרגא איז געווען א קורצע צייט רב אין רודניק. נאך דער פטירה אין תר"ח פון זיין דריטן שווער, הרב יהודה צבי הירש אייכנשטיין אב"ד ראזלא, איז רבי יחזקאל שרגא אויפגענומען געווארן רב אין ראזלא אויף זיין שווער'ס ארט.
אין יאר ה'תרט"ז איז רבי יחזקאל שרגא געווארן אויפגענומען אלס רב אין שינאווא, און אין יאר ה'תרכ"ח איז ער געווארן רב אין סטראפקאוו.
אין יאר תרכ"ט האט ער באזוכט ארץ ישראל, און ער האט פארזוימט אין צפת און ירושלים. אין צפת האט ער געגרינדעט א שול און א מקוה וואס זענען נאך דא היינט. די שול הייסט היינט די צאנזער קלויז, און די קאלטע מקוה דארט איז דעם שינאווער רב'ס מקוה. אין תרל"א איז ער צוריקגעפארן אין דער גאליציע.
נאך זיין פאטער'ס פטירה אין תרל"ו איז רבי יחזקאל שרגא פארבליבן אין צאנז מיט א פאדערונג אויף דעם רבנות אלס עלצטער זון. נאך א צייט ווען איינער האט געשריבען א שענדלכן ארטיקל אין א צייטונג קעגן רבי יחזקאל שרגא, האט ער געזאגט אז מען לייגט שוין אין די צייטונגען וועל איך גיין, און ער איז צוריק געפארן קיין סטראפקאוו. אין יאר ה'תרמ"א (אומגעפער) האט רבי יחזקאל שרגא אנגענומען דעם פארלאנג פון דער שינאווער געמיינדע און ער איז ווידער געווארן רב אין שינאווא.
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א קורצע צייט פאר זיין פטירה איז רבי יחזקאל שרגא געלעמט געווארן, און איז נפטר געווארן ו' טבת ה'תרנ"ט. (זיין ברודער דער גארליצער רב האט געזאגט ביי זיין הספד, "די וועלט זאגט אז מיין ברודער איז געווארן געלעמט, און איך זאג, די וועלט איז געווארן געלעמט"). ער ליגט אין שינאווא.
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי יחזקאל שרגא האט געהייראט בזיווג ראשון אין יאר ה'תק"ץ (אומגעפער) אין אוהעל, מרת טאבע ( - ה'תקצ"ט), א טאכטער פון הרב אריה לייביש ליפשיץ, דער אריה דבי עילאי, רב אין ווישניצא, אן איידעם פון הרב משה טייטלבוים, דער ישמח משה. זייערע קינדער:
- מרת דרעזיל, די ווייב פון הרב פנחס תאומים-פרענקל (ה'ת"ר (אומגעפער) - ה'תרל"ט), רב אין בוקאווסק און ציעשינאוו.
- הרב נפתלי האלבערשטאם (י"ד חשוון ה'תקצ"ח - כ"א כסליו ה'תרכ"ד).
נאך דער פטירה פון זיין ערשטן זיווג איז רבי יחזקאל שרגא געפארן צו זיין רבין דער שר שלום פון בעלזא, מיט דעם פלאן צו בלייבן דארט א "יושב" זיצן און לערנען און דינען דעם אייבערשטן, נאך עטליכע מאנאטן האט אים דער שר שלום געזאגט ס'שטייט אין פסוק לא טוב היות אדם לבדו, איז רבי יחזקאל שרגא אהיים געפארן און נאכאמאל געהייראט.
ט"ו שבט ה'ת"ר האט רבי יחזקאל שרגא געהייראט בזיווג שני מרת דבורה (ה'תקפ"ד (אומגעפער) - ה'תר"ד (אומגעפער) ) א טאכטער פון זיין שוואגער הרב מרדכי זילברשטיין, רב פון האלאשיץ, אן איידעם פון זיין ערשטען שווער דער אריה דבי עילאי.
צו דער חתונה האט מען פארשפראכן פאר רבי יחזקאל שרגא קעסט אויף דריי יאר און א שטיצע פון אכט גילדן א וואך, פון איר עלטער-זיידן דער ישמח משה. נאך דער פטירה פון דעם ישמח משה כ"ח תמוז ה'תר"א האט רבי יחזקאל שרגא געפאדערט פון רבי אלעזר ניסן טייטלבוים דער זון פון ישמח משה ער זאל אנהאלטן דעם פאטער'ס פליכטן צו אים, רבי אלעזר ניסן האט געהאלטן אז דער פאטער אליין האט אויך נישט געהאט קיין פליכט, און ער זיכער נישט, זיי האבן באשלאסן צו פאלגן דעם צאנזער רב, וועלכער האט געשריבן א לענגערע תשובה [3] איבער דעם, און פירט אויס אז מען מוז ווייטער באצאלן פאר רבי יחזקאל שרגא זיין קעסט ביז דער ענדע פון די דריי יאר.
זייערע קינדער:
- מרת חיה שרה, די ווייב פון הרב אלעזר בינדיגער (ה'ת"ר (אומגעפער) - ה'תר"ם (אומגעפער) ) פון שינאווא.
- הרב משה האלבערשטאם (ט' מנחם אב ה'תר"ב – י"ב חשוון ה'תרע"ט), רב אין שינאווא און צאנז
ראש חודש כסליו ה'תר"ו אדער ה'תר"ז האט רבי יחזקאל שרגא געהייראט בזיווג שלישי מרת בריינדיל א טאכטער פון הרב יהודה צבי הירש אייכנשטיין רב אין ראזלא, א זון פון הרב משה אייכנשטיין רב אין סאמבור, אין אן איידעם פון זיין פעטער (זיין פאטער'ס ברודער) הרב צבי הירש אייכנשטיין רב פון זידיטשוב דער עטרת צבי, פון זיי איז נישט געווען קיין קינדער.
נאך איר פטירה האט רבי יחזקאל שרגא געהייראט בזיווג רביעי מרת חנה רחל א טאכטער פון הרב צבי הירש רומערז רב אין לעשנוב, א ברודער פון מרת מלכה, די ווייב פון דעם שר שלום פון בעלזא. (זי איז געווען די אלמנה פון הרב סענדער רוקח, א זון פון הרב אלעזר רוקח א זון פון שר שלום). זייערע קינדער:
- מרת מרים מלכה [4] ( - הושענא רבה ה'תר"ס), די ווייב פון הרב נפתלי רובין (ה'תרכ"א - י"ג ניסן ה'תרח"ץ), רב אין ווישניצא.
- מרת פייגא ביילא, די ווייב פון הרב מנחם מענדל האלבערשטאם (ה'תרכ"ד - כ"א אדר ה'תרפ"ו), רב אין פריסטיק און דוקלא
- הרב אברהם שלום האלבערשטאם, (ה'תרט"ז (אומגעפער) - ו' סיון ה'ת"ש), רב אין סטראפקאוו.
- הרב אריה לייביש האלבערשטאם (ה'תר"ך (אומגעפער) - ג' תמוז ה'תר"ץ), פון טארנא
- הרב שמחה ישכר בער האלבערשטאם (ה'תר"ל - כ' טבת ה'תרע"ד), רב אין ציעשינאוו.
בזיווג חמישי האט רבי יחזקאל שרגא געהייראט אין יאר ה'תרמ"ב (אומגעפער) מרת שיינדיל א טאכטער פון הרב אברהם געווירצמאן פון גארליץ, אן אייניקל פון נועם אלימלך און דער זיידע פון רבי איציקל פשעווארסקער.
דערציילונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הרב יוסף צבי דושינסקי איז אמאל געווען ביים שינאווער רב, און ביים געזעגענען האט דער רב אים אנגעוואונטשן "זאל דער אייבערשטער העלפן: למען ירבו ימיכם וימי בניכם על האדמה אשר נשבע ד' ". דער נוסח פון דער ברכה האט אויסגעקוקט אינטרעסאנט, ערשטנס ווייל הרב דושינסקי האט דעמאלסט נישט געהאט קיין קינדער, און צוויטנס ווייל ער האט געוואוינט נישט אין ארץ ישראל נאר אין אונגארן. יארן שפעטער איז די ברכה מקויים געווארן ווען מ'האט אויפגענומען הרב דושינסקי אלס אב"ד פון ירושלים און דארט איז געבוירן צו אים זיין זון הרב ישראל משה דושינסקי, און ער האט טאקע זוכה געווען צו אריכות ימים.[5]
אין בארניוו האט געוואוינט א ראזוואדאווער חסיד, ר' יחיאל מאיר, א מקורב פון רבי משה ראזוואדאווער, וואס איז אמאל אויסגעקומען צו האבן א משפט דעם צווייטן טאג שבועות. זיינע קינדער האבן אים מזכיר געווען ביים שינאווער רב. האט דער שינאווער רב געהייסן אז ר' יחיאל מאיר זאל קומען אויף שבועות קיין שינאווא. ר' יחיאל מאיר האט געפרעגט זיין רבי, און דער ראזוואדאווער רב האט מסכים געווען.
געפינענדיק זיך אין דער פרעמד אויף יום טוב האט ר' יחיאל מאיר געהאט גרויס חלישות הדעת. ערשט דעם צווייטן טאג שבועות ביים טיש האט דער שינאווער רב גערופן ר' יחיאל מאיר און האט אים געגעבן שיריים א קאפ פון פיש, זאגנדיק "נעם א קאפ ווייל דו דארפסט דאך האבן א קאפ".[6] דער ראזוואדאווער חסיד האט בכלל נישט פארשטאנען די רייד.
אסרו חג קומען אן זיינע קינדער קיין שינאווא און דערציילן אז נעכטן האט געדארפט פארקומען דער משפט אין געריכט. דער פראקוראר האט געריטן א פערד און דאס פערד איז פלוצלונג געווארן ווילד און האט אנגעהויבן קאפען און שטויסן און געלאזט דעם פראקוראר אויף טויט. ערשט יעצט האט ר' יחיאל מאיר פארשטאנען וואס דער שינאווער רב האט געמיינט ווען ער האט אים געגעבן שיריים.[5]
זיינע ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- דברי יחזקאל
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- י"ג אורות - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
- אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר


text:
1907
1907 איז דאס זיבעטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1907 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 26סטן סעפטעמבער - ניו זילאנד באקומט דעם סטאטוס פון א דאמיניאן פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.
- 16טן נאוועמבער - אקלעהאמע ווערט דער 46סטער שטאט זיך איינצושליסן אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 14טן מיי - איוב חאן, פרעזידענט פון פאקיסטאן (געש' 1974)
- 25סטן מיי - או נו, פרעמיער מיניסטער פון בורמע (געש' 1995)
- 4טן סעפטעמבער - מאריא קאטארבא, פאלאק פון די חסידי אומות העולם (געש' 1956)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 2טן פעברואר - דמיטרי מענדלעעוו, רוסישער כעמיקער, אנטוויקלער פון דער פעריאדישער טאבעלע (געב' 1834)
- 4טן סעפטעמבער - עדווארד גריג, נארוועגישער דיריגענט (געב' 1843)