text:
וועלט
די וועלט איז דער ערד פלאנעט פונעם מענטשלעכן אויסקוק.
לענדער און פעלקער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
לענדער פלעגן אמאל באשטיין פון א פאלק מיט איין רעליגיע און איין שפראך. היינט זענען דא לענדער וואס אבלאנגן נישט צו קיין שום רעליגיע און פארטרעטן נישט קיין שום פאלק ווי: שווייץ און די פאראייניגטע שטאטן. שווייץ איז געווען די ערשטע אזא לאנד וועלכע האט זיך געגרינדעט ווען טויזענטער מענטשן פון די דערנעבענדיגע דייטשלאנד, פראנקרייך, און איטאליע האבן זיך באזעצט אויף די הויכע שיינע בערג און צוביסלעך איז געווארן דערפון א לאנד. אמעריקע איז היינט גענוי אזוי טראץ וואס רוב זענען געקומען פון בריטען. אמעריקע האט זיך קונה געווען דער ביישפיל פון דעמאקראטיע און האט אזוי אריינגעשריבן אין איר קאנסטיטוציע אלס דער נומער איינס פליכט.
מדינת ישראל איז געווען די ערשטע לאנד וואס איז צושטאנד געקומען פון איין רעליגיע אבער האט געגרינדעט א ריין דעמאקראטישע לאנד גרייט אנצונעמען יעדן איינעם פון סיי וועלכן גלויבן. מדינת ישראל פארמאגט אין פאקט ניטאמאל א זעקסטל פון כלל ישראל. רוב אידן וואוינען נאך היינט צושפרייט איבער צענדליגער לענדער אין די וועלט.
לענדער זענען שטענדיג געגאנגען און געקומען און די מאכטפולע זענען גרעסער און קלענער געווארן. אלעס איז געווען געוואנדן לויט די שטארקייט וואס מען האט פארמאגט. די וועלט'ס היסטאריע איז פיל מיט בלוט, טויזענטער, אויב נישט מיליאנען, מלחמות זענען פארגעקומען און אלע צייטן און אין אלע לענדער. עס זענען געווען לענדער וואס האבן געפירט די וועלט ביי די נאז און זענען דערנאך צושפליטערט געווארן אויף קליינע שטיקלעך.
עס זענען שטענדיג געווען עטליכע גרויסע לענדער וואס האבן פארנומען דעם "אויבנאן" און זענען געווען די רעדנער פון די וועלט. די נענסטע תקופה צו אונז איז געווען בעפאר די צווייטע וועלט קריג ווען בריטען, פראנקרייך, עסטרייך, רוסלאנד, און פרייסן זענען געווען די פירער פון די וועלט. ווען עס האט זיך געהאנדעלט פון קריג אדער שלום האבן די לענדער ווי פאליציי לייט איינגעטיילט וואס יא און וואס נישט. נאך די צווייטע וועלט קריג, אדער ווי מען רופט עס היינט דעם צוואנציגסטן יאר-הונדערט, האט זיך די בילד געטוישט און מיט די כוח פון די נארוואס געגרינדעטע "יונייטעד נעשאנס" זענען די פאראייניגטע שטאטן, בריטען, פראנקרייך, די סאוויטן, און כינע געווארן די וועלט פירערס.
טייל פון די לענדער מאכן זיך נישט קיין סאך צו טאן מיט די וועלט'ס געשעענישן נאר שיקן אפאר אויסגעקארגטע טרופן ווען עפעס פאסירט. אמעריקע מיט בריטען זענען די פאקטישע פאליציי אויף די וועלט'ס געשעענישן. עס האט שוין אפגעקאסט טריליאנען דאלארן פאר שטייער צאלער דאס אז די רעגירונגן שטעקן זיך אריין די נאז ווי אימער זיי קענען נאר.
עס זענען פאראן היינט ארום 200 איינארקענטע לענדער אין די וועלט. פון דעם זענען דא אזעלכע גרויסע ווי רוסלאנד און אזעלכע קליינע ווי מאנאקא, צפון אפריקע. עס ווערט געשאצט אז עס זענען היינט דא ארום 6 ביליאן מענטשן אויף די וועלט און עס וואקסט מיט באלד 100 מיליאן א יאר. די פראצענט פון די וועלט'ס וואוקס ווערט קלענער פון יאר צו יאר. ביז 20 יאר צוריק פלעגט די וועלט'ס מענטשהייט וואקסן מיט צוויי פראצענט א יאר. היינט וואקסט עס נישט מער ווי 1.2 פראצענט פער יאר. עס ווערן היינט געבוירן ארום 50 נייע קינדער פער יעדע טויזענט מענטשן. אבער עס שטארבן פיל ווייניגער פון דעם.
ווען מען צוטיילט די וועלט'ס באפעלקערונג ביי די ראיאנען האט אזיע איבער האלב פון די וועלט'ס באפעלקערונג, כינע מיט ארום 1.3 ביליאן און אינדיע מיט עפעס איבער א ביליאן. אייראפע האט ארום 14 פראצענט פון די וועלט'ס באפעלקערונג, דרום און צפון אמעריקע אויך 14 פראצענט, אפריקע 13 פראצענט, און די פאסיפיק אינזלן ארום 1 פראצענט. אינטרעסאנט איז אז די יונייטעד נעשאנס שאצט אז אזיע גייט פארלירן איר פראצענט און אפריקע גייט זיך צום ווייניגסטן דאפלען.
אינגאנצן 1.2 ביליאן מענטשן וואוינען אין די העכסט מאנדיניזירטע לענדער. די איבריגע 4.9 ביליאן מענטשן וואוינען אין די איבריגע לענדער. 9 פון יעדע 10 מענטשן וואס ווערן היינט געבוירן וואוינען אין די אוממאנדיניזירטע לענדער. זיי שאצן אז ביז'ן יאר 2050 וועט די וועלט האבן איבער 9 ביליאן מענטשן.
די זיבן קאנטינענטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דאס ווארט קאנטינענט באדייט די ערד'ס גרעסטע כסדר'דיגע באהעפטיגונג פון לאנדמאסע.
א קאנטינענט איז אנגעזען פון אן אינזל אדער האלבאינזל נישט בלויז אויף איר גרויסקייט אין סייז נאר אויך אויף איר געאלאגישע סטרוקטור און אנטוויקלונג. די זיבן קאנטינענטן אין די רייע לויט איר גרויסקייט אין סייז זענען: אייראזיע (קאנווענציאנעל באטראכט אלס די צוויי קאנטינענטן פון אייראפע, אינדיווידועל די צווייטע קלענסטע, און אזיע), אפריקע, נארט אמעריקע, סאוט אמעריקע, אנטארקטיק, און אויסטראליע.
די קאנטינענטעל שטח – אלע לאנד וואס הייבן זיך העכער די ים פלאך – קומט אן צו 29 פראצענט פון די וועלט'ס סך הכל אין שטח. מער ווי צוויי דריטל פון די קאנטינענטעל'ס שטח ליגט צפון פונעם עקוואטאר. (דער עקוואטאר איז אן אויסגעטראכטער ליניע ארום די ערד וועלכער איז די זעלבע ווייטקייט פון די נארט און סאוט פאל און צוטיילט די ערד צו צפון און דרום האלבקיילעך.)
אין צוגאב, די קאנטינענטעל מאסעס נעמט אריין די איינגעטונקענע קאנטינענטעל אפלייג, וועלכע גייט בארג אראפ פון די אקעאן'ס ברעגעס פונעם קאנטינענט צו טיפקייט פון ארום 600 פיס (138 מעטער). ביילאפיג ביי דעם פונקט הייבט זיך אן די מער שארפע (מיטאמאליגע) שפרונג צו די אקעאניק פארטיפונג באקאנט אלס "די קאנטינענטעל סלאופ".
אויב די קאנטינענטעל אפלייגן ווערן אריינגערעכנט אין חשבון וועט די סך הכל קאנטינענטעל שטח פארמערט ווערן צו 35 פראצענט פון די ערד'ס אויבערפלאך. אינזלן וואס שטייען אויף א קאנטינענטעל פאליציע פון אן אנגעגעבענע קאנטינענט ווערן געווענליך פאררעכענט אלס א טייל פון דעם קאנטינענט. א פראמינענטער ביישפיל איז גרויס בריטאנען און אירלאנד אין אייראפע.
אין געאלאגיע, ווי געזאגט, ווערן די קאנטינענטן געמאסטן אויף גאר אן אנדערן חשבון אויף וועלכע געאפיזיקיסטן האבן יארן לאנג געארבעט צו פארשן. זייער חשבון לויפט אויפ'ן סטרוקטור פון די ערד אונטער דעם קאנטינענט לויט איר שאק כוואליע און היץ. מיר וועלן זיך נישט אריינלאזן אין דעם פשעטל ווייל עס איז נישט דאס פלאץ פאר דעם און עס פארלאנגט זיך אויך א היבש ביסל שטערן איינקנייטשונג.
למעשה ווערט די סדר פון די קאנטינענטן אויסגערעכענט לויט די געאלאגישע חשבון ווי פאלגנד: אפריקע, אנטארקטיקע, אזיע, אויסטראליע, אייראפע, צפון אמעריקע און דרום אמעריקע.
די מאפע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פון ווען די וועלט שטייט האבן מענטשן געשטרעבט צו מאכן מאפעס פון לענדער אדער שטעט. פארשטייט זיך אז די אלע מאפעס זענען קיינמאל נישט געווען ריכטיג ווייל עס איז געמאסטן געווארן לויט'ן חשבון וויפיל מייל מען האט גערעכנט אין די ברייט און אין די לענג פון איטליכער שטאט באזונדער. מען קען נאך היינט טרעפן אלטע מאפעס וואס זענען זייער גרייזיג.
יעדעס לאנד פלעגט זיך צייכנען א אייגענע מאפע און מען פלעגט עס מערערע מאל צוזאמענשטעלן און מאכן א וועלט מאפע. ביז פאר 500 יאר צוריק האט די גאנצע וועלט נישט געהאט קיין אנונג אז עס עקזעסטירט א יבשה אריבער דעם אנטלאנטיק אקעאן. איר קענט זיך שוין פארשטעלן וויאזוי אזא מאפע האט אויסגעקוקט...
ווען מען האט דאס ערשטע מאל ארויפגעשיקט די מאפע אין ספעיס איז די אינטרעסאנטסטע זאך דערפון געווען די בילדער וואס די ראקעט האט גענומען פון די וועלט. מענטשן זענען באגייסטערט געווארן צו זען די וועלט אין א באל.
מאפעס ווערן איבערגעמאכט פון צייט צו צייט מיט נייערע מעטאדן. מען נוצט היינט גאר סאפיסטיקירטע ראדארן און מייקראסקאפס אויסצוצייכנען א פונקטליכע מאפע וואס מיר זעען היינט.


c: text/html

text:
ווילסט הערן א גוטער דזשאוק?
פאפא.
יא, אין וויליאמסבורג איז דא א פאפא קהלה וואס דארף זיך מיט גארנישט שעמען פון דעם אמאליגן כעלם.
ס'איז דא גראדע צוויי פאפאס, וועלכע ווערן אנגעפירט דורך צוויי פון די קינדער פונעם פריערדיגן פאפא רב.
די חסידים גראדע לעבן גאנץ גוט צווישן זיך, אבער די צוויי פאפא רבי'ס קומען זיך נישט דורך.
עכ"פ
די פארלאפענע וואך האט איין פאפא פאררופן א ריזיגן עצרת אין בארקלעיס
סענטער, צו פראטעסטירן אויף א מכלומר'שטע גזירה אז מען כאפט בחורים אין
מיליטער, א שקר וואס ווערט פארשפרייט דורך א ליטווישער קרייז אין ארץ ישראל
וואס איז אין א בלוטיגן 'מי בראש' מלחמה מיט אן אנדערן ליטווישן קרייז,
און האט פיפיג איינגעשפאנט די תמימות'דיגע פאפאנער אידן צו פירן די מערכה
פאר זיי אין די ווייטע אמעריקע.
אבער וואס ווילסטו פון פאפא?
די
כינוס איז געווען א מורא'דיגע הצלחה. די אנדערע פאפא זאגט אז ס'איז געווען
אונטער צען טויזנט מענטשן, אבער די דאזיגע פאפא זאגט אז ס'איז געווען
איבער פופצן טויזנט מענטשן. איך זאג אז ס'איז געווען צוואנציג טויזנט.
פארוואס נישט? פעלט דען שוטים אין פאפא?
ביים
כינוס האט מען געברענגט א בחורים-טרייבער אין ארץ ישראל און אים
אויסגערופן אלס ראש ישיבה פון יענע און יענע ישיבה, און די פאפאנע שוטים
זענען געווען עקסיידעט אז אפילו די יעניגע זענען שוין מודה אז דער רבי איז
געווען גערעכט.
מען
האט אויסגערופן אז דער ראש ישיבה וועט רעדן אין לשון הקודש מיט די
אשכנזי'שע הברה, הגם, דער "ראש ישיבה" איז א ספרדי, פשוט ווייל פאר די
פאפאנע שוטים איז שווער מסביר צו זיין דעם חילוק צווישן איווריט און לשון
הקודש מיט די ספרדי'שע הברה, האט מען געמאכט דעם "ראש ישיבה" זיך ברעכן די
ציין, און דער פאפא עולם איז געווען עקסיידעט אז מען רעדט נישט ח"ו ביי
אונז קיין איווריט.
דער
"ראש ישיבה" האט ווי א געניטער עקטאר געוויינט מיט זודיגע טרערן איבער
בחורים וועלכע עקזיסטירן נישט. א טאג דערויף ווען ס'איז נתגלה געווארן
קלונו ברבים האבן די פאפאנער חכמים מסביר געווען אז באמת עקזיסטירן די
בחורים יא, נאר מען האט געטוישט זייערע נעמען צוליב רחמנות. והא ראי' אז
זיי עקזיסטירן יא, דא האט איר זייערע עכטע נעמען... און די פאפאנער שוטים
האבן ניטאמאל באגריפן די איראניע. (דאס אז די בחורים, קינדער פון פרייע
שטיבער, זענען נישט געכאפט געווארן נאר געגאנגען מרצונם הטוב אין מיליטער,
דאס איז שוין געווען צו קאמפליקעיטעד פאר די פאפאנער אידן אריינצונעמען אין
קאפ.)
אבער
דאס איז נאכנישט אלעס. ביי דעם כינוס זענען געווען ריזן סקרינס דורך
וועלכע מען האט געקענט מיטהאלטן דעם גאנצן כינוס. דער טשעירמאן האט זיך
אויפגעשטעלט און דערקלערט מיט פאטאס אז די טרייפענע סקרינס האט גארנישט מיט
אונז. דאס האט מען געמוזט טון צוליב סעקיוריטי, וכו', און דער פאפאנער
ציבור האט דאס אפגעקויפט פאר גוט געלט, אפילו ווען אויפ'ן סקרין זענען די
גאנצע צייט געלאפן לשה"ק ווערטער און אפילו אבינו מלכינו מיט שיר המעלות.
דער
אנדערער פאפאנער ציבור איז געווען באבלאזן פונעם סוקסעס פון דעם פאפאנער
ציבור. דער רעדאקטאר זייערער האט באשלאסן אז מען גייט ווייזן פאר די וועלט
אז אונז זעמיר גרעסערע פאפאנער פון די אנדערע פאפאנער, און דאנערשטאג צופרי
האט דער פאפאנער צייטונג געדרוקט אויפ'ן פראנט פעידזש א סעקס
אפענדער-סטייל ליסט פון פארשידענע ראשי ישיבות מיט זייערע אדרעסן, אז די
פאפאנער מאסן זאלן זיי טעראריזירן און הערעסן מיט פאפאנער בריוו במשך פון
די קומענדיגע צוויי חדשים.
פארשטייט
זיך אז די ליסט האט נישט פארמאגט די בילדער/אדרעסן פון גור (פון זיי האט
מען מורא), בעלז און וויזניץ (שוואגערס) און חסידישע רביס וועלכע האבן סאך
מער מיט'ן "מגיפת הגיוס" ווי די ניין פארקוועטשטע ראשי ישיבה, וואס רוב פון
זיי האבן נישט קיין שום פאליטישע פאוער. די ליסט האט אויך נישט אנטהאלטן
די בילדער/אדרעסן פון די זעקס חברי הכנסת וועלכע זענען דירעקט
פאראנטווארטליך פאר יעדן דיעל צווישן די מדינה מיט די חרדים.
אבער
די מערכת קענענדיג זייער גוט זיין פאפאנער עולם האט געוואוסט אז דער עולם
וועט נישט כאפן אדער באגרייפן דעם חילוק, און אפקויפן אלעס וואס ער זאגט
זיי, אזוי ווי זיי האבן אפגעקויפט ווען ער האט געדרוקט אויף די פאדערשטע
זייט פון די פאפאנער צייטונג אז עס זענען געווען הונדערט טויזנט אידן ביים
פראטעסט וואס די פאפא האט פאררופן מיט דריי יאר צוריק, און אזוי ווי זיי
האבן אפגעקויפט זיינע כסדר'דיגע זיג-דערקלערונגען ביי די לעגאלע פייטס
צווישן די צוויי פאפאס. בלויז מיט אפאר וואכן צוריק האט די זעלבע צייטונג
געלאזט אויפהענגען א קנאות סיין ביי די הדלקה צערעמאניע וואס זייער פאפא
רבי מאכט יערליך און נאכ'ן הדלקה דערקלערט קבל עולם ומלואה אז די הדלקה איז
פאקטיש געווען א מאסן דעמאנסטראציע קעגן די מדינה איבער'ן גזירת הגיוס,
און די פאפאנער פערדן האבן דאס אפגעקויפט.
*
איך קען מאריך זיין נאך סאך לענגער אבער די הענט טוען מיר שוין וויי.
איז
יעצט לאמיך ענק יעצט געבן א דאוז פון רעאליטי: טייערע סאטמארער אידן,
ס'איז אמת אז פאפא איז נאר די פערט-גרעסטע קהלה נאך די דריי סאטמארס אין
וויליאמסבורג, זאלונים, אהרונים און בני יואל, אבער זיי זענען א הערליכע
קהלה וואס האט זיך מיט גארנישט צו שעמען פון ענק סאטמארער אידן.
אויב
ווילט עטס רעדן פון צמצום און פארמאכטקייט שטייגט עטס זיי איבער פי כמה.
איך האב אויסגערעכנט בלויז עטליכע משלים פון איין וואך. אבער שוין
צענדליגער יארן וואס כלל ישראל לאכט פון ענקער צמצום און פארמאכטקייט, איז
אנשטאט לאכן פון אנדערע, קוקט אין שפיגל ווייל עטס זענטס א געלעכטער אין די
וועלט
ווילסט הערן א גוטער דזשאוק?
סאטמאר.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
דער ויכוח
דער וויכוח (ענגליש: The Quarrel) איז א 1991 קאנאדישער דראמאטישער ענגליש-שפראכיגער פילם דירעקטירט דורך אלי כהן.
די סקריפט איז געבויעט אויף א קורצע געשיכטע געשריבן דורך חיים גראדע.
דער פילם ברעהנגט זייער גוט ארויס די דילעמא וואס רוב שארית הפליטה יידן האבן געהאט נאכן קריג, צי זיי זאלן בלייבן זיך פיהרן אין די עלטערן'ס טראדיציע. דער וויכוח ווערט געפיהרט זייער רעספעקטפול פון ביידע זייטן.
אינהאַלט
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
חיים און הערש זענען געווען צוויי גאר נאענטע חברים וואס האבן געלערנט אין ביאליסטאקער ישיבה. חיים איז שפעהטער אוועק פון ישיבה און אפגעפארן פון יודישן וועהג און זיך צוקריגט מיט הערש. שפעהטער ווערן ביידע פון זייערע פאמיליעס און באקאנטע אומגעבראכט אין קריג, און זיי צוויי מיינען אז דער אנדערער האט נישט איבערגעלעהבט.
נאך דעם צווייטן וועלט קריג שטעלט הערש אויף א ארטאדאקסישע ישיבה אין א די. פי. לאגער, און דערנאך ציהט ער זיך מיט זיי קיין מאנטרעאל.
חיים ווערט א באקאנטער יודישער שרייבער, ראמאניסט און דיכטער אין א ניו יארקער צייטונג און איז א אגנאסטיק. ווען חיים איז אין מאנטרעאל אויף ראש השנה צו אויפטרעטן מיט לעקציעס, דערזעהט ער פלוצים הערש'ן ביי תשליך מיט זיינע תלמידים.
זיי פארברענגען דעם גאנצן טאג אינאיינעם מיטן זיך דערמאנען ביטערע און פרייליכע זכרונות, און פיהרן היציגע וויכוחים איבער עניני אמונה ווען יעדער פרובירט צו איבערצייגן דעם אנדערן איבער די ריכטיגקייט פון זיין וועהג.
זיי זינגען מיט התרגשות א ניגון פון די ישיבה יאהרן. ביי דער ענדע געזעגענען זיי זיך פריינטליך ווען יעדער האלט זיך ביי זיינס.
שפיהלער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- שאול רוביניק, אלס הערש
- אר עיטש טאמסאן, חיים
- מערעלע שאפירא


text:
Kool man האט געשריבן:בארא פארקער האט געשריבן:ווען באבוב (רבצ) האט דארט געהאט חתונות פון אייניקלעך ביי הרב טויבער האט מען נישט פארמאכט דע גאס
אבער דא ווילן הרב אונגער'ס מענטשן ווייזען אז זיי האבן אויך אייניקלעך פון מהר"ש ממילא וועלן זיי דייקא יא פארשפארן די גאס
ווען הרב טויבער אדער הרב הורוויץ מאכען חתונה פארפארט מען נישט? איך הער, האו אבאוט ווען הרב הלברשטאם מאכט חתונה?
גוט געזאגט. ווען הרב טויבער מאכט חתונה פארשפארט מען נישט. הורוויץ נאט נאך נישט קיין אייניקלעך דעיר יארגאנג אבער מסתמא גייט זיין די זעלבע, הלברשטאם וועט מסתמא זיין אין pier 12 פארשפארט מען ווייטער נישט


text:
טאמאטע
דער טאָמאַטע אדער פּאָמידאָר (וויסנשאפטלעכער נאמען: Solanum lycopersicum) איז א א פיל-יעריגער געוויקס (ער ווערט באהאנדלט געווענלך ווי אן איין יעריגע געוויקס) פון די נאכטשאטן פאמיליע סאָלאַנאַצעאיי (Solanaceae). דער פרוכט איז ביי מערסטע ראסן רױט מיט גרינע בלעטער. עס געפֿינט זיך, אין דעם אָנהײב, אין דרום און צענטראַל אַמעריקע, פֿון מעקסיקא ביז פּערו, אָבער איצט איז ער באַרימט אין דער גאָרער וועלט, בפֿרט אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
ברכה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אויף דעם פּאָמידאָר מאכט מען די ברכה בורא פרי האדמה, אזוי ווי אויף אנדערע גרינסן.
בדיקת תולעים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין דעם פּאָמידאָר איז געווענליך נישט פאראן קיין אינסעקטן (שרצים) אדער ווערים, דערפאר לױט דער הלכה דארף מען זיי נישט קאנטראלירן. אויב אבער איז פארהאן אנצייגונגן פון לעכער אדער פלעקען דארף מען עס דארט קאנטראלירן.
מצוות התלויות בארץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער פּאָמידאָר וואקסט אין א ברייטן פארנעם אין ארץ ישראל דארף מען מיט זיי אויספירן (מקיים) די מצוות וואס זענען אנגעהאנגען ספעציעל פאר דעם לאנד ארץ ישראל (מצוות התלויות בארץ): תרומות, מעשרות און שמיטה.
שמיטה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער דאטום וואס פאלט אויף דעם פּאָמידאָר די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון חודש תשרי פון דעם זיבעטן יאר.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רעפערענצען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- אנציקלופדיה לכשרות המזון


text:
יו-עס קאסטומס ענד בארדער פראטעקשן
די יו-עס צאל און גרענעץ באשיצונג (ענגליש: U.S. Customs and Border Protection) איז אן אפטיילונג אינערהאלב די היימלאנד זיכערהייט דעפארטעמנט און איז פאראנטווארטליכט צו קאנטראלירן דעם לאנד'ס מאסיווע האנדל, איינקאסירן אימפארט שטייערן, ארויפצווינגען אמעריקאנער האנדל געזעצן, און באוואכן די גרעניצן פון איינטריט פון אומלעגאלע אימיגראנטן, פארברעכער, און טעראריסטן.
אינהאַלט
פליכטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די יו-עס צאל און גרענעץ באשיצונג אגענטור איז די צווייטע גרעסטע שטייער איינקאסירער נאך די איי-אר-עס דורך די ביליאנען דאלארן אין צאלטאריפן וועלכע זיי פארלאנגען פארן אריינברענגען אויסלענדישע פראדוקטן. די צאלטאריפן האבן נישט קיין אייניגע פרייזן נאר יעדע פראדוקט פאר זיך האט זיך איר אייגענע טעריפ און די קאסטומס אגענטור קאנטראלירט די טאריפן לויט די באלאנס פון האנדל. אויסער דעם זענען פאראן באשטימטע טאריפן אויף פראדוטן וועלכע זענען פון פריער אפגעמאכט געווארן מיט אנדערע לענדער און טייל זאכן האבן בכלל נישט קיין טאריפן ווען עס קומט פון לענדער וועלכע האבן פרייע האנדל אפמאכן מיט אמעריקע.
קאסטומס קאנטראלירט אויך וואס עס גייט ארויס פון לאנד. די צוויי הויפט זאכן אויף וועלכע זיי פארלייגן זיך איז וואפן און געלט. עס פארשטייט זיך אליינס אז די רעגירונג וויל נישט אז אירע וואפן זאלן פארקויפט ווערן פאר פיינטליכע לענדער אלס א זיכערהייט מיטל. די וואפן וואס גייען יא ארויס פון לאנד מוז האבן א פונקטליכע קאנטראל און קאסטומס דארף וויסן וואו דאס גייט און פאר וועמען דאס ווערט פארקויפט. געלט האט אן אנדערע סיבה און דאס איז ווייטער צוליב טרעיד. אויב צופיל געלט וועט ארויסגיין קיין אויסלאנד וועט די אמעריקאנער דאלאר פאלן ווייל עס וועט זיך ארומדרייען צופיל אמעריקאנער וואלוטע איבער די וועלט וועלכע מאכט עס א קלענערע מציאה.
וויבאלד עס איז אוממעגליך נאכצוזוכן יעדעס שאכטל וואס קומט אריין אין לאנד, האט קאסטומס איינגעשטעלט א סיסטעם צווישן אירע אגענטן וויאזוי זיי זאלן אונטערזוכן שיפמענטס וועלכע קומען אריין. עס איז נישט קיין סוד אז רוב שיפמענטס ווערן נישט אנגעקוקט אבער דאך האבן מענטשן מורא אריינצוברענגן פארבאטענע סחורה אין פאל פונקט זייערע זאכן וועלן יא אונטער געזוכט ווערן. היינט צו טאג פארמאגט קאסטומס א רייע פארגעשריטענע מעטאדן וויאזוי שיפמענטס ווערן נאכגעזוכט פאר די מערסט פארבאטענע סחורה וואו וואפן און דראגס.
פארשטייט זיך אז די גרויסע פירמעס זענען די הויפט אימפארטירער פון רוב פראדוקטן אבער אויך דער אינדיווידועלער מענטש איז א טייל פון דאס לאנד'ס האנדל. יעדער מענטש וואס קומט אריין אין לאנד מעג מיטברענגן א באשטימטע סכום פון אויסלענדישע זאכן. דאס זעלבע איז מיט אן אמעריקאנער איינוואוינער וועלכער גייט ארויס פון לאנד און קומט צוריק מיט פראדוקטן וועלכע ער האט איינגעקויפט אין אנדערע לענדער.
די זעלבע דא איז אוממעגליך צו אונטערזוכן יעדן מענטש וואס קומט אריין אין לאנד און די קאסטומס אגענטורן דארפן זיך פארלאזן אויף די ארנטלעכקייט פון די מענטשן אז זיי זאגן דעם אמת ווען מען פרעגט זיי וואס זיי ברענגן מיט זיך. וויבאלד נישט יעדער איז באגלייבט דארפן זיי אויסוועלן א געוויסע פראצענט פון מענטשן וועמען זיי זאלן אונטערזוכן. געווענליך זענען דאס מענטשן וועלכע ענטפערן נישט קיין גלייכע ענטפערס און זעען אויס צעמישט. א קאסטומס אגענטור דארף קענען פארשטיין אויפ'ן מענטש'נס נאז און אויגן אויב ער רעדט צו דער זאך.
אין יאר 2000 איז א גרויסער טעראריסט געכאפט געווארן אריינקומענדיג פון קאנאדע נאר צוליב די גוטע אפשאצונג פון א געניטער צאל אגענט וועלכער האט צוזאמענגעשטעלט אז דער אנגעגעבנער דעסטינאציע צו וואו דער טעראריסט האט געזאלט גיין איז ארויס פון וועג און עס האט נישט קיין פשט צו נעמען דעם גרעניץ.
אגב, איז פאראן א גרויסער טעות צווישן מענטשן אז זאכן וואס מען קויפט אין די "דוטי פרי שאפ" זענען פריי פון אלע רעגולאציעס. דאס איז אבער נישט אזוי. די דוטי פרי געשעפטן באקומען א ספעציעלע רעכט פון די רעגירוג צו אימפארטירן פראדוקטן אן צאלן שטייערן. וויבאלד די געשעפטן צאלט נישט קיין שטייער קענען זיי דאס פארקויפן פאר ביליגער. דער קאסטומער צאלט נישט קיין שטייער אויף די פראדוקטן וויל עס איז דאך דוטי פרי אבער איינמאל ער טרעט ארויס פון דעם געשעפט איז דאס פונקט ווי אלע אנדערע פראדוקטן וועלכע מען ברענגט אריין פון אנדערע לענדער און אלע רעגולאציעס זענען די זעלבע. דערפאר איז וויכטיג צו וויסן מען זאל נישט איינקויפן מער וויפיל מען איז ערלויבט אריינצוברענגן כדי מען זאל נישט דארפן באצאלן קיין שטייערן.
אבער נישט יעדער וואס ווערט אריינגעשיקט מיינט עס אז יענער איז פארדעכטיגט. די צאל אגענטורן האבן א געוויסע פראצענט פון מענטשן וועמען זיי דארפן אריינשיקן און וועלן דאס טאן לויט זייער אייגענע פארשטאנד. אויב א דאקומענט איז נישט גוט אויסגעשטעלט אדער מען ענטפערט נישט קלאר איז גענוג א גוטע סיבה פאר'ן אגענט אריינצושיקן אין די זייט.
אין געוויסע פלעצער איז עס א פשוט'ער גורל וועלכע דער קאמפיוטער וויילט אויס. יעדער דורכגייער דרוקט אויף א קנעפל און אויב דער קנעפל ווערט גרין קען מען גיין און אויב עס ווערט רויט מיינט עס אז יענער דארף ווערן אונטערגעזוכט.
אנדערש וואו די פאליציי, האבן די צאל אגענטן די פולע רעכט צו זוכן און באטראכטן וועמען עס שמעקט זיי און וויפיל עס שמעקט זיי. א פאליציי אפיציר דארף האבן א געריכט ארדער אריינצודרינגן אין א הויז אבער דער קאסטומס אגענט קען עפענען און באטראכטן אפילו די פערזענליכע באגאזשן וועלכע דער מענטש טראגט מיט זיך. אין רוב פלעצער זיצן די קאסטומס אגענטן האנט-ביי-האנט מיט די אימיגראציע אפישעלס און צומאל קען איין אגענט ארבעטן פאר ביידע אגענטורן. די אימיגראציע אפישעלס זענען פולשטענדיגע ריכטער וועלכע האבן די מאכט צו באשליסן וועמען זיי וויל יא אריינלאזן אין לאנד און וועמען נישט.
קאמף קעגן שמוגלער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ווי דערמאנט טוט די קאסטומס אגענטור קאנטראלירן די גאנצע אימפארט פון לאנד אבער איר ארבעט נעמט אריין צוויי פליכטן, איינס צו קאנטראלירן די סופליי און פארלאנג פאר פראדוקטן און לויט דעם באשליסן די טרעיד ערלויבעניש, און צווייטענס דארף די אגענטור באוואכן אז אנדערע אומלעגאלע זאכן זאלן נישט אריינקומען אין לאנד וועלכע וואלט באמת נישט געברויכט זיין איר אויפגאבע (עס באלאנגט פאר די לאו ענפארסמענט אגענטורן) אבער וויבאלד זי קאנטראלירט די גרעניצן דארף דער פליכט אויך אויסגעפירט ווערן אינאיינוועגס.
אין נארמאלע אומשטענדן אויב מענטשן דארפן א פראדוקט פון אויסלאנד און עס איז נישט פאראן צובאקומען אין לאנד וועט א פירמע דאס אימפארטירן צו סופלייען די פארלאנג. אויב דער פארלאנג דערפאר איז הויך וועט דער אימפארטירער נישט האבן קיין פראבלעם מיט די טאריפן ווייל זי וועט קענען בעטן גענוג א הויכע פרייז אז אלע שטייערן זאלן געדעקט ווערן והכל על מקומו יבא בשלום. די מענטשן וועלן זיין צופרידן, די פירמע וועט מאכן געלט, און די רעגירונג וועט זיך דערקוויקן מיט די טאריפן צו באלאנסירן די טרעיד.
אבער אין אנדערע פעלער קען אמאל זיין אז מענטשן זענען אינטערעסירט אין א פראדוקט וועלכע די רעגירונג לאזט נישט אריינברענגן אין לאנד. א גוטער ביישפיל איז דראגס. דער פארלאנג פאר דראגס אין אמעריקע איז זייער שטארק און ווייניג מענטשן באווייזן דאס צו סופלייען איבער'ן לאנד ווייל די לאו ענפארסמענט אגענטורן פאלגן נאך די פראדוצירער. יעצט אויב איינער קען באווייזן צו אימפארטירן דראגס פון דרום אמעריקע וועט ער קענען מאכן אסאך געלט ווייל דארט איז דראגס ביליג ווייל עס איז פאראן גענוג און מיט אזא שטארקע פארלאנג אין אמעריקע וועט ער קענען בעטן אבנארמאלע פרייזן. דראגס איז אומלעגאל אין אמעריקע און די רעגירונג פארלייגט זיך זייער שטארק דערויף און די שטראפן זענען זייער הארב. אבער וויבאלד מען קען מאכן אזויפיל געלט זענען נאך אלץ פאראן מענטשן וועלכע נעמען די שאנסן און פרובירן דאס יא אריינצושמוגלן.
אין די פאראייניגטע שטאטן איז די קאמף קעגן דראגס איינע פון די רעגירונג'ס הויפט פריאריטעטן און 4 אגענטורן ארבעטן אינאיינעם דאס צו קעמפן. די קאסטומס אגענטור, די דראג ענפארסמענט אדמיניסטראציע, די קאוסט גארד, און די אימיגראציע סערוויס. די 4 אגענטורן באוואכן די גרעניצן מיט שיפן, פליגער, און אנדערע טאקטיקן און ווען איינער ווערט געכאפט וועלן אלע 4 אגענטורן אינאיינעם באהאנדלן אזא קעיס און זיכער מאכן אז יענער ווערט אנגעקלאגט אין געריכט.
די גרעניצן זענען צעטיילט צו וואסער און יבשה. די וואסערן ווערן באוואכט דורך יו-עס קאוסט גארד שיפן און פליגער און די יבשה ווערט באוואכט דורך די קאסטומס אגענטור וועלכע נוצט אייגענע פליגער און ראדארן אויפצוכאפן שמוגלער וועלכע פרובירן זיך אריינצובאקומען דורך אויסמיידן די קאסטומס אגענטור. ווען א קאסטומס פאטראל פליגער כאפט אויף א קליינע פליגער וועלכע קומט אריין אין לאנד אן רשות וועט זי אלאמירן די צענטראלע אפיס און א קאסטומס פליגער און א קליינע העליקאפטער (געווענליך א בלעקהוק) וועלן נאכפאלגן דעם אומאינדענטיפיצירטן פליגער אן דעם וואס דער פילאט זאל אפילו באמערקן. ווען דער פליגער וועט לאנדן וועט אים שוין אפווארטן א מחנה פון פאליציי און אנדערע לאו ענפארסמענט אגענטורן. אויב איינער פרובירט זיך אריינצוכאפן מיט א שיף (פאסירט געווענליך ביינאכט) וועלן די ראדארן דאס אויפכאפן און די קאוסט גארד וועט ארויספארן מיט א גרופע היי-ספיד שיפלן און ארומרינגלן די שיפל ביז יענער וועט זיך אונטערגעבן.
נישט אלע שמוגלער פרובירן אויסצומיידן קאסטומס און פרובירן ענדערש צו גיין נארמאל דורך קאסטומס מיט'ן האפענונג אז עס וועט געלונגן און די קאסטומס אגענטן וועלן נישט באמערקן. די אגענטן זענען צוגעוואוינט דערצו און זיי האבן שוין געטראפן דראגס אין אלע סארט פראדוקטן באהאלטן, נוצנדיג זייער ערפארונג און סאפיסטיקירטע עקוויפמענט. פארטייט זיך אז עס איז נישט מעגליך צו כאפן יעדן אבער וויפיל מען כאפט יא ווארפט א שרעק פאר אנדערע זיי זאלן נישט פרובירן נאכטאן דאס זעלבע.
עס איז נישט באקאנט פונקטליך וואספארא עקוויפמענט קאסטומס פארמאגט אבער פון וואס מען ווייסט פארמאגן זיי אין טייל לופטפעלדער עקס-רעי מאשינען וועלכע קענען אדורך זען ביז אונטער די קליידער. ביי די גרעניץ צווישן קאליפארניע און מעקסיקא פארט יעדע אויטא אדורך א ריזיגע עקס-רעי מאשין וועלכע צייגט קלאר וואס עס טוט זיך אפ אין יעדע אויטא אדער טראק. די אגענטן נוצן אויך א ספעציעלע שטעקן וועלכע איז אן עלעקטראוועקיום דעווייס וועלכע קען אויפכאפן אויב עס איז פאראן דראגס אדער אויפרייס דורך אנאליזירן די לופט באשטאנדטיילן ארום פראדוקטן.
קאסטומס נוצט אויך ספעציעלע טרענירטע הונטלעך וועלכע קענען שמעקן דראגס אדער וואפן. די הונטלעך געפינען זיך אין אלע גרויסע לופטפעלדער און ווערן ארויסגעברענגט פון צייט צו צייט זיי זאלן דורכגיין אלע פעקלעך אדער מענטשן צו דערשמעקן דאס וואס מען האט זיי אויסגעלערנט צו דערשמעקן. די הונטלעך ווערן אסאך מאל ארויפגעפירט אויף די פליגער נאכדעם וואס די פאסאזשירן זענען שוין אראפגעגאנגן און קענען דערשמעקן אויב עס האט זיך געפינען דראגס אויפ'ן פליגער פריער. אויב די הונט בילן וועלן זיי אונטערזוכן יעדן איינעם ביז זיי וועלן טרעפן די שמוגלער.
אזוי זענען פאראן נאך פארשידענע פראדוקטן וועלכע זענען אומלעגאל אריינצוברענגן אין לאנד און טיילמאל ווייסן די פאסאזשירן אפילו נישט אז דאס איז נישט ערלויבט אריינצוברענגן ביז זיי ווערן אפגעשטעלט און אויסגעפארשט. אמאל איז עס נאר א קלייניקייט וועלכע מען ווארפט ארויס אין מיסט און אמאל וועט מען דאס קאנפיסקירן.
אנדערע פליכטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אויסער דראגס דארפן די קאסטומס אגענטן צוריקהאלטן אויך אנדערע זאכן פון אריינקומען אין לאנד און דאס זענען: וואפן, פאלשע מאטריאל אדער געלט, גע'גנב'טע סחורה, און אומלעגאל פארדינטע געלטער וועלכע פארברעכער פרובירן צו שמוגלן פון איין לאנד צו א צווייטע כדי מיט דעם צו כשר'ן געלט דורך באהאלטן איר אמת'ן קוואל. אין טייל לענדער זענען די קאסטומס אגענטורן מער באזארגט וועגן מענטשן וואס טראגן ארויס געלטער ווי די וואס ברענגן אריין ווייל אמאל קענען זיי אין אנדערע לענדער דאס גרינגער נוצן צוליב אפגעשוואכטע לאו ענפארסמענט סיסטעמען אדער אנדערע סיבות.
אויסער די אומלעגאלע זאכן וועלכע מעגן נישט אריינגעברענגט ווערן אין לאנד דארף קאסטומס באוואכן די גרעניצן פון לעגאלע זאכן וועלכע מעגן נישט אריינקומען דורך די גרעניצן צוליב פארשידענע סיבות. א ביישפיל פון אזעלכע זאכן איז פרוכט, פלייש, בהמות, און פלאנצונגן, וועלכע רוב לענדער ווילן נישט מען זאל אריבער ברענגן זייערע גרעניצן אויס מורא פאר דעזיזעס וועלכע דאס קען מיטברענגן מיט זיך. מענטשן פארשטייען נישט פארוואס זיי זאלן נישט מעגן אריינברענגן איין פרוכט מיט זיך אבער ווען מען ווייסט וואס די היסטאריע האט מיט זיך פון אזעלכע פעלער וואלט מען שוין גאנץ פיין פארשטאנען.
אין 980' האט איין מענטש מיט איין אראנדזש וועלכע איז געווען פארגיפטעט מיט א געוויסע באקטעריע מיט דעם געברענגט געוויסע פרוכט פליגן וועלכע האבן זיך צעפרייט אין גאנץ קאליפארניע און האט שאדן געמאכט פעלדער אין די ווערט פון מיליאנען דאלארן. די קאסטומס אגענטורן מאכן פראבעס אויף אלע פרוכט וואס ווערט אימפארטירט פון אנדערע לענדער און נאר אויב עס גרייכט אלע רעגירונג סטאנדארטן קען דאס ווערן אריינגעברענגט. אויב נישט פארניכט מען דאס ביי די גרעניץ אדער שיקט מען דאס צוריק צו די ארגינעלע פלעצער. בהמות און חיות וועלכע קומען אריין אין לאנד ווערן געהאלטן פאר א שטיק צייט ביי קאסטומס וואו ספעמציאליסטן באטראכטן זיי און מאכן זיכער אז זיי זענען געזונט צו קענען גיין ווייטער.
דערנאך איז פאראן לענדער פון וועלכע מען מעג בכלל נישט אריינברענגן קיין פראדוקטן ווייל דאס לאנד האט אן עמבארגא מיט יענע לאנד צוליב איר פארלעצונג פון מענטשליכע רעכטן אדערע אנדערע קאנפליקטן. געווענליך טוט אזא שריט צווינגן יענע לאנד צו טוישן זייערע פאליסיס כדי צו קענען ווייטער שיקן זייער סחורה. א ביישפיל איז קובא אויף וועלכע אמעריקע האט ארויפגעלייגט אן עמבארגא שוין יארן צוריק און גייט נאך אן ביז'ן היינטיגן טאג. כאטש די עמבארגא איז פאראן א שטארקע פארלאנג פאר געוויסע קובאנער פראדוקטן, ספעציעל זייערע ציגארן, וועלכע ווערן כסדר אריינגעשמוגלט קיין אמעריקע פון קאנאדע וועלכע האט נישט די עמבארגא און לאזט אירע סיטיזענס פארן קיין קובא.
אויך זענען פאראן געוויסע פראדוקטן וועלכע זענען פארבאטן אריינצוברענגן אין לאנד צוליב עטנישע און מאראלישע סיבות. א ביישפיל איז פראדוקטן וועלכע ווערן געמאכט פון די הויט פון הונט און קעץ. די רעגירונג, מיט די הילף פון די חיות רעכטן גרופעס און ארגאניזאציעס, האט פארבאטן אלע אזעלכע פראדוקטן און דאס מעג נישט אימפארטירט ווערן פון אנדערע לענדער.
קאסטומס סערוויס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רוב מענטשן גייען דורך קאסטומס מיט עטליכע פראגן אבער אנדערע לערנען זיך וועגן קאסטומס די שווערע וועג ווען זיי דארפן דארט לאזן געוויסע פראדוקטן וועלכע זענען פארבאטן אריינצוברענגן אין לאנד. אנדערע קומען אהיים צו א רענצל וועלכע איז גרונטליך אדורכגעזוכט געווארן און איז איבערגעדרייט פון אויבן אראפ מיט א בענדל ארום וועלכע זאגט אז דאס רענצל איז אונטערגעזוכט געווארן דורך קאסטומס. טויזענטער מענטשן זענען געצווינגן איבערצוגעבן פרוכט וועלכע זיי נעמען מיט פאר די וועג צו עסן אדער מעדעצינען וועלכע זיי האבן איינגעקויפט אין אנדערע לענדער און די אמעריקאנער רעגירונג לאזט דאס נישט אריין אין לאנד צי ווייל דער מעדעצין איז אומלעגאל אדער פארלאנגט א דאקטאר'ס רעצעפט.
רוב מענטשן זענען נישט באקאנט מיט אלע געזעצן און וויבאלד יעדע רעגירונג האט אנדערע רעגולאציעס דארף מען שטענדיג זיין גערישט אז קאסטומס וועט קאנפיסקירן געוויסע זאכן וועלכע מען קויפט איין אין פרעמדע לענדער. די יו-עס קאסטומס אגענטור צווינגט ארויף ארום 600 געזעצן פון 60 לענדער ארום די וועלט און פארהאלטן טויזענטער דראג שמוגלער יעדעס יאר.
דער דוטי פרי באדייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די רעגירונג ערלויבט פאר יעדן רייזענדער אריינצוברענגן זאכן אין די ווערט פון $400 נאר נאכדעם וואס מען איז געווען אינדרויסן פון לאנד פאר מער פון 48 שטונדן. אויב מען פארט א פאמיליע אינאיינעם קען מען צוזאמענרעכנען די ווערט פון אלע זאכן פאר די דוטי פרי רעכטן פון יעדן איינעם באזונדער. נאך אלץ מוז אלעס ווערן דעקלערט און זאכן וואס מען ווייסט נישט אויב מען דארף דאס דעקלערן אדער נישט איז אלץ בעסער יא צו זאגן. ווי מיר האבן דערמאנט אינעם לעצטן ארטיקל ווערן די זאכן וואס מען קויפט אין די דוטי פרי געשעפטן אריינגערעכנט אין דעם חשבון און עס איז שטייער פריי נאר אזוי לאנג וואס עס באטרעפט ווייניגער ווי דער לימיט וואס מען מעג צוריק ברענגן. אויב באטרעפט דאס צופיל געלט וועט דאס ווערן אויס דוטי פרי און מען וועט דארפן באצאלן שטייערן. די דרום אמעריקע לענדער וועלכע פאלן אריין אונטער די עקאנאמישע רעקאווערי לענדער (דאס זענען א רייע קאריביען לענדער) האבן א פריווילעגיע אז מען קען פון דארט ברענגן זאכן אין ווערט פון $600 און אויך אלקהאל קען מען פון דארט ברענגן דאפעלט (צוויי ליטער קעגן אין ליטער פון אנדערע לענדער) וויבאלד אמעריקע קאנטראלירט די לענדלעך. אויב מען פארט צו עטליכע פון די לענדער קען מען אפילו ברענגן מער און דאס קען באטרעפן ביז $1,200 און קען זיין מער אלקהאל און טאבאקא. געוויסע חפיצים צו וועלכע דאס לאנד איז שטארק אינטערעסירט האבן אויך פריווילעגיעס און קענען אמאל זיין שטייער פריי. א ביישפיל איז אנטיק זאכן און אלטע מאלערייען פון איבער 100 יאר אלט וועלכע זענען אלע שטייער פריי אפילו אויב זיי זענען ווערט מיליאנען.
אין די $400 ווערט פון זאכן וועלכע מען מעג צוריק ברענגן שטייער פריי מעג זיין 200 ציגארעטן און 100 ציגארן. אבער דאס מוז זיין ציגארן וועלכע זענען פראדוצירט געווארן אין אויסלאנד ווייל ציגארן און ציגארעטלעך וועלכע ווערן פראדוצירט אין אמעריקע און ווערן פארקויפט אין אויסלאנד ווערט אנדערש געמאכט און האט נישט די זיכערהייטן פון די אנדערע ציגארעטן און די רעגירונג וויל נישט מען זאל דאס צוריק ברענגן.
פראדוקטן פון קובא, איראן, איראק, ליביע, צפון קארעא, סערביע, און סודאן זענען אין גענעראל פארבאטן אריינצוברענגן אין די פאראייניגטע שטאטן. געוויסע זאכן זענען יא ערלויבט און פאר יעדע זאך דארף מען באקומען ערלויבעניש פון די אויסערן עסעסטס קאנטראל.
אויב ברענגט מען מער וויפיל מען איז ערלויבט וועט קאסטומס אפשאצן די ווערט אויף די העכסטע פרייז און בעטן די העכסטע שטייער ראטע און אראפרעכנען די 400$ צו וועלכע מען איז ערלויבט. נאך $1,000 פאלט די שטייער אריין אין די נארמאלע שטייער קאטעגאריעס.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די קאסטומס אגענטור איז געגרינדעט געווארן הארט נאכדעם וואס דזשארדזש וואשינגטאן איז געווארן פרעזידענט און אמעריקע האט אויפגעשטעלט איר ערשטע רעגירונג אין יאר 789'. די אמעריקאנער מאסן זענען געווען יונג און ארים און מיט א שטארקע גרעניץ קאנטראל און פארשידענע טאריפן וועלכע מען האט ארויפגעלייגט האט דאס לאנד פארדינט אסאך געלט און אפגעצאלט די נאציאנאלע חובות און מען האט אויפגעבויט וואשינגטאן די-סי און פינאנצירט די מיליטער.
אמאל איז קאסטומס באשטאנען פון צענדליגער אגענטורן וועלכע האבן געארבעט איאיינעם צו באוואכן די גרעניצן אבער מיט דער צייט האט מען דאס צוזאמענגעשמאלצן צו איין שטארקע אגענטור. נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס איז די קאסטומס אגענטור געווארן א טייל פון די יו-עס דעפארטעמענט פאר היימלאנד זיכערהייט וועלכע האלט צוזאמען עטליכע אגענטורן אין לאנד כדי צו קענען בעסער באוואכן דאס לאנד.
די קאסטומס אגענטור פארמאגט מיליטערישע העליקאפטערס און פליגער און א רייע פארגעשריטענע טעכנאלאגיעס וועלכע זיי נוצט ארויפצוצווינגן דאס געזעץ אויף יעדן וואס קומט אריין אין לאנד. אירע אגענטן באשטייט פון פשוט'ע אפיס ארבייטער ביז געלערנטע אפיצירן וועלכע קענען די מלאכה וואס די מיליטערישע ספעציעלע כוחות קענען. די אגענטור פארמאגט איר אייגענע שפיאנאזש אפטיילונג מיט וועלכע זי שפיאנירט ארום און ארום די גרעניצן און אלעס וואס האט צעטאן מיט אימפארט און עקספארט.
א געווענליכער טאג אין קאסטומס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
1.3 מיליאן מענטשן גייען דורך קאסטומס און ווערן צום ווייניגסטענס געפרעגט עטליכע פראגעס. רוב מענטשן קומען אריין אין לאנד דורך די לופטפלעדער פון 2,500 פליגער. אויסערדעם גייען אדורך די קאסטמס בודקעס 340,000 אויטאס און 45,000 טראקס אנגעפילט מיט סחורה ביי די גרעניצן מיט קאנאדע און מעקסיקא און 550 שיפן קומען אן יעדן טאג פון אלע עקן וועלט.
קאסטומס קאנפיסקירט אין א געווענליכן טאג 3,900 פונט פון אלע ערליי דראגס, 1.2 מיליאן דאלאר אין וואלוטע, $368,000 ווערט אין אויטאס אדער אנדערע טראנספארטאציע וויהעקלס, $24,000 ווערט אין אמוניציע, און איבער א האלב מיליאן דאלאר ווערט אין פראדוקטן.
די סחורה וואס קאסטומס קאנפיסקירט ווערט שפעטער פארקויפט אויף ליציטאציע און דאס געלט גייט פאר די רעגירונג.


text: ליבע צו קיצלען נערוועס? דעמאָלט "גאַמעס מאָנסטערס", עס איז דער אָרט ווו זענען געזאמלט די מערסט כאָריפיק, שרעקלעך, אַנימאַדזשינאַבאַל, יקסידינגלי שרעקלעך, משוגע-סקערי שפּיל! עס איז אַ קאַטעגאָריע פון מענטשן וואס ליבע גרויל, מיסטיק, טרילערז און גרויל. זיי טאָן ניט פיטער ברויט, אָבער געבן דערשראָקן. כל סאָרץ פון מאָנסטערס פון פארשידענע אָריגינס באַקישעפן זיי. פֿילם "פרעמד", "טענטאַקאַלז", "פרייטיק דעם 13", "פרעמד ווס פּרעדאַטאָר" און פילע אנדערע ענלעך פּראָדוקטן זענען טייל פון אַ זאַמלונג פון סינעמאַ קרייווינג אַדרענאַלאַן. קאמפיוטער שפּילערייַ זענען ניט ווייַט הינטער, און פאָרשלאָגן זייער אייגן ווערסיעס פון פארשיידענע מאָנסטערס וואָס זען די טייַטש פון זייער לעבן אין די באַפאַלן, צעשטערונג, כאַפּן און מאָרד. זאַמביז אַרומוואַנדערן די שטאָט אין זוכן פון סייכל גלייַך פון די צין, פרעמד מאָנסטערס זאַריאַציאַ אונדזער פּלאַנעט אין סדר צו כאַפּן עס און יקספּאַנד זייער טעריטאָריאַל פארמאגט, ים מאָנסטערס כאַפּן צונאַמי, ופראַמען קאָוסטאַל שטעט, שיפן סינגקינג אין דעם אקעאן און ויסקערן אַוועק אַלץ וואָס קענען דערגרייכן. אויך פּולד אויס פון דער ערד וואָס בייז שטימונג - דער טויט אויס פון זייער גרייווז, די רוץ פון די ביימער קומען צו לעבן און באַפאַלן די שוועמל כאַנטערז און גלייַכגילטיק טוריס, וואָרמס פּלוצלינג וואַקסן צו די גרייס פון דעם ערשיפּ און פאַרוויסטן גאנצע קהילות. עס איז קיין שלום ערגעץ. אויף אַלע זייטן קריכן בלאַדטערסטי מאָנסטערס, לאָעט צו טייטן און צעשטערן אַלץ אין זייַן דרך. מאָנסטערס גאַמעס דעקן אַלע מעגלעך מאַנאַפעסטיישאַנז פון טעראָר. אפילו שלאָפן ניט מער מיינט אַזוי זיכער. טראַכטן פון פרעדי קרוגער פון דעם פֿילם "נייטמער אויף עלם סטריט", וואָס קעגן דעם קינד אין אַ חלום, אויב אַ קינד איז געהרגעט אין אַ חלום, ער געשטארבן אין די פאַקטיש וועלט. אין די קאָמפּיוטער שפּיל ניגהטמאַרעס די פּאַסירונג (נייטמער פּאַסירונג) איז אַ יונג יינגל אין אַ חלום וועלט. אין דעם פונט די וועלטן פון די לעבעדיק און די טויט זענען ינטערטוויינד, אָבער ער האט צו געפֿינען אַן ענטפער צו אַ שרעקלעך משפּחה סוד, און ביז ער געפינט אים, ער איז געצווונגען צו גיין צווישן די מאָנסטערס וואָס שטיל סניק אַרויף הינטער אים, און אויב צייַט טוט ניט אומקערן אַרום, עס ס אויך שפּעט - די פאַרזעעניש שלינגען עס. פלאַש גאַמעס פאָרשלאָגן איר צו באַקומען באַקאַנט מיט די כאָרערז פון אַלע וועלטן. דיסעמבאָדיעד גאָוס וועט יאָגן איר דורך די קאָרידערז פון די אַלט שלאָס, סקרימינג, לאַפינג און והייַאַ. זיי פאָרן דורך די ווענט, זענען אין דער רובֿ אומגעריכט ערטער, און אַפֿילו אויב איר לויפן אַוועק פון אים ווי זייַן לעגס, ער נאָך אויס פאָרויס. וואַמפּירעס - די נאַקטערנאַל פּרעדאַטערז וועט ניט פאַרשווינדן אויף איר ביז איר פּרובירן די בלוט. זיי קלעווערלי ווענדן אין באַץ און דייווינג אויף שפּיץ פון איר, באַפאַלן שארף, און גאָרנישט איר קענען טאָן. האַללאָוועען - די סקעריאַסט נאַכט פון די יאָר ווען אַלע די בייז ווייקס און וואנדערט צווישן די מענטשן דורך קעגן זיי. ווייַל אַלע דעם מאָל אנגעטאן זיך אין קאָסטיומען, באַשליסן וועלכע פון די מאָנסטערס פאַקטיש און וואס איז נישט זייער שווער. ווען מעטשאַניקאַל ראָובאַץ פאַרלאָזן, זיי ווערן זייער געפערלעך. מיר ווע געלערנט אַז ראָובאַץ דינען מענטש, פאַסילאַטייטינג זייַן אַרבעט. אבער, עס איז מעגלעך אַז זיי האָבן די סייכל און גיכער אָדער שפּעטער זיי וועלן באַקומען מיד פון מענטשן אַז זיי זענען באהאנדלט אָן רעכט רעספּעקט, און ווילן צו ענסלייוו דער מענטש ראַסע, גרינדן זייַן דאַמאַנאַנס איבער זיי. אבער אויב איר ווילן צו טאַקע באַקומען דערשראָקן, קוק אין דעם שפּיל מיט שרעקלעך מאָנסטערס וואָס געוואוסט קיין רחמנות אין גאַמעס: שטייילקיייאַר, שטיל הילל, פאַטאַל פריים, דעד רייזינג, ביאָשאָקק, דעד ספעיס, רעסידענט בייז, און אנדערע. דאָ איר וועט געפֿינען די גאָוס און ים מאָנסטערס, און באשעפענישן פון די רעזולטאַטן פון אַ אַנדערש וויסנשאַפֿט. אבער נישט אַלע אַזוי שרעקלעך מאָנסטערס. נאָר טראַכטן פון פּאָקעמאָן. דאס איז אויך מאָנסטערס, אָבער קוק ווי קיוט זיי זענען! א יעטי כאָטש טוט בויען זיך אַ בייז פאַרזעעניש, אָבער טאַקע מיט אים זייער שפּאַס צו שפּילן.


text: כאָטש גיימינדוסטרייאַ האלט צו פּראָדוצירן אַרקייד גאַנץ פּאַקס, פאַנס פון די זשאַנראַ איז קעסיידער יקספּלאָרינג נייַ רעוועך, מאכן זיי אָדער פאַוואָריטעס אָדער זשוליק שטאַטן.צו אַלע יענע וואס טאָן ניט ווי די אַרקייד, עס איז שווער צו פֿאַרשטיין וואָס עטלעכע זענען מצליח, און עטלעכע זענען ציבור אין רעקאָרד צייַט גאָר פארגעסט.און דער שפּיל גייט די אַדווענטשערז פון אַ שפּאַס שניי בער שניי, מען טאָן ניט דערקענען דעם טיפּ פון גאַמעס וועט פאַרשאַפן עטלעכע צעמישונג."נו, בער, סנאָובאָלז ארלנגעווארפן, עטלעכע קריטערז פליסנדיק אַרום ... וואָס ס די כאַפּן?".דעם קשיא איז טאַקע זייער שווער צו ענטפֿערן.אבער, משמעות, עס איז נאָך אַ וויץ.אַנדערש, וואָס זענען קעסיידער ריליסינג נייַ גאַמעס וועגן דעם כאַראַקטער?מיסטאָמע, זיי האָבן אַ גרויס פאָדערונג.די פּלאַנעווען פון די שפּיל איז גאַנץ פּשוט.טרייסט סכעמאַטיש בער אַ אַמייזינג נסיעה, די עסאַנס פון וואָס איז דיסקרייבד אין דער שפּיל.און אַלע פון זייַן אַדווענטשערז זענען נישט לימיטעד צו די צפון.עס זענען גאַמעס ווו די שניי וואָלט קאַמף מיט מצרי מאַמיז, פליענדיק אין פּלאַץ צו קעמפן די ראָובאַץ, און אַפֿילו עפענען אַ כאָומטאַון קאַפע.אבער וואָס וואָלט ניט האָבן געפרוווט צו טאָן בער, ער איז שטענדיק אויף האַנט צו וואָפן - סנאָובאָלז.דורך געזונט-אַימעד היץ זיי ער איז ביכולת צו ווענדן דיין פיינט אין סנאָובאָלז.עס איז פֿאַר דעם און באַקומען פונקטן אין דער שפּיל.אבער דעם פּראָבלעם איז ניט באגרענעצט.עס זענען לעוועלס ווו איר דאַרפֿן צו שאַפֿן אַ שנייקויל.דאס מוזן זייַן קערפאַלי שנייקויל ראָולינג - אויב איר גיין אויך נאָענט, עס וועט צעשמעלצן.ריידינג מדרגה, צימער וועט טאָן די אַרבעט פֿאַר די בער, מאָרד פארשיידענע מאָנסטערס.ווי אַזוי?עס ס פּשוט - איינער דורך זייַן פאַרבינדן טורנס מאָנסטערס אין ייסיקאַלז.פֿאַר קיין פייַנט וואָס איז געווען פארוואנדלען אַקרוד פונקטן.אין דעם פאַל, איר קענען באַקומען באָנוס ווייזט פֿאַר דיסטרויינג אַלע שאַפֿן מדרגה מאָנסטערס.און, פון קורס, איז צו געפֿינען און קלייַבן זיך פארשידענע באָנוס זאכן - זיי זענען געשילדערט אין די שפּיל ווי אַ קעסטל מיט אַ פּעקל.זיי לייגן שטאַרקייַט צו געבן ינוואַלנעראַביליטי - די געוויינטלעך פֿונקציע פון באָנוסעס.עס איז פֿאַר דעם לעקציע, איר וועט האָבן צו גיין דורך 20 לעוועלס פון די שפּיל שנייקויל.און אין די סוף איר ווארטן לעוועל באָס.צו באַזיגן עס איז נייטיק צו אַרבעטן שווער: דער געוויינטלעך סנאָובאָלז אַז איר האָט געניצט פאר, עס וועט נישט זייַן שעדלעך.אבער, פֿאַר אַ שפּילער מיט דערפאַרונג אין אַרקייד שפּיל, גאָרנישט איז אוממעגלעך.פּאָנאַריאַווציאַ שנייקויל שפּיל, אַלע יענע וואס ווילן צו מענטאַלי צוריקקומען צו קינדשאַפט אָדער אייערע קינדער באַקומען באַקאַנט מיט די גאַמעס אין וואָס ער האט געשפילט אַ יונג.איצט עס זענען גורל פון זייטלעך קרבן די געלעגנהייט צו שפּילן דעם יקסייטינג שפּיל, איר נאָר דאַרפֿן צו קלייַבן די ריכטיק איינער.


text:
יום חמישי, יוני 04, 2009
הכנה דרבה א´
מיר האָבן מיר געזאָגט אַז מיר וועלן אַראָפּלייגן אַ פאַטיידיקונגס דרשה און אפשר פּרעה איז אַ גוזר ואינו מקיים אָבער ביי אונז איז אומר ועושה, געזאָגט און געטון. ברם דא עקא אַז אָפּשרייבן אַ דרשה פאַר יענעם צו דרשנען איז נישט קיין לייכטער זאַך. פונעם פּרעזידענטס דרשהס האָבן מיר שוין אַלע געהערט אָבער ווער עס שרייבט זיי פאַר אים ווייסט איר אויך? משה רבינו איז געווען אַן עניו האָט ער געזאָגט מחני נא מספרך, מיר זענען אָבער נישט אין דער מדרגה ממילא זענען מיר אַליין אַראָפּגעפאָרן קיין יאַפּאַן און אַראָפּגעלייגט אַ דרשה, הערט איר, אַז וינועו אמות הסיפּים. דער קטיגור אַליין איז שיער נישט געוואָרן אַ סניגור. און דאָס איז בעניוות גערעדט.
אָבער וואָס האָבן מיר דאָ צו זאָגן אַן עלינו לשבח אויף זיך אַליין? מיר וועלן מיר אַראָפּלייגן דער דרשה און ירא הקהל וישפוט. זאָגט איר מיר צו איר וואָלט נאָך אַזאַ דרשה נישט באַפרייט די בחורים און זיי אהיים געברענגט בתפּים ובמחולות? צי איר וואָלט נישט אויך געשוווירן אַז זיי האָבן נישט מער געוואָלט ווי טון חסד און אַרויסהעלפן אַ ייד פירן ספרים קיין יאַפּאַן? מיר מיזן אָבער דערציילן וואָס איז געווען ביזן דרשה. ווי איר ווייסט אַז אַ ייד פאָרט אַרויס פון זיינער ד´ אמות ווערט ער באַלד אַ בנימין טאָלידאַנער און דערציילט אַזוינע וווּנדערלעכער זאַכן פון די פכים קטנים ביזן סמבטיון און די עשרת השבטים וואָס ער האָט אַלץ אָנגעטראָפן. וואָס ער האָט געשמועסט מיט גוי וואָס איז געזעצן לעבן אים אויפן עראָפּלאַן, ´זייער אַן אַנשטענדיקן ערל´, אין וועלכן פון די הרי חושך ער האָט געטראָפן נאָך אַ חסידישער ייד, ´נישט צו גלייבן וווּ יידן קומן אַלץ אָן´, און ועל כּולם דער קידוש השם וואָס ער האָט געמאַכט און דרך אגב אויך מסביר געווען פאַרן וועלט סאַראַ גן עדן מדינת ישראל איז און ווי מען טאָר נישט גלייבן וואָס מען לייענט וועגן איר אין דער מידיע. איז דאָך כּל שכּן אינעם ווייטן מזרח וווּ די אבות הקדושים האָבן נישט געטרויטן און די תּלמידי בעל-שם האָבן נישט אָפּגעראָכטן גלות קען מען מאַכן משנה הבריות אויף יעדן ווינקל און זינגן נפלאות הבורא אויפן פינף שטערנדיקן האָטעל.
אָנקומנדיק קיין יאַפּאַן האָט אונז אָפּגעוואַרט אַן עולם אינעם לופטפעלד. די חסידים האָבן אַלעדיקט אַז מיר זאָלן נישט דאַרפן דורך שפּאַצירן דעם טערמינאַל וואָס ווי יעדער ווייסט איז נישט פאַר א´ קלאַס רביס. זיי וואַרט מען אָפּ מיט אַ קאַר ביי די שטיגן פונעם פליגער מיט אַ מנין. פּאַספּאָרטן און אימיגראַציע בדיקות דאָס איז פאַר טשערנאָבלע און סטריקעווע רביס. אמתע עובדי השם אָבער שטיין נישט אין אַ ריי און חלילה אַזוי אַרום מסיח דעת זיין פונעם שויתי. אינגאַנצן אומערהערט איז חלילה אָפּצוגעבן דין וחשבון מאין באת ולאן אתה הולך פאַר אַ היום-כּאן-ולמחר-בקברניק. און ווער רעדט נאָך אַז זיי וועלן אַ פרעג טון צי מען וועט פאַרדינען און מען וועט זיך מיזן יישובן צו טיילן ישועות פאַרן פּרייז פון אַ פּדיון הייסט געאַרבעט און צי מען מעג משנה זיין משום דרכּי שלום.
אַרויסקומענדיק פונעם לופטפעלדיקן גיהנום האָבן מיר געמוסרט די חסידים פאַרוואָס די טאָקיאָער לעמפּ בליטשקן אַלע. בדרך כּלל זענען מיר נישט מקפּיד און פאַרקערט עס איז אַ קידוש השם אַז דער וועלט זאָל זען אַז כּלל ישראל האָט צדיקים וואָס עס איז כּדאי פאַר זיי אָנצוצינדן דריי טיץ זעכציק וואַט לעמפּ און מקריב זיין פאַר זייערטוועגן אַביסל אַרקטישער אייז אויף כּבוד שמים. ווער האָט נישט געטראַכט ומי כּעמך ישראל ווען דער פּויפּסט האָט באַזיכט דער הייליק לאַנד און זיינע חסידים האָבן ביים אכסניא נישט אויפגעהאָנגן געשניצטע לייבן מיט זה השער לה´ צווישן די ציין? די קאַטאָליקן מיינען זיי וועלן אָפּשמדן יידן. פרעג איך אייך וועלכער ייד ווערט נתפּעל פון אַ רבי וואָס מוצאי שבת האָט ער אפילו נישט אַ באַגלייטן און ווער רעדט נאָך פון פאַקלן? דאָס מאָל אָבער האָבן מיר געבעטן די עסקנים אַז מחמת עין הרע און למה תתראו זאָל מען נישט אַרויסנעמן די אויגן ביי די גויים און נישט מאַכן קיין טראַסק. עת צרה היא ליעקב, אומשולדיקע בחורים זענען אין געפענגעניש על לא דבר און מען דאַרף נישט פייערן מיט לעמפּ. ממילא האָבן מיר געהאַט חלישות הדעת כאָטש עס איז שווער זאָגן פאַר חסידים אַז זיי זאָלן זיך נישט פרייען מיט זייערס אַ רבי.
מיר זענען אַוועק אין אכסניא און נאָך מעריב געגעבן לעקך און בראָנפן. לחיים האָבן מיר געהאַט בשפע פון דער מיני באַר וואָס איז ווי מן אין דער מדבר און וואָס מען חלומט זיך נאָר איז דאָרט פאַראַן. עס האָט אויך שטאַרק געהאָלפן צו מאה ברכות. ר´ זעליג דיין איז מיטגעקומן און מיר האָבן אים געפרעגט צי אויף פּדיון שבויים מאַכט מען אַ ברכה. ער האָט געזאָגט אַז ניין ווייל עס איז תלוי בדעת אחרים און ממילא אַז מען וועט מאַכן אַ ברכה און מען וועט זיי נישט באַפרייען קען ווערן אַ שאלה פון אַ ברכה לבטלה. מיר האָבן אים באַלד אָפּגעפרעגט פון פּדיון הבן און פּדיון פּטר חמור. וואָס וועט זיין אַז דער חמור לאָזט זיך נישט פּודה זיין? וועט זיין חלילה לבטלה דער ביטול תּורה פון פינף-און-ניינציק פּראָצענט פון די גדולי ישראל וואָס נעמן זייערע שעפּסלעך און מאַכן פון זיי אייזלן און דערנאָך לייזן זיי אויס די אייזלן בשם ומלכות און אַ פּאָר גראָשן שכר בטלה, אתמהה? אַזוי אַרום האָבן מיר געזאָגט המפּיל און איינגעשלאָפן מתוך דברי תורה.
ויהי בבוקר און באַלד נאָכן דאַווענען איז געקומן דער דרייווער וואָס האָט געצאָלט אַ הון תועפות צו האָבן דער זכייה צו קענען זיין מרכבתו של אותו צדיק און מיר זענען מיר אוועק אין די ערכאות וווּ מיר צדיקים זענען בקי ווי שמואל אין די געסלעך פון נהרדעא. אויך דאָרט האָט מען באַלד אויפגעמאַכט אַלע טויערן בבחינת מלך פורץ גדר. דער קאַר איז אַריינגעפאָרן לפני ולפנים און זיך געשטעלט איינס הינטער דער קאַר פון דער ראש השופטים. איך האָב באַלד געזאָגט פאַרן דרייווער אַז דאָ זעט מען דער אהבת ישראל פון די יאַפּאַנער קעגן דער שנאה פון די חילונים. אין ארץ ישראל אויף ל"ג בעומר האָבן זיי נישט צוגעלאָזט צום ציון פונעם תנא אלקי בתוך צוויי טויזנט איילן אפילו בעלי מקובלים וואָס האָבן גילוי אליהו פאַר פרישטיק, און דאָ במדבר בארץ לא זרועה וואָס עס איז שווער צו טרעפן אַ מקוה טהרה פונדעסטוועגן ווייסן זיי וואָס דאָס מיינט תן כבוד לתורה.
מיר האָבן נישט געהאַט אַ סאַך צייט כאָטש מיר האָבן מיר געהאַט בטחון אַז מען וועט פאַר אונז וואַרטן. דער עולם איז אָבער אַרויפגעלאָפן דריי שטיגן בבת אחת. מיר האָבן זיך געדאַרפט ערשט טרעפן מיטן דאָלמעטעשע וואָס וועט איבערטייטשן אונזערע דברות קודש פון יידיש אויף יאַפּאַניש בבחנת משה ידבר והאלקים יעננו בקול און נתתיך אלהים לפרעה ואהרן אחיך יהיה נביאך. איז ער שוין געווען איין מאָל אַ נביא.
2 comments:
- A Pusheter Yid אמר/ה...
-
די יאפאנעזער זענען מיר אויך מעריצים. ווי אחאב'ן זענען זיי מכבד די תורה. וואס ברויכן מיר מער ווי צוויי ווערטער? פערל הארבער! ס'ביי אונז קיין ספק אז די קטגוריא מיט די שופטים זענען אלע גילגולי נשמות פון די קאמיקאזער.
- 6/04/2009 9:03 אחה"צ
- JK from KJ אמר/ה...
-
ווייסט איין באשעפער צו די מאה ברכות און ברכות המפיל און די דברי תורה איז נישט געווען לבטלה! ווארום העוסק במצוה איז דאך פטור, און מיר האבן א מפורש'ע בילד אין משניות "א הילף פאר דעם קינד" על מס' סוכה אז דאס רעכענט אריין פדיון שבויים.
פארשטייט זיך אז איר זענט נישט נכשל געווארען מיט קיין ריפתא לעניא, א טיפ פאר די פעק שלעפער א.ד.ג., אלס קם ליה בדרבה מיניה, דהיינו שומר שכר דרבה.
- 6/10/2009 10:40 לפנה"צ


text:
תלמודישע ענציקלאפעדיע
די תלמודישע ענציקלאפעדיע ווערט ארויסגעגבן דורך אן אנשטאלט געגרינדעט דורך הרב מאיר בר אילן, זון פון נצי"ב און געווען אנגעפירט דורך הרב שלמה יוסף זעווין עס אנטהאלט שוין 32 בענדער.
דארטן ווערן אויסגעשמועסט אלע שיטות פון ראשונים אחרונים פוסקים און מפרשים אויף ש"ס, הלכה מנהג און קבלה און מקרא איבער יעדן נושא וואס נאר פארהאן אין אידישקייט.
עס גייט לויט די אותיות
מען האלט ביי ענדיגן די ענציקלאפעדיע.
מיטגלידער פון דער רעדאקציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- הרב אברהם פארבשטיין, ראש ישיבת חברון[1]
- הרב מאיר דוד בן-שם, מעורכי תורה שלמה ומחבר כמה ספרים[2]
- הרב רפאל שמואלעוויטש, ראש ישיבה אין מיר[2]
- הרב אפרים באראדיאנסקי, ראש ישיבת שבט מיהודה[2]
איינער פון די פרינציפאלע רעדאקטארן צווישן די יארן תשמ"א ביז תשס"ו איז געווען דער גאון רבי עזריאל לעווי שליט"א, א תלמיד פון דעם גאון רבי חיים יעקב ראטנבערג, דער פאריזער רב, און פון דעם גאון רבי לייב גורוויץ, דער גייטסהעדער ראש ישיבה, און פון דעם באוואוסטן גאון רבי נחום פרצאוויטש זצ"ל.


text: אויף אונדזער פּלאַץ איר וועט שטענדיק געפינען טשיקאַווע, און ניט בלויז פֿרייַ גאַמעס פליענדיק. דאָ איר וועט באַקומען אַוועק די ערד און פליען דורך דעם אויבערשטן לייַערס פון די אַטמאָספער. פליענדיק גאַמעס אָנליין ספּעשאַליסס דעוועלאָפּעד ספּאַסיפיקלי פֿאַר מענטשן פון פאַרשידענע צייטן. דאָ איר קענען טרעפן ציוויל ערקראַפט אַנטלויפן אָדער אַ באַלאָן, און איר קענען אויך טרעפן אַרויספלי פייטער, וואָס פליעס צו די רייניקונג געגנט. פיל ופמערקזאַמקייַט איז באַצאָלט צו די טעמע פון ווי צו שפּילן פליינג אויף ערפּליינז. אין דעם פאַל, איר זאָל קלייַבן נאָר וואָס פלאַך איר ווילן. האַלטן אַרויף מיט די ערקראַפט אויך העליקאָפּטערס. זייער דייווערסיטי אַפעקץ יעדער טאָג. אבער זייער נוצן איז אין כמעט אַלע סעקטאָרס פון שלום. אינטערעס אין דעם קאַטעגאָריע וועט געפינען ניט בלויז די יינגלעך. איר קענען געפינען גאַמעס פֿאַר גערלז. פליענדיק איבער די שטאָט אויף אַ באַלאָן אָדער באַליבט אַלע אַרבעט ווי אַ פלי באַגלייטער. אַזוי לאָזן ס פליען צוזאַמען. שטארקער האַלטן אויף צו די רול. פּלייינג גאַמעס פליינג אויף ערפּליינז פֿאַר פֿרייַ איר קענען אויך דרייען אין די לופט, ווי גוט ווי שפּיל די אַזוי גערופענע שפּיל אויף די דורכפאָר. באַזונדער ופמערקזאַמקייַט זאָל ווערן באַצאָלט צו פליינג גאַמעס. אין וועלכע עס זענען גאַמעס ווי פּאַפּיר אַעראָפּלאַן שפּיל. אין דעם שפּיל איר האָבן צו פליען אין אַ ווייַטקייט. האָבן אַ גוט אַנטלויפן.


text:
ווינטער פארמעסט תשע"ז - ארטיקל 9: די הויז אויף מאסטאווע
אחראי: אחראי
- בערל קראקאווער
- שר חמש מאות
- תגובות: 772
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג מאי 17, 2016 1:18 pm
- לאקאציע: אויפ'ן וועג צום רבי'ן
ווינטער פארמעסט תשע"ז - ארטיקל 9: די הויז אויף מאסטאווע
פלייט נאמבער 3468 פון לאט – פויליש עירליין, פון דזשעי. עף. קעי. ניו יארק, קיין קראקא פוילן, האט זיך אנגגעהויבן מאכן גרייט צו לאנדן אין קראקוב עירפארט, די פלי מאנשאפט האט שוין אויסגערופן, אויף פוליש און דערנאך ענגליש, יעדער זאל זיך זעצן אויף די פלעצער, זיך צו בינדן מיט די זיכערהייט גארטלעך, די סטוערד'ס האבן אנגעהויבן ארום גיין צווישן די עייל'ס פארמאכן די קעבינעט'ס פון אויבן, אונטער הייבן די טישלעך, און זיכער מאכן אז יעדער בינד זיך צו.
מאטי דער העלד פון אונזער געשיכטע, זיצט שוין צוגעבינדען, און זיינע אויגן זענען צוגעשמידט צום דערנעבענדיגן פענסטער, קוקט ארויס אינגאנצן בארוישט צו די פולישע לאנדשאפט וועלכער איז איינגעהילט אין א שניי ווייסע צודעק, און דערנענטערט זיך מער און מער, ער קוקט אבער ארויס נישט ווי א טוריסט וואס קומט אויסקוקן פוילן, ביי אים איז פוילן כמעט זיין צווייטער היים, אלץ א אפשטאמיגער פונעם נישט ווייטן פארגאנגענהייט פון קראקא, האט שוין מאטי אסאך אפגעשטאט באזוכן ביי די מקומות הקדושים, און נאך ערטער אין פוילן.
יעצט איז אבער דא צוליב גאר א אנדער אורזאך, מאטי פילט יעצט, באלד ווי א געלערנטער דעטעקטיוו וואס איז אויף א מיסיע אויסצופארשן אנגעלעגנהייטן אין ווייטע קאנטינענטן איבערן ים.
זיינע מחשבות נעמען אים צוריק צו א צוויי וואכן צוריק, יא, עס לאזט זיך נישט גלייבן, עס איז קוים, און שוין, ווי אזוי עס זאל נאר נישט זיין, פון יענע גורלדיגער טאג וואס וועט לכאורה אריינגיין אין איינע פון זיינע היסטארישע לעבנס טעג.
יענע מיטוואך האט זיך אנגעהויבן ווי יעדע פשוטער אנדערע ברוינע מיטוואך, אנגעקומען צו די ארבעט א טרייסל געטוהן דאס מייזל, די קאמפיוטער הייבט אן אטעמען און קרעכצן, וואס דערהייבט זיך צו גרעסערע מעקען, יאגט אריין דעם פעסווארד, און זיין שיינע פארצייטישע סקרין סעווער טאנצט ארויף, מען געבט דאפלטער קליק אויף די גוגל קראמס, ער געבט זיך א דריי, און דאן, איי וועלט איז אויף די מאפע.
דאס איז דאך דער סדר היום, פאר מען הייבט אן די ארבייטס טאג, ברויך מען זעהן וואס די חברים זאגן עפעס, געבט א קליק רעכטס אויבן דארט ביי שנעלע לינק'ס, נעקסט איז אקטיווע אשכולות, אה.
און דא איז עס געשעהן.
מאטי זעהט א אשכול מיטן קעפל: 'צוריק באקומען געוועזענע אידישע דירות אין פוילן'. אה דעס רעדט צו אים. פוילן. געבט א קליק.
און אט זעהט ער א מודעה עטעשט דורך @להודות ולהלל, איך גיי נישט גיין אראפ ברענגן די גאנצע תוכן ווייל די דאזיגער אשכול לעבט נאך און איז נאך בין החיים דא צווישן אונז אלע, פאר א זכרון און א איבערציייגונג, איבער די דאזיגע געשעהנישן וואס האבן זיך א דאנק דעם אפגעשפילט, איך מיין ביי מיר אין קעפעלע.
מאטי א ענערגישער אינגערמאן פיל מיט מאטעוועישן, און אויך א שטיקל ליבהאבער פון היסטאריע איבערהויפט פון אלטען היים פארן קריג, און נאך דערצו ווען מען רעדט פון זיין היים קראקא – פוילן, ווי זיינע זיידע'ס און באבע'ס האבן נישט אזוי לאנג צוריק געאטעמט און געלעבט, און אנגעגאנגען מיט זייערר טאג טעגליכער לעבן, דעמאלטס איז ער ממש ווי א גלעזל קאלטע סעלצער אין א הייסע טאג ווי עס באבלט און בוזשעוועט אז נאר.
ווי נאר דער מח האט דעשעפרירט דעם אינהאלט פונם אשכול, האט זיך אנגעהויבן טוהן א פיבער אויפן העכסטן פארנעם אינם קליינעם מח ממש א מח שטורעם, אלע שוין פון לאנג באגראבענע דמיונות פון צוריק גיין אביסל אפיר נעמען דעם אלטן היים, צוגאב מיט א שטיקל רייץ, פון מאכן אפאר טאלער אין די זייט, האט זיך אנגעהויבן צאם צושטעלן א פולקאמער פלאן.
יא דא קען עפעס ווערן, איינמאל פאר אלעמאל, עפעס אנפיטערן מיין הונגער צום אלטן היים. צום הערשט האט מען אפיר גענומען דעם שפאר בינטל זכרונות וואס די זיידע האט פארשריבן פון זיין היים פארן קריג, דארט האט מאטי אראפגענומען דעם פונקטליכן אדרעס אין קראקא, אויפן מאסטאווע גאס.
אזוי פיל האט ער געוויסט אז דער פאטער זיינער האט דארט איינמאל, פאר א צען יאר בעפאר, אפגעשטאט א באזוך אין דעם אפארטמענט בילידנג, און אנגעקלאפט אין די דירה, און דער איינוואוינער איז נישט געווען צו גאסטפריינדליך צו אים, אז ער האט אים אפילו נישט געוואלט אריינלאזן כאפן א בליק אין די דירה מיטן אויסרייד אז ער האט עס שוין אינגאנצן איבערגעבויעט זינט מען האט דא געוואוינט פארן קריג, וואס דעריבער האט זיין פאטער זיך אפגעטראגן פון דארטן מיט ליידיגע הענט, נישט וויסענדיג אז עס וועט נאך ווערן אמאל אן אפציעלער געזעץ אז מען קען איינמאנען אזעלכע נכסים, אבער יעצט האט מאטי געהאט א גוטע אורזאך פארוואס זיך אריינצווארפן אין דעם עסק.
איבערהויפט האט ער געוויסט אז די זיידע האט געהאט א טייערן געשעפט אינם בעסערן געגענט פון שטאט, נו אפשר וועט מען טרעפן עפעס וואס קען צוברענגן עפעס נכסים.
נאך אפאר טאג פון גוטע ריסערטש, מיטן הילף פון פעטער יענקל, וועלכער איז גאר באקאנט אין דעם פעלד, פון נאכגיין ארכיוון פון דערהיים, איז מאטי געזיצן אויפן פליגער קיין קראקא, איינגעשפאנט צו די מיסיע, אנגעלאדענט מיט די נויטיגע נאטיצן און די ריכטיגע אדרעסן, אזוי אויך האט ער שוין געוויסט צו זאגן פון א געוויסע ארכיוון צענטער אין קראקא וועלכע האט געזאלט ענהאלטן אין איר ארכיוון אפטיילנוג ארגינעלע דאקומענטן און קאנטראקטן פון יענע טעג.
וועלקאום א באורד האט דער פילאט אים איבערגעהאקט, פון זיינע פארטיפטע געדאנקען, וועלכע האבן אים צוריק געפירט צו די פלענער פון זיין רייזע.
דער פילאט האט איינגעמאלדן דעם פראסטיגן יוריפעישן וועטער וועלכער הערשט שוין מיטן פילן קראפט, מאטי האט אראפגעצויגן דעם רוסישן קוטשמע איבער די אויערן, און אראפגעשפאנט מיטן פעטן אנגעשטאפן האנט באגאזש די טרעפ צום טארמארק פונעם קראקעווער לופט פעלד, גלייך אריין אינם שאטל וואס האט צוגעפירט צום טערמינאל.
מאטי האט זיך געטראפן איינס צוויי נאכן פולישן פאספארט קאנטראל, און גלייך, אן דארפן גיין נעמען קיין איינגעטשעקטע געפעק, וואס אלץ עקספיריענס טרעוועלער האט ער געזעהן זיך צו מסדר זיין אלע קלאפעגעצייג אין זיין האנט באגאזש, איז ער צוגעגאנגן צום לאקאלן קאר רענטל ווי ער האט געהאט פון פאראויס רעזערווירט א קאר.
א טינקל בלויער מערצעדעס האט זיך ארויס געגליטשט פון טערמינאל און איינגעשלינגען געווארן אין די קראקעווער גאסן, מיטן הילף פונעם דזשי פי עס האט ער געפינען די האטעל וועלכער האט זיך געפינען אויפן 17 סטאביטיאסגיע גאס, די נענטסטע האטעל צו זיין ענדגילטיגע דעסטינאציע, די מאסטאווע גאס.
נאכן איינטשעקן אין זיך מסדר זיין די געפעק, אין האטעל צימער, האט מאטי אראפגעלייגט א ווארעמער מעריב, און זיך געגאנגען צולייגן צום מארגן'דיגן ערווארטעטן טאג. צו מארגן'ס נאך א פיינעם פת שחרית, איז מאטי געווען פולקאם גרייט צו אנהייבן די מיסיע, אנגעלאדנט מיט די נויטיגע געצייג, האט ער באשלאסן צו מאכן די נישט לאנגע וועג צו פיס אויף די קראקעווער גאסן.
נאך א צען מינוטיגע שפאציר האט זיך מאטי געטראפן שטיין פאר די אפארטמענט בילדינג אויפן מאסטאווע גאס, ארויף געשפאנט די צוויי שורות טרעפ און זיך געזעהן שטיין פאר א שווערע אפגעניצטער טיר, פון וועלכער די ברוינע קאלעך האט זיך געשיילט אין גרויסן, אפארטמענט נאמבער 4.
מאטי איז געווען אינגאנצן בארוישט און איבערגענומען פון זיינע געפילן, אז ער האט באלד פארגעסן אז ער דארף נאך פשוט קלאפן אויפן טיר, אבער נאך א מינוט איז ער געקומען צו זיך און געטוהן דאס ווער ער האט נישט געוויסט אז ער וועט נאך ביטער חרטה האבן דערויף.
קלאפ קלאפ.
און נאכאמאל קלאפ קלאפ, און דאן האט זיך געפענט די טיר, אנטפלעקנדיג אונטער זיך א זעקס פיסיגער ברייט געבויטער פארשוין, איינגעשטעקט אין א פאר מיליטערישע שווארצע שטיוול וועלכע האבן געגלאנצט אין די אויגן, אן אפגעגאלטער קאפ וואס האט געשפיגלט ווי באשמירט מיט אויל, און צום לעצט א פאר סאדיסטישע אויגן שטארצן ארויס פון א ריזן פרצוף, אז נאר קוקן אויף אזא געשטאלט האט געכאפט א ציטער.
מאטי האט ממש פארלוירן דעם לשון, אבער נאך א מינוט, האט ער מיט גרויס שוועריקייט ארויף געצויגן א פלאסטישן שמייכל, און אנגעהויבן מיט זיין באבע מעשה.
איך בין פון אמעריקא, איך בין א פארשער אין פאמיליע ביאגראפיע, און איך בין דא יעצט אויסצופארשן א געוויסע פאמיליע וועלכער האט געוואוינט אין די געביידע אין די 1930 יארן, אפשר וואלט איר מיר געקענט ארויס העלפן אין מיין, קראך, נאך איידער ער האט געקענט אפילו ענדיגן זיין הארציגע דרשה, האט אפגעדינערט אין די גאנצע געביידע א מעכטיגן זעץ פון די טיר אויף אפארטמענט נומ' 4. אז מאטי האט אויפגעציטערט פאר שרעק, וואס איז געשעהן דא. א פארהאקטער טיר איז געווען דער ענטפער.
מאטי האט נישט געקענט פארשטיין וואס האב איך אים אזוי ארויס גענומען פון די גלייזן, דעם ריז, ער האט נאר געהאפט מיטן בעסטן ווילן אז עס איז פשוט א פראסטן אויפרעגעניש פון דעם פולישן פויער אויף דעם אמעריקאנעם יונגאטש וואס וויל נישט מער און נישט ווייניגער איינעמען זיין שוין אזוי לאנג באזעסענע דירה.
מאטי האט באשלאסן נישט אוועק צו גיין מיט גארנישט, כאטש אביסל אויסקוקן די געביידע, די איינוואוינערס, די פאסט קעסטלעך, און די גאנצע גאס ארום, אפשר וועט זיך עס שפעטער אויסצאלן.
נאך אזא נידערלאגע האט אים זיין פוס גאנץ שנעל צוריק געטראגן צו זיין האטעל צימער. עפעס פון ווינקל פון אויג האט זיך אים אנגעהויבן דאכטן אז עמיצער פאלגט נאך זיינע טריט, אבער ער האט עס גאנץ שנעל געלאזט לופטערן פון מח, אנהענגענדיג זיין דמיון אין די נישט געלונגענעם וויזיט וואס ער האט אפגעשטאט אין זיידנ'ס דירה.
די טאג איז שוין מער ווייניגער אדורך מיט עטליכע טעלעפאון קאלס צו באקומען אן אפוינטמענט ביים די ארטיגע ארכיוון צענטער, ווי ער האט געזאלט באקומען די נוטיגע דאקומענטן צו גיין מיט די לאגאלער קאמפ אין קראפט.
א טעלעפאן קלינג האט זיך ארויס געריסן פונעם טרייבל אויפן קליינעם נאכט קעסטל נעבן בעט, מאטי הייבט זיך אן רייבן די אויגן און פראבירט צו כאפן ווי ער איז, אה יא, איך בין דאך דא אין האטעל, אבער וואס איז יעצט 2:30. דרינג דרינג, יענער לאזט נישט נאך, ווער ווייסט וואס וויל מען יעצט פון דערהיים, דארט איז דאך נאך פארנאכטס.
העלאו, זיפצט ער ארויס א מידן קרעכטץ, היי מיסטער, הערט זיך א דיקע שטומע פון די אנדערע זייט, אויף א צובראכענעם ענגליש, מיט א פולישן אקציענט, יעס, ווערט שון מאטי מער וואך, וואס קלינגט מען דא אין קראקא צוויי אזייגער אינמיטן די נאכט, דא איז נישט וויליאמסבורג טראכט ער צו זיך.
בוי-טשיק אויב ווייסט איר וואס עס איז גוט פאר אייך, און ווילט זיך נאך זעהן אינדערהיים, דאן טשעפעט אייך אפ פון אונז, און באווייזט אייך מער נישט אויף די מאסטאווע גאס, און אז איר גלייבט נישט אין אונזער קראפט, דאן כאפט א בליק אויף אייער טיר אין אייער רום. מאטי איז שוין יעצט געווען אינגאנצן וואך, און נישט סתם וואך, אלע זיינע גלידער האבן זיך געווארפן דא לדא נקשן, א קאלטע שווייס האט אים באנומען, אבער איין מינוט, כאפט זיך מאטי, ווער זענט איר.
חוץ א ביזי סיגנאל האט ער שוין גארנישט געהערט.
וואס האט ער געזאגט וועגן די טיר, מאטי כאפט א שנעלן בליק צום טיר, און דאן, זעץ, די טיר האט זיך געגעבן א זעץ צו, און א קליין פאפירל איז אראפ געפאלן אויף דער ערד. אויב ציטער און שרעק איז געווען ביז יעצט, איז יעצט געווען כאאס צושטאנד ביי אים אין קערפער, א סקרוך איז אים אדורך געלאפן, דער מיינט עס טאקע עהרנסט, די חברה זענען גארנישט אזוי פשוט, איינער פון זיי איז געשטאנען דא ביים טיר אויפגעשלאסענערהייט, און מיטגעהאלטן די גאנצע טעלעפאנישע געשפרעך, און דערנאך אראפגעלאזט א צעטל און אפגעטראגן.
מאטי האט זיך מיט גרויס שוועריקייט אונטער געהויבן פון בעט און זיך שטאט צו געשלעפט צום טיר, אויפגעהויבן דעם צעטל, און צוגעטראגן צו נאכט קעסטל, אנגעצינדן דעם קליינעם לעמפל און צוגעלייגט דעם מיסטעריעזן צעטל צום שיין פונעם לאמפ.
אפריל 2010 למספרם, איז די גאנצע פולישע קעניגרייך געשלאגן געווארן מיט א מערדערליכע טויט קלאפ, ווען כמעט די גאנצע רעגירונג איז געהארגעט געווארן אין א שוידערליכע פליגער קראך, אויפן וועג צו א מיליטערישע צערעמאניע, אויפן רוסישן טערטאריע, אפצוצייכענען א טאג וואס צוואנציג טויזנט סאלדאטן זענען אומגעברענגט געווארן דורך די רוסן מיט צענדליגע יארן פריער. און דאן איז די פליגער מיטן פולישן פרעזידענט זיין ווייב, און נאך פילע הויעכראנגיגע מיניסטארן, גענעראלן, און רעגירונג'ס איינגעשטעלטע, מיסטעריעז פארכאפט געווארן אין א שווערן נעפל וואס האט זיך גענדיגט מיט א פאטאלן קראך, פון וועלכער קיינער האט נישט איבערגעלעבט.
כאאס איז נישט דאס ווארט, וואס עס האט דאן זיך אפגעשפילט אינערהאלב דעם פולישן רעגירונג, וואס דאס האט געברענגט צו עפענען מאסיווע אויספארשונגען, אנגעהויבן פון די שווארצע קעסטלעך פונעם געקראכטן פליגער וועלכער האט שוין עספיעט אנצוקומען און פארזוכן א באהאנדלונג פון די רוסישע עקספערטן, וואס דעריבער האט מען שוין גארנישט עהרנסט געקענט בויען אויף דעם.
איינע פון די שטערקסטע טעאריעס ביי יעדן וואס קען אביסל דעם פאליטישן ארענע פון אלע יארן, די גרויס ליבשאפט און צוזאמענארבעט פון די צוויי לענדער, איז געווען, אז דער רוסישער בער, האט געזעהן מיט גוטן צו מיט בייזן אז די דאזיגע קראך זאל צושטאנד קומען, און ווי פארשטענדליך געזעהן אז אירע פינגער אפדרוקן זאלן פארשווינדען ווערן ווי אין וואסער אריין, וואס דעריבער האבן די פולישע רעגירונג נישט געקענט קומען צו זיך און שטענדיג פראבירט מאכן פרישע אנדעקונגען וואס זאל ווייזן א שטראל איבערן מיסטעריעזן פליגער קראך, אזוי ווייט אז זיי זענען גרייט געווען אויפצוגראבן די באגרעבעניש, פונעם פרעזידענט און אויספארשן זיין קערפער און זעהן צו עס איז נישט דא אויף זיין קערפער צייכענעס פון אויפרייס מאטריאל וואס האט געקענט זיין אונטערגעשטעלט אויפן פליגער וואס זאל האבן צו געברענגט דעם קראך.
דעטעקטיוו סטאפנאווסקי, נאכן זעהן אז די זאך שלעפט זיך שוין אזוי פיל יארן, אן קיין עהרנסטע אויפדעקונגען, האט ער באשלאסן אראפ צו רופן פון אמעריקא א איינהייט פון עטליכע הויעכראנגיגיע אויספארשער אינערהאלב די סי איי עי, כאטש אמעריקע האט גלייך נאכן קראך געאפערט פאר פוילן עטליכע געניטע אויספארשער העלפן דערגיין די אורזאך פונעם קראך און די גאנצע סיטואציע, און דאן האט ער עס מיט גרויס שטאלץ אפגעווארפן, איז יעצט געקומען די שכל אז יא, אפשר אזוי וועט זיך עפעס אנהייבן ריקן דא.
הערטס חברה, האט אנגעהויבן דער טשיף אף די ספעציעלע אפטיילונג פון אויספארשערס אין די סי איי עי, ענק זענען באויפטראגט געווארן מיט א מיסיע, וועלכער איז א גאלדענע געלעגנהייט פאר אונזער אגענטור, צו נישטערן אביסל איבער די רוסן אבער מיט א פולישער שלייער אויפן פנים, וויבאלד ענק גייען זיין דארט צוויי פוילישע אויספארשער, און דאס וועט פארשפארן פון פארשאפן פרישע קאפ וויי פאר אונזער רעגירונג אין פאל עס ווערט עפעס אנטפלעקט פאר די רוסן, ווייל די שאדן פון די מיסיע וועט גיין נאר אויפן פולישער קאפ ארויף.
אבער האט ער אנגעהויבן, ווען זיינע שארפע אויגן עפענען זיך גאר גרויס, וויסן זאלט איר, אז עס קען זיין זייער געפארפול אזא מיסיע, ווייל סיי וועלכער פלאנטער איר פארפלאנטערט אייך, וועט איר זיך דארפן אליינ'ס אן עצה געבן, צוליב וואס מיר וועלן נישט קענען ברענגן פרישע הילף פאר אייך, כדאי זיך נישט צו אנטפלעקן פאר די רוסן, און אויף אזעלכע מעגליכקייטן דארפט איר זיין זייער גערישט, וויבאלד די פולישע בעלי גאה זענען דורך געפוילט דורך און אדורך מיט פילע אינפארמאטירערס, פאר אפאר פולישע זלאטעס ווערן זיי אינגאנצן פארקויפט פארן שטן, דעריבער זיך צו באשיצן, טוה איך אייך באפולמעכטיגן מיט גאר ברייטע מעגליכקייטן אפילו אין פרעמדע טעראטאריעס.
דיק און דזשעק, צוויי ברייט ביינערדיגע אוואנטוריסטשע פארשוינען וועלכער האבן נישט מורא פון זיך זעהן מיטן טויט פנים אל פנים, זענען באשטימט געווארן פאר די אזוי גערופענע אויספארשונג איבערן פליגער קראך, און ביז עטליכע טעג פונעם אנגעגעבענעם פארלאנג פון הויפט דעטעקטיוו פון פוילן, דעטעקטיוו סאפאנאווסקי, האבן דיק און דזשעק געלאנדעט אין פוילן אנגעלאדענט מיט ריזן זאפאסן פון די נויטיגע סחורה און זיך סטאנציאנירט אין פוילן. נאך א טאג צוויי פון צוזאמארבעט פון די צוויי אויספארשער מיט סאפאנאווסקי'ס סטעף, האט שוין מאסקעווע געהאט א פונקטליכע דיסקריפציע איבער די צוויי געסט אין פוילן, און א גרופע פון די געהיים דינסט זענען שוין געווען אין קראפט אין פוילן בעאבאכטן אויף די צוויי חברה, וואס זייערע גענויע פלענער זענען דא.
דיק און דזשעק, נישט קיין קליינע חברה לייט, האבן פונקטליך אויפגעכאפט ווי די דריי אזוי אויסזעהנדע טוריסטן וועלכער האבן צוויי טאג נאך זיי אריינגעטשעקט אין האטעל און באקומען א צימער ממש אנטקעגן איבער זייער רום.
מאטי האט שוין נישט געקענט שלאפן א גאנצע נאכט, זיין מח האט געווירבעלט ווי א בינען שטאק, אבער ווען די ערשטע שטראלן פון פרימארגן האט אנגעהויבן זיך אריינצוכאפן פון צווישן די שפאלטענעס פונעם פארהאנג, האט ער שוין געהאט א גענויען פלאן פארן היינטיגן טאג.
די צעטל האט אים געמאכט די לעצטע באשלוס, יא צו נעמען די זאך אין די האנט אריין, נאך א האלבע נאכט פון זיך ארום שלאגן מיט זיינע געוויסן, צו ער לייגט זיך אריין אין מויל פון לייב, אדער אז מיטן פרימארגן כאפט ער צוריק דעם ערשטן פליגער קיין ניו יארק, האט ער באשלאסן, ניין, ווען די קליינע אומשולדיגע צעטל איז כמעט צומאלן געווארן צווישן זיינע נערוועזע פינגערס, ער קען נישט אזאנס צו לאזן, אז דער אייבערשטער האט אזוי צוגעפירט מיינט עס אים, יא ער מוז עפעס טוהן צו דעם.
די ערשטע זאך האט ער געוויסט מוז ער זיך ארויס זעהן פון דא אן קיינע וויידלעך, ער האט פארשטאנען אז היינט איז גענדיגט די צייטן וואס מען דארף איינעם אפווארטן אין לאבי פון האטעל פארשטעקט אונטער א גרויסן צייטונג און ארויסבליקן פון צווישן די לעכער, די רעפארנירטע חברה האבן מסתם זיכער געמאכט צו פארלאזן דא ממש ביי זיין טיר א קליין אייגעלע, וואס פיטערט זיי אין מויל אריין יעדן טריט וואס ער וועט ארויס שטעלן פון זיין צימער.
כדאי דאס צו פעסט שטעלן, האט ער זיך געלאזט באשטעלן ביים קאפע רום פון אונטן א 12 אונס'יגע קאווע, דעליווערט צו זיין רום, ביז עטליכע מינוט האט א איינגעשטעלטער געקלאפט ביים טיר, היי מיסטער יור קאפי איז העיר, מאטי האט גאר צו שטייטליך געפענט די טיר, ממש ווי ער וואלט יעצט ארויס געשפיגן געווארן פון זיין בעט נאך א שווערע נאכט, און אזוי מיט פארגלאצטע אויגן אויפן גאנצן האריזאנט איבער גענומען די קאפי מיט ביידע הענט אינאיינעם. מיט אזא שלימזלדיגע ריר האט זיך אפגעטוהן דארט א שלומיאלדיגער קאווע אויסגיס, אז באלד א האלבער האלוועי איז געווארן באגאסן מיט קאווע, אבער דאן האט ער עס באמערקט, פון די גאנצע סומאטוכע האט ער עספיעט צו באמערקן א פיצעלע שטיקל ממש אזוי גרויס ווי א טשיפ פון א קרעדיט קארד, איז געווען אנגעקלעבט פונקט אנטקעגן איבער זיין טיר, וואס דאס האט געדארפט לאזן וויסן פאר זיינע באזיכער'ס אז דער סוספעקט האט זיך ארויס גערירט פון צימער, און מען ברויך אים אפווארטן ערגעץ ארום דעם האטעל זעהן צו ווי זיינע טריט זענען געווענדעט.
יעצט איז ער שוין געווען רואיגער, איינמאל ער ווייסט פון וואס זיין וויידל באשטייט, מען קען צוגיין צו די ווייטערע פלענער, ער האט ארויס געצויגן פונעם האנט באגאזש די נויטיגע קליידונג, וועלכער איז באשאטאנען פון א דזשינס הויזן מיט א פאר גוטע הויכע שווארצע שטיוול, א קורצע דזשאקעט מיט א שווארצן דאשיק, ארויף געדרייט דאס בערדל אויף גאר א קליינעם פארמאט, פארענדערט דעם שווארצן בערדל צו א ליכטיג ברוינער מיט א פאר זון ברילן אויף די אויגן, און געגאנגען.
אינמיטן די נאכט האט ער שוין געהאט באמערקט אז צו זיין גוט מזל איז זיין רום א דאבל רום אפגעטיילט בלויז דורך א פארשלאסענעם טיר, יעצט האט ער צוגענייגט דעם אויער, און עס האט געהערשט דארט א שא שטילקייט, נאך אפאר גוטע מינוט'ן מיט א קליינע שווייצער טול סעט וועלכער איז היבש צוקריצט געווארן פון זיין ארבעט, איז דער טיר פון דערנעבנדיגן רום געווען אפן גרייט עס צו ניצן פארן פארקער.
א מינוט דערויף האט ארויסגעשפאנט פונעם נעקסטן צימער אן איינגעבויגענעם געשטאלט פון עפעס א עלטערער פארשוין און אזוי שטייטעליך אראפ געשפאנט דעם לאנגן האלוועי אויפן וועג צו די שטיגן.
יעצט איז עס אים געלונגען.
ווי נאר ער האט זיך געזען ארויס פון האטעל, האט ער א כאפ געטוהן זיין מערצעדעס און זיך געיאגט צום נעכטיגן מאסטעווע גאס, זיך איינדרייענדיג צום ברייטן מאסטעווע גאס האט ער עספיעט צו זעהן דעם ברייטן שרעקעדיג אויסזעהנדער פארשוין מיט וועם ער האט זיך נעכטן באגעגענט ביי די דירה אוועק שפרייזן פון דעם אפארטמענט בילדינג, מאטי האט באשלאסן צו בלייבן זיצן נאך אפאר מינוט אין זיין געדינגענעם אויטא, און ווארטן צו נאך איינער קומט און גייט פון די דירה, נאך א גוטע פופצן מינוט האט ער באשלאסן עס איז גענוג, ער איז צוגעפארן צו א דערנעבנדיגן געסל פארקירט זיין אויטא, און צושפאצירט צו די אפארטמענט בילידינג, אריין אינם בילדינג מיט פעסטע טריט ווי למשל ער ווייסט פונקטליך וואס ער וויל.
עס איז געווען א שטילע פארמיטאג, יעדער איז ביי די ארבעט, די קינדער אין סקול, און א שטילקייט הערשט אין די גאנצע געביידע, אויך פון אפארטמענט נומ' 4 הערט זיך נישט ארויס קיין גרודער, מאטי באשליסט צו נעמען די ריזיקע, ער גייט אראפ אונטן אין בעסמענט זוכט אויף די מעין פיוס באקס פון די גאנצע געביידע, א ריק אראפ, קראך, די לעקטער פון די גאנצע געביידע ווערט אפגעשלאסן, ער ווארט אפאר מינוט צו איינער נעמט זיך רידערן, אבער ניין אלעס איז שא שטיל, ווי א מדבר שממה, קען מען גיין ווייטער, גייט ארויס צו די בעק יארד, כאפט זיך ארויף אויפן פייער סקעיפ און נעמט זיך קריכן די צוויי שטאק ארויף צו אפארטמענט נומ' 4.
אט איז עס, כאפט א בליק פון פענסטער, עס זעהט אויס פארזיכערט, מען קען גיין ווייטער, נאך עטליכע געזונטע גרידזשעס פונעם פארראסטיגטן פענסטער וואס האט אויפגעוועקט באלד גאנץ קראקא, איז דער פענסטער געווען אפן, איינס צוויי, א טאנץ, מאטי טרעפט זיך שטיין אינעווייניג אין א גרויסע קאנפרענץ צימער, אין צענטער פון צימער איז געשטאנען א גרויסע האלצערנע לענגליכער טיש ארום גענומען מיט א שיינע צאל בענקלעך, די טיש איז געווען אנגעהויפענט מיט פילע דאקומענטן און מאפעס, וואס ער האט נאך נישט געקענט זעהן אין די טינקעלקייט.
מאטי צינדט אן א קליינע על אי די מאסיווע פלעש לייט, א בליק אויף די גרויסע בילד אויפן וואנט האט אים געמאכט אויפציטערן ביז די טיפעניש פון זיין הארץ.
דאס איז דער זעלבער סימבאל וואס איז געווען אויפן קליינעם צעטל וועלכער האט געלאנדעט אינמיטן די נאכט ביי אים אין האטעל רום. א ריזיגע האקן קרייץ פון א שווארץ און רויטער קאליר, איז געהאנגען אין צענטער פון צימער, פון אלע זייטן אין דעם צימער האט זיך ארויס געזעהן די שרעקליכער טויט סימבאל פון די פארשאלטענע נאציס ימ''ש, דאס וואס ער האט געהאפט אז עס איז בלויזע איזוליעס האט אים געפראסקעט מיט איר גאנצע ווירקליכקייט אין פנים.
מאטי האט זיך געדארפט ציפן די באקן זיכער צו מאכן אז ער איז נישט אין קיין חלום אדער פאנטאזיע ווינקל, ער האט געפילט ווי ער איז צוריק געפלויגן צו די שרעקליכע 1940 יארן, דא אין אייראפע, ווען די ערד האט געברענט אונטער יעדן איד, ווען דער פארשאלטענער היטלער ימ"ש מיט זיין נאציזים און ריינע ראסע אידיאלגיע, האט געמאכט יודן ריין גאנץ פוילן. די בילד האט זיך אנגעהויבן צוזאמשטעלן און קלאר ווערן, יא, אזוי ווי איך האב געשאצט, איך האב זיך פארטשעפעט מיט א פינסטערע נעאו נאצי גרופע, וועלכע ווי עס שיינט זענען זיי אנגעפיטערט מיט דעם פינסטערן נאצישע אידאלגיע און זיי האלטן אינמיטן זיך ארגענעזירן צו עפעס גאר עהרנסט, פון וואס מען מוז זיי באצייטענס אפשטעלן.
אויב האט ער געטראכט פאר א סקונדע אז די חברה זענען א באנדע קליינקעפיגע פויערן, וואס ווערן באנומען פון א הייל היטלער סאלוט, און שטאלצירן מיט געפרעסטע מונדירן און גלאנציגע שטיוול, האט אים די אינהאלט פון דעם צווייטען צימער געלאזט וויסן, אז ער שטייט דא מיט פארגעשריטענע באנדיטן וואס פארמאגן שוין טעכענלאגיע פון יארע 2016, די צימער איז געווען אויסגעשטאטעט מיט קאמפיוטערס און מאשינערי אלעס פון די לעצטע מאדעלן און ברענדס, פון די ווענט זענען געהאנגען ריזן סקרינס, אז עס האט געמאכט א רושם מער ווי מען געפינט זיך און א קאנטראל טורעם אין לופט פעלד ווי אין א פשוט'ער אפארטמענט אין א געדיכט באוואוינטער געגענט אין קראקא פוילן.
א טריט נענטער האט זיך אנטפלעקט פאר זיינע אויגן א צימער וואס האט אויסגעזעהן ענדערש ווי א וואפן מאגאזין, אנגעלאדענט מיט אלערליי ביקסן, רעוואלווערן, און מאשין געווער, די חברה האלטן שוין ביי גאר עהרנסטע שטאפלען, די מצב איז נישט גוט, זיי האלטן שוין מיט אפאר פיסטריט פאראויס.
נאך עטליכע מינוט פון טיפע שאק, האט ער אנגעהויבן אפשאצן זיין מסוכן'דיגער מצב פון וועלכער ער מוז באצייטענס אטרינען, די פינסטערע פארשוינען קענען נאך ערשיינען דא אין די קומענדיגע מינוט, ער האט א כאפ געטוהן די אנגעצייכנטע מאפעס פונעם גרויסן טיש, פארקנייטשט און אריינגערוקט אין טאש אריין, און זיך געוואנדן צום פענסטער, אין יענע מינוט האבן שווערע טריט אפגעקלינגען פונם טרעפן צימער, מאטי איז אין א בליץ סקונדע געווען ביים פענסטער, און א שפרונג ארויס פון פענסטער אראפ צו די גאס.
וואס טוהט מען ווייטער האט אים זיין געוויסן אנגעהויבן צו פייניגן, נאך ליגענדיג אזוי אויף דער ערד, גוט צוקלאפט פון די פאל, אבער זיין מח האט אים דערמאנט ער איז נאך נישט ארויס פון קיין סכנה, ער דארף פארשווינדען ווערן פון דא, די חברה וועלן גאר שנעל אנערקענען אז ער האט שוין אפגעשטאט א באזיך אין זייער קווארטיר.
א טינקל בלויער מערצעדעס האט זיך אוועק געריסן פון איר ארט נישט ווייט פונעם מאסטאווע גאס, אין א גאלאפ צוריק צום האטעל, נישט וויסענדיג אז נאך א אויטא, א שווארצער פאלקס וואגן האט זיך מיט געריסן מיטן שטורעם, און פאלגט נאך דעם טינקל בלויער מערצעדעס אויפן באפעל פון זיינע אויבערהארן.
מאטי, נישט חלומענדיג אז מען איז שוין נאך זיינע פיסטריט, האט באשלאסן פארוואס זאל ער זיי ארויס געבן זיין מאסקע, וועל מיר ניצן די זעלבער וועג צוריק צו מיין צימער, דורך דעם צווייטן האטעל רום, נייגט צו אן אויער, עס זעהט אויס שטיל, עפענט שטיל אויף די טיר און ווענד זיינע טריט צום טיר וועלכער פירט צו זיין רום, ער דרייט שוין די קלאמקע. אבער דאן האבן צוויי פעסטע הענט שטארק ווי אייזערנע צוואנגען אראפ געוואויגן אויף זיינע אקסלען, פון וואס ער האט אויף קיין שום פאל נישט געקענט זיך באפרייען פון זיי, און נאך פאר וואס ווען ווי, האט ער זיך געטראפן זיצן אויף א בענקל פארבינדען מיט די הענט ארונטער, ווען צוויי פעסטגעבויטע מענער שטייען אים צו די זייטן גרייט ווי אונטער צו פירן צו די חופה, עס האט נישט אויסגעפעלט קיין גרויסער חשבון צו פארשטיין אז די חברה זענען מיט א טריט פאראויס.
וואס ווילט איר פון מיר, האט ער ארויס געבורטשעט, דאס וועסטו אונז קודם ענטפערן, האט אים גענטפערט דער עלטערער פון די צוויי, א גרוי האריגער פארשוין, איך וויל נישט גארנישט פון אייך, לאזט מיך אפ, האט מאטי געטרייסלט ווי א בלעטל, אהא דו ווילסט נישט גארנישט, איז וואס זוכסטו אין פרעמדע טערטאריעס, מאטי האט געמיינט ער פאלט אראפ, אויף אזוי ווייט אז זיי ווייסן שוין פון זיין באזוך, און זיי זענען שוין געקומען נאך זיינע טריט דא אין דעם דערנעבנדיגן האטעל צימער האט ער זיך נישט געראכטן, ער האט אנגעהויבן באגרייפן, אז אויב עס איז נאך בכלל מעגליך דארף ער מאכן א שארפע יו טורן און זיך אפטראגן פון דאנעט, און לאזן אזעלכע ריזקאלישע אקציעס פאר געלערנטע אגענטן און אזעלכע וואס זענען פון די סארט טייג געקנאטן.
דער גרוי האריגער דיק מיט זיין שותף דער שלאנקער דזשעק, נאך א קורצע אויספארשונג איבער מאטי, זענען זיי געקומען צו א באשלוס אז אויב עפעס איז דער פארבלאנדזשטער יונג, נישט מער ווי א פשוטער שיק יונגל פון די רוסישע געהיים דינסט, וועלכע זענען סטאנציאנירט דא קעגן איבער, עפעס צו דערשנאפן פון אונז אמעריקאנער, וואס איז אזוי אויך א טאטאלער דורכפאל, אבער אויף קיין פאל איז ער נישט קיין גרויסער שפיאן וואס זאל זיין יעצט אונטער עפעס אן עהרנסטן מיסיע.
די פראגע איז נאר וואס זענען די מאטיוון פון זיינע שיקערס, און וואס האבן זיי געוואלט פון דא דערווישן, נאך א שנעלער אונטערזוכונג האט זיך אנטפלעקט פאר זיי עטליכע פארקנייטשע מאפעס אין איינע פון מאטי'ס טאשן, וואס האט זיי געמאכט יא טראכטן אז מען האט דא צוטוהן מיט אן אגענט וועלכער איז אהער געשיקט געווארן פון די פרעמד און בעדארף זיך באניצן מיט מאפעס.
אבער דאן האט זיך אנפלעקט זיין אמעריקאנער פאספארט אין זיין בוזעם, וואס איז דאס, דאס האט שוין צושאקלט אלע קארטן, וואס זוכט ביי דיר אמעריקאנער פאפירן, האט דער עלטערער געדונערט, וואס הייסט וואס איך בין אן אמעריקאנער בירגער, איז פארוואס דינסטו די רוסישע אגענטור.
איך, וואס א אגענט, פאר וועם, פארוואס, מאטי האט נישט געוויסט צו ער זאל לאכן, צו ער זאל וויינען, ער ווערט דא באשולדיגט אלץ אן אגענט פאר די רוסישע, חוץ פוטין ווייס איך נישט צו זאגן פון קיין רוסקיס. דזשעק האט געלאזט אריינסקענען אין א לעפטאפ דעם פאספארט, און ביז עטליכע מינוט האט די קאמפיוטער אנגעהויבן אויסשפייען א טוץ אינפארמאציע איבער דעם פערזאן, וואס האט געשטימט מיט די אינפארמאציע וואס מאטי האט זיי געגעבן.
צופיל באווייזן אדער קרימינאלע אקטיוויטעטען מיט וואס צו אטאקירן דעם דערשראקענעם ביז צום טויט, האבן זיי נישט געהאט, אבער עס האט זיך נישט געגלוסט ארויס צו לאזן אזא לייכטער פישל, וואס איז אזוי גרינג אריינגעשווימען אין נעץ.
דיק און דזשעק, נאך א קורצער ווערטער אויסטויש, האבן זיי שוין געהאט א גענצליכער סעלושן צו די סיטואציע וואס עס וועט ברענגן די מערסטע ניצן פאר זיי פון דעם שיק אינגל.
פלוצלונג האט מאטי באמערקט אז זייער באנעמונג צו אים האט זיך געטוישט ממש פון איין מינוט צום צווייטן, דער אינגערער שלאנקער פארשוין, האט אים אויפגעבינדן די הענט, און זיך אראפ געזעצט נעבן אים, ארויף געצויגן א סארקאסטישער שמייכל.
בארוהיג דיך, איך זעה אז דו ביסט נאך זייער דערשראקן, מסתם האסטו ממש אריינגעבלאנדזשעט דא, ניין, עפעס אזוי זאגסטו, הא, יא יא, איז אזוי אונז גלייבן מיר דיר יעצט, אבער אונז מוזן מיר זיך דאך איבערצייגן אז דו קענסט אזאנס טאקע באווייזן, איז הער צו, דא קעגן איבער אין רום 358 האלטן זיך אויף עטליכע רוסישע געסט, איבער וועם אונז וואלט מיר געוואלט וויסן אביסל אינפארמאציע,למשל ווען זיי לייגן זיך און אזוי ווייטער פשוט פאר אינטערעסאנטקייט, אלץ א גלאבאלער סורוועי, איז אזוי קודם מוזטו פארשטיין, אונז זעמיר דא פאר עהרנסטע ביזנעס, אונז האב מיר די מעגליכקייט דא, דיר פשוט אוועק צו לייגן אויף אייביג, און קיינער וועט קיינמאל נישט וויסן ווי דיין געביין איז אהין געקומען, וואס יא, אונז האבן מיר פאר דיר איין אפציע, דו גייסט פונקט אזוי ווי דו האסט, לויט ווי דו פארקויפסט אונז אריינגעבלאנדזשעט דא, גייסטו אריינבלאנדזשענען אין יענעם צימער, דארטן דארפסטו נישט מער ווי איבערלאזן בטעות אויף איינער פון יענע געסט א קליינע שטיקעלע.
אז דו וועסט האבן סוקסעס אין דיין מיסיע, ביסטו באפרייט, און דו וועסט מער קיינמאל נישט הערן פון אונז, געדענק אבער די צייט איז קורץ ביז היינט ניין אזייגער ביינאכט מוזטו זיין צוריק פון די מיסיע, זאלסט אונז אפווארטן אין די גרויסע שטאטישע פארק, פון ווי מיר וועלן דיר גענצליך באפרייען פון דיינע פליכטן.
אבער אויב וועסטו פראבירן צו מאכן חכמות, און עס וועט זיך איבערצייגן אז דו ביסט יא געשיקט געווארן דא אהער, אלס אינפארמאנט צו דערשמעקן פון אונז, דאן ביסטו אין אונזערע אויגן א פארזיגלטער, אונז וועל מיר אנקומען צו ווי דו וועסט נאר אנטלויפן, געדענק וואס איך האב דיר געזאגט, האט שוין יעצט דער גרוי האריגער מיט זיין באסעווע שטימע געדינערט, און אים געשאקלט ווי א זאלץ מעסטל ביים גענאק, איבעראל וועלן מיר נאכקומען נאך דיר. מאטי איז געלעגן אין זיין צימער אויס געשטרעקט ווי נאך אן אפעראציע, אלע גלידער זענען אים געווען אויסגעברענט, אן קיין טראפ כח, אבער נאך א שטיק צייט ליגן אזוי, האט ער באשאלאסן לאמיך כאטשיג נאך אביסל אריינכאפן דא אויף די פרייע לופט אין קראקא, איך ווייס דאך נישט יעצט מיט וועמען איך וועל שלעכטער אפשניידן צו מיט די רוסן, וואס איך ווייס נאך נישט וויאזוי איך גיי מיך מיט זיי אומגיין, און אז פאלג איך נישט, ווער ווייסט וואס די אמעריקאנער וועלן מיר טוהן.
די קאלטע פרישע לופט, וועלכע האט אריין געשטראמט אין זיינע אנגעצויגענע לונגען, שפאצירענדיג אין פראנט פון די האטעל האט אים אביסל אויפגעפרישט דעם מח און געלאזט טראכטן אביסל קלארער, מיט די רוסן וועל איך מיך מוזן אן עצה געבן אזוי גאנץ פשוט, נעמליך אויך בטעות אריינבלאנדזשען אין זיך אנקלאפן אין עמיצער פון די געסט און דאן אזוי אומערקבאר איבערלאזן דעם טרעקער אויף אים'ן, און האפענטליך אזוי פטור ווערן פון די גאנצע סיטואציע און זיך אפטראגן פון דאנעט נאך היינט נאכט, איינמאל איך בין פערטיג מיט זיי דארט אין די שטאטישע פארק.
אזוי נישט טראכטענדיג האט אים זיין פוס צוגעטראגן צו זיין פארקירטער מערצעדעס, מאטי זעצט זיך אריין שטעקט אריין דעם שליסל און לאזט זיך ארויס אזוי אביסל ארום פארן די קראקאווער גאסן, אה, פאלט אים ביי א געדאנק, אפשר קען איך נאך אריינכאפן דעם לאקאלן ארכיוון צענטער, א קאלטער מעטאל וואס האט אנגעהויבן דרוקן אויף זיין גענאק האט אים געמאכט אויפציטערן, ריר דיך נישט אן מיינע אנווייזונגען, האט זיך געהערט א קאלטער שטימע פון די אונטערשטער זיץ אין זיין אויטא.
פארזעצונג קומט אי"ה גלייך נאכן פארמעסט
הויפט געווינער פון שרייבעריי פארמעסט תשע''ז
וואס האט מען צו זארגן וואס וועט זיין מארגן, בעסער פאררעכטן וואס איז געווען נעכטן...
- אויסגערעכנט
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6770
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג אוגוסט 10, 2015 9:50 pm
- וואוילע שעפעלע
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5436
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג דעצמבער 24, 2015 2:17 pm
- לאקאציע: אין שטאל
- הילולא דצדיקיא
- שר חמש מאות
- תגובות: 967
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אוקטובער 22, 2014 11:40 am
- לאקאציע: באהלי צדיקים
שמש האט געשריבן:איך האלט עס נישט אויס, וואס איז די סוף פונעם מעשה?
פאר נאך אינפערמאציע 'אויף יא"צ פון צדיקים' קוקט דא http://www.yuhrzeit.com
- שמעלקא זאפטיגער
- שר האלפיים
- תגובות: 2975
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג אוגוסט 15, 2016 3:19 pm
- לאקאציע: איינגעטינקען
וואו קומט מען אויף מיט די אלע געדאנקען?
- מה פתאום???
- שר ארבעת האלפים
- תגובות: 4403
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יולי 09, 2015 5:16 pm
- לאקאציע: עיה"ק צפת
יישר כח פארן שרייבער זייער שפאנענד, אייזערנע איידיע.
- משה מאשקאוויטש
- שר חמש מאות
- תגובות: 839
- זיך איינגעשריבען אום: מוצ"ש דעצמבער 05, 2015 2:47 pm
-
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 11327
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יוני 06, 2011 11:01 am
- לאקאציע: בתוך עמי אנכי ישבת
- מה פתאום???
- שר ארבעת האלפים
- תגובות: 4403
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יולי 09, 2015 5:16 pm
- לאקאציע: עיה"ק צפת
כסליו האט געשריבן:.... איך וויל נישט שרייבן די נאמען פונעם שרייבער וועם איך טראכט, עס איז קעגן די תקנות פונעם פארמעסט.
אבער איך בעט דיר לייג ארויף דורך מה פתאום נאך א פארזעצונג.
יישר כח פון פארדעם
זאל דאס זיין דיין גרעסטע צרה. ווארט מיט געדולד...
- מה פתאום???
- שר ארבעת האלפים
- תגובות: 4403
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יולי 09, 2015 5:16 pm
- לאקאציע: עיה"ק צפת
- שמעלקא זאפטיגער
- שר האלפיים
- תגובות: 2975
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג אוגוסט 15, 2016 3:19 pm
- לאקאציע: איינגעטינקען
-
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 11327
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יוני 06, 2011 11:01 am
- לאקאציע: בתוך עמי אנכי ישבת
משה מאשקאוויטש האט געשריבן:איך ווייס נישט ווער דו בוסט פונקטליך, שרייבער טייערע, אבער דו בוסט שלעכט! ווי קענסטו עס טוען צו מיר... וואס איז דו צווייטע האלב פונעם מעשה...
עס האט געקענט זיין ערגערס. ווען ער בלייבט ווען שטיין געבינדען אין קייטען אין זיין האטעל צימער; וואלטען מיר אלע נישט געקענט עסען לאנטש.
- מה פתאום???
- שר ארבעת האלפים
- תגובות: 4403
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יולי 09, 2015 5:16 pm
- לאקאציע: עיה"ק צפת
כסליו האט געשריבן:פארוואס פרעגט איר? מה פתאום???
ווייל איך וויל רעקאמענדירן א גוטן דאקטאר...
- גלייכגילטיג
- שר חמש מאות
- תגובות: 520
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג סעפטעמבער 03, 2012 5:23 pm
- לאקאציע: ששש.. ס'גילו!!
געלעגער האט געשריבן:זייער זייער גוט געשריבן. שפאנענד און ציענד
כ'שאקל מיר ווי א בלעטל... איך בין קאנפיוזד. איז עס באזירט אויף אן אמת'ע מעשה? אזוינע פאנטאזיעס. געליינט אייוועלט און אנגעקומען צו די נאציס און פוטין אויפאמאל. גראדע בין איך חושד אז איר זענט היפש איבערגעגאנגען דעם קערעקטערס לימיט...
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 3 געסט


text:
דאנעלד טראמפ דזשאן מעקעין פאליטיק פון דער יוד קעלי סעדלער טראמפ באאמטער טשעפעט מעקעין
וואשינגטאן – דעמאקראטן און רעפובליקאנער צוגלייך זענען ארויסגעקומען מיט א שארפער פארדאמונג, נאכדעם וואס מ'האט געהערט אז א טראמפ אדמיניסטראציע באאמטער האט אפגעלאכט פון סענאטאר דזשאן מעקעין צוליב וואס ער איז שטערבליך קראנק. די קאמענטארן פונעם ווייסן הויז באאמטן, קעלי סעדלער, זענען געמאכט געווארן ביי א זיצונג אין ווייסן הויז מיט קאמיוניקאציע שטאב, וואו מ'האט גערעדט איבער א ביל וואס מעקעין האט זיך ארויסגעשטעלט דערקעגן, און סעדלער האט זיך אנגערופן "עס מאכט שוין נישט אויס, ווייל ער שטארבט שוין סייווי". די מעקעין פאמיליע האט שארף אראפגעריסן סעדלער'ס קאמענטארן, און דאס ווייסע הויז האט עס נישט געלייקנט, נאר בלויז געזאגט אז זיי רעספעקטירן מעקעין'ס סערוויס פאר'ן לאנד און בעטן פאר זיין ערהוילונג.
ווי איז דאס געשעהן?
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
אקוזאטיוו
אַקוזאַטיוו איז דער (צווייטער נאך דעם נאמינאטיוו) פֿאַל פון א זאכווארט וואס אין גראמאטיק איז דאס באנוצט אנצומערקן די דירעקטער אביעקט פון א פארענדער צייטווארט, דאס איז ווען מען באנוצט זיך מיט א הויפטווארט דירעקט נאך א צייטווארט.
צ.ב.ש. דער מענטש האט אויפגעהויבן דעם טיש, די מאמע האט געעפֿנט די טיר. דער רבי האט געגלעט דאס קינד. א.א.וו.
דאס איז ווי די אות ה אין לשון קודש. ווען עס איז עקסטערע ווערטער איז דאס געוויינעליך: מיט, צו, אונטער, אויף´ א.א.וו. ווען דאס איז באהאפטן שרייבט מען דאס: -ן, דעם. א.א.וו.


text:
צענטראל-אמעריקע
צענטראל-אמעריקע (שפאניש: América Central, ענגליש: Central America) איז א ראיאן אינעם קאנטינענט צפון אמעריקע וואס ציט פון גוואטעמאלע און בעליז אין צפון-מערב, צו פאנאמא אין דרום-מזרח. דער שטח געפינט זיך דרום-מזרח פון מעקסיקא און צפון-מערב פון קאלאמביע, צווישן דעם פאציפישן אקעאן און דעם קאראיבישן ים.
די לענדער פון צענטראל-אמעריקע, פון גרעסטן צום קלענסטן, זענען:
- ניקאראגוא (130,373 ק"מ2)
- האָנדוראַס (112,090 ק"מ2)
- גוואטעמאלע (108,890 ק"מ2)
- פאנאמא (78,200 ק"מ2)
- קאסטא ריקא (51,100 ק"מ2)
- בעליז (22,966 ק"מ2)
- על סאַלוואַדאָר (21,040 ק"מ2)
דאס לאנד מיט דער גרעסטער באפעלקערונג איז גוואטעמאלע, מיט מער ווי 14 מיליאן איינוואוינער.
אין אלע לענדער פון צענטראל-אמעריקע רעדט מען שפאניש; אחוץ בעליז וואו מען רעדט ענגליש. טייל מענטשן רעדן מאיא שפראכן.
סביבה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער קלימאט אין צענטראל-אמעריקע איז הייס און פייכט, אזוי ווי עס פאסט פאר טראפישע לענדער. צוקערראר, קאווע און באנאנען וואקסן אין דעם ראיאן.
דער ראיאן האט אסאך וואולקאנען.


text:
אויף א געווענטליכן טאג ביי דער ארבעט באשטעל איך מיטאג צום אפיס. אבער אויב איז דאס א שיינע וועטער, פארוואס זשע נישט ארויסגיין אביסל אויף די פרישע לופט? וויל איך אייך איינלאדענען מיט מיר אויף א שפאציר אין די וויליאמסבורגער גאסן. מאמעס מיט וועגעלעך גייען פון געשעפט צו געשעפט, עלטערע פרויען שלעפן זיך מיט די ליידיגע וועגעלעך, (א גיטע מיטל צו נישט דארפן זיך באנוצן מיט א שטעקן און אויך קען מען אריינלייגן באגאזשן און מען דארף זיך נישט שלעפן דערמיט), מענער גייען אריין און ארויס אין כולל, די גאסן זענען לעבעדיג.
שפאצירט זיך אזוי א שיקסע דורך די שאסיי און יעדעם'ס אויגן פאלט אויף איר. איך, די שיקסע, מאך זיך אבער נישט וויסנדיג ווייל עס גייט מיר ווייניג אן. די פראבלעם הייבט זיך נאר אן ווען איך טרעף א באקאנטע. זייענדיג א מענטשליכע פרוי גיב איך א שמייכל מיט א ברייטן „העלא‟ און דער פריינדלעכער עולם באגריסט מיך צוריק. די ווייניגער פריינטליכע גיבן א האלבן שאקל מיטן קאפ וואס זעט אויס „געצוואונגען‟. דערנאך איז דא די וואס קוקן אוועק און מאכן זיך ווי זיי האבן מיך נישט באמערקט. די ערגסטע זענען נאך די וואס קוקן מיך אין פנים כאילו זיי קענען מיך נישט. נאכדעם איז דא אזוינע וואס מיינען אז אויף זיי שטייט די וועלט און זיי רופן זיך שוין אן עפעס.
נעכטן טרעף איך אזא איינע און זי באפאלט מיר: „רבקה'לע וואס קומט פאר?‟
איך גיב א צי מיט די אקסל און זאג איר: „וואס הייסט?‟
„וואס איז געשען?‟ פרעגט זי.
„וואס הייסט, וואס איז געשען?‟ פרעג איך תמ'עוואטע.
„ניין, מען טאר נישט גיין אזוי! רבקה'לע! מען טאר נישט! נישט ווען דו האסט אזא מאמע! וואס האט זי נעבעך געזינדיגט?‟ זאגט זי מיט תחנונים.
„ווען איך גיי צו מיין מאמען, דעק איך זיך צו,‟ ענטפער איך.
„אבער דער באשעפער….‟ הייבט זי אן.
"לאז דאס צווישן מיר און דעם אייבערשטן!" האק איך זי איבער.
אבער זי לאזט נישט נאך און זאגט: „ניין, טו דאס נישט! גיי נישט אזוי אנגעטאן!‟
זייענדיג א מענטש וואס שטייט ווייט פון קאנפליקט און שלעכטע vibes, האב איך זיך נישט געוואלט מתוכך זיין און אוועקגעשפרייזט בשעת זי האט גערעדט ווייטער אירע מוסר רייד. אבער אויפן צונג איז מיר געלעגן אסך גוטע קאמענטארן. ווען זי האט געזאגט: „ניין, גיי נישט אזוי אנגעטאן‟… האב איך געוואלט ענטפערן: „ניין? טאקע? אקעי, לאמיך זיך שנעל אויסטאן דא אויף דער גאס!‟
שפרייזנדיג ווייטער, קומט מיר אקעגן הרב צימערמאן, דער אנדרייער פון אלע פראטעסטן, א לאנגווייליגער מענטש וואס האט נישט וואס צוטאן מיט דער צייט און האט זיך געטראפן אן אקטיוויטעט צו פראטעסטירן און זיך אננעמען פאר וואס ער האלט איז אידישקייט. איר וואלט געטראכט ער קוקט אויף דער ערד, זיך נישט צו באגעגענען מיט פריצות חלילה, פאר פרומקייט. ארויפגעקוקט האט ער טאקע נישט, אבער אויף מיינע פולקעס האט ער פיין געקוקט, און נאך מיט אן אפענעם מויל. דערנאך איז ער צוגעגאנגען צום זייט פון גאס, אוועקגעקוקט, און א שפיי געטאן! אוודאי אזוי! עס רינט אים די שפייעכץ פון קוקן אויף מיר. אוודאי ברויך ער שפייען!
עס וואלט מיר געווען גאר אינטערעסאנט צו וויסן וואס עס גייט פאר בײַ די אלע מענטשן אין מוח. די פרוי וואס מוסר'ט מיר, דער מאן וואס שפייט. נו, אפשר וויל איך טאקע נישט וויסן וואס דער שפייענדיגער מאן טראכט! ניין, ש'כוח! אבער די אלע וואס שאקלען האלבוועגס מיטן קאפ וואלט איך געוואלט פארשטיין. איך באשולדיק נישט קיינעם. פארקערט, איך וויל אנקומען צו א מצב צו קענען פארשטיין א יעדן בשר-ודם און וויסן פארוואס זיי טוען וואס זיי טוען! די פרויען וואס זאגן מיר מוסר — גלייבן זיי אמת'דיג אז איך וועל זיי אויסהערן און זיך פלוצלונג טוישן? וואס גייט דורך זייער קאפ ווען זיי זאגן מיר: „גיי נישט אזוי‟ אדער „צו וואס פעלט עס אויס?‟ איך וויל אמת'דיג וויסן! און וואס מיינען זיי גייט געשען ווען זיי נוצן די ווערטער „דיין מאמע‟, „דיין טאטע‟, „דער באשעפער‟… צו מיינען זיי אז די סארט שפילן ארבעט נאך אויף מיך? זעען זיי דען נישט אז איך בין אין גאנצן אן אנדערע מענטש? איינער פרעגט מיך אמאל: „האסט נישט מורא פון דין וחשבין?‟
„איך האב יא מורא,‟ האב איך איר געענטפערט. „און פאר דעם גנב'ע איך נישט, איך הרגע נישט קיינעם, און איך פראביר צו האבן נאר ליבשאפט און גארנישט קיין פיינטשאפט אין זיך!‟ אבער זי האט דאס נישט געקענט באגרייפן ווייל אין אירע אויגן איז דין וחשבין טייטש אז מע וועט פארברענען מיינע פיס אין הייסע קוילן, ווייל זיי זענען אויפגעדעקט. אבער דער חילוק צווישן אונז איז אז איך בין אינטערעסירט אין וויאזוי זיי טראכטן און פארוואס זיי טראכטן אזוי און זיי זענען נאר אינטערעסירט און וואס פארא קליידער און וואס פארא סארט שייטל איך טראג.
און נישט נאר דאס. איך פארשטיי פארוואס עס גייט זיי נאר אן די קליידונג. ווייל אין שולע האט מען אריינגעבאכעט אין אונז אז די חיצוניות מאכט די פנימיות, דאס דרויסנדיקע באווירט דאס אינעווייניקע. דאס הייסט אז אויב מע גייט אנגעטאן גוט אינדרויסן ווערט מען במילא א גוטער מענטש פון אינווייניג. אין מיינע אויגן הייסט גיין גוט אנגעטאן ווי אזוי איך טו זיך טאקע אן. גיי זיי דאס מסביר פאר זיי.
האטס מיר און זייטס מיר אלע, און מאכטס ניט קיין צימעס פון פיינטליכע באמערקונגען. קוק עס אן סתם ווי א קאמעדיע.
The Yiddish Daily Forward welcomes reader comments in order to promote thoughtful discussion on issues of importance to the Jewish community. In the interest of maintaining a civil forum, The Yiddish Daily Forwardrequires that all commenters be appropriately respectful toward our writers, other commenters and the subjects of the articles. Vigorous debate and reasoned critique are welcome; name-calling and personal invective are not. While we generally do not seek to edit or actively moderate comments, our spam filter prevents most links and certain key words from being posted and The Yiddish Daily Forward reserves the right to remove comments for any reason.


text:
דזשאן סטוארט
דזשאַן סטוּאַרט (ענגליש: Jon Stewart), געבוירןיונתן לעבאוויטש, איז אן אמעריקאנער שרייבער, אקטיאר, קאמיקער, רעזשיסאר און באקאנטער טעלעוויזיע פערזענליכקייט. ער איז דער לאנגיאהריגער פארזיצער פון די דעילי שאו מיט דזשאן סטוארט, זינט 1999.
ער איז באקאנט אלס סאטיריסט און פאליטישער קריטיקירער.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ער איז געבוירן אום א' כסליו ה'תשכ"ג אין ניו יארק סיטי צו א מיטל-קלאס יודישע פאמיליע.
אין מיטל-שולע איז ער געוועהן א מיטגליד אין א טרופע וואו ער האט געשפיהלט אויף א פראנצויזישע הארן. ער האט געלעהרנט פסיכאלאגיע אין ווירדזשיניע. אין 1989 האט ער געטוהן זיין ערשטע ארבעט אויף טעלעוויזיע.
אויסצייכענונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- גרעמי אווארדס, 2
- פריימ-טיים עמי אווארדס, צוואנציג
פילמאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- געמישטע ניסלעך, 1994
- מיסטער שאו, 1997
- האלב געבאקן, 1998
- גרויסער טאטע, 1999
- סעטערדעי נייט לייוו, 2002
- רויזנוואסער, 2014 (אלס דירעקטאר)


text:
מוסטער רעדן:שמועס פראגראם גאסטגעבערס
גאסט געבערס צו האוסטס?[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
איך האב געטוישט פון ארגינעל צוליב דעם וואס האוסטס איז צו ענגליש. (קיינער רופט דאס נישט גאסטגעבער כאטשיג עס איז א פערפעקטער איבערטייטש אויף אידיש) און אויפנאמע איז סתם באוועגענט געווארן אן זיך איבערעדן עס האט נשיט קיין טראפ פשט דאס צו טוישן אויף אויפנעמען נישט איז דאס גוט איבערגעטיישט אויף אידיש און נישט רופט מען דאס אזוי. איז אלזא גייט דאס אויף טאלק ראדיא. אפילו די דייטשע וויקיפעדיע רופט דאס אן טאלק ראדיא. א דאנק.--יודל 11:36, 12 מארץ 2008 (UTC)
- ס'אט יא א פשט. אויף העברעיש רופט מען דאס "תוכנית אירוח" אדער "תוכנית שיח" ►רוני◄ 17:35, 12 מארץ 2008 (UTC)
- קען מיר איינער מסביר זיין וואס גאסטגעבער האט מיט ראדיא האוסט????--טעכניקער 10:56, 6 מײַ 2008 (UTC)
- וואס מיינט האוסט? אויב מיינט דאס מארח איז דאס אויף יידיש געסטגעבער. ►רוני◄ 11:14, 6 מײַ 2008 (UTC)
- האוסט קען מיינען א גאסטגעבער, עס מיינט מערע זאכן, ביי "ראדיא האוסט" מיינט עס נישט גאסטגעבער, עס מיינט א "ראדיא פערזענליכקייט" אדער א "ראדיא שוי אנפירער", און די ענגלישע וויקיפעדיע ווערט "ראדיא האוסט" געלינקט צו "ראדיא פערזענליכקייט", ביי "קאמפיוטער נעטווארקינג" מיינט א "האוסט" א "קאמפיוטער אויפן נעטווארק" וועט א נער עס איבערטייטשן צו גאסטגעבער!. פאר מער וואס מיינט האוסט ליינט דעם ארטיקל אויפן ענגלישען וויקי, en:host.--טעכניקער 11:42, 6 מײַ 2008 (UTC)
- אויף העברעיש ניצט מען דאס ווארט גאסטגעבער (תוכנית אירוח) מיט דעם ווער איך נאך נישט קיין נער. ►רוני◄ 15:48, 6 מײַ 2008 (UTC)
- האוסט קען מיינען א גאסטגעבער, עס מיינט מערע זאכן, ביי "ראדיא האוסט" מיינט עס נישט גאסטגעבער, עס מיינט א "ראדיא פערזענליכקייט" אדער א "ראדיא שוי אנפירער", און די ענגלישע וויקיפעדיע ווערט "ראדיא האוסט" געלינקט צו "ראדיא פערזענליכקייט", ביי "קאמפיוטער נעטווארקינג" מיינט א "האוסט" א "קאמפיוטער אויפן נעטווארק" וועט א נער עס איבערטייטשן צו גאסטגעבער!. פאר מער וואס מיינט האוסט ליינט דעם ארטיקל אויפן ענגלישען וויקי, en:host.--טעכניקער 11:42, 6 מײַ 2008 (UTC)
- וואס מיינט האוסט? אויב מיינט דאס מארח איז דאס אויף יידיש געסטגעבער. ►רוני◄ 11:14, 6 מײַ 2008 (UTC)
- קען מיר איינער מסביר זיין וואס גאסטגעבער האט מיט ראדיא האוסט????--טעכניקער 10:56, 6 מײַ 2008 (UTC)
'אנפירער' איז גאנץ גוט. אבער מ'ברויך נישט אינגאנצן אויסשפארן 'גאסטגעבער' ווייל דער "האסט" ברענגט טאקע געסט אויף דער שוי, נישט וואר? --פוילישער 15:41, 6 מײַ 2008 (UTC)
- אנטשולדיג רוני, איך האב נישט געמיינט קיינעם איך נאר עס גענוצט אלס א משל. פוילישער, דאס אז טייל האוסט ברענגען טיילמאל געסט אויף זייער שוי, מאכט נישט אז מען זאל אנריפען זייער זשאב "גאסטגעבער", ווי למשל אז איך וועל אריינעמען אמאל געסט אין מיין הויז, וועט מען מיך נישט אנריפען "גאסטגעבער" (די געסט יא, אבער מיך לגבי מיין הויז פאר די גאצע וועלט בין איך אן איינוואינער) אפילו איך האב יעדע צווייטע וואך א גאסט, ביי ראדיא איז דער האוסט דער אנפירער פון די שוי און ער ענטפערט די אריינריפער.--טעכניקער 11:05, 7 מײַ 2008 (UTC)
טאלק ראדיא אדער שמועס פראגראם?[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
קיינער רופט איר נישט שמועס פראגראם מען רופט איר טאלק ראדיא זעה גוגל דעריבער איז דאס נישט קיין אידישע קעפל וואס פוילישער האט איר באוואוגן מען דארף דאס צוריקשטעלן צום כמעט ארגינעלן קעפל נישט טאלק ראדיא האוסטס ווייל האוסטס איז ווילד פרעמד אבער טאלק ראדיא גאסטגעבערס. א דאנק--Chaim Shel 13:27, 31 אויגוסט 2009 (UTC)
- געקוקט אויף גוגל. כמעט נישט קיין רעזולטאטן נישט אויף "טאלק ראדיא" און נישט אויף "שמועס פראגראם". בעסער צו ניצן יידישע ווערטער. --פוילישער 19:12, 31 אויגוסט 2009 (UTC)
- וויאזוי קענסטו שרייבן אזא אומריכטיגע פאקט?! [גוגל גיט נישט קיין איין איינציג רעזולטאט אויף שמועס פראגראם (בלויז דעם ניק פוילישערס ענדערונגן אוועק פונעם ארגינעלן ווארט) און פילע צענדליגע אויב נישט מערערע אויף טאלק ראדיא (אנדערע וועבסייטס וואס האט נישט מיט וויקיפעדיע) וואס גייט ארויף אויף דעם ענין. מיר טוען נישט איבערטייטשן און פארעכטן וויאזוי אידיש רעדער נוצען דעם שפראך אפילו זיי טוען דאס לויט אייך אומריכטיג. דער פאקט איז אז קיינער נוצט נישט שמועס גרופע, און אלע נוצען טאלק ראדיא. ביטע צוריקשטעלן דאס לויט די ריכטיגע וועג. א דאנק--Chaim Shel 13:36, 1 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
- ווייזט אויס אז דו ביסט נישט באקאנט וויאזוי צו מאכן א גוגל זוך. זוכט "טאלק ראדיא" אויף גוגל און צייל אפ די רעזולטאטן. --פוילישער 17:08, 1 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
- ווייזט אויס אז נישט נאר דו האסט נישט קיין פראבלעם אפצולייקענען א גוגל סוירטש וואס איך האב געלייגט א לינק נאר דו האסט נישט קיין פראבלעם אפצולייקענען די רעזולטאטן פון נטרונא וועב סייט און פון אידישע וועלט וועבסייט. דו גייסט מסתם ענטפערן אז זיי זענען נישט מאסגעבנד פאר אידיש שפראך. דאן וואס איז דער אידיש היינט וואס שרייבט שמועס פראגראם? איין רעזולטאט?!--Chaim Shel 12:55, 2 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
- אפדעיט #2 דער ניק פוילישער האט שוין ווידער צוריקגעדרייט אן זיך דורכרעדן קיין פיפס כאילו בלויז ער עקזיסטירט דא אין דעם פראיעקט און קיין קהילה וואס רעדט דא אויף דעם שמועס זייט איבערן קעפל איז א זאך וואס ער באמערקט נישט... איך בעט אים ער זאל אויפהערן דאס צו טאן א דאנק דערווייל דארף דאס צוריק גיין צום ריכטיגן און ארגינעלן קעפל אנדערשט ווי ער פרובירט דא כסדר פארדרייען--Chaim Shel 13:39, 13 סעפּטעמבער 2009 (UTC)
- ווייזט אויס אז נישט נאר דו האסט נישט קיין פראבלעם אפצולייקענען א גוגל סוירטש וואס איך האב געלייגט א לינק נאר דו האסט נישט קיין פראבלעם אפצולייקענען די רעזולטאטן פון נטרונא וועב סייט און פון אידישע וועלט וועבסייט. דו גייסט מסתם ענטפערן אז זיי זענען נישט מאסגעבנד פאר אידיש שפראך. דאן וואס איז דער אידיש היינט וואס שרייבט שמועס פראגראם? איין רעזולטאט?!--Chaim Shel 12:55, 2 סעפּטעמבער 2009 (UTC)


text:
פלאטין
פּלאַטין (Platinum) איז אַ כעמישער עלעמענט מיטן כעמישן סימבאָל Pt און אטאם נומער 78. ער איז אן איבערגאנג מעטאל.
פּלאַטין איז געניצט צו פּראָדוצירן טייערע צירונג. דער פּרייַז פון פלאטין גייט מאל אַרויף צו צוויי מאָל די פּרייַז פון גאָלד, אַזוי די צירונג געמאכט אין פּלאַטין איז די טייַערסטע אין דער וועלט. אחוץ פון צירונג, ווערט פלאטין געניצט אין פארמיטל קאטאליזאטארן, לאבאראטאריע געצייג, עלעקטרישע קאנטאקטן, עלעקטראדן און ציינדאקטעריי געצייג.
דער פּלאַטין מעטאַל איז נישט גיפטיק און טוט ניט פאַרשאַפן מעדיצינישע פראבלעמען נאָך די כעמיש גלייַכגילט.
אין 2010 איז דער הויפט פראדוצירער פון פלאטין געווען דרום אפריקע, מיט 77%, דערנאך רוסלאנד, מיט 33%. די וועלט פראדוקציע אין 2010 איז געווען 192,000 ק"ג. מ'האט געפינען פלאטין אויך אין טאמיל נאדו שטאַט, אינדיע.


text:
זעקס גרויסע העלדן (פילם)
זעקס גרויסע העלדן (ענגליש: Big Hero 6) איז א דיזני פילם. ער איז באזירט אויפן סופערהעלד קאמיקס מיטן זעלבער נאמען פון מארוועל קאמיקס. עס איז באפריירט געווארן דעם 5טן נאוועמבער 2014 דורך וואלט דיזני פילמען.
דער פילם איז וועגן א יינגל מיטן נאמען היראָ, וואס לעבט אין דער שטאט סאַן פראַנסאָקיאָ (א לינגוויסטישער צונויפשטעל פון טאָקיאָ און סאַן פראַנציסקאָ). ער טוישט זיך און זיינע פריינט צו היי-טעק העלדן צו באשיצן דער שטאט. איינער פון זיינע פריינט איז ביימאַקס, א ראָבאָט וואס טאַדאַשי (היראָ'ס ברודער) האט געבויט.


text:
Microsoft Word
וואָרד איז דער ווארט פראצעסאר פון מייקראסאפט.
מ'קען דערמיט שרייבן און טייפסעטען ביכער, אי-מעיל, וויקיפעדיע ארטיקלן, און אזוי ווייטער.
- איר קענט אויפהיטן אלע פארעמעןאון דעזיינען פון טעקסט און אויסלייג וואס איר שרייבט לויט אייער געברויך, און דאס אויפהיטן אלס מוסטערן וואס הייסט ביי זיי מאקראס אדער סתם טאבעלעס.
- אויך איז דא אן אותיות אויסלייג אנאליז און גראמאטיק אנאליז
- אויסשטעלן לויט שורות קאלום'ס און קאפטילעך. א.א.וו.
- אויטאמאטיש אויפהיט, און אויטאמאטיש אפדרוק.
- מאכן אינדעקס און מפתחות, קאמענטארן און ציטאטן אינדעקס (מראה מקומות).
- פאסווארט פארזיכערונג.
און נאך פיל מער קאמפליצירטער זאכן וואס איז מער פארגעשריטן פארן דורכשניטליכן באנוצער.
עס דינט פאר די גרעסטע פראפעסיאנעלערע אויסשטעלערס ביז צום קלענסטן פשוט'ן באנוצער.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- הילף וויאזוי צו מאכן א מאקרא. חדשות אנש הייד פארק


text:
מפא"י
מפא"י איז די ר"ת פון ארץ ישראל ארבעטערס פארטיי, איר שטעלונג איז א לינקע סאציאליסטישע, אויפן שטייגער פון די סאציאלע דעמאקראטישע פארטייען, פון מערב אייראפע.
זי איז געגרינדעט געווארן דורך עטליכע קליינע לינקע פארטייען, ווי השומר הצעיר, הפועל הצעיר, אחדות עבודה, אום 930' פארמירנדיק די גרעסטע יידישע פארטיי אין פאלעסטינע, פירנדיק די נאציאנאלע יידישע פאליטיק, אין די נאציאאלע פארלאמענט, דער הויפט פונעם פארטיי איז געווען דוד בן גוריון
ערב די גרינדונג פון די מדינה, האט מען באשטעטיקט אן איבערגאנגס רעגירונג וואס וועלן פירן דאס לאנד פונעם זעלסטשטענדיקייט, ביזן ערמעגליכן נייע וואלן, זייענדיק די גרעסטע פארטיי איז רוב זאכן געלעגן אונטער מפא"יס אויפזיכט, און ביי די וואלן פון 949', האט מפא"י געווינען 46 בענקלעך אינעם כנסת, און בן גוריון איז געווארן, דער ערשטער פרעמיער מיניסטער פון ישראל.
ביי די קומנדיקע וואלן האבן זיי געווינען 45 בענקלעך אינעם כנסת, און ביז 965' האבן זיי שטענדיק געווינען פערציק מאנדאן און מער, און 965' האבן זיי זיך פאראייניקט מיט אפגעטיילטע פון מפ"ם די נאכמער לינקע סאציאליסטיש- מארקסיסטישע פארטיי, און אינעם זעלבן יאר האט בן גוריון פארלאזט די פארטיי, גרינדנדיק רפ"י, אדער די ישראל ארבייטער ליסטע.
ביי די וואלן פון 969', איז שוין רפ"י צוריק געווען אינעם מפא"י, אבער מיט א צווייטע נאמען, "'מערך" דאס איז געווען דער אנהייב פונעם ענדע פונעם פארטיי, וואס האט געהערשט אין מדינת ישראל, נאך איידער די מדינה איז געבוירן געווארן, עס האט אבער געדויערט צען יאר ביז די וויילער האבן אריינגעשטעלט מנחם בעגין, און היינט די ארבייטער פארטיי וואס גייט נאך אין די פיסטריט פונעם אלטן פארטיי, ליידט דורכפעלער נאכאנאנד.