text:
27סטן אפריל
דעם 27סטן אפריל איז דער 117טער טאג פון יאר (118טער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 258 טעג .
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1124 - דייוויד דער ערשטער באקרוינט מלך פון סקאטלאנד
- 1828 - געעפנט געווארן דער לאנדאנער זאא, דער עלצטער וויסנשאפטלעכער זאא אין דער וועלט.
- 1908 - די פערטע אלימפיאדע געעפנט אין לאנדאן.
- 1960 - טאגא ווערט אומאפהענגיק פון פראנקרייך
- 1961 - סיערע לעאנע ווערט אומאפהענגיק פון בריטאניע
- 1981 - זיראקס פארק לאבאריאטארעס ווייזן דעם קאמפיוטער מויז
- 2005 - דער ערבוס A380 עראפלאן פליט צום ערשטן מאל אויף פראבע
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1521 - פערדינאנד מאגעלאן, פארטוגעזישער אויספארשער (געב' 1470)
- 1972 - קוואמע נעקרומא, ערשטער פרעזידענט פון גהאנע (געב' 1909)
- 2007 - מסטיסלאוו ראסטראפאוויטש, רוסישער טשעליסט און דיריגענט (געב' 1927)
פייערטעג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דרום אפריקע - פרייהייט טאג


c: text/html

text:
1693
1693 איז דאס 93סטע יאר אינעם 17טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1693 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 10 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 11טן יאנואר - דער וואולקאן עטנע ברעכט אויס.
- אמיש גרופע איז אפיציעל געגרינדעט געווארן.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 24סטן מערץ - דזשאן האריסאן, ענגלישער זייגערמאכער און דערפינדער פונעם ים כראנאמעטער (געש' 1776)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
מידטאון מאנהעטן
מידטאון מאנהעטן איז א טייל פון מאנהעטן וואו עס געפינען זיך דארטן די טעאטער דיסטריקט, טיימס סקווער, קורעע סיטי, און די עמפייער סטעיט בילדינג, און שאפינג פלעצער ווי מעיסיס, בי ענד עיטש, העראלד סקווער. אירע גרעניצען איז נישט פונטקליך דעפענירט, אבער אין אלגעמיין ווערט דאס באטראכט. פון די 30 גאסן ביז סערנטראל פארק און פון 3טע עוועניו ביז 9טע עוועניו.
כשר עסן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אין די זייט פון עמפייער סטעיט בילדינג אויף 32'נד. איז דא 2 רעסטאראנען, א מילכיגער און א פליישיגער.
- חלב ישראל פיצא. (התאחדות). 36 צווישן 5 און 6.
- קאשער דילייט. (התאחדות) בראדוועי צווישן 36 און 37.
- זשערוסאלם 2. (אודווארי). בראדוועי צווישן 36 און 37.


text:
מאדים
דער מאדים אָדער מאַרס (ענגליש: Mars) איז דער פערטער פלאנעט פון דער זון, וועלכע געפינט זיך א דורכשניט ווייט פון 130 מיליאן מייל (1.523,662,31 AU) ווייט פון דער זון וועלכע איז געשאצט צו בערך 80 מיליאן מייל פון דער ערד. מאדים איז די צווייטע קלענסטע פלאנעט אין דער זון סיסטעם, נאך מערקור. מאדים האט צוויי קליינע לבנות, פאבאס און דעמאס.
מאדים ווערט גערופן דער "רויטער פלאנעט"—צוליב דער אייזן אקסיד אויף זיין אייבערפלאך זעט ער אויס רויטלעך. מאדים איז אן ערדישער פלאנעט, צוינויפגעשטעלט בעיקר פון שטיינער און מעטאלן. ביז 1965 האט מען געמיינט אז אפשר האט מאדים פליסיק וואסער אויף זיין אייבערפלאך. מיט די סאטעליטן וואס מען האט געשיקט אריבער מאדים פארשטייט מען היינט אז עס געפינט זיך אייז אויף די פאלוסן פון מאדים.
די אטמאספער פון מאדים איז זייער דין, מיט א סך קוילן זייערס און ווייניק זויערשטאף. אזוי ווי מאדים איז ווייטער פון דער זון ווי די ערד, און האט נישט קיין סך לופט, זענען די טעמפעראטורן נידעריקער ווי אויף דער ערד.
די סקארע פונעם פלאנעט האט א דורכשניט די פון 50 ק"מ, און די גרעסטע געדיכטקייט איז 125 ק"מ.
מען קען זען מאדים גאנץ גרינג פון דער ערד; ער זעט אויס רויטלעך, און זיין גרייס קען דערגרייכן 2.91-, וואס נאר יופיטער, ווענוס, די לבנה און די זון זען אויס העלער.
ארום מאדים רינגלען פינעף קאסמאס-שיפן, און צוויי ליגן אויף זיין אייבערפלאך.
אינהאַלט
אלגעמיינע אינפארמאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער מאדים איז העלפט די גרייס פון דער ערד מיט 6,721 ק"מ (בערך 4,000 מייל) אין דיאמעטער ביים עקוואטאר קעגן דער ערד'ס איבער 8,000 מייל אין דיאמעטער. (די לבנה איז בערך א פערטל די גרייס פון דער וועלט מיט בערך 2,000 מייל אין דיאמעטער.) אויך איז ער ווייניגער געדיכט ווי די ערד, און דערפאר האט מאדים 15% פונעם פארנעם פון דער ערד אבער נאר 11% פון איר מאסע. מאדים דרייט זיך אויף זיין אקס איינמאל אין 24 שעה'ן מיט 37 מינוט, וואס איז די לענג פון א טאג אויפן פלאנעט. דער אקס פון מאדים איז אנגעבויגן, אזוי ווי דער אקס פון דער ערד, במילא האט ער אויך פיר צייטן פונעם יאר.
אזוי ווי אלע פלאנעטן (אבער אנדערש ווי די לבנה וועלכע רינגלט ארום דער ערד) טוט דער מאדים ארומרינגלען די זון, אויף א גרעסערן רינג (אָרביט) וועלכע געדויערט איר 686.98 טעג (בערך 1,8 ערד יאר) מיט א גיך פון 24.13 ק"מ א סעקונדע (איבער 50,000 מייל פער שטונדע). דער פלאנעט איז 1.52 מאל אזוי ווייט פון דער זון ווי די ערד, דערפאר באקומט ער נאר 43% אזויפיל ליכט פון דער זון.
דער רמב"ם שרייבט אז יעדער איינער פון די פלאנעטן נעבן דער זון זענען גלגלים פאר זיך און דאס האט מען זיך איבערגעצייגט מיט טעלעסקאפן ווען מען האט באמערקט אז דער מאדים האט צוויי לבנות, פאבאס און דעמאס, וועלכע רינגלען אים ארום גענוי ווי די לבנה רינגעלט ארום דער ערד. (מאכט נישט קיין טעות. די וועלט איז א (נאטירלעכער) סאטעליט פאר דער זון און די לבנה איז א סאטעליט פאר דער וועלט. דער מאדים איז א סאטעליט פאר דער זון און ער פארמאגט צוויי אייגענע סאטעליטן וועלכע רינגלען אים ארום. דער מאדים געפינט זיך נישט צווישן דער ערד און דער זון נאר געפינט זיך ווייטער ארויס פון דער ערד. דער מאדים איז א פלאנעט און די לבנה איז א לבנה.)
אסטראנאמען מיינען אז מאדים האט אינוועניג אייזן, ניקל און שוועבל, ארומגענומען מיט א סקארע פון סיליציום, זויערשטאף, מאגנעזיום, אלומיניום, קאלציום און קאליום. די סקארע האט א דורכשניטלעכע געדעכטקייט פון 50 ק"מ, און די גרעסטע געדעכטקייט איז 125 ק"מ.
שיקן קאסמאס-שיפן קיין מאדים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען מען האט געלאנדעט אויף דער לבנה האט מען געטראפן א רונדיגע ערד קוגל בערך האלב די גרייס פון דער וועלט פיל מיט זאמד און שטיינער און גארנישט עפעס אנדערש דערויף. עס איז שוין יארן וואס מען איז נישט געווען אויף די לבנה און עס איז נישט פאראן קיין פלענער צו גיין דארט נאכאמאל אין דער נאנטער צוקונפט. אבער דער גלוסט צו גיין קיין מאדים איז פיל שטערקער ערשטנס וויבאלד מען איז נאך נישט געווען דארט און צווייטנס ווייל עס זענען פאראן אזעלכע וואס פרובירן זיך איינרעדן אז דארט איז אמאל געווען לעבן און זיי וויל טרעפן עפעס איבערבלייבענישן ווי וואסער אבער דערווייל אן ערפאלג. דער מאדים איז אויף דערווייל אויך א ליידיגע פלאנעט מיט רויטע זאמד און שטיינער און גארנישט מער וועלכע שווימט ארום אין קאסמאס און קיין שום מענטשליכער מוח קען נישט מסביר זיין פארוואס.
אסטראנאמען האבן ערשט באמערקט דעם מאדים אין דער ענדע פונעם 19טן יארהונדערט מיט די בעסטע טעלעסקאפן וואס מען האט דעמאלט פארמאגט. וואס זיי האבן געשריבן איז א געלעכטער היינט ווייל מיט סאטעליט בילדער זעט מען אז עס קוקט אויס גאר אנדערש ווי זיי האבן פארגעשריבן. ווען מען קוקט מיט א סאטעליט איז דער מאדים א רויטער פלאנעט מיט טונקעלע און ליכטיגע טיילן און עס קוקט אויס ווי עס פארמאגט אויך פארפרוירענע שפיצן וועלכע איז קאלירט ווייס.
פאר באלד הונדערט יאר האט די וועלט געגלייבט אז אויפן מאדים איז אמאל געווען לעבן וועלכע איז יא אדער נישט אויסגעשטארבן און אן א שיעור ביכער זענען ארויסגעקומען מיט פאנטאזיעס אז איין טאג וועלן די אויגעהונגערטע באשעפענישן פונעם מאדים אראפקומען אויף די וועלט און איר אינוואדירן. איין פאנטאזירער האט געשריבן אין נאמען פון א גרויסע אסטראנאמער אז אין די לעצטע יארן האבן די אויסגעהונגערטע באשעפענישן פונעם מאדים געגראבן קאנאלן פון די פארפרוירענע אייז און מיט דעם לעבן זיי נאך היינט דארט.
אין 1971, נאכדעם וואס נאס"א האט שוין געהאט געשיקט ראקעטן אין קאסמאס און אויך צו דער לבנה האט מען באשלאסן צו גיין ווייטער און באטראכטן דעם מאדים. נאס"א האט ארויפגעשיקט דעם מארינער 9 וועלכער האט צוריקגעשיקט בילדער און אנטוישט אלע פאנטאזירער ווען מען האט קלאר געזען אז אלעס איז תוהו ובוהו און עס באשטייט פון נישט מער ווי זאמד און שטיינער.
עטליכע יאר דערויף האט נאס"א ווידער ארויפגעשיקט א צווילינג ארביטער וועלכע זיי האבן גערופן וויקינג נומער איינס און צוויי. די ארביטער האבן אויך געלאנדעט אויפ'ן מאדים און ווידער צוריקגעשיקט בילדער פון א מדבר פון רויטליכע זאמד און שטיינער און גארנישט מער. זינט דאן האט מען געשיקט נאך עטליכע ארביטערס און אלע איינס ביי איינס האבן צוריקגעשיקט די זעלבע זאך און איז געווארן קלארער און קלארער. אום אוגוסט 12 2006, עטליכע טעג נאכדעם וואס דער שאטעל דיסקאווערי האט געלאנדעט, האט נאס"א ארויפגעשיקט א פרישע מאדים ארביטער וועלכע האט דעגרייכט דעם מאדים און מערץ 2007. דער לעצטער ארביטער רופן זיי די מארס רעקאנאסאנס וועלכע האט צוריקגעשיקט די בעסטע בילדער און אויך דריי-דעגרי בילדער.
וואסער אויף מאדים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זינט מען האט באמערקט אז עס איז פאראן ווייסע טיילן אויפ'ן מאדים איז דער פאנטאזיע אז עס איז פאראן וואסער דארט שטערקער געווארן און וויפיל מען האט דערווייל געשיקט קען מען נאך אלץ נישט דערגיין וואס דאס איז. פון די בילדער וועלכע די פילע ארביטערס האבן געשיקט קוקט אויס אז עס זענען פאראן דריי ראיאנען אויפ'ן מאדים. עס איז פאראן גלייכע אויבערפלאכן, בערגיקע אויבערפאלכן, און ווייסע בערגיקע ראיאנען וועלכע קוקן נישט אויס פיל אנדערש ווי די פאלאר ראיאנען ביי די צוויי שפיצן פון אונזער וועלט.
איר וועט אוודאי פרעגן: נו אויב מען זעט דאר אייז אפשר איז טאקע פאראן וואסער דארט? דער ענטפער איז אבער אז לויט וויפיל אונז פארשטייען מיר איז נישט מעגליך, בדרך הטבע, אזא זאך וויבאלד אין קאסמאס קען קיין וואסער אדער לופט נישט זיין. וואס יא איז דערווייל נישט קלאר אבער עס איז מעגליך אז עס איז טרוקענע אייז וועלכע איז געמאכט פון קארבאן דיאקסייד.
פון די טעסטן וואס די פארשידענע ארביטערס האבן גענומען האט מען אויסגערעכנט אז די אטמאספערע אויפ'ן מאדים איז אנדערש וואו אין קאסמאס וואו די סאטעליטן און שאטעלס פליען ארום. די אטמאספערע באשטייט פון 95 פראצענט קארבאן דיאקסייד (די וועלט פארמאגט ווייניגער ווי איין פראצענט) 2.7 אזאט (די וועלט האט 78 פראצענט) און קוים א פינפטל פון א פראצענט אקסיגען (די וועלט האט 21 פראצענט). דער טעמפרעאטור איז געוואנדן לויט דער זון. ווען די זון שיינט איז דארט צווישן 220 און 70º פארענהייט און ווען די זון שיינט נישט איז דארט צווישן מינוס 140 און מינוס 20º פארענהייט. אין עטליכע מינוטן קען זיך די טעמפעראטור זיך טוישן מיט 60º פארענהייט.
נאך אן אינטערעסאנטע זאך וואס מען איז געוואויר געווארן ווען מען האט באזוכט דעם מאדים איז די טונקעלע און ליכטיגע טיילן פון דעם פלאנעט. די פאנטאזיעס פלעגן גיין אז די טונקעלע ערטער מיינען קאנאלן און געוואוקסן אבער ווען די שטודיעס זענען געווען טיף אינעם פראצעס האט מען אנגעהויבן באמערקן אז עס זענען פאראן זאמד שטורעמעס אויף ריזיגע ראיאנען וועלכע קענען אנהאלטן לאנגע מאנאטן. סייענטיסטן זאגן יעצט אז צו יעדע צייט איז פאראן זאמד שטורעמעס און דאס איז וואס מיר זעען טונקעלע און ליכטיגע ראיאנען ווען מען קוקט מיט א טעלעסקאפ.
פון וואס די זאמד שטורעמעס קומען קען נאך נישט ערקלערט ווערן אבער מען שטעלט זיך פאר אז דאס פאסירט פון די שרעקליכע היץ פון די זון וועלכע'ס היץ די זאמד זאפט איין און הייבט אונטער די גרינגערע שטויבלעך און פארמירט א שטורעם.
וויסנשאפטלער גלייבן אז פארשידענע טאלן און בערג אויפ'ן מאדים זענען געשאפן געווארן מיט די יארן און טוישט זיך כסדר. זיי גלייבן אז געוויסע זאכן פונעם קאסמאס קלאפן אריין דערין און דאס שאפט גרויסע לעכער און ווי עס שטעלט זיך יעצט ארויס זענען פאראן וואולקאנען אויפ'ן מאדים וועלכע שאפן בערג. אגב, דאס זעלבע גלייבט מען וועגן די ערד. עס איז זיכער אז וואולקאנען האבן געשאפן בערג אבער זיי האלטן אז פאלנדיגע שטיקער פון קאסמאס האט געשאפן לעכער במשך די יארן. זיי ווייזן אן אויף א שטח אינעם מדבר פון קאליפארניע וואו עס איז פאראן א גרויסע און טיפע לאך פון עטליכע מייל און זיי קענען נישט זען עפעס אנדערש נאר אז א ריזיגע שטיק פון קאסמאס איז דארט געפאלן לויט זיי מיט עטליכע הונדערט יאר צוריק.
עס איז פארשטענדליך אז אויב עס וועט געלונגען פאר נאס"א עווענטועל ארויפצושיקן לעבעדיגע מענטשן קיין מאדים וועלן אלע פאנטאזיעס צונישט ווערן און מען וועט טרעפן א ליידיגן פלאנעט וועלכע דער מענטשליכער מוח וועט נישט פארשטיין פארוואס דאס איז באשאפן געווארן. מען וועט זיך טרעפן האבנדיג אויסגעגעבן הונדערטער ביליאנען דאלארן און צענדליגער יארן פון שטודיעס.
דער געיעג קיין מאדים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער געיעג קיין מאדים האט זיך שוין אנגעפאנגן אין די 60'גער יארן און זינט דאן האבן אמעריקע, רוסלאנד, אייראפע, און יאפאן צענדליגער מאל ארויפגעשיקט ארביטערס פון וועלכע טייל האבן נישט און טייל האבן יא געלאנדעט אויפן מאדים. דער געיעג האט שוין אפגעקאסט פיל מער ווי יעדע אנדערע קאסמאס מיסיע וויבאלד כמעט צוויי דריטל ראקעטס וועלכע מען האט אהינגעשיקט זענען דורכגעפאלן בעפאר מען האט געפארטיגט די מיסיע און טייל אפילו בעפאר מען האט אנגעהויבן. די קאסמאס אגענטורן ווייזן אן אז זייער אסאך זאכן קענען גיין אומריכטיג און דערפאר האט מען געהאט אזויפיל דורכפעלער אבער אין פאקט זענען אסאך פון די מיסיעס דורכגעפאלן מיט מער פשוט'ע זאכן ווי פארלירן קאמוניקאציע.
די ערשטע צו גיין קיין מאדים זענען געווען די רוסישע וועלכע האבן ארויפגעשיקט צוויי ארביטערס נאך אין 960' אבער ביידע זענען דורכגעפאלן. זיי האבן נאכגעשיקט נאך דריי צוויי יאר דערויף אבער אויך די דריי זענען דורכגעפאלן. צוויי זענען קיינמאל נישט ארויס פון די וועלט'ס ארביט און אן אנדערע וועלכע האט יא דעגרייכט זייער ווייט האט פארלוירן קאמיוניקאציע. צוויי יאר דערויף האט נאך איינס פארפעלט. טראץ רוסלאנד'ס דורכפעלער האט נאס"א באשלאסן אויך צו פרובירן און האט אנגעהויבן דעם מארינער פראגראם אין 964' און האט נאך יענעם יאר ארויפגעשיקט צוויי באזונדערע ארביטער מיט צוויי אנדערע ראקעטס פון וועלכע די ערשטע האט פארפעלט צו דעגרייכן דעם מאדים און די צווייטע האט סוקסעספול ארומגערינגעלט דעם רויטן פלאנעט. די ערשטע בילדער זענען געווען זייער אומקלאר און מען האט נאר אזויפיל געקענט זען אז דאס איז א רויטע פלאנעט מיט אסאך שטיינער.
נאך א מיסיע האט נאגעפאלגט אין 1969 ווען ביידע אמעריקע און רוסלאנד האבן ארויפגעשיקט צוויי ארביטערס יעדער איינע. אמעריקע האט געשיקט מארינער 8 און מארינער 9 און רוסלאנד האט געשיקט מארס 1 און מארס 2. דריי פון די ארביטער האבן דעגרייכט דעם מאדים 9 מאנאטן שפעטער און נאר דער מארינער 8 איז שטיין געבליבן ערגעץ. אבער צו די אנטוישונג איז פונקט געווען א שטארקע זאמד שטורעם אויפ'ן מאדים און די בילדער האבן גארנישט געקענט ווייזן. מען האט געווארט עטליכע וואכן און ערשט דערנאך האבן די ארביטער אנגעהויבן אראפשיקן קלארע בילדער און מען האט צום ערשטן מאל געקענט זען די ווייסע פארפרוירענע טיילן ביים שפיץ. אין די פריע 1970ער יארן האט רוסלאנד געשיקט באלד 10 ארביטער מיט א פלאן זיי צו לאנדן אבער נאר צוויי פון זיי האבן געלאנדעט און א דריטע האט אויך געלאנדעט אבער האט געלאנדעט צו שנעל און איז צעבראכן געווארן. די צוויי וועלכע האבן יא געלאנדעט האבן אויך נישט עקזיסטירט צו לאנג אבער אינאיינעם האבן זיי געשיקט 60 גאר קלארע בילדער פון וועלכע מען האט געקענט נאנט באטראכטן די זאמד און שטיינער און זייערע קאלירן. נאך מיסיעס האבן נאגעפאלגט און עס האט אנגעהויבן ווערן מער סוקסעספול און אין 976' האבן די צווילינג וויקינג ארביטער ביידע סוקסעספול געלאנדעט און צום ערשטן מאל געשיקט קאלירטע בילדער און אסאך נייע אינפארמאציע וועגן די אטמאספערע אין גיאגראפיע.
אין די קומענדיגע 20 יאר האבן סיי רוסלאנד און סיי אמעריקע געשיקט עטליכע ארביטערס פון וועלכע רוב זענען געווען סוקסעספול און האבן אנגעהויבן אויסשטעלן א מאפע פון דעם מאדים. אין 97' האט נאס"א געשיקט דעם פעטפיינדער טרעקל וועלכע איז געווען א געוואלדיגע סוקסעס פונען ערשטן מינוט אן און האט געשיקט איבער 16,000 בילדער און האט געטאן פארשידענע עקספרימענטן מיט די זאמד און שטיינער. ביי יענעם מיסיע האט די וועלט צום ערשטן מאל געטראפן אן אינטערעסע אין דעם מיסיע און יעדער האט געליינט און גערעדט דערוועגן.
זייענדיג באוואפענט מיט אזויפיל סוקסעס האט אמעריקע, רוסלאנד, און אויך יאפאן אנגעהויבן שיקן מיסיעס קיין מאדים אבער רוב זענען דורכגעפאלן יעדע צוליב אן אנדערע סיבה. אבער נאס"א האט נישט אויפגעגעבן און האט אין 01' סוקסעספול געלאנדעט דעם אדיסי וועלכע האט געטאן עקספרימענטן מיט די אטמעספערע און געשיקט טויזענטער בילדער פון די העכסטע ערטער אויפ'ן מאדים. נאכדעם זענען געקומען די אייראפעאישע און האבן ארויפגעשיקט דעם ביגעל וועלכע האט געברויכט לאנדן און אריינגראבן אין די ערד פון דעם מאדים און דאס עקספרימענטירן. די לאנדונג איז געווען א סוקסעס אבער מען האט פארלירן קאמיוניקאציע דערמיט.
די לעצטע מיסיעס זענען געווען די צוויי מארס ראווערס וועלכע זענען געשיקט געווארן אין 03' אין צוויי באזונדערע מיסיעס. ביידע זענען געווען סוקסעספול און זענען נאך היינט טעטיג אויפ'ן מאדים אבער ווי נאס"א זאגט עלטערן זיי זיך שוין און וועלן בקרוב שטארבן. נאס"א האט באשלאסן צו שיקן א צווייטע פאר ראווערס וועלכע זענען ארויסגעשיקט געווארן אום אוגוסט 2006. מיט יעדע מיסיע ווערן די בילדער קלארער און קלארער און נאס"א זאצט אז אויב אלע צוקונפדיגע מיסיעס וועלן זיין סוקסעספול וועט זי זיין גרייט צו שיקן א לעבעדיגע מענטש ביז 20 יאר.
פארוואס פרובירט מען נישט שיקן מענטשן?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די הויפט סיבה פארוואס מען טראכט נאך נישט פון שיקן לעבעדיגע מענטשן קיין מאדים איז צוליב דער פאקט אז צוויי פון יעדע דריי מיסיעס זענען דורכגעפאלן אויף דערווייל און דאס איז א גרויסע איינשטעל פאר מענטשן. צום אלעם ערשטן דארף מען זיך איבערצייגן אז מען קען שיקן ראבאטישע ראווערס איינע נאך די אנדערע פאר לאנגע יארן און אלע זאלן זיין סוקסעספול. צווייטנס איז דאס צו טייער. א מיסיע קיין מאדים קאסט דערווייל א מיליאן דאלאר פער יעדע פונט וואס מען שיקט אהין. א צווילינג ראווער קאסט איבער א ביליאן דאלאר צו מאכן און דערויף קומען צו די קאסטן פון לאנטשן און אפערירן וועלכע קאסטן הונדערטער מיליאנען דאלארן. אויב א גרופע מענטשן זאלן געשיקט ווערן וועט מען דארפן א פיל גרעסערע ראקעט און קאפסול וועלכע וועט קאסטן אסטראנאמישע סכומים און מיט אזא קליינע סוקסעס ראטע האט עס נישט קיין שום פשט.
דריטענס דארף מען שטודירן טויזנטער זאכן בעפאר מען קען שיקן א מענטש. די ראווערס דארפן נישט קיין עסן און שלאפן און טוען וואס מען הייסט זיי. זיי ווערן נישט געשאדט פון ראדיאציע און האבן נישט קיין פראבלעם מיט די עקסטרעמע וועטערס. א מענטש וועט די אלע זאכן דארפן האבן און דאס וועט נישט גרינג אנקומען וויבאלד די מיסיע געדויערט לאנגע מאנאטן און דער מענטש וואלט נארמאל דאס נישט געקענט איבערלעבן.
די ראווערס פארלאנגען נאר א האלבע מיסיע ווייל זיי דארפן נישט אהיימקומען. די בילדער און דאטא ווערט טראנסמיטירט צו די וועלט און ווען זיי האבן אפגעדינט לאזט מען זיי דארט איבער. כדי צו קענען טראגן א מענטש קיין מאדים דארף מען מאכן א פלאן וויאזוי זיי אהיימצוברענגן וואס דאס אליינס קען געדויערן יאר לאנג. מען דארף ערשט שיקן עטליכע מיסיעס און זיי באווייזן צוריק צו ברענגן און ערשט דערנאך וועט מען קענען אנהייבן טראכטן דערפון.


text:
ווער איז יאָשקע משיח؟
פרעגן: ווער איז יאָשקע משיח؟
ענטפערן: ניט ענלעך די קשיא "טוט גאָט עקסיסטירן?" זייער ווייניק מענטשן קשיא צי יאָשקע משיח געווען. עס איז בכלל אנגענומען אַז יאָשקע איז געווען באמת אַ מענטש וואס געגאנגען אויף דער ערד אין ישראל 2000 יאָרן צוריק. די דעבאַטע הייבט ווען די ונטערטעניק פון יאָשקע 'פול אידענטיטעט איז דיסקאַסט. כּמעט יעדער הויפּט רעליגיע לערנט אַז יאָשקע איז געווען אַ נביא אָדער אַ גוט לערער אָדער אַ פרום מענטש. די פּראָבלעם איז אַז די ביבל דערציילט אונדז אַז יאָשקע איז געווען ינפאַנאַטלי מער ווי אַ נביא, אַ גוט לערער، אָדער אַ פרום מענטש.
קס לויס אין זייַן בוך מיר קריסטנטום שרייבט די פאלגענדע: "איך בין טריינג דאָ צו פאַרמייַדן ווער עס יז פון זאגן די טאַקע נארישע זאַך וואָס מען אָפֿט זאָגן וועגן אים [יאָשקע משיח]: 'איך בין גרייט צו אָננעמען יאָשקע ווי אַ גרויס מאָראַליש לערער, אָבער איך טאָן ניט אָננעמען זייַן פאָדערן צו זייַן גאָט. 'וואָס איז דער איין זאַך מיר מוזן נישט זאָגן. א מענטש וואס איז געווען בלויז אַ מענטש און געזאגט די סאָרט פון זאכן יאָשקע געזאגט וואָלט נישט זייַן אַ גרויס מאָראַליש לערער. ער וואָלט אָדער זייַן אַ לונאַטיש-אויף אַ מדרגה מיט אַ מענטש וואס זאגט ער איז אַ פּאָוטשט יי-אָדער אַנדערש ער וואָלט זייַן די דעוויל פון גיהנום. איר מוזן מאַכן דיין ברירה. אָדער דעם מענטש איז געווען, און איז, דער זון פון גאָט, אָדער אַנדערש אַ מעשוגענער אָדער עפּעס ערגער. איר קענען פאַרמאַכן אים אַרויף פֿאַר נאַר, איר קענען שפּייַען אין אים און טייטן אים ווי אַ שעד; אָדער איר קענען פאַלן בייַ זייַן פֿיס און רופן אים גאט און גאָט. אבער לאָזן אונדז ניט קומען אַרויף מיט קיין פּייטראַנייזינג ומזין וועגן זייַן זייַענדיק אַ גרויס מענטש לערער. ער האט נישט לינקס אַז אָפּציע עפענען צו אונדז. ער האט ניט אויסן צו ".
אַזוי, וואס האט יאָשקע פאָדערן צו זייַן? וואס טוט דער ביבל זאָגן ער איז? ערשטער, לאָזן ס קוק בייַ יאָשקע 'ווערטער אין יוחנן 10:30, "איך און דער פאטער זענען איינער." בייַ ערשטער בליק, דאָס זאל ניט ויסקומען צו זייַן אַ פאָדערן צו זייַן גאָט. אבער, קוק בייַ די אידן 'אָפּרוף צו זיין דערקלערונג, "' מיר זענען נישט סטאָנינג איר פֿאַר קיין פון די, 'געזאגט דעם אידן,' אָבער פֿאַר בלאַספאַמי, ווייַל איר, אַ מיר מענטש, פאָדערן צו זייַן גאָט"'(יוחנן 10:33). די אידן פארשטאנען יאָשקע 'סטאַטעמענט ווי אַ פאָדערן צו זייַן גאָט. אין די פאלגענדע ווערסעס, יאָשקע קיינמאָל קערעקץ די אידן דורך געזאגט, "איך האט ניט פאָדערן צו זייַן גאָט." אַז ינדיקייץ יאָשקע איז געווען באמת זאגן ער איז גאָט דורך דיקלערינג, "איך און דער פאטער ביסט איינער"(יוחנן 10:30) יוחנן 8:58 איז אן אנדער בייַשפּיל: "'איך זאָגן איר די אמת,' יאָשקע געענטפערט, 'איידער אברהם האט געבוירן, איך בין!'" ווידער, אין ענטפער, די יידן גענומען אַרויף שטיינער אין אַן פּרווון צו שטיין יאָשקע(יוחנן 8:59). יאָשקע 'אַנאַונסינג זיין אידענטיטעט ווי "איך בין" איז אַ דירעקט אַפּלאַקיישאַן פון די אַלטע טעסטאַמענט נאָמען פֿאַר גאָט(עקסאָדוס 3:14). פארוואס וואָלט די אידן ווידער ווילן צו שטיין יאָשקע אויב ער האט נישט געזאגט עפּעס זיי געגלויבט צו זייַן בלאַספאַמאַס, ניימלי, אַ פאָדערן צו זייַן גאָט؟
יוחנן 1:01 זאגט "די וואָרט איז גאָט." יוחנן 1:14 זאגט "די וואָרט געווארן פלייש." דאס קלאר ינדיקייץ אַז יאָשקע איז גאָט אין די פלייש. טאמעס דער תלמיד דערקלערט צו יאָשקע, "מייַן האר און מיין גאָט"(יוחנן 20:28) יאָשקע טוט ניט ריכטיק אים. דער שליח פאולוס באשרייבט אים ווי, "... אונדזער גרויס גאָט און גואל, יאָשקע משיח۔"(טיטוס 2:13)۔ דער שליח פעטרוס זאגט דער זעלביקער, "... אונדזער גאָט און גואל יאָשקע משיח"(2 פעטרוס 1:01). גאָט דער פאטער איז עדות פון יאָשקע 'פול אידענטיטעט ווי געזונט, "אבער וועגן דעם זון ער זאגט,' דיין שטול, אָ גאָט, וועט לעצט אויף אייביק, און אלץ, און רעכטפארטיקייט וועט זייַן די סצעפּטער פון דיין מלכות. '" אַלטע טעסטאַמענט פּראָפעסיעס פון משיח מעלדן זיין דיאַטי, "ווארים צו אונדז אַ קינד איז געבוירן, צו אונדז אַ זון איז געגעבן, און די רעגירונג וועט זייַן אויף זיינע פּלייצעס. און ער וועט זייַן גערופן ווונדערלעך קאָונסעלאָר, מייטי גאָט, עווערלאַסטינג פאטער, פּרינס פון שלום"(ישעיה 9:06).
אַזוי, ווי קס לויס אַרגיוד, גלויביק יאָשקע צו זייַן בלויז אַ גוט לערער איז ניט אַן אָפּציע. יאָשקע קלאר און אַנדינייאַבלי קליימד צו זייַן גאָט. אויב ער איז ניט גאָט, דעמאָלט ער איז אַ ליגנער, און דעריבער נישט אַ נביא, גוט לערער, אָדער פרום מענטש. אין פרווון צו דערקלערן אַוועק די ווערטער פון יאָשקע, מאָדערן "געלערנטע" פאָדערן דעם "אמת היסטאָריש יאָשקע" האט נישט זאָגן פילע פון די זאכן די ביבל אַטראַביוץ צו אים. ווער זענען מיר צו טייַנען מיט גאָט 'ס וואָרט וועגן וואָס יאָשקע האט אָדער האט נישט זאָגן? ווי קענען אַ "דירעקטארי" צוויי טויזענט יאר אַוועקגענומען פון יאָשקע האָבן בעסער ינסייט אין וואָס יאָשקע האט אָדער האט נישט זאָגן ווי יענע וואס געלעבט מיט, געדינט מיט, און האבן געלערנט דורך יאָשקע אַליין(יוחנן 14:26)؟
וואָס איז די קשיא איבער יאָשקע 'אמת אידענטיטעט אַזוי וויכטיק؟ וואָס טוט עס ענין צי אָדער נישט יאָשקע איז גאָט؟ די מערסט וויכטיק סיבה אַז יאָשקע האט צו זייַן גאָט איז אַז אויב ער איז ניט גאָט، זיין טויט וואָלט נישט האָבן שוין גענוג צו באַצאָלן די שטראָף פֿאַר די זינד פון דער גאנצער וועלט(1 יוחנן 2:02). נאָר גאָט קען באַצאָלן אַזאַ אַ ינפאַנאַט שטראָף(רוימער 05:08; 2 קאָרינטהיאַנס 5:21) יאָשקע האט צו זייַן גאָט אַזוי אַז ער קען באַצאָלן אונדזער כויוו. יאָשקע האט צו זייַן מענטש אַזוי ער קען שטאַרבן. ישועה איז פאַראַנען בלויז דורך אמונה אין יאָשקע משיח. יאָשקע 'דיאַטי איז וואָס ער איז דער בלויז וועג פון ישועה. יאָשקע 'דיאַטי איז וואָס ער פראקלאמירט, "איך בין דער וועג און די אמת און די לעבן. קיין איינער קומט צו דער פאטער חוץ דורך מיר "(יוחנן 14:06).
ווער איז יאָשקע משיח؟


text:
סאלאדין
סאַלאַדין (אראביש: صلاح الدين يوسف بن ايوب; קורדיש: سهلاحهدین ئهیوبی) (1138 - 1193) איז געווען דער גרינדער פון דער אַיובישער דינאסטיע אין עגיפטן און סיריע. ער האט געפירט גרויסע מלחמות און האט צוריקגענומען פאלעסטינע אונטער איסלאמישער הערשאפט פון די קרייצפארער.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סאלאדין איז געבוירן אין טיקריט (היינט אין איראק) אויפן חידקל טייך אין א קורדישער משפחה. צען יאר האט ער שטודירט אין דמשק ביי נור אדין. אין 1169 האט מען אים באשטימט ממלא מקום פון זיין פעטער אלס וויזיר. אין דעם אמט האט ער געפירט דעם קאמף קעגן די פאטימידן וואס האבן געהערשט אין עגיפטן און קעגן אמאלריק דער ערשטער, דער קרייצפארער קעניג פון ירושלים.


text:
מארינע גארדאן
מאַרינע גארדאן (געב' 11טן דעצעמבער 1917 - געשט' דעם 13טן דעצעמבער 2013) איז א יידישע קאָלאָראַטורע סאָפּראַן זינגערן.
לעבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מארינע ("מאשע") גארדאן איז געבוירן געווארן דעם 11טן דעצעמבער פון 1917 יאר אין מינסק, ווייסרוסלאנד (היינט בעלארוס). זי איז געווען איינע פון אכט טעכטער פון יוסף און שיינדל גארדאן. זייער היים איז געווען באַוווסט מיט ליבע צו ייִדישע לידער,וואס די מיידלעך פלעגן ירשענען פון זייערע מאמעס. א חוץ איר אייגענער מאמע, האט די יונגע מאשע געהערט אזוינע מוסטערן פון פרויישן געזאנג ווי סאניע דרוקער, די קינפטיקע פרימאדאנע פון מינסקער אפערע, און ראזע פלאטקינע, די אויספילערן פון יידישע פאלקס-לידער.צו זעכצן יאר אלט,איז מאשע אנגענומען געווארן שטודירן געזאנג אין דער לערן-סטודיע פון מינסקער אָפּערעַ .דערנאָך זעצט זי פאר אירע שטודיעס אין דער מינסקער קאנסערוואטאריע. נאך שפעטער ווערט זי אויסגעוויילט צו לערנען אין דער שול פאר טעאטער און מוזיק אויף גלאזונאוו'ס נאמען אין מאסקווע. די דאזיקע שטודיעס האט זי באוויזן צו פארענדיקן ערשט נאך דער צווייטער וועלט-מלחמה. באנאנד מיט אירע שטודיעס, ווערט זי אנגענומען אלס א סאליסטן אין דעם מלוכישן עסטראדע-ארקעסטער פון פססר אונטער דער לייטונג פון וויקטאָר קנושעוויצקי. בשעת דער צווייטער וועלט-מלחמה גייט זי פרייוויליק אוועק אין די רייען פון פאלקס-פארטיידיקונג,שפעטער ווערט זי גערופן צו מיליטער-דינסט,טרעטנדיק ארויס אין באשטאנד פון מיליטערישע קאנצערט-אנסאמבלען פאר די סאוועטישע זעלנער. נאָך דער צווייטער וועלט-מלחמה איז מארינע גארדאן א סאליסטן פון מאסקווער עסטראדע. אין יאר 1977 וואנדערט זי זיך אריבער אין די פאראייניקטע שטאטן,ווו זי איז נפטר געווארן אין ניו-יארק.
שאפן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מארינע גארדאנ'ס פראפעסיאנעלע טעטיקייט האט זיך אנגעהויבן מיט אויספילן פון מיטצייטיקע רוסישע און ווייסרוסישע זינגלידער. זי איז געווען די ערשטע אויסצופילן פיל לידער פון אזוינע ריזן פונעם סאוועטישן זינגליד ווי איסאאק (יצחק) דונאיעווסקי, יורי מיליוטין, די ברידער פאקראס. אין יאר 1956, נאך גרויסע מאטערנישן צו באקומען א דערלויבניש פון די סאוועטישע מאכטן, ווערט דורכגעפירט אין מאסקווע א קאנצערט פון יידישער ליטעראטור און מוזיק – צום ערשטן מאל נאך דער טרויעריק בארימטער "נאכט פון הרוגי לוביאנקע", וואס האט קולמינירט סטאלין'ס פאגראם איבער יידיש (נאר ניט געמאכט נאך דערצו קיין סוף). מאַרינע גארדאן האט זיך באטייליקט אין יענעם קאנצערט מיט עטלעכע מוסטערן פון יידישע לידער געשאפענע פון היינט צייטיקע יידישע קאמפאזיטארן אויף די ווערטער פון יידישע פאעטן אינעם ראטן-פארבאנד. זינט דעמאלסט זעצט זי פאר איר טעטיקייט צו פאפולאריזירן יידישע לידער געשאפענע פון אירע מיטצייטלער און פריינט – די קאמפאזיטארן לייב יאמפאלסקי, לייב פולווער, שמואל פאלאנסקי, שמואל סענדעריי און רבקה באיארסקע אויף די ווערטער פון די דיכטער מאטל גרוביאן, שמואל ראסין,אהארון קושנעראוו, פרץ מארקיש, אהרון ווערגעליס, לייב קוויטקא און אנדערע. א טייל פון די דאזיגע לידער האט מען רעקארדירט אין דער באגלייטונג פון פראמינירטע פיאנא-קאנצערטמייסטער (אריינגערעכנט דוד אשכנזי – דעם פאטער פונעם בארימטן פיאניסט וולאדימיר אשכנזי), ווי אויך אינסטרומענטאלע אנסאמבלען און א גרויסן ארקעסטער אונטער וועלוול טערלעצקי'ס לייטונג. מארינע גארדאנ'ס שטים ציט צו צוליב איר "זילבערנער" קלארקייט און שטארקייט. איר דיקציע איז א מוסטערהאפטע. איר אוספילערישע מאניר צייכנט זיך אויס מיט א שטארקער מוזיקאלישקייט,ערנסטקייט און טיפקייט.


text:
ארבוז
די קאווענע אדער דער ארבוז אדער רויטער מעלאן אדער וואסערמעלאן (Citrullus lanatus) איז א גרויסער שווערער פרוכט אויבערפלעכטלעך ענלעך צו א מעלאן.
ער איז גרין מיט שטרייכן פון הויל גרין פון דרויסן איינגעהילט אין איר גאר שטארקע העלמט שאלאכץ.
פון אינעווייניג איז ער געוויינליך רויט אדער ראזע. זיין טעם איז זיס.
עס קומען רוב מיט שווארצע גרויסע גליטשיקע קערנדלעך.
עס איז אויך דא מיט ווייסע קערנדלעך וואס מען נוצט צו מאכן אבטיח געזאלצענע מאנדלן. אדער אויל.
היינט וואקסט מען דאס אן קערנדלעך אויכט.
זיין סעזאן איז געוויינליך זומער. און עס איז די פרייליכסטע און באליבסטע פרוכט.
בדיקת תולעים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין דעם וואסערמעלאן איז געווענליך נישט פארהאן קיין אינסעקטן (שרצים) אדער ווערים, דערפאר לױט דער הלכה דארף מען זיי נישט קאנטראלירן. אויב אבער ס'איז פארהאן אנווייזונגען צו קלערן אז יא, מוז מען עס קאנטראלירן פאר מען עסט אים.
מצוות התלויות בארץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער וואסערמעלאן איז פון די פרוכט וואס וואקסט אין א ברייטן פארנעם אין ארץ ישראל, און מען דארף מיט זיי אויספירן (מקיים) די מצוות וואס זענען אנגעהאנגען ספעציעל פאר דעם לאנד ארץ ישראל (מצוות התלויות בארץ): תרומות, מעשרות און שמיטה.
שמיטה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער דאטום וואס פאלט אויף דעם וואסערמעלאן די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון ראש השנה פון דעם זיבעטן יאר, ביז חנוכה פון דעם אכטן יאר.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אנציקלופדיה לכשרות המזון


text:
קאנסטיטוציע
די קאנסטיטוציע פון א מדינה אדער א שטאַט זיינען גרונדענע שטארקע געזעצן פון דער רעגירונג וואס הערשט איבער אלע אנדערע פאליטישע געזעצן.
די קאנסטיטוציע לייגט אוועק ווי אזוי מ'זאל וויילן די מענטשן און אנשטאלטן וואס רעגירן איבערן לאנד, און ווען און וויאזוי מ'זאל פירן די וואלן.
נישט יעדע מדינה האט א געשריבענע קאנסטיטוציע. למשל, דאס פאראייניגטע קעניגרייך האט נישט קיין איין דאקומענט וואס ווערט גערופן זיין קאנסטיטוציע. די ערשטע פון די דאקומענטן וואס באשטיין די קאנסטיטוציע פונעם פאראייניגטן קעניגרייך איז די מאגנא קארטא פון 1216.


text:
יעקב לארבערבוים
הרב יעקב לארבערבוים זצ"ל (ה'תק"ל - ו' שבט ה'תקצ"ב) איז געווען שטאטס רב אין ליסא, קאליש און סטרי, און איז באקאנט אויף די נעמען פון זיינע ספרים דער חוות דעת אדער דער נתיבות.
אינהאַלט
אפשטאם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי יעקב איז געבוירן אין יאר ה'תק"ל צו זיין פאטער רבי יעקב משה, רב אין זבאראוו, א זון פון רבי נתן בראדער, א זון פונעם חכם צבי. רבי יעקב איז געבוירן נאך זיין פאטער'ס פטירה.
רבנות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי יעקב האט געלערנט ביי זיין פעטער רבי יוסף תאומים, רב אין בורשטיין, נאכהער אין טיסמעניץ ביי רבי משולם איגרא.
נאך זיין חתונה האט רבי יעקב אינוועסטירט זיין געלט מיט א שותף רבי אברהם זיידנפעלד, אין א בראנפן ברענעריי, נאך וואס דער שותף האט באנקראטירט האט רבי יעקב נישט מער געהאט קיין ברירה, און אנגענומען צו זיין א רב, ערשטענס אין מאנאסטריטש און פון דארט איז ער אריבער קיין קאלוש, גאליציע, אומגעפער אין יאר ה'תק"ן. אין יאר ה'תקס"ט איז רבי יעקב אויפגענומען געוווארן רב אין ליסא, פוילן. אין יאר ה'תקפ"א איז רבי יעקב צוריק געפארן אין גאליציע, דארט איז ער אויפגענומען אלס רב אין סטרי.
הסתלקות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי יעקב איז נפטר געווארן אין סטרי כ"ה אייר ה'תקצ"ב.
זיין פאמיליע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי יעקב האט געהייראט בזיווג ראשון א טאכטער פון דעם גביר רבי נפתלי הירצל פון די אנגעזענע יידן פון סטאניסלאוו. בזיווג שני האט רבי יעקב געהייראט מרת שיינדיל א טאכטער פון רבי יאקיל אשכנזי פון רימאנאוו.
זיינע קינדער:
- הרב נתן נטע לארבערבוים.
- הרב מרדכי אריה יהודה לייב, פון צפת.
- מרת חיה, די ווייב פון איר שוועסטער-קינד רבי צבי הירש תאומים פון קאלוש
- הרב אפרים תאומים, אב"ד קריסניפאליע
- מרת בריינדל
זיינע ספרים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- חוות דעת - אויף שולחן ערוך יורה דעה (תקנ"ט)
- מעשה ניסים - אויף הגדה של פסח (תקס"א)
- מקור חיים - אויף שולחן ערוך אורח חיים (תקס"ז)
- נתיבות המשפט - אויף שולחן ערוך חושן משפט (תקס"ט)
- תורת גיטין - אויף מסכת גיטין און הלכות גיטין
- בית יעקב - אויף מסכת כתובות און הלכות כתובות
- דרך החיים - סידור תפלה
- קהלת יעקב - אבן העזר
- נחלת יעקב - אגדות הש"ס
- אמת ליעקב - אגדות הש"ס
- תעלומות חכמה - אויף מגילת קהלת (תקס"ד)
- צוואת הגאונים
- תיקון עירובין


text:
א טייך איז א נאטורליכער וואסער וועג, וואס רוקט פריש וואסער אריבער א לאנד אפשניט פון העכער צו נידעריגער שטאפלס, און איז א וויכטיגער באשטאנדטייל פון דער וואסער צירקולאציע. דאס וואסער אין א טייך קען זיין פון קוואלן אדער וואס רינט אפ פון די ברעגן אדער וואס צעלאזט זיך פון א גלעטשער.
ע"פ רוב דאס וואסער אין דעם טייך פֿליסט אין א ים, אקעאן אדער אן אזערע.
אין דער היסטאריע פון דער וועלט האבן מענטשן זיך באזעצט א יישוב ביי די ברעגן פון א טייך. די גרויסע וועלט ציוויליזאציעס האבן זיך אנטוויקלט אין די טאלן פון טייכן: מעסאפאטאמיע (טאל פון פרת און חידקל), אינדוס טאל, טאל פונעם געלן טייך און טאל פון נילוס.
דער טייך פארזארגט די איינוואוינער מיט וואסער צו טרינקען און פאר באוואסערונג, פיש צו עסן, אן ארט זיך צו וואשן און צו וואשן וועש, זאמד פאר בויען, א פרוכבארן ערדשיכט, קראפט צו באוועגן וואסערמילן, א באקוועמען וועג פאר פארקער און טראנספארט. היינטיקע צייטן ניצט מען אויס גיכע טייך פאר הידראעלעקטרישער ענערגיע און אויך א וועג אוועקצונעמען די פאמויעס און פאבריקן אפפאל.


text:
באגריסט צו דער ייִדיש ווערסיע פון www.GotQuestions.org!
ביבל שאלות געענטפערט
מיר אַנטשולדיקן, אָבער מיר קענען נישט אָננעמען שאלות דערלאנגט צו אונדז אין ייִדיש אין דעם צייַט. אויב איר קענען שרייַבן און לייענען ענגליש, איר קענען פאָרלייגן אייער שאלות בייַ
http://www.gotquestions.org/Bible-Questions.html
ליסטעד ווייטער זענען די בלעטער מיר האָבן בנימצא אין ייִדיש
די גוט נייַעס
גאָט אייביק לעבן؟
גאָט פאָרגיווענעסס؟ ווי טאָן איך באַקומען מחילה פון גאָט؟
וואס טוט עס מיינען צו זיין אַ געבוירן ווידער קריסטלעך؟
וואס זענען די פיר רוחניות געזעצן؟
ווי טאָן איך באַקומען רעכט מיט גאָט؟
איז יאָשקע דער בלויז וועג צו הימל؟
ווי קענען איך וויסן פֿאַר זיכער אַז איך וועל גיין צו הימל ווען איך שטאַרבן؟
איז עס לעבן נאָך טויט؟
וואס טוט עס מיינען צו אָננעמען יאָשקע ווי דיין פּערזענלעך גואל؟
וואס איז די פּלאַן פון ישועה / וועג פון ישועה؟
וואס איז די רעכט רעליגיע פֿאַר מיר؟
וואס איז די רוימער ראָוד צו ישועה؟
וואס איז דער זינדיקער ס תפילה؟
וואָס איז אַ קריסטלעך؟
איך האָבן נאָר לייגן מיין אמונה אין יאָשקע ... איצט וואָס؟
זייער וויכטיק פראגעס
טוט גאָט עקסיסטירן؟ איז עס זאָגן פֿאַר די עקזיסטענץ פון גאָט؟
ווער איז יאָשקע משיח؟
איז יאָשקע גאָט؟ צי יאָשקע אלץ פאָדערן צו זייַן גאָט؟
איז גאָט פאַקטיש? ווי קענען איך וויסן פֿאַר זיכער אַז גאָט איז פאַקטיש؟
וואָס איז קריסטנטום און וואָס טאָן קריסטן גלויבן؟
וואָס זענען די אַטראַביוץ פון גאָט? וואָס איז גאָט ווי؟
איז דער ביבל באמת גאָט 'ס וואָרט؟
ואָס איז דער טייַטש פון לעבן؟
צי קריסטן האָבן צו פאָלגן די אַלטע טעסטאַמענט געזעץ؟
איז ישועה דורך אמונה אַליין, אָדער דורך אמונה פּלוס אַרבעט؟
ווער איז דער רוח؟
ווי קען איך וויסן גאָט ס 'וועט פֿאַר מיין לעבן؟ וואָס טוט דער ביבל זאָגן וועגן געוואוסט גאָט' ס וועט؟
ווי קען איך באַקומען זינד אין מיין קריסטלעך לעבן؟
איז די דיאַטי פון משיח ביבלישע؟
פארוואס זאָל איך נישט טוען זעלבסטמאָרד؟


text:
סטעם צעל
סטעם צעל (שטאמונג צעל) איז א צעל וואס איז נאכנישט געהעריג אריינגעוואקסען אין א פולען צעל און לויט ווי עס ווערט אריינגעפלאנצט קען מען דאס קאנראלירן צו וואקסן און זיך דופעלטן אין א גליד וואס איז פעלעריג פונעם מענטש אדער בעל חי'.
דאקטוירים לייגן גרויסע האפענונג אז דאס וועט ערמעגליכען צו לאזן ערזעצן סיי וואסארא געשעדיגטע איבר אדער אויסהיילן אלע קרענק פון מענטשן אין די קומענדיגע יארן.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ר' משה דוד טענדלער איז דאס מתיר צו באנוצן פאר סייעטיסטען אלס פארש פאר געזונטהייט און דאס לאזן וואקסן אין לאבראטאריס אלס מעגליכע פאטענציאלע ערזעץ פון געשעדיגטע אברים.


text:
10952 האט געשריבן:זר זהב האט געשריבן:שרגא !!!!!!!
וגם אני בחלומי, שפתים יושק!
איך האב מיין ק"ש קאנטע געעפענט ערשט א טאג-צוויי צוריק, אלעס צוליב דעם אשכול וואס האט מיר אזוי אינטערעסירט. איך האב ניטאמאל געוואוסט אז דער געהענגל טרויבען וועט פעטער ווערן מיט אזא זאפטיגע ארטיקל דורך @שרגא.
מורינו הרב האט געשריבן:שלום דין האט געשריבן: (ווער רעדט נאך פון די באנגעלאו קאלאניס) טוט זיך אפ א שאקירנדע מאס ניאוף צווישן שטריימל-בעקיטשע אידן מיט פארשייטלטע און פארשפיצלטע נשים צדקניות, איז אויכעט, ווי דו רופסט עס אן, "כידוע".
שקר.
דאס אז אטלאנטיק-סיטי און מאנהעטטענער סטריפ-קלאבס און די ראקעוועי ביטשעס זענען אנגעפילט מיט חרד'ישע אידן (וועלכע רעדן זיך נאך איין ווי טיפשים אז מיט באהאלטן די פיאות אונטער די בעיס-באל קעפס דערקענט מען נישט דעם בארא-פארקער צו וו"ב-ער אפשטאם) איז א דבר ידוע פאר יעדן גוי אין דעם גאנצן טריי-סטעיט געגנד. דאס אז די זונות איבער דעם גאנצן געגנט גיבן אן אז זייערע קליענטן זענען פראפארציאנאל א ריזיגן חלק חרד'ישע אידן, איז אויכט א זאך וואס יעדער ווייסט. דאס אז אין בארא פארק, וויליאמסבורג, מאנסי, און קרית יואל (ווער רעדט נאך פון די באנגעלאו קאלאניס) טוט זיך אפ א שאקירנדע מאס ניאוף צווישן שטריימל-בעקיטשע אידן מיט פארשייטלטע און פארשפיצלטע נשים צדקניות, איז אויכעט, ווי דו רופסט עס אן, "כידוע". דאס אז יעדער איינציגע 'היפסטער' גוי'טע אויפ'ן גאס קען פארציילן פון אייגענע פאסירונגען ווי חסיד'ישע מענער האבן זיי פרובירט מפתה צו זיין, איז מעשים בכל יום אין יעדן באר און קלאב אין צפון וויליאמסבורג.
קאווע טרינקער האט געשריבן:@שרגא וואלט געדארפט צוטיילן זיין תגובה אויף צוויי.
אויף א גרויס חלק קומט זיך א לייק. אבער אויף די חלק אז דארט איז פונקט אזוי שווער צו זיין פרייליך, בין איך מטיל ספק.
שרגא האט געשריבן:קאווע טרינקער האט געשריבן:@שרגא וואלט געדארפט צוטיילן זיין תגובה אויף צוויי.
אויף א גרויס חלק קומט זיך א לייק. אבער אויף די חלק אז דארט איז פונקט אזוי שווער צו זיין פרייליך, בין איך מטיל ספק.
מען האט נישט די דאגות פון דא, סאו די זאכן וואס באדערן יעצט וועלן אוועקפאלן. אבער דארט אין יענעם סארט לעבן קומען צו פונקט אזוי א גאנצע רייע אנדערע פראכלעמען און עס פאלן אוועק אנדערע גוטע חלקים וואס אונזער לעבנסשטייגער שטעלט צו (ווי איך מיין כ'האב שוין אמאל אביסל ערגעץ אויסגעשמועסט דא אין שטיבל)
קאווע טרינקער האט געשריבן:10952 האט געשריבן:זר זהב האט געשריבן:שרגא !!!!!!!
וגם אני בחלומי, שפתים יושק!
איך האב מיין ק"ש קאנטע געעפענט ערשט א טאג-צוויי צוריק, אלעס צוליב דעם אשכול וואס האט מיר אזוי אינטערעסירט. איך האב ניטאמאל געוואוסט אז דער געהענגל טרויבען וועט פעטער ווערן מיט אזא זאפטיגע ארטיקל דורך @שרגא.
פארוואס דארפט איר, מר. 5953529221 א באזונדערע ניק פאר דעם אשכול?
באניצער וואס לייענען דעם פארום: berlbalaguleh, יעקב מענטש און 4 געסט


text:
יארצענדלינג
א יאָרצענדלינג איז א תקופה פון צען יאר נאכאנאד. דאס ווארט קומט פון "צען" און "יאר". אויך פאר א תקופה פון הונדערט יאר זאגט מען יארהונדערט.
כאטש יעדע תקופה פון צען יאר אין א יארצענדלינג, אבער געוויסע צענדלינגען ווערן מער געניצט. דער צענדלינג וואס הייבט אן מיט א יאר וואס זיין לעצטן ציפער איז 0 ווערט זייער ברייט געניצט. למשל די 1990ער יארן (אדער אין קורצן די '90ער יארן) פאר דעם צענדלינג פון 1990 ביז 1999.
דער ציווילער ווערט גערעכנט פון יאר 1, במילא איז דער ערשטער גאנצער צענדלינג געווען די יארן פון 1 ביז 10, דער צווייטער די יארן 11 ביז 20, אא"וו. קומט אויס אז דער 202טער צענדלינג איז פון 2011 ביז 2020, אנדערש ווי די 2010ער יארן, וואס איז דער צענדלינג פון 2010 ביז 2019.


text:
ביאלע (הויף)
ביאלא איז א חסידות וואס שטאמט פון רבי יצחק יעקב ראבינאוויטש פון ביאלע.
דער ערשטער רבי איז געווען רבי יצחק יעקב ראבינאוויטש, מחבר פון "דברי בינה". זיין פאטער איז גיווען רבי נתן דוד פון שידלאווצע, א זון פון רבי ירחמיאל פשיסחער, דער זון פונעם ייד הקדוש, און זיין שווער איז גיווען רבי יהושע אסטראווער, א זון פון רבי שלמה לייב פון לענטשנא, א תלמיד פון ייד הקדוש.
נאך זיין שווערס פטירה אין תרל"ג, האט מען אים געקרוינט מיט אדמו"רות. צו אים זענען געקומען די חסידים פון זיין פאטער און אויך די חסידים פון זיין שווער. ווען ער איז נפטר געווארן אין תרס"ה האט ער איבערגעלאזט פיר זין:
- רבי נתן דוד (תרכ"ו - ז' שבט תר"ץ) פון פארצעוו.
- רבי מאיר שלמה יהודה ראבינאוויטש (תרכ"ח - י"ז אדר תש"ב) פון מעזריטש
- רבי אברהם יהושע העשיל ראבינאוויטש (תרל"ה - ח' אייר תרצ"ג) פון לובלין
- רבי ירחמיאל צבי ראבינאוויטש (תרל"ח - ז' חשוון תרס"ו) פון שעדליץ
דער יוגנסטער זון פון רבי יצחק יעקב איז גיווען
- רבי ירחמיאל צבי פון שעדליץ (נפ' ז' חשון תרס"ו), וואס איז גיווען א רבי נאר א האלב יאר, און שפעטער האט מען ממנה גיווען זיין זון רבי יחיאל יהושע פאר דער ממשיך השושלת.
- רבי יחיאל יהושע (תרס"א - כ"א שבט תשמ"ב), מחבר פון "חלקת יהושע", איז גיווען באוואוסט פאר זיין עבודת השם, תפילה בהתלהבות פון פאר דער עלות ביז מנחה, פרישות און קדושה. זיינע קינדער זענען:
- רבי ירחמיאל צבי יהודה פון ביאלא פשיסחא (אין ירושלים) - האט געהייראט מרת גאלדא (נפ' אדר א' תשע"ד), טאכטער פון ר' אהרן משה גאליצקי פון לוגאנא
- רבי ברוך לייב פון ביאלא פשיסחא (אין לאנדאן)
- רבי שמחה בנציון אייזיק, איידעם פון שמעלקא האלפערט. מחבר פון "פסקי תשובות"
- רבי יעקב יצחק פון ביאלא-רמת אהרן (נפ' אלול תש"ע)
- רבי דוד ירחמיאל צבי פון ביאלא-רמת אהרן, מחבר פון עיוני הלכות
- רבי דוד מתתיהו פון ביאלא-בני ברק (כ"ד שבט תרפ"ח - כ"ה תשרי תשנ"ח)
- רבי בצלאל שמחה מנחם בן ציון פון ביאלא, דעם רב פון לוגאנא און בעל מחבר ספרי מבשר טוב.
- הרב דוד, איידעם פון ר' חנניה יו"ט ליפא מייער-טייטלבוים, דער סאסאווער רבי.
- הרב דוב, איידעם פון הרב אליהו שטערנבוך פון אנטווערפן. (וואוינט אין מאנטשעסטער).
- הרב יוסף, איידעם פונעם קאפיטשניצער רבי
- הרב צבי.
- הרב אברהם משה, האט געהייראט פערל מלכה, טאכטער פון ר' שמעלקא האלפערט
- רבי ירחמיאל צבי יהודה פון ביאלא פשיסחא (אין ירושלים) - האט געהייראט מרת גאלדא (נפ' אדר א' תשע"ד), טאכטער פון ר' אהרן משה גאליצקי פון לוגאנא
- רבי יחיאל יהושע (תרס"א - כ"א שבט תשמ"ב), מחבר פון "חלקת יהושע", איז גיווען באוואוסט פאר זיין עבודת השם, תפילה בהתלהבות פון פאר דער עלות ביז מנחה, פרישות און קדושה. זיינע קינדער זענען:
דריי ברידער זענען אנגעקומען קיין ארץ ישראל מיט דער עלייה פון טעהראנער קינדער. און זיי זענען אריין לערנען אין דער פאנאוועזשער ישיבה.
נאך דער פטירה פון ר' יחיאל יהושע האבן די חסידים וואס זענען גיווען ביי רבי יחיאל יהושע זצוק"ל מכתיר געווען דעם יונגסטן זון הרב ר' בן ציון שליט"א אלס רבי. ער איז אויך געווארן דער שטאטס רב פון דער חשובע לוגאנא קהילה אין דער שווייץ נאך פאר זיין טאטנ'ס פטירה. און איז באקאנט אלס גרויסע גאון און למדן, און מחבר פון צענדליגע ספרים "מבשר טוב" פון שיעורים און חידושים על הש"ס, און מיט צענדליגע ספרים "מבשר טוב" בחסידות. זיינע בתי מדרשים זענען פארשפרייט און גאנץ ארץ ישראל: אין ירושלים צוויי בתי מדרשים חוץ פון דעם גרויסן בית המדרש פון דעם רבי'ן אין עזרת תורה געגנט, אין בני ברק צוויי בתי מדרשים, אין בית שמש צוויי בתי מדרשים, אין ביתר צוויי בתי מדרשים, אויך שטיבלעך אין צפת, חיפה, אשדוד און מודיעין עילית, און אין לאנדאן, ענגלאנד. און אסאך הונדערטער משפחות און בחורים זענען זיך מסתופף בצל קדשו,
ביים סוף פון דער שבעה פונעם חלקת יהושע, האט מען אויפגענומען ר' דוד מתתיהו, וואס האט אויף גישטעלט און גיווען ראש ישיבה פון ביאלער ישיבה, צו ווערן רב פון די ביאלער חסידים אין בני ברק.[1] אפאר חדשים נאך דער פטירה פון זיין טאטן איז ער אויך גיווארן רבי, און א טייל פון זיין טאטנ'ס חסידים זענען געקומען צו אים און מכתיר גיווען. זיין בית המדרש האט ער אויפגימאכט אין בני ברק, און ירושלים. [2] ער איז גיווען באוואוסט פאר זיין ווארעמען דאווענען.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ המודיע, שבט תשמ"ב, במלואת השבעה לפטירתו: באותו מעמד הוכתר בנו הרה"ג רבי דוד מתתיהו שליט"א ראש ישיבת ביאלא ב"ב לרבם של חסידי ביאלא בב"ב"
- ↑ אידישע ווארט, גליון 230 אדר - ניסן תשמ"ב.


text:
מאדזשענטא
מאַדזשענטאַ (#FF00FF)
מאַדזשענטאַ (ענגליש: Magenta) איז דער ראָזע-וויאלעט קאָליר וואס מען באקומט פון מישן גלייַכע קוואנטיטעטן פון בלויען ליכט און רויטן ליכט, און איז דער קאָליר וואס דערגאנציקט גרין. דעריבער, פּיגמענט מיט א מאַדזשענטאַ פארב אַבזאָרבירט גרינע ליכט.
מאַדזשענטאַ איז איינער פון די מערסטע פארשפרייטע פֿאַרבן פון קאלירטן טינט פאר דרוקן אין געשעפט און אין שטוב, צוזאמען מיט געל און ציאַן. אין דעם RGB קאליר מאדעל, האט מאדזשענטא די קאארדינאטן (Red 255, Green 0, Blue 255) דאס איז די מאַקסימום קוואנטיטעט פון רויט און בלוי ליכט אן קיין גרינעם ליכט.
דער נאָמען פון דעם קאליר שטאמט פון דער שטאט מאַדזשענטאַ אין צפון איטאַליע.


text:
דזשינגיס כאן
דזשינגיס כאַן (1162 - 1227) איז געווען דער גרינדער, הערשער (כאַן) און קייסער פון דער מאנגאלישער אימפעריע. ביים סוף פון זיין לעבן האט די אימפעריע אריינגענומען א גרויסן טייל פון צענטראל אזיע און כינע. זיינע זין האבן פארגרעסערט די אימפעריע ביז מזרח אייראפע. ער איז געווען טאלעראנט צו אלע רעליגיעס.
נאמען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זיין אמתער נאמען איז געווען טעמודזשין, וואס מיינט "דער גרויסער שטאל". ער האט געקריגן דער נאמען דזשענגיס כאן נאך ער איז געווארען קייסער פון מאנגאליי אין 1206. היינט דער נאמען איז געשרייבן ЧиHrиc XaaH אין קירילישער שריפט און 成吉思汗 (פיניין: Chèngjísī Hàn) אין כינעזישע שריפט.


text:
וואָס איז דער טייַטש פון לעבן؟
פרעגן: וואָס איז דער טייַטש פון לעבן؟
ענטפערן: וואָס איז דער טייַטש פון לעבן؟ ווי קענען ציל, מקיים, און צופֿרידנקייט אין לעבן זייַן געפונען؟ ווי קענען עפּעס פון בלייַביק באַטייַט זייַן אַטשיווד؟ אַזוי פילע מענטשן האָבן קיינמאָל פארשטאפט צו באַטראַכטן די וויכטיק שאלות. זיי קוקן צוריק יאָרן שפּעטער און ווונדער וואָס זייער באציונגען האָבן געפאלן באַזונדער און וואָס זיי פילן אַזוי ליידיק, אַפֿילו כאָטש זיי זאלן האָבן אַטשיווד וואָס זיי שטעלן אויס צו ויספירן. אַן אַטלעט וואס האט ריטשט די שפּיץ פון זייַן ספּאָרט איז געווען אַמאָל געפרעגט וואָס ער געוואלט עמעצער וואָלט האָבן דערציילט אים ווען ער ערשטער אנגעהויבן פּלייינג זייַן ספּאָרט. ער האט געזאגט, "איך ווינטשן אַז עמעצער וואָלט האָבן דערציילט מיר אַז ווען איר דערגרייכן די שפּיץ, דאָרט ס 'גאָרנישט דאָרט." פילע צילן אַנטדעקן זייער עמטינאַס בלויז נאָך יאָרן האָבן שוין ווייסטאַד אין זייער יאָג.
אין אונדזער הומאַניסטיק קולטור, מען נאָכגיין פילע זאכן, טראכטן אַז אין זיי זיי וועלן געפֿינען טייַטש. עטלעכע פון די פּערסוץ אַרייַננעמען געשעפט הצלחה, עשירות, גוט באציונגען, געשלעכט, פאַרווייַלונג, און טאן גוט צו אנדערע. מענטשן האָבן עדות געזאגט אַז בשעת זיי אַטשיווד זייער צילן פון עשירות, באציונגען، און פאַרגעניגן, עס איז געווען נאָך אַ טיף פּאָסל ין, אַ געפיל פון עמטינאַס אַז גאָרנישט געווען צו פּלאָמבירן.
דער מחבר פון די ביבלישע בוך פון עקקלעסיאַסטעס באשרייבט דעם געפיל ווען ער זאגט, "מעאַנינגלעסס! מינינגלאַס! ... וטטערלי מינינגלאַס! אַלץ איז מינינגלאַס "(עקקלעסיאַסטעס 1:02). מלך שלמה, דער שרייַבער פון עקקלעסיאַסטעס, האט עשירות ווייַטער פון מאָס, חכמה ווייַטער פון קיין מענטשן פון זייַן צייַט אָדער ונדזערער, הונדערטער פון פרויען, פּאַלאַסיז און גאַרדענס וואָס זענען די קנאה פון קינגדאָמס, דער בעסטער עסנוואַרג און ווייַן, און יעדער פאָרעם פון פאַרווייַלונג בנימצא. ער האט געזאגט בייַ איין פונט אַז עפּעס זייַן האַרץ געוואלט, ער פּערסוד. און נאָך ער סאַמד אַרויף "לעבן אונטער דער זון"-לעבן געלעבט ווי כאָטש אַלע דאָרט איז צו לעבן איז וואָס מיר קענען זען מיט אונדזער אויגן און דערפאַרונג מיט אונדזער סענסיז-איז מינינגלאַס. פארוואס איז דאָרט אַזאַ אַ פּאָסל? ווייַל גאָט באשאפן אונדז פֿאַר עפּעס ווייַטער פון וואָס מיר קענען דערפאַרונג אין דעם דאָ-און-איצט. שלמה האט פון גאָט, "ער האט אויך שטעלן אייביקייט אין די הערצער פון מענטשן ..." (עקקלעסיאַסטעס 3:11). אין אונדזער הערצער מיר זענען אַווער אַז דער "דאָ-און-איצט" איז ניט אַלע אַז עס איז.
אין גענעסיס, דער ערשטער ספר פון די ביבל, מיר געפֿינען אַז גאָט באשאפן מענטשהייַט אין זיין בילד(גענעסיס 1:26)۔ דאס מיטל אַז מיר זענען מער ווי גאָט ווי מיר זענען ווי עפּעס אַנדערש(קיין אנדערע לעבן פאָרעם)۔ מיר אויך געפֿינען אַז איידער מענטשהייַט געפאלן אין זינד און די קללה פון זינד געקומען אויף דער ערד, די פאלגענדע זאכן זענען אמת: 1 גאָט געמאכט מענטש אַ געזעלשאַפטלעך באַשעפעניש(גענעסיס 2:18-25); 2) גאָט געגעבן מענטש אַרבעט(גענעסיס 2:15); 3) גאָט האט חברותאשאפט מיט מענטשן (גענעסיס 3:08); און 4) גאָט געגעבן מענטש ממשלה איבער די ער(גענעסיס 1:26) וואָס איז דער באַטייַט פון די זאכן? גאָט בדעה פֿאַר יעדער פון די צו לייגן צו אונדזער מקיים אין לעבן, אָבער אַלע פון די(ספּעציעל מענטש ס חברותאשאפט מיט גאָט) זענען אַדווערסלי אַפעקטאַד דורך מענטש ס פאַלן אין זינד און די ריזאַלטינג קללה אויף די ערד(גענעסיס 3).
אין התגלות, די לעצטע בוך פון דעם ביבל, גאָט ריווילז אַז ער וועט צעשטערן דעם פאָרשטעלן ערד און הימל און אַשער אין די אייביק שטאַט דורך שאפן אַ נייַ הימל און אַ נייַ ערד. אין אַז צייַט, ער וועט ומקערן פול חברותאשאפט מיט אויסגעקויפט מענטשהייַט, בשעת די אַנרידימד וועט האָבן שוין געמשפט ומווערדיק און געשטאַלט אין דער אָזערע פון פייַער(תגלות 20:11-15). די קללה פון זינד וועט זייַן געטאן אַוועק מיט; עס וועט זייַן ניט מער זינד, צער, קרענק, טויט, אָדער ווייט(התגלות 21:04) גאָט וועט וואוינען מיט זיי, און זיי וועלן זייַן זיין קינדער(התגלות 21:07). אזוי, מיר קומען פול קרייַז: גאָט באשאפן אונדז צו האָבן חברותאשאפט מיט אים, מענטש געזינדיקט, ברייקינג אַז חברותאשאפט, גאָט ריסטאָרז אַז חברותאשאפט גאָר אין די אייביק שטאַט. צו גיין דורך לעבן אַטשיווינג אַלץ בלויז צו שטאַרבן אפגעשיידט פון גאָט פֿאַר אייביקייט וואָלט זייַן ערגער ווי ומזיסט! אבער גאָט האט געמאכט אַ וועג צו נישט בלויז מאַכן אייביק גרעסטער מעגלעך(לוק 23:43) אָבער אויך לעבן אויף ערד סאַטיספייינג און מינינגפאַל. ווי איז דאָס אייביק גרעסטער און "הימל אויף ערד" באקומען؟
טייַטש פון לעבן געזונט דורך יאָשקע משיח
פאַקטיש טייַטש אין לעבן, ביידע איצט און אין אייביקייט, איז געפונען אין די רעסטעריישאַן פון די שייכות מיט גאָט וואָס איז געווען פאַרפאַלן מיט אד"ם און יוו ס פאַלן אין זינד. אַז שייכות מיט גאָט איז נאָר מעגלעך דורך זיין זון, יאָשקע משיח (אַקס 4:12; יוחנן 1:12; 14:06). אייביק לעבן איז פארדינט ווען מיר תשובה טאן פון אונדזער זינד (ניט מער ווילן צו פאָרזעצן אין עס) און משיח ענדערונגען אונדז, געמאכט פון אונדז נייַ קרייישאַנז, און מיר פאַרלאָזנ אויף יאָשקע משיח ווי גואל.
פאַקטיש טייַטש אין לעבן איז ניט געפונען בלויז אין אַקסעפּטינג יאָשקע ווי גואל, ווי ווונדערלעך ווי וואָס איז. אלא, פאַקטיש טייַטש אין לעבן איז ווען מען הייבט צו נאָכפאָלגן משיח ווי זיין תלמיד, לערנען פון אים, ספּענדינג צייַט מיט אים אין זיין וואָרט, קאַמיונינג מיט אים אין תפילה, און אין גיין מיט אים אין פאָלגעוודיקייַט צו זיין קאַמאַנדז. אויב איר זענט נישט אַ קריסטלע(אָדער טאָמער אַ נייַ באַליווער), איר זאל זייַן געזאגט צו זיך, "אַז טוט נישט געזונט זייער יקסייטינג אָדער פולפילינג צו מיר!" אבער יאָשקע געמאכט די פאלגענדע סטייטמאַנץ:
"קום צו מיר, אַלע איר וואס זענען מיד און בערדאַנד, און איך וועל געבן איר מנוחה. נעמען מיין יאָך אויף איר און לערנען פון מיר, פֿאַר איך בין מילד און אַניוועסדיק אין האַרץ, און איר וועט געפֿינען מנוחה פֿאַר דיין נשמות. פֿאַר מיין יאָך איז גרינג און מיין מאַסע איז ליכט "(תיא 11:28-30). "איך האב קומען אַז זיי זאלן האָבן לעבן, און האָבן עס צו די פול" (יוחנן 10:10 ב). "אויב ווער עס יז וואָלט קומען נאָך מיר, ער מוזן לייקענען זיך און נעמען זיך זייַן קרייַז און נאָכפאָלגן מיר. פֿאַר ווער סע וויל צו ראַטעווען זייַן לעבן וועט פאַרלירן עס, אָבער ווער סע פארלירט זייַן לעבן פֿאַר מיר וועט געפֿינען "(מתיא 16:24-25). "דילייט זיך אין די האר, און ער וועט געבן איר די תאוות פון דיין האַרץ(סאַם 37:4).
וואָס אַלע פון די ווערסעס זענען זאגן איז אַז מיר האָבן אַ ברירה. מיר קענען פאָרזעצן צו זוכן צו פירן אונדזער אייגן לעבן, וואָס רעזולטאַטן אין עמטינאַס, אָדער מיר קענען קלייַבן צו נאָכגיין גאָט און זיין וועט פֿאַר אונדזער לעבן מיט אַ גאנצע האַרץ, וואָס וועט רעזולטאַט אין לעבעדיק לעבן צו די פול, ווייל די תאוות פון אונדזער הערצער באגעגנט, און געפונען צופרידנקייַט און צופֿרידנקייט. דאס איז אַזוי ווייַל אונדזער באשעפער ליב אונדז און תאוות דער בעסטער פֿאַר אונדז (נישט דאַווקע די יזיאַסט לעבן, אָבער די מערסט פולפילינג)۔
דער קריסטלעך לעבן קענען זייַן קאַמפּערד צו די ברירה פון צי צו קויפן די טייַער סיץ בייַ אַ ספּאָרטינג געשעעניש וואָס זענען נאָענט צו די אַקציע, אָדער באַצאָלן ווייניקער און היטן די שפּיל פון אַ ווייַטקייט. וואַטשינג גאָט אַרבעט "פון די פראָנט רודערן" איז וואָס מיר זאָל קלייַבן אָבער, סאַדלי, איז נישט וואָס רובֿ מענטשן קלייַבן. וואַטשינג גאָט אַרבעט פערסטכאַנד איז פֿאַר גאַנץ-כאַרטאַד תלמידים פון משיח וואס האָבן באמת פארשטאפט פּערסוינג זייער אייגן תאוות צו נאָכגיין אַנשטאָט גאָט ס צוועקן. זיי האָבן באַצאָלט דעם פּרייַז (פאַרענדיקן אַרויסגעבן צו משיח און זיין וועט זיי זענען יקספּיריאַנסינג לעבן צו זייַן פולאַסט; און זיי קענען פּנים זיך, זייער יונגערמאַן מענטש, און זייער מאַקער מיט קיין ריגרעץ. האָט איר באַצאָלט די פּרייַז؟ זענט איר גרייט צו? אויב אַזוי, איר וועט נישט הונגער נאָך טייַטש אָדער ציל ווידער.
וואָס איז דער טייַטש פון לעבן؟


text:
פיער זשומייעל
שייך אלפיער אל זשומייעל (6טן נאוועמבער 1905 - 19טן אויגוסט 1984) איז געווען א פאליטיקער אין לבנון, פון פאך אויס אן אפטייקער, דער גרינדער און פירער פון די פאלאנגען פארטיי. זיינע קינדער באשיר זשומייעל, און אמין זשומייעל, זענען אויפגענומען געווארן אלס פרעזידענטן ביי זיין לעבן. ער האט זיך קעגנגעשטעלט צו דעם פראנצויזישן מאנדאט און ער האט געוואלט זען א זעלבסטשטענדיק לבנון, און ווי א געניטער פאליטיקער, האט ער געביטן זיינע מיינונגען יעדע וויילע, פון שטיצן די פאלעסטינער, ביזן אריבערגיין אינגאנצן צו ישראלס זייט. ער האט איבערגעלעבט עטליכע אטענטאטן, וואס זענען געווען געצילט קעגן אים.
זיין לעבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זשומייעל איז געבוירן אין ביקפיא, לבנון דעם 6טן נאוועמבער 1905, צו אריסטאקראטישע עלטערן, וואס האבן געהערט צום עליטע פון דארף. קריסטן וואס געהערן אן צו דער קירכע פון די מאראנען. זיין פאטער און פעטער האבן געמוזט אנטלויפן ביי דער ערשטער וועלט מלחמה קיין עגיפטן, נאכן ווערן באשולדיקט אין זיך קעגן שטעלן די אטאמאנישע אימפעריע. זיי האבן זיך אומגעקערט, ווען די מלחמה האט זיך געענדיקט.
ער האט געלערנט אין קריסטליכע שולעס, און שפעטער האט ער געלערנט, אין די פראנצויזישע פאקולטעט פארמאקאלאגיע, און שפעטער געעפנט אן אפטייק אין ביירוט. אויך האט ער געהאט אן אינטערעס אין ספארט, און ער האט אנגעפירט די לעבאנעזער ספארטלער מאנשאפט צו דער אלימפיאדע אין בערלין, אין יאר 1936. זייענדיק אין דייטשלאנד, האט ער געזען ווי די נאצי רעזשים ארבעט, הגם ער האט זיך קעגנגעשטעלט צו זייער אידעאלאגיע, האט אים שטארק געכאפט די ארגאניזירונג. ווען ער האט זיך אומגעקערט קיין לבנון, האט ער אויפגעשטעלט די פאלאנגען יוגנט באוועגונג, און פארטיי, אויפן געדאנק פון די נאציס.
זיין פארטיי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די ערשטע יארן, האט זיין פארטיי נישט געהאט קיין גרויסע איינפלוס אויף די פאליטיק אין לאנד. די פראנצויזן האבן פרובירט צו פארשליסן די פארטיי אין יאר 1937. אין 1943, ווען לבנון איז געווארן זעלבסטשטענדיק, האט די פארטיי געהאט 35,000 מיטגלידער. ביים ערשטן בירגער קריג, אין יאר 1958, האט זיך ארויסגעוויזן די שטארקייט פון זיין פארטיי, ווען ער האט אונטערגעברענגט די פרווו פון די נאסער שטיצער, און קאמיל שאמון איז געבליבן פרעזידענט פון לבנון.
נאכן קליינעם ברודער קריג, איז ער ערוועלט געווארן צום נאציאנאלע קאנגרעס, און האט פארטרעטן א דיסטריקט אין ביירוט, ער האט אנגעהאלטן דעם זיץ ביז צו זיין טויט, אין יאר 1984. אויך האט ער געדינט אלס מיניסטער אין דער רעגירונג, אונטער פארשידענע פאזיציעס. אין די ענדע 1960ער יארן, איז די פאלאנגען פארטיי געווען פון די גרעסטע פארטייען אין פארלאמענט, מיט 9 דעפוטאטן. צוויי מאל האט ער קאנדידירט פארן פרעזידענטשאפט, אבער ער האט פארלוירן אין די וואלן.
לבנון, געפונענדיק זיך נאנט צו ישראל, איז פון שטענדיק אן געווען אריינגעמישט אין ישראל פאלעסטינער קאנפליקט, פיער האט אנגענומען א שטעלונג, וואס לכאורה איז עס קעגן די פאלעסטינער, זאגנדיק אז ער וויל זיין זעלבסטשטענדיק, אן אנדערע פעלקער אדער לענדער, אריינגעמישט אינעם פאליטיק. אסאך האבן געהאלטן אז דאס קומט פון פאטריאטיזם, שפעטער ווען יארדאניע, האט ארויסגעטריבן די פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע פון איר טעריטאריע, איז פיער געצוואונגען געווען אריינצולאזן די טעראריסטן קיין לבנון. ער האט אונטערגעשריבן א פארשטענדעניש, וואס איז אנגערופן געווארן די קאירא פארשטענדעניש, וואס לאזט די פאלעסטינער קומען אויף לבנון. ווען די פאלעסטינער, האבן אנגעהויבן אטאקירן קריסטליכע צילן, האט פיער אנגעהויבן באוואפענען א קריסטליכע מיליציע גרופע, וואס שפעטער איז דאס עיקר הילף געקומען פון ישראל.
ביי דעם לבנון ברודער קריג, האט ער אנהייב געהאלטן, אז סיריע איז געקומען העלפן לבנון, שפעטער האט ער איינגעזען, אז כאפעז על אסאד האט זיינע אינטערעסן אינעם קריג, האט ער זיך אנגעהויבן פארלאזן בלויז אויף ישראל.
זיינע לעצטע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פיער האט געזען ווי זיין זון באשיר גייט ארויף אויפן בענקל, אבער ער איז אומגעקומען ניין טעג איידער דער איינשווערונג צערעמאניע. פיערס אנדערער זון אמין האט איבערגענומען באשיר, און ער איז געווארן פרעזידענט פון לבנון.
אנהייב איז פיער נישט געווען אין דער רעגירונג פון אמין, ביז יאר 1984, ווען ער האט זיך באטייליקט אין קאנפערענצן אין גענף, און אין לאזען, מיטן ציל ארויסצושיקן די סירישע קרעפטן, און די צה"ל זעלנער, פון לבנון. ערשט דעמאלט האט ער אריינגעטרעטן צו זיין זונס רעגירונג, וואס איז געווארן א פאראייניקטע רעגירונג, אבער יענע יאר 29סטן אויגוסט, איז ער געשטארבן, אין דעם דארף וואו ער איז געבוירן, אלטזייענדיק 78 יאר.


text:
שיספולווער
שיספולווער איז א שווארצער פולווער וואס איז א כעמישער אויפרייס מאטעריאל. שיספולווער איז דער ערשטער באוואוסטער אויפרייס מאטעריאל. ער ווערט געמאכט פון אויסמישן שוועבל, האלצקוילן און קאליום ניטראט. ער ברענט גיך און שאפט גאזן וואס דארפן מער פלאץ ווי עס געפינט דארטן, און דערמיט שאפט אן אויפרייס.
איר מיטל איז צו פריילאזן פייער, היץ און גאז. מען נוצט דאס צו מאכן פארשידענע שיסגעווער און קוילן. אויך פאר פייערונג ראקעטעס (ליכט קאלירטע ראקעטעס).
עס איז ברייט געהאלטן אז שיספולווער איז געווארן ערפינדעט אין כינע אינעם 9טן יארהונדערט.


text:
זשאן-פאל סארטרע
זשאַן-פאל סאַרטרע (פראנצויזיש: Jean-Paul Charles Aymard Sartre; 21סטן יוני 1905 – 15טן אפריל 1980) איז געווען א פראנצויזישער פילאסאף, דראמאטורג, ראמאניסט, סצענאר, פאליטישער אקטיוויסט און ליטעראטור קריטיקער.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זשאן-פאל איז געבוירן דעם 21סטן יוני 1905 אין פאריז, פראנקרייך, צו זיין פאטער זשאן-באפטיסט סארטרע, אן אפיציער אין דעם פראנצויזישן פלאט, און זיין מוטער אן-מארי שווייצער. ווען ער איז געווען אלט פופצן מאנאטן איז זיין פאטער געשטארבן, און זיין מוטער האט זיך צוריקגעצויגן צו אירע עלטערן. דארט האט זיין זיידע אים געלערנט מאטעמאטיק און ליטעראטור.
ער האט שטודירט פילאסאפיע אין עקאל נארמאל סופעריער. אין 1929 האט ער באקומען א דאקטאראט אין פילאסאפיע. דאס זעלבע יאר האט ער באקאנט סימאן דע באוואר וואס איז דעמאלסט געווען א סטודענטקע אינעם סארבאן. פון 1929 ביז 1931 האט ער געדינט אין דער פראנצויזישער מיליטער.


text:
דעזש
קאארדינאטן: 47°05′14″N 23°48′19″E / 47.08722, 23.80528
דעזש (רומעניש: Dej; אונגאריש: Dés; דייטשיש: Desch, Burglos) איז א שטאט אין זיבנבורגן, צפון-מערב רומעניע, 60 ק"מ צפון פון קלויזענבורג, אין קלוזש פראווינץ. זי געפינט זיך וואו דער סאָמעשול מיטש טייך טרעפט אן דעם סאָמעשול מארע טייך. די שטאט געפינט זיך ביי א וויכטיגן שניידוועג פון באנען און שאסייען וואס באהעפטן צו קלויזנבורג, באיא-מארע, סאטמאר, דעדא, ביסטריץ און וואטרא דארניי.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דעזש איז אן אלטע זאלץ גראבן שטאט געבויט אויף בערגישער ערד. די ערשטע דאקומענטן וואס דערמאנען די שטאט גייען צוריק ביז די יארן 1061 און 1214. שוין אין רוימישע צייטן האט מען געפינען אין דעם ראיאן גרויסע זאפאסן פון זאלץ. די דעזש פעסטונג האט מען געבויט צווישן 1214 און 1235.
פון 1876 ביז 1920 איז דעזש געווען די הויפטשטאט פון סזאלנאק-דאבאקא פראווינץ; פון 1920 ביז 1940, די הויפטשטאט פון סאָמעש פראווינץ.


text:
ביל די בלאזיא
ביל די בלאַזיא (געב' ווארען ווילהעלם דעם 8טן מיי 1961) איז דער 109טער און היינטיקער בירגערמייסטער פון ניו יארק סיטי. פון 2010 ביז 2013 איז ער געווען דער ניו יארק סיטי פובליקער אדוואקאט. אין 2013 איז ער געווען דער דעמאקראטישער קאנדידאט פאר בירגערמייסטער. ביי די וואלן דעם 5טן נאוועמבער 2013 האט מען אים געוויילט מיט 73% פון די שטימען צו ווערן דער ערשטער דעמאקראטישער בירגערמייסטער פון ניו יארק זייט 1994.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די בלאזיא איז געבורין געווארן אין ניו יארק צו א פאטער פון דייטשער אפשטאמונג און אן איטאליענישער מוטער, און ער איז אויפגאוואקסן אין מאסאטשוסעטס. ער האט באקומען זיין ערשטן דיפלאם פון ניו יארק אוניווערסיטעט און א צווייטן דיפלאם פון קאלומביע אוניווערסיטעט.
ער וואוינט אין פארק סלאופ ברוקלין מיט זיין שווארצער ווייב שירלעין און א זון דאנטע מיט א טאכטער קיארא.
זײַט ער איז בעשוואוירען אלס בירגערמייסטער וואוינט ער אויך אין גרעיסי מענשאן, דאס איז די אפיציעלע וואוינונג פון בירגערמייסטער פון ניו יארק סיטי.[1]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ http://www.theguardian.com/world/2013/dec/11/nyc-mayor-bill-de-blasio-gracie-mansion פֿאַרטײַטשט די קאָפ-שׁוּרוֹת: אױסגעװעלטע בירגערמײסטער פֿון ניו יאָרק, ביל די בלאַזיאָ, איז מוֹדיע אַז ער װעט װאױנען אין גרעיסי מענשאָן. די בלאַזיאָ, זײַן װײַב מיט צװײ קינדער, װעלען זיך צעביסליכװײַז איבערציען פֿון פאַרק-סלאָופ אין ברוקלין צו דער שױן לאַנג-נישט-באַזעצטע בירגערמײסטער-װאױנונג אין מאַהעטן.


text:
דאס ווערסיע כולל אַ לעפיערעך גרויס שטעלן פון קליין ענדערונגען, זינט 0.6.0 איז געווען אַ הויפּט מעלדונג עס איז געווען גאנץ זיכער אַז עס וואָלט זייַן אַ ביסל ווייזט אַז וועט דאַרפֿן עטלעכע ייערנינג, און גורל פון אָפּציעס צו פֿאַרבעסערן די ווייכווארג, ביסל דורך ביסל.
זאל ס אָנהייבן מיט די נייַ שטאָפּן!
אויב איר זענט שרייַבן אַ בלאָג אין אַ ביסל שפראכן, אָדער האָבן שרייבערס אַז בעסער שרייַבן אין איין שפּראַך און אנדערע פּריפערינג אנדערע, עס איז איצט מעגלעך צו צייכן אַ פולשטענדיק פּאָסטן ווי ניצן אַ פאַרשידענע שפּראַך (מיר ערידזשאַנאַלי געדאַנק צו שרייַבן דעם פּאָסטן אין אַ אנדער שפּראַך, אָבער דיסיידז קעגן אים). מאַרקינג אַ פּאָסטן איז איצט געטאן דורך אַדינג דער מנהג פעלד פון
tp_language און שטעלן אים צו די שפּראַך ווערט. נעם צעטל אַז עלטערע טימז זאל ניט זייַן זייער פאָנד פון דעם און זאל דאַרפֿן צו זייַן פאַרפעסטיקט.
אן אנדער שטריך איז די פיייקייַט צו ריין-אַרויף אַלט אָטאַמייטיד איבערזעצונגען פון דיין דאַטאַבאַסע, אָדער גאָר, אָדער די עלטערע ווי צוויי וואָכן (אלץ געוואלט צו נאָכקומען מיט Google איבערזעצונג קאַטשינג טערמינען? איצט איר קענען), דאס איז געשען אין אַ קלוג וועג, ווו מענטש טראַנזליישאַנז זענען ניט אויסגעמעקט, און אויך אָטאַמייטיד איבערזעצונגען וואָס זענען געווען ריפּלייסט דורך מענטש טראַנזליישאַנז זענען געהאלטן אין דער איבערזעצונג קלאָץ פֿאַר רעפֿערענץ. באַניצער דיסקרעשאַן איז אַדווייזד ווען ניצן דעם, און אַ באַקקופּ איז קיינמאָל אַ שלעכט געדאַנק.
א גרויס ענדערונג אין די קאָד איז געטאן צו מינאַמייז קאַליזשאַנז מיט אנדערע פּלוגינס, ווי איצט אַלע פאַנגקשאַנז און קאַנסטאַנץ מייגרייטיד אין סטאַטיק קלאסן, דעם טיפּ פון פראבלעמען זענען רעפּאָרטעד מיט אַ ביסל פּלוגינס, און זאָל זייַן גוט איצט.
מיר וועלן צו דאַנקען דזשייסאַן, רעוואָנאָרווייַ, טערענסע, מארטין און ווער עס יז אַנדערש וואס איז געווען ינוואַלווד מיט זייער הילף דיבאַגינג און טעסטינג דעם מעלדונג.
איצט צו דער רשימה פון אנדערע ענדערונגען:
- פיקסט טיפּאָ אין בודדיפּרעסס טייַך
- לאָזן בלויז פּאַרסער פּראַסעסינג פון נעסטעד טאַגס
- מייַכל די
noscriptקוויטל ווי פאַרבאָרגן, פיקסיז זשוק מיט בודדיפּרעסס
- פיקסעס צו איבערזעצונג ראַגרעשאַן מיט גויים לאַטייַן אותיות
- פיקסעס צו מאַסע איבערזעצן מיט בינג איבערזעצער פֿאַר כינעזיש און טאַיוואַנעסע
- פאַרקירצט קאַפּירייט באַמערקן אין מקור טעקעס, און געמאכט עס אַ ביסל מער ינפאָרמאַטיוו
מיר האָפן איר וועט הנאה דעם ווערסיע, אויב איר טאָן און אויב איר טאָן ניט, נאָר לאָזן אונדז וויסן וועגן אים!


text:
קרבנות פון טעראר דענקמאל
קאארדינאטן: 31°46′29.97″N 35°10′40.86″E / 31.7749917, 35.1780167
דער קרבנות פון טעראר דענקמאל אויף הר הרצל אין ירושלים איז דער הויפט דענקמאָל אין זכּרון פון אַלע קרבנות פון טעראריזם אין ארץ ישראל.
דער צענטראַלער אנדענק פאר קרבנות פון טעראָר אויף בארג הרצל איז געגרינדעט געווארן אין 1998 און האט זינט גערופן מעמאָריאַל טאָג אין ישראל ווי דער "מעמאָריאַל טאָג אין ישראל און קרבנות פון מלחמה-אקציעס." דער פּלאַץ האט שוין דיזיינד דורך ארכיטעקטן משה און ריטאַ שמאַכטן און געבויט דורך דער נאַציאָנאַלער פאַרזיכערונג אינסטיטוט און דער פארטיידיקונגס-מיניסטעריום. דער מאָנומענט שטייט אין דעם מיליטערישן בית-עולם.
דער מאָנומענט סימבאליזירט דעם הסכם פון די ייִדן אין זייַן לאַנד קעגן יענע וואס פּרובירן צו שאַטן די פארבליבן עקזיסטענץ. אויף די ווענט פון דער דענקמאָל פּלאַץ די נעמען פון אַלע די קרבנות ברוטאַל קאמפאניע געצווונגען די רעזידאַנץ פון די שטאַט פון ישראל, און דאָס וועט זייַן דערמאנט און נישט פארגעסן פֿאַר זייער קרבן. די רשימה כולל די נעמען פון די קרבנות זינט 1851 צו די פאָרשטעלן. יעדער יאָר אויף מעמאָריאַל טאָג פֿאַר די פאַלאַן פון ישראל געמאכט דעם דענקמאָל פּלאַזאַ הויפט צערעמאָניע אין זכּרון פון אַלע קרבנות פון טעראָר און מלחמה-אקציעס זענען מערדערד אין דעם בייַזייַן פון פרעמיער מיניסטער, דער פרעזידענט, די ראשי רבנים פון ישראל, און פארזיצער פון דער נאַציאָנאַלער פאַרזיכערונג אינסטיטוט.
גאַלעריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אנדרטת חללי פעולות האיבה באתר "לעד" של נאציאנאלער פארזיכערונג אנשטאלט


text:
פארנאגראפיע
פובליקאציעס וועלכע אנטהאלטן אויסגעלאסענע סצענעס פון פרויען אומגעקליידעט, אדער פארלעך פארטאן אין געשלעכט, וועלכע רייצן אן דעם לייענער, און מאכן אים זעהר דערהיצט.
היסטאריע פון פארנאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פארנאגראפיע איז שוין אלט ווי די וועלט. נאר אין די אמאליגע יארן האט מען געדארפט מאלעווען בילדער מיט די הענט, און דאס פארשפרייטן, וואס געווען אומלעגאל אין רוב מקומות איבער דער גארער וועלט.
אין די לעצטע 75 יאר איז פארנאגראפיע דערקלערט געווארן לעגאל אין די פאראייניגטע שטאטן, דורך דעם מייסטער פאָּרן פובליציסט לערי פלינט, וועלכער איז דער ארויסגעבער פונעם האסטלער מאגאזין. וועלכער איז געווען דער פיאנער פון די תמונות תועבה אין די פאראייניגטע שטאטען.
לאנגע יארן האט פלינט געפירט שטרייטען מיט די רעגירונג, ביז ווילאנג דער סופרים קאורט האט עס דערקלערט לעגאל אונטער די 1טע פראוויזיע פון דער קאנסטיטוטציע וואס גאראנטירט פרייהייט פון דרוק פאר אלע בירגער.
באגרעניצונג פון פארנאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
טראצדעם וואס מ'קען נישט אפהאלטן קיינעם פון דרוקן אדער פארשפרייצן פארנאגראפיע, איז עס דאך גאר שטארק געצוימט דורך די פעדעראלע רעגירונג און דורך די סטעיטס, וועלכע שאפן אלץ מער באגרענעצונגען און שטראפען פאר די וואס פארלעצן די געזעצן.
- עס איז אומלעגאל צו פארקויפן פארנאגראפיע פאר מינדעריעריגע (אונטער 18)
- עס איז אומלעגאל צו צייגען פארנאגראפיע פאר מינדעריעריגע.
- עס איז אומלעגאל צו פובליצירן סיי וועלכער סעקסואלער אקט, פון א מינדעריעריגען.
מאדערנע פארנאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די קאמפיוטער עפאכע האט די פארנאגראפיע ביזנעס גאר שטארק בעניפיטירט דורך דעם אינטערנעט, וואס האט געמאכט פלאץ פאר מיליאנען פארנאגראפיע פובליציסטן צו פארשפרייטן זייער ווארע. מיליאנען וועב-זייטלעך אנטהאלטן סעקסואלער מאטעריאל, וואס איז געצילט אריינצוכאפן וואס מער קליענטן וועלכע לאזן זיך קאסטן מאנאטליכע צאלונגען פאר די הייסע קוואליטעט וועלכע ווערן בליץ-שנעל געוויזן אויף דעם עקראן.
דאס צונויפבינדן פארנאגראפיע מיט ווידעא, האט פיללייכנט אפגעצייכענט דעם קלימאקס פון די פארנאגראפיע קליענטעל. וויין אין קעגענזאץ צו אויסגעלאסענע בילדער, וועלכע זענען נאך אלעם נישט מער ווי שטימע בילדער, וועלכע ווי ריאליסטיק אדער ראפאגראש זיי זאלן נאר נישט זיין, זענען זיי פארט שטימע סצענעס. די ווידעא פארנאגראפיע זענען לעבעדיקע סעקסואלע געשלעכטן, וועמענס רעזולטאטן זענען דעריבער פיל מער ריאליסטיק.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביי די רעליגיעזע איז פאראנאגראפיע אסור צו ליינען, און צו האלטן. מערערע איסורים זענען פאראן פארוואס פארנאגראפיע איז פארבאטן לויט די תורה.
- לא יהי' בך ערות דבר ושב מאחריך.
- עס פירט צו קישוי אבר, וואס איז דערנאך גורם הוצאת זרע לבטלה.
- עס רייצט אן דעם יצר הרע.
- עס גייט אריין אינעם איסור פון ולא תתורו אחרי לבבכם ואחרי עיניכם.
- עס איז מטמא דעם מענטש, און מאכט אים זעהר זינדיג.


text:
אן-סטאר
אן-סטאר איז א טעלעמעטיק סערוויס אין דזשי.עם. אויטאס וועלכע קאסט א מאנאטליכע אפצאל.
די יסודות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דזשי-עם האט אנגעהויבן אריינשטעלן די אן-סטאר סערוויס אין 1996 אלס א זיכערהייט געצייג מיט וועלכע מען האט געקענט רופן פאר עמוירדזשענסי מיט א דרוק אויף א קנעפל אין א צייט ווען סעליולער זענען נאך נישט געווען אזוי אויפגעכאפט. ווען מען האט געדרוקט אויף דעם אן-סטאר קנעפל איז מען באהאפטן געווארן צו א לעבעדיגע מענטש וועלכער האט געגעבן עצות ווי אזוי זיך צו באגיין אין אן עקסידענט און האט גערופן עמוירדזשענסי. דער סערוויס מאן האט געקענט גענוי זען וואו דער אויטא געפינט זיך און מיט דעם האט ער געוואוסט צו אנגעבן די עמוירדזשענסי אגענטורן די גענויע פלאץ וואו דער באטרעפענדער געפינט זיך.
אן-סטאר איז נאך היינט אויך בעיקר אן עמוירדזשענסי סערוויס און רוב מענטשן נוצן עס נאר צו דעם. אבער מיט דעם קומט היינט א רייע אנדערע סערוויסעס וועלכע אן-סטאר האט פארצולייגן. אנגעפאנגן פון טרעפן א גוטע רעסטוראנט ביז א סטאק פרייז.
די סערוויס ווערט אנגערופן א טעלעמעטיק סערוויס וויבאלד עס פארבינדט עטליכע טעכנאלאגיעס אינאיינעם צו מאכן דעם סיסטעם עפעקטיוו. עס נוצט סעליולער טעכנאלאגיע צו קאמיוניקירן מיט די מויל, דזשי-פי-עס סערוויס צו דערגיין די גענויע פלאץ וואו דער אויטא געפינט זיך, און א רייע עלעקטראנישע דעווייסעס וועלכע זענען אנגעבינדן דערצו.
די מאדעלן וועלכע זענען אויסגעשטאט מיט אן-סטאר פארמאגן א קליינע עלעקטראנישע פאנעל וועלכע ליגט אויפ'ן צענטער שפיגל, אויפ'ן דעשבאורד, אדער העכער'ן קאפ, געוואנדן לויט'ן מאדעל. די פאנעל באשטייט פון דריי קנעפלעך. די בלויע קנעפל פארבינדט דעם דרייווער מיט א לעבעדיגע מענטש אדער קאמפיוטערייזד קול. די רויטע קנעפל איז געמאכט פאר עמוירדזשענסיס, און די ווייסע קנעפל איז א טעלעפאן סערוויס מיט וועלכע מען קען מאכן טעלעפאן קאלס גענוי ווי מיט א סעליולער.
אן-סטאר קען מען נישט אריינשטעלן אין יעדע אויטא און די איינציגסטע וועג דאס צו האבן איז צו קויפן א נייע דזשי-עם אויטא וועלכע קומט שוין מיט אן-סטאר. דזשי-עם גיט די סערוויס אין איבער 50 מאדעלן פון אירע מאדעלן אריינגערעכנט פון די בראנד נעמען שעווראלעט, פאנטיאק, דזשי-עם-סי, ביוק, סעטרון, און האמער. מיט די יארן האט די סערוויס אויך דעגרייכט אנדערע אויטא פירמעס ווי אודי, איסטוזו, און פאלקסוואגן. רוב מאדעלן קומען מיט אן-סטאר אלס סטאנדארט און טייל קען מען דאס צו באשטעלן אלס א זיכערהייט פונקציע. דזשי-עם פלאנט צו האבן אן-סטאר אין אלע אירע מאדעלן ביז ענדע 2007.
דזשי-עם האט באלד געהאט א גרויסע סוקסעס אין צפון אמעריקע און האט זיך פארשפרייט אויך אין אייראפע אבער זי איז שטארק דורכגעפאלן און האט געמאכט זייער ווייניג סעילס (פארקויפונג).
די קאמפיוטערייזד טעכנאלאגיעס אין דעם אן-סטאר סיסטעם איז שטודירט און אנטוויקעלט געווארן דורך איי-בי-עם אין די אנפאנג 1990ער יארן. גאנץ אנפאנג איז דאס באשטאנען פון א טרייבל גענוי ווי די קאר טעלעפאנען פון יענע צייטן אבער דזשי-עם האט דאס שנעל איבערגעטוישט צו די האנט פרייע סיסטעם.
די טעכנאלאגיע פון אן-סטאר[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
כדי צו מאכן אן-סטאר ארבעטן דארף מען האבן די פאלגענדע טעכנאלאגיעס: סעליולער, וואויס רעקאגנישן,דזשי-פי-עס, און טעלעמעטרי.
די סעליולער סערוויס איז געווען די ערשטע האנט פרייע סעליולער וועלכע לאזט דעם דרייווער דרוקן א קנעפל און ער זאגט אריין די נומערן און עס קלינגט באלד צו יענעם. די נומערן קענען פון פריער אריינגעשטעלט ווערן אז מען זאל נאר דארפן אויסרופן א נאמען און עס וועט זיך אליינס רופן. די סעליולער איז גארנישט אנדערש ווי א טראדיציאנאלע סעליולער מיט'ן אויסנאם אז עס כאפט פיל בעסער זינט עס פארמאגט 6 מאל אזויפיל וואטס פאר די אנטענא. אן-סטאר ארבעט אין פלעצער וואו סעליולערס ארבעטן נישט אבער נאך אלץ ארבעט עס נישט איבעראל.
גענוי ווי א סעליולער קענען די אויטא אייגנטומער באשטעלן די סערוויס אין פעקעדזשעס פון מינוטן.
ווען מען דרוקט דעם צווייטן קנעפל פאר אינפארמאציע ווערט מען ערשט באהאפטן צו א קאמפיוטער סיסטעם מיט וועלכע מען קען אויפקוקן אלע סארט אינפארמאציע וועלכע איז פאראן אויף די אינטערנעט. צום ביישפיל אויב וועט דער דרייווער וועלן וויסן די וועטער וועט ער אויסרופן די ווערטער "וועטער" און עס וועט באלד אויפליינען די וועטער אינפארמאציע דארט ווי ער געפינט זיך זינט דער סיסטעם ווייסט שטענדיג גענוי ווי דער אויטא געפינט זיך.
צו טוישן גערעדטע ווערטער צו טעקסט און שפעטער פארקערט פון טעקסט צו ווערטער נוצט עס א טעכנאלאגיע וועלכע ווערט גערופן וואויס עקס-עם-על. דער קאמפיוטער וועט שטענדיג טוישן אלעס אויף טעקסט און ווען דער ענטפער קומט איז עס א פאלשע מענטש וואס רעדט איבערקייענדיג די טעקסט.
אן-סטאר קען מיטהאלטן שטענדיג וואו יעדע אויטא געפינט זיך און צו דעם נוצן זיי א פארגעשריטענע דזשי-פי-עס סיסטעם וועלכע נעמט אינפארמאציע פון די 4 דזשי-פי-עס סעטעלייטס וועלכע געפינען זיך אין ספעיס און שיקט דאס אריבער צו די צענטראלע קאמפיוטער סיסטעם פון וואו עס ווערט ווייטער געשיקט צום אויטא דורך די סעליולער סיגנאלן.
יעדע אן-סטאר עקוויפטעט אויטא פארמאגט א כמו שווארצע שאכטל וועלכע רעקארדירט די דאטא אינפארמאציע פון דעם אויטא'ס קאמפיוטער אין פאל עס פאסירט אן עקסידענט. פון די דאטא ווען אן-סטאר אליינס וויסן ווען עס האט פאסירט אן עקסידענט ווייל אויב עפעס מאדנע פאסירט וועט דאס אלאמירן די אן-סטאר קאל צענטער און אן אפערעיטאר וועט רופן צו דעם אויטא זען אויב יעדער איז אין ארדענונג.
סערוויסעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אן-סטאר האט דריי סובסקריפשן פלענער צווישן 17$ און 70$ פער מאנאט. רוב פון די סערוויסעס קענען גענוצט ווערן דורך די דריי קנעפלעך און אנדערע סערוויסעס זענען נאר צוגעשטעלט ווען מען רופט דירעקט פון א טעלעפאן. פלאן נומער איינס רופט זיך די זיכערהייט און וואויס פלאן און פארמאגט די פאלגענדע סערוויסעס:
1) אויטמאטישע מעלדונג אויב די עירבעג מאכט זיך אויף. אין אזא פאל וועט אן אפערעיטאר באלד רופן און אויב קיינער וועט נישט ענטפערן וועט ער באלד רופן עמוירדזשענסי. דאס זעלבע איז אויך ווען איינער אינעם אויטא ענפטערט אז יא, ער/זי דארף הילף.
2) דאס זעלבע איז אויב מען דרוקט די רויטע קנעפל און מען פארלאנגט עמוירדזשענסי הילף. דער אפערעיטאר ווייסט באלד וואו דער אויטא געפינט זיך און רופט הילף.
3) אויב דער אויטא ווערט גע'גנב'ט וועט דער אייגנטומער אנרופן אן-סטאר דורכ'ן טעלעפאן און ביז עטליכע סעקונדן וועט ער וויסן וואו זיין אויטא געפינט זיך.
4) אויב שפארט מען אויס די שליסלעך איז עס נישט קיין פראבלעם. מען רופט אן-סטאר און זיי שפארן אויף דעם אויטא. דאס ווערט געשיקט דורך א סעליולער סיגנאל וועלכע איז באהאפטן צום אויטא'ס קאמפיוטער פון וואו אלע פונקצעס ווערן געפירט.
5) דער אויטא ווערט אונטערגעזוכט איינמאל א מאנאט אויטאמאטיש. אן-סטאר איז באהאפטן צום אויטא'ס קאמפיוטער און באקומט באריכטן וואס איז דער מצב מיט אלע הויפט קאמפאנענטן. אויב עס איז פאראן א פראבלעם וועט אן-סטאר אויטאמאטיש שיקן א מעסעדזש צום דרייווער.
6) סעליולער סערוויס. עס זענען פאראן פארשידענע פלענער און מען קען אויך צושטעלן אן עקזיסטירנדע סעליולער פלאן מיט ווערייזן און אזוי ארום זיך טיילן מיט די מינוטן.
7) אויב מאכט זיך א פראבלעם קען מען רופן דעם אפערעיטאר און בעטן סיי וואספארא הילף. רופן א טאואינג טראק אדער א גאזאלין סטאנציע ווען מען גייט פלוצלינג אויס פון גאזאלין.
8) אויב האט מען אן עקסידענט רופט מען אן-סטאר און זיי גיבן די בעסטע עצות וואס צעטאן און וועמען צו רופן. זיי גייען איבער א ליסטע פון פראגעס און באהאנדלן די סיטואציע לויט דעם. דאס איז ספעציעל גוט ווען מען געפינט זיך אין דער פרעמד און מען ווייסט נישט וועמען צו רופן.
9) אויב האט מען פארגעסן וואו מען האט געפארקט דעם אויטא רופט מען אן-סטאר און זיי צינדן אן די אלארם און העדלייטס און דער אייגנטומער קען גרינג טרעפן זיין אויטא.
10) אינפארמאציע פון די בלויע קנעפל וועלכע אנטהאלט אי-מעיל סערוויס, אלע סארט נייעס, סטאק אינפארמאציע, און וועטער פאר יעדע שטאט איבער אמעריקע און קאנאדע.
די צווייטע פלאן רופט זיך די דירעקציעס און קאנעקשענס. עס פארמאגט אלעס וואס די ערשטע און די פאלגענדע:
1) דירעקצעס וועלכע מען באקומט פון א לעבעדיגע מענטש.
2) אויב מען קען נישט מער דרייוון, צי ווייל מען איז מיד אדער סיי וועלכע סיבה, וועט אן אן-סטאר אפערעיטאר רופן א טעקסי אין די געגענט.
3) אינפארמאציע וואו מען קען טרעפן א האטעל, רעסטוראנט, ביזנעס, אדער עי-טי-עם מאשין.
א דריטע פלאן רופט זיך די לוקסוס און פרייהייט. עס פארמאגט אלעס ביז אהער און אויך פערזענליכע סערוויס מיט וועלכע מען קען טאן סיי וואס. מען קען באשטעלן א פליגער טיקעט, באשטעלן א האטעל, רענטן אן אויטא, באצאלן א ביל א.א.וו.
צופיל אינפארמאציע?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סערוויסעס זענען זייער באקוועם אבער אין דער זעלבער צייט רעקארדירט מען אלעס פון דעם אויטא און אזוי אויך וויאזוי דער דרייווער פירט זיך אויף. דער סיסטעם וועט וויסן ווי שנעל מען איז געפארן און אויב מען האט אנגעהאט סיט בעלטס אדער נישט. דזשי-עם אליינס זאגט אז זי נוצט די דאטא צו מאכן שטודיעס לויט די אויפפירונג פון דרייווער און דורך דעם וועט זי קענען פראדוצירן בעסערע אויטאס.
אבער דזשי-עם פארמאגט אן אייגענע אינשורענס פירמע און אויב איינער טוט אביסל ווילדע זאכן וועט זיין אינשורענס פירמע דאס וויסן ווייל עס איז די זעלבע פירמע. און אויב פאסירט אן עקסידענט קען מען נישט זאגן קיין ליגנט ווייל אן-סטאר ווייסט אלעס. עס ווייסט גענוי וואו דער אויטא געפינט זיך יעדע מינוט אין טאג און דאס אליינס איז א פראבלעם פאר טייל מענטשן.
יעדער וויל האבן אלע טעכנאלאגיעס אבער אין דער זעלבער צייט וויל מען זיין פריי. דאס ארבעט אבער נישט אינאיינעם. אז מען האט אן-סטאר קען מען נישט לעבן קיין אונטערערדישע לעבן און אויב וויל מען וויסן אז מען איז פריי פשוט פאר די רואיגקייט דערפון איז אן-סטאר זייער נישט קיין גוטע זאך.
קאנקורענט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אזא סערוויס ווי אן-סטאר קען מען נאר באקומען מיט דזשי-עם און דאס פארלאנגט צו קויפן א דזשי-עם אויטא. אנדערע אויטא פירמעס האבן ענליכע סיסטעמען מיט די זעלבע געדאנקן אבער קיין איינע פון זיי קומען נישט נאנט צו אן-סטאר. פארד רופט איר סיסטעם "רעסקיו", וואלווא האט א סערוויס מיט'ן נאמען "אן קאל", בי-עם-דאבעליו רופט איר סערוויס "עסיסט", און מערצעדעס רופט איר סערוויס "טעלע-עיד ענד קאמענד".
די יאפאנעזער אויטא פירמעס טאיאטע און האנדא האבן ביידע זיך איינגעשריבן ביי דזשי-עם פאר די לייסענס צו נוצן די אן-סטאר סערוויס אין זייערע אויטאס. אבער נאך עטליכע יאר האבן ביידע דאס אפגעווארפן און באשלאסן צו מאכן אייגענע סיסטעמען. דערווייל זענען זייערע סיסטעמען נאר פאראן אין יאפאן.


text:
פארטאל:וויסנשאפט
וויסנשאפט קען באדייטן נארוואס א קערפער פון וויסן וואס מען דערגרייכט אויף א קאנטראלירטן אופן. א מער באגרעניצטע באדייטונג איז "וויסנשאפט" א סיסטעם פון קונה זיין וויסן דורך עמפיריזם און עקספערימענטירן.
וויסנשאפטלער האלטן אז וויסנשאפלעך אויספארשן דארף זיך פירן לויט דער וויסנשאפטלעכער שיטה, א מהלך פון אנטוויקלען און אפשאצן נאטירלעכע דערקלערונגען פאר פענאמענען באזירט אויף עמפירישער שטודיע און זעלבשטענדיקער קאנטראלירונג.
געווייטלעך ווערן די געביטן פון וויסנשאפט קלאציפיצירט אויף צוויי הויפט טעמעס: נאטור-וויסנשאפטן, וואס איז עוסק אין נאטירלעכע פענאמענען; און סאציאל וויסנשאפט, וואס באהאנדלט מענטשן אויפפיר און חברה. צי מען זאל רופן מאטעמאטיק א וויסנשאפט ווענט זיך ווי מ'קוקט דערויף.
ס'איז אויך פאראן די אונטערשייד צווישן ריינע וויסנשאפט און אנגעווענדעטע וויסנשאפט. ריינע וויסנשאפט זוכט אויס נייע ערפינדונגען נישט קוקנדיג אויף אן אנווענדונג. אנגעווענדעטע וויסנשאפט איז עוסק בעיקר אין אנווענדן ווארהייטן וואס זענען שוין בנמצא אויף נייע אופנים.
אויסגעקליבענער ארטיקל
דאס קומט צושטאנד דורך אומאייניגע אטמאספערע הייצונג אויף דעם ערד פלאך. וואס אויף איין פלאץ איז די טעמפעראטור נידעריגער וואס שלעפט די לופט פון די שכינותדיגער פלאץ וואס איז העכערע טעמפרוטאר.
עס פאסירט אין אלע פארמען, פון א קליין פרישער לופטל וואס בלאזט אויף אפאר מינוט, ביז גלאבאלע שטורעמס.
א קליינער ווינטל פאסירט דורך דעם וואס די זין באקט אויף איין פלאץ, און מאכט אז די ווארעמע לופט זאל זיך הייבן, און די זייטיגע קאלטער לופט קומט אטאמאטיק אהין צו ערזעצן דעם חלל וואס האט זיך געשאפט דורך די לופט וואס איז ארויפגעגאנגען. דאס שאפט די פארענדערע לופט וואס מיר רופן ווינט.
אויסגעקליבענע בילד
דאס פאלקירק ראד, וואס האט א נאמען נאך דער נאנטער שטאט פאלקירק אין צענטראל סקאטלאנד, איז א דרייעדיקע שיפל הייבמאשין וואס פארבינדט דער פארט און קלייד קאנאל מיטן יוניאן קאנאל, וואס האבן דא אן אונטערשייד אין הויך פון 24 מעטער, בערך אזוי הויך ווי א געביידע פון אכט שטאק.
אום 24 מיי 2002, די מלכה עליזאבעט די צווייטע האט געעפענט דאס פאלקירק ראד, אלס איינע פון די פייערונגען פון איר יובל יאר. דאס עפענען איז געווען פארהאלטן מיט א חודש צוליב וואנדאלן וואס האבן פארפלייצט דאס ארט ווען זיי האבן געעפנט די טויערן פונעם ראד מיט געוואלד.
אויסגעקליבענע ביאגראפיע
איינשטיין'ס פילע ביישטייערונגען צו פיזיק שליסן איין זיין ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט, וואס האט אויסגעגליכן מעכאניק מיט עלעקטראמאגנעטיזם, און זיין אלגעמיינע טעאריע פון רעלאטיוויטעט, וואס האט פארברייטערט דעם פרינציפ פון רעלאטיוויטעט צו אומאיינהייטלער באוועגונג, שאפנדיג א נייע טעאריע פון גראוויטאציע. זיינע אנדערע ביישטייערונגען זענען כולל רעלאטיוויסטישע קאזמאלאגיע, קאפילאריע טואונג, פראבלעמען פון סטאטיסטישער מעכאניק און זייער אנווענדונג צו קוואנטן טעאריע, די קוואנטום טעאריע פון א מאנאטאמישן גאז, די געאמעטראזיע פון פיזיק, און נאך.


text:
ברעד פיט
ברעד פּיט (ענגליש: Brad Pitt, געבוירן דעצעמבער 18, 1963) איז א פאפולער פילם אקטיאר און פראדוצירער.
זיין קאריערע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געבוירען אין אקלעהאומע אויפגעצויגען אין מיזורי פרובירט זשורנאליזום און אין 1986 איז ער אריבער געפארען קיין האליוואד אויספרובירען זיין גליק מיט א נישטיגע $325 דאלער אויף איהם. און 1988, די ערשטע מאהל געווען אין א געהעריגע פילם פארדינט פאר דעהם א וואך $1,523 פאר 7 וואכען, ביז 1991, ווי ער האט אנגעהויבען מיטען שפיץ ארויף געווען אין 3 פילם'ס, אקעדאמי עווארד געווינען אין 1995, באוואוסט פון די מאוויס פייט קלאב 1999, מר. & מיס. סמיט 2005, די אושען'ס, מיסטער און מיסיס סמיט און נאך.
- און 2006 איז ער די 20'סטע אויפן ליסט ביי פארבס פון די 100 ערשטע מערסט פאפולערער פיגור'ס צוליב זיין סעקסואלען אויסזעהן און טאלאנירטע ווערק - זיך טרעפען מיט ענזשעלינא זשוליי און אפ'פטר'ן זשעניפער עניסטאן האבען אסאך צוגעגעבען צו די בּאָז -
- ער האט פארדינט די יאהר א געשאצטע 25 מיליאן דאלער
- ברעד פיט איז נאכאמאל אין 2006 נאמינירט געווארען אלץ די סעקסיעסט מאן אויף די פלאנעט וואס לעבט, דורך א אנקעטע פון ניו יומען מאגאזין - "New Woman magazine" - וואו איבער 10,000 פרויען האבען זיך באטייליגט
- אין 1995 געווארען ערוועהלט אלץ איינער פון די 25 סעקסיעסט אקטיארן פון אלע צייטען


text:
1830
1830 איז דאס 30סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1830 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 13טן יאנואר - עקוואדאר און ווענעזועלע ווערן אומאפהענגיק פון קאלאמביע.
- 5טן יולי - פראנקרייך אינוואדירט אלזשיר.
- 25סטן אויגוסט - די בעלגן רעוואלטירן קעגן האלאנד
- 4טן אקטאבער - בעלגיע שיידט זיך פון האלאנד און ווערט א זעלבשטענדיג לאנד.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 9טן פעברואר - אבדילאזיז, הערשער איבער דער אטאמאנישער אימפעריע (געש' 1876)
- 10טן יולי - קאמיל פיסארא, פראנצויזישער קינסטלער (געש' 1903)
- 18טן אויגוסט - פראנץ יאזעף, קייסער פון עסטרייך און מלך פון אונגארן (געש' 1916)
- 5טן אקטאבער - טשעסטער עלען ארטור, דער 21סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1886)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 26סטן יוני - זשארזש דער פערטער, מלך פון בריטאניע (געב' 1762)


text:
כאבאר
שוחד מיינט נעמען אדער געבן כאבאר פאר א דיין אדער להבדיל א ריכטער פארן פסק'ענען א דין תורה אדער להבדיל א געריכט לויט די אייגענע אינטערעסען, נישט לויט די יושר.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לויט דער תורה איז נאר דא א איסור צו נעמען שוחד, אבער נישט צו געבן. עס ווערט דערציילט אז א גלח האט אמאל זיך מתווכח געווען מיט רבי יהונתן אייבשיץ, אז די קריסטליכע רעליגיע האט בעסערע געזעצן בנוגע שוחד, ווייל לויט דעם קריסטליכן גלויבן טאר מען אפילו נישט געבן קיין שוחד, האט רבי יהונתן אים געענטפערט: אדרבא! לויט ענק וועט איינער וואס געט שוחד קיינמאל נישט פארציילן אז ער האט געגעבן שוחד, ווייל עס איז אויך זיין עוולה, דעריבער וועט א ריכטער קיינמאל נישט מורא האבן צו נעמען שוחד ווייל ער ווייסט אז יענער לייגט זיך אין פעקל פונקט וואו ער אויב פארציילט ער, משא"כ ביי אונז אידן האט א דיין מורא צו נעמען שוחד, ווייל ער ווייסט אז דער געבער קען גלייך פארציילן וואס ער האט געטון, און עס איז נישט קיין שום אומרעכט פון זיין זייט.
א גויאישע ריכטער האט אמאל געפרעגט פונעם חוות יאיר היתכן אידן געבן אזויפיל שוחד פאר שופטי עכו"ם, האט ער אים געענטפערט מיט חכמה, אזוי ווי די שופט איז דאך א גוי, האט ער דאך א נטיה ענדערש צו פסק'ענען לטובת דעים גוי, קומט דאך אויס אז עס וועט נישט זיין קיין גלייך בארעכטיגע פסק, וועגן דעם כדי צו באלאנסירן דעם שופט'ס מיינונג, געט אים דער איד שוחד ער זאל זיך צוריק אויסגראדן זיין מיינונג, און די שר איז זייער נתפעל געווארן פון די תשובה. דער חוות יאיר פירט אבער אויס אין זיין תשובה אז ער האט עס נאר געזאגט פאר א תשובה צום גויאישען שר, אבער יעדער איינער דארף זיין זייער געווארענט אין דעם.


text:
אליעזר יהודה וואלדנבערג
הרב אליעזר יהודה וואלדנבערג (ג' טבת ה'תרע"ו, 10טן דעצעמבער 1915 - ל' חשוון ה'תשס"ז, 21סטן נאוועמבער 2006) איז געווען פון די חשובע פוסקים אין די ת"ש יארן,
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רב וואלדנבערג איז געבוירן אין ירושלים אין תרע"ו (1915) צו זיין פאטער רבי יעקב גדליה און זיין מוטער רחל. קורץ נאך זיין געבורט, אין דער ערשטער וועלט מלחמה האבן זיי געדארפט איבערלאזן ארץ ישראל, און זיי האבן זיך באזעצט אין חאלאב, סיריע. ווען זיי זענען צוריקגעקומען אין ירושלים, האט ער אנגעהויבן לערנען אין דער עץ חיים ישיבה.
ער האט ארויסגעגבן 22 בענדער שאלות ותשבות אונטערן נאמען ציץ אליעזר.
ער איז געווען א דיין אין דעם בית דין הגדול אין ירושלים און רב פון דעם שערי צדק שפיטאל. די ירושלימער קנאים האבן אים געהאסט ווייל ער האט זיך צוגעשטעלט צו הרב צבי פסח פראנק און אנגענומען אן אפיציעלע רבנות שטעלע.
זיין זון ר' שמחה בונם וואלדנבערג איז אויך געווען א גרויסער פוסק וואס האט זיך אויפגעפירט ווי א ירושלים קנאי און האט לוחם געווען קעגן קרית יואל סקול דיסטריקט ביז ער האט ל"ע געכאפט א פאטאלן אנפאל; זינט דעמאלטס הערט מען נישט פון אים.
פון זיינע פסקים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ער האט מתיר געווען געוויסע פארעמען פון אבארטאציע וואס ר' משה פיינשטיין האט קלאר געאסערט.
- ער האט מתיר געווען השתלת אברים אויף כמעט אלע אופנים.
- ער האט געאסערט אינוויטרא פערטיליזאציע.


text:
אויס מענטש האט געשריבן:@קאווע טרינקער וואס זענען די סתירות ?
און וואס איז מיט די סתירות און טעותים און ספר פאר משה (רוטנער) אויף וואס זיין ארטיקל באציט זיך.
סאיז סתירות אסתירות קרמית
גראדע איז די בעלזע ווערסיע טויזנט מאל מער פארדרייט ווי די סאטמארע
חזקיהו המלך האט געשריבן:למעשה וועגען דעם בעלזא ביכל, כ'פארשטיי נישט פארוואס דער בלאט ברויך זיך צי וויסענדיג מאכען, כאילו ס'פעלט וואס צי מתקן זיין אין סאטמאר אז זיי האלטען שוין ביים בעלזא ביכל, ס'איז פשוט די תאוה פאר מחלוקת, זאל בעלזא שרייבען וואס זיי ווילען, וועם גייטעס אן, כאילו סאטמאר שרייבט נישט וואס זיי ווילען, נארישקייטען,
חזקיהו המלך האט געשריבן:די גאנצע בעלזא מעשה איז ווי ס'זעהט אויס געקומען נאר נאכדעם וואס די סאטמארע האבען גוט אנגעדרייט דעם בעלזע'ר רב, אי ער איז געווען א יונגערמאן אין ער האט זיך געלאזט אנדרייען,
שרייבער האט געשריבן:חזקיהו המלך האט געשריבן:די גאנצע בעלזא מעשה איז ווי ס'זעהט אויס געקומען נאר נאכדעם וואס די סאטמארע האבען גוט אנגעדרייט דעם בעלזע'ר רב, אי ער איז געווען א יונגערמאן אין ער האט זיך געלאזט אנדרייען,
דזשאסט פאר די רעקארד, דער יונגערמאן דער סאטמאר רב איז שוין געווען דאן א בן שבעים
דעת תורה האט געשריבן:לויטן (עיקר) טעם פונעם ויואל משה (לאפוקי די אנדערע אוסרים) איז בחירות דייקא יא א (אביזרייהו ד) אמונה אישו. כאטש לאו דוקא פון די יסודות הדת.
כל מחשבה שהוא גורם לו לאדם לעקור עיקר מעיקרי התורה מוזהרין אנו שלא להעלותה על לבנו ולא נסיח דעתנו לכך ונחשוב ונמשך אחר הרהורי הלב. מפני שדעתו של אדם קצרה ולא כל הדעות יכולין להשיג האמת על בוריו... ואינו יודע המדות שידין בהן עד שידע האמת על בוריו ונמצא יוצא לידי מינות.. (רמב"ם עיי"ש)
קאווע טרינקער האט געשריבן:
איך האב שוין מעורר געווען אין דעם "דער בלאט" אשכול, אז זיין ארטיקל איז מלא סתירות און שקרים.
קאווע טרינקער האט געשריבן:חזקיהו מישט מהר"א מיט מהרי"ד השני.
קאווע טרינקער האט געשריבן:חזקיהו מישט מהר"א מיט מהרי"ד השני.
איינע פון די חילוקים וואס איז כדאי צו נעמען אין חשבון ווען מ'שטעלט צוזאם וואס סאטמאר שרייבט און וואס בעלזא שרייבט: די וואס שרייבן צד בעלזא זענען מענטשן - גבאים און משמשים - ממקור ראשון. משא"כ אין סאטמאר רעדט מען פון געלבמאן פילאפף און טעללער, והבן.
ווילאנג סאטמאר וועט נישט איינזעהן אז איסור "בחירות" איז א שיטה יחידאי, און אפילו אויב מ'האלט אז ס'איז אסור האט דאס מיט אמונה און יסודות הדת קיין שייכות, וועלען זיי זיך מוטשענען צו פארענטפערן זייער אייגן געמאכטע קלאץ קשיא, הלמאי ס'געווען צדיקים וואס זענען געגאנגען צו בחירות.
הערטס אויף!
גראבן אין ארץ ישראל האט נישט מיט אמונה אין תחית המתים!
תיקון עירובין האט נישט מיט אמונה אין "מחלליה מות יומת"!
און נישט יעדעס מאל איינער האלט אנדערשט ווי דיר, איז יענער אן אפיקורס מחמת" זאת התורה לא תהא מוחלפת".
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 3 געסט


text:
דוד רויטמאן
דוד רויטמאן (ה'תרמ"ד - ה'תש"ג) איז געווען א חזן און א קאמפאזיטאר. ער איז געווען פון די גרויסע חזנים אין די צייטן פון יאסעלע ראזנבלאט, קווארטין און הערשמאן.
החזן דוד רויטמאן איז געבוירן אין תרמ"ד אין דרעזינקע, פאדאליע. ווען ער איז געווען אלט 12 יאר פלעגן די יונגלעך דאווענען קבלת שבת צוזאמען יעדן פרייטיג צונאכט, און דער יונגער רויטמאן איז געווען דער חזן. ביי די אכצן יאר האט מען אויפגענומען רויטמאן צו ווערן חזן אין דער שטאט יעליזאבעטגראד (היינט קיראווגראד). אין תרס"ט איז ער געווארן הויפט חזן אין ווילנע, אן אמט וואס ער האט געהאלטן פיר יאר. נאכדעם איז ער געווארן חזן אין פעטערבורג. ווען די רעוואלוציע האט אויסגעבראכן אין רוסלאנד אין 1917 האט זיך רויטמאן געצויגן קיין אדעס, וואו ער האט אויפגעשטעלט א שולע פאר יודישער מוזיק. ער האט געזונגען אין דער קאפעלע פון זיידל ראוונער. אין תרפ"א האט ער אימיגרירט צו די פאראייניגטע שטאטן. אין תרפ"א האט ער אנגעהויבן דאווענען אין דער סלאנימער שול. פון תרפ"ד ביז זיין פטירה איז ער געווען חזן אין ק"ק שערי צדק אין מאנהעטן, ניו יארק.
ער איז געווען א טענאר, באוואוסט מיט זיין אייגנארטיגער גאנג אין חזנות, מיט א בענקשאפט וגעגועים טוט ער "אויסקוועטשן" יעדעס שטיקל.
צוויי פון זיינע גאר באוואוסטע שטיקלעך, "קול ברמה" און "אשמנו מכל עם", זענען געזונגען געווארן דורך יאסעלע און ער האט אים גערופן צו דין תורה דערפאר.
רויטמאן איז נפטר געווארן אין תש"ג אין ניו יארק. אויף זיין ארט אין ק"ק שערי צדק האט מען אויפגענומען משה גענטשאף.
זיינע קאמפאזיציעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אל תירא מפחד פתאום
- ארבעה ראשי שנים (יוצר לפ' החודש)
- אתה הבדלת (תפלת נעילה)
- די עבודה – וכך הי' אומר (יודיש)
- הבט משמים (יודיש)
- לכתך אחרי במדבר – הבן יקיר לי
- השכיבנו
- היום תאמצנו
- לדוד מזמור
- מי שעשה ניסים
- אדם יסודו מעפר (יודיש)
- אמר רבי אלעזר
- אשמנו
- רחל מבכה על בניה
- שוכני בתי חומר (סליחות)
- שים שלום
- ונתנה תוקף
- ובמקהלות רבבות
- וכל באי עולם - כבקרת
- ולירושלים עירך
- יהי רצון (ברכת החודש)
- ישמחו (יודיש)
- מקדש מלך.


text:
בלוט דרוק
בלוט דרוק איז דער דרוק וואס דאס בלוט וואס צירקולירט אין קערפער לייגט אויף די ווענט פון די אדערן.
דאס איז נאר שייך ביי די גרויסע אדערן און נישט אויף די אדערן וואס פירן פון און צו די לונגען.
געוויינלעך מעסט מען בלוט דרוק אינעם אויבערשטן טייל פון ארעם. מען זאגט אויס בלוט דרוק ווי סיסטאלישער דרוק קעגן דיאסטאלישן דרוק. נארמאלער דרוק פון א געוואקסענעם מענטש וואס רוט איז אומגעפער 120/80 מ"מ Hg.
צו הויך בלוט דרוק איז א קראנקייט וואס קען פירן צו פאטאלע סטראק און הארץ אטאקע.
דאס קומט פון איבעריגע אנגעצויגענקייט, מען ברויך דאס קריטיש קאנטראלירן דורך עסענווארג דיעטע פון עלימינירן בוימל פעטן אלקאהאל, צוקער און איבעריגע וואג, איבונגען און מעדיצין.


text:
מוזיק
מוזיק, איז א ארגאנעזירטער צוזאמשטעל פון קולות, איןדעם ווערט אריינגעמישט מענטשליכע קולות אינסטרומענטאלע קולות און נאך,
מוזיק ווערט געניצט ארויסצוגעבן געפילן, געדאנקען און נאך.
די אפטייטש פון מוזיק ווערט געטוישט לויטן קולטור.
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רענעסאנס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין דער רענעסאנס תקופה (בערך 1400 -1500) האט מען געשריבן א סך מוזיק. פיל קאמפאזיטארן פון יענער תקופה האבן געשריבן מוזיק וואס מען שפילט און זינגט נאך ביזן היינטיקן טאג.
איינער פון די בארימטע קאמפאזיטארן איז געווען דזיאוואני דא פאלעסטרינא (1525-1594). אין זיין מוזיק, זינגען צוזאמען עטלעכע זינגער אין א כאר.
אינסטרומענטן אין דער רענעסאנס תקופה זענען געווען דער וויאל און די לוטניע.
באראק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קלאסישע תקופה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין מערב-וועלט מוזיק, מיינט די קלאסישע פעריאדע מוזיק פון בערך 1750 ביז 1825. דאס איז די צייט פון די קאמפאזיטארן יאזעף היידן, וואלפגאנג אמאדעוס מאצארט. ארקעסטערס זענען געווארן גרעסער און קאמפאזיטארן האבן אנגעהויבן שרייבן לענגערע שטיקלעך מוזיק גערופן סימפאניעס מיט עטלעכע טיילן (גערופן זאצן). טייל זאצן פון א סימפאניע זענען הויך און גיך, אנדערע שטיל און אומערט.
אן אנדער וויכטיגער טיפ מוזיק איז געווען דער סטרונע קווארטעט, א פיעסע געשריבן פאר צוויי פידלען, א וויאלע און א וויאלאנטשעל. אזוי ווי סימפאניעס, האט א סטרונע קווארטעט פיר זאצן. היידן, מאצארט און בעטהאוון האבן אלע געשריבן פיל בארימטע סטרונע קווארטעטן.
אין דער תקופה האט מען ערפונען די פיאנע. קאמפאזיטארן האבן גערן געהאט די פיאנע ווייל מיט איר קען שפילן דינאמיש—ווערן העכער אדער שטילער. אנדערע פאפולערע אינסטרומענטן זענען געווען דער פידל, דער וויאלאנטשעל, די פלייט, דער קלארינעט און די אבאע.
ראמאנטישע תקופה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מאדערנע תקופה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פון 1900 ווערט אנגערופן די "מאדערנע תקופה" פון מוזיק. איינער פון די בעסטע באקאנטע דזשעז מוזיקער איז געווען לואי ארמסטראנג (1900-1971).
עלעקטראנישע מוזיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – עלעקטראנישע מוזיק
היינטיקע צייטן קען מען שאפן מוזיק עלעקטראניש. קלאוויאטורן, עלעקטרישע גיטארן שאפן מוזיק דורך עלעקטראניק. זיי קענען נאכמאכן טראדיציאנעלע אינסטרומענטן און זיי קענען אויך שאפן גאר אנדערע קלאנגען.
דיפרענצען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אזוי ווי מוזיק איז א וועג ווי אזוי - ארויסצוברענגען א געדאנק, אדער געפיל, (און צומאל איז דאס דער איינציגסטער וועג), אדער מאנילופירן די גיסטע פינעם מענטש - ווערט מוזיק שטארק אויסגעניצט ביי אלע קולטורן אין רעליגיעס.
- ביי אידען איז דאס אין צייטען פון בעש"ט געווארען א חלק פון עבודת השם, נאך אין די צייטען פון בית המקדש פלעגט מען זינגען ביים ברענגען א קרבן אריינצוברענגען חרטה געפילן, און שמחת בית השואבה אריינצוברענגען ליסטיגע פרייליכקייט.
- ביי גויים איז די דא אסאך זשאנערן און באדייטן איבער מוזיק, ווי למשל ס'איז דא קירכע לידער ס'איז דא גאסען לידער - וואס דאס הייסט צומאהל "די שווארצע מוזיק", און אזוי ווייטער..
- און די מאוויס ווערט עס געניצט צו אריינשלעפן דעם מענטש און העכערע ספערן
- יעדע לאנד האט א הימנע
יעדע לאנד און יעדע רעליגיע און אפילו יעדע שיכט: פויערן פאסטוכער צוגלייך, -- האט זיך זיין גאנג און מוזיק צומאהל גלייך צו אנדערע לענדער און צומאהל גאר עפעס אנדערש.