text:
לעבעדיק מיט די יפעקס פון טינניטוס
January 13, 2015 דורך Emma
פילעד אונטער טינניטוס, טינניטוס רעמאַדיז
כאָטש טינניטוס איז ניט אַ לעבן טרעטאַנינג צושטאַנד, די יפעקס אויף אַ פנים קוואַליטעט פון לעבן קענען קייט פון מיילדלי יראַטייטינג צו קאָזינג הויפּט פּראָבלעמס מיט יעדער טאָג לעבעדיק. די גרונט פון טינניטוס וועט לאַרגעלי באַשטימען די מענטש ס פיייקייַט צו פירן די סימפּטאָמס. דאס וועט ווירקן ביידע די שטרענגקייַט פון די טינניטוס סימפּטאָמס און די לענג פון צייַט די מענטש דערפאַרונג די סימפּטאָמס. עטלעכע פון די הויפּט יפעקס פון די צושטאַנד זענען יגזאַמאַנד דאָ.
אַרבעט – שטרענג טינניטוס קענען אָנמאַכן הויפּט פּראָבלעמס מיט קאַנסאַנטריישאַן בייַ אַרבעט אַזאַ ווי זייַענדיק קענען צו הערן אין מיטינגז און נאָכגיין שמועסן
זיכערקייַט – פּראָבלעמס קענען אויפשטיין אין אַ אַרבעט סוויווע אַרום געהער ווארענונג סיגנאַלז אָדער פאָלטי מאשינען. עס קענען אויך זיין אַ ענין אין וואָכעדיק לעבן אַזאַ ווי אַריבער ראָודז.
שולע -טינניטוס איז ניט באגרענעצט צו אַדאַלץ – קינדער קענען אויך דערפאַרונג סימפּטאָמס וואָס קענען מאַכן עס שווער פון זיי צו הערן וואָס איז זייַענדיק האט אין די קלאַסצימער און קענען פירן צו פעלן פון קאַנסאַנטריישאַן וואָס אין קער געקענט פּאַטענטשאַלי פירן צו דיסרופּטיווענעסס.
סאציאל לעבן – ווייַטערדיק אַ שמועס בייַ אַ פּאַרטיי אָדער אויף אַ נאַכט אויס, אָדער אַפֿילו געהאט אַ מאָלצייַט אָדער געגאנגען צו די סינעמאַ קען זיין מער שווער פֿאַר מענטשן.
שלאָפן – טינניטוס קענען האָבן אַ דעטראַמענאַל ווירקן אויף שלאָפן ווי דער ראַש ינטענסיפיעס אין דער שטיל מאכן עס שווער צו פאַלן שלאָפנדיק. פעלן פון שלאָפן דאַן ז פּראָבלעמס מיט קאַנסאַנטריישאַן און יריטאַבילאַטי.
רעלאַטיאָנשיפּס – טינניטוס קענען פירן צו ישוז מיט קאָמוניקאַציע מיט שוטעף און אַ באמערקט פעלן פון עמפּאַטהי דורך די מענטש יקספּיריאַנסינג די סימפּטאָמס. די סופפערער קענען ווערן אַנויד בייַ די פעלן פון פארשטאנד אנדערע זאלן ווייַזן צו די צושטאַנד און זאל אָנהייבן צו פילן אפגעזונדערט.
דייַגעס און דעפּרעסיע – די מער שטרענג די סימפּטאָמס פון טינניטוס זענען, די מער מסתּמא איר זענען צו פילן באַזאָרגט און דערשלאָגן, צו ווערן יראַטאַבאַל און האָבן פּראָבלעמס מיט קאַנסאַנטריישאַן און שלאָפן. דרוק און דייַגעס יגזאַסערבייט די סימפּטאָמס און דעריבער איר קענען ווערן טראַפּט אין אַ ציקל פון מאכן די סימפּטאָמס ערגער.
דאס זענען עטלעכע אַספּעקץ פון לעבן אַז טינניטוס קענען ווירקן. די סימפּטאָמס קענען זייַן אַזוי שטרענג פֿאַר עטלעכע מענטשן ווי צו ווערן דעביליטאַטינג און אַפֿילו גרונט די מענטש צו פילן סואַסיידאַל. עס איז האט שוין סאַגדזשעסטיד אַז די סיבה די באַרימט מאָלער ווינסענט וואַן גאך שנייַדן אַוועק זיין אייגן אויער איז ווייַל ער איז געווען געטריבן מעשוגע דורך טינניטוס.
דאנק איר פֿאַר לייענען דעם אַרטיקל, דעם וועבזייַטל שטיצט אַ פּראָדוקט גערופן טינניטוס מיראַקלע וואָס האט ווייַטער גרויס אינפֿאָרמאַציע וועגן העלפן פֿאַר טינניטוס און צו געפינען אויס מער דריקט דאָ: טינניטוס מיראַקלע


c: text/html

text:
1925
1925 איז דאס 25סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1925 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 21סטן יאנואר - אלבאניע רופט זיך אויס א רעפובליק
- 13טן מערץ - דער אמעריקאנער שטאַט טענעסי פארבאט לערנען עוואלוציע טעאריע אין שולעס
- 8טן אפריל - יידן בענטשן ברכת החמה
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 14טן יאנואר - הרב שלמה קארליבאך (נפטר אין 1995)
- 31סטן יאנואר - יגאל תלמי, ישראלדיקער פיזיקער
- 6טן אפריל - העלגא דען, יידיש-האלאנדיש מיידל, וואס איר לעצטע טעג אונטער דער נאצישער הערשאפט האט זי באשריבן אין איר זשורנאל (דערמארדעט 1943)
- 14טן מיי - יובל נאמן, ישראלישער פיזיקער און פאליטיקער (נפטר 2006)
- 2טן יולי - פאטריס לומומבא, פרעמיער מיניסטער פון דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא (געש' 1961)
- 24סטן נאוועמבער - וויליאם באקלי, אמעריקאנער שרייבער
- 27סטן דעצעמבער - משה ארענס, פארטיידיקונגס מיניסטער אין ישראל
- יהושע לעדערבערג, יידישער-אמריקאנער ביאלאג, נאבעל פריז געווינער פאר פיזיאלאגיע און מעדיצין (געש' 2008)
- דוד אלעזר, דער ניינטער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל (געש' 1976)
- פאל פאט, הערשער פון קאמבאדיע וואס האט געהרגעט מיליאנען פון זיין פאלק (געש' 1998)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 12טן מערץ - סון יאט סען, ערשטער פרעזידענט פון דער כינעזישער רעפובליק (געב' 1886)
- 22סטן יוני - פעליקס קליין, דייטשער מאטעמאטיקער (געב' 1849)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
קישקונהאלאש
קישקונהאַלאַש אדער האַלאַש (אונגאריש: Kiskunhalas) איז א שטאט אין פעסטער קרייז, אונגארן, 130 ק"מ דרום פון פעסט (בודאפעשט) און נישט ווייט קישקעריש.
אין יאר תר"ס האבן געוואוינט דארטן 1,018 יידן.[1]
דארטן איז געווען א רב ער איז נישט געווען אזא גוטער רעדנער און בכלל איז ער געווען מער א סארט דאקטאר ווי א רב, אבער עס איז דארטן געוועזן אפאר חסיד'ישע משפחות האט מען אויפגענומען פאר דיין הרב יחזקאל שרגא בראך[2] א זון פון דעם נירמאדער רב הרב שמואל בראך.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ "קישקונהאלאש", ביי "JewishGen" (אויף ענגליש)
- ↑ דרכי משה החדש עמוד לד


text:
לאנד
צו מיינט איר באדן?
אין פאליטישער געאגראפיע און אינטערנאציאנאלער פאליטיק איז א לאנד א געאגראפיש ארט וואס איז די טעריטאריע פון א מדינה אדער א שטאַט.
אחוץ אנטארקטיקע איז די גאנצע יבשה פון דער ערד צעטיילט אויף לענדער.
לאנד איז קען זיין א קליין שטיק לאנד ביז א לאנד וואס דעפינירט א רעגירונג וואס פארפיגט אויף א לאנד, ווי די דאס לאנד קאנאדע. א לאנד קען אויך זיין וואס האט אמאל געהאט אן אייגענע רעגירונג אבער איז אצינד א טייל פון א גרעסערער מדינה, ווי ענגלאנד, סקאטלאנד און וויילס.
איז א פאליטישע געמיינדע וואס באוואינט אַ געאגראפישע אָרט, און באזיצט אינערליכע און אויסערליכע סאַווערענץ, און איז למעשה דער וואס קען ניצן די שטארקייט.
עס איז מעגליך עס זאל אדער זאל נישט האבן אן ארגאניזירטע רעגירונג צו בכלל עקזיסטירן. עס איז שוין געווען מדינות וואס מער ווי איין גרופע האט זיך פארמאסטן צו זיין די רעגירונג. אבער זייער סטאטוס אלס מדינה/שטאַט איז נישט געטוישט געווארן. ווי למשל די רעפובליק פון כינע אין 1912.
א רעגירונג איז נישט א זאך וואס מוז זיין אז די מדינה/שטאַט זאל זיין א שטאַט, אויב און ווילאנג די אינטערנאציאנאלער געמיינדע אנערקענט איר עקזיסטענץ אלס א מדינה.
אבער די אנערקענונג פון אנדערע שטאַטן/מדינות איבער די סאַווערענץ פון א שטאַט/מדינה איז וויכטיג כדי צו קענען מאכן אפמאכן מיט די אנדערע שטאַטן/מדינות. נאכמער עס מוז האבן א רעגירונג פאר די אינערליכע ווירטשאפט.
א מדינה איז א גרויסער געאגראפישער ארט מיט אירע אינסטיטוציעס פון רעגירונג וואס פירן די ווירטשאפט, אנדערשט ווי א שטאָט אדער שטעטל אדער דארף, ווערט דאס באטיולט דורך איר פירערשאפט, ווי למשל ניו יארק סטעיט איז זייער גרויס און ווערט געפירט דורך אלבאני אבער יעדע שטעטעל און ניו יארק סיטי ווערט אנגערופן באזונדער, זיי האבן א באזונדערע אבער נישט אינגאנצען א לעגאלער כח, און באוואינטקייט/פאפולאציע.
אנדערע ווערטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- שטאַט ווערט אויך גינוצט אויף די ציטיילטע שטאַטן אין א פעדעראלער רעגירונג ווי די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.
לאנד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
באדייט די געאגראפישע געגנט.
בירגער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
באדייט די מענטשן פון דער מדינה.
שטאַט אדער מדינה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
באדייט די פאליטישע רעגירונג און די מדינה ווי אזוי עס איז אנגענומען אין דער אינטערנאציאנאלער געמיינדע. די פאראייניקטע פעלקער האט 192 מדינות אלס מיטגלידער.


text:
דרעטל
א דרעטל איז א שטיקל דראט איינגעבויגן מיט צוויי שפיצן וואס מען ניצט צו באהעפטן פאפיר.
בכדי צו באהעפטן עטליכער פאפירן צוזאם ניצט מען א דרעטלער וואס בייגט די שפיצן אז די פאפירן זאלן האלטן זיך צוזאמען גוט. מען קען אויך דרעטלן א פאפיר צו א טאוול; אין דעם פאל בלייבן די שפיצן גראד. דער ערשטער טיש דרעטלן איז געווארן ערפינדן אין 1877. די געוויינטליכע דרעטלך קענען האלטן צוזאמען 10-15 פאפירן, אבער ס'איז אויך פארהאן דיקער דרעטלעך וואס קענען באהעפטן דאקומענטן פון 20, 50 אדער 100 בלעטער.
דרויסנדיקע פארבינדונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ביורא מוזיי - געשיכטע פונעם דרעטלער (אויף ענגליש)


text:
ברוסט
א פרוי ס ברוסט.
די ברוסט איז אַ דריז פון א מענטש, וואס ביי פרויען נאכן געבערן גיט זי מילך צו זייגן דאס קינד.
אומגעפער ביי די עלף יאר, הייבט זיך אן צו ווייזן ביי א פרוי סימני בוגרות. איינע פון די סימנים איז: אז די בריסט הייבן אן ארויסצושטארן, און ווען א מאן זעט דאס, באקומט ער א תאווה צו איר.
דער תפקיד פון די בריסט איז צו זייגן דאס קינד. אמאליגע צייטן פלעגט מען געבן צו זייגן ביז צוויי יאר, אבער היינט רוב פרויען זייגן נישט אזוי לאנג.
דאס ווערט גערופן אין לשה"ק "דדים" אדער "שדים" ברענגט ארויס די אהבה צו א פרוי, ווי עס שטייט אין שיר השירים.
שוועסטערייַ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פיסיאָלאָגיקאַל פֿונקציע פון בריסט איז ברעסטפידינג קליינע קינדער. זענען בריסט פּראָדוצירן מילך אין די סוף פון די שוואַנגערשאַפט און נאָך געבורט, אַדזשאַסטיד פֿאַר אָפּטימאַל פידינג אַ בייבי. דער פּראָצעס פון מילך פּראָדוקציע אין מילכיק האָרמאָנע קריטיקער, פּראָולאַקטאַן, סאַקריטאַד דורך די פּאַטואַטערי דריז.
לאַקטאַטיאָן יוזשאַלי סיסיז ין איין יאָר, און עטלעכע אַבק פרויען אויך בעסער צו ויסמייַדן ברעסטפידינג בעסאַכאַקל. אין מיינונג פון דעם עקזיסטענץ פון בייבי עסנוואַרג קאַמפּאַונדז (פאָרמולע), צוגעפאסט צו קאָרמען בייביז און אַרייַננעמען דעם קאַמפּאָונאַנץ פון ברוסט מילך ווי ביטנייַ פֿאַר אינדוסטריעלע פּראָדוצירן. די פאָרמולע מאַכן בייבי לאגלען געמאכט פון גלאז אָדער פּלאַסטיק מיט אַ גומע אָדער סילאַקאָון אָפּל היטל. געבויט אין אַ פלאַש אָפּל אַז סימיאַלייץ דער ברוסט אָפּל.
ברוסט ווי אַ חפץ פון געשלעכט - סטימיאַלציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויסזען פון די ברוסט איז עטלעכע פון די סיבות אַז העלפן געשלעכט-עראַוזאַל אין מענטשלעך מאַלעס, כוועראַז אין אנדערע מאַמאַלז (אַזאַ ווי הינט, קאַץ פערד, אאז"וו), ניט צו ברענגען דעם אָרגאַן פון דעם זכר געשלעכט-עראַוזאַל. איין מיינונג הייַנט איז אַז אנדערע מאַמאַלז עוואלוריט אַ מעכאַניזאַם פון געשלעכט-עראַוזאַל אין אנדערע וועגן (אַזאַ ווי די ויסשיידונג פון פעראַמאָונז, יידענטאַפייינג סמעללס פון צאָע ווייַבלעך, אאז"וו) בשעת אין מענטש האט יוואַלווד אין טייל דעם מעקאַניזאַם פארבונדן מיט יידענטאַפייינג פונדרויסנדיק וואונדער ווייַבלעך (ווי בריסט, די גשמיות און ווייַבלעך אָפּפירונג, אאז"וו). אנדערע מאַמאַלז קלענערער בריסט אין באַציונג צו גוף פאָרמאַט און ילאָנגגייטאַד פאָרעם, און זיי וואַקסן נאָר בעשאַס שוואַנגערשאַפט און פֿאַר ברעסטפידינג.
בריסט אין מאַלעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס איז אויך אַ ברוסט געוועב אין מענטשן-מערסטנס דיפּליטיד געוועב. דערשיינונג פון ברוסט ינלאַרדזשמאַנט אין מענטשן איז גערופן גינעקאָמאַסטיאַ (Gynecomastia)-יוזשאַלי פֿאַר עטלעכע אומבאַקאַנט סיבה, אָבער אויך רעכט צו פאַרשידן כאָרמאָונאַל דיסאָרדערס, אָדער ווי אַ זייַט ווירקונג פון זיכער דרוגס. 1% צאָרעס פון ברוסט ראַק זענען מענטשן, פאַטאַל לויף פון דעם קרענק פיל מער אין מענטשן ווי אין ווייבער.


text:
1976
1976 איז דאס 76סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1976 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
1976 איז געווען אן עיבור יאר וואס האט אנגעהויבן דאנערשטאג.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 5טן אפריל - האראלד ווילסאן רעזיגנירט אלס מתפקידו פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
- 15טן אפריל - דוד אלעזר, דער ניינטער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל (געב' 1925)
- 2טן יולי - צפון וויעטנאם און דרום וויעטנאם ווערן פאראייניקט.
- 28סטן יולי - ערדציטערניש מיט שטארקייט 7.8–8.2 פלאכט אויס טאנגשאן, כינע. 242,769 מענטשן אומגעקומען און 64,851 פארוואונדעט.
- 15טן דעצעמבער - סאמאא ווערט אנגענומען אלס מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 23סטן יולי - יהודית פאלגאר, יידישע-אונגארישע שאך גרויסמייסטער
- 5טן אקטאבער - ראמזאן קאדיראוו, דריטער פרעזידענט פון טשעטשניע
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 24סטן מערץ - מארשל בערנארד מאנטגאמערי, קאמאנדיר פון די אליאירטע קראפטן אין צפון אפריקע ביי דער צווייטער וועלט מלחמה (געב' 1887)
- 19טן סעפטעמבער - הרב יחזקאל אבראמסקי, ראב"ד אין לאנדאן און מחבר פון חזון יחזקאל אויף דער תוספתא (געב' 1886)
נאבעל פריזן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- עקאנאמיק - מילטאן פרידמאן


text:
תולדות אהרן
תולדות אהרן איז א ירושלימער חסידות פון בערך טויזנט משפחות וואס איז געגרינדעט געווארן אלס אן אפטיילונג פון די חסידות "שומרי אמונים" חבורה פון עובדים דורך ר' אהרנ'ס חסידים. טייל פון זיי וואוינען אין בית שמש און אויך האבן זיי קליינע שטיבלעך אין לאנדאן, מאנסי, וויליאמסבורג און בארא פארק.
איר רבי און גרינדער איז געווען רבי אברהם יצחק קאהן זצ"ל.
זיין ממלא מקום איז דער היינטיגער רבי, זיין יונגערער זון רבי דוד קאהן צוליב דעם וואס דער עלטערער זון רבי שמואל יעקב איז א וויזשניצער חסיד און א גרויסער טייל עולם האט אים נישט געוואלט אויפנעמען אלס רבי'ן.
דער עלטערער זון רבי שמואל יעקב קאהן האט געעפנט פאר זיך א חסידות מיטן נאמען תולדות אברהם יצחק.
תולדות אהרן איז געווען באקאנט אלס זייער פרום רעליגיעז און אויסגעשפראכן קעגן סיי וואסארא מאדערנקייט.
ווערענדיג געגרינדעט מלכתחילה אלס א חבורה נישט א חסידות האבן זיי שווערע תקנות וואס פאסט פאר בני עליה, וואס איז זייער שטרענג, מען מעג נאר וואוינען אין געוויסע פלעצער אין מאה שערים און אין בית שמש. מען מעג נאר גיין מיטן ירושלימ'ער לבוש. און מען מוז דאווענען מיט קולות וברקים און זיך שאקלען זייער שטארק. א.א.וו.


text:
הערמאן גערינג
הערמאן גערינג (דעם 12טן יאנואר 1893 - ), פון די הויפטן פון דעם נאצישן רעזשים, אין דייטשלאנד.
געבוירן אין 1893, און ער איז באגאנגען זעלבסטמארד, איידער ער איז אומגעקומען דורכן געריכט.
אין 1922, איז ער געווארן א מיטגליד אין די נאצי פארטיי, און געווארן קאמאנדיר פון די עס ע, ביי די נאצי פוטש 1923, האט ער טייל גענומען, און ווען עס איז דורכגעפאלן, איז ער אנטלאפן פון דייטשלאנד.
אין 1932, ווען די נאציס זענען געקומען צו דער מאכט, איז ער ערוויילט געווארן אלס פרעזידענט פונעם רייכסטאג, א יאר נאכדעם איז ער געווארן פרעמיער מיניסטער פון פרייסן, און מיניסטער פאר פלי-געצייג אין דייטשלאנד.
צווייטע וועלט מלחמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביי די צווייטע וועלט מלחמה, איז ער געווען הויפט פון די לופטוואפע, און געווען צווייטער נאך היטלער, גערינג איז געווען פאראנטווארטליך, פארן באראבעווען די יידן, פון דייטשלאנד. און פארן פארטרייבן די יידן, וואס איז געווען אייכמאןס פלאן.
אין יולי 1941, האט איבערגעגעבן די ענדגילטיגע לייזונג, פאר ריינהארד היידריך.
נאך דער מלחמה, איז ער פאראורטיילט געווארן צום טויט, ביים נירנבערג פראצעס, און א טאג איידער ער האט געדארפט אומקומען דורך תליה, האט ער זיך גענומען דאס לעבן.


text:
פעדעפיליע
פעדעפיליע איז א מנובל אויף קינדער אונטער די 16 יאר בערך ווייל יעדעס קינד איז אנדערשט ווען ער ווערט פארעכענט אלס פובערטי, ד.ה. שערות צו ווערן אנגערופן א טינעיזשער אדער בחור דאן הייסט דער מנובל שוין מער נישט קיין פעדעפייל. נאר בלויז א מנובל אין א האמאסעקסואל אויב באלעסטיגט ער זכרים.
אינהאַלט
פון וואס מאכט זיך דער קרענק?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אבסעסיע קען ליידער קומען אויף פארשידענע אופנים, רוב מאל זענען זיי אליינס אדורך דעם פיינוניגונג אז זיי זענען געווארן באלעסטיגט פון פעדעפיילס ווען זיי זענען געווען קינדער. אז זיין מוח לויפט שוין ארום די פראבלעם און געפיל פון פעדעפיליע.
די זענען געווענליך מענטשן וואס זענען זייער ווארעם און געפיליג. און די געפילן ווערן אינפלעטעט אויף די ראנג דירעקציע.
עס קען אבער אויך זיין עקלדיגע אומבאהאלפענע מענטשן מיט פארפוילטע מידות און זיי האבן ליידער נישט קיין פריינט פון וועמען צו באקומען ליבע זיכן זיי דאס ביי קליינע אומבאהאלפענע באשעפענישען מיט געוואלד.
דער מוח פונעם רודף[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סאיז דא דרגות אין די מוח וואס שפילט זיך אפ ביי די פעדעפיילס בשעת זיי טוען אפ זייער רשעות, די ווייניגערע געלונגענע פירן זיך אויף ווי אלכעהאליקער און ווי פארדראגט אן קיין חשבון, אבער די מער קלוגערע און געלונגענע איז ביי זיי דער רייץ צו ליבען קינדער איז ביים פעדעפייל אזוי שטארק, אז ער קוקט אן דעם קינד ווי אן ערוואקסענער, ער קויפט אים מתנות, שפילט זיך מיט אים טעג וואכן חדשים, און איז מקריב זיין לעבן פאר דעם קינד פונקט ווי אן ערוואקסענע רילעישאנשיפ. ממילא פילט ער אז טאמער ער באלעסטיגט דאס קינד, אז דאס קינד וועט רעאגירן ווי אן ערוואקסענער. אבער א שוואכערער פערזאן איז אייביג מער געטשטעפעט און דערשלאגן לויט דעם מער שטארקייט פון זיין באלעסטיגער. הכל לפי המבייש והמתבייש.
חינוך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פעדעפיליע טרעפט זיך ביי די מלמדים, משגיחים איבערהויפט די כאריסמאטישע און געלונגענע וואס די עלטערן און קינדער טראסטן און ליבען דאס מערסטע, אין חדר אדער אין ישיבה. די אומגעלונגענע מלמדים וואס זענען קראנק כאפט מען גאר שנעל און מען ווערט פון זיי פטור אויפן קלענסטן קאמפלעינט, אבער ביי די געלונגענע דארטן איז דער גרעסטער צרה ווייל זיי קענען פארבלייבן יארן אן דעם וואס מען זאל געהעריג קענען אויפדעקן אדער אויפווייזן אז זיי זענען נישט וואס מ'מיינט. קיינער וויל נישט גלייבן אויף זיי, נישט דער מנהל און נישט דער טאטע, און נישט די חברים אז דער בעסטער מלמד זאל דאס קענען טאן. און דאס קינד ווערט קראנק און גייסטיש צורידערט אז דער בעסטער מלמד וועמען ער האט אזוי געטראסט האט דאס צו אים געטאן, און קיינער אין די וועלט קען אים נישט פארשטיין זיין פיין, אדרבה זיי לייגן נאך אלע צו זאלץ צו די וואונדן מיטן אים נישט גלייבן.
אמאל איז דאס געווען אין פארעם פון אראפציען די הויזן און פראקן, דאס איז היינט אומלעגאל און מ'קען ארעסטירן ווייל דאס ווייזט אז די מלמד האט ליעב קינדער. היינט אין אמעריקע קען מען ארעסטירן יעדער עלטערער מאן וואס לייגט א האנט אויף א קינד, ממילא מאכט זיך דאס די מערסטע ביי דייקא די מענטשן וואס זענען מאנופולירער און חברה לייט וואס ווייסן וויאזוי צו ווערן באפריינדעט מיט די קרבנות. און זיי צווינגען אויף א קליגערן אופן.
פראבלעם וואס קען אנהאלטן אייביג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וויבאלד אונזער חרדישער לאגער איז זייער פארמאכט, און די רודפים זענען געווענליך גאר קלוגע און זיי לאקערן נאר אויף קרבנות וואס האבן א היסטאריע פון א צובראכענע שטוב אדער נפשיות'דיגע פראבעלמען, גלייבט קיינער נישט דעם קרבן און דער רודף קען אנגיין יארן. איבערהויפט אז מען דארף זיך רעכענען מיט לשון הרע און מסירה און אויך די שאנדע אויף די פאמיליע'ס סיי פון די קרבנות און סיי פון די רודפים.
דערויסענדע לינקס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- א ליסטע פון מנובלים, לויט די געגענטער, וואו זיי וואונען כדי זיך צו היטן די קינדער און פרויען פון זיי. טייפט אריין סיי וואסערע זיפקאוד איר וואונט


text:
בית וגן
בית וגן איז א געגנט אין מערב ירושלים. די ארומיגע געגנטן זענען רמת בית הכרם, רמת שרת, גבעת מרדכי און קריית יובל.
געגרינדעט אין 1921 אין דער צייט פון דעם בריטישן מאנדאט אלס איינער פון די זעקס גאָרטן-געגנטן. ס'איז דעמאלסט געווען דער העכסטער פלאץ אין ירושלים, לעבן הר הרצל, און וועגען דעם איז דא אינמיטן געגנט א רעזערוו פון וואסער. די הויפט גאס איז "רחוב הפסגה", וואס איז געווען די העכסטע גאס אין ירושלים, ביז די אויפבוי פון דער גילה געגנט.
היינט זענען רוב איינוואוינער פרומע חרדישע אידן, אשכנזישע ספרדישע צוגלייך, דארט איז דא אסאך בתי מדרשים און ישיבות, ווי קול תורה, ישיבת עטרת ישראל, ישיבת הר המור און ישיבת נתיב מאיר און אויך בית מדרש גבוה פאר דיינות מכון הארי פישל. אזוי אויך איז דא דארט אסאך מוסדות פאר לערנונגען ווי אולפנת חורב, מכללה ירושלים, תיכון הימלפרב, מכון לב און נאך. דער באקאנטער שערי צדק שפיטאל איז ביי דער צפון זייט פון דער געגנט.
אזוי ווי די געגנט איז די העכסטע איז עס די קעלטסטע און מערסט-ווינטיג און די אזוי קאלטע ווינטער נעכט אין ירושלים. אויך צוליב דער הויך האט מען געבויט אין בית וגן דער שטאטישער רעזערווואר פון ירושלים, דער גרעזטער באדעקטער רעזערווואר אין גאנץ ישראל.
די דירות זענען טייער צוליב די נאכפראגע פון די עולים מערסטנ'ס פון אמעריקע און פראנקרייך.
מערקווירדיקע איינוואוינער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- הרב יהושע נויווירט
- הרב יחזקאל אברמסקי
- הרב עזריאל אויערבאך


text:
די פרשה פון ילדי תימן
די פרשה פון ילדי תימן (תימנישע קינדער) מיינט די שרעקלעכע פרשה וואס איז געווען וועגן די תימנישע קינדער וואס האבן אימיגרירט אין ישראל פון תימן און פון וועלעכע אסאך זענען נעלם געווארן. די עלטערן האט מען געזאגט אז די קינדער זענען געשטארבן. אבער אסאך עלטערען טענה'ען אז מ'האט זיי געגנבעט פון די עלעטערן און פארקויפט. ביז היינט ווייסן נישט די עלטערן פאר זיכער וואו זיינען די קינדער. מען האט פאר אסאך פון די עלטערן געוויזען מצבות און קברים, אבער עס זענען דא וואס האלטן אז די קברים זענען פאלש.


text:
דעת תורה האט געשריבן:וואס רוסלאנד האט געהאט קעגן הילערי האבן זיי נישט גענוצט איר צו בלעקמעילען, נאר צו פאקטיש באשמוצן. (כאטש עס קען זיין אז זיי האבן פרובירט איר צו בלעקמעילען בעפאר, און ווי אן אחריות'דיגע שטאטספרוי האט זי זיי העלדיש אפגעווארפן, און געלאזט ענדערש זיי זאלן ארויס געבן די מורא'דיגע 'סחורה' אויף איר).
איסר האטלקי האט געשריבן:האלסטו טאקע אז זיי האבן סחורה אויף אים? זיי דרייען סתם א קאפ.
אדער איז עס ניטאמאל זיי ווי אויבנדערמאנט די סי איי עי איז גאר אויפגעקומען דערמיט צו דרייען די בויך פון אלע רעפובליקאנער אין לאנד.
און אויך א וועג אז טראמפ זאל אויפהערן פארפירן אז רוסלאנד האט נישט געהעקט די וואלן....
דאס אלעס. אודאי אז רוסלאנד גייט עס גוט אויסנוצן, אבער קיינער זאל זיך נישט אנרעדן אז זיי האבן טאקע עפעס.
בן אדם האט געשריבן:טראמפ האט היינט צוגעגליכן די סי איי עי צו די נאצי'ס ימ"ש.
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 4 געסט


text:
טאהש (הויף)
טאהש איז א חסידישער הויף געגרינדט דורך הר"ר משולם פייש לאווי אין טאש, אונגארן. היינט צוטאגס איז דער טאהשער הויף, הויפטקווארטירט אינעם טאהשער שטעטל אין קאנאדע געגרינדעט געווארן דורך רבי משולם פייש לאָווי, דער פריערדיגער טאָהשער רבי.
דער טאהשער רבי האט זיך קיינמאל נישט געמישט אין קיין שום מחלוקת, און איז געווען שטארק באוואוסט מיט זיין גרויסע אהבת ישראל און פארטיילן גרויסע געלטער פאר צדקה. דער טאהשער רבי האט געטראגן דעם נאמען פון זיין זיידן וואס האט מייסד געווען דאס שושלת, און ווי עס לויטעט די חסידישע לעגענדע, האט ער גאר געענדלט אין אים.
אינהאַלט
טאהשער דינאסטיע
די דינאסטיע פון טאהש ציט זיך צוריק ביזן ערשטן רבין פון טאהש, הרב הקדוש רבי משולם פייש (תקע"ו, יאזעפסדארף, בעהמען - כ"ח סיון תרל"ג, טאהש) וועלכער איז באטיטלט געווארן דורך צדיקים אלץ דער "שרף" פון טאהש, צוליב זיין פלאם פייערדיגער עבודה. רבי משולם פייש איז געווען א זון פון רבי מרדכי סג"ל לאווי, אן אייניקל פונעם תוספות יום טוב, און זיין מוטער זעלדא.[1].
רבי משולם פייש איז געווען א תלמיד פון די צדיקים רבי דוד'ל דינאווער און רבי אייזיקל קאמארנער, ער איז אויך געפארן צו אלע אנדערע צדיקים פון זיין דור און זיי האבן אים אלע זייער מחשיב געווען, צווישן אנדערע איז ער געווען אין צאנז ביים דברי חיים און ביים ישמח משה, דער צאנזער רב האט אים אנגעכאפט די הענט און געפרעגט "פון ווי קומען די הייליגע הענטלעך?".
רבי משולם פייש איז געווען א איש קדוש און מפורסם אלס א אפענער בעל מופת ביי וועם מען האט געזען וואונדערליכע זאכן און מופתים.
זיין זון האט געהייסן רבי אלימלך מטאהש, וועם די טאהשער חסידים רופן מיט'ן טיטל דער "סבא קדישא" פון טאהש. ער איז געווען א תלמיד פון רבי אייזיק'ל קאמארנער, און פון רבי צבי אלימלך בלאזשעווער.
אזוי ווי זיין טאטע איז ער אויך געווען אן איש קדוש ובעל מופת מפורסם צו וומען מען איז געקומען צו פארן פון גאנצן לאנד זיך פראווען נאך ישועות.
רבי אלימלך טאהשער איז שטארק באוואוסט מיט זיין גרויסער עבודה אין יום טוב פורים.
רבי אלימלך איז נסתלק געווארן אום כ"ג כסלו תש"ג.
דער טאטע פון טאהשער רבי'ן זצ"ל איז געווען רבי מרדכי רב פון דעמעטשער אין גלילות פון טאהש. וועלכער איז געווען דער עלטסטער זוהן ביי רבי אלימלך.
ער איז אומגעקומען אין דעם קריג צוזאמען מיט די רביצין און עטליכע קינדער, אום חודש אלול תש"ד הי"ד.
נאך דעם קריג האט דער טאהש'ער רבי געפליכטעט קיין קאנאדע, וואו ער האט פריער געוואוינט אין מאנטריאל, און דארט צוריק איינגעפלאצט דעם טאהשער הויף, ווען זיין בית המדרש'ל אויף די דזשין מענס גאס איז באלד געווארן א צוציאונגס פונקט פאר הונדערטער חסידישע אידן.
שטעטל טאהש אין קאנאדע
נאך עטליכע יארן, האט דער אלטער טאהשער רבי צוגעטרעטן צו א געוואגטן פלאן - פון וואס יעדער האט אים פרובירט אפצורעדן - און ער האט געגרינדעט אן אייגן שטעטל אינדרויסן פון דער שטאט, מיט'ן ציהל צוריק צוברענגען דאס אייגנארטיגער שטעטל לעבן פון דער אלטער היים.
אין דעם שטעטל וואס געפינט זיך 30 קילאמעטער נארט פון מאנטריאל, האט ער מייסד געווען אלע נויטיגע מוסדות פאר בתי חינוך פאר אינגלעך און מיידלעך, א קהלה מיט אלע קהל'ישע צוגעהער, ישיבה גדולה און ישיבה קטנה, בית השחיטה, מקוה טהרה, און אלעס וואס א אידישע קהלה קען נאר פארמאגן.[2]
היינט אין קרית טאהש ציילן זיך פינף הונדערט משפחות פון חסידים אין קאנאדע.
דאס שטעטל וואס פארנעמט קוים א פינטל אויף א מאפע, איז אבער יארן לאנג געווען א צוציאונגס פונקט פאר טויזנטער חסידים פון דער גארער וועלט, וועלכע זענען געקומען צו פארן טעגליך, און בפרט אויף שבתים און ימים טובים, צו וויילן מיט'ן טאהש'ער רבי'ן ז"ל, אים זעהן, און באקומען פון אים א ברכה.
אומצאליגע חסידים פון פארשידענע שיכטן און קרייזן פלעגן זיך שטענדיג צו באווייזן אין קרית טאהש אויף שבתים און יומי דפגרי צו זעהן דעם טאהשער רבי'ס עבודה, אפילו ליטווישע און ספרדי'שע געסט איז נישט געווען קיין זעלטענע ערשיינונג צו בייוואוינען אין טאהש בשעת'ן לעצטן רבי'נס לעבן.
די משפחה פון טאהשער רבי'ן
מיט עלף יאר צוריק איז נפטר געווארן די טאהשער רביצין הצדיקת חוה וועלכע איז געווען א טאכטער פון הרב הצדיק רבי יודעלע וויינגארטן אן אייניקל פון רבי ר' אלימלך פון ליזשענסק.
דער רבי האט מיט בערך 2 יאר צוריק ווידער חתונה געהאט מיט דער רביצין די אלמנה פון הרה"ח ר' אברהם יצחק הויער וואס איז נעבעך יונג אוועק ווען ער איז פארלוירן געווארן אין וואלד אין ניו העמפשירץ
די קינדער פון טאהשער רבין זענען צוויי זין, רבי מרדכי און רבי אלימלך, היינט צו טאג טאהשער רב.
דער אלעמען באליבטער הרב הצדיק ר' מרדכי טאהשער איז נפטר געווארן אין עלטער פון פופציג יאהר פלוצלינג אין יאהר תשנ"ח נאך א מאסיווער הארץ-אטאקע, ר' מרדכי איז געווען זייער געטריי פאר'ן רבי'ן און זיין רעכטע האנט, ווי אויך האט ער פערזענליך ענטפאנגן אלע הונדערטער געסט וואס קומען יעדן וואך צו פארן קיין טאהש, מיט א ליבליכן שמייכל, און האט נישט איינמאל אליין זיך געשטעלט קאכן פאר די געסט ס'זאל זיין גענוג פאר אלעמען.
דעם רבינ'ס יונגערער זון ר' אלימלך האט דער רבי געשטעלט אלס רב, און ער זאל איבער נעמען דאס חסידות, דער רבי האט אים איינגעארדענט אן הכתרה, ווי ער האט אים ממנה געווען אלס רב, און אלע אנדערע קינדער האבן על פי פקדותו געחתמט דעם כתב רבנות. דער רב שטייט געטריי לימין קדשו פון רבי'ן און טראגט היינט צו טאג דעם עול פון אויפהאלטן די פארצווייגטע מוסדות, און פירט שיין אן די קהלה.
די איידימער פון רבי'ן זענען בארימטע ראשי ישיבות און גרויסע רבנים וואס פירן זייערע אייגענע קהלות, הרה"צ ר' אביגדור דניאל פיש שליט"א האדאסער רבי אין וויליאמסבארג, הרה"צ ר' יוסף מאיר מאיר שליט"א ליזענסקער רבי אין מאנסי, און הרה"צ ר' אברהם כ"ץ שליט"א משכנות לאביר יעקב רבי אין מאנסי, און הרה"צ ר' יוסף ירחמיאל כהנא שליט"א ראש הכוללים אין קרית טאהש.
דער ליזענסקער און דער משכנות יעקב רבי פירן אויך אייגענע גרויסע ישיבות און מוסדות, און דער האדאסער רבי פירט זיין רביס'טווע איידל באשיידן אין וויליאמסבורג אין זיין טאטענ'ס ביהמ"ד. און דער ראש הכוללים שטייט בראש פון די מבצר הכוללים אין קרית טאהש.
מיט א האלב יאהר צוריק איז נפטר געווארן די ליזענסקער רביצין , א טאכטער פון רבי משולם פייש.
לעצטע אנטוויקלונגען
ווי אין יעדן פלאץ האט זיך ליידער דא אויך אריינגעכאפט דער יצר הרע פון מחלוקת, בפרט ווען דער רבי איז געווארן אביסל עלטער לאורך ימים ושנים טובים, און דער רב האט איבערגענומען דעם עול פון די מוסדות, און געטוישט טייל פון די אדמיניסטראציע לויט וויאזוי ער האט געזעהן פאר נויטיג פאר'ן קיום פון די מוסדות, און די יעניגע האבן זעלבסטפארשטענדליך פרובירט זיך קעגנשטעלן, האבענדיג געוויסע טענות און תביעות.
וואס דאן זענען די מוסדות און שטעטל און די פרעפערטיס פון די בנינים געווארן פארכאפט דורך די אלטע מנהלים און איבערגעשריבן מיט ליענס אויף פריוואטע נעמען צו אנהאלטן א משכון אדער בעלות.
דערווייל איז דאך די טאג טעגליכע ווירטשאפט אנגעגאנגען דורך די נייע הנהלה וואס דער רב האט אריינגעשטעלט, און טראץ די שמועות אויף דער גאס אז מען שלאגט זיך איז כמעט נישט דערקענט געווארן דארט אין שטעטל אז עפעס איז הייס.
נאך פארהאנדלונגען פון קנאפע צוויי יאהר, האבן זיך די נייע הנהלה אויסגעגליכן מיט דער אלטער, און באצאלט א סכום פון מיליאנען וואס יענע האבן געפאדערט אויף פארשידענע טענות און תביעות, און די בנינים זענען אלעס געווארן צוריק איבערגעשריבן אויפ'ן נאמען פון די הנהלת המוסדות און דעם רב.
עס איז צום האפן אז אצינד וועט ווידער הערשן נאר אחוה ושלום ורעות אין דעם שיינעם שטעטל.
תפלות פאר'ן רבינ'ס געזונט
אין די לעצטע פאר יאר האבן אידן איבער דער וועלט איינגעריסן וועלטן לרפואתו פון טאהש'ער רבי'ן. , באזונדער זינט דער רבי איז שטארק אפגעשוואכט געווארן דעם פארגאנגענעם פורים קטן תשס"ח, ווען ער איז געוען אין שווערן צושטאנג פון א שווערן לונגן ענטצינדונג, און איבער די גארער וועלט האט מען איינגעריסן לרפואתו פון איינער פון די לעצטע פארבליבענעם פארצייטישע צדיקי הדור. דער נאמען "רבי משולם פייש בן צירל" טראגט זיך זינט דאן אויף די ליפן פון קליין און גרויס, און אלע האבן געבעטן ווייטער פאר א גאנצע רפואה.
אום כ"ז אב תשע"ו איז דער רבי זצ"ל נסתלק געווארן לחה"ה. א ריזן ציבור איז זיך צוזאמענגעקומען צו די לוי' אינעם גרויסן בית המדרש פון טאהש.
זיין זון רבי אלימלך סג"ל לאווי האט אים איבערגענומען און ער פירט היינט די חסידות און דעם שטעטל מיט אירע 500 משפחות.
ביי די ערשטע יארצייט זענען זיך צוזאמענגעקומען קיין טאהש א ריזיגער ציבור וואס טאהש האט זעלטן ווען פארדעם געזעהן.
זעט אויך
רעפערענצן
וועבלינקען
- אט איז א וועב-זייטל וועגן טאהש, ווי עס זענען דא בילדער פון דאס טאהשער שטעטל און פון טאהשער רבי'ן.
- דער איינטראגע פון טאהש אין דער ענגלישער וויקעפידיע, ענטהאלט די שלשלת הקבלה פון די טאהשער דינסאטיע ביזן בעל שם טוב הקדוש
- דא איז נאך א וועב-זייטל וואס איז געמאכט צו פאנדרעיזן פאר די "הצלה" פון קרית טאהש, און ענטהאלט אויך בילדער פון טאהש און פונקטן
- דער וועב-זייטל איי-לאוו-תורה גיט איבער זיינע טיפע הרגשים פון א באזוך אין טאהש ביים טאהש'ער רבי'ן און ער רעקאמאנדירט יעדער וואס געפונט זיך נישט מער ווי 15 שעה ווייט פון טאהש זאל פארן באזוכן דעם רבי'ן, אבער נישט אום ווינטער, ווען ס'איז געפערליך קאלט


text:
מאנטיס
מאַנטיס אדער פֿאנגשעריק (וויסנשאפטלעכער נאָמען: Mantodea) איז אַ טאלק פון אינסעקטן אין דעם אונטערקלאס פון אינסעקטן מיט לאַנגע און שמאָלע קערפערס. זיי האבן אין קאָפּ צוויי גרויסע אויגן, לאַנגע טאפערלעך און גוטע באוועגלעכקייט. זייערע פאדערשטע פיס זענען גרויס כדי אָנכאַפּן די שפייז. מאַנטיסן זענען נאָענטע משפּחה צו גרילן.
אויסזען און שפייזונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אינסעקט האט אַ מאָדנע פּנים, אַנדערש ווי אנדערע אינסעקטן. אויף זיין קליינעם קאָפּ פלאטערן א פאר לאנגע טאפערלעך. פון פאָרנט האבן זיי צוויי אנכאפנדיקע צוגענאגלטע פיס. די הויפּט שפייז פון דעם מאנטיס איז גרעסערן פונדס זענען היישעריקן און פליגן.
פארן זיך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די צייַט ווען דער גרינע מאַנטיס טוט זיך פארן הייבט אן אין פרילינג. אפטמאל, די נקבה פרעסט אויף דעם זכר בשעת'ן פארן.


text:
שלונגן
ביים עסן און טרינקען אפילו איך וועל שטיין אויפן קאפ וועט זיך דאס אראפגליטשען זיך די פייפ אריין אין מאגען דורך סאפיסטיקירטע מוסקעלן ווייברעשאנס פון זיך אליינס אן קיין צער און גארנישט פילן
אינעם האלז איז דא צוויי רערן איינס לעבן אנדערן, פאר די לופט צו אטעמען און פאר די עסן אראפצושלונגן, דער לופט רער איז שטענדיק אפען צו קענען אטעמען אלזא פארוואס גייט נישט אריין קיין עסן און טרינקען אין די ראנג פייפ אראפצו די לינגען? נאר סאיז דא א ספעשל וואלוו אזא קאווער וואס ווען מען שלונגט אראפ ביים מויל עפעס פארמאכט זיך דאס אויפן לופט פייפ פון זיך אליינס דורך מוסקלען וואס רוקן זיך אין האלז פון די שלונג, ווי אזוי ווייס איך נישט אבער ס'איז נישט קיין חילוק וויפל איך עסט דער דעקל מאכט זיך אייביג צו ער ווערט קיינמאל נישט מיעד.


text:
אברהם זכות
ר' אברהם זכות איז געבוירן אין יאהר ה'ר' אין סאלאמאנקא און נפטר געווארן אין יאהר ה'רע"ה. זיין פאטער איז ר' שמואל ב"ר אברהם זכות. א תלמיד פון דעם גדול ר' יצחק אבוהב.
ר' אברהם איז געווען א גרויסער גאון א בקי אין ש"ס ופוסקים, א גרויסער בעל מקובל, און א קלוגער אין פארשידענע חכמות ווי איסטארלאיגע שטערן, און היסטאריע, ער האט געשריבן דעם באקאנטן ספר ספר היוחסין, וואס איז פון די ערשטע היסטאריע ספרים ביי יודן. ער איז אויך געווען א מאטעמאטיקער און אן אסטראנאם און ער איז געווארן דער קעניגלעכער אסטראנאם אין פארטוגאל.
ער איז געבוירן אין סאלאמאנקא אין ספרד, און פון דארט איז געגאנגען קיין תוניס, איבעראל האבן גוים און אידן צוגלייך איהם מקבל פנים געווען צו הערן זיין חכמה.
עס ווערט פארציילט א אינטערעסאנטע מעשה פון זיין חכמה, אז איינעם פון די קעניגן פון ספרד האט געהאט גרויס קנאה אויף אים, און האט באשלאסן איהם אויסשפילן, ער האט אים געפרעגט צי ער ווייסט פון וועלכע טויער ער וועט ארויס גיין פון דער שטאט און פון וועלכע ער וועט צוריק אריין קומען. ר' אברהם האט מיט זיין חכמה פארשטאנען אז דער קעניג וויל אים שלעכטץ טון, האט ער געזאגט אז ער ווייסט, ער וועט עס פארשרייבן אויף א פאפיר, און ווען דער מלך וועט צוריק קומען וועט ער זען אז דארט שטייט פונקטליך געשריבן פון וואו ער איז ארויס.
ר' אברהם האט אפגעשריבן אויף א פאפיר, מען האט באהאלטן די פאפיר און קיינער האט נישט געטארט אריין קוקן דערין, דער מלך איז געגאנגען און האט אויסגעהאקט א נייעם טויער ארויסצוגיין פון דער שטאט, און איז פון דארט ארויס און צוריקגעקומען, דער מלך האט צוזאמען גערופן יעדן צו ווײַזן אז ר' אברהם איז א ליגנער, אבער ווי ערשטוינט איז ער געווארן ווען מען האט אויפגעמאכט דעם פאפיר איז דארט געשטאנען אז דער מלך וועט אויסהאקן א נייעם טויער פון דארט וועט ער ארויסגיין פון דער שטאט (נשמת חיים פכ"ב מאמר ג').
דער משנת חכמים פון מהר"ם חגיז שרייבט אויב ווילסטו וויסן פונקטליך די שלשלת היוחסין פון די חכמי המשנה און פון די חכמה גמרא, זאלסטו שטענדיג קוקען אין דעם גלוסטיגן ספר היוחסין.


text:
פוילן
פוילן (פויליש: Polska), אפיציעל די רעפובליק פון פוילן (פויליש: Rzeczpospolita Polska; קאשוביש: Pòlskô Repùblika; שלעזיש: Polsko Republika), איז אַ לאַנד אין אײראָפּע וואס גרענעצט דייטשלאנד צו מערב; טשעכיי און סלאוואקיי צו דרום; אוקראינע, בעלארוס און ליטע צו מזרח; און דעם באלטישן ים און קאלינינגראדער אבלאסט, רוסלאנד, צו צפון. דער שטח פון פוילן איז 312,679 קוואדראט ק"מ,[1] אזוי איז עס דאס 69סטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט און דאס 9טע גרעסטע אין אייראפע. מיט א באפעלקערונג איבער 38 מיליאן מענטשן,[1] איז פוילן דאס 34סטע מערסט באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט[2] און דאס זעקסטע מערסט באפעלקערטע מיטגליד פונעם אייראפעישן פארבאנד. פוילן איז אן איינהייטלאנד מיט 16 וואיעוואדעשאפטן. זײַן הױפּטשטאָט איז װאַרשע.
פוילן איז א מיטגליד פונעם אייראפעישן פארבאנד, נאטא, די פאראייניגטע פעלקער, די וועלט האנדל ארגאניזאציע, די ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג (OECD), אייראפעישער עקאנאמישער ראיאן, אינטערנאציאנאלע ענערגיע אגענטור, אייראפע ראט, ארגאניזאציע פאר זיכערקייט און קאאפעראציע אין אייראפע, אינטערנאציאלע אטאמישע ענערגיע אגענטור און G6.
די אפטייטש פון פוילן איז א גלייכער פלאץ. (אין דער חסידישער וועלט איז באקאנט דער טייטש: פועל ישועות, אלץ גוטס). היינט אויף פויליש: פאָלסקא (טייטש: לאנד פון פעלקער).
אינהאַלט
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – היסטאריע פון פוילן
די גרענעצן פון פוילן האבן זיך שטענדיג געריקט אהין און אהער, אויך זענען געווען צייטן ווען פוילן איז בכלל נישט ערשינען אויף דער מאפע אלס א זעלבשטענדיק לאנד.
צווישן די צוויי וועלט מלחמות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך דער קאמונסיטשער אימפעריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
היינט צוטאגס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געאגראפֿיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פוילן ציט זיך אויף א שטח פון 312,677 קמ"ר, עס גרענעצט זיך מיט זיבן לענדער און איין ים. די הויפטשטאט איז ווארשא, פוילן פֿארמאגט 42 מיליאן איינוואוינער.
אנדערע גרויסע שטעט זענען: קראקע, וואס איז אמאל געווען די הויפטשטאט אין לויף פון 500 יאר, לאדזש, פאזען, ווראצלאוו (ברעסלוי), גדאנסק (דאנציג), שטשעטשין, קאטאוויץ, לובלין.
די זיבן לענדער וואס זי גרענעצט זיך זענען די פאלגנדע: דייטשלאנד אין מערב, טשעכיי און סלאוואקיי אין דרום, אוקראינע און בעלארוס אין מזרח און ליטא און רוסלאנד אין צפון מזרח; ביי צפון זייט גרעניצט זיך מיטן באלטישן ים.
מער פון זעכציג פראצענט פון די פוילישע בירגער וווינען אין שטעטלעך און דערפער, די איבעריגע וואוינען אין די גרויסע שטעט ווי קראקא, ווארשא, א.ד.ג.
פוילן האט זיך אין די לעצטע יארן גאר אסאך גערוקט אויף פאראויס מיט דעמאקראטיע און מאדערנקייט, עס איז אינגאצען נישט צוצוגלייכן צו וואס פוילן איז געווען ביז די תש"נ יארן, אלע באקוועמליכקייטן וואס מען געפינט אין אמעריקא איז דארט אויך דא צו געפינען, אבער פונדעסטוועגן ווערט נאך די טראדיציאנעלע אלטמאדישקייט אפגעהיטן אין די קליינע דערפלעך, צווישן זיי רוב פון די קברי צדיקים וואס מען רייזט ארום.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אדמיניסטראציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זייטן 1טן יאנואר 1999 איז פוילן איינגעטיילט אין 16 פראווינצן.
קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מוזיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביים סוף פונעם 18טן יארהונדערט האט פוילישע קלאסישע מוזיק אנטוויקלט אין נאציאנאלע פארעמען ווי דער פאלאנעז. אינעם 19טן יארהונדערט זענען די מערסט פאפולערע קאמפאזיטארן געווען יאזעף אייזנער און זיינע תלמידים פרעדעריק שאפען און איגנאצי דאבזשינסקי.
טוריסטישע אנווייזונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען מעג אריינברענגען אין פוילן בלויז ביז 5000 איירא.
די פוילישע מטבע איז דער זלאָטע, וואס דאס ווערט צעטיילט אויף 100 גראָשין. 5 ערליי שטרות איז דא דארט, וואו פאלגנד: 10, 20, 50, 100, 200 זלאטעס. און 9 ערליי מטבעות: 1, 2, 5, 10, 20, 50 גראשין.
דער צוגלייך צו אויסלענדישע מטבעות איז ווי פאלגנד: אמעריקאנער 1 דאלער: 4.03 זלאטע. ישראל'דיגער 1 ש"ח: 0.96 זלאטע. 1 איירא: 3.70 זלאטע.
מען קען איבעראל געפונען געוועלבן וואס זענען געאייגנט אויפצוטוישן מטבעות, אין פויליש ווערט דאס גערופען "קאַנטאָר".
פּאָסט וואס מען שיקט ארויס פון פוילן וועט אנקומען אינדרויסן פון אייראפע נאך צוויי וואכן. דער פרייז פאר א מארקע איז 2 זלאטע.
די מעגנאטישע קאָלינג קארד'ס וואס מען דארף אריינלייגן אינעם פובליק טעלעפאן סיי ווען און סיי ווי אימער מען וויל רופען, איז דא דריי ערליי: 1וואס מען קען רופן 25 מאהל (פרייז: 11.30 זלאטע), וואס מען קען רופען 50 מאהל (פרייז: 20.40 זלאטע), און 100 מאהל (פרייז: 37.20 זלאטע). נעמט אינאכט אז נאך יעדע דריי מינוט וואס מען רעדט גייט דאס שוין אריין צום קומעדיגע מאהל. אזוי א א קאלינג קארד וואס האט צ.ב.ש. 25 מאהל קען מען רעדן בלויז 75 מינוט.
ווען איר וועט רופען א נומער וואס האט בלויז 6 נומערן וועט איר הערן אויפן טעלעפאן אויף פארשידענע שפראכן (אויך ענגליש; ווארט מיט געדולד) אינסטרוקציעס וואספארא נומערן צו ניצען.
אויב די נומער וואס איר רופט הויבט זיך אן מיט די נומער:
1 אדער 2- לייגט צו 4 אנפאנג פונעם טעלפעאן נומער.
3, 4 אדער 5 - לייגט צו 6.
6, 7, 81, 83, 84, 85 - לייגט צו 2.
86, 87, 88, 89 - לייגט צו 3.
ווען איר רופט פון פוילן צו פוילן, דארפט איר דריקן צום ערשט 0, דערנאך דעם עריע קאד 1033, 1044, 1055 אדער 1066, ווענד זיך פון וועלכע טעלפאן קאמפאני איר רופט, דאן דעם נומער.
פון פולין צו ארץ ישראל דארפט איר דריקען 00-972 און דאן דעם נומער (נישט קיין 0 פאר די נומער).
פאר הילף דריקט 913 צו וויסען טעלעפאן נומערן פון יענעם פלאץ; 912 פאר גאנץ פולין; 908 פאר דער גאנצער וועלט, פונדעסטוועגן זייט געראכטן אז דער אויפן אנדערן זייט טרייבל וועט נישט קענען קיין ענגליש.
א פעקס קען מען שיקן פון יעדן פאסט אפיס, מיטן באצאלן די זעלבע פרייז וואו סתם א טעלעפאן-רוף.
פאר עמורדזשענסי -ארבעט די פאלעגנדע נומערן פאר אומזינסט 24 שעה א טאג: 998 פייער-לעשער, 999 אמבאלאנס; 997 פאליציי (אדער 112 פון א סעליולער טעלעפאן). און וואו אויבענדערמאנט זייט געראכטן אז דער אויפן אנדערן זייט טרייבל וועט נישט קענען קיין ענגליש...
די פוילישע חגאות זענען וואו פאלגענד: יונואר 1; מאי 1; מאי 3; אוגוסט 15; נובמבר 1; נובמבר 11; דצמבר 25-26.
poyln iz a land in eyrope. zayn hoyptshtot iz varshe.
כדאי צו זען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
-
Varsovie04-32.jpg
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 1.0 1.1 Concise Statistical Yearbook of Poland, 2008 (PDF). Central Statistical Office (Poland) (28 July 2008). ארכיווט פון דעם אריגינאל דעם 2011-07-14. דערגרייכט דעם 2008-08-12.
- ↑ NationMaster.com 2003–2007, Poland, Facts and figures


text:
גימטריא
גימטריא מיינט אז יעדער אות פון לשון הקודש האט א ווערט לויט נומערן.
עס זענען דא פארשידענע וועגן וויאזוי צו רעכענען גמטריאות, אזוי ווי די ענדע אותיות מנצפ"ך קענען ווערן גערעכנט לויט זייערע אותיות ווערט, אבער לויט געוויסע חשבונות ווערט דאס גערעכנט צו די הונדערטער נומערן נאך ת' (ך=500, ם=600, ן=700, ף=800, ץ=900) אזוי קומט אויס אז ב"ן איז בגימטריא שב"ת.
גימטריאות טרעפט מען שוין אין די גמרא, און אין ספרי קבלה, און ספרי חסידות.
הייינט צו טאג'ס באנוצן זיך בדחנים מיט שיינע גמטריאות ווען זיי גראמען ביי א חתונה.
דער ספר "בעל הטורים" פון רבינו יעקב בן אשר איז פול מיט גימטריאות אויף די פסוקים פון דער תורה.


text:
ראמאן
ראמאַן (ענגליש: novel) איז א ליטערארישע פיקציע (לאו דווקא ראמאנטיק). עס איז דערשינען געווארן אין דער ענדע פונעם 19טן יארהונדערט. א ראמאן איז לענגער פון א קורצע דערציילונג און פון א נאוועלע. עס איז צונויפגעשטעלט פון אן אקציע אין פארשיידענע שיכטן און עס קען דערהאלטן הונדערטער בלעטער. א ראמאן איז איינגעשלאסן מיט פיל ערטער, צייטן און פיגורן.
דער אויסשטעל פון א ראמאן: 1) דער אריינגאנג פאנגט זיך אן מיט אן אויסטיילונג 2) נאכער קומט דער פלאנטער 3) און דאן קומט דער ווענדפונקט און דער הויכפונקט 4) נאכער ווערט דער פראבלעם אויסגעלייזט 5) און צו לעצט די ענדע.
מאנכמאל איז דער ראמאן איינגעשלאסן מיט א ראם דערציילונג (א געשיכטע אין א געשיכטע).
איינער וואס שרייבט ראמאנען הייסט א "ראמאַניסט".


text:
קארניע
קארנעע - Cornea איז דער פארענט פון אויגן באל וואס איז א דורכזיכטיג הייטל וואס באדעקט און באשיצט די איריס שווארצאפל און אנדערע טיילן פון אויג. צוזאמן מיט די לענס טוט דאס פארקריווען די ליכטיגקייט שטראלן, אלס רעזולטאט העלפט דאס די פאוקאס.
די קארניע האט אויך פילע ענדלאזע נערוו ענדינגס וואס זענען סענסעטיוו צו סענזאציעס פון רור כעמיקאלן און שטארקע גערוך. דערמיט מאכענדיג דאס זאל בלינקען און רינען טרערן כדי אפצוהיטן דעם אויג פון שעידליכע גאזען און שארפע סם.
צוליב דעם וואס דער קארניע מוז זיין דורכזיכטיג כדי צו קענען זען, קען דאס נישט האבן קיין אדערן פאר בלוט סופליי אויפצוהאלטן די קארניע, אבער דאך באקומט דאס חיונא פון די טרערן און דאס האט מיליאנען נאכאנאנדיגע עלעקטראנישע נאכאנאנדיגע מעסעזשעס צום מוח צו יעדע ליאדע מינוט.


text:
ברעד פיט
ברעד פּיט (ענגליש: Brad Pitt, געבוירן דעצעמבער 18, 1963) איז א פאפולער פילם אקטיאר און פראדוצירער.
זיין קאריערע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געבוירען אין אקלעהאומע אויפגעצויגען אין מיזורי פרובירט זשורנאליזום און אין 1986 איז ער אריבער געפארען קיין האליוואד אויספרובירען זיין גליק מיט א נישטיגע $325 דאלער אויף איהם. און 1988, די ערשטע מאהל געווען אין א געהעריגע פילם פארדינט פאר דעהם א וואך $1,523 פאר 7 וואכען, ביז 1991, ווי ער האט אנגעהויבען מיטען שפיץ ארויף געווען אין 3 פילם'ס, אקעדאמי עווארד געווינען אין 1995, באוואוסט פון די מאוויס פייט קלאב 1999, מר. & מיס. סמיט 2005, די אושען'ס, מיסטער און מיסיס סמיט און נאך.
- און 2006 איז ער די 20'סטע אויפן ליסט ביי פארבס פון די 100 ערשטע מערסט פאפולערער פיגור'ס צוליב זיין סעקסואלען אויסזעהן און טאלאנירטע ווערק - זיך טרעפען מיט ענזשעלינא זשוליי און אפ'פטר'ן זשעניפער עניסטאן האבען אסאך צוגעגעבען צו די בּאָז -
- ער האט פארדינט די יאהר א געשאצטע 25 מיליאן דאלער
- ברעד פיט איז נאכאמאל אין 2006 נאמינירט געווארען אלץ די סעקסיעסט מאן אויף די פלאנעט וואס לעבט, דורך א אנקעטע פון ניו יומען מאגאזין - "New Woman magazine" - וואו איבער 10,000 פרויען האבען זיך באטייליגט
- אין 1995 געווארען ערוועהלט אלץ איינער פון די 25 סעקסיעסט אקטיארן פון אלע צייטען


text:
זוכמאשין
א זוכמאַשין איז א דינסט אין דעם פעלד פון קאמפיוטעריי צו זוכן טעקעס און אינפֿארמאציע. בפרט ניצט מען א זוכמאשין צו טרעפֿן אינפארמאציע אויף דער אינטערנעץ, מען ניצט א זוכמאשין אויך צו זוכן א דאטן באהאלטער אויף איין ארט ווי למשל אלע דאטן אויף א געוויסן קאמפיוטער אדער א קאלעקציע פון שאלות ותשובות אדער אנדערע ספרי קודש אויף א סידי אדער אן אנדער סארט איינשפייכלערונג.
די זוכמאשינען אויפן וועלטגעוועב ניצן ראבאטן צו שאפֿן אינדעקסן דורך וועמען מען קען גאנץ גיך אויסטרעפן די רעזולטאטן פון א זוך.
היינט איז גוגל דער מערסט באקאנטער אינטערנעץ זוכמאשין, אויך איז דא יאהו. פון די אלטע זוכמאשינען איז פאראן Lycos וואס איז ערשט דערשינען אום 1994 אין קארנעגי מעלאן אוניווערסיטעט.


text:
פעדער
א פעדער איז א שרייבן אינסטרומענט וועלכע לייגט טינט אויף אן אויבערפלאך, געווענליך א פאפיר.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שרייבן גייט צוריק צו די עגיפטישע וועלכע האבן געשניצטע שטיקער האלץ צו שרייבן דורך איינטינקן אין טינט און דעס אפעלירן אויף שטיינער און שפעטער אויסגעארבעטע פארמעט. די וועלט האט אזוי געשריבן ביז אין דעם מיטל אלטער ווען מען האט אנגעהויבן נוצן א ריכטיגע פעדער (געווענליך פון פייגל) וועלכע איז שפיציג און הויל און האט געהאלטן די טינט פאר א לענגערע צייט. שפעטער האט מען אויך גענוצט פארשידענע ערליי פעדער געמאכט פון אייזן וועלכע האט געהאט פארשידענע קונצן וויאזוי צו האלטן די טינט אינעווייניג ווי לענגער.
אין די ערשטע העלפט פונע'ם 19'טן יאר-הונדערט איז אויסגעטראפן געווארן די קוואלפען דורך א רומענישער וועלכער האט שטודירט אין פאריז, פראנקרייך. די פראנצויזישע רעגירונג האט געלייגט א פאטענט דערויף און די פעדער איז פארשפרייט געווארן איבער די גאנצע וועלט ביז עס איז פארבעסערט געווארן דורך אן אינשורענס בראוקער אין ניו יארק סיטי אין 1884. די פאונטען פעדער ווערט נאך גענוצט היינט צו טאג און מען קען עס באקומען אין די געשעפטן.
אין 1888 איז אויסגעטראפן געווארן די באל-פאוינט פעדער דורך אן אונגארישער צייטונג רעדאקטאר מיט די הילף פון זיין ברודער א כעמיקער. די באל-פאוינט פעדער איז געווארן דער וועלט'ס פעדער ביזן היינטיגן טאג.


text:
הקטן האט געשריבן:אויב זיך לערנען קאמפיאטערס - וואס וואלט איר רעקעמענדירד?
און וואו אזוי
קל וחומר האט געשריבן:אולי איז די דרייוו (ספעיס) איבערגעפילט?
שלום על ישראל האט געשריבן:Now we're talking!
ס'האט לכאורה גארנישט מיט דיסק ספעיס, נאר מיט רעם.
לאמיר הערן, גופא דעובדא היכי הוה:
- וואספארא ווערסיע פון ווינדאס האסטו?
- וויפיעל מעמארי האסטו? (דאס צו וויסן, רעכט-קליק אויפ My Computer אדער This PC, קליק אויף פראפערטיעס. עס הייסט RAM.)
- קענסטו גיבן א סקרינשאט פון Processes טעב און Performance טעב פונעם טעסק מענעזשער? פאר דו נעמסט פונעם Processes טעב, סארטיר עס צום CPU קאלום.
קל וחומר האט געשריבן:דרוק די ווינדאוס קנעפל מיט די סקרינשאט קנעפל צוזאמען
קל וחומר האט געשריבן:ס'גייט אוטומאטיש ביי די אימעדשעס פאלדער (אונטער א נייע 'סקרינשאט פאלדער')
אביתר פריעדמאן האט געשריבן:דעווייל וואס איך וועל אויספיגערן צו פיקסען מיין פראבלעים
בין איך נייגעריג צו וויסען די דעפענישאן...
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
אויס מענטש האט געשריבן:@קאווע טרינקער וואס זענען די סתירות ?
און וואס איז מיט די סתירות און טעותים און ספר פאר משה (רוטנער) אויף וואס זיין ארטיקל באציט זיך.
סאיז סתירות אסתירות קרמית
גראדע איז די בעלזע ווערסיע טויזנט מאל מער פארדרייט ווי די סאטמארע
חזקיהו המלך האט געשריבן:למעשה וועגען דעם בעלזא ביכל, כ'פארשטיי נישט פארוואס דער בלאט ברויך זיך צי וויסענדיג מאכען, כאילו ס'פעלט וואס צי מתקן זיין אין סאטמאר אז זיי האלטען שוין ביים בעלזא ביכל, ס'איז פשוט די תאוה פאר מחלוקת, זאל בעלזא שרייבען וואס זיי ווילען, וועם גייטעס אן, כאילו סאטמאר שרייבט נישט וואס זיי ווילען, נארישקייטען,
חזקיהו המלך האט געשריבן:די גאנצע בעלזא מעשה איז ווי ס'זעהט אויס געקומען נאר נאכדעם וואס די סאטמארע האבען גוט אנגעדרייט דעם בעלזע'ר רב, אי ער איז געווען א יונגערמאן אין ער האט זיך געלאזט אנדרייען,
שרייבער האט געשריבן:חזקיהו המלך האט געשריבן:די גאנצע בעלזא מעשה איז ווי ס'זעהט אויס געקומען נאר נאכדעם וואס די סאטמארע האבען גוט אנגעדרייט דעם בעלזע'ר רב, אי ער איז געווען א יונגערמאן אין ער האט זיך געלאזט אנדרייען,
דזשאסט פאר די רעקארד, דער יונגערמאן דער סאטמאר רב איז שוין געווען דאן א בן שבעים
דעת תורה האט געשריבן:לויטן (עיקר) טעם פונעם ויואל משה (לאפוקי די אנדערע אוסרים) איז בחירות דייקא יא א (אביזרייהו ד) אמונה אישו. כאטש לאו דוקא פון די יסודות הדת.
כל מחשבה שהוא גורם לו לאדם לעקור עיקר מעיקרי התורה מוזהרין אנו שלא להעלותה על לבנו ולא נסיח דעתנו לכך ונחשוב ונמשך אחר הרהורי הלב. מפני שדעתו של אדם קצרה ולא כל הדעות יכולין להשיג האמת על בוריו... ואינו יודע המדות שידין בהן עד שידע האמת על בוריו ונמצא יוצא לידי מינות.. (רמב"ם עיי"ש)
קאווע טרינקער האט געשריבן:
איך האב שוין מעורר געווען אין דעם "דער בלאט" אשכול, אז זיין ארטיקל איז מלא סתירות און שקרים.
קאווע טרינקער האט געשריבן:חזקיהו מישט מהר"א מיט מהרי"ד השני.
קאווע טרינקער האט געשריבן:חזקיהו מישט מהר"א מיט מהרי"ד השני.
איינע פון די חילוקים וואס איז כדאי צו נעמען אין חשבון ווען מ'שטעלט צוזאם וואס סאטמאר שרייבט און וואס בעלזא שרייבט: די וואס שרייבן צד בעלזא זענען מענטשן - גבאים און משמשים - ממקור ראשון. משא"כ אין סאטמאר רעדט מען פון געלבמאן פילאפף און טעללער, והבן.
ווילאנג סאטמאר וועט נישט איינזעהן אז איסור "בחירות" איז א שיטה יחידאי, און אפילו אויב מ'האלט אז ס'איז אסור האט דאס מיט אמונה און יסודות הדת קיין שייכות, וועלען זיי זיך מוטשענען צו פארענטפערן זייער אייגן געמאכטע קלאץ קשיא, הלמאי ס'געווען צדיקים וואס זענען געגאנגען צו בחירות.
הערטס אויף!
גראבן אין ארץ ישראל האט נישט מיט אמונה אין תחית המתים!
תיקון עירובין האט נישט מיט אמונה אין "מחלליה מות יומת"!
און נישט יעדעס מאל איינער האלט אנדערשט ווי דיר, איז יענער אן אפיקורס מחמת" זאת התורה לא תהא מוחלפת".
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
קאמפאס
א קאמפעס איז א סארט כלי וואס ווייזט אייביג אויף צפון זייט, דורך מאגנעטישע כוחות. די קאמפאס איז א כלי פול מיט וואסער וואס אויף דעים שווימט א שטיק האלץ, און אין דעים איז אריינגעשטעקט א נאדל וואס איז געריבען געווארן אויף מאגנעט, און דעריבער ווייזט ער צו צפון.
די מאגנעט ציט צום נארט פאול וויאזוי מען זאל אים נישט דרייען ממילא ווייסט איר אז דארט איז צפון און פון דעם ווייסט מען שוין ווייטער וואו איז מזרח און מערב און דרום.
א קאמפעס פלעגט זיין די וויכטיגסטע זאך אמאל אויף א שיף, וואס אן דעים פלעגט מען זיך נישט קענען רירען פון דאנעט ביז אהער, און עס פלעגט זיין ספעציעלע געזעצען אויף ווער עס האט אנגערירט דעים קאמפאס, וואס פלעגט טאקע זיין פארשלאסן אין א ספעציעלע פלאץ וואס נאר די שיפס קאפיטאן האט בדרך כלל געקענט צו קומען.
דעם ערשטן קאמפאס האט מען ערפינדן אין אוראלט כינע אין די יארן פון דער האן דינאסטיע.


text:
קל וחומר האט געשריבן:איך זעה נישט קיין מעלה אין כולו סקרין.
קען עס איינער אפשר מסביר זיין?
קל וחומר האט געשריבן:איך זעה נישט קיין מעלה אין כולו סקרין.
קען עס איינער אפשר מסביר זיין?
פרייוויליג האט געשריבן:פטפוטים בעלמא פון בלאגערס. רוב רומערס ווערן קיינמאל נישט מקויים. איבערהויפט עפל, ווי סודות זענען פון זייערע גרעסטע פונקטן.
העניך האט געשריבן:קל וחומר האט געשריבן:איך זעה נישט קיין מעלה אין כולו סקרין.
קען עס איינער אפשר מסביר זיין?
די גרויסקייט פון דעם סקרין איז א גאר וויכטיגער פאקטאר אין א טעלעפאן, אבער לעומת זה וויל מען אז עס זאל פארנעמען ווי ווייניגער פלאץ אין טאש. מאקסימיזירן דעם סקרין-ארט איז א געוואלדיגער אויפטו. כאפ א בליק אויף רעוויו וועבסייטס, וועסטו זען ווי זיי שרייבן אויף יעדן טעלעפאן וויפיל פראצענט פונעם פראנט דער סקרין נעמט אויף. 100% קען נישט זיין בעסער.
העניך האט געשריבן:פרייוויליג האט געשריבן:פטפוטים בעלמא פון בלאגערס. רוב רומערס ווערן קיינמאל נישט מקויים. איבערהויפט עפל, ווי סודות זענען פון זייערע גרעסטע פונקטן.
די לעצטע פיר-פינף יאר האבן בלאגערס געוואוסט כמעט גענוי אלע פרטים וועגן צוקונפטיגע אייפאונס חדשים פריער. עפל'ס סודות'פולקייט איז כמעט א פארגאנגנהייט. דוכט זיך אז ווען טים קוק האט מגלה געווען דעם אייפאון 7 אין סעפטעמבער האט ער זיך אפילו געוויצלט אז יעדער ווייסט שוין סייווי אלע פרטים.
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
קי איז באקאנט פֿאַר פילע זאכן. עס האט יקסעפּשאַנאַל ביטשיז און איינער פון די בעסטער סיסטעם פון גיין פּאַטס און טריילז פון קיין גריכיש אינזל. קי איז אַ כייקער ס גאַניידן מיט געציילט רוץ אַז נעמען איר דורך אַ פאַרשיידנקייַט פון לאַנדקאַפּעס צו ווייַט קאָוועס און די חורבות פון אלטע שטעט.
די רעסטראַנץ אויף קי זענען צווישן די בעסטער אין גריכנלאנד און די זומער פֿעיִקייטן אַ נומער פון קולטור געשעענישן, און אַ דרויסנדיק פֿילם טעאַטער מיט נייַ ערשטער-לויפן קינאָ (יוזשאַלי אין ענגליש) וואָס טוישן יעדער קסנומקס טעג.
ווייַל פון זייַן פּראַקסימאַטי צו אַטהענס (נאָר קסנומקס שעה דורך ויטאָבוס און פּראָם) קי האט שטענדיק געווען פאָלקס מיט אַטהעניאַנס וואס האָבן יום טוּב האָמעס דאָ וואָס זיי נאָר נוצן אויף טיילמאָליק וויקענדז אין דער זומער און פֿאַר פיל פון אויגוסט. אבער קומען קיין אנדערע צייַט און איר וועט ניט אַפֿילו זען זיי. אויב איר זענען קוקן פֿאַר אַ אינזל וואָס איז נאָענט צו אַטהענס אָבער האט די געפיל פון אַן אינזל פיל ווייַטער אַוועק, דעמאָלט קי מייַ זייַן דער אָרט פֿאַר איר.
געשיכטע
קי איז געווען אַמאָל גערופֿן די וואַסער אינזל, ידראָוססאַ, און עס איז געגלויבט אַז די נאָמען איז קאָננעקטעד צו די וואַסער נימפס, אַז געלעבט דאָ לויט צו מאַטאַלאַדזשי. ווייַל עס איז געווען אַזאַ אַ שיין אינזל, די געטער 'גאַט מקנא, און געשיקט אַ לייב צו כאָרעוו מאַכן די ערד. די נימפס אַנטלאָפֿן, און ווי אַ סובסעקווענסע, די אינזל דאַר אויס. די קעאַנס דעמאָלט געבעטן אַפּאָללאָ ס זון אַריסטאַעוס פֿאַר הילף, און ער האָט געבויט אַ טעמפּל צו זעוס, וואס באַזונדער פון ווייל די העכסטן גאָט, אויך איז געווען דער איינער וואס געשיקט רעגן. דאס צופרידן אים, און די נימפס און וואסערן אומגעקערט, געבן קי אַ פרוכטבאַר באָדן מיט גוט קראַפּס.
די אינזל האט שוין ינכאַבאַטאַד זינט נעאָליטהיק מאל, און שפּעטער אויף, אין די קסנומקסטה סענט., דער דיכטער סימאָנידעס איז געבוירן דאָ. די אינזל איז געווען גאַנץ בליענדיק און עס איז געווען באקאנט פֿאַר זייַן קעאַן געזעץ, וואָס געמאכט אַלע בירגערס וואס געלעבט צו זייַן קסנומקס טוען זעלבסטמאָרד דורך טרינקט כעמלאַק, וואָס נאָך וואקסט אויף די אינזל. אין די קסנומקסטה יאָרהונדערט, די אינזל איז געווען רולד דורך די ווענעטיאַנס, און קסנומקס יאָרן שפּעטער דורך די טורקס. מינווייל, קי איז געווען אָפֿט ריידיד דורך פּייראַץ, און די לאָוקאַלז געליטן זייער. עס איז דעריבער נישט חידוש אַז קי איז געווען איינער פון די ערשטער גריכיש אינזלען צו פאַרשרייַבן אין די מלחמה פון ינדעפּענדענסע אין קסנומקס. אין קסנומקס, עס איז געווען ליבעראַטעד.
וואָס צו זען
די מערסט באַרימט דערזען אויף די אינזל איז די ליאָן פון קי, אָדער ליאָנדאַ. עס איז אַ גרויס, פאַרעלטערט סקולפּטור פון די מיטאַקאַל לייב (זען געשיכטע). די מאַנאַסטערי פון פּאַנאַגיאַ קאַסטריאַני איז אויך כדאי צו אַ באַזוכן, און איר קענען אַפֿילו בלייַבן דאָ אין איין פון זייַן סעלז. די מאַנאַסטערי דאַטעס צוריק צו דער קסנומקסטה יאָרהונדערט.
אין יאָוליס עס זענען אויך אַ ביסל טשיקאַווע קהילות, ווי געזונט ווי אַן אלטע אַקראָפּאָליס. עס זענען אויך אלטע בלייבט פון טעמפּלעס אין קאָריססיאַ.
וואָס צו טאָן
אויף פילע פון די ביטשיז פון קי עס זענען וואַסער ספּאָרט און ברעג וואַלי. אויב איר ווי פישערייַ, איר וועט נישט זייַן אַליין, און עס איז אויך אַ מיני גאָלף קורס.
בעאַטשעס
עס זענען פילע זאַמדיק ביטשיז אויף קי, און נאָר צו דערמאָנען אַ ביסל, עס איז אָטזיאַס, קאָונדאָוראָס און קאָריססיאַ. אין קאָונדאָוראָס איר וועט געפֿינען רובֿ פון די וואַטערספּאָרץ.
נייטלייף
עס איז ניט פיל נייטלייף צו רעדן וועגן דאָ. יאָוליס און קאָונדאָוראָס ויסקומען צו זיין די בעסטער ערטער צו גיין פֿאַר אַ ביסל פון עס, אָבער די צוויי וויללאַגעס אלא האָבן טאַווערנז און קאַפעס ווי באַרס און קלאַבז.
עסנוואַרג
עס זענען עטלעכע ויסגעצייכנט היגע ספּעשאַלטיז צו זיין פּרובירן אויס אין די טאַווערנז פון יאָוליס, קאָונדאָוראָס, קאָריססיאַ און וואָורקאַרי. די היגע סאָסידזשיז, כאַזער שיסל "פּאַספּאַלאַ", קעז און ווייַן ביסט אַ מוזן, ווי ווויל ווי עטלעכע פון די סוויץ געמאכט פון היגע האָניק.
שאַפּינג
עס זענען נישט פילע טאַקקי אָנדענק שאַפּס אויף קי, אין סטעד, איר וועט געפֿינען אַ פּלאַץ פון כאַנמייד סעראַמיקס, קאַרווד האָלץ און לעאַטהערוועאַר.
געטינג אַרום
עס איז אַ היגע ויטאָבוס וואָס וועט נעמען איר צו די הויפּט וויללאַגעס. איך האָבן ניט געפֿונען קיין אינפֿאָרמאַציע אויף מאַשין אָדער בייק רענטינג, כאָטש ..
געטינג דאָרט
עס איז אַ קליין ביסל שווער צו באַקומען דאָ זינט עס זענען נישט פילע שיפל קאַנעקשאַנז. דער בעסטער זאַך צו טאָן איז צו פליען צו אַטהענס, און דאַן נעמען די פערריבאָאַט אָדער הידראָפאָיל איבער.


text:
ווערט
צי מיינט איר אן ארטיקל אדער א טעמע?
ווערט איז אן אויסדרוק וואס דרוקט אויס די באגריף פון דאס שוויות און מהות פון א א זאך אדער א באגריף לויט די שאצונג פון די אויגן פון מענשטן, אדער דורך אנדערע באגרייפן'גען
יעדעס ווערד וויבאלד עס איז פארבינדען אין דעם מענטש'ס אויגן און זיין באגרייפן עס, איז דאס שטענדיג סוביעקטיוו און נישט זיכער. א זאך וואס קען האבן פיל ווערד ביי איינעם, קען זיין גארנישט ווערד ביים צווייטען, אדער אפילו פארן זעלבן מענטש קען זיך טוישן דער מצב. לויט דעם קאנצעפט, איז אפילו א געוויסער זאך איז טייער ביז גאר ביי אסאך מענטשן איז דאס נאך נישט קיין פאקט אז דער זאך איז טאקע ווערד באמת. למשל, א געוויסער מאן קען אויסקוקן שיין און ציענד אין די אויגן פון אסאך פרויען, אבער אסאך ווינציגער מענער וועלן שפירן א ווערד כלפי פארן דעם מאן זעלבסט.
אפילו אין פעלד פון פינאנץ איז דאס אויך אזוי, א גלעזל וואסער האט נישט קיין ווערט ביי רוב מענטשן אבער פאר א מענטש אין מדבר האט דאס א ווערט פון פיל געלט ווייל ער איז שרעקליך דורשטיג.
לויט דעם איז די ווערט אלס מעלות אדער מידות פון א מענטש אויך נישט קיין אבסאלוט'ער ווערד; צ.ב.ש. גוט, אדער שלעכט, מותר אדער אסור זענען בלויז אין די אויגן פון געוויסע מענטשן א.א.וו.


text: אויב איר ווילן צו דערפרייען זיך אַרויף, דעמאָלט מאָדנע גאַמעס פֿאַר גערלז פֿאַר איר. ון און מאָדנע גאַמעס אָנליין אויף אַ פאַרשיידנקייַט פון סוגיות און טרענדס וועט ביטע קיין שפּילער וואס זענען געקומען צו אונדזער פּלאַץ. ון ביסל בליצן צו העלפן רעדוצירן דרוק, פֿאַרבעסערן שטימונג, באַקומען positive און גוט הומאָר ווי אַ טאַלאַנט. און קוקן פֿאַר אַ גוט שטימונג איז דער בעסטער געניטונג. בעסטער באַפּוצונג פון לעבן - אַ גוט שטימונג. שמייכל, און אַלע מוזן מצליח! עס איז שטענדיק אַ סיבה צו שמייכל, און טאָן עס זייער נוצלעך. מער אָפֿט געלעכטער און שמייכל וועט העלפן מאָדנע אָנליין גאַמעס אויף אונדזער פּלאַץ. בעסטער פון גליק, געלעכטער און שפּאַס.


text:
פייסל דער ערשטער
פייסל דער ערשטער (20סטן מיי 1883 - 8טן סעפטעמבער 1933), קעניג פון סיריע פאר א קורצער וויילע, און אין איראק, ביז זיין טויט. ער איז געווען א האשעמיט.
פייסל איז געבוירן צו זיין טאטן כוסיין זון פון עלי, הערשער איבער מעקא, אין דער שטאט טייף אין סאודי אראביע. אין יאר 1913, איז פייסל ערוועלט געווארן צו דינען אין דעם פארלאמענט אין טערקיי פארטרעטנדיק די שטאט דזשעדא. אין 1916 האט פייסל אפגעשטאט א באזוך אין דמשק, וואו ער איז געווארן פארגלייבט אין אראבישער נאציאנאליזם. אין זעלבן יאר איז זיין טאטע געווארן קעניג איבער כידזשאז.
פייסל און זיין טאטע, און ברודער אבדאללא קעניג פון יארדאניע, האבן אנגעפירט דורכאויס דער ערשטער וועלט מלחמה דעם אראבישן רעוואלט קעגן דער אטאמאנישער אימפעריע, מיטן הילף פון לארענס פון אראביע, און צוזאמען האבן זיי געהאלפן איינעמען יארדאניע און סיריע.
פייסל איז געווען אנוועזנד, ביי דער שלום קאנפערענץ אין פאריז, אלס דעלעגאט פון די אראבישע פארשטייער.
דעם 3טן יאנואר 1919, האבן חיים ווייצמאן, פרעזידענט פון ציוניסטישע באוועגונג, און פייסל, אונטערגעשריבן אויף א פארשטענדעניש, ווי פייסל דערקלערט אז ער אנערקענט אין באלפורס דעקלאראציע, אז פאלעסטינע דארף גיין צו די יידן.
אום 7טן מערץ 1920, איז ער געקרוינט געווארן אלס קעניג איבער גרויס סיריע, דורכן סירישע נאציאנאלע קאנגרעס, אבער נאכן סאנרעמא קאנפערענץ, ווען פראנקרייך האט באקומען א מאנדאט איבער סיריע, איז ער פארטריבן געווארן, דורך דעם פראנצויזישן מאנדאט און ער איז געגאנגען וווינען אין ענגלאנד.
גרויסבריטאניע, האבנדיק דעם מאנדאט איבער איראק, האט געהאט פראבלעמען מיט דער באפעלקערונג, און דער בריטישער מאנדאטארישע רעגירונג האט באשלאסן צו שטעלן א קעניג, וואס ער וועט הערשן איבער איראק, און האלטן דאס לאנד סטאביל, פייסל האט איינגעשטימט, צו ווערן הערשער, און אין איראק איז געווען א רעפענדערום, און 96 פראצענט האבן געשטיצט פייסל אלס קעניג. די וואלן זענען געווען האלב פאלטש, אבער ווינסטאן טשערטשיל, דער קאלאניעס מיניסטער, האט באשטימט פייסל אלס ערשטן קעניג אין איראק.
ער איז געשטארבן אין בערן שווייץ, פון א הארץ אטאקע, אין יאר 1933. זיין זון גאזי האט אים איבערגענומען. זיין קערפער איז געברענגט געווארן צו חיפה, און פון דארט מיט אן עראפלאן קיין באגדאד.
פייסל איז געווען א טאלעראנטער מענטש, און א ליבעראל, די עטנישקייט אין איראק, פון שיאטן, סוניס, קורדן, מאכט דאס לאנד זייער קאמפליצירט, פייסל האט מיט זיין צוגעלאזנקייט, געווינען אלעמענס הערצער, און געהערשט מיט א ווייכקייט. די עטנישע מינאריטעטן האבן געהאט אן אפענע טיר צו אלע רעגירונג פאזיציעס, און קיין דיסקרימינאציעס, אריינרעכנדיק די יידן, די איראקע יידן האבן געדענקט זיין הערשאפט, אלס די בעסטע אין דעם 20סטן יארהונדערט.


text:
יום טוב
יום טוב ביי יידן איז א טאג וואס די תורה האט געהייסן א "מקרא קודש" ווען מען טאר נישט טון געוויסע מלאכות, און מען פרייט זיך מיט א פליישיגער סעודה און וויין, און מיט נייע קליידער.
די מלאכות וואס מען טאר נישט טון איז אזוי ווי שבת, אבער א מלאכה פון "אוכל נפש", למשל, קאכן און מאכן גרעסער א פייער, מעג מען יא, ווי אויך טראגן.
עס איז א גוטער טאג, וואס איז א יומא דפגרא. מ'מאכט גרויסע סעודות. און מען איז פרייליך און גוטמוטיג, געווענליך איז דאס אויך א רוה טאג דורכן אפפייערן.
ווען דער בית המקדש איז געשטאנען האט מען יעדן יום טוב מקריב געווען ספעציעלע קרבנות אויפן מזבח.
ביי דער תורה טערמענאלאגיע איז דאס אנגערופן חג לה', איז געקומען די גמרא אין געזאגט חציו לה' וחציו לכם, אבער היינט הייסט א חג וואס איז גארנישט מיטן אידישן גאט א חגא.
אידישע ימים טובים פון דער תורה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די תורה רעכנט אויס זיבן טעג אין יאר פאר ימים טובים:
- פסח (חג המצות) - ט"ו ניסן און כ"א ניסן
- שבועות (חג הביכורים) - ו' סיון
- ראש השנה (בכסא ליום חגנו) - א' תשרי
- יום כיפור (שבת שבתון) - י' תשרי
- סוכות (חג האסיף) - ט"ו תשרי
- שמיני עצרת (עצרת) - כ"ב תשרי
היינטיגע צייטן האלט מען ראש השנה צוויי טעג, א' תשרי און ב' תשרי. אין חוץ לארץ האלט מען א צווייטן טאג יעדן יום טוב, אחוץ יום כיפור.
די אלע טעג ווערן גערופן אין דער תורה "מקראי קודש", וואס מען טוט נישט קיין מלאכה. יום כיפור, אזוי ווי שבת, זענען אלע מלאכות אסור. די אנדערע ימים טובים מעג מען טון א מלאכת אוכל נפש, למשל מען מעג קאכן און באקן, און טראגן אין א רשות הרבים וואס מען דארף אויף יום טוב. חול המועד איז אסור אין געוויסע מלאכות.
יעדער יום טוב האט זיין באזונדערע מצווה: פסח עסן מצות, סוכות זיצן אין דער סוכה, ראש השנה בלאזן שופר און יום כיפור פאסטן. ביי אלע ימים טובים, אזוי ווי שבת, צינדט מען ליכט. ווען מען האט געהאט א בית המקדש, איז געווען דריי מאל א יאר, פסח, שבועות און סוכות, א מצווה פון עלייה לרגל, דעריבער הייסן די דריי ימים טובים די "שלוש רגלים", ווען מען איז מקריב אויפן מזבח עולת ראייה און שלמי חגיגה.
ווען איז יום טוב[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פסח הייבט זיך אן דעם 15טן טאג אין ניסן.
שבועות איז 7 וואכן נאכ'ן עומר. וואס קומט אויס 6 טאג אין סיון.
ראש השנה איז דעם ערשטן טאג אין תשרי.
יום כיפור איז דעם צענטן טאג אין תשרי.
סוכות הייבט זיך אן דעם 15טן טאג אין תשרי.
שמיני עצרת איז א טאג נאך וואס סוכות ענדיג זיך. (אויפהאלטונג).


text:
זשאן קערי
סענאטאר זשאן קערי, איז געלאפן פארן פרעזידענט אמט פון די פאראייניקטע שטאטן אין 2004 און פארלוירן אהייא מיט 118,601 שטימען.
"מיר זענען געווען נאנט... גענוג נאנט צו ווערן אנגערייצט צו פרובירן נאכאמאל", האט דער סענאטאר פון מאסאטשוסעטס געזאגט דערמאנענדיג זיין דורכפאל.
"עס זענען פאראן שטארקע סיבות איך זאל וועלן ווייטער גיין מיט דעם קאמף. אבער איך האב באשלאסן אז יעצט איז נישט די צייט פאר מיר איך זאל אנהייבן א פרעזידענטליכע קאמפיין".
זיין באשלוס לאזט איבער דעם פעלד פאר ניין דעמאקראטן וואס לויפן אדער לאזן איבער סימנים אז זיי האלטן ביים אריינקריכן אין דעם שווערן קאמפיין, אריינגערעכנט סענאטאר הילערי קלינטאן פון ניו יארק, און באראק אבאמא פון אילינו, און זשאן עדווארדס, קעריס מיטלויפער פון יאר 04.
די רעפובליקאנער פעלד איז אויך אנגעפאקט מיט לויפער, ווען פרעזידענט בוש איז קאנסטיטוציאנעל נישט ערלויבט צו זוכן א דריטן טערמין.
אפיציעלן זאגן אז קערי וועט זוכן נאך א זעקס-יאר טערמין אינעם סענאט אום 08. דער פיר טערמיניגער געזעצגעבער און דעקארירטער וויעטנאם וועטעראן זאגט אז ער וועט ווידמען זיין צייט און כח צו ענדיגן דעם איראקער קאנפליקט.
ער זאגט אז ער וויל אז פרעזידענט בוש'ס נאכפאלגער זאל אריינגיין אין ווייסן הויז מיט אמעריקע וואס זאל האבן "א גוטער אויסזיכט פאר סוקסעס" אין איראק.
"איך וויל נישט אז דער קומענדיגער פרעזידענט זאל טרעפן אז מען האט אים איבערגעלאזט א לאנד וואס איז צוטיילט און א פאליסי וואס זאל ענדיגן די מלחמה אין איראק אזוי ווי וויעטנאם – אין א ביטערער און טרויעריגער לעגאסי", האט ער צוגעלייגט.
קערי, וואס האט פארלוירן דעם ווייסן הויז ווען אהייא איז געגאנגען צו בוש, האט געמאכט זיין מעלדונג אינעם סאנאט ביים ענדע פון א לענגערע רעדע איבער איראק.
קערי'ס 04 קאמפיין האט געצויגן שטארקע קריטיק פון דעמאקראטן נאך זיין מפלה. זיינע קריטיקער זאגן אז ער האט פארפעלט געהעריג צו ענטפערן די רעפובליקאנער קריטיק ווי אויך די באשולדיגונגען פון קאנסערוואטיווע גרופעס אז ער איז נישט ווערד די מעדאלן וואס ער האט געוואונען פארן קעמפן אין דער וויעטנאם קריג.
דער סענאטאר האט אויפגעמישט אומבאטעמטע זכרונות פאר די דעמאקראטן דעם פארגאנגענעם הערבסט, ווען ער האט געמאכט א מיאוסער וויץ וואס האט געפירט אז די רעפובליקאנער זאלן אים באשולדיגען אין אטאקירן די אמעריקאנע טרופן אין איראק.
ער האט זיך אנטשולדיגט, און זיך שנעל אפגעשטעלט עטליכע טעג פון קאמפיינען פאר דעמאקראטן ווען פארטיי פירער האבן אים געבעטן ער זאל זיך פארמיידן פון ווערן א אומגעוואונטשענער אישו אין א קאמפיין וואס זיי זענען געווען אויפן וועג צו געווינען.
אין זעלבן צייט האט ער געארבעט צו האלטן זיינע פרעזידענטליכע האפענונגען אויפן אויבן אן.
זיינע געהילפן האבן דערציילט אז ער האט אוועקגעגעבן מער ווי פערצן מיליאן דאלער פאר מער ווי 260 דעמאקראטישע קאנדידאטן אין 06 און קאמפיינט אין פינף און דרייסיג שטעט. זיי זאגן אז ער האט אן אקטיווע אנליין געמיינדע פון מער ווי דריי מיליאן מענטשן, און האט צוועלף און א האלב מיליאן דאלער אין זיין קאמפיין קאסע, וואס וואלט פיל צוגעהאלפן צו קענען אפשלאגן זיינע קעגנער.
אין זעלבן צייט ווייזן אנקעטעס אז קערי איז היבש הונטערשטעליג פון זיינע דעמאקראטישע קאנקורענטן. לעצטן אקטאבער, האט א עסאשיעטעד פרעס-עי א על נייעס אנקעטע געוויזן קערי מיט בלויז איין פראצענט, און לעצטיגע אויספרעגונגען האבן געוויזן אז ער האט גאר ווייניג צובאקומען צווישן דעמאקראטן.
אין א סי ען ען/א אר בי פאל וואס איז מיטוואך ארויסגעקומען, זענען 51 פראצענט דעמאקראטן געזאגט אז זיי וואלטן נישט געוואלט זען קערי לויפן אין 08. ווען מען האט געפרעגט וועם זיי וואלטן געשטיצט, האבן בלויז פינף פראצענט געזאגט קערי, שטעלנדיג אים אין פיפטן פלאץ און ווייט אונטער דעם פראנט ראנער קלינטאן וואס שטייט ביי 33 פראצענט.
דער מאסאטשוסעטס געזעץ געבער האט באשלאסן קלאר צו מאכן זיינע פאליטישע פלענער אין א טאג וואס ער האט אנטייל גענומען אין א דעבאטע איבער דער איראקער קריג, ארויפברענגנדיג זכרונות פון דער וויעטנאם מלחמה. ביי א קאמיטע פארהער, האט ער געשטעלט א שטארקע קשיא וואס ער האט ערשט געפרעגט אין 1971 וואס האט א שייכות היינט צוטאגס: "ווי אזוי קען מען בעטן א מענטש אז ער זאל זיין דער לעצטער מענטש צו שטארבן פאר א טעות?".
טראץ זיין שוועריגקייט צו געווינען אויף א נאציאנאלע שטאפל, האט קערי גוט אויסגענומען ביי זיך אינדערהיים אין מאסאטשוסעטס, און געווינען זיין ערשטער טערמין אין 84.
אינדערצייט וואס קערי האט נאך אום דעצעמבער פריוואט געזאגט אז ער וועט ווארשיינליך נאך אונטערנעמען צו פירן א צווייטע פרעזידענטליכע קאמפיין, האט דער טאן צווישן זיינע געהילפן זיך געטוישט אין די לעצטע וואכן ווען קלינטאן און אבאמא האבן געמאלדן זייער ווייסן הויז לויפעריי.
אנשטאט, האבן געהילפן אנגעהויבן רעדן איבער קערי'ס אינטערעסע איבער זיין פערזענליכע אנטייל אין אזא קאמפיין וואלט געווען. קערי האט נאך מיליאנען וואס זענען אים איבערגעבליבן פון זיין 04 קאמפיין – א ווייטאגליכע פונקט מיט געוויסע דעמאקראטן. טראץ די מעלה דערפון, וואלט ער אויסגעשטאנען גאר א שטארקער פארמעסט מיט אבאמא, קלינטאן, און עדווארדס פאר קאמפיין דאלארן.


text:
יוגא טשאוועז
יוגא טשאַוועז (28סטן יולי, 1954 - 5טן מערץ 2013) איז געווען דער פרעזידענט פון ווענעזועלע. ער איז געווען דער פירער פון א רעוואלוציע און ער האט זיך געזען אלס א פירער פון די לינקע ליבעראלע וויזיע צו פראטעזשירן איבער דער גארער וועלט צו איינפירן זיין סאציאליזם.
ער איז אויך געווען א וויסטער ארכי שונא און קריטיק פאר אמעריקע צוליב אירע ניאו-ליבעראלע גלאבאליזאציע פאליסיס וואס שטערט לויט אים און לייגט אין סכנה די גוטס און אינטערעסע פון לאטיין אמעריקע דורך אמעריקעס ווייט גרייכענדער אויסערן מיניסטאריום פאליסיס.
א קאריערע מיליטערישער אפיציר, שאוועז האט געגרינדעט די לינקע פליגעל פיפטער רעפובליקאנער באוועגונג נאכן דורכפירן און ארקעסטרירן א דורכגעפאלענער פוטש אויפן פריערדיגן פרעזידענט קארלאס ענדרעס פערעז.
שאוועז האט דערנאך שפטער אין 1998 געוואנען די פרעזידענט וואלן מיט די הילף פון די ארימע באפעלקערונג און זינט דעמאלטס שוין צוויימאל וויידער ערוויילט געווארן צוליב דעם וואס די ארימע זענען די איבערוויגענדע מערהייט אין לאנד.
אין זיין לאנד האט ער שוין ערקלערט מלחמה קעגן קרענק, אנאלפאבעטיזם, מעלנוטרישען, ארימקייט און אנדערע סאציאלע שוואכקייטן אבער ער ווערט נאכאלטס באטראכט פון די דערויסענדע מערב וועלט אלס א דיקטאטור און קארופטירטער פירער וואס ווארפט א פחד און מורא אויף די ציוויליזירטע וועלט מיט זיינע סטראשענוקעס וואס קומט בעיקר פון זיין זיין דערביטערט פון ארימקייט, כאטשיג זיין לאנד האט דאס רייכסטע אויל קוואל אויפן אמעריקאנעם קאנטינענט, דא איז טאקע דער סוד פון אמעריקעס פראבלעם מיט אים ווייל ער קאנטראלירט אין א געוויסן זין די אויל פרייזן וואס די עקאנאמיע איז פיל אנגעוואנדן אין דער סחורה.
ער האט אלע פריוואטע גרויסע אויל פאבריקן און נאך אינדוסטריעס איינגענומען מיט מיליטער, אז דאס זאל געהערן פאר די מענשטן קאנטראלירט און אנגעפירט דורך זיין רעגירונג.


text:
הארי מוליש
האַרי קורט וויקטאר מוליש (האלענדיש: Harry Kurt Victor Mulisch; 29סטן יולי 1927, הארלעם – 30סטן אקטאבער 2010, אמסטערדאם) איז געווען א האלענדישער שרייבער פון א יידישער אפשטאמונג, וואס האט געשריבן מער ווי 30 ראמאנען, דראמעס, און לידער. טייל זענען געווארן פארטייטשט אין מער ווי 20 שפראכן.
מוליש ווערט פאררעכנט איינער פון די דריי גרעסטע שרייבער אין האלאנד נאך דער צווייטער וועלט מלחמה.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הארי מוליש איז געבוירן אין הארלעם. פון 1958 האט ער געוואוינט אין אמסטערדאם, נאך זיין פאטער'ס טויט אין 1957. זיין פאטער האט אימיגרירט אין האלאנד פון דער עסטרייך-אונגארישער אימפעריע נאך דער ערשטער וועלט מלחמה.
אין דער צווייטער וועלט מלחמה האט זיין פאטער געארבעט אין א דייטשן באנק וואס האט געהאנדלט מיט די פארמעגן וואס מען האט קאנפיסקירט פון יידן. מוליש מיט זיין יידישער מוטער זענען געראטעוועט געווארן פון ווערן געשיקט אין די קאצעטן א דאנק זיין פאטערס ארבעט מיט די נאציס.
מוליש איז געשטארבן אין 2010 אין אמסטערדאם.