text:
אין די וועלט פון טראנספאטאציע איז באוויסט די "פיר אופנים פון טראנספאטאציע". עראפלאן, שיף, קאר און באן. יעדע פון די פיר האבן זיך זייערע מעלות און חסרונות.
א עראפלאן פארט שנעל, אבער איז נאר געאייגענט פאר לענגערע שטרעקעס, און מוז האבן אן עירפארט ארויסצופארן, אזוי אויך איז עס זייער טייער.
א באן פארט זייער פונקטליך, און עס קען זיין רעלאטיוו ביליג – צוליב די גרויסע צאל פאסאנדזשירן וואס עס קען נעמען אויף איין מאל - אבער עס קען נאר לויפן וואו עס איז דא שינעס, וואס איז זייער קאסטבאר צו בויען, און איז היינטיגע טעג כמעט אוממעגליך מיט די פארמערטע צאל רעגולאציעס און "רעכטען" וואס מענטשען מאנען אויף זייערע שטחים אויב וויל מען עס נוצען פאר אזא צוועק.
א שיף איז זייער פראקטיש פאר זאכן וואס דארפן ווערן געפירט פון איין ווייטע פלאץ צום צווייטן. אויב איז דא גענוג צייט – ווייל עס פארט רעלאטיוו שטייט - איז דאס זייער פראקטיש. אבער פארשטייט זיך אז דאס איז פאר די ים, און נישט פאר די יבשה.
א קאר איז טאקע זייער פראקטיש אין פרייווטע באנוץ, עס קען פארן וואו אימער כמעט, איז נישט זייער טייער, אבער עס איז אויסגעשטעלט צו אנדערע שוועריקייטן ווי טרעפיק סייז וכדו'.
איז שוין יארן וואס מען זוכט א פיפטע "פערפעקטער" אפציע אין טראנספאטאציע.
(גראדע - באופן אגב – בעפאר עס איז ארויס געקומען די "סעגוועי סקוטער", איז אויך געווען די העדליינ'ס "א פיפטע סארט טראנספאטאציע"! אבער ווי יעדער זעהט שוין היינט, האט זיך עס גאר שוואך אויסגעלאזט. בעיקר ווייל מינציפוליטעטן האבן עס נישט געוואלט באשטעטיגען פארן ברייטן באנוץ.)
קארן און עראפלאנען זענען דורכאויס די יארן געווארן מער און מער פארגעשריטן, און די קאר אדער עראפלאן פון אמאל, איז ממש נישט קיין פארגלייך צו די קאר אדער עראפלאן פון היינט. פון די אנדערע זייט איז די שיף און די באן, געבליבן כמעט די זעלבע אלט-מאדיש, און חוץ קליינע שינויים איז עס ממש די זעלבע פון אמאל.
אויפן באן איז דורכאויס די לעצטערע יארן געמאכט געווארן שטארקע פראבעס עס דראמאטיש צו פארבעסערען. און עס איז טאקע היינט פארהאן אין געציילטע פלעצער פון די וועלט, נייע סארט באנען, וואס זענען אינגאנצען א נייע בריאה, טאקע נישט אזוי ווייט מיט די אויסזעהן, אבער מיט די וועג ווי אזוי אפערירן. די פארבעסערונגען האבן איר געברענג סאך נאנטער צו ווערן די "פערפעקטער" סארט טראנספאטאציע, אבער טאקע סך הכל "נענטער"! נישט ממש פערפעקט. כאטש וואס פערפעקט וועט עס קיינמאל זיין צוליב די טבע'דיגע באגרעניצונגען פון שינעס, ווערט עס אבער נענעטער און נענטער צו פערפעקט. און אצינד איז טאקע אין די נייעס, אז די 42 יעריגער "עלען מאסק" איז אויפגעקומען מיט א פלאן, - אויסגעארבייט דורך אים מיט גרויסע אינדזשענירן - וואס פארשפרעכט צו ברענגען צו ריאליטעט די לאנג יעריגע חלום פון "א פערפעקטער טראנפאטאציע מיטל".
פאר מיר שמועסן אויס וואס די עיקר פראבלעמען זענען פון די באן סיסטעם, און וואס די עצות אויף זיי זענען געווען ביז היינט, און די נייעס וואס "מאסק" וויל אויפטאן, דארף מען זיך א רגע אפשטעלען טאקע אויף "מאסק" אליין.
"עלען מאסק" איז געבוירן אין יאר 71' אין "פרעטאריע" איינע פון די דריי – און פאקטישע – הויפט שטאט פון זיד אפריקע, דאס לאנד "זיד אפריקע" געפינט זיך ביים צפון שפיץ פונעם אפריקאנישער קאנטינענט.
מאסק איז זייער רייך מיט א "נעט ווערט" פון 7.7 ביליאן דאלער.
זיין רייכקייט האט ער אליינס עררייכט נישט ג'ירש'נט. פון דריי קאמפאניס וואס ער האט אויפגשטעלט. שוין פון אינגערהייט האט ער געהאט א שטארקע פארשטאנד אין טעכנעלאגיע. ער האט זיך אליינס געלערענט "פראגראמינג", און ביי די 12 יאר, האט ער שוין פארקויפט זיין ערשטע "פראגראם" פאר $500.
אין 99' האט ער פארקויפט זיין ערשטע קאמפאני וואס ער האט אויפגעשטעלט "זיפ 2". - זיפ 2 האט צוגעשטעלט געוויסע מאפעס און דערעקטעריס פאר אנליין וועב זייטלעך די "אינטערנעט" איז דעמאלס נאך געווען רעלאטייוו א נייער קאנצעפט – ער האט עס פארקויפט פאר 307 מיליאן דאלער אין געלט, און 34 מיליאן אין סטאקס.
פון דארט איז ער געגאנגען און געגרינדעט וואס איז צום סוף געווארן די פאפיולערע "אנליין געלט טרענספער" פירמע "פעיפעל". און אין 02' האט ער איר פארקויפט - פאר די גרויסע "אנליין אקשען" פירמע איבעי – פאר 1.5 ביליאן דאלער!
אביסעל פריער אין 02' האט מאסק געגרינדעט זיין דריטע קאמפאני "ספעיס עקס".
די קאמפאני איז א פרייוואטער קאמפעני צו שיקן סעטעלייטס און ראקעטס צום ספעיס. ער איז היינט נאך די פירער פון די קאמפאני. ספעיס עקס האט געהאט א גאר שטארקע הצלחה. און אין יאר 08' האט זי באקומען פון די אמעריקאנער רעגירונג, א קאנטראקט אין די ווערט פון 1.6 ביליאן דאלער, - מיט א מעגליכע העכערונג ביז 3.1 ביליאן – זיך צו באנוצן אין 9 רייזעס מיט זייער "ספעיס ראקעטס" צו פירן מאטריאל צו די "אינטערנאציאנאלע ספעיס סטאנציע". נאכדעם ווי אמעריקעס אפיציעלער ראקעטען זענען ארויס פון באנוץ.
לויטן פלאן וועט דאס פירן "מענטשען" צו די "ספעיס סטאנציע" – וואס ווערט אצינד געטאן דורך רוסלאנד – אויך ווערן צוגעטיילט פאר "ספעיס עקס" מיט די צייט.
אין מאי 25 פון יאר 12' האט זיך א ספעיס עקס ראקעט באהאפטן צו די "ספעיס סטאנציע" די ערשטע מאל, מאכענדיג היסטאריע, זייענדיג די ערשטע "פריוואטע, נישט רעגירונג" ראקעט, צו מאכען אזא שריט.
אין יאר 04' האט מאסק זיך אנגעשלאסען אין די דעמאלסדיגע כמעט נישט עקזעסטירענדע פירמע "טעסלע מאטארס". - די ערשטע סוקסעספולע עלעקטעריק קאר קאמפאני - ער איז געווען איר ערשטע אינוועסטאר, און ווערט פארעכענט אלס א "קא גרינדער" פון די קאמפאני.
אין 06' האט צוויי מענטשען - לויט זיינע פארשריפטן - געגרינדעט "סאלער סיטי", וואס איז היינט די גרעסטע סאלער קאמפעני אין אמעריקע. מאסק איז די גרעסטע שעיר האלדער אין די קאמפאני.
צווישען די אלע קאמפאניס, האט ער ערייכט זיין פרייוואטער גרויסער רייכטום.
אצינד האט עלען מאסק פארגעשלאגען א "נייע פיפטע" סארט טראנספאטאציע, וואס וועט – לויט זיינע ווערטער – פאנדעמענטאל טוישען די פנים פון טראנספאטאציע.
כאטש וואס באנען זענען זייער פראקטיש פון אסאך שטאנדפונקטן, איז זי אבער זייער באגרעניצט אין זייער טעגליכן באנוץ. בעיקר ווייל די שנעלקייט פון זייער געלויף איז זייער באגרעניצט.
אנדערשט ווי עראפלאנען וואס פליען אין די לופט, און האבן צוליב דעם נישט קיין "אפהאלט", פון זיך דארפן "רייבן" אויף דער ערד, - גערופען אין סייענס שפראך "פריקשען"-, און אזוי אויך שיפן וואס שווימען אין ים, וואו עס איז דא סאך ווינציגער "פריקשען" – פארט א באן אויף רעדער אויף דער ערד, און דאס טוט באדייטענד פארקלענערן איר שנעלקייט מעגליכקייטן קעגן דעם עראפלאן און שיף.
אויך איז דא פאר איר א צווייטע "שוועריגקייט" – דאס איז באמת דא פאר די אנדערע סארט מיטלען אויך – דאס איז די "לופט דרוק" קעגן וואס יעדע זאך וואס רוקט זיך אין די לופט האט אויסצושטיין.
אויב האט איר אמאל ארויסגעלייגט א האנט פון א פארענדיגע קאר, האט איר געשפירט די שטארקע "דרוק" אויף די הענט. דאס איז די "דרוק" קעגן וואס די קאר דארף זיך "שלאגן" בשעת זי פארט. און פארשטייט זיך אז ווי שנעלער די קאר פארט, און ווי גרעסער די קאר איז, אלץ שטערקער און שווערער ווערט די דרוק מיט וואס די קאר דארף זיך שלאגן. און ווען מ'רעדט פון א באס, טרעיליער, און אוודאי א באן, איז די דרוק פי כמה שטערקער און שווערער.
אט די צוויי "שוועריגקייטן", - "פריקשען" און "לופט דרוק" - האט א צוויי פאכיגער עפעקט. עס פארשטייטערט דאס געלויף, און עס מאכט די מאטאר ארבייטן שווערער, וואס דאס מיינט אז חוץ פון דעם וואס די מאטארן דארפן צוליב דעם ווערן געבויט שטערקער, נוצט עס סאך מער ענערגיע - ליין געזעלין\לעקטער וכדו' -, וואס מאכט אזא רייזע פיל טייערער, ווי ווען מיר וואלטן אויף עפעס א וועג געקענט פארמיידן אט די "שוועריגקייטן".
די ערשטע עצה פאר "לופט דרוק" איז צו מאכן די קאר\עראפלאן וכדו' מער "עררא דיינעמיק". אין אנדערע ווערטער מער אין אזא געשטעל, אז די לופט דרוק זאל די ווייניגסטע שאטן. וועגן דעם ווי א יאר שפעטער זעט מען די קארס ווערן געמאכט מער "רינדיג". אזוי "שניידט אדורך" די לופט עטוואס גרינגער.
אויך איז דא נאך געוויסע קלייניגקייטן, ווי לעכער וואס גייען אדורך אין די קאר, קנייטעשן אויף די קאר וכו' וכו', אלעס געשטעלט צו "קאנטראלירן די לופט" אז עס זאל זיין "גרינגער" אויף די קאר אדער עראפלאן.
אויף באנען איז אין דעם געביט אויך געלייגט געווארן גרויסע כוחות. אז מען קוקט אויף בילדער ווי עס האט אויסגעזעהן באנען אמאל און היינט, זעהט מען א ריזן חילוק אין די אויסשטעל פון די באנען. בנוסף צו די אלע נייע טעכנעלאגיע ווי די מאטאר, די רעדער אא"וו, וואס מען האט געטוישט זענען טאקע די היינטיגע "שנעל צוגן" סאך שנעלער ווי אמאל.
אבער פארשטייט זיך אז דאס האט נאר צוגעהאלפן מיט א קליינע חלק פונעם פראבלעם, און האט בכלל נישט אונגערירט די פראבלעם פון פריקשאן.
די פראבלעם פון פריקשאן האט באקומען אן ערענסטע דורכברך, ווען מען האט ערפינדען די "מאגנעט באן".
די 'מאגנעט באן' איז בעצם זייער א פשוטע זאך, מען רעדט שוין פון דעם קאנצעפט 100 יאר! אבער עס אויסצוארבייטן אין פראקטיק איז שוין היפש קאמפלאצירט.
די קאנסעפט איז אזוי. מאגנעט האט צוויי זייטען, איין זייט וועט "ציען" צו אן אנדערע מאגנעט, און די צווייטע זייט וועט "אוועקשטיפן" די אנדערע מאגנעט.
אויב אזוי איז דאך זייער פשוט. מען וועט נעמען צוויי מאגנעטן, איינס לייגט מען אויף די שינעס, און א פארקערטע לייגט מען אויף די באן – פון אונטען – און אזוי אז זיי וועלן זיך קעגן שטעלען איינע דעם אנדערן, וועט די באן "שוועבען אין די לופט"!
איינמאל מען קען אזא זאך דערגרייכן, איז דאך אויס מיט די גאנצע פראבלעם פון "פריקשאן"! עס איז פונקט ווי א עראפלאן, עס רייבט נישט דער ערד, עס "שווימט" פשוט אין די לופטן!
איי וואס וועט האלטן די באן העכער די שינעס אז עס זאל נישט פאלן צו די זייטן? נישט קיין פראבלעם! די זעלבע מאגנעטן! מען לייגט צוויי מאגנעטן אין די צוויי זייטען פון די שינעס, און צוויי "פארקערטע" אויף די צוויי זייטן פון די באן, אזוי אז איינער שטיפט אים צו רעכטס, איינער צו לינקס, און די מאגנעטען פון אונטן האלטן אים אין די לופט, און עס איז א מחי'!
דאס איז באמת זייער א פשוט'ע קאנצעפט. אבער עס אויסצוארבייטען איז געווען זייער שווער. ווייל צו שאפן אזעלעכע שטארקע מאגנעטען צו טראגען די וואג פון א פולע באן איז נישט גרינג, און צו מאכען "עלעקטראמאגנעטן" (מאגנעטן וואס מען "מאכט" מיט לעקטער) איז א טעכנעלאגיע וואס איז נאך נישט געווען אויסגעארבייט אינגאנצן.
און טאקע למעשה, די פשוט'ע אופן פון מאגנעט באנען, האט מען הערשט ערצייגט - א מאדעל וואס ארבייט - ממש לעצטענ'ס.
ביז לעצטענ'ס – כאטש מען האט שוין געהאט באנען וואס ארבייטען מיט מאגנעט – איז עס געווען אויפן א סאפיסטעקירטערע אופן.
עס איז נישט דא די מעגליכקייט אין די ראמען פון איין ארטיקל אראפ צו לייגען פונקטליך ווי אזוי די יעצטיגע מאגנעט באנען ארבייטן פונקטליך, אבער ממש אין צוויי דריי ווערטער, אויף צו פארשטיין בערך די קאנצעפט.
עס איז – חוץ די פשוט'ע סארט ווי שוין דערמאנט, וואס איז אבער אין פראקטיק געווען די שווערסטע אויסצוארבייטן – דא נאך צוויי סארטן מאגנעט באנען.
איינ'ס איז די וואס דייטשלאנד האט ערצייגט, און איינ'ס איז די וואס יאפאן האט ערצייגט. און עס איז א וואונדער, אז אמעריקע וואס איז אין טעכנעלאגיע געווענליך פון די פיאנירן, זענען דא ביי דעם רעלאטיוו זייער צוריקגעשטענען קעגן די דערמאנטע לענדער.
איין וועג ארבייט אזוי, די באן האט א שטארקע מאגנעט אויף זיך, די באן פארט דאך אויף שינעס, האט די שינעס ווענט אויך, און אויף די שינעס ווענט – נישט פון אונטען – איז דא ווייער.
א ווייער וואס מען לויפט דעראין דורך עלעקטעריק ווערט ארום די ווייער א מאגנעט. עס איז זייער פשוט דאס אויסצופראבירן. נעמט א זייער דינעם ווייער, דרייט עס ארום א נאגעל, אזוי אז עס זאל אנפילען צוויי דריטעל נאגעל מיט בערך אן אכטל אינטש דיק פון די דינע ווייער. לייגט די צוויי עקן פון די ווייער צו די צוויי זייטן פון אן עי. עי. בעטערי, וועט די נאגל ווערן א מאגנעט.
מיט די חכמה ארבייט כמעט אלע מאטארן, און גענעראטארן. (דארף בעצם אויך אן עקסטערע ארטיקל)
צוריק צו די שינעס, אויב וועט מען אריין לאזן לעקטער אין די ווייער - וואס זענען אין די "ווענט" פון די שינעס - ווערט דארט ארום די ווייער א מאגנעט. דאס ווערט גערופען א "מאגנעטיק פיעלד". נעמליך א פעלד פון מאגנעט!
יעצט וויבאלד די "פעלד" האט א געוויסע סדר ווי אזוי די מאגנעטישע כח לויפט, איז זי שטארק ברוגז אויב איינער צושטערט עס. און אויב איינער וועט עס שטערן, וועט ער "צוריק פייטען" דורך פראדעצירן א כח, "פארקערט" ווי די צישטערונג וואס געשעהט.
דהיינו?
אויב לאמיר זאגן אז די מאגנעטישע כח לויפט פון מזרח צו מערב. און איך נעם נאך א מאגנעט, און "שטיפ" אים אריין אין די "פעלד" אריין און ארויס, פון צפון צו דרום. קומט אויס אז איך שטער די "ארדענונג" פון די פעלד וואס איז ביז יעצט געלאפן פון מזרח צו מערב, ווייל ווי פארשטענדליך, ווערט איין מאגנעט נשפע פון די צווייטע, ממילא איז די "צפון- דרום" געריקאכטס, א "שטער" פאר די "מזרח-מערב" פעלד. וועט די מזרח מערב פעלד זיך קעגן שטעלן די "כח" פון די "שטערער" און מאכן א "דרום-צפון" פעלד, כאילו איינער שטייט און שטיפט אריין א מאגנעט פון די פארקערטע ריכטונג ווי איך שטיפ אריין מיין מאגנעט. צו קאנטער באלאנסירן די "צפון-דרום" פעלד וואס איך האב געמאכט. פשוט ווייל אזוי וועט מיין השפעה ווערן ווייניגער, וועט אטאמאטיש מיין שטער אויף די "מזרח-מערב" פעלד ווערן ווייניגער.
און וויבאלד עס זענען יעצט פארהאנען צוויי קעגענערישע מאגנעט פעלדער, איינס "צפון-דרום" און איינס "דרום צפון" וועלן די צוויי "פעלדער" זיך שטיפן איינעם דעם אנדערן "אזוי ווי מען לייגט צוויי מאגנעטן איינס נעבן די אנדערע – ביי די זייט וואס עס שטיפן זיך – און די מאגנעט, וואס איז נישט באהאפטן, וועט ווערן "אוועק געשטיפט".
די באן הייבט אן פארן. און עס איז דא א מאגנעט אויף די באן, די ווענט זענען אצינד אויך מאגנעטן, ווייל עס האט לעקטער. קומט אויס אז ווען די באן פארט – מיט זיין מאגנעט אויף זיך – און דא איז דאך די ווייער אריינגעבויט אין די וואנט פון די שינעס א מאגנעט, וועט די מאגנעט אין די וואנט, ווילן זיך קעגען שטעלן די מאגנעט וואס פארט, וועט די "וואנט מאגנעט" מאכן א מאגנעט פעלד פארקערט ווי די מאגנעט וואס פארט באהאפטען צום באן. די צוויי כוחות וועלן זיך שטופען איינע דעם צווייטן, און די באן אליין איז דאך נישט באהאפטן, וועט די מאגנעט אין די וואנט – דורך די כח וואס ער האט באשאפן, זיך צו שלאגען מיט די מאגנעט אויף די באן די "פארקערטע מאגנעט פעלד" - "ארויף שטיפן" די מאגנעט מיטן באן צוזאמען, און די באן וועט שוועבן אין די לופט!!
דאס איז זייער אין קורץ געשריבן, עס איז געבויט אויף עטליכע "געזעצען" אין עלעקטרא מאגנאטיזעם. די "לענז" געזעץ, די "פערעדעי" געזעץ, די "מאטאר פרינסעפל" געזעץ און נאך.
אזויפיל איז די סך הכל. די זייטיגע ווייער'ס ווען זיי ווערן "עלעקטערעזירט" ווערן זיי א מאגנעטישער כח, און דאס "שטופט ארויף" די באן - וואס האט מיט דיך אויך א מאגנעט - אז זי זאל שוועבן אין די לופט.
דאס איז איין סארט.
די צווייטע סארט, איז פיל פשוט'ער. די ווענט פון די באן גייען אראפ ווייטער ווי דארט וואו די פלאר פון די באן ליגט, און זיי גייען אראפ א געוויסע לענג, און דארט דרייען זיי זיך איין אויף אריין.
די שינעס לויפן אין די חלל וואס שאפט זיך צווישען די פלאר פון די טרעין, און די איינגעדרייטע עק פון די ווענט. אינטער די שינעס, ווערט געלייגט א מאטריאל וואס וועט ווערן א מאגנעט ווען עס איז דא עלעקטעריק דעראין, און אויף די איינגעדרייטע "ווענט" איז אויך דא א מאגנעט.
ווילאנג עס איז אויסגעלאשען די עלעקטעריק, זיצט די באן אויף די שינעס, די פלאר פון די באן אויף די אויבערשטע חלק פון די שינעס. איינמאל עס ווערט אריין געשיקט לעקטער אין די שינעס, ווערט די מאטריאל וואס איז מחובר אונטער די שינעס א מאגנעט, און ער וועט "צושלעפען צו זיך" די מאגנעטען וואס ליגען אויף די געדרייטע ווענט, און עס "ארויף שלעפען", דאס וועט גורם זיין אז די באן פון העכער די שינעס ווערט "אפגעטיילט" פון די שינעס! און עס איז אצינד דא לופט צווישען די שינעס און די ערד פון די באן, בשעת פריער איז די באן "געזעצען" אויף די שינעס.
אבער עס קען דאך נישט בלייבן אזוי, ווייל פון אונטען, צווישען די שינעס און די "געדרייטע" ווענט, איז דאך דא א חיבור. וועגן דעם מאכט מען די עלעקטער אין די שינעס "אנגעצינדען" און גלייך "אויסגעשלאשען" - נאכאמאל און נאכאמאל - אין א אומגעהוירע שנעלקייט, אזוי אז עס ווערט טאקע "אויפגעהויבן" צוצוקומען צו די שינעס, אבער גלייך "אראפגעלאזט" און דאן גלייך אויפגעהויבן נאכאמאל, און גלייך אראפגעלאזט אא"וו, גענוג שנעל אז די רעזולטאט איז אז עס בלייבט "עטוואס" אפגעטיילט די געדרייטע ווענט, און די שינעס פון אונטען. און אצינד איז עס אפגעטיילט סיי אויבן און סיי אונטען, און עס "שוועבט" אין די לופט.
די קאנסעפט ווערט גערופען "מאגנעטיק לעוועטעשאן".
ביידע מעטאדן זענען דא אויסגעשמועסט זייער אין קורצען, און עס ברויך זיך אן עקסטערע לאנגע ארטיקל, עס צו מסביר זיין בפרטיות. אבער אויף צו האבן א שטיקעל אנונג איז עס גענוג.
יעדע פון די אופנים האבן מעלות און חסרונות. למשל די ערשטע וועג וואס מען האט געשריבן מוז דאך זיין א "שטערונג" אין די "מאגנעטישע פעלד" און גענוג א שטארקע שטערונג, אז עס זאל געשען וואס מיר האבן געשריבן, עס מוז ווערן א זיייער גרויסע "קעגנערשאפט" צווישען די כוחות, אז א שווערע זאך ווי א פולע באן מיט מענטשען זאלן קענען אנהייבן שוועבען. און ווי געשמוסט ווערט די "שטערונג", ווען די באן פארט.
אבער ווילאנג זי פארט נישט איז נישטא די גאנצע כח זאל איר ארויף שטיפן, און ממילא וועט זי זיצען אויף די שינעס! מוז מען בע"כ מאכען רעדער, אז אנהייב ווען זי פארט זאל זי זיין אויף די רעדער, און איינמאל עס פארט שוין גענוג שנעל, אז די "שטערונג" איז גענוג שטארק, וועט די באן "זיך אויפהייבן" און נישט דארפן די רעדער מער.
אבער ווילאנג עס פארט שטייט, דארף עס רעדער, וואס קענען נאר פארן שטייט, פונשט ווי אלגעמיינע באנען, און די רעדער ווערן "אפגענוצט" ווי אלגעמיינע באנען.
ממילא איז אין דעם הינזיכט בעסער די אנדערע וועג. ווייל יענער וועט "גלייך" זיך אויפהייבן, ווען די עלעקטער קומט אריין.
אבער פון די אנדערע זייט, - אויף די צווייטע אופן - מוז די לעקטער די גאנצע צייט זיין קאנטראלירט, אז עס זאל זיין גענוג שטארק אים צו האלטען אין די לופט, און נישט צו שטארק אים נישט אינגאנצען צוצישלעפען צו די שינעס פון אונטן. בשעת די ערטשע וועג, דארף מען גארנישט טאן איינמאל עס איז גענוג שנעל עס וועט ווייטער פארן אליין.
אזוי איז דא נאך און נאך סיבות פארוואס די וועג אדער די וועג איז בעסער.
פאר אונז איז נאר נוגע די איין זאך. מיר האבן געזוכט א וועג, ווי אזוי צו רעדוצירן די "פריקשאן". וואס איז דא ווען רעדער פארן אויף די שינעס. און מיטן כח פון מאגנעט – עלעקטרא-מאגנעט – האמער באוויזן צו ערצייגען א באן וואס שוועבט אין די לופט, און ממילא איז נישט דא קיין "פריקשאן".
דארף מען נאר זעהן וואס וועט שטיפען די באן פאראויס. אויף דעם איז די תירוץ אזוי. (אויך נאר אין קורץ פארשטייט זיך, עס וואלט אויך גענומען א גאנצע ארטיקל, ווען מען וויל עס געהעריג צולייגן). עס ארבייט ווי א מאטאר, און פונקט ווי א מאטאר.
א מאטאר איז איין רינדיגע זאך אריין געלייגט אין א צווייטע רינדיגע חלל, און די מאגנעטישע כוחות פון איין זאך אויף די צווייטע, שטיפט די מיטעלסטע חלק נאכאמאל און נאכאמאל, און אזוי דרייט עס זיך. יעצט אז מען נעמט אזא מאטאר, און מען "מאכט עס אויף" פלאך, און מען לאזט די זעלבע זאך געשען וועט עס "שטיפען", נאר אנשטאט ארום און ארום, וועט עס גיין גראד פון איין זייט צום צווייטען.
דאס איז מער ווייניגער א "מאגנעט באן". די באנען זענען נישט קיינע חלומות, עס ארבייט שוין אזעלעכע באנען אין טשיינע און אין יאפאן. די באנען הייסען "מעגלעוו" באנען. פאר "מאגנאטיק לעוועטעשאן". (מאגנאטישע שוועבן.)
די ערשטע קאנצעפט - מיט די רעדער וואס ווען עס פארט שנעל וועט עס פראדעצירן די כוחות אויף צו שוועבען - ווערט גערופען "אי. די. עס." פאר "עלעקטרא דיינעמיק סאספענטשען". און די צווייטע קאנסעפט - וואס שוועבט די גאנצע צייט - ווערט גערופן "אי. עם. עס." פאר "עלעקטרא מאגנעטיק סאספענטשען".
די "אי. די. עס." סיסטעם איז געבויט דורך יאפאן, און האט שוין דערגרייכט א רעקארד פון 361 מייל א שעה. די "אי. עם. עס." סיסטעם, איז אין טשיינע געבויט דורך דייטשלאנד און האט דערגרייכט א רעקארד 311 מייל א שעה. כאטש די באן פארט "נאר" צווישען 220 און 275 מייל א שעה אין געווענדליכע רייזעס.
עס איז דא נאך באנען פאר גאר קליינע שטרעקעס, מיט די טעכנעלאגיע, סיי פאר טעסטינג, און אויך געוויסע קורצע וועגן, געוויסע ניצען סיי די ערשטע און צווייטע סיסטעם צוזאמען ווי א הייבריד. אבער בעיקר רעדט מען פון די צוויי – אין יאפאן און אין טשיינע –. כאטש די אין טשיינע איז אינגאנצען קנאפע 19 מייל לאנג. און די אין יאפאן איז בכלל נאר אין טעסטס און מען הייבט ערשט יעצט אן צו עס מאכען פארן פאבליק.
איינע פון די גרויסע חסרונות אבער פון די סיסטעם, איז די לעקטער וואס מען ברויך ניצן אויף צו "שטיפען" די באן, און מאכן די "עלעקטערישע מאגנעטען" איז זייער אסאך, און עס קומט אויס טייער. אבער די מעלה איז געוואלדיג, עס איז שנעל, עס איז שטיל, עס געט נישט ארויס קיינע פעלושען – חוץ די פעלושען ביי די פלענט וואס מען "מאכט" די לעקטער – אא"וו.
אבער די עצה איז דאך נאר פאר פארמיידן "פריקשאן". וואס טוט זיך מיט פארמיידען "לופט דרוק"? דאס איז דאך די צווייטע זאך וואס האלט אפ באנען פון קענען פארן צו שנעל. אויף דעם איז די ענטפער "טונעל באנען".
איינמאל די קאנסעפט פון "מעגלעוו" איז געווארן אויסגעארבייט, האט מען אנגעהויבן טראכטן פון מאכן די זעלבע " מאגנעט" טעכנעלאגיע אבער אין א "טונעל".
וואס איז די אויפטו? די אויפטו איז אז די טאנעלן זאלן ווערן געבויט "וואקיום" אן קיין לופט! און אז די באן פארט אין די טונעל און עס איז נישטא קיין לופט, איז דאך נישט דא קיין לופט דרוק. און אין קאנסעפט דארף אזא סיסטעם קענען גרייכען אן אומגהויערע שנעלקייט פון 4 ביז 5 ..... טויזענט מייל א שעה!!!
קיין פריקשאן און קיין לופט דרוק, איז דאך ממש ווי פארן ווי א ראקעט אין ספעיס!
און עס האט נאך א געוואלדיגע אויפטו.
פארן אין אזא שנעלקייטן איז שנעלער ווי די שנעלקייט פון קול. קול לויפט 768 מייל א שעה. דאס מיינט אז אויב וואלסטו געקענט ארויסלאזען א קול וואס איז גענוג הויך צו קענען זיך הערן 768 מייל ווייט, וואלט גענומען איין שעה אז מען זאל עס טאקע הערן 768 מייל ווייט. דאס איז די סיבה פארוואס מען "זעהט" א בליץ, פאר מען "הערט" די דינער. ווייל די "ליכטיקייט" פארט סאך סאך שנעלער ווי די "קול".
די "שנעלקייט פון קול" ווערט גערופען אין סייענס שפראך "מאק" (מיט א פתח). די "ספיד פון קול". "מאק איינס" אין 768 מא"ש, "מאק צוויי" איז 1536 מא"ש, אא"וו. צו פארן אין די נומערן וואס אזא טונעל באן מיט די "מעגלעוו" טעכנעלאגיע, איז אזויפיל ווי "מאק פינעף אדער אפי' זעקס".
וואס איז מיר נוגע דאס פארן שנעלער ווי די שנעלקייט פון קול?
איז אזוי.
ווען דו שטייסט אויף איין פלאץ און זאגסט עפעס, וועט עס זיך פארשפרייטען ווייטער און ווייטער פון דיין מויל ווי א כוואליע – אזוי ווי ווען מען ווארפט אריין א שטיין אין וואסער ווערן אזעלעכע "רונגען" ארום און ארום - דא וועט די קול מאכען "רונגען" און זיי צושפרייטען מיט די שנעלקייט פון 768 א שעה.
און אז דו וועסט פארן אין א שנעלע עראפלאן, און ארויסשרייען פון פענסטער, וועט די קול ווייטער פארן 768 מייל א שעה, אבער די נעקסטע ביסל קול – די נעקסטע כוואליע - וועט שוין זיין נאנטער, צו די כוואליע פארדעם, ווי ווען דו שטייסט ווען אויף דער ערד און לאזט ארויס א קול, ווייל די עראפלאן פארט צווישען 5 און 6 הונדערט מייל א שעה, ממילא "לויפסטו נאך" די קול. און ווי שנעלער ער פארט אלס וועט די ווייטקייט פון איין כוואליע צו די אנדערע ווערן "נאנטער און נאנטער". אזוי ווי דו זאלסט אריין ווארפן עפעס אין וואסער מיט א מאטאר. און דאס אריין ווארפן וועט מאכען כוואליעס ארום און ארום – ווי ביי שטיין – אבער דאן וועט עס זיך נעמען שנעל פארן, וואס וועט געשען? די וואלען פארן דאך שטייט, און די מאשין וועט "דערגרייכען" די כוואליע וואס ער האט פריער געמאכט.
און וואס געשעהט מיט די קול כוואליע אונטער דיר , דארט ווערט די קול כוואליעס - וואס וואלטן געווען אפגעטיילט א געוויסע ווייטקייט – ווען דו שטייסט ווען אויף איין פלאץ און רעדסט – ווערן זיי אצינד ווייטער און ווייטער ווייל די נעקסטע קול כוואליע וואס קומט ארויס פון דיין מויל, איז שוין די עראפלאן געפלויגען ווייטער. און צוריק צו די משל מיט די מאשין אין וואסער, די כוואליע וואס איז געווארן אין יענע זייט פון וואו די מאשין פארט אוועק, און די נייע כוואליע וואס די מאשין מאכט יעצט ביים פארן, וועט ווערן ווייטער און ווייטער, מער און מער צוטיילט.
יעצט ביי קול איז אזוי. די עראפלאן מאכט דאך א גערודער. און עס "פארט" ווי א כוואליע, ארום און ארום די עראפלאן. אבער וויבאלד די עראפלאן פארט דאך שנעל, וועט די קול כוואליעס פון פארענט זיין מער "קאמפאקט" מער צוזאם געדרוקט, און דאס וועט עס מאכען "העכער" פאר א מענטש וואס שטייט פארענט פון די עראפלאן, ווייל עס איז "מער" קול אין די זעלבע פלאץ.
מען קען דאס הערן ווען א אמבולאנס קומט צו פארן הערט מען די קול פון די סיירין הויך, און איינמאל עס פארט דורך הערט מען עס שטילער. פארוואס? די סיבה איז וואס מיר האבן גערעדט. ווען די אמבולאנס קומט צו פארן, און ער לאזט ארויס א קול פון די סיירין און ער פארט אין די ריכטונג פון די קול, וועט עס זיין עטוואס "קאמפאקט". און ווען ער פארט אוועק, הערסטו די קול פון אונטען פון די אמבולאנס, און די אמבולאנס פארט "אוועק" פון די קול, ווערט עס ווייניגער קאמפאקט, איז עס שטילער! און כאטש די אמבולאנס פארט נישט אזוי שנעל – לאמיר זאגען 70-80 מא"ש - אז עס זאל מאכען א גרויסע חילוק, אבער פון פארענט איז עס "שנעלער" מיט 70-80 מא"ש שעה, און פון אונטען איז עס "שטייטער" מיט 70-80 מא"ש, צוזאמען איז עס שוין 140-160 מייל א שעה חילוק, און דאס איז די חילוק וואס מען הערט.
עכ"פ ווען די קאנקארד עראפלאן פלעגט פארן פלעגט עס פארן אין די שנעלקייט פון 1350 מא"ש! און דאס איז מאק 1.84, (דאס איז געווען די עוורעדזש ספיד עס האט געקענט פארן סאך שנעלער) אויב אזוי איז נישט נאר איז עס געפארען אין די שנעלקייט פון קול, עס איז געפארן שנעלער ווי קול! אדער ווי מען זאגט "עס האט געבראכען די קול צוים".
און ווען עס איז אנגעקומען צו די שנעלקייט פון מאק 1 - און דורך געבראכען די שנלעקייט פון קול -, איז די קול געווען אזוי קאנצעטרירט, אז דאס דורכפארן האט זיך געהערט ווי א אויפרייס! עס האט געהאט אזא כח עס האט געקענט אויסשיסען פענסטער'ס אויב איז עס געווען צו נאנט דערצו! און טאקע וועגן דעם האט עס געקענט פארן נאר פון געוויסע עירפארטס, און אפי' אזוי פלעגען די "פענסטער" אין די געגענט "ווייברעטען" ציטערן פון די כח!
די זאך ווערט גערופען "סאניק בום"! און יעדע זאך וואס פארט שנעלער ווי די קול, מאכט א סאניק בום. אצינד אז מיר זאגן אז די באן וועט פארן עטליכע מאל "מאק", וועט עס דאך מאכען א סאניק בום, און דאס איז זייער נישט באטעמ'ט אין א טונעל דאס קען זיין ווי אן "ערד ציטערניש" און צוברעכען די גאנצע טונעל. אבער אויב ווי געשמוסט איז עס א קאמפלעט וואקיום, איז נישטא קייו לופט, איז נישטא קיין קול! ממילא איז סאניק בום נישט קיין פראבלעם! עס ווערט נישט.
נאך א פראבלעם מיידט מען אויס אויב איז נישטא קיין לופט. אויב איר האט שוין אמאל פראבירט אריין שטיפען איין זאך אינעם צוויטען וואס פיט "פונקט", און קיין לופט קען נישט זיין צווישן די צוויי זאכען, ווייסט איר אז עס איז זייער שווער, ווייל די לופט ווערט "געטרעפט" צווישען די צוויי זאכען, און עס וועט נישט לאזן שטיפען. עס מוז זיין ווי די לופט זאל אנטלויפן, און אזוי קען מען עס אריין שטיפען. און ביי א טונעל איז דאך דא די פראבלעם. די באן פארט, און די לופט פארענט פון די באן ווערט מער און מער "צוזאמגעפרעסט" ביז די טונעל איז פול מיט לופט, און די באן קען מער נישט פארן! אבער אויב האבעך נישט קיין לופט אינעם טונעל ווייל עס איז וואקיום, איז דאך נישט קיין פראבלעם!
אבער צו מאכען א טונעל נאכדערצו וואס איז וואקיום איז זייער שווער. קודם איז יעדע לאך (ליעק) עק וועלט, און ווי אזוי קומט מען ארויף ביי די סטאפס? אפי' מען וועט מאכען פאטענטען - איין צימער אריין אין די אנדער צימער - וועט דאך אלס זיין עפעס לופט וואס קומט אריין, און עס מוז דאך זיין אינגאנצן "געסילט" וכו' וכו'.
איז דא קומט אריין פארוואס מיר שרייבן די גאנצע ארטיקל! די נייע קאנסעפט פון "עלען מאסק" די "הייפערלופ"!
עלען איז ארויסגעקומען מיט א קאנסעפט, וואס וועט לויט אים נישט האבן די אלע פראבלעמען. ער רעדט אויך פון א טונעל, און פון א באן וואס וועט פארן אין דעם טונעל אויך שוועבענדיג אין די לופט.
אבער ער מאכט געוויסע שינוים פון די אלע אויבן דערמאנטע סיסטעמען.
קודם וועט די טונעל נישט זיין אונטער די ערד, נאר העכער דער ערד אין די לופטען אויף זיילען. דאס וועט זיין פיל ביליגער צו בויען, און וויבאלד עס וועט זיין אין די הייעך, וועט עס נישט שטערען די ווערטשאפט אונטן. למשל - זאגט ער - אז עס איז דא א פארם, און מען דארף דורך פארן די פארם, וועט עס נישט שטערען די בהמות אונטען, מען וועט ווייטער קענען טאן אלעס אונטן אומגעשטערט. אנדערשט ווי א געהעריגע לאנג שטרעקיגע באנען וואס פארן אויף שינעס אויף דער ערד.
ער וויל אויסארבייטען אז אנשטאט "שוועבען" פון מאגנעט, זאל עס שוועבען פון לופט פרעשער! עס איז א קאנסעפט וואס מען נוצט שוין אין געוויסע אינדאסטריס, אויף צו הייבן גאר שווערע זאכען.
מען ארבייט אויס אזוי.
מען מאכט א רינדיגער שטיק אייזען, מיט א לאך אינדערמיט, און פון אונטען איז דא א "באלון" וואס מען קען אויפבלאזען. די בעלאון קען מען נאר אויפבלאזען ארום און ארום, נישט אינדערמיט. אזוי ווי די קינדערישע סווימינג פולס, מען בלאזט אויף ארום און ארום אזעלעכע "ווענט" מיט לופט.
אצינד נעמט מען אזא באלון, מען לייגט עס מיטן קאפ אראפ. מען בלאזט עס אויף ארום און ארום, און דערנאך בלאזט מער אריין לופט אינדערמיט. עס ווערט פיל מיט לופט די אינדערמיט - מער און מער דרוק - און די לופט מוז אנטלויפן.
וואס געשעהט? עס וועט "אויפהייבן" די ווענט א טראפעלע, ארויסצולאזען די לופט פון אונטער די ווענט. און אויב ארבייט מען דאס גוט אויס, - מיט באלאנצירטע אייניגע וואג אויף די גאנצע רונד פון די ווענט - וועס עס ארויס לאזן די לופט פון אלע זייטען אייניג, און וואס געשעט דאן, אויב די לופט דרוק איז גענוג שטארק, און עס "אנטלויפט פון אלע זייטען אייניג? די בעלון וועט זיל אונטערהייבן און שוועבען אין די לופט, עס זיצט אויף א "קישן" פון לופט! און וואס עס ליגט אויף די בעלון - פון אויבן- וועט זיך אויפהייבן א טראפ אין די לופט.
מען נוצט עס שוין היינט אויף צו שלעפען זייער זייער שווערע זאכן אין פלעצער ווי א קרעין קען נישט צוקומען, ווי אין א ווערהויז וכדו'. ווייל איינמאל עס איז אין די לופט, איז נישטא קיין "פריקשאן" און מיט א "קליינע שטיפ" קען מען רוקען גאר שווערע זאכן.
אויך די טישן אויף וואס מען שפילט די "טעבל האקי" שפיל, ארבייט אויף אזא סיסטעם. עס בלאזט ארויס לופט פון לעכער אינעם טיש, אזוי אז די "האקי פאק" (די שטיקעל וואס מען דארף שטיפען אהין און צוריק) שוועבט אביסל אין די לופט, און דאס מאכט עס "גליטשן" זייער גוט.
אלזא זאגט מאסק, מיר וועלן מאכען דעם קאנסעפט און הארגענען עטליכע פויגל מיט איין פייל.
די טונעל וואס ער וויל בויען וועט נישט זיין "וואקיום" אינגאנצען, נאר עס וועט האבן עפעס לופט. די ווייניגסטע וואס שייך, אז אפי' עס האט א טראפעלע א ליעק, אדער ביי די סטאפס ווי עס קומט אריין עפעס לופט וכדו' וועט מיך נישט שטערען. איי עס וועט דאך שטערן דאס פארן, ווייל עס ווערט מען און מער אנגעזאמעלט פארענט פון די באן, און עס וועט עווענטעל אפשטעלען דאס פארן, זאגט ער אזוי:
מען וועט לייגען קאמפרעסער פארענט פון די באנען, די קאמפרעסערס וועלן "צוזאם נעמען" די לופט פארענט פון די באן, און עס גוט צוזאם דרוקען, און עס שיקען ............ צו די "לופט קישען" אונטערען באן!! און פון דארט וועט עס פארן צו די בעק פון די באן! אזוי האבן מיר גענומען די פראבלעם פון די לופט פארענט פון די באן, און עס נישט נאר אוועקגענומען, נאר גענוצט אויף "אויפצוהייבן" די באן אין די לופט, מיט די קאנסעפט וואס מיר האבן אויסגעשמועסט!
איי עס וועט ווערן א "סאניק בום" - אז מיר האבן אפי' עפעס לופט- ? זאגט ער טאקע, אז עס וועט פארן עטוואס אונטער די ספיד פון קול. און כאטש עס וועט קענען פארן אפי' 760 מא"ש – 0.91 מאק - אן די סאניק בום, פלאנט ער אז עס וועט זיין א עוורידזש פון בערך 600 מייל א שעה.
אצינד האמער שוין א באן, וואס האט נישט קיין פריקשן, ווייל עס איז אין די לופט, און לופט דרוק האט עס נאר א קליינער, ווייל ווי געשמועסט גייט ער האלטן די טונעל נאר מיט די מינימום לופט, און פארענט פון די באן וועט נאך זיין נאך ווייניגער, ווייל עס וועט ווערן געפאמפט אויף ארונטער, און פון דארט צו די בעק פון די באן.
ער האלט אז עס וועט דארפן ניצן אזוי ווייניג לעקטער - ווייל עס איז נישטא קיין פריקשאן, און זייער ווייניג לופט דרוק, און עס פארט "נאר" 600 מא"ש - אז מען וועט לייגען די "מאגנעט" מאטארן - אויף צו שטיפען די באן אויף פאראויס - ווי אויבן אויסגעשמוסט, נאר יעדע ווייטע שטרעקע, און אינצווישען וועט עס "סליידען" זיך "גליטשען" פון די שטיפ, און אן די פריקשאן און לופט דריק, וועט עס זיך אזוי קענען גליטשען פון זיך אליין פאר לאנגע שטרעקעס. (די מעגלעוו באנעם מוזען ווערען "געשטופט" די גאנצע צייט צוליעב די "לופט דרוק".)
און די ווייניג לעקטער – זאגט ער – וועט מען קענען האבן איבערגענוג, אויב מען וועט ארויסלייגען "סאלער פאנעלען" אויף די גאנצער לענג פון די טונעל.
און עס וועט נאך בלייבן גענוג לעקטער צו טשארדזשען די בעטעריס, אויף וואס די "קאמפרעסערס וועלן ארבייטען. אבער ער וויל זיך נישט פארלאזען אויף דעם, ער וויל לייגן גענוג גוטע בעטעריס, אז מען זאל עס קענען טשארדזשען פארן ארויספארן אין סטאנציע, און עס זאל האלטן ביזן סוף נסיעה.
כאטש ענדליכע פלענער זענען שוין דא - ווי געשמועסט די מאגלעוו -, איז אבער די "לופט אנשטאט מאגנעט" זיין גרויסער אויפטו, און די "פשרה" פון נאר "כמעט וואקיום" אנשטאט אינגאנצען וואקיום, אויך זיין אויפטו.
לויט אים איז עס געאייגנט פאר נישט גאר לאנגע שטרעקעס, ווי די חלום פון די אנדערע 4-5000 מא"ש באנען. אבער אויך נישט פאר גאר קורץ, ווייל די ספיד ווערט דאך מער און מען ווי מען פארט, און מען ווערט "געשטופט" נאכאמאל און נאכאמאל, דארף מען דאך האבן גענוג א לאנגע וועג, אז עס זאל קענען אנקומען צו די פולע ספיד, און פארן גענוג לאנג עס זאל מאכען אן ערענסטע דיפרענס אין שנעלקייט צו א געהעריגע "שנעלע באן".
איין אזא וועג איז פון לאס אנדזשעלעס צו סאן פראסיסקא. וואס איז 354 מייל ווייט איינס פון צווייטען. און מיט די בערך 600 מא"ש שנעלקייט, וועט עס נעמען בערך 35 מינוט.
קאלעפארניע פלאנט צו בויען א "שנעל צוג" יעצט - אויף דעם "רוט" וואס מאסק רעדט - וואס וועט פארן עוורעדזש 170-180 מא"ש, מער ווי צוויי דריטעל שטייטער פון די הייפערלינק פלאן, און עס דארף קאסטען צו בויען בערך 70 ביליאן דאלער, און די הייפער לינק וועט קאסטן אינגאנצן 7 ביליאן לויט מאסק, א צענטעל!!
אזוי אויך וויבאלד עס וועט פארן אין די לופט – איז פונקט ווי די מאגנעט באנען – דארף מען עס כמעט נישט פאררעכטן! ווייל די רעדער ווערן נישט אויסגעריבן, און עס פארט גאר סמוד אז עס ווערט נישט צושאקעלט וכדו'.
די קליינע קאסטען פון בויען, און קליינע מעינטענעטס קאסטן, וועלן ערמעגליכן א נישטיגע פרייז פון 20$ א וועג!! ווען אן עראפלאן, וואס פארט נישטאמאל אזוי שנעל, און מען דארף סיי אין עירפארט ווארטן וכו', קאסט הונדערטערס א טיקעט.
ונזכה ונחיה ונראה.


c: text/html

text:
צום גדליה
צום גדליה איז א תענית אין דעם יידישן לוח וואס מען פאסט ג' תשרי. אז ג' תשרי געפאלט שבת פאסט מען צומארגנס, ד' תשרי.
שטאמונגרעדאַקטירן
אום ג' תשרי (לויטן רד"ק (ירמיה מא, א) און אבן עזרא (זכריה ח, יט) איז דאס געווען א' תשרי) נאך חורבן בית ראשון ווען גדליהו בן אחיקם איז געווען דער פירער אויף די פארבליבענע רעשטלאך יידן אין מלכות יהודה ער איז געשטעלט געווארן דורך נבוכדנצר און זיין מיליטער, גדליה האט מיט געהאלטן מיט ירמיה הנביא אז מען זאל מאכן א פרידן פאקט מיט נבוכדנצר, כדי מציל זיין די איבריגע אידן, און כדי נבוכדנצר'ס מיליטער זאלן אויפהערן פארגיסן יידיש בליט ווי וואסער, אבער דארט איז געווען א מיליטער מאן ישמעאל בן נתניה, וואס האט געהאלפטען פונקט פארקערט אז מען טאר זיך נישט ברעכען, און ער האט מיט א שווינדל געמארדעט גדליהו בן אחיקם, ראש השנה נאכמיטאג אין מיטן גדליה'ס סעודת יום טוב. אזוי אז עס איז נישט געבליבן קיין עצה פאר די פאר לעצטע פארבליבענע יידן זיי האבן אראפגענידערט פון ארץ ישראל קיין מצרים. חז"ל שילדערן אז זינט די געשיכטע, איז ארץ ישראל געבליבן פוסט און וואוסט אן קיין שום לעבנסצייכן, פאר 50 יאר האט מיטאמאל א פויגל אריבערגעפלויגן ארץ ישראל.
(לויט דער שיטה אז עס איז געשען א' תשרי האט מען אפגעשטופט דעם געדענק-טאג צו ג' תשרי פון וועגן ראש השנה). דער בית יוסף אין סימן ת"ר ברענגט ביידע שיטות און איז מפלפל לויט דעם צי צום גדליה האט א דין פון א נדחה און מען קען מיקל זיין ביים פאסטן.
דינים און מנהגיםרעדאַקטירן
דער טאג ג' תשרי געפאלט אייביג אין די טעג ב' ד' ה' ז' און נישט אין די טעג פון א' ג' ו'
מען פאסט פון עלות השחר ביז מען זעט די ערשטע דריי שטערן ביינאכט. ווען עמעצער שטייט אויף פארטאגס מעג ער טרינקען ביז עלות, אבער עסן מעג מען נאר אז מ'האט געמאכט א תנאי איידער זיך לייגן שלאפן.
דער ש"ץ זאגט נאך א ברכה, עננו, נאך „גואל ישראל". ביי שחרית זאגט מען נישט קיין סליחות ווייל מ'האט שוין געזאגט סליחות פארן דאווענען.[1] מ'זאגט אבינו מלכנו נאך דער הויכער שמונה עשרה אזוי ווי אלע טעג אין די עשי"ת. ליינען ליינט מען ויחל סיי ביי שחרית סיי ביי מנחה; ביי די אשכנזים איז די דריטע עליה צו מנחה מפטיר, און מ'ליינט די הפטרה דרשו (ישעיה נד).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
קינגסטאָן סטאַנליי - פֿאַר אַלע יענע קאַנדאַדייץ וואָס געראַנגל צו באַקומען אַ ענטפער, אָדער אַן אינטערוויו פון אַרבעט אַפּלאַקיישאַנז, דאָ עטלעכע טריט וואָס קען העלפן.
געדענקט אַ שורה פאַרוואַלטער, ראַקרוטמאַנט פאַרוואַלטער אָדער ראַקרוטמאַנט קאָנסולטאַנט איז אָפט ינונדייטיד מיט הונדערטער פון CV ס אויף אַ רעגולער יקער. צום באַדויערן, אַ נומער פון קאַנדאַדייץ האָבן אַ "פאַרשפּרייטן צוגאַנג" צו ראַקרוטמאַנט און וועט שיקן זייער קוו צו יעדער ראָלע, אפילו אויב זיי טאָן ניט פּאַסיק די רעכענונג. איך וואָלט רעקאָמענדירן איר צו טאָן די פאלגענדע:
געדענקט צו טאָן דיין פאָרשונג אויף די פירמע. לייענען די 'וועגן אונדז' אָפּטיילונג פון די וועבזייטל און נוצן די אינפֿאָרמאַציע ווען איר רעדן גלייך וועגן וואָס איר וואָלט וועלן צו אַרבעטן פֿאַר זיי. דו זאלסט נישט נאָר זאָגן איר ווילן צו אַרבעטן פֿאַר אַ מאַלטינאַשאַנאַל, גרויס פירמע אָדער אַ קליין סטאַרטאַפּ. מאַכן דיין ענטפֿערס ספּעציפיש צו דער קליענט. קוק אויף די פירמע פּראָפיל אויף וויקיפּעדיע, ווי דאָס וועט זאָגן איר פילע איר דאַרפֿן צו וויסן וועגן זיי.
זיין אויף צייט פֿאַר דעם אינטערוויו. אין צייט מיטל פינף צו צען מינוט פרי. אויב איר דאַרפֿן, נעמען עטלעכע מאָל צו פאָרן צו די אינטערוויו אָרט פאָרויס פון צייט אַזוי איר וויסן פּונקט וואו איר גיין און ווי לאַנג עס וועט נעמען צו באַקומען דאָרט.
מאַכן זיכער איר קלייד אַפּראָופּרייטלי פֿאַר אינטערוויו הצלחה דער ערשטער רושם איר מאַכן אויף אַ פּאָטענציעל באַלעבאָס קען מאַכן אַ גרויס חילוק. דער ערשטער משפט וואָס אַן ינטערוויוזער מאכט וועט זיין באזירט אויף ווי איר קוק און וואָס איר טראָגן. דעריבער עס איז שטענדיק וויכטיק צו אָנטאָן אַפּראָופּרייטלי פֿאַר אַ אַרבעט אינטערוויו.
1. וואָס טאָן איר וויסן וועגן די פירמע? - ווען זענען זיי געגרינדעט, גלאבאלע אָפיס לאָוקיישאַנז, שטעקן האַכנאָסע עטק.
2. וואָס אינטערעסירט איר וועגן דעם ראָלע? - אויב מעגלעך, מאַכן זיכער אַז איר וויסן די דוטיז פון די אַרבעט באַשרייַבונג
3. זאָגן מיר וועגן זיך - די קשיא מיטל "געבן מיר אַ ברייט איבערבליק פון וואס איר זענט, פּראַפעשאַנאַלי גערעדט, איידער מיר ונטערטוקנ זיך אין ספּיסיפיקס."
4. פארוואס זאָל מיר דינגען איר? - טראַכטן וועגן דיין באַטייַטיק דערפאַרונג / פּאָטענציעל
5. וואָס זענען דיין הויפּט סטרענגטס און וויקנאַסאַז? האָבן איין בייַשפּיל פֿאַר יעדער.
6. וואָס זענען דיין צוקונפֿט צילן? - זיין רעאַליסטיק / קאַריערע מיינדאַד
7. פארוואס פאַרלאָזן איר דיין קראַנט אַרבעט?
8. ווי טאָן איר שעפּן די דרוק? - רעדן וועגן ווי איר פּרייאָראַטייז דיין אַרבעט.
9. וואָס זענען דיין סאַלאַטער עקספּעקטיישאַנז?
10. וואָס פֿראגן האָבן איר פֿאַר אונדז?
דו זאלסט נישט נאָר זאָגן אַ רשימה פון שליסל קאַמפּאַטינסיז. רעדן וועגן די שטאַרקייַט פון די שליסלען 1 אָדער 2 - וואָס זענען באַטייטיק פֿאַר די שטעלע - און צוריק זיי מיט ביישפילן. אונטן זענען עטלעכע געדאנקען פֿאַר איר;
1. איך האָבן ויסגעצייכנט שרייבן סקילז. איך קעסיידער שטעלן דרוק מעלדונגען פֿאַר קלייאַנץ אָדער פֿאַרקויף פּלאַנז פֿאַר מיין דירעקטאָרסמיט זייער קורץ באַמערקן.
2. איך בין אַ ויסגעצייכנט קאַמיונאַקייטער און קען רעדן אַראַביש און ענגליש מיט פרייַערדיק דערפאַרונג אין פילע דייווערס און מצליח טימז.
דיסקוטירן דיין שוואַכקייַט איז אַ טריק קשיא. אַן אינטערוויו זאָל שטענדיק זיין positive מיט זייער קליין נעגאַטיוועס. געדענקט צו פּרובירן צו פאַרווערן דיין שוואַכקייַט אין אַ שטאַרקייט.
1. איך האָבן אַ טענדענץ צו זאָגן 'יאָ' אַ פּלאַץ אַרבעט דורכגעגאנגען אַנטו מיר און וועט יוזשאַוואַלי האַלטן זיך פאַרנומען אין די אָפיס ביז די אַרבעט איז געענדיקט, אַפֿילו אויב דאָס איז נישט טאַקע מיין פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט.
וויכטיק: אין די סוף פון די שוואַכקייַט ענדיקן אויף אַ positive פונט.
אין די סוף פון די אינטערוויו טאָן פרעגן אַ ביסל פֿראגן צו בויען זיך אַ באַריכט מיט די ינטערוויוער, אזוי ווי;
1. וואָס טוט איר ווי רובֿ וועגן די פירמע?
2. וואָס איז די פאַרוואַלטונג נוסחאָדער קולטור פון די אָפיס?
3. ווי פילע מענטשן אין די מאַנשאַפֿט?
איז עס עפּעס וואָס איר ווילט אַז איך זאָל גיין איבער ווידער? וואָס זענען די ווייַטער טריט?
קינגסטאָן סטאַנליי איז די לידינג ספּעשאַלייזד דיגיטאַל, פֿאַרקויף און טעק ראַקרוטמאַנט אַגענטור לאָוקייטאַד אין די מיטל מזרח און די וק, ארבעטן אויסשליסלעך מיט קלייאַנץ און קאַנדאַדייץ איבער די פול ספּעקטרום פון די פֿאַרקויף, דיגיטאַל און טעכנאָלאָגיע סעקטאָרס זינט פרי 2011.
מיר וועלן העלפֿן איר געפֿינען, פאַרשטעלן און סעלעקטירן די ידעאַל קאַנדידאַט פֿאַר דיין ינאַגרייטיד שטעלעס פֿאַרקויף און טעכנאָלאָגיע, און מיר האָבן די גרעסטער, מערסט קראַנט און קוואַלאַפייד נעץ פון פּאַסיק קאַנדאַדייץ. צי איר האָט אַ ראָלע וואָס ערדזשאַנטלי דאַרף צו זיין אָנגעפילט אָדער אַ קיללער פּאָרטפעל, איר וועט געפֿינען וואָס איר זוכט פֿאַר דאָ. שטאַרק עטיקס, ערלעכקייט, אָרנטלעכקייַט און ארבעטן מיט ציל זענען די פיר פּילערז פון אונדזער געזעלשאַפֿט און דאָס ריפלעקס אונדזער סאָרט, אונדזער שטעקן און די מענטשן וואָס מיר פאָרשטעלן.
דובאַי סיטי פֿירמע איצט צושטעלן גוטע פירער פֿאַר דזשאָבס אין דובאַי. אונדזער קאָלעקטיוו באַשלאָסן צו לייגן אינפֿאָרמאַציע פֿאַר יעדער שפּראַך פֿאַר אונדזער דזשאָבס אין דובאַי גוידעס. אזוי, מיט דעם אין גייַסט, איר קענען איצט באַקומען גוידעס, עצות און באַשעפטיקונג אין די פאראייניקטע אַראַבער עמיראַטעס מיט דיין אייגן שפּראַך.


text:
שעסבורג
שעסבורג (רומעניש: Sighișoara [siɡiˈʃo̯ara]; דייטש: ;Schäßburg , [ˈʃɛsbʊɐ̯k]; אונגעריש: Segesvár , [ˈʃɛɡɛʃvaːr] ( הערט); לאטיין: Castrum Sex) איז א ָשטאָט אויפן טייך גרויסער קאקל אין מורעש קאנט, רומעניע .שעסבורג געפינט זיך אינעם היסטארישן ראיאן זימבערגן, און האט א באפעלקערונג פון 28,102 לויטן 2011 צענזוס.
.
אינהאַלט
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין דער שטאט האט מען געוויילט דזשארדזש ראקאטשי ווי פירשט פון זימבערגן און מלך פון אונגארן אין 1631.
גאלעריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
צווילינג שטעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- דינקלסביל, דייטשלאנד
- פוילעגאס, אונגארן
- באדן, שווייץ
- בלויס, פראנקרייך
- טשיטא די קאסטעלא, איטאליע
- זאמאשטש, פוילן
- לובלין, פוילן


text:
אַראַביש שמועסן רומז מיט קול און וועבקאַמס מאַכן אַראַביש-שמועסן-אַראַבער-שמועסן איינער פון די בעסטער ערטער צו טרעפן און שמועסן מיט אַראַבער מענטשן צו מאַכן פריינט פון אַראַביש,איטאליע און אַלע איבער די וועלט.
די קול שמועסן מאכט עס טאַקע יינציק ווען קאַמביינד מיט וועבקאַמס. דאָ, אַראַבער אמעריקאנער טרעפן צו פילן צופרידן מיט ווי-מיינדאַד אַראַבס אַז קומען פון אַלע איבער אַמעריקע און די אַראַבער וועלט. אַראַבער שמועסן איז אַ שפּאַס טשאַטינג אָרט פֿאַר אַלע אַראַבס, אַזוי אָפּרוען און באַקומען גרייט צו דינגען אין די בעסטער אַראַביש שמועסן בנימצא אָנליין. אַראַביש-שמועסן-אַראַבער-שמועסן איז אַ טייל פון שמועסן אַראַבס נעץ.
ליב פּלאַפּלען, מיר זענען צופרידן אַז איר געמאכט עס דאָ
טאָן ניט פאַרגעסן צו רעגיסטרירן אין די אַראַבער שמועסן צו אָנטייל נעמען אין די פילע אַראַביש שמועסן רומז בנימצא. רעגיסטראַציע ינייבאַלז איר צו נוצן די וויצע און אָנטייל נעמען אין די אַראַביש קול שמועסן אָדער וועבקאַם אויב איר אויסדערוויילט צו. איר וועט טרעפן אין די שמועסן רומז פילע אַראַבס פון פאַרשידענע באַקגראַונדז וואָס מאַכן דיין טשאַטינג דערפאַרונג שפּאַס און בילדונגקרייז. ווי עס איז טאקע אַן אַראַבער שמועסן, אָבער ניצערס טענד צו שמועסן אין ענגליש ווי געזונט אין די פילע פאַראַנען אַראַביש שמועסן רומז. פילע טשאַטטערס קומען פֿון אַמעריקע, קאַנאַדע, אויסטראַליע, פאַרייניקטע מלכות און אנדערע ענגליש-גערעדט לענדער. גיין אויף, רייַזע אַרום און טשעק אויס דיין טשאַטינג אָפּציעס דורך מאָווינג צווישן די אַראַביש שמועסן רומז אַזאַ ווי סיריע שמועסן, לעבאַנאָן שמועסן, מאָראָקקאָ שמועסן, אַראַבער אמעריקאנער שמועסן, מצרים שמועסן און פילע אנדערע אַראַבער שמועסן רומז איר וועט באַמערקן בשעת דיסקאַווערינג די פּלאַץ, וואָס מיר גאַראַנטירן איז אַז איר וועט שורלי טרעפן און מאַכן נייַ אַראַבער פריינט, ווער ווייסט, איר זאל טרעפן דיין אנדערע העלפט דאָ


text:
איי
אייער איז טייטש די באשטאנדטייל פון אן ארגאניזם וואס געהערט צו די נקבה חלק און איז וואס זי גיבט פאר רעפראדוקציע.
- עס געפינט זיך אין די נקבה פון א יעדן ארגאניזם וואס קען רעפראדוצירן.
- אין באשעפענישן ווי מענטשן ווערן די אייער פראדוצירט דורך די אייערשטאקן.
- ביי פיש און/אדער פייגלעך ווערן די אייער איינגעזייט דורך די זרע פון די זכר אדער אינעווייניג אין דער נקבה (אזוי איז ביי פויגל) אדער אינדרויסן (אזוי איז ביי פיש). וואס דאס מיינט איז אז די איי ווערט געמאכט אין דער נקבה, אבער די ניי באשעפעניש ווערט געמאכט ערשט נאכן זייען פון די זכר. עס דערנערט זיך פון די אייגענע דערנערונגען וואס געפינט זיך אין די איי. דערנאך קומט דאס ארויס פון די איי אינדרויסען פון די נקבה/מוטער.
- די אייער איז געווענליך די בשטאנדטייל פון א באשעפעניש וואס מאכט דעם באשעפעניש, ווייל די זרע פון די זכר ווערט חרוב אין די איי, און נאר די איי איז וואס מאכט דעם באשעפעניש. סיידן פון די גענעטישע חלקים וואס דער זכר גיבט.
- איי פון א הין איז זייער א גוטע און נארהאפטיגע עסנווארג, זייענדיג זייער רייך אין פראטעאין, און איז די מערסטע געזונט אויב מען קאכט דאס אויף אין הייס וואסער פאר כאטש צען מינוט.
- עס איז אויך דא איי פון פיש וואס מען קען עסן.


text:
טויזנט און איין נעכט
טויזנט און איין נעכט (אראביש: كتاب ألف ليلة وليلة קיטאב אַלף לילה וַלילה) איז א ציקל פון מעשיות פון אראביע און פערסיע. די מעשיות זענען אין דריי שיכטן.
- דער העכסטער שיכט איז די מעשה פון דער מלכה שעהעראזאדע וואס האט געדארפט אנהייבן יעדע נאכט א נייע מעשה פאר איר מאן, דער סולטאן, אבער זי האט נישט געענדיקט די מעשה כדי ער זאל דארפן לאזן זי לעבן.
- דער צווייטע שיכט איז די מעשיות אליין
- דער דריטער שיכט איז עטלעכע מעשיות וואס האבן א נאראטאר וואס דערציילט די מעשה.
צוויישן די מענטשן וואס ווערן דערמאנט אין די מעשיות זענען די היסטארישע פיגורן הארון אל-ראשיד (דער אבאסישער כאליף), זיין גרויס-וויזיער, דזשאפאר אל-בארמאקי, און דער בארימטער דיכטער אבו נואס,
יידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אנדערע האלטן אז עטלעכע צוואנציק פון די מעשיות שטאמען פון יידישע מקורות.
וועב-פארבינדונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- טויזנד אונד אייני נאכט (אויף אלט-יידיש), לעמבערג, ה'תק"ס.
- טויזינד און איין נאכט (אויף אלט-יידיש), פפד"מ, ה'תקס"ג.
- טויזענד אונ איינ נאכט: שעכעראזאדע'ס מעשה'לעך


text:
ראיאנראט (ישראל)
א ראַיאנראט אין ישראל איז א לאקאלע רעגירונג איינהייט וואס באדינט א גרופע דערפער און יישובים אין א געוויסן געאגראפישן שטח. טייל זענען גרויס און טייל זענען קליין.
דער מטה בנימין ראיאנראט האט די גרעסטע צאל איינוואוינער (בערך 40,800)
דער מטה יהודה ראיאנראט האט די גרעסטע צאל יישובים (63 יישובים)
דער רמת נגב ראיאנראט האט דעם גרעסטן שטח (פיר מיליאן דונאם)
געוויינלעך שיקט יעדער יישוב איין דעלעגאט צום ראיאנראט, אבער טיילמאל שיקט א יישוב מער ווי איין דעלעגאט, לויט די תקנות. די גאנצע באפעלקערונג פון דעם ראיאן וויילט דעם פארזיצער פונעם ראיאנראט.


text:
רב
א רב (לשון רבים: רבנים) איז איינער וואס ווערט אויפגענומען אין א אידישע קהלה אלץ דער רעליגיעזער פירער. דער הויפט פונקציע פון א רב איז צו ענטפערן אויף פראגעס פון הלכה און צו פירן דעם געמיינדע אין אנדערע רעליגיעזע אנגעלעגנהייטן. פילע רבנים נעמען אויך א טייל אין אקטיווע קהל'ישע ענינים לטובת דעם ציבור.
אינהאַלט
קוואליפיקאציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ארטאדאקסן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אויף צו ווערן א רב אין אן ארטאדאקסישער קהלה פארלאנגט זיך צו זיין בקי אין רוב הלכות וואס זענען נוגע פאר א געווענליכע אידישע קהלה. דאס מיינט געווענליך די חלקים פון אורח חיים און יורה דעה פון שלחן ערוך, און אויך טיילן פון די אנדערע חלקים. א רב מוז אויך זיי טרעינירט צו קענען נאכקוקן און פארשטיין די הלכה אויף סיי וועלכן ענין עס זאל נאר אונטערקומען. אויף צו ווערן א רב פארלאנגט זיך געווענליך מען זאל האבן באקומען סמיכה אדער היתר הוראה פון אן אנגעזעהענעם רב אדער פוסק.
ראביי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
נישט-ארטאדאקסן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביי די נישט-ארטאדאקסן איז אפט דער דגוש מער אויף פירערשאפט טרענירונג און פראקטיק אין קהלה אנגעלעגנהייטן ווי איידער בקיאות אין הלכה. דארט אויך דארף אבער א רב האבן ברייטע ידיעות אין אידישקייט און אין אידיש-רעליגיעזע אנגעלעגנהייטן. ביי די נישט-ארטאדאקסישע איז די סמיכה נישט קיין טראדיציאנעלע, נאר וואס רופט זיך "ארדינעישען" פון אן אנגעזעהנעם שולע אדער רבנישע אקאדעמיע.
אויפגאבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביי ביידן, ארטאדאקסן און נישט-ארטאדאקסן, דארף א רב קענען פארלערנען און איבערגעבן תורה פאר זיין קהלה, מסדר זיין חופה וקידושין און גיטין, אפרעכטן ברית'ן, לוויות, און אנדערע רעליגיעזע באדערפענישן.
רבנים אין די היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער אויפגאבע פון א רב איז שוין איינגעפירט פילע הונדערטער יארן, אבער עס איז נישט קלאר ווען עס האט זיך אוועקגעשטעלט דער פאזיציע אין דעם היינטיגן זין. ביז די צייטן פון די ראשונים ווערט נישט געפונען דעם פאסטן, נאר א רב איז געווען איינער וואס האט זיך אפגעגעבן מיט לערנען תורה מיט תלמידים גלייכער צו א ראש ישיבה. שפעטער ערשט איז איינגעפירט געווארן אז א יעדער קהלה האט אויפגענומען א פערזאן וואס איז בקי אין תורה צו זיין דער אפיציעלער הלכה פיגור פאר דער קהלה.
עס זענען געווען פילע רבנים אין די אידישע היסטאריע וואס זענען געבליבן איינגעקריצט אין זכרון פונ'ם פאלק אלץ הייליגע און פרומע מענטשן, גאונים און צדיקים, וואס זייער תורה ווערט געלערנט דור נאך דור און זייערע מעשים טובים ווערן פארהאלטן פאר אלע דורות אלץ מוסטערן פון וויאזוי א פרומער איד דארף זיך צו פירן.
ביי חסידים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביי חסידים ווערט דער רבי, אדער אדמו"ר, פונ'ם עדה אפטמאל באטיטלט אלץ רב. אין דעם פאל איז ער געווענליך נישט געשטעלט אויף צו ענטפערן געווענליכע פראגן אין הלכה נאר אויף צו פירן זיין קהלה אין די אויפגאבן פון א חסיד'ישע רבי. (זעה: אדמו"ר) אין די פעלער איז געווענליך דא אן אנדערן רב אדער דיין געשטעלט אויף צו פסק'ענען געווענליכע הלכה'שע ענינים. געווענליך איז אבער דער רבי/רב אויך טרענירט אין טראדיציאנעלע לימודים און האט סמיכה אדער היתר הוראה אויף צו פסק'נען.