text:
פשעווארסק (הויף)
פשעווארסק, וועסט גאליציע, איז א באקאנטע שטאט אין די חסידישע קרייזן, אויף זיין נאמען איז דער הויף וואס רבי משה יצחק געווירצמאן האט אויפגעשטעלט. דער הויף געפֿינט זיך אין אנטווערפן, און אחוץ אנטווערפן וווינען רוב פשעווארסקער חסידים אין לאנדאן און אין מאנטשעסטער, ענגלאנד.
דער פשעווארסקער רבי'נס בית מדרש, בית יצחק, איז אויף מערקאטאר גאס 56, אנטווערפן.
צו ראש השנה און שבתים פֿון נסיעות קומט צו פֿארן הונדערטע יידן, אנדערע חסידים אויך, נישט נאר פשעווארסקער, דאווענען מיטן רבי'ן, און מען דינגט א גרויסן זאל כדי עס זאל זײַן גענוג פלאץ פֿארן גאנצן עולם.
דער ערשטער רבי איז געווען הר"ר משה יצחק געווירצמאן, א זון פֿון ר' נפתלי אלימלך, וואס איז געווען א זון פֿון ר' אברהם גארליצער. ר' אברהם איז געווען דעם נועם אלימלך'ס א זון.
נאך דער חתונה האט זיך ר' משה יצחק באזעצט אין פשעווארסק, גאליציע, דעריבער הייסט ער פשעווארסקער רבי. נאכן חורבן פֿון אייראפע איז ער אריבערגעצויגן קיין פאריז. אין יאר תשט"ז האט ער אויפֿגעשטעלט זײַן הויף אין אנטווערפן. ער איז געווען דער נשיא פֿונ'ם גאליציאנער כולל חבת ירושלים. אסאך פֿלעגן רופֿן עם „ר' איציקל". זײַן זון איז נעבעך אומגעקומען אין די קריג יארן.
נאך זײַן פטירה יום כיפור ה'תשל"ז האבן די חסידים, ובראשם הר"ר אלחנן היילפרין פֿון לאנדאן, מכתיר געווען זײַן איידעם הר"ר יעקב לייזער אלס רבי.
נאך די פטירה פון ר' יעקב כ"ז חשון ה'תשנ"ט האט ממלא מקום געווען זיין זון ר' לייביש לייזער.
פשעווארסקער רבי'ס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דער ערשטער רבי: הרה"צ משה יצחק געווירצמאן (י"ב טבת ה'תרמ"ב - י' תשרי ה'תשל"ז), א תלמיד פון רבי שמחה ישכר בער האלבערשטאם פון ציעשאנאוו
- דער צווייטער רבי: הרה"צ יעקב לייזער (ה'תרס"ז - כ"ז מרחשון ה'תשנ"ט) זצ"ל, ר' משה יצחק'ס אן איידעם און א תלמיד פון רבי חנה האלבערשטאם פון קאלאשיץ
- דער דריטער רבי: הרה"צ לייבוש לייזער שליט"א, ר' יעקב'ס זון, האט חתונה געהאט מיט מרת מלכה מינדל חנה, די טאכטער פון ר' אלטער יעקב יצחק וואגשאל, דער לאנצהוטער רבי. נאך איר פריצייטיגער פטירה האט ער חתונה געהאט בזיווג שני מיט מרת חנה שלאמצע, די טאכטער פון זיין שוואגער ר' יהושע וואגשאל דער לאנצהוטער רבי.
י"ח אדר תש"ע איז נפטר געווארן די טאכטער פון רבי לייבוש און מרת חנה שלאמצא, מרת שרה בריוו (געב' תשמ"ה), צוויי וואכן נאך ווען זי איז שטארק פארוואונדעט געווארן אין א פארקער צוזאמענשטויס. איר מאן איז ר' ישראל יצחק בריעף, זון פונעם לאנדאנער שוחט ר' משה מאיר בריעף.
די פשעווארסקער רבי'ס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- די קברים פֿון די פשעווארסקער רבי'ס
- בריוו קעגן ציוניזם געחתמ'עט פֿון צווייטן פשעווארסקער רבי'ן
- בילדער פון פורים תש"ע אין פשעווארסקער הויף


c: text/html

text:
גרויסער באריער ריף
דער גרויסער באַריער ריף איז דער וועלטס גרעסטע קאראל ריף סיסטעם, צאמגעשטעלט פון מער ווי 2,900 איינציקע ריפן און 900 אינזלען פארשפרייט איבער 2,600 ק"מ (1,600 מייל) איבער א שטח פון אומגעפער 344,400 קוואדראט ק"מ (133,000 קוואדראט מייל). דער ריף געפינט זיך אינעם קאראל ים, לעבן דעם בארטן פון קווינסלאנד, אויסטראליע.
דעם גרויסן באריער ריף קען מען זען פונעם קאסמאס, און איז דער גרעסטער סטרוקטור אין דער וועלט געמאכט פון לעבעדיקע ארגאניזמען. דער ריף סטרוקטור איז געבויט פון מיליאנען קליינע ארגאניזמען, קאראל פאליפן. ער איז אויסגעקליבן געווארן א וועלט ירושה ארט אין 1981. ער ווערט גערעכנט איינער פון די זיבן נאטורליכע וואונדער פון דער וועלט.
אין דעם גרויסן באריער ריף טרעפט מען דרייסיק זגאלן פון וואלפיש, דעלפינען און פארפאסן. מער ווי 1500 זגאלן פון פיש לעבן אויפן ריף.
קאארדינאטן: 18°17′10″S 147°42′00″E / -18.28611, 147.7

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
קסרי
קאארדינאטן: 32°30′09″N 34°53′30″E / 32.5025, 34.89167
קסרי איז א פארט שטאט געגרינדעט אין דער תקופה פון דעם צווייטן בית המקדש. אידן האבן געוואוינט אין קיסרי אין די צייטן פון די תנאים ואמוראים, ווי עס ווערט צוגעצייכנט אין תלמוד בבלי, מסכת תענית, דף טו, עמוד ב "רב אבא דמן קסרי". אין די צייטן פון די רוימען איז קיסרי געווען די הויפטשטאט פון ארץ ישראל.
היינט הייסט די שטאט קיסריה.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צוזאמען מיט גאנץ ארץ ישראל, האבן די מוסולמענער איינגענומען קסרי אין דעם 7טן יארהונדערט. פון דעם 10טן ביזן 12טן יארהונדערט האט די הערשאפט איבער קסרי געטוישט עטלעכע מאל צווישן די קרייצפארער און סאלאדין. אינעם 13טן יארהונדערט האבן די מאמעלוקן איינגענומען די שטאט, וואס איז נאכהער געליגן חרוב צוזאמען מיט די אנדערע בארטן שטעט אין ארץ ישראל.


text:
כאליף
כאַליף (אראביש: خليفة) איז דער נאמען אדער טיטל פון דעם איסלאמישן פירער פון דער "אומא" (أمة), ד"ה דאס איסלאמישע פאלק. דאס ווארט "כאליף" איז טייטש אויף אראביש "מחליף" אדער "יורש", ד"ה דער ממלא-מקום פונעם נביא מוחמד. אפטמאל ווערט דער כאליף גערופן "עמיר אל-מומנין" (أمير المؤمنين), אדער "הערשער פון די גלייביקער".
זייט דעם צעפאל פון דער אטאמאנישער אימפעריע אין 1924, איז בטל געווארן דער טיטל, און היינט ווערט קיינער נישט גערופן כאליף.
באקאנטע כאליפן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אבו באקר – דער ערשטער כאליף פון די סוניס.
- אומאר איבן אל-כאטאב – דער צווייטער כאליף. אין דער תקופה פון זיין רעזשים האט זיך די איסלאמישע אימפעריע פארברייטערט אריינצושליסן עגיפטן, ירושלים און די סאסאנידע אימפעריע.
- אוטמאן איבן עפאן – דער דריטער כאליף. אין זיינע צייטן האט מען רעדאקטירט דעם קוראן.
- עלי איבן אבי טאליב - דער פערטער כאליף, און דער ערשטער אימאם פון די שיאיטן.
- מועאויה איבן סופיאן – דער ערשטער אומאאישער כאליף. ער האט געגרינדעט די אומאיאדישע דינאסטיע.
- הארון אל-ראשיד – אבאסישער כאליף. ביי זיין רעזשים איז באגדאד געווארן דער גרעסטער האנדל צענטער אין דער וועלט.
- סוליימאן דער פראכטפולער – אטאמאנישער סולטאן, אין זיין תקופה האט די אטאמאנישע אימפעריע דערגרייכט איר שפיץ. ער האט געבויט די מויערן פון ירושלים


text:
מנחם בעגין
מנחם בעגין (בריסק, 16טן אויגוסט 1913 - ירושלים, 9טן מערץ 1992).
יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בעגין איז געבוירן אין בריסק אין 1913, צו א פאמיליע וואס איז געווען ציוניסטיש, אבער טראדיציאנאל, זיין פאטער איז שטארק אקטיוו געווען אין דער קהילה. נאכן ערשטן וועלט קריג האבן זיי זיך געצויגן קיין ווארשע. בעגין איז געווען אין השומר הצעיר אין זיין יוגנט, אבער ווען ער האט זיך באקענט מיט זאב זשאבאטינסקי, איז ער געווארן א מיטגליד פון בית"ר, וואס האט געגלייבט אין מיליטערישן כח צו קענען אויפשטעלן א יידישע מדינה. שפעטער איז ער געווארן דער הויפט אנפירער פון א געביט אין פוילן פון בית"ר, און דער קאמענדאנט פון אצ"ל.
ער האט חתונה געהאט אין 1939 אין ווארשע, פוילן, וואו ער האט געלערנט געזעץ און זיך באקענט מיט זיין צוקונפטיקער פרוי.
פאליטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן איז ער אנטלאפן קיין רוסלאנד, ווי די ען קא ווע דע האט אים ארעסטירט פאר פאליטישע אנפירערשאפט וואס איז קעגן קאמוניזם, ער איז געווען אין סיביר ביז 1942, וואס דאן האט רוסלאנד אויפגעשטעלט די פוילישע ארמיי, ער האט זיך אנגעשלאסן אין די ארמיי, מען האט געשיקט זיין דיוויזיע, קיין מיטל מזרח קעגן סיריע, וואס איז געווען אונטער ווישי פראנקרייך, דארט האט ער דעזערטירט און אריבער דעם גרעניץ קיין פאלעסטינע אי . זיין פאמיליע איז אומגעקומען אין דער מלחמה , איין שוועסטער איז אים געבליבן. ער האט איבערגענומען דאס פירערשאפט פון דוד רזיאל וואס איז געווען די קאמאנדיר פון אצ"ל, און ער איז געהרג'ט געווארן אינמיטן זיין אויף א מיסיע אין איראק קעגן די נאצישע אויפשטאנד, בשליחות פון די בריטישע ארמעי, אין 1944 האט בעגין אפגעמאכט אז מען גייט אנפאנגען די רעוואלוציע, דאס איז געווען נאך אן איבעררייס פון פינעף יאר, ווען די פירער פון די אצ"ל, האבן באשלאסן נישט דורכפירן קיין טעראר, ווילאנג די קריג האלט אן. זיי האבן דורכגעפירט באמבאדירונגען, ווי די באמבע אין קינג דעוויד האטעל, אין ירושלים, וואס האט אומגעברענגט 91 מענטשן, די מערסטע פון זיי בריטישע, אטאקירט בריטישע צילן און מיליטערישע באזעס, עס איז וויכטיג צו באצייכענען, אז די אצ"ל האט פרובירט אויסצומיידן, אויף דאס העכסטע פרייז אומצוברענגען ציווילע.
ווען די מדינה איז אויפגעשטאנען איז פארגעקומען א פאסירונג וואס איז ביז היינט א ווייטאגליכע טעמע אין די ישראל געזעלשאפט, אלטאלענא, בעגין האט געזאגט צענדליקע מאל, אז ער האט געהאט א פארשטענדעניש מיט ישראל גלילי, דער זיכערהייטס סעקרעטאר פון בן גוריון, בן גוריון האט אבער געלייקענט אז ער זאל האבן מסכים געווען אויף אן אפמאך מיטן אצ"ל. שפעטער ווען עס איז געווען וואלן, האט בעגין פארלוירן נאכאנאנד, און פארבליבן אין דער אפאזיציע, ביז דער זעקסטאגיקער מלחמה ווען דער פרעמיער מיניסטער, לוי אשכול, האט געמאכט א פאראייניגטע רעגירונג פון אלע פארטייען.
פרעמיער מיניסטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין יאר 1977, איז בעגין ערוויילט געווארן צום ערשטן מאל אלס פרעמיער מיניסטער, און דאס איז געווען בערך נאכן זיין אין אפאזיציע פאר אכט און צוואנציג יאר. ער האט באלד געטוישט, און רעפארמירט מדינת ישראל פון א סאציאליסטישן, צו א מער קאפיטאליסטיש לאנד. די טויש האט געברענגט צו אן אינפלאציע, וואס איז געווען דאס ערגסטע וואס דאס לאנד האט נאר אמאל געזען, דערפאר האט ער געטוישט די וואלוטע פון לירע צו שקל. ער האט אונטער געשריבן די שלום אפמאך מיט עגיפטן און איר פרעזידענט אנוואר סאדאט, און אפגעגעבן דעם סיני האלב אינזל פאר עגיפטן.
אום 1978 איז ער באלוינט געווארן מיטן נאבעל-פריז פאר שלום.
אין 1981 האט ער באפוילן באמבארדירן דעם יאדערישן רעאקטער אין איראק, וואס די וועלט האט פארדאמט, אבער שפעטער געלויבט. ער האט געווינען די וואלן דאס צווייטע מאל. 1982 האט ער מסכים געווען צו די דרוק פון אריק שרון, וואס איז געווען זיכערהייטס מיניסטער, און די ארמעי האט אטאקירט לבנון, דאס איז געווען ביי די לבנון ברודער קריג, די קריג האט געהייסן, די "פרידן פארן גליל", וואס איז געווען די לענגסטע, און פראבלעמאטישע קריג וואס ישראל האט נאר אמאל געהאט, אינמיטן דעם קריג האט ער אויפגעגעבן צו די דרוק פונעם ישראל באפעלקערונג און אין צוגאב צו דעם איז זיין ווייב געווען קראנק און געשטארבן, און צו די וועלט דרוק, און ער האט רעזיגנירט.
ביז צו זיין טויט, איז ער געווען שטיל און מען האט אים נישט געזען אויף די גאסן, ווען ער איז געשטארבן האט מען אים באגראבן אויפן הר הזיתים ווי זיין צוואה, נישט מיט די גרינדער און פירער פון מדינת ישראל .


text:
רעפובליק פון כינע
טייוואַן (כינעזיש: 台灣), אפיציעל די רעפובליק פון כינע (כינעזיש: 中華民國), איז אן אינזל לאנד אין מזרח אזיע. אריגינעל האט די רעפובליק געהערשט איבער גאנץ כינע, אבער היינט הערשט זי איבער דעם טייוואן אינזל (וואס באדעקט 99% פונעם לאנד שטח), ארכידע אינזל און גרינער אינזל אינעם פאציפישן אקעאן לעבן טייוואן, די פענגו אינזלען אינעם טייוואן דורכגאס, און קינמען און די מאצו אינזלען נאענט צום בארטן פונעם קערנלאנד פוזשיאן פראווינץ. אין 1945 נאך דער צווייטער וועלט מלחמה האט די כינעזישע רעגירונג איבערגענומען די הערשאפט איבער טייוואן. אין דעם כינעזישן ברודערקריג האט די רעפובליק אריבערגעפירט איר רעגירונג קיין טייוואן.
דער הויפט אינזל פון טייוואן ווערט אויך גערופן פֿארמאזע (פון פארטוגעזיש (Ilha) פֿארמאזע, וואס מיינט "שיין"). ער איז פלאצירט אין מזרח אזיע נישט ווייט פון בארטן פון יאדערלאנד כינע, דרום-מערב פון די הויפט אינזלען פון יאפאן ממש מערב פון די יאפאנעזישע ריוקיו אינזלען, און צפון-צפון-מערב פון די פיליפינען. דער אינזל איז לאנג 394 ק"מ (245 מייל) און ברייט 144 ק"מ (89 מייל) און באשטייט פון הויכע בערג באדעקט מיט געוועקס.
די הױפּטשטאָט פון דער רעפובליק פון כינע איז טײַפּײ.
מיליטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די רעפובליק פון כינע ארמיי שטאמט פון דער נאציאנאלער רעוואלוציאנערער ארמיי, וואס סון יאט-סען האט געגרינדעט אין 1925 אין גוואנגדאנג מיטן ציל פון פאראייניגן כינע אונטער דעם קואמינטאנג.


text:
25סטן יוני
דעם 25סטן יוני איז דער 176סטער טאג פון יאר (177סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 189 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1975 - מאזאמביק פראקלאמירט אומאפהענגיקייט פון פארטוגאל
- 1991 - קראאטיע און סערביע שיידן זיך פון יוגאסלאוויע און פראקלאמירן זייער אומאפהענגיקייט
- 1993 - קים קעמפבעל ווערט די ערשטע פרוי פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע
- 2006 - דער זעלנער גלעד שליט געכאפט צום עזה שטרייף
- 2008 - געווידמעט דער סטרונעס בריק אין ירושלים


text:
פיזיקער
א פיזיקער איז א וויסנשאפטלער וואס שטודירט פיזיק.
צו ווערן א פיזיקער, שטודירט מען פיזיק אין אן אוניווערסיטעט, אדער טעארעטישע פיזיק אדער פראקטישע פיזיק.
פיזיקערס ארבעטן ביי פריוואטע באשעפטיגערס, אין אקאדעמישע אינסטיטוציעס און אין רעגירונג'ס לאבאראטאריעס.
די העכסטע אנערקענונג וואס א פיזיקער קען באקומען איז דער נאבעל-פריז פאר פיזיק.
אלבערט איינשטיין ווערט פאררעכנט צו זיין פון די גרעסטע פיזיקער.
בילדונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צו ווערן א פיזיקער שטודירט מען אין אוניווערסיטעט די פאלגנדע טעמעס: אסטראנאמיע, אפטיק, כעמיע, קלאסישע פיזיק, עלעקטריע און מאגנעטיק, און נאך


text:
קיירא
קייראָ (אַראַביש: القاهرة) איז די גרעסטע און הויפטשטאט, פון עגיפטן, מיט א געשאצטע באפעלקערונג, פון אַריבער 17 מיליאָן איינוווינער, צוזאמען מיט די מעטראפאליטען שטח, אזוי ארום איז קייראָ, די גרעססטע שטאָט אין אפריקע, און אין מיטל מזרח, און איינע פון די גרעסטע שטעט איבער די וועלט.
קיירא איז א היסטארישע שטאט, מיט אסאך אלטע געביידעס, דעריבער האט די פאראייניגטע פעלקער איר דעקלערט, אלס היסטארישע קולטור ארט אין די וועלט.
די שטאט זיצט אויף די זייטן פון נילוס טייך, וואס לויפט אריבער די שטאט. די שטאט האט אלטע מעטשעטן און פעסטונגען פון איין זייט, און א מאדערנע שטאט מיט אלע צוגעהערן, ווי אן אונטערערדישע באן סיסטעם, נייע געביידעס מיט געשעפטן און איינוווינער, עטליכע קאמערץ צענטערן, שאסייען.
ווען גאמאל אבדול נאסער, איז געווארן פרעזידענט פון עגיפטן, האט קיירא זיך גענומען בליען, מיט א געוואלדיקן אימפעט, די געדרענג איז געווען שרעקליך, און היינט איז קיירא די צווייט מערסט געדרענגטע שטאט פון די וועלט, מיט די יארן האט די רעגירונג פרובירט אויסשפרייטן די באפעלקערונג, צו די געגנט אויסערן שטאט.
אין שטאט געפונען ערטער, וואס זענען אנערקענט אינטערנאציאנאל, די עגיפטישע מוזיי, די פארלאמענט, די קיירא פעסטונג, אלטשטאט, בן עזרא שול וואס לויט טראדיציע האט די רמב"ם געדאווענט דארט, ווי אויך פיראמידן.
אינהאַלט
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קייראָ ליגט אין צפון עגיפטן, דער נילוס טייך האקט אדורך דער שטאט. די שטאָט איז צעטיילט אין צוויי: די אַלטשטאָט און די נייַשטאָט. די ניישטאט איז געבויט אויפן אייראפעישן נוסח מיט גרויסע הייזער, האָטעלן, ביורא בנינים, אאז"וו, בשעת די אלטשטאט איז געבויט געדיכט.
זינט נאַסער ס העכערונג צו מאַכט אין קייראָ אנגעהויבן צו וואַקסן גיך, וואָס האט סאַווירלי אַפעקטאַד די ינפראַסטראַקטשער אין די שטאָט אַז געשטאנען דעם שפּאַנונג.
קייראָ עטלעכע וויכטיק זייטלעך, עטלעכע פון זיי בייַ אינטערנאַציאָנאַלע הייך: דער עגיפטישע מוזיי, דעם פּאַרליאַמענט, קייראָ קייראָ סיטאַדעל (די סיטאַדל), קאַן מאַרקעט צו-כאַלילי, אלט קייראָ און בן עזרא סינאַגאָג, און די גיזאַ פּיראַמידס וועלכע זענען אַרויס די שטאָט.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די שטאָט איז געגרינדעט געווארן אין יאָר 969, דורך די אראבער, וואס האבן איינגענומען עגיפטן צו יענע צייט, די שטאט האט געדינט אלס וווינארט, פארן כאליף, אבער נישט אלס הויפטשטאט, ערשט אין יאר 1168 בערך איז קיירא געווארן הויפטשטאט פון עגיפטן. מיט די יארן ווען קיירא איז גרעסער געווארן, זענען אנדערע עלטערע שטעט אריינגערעכנט געווארן, אין די גרענעצן פון שטאט.
אין 972 איז דער על אזהאר מעטשעט אויפגעבויט געווארן, סאלאדין, האט געהערשט איבער עגיפטן צו יענער צייט. אין נאכפאלגנדע פינף הונדערט יאר, האט די שטאט עטליכע מאל געטוישט הענט.
אין 1340 האבן געוואוינט אין קיירא קרוב צו א האלבער מיליאן מענטשן, און קיירא איז געווען די גרעסטע שטאט מערב פון כינע. צווישן 1348 און 1517 האט קיירא געליטן פונעם שווארצן טויט מער ווי 50 מאל, און די באפעלקערונג איז אראפ ביז 200,000 מענטשן. נאכדעם ווען וואשקו דא גאמא האט געטראפן די ים רוטע אין אינדיע דורכן קאפ פון גוטער האפנונג אין 1498, איז קיירא ווייטער אראפ אין חשיבות, אזוי ווי די סוחרים האבן מער נישט געדארפט אדורכפארן די שטאט אונטערוועגס אין אינדיע.
דעם 22סטן יאנואר 1517, איז די שטאט איינגענומען געווארן דורך די אטאמאנישע אימפעריע, און איז געבליבן ביי זיי ביז 1882, מיט א קורצע איבעררייס 1798-1801, ווען נאפאלעאן באנאפארטע האט אינוואדירט דעם מיטל מזרח.
אין 1882 זענען די ארמייען פון גרויסבריטאניע אריין אין שטאט, און ארויסגעטריבן די טערקן, און ביז 1922, האט ענגלאנד געהערשט איבער עגיפטן, נאכדעם איז עגיפטן געווארן זעלבסטשטענדיק, מיט קיירא אלס הויפטשטאט, אבער בריטישע זעלנער זענען פארבליבן ביז 1956 אין עגיפטן.
יידישע היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קראים האבן געוווינט אין קיירא, נאך איידער די אראבער זענען געקומען. יידן זענען אנגעקומען, נאכדעם, אין צוועלפטן יארהונדערט, האט די קהילה געבליט, די רמב"ם האט דארט געוווינט, שפעטער ווען די מאמלוקן, זענען אריין איז די שטאט כמעט פארניכטעט געווארן, שפעטער זענען יידן פון שפאניע, אנגעקומען, אין ניינצטן יארהונדערט, זענען אנגעקומען יידן פון אייראפע, און אן אשכנזיש קהילה איז געגרינדעט געווארן.
ווען ישראל איז געגרינדעט געווארן, מיט עגיפטן פארלירן דעם קריג, זענען יידן אנטלאפן איבער די יארן, און נאכן סיני מלחמה, זענען שוין כמעט נישט געווען יידן אין קיירא, נאכן זעקסטאגיקע מלחמה, האבן די לעצט פארבליבענע יידן פארלאזט דעם שטאט, היינט וווינען נאך יידן אין קיירא.
צווילינג שטעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קיירא האט 30 שוועסטער שטעט:
באקאנטע מענטשן געבוירן אין קיירא[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- נאגיב מאכפוז (1911-2006), ראמאניסט און געווינער פון נאבעל פריז פאר ליטעראטור אין 1988
- סיר מאגדי יאקוב (1935), הארץ כירורג
- דאראטי האדזשקין, בריטישע כעמיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר כעמיע אין 1964
- יאסיר אראפאט (1929–2004), גרינדער פון דער פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע


text:
דוד טעבלי שיף
הרב דוד טעבֿלי שיף (נפטר כ"ג כסלו ה'תקנ"ב) איז געווען דער רב פון דער גרויסער שול אין לאנדאן (אב"ד לאנדאן) און הויפט רב פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.
ער איז געווען א זון פון שלמה שיף. ער האט געלערנט ביים פני יהושע און ביים שב יעקב.[1] ער איז געווארן א מגיד אין ווין, ראש פונעם קלויז אין ווארמז און א דיין אין פראנקפורט ביי רבי אברהם אביש פראנקפורטער. אין תקכ"ו האט מען אים באשטימט רב אין דער גרויסער שול אין לאנדאן און אב"ד לאנדאן.
ער האט געהייראט בריינלא זינצהיים, און זיי האבן געהאט איין זון, משה. זיין ווייב איז נפטר געווארן א קורצע צייט נאך ווען זיי זענען אנגעקומען אין לאנדאן.
הרב שיף איז נפטר געווארן כ"ג כסלו תקנ"ב, און ער ליגט אין דעם אלטן אשכנזישן בית עולם אינעם איסט ענד פון לאנדאן.
צווישן זיינע תלמידים איז געווען הרב נתן אדלער פון פראנקפורט. זיין זון משה שיף האט ארויסגעגעבן א טייל פון זיינע תשובות, חידושים און דרשות מיטן נאמען "לשון הזהב", געדרוקט צום ערשטן מאל אין אפנבאך, תקפ"ב. דאס ספר איז איבערגעדרוקט געווארן אין תשנ"ז.[1]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- לשון הזהב, אין אוצר החכמה וועבזײַטל
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 1.0 1.1 אידישע טריבונע (לאנדאן) 2098, עמ' 8 (כ"ו כסלו תשע"ב)


text:
בירגער קריג
בירגער קריג איז א מלחמה צווישן בירגער פונעם זעלבן לאנד, וואס קאנען נישט און ווילן נישט לעבן אונטער דער רעגירונג אדער מאנארכיע וואס הערשט אויף דער באפעלקערונג.
געוויינטליך שאפט זיך עס פון אומצופרידנהייט, אדער דאס אונטערדרוקן די פשוטע פאלק ארבעטער,
אין דער היסטאריע איז באקאנט דער בירגער קריג וואס האט אויסגעבראכן אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
די פראנצויזישע ברודער קריג פון 1799, איז זייער באוואוסט אין דער יידישער וועלט, ווייל דאס האט אריינגעבלאזן א האפענונג אין די אייראפעאישע יידן.
די קאמוניסטישע בירגער קריגן, וואס איז פארגעקומען אין רוסלאנד, און אין נאך אסאך לענדער ארום די וועלט.
די לבנון בירגער קריג, וואס האט זיך אנגעהויבן אין יאר 1975, און איז אנגעגאנגען ביז 1990, איז באוואוסט געווארן מיט די פילע לענדער, און פעלקער וואס האבן זיך אריינגעמישט אין דעם קריג.


text:
Wednesday, May 14
Wednesday, June 27
באטערי עצות
דא וועט איר זען וויאזוי איר קענט ארויסבאקומען פון איין 9 Volt זעקס AAA באטעריס!
פאר די וואס האבען ליב צו פארשטיין: א 9 Volt Battery גיבט ארויס 9 וואלטס, א AAA גיבט ארויס 1.5 , אבער די קליינע באטעריען וואס ליגען אין די 9 Volt זענען נאר 1.5 each , נאר צוזאמען גיבן זיי ארויס 9 volts 6 X 1.5 = 9 .
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 6 קאמענטארן
לעבלס: Tips עצות
Sunday, June 17
פערזענליכע פינאנץ: א פרייע וועב פראגראם האלט חשבון אויף אייער בודזשעט
עס האט די מעגליכקייט צו דאונלאדען OFX files פון אייער באנק און Credit Card provider'ס וועבזייטלעך.
איר קענט זען אין אנאליזירען דעם סך הכל אין א שיינע Pie Graph.
עס איז נאך ניי, אבער עס קוקט אויס גאר גוט. עס איז באטעמטער פון Quicken און Microsoft Money פרובירט עס אויס, אין לאזט הערן אייער מיינונג אין די קאמענטארן.
Expensr
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 3 קאמענטארן
לעבלס: Money געלט, Personal Finance פערזענליכע פינאנץ, Web וועב
Wednesday, June 13
אימעיל: היסטארישע דורכברוך, יאהו אימעיל געבט אנלימיטעד סטארעדזש אומזינסט!
נאך עטליכע יאר וואס גוגל האט אנגעהויבען ארויפצוטרייבען די Storage Space ביי אימעיל, אין דערמיט גורם געווען אז אלע אנדערע ווי Yahoo און msn זאלען אויך פארמערן זייער Storage Space איז עס אין א קורצע צייט ארויף פון 4 MB צו עטליכע GB, (גוגל האלט היינט ביי 2.8 GB, יאהו האט ביז היינט געגעבן 1 GB) האט היינט יאהו געגעבן דעם גרעסטען שפרונג, פון היינט און ווייטער איז עס אנלימיטעד! דאס הייסט אז מען קען שוין האלטען אימעיל אן קיין שיעור, איר דארפט נישט אויסמעקן קיין אלטע אימעיל!
עס איז א צייכען אויף די נידעריגע דיסק פרייזען וואס האלטען אין איין פאלען, עס איז ערווארטעד אז די אנדערע וועלן עס נאכמאכען, אין אנדערע ווערטער, דיסק ספעיס איז שוין היינט נישט קיין פאקטאר.
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 2 קאמענטארן
לעבלס: Email אימעיל, News נייעס, Web וועב
Tuesday, June 12
נייעס: SAFARI אויף ווינדאוס!
ער האט אויך געוויזען רעזולטאטען פון בענטשמארק טעסטס אז סאפארי איז מער ווי צוויי מאל אזוי שנעל ווי Internet Explorer 7 ווי אויך אביסעל שנעלער פון פייערפאקס.
עס איז שוין יעצט אוועליבעל ווי א בעטא דאונלאעד, פרובירט עס אויס, און לאזט הערן אייער מיינונג אין די קאמענטארען.
סאפארי
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 5 קאמענטארן
לעבלס: Apple עפל, Download דאונלאעד, News נייעס, Web וועב
Sunday, June 10
געזונט: א פרייע (דערווייל) פראגראם צו שטארקען די מח און זיכרון
ווילט איר שנעלער טראכטען? בעסער געדענקען?א נייע וועב זייטעל וואס ריפט זיך Lumosity וואס שטעלט צו א פראגראם וואס שטארקט פארשידענע פונקציעס פון די מח, ווי זיכרון, תפיסה, און נאך.
די פראגראם וועט בקרוב קאסטען געלט, עס איז דערווייל בחנם ווי לאנג זיי פרובירן עס אויס (Beta).
כאפט אריין ווילאנג עס איז אומזינסט, און טיילט מיט פארען עולם אייער עקספיריענס אין די קאמענטארן.
Lumosity - Brain Fitness and Memory Improvement
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 3 קאמענטארן
לעבלס: Health געזונט
וועב: געריכט צווינגט פייל שערינג וועבסייט צו האלטען רעקארדס
די אורטייל איז געהאלטן געווארען אין געהיים אין איז יעצט אויפגעדעקט געווארען דורך די פרעסע. די וועבסייט האט אפעלירט די אורטייל.
די רעקארדס קענען שפעטער ווערן פארלאנגט דורך פירמעס און ארגענעזאציעס וואס באקעמפען Software Piracy,
עס איז ראטזאם צו זיין פארזיכטיג, מען קען נישט וויסען ווער עס קומט אויף די רייע, לעצטענס זענען זיי אויסערגעווענליך אגרעסיוו.
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 0 קאמענטארן
לעבלס: News נייעס, Web וועב
Tuesday, June 5
וועב: באבוב בראדקעסט מופט צו נייע אדרעס
למעשה האב איך קאנטאקטעד דעם וועב מייסטער, און איך ווער געוואויר אז זיי האבן פשוט געטוישט דעם אדרעס.
עס איז דא צווי סטרימס איינס פון ניגוני באבוב, און די צווייטע פון ניגוני משה גאלדמאן,
הערט און האט הנאה.
געשריבן דורך אנאליזירער 3 קאמענטארן
לעבלס: Web וועב
וועב: עסק.קאם (Ask.com) באנייט זייער וועב זייטעל
ובעיקר די רעזולטאטן בלאט, איז איננגעטיילט אין עטליכע חלקים, מיט רעזולטאטען אין פארשידענע קאטאגאריעס, און פארשידענע מעגליכקייטען.
Ask.com
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 1 קאמענטארן
לעבלס: Web וועב
Monday, June 4
געלט: צאלט נישט פאר א קרעדיט רעפארט
פירמעס קענען בעטן $30 - $150 דאלער פאר א קרעדיט רעפארט)Credit Report).
וואס זיי דערציילען נישט איז, אז לויטען געזעץ זענט איר בארעכטיגט פאר א פרייע קרעדיט רעפארט איינמאל א יאר פון איטליכע פון די דריי גרויסע קרעדיט רעפארט פירמעס.
Equifax, Transunion, Experian
איר קענט עס באשטעלן אויפן טעלעפאן און באקומען אין די פאסט.
אדער גייט צו די וועבסייט און איר קענט עס תיכף זען.
געדענקט אבער, איר וועט דארפען ווארטען נאך א יאר צו באקומען נאכאמאל.
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 2 קאמענטארן
לעבלס: Money געלט, Tips עצות
עצה: עפענען א פלעשל ביר מיט א ... פאפיר
נישט געזארגט, מען קען עס עפענען מיט א פאפיר.
אט איז ווי אזוי
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 0 קאמענטארן
לעבלס: Tips עצות
Sunday, June 3
קאנסומער אלערט: מים חיים ספרינג וואסער ארויף מיט די פרייז
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 4 קאמענטארן
לעבלס: Consumer קאנסומער, News נייעס, Tips עצות
עצה: אראפשלינגען א טאבלעט (Pill)
א טייל מענטשן האבן שוועריקייטן אראפצושלינגען טאבלעטן, איז דא דערויף א פשוטע עצה,
מען נעמט אריין די טאבלעט אין מויל
מען פילט אן די מויל מיט וואסער
מען בייגט דעם קאפ אויף פאראויס
מען שלינגט עס אראפ.
די חכמה איז, אז אנדערש ווי די אינסטינקט וואס נייגט דעם מענטש צוריקצובייגען די קאפ אויף ארינטער, מיינענדיג אז אזוי טרייבט מען עס אריין אין האלז, בייגט מען עס אויף פאראויס אזוי קומט אויס אז די טאבלעט שווימט אין די וואסער אנשטאט ליגען אויף די צינג.
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 0 קאמענטארן
לעבלס: Health געזונט, Tips עצות
Wednesday, May 30
Microsoft Surface
די מעגליכקייטען זענען ענדלאז, די חידוש איז בעיקר אז עס זעט די האנט באוועגונג דאורך קאמערעס און נישט דורך פילען (הרגש), אזוי ארום פארשטייט עס ווען מען רירט עס אן אויךף עטליכע פלעצער אויפאמאל, אנדערש ווי א געווענליכע פאלם (Palm). דאס ערמעגליכט מער א נאטורליכערע און ווירקזאמערע נעוויגאציע.
דא איז א קורצע קליפ ווי די מייקראסאפט פארזיצער, און די וועלטס רייכסטע מענטש Bill Gates, צייגט די מעגליכקייטען פאר א רעפארטער.
נאך א ווידעאו
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 1 קאמענטארן
לעבלס: Microsoft מייקראסאפט, News נייעס
Tuesday, May 29
וועב: גוגל לייגט צו מעכטיגע פיטשער צו "גוגל מעפס" Street View
געשריבן דורך אנאליזירער 6 קאמענטארן
לעבלס: Google גוגל, News נייעס, Web וועב
ברוך הבא אנאליזירער
ווי אויך ווילן מיר דא אויסדרוקען א דאנק פאר "אנאליזירער" פארן אוועקגעבן צייט און כח לתועלת הציבור.
אגב: מיר זיכען אריינצובאקומען נאך שרייבער, פאראינטערעסירטע ביטע שרייבן אונז אין אימעיל
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 3 קאמענטארן
Sunday, May 27
נייעס: Space X
און איבער די פירער און מייסד, וואס האט אויך געגרינדעט "פעי פאל" און אנדערע וועב ביזנעסער.
נאסא און דארפא(די פארשונג פליגל פון די אמעריקאנער ארמיי) שטייען און שטוינען.
געשריבען אין א ציענדע לייכטע שפראך.
ארטיקל (ענגליש)
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 1 קאמענטארן
לעבלס: News נייעס
אימעיל: גוגל העכערט די אטעטשמענט סייז אין גי'מעיל צו צוואנציג מ"ב
אפשר אזוי וועט איר שנעלער קענען אנפילן די קרוב צו דריי GB סטארידזש וואס Gmail שטעלט צו.
עס קען גוט צוניצקומען פאר די וואס נוצען Gmail ווי א Backup System
אויב ווילט איר באקומען א אומזיסטיגע Gmail Account קוקט אין די אויבערשטע קעסטל פאר פרטים
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 0 קאמענטארן
לעבלס: Email אימעיל, Google גוגל, News נייעס
Sunday, May 20
דעזיין: אדאבי-מאקראמידיע פריהענד'ס לעבן קומט צו א סוף
אדאבי האט באקומען פריהענד ווען זיי האבן אפגעקויפט די בארימטע מאקראמידיע פירמע (די ארגינעלע פראדוצירע פון פלעש , דרימוויווער, און נאך בארימטע פראגראמען און טעכנאלאגיעס)
יעצט האבן זיי געלאזט פאלן פריהענד און זענען ממשיך מיט זייער אייגענע מער פארגעשריטענע "אדאבי איליוסטרעטאר", א טייל פון די "אדאבי קריעטיוו סוויט 3".
טראץ דעם וואס איליוסטרעטאר הייסט מער פארגעשריטן, האט פריהענד אירע מעלות, זי לאזט איבער טויזענטער געטרייע דעזיינערס איבער די וועלט , וואס קענען זיך שווער געזעגענען
מער אינפארמאציע אויף אויף דזשאן נעקס בלאג (Senior Product Manager, Adobe Photoshop(
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 0 קאמענטארן
לעבלס: Design דעזיין, News נייעס
Thursday, May 17
גוגל: גוגל רעפארמירט די סיערטש בלאט
גוגל רעפארמירט די סיערטש בלאט , א זאך וואס זיי האבן שוין נישט געטון און יארן!
מיטוואך האבן זיי צוגעלייגט און די רעזולטאטאן בלאט אויבן אויף די לינקע זייט, פילע לינקס צו בילדער, ווידעאו, נייעס, גימעיל, בלאגס, ביכער, פאטענטן, און נאך, מיט איין קליק קענט איר זען רעזולטאטן פאר א געוויסע טערמין און די אלע אפטיילונגען, זיי זאגן אז בקרוב וועט נאכפאלגען נאך מער אפציעס.
גוגל
א וואך צוריק האבן זיי צוגעלייגט די אפציע וואס זיי רופען "איי גוגל" א לינק צו דעם קענט איר טרעפן אויף די רעכטע זייט גאנץ אויבן, מען האט דארט א מעגליכקייט צו פערסאנאלזירן דעם בלאט מיט הינדערטער פענסטערלך וואס זיי רופען Gadgets ווי קאלענדערס , נאוטס, נייעס וכדומה.
עס איז נאך א טריט אינעם ריכטונג פון אריבערפירן דעם דעסקטאפ אינעם וועב בראוזער.
איי-גוגל
געשריבן דורך אדמיניסטראטאר 1 קאמענטארן
לעבלס: Google גוגל, News נייעס, Web וועב


text:
בארדא
בארדא (פראנצויזיש: Bordeaux) איז א פארט שטאָט אויפן גאראן טייך אין דעם אקוויטאניע ראיאן אין דרום-מערב פֿראַנקרײַך. די שטאט בארדא, מיט א באפעלקערונג פון 239,157 איינוואוינער, איז די 9טע גרעסטע שטאט אין פראנקרייך.
אינהאַלט
עקאנאמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויין[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויין פראדוקציע איז פון די וויכסטיקסטע אינדוסטריעס אין בארדא. בארדא האט 116,160 העקטארן פון וויינגארטנס, מיט 13,000 טרויבן וואקסער און 10,000 וויין פראדוצירער. די יערלעכע פראדוקציע פון בארדא וויין איז אומגעפער 960 מיליאן פלעשער. רויט בארדא וויין ווערט געמאכט פון קאבערנע סאוויניאן, מערלא און אנדערע טרויבן. אין ענגלאנד רופט מען רויט בארדא וויין "קלארעט". ווייס בארדא וויין ווערט געמאכט פון סאוויניאן בלאנק, סעמיאן און מוסקאדעל טרויבן.
טראנספארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די הויפט באן סטאנציע, גאר דע בארדא סט-זשאן, נאענט צום צענטער פון דער שטאט, האט 4 מיליאן פאסאזשירן א יאר. די באן דינסט איז דורך דער הויכגיך באן TGV, וואס פארט קיין פאריז אין דריי שעה, מיט פארבינדונגען צו די הויפט אייראפעישע צענטערן ווי ליל, בריסל, אמסטערדאם, קעלן, גענף און לאנדאן. אויך איז פאראן א נארמאלע באן דינסט קיין נאנט, ניס, מארסיי און ליאן.
באקאנטע מענטשן פון בארדא[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- רישארד דער צווייטע פון ענגלאנד (1367–1400)—געבוירן אין בארדא
צווילינג שטעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בארדא האט די פאלגנדע צווילינג שטעט:
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Bristol City – Town twinning. 2009 Bristol City Council. דערגרייכט דעם 17טן יולי 2009.
- ↑ International Relations of the City of Porto. 2006–2009 Municipal Directorate of the Presidency Services International Relations Office. דערגרייכט דעם 10טן יולי 2009.
- ↑ Saint Petersburg in figures – International and Interregional Ties. Saint Petersburg City Government. דערגרייכט דעם 23 March 2008.


text:
דזשאווארהארלאל נעהרו
דזשאַוואַרהאַרלאַל נעהרו (ענגליש: Jawaharlal Nehru; הינדי: जवाहरलाल नेहरू 14טן נאוועמבער 1889 - 27סטן מיי 1964), אויך באקאנט ווי "פאנדיט נעהרו", איז געווען דער ערשטער פרעמיער מיניסטער פון אומאפהענגיקער אינדיע פאר 17 יאר, פון 1947 ביז זיין טויט אין 1964. ער איז געווען דער פירער פון דער סאציאלישטישער אינדישע קאנגרעס בשעת ווען די בריטישע האבן געהערשט אין אינדיע.
יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נעהרו איז געבוירן געווארן אין אלאהאבאד, אוטאר פראדעש, אינדיע. זיין פאטער, מאטילאַל נעהרו, איז געווען א גבירישער אדוואקאט וואס האט געהערט צו דער קאשמירי פאנדיט געמיינדע. זיין מוטער איז געווען סווארופראני טהוסו. דזשאַוואַרהאַרלאַל איז געווען דאס עלטסטע קינד; ער האט געהאט צוויי שוועסטער. אין 1905 האט מען געשיקט נעהרו אין הארא שולע אין ענגלאנד. אין 1907 האט ער אנגעהויבן שטודירן אין טריניטי קאלעדזש קעמברידזש און ער האט באקומען זיין דיפלאם אין נאטירלעכע וויסנשאפטן נאך דריי יאר, אין 1910.
פאמיליע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נעהרו האט געהייראט קאמאלא קויל אין 1916. זיי האבן געהאט איין טאכטער אינדירא נאך א יאר, אין 1917. אין נאוועמבער 1924 האבן זיי געהאט א יינגל, אבער האט געלעבט נאר איין וואך.
זייער טאכטער אינדירא גאנדהי איז שפעטער געווארן פרעמיער מיניסטער פון אינדיע.


text:
רש"ש
רבי שלום מזרחי דידיע שרעבי איז דער גרויסער בעל מקובל און באקאנטער שטערן אין קבלה וואס איז באוואוסט מיטן נאמען רש"ש (ראשי תיבות ר'בי ש'לום ש'רעבי), איז געבוירן אין תימן אין שטאט שרעב.
ער איז ארויף קיין ארץ ישראל און דארט געלענט קבלה פון דעם בעל מקובל ר' גדליה חייון, ער האט זיך געפירט מיט א אויסעגעווענדליכע סארט פרישות און חסידות.
אין יאהר תקט"ו האט ער איבערגענעומען די ישיבה "מדרש חסידים", ווייל דעמאלטס איז אוועק איהר ראש ישיבה ר ישראל יעקב אלגאזי, און האט איהר געפירט ביז ער איז נפטר געווארן, דעריבער ווערט דער רש"ש גערופן אין אסאך ספרים "הרב החסיד", ווייל ער איז געווען דער ראש פון די חבורה פון מדרש חסידים.
דער חיד"א שרייבט אויף איהם אין שם הגדולים: ער איז געווען פון די איינציגע הייליגע לייט פון אינזער דור, א וואנדערליכע מקובל, מיט זיין באקאנטשאפט און קלוגשאפט האט ער געשטעלט די כוונת האר"י אויך איהר קלארקייט מיט א ריכטיגן סדר. ער פלעגט אינזין האבן אלע כוונת פון האר"י. ער האט געקענט "עץ חיים" בעל פה.
ער ווערט פארעכנט ביי די מקובלים אלס איינער פון די גרעסטע וואס זענען מסביר די טיעפקייט פון די חכמה.
דער חיד"א ברענגט פון איהם וואס ער האט געזעהן ביי איהם: איך האב געזעהן דעם חסיד און וואונדערליכן בעל מקובל דער רש"ש ווי יעדער ערב שבת פאר מנחה האט ער געמאכט א התרת קללות פאר זיך און פאר זיין הוזיגעזנד (ברכ"י שירי שיריים יור"ד סי' רי"א), דער רש"ש האט געזאגט אז תהלים צו זאגן ביינאכט אפשר אין דאס נישט אין כלל וואס דער האר"י האט געזאגט מען זאל נישט זאגן מקרה ביינאכט (שו"ת חיים שאל). איך האב געזעהן דעם חסיד און בעל מקובל דער רש"ש האט זיך געפירט נישט רעדן קיין ווארט צופרי פארן דאוונען (קשר גודל אות ק"ד). איך האב געזעהן דעם מופת הדור, דער ייהייליגער מאן דער רש"ש האט געלייגט תפילין רבינו תם אפילו אין אבילות (ברכי יוסף או"ח סי' ל"ח). איך האב געזעהן דער רש"ש ווי ער נעמט ארום מיטן ספר תורה שמחת תורה ביינאכט דעם עמוד, און אויך שמחת תורה צופרי און מוצאי שמחת תורה [הקפות] און האט געזאגט גרויסע סודות דערויף (לדוד אמת סי' י"ד).
זיינע ספרים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער חיד"א רעכענט זיך פאר זיין תלמיד. (זעה אין מחזיק ברכה או"ח סי' תקפ"ח, יוסף אומץ סי' מ"ד, חיים שאל ח"ב סי' כ"ה).


text:
סקולען (הויף)
סקולען איז א שטאט אין בעסאראביע (היינט מאלדאווע) וואס איז געווען דער וואוינארט פון רבי אליזער זוסיא פארטוגאל ז"ל. ער איז געראטעוועט געווארן פון ראמעניע אונטער די נעגל פון די קאמוניסטן און אנגעהויבן צו פארשפרייטן חסידות סקולען אין ברוקלין, ניו יארק, קודם אין קרוין הייטס און דערנאך אין וויליאמסבורג.
זיין זון רבי ישראל אברהם איז דער היינטיגער רבי.
זיי ביידע טאטע מיטן זון זענען גרויסע קאמפאזיטארן פון אידישע ניגונים.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דער היינטיגער רבי ביי א טיש
- 6 סעקונדע ווידיאו קליפ פון היינטיגען רבין ביים דאווענען. [1]


text:
שרעק
מיינסטו דאס פילם שרעק?
שרעק (מורא) איז א הרגש אין וועלכע עס פאסירט א קייט רעאקציע אין דעם מוח וועלכע הייבט זיך אן מיט אסאך דרוק און ענדיגט זיך מיט די ארויסלאזונג פון כעמיקאלן וועלכע מאכט די הארץ קלאפן פיל שנעלער, דאס אטעמען קורצער, און גיט פרישע קראפט פאר די מוסקעלן.
אינהאַלט
אנאטאמיע פון שרעק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער מוח באשטייט פון א געשאצטע 100 ביליאן נערוו צעלן וועלכע ארבעט מיט א נעטוואורק אין קאמיוניקאציע וועלכע הייבט אן די פונקטן פון אלעס וואס מיר שפירן, טראכטן, און טוען. דער מוח וועט אדער טאן אקציעס ווען עס פעלט אויס און אמאל שאפן אן אויטאנאמישע ענטפער אין וועלכע קיין שום אבר וועט זיך נישט רירן און דער מענטש וועט שטיין בלייבן מיט אן ענדגילטיגער באשלוס צו מאכן אלס א וויכטיגע ענטפער צו א געשעעניש. שרעק איז איינע פון די הויפט טבע'ס וועלכע ברענגט דעם מוח צו אזא סיטואציע און דער מענטש ווערט געפרוירן און בלייבט מיט'ן איינציגן באשלוס צו מאכן וועלכע איז: קעמפן אדער אנטלויפן.
סייענטיסטן שטודירן דעם מוח כסדר פרובירנדיג צו דערגיין וועלכע טיילן טוען וואספארא ארבעט און וויאזוי די צעלן קאמיוניקירן צווישן זיך צו געבן ענטפערס און אויספירן דאס וואס איז באשלאסן געווארן צו טאן. אינעם פראדעצור פון שרעק ארבעטן צום מערסטן די צענטער חלקים פון דעם מוח וועלכע דערשפירן די סכנה דורך די 5 חושים וועלכע א מענטש האט, אנאליזירט די דאטא ווי הארב דאס איז, צעטיילט די וויכטיגע און נישט וויכטיגע אינפארמאציע, לייגט אוועק די וויכטיגע אינפארמאציע אויף צייטווייליגע מעמארי צעלן עס זאל קענען גענוצט ווערן גרינגערהייט, שיקט ארויס די עמאציאנאלע געפילן, און אקטיוויזירט דעם ענדגילטיגן ענטפער צי מען זאל קעמפן אדער אנטלויפן.
דער מוח ווארט נישט לאנג צו מאכן באשלוסן אין א צייט פון סכנה אבער טייל מאל געדויערט עס יא לאנג און דאס איז וויבאלד דער מוח נעמט אויף נייע אינפארמאציע און הייבט אן דעם פראדעצור נאכאמאל און נאכאמאל ביז עס קומט צו דעם ענדגילטיגן באשלוס. יעדער מענטש איז אנדערש צו א מורא רעאקציע ווייל יעדע מענטש פארמאגט אן אנדערע מוח.
דער מוח נוצט צוויי וועגן ווען ער רעאגירט צו שרעק. עס איז פאראן א שנעלע און שטייפע וועג און א לענגערע לאנגזאמע וועג. אויב דער מענטש דערשפירט א סכנה וועט דער מוח שטענדיג ערשט טראכטן די שטייפע ועוג און נאר אויב עס וועט זיך ארויסשטעלן צו זיין איבערגעטריבן וועט עס נוצן די לאנגזאמע וועג.
א ביישפיל קען צוניץ קומען: איינער וועקט זיך אויף אינמיטן די נאכט צו די גערודער ווי איינער זאל זיך פרובירן איינברעכן פון די אונטערשטע טיר. דער מוח ווייסט אז עס קען זיין א רויבער און ער ווייסט אויך אז עס קען זיין א שטארקע ווינט. אבער עס איז מער פארזיכערט צו טראכטן אז עס איז א רויבער און נאכדעם אויסגעפינען אז עס איז געווען די ווינט ווי טראכטן אז עס איז א ווינט און דערנאך איבערראשט ווערן אז עס איז גאר א רויבער. דערפאר וועט דער מוח ערשט נוצן זיין שטייפע וועג צו טראכטן אז דאס איז א רויבער און מאכן דעם קעמפן אדער אנטלויפן באשלוס און נאר אויב עס וועט זיך ארויסשטעלן צו זיין א בלויזע שרעק וועט דער מוח נוצן זיין צווייטע וועג צו טראכטן לאנגזאם וויאזוי זיך אן עצה צו געבן מיט די טיר וועלכע שאקעלט זיך פון די ווינט.
די סעקונדע דער מוח דערשפירט די גערודער פון די טיר וועלכע ווארפט זיך וועט עס אנאליזירן און דערשפירן וואספארא סארט גערודער דאס איז און דערנאך וועט עס באשליסן אויב דאס איז א סכנה אדער נישט, געבויט אויף די אינפארמאציע וועלכע דער מענטש האט אין זיין מוח און פון וואס ער האט מורא. איינער האט מורא פון א מייז און א צווייטער נישט. דער וועמענ'ס מוח האט נישט מורא פון א מייז וועט זיך נישט וויסנדיג מאכן אפילו עס וועט זען א מייז וויבאלד דער מענטש האט נישט מורא און ער איז אזוי פראגראמירט אין מוח.
צוריק צו אונזער ביישפיל וועט דער מוח דארפן באשלוסן אויב די טיר גערודער איז א רויבער אדער נישט. אבער דער מוח וויל נישט נעמען די שאנסן און וועט באלד שיקן די אינפארמאציע צו א צווייטע אפטיילונג וועלכע וועט מאכן דעם פייט אר פלייט פלאן באשלוס.
ווען דער באשלוס איז געמאכט וועט אבער די מוח צוריק נעמען די אינפארמאציע פון די צייטווייליגע מעמארי צעלן און דאס ווייטער אנאליזירן אויב עס איז טאקע א סכנה אדער נישט. דער מוח וועט וועגן אלע שאנסן פארוואס דאס איז יא א סכנה און אלע שאנסן פארוואס דאס איז נישט א סכנה אזוי לאנג ווי די חושים וועלן איבערגעבן וואס איז געבליבן. עס קען זיין די אויגן וועלכע זעען אז דאס איז א רויבער, עס קען זיין די אויערן וועלכע הערן די ווינטן בושעווען, אדער איינע פון די אנדערע חושים וועלכע וועלן געבן דעם ענטפער.
דער "פייט אר פלייט" פלאן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אידיש גערעדט איז עס דער צוויי זייטיגער באשלוס וועלכע דער מענטש פארמאגט איז א צייט פון א סכנה, זאל ער קעמפן מיט די סכנה אדער זאל ער אנטלויפן פון דעם?
וואס אימער דער באשלוס וועט זיין וועט דער מוח באלד אקטיוויזירן די עמוירדזשענסי רעספאנס סיסטעם וועלכע וועט ארויסשיקן מעסעדזשעס צו אלע אברים און גלידער צו זיין גרייט פאר אקציע. אויב וועט דאס זיין אנטלויפן וועלן די פיס זיך באלד הייבן און דער מענטש וועט זיך זען לויפן אפילו ער ווייסט נישט וואו, די פיס וועלן אים אויטאמאטיש אוועקטראגן פון די סכנה און ער וועט זיך זען לויפן און לויפן ביז זיינע חושים וועלן אים אויפקלערן אז ער איז שוין גענוג ווייט פון די סכנה.
אויב וועט אבער דער באשלוס זיין צו קעמפן וועט דאס בלוט אנהויבן צירקולירן אין דעם קערפער זייער שנעל און די מוסקלן וועלן זיך שטארקן צו די מאקסימום און אלע חושים וועלן ארבעטן אינאיינעם צו מאכן די ווייטערדיגע פלענער וויאזוי אנצוגרייפן די סכנה. דער מענשט האט נישט צופיל צייט צו טראכטן און זיין מוח מוז מאכן זייער שנעלע באשלוסן וואס צו טאן טריט ביי טריט. דער מענטש וועט לויפן קען דעם רויבער און אים אנגרייפן מיט זיין גאנצע כוח וועלכע איז יעצט פיל שטערקער ווי די כוח וואס ער האט נארמאל.
מיט דעם איז גרינג צו פארשטיין פארוואס די הארץ וועט אנהייבן קלאפן שנעלער און דאס אטעמען וועט גיין קורצער און שנעלער. דאס בלוט וועט אריינפאמפן אין די הארץ פיל שנעלער ווי נארמאל און די הארץ וועט דארפן קענען נאכקומען די ארבעט און וועט זיך מוזן אביסל אנשטרענגן. זינט דאס בלוט פאמפט אזוי שנעל וועט זיך פארלאנגן מער אקסיגן סופליי צו געבן קראפט און צירקולאציע און צו דעם וועלן די לונגן זיך אויך דארפן איבערשטרענגן און אריינאטעמען און ארויסאטעמען פיל שנעלער צו קענען נאכקומען דעם פארלאנג. אפגערעדט אז די בלוט דרוק וועט זיין אויף גאר הויכע שטאפלן.
יעדער גרייכט אזעלכע סיטואציעס אין לעבן אבער רוב פון זיי ענדיגן זיך מיט בלויז שרעק. עס אינטרעסאנט ווען מען טראכט פון בהמות, חיות, עופות, פיש, און אינזעקטן וועלכע גייען דאס דורך צענדליגער מאל אין טאג. שטעלט אייך פאר דאס לעבן פון א פיש וועלכע גייט דורך אזא שרעק יעדעס מאל א גרויסע פארציקער פיש (ווי א שארק) קומט אין די געגנט. אדער טראכט פון א הערש וועלכע קומט אין אזא סכנה יעדעס מאל א וואלף באמערקט אים.
פארוואס האט מען מורא?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שרעק איז א טייל פון די עמאציאנאלע געפילן וועלכע א מענטש פארמאגט און דאס איז קריטיש וויכטיג פאר אים צו קענען איבערלעבן. אין אנדערע ווערטער, איז עס א נאטורליכע אינסטינקט מיט וועלכע דער מענטש איז געשאנקן געווארן כדי ער זאל וויסן זיך צו ראטעווען פון א סכנה און איבערלעבן.
די טבע פון שרעק גייט אויך א טריט ווייטער ווען דער מענטש'נס געזיכט מאכט אויטאמאטיש א מאדנע אויסזען וועלכע קען באמערקט ווערן פון זייער ווייט. וויסנשאפטלער גלייבן אז דאס איז א טייל פון די וואונדער וועלכע איז אריינגעלייגט געווארן אינעם מענטשליכ'ן טבע כדי צו אינפארמירן אנדערע מענטשן אז עס איז פאראן א סכנה. מיט א געזיכט אויסדרוק קען מען שנעלער אינפארמירן ווי דורך רעדן אדער ווייזן מיט די הענט. אויך וועט דאס מעלדן די סכנה אפילו צו מענטשן וועלכע רעדן נישט די זעלבע שפראך ווייל דער מענטש פארמאגט אן אינסטינקט וועלכע ליינט די געזיכט אויסדרוקן אויף א צווייטן און מיט דעם פארשטייט ער וואס עס גייט פאר.
די אויגן שפילן אין דעם די גרעסטע ראלע. ווען דער מענטש איז אין א געפאר וועלן זיך זיינע אויגן עפענען גרויס און בלייבן אפען. פארקערט ווען דער מענטש איז פרייליך וועלן זיינע אויגן זאגן אז ער איז בשמחה. ענליך ארבעט די מויל און טיילמאל גייט עס ביז די הענט און פיס.
סייענטיסטן זאגן אז שרעק אינעם מענטש איז די זעלבע שטארק און סיסטעמירט ווי אמאל כאטש היינט אין די מאדערנע וועלט לעבט מען דורך די יארן אן קיין ערנסטע שרעק און אמאל האט מען יא דורכגעלעבט ערנסטע סכנות.
שטודיעס ווייזן אז די מורא סיסטעם איז גארנישט אנדערש היינט ווי אמאל און עס איז גארנישט אנדערש פון דעם מענטש וועלכער וואוינט אין אפריקע און דער מענטש וועלכער וואוינט אין אמעריקע כאטש יענער אין אפריקע גייט דורך עכטע שרעק און דער מענטש אין אמעריקע נישט.
דער סיסטעם איז שטענדיג אין פלאץ און דער חילוק איז פון וואס מען האט מורא. אמאל האט מען מורא געהאט פון א וואלף אבער מען האט זיכער נישט מורא געהאט פון קיין מייז. יעדער האט באהאנדלט פערדן און קוען אבער היינט האט מען מורא דערפון. דאס זעלבע איז די מורא צווישן א קינד און אן ערוואקסענער און די מורא צווישן א מאן און א פרוי. דאס קינד האט מורא פון א פליג אבער דער ערוואקסענער נישט. די פרוי האט מורא פון א ספיידער אבער דער מאן לאכט דערפון. דער סיסטעם וועט אבער שטענדיג ארבעטן די זעלבע נישט קיין חילוק ווי שטארק די מורא איז, ווען מען גלייכט צו איינע די אנדערע, נאר ווי שטארק די מורא איז פאר דעם מענטש וועלכע דערשפירט דאס.
דער מענטש איז אויך באשאנקן מיט אן אינסטינקט אז ער פארשטייט די סכנה אפילו ער איז נאך נישט געווען אין איר. מען איז קיינמאל נישט געביסן געווארן דורך א שלאנג אבער ווען מען וועט דאס זען וועט מען לויפן פאר דאס לעבן. מען איז נאך נישט געווען פארמישט אין א עראפלאן קראך אבער ווען דער פליגער שאקעלט זיך דראסטיש כאפט מען זיך אן שטארק ווי מען וואלט גענוי פארשטאנען די סכנה.
מורא פון וואס?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א מענטש האט נאר מורא פון עפעס וואס זיין מוח זאגט אים אז ער דארף מורא האבן דערפון. יעדע קינד ווערט געלערנט פון זיינע עלטערן אדער פון אנדערע פון וואס יא מורא צו האבן און פון וואס נישט. א קינד האט נישט קיין פראבלעם אראצוקריכן פון א טיש וויל ער/זי פארשטייט נישט אז עס איז א סכנה. אבער נאך א שטיק צייט וועלן אים די עלטערן לערנען אז דאס איז א סכנה און דאס וועט פראגראמירט ווערן אין זיין מוח אויף זיין גאנצן לעבן.
א צווייטע זאך וואס פראגראמירט מורא אין דעם מוח איז אויב מען האט שוין געשפירט די סכנה. אויב איינער האט געכאפט א ביס פון א בין ווען ער איז געווען קליין וועט ער ווארשיינליך מורא האבן פון א בין זיין גאנצן לעבן. א צווייטער האט נישט געכאפט א ביס און האט נישט מורא און אפילו יענער וועט כאפן א ביס שפעטער אין זיין לעבן וועט נאך אלץ נישט מורא האבן ווייל די קליינע ביס וועט נישט שאפן קיין שרעק פאר אים אבער פאר א קינד איז דאס שוין מער ווי גענוג.
א גוטע ביישפיל איז א הונט. רוב חרידי'שע אידן האבן מורא פון א הונט טראץ וואס יעדער ווייסט אז א הונט איז א פריינטליכע חיה. וויבאלד מען איז אבער נישט אויפגעוואקסן דערמיט און מען האט געהערט זאגן אז עס קען בייסן ווען מען איז נאך געווען א קינד איז שוין איבער גענוג מען זאל מורא האבן דערפון א גאנץ לעבן. אזוי אויך איז מיט א פערד אדער אנדערע בהמה. אמאל איז מען אויפגעוואקסן דערמיט און א קינד האט געקענט פירן א פערד. אבער מיר האבן א פערד נאר געזען אין חיות גארטן און אפילו אן ערוואקסענער וועט מורא האבן דערפון.
אין 920' האט א גרויסע פראפעסאר, וועלכער האט שטודירט שרעק, גענומען א קליין קינד וואס האט נאך נישט געקענט רעדן און אים געטראגן צו א לאבאטאריע וואו מען האט שטודירט מעדיצין אויף ווייסע ראטן. דאס קינד איז געווען אנוועזענד ווען מען האט גענומען די ראטן און זיי באהאנדעלט און ביז עטליכע וואכן האט דאס קינד געקענט שפילן מיט די ראטן ווי עס וואלט געווען א שפילצייג. דער פראפעסאר האט דאן געוואלט זען אויב ער וועט קענען פראגראמירן א שרעק פאר ווייסע ראטן אין דאס קינד'ס מוח. ער האט ארויפגעלייגט אן אלארם אויף דאס קינד און יעדעס מאל וואס דאס קינד האט געוואלט צורירן צו א ראט האט ער געדרוקט דעם קנעפל און די אלארם האט געקלינגן הויך פון וועלכע דאס קינד האט זיך דערשראקן. דאס איז אנגעגאנגן פאר עטליכע וואכן און צו זיין וואונדער האט דאס קינד באקומען א שרעקליכע ציטער צו א ווייסע ראט. אויף אזוי ווייט אז יעדעס מאל דאס קינד האט געזען עפעס מיט ווייסע האר האט ער געוויינט יאמערליך פון שרעק.
זעט אליינס ווי שנעל א קינד לערנט זיך אויס צו שטיין ווייט פון א אויוון. יעדעס מאל דאס קינד קומט נאנט שרייט מען ניין מיט א היסטערישע קול און כאטש דאס קינד קען נאך נישט רעדן וועט עס אבער גוט פארשטיין אז מען מעג נישט צורירן דארט. א שנעלערע וועג איז אויב מען נעמט דאס קינד'ס הענט און מען לייגט עס ביי א הייסע אויוון און דאס קינד שפירט די היץ. דער קינד וועט מער נישט צורירן די אויוון נאכאמאל.
מיט דעם קען מען אויך פארשטיין פארוואס מען זעט אמאל א גאנצע פאמיליע וועלכע זענען בטבע דערשראקענע מענטשן. עס קען גרינג זיין אז די עלטערן האבן איבערגעטריבן זאכן און דאס געמאכט שרעקעדיג און דאס איז פראגראמירט געווארן אין די קינדער און פארבלייבט מיט זיי אויף שטענדיג. נישט יעדער האט מורא צו זיין אליינס אבער א מאמע וועלכע האט געזאגט אירע קינדער אז עס איז שרעקעדיג צו גיין אליינס אויפ'ן גאס וועלן די קינדער מורא האבן צו זיין אליינס זייער גאנצן לעבן.
עס זענען פאראן ערוואקסענע מענטשן וואס האבן מורא פון טונקל און דאס קומט ווייל זייערע עלטערן האבן זיי געסטראשעט מיט טונקל. יענעמ'ס מאמע האט געווארענט אז אויב מען שלאפט נישט איין וועט זי צומאכן די טיר און עס וועט ווערן טונקל. דאס קינד באקומט א שרעק פון טונקל און דאס פארבלייבט אויפ'ן גאנצן לעבן.
עס איז טאקע וויכטיג צו וויסן אז מען זאל נישט דערשרעקן די קינדער מיט קליינע זאכן. עס וועט אפשר העלפן אויף די מינוט אבער מען פראגראמירט אומזיסטיגע שרעק וועלכע וועט נאכלויפן די גאנצע לעבן.
איבערקומען שרעק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער מוח איז א מייסטער קאמפיוטער און פונקט ווי עס פראגראמירט פון וואס מורא צו האבן קען מען אויך ארויסנעמען די מורא. סייענטיסטן האבן אמאל געמאכט א שטודיע אין וועלכע זיי האבן אויסגעלערנט ראטן צו מורא האבן פון א געוויסע גערודער וועלכע זיי האבן געמאכט מיט א מאשין. זיי האבן געלייגט די ראטן אין א שטייג וועלכע איז געווען געמאכט פון אייזן און זיי האבן באהאפטן צוויי לעבעדיגע עלעקטריק דראטן. יעדעס מאל זיי האבן געמאכט די גערודער האבן זיי עלעקטיריזירט די ראטן און נאך א שטיק צייט האבן די ראטן שוין מורא געהאט פון דעם גערודער אליינס און זענען געלאפן צו די ווינקלן און זיך אנגעכאפט שטארק נאך בעפאר די שאק איז געקומען. זייער מוח האט זיך געלערנט אז ווען עס פאסירט די גערודער קומט א שאק און זיי האבן אנגעהויבן מורא האבן פון די גערודער.
דערנאך האבן די שטודירער צוריק ארויסגענומען די שרעק פון די גערודער דורך מאכן די גערודער צענדליגער מאל און נישט געבן דעם שאק. פארשטייט זיך אז ביז א שטיק צייט האבן די ראטן מער נישט מורא געהאט פון דעם גערודער.
דאס זעלבע איז מיט א מענטש'נס מוח. יעדע מורא קען ארויסגענומען ווערן פון קאפ אויב מען מאכט ספעציעלע איבונגן דאס ארויסצונעמען. אויב זאל איינער איינגעשפארט ווערן אין א שטייג מיט ספיידערס פאר א שטיק צייט וועט יענער מער נישט מורא האבן פון קיין ספיידערס ווייל זיין מוח וועט זיך לערנען אז א ספיידער טוט נישט גארנישט און עס איז נישט דא וואס מורא צו האבן דערפון. אויב איינער האט מורא פון טונקל זאל ער זיך איינגעוואוינען צו שלאפן אין א שטאק טונקעלע צימער. די ערטשע פאר נעכט וועט מען אפשר נישט קענען שלאפן פון שרעק אבער מיט דער צייט וועט די נארישע שרעק אוועקגיין.
עס איז אויך פאראן מעדיצין פאר מענטשן זיך צו העלפן איבערקומען נארישע שרעק. די מעדיצין זענען כעמיקאלן וועלכע בארואיגן די טיילן פון די מוח וועלכע מאכן שרעק און ארבעט ווי א דראג. אין א שטודיע פאר אזא סארט כעמיקאל האט מען גענומען 10 מענטשן און זיי ארויפגעפירט אויף א הויכע געביידע וועלכע האט נישט געהאט קיין צוים. אלע 10 האבן מורא געהאט ארויסצוטרעטן אויף דעם דאך כאטש די ענדע פון די דאך איז געווען מער ווי 30 פיס פון וואו זיי זענען געשטאנען. דערנאך האט מען זיי אויסגעלערנט צו גיין א טריט נאך א טריט און איבערקומען די שרעק. 5 פון די מענטשן זענען געגעבן געווארן די כעמיקאל און די אנדערע 5 נישט. דער רעזולטאט האט געוויזן אז די וואס האבן יא באקומען די כעמיקאל האבן באוויזן צו איבערקומען די שרעק דאפעלט אזוי שנעל ווי די וואס זענען געגאנגן נאטורליך.
איינע פון די בעסטע עצות וויאזוי איבערצוקומען שרעק איז צו נעמען א מענטש וועלכע האט נישט מורא פון וואס איר האט מורא און יענער זאל אייך דורכפירן די שרעק. עס איז קיינמאל נישט גוט צו שטודירן וואס האט געברענגט די שרעק ווייל דאס וועט ברענגן נאך שרעק און מען דארף ארויסרעדן וועגן שרעק וועלכע העלפט דאס איבערקומען.