text:
וואָס טענות און קאַמפּלאַקיישאַנז קענען פּאַסירן?
די קייט פון מעגלעך סימפּטאָמס ריינדזשאַז פון שטרענג אַבדאָמינאַל ווייטיק מיט היץ אין אַ אַקוטע ינפעקציע צו אַ קליין, ריקעראַנט פּולינג און ציקל דיסאָרדערס אין כראָניש קרענק. אַקוטע פּעלוויק ינפלאַמאַטאָרי קרענק קענען נאָכקרימען אַפּפּענדיסיטיס, עס מוזן זיין אויך יקסקלודיד אַ עקטאָפּיק שוואַנגערשאַפט. טיפּיש טענות, אָבער ניט שטענדיק און נישט אַלע פאַלן צוזאַמען, זענען אין דעטאַל:
- אַקוטע פּעלוויק ינפלאַמאַטאָרי קרענק: רובֿ פּראָסט פּלוצעמדיק, שטרענג אַבדאָמינאַל ווייטיק און היץ איבער 38 ° סי. דער גוף איז אָפט דיסמענדיד און געשווינד. אין דערצו, וואַדזשיינאַל אָפּזאָגן מיט פּריקרע רייעך, עקל, ירעגיאַלעראַטיז אין באָוועל מווומאַנץ אָדער צייַט קענען פּאַסירן. מאל עס איז ווייטיק ווען ורינאַטינג. די מער די ינפעקציע לאַסץ, די קראַנקער די פּאַטיענץ פילן. די פאַרבינדן אָדער באַוועגונג פון די יוטעראַס למשל בעשאַס באַטזיונגען אָדער גיינאַקאַלאַדזשיקאַל דורכקוק כערץ.
- כראָניש פּעלוויק ינפלאַמאַטאָרי קרענק: אויב די אַקוטע אָנצינדונג טוט ניט היילן, פֿאַר בייַשפּיל ווייַל פון אַ געראָטן טעראַפּיע, אָדער אויב די היילונג פירט צו סקאַרינג און אַדכיזשאַנז, קליימז אָנהאַלטן אָדער אָנהאַלטן פֿאַר חדשים צו יאָר. סופפערערז באַקלאָגנ זיך פון ווייטיק אין דער נידעריקער בויך אָדער צוריק, ספּעציעל אין באַטזיונגען אָדער בעשאַס צייַט, פאַרשטאָפּונג אָדער אַפֿילו גענעראַל רעדוקציע אין זייער פאָרשטעלונג, מידקייַט און אָנווער פון אַפּעטיט.
קאַמפּלאַקיישאַנז אין די אַקוטע בינע זייַנען פאַרשפּרייטן אָנצינדונג צו שכנים פון דערגייונג אַזאַ ווי אַפּענדיקס און פּעריטאָנעום, וואָס קענען פירן צו אַ לעבן-טרעטאַנינג סיטואַציע (אַקוטע בויך). דעדיד און פּראָסט איז די ריזיקירן אַז די פאַלאָופּיאַן טובז שטעקן צוזאַמען. אזוי, די ריזיקירן פֿאַר פּעריטאָנעאַל שוואַנגערשאַפט און ינפערטיליטי (סטעריליטי) איז זייער געוואקסן: נאָך דער ערשטער פּעלוויק ינפלאַמאַטאָרי קרענק, די סטעריליטי קורס איז שוין 12%, יעדער ווייַטער דאַבאַלז! דעם מיטל אַז נאָך פיר אָוווערי אָנצינדונג, די מאַשמאָעס פון געטינג שוואַנגער אין אַ נאָרמאַל וועג איז נאָענט צו נול.
ווי איז דער דיאַגנאָסיס געמאכט?
ערשטער, דער דאָקטער וועט פרעגן פראגעס וועגן קליימז און דורך קראַנקייַט. אויך וויכטיק זענען די סמאָקינג און געשלעכט געוווינהייטן. אין די גיינאַקאַלאַדזשיקאַל דורכקוק מיט די וואַדזשיינאַל שפּיגל סמירז זענען גענומען פֿאַר די מיקראָסקאָפּיק דורכקוק און פֿאַר ברידינג פון די דזשערמז אין אַ קולטור. אין די פּאַלפּיישאַן דורכקוק, יוטעראַס און פאַלאָופּיאַן טובז אָפט פילן ווי געשוואָלן און זענען ווייטיקדיק צו דרוק. אין דערצו, בלוט איז יגזאַמאַנד פֿאַר וואונדער פון אָנצינדונג; אַ אַלטראַסאַונד דורכקוק סערוועס צו ויסשליסן אנדערע חולאתן און צו דעטעקט קאַמפּלאַקיישאַנז אַזאַ ווי אַ אַבסעסס. אויב עס איז אַ חשד פון אַ אַבדאָמינאַל קאַוואַטי שוואַנגערשאַפט, אַ שוואַנגערשאַפט פּרובירן איז געמאכט. אויב קיין קלאָר גרונט פון די סימפּטאָמס קענען זיין באשלאסן, לאַפּאַראָסקאָפּי זאל זיין געטאן.


c: text/html

text:
וואוילע שעפעלע האט געשריבן:יוראפ האט געשריבן:פארוואס קען נישט דער בחור'ל וואס טוט די מצוה פון גיין נאך געלט מיט אן ערליכקייט כאטש אויסטון די מעיל און לייגן אויף די ספעציעל דעגניזירטע פלעצער, ווי למשל אויף די טירן, אדער אויף די טלית בייטלעך, אדער אויף די נאר וואס אנגעקומענע שיפמענט קאצקע צוקער וכדו', פארוואס מוז ער זיך דווקא דורכשטופן און מזכה זיין דעם עולם זאל עס אפווישן מיט די איקסלען וכו'?
ווייל ער לויפט ארום פון איין קליינע שול'כל צום צווייטן, און כמ"פ קען ער פון א גאנצן סמעדרעש באקומען דריי קוואדערס און עס לוינט נישט די טירחא פון אויסטון, טרעפן א פלאץ,(ער וויל דאך נישט דער שמש זאל מאכן קולות אז ער האט נאס געמאכט די שפאגל נייע קאצקא צוקער...) און צוריק אנטון, פאר די אנדערהאלבן מינוט וואס ער געפונט זיך דארט.
אויב ס'שטערט דיר טאקע אזוי שטארק קענסטו פרובירן צוגיין צו אים און שיינערהייט מעורר זיין אז אפשר וואלט געווען כדאי ער זאל עס אויסטון-שטייצעך נאכן מקדים זיין די גרויסע זכות וואס ער האט מיטן ארום גיין נאך געלט, און בפרט נאך אין א רעגן, און געבן א שיין נתינה(ניין, נישט א קוואדער)
קודם א גרויסן דאנק פאר די עדווייס, שנית רעד איך פון א בעסמעדרעש וואס איז דא אפאר מנינים פון תרח ביז חרן און די עקספיריענסד צקה גייערס בלייבן דארט געווענדליך אגאנצע צייט, איי פארוואס איז נאך זיין מעיל נאס, דו ווילסט הערן די מאסע אדער פרעגן קאשעס?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
וואס זאלן עלטערן טוען ווען זייערס א קינד פאסט נישט אריין אין דעם חסידישער "סיסטעם"? ער וויל זיך נישט צוהאלטן צו וואס זיין קהילה פארלאנגט. וויאזוי זאלן זיך עלטערן באציען צו א מיידל וואס וויל יא א נישט-כשר'ער סמארטפאון?
דאס איז א ברענענדיגע פראגע אין די היינטיגע חסידישע גאס. עס זענען דא יונגע בחורים און מיידלעך וואס וויבאלד זיי פאסן זיך נישט אריין אין די חסידישע קהילה, ווערן זיי דערווייטערט אינגאנצען פון זייער שטוב, און צומאל אינגאנצען פון יידישקייט. זיי גייען צום סוף אויף א וועג וואס זיי אליין ווילן נישט, נאר האבן שוין נישט קיין ברירה.
צום אלעם ערשטן איז דער כלל וואס אלע חסידישע מדריכים און אויסגעהאלטענע חינוך עקספערטען לערנען: די משפחה — ברידער, שוועסטער, טאטע און מאמע — דארפן ארויסווייזען פארשטענדעניש און גרויס ליבע צו די קינדער, אַפֿילו אויב זיי פירן זיך אויף קעגן די תורה. א קינד בלייבט א קינד, מען מוז העלפן און שטיין זייט ביי זייט מיט אן אייגן קינד, אייביג און אלעמאל.
איך וואלט איינגעטיילט די קינדער אין פיר קאטעגאריעס:
1] מענטשן וואס ווילן זיין מער פריי, נישט אזוי אין א „באקס‟, ארויסגיין קוקען א מואווי, זען די נייעס, האבן א סמארטפאון, זיין מער אויסגעמישט און נענטער צו די סעקולערע וועלט.
2] מענטשן וואס ווילן נישט היטען די געזעצען פון די תורה, האבן צופיל פראגעס אויף גאט און אויף דער תורה. זיי גלייבן נישט, זענען נישט גרייט צו היטען שבת, צו עסן כשר, נאר זיך פירן אינגאנצען ווי א סעקולער מענטש.
דער אופן ווי מע באציט זיך צו די צוויי מינים מענטשן דארף זיין אנדערש.
ביי די מענטשן פון דער ערשטער קאטאגעריע, די וואס ווילן זיין אנדערש ווי זייערע עלטערן אבער דאך היטען די געזעצען פון די תורה, דארפן די עלטערן זיך צוגעוויינען דערצו, אננעמעם דאס לעבן פון זייער קינד אזוי ווי עס איז, פונקט ווי די אנדערע קינדער פון זייער שטוב, אפילו ער איז נישט ווי די עלטערן ווילן. יעדער מענטש איז אן „עולם מלא‟, א וועלט פאר זיך, עס איז נישט מעגליך אריינצווינגען א קינד הונדערט פראצענט וויאזוי די עלטערן ווילן, ספעציעל אין די היינטיגע וועלט ווען אלעס איז אפען און קינדער האבן די מעגלעכקייט אויסצואוויילן ווי צו פירן זייער לעבן.
צו דער צווייטער קאטאגריע דארף דער צוגאנג זיין: יא, זיי זענען זיכער א טייל פון די פאמיליע. אבער די קינדער מוזען אויך פארשטיין אז אויב ווילן זיי זיין א טייל פון זייער פאמיליע, טארן זיי נישט גרינגשעצן די תורה ווען אנדערע הערן, זיי טארן נישט לאכן פון דעם חינוך וואס די עלטערן גיבן פאר די אנדערע קינדער. עס איז דא א חילוק פון נישט גיין אין דעם וועג וואס דער טאטע וויל, ביז צו זיין אן אפענער מחוצף צו די עלטערן.
אויב זיי ווילן נישט היטען שבת, טארן זיי עס נישט מאכן אין קעגנווארט פון די עלטערן. אויב זיי ווילן עסן נישט כשר, אדער ארויס גיין מיט א מיידל, טארן זיי עס נישט מאכן אויף א וועג וואס וועט וויי טון די עלטערן. חסידישע משפחות פלאגן זיך אנהאלטען א חינוך פון תורה און מצוות, זיי גיבן אוועק זייער א סך דערפאר, איז עס נישט מער ווי יושר, מען זאל עס רעספעקטירן. זאלן זיי עס מאכן אויף א וועג וואס די משפחה וועט עס נישט זען פאר די אויגן.
3] די דריטע קאטאגאריע איז א סיטואציע ווען עס איז דא א פראבלעם אינדערהיים. אמאל איז די אטאמספער נישט „געזונט‟ אין שטוב, עס פעלט שלום בית. אמאל איז די משפחה אויסטערליש ארעם. אמאל האבן די עלטערן שלעכטע מידות. אמאל איז דאס קינד באלעסטיקט געװארן דורך די עלטערען אדער דורך א צווייטן אין שטוב. דאס קינד האט דורכגעלעבט א טראומע. אמאל איז די גאנצע שטוב אראפ פון די רעלסן צוליב א נישט-געזונט קינד, אמאל איז איינע פון די עלטערן נישט געזונט. דאן דארף מען האבן פרעסיאנאלע הילף. דאס איז א „מסכת‟ פאר זיך.
4] די פערטע קאטאגאריע ווען דאס קינד איז אנגעווייטיגט אויף זיין פאמיליע, צי אויף איינעם פון די חסידישע קרייזן, גיסט ער אויס זיין כעס אויף יעדן איינעם וואס איז א חסיד. ער לויפט ארום צו די מעדיא און מאכט א „טשאלענט‟ פון אלע פריער דערמאנטע גרופעס; מאכט עס קלינגען װי יעדער איז שולדיג. ער נוצט אויס דעם אומגליק פון זיין פריוואטן לעבן, צו נעמען נקמה אויף יעדן חסיד. ער שרייט אז דער חינוך פון צענדליגער טויזענטער חסידישע קינדער טויג ניט, ווען סך הכל איז עפעס נישט געווען בסדר מיט אים פריוואט.
א בחור אדער מיידל וואס געהערט צו דער פערטער קאטאגאריע, זאגט דאך אפען אז ער זאגט זיך אפ פון דער חסידישער קהילה, ער וועט אלעס טון אין דער וועלט וואס עס זענען אין זיינע מיטלען אויפצואווייזען אז די חסידים זענען נישט נארמאל, דערפאר דארף ער אויך פארשטײן אז די חסידים זענען אים גארנישט שולדיג! ער קען נישט דערווארטען צו געניסן פון דעם לעבן פון א חסיד, פונעם לעבן פון א חסידישער קהילה מיט אלע טובות וואס עס קומט דערפון, ווען ער גיסט אויף זיי פעך און שוועבל.
זאל השם געבן אלעמען געזונט, פרנסה און א סך נחת.


text:
1) האַנדלע
אַרטיסטיק & humanized פּלאַן
דייַטש שפּיץ סאָרט שעפּן, יידל קאָוטינג אויסזען און באַקוועם האַנט געפיל.
2) הינגע
פייַן געווער מיט פּרעמיע קוואַליטעט
קאַנעקטינג שווער שאַרף מיט ראַם פירמלי בשעת ינשורינג פלעקסיבלי עפן
3) טאָפּל גלאז
העל אויגן אַקסעסינג אַרויס וועלט
ווי / נזס 2208 נאָרמאַל טאָפּל טאָוגהענעד גלאז, ענערגיע-עפעקטיוו און הויך טראַנסמיטטאַנסע
4) C אָרנער דזש אָינט
פאָקוסינג אויף דעטאַילס, קיין וואַסער אָדער לופט ליקאַדזש
USA סאָרט גלאז סילאַנט און דייַטש סאָרט פֿאַרזאַמלונג קלעפּיק דערגרייכן ויסגעצייכנט פאָרשטעלונג אויף קאָהעסיווענעסס, געווער, היץ & קאַלט קעגנשטעל און וועטער-דערווייַז
פֿריִערדיקע: כאַנגגינג סליידינג טיר פֿאַר שאָווער רום
ווייַטער: סליידינג טיר


text:
אַרטעם אַבגאַריאַן, די סעמאַלט עלטער קונה סאַקסעס מאַנאַגער, זאגט אַז סעאָ בילד אַפּטאַמאַזיישאַן איז איינער פון די מערסט וויכטיק פּראַקטאַסאַז פֿאַר מאַרקעטערס און בלאָגגערס, אָבער עס איז שטענדיק אָוווערלוקט. דער זוכן פאַרקער איז פאַרפאַלן ווען יאָגעניש ווינס. Google כיילייץ די שוואַך אָפּטימיזעד בילדער און סעפּערייץ זיי פון די קוואַליטעט בילדער אין זייַן זוכן רעזולטאטן. אויב איר שרייַבן אינהאַלט און דיין בילד איז באַטייַטיק צו דיין אַרטיקל, Google וועט פאָרשטעלן עס אין די רעכט וועג, און די בילדער זאל זיין העכער אין זייַן זוכן רעזולטאַטן אויב עס איז אַפּראָופּרייטלי אָפּטימיזעד.
1. אָפּטימיזע די בילדער פֿאַר סעאָ:
אויב איר ווילן צו פֿאַרבעסערן די זוכן מאָטאָר ראַנגקינגז פון דיין וועבזייַטל, איר זאָל אַפּטאַמייז די בילדער פֿאַר סעאָ - silver fascinators for weddings. אַלע די עלעמענטן, פון די כעזשבן צו ינבאַונד און ינערלעך לינקס, זאָל זיין אָפּטימיזעד אַפּראָופּרייטלי און ווי פּער די כּללים פון Google.
2. נאָמען די בילדער אַדאַקוואַטלי:
רובֿ אָפט, מענטשן טאָן ניט נאָמען זייער בילדער דיסאַנטלי, און אויב איר טאָן די זעלבע טעות, עס זענען גיכער אַז דיין פּלאַץ וועט נישט באַקומען אַ בעסער ריי. איר זאָל נעמען די בילדער מיט געהעריק טערמינען און פראַסעס וואָס זענען באַטייַטיק צו דיין אינהאַלט. מאַכן זיכער די בילד נעמען זענען דיסקריפּטיוו, דערציילט די וויזאַטערז אַלץ וועגן דיין אינהאַלט.
3. ויסמייַדן אַבריווייישאַנז:
קיין ענין וואָס טיפּ פון באַדינונגען איר פאָרשלאָג, איר קענען שטענדיק געפֿינען באַטייַטיק טערמינען און פראַסעס. עס איז יקערדיק צו ויסמעקן אַבריווייישאַנז צו מאַקסאַמייז דיין פּלאַץ ס ויסשטעלן אויף די אינטערנעט. פֿאַר בייַשפּיל, איר זאָל נישט נוצן "פּקג" ווען איר רעדן וועגן "פּעקל" און טוט נישט שרייַבן "ינד" אַנשטאָט פון "אינדוסטריעלע."
4. קאַנדענסע ניט-יקערדיק בילד עלעמענטן:
אויב איר ווילן צו אַרייַננעמען די בילד דימענשאַנז, ומגעוויינטלעך ווערטער אָדער נומערן, איר זאָל אָנקוקן זיי אין די סוף און פּרובירן צו זיי סקוויש זיי צוזאַמען..מאַכן זיכער איר האָבן קאַנדענסט און קאַמביינד די ניט-יקערדיק בילד עלעמענטן איידער דיין אַרטיקל איז ארויס.
5. ניצן נאַמינג קאַנווענשאַנז רעכט:
איר מוזן נוצן נאָמען קאַנווענשאַנז אַפּראָופּרייטלי צו פאַרגרעסערן דיין פּלאַץ ס ויסשטעלן אין די זוכן מאָטאָר רעזולטאטן . פּראָדוקציע און נאַמינג קאַנווענשאַנז טאָן נישט מיינען איר קענען נישט נוצן פאַרנעם בילדער. אַנשטאָט, עס ינשורז אַז דיין פּלאַץ ס קוואַליטעט איז נישט קאַמפּראַמייזד.
6. ווערט קאָנסיסטענט נעמען און פּראָודאַקטיוויטי:
אויב איר נוצן די זעלבע בילד יעדער מאָל דיין קונה לאָנטשיז אַ נייַ פּראָדוקט, איר זאל פאַרלירן דיין פּלאַץ ס ראַנגקינג אין די זוכן מאָטאָר רעזולטאטן. פֿאַר בייַשפּיל, אויב איר האָט ניצן די לאָג ווי פיטשערד בילד, איר זאָל נישט נוצן עס מער ווי איין מאָל.
7. דעטאַיל בילד אַלבום אַטריביוט:
אַלט טעקסט איז גוט פֿאַר וויזשוואַלי ימפּערד סערטשערז. אויב איר פאַרלאָזנ אויף עס צו דינגען מער און מער לייענער, איר זאָל דעטאַל די בילד אַלט אַטראַביוץ אין אַ בעסער וועג. גוגל גלויבט אַלט טעקסט ווי אַ יקערדיק און ינטאַגראַל ראַנגקינג פאַקטאָר.
8. קראַפט בילד טיטלען:
איר זאָל אָנווייזן די טיטלען פון דיין בילדער ווייזלי און מאַכן זיכער די טיטלען זענען באַטייַטיק צו דיין אַרטיקל ס קאָפּ. איר זאָל אַרייַנלייגן עטלעכע טערמינען אין דעם בילד טיטל צו פאַרגרעסערן דיין פּלאַץ ס ויסשטעלן אויף די אינטערנעט.
9. לייג אַרטיקלען:
אַדדינג קאַפּשאַנז איז זייער וויכטיק ווי עס העלפט אַ וועבזייַטל פֿאַרבעסערן זייַן ראַנגקינג. פּרובירן צו מישן די טערמינען און פראַסעס בשעת לייגן די קאַפּשאַנז.
10. דעטאַל אַנקער טעקסט:
איר קענען אויך אַרייַננעמען די אַנקער טעקסט וואָס וועט פירן דיין גאַסט צו אן אנדער אַרטיקל. דעטאַל אַנקער טעקסט אקטן ווי אַ באַקקלינק צו דיין פּלאַץ, ענגיידזשינג די ניצערס מער און מער און קריייטינג אַ בעסער רושם.


text:
זאלץוואסער האט געשריבן:נעעע געדענקסט נישט גוט. די קאפ האט געדארפט אליינס ארויספאלן פון די מאשין און זיך שטעלן גראד.
מ'פלעגט אריינלייגן א קוואדער, און די קאפ איז געקומען און געלאנדעט, און דערנאך האט זיך גלייך גענומען גיסן סירופ, און נאכדעם געז, און נאכדעם וואסער, און נאכדעם וואס אימער נאך אינגרידיענטס.
מאכט זיך אז די קאפ פאלט קרום האט מען געדארפט זיין געשיקט פון נאטור אויס שנעל איבערצודרייען און שטעלן גראד, ווייל אויב נישט איז געווען בושות...
50 צענט האט מען געצאלט ווען די וועלט האט זיך שוין מאדערנעזירט... חחח
און ראדני פלעגט זיין אזא מאשין. מען האט געקענט וועלן צו מ'וויל מיט ווייניג געז, אדער אסאך; אן אייז, מיט אייז, מיט אסאך אייז וכדו'.


text:
סייקאַליסץ האָבן געווען אַטשיווינג מאַטטשבאָאָק-גרייס טייטליגהץ צו אַוועקזעצן און באַקפּאַקס פֿאַר אַזוי לאַנג אַז מיר געווען צו באַשליסן צו פירן אויף די פיר אין פּערפּאַטואַטי. אָבער וואָס זענען די לייץ אַזוי קליין, און וואָס טאָן מיר סענדוויטש אין אַזאַ שווער-צו-זען ערטער ווי די ריס צווישן אונדזער זאָטל און דערציען רייַף?
• 10: נומער פון מיני-געפירט באַלבז (פינף פראָנט, פינף דערציען) ינאַגרייטיד אין די העלם גוף
• $140: פּרייַז פון די טאָרטש העלם (אַ מאָדעל מיט בלאַקאַנד אויס לענסעס קאָס $ 150)
• $68,170: גאַנץ סומע פּלאַדד אויף טאָרטש ס 45-טאָג קיקקסטאַרטער קאמפאניע
• 793: גאַנץ נומער פון העלמעץ פריער באפוילן דורך קיקקסטאַרטער
• 366: וואָג פון די העלם אין גראַמז
• 12: וואָג, אין גראַמז, פון די צוויי וסב-קריקאָנלאָדלעך באַטעריז וואָס מאַכט די טאָרטש פֿאַר אַרויף צו 12 שעה
דאָס איז וואָס ינדוסטריאַל דיזיינער נתן וויל געפרעגט זיך איין נאַכט אויף זיין קאַמיוטע היים צוזאמען די לאס אנדזשעלעס ס כאַאָטיש לאַ ברעאַ באָולעוואַרד. די גאַס האט זעקס ליינז פֿאַר קאַרס, אָבער גאָרנישט פֿאַר בייקס, און די קליינטשיק לייץ ער געזען אנדערע סייקאַליסץ האָבן נישט צו מאַכן זיי מער קענטיק צו דריווערס. די טינקערער אין אים געזען אַ בעסער וועג-וואָס ניט לייגן לייץ צו די העלם, ווו זיי וואָלט זיין גרינגער צו זען?
אין שטוב ער קאַבבאַלד צוזאַמען אַ פּראָוטאַטייפּ מיט ראָוז פון ינאַגרייטיד געפירט לייץ און פּראָמאָטעד עס אויף קיקקסטאַרטער. עס טורנס אויס אַז ווילאַ איז ניט דער בלויז איינער וואס געדאַנק אַז אַדינג אַ לייץ צו אַ פייַערלעשער - העלם איז געווען אַ גוטע געדאַנק-ין וואָכן די ערשטער טאָרטש מאָדעל האט באקומען קימאַט 800 אָרדערס. פארקויפונג האָבן נישט סלאָוד, אָדער; זינט לאָנטשינג אין 2013, וויל האט פארקויפט מער ווי 2,000 וניץ.
עס איז גרינג צו זען וואָס. די טאָרטש איז מער ווי אַ ינדזשיניאַס געדאַנק; עס ס סמאַרטלי דיזיינד, העכסט פאַנגקשאַנאַל, און קימאַט עלעגאַנט. עס איז נישט דער ערשטער העלם מיט ינאַגרייטיד לייץ, אָבער עס ס די מערסט מצליח אַזוי ווייַט. קלוסטערז פון פינף געפירט באַלבז זענען עמבעדיד קלירלי אין די פראָנט און צוריק, קאַסטינג אַוועק בימז פון רויט און ווייַס ליכט וואָס שייַנען 360 דיגריז. די לייץ 'צווילינג קריקאָנלאָדלעך באַטעריז ווייז אַזוי קליין אַז איר וועט נישט באַמערקן זיי.
וואָס איר-און דריווערס-וועט באַמערקן זענען העל לייץ אַרויסגיין. די טאָרטש איז די זעלטן פייַערלעשער - העלם וואָס טוט מער ווי איר באַשיצן איר אין אַ קראַך; דורך מאכן איר מער קענטיק צו דריווערס, עס קענען פאַרמייַדן אַ צופאַל פון אלץ געשעעניש.


text:
יום חמישי, דצמבר 30, 2004
שוין!
תּם ונשלם נכתּבֿ ונתתּם
שבֿח לאל בורא עולם.
מיט איין וואָרט: דאָס דיסערטאַציע-ביין אין האַלדז האָב איך שוין אַרויסגעשפּיגן.
וועגן ווײַטערדיקע אַקאַדעמישע מדרגות וואָס כ´פּרוּוו דערקלעטערן וועל איך אי"ה שרײַבן שפּעטער. דערווײַלע טו איך זיך אַ רו אָפּ.
יום שישי, דצמבר 24, 2004
ווי צו פֿאַרבעסערן דעם געזונט בײַ די חרדים
כ´ווייס אַז ס´אָפּדרוקן פֿון זייער וועבזײַטל איז כּמעט ווי אוממעגלעך. וועל איך אי"ה שפּעטער אַ ביסל אַרויפֿגעבן אַ טעקסט-ווערסיע דאָ אויפֿן בלאָג.
גוט-שבת.
דערהײַנטיקונג: מע האָט אַזוי שיין געבעטן, וועל איך אַרויפֿלייגן דעם גאַנצן טעקסט. דער פֿאָרווערטס-נוסח איז בעסער רעדאַקטירט, און דאָ וועט מסתּמא זײַן אַ גאַנצע צרה מיט דער פֿאָרמאַטירונג, נאָר נאַט אײַך.
אגבֿ, אַ חבֿר מײַנער (כ´ווייס ניט צי ער וויל בלײַבן אַנאָנים) האָט געפּרוּווט פֿאַרקויפֿן די זאַך איינער פֿון די חסידישע צײַטשריפֿטן, נאָר מע האָט אָפּגעזאָגט: כ´שרײב צו פֿיל ווי אַ וועלטלעכער. כ´ווייס ניט צי דאָס איז אַ קאָמפּלימענט. אפֿשר גאָר אַ באַליידיקונג . . .
* * *
געגנטן אין ניו-יאָרק: די געזונטע און די ניט-געזונטע
און: ווי אַזוי פֿאַרבעסערט מען דעם געזונט בײַ די חרדישע ייִדישע געגנטן?
כאָטש אַ סך ניו-יאָרקער האָבן טענות צו מייאָר מײַקל בלומבערג, האַלט ער וואָרט – אַז ער זאָגט שוין צו, וועט ער דורכפֿירן. (צי מע וועט מסכּים זײַן מיט אים איז אַ צווייטער ענין.). דער געזונט-איניציאַטיוו זײַנער וואָס איז לעצטנס מקויים געוואָרן עפֿנט אויף אַ פֿענצטער אויף אַ ווייניק אַרומגערעדטן ענין: דער רעלאַטיווער געזונט פֿון ניו-יאָרקס געגנטן. דאָס הייסט, וועלכע טיילן שטאָט זײַנען די געזינטסטע, און וועלכע זײַנען די „קראַנקסטע“? אַז מע רעדט אַרום דעם געזונט פֿון חרדישע ייִדן, צי זײַנען זייערע געגנטן מער, צי ווייניקער, געזונט? און ווי אַזוי קענען פֿאַרבעסערן דעם מצבֿ סײַ רעב ישׂראל, סײַ כּלל ישׂראל?
די פּרטים האָט מען צונויפֿגעזאַמלט פֿון סטאַטיסטיק וועגן קראַנקייטן, שפּיטאָל-וויזיטן, און אַנדערע געזונט-גורמס אין דער שטאָטס פֿינף באָראָס. די ציפֿערן, וואָס מע קען באַקוקן אויפֿן וועבזײַטל פֿון ניו-יאָרקער געזונט-אָפּטייל, וואַרפֿן אַ ליכט אויף דער פֿאַרשיידנאַרטיקער שטאָט.
די געגנטן מיט דער העכסטער שטאַרביקייט(מאָרטאַליטי) אין נ"י
אַז מע גיט אַ קוק אויף דער אַלגעמיינער שטאַרביקייט, דאָס הייסט די אַלע סיבות וואָס מע שטאַרבט דערפֿון אין דער שטאָט, זײַנען די רעזולטאַטן ניט קיין גרויסער חידוש. יעדער ניו-יאָרקער ווייסט וווּ די אָרעמע געגנטן געפֿינען זיך: אין דרום-בראָנקס און אין האַרלעם. וואָס זײַנען די וויכטיקסע קראַנקייטן? האַרצקרענק, צוקער (דײַאַביטיס), ראַק (קאַנסער), מוח-אַטאַקעס (שלאַק), איידס, לונגען-אָנצינדונג און פֿלו זײַנען צווישן די פֿאַרשפּרייטסטע. ס´וואָלט אָבער געווען אַ טעות צו זאָגן, אַז די אָרעמסטע געגנטן „באַרימען“ זיך מיט דער העכסטער פּראָפּאָרציע פֿון די אַלע קראַנקייטן. עס זײַנען דאָ קרענקען וואָס געפֿינען זיך בדרך-כּלל בײַ די רײַכערע געגנטן (למשל, שלאַק און האַרצאַטאַקעס), און פֿאַראַן, ווידער, אויך אַזוינע וואָס געפֿינען זיך אָפֿטער בײַ די אָרעמעלײַט. די גענויע „קאָמבינאַציע“ קראַנקייטן העלפֿט באַשטימען די אַלגעמיינע שטאַרביקייט פֿון געגנט. „אָרעמע“ (און באַזונדערש שוואַרצע) געגנטן לײַדן על-פּי רובֿ פֿון איידס און צוקער, בשעת „רײַכערע“ געגנטן האָבן פּראָבלעמען מיט האַרצקרענק און שלאַק.
למשל, הײַברידזש, דער געגנט אין דרום-בראָנקס וואָס געפֿינט זיך בראָש פֿון דער רשימה (דאָס הייסט, אַז די שטאַרביקייט אין דעם געגנט איז דאָס גרעסטע) לײַדט פֿון דער גרעסטער מאָס ראַק (קאַנסער) פֿון די אַלע געגנטן, ווי אויך היפּשע פֿרעקווענצן לונגען-אָנצינדונגען, איידס, און צוקער.
וועלכע געגנטן געפֿינען זיך סאַמע אונטן אויף דער רשימה? דאָס זײַנען טיילן ניו-יאָרק וואָס מעגן זיך „באַרימען“ מיט אַ גרעסערער צאָל גבֿירים, אָדער גוט-אויסגעבילדעטע מענטשן: געגנטן אין מאַנהעטן און קווינס. דאָס הייסט, ניט די ראַיאָנען אַליין רופֿן אַרויס בעסער אָדער ערגער געזונט, נאָר די הכנסה, אָדער די פּערזענלעכע געוווינהייטן, פֿון זייערע אײַנוווינערס.
די ידיעות פֿון געזונט-דעפּאַרטמענט דעקן מער טעמעס ווי די טויט-סיבות אין די געגנטן. נאָר איידער מיר טרעטן צו צו די אַנדערע ענינים, שטעלט זיך גלײַך די פֿראַגע: וואָס איז מיט די חרדישע ייִדן? וווּ געפֿינען זיי זיך אויף די דאָזיקע רשימות, און ווי אַזוי וואָלטן זיי, און זייערע אָנפֿירערס (רביים, דאָקטוירים, אד"גל) זיי געהאָלפֿן „שטײַגן“?
דער ענטפֿער איז ניט קיין איבעריק גינציקער. באָראָ-פּאַרק, למשל, געפֿינט זיך אויפֿן 13טן אָרט צווישן 43 געגנטן. דאָס הייסט, אַז ער מעג זיך „באַרימען“ מיט איינער פֿון די העכסטע שטאַרביקייטן (מאָרטאַליטיס) צווישן זיי אַלע. וויליאַמסבורג שנײַדט אָפּ נאָך ערגער, אויפֿן זעקסטן אָרט פֿון דער רשימה (כאָטש דער גאַנצער געגנט הייסט, לויטן געזונט-דעפּאַרטמענט, „בושוויק ענד וויליאַמסבורג“, קען זײַן אַז מע רעכנט אויך אַרײַן אַ צאָל שוואַרצע אָרעמע-לײַט). וואָס פֿאַר אַ סיבה ליגט הינטער די הויכע שטאַרביקייט פֿון די חרדישע געגנטן?
אויף אַ תּשובֿה דאַרף מען קוקן אויף די אַנדערע סטאַטיסטיק, וואָס דער געזונט-דעפּאַרטמענט גיט אַרויס. געזונט האָט צו טאָן מיט אַ סך פֿאַקטאָרן (גורמים), נאָר בדרך-כּלל קען מען זאָגן אַז עס האָט צו טאָן מיט הכנסה (אָרעמקייט), דאָקטוירים (מעדיצינישע השגחה, העלט קייר בלעז) און דערציִונג. גאַנץ פּשוט קען מען זאָגן אַזוי: וואָס מער הכנסה, וואָס מער צוטריט צו דאָקטוירים – אָדער בכלל צו מעדיצינישע השגחה, למשל שפּיטעלער, געזונט-אַרבעטער, און דאָס גלײַכן –, וואָס מער בילדונג, אַלץ מער געזונט. לאָמיר געבן אַ קוק ווי אַזוי די חרדישע געגנטן פֿאַרגלײַכן זיך מיט די אַנדערע לויט די דאָזיקע בחינות, און מיר קענען אפֿשר פֿאַרשטיין ווי אַזוי צו מאַכן באָראָ-פּאַרק און וויליאַמסבורג העכער שטײַגן אין די געזונט-„רייטינגס“.
בושוויק-און-וויליאַמבסורג (ווי געזאָגט אויבן, ווערן די צוויי גערעכנט פֿאַר איין געגנט) שטייט בראָש פֿון דער רשימה געגנטן, וואָס האָבן די ווייניקטסע קאָנצענטראַציע דאָקטוירים. דאָס הייסט, אַז פֿאַרן דורכשניטלעכן אײַנוווינער פֿון וויליאַמסבורג איז שווערער ווי אין אַנדערע געגנטן שואל-עצה צו זײַן וועגן זײַן געזונט, און וועגן די שריט וואָס ער זאָל אָננעמען כּדי צו בלײַבן געזונט. (באָראָ-פּאַרק האָט ניט אַזאַ פּראָבלעם לויט דער סטאַטיסטיק.)
וואָס שײַך אָרעמקייט, זײַנען די ציפֿערן פֿאַר די צוויי געגנטן אויך נעגאַטיווע. צום בײַשפּיל, איז דער פּראָצענט אָרעמקייט אין בושוויק-און-וויליאַמסבורג – 38 פּראָמענט (דאָס הייסט, 38 פֿון יעדע 100 משפּחות לעבן אין אָרעמקייט), און אין באָראָ-פּאַרק: 25 פּראָצענט, דאָס הייסט איין פֿערטל. וויליאַמסבורג איז דער פֿערט אָרעמסטער געגנט אין שטאָט, און דער דרײַצנט אָרעמסטער. מע קען ניט וויסן אויף זיכער אַז אַזאַ אָרעמקייט איז די סיבה פֿאַר וואָס דער געזונט אין די חרדישע געגנטן איז ניט בעסער, נאָר די דאָזיקע פֿאַרבינדונג טאָר מען ניט פֿאַרקוקן, ווײַל געזונט-עקספּערטן האָבן אויפֿגעוויזן אין אַ צאָל שטודיעס, אַז די דאָזיקע פֿאַרבינדונג איז אַ שטאַרקע.
אַוודאי זײַנען אויך פֿאַראַן ליכטיקע זײַטן. שטאַרביקייט (מאָרטאַליטי) איז ניט דער איינציקער מאָס וואָס איז שײַך. למשל, די צאָל שפּיטאָליזירונגען (וויפֿל מאָל מע ווערט אַרײַנגעלאָזט אין שפּיטאָל) איז אַ רעלאַטיוו נידעריקער אין די געגנטן, סײַ צוליב אַלקאָהאָליזם, סײַ צוליב צוקער און האַרצקרענק. דאָס קען מיינען צוויי זאַכן: אָדער די מענטשן פֿון די געגנטן זײַנען ניט אַזוי קראַנק ווי עס ווײַזן די שטאַרביקייטן-ציפֿערן, אָדער זיי גייען בכלל ניט גענוג אָפֿט אין שפּיטאָל, ווײַל עס פֿעלט גענוג דאָקטוירים וואָס זאָלן זיי אַרײַנשרײַבן. נאָך אַ גוטע בשׂורה: די שטאַרביקייט בײַ עופֿעלעך (אינפֿאַנט מאָרטאַליטי) איז בדרך-כּלל ניט קיין הויכע אין די געגנטן.
פֿון דעם איצטיקן איבערבליק קומט אויס, אַז די חרדישע געגנטן וואָלטן געקענט טאָן בעסער לגבי זייער אייגן געזונט. וואָס טוט מען? אָט זײַנען אַ פּאָר עצות, וואָס זײַנען אַוודאי ניט תּורת-משה נאָר כּדאַי צו באַטראַכטן.
1. מע וואָלט געדאַרפֿט שואל-עצה זײַן בײַ די געזונט-עקספּערטן, צו פֿרעגן וואָס פֿאַר אַ געזונט-פּראָבלעמען שטייען אויבן-אָן פֿאַר די חרדישע געגנטן. עס לאָזט זיך מאָלן, אַז חרדישע ייִדן דאַרפֿן זיך זאָרגן דערעיקרשט וועגן די זעלבע קראַנקייטן וואָס זײַנען אַ פּראָבלעם בײַ אַנדערע גרופּעס אין אַמעריקע: ראַק (קאַנסער), האַרצקראַנקייטן, צוקער, אאַז"וו.
2. נאָר וואָס זשע דען? די עיקר-פּראָבלעם שטעקט ניט נאָר (מן-הסתּם) אין די קראַנקייטן וואָס די אײַנוווינער פֿון באָראָ-פּאַרק און וויליאַמסבורג לײַדן דערפֿון, נאָר אין די וועגן און שטעגן וואָס פֿירן פֿון פּאַציענט צו געזונט. דאָס הייסט, די קאָמוניקאַציע צווישן די קראַקנע און זייער מעדיצינישע רעסורסן, השגחה, עצות, אד"גל. דאָס הייסט, מע זאָל מאַכן גרינגער אַז חרדישע ייִדן זאָלן זיך קענען דערוויסן וועגן מעדיצינישע ידיעות וואָס זײַנען זיי שײַך.
3. דערפֿאַר ווילט זיך פֿאָרלייגן, אַז רביים, גבאייִם, און אַנדערע מנהיגים און עסקנים אין די גאָר פֿרומע קהילות זאָלן זיך רעגולער טרעפֿן מיט דאָקטוירים און אַנדערע געזונט-אַרבעטער, זיי זאָלן זיך דערוויסן וואָס זײַנען די וויכטיקסטע געזונט-ענינים וואָס זײַנען רעלעוואַנט פֿאַר די היגע ייִדן. דערנאָך, וואָלטן אַזעלכע מנהיגים זיך טרעפֿן מיט די קהילות כּדי זיי צו אינפֿאָרמירן וועגן די אָ ענינים. דאָס הייסט, אַז די רביים און גבאיים וואָלטן זיך געפּרוּווט אַדורכרעדן מיט די געזונט-אַרבעטער אויף זייער לשון, און דערנאָך ווײַטער איבערגעגעבן די ידיעות צו עמך – די ייִדן מיט וואָס מע האַנדלט טאָג-אײַן טאָג-אויס.
אָבער וואָס פֿאַר אַ געזונט-ידיעות, בפֿרט, וואָלט מען געדאַרפֿט מער פֿאַרשפּרייטן בײַם חרדישן עולם? ס´איז שווער צו וויסן ביז מע דערוויסט זיך וואָס עס זײַנען די ברענענקיסטע געזונט-פּראָבלעמען אין "ווילי" און ב"פּ. אין אַ קומעדיקן אַרטיקל וועלן מיר סך-הכּלען די פֿאָרשונג פֿון אַ וויסנשאַפֿטלער (סײַענטיסט) וואָס גיט זיך אָפּ מיטן געזונט פֿון חרדישע ייִדן פֿון איין זײַט און האַרלעם פֿון דער צווייטער, און ווי אַזוי מע קען דערקלערן די געזונט-אונטערשיידן צווישן זיי.
נאָר דערווײַלע קען מען זיך פֿאָרשטעלן אַז די עקספּערטן וואָלטן געזאָגט אָט וואָס:
1. מע דאַרף עסן פֿאַרשיידנאַרטיקע עסנוואַרג, אַלץ מיט אַ מאָס.
2. מע דאַרף זיך געניטן (עקסערסײַז) אויף אַ רעגולערן אופֿן.
3. מע דאַרף רעגולער גיין צום דאָקטער.
4. מע טאָר ניט מיינען אַז די אַזוי גערופֿענע „נאַטירלעכע“ רפֿואות און פּראָדוקטן, פֿון געווירצן און דאָס גלײַכן, וועלן זײַן אַ היילאַלץ קעגן ערנצטע געזונט-פּראָבלעמען.
5. מע טאָר ניט רייכערן. אויב מע רייכערט, מוז מען למען-השם אויפֿהערן לשם פּיקוח-נפֿש.
6. אויב מע האָט אַ משפּחה-געשיכטע פֿון אַ ראַק (קאַנסער), דאַרף מען אַדורכמאַכן זיפּונגען (סקרינינג) כּדי צו דערוויסן זיך אויב מע האָט אַ הויכע ריזיקע פֿון די קראַנקייטן.
בקיצור: מע מוז באַשטעטיקן וואָס ס´זײַנען די הויפּט-געזונט-פּראָבלעמען פֿאַר חרדישע ייִדן, פֿרעגן אַן עצה בײַ געזונט-עקספּערטן, און פֿאַרשפּרייטן די ידיעות בײַם עולם. אַזוי אַרום וועלן וו"בורג און ב"פּ באַווײַזן צו שטײַגן העכער אין די געזונט-רייטינגס.
יום שני, דצמבר 13, 2004
דער אייבערשטער שפּילט זיך מיט זײַנע באַשעפֿענישן, ניט קעגן זיי
דאָס האָב איך געפֿונען דורך נאָך אַ באַדינונג, דורך וועלכער מע קען זען גרינג נאָכקוקן פּירוש רשי, די מצודות, און – גאַנץ קיל! – דעם וווּלגאַט, דאָס הייסט דעם תּרגום אויף לאַטײַניש. נאָר מע דאַרף געדענקען, אַז מע נומערירט די קאַפּיטלען אין יענעם תּרגום אַנדערש ווי אין תּנך. פֿאַר וואָס ווייס איך ניט. דאַרף מען נאָכקוקן קאַפּיטל 103 אויב מע וויל די איבערזעצונג פֿון אונדזער תּהילים קד.
כ´דאַרף אַרבעטן. מיטוואָך פֿאַרטיידיק איך אי"ה מײַן דיסערטאַציע. אויב איר ווייסט ניט וואָס דאָס איז, איז דאָס אַ ביג-דיל און כ´פֿיל זיך ווי כ´האָב אַ מיטאָג-באַשטעלונג מיטן מלאך-המוות.
יום חמישי, דצמבר 09, 2004
וואָס איז שעוויץ?
אַ פֿריילעכן און אַ ליכטיקן!
יום שני, דצמבר 06, 2004
אַ זמר
אַ קינד רעדט מיט אַ רבין כּדי דער רבי זאָל פֿאַרשטיין.
פֿאַרשרײַבט מען אירע ווערטער מיט חידוש און מיט ברען.
כ´האָב אַליין געזען.
כ´האָב געהערט מע זאָגט, מע זאָגט, כ´האָב געהערט,
מע רעדט שוין אײַן דעם חתן ס´איז בעסערס אים באַשערט.
און די מיידל נעמט ניט וויינען ביז זי זעט עס טאָגט –
כ´האָב געהערט מע זאָגט.
כ´בין געגאַנגען ווײַט, כ´בין געבליבן אין דער היים
נאָר קיינער מאַכט ניט פּליטה פֿון זײַן גורל און זײַן שם
סײַדן מע מאַכט שלום מיט די צײַטן און די לײַט.
אין דער היים געבליבן, און געגאַנגען ווײַט.
יום שבת, דצמבר 04, 2004
ייִדיש-לערערס בײַ די חסידים
אויב איינער פֿון אײַך קען אַ ייִדיש-לערער אין דער חסידישער/חרדישער קהילה, למשל איינער וואָס לערנט ייִדיש צו בעלי-תּשובֿה/תּימנער/ספֿרדים, זײַט אַזוי גוט און שטעלט זיך אין פֿאַרבינדונג מיט מיר. כ´וואָלט בײַ איר/אים געוואָלט פֿרעגן אַן עצה.
אַ דאַנק פֿאָרויס און אַ פֿריילעכן חנוכּה!
יום רביעי, דצמבר 01, 2004
אַחרי-האינדיק
פֿרײַטיק צו נאַכטס נאָך דאַנקטאָג (טענקסגיווינג) בין איך געגאַנגען מיטן טאַטן אין דער שול-מיט-צוויי-נעמען. טרעפֿט זיך אַזאַ זאַך, איין צד הייסט גל-עד, די צווייטע – יגר שהדותא, אַרבעטן אויס די דאָנאָרס מיט גרויס מי אַ פּשרה, אַז דער נײַער בנין זאָל טראָגן מיט כּבֿוד און פּראַכט דעם נאָמען קאָנגרעגיישן גאַל-סאַהאַדוסאָ. און קינדער פֿרעגן תּמעוואַטע טאַטע-מאַמע ווער איז מיסטער סאַהאַדוסאָ געווען. אין דעם פֿאַל הייסט די שול „בית-מדרש-הגדול/בית-יוסף“, און ס´איז אַ גרויסע בית-כּנסת אין ק"ק דענווער. טאַטע-מאַמע האָבן חתונה געהאַט אין "בי-דזשיי“, נאָר דעמאָלט, ווען די דינאָסאַווערס האָבן נאָך אַלץ געשלאָנדערט אינעם אַל-קאָנטינענטאַלן ים און דער תּחש האָט גליקלעך געשוווּמען דערינען, איז עס געווען אַ „טראַדיציאָנעלע שול„. יענע יאָרן האָט דאָס געהייסן, אַז די שול איז פֿרום. זינט דעמאָלט איז „פֿרום“ געוואָרן אויס כּלל, מוז מען שוין זײַן היפּער-פֿרום. מוז יעדע „טראַדיציאָנעלע“ שול זיך טאָן אַ היפּשן קער אויף רעכטס צו בלײַבן אין דער שפּיל. ווערט די מחיצה וואָס העכער און דער קאַרלעבאַך-ווירוס נאָך שטאַרקער. ווען מיר האָבן דאָרט געדאַוונט, האָט מען אין מיטן דערינען (צווישן קבלת-שבת און מעריבֿ) זיך אויפֿגעהויבן און גענומען טאַנצן. מזל-טובֿ! וווּ זײַנען חתן-כּלה? ווײַזט זיך אָבער אַרויס, אַז כּמו חסידות איז די מאָדע בײַ די מאָדערן-אָרטאָדאָקסישע שולן, ווײַל קיין זעבלסטזיכערקייט האָט מען ניט. מוז מען נאָכמאַכן די חסידיזירטע חרדים. דאָס אַלץ איז נאָך ערגער מיט אַ חזן וואָס בורטשעט ווי אַ צעקאַליעטשעטער אָלדסמאָביל מיט הונדערט פֿופֿציק טויזנט מײַל. אַז כ´האָב זיך אָפּגעזאָגט טאַנצן האָט דער רבֿ געזאָגט, „דעטס די רוטין!“ (אַזוי איז די רוטין!). גוואַלדיק.
שבת אין דער פֿרי זײַנען מיר געגאַנגען, צוזאַמען מיט דער מלכּה-פֿון-אַלע-וועגעלעך, אין דער רעקאָנסטרוקציאָניסטישער שול. מסתּמא זײַט ס´רובֿ פֿון אײַך קיין מאָל ניט געגאַנגען אין אַזאַ מין שול, וועל איך דערקלערן מיט וואָס מ´עסט דאָס. מענער און פֿרויען זיצן צוזאַמען, כאָטש אין די ליבעראַלע שולן איז דאָס ניט קיין עיקר (מע טוט דאָס אויך בײַ מײַן היימשול). מע דאַוונט טייל אויף לשון-קודש און טייל אויף ענגליש, און מע שפּילט צו אויפֿן גיטאַר. מע זינגט אַ סך צוזאַמען. מע לאַכט אָפֿט מאָל, עלעהיי מע זיצט אין אַ קלאַסצימער, וווּ איינער לערנט זיך בײַם צווייטן, איידער אין אַ מנין. ס´איז אַ גאַנץ פֿרײַנדלעך געפֿיל און זייער מאָדנע. כ´וואָלט געזאָגט גוייִש נאָר דער עולם איז דאָך געווען אַ ייִדישער. די הויפּט-אַטראַקציע, אַזוי צו זאָגן, פֿון די תּפֿילות איז געווען דער בציבורדיקער שמועס וועגן דער וואָכעדיקער סדרה. געווען אַזאַ מין סתּירה: קלאָר ווי דער טאָג, אַז די קהילה לעקט די פֿינגער פֿון די מיינונגען וואָס מע דריקט אויס, פֿון דעם געמיטלעכן שמועס, פֿון דער חבֿרשאַפֿט. נאָר נאָך קלערער איז געווען, אַז קיינער פֿון די בײַגעוועזענע קען ניט קיין וואָרט לשון-קודש און פֿאַרשטייט ניט אַז מע קען ניט אַרײַנטײַטשן אין דער פּרשה וואָס עס חשקט זיך. און, פֿאַרשטייט זיך, ווי בײַ אַ סך ליבעראַלע שולן, האָט מען געמאַכט קידוש אָן דעם „על כּן ברך“ און המוציא אומגעוואַשן.
יום רביעי, נובמבר 24, 2004
אַ שמועס אָן-לײַן: קרית-יואל און זײַנע שכנים
קרית-יואל און זײַנע שכנים – הײַנט עלף אַ זייגער
שוין חדשים ווי עס אַנטוויקלט זיך אַ צוזאַמענשטויס צווישן קרית-יואל און די שכנותדיקע שטעטלעך איבער זײַנע פּלענער פֿאַר אַ 13-מײַליקן וואַסער-רער (פּײַפּלײַן), ווי אויך זײַן פּראָיעקט צו אַנעקסירן דעם אַרומיקן שטח לטובֿת זײַן באַפֿעלקערונג-צוּוווּקס. צום קאַמף איז צוגעשטאַנען די רעגירונג פֿון אָראַנדזש-קאָונטי מיט אַ לאָדעניש אין שטאַטישן העכסטן געריכט קעגן דעם אָפּשאַץ פֿון די עפֿעקטן אויף דער נאַטור-סבֿיבֿה (ענווײַראָנמענט). קרית-יואל, פֿון זײַן צד, האָט געסטראַשעט צו לאָדן זיך אין פֿעדעראַלן געריכט איבער דער כּלומרשטיקער דיסקרימינאַציע. דער פּײַפּלײַן, די אַנקעסירונג, די דיסקרימינאַציע – דער טײַמס-הערעלד-רעקאָרד פֿאַרבעט די לייענער צו פֿרעגן שאלות וועגן די און אַנדערע זײַטן פֿון דער אָנגייענדיקער סאַגע אין דרום-אָראַנזש-קאָונטי.
הערט זיך אונטער, אָדער באַטייליקט זיך אָפֿענערהייט, אָט דאָ.
יום שלישי, נובמבר 23, 2004
געזען און געהערט
1.
„וואָס איז די שײַכות?
דו הערסט ניט וואָס כ´וויל דיר זאָגן.
טראַכסט נאָר וועגן ווי רײַך ער איז.
טו העל מיט אים. אַ גוט מאָרגן.“
2.
„ווי גייט דײַן נאַכט-שיעור?“
„ניט שלעכט. און די קינדער?“
„ס´איז ממש אַ וווּנדער
דער אונטערשייד צווישן פֿינף און פֿיר.“
3.
„געזען אַ שפּאַניש מיידל אויף דער גאַס
און ס´ברענט מיר ממש אַ פֿײַער.
זאָל די גאַנצע וועלט מיר זײַן אין כּעס
נאָר אַ האַרץ דאַרף ניט קיין ראַיה.“
יום שישי, נובמבר 19, 2004
הי"ד
יום שני, נובמבר 15, 2004
פּאָעזיע-וואַרשטאַט: תּכלית
אָט זײַנען די פּרטים.
1. יעדע צוויי וואָכן וועלן מיר איבערלייענען און אַרומרעדן אַ ליד. די דיסקוסיע און דאָס ליד וועל איך אַרויסגעבן אויף מײַן בלאָג, און זיי וועלן זײַן אָפֿן פֿאַרן גאַנצן ציבור. דער עיקר פֿון דעם טריט איז צו פֿאַרשטיין דאָס ליד און קענען אויסדריקן די אייגענע מיינונג וועגן דעם.
2. באַלד דערנאָך וועל איך (מיט דער בליצפּאָסט, ד"ה נאָר צו די וואָס האָבן אַבאָנירט – זעט אונטן) צעשיקן די אויפֿגאַבע, ד"ה די היימאַרבעט פֿאַר די צוויי וואָכן.
3. דערנאָך וועלן די תּלמידים זיך טיילן מיט די לידער מיט דער בליצפּאָסט, און יעדער וועט האָבן אַ געלעגנהייט צו קאָמענטירן יענעמס ליד. לסוף וועל איך זיך טיילן מיט מײַן מיינונג און געבן אַ פּאָר עצות (כאָטש קיין פּוסק בין איך ניט, עצות האָב איך יאָ).
4. איך וויל מע זאָל שרײַבן לידער מיט געוויסע גרענעצן.
א. קיין גראַמען.
ב. קיין מישקול (מעטער, רעגולערער ריטעם)
ג. איך פֿאָדער ניט קיין „ייִדישיסטיש" לשון, נאָר איינס פֿאָדער איך יאָ – דאָס ליד זאָל זײַן אויף ייִדיש. און אויף די כּ"ב אותיות, ניט אויף קיין גלחות. אַז איר ווילט עצות ווי אַזוי צו שרײַבן מיט ייִדישע אותיות, בכּבֿוד-גדול.
ד. ניט מער ווי איין בלאַט פּאַפּיר.
5. מע דאַרף צאָלן 25 דאָלאַר פֿאַר 5 קלאַסן במשך 10 וואָכן.
6. צאָלן קען מען אַזוי:
גייט צום דאָזיקן וועבזײַט:
http://tinyurl.com/6gt8b
מע וועט בעטן אײַערע קרעדיט-קאַרטל-פּרטים. אַז איר ווילט בלײַבן אַנאָנים, אָדער איר ווילט ניט ניצן קיין פּייפּעל, שרײַבט מיר פּריוואַט.
7. אַז עס רופֿט זיך ניט אָפּ קיין פֿינף בעלנים, וועל איך ניט פֿירן דעם וואַרשטאַט.
כ´האָף צו הערן פֿון אײַך! שרײַבט מיר מיט קשיות.
יום שלישי, נובמבר 09, 2004
אונדזער קליינער פּאָעזיע-וואַרשטאַט: דאָס ערשטע ליד
בשעת איר לייענט אַ ליד דאַרפֿט איר האָבן אין זינען די דאָזיקע שאלות. מע קען האָבן אַ צוגאַנג וואָס איז מער-ווייניקער ווי פּרד"ס.
1. פּשט: צי פֿאַרשטיי איך די אַלע ווערטער? ווער רעדט אין דעם ליד (ווער איז דער נאַראַטאָר, ד"ה ווער „דערציילט„?) וואָס זײַנען די געשעענישן פֿון ליד? וואָס קומט פֿאָר בײַם אָנהייב? בײַם סוף?
וואָס איז דער פֿאָרעם פֿון ליד? זײַנען דאָ גראַמען? פֿאַר וואָס? פֿאַר וואָס ניט? צי איז דאָס ליד מער ווי מענטשלעך לשון (כּלשון אָדם), אָדער גיכער ווי-ניט-איז "געהויבן"?
2. רמז: וואָס איז אויסן דער פּאָעט מיט דעם ליד? וואָס פֿאַרשטייען מיר וועגן נאַראַטאָר/מחבר וואָס מיר האָבן ניט געוווּסט, איידער מיר האָבן איבערגעלייענט ס´ליד? וואָס פֿאַר אַ רמזים זײַנען אַרײַנגעפֿלאָכטן אין ליד, כּדי צו פֿאַרבינדן די שאַפֿונג צו אַנדערע (ספֿרי-קודש צי ספֿרי-חול)?
3. דרש: ווי אַזוי פֿאַרשטייען מיר (די לייענער) דאָס ליד? ד:"ה וואָס פֿאַר אַ אָפּקלאַנג שאַפֿט זיך בײַ אונדז פֿון איבערלייענען דאָס ליד? ס´רופֿט זיך אָפּ עפּעס אין אונדזע שׂכל? אין אונדזער לעבן? צי געפֿעלט אונדז דאָס ליד? פֿאַר וואָס (ניט)?
4. סוד (כ´האָב נאָך ניט קיין „סודיקע“ פֿראַגעס. כ´קלער נאָך אַלץ.
פֿאַרשרײַב אײַערע שאלות און תּשובֿות אין די קאָמענטאַרן.
* * *
ניו-יאָרק דורך ייִדישן געמיט
יהודה לייב טעלער
די גרויסשטאָטישע גאַסן
פֿײַערלעך פֿאַרגאַפֿט,
ווי שטיבער וואָס וואַרטן
אויף מאַנסבילשן
צוריקקער
פֿון יום-טובֿדיקן מעריבֿ.
ווינטן נאָגן
ווי חזנישער ציקל.
וואָלקן-קראַצערס פֿלאַקערן
ווי עבֿודה-זרהס
אַנטקעגן אַ זון
פֿון אויסגעשײַערט ייִדיש מעש.
פֿאַרנאַכטיקע פֿאָרכט
פֿאַלט אויף מיר
ווי אַ טלית
און כ´באַנעם דעם מיין פֿון מײַנע טעג
פֿירקאַנטיק קלאָר
ווי אונטערן יד
פֿון בעל-קורא.
יום שני, נובמבר 08, 2004
בריוו פֿון "מעלות" (המשך)
איך האָב פֿאַרלייגט מײַן תּשובֿה צו „מעלות“ס ערשטן בריוו. נאָר מער-ווייניקער האָב איך געמאַכט די דאָזיקע טענות: (א) ס´איז אַ פֿאַרשימלטער און פֿאַלשער סטערעאָטיפּ צו זאָגן אַז ייִדישיסטן זײַנען אַפּיקורסים, אָדער אַז פֿרומע ייִדישיסטן זײַנען ניטאָ. (ב) אין ערשטן בריוו האָט מען געטענהט, אַז חרדישע ייִדישקייט איז „אָריגינאַלע ייִדישקייט“. האָב איך באַמערקט, אַז ייִדישקייטן זײַנען פֿאַראַן פֿאַרשידן-מיניקע, אין אַלע תּקופֿות. וווּ זשע שטייט געשריבן, אַז סאַטמער איז דער איינציקער דרך-התּורה? (ג) כ´האָב זיך אויך געפֿילט באַעוולט, וואָס מע האָט באַשולדיקט ייִדישיסטן אין חורבן-אייראָפּע.
ווײַטער ברענג איך זייער צווייטן בריוו, וועט איר זען וואָס מעלות האָט צו זאָגן בתּשובֿה.
לכבוד מר. בערגער:
א דאנק פאר אייער בריוו. ס'איז אונז געווען אן אנגענעמע איבעראשונג צו הערן אז איר און רוב פון אייערע פריינד זענען שומרי מצוות. מיר זענען דאנקבאר פאר אייער אויפקלערונג און מיר האבן לויט דעם פארראכטן אונזער ערשטן בריוו.
בנוגע אונזער זאג "אריגינעלער אידישקייט", זענען מיר אפשר מחולק אויף אייך. די פראגע איז: וואס מיינט איר מיט "שומרי מצוות"? רעפארמער און קאנסערוואטיוון קענען זיך אויך באטיטלען אלס "שומרי מצוות". (זיי פארן אין טעמפל שבת, געבן "טשאריטי", זיצן שבעה...) אפילו מאדערן-ארטאדאקסן זענען נישט גאר נאנט צו אריגינעלער אידישקייט.
אבער אין אייער ענטפער צום "בליק" שילדערט איר זיך אלס "וועלטלעכע יידישיסטן" (ווי אויך "יידישיסטן פון אפיקורסישן סארט", אבער מיר זענען נישט זיכער צו דאס איז אייער הגדרה אדער דעם בליק'ס). "וועלטלעך", לויט וויינרייך'ס ווערטערבוך, איז "סעקולער", וואס מיינט "נישט רעליגיעז". דער רמב"ם, דער רמב"ן, דער ווילנער גאון, און אלע גדולים אשר מפיהם אנו חיים, זענען נישט געווען "וועלטלעך" אין דעם זין. זיי זענען געווען "חרדים לויט אונזער שטייגער" – נישט אז מיר האבן די חוצפה זיך צוצושטעלן צו זיי, נאר מיר שטרעבן צו גיין אין זייערע וועגן. און אז דער רמב"ם איז געווען א דאקטאר און דער ווילנער גאון א מתנגד? דאס מאכט קנאפ אויס. אן אריגינעלער איד מיינט איינער וואס פירט זיך לויט'ן שולחן ערוך אן פשרות – מעג ער זיין א ליטוואק, א ספרדי, א תימני, א שווארצער גר.
איי, פרעגט איר, ווער זאגט אז דאס הייסט אריגינעלער אידישקייט? אפשר איז אידישיזם, רעפארם, אדער קאנסערוואטיזם אויך אידישקייט? דאס איז אזוי ווי איינער זאל זאגן אז ביי אים איז דער מלך אויפ'ן שאך-ברעטל א פויערל און דער פויערל איז די מלכה. שפיל ווי אזוי דו ווילסט אבער רוף עס נישט שאך! די אריגינעלע תורה האט תרי"ג (613) מצוות (און רעדן אידיש איז, אגב, נישט איינע פון זיי, כאטש ס'איז א שטארקער גדר – ועשו סיג לתורה). אויב איינער וויל נישט היטן אלע פון זיי, קען ער עס נישט אנרופן אריגינעלער אידישקייט.
א קולטור פון ביכלעך וואס בריקעווען אין תורה ומצוות און טרייבן לצנות פון ערליכע אידן איז נישט קיין אידישער קולטור. דאס איז אן אנטי-אידישער קולטור. די תורה איז אונזער קולטור. קולטור אן תורה איז גארנישט. זעט נאר וואו די דייטשן זענען אנגעקומען מיט זייער קולטור. די תורה האט אונז געמאכט פאר א פאלק. יעדע זאך וואס איז קעגן תורה, ווי שיין און קינסטליך ס'זאל נאר זיין, איז אויטאמאטיש קעגן אידן. איר וואלט זיכער נישט אנגערופן די נאצי פראפאגאנדע "אידישער קולטור" ווייל זיי שרייבן א סך וועגן אידן און אידישקייט. "גדול המחטיאו יותר מהורגו". די נאציס ימ"ש האבן אונז שיער אומגעברענגט פיזיש און די אפיקורסישע שרייבערס (אינאיינעם מיט די ציוניסטן) האבן אונז שיער אומגעברענגט גייסטיג.
דאס ברענגט אונז צו אייער הארבסטער טענה. מיר האבן באשולדיגט די אידישיסטן אין חורבן פון אידישקייט אין אייראפע, נישט ח"ו אין חורבן אייראפע. דאס מיינען מיר די גיפטיגע משכילישע ביכלעך פול מיט שקרים און בלבולים וואס האבן אנגעפילט די ריינע מוחות פון אידישע קינדער מיט תאוות און אפיקורסות און אראפגעפירט טויזנטער פון אידישן וועג. מיר מיינען די נידערטרעכטיגע יום כיפור באלן און מיאוס'ע טעאטער שפילן. מיר מיינען די רשעות'דיגע יעווסעקעס וואס האבן געשלאסן ישיבות און חדרים און פארשיקט זייערע אייגענע עלטערן און רביים קיין סיביר.
צו דאס האט גורם געווען חורבן אייראפע איז שוין א השקפה'דיגע שאלה (אויף וואס א בליק אין דער תוכחה פון ספר דברים קען ווארפן א שטיקל ליכט), אבער נישט דאס האבן מיר געמיינט מיט אונזערע ווערטער אין "מאמע לשון" און אין אונזער בריוו. מיר האבן געמיינט דעם גייסטיגן חורבן, נישט דעם פיזישן.
דער הויפט גורם פון די מיספארשטענדענישן צווישן אונזער לאגער און אייערער איז וואס מיר זענען ביידע געבליבן שטעקן אין מזרח אייראפע פון די אנהויב 1900'ער יארן. די היינטיגע אידישיסטן זענען נישט די אנטירעליגיעזע רשעים, מומרים להכעיס און חוטאים ומחטיאים את הרבים וואס אונזערע אור-עלטערן געדענקען פון זייערע יארן; חרדישער אידישקייט איז ווייט כרחוק מזרח ממערב פונ'ם "שטירמער סטייל" קאריקאטור וואס די משכילישע שרייבערלעך האבן אויסגעמאלן אין זייערע ביכלעך. שוין צייט פאר אונז אלעמען פטור צו ווערן פון די פארשימלטע "סטיריאטייפס"!
אבער בנוגע אייער רוף זיך צו פאראייניגן, האבן מיר ערנסטע צווייפלענישן. מיט דעם איצטיגן בריוו-אויסטויש האבן מיר נישט קיין פראבלעם, אבער צו רעקאמענדירן "אחדות" צווישן דעם המון עם איז אן איינשטעלעניש. "א געשלאגענעם הונט זאל מען קיין שטעקן נישט ווייזן". כאטש דער היינטיגער אידישיזם איז פארהעלטניסמעסיג אומשעדליך, וואלטן מיר באטראכט אלס סכנה פאר אונזערע קינדער צו האבן שייכות מיט קינדער וואס קוקן טעלעוויזיע. ביי אייך וואלט (האפנטליך!) נישט געווען קיין גרויסער אומגליק ווען ביילע נחמה'לע זאל ווערן פרומער פון אייך, אבער ביי אונז, טאמער איין קינד גייט ח"ו אראפ א דרגה אין אידישקייט, איז עס א טראגעדיע. אפילו דערוואקסענע ביים אידיש-רעדנדיגן, חסידישן עולם זענען ס'רוב נישט געאייגנט דערצו, סיי פון אינטעלעקטואלן שטאנדפונקט, סיי פון נאטור און כאראקטער, סיי פון דערציאונג און געוואוינהייט, סיי פון שיטה און השקפה.
אויך פון אייער זייט איז מען לפע"ד נאכנישט גרייט אויף אזא פאראייניגונג. א ביישפיל: דער "ארבייטער רינג" ברענגט צומאל א "ווען" מיט אידישע ביכלעך צו פארקויפן אין וויליאמסבורג. זיי מיינען אפשר נישט קיין שלעכטס, אבער זיי וואלטן געמעגט וויסן נישט צו פאראומרייניגן אונזערע איידעלע, תמימות'דיגע בחורימ'לעך מיט שמוציגע ביכלעך.
אונזער עצה פאר אייך, די עצה פון א גוטן פריינד: לייגט אויף א וויילע דאס מאמע לשון אין א זייט, און דערנענטערט זיך צום ענגליש-רעדנדיגן ליטוויש-ישיבה'שן עולם. זיי זענען פון נאטור און דערציאונג אפענער און פריינדליכער ווי דער חסידישער עולם, און בכלל מער געאייגנט און געוואוינט צו האנדלען מיט אידן פון אנדערע שטרעמונגען. מאכט א באזוך אין איינעם פון די גרויסע ספרים געשעפטן אין בארא פארק וואו איר וועט טרעפן א שלל פון אויסגעצייכנטע ענגלישע ביכער אויף אלע טעמעס פון אידישקייט, אדער נעמט אנטייל אין אן "ערכים" סעמינאר, ספעציעל געצילט צו ענטפערן קשיות אויף תורה און אמונה פאר אינטעלעקטואלן וואס זענען אינטערעסירט אין אידישקייט. (אינפארמאציע וועט איר מסתמא טרעפן אויפ'ן אינטערנעט.) ווען איר וועט זיין גענוג באקאנט אין זייער לעבנסשטייגער, וואס איז כמעט נישט אנדערש פון אונזערן, וועלן מיר זיך קענען צונויפזעצן און "רעדן מאמע לשון".
ויעשו כולם אגודה אחת לעשות רצונך בלבב שלם!
הצלחה און כל טוב,
די רעדאקציע
נ. ב. איבריג צו זאגן, אייער חוב איז נמחל במחילה גמורה.
נ. ב. ב. אויב אנדערע חלקים פון אונזער בריוו זעען אייך אויס ווי הימל-שרייענדיגע עוולות, זייט אזוי גוט און פרעגט אונז איבער דערוועגן איידער איר שטעלט אריין אייער ענטפער אין אינטערנעט [טעל. און פאקס נומ.: 1831-352-845]. לויט אלע ווארשיינליכקייטן איז עס א מיספארשטענדעניש, און מיר ווילן נישט אז אונזער בריוו זאל חלילה ברענגען א חילול השם.
נאך א קליין באמערקונג: אין ארץ ישראל, וואו מ'רעדט א ליטווישער אידיש, זאגט מען "איד", "אינגל", נישט "ייד" אדער "יינגל".
נאך א קאפיטשקע געדולד: מיר כאפן זיך איצט אז איר האט מעגליך נישט ריכטיג פארשטאנען פארוואס אונזערע ליינער האבן נישט געוואלט הערן די מיינונג פון א מעדיציניש שטודירטן. דאס איז נישט צוליב רעליגיעזע טעמים (זיי גייען צו דאקטוירים אויך), נאר טאקע ווייל זיי גייען שוין צו מעדיצינישע דאקטוירים און ווילן אראפגיין פון מעדיצין, ווי די ערשטע ליינערין וואס האט אנגעהויבן דעם שטראם בריוו האט קלאר געשריבן. "היימישע עצות" האבן מיר געמיינט "באבסקע רפואות". (מיר רעדן איין שפראך אבער מיר לעבן אין צוויי וועלטן... א שאד, א שאד...) מיר האבן פארראכטן דעם בריוו אז אנדערע זאלן עס נישט שלעכט פארשטיין.
יום חמישי, נובמבר 04, 2004
אַ בריוו פֿון רעדאַקציע „מעלות“
ר"ח חשון, תשס"ה
לכבוד מר. בערגער:
1. אייער ענטפער וועגן גיין אינמיטן שלאף איז געווען העכסט צופרידנשטעלנד און מיר האבן געווארט צו באקומען נאך אזעלכע
2. מיר ווארטן נאך אלץ אויף דער פארטיגער קאפיע פונעם אינטערוויו אין פארווערטס. אויב איר האט עס נישט געהאלטן ביים
דערפאר וואס מיר ווילן שטארק פארמיידן א פארבינדונג מיט'ן אינטערנעט, וואלטן מיר אייך זייער דאנקבאר געווען אויב איר
יום שלישי, נובמבר 02, 2004
הנעור בלילה
כ´בין ניט קיין מומחה אין הילכות וואַלן-נבֿיאות, קען איך זאָגן וואָס איך וויל. לפֿי עניות דעתּי (און לויט די אויספֿרעגן וואָס רינען אַרויס אין דער עפֿנטלעכקייט) דאַכט זיך אַז קערי וועט געווינען אָהײַאָ, און בוש – פֿלאָרידע. אין דעם פֿאַל וועט די מעשׂה זײַן נאָך אַ לענגערע און אַ פֿאַרוויקלטערע ווי מע האָט געמיינט.
אינטערעסאַנט וועט זײַן צו זען, צי זי פֿרומע ייִדן (די מאָדערן-אָרטאָדאָקסן) האָבן „מיטגעטראָגן“ פֿלאָרידע פֿאַר בושן.
לייענט דאָ ווײַטער. סטיי טיונד.
די פֿרוי שלאָפֿט, דאָס עופֿעלע אויך, און נאָר איך אַליין בלײַב אויף, הגליטשט באינטערנעץ יחידי. קיין שטיק געזונט וועט מיר דערפֿון ניט אויסקומען.
דערהײַנטיקונג [12:30 פֿאַר טאָג]: קער האַלט אין פֿאַרשפּילן (פֿאַרלירן) אָהײַאָ. טאָמער יאָ איז אים שוין אַראָפּ פֿון מאַרק.
דערהײַנטיקונג [1:15 פֿאַר טאָג]: אוי. שיט, שיט, שיט. סאַראַ ריס אין האַרצן. נאָר וואָס קען מען טאָן? אַז דאָס פֿאָלק וויל נאָך פֿיר יאָר, וועט מען אים געבן נאָך פֿיר יאָר.
ברוך דין אמת.
אַ פֿריילעכן וואַלטאָג
ווען כ´בין געקומען צום וואַלפּלאַץ אָפּצוגעבן מײַן שטים, איז געווען אַ לאַנגע ריי, אַן אַלגעמיינער אַטמאָספֿער פֿון בילבול-המוחות, און ניט-טויגיקע וואַל-אַרבעטער. איינער האָט געזאָגט, אַז אַזאַ ריי איז אויפֿגעקומען העט אין אָנהייב טאָג, זעקס אַ זייגער אד"פֿ.
שיקט מיר אײַערע איבערלעבענישן בײַם מקיים זײַן די מיצווה. און אויב כ´האָב כּוח און חשק, און איר האָט דעם באַגער, קען איך עפּעס פּאָסטן בשעת מ´איז מודיע די רעזולטאַטן.
אין אַן אינטערוויו אין פֿאָרווערטס האָט אַ חסיד געזאָגט, אַז די וואַלן גייען זיי קנאַפּ אָן. כ´האָף אַז מע זעט אײַן, וואָס פֿאַר אַ טעות דאָס איז.
יום רביעי, אוקטובר 27, 2004
אַ שטאָט אויף רעדער
יום שלישי, אוקטובר 26, 2004
אַ וועלט-שׂרפֿה
--פּאָל קיין (הײַנטצײַטיקער אַמעריקאַנער פּאָעט)
אַ פּײַנלעכע מחלוקת
* עסן ניט פֿון „יענעמס“ שחיטה/טרינקען ניט „יענעמס“ יין?
* האַלטן אַז „יענע“ זײַנען פּסול לעדות?
* האָבן ניט חתונה (אָדער מאַכן ניט חתונה זייערע קינדער) מיט „יענע“?
כ´פֿרעג ניט חלילה ווײַל כ´האָב הנאָה פֿון דער גאַנצער מעשׂה. ס´איז אַ ריס אין האַרצן. נאָר כ´וויל מיטהאַלטן און דעם דאָזיקן ענין באַשרײַבט מען ניט אין די בלעטער.
יום שני, אוקטובר 25, 2004
שוין צײַט צו סדרן אונדזערע טענות
טאָמער יאָ, און איר האָט נאָך ניט באַשלאָסן פֿאַר וועמען איר גייט שטימען, לאָמיר אײַך פּרוּוון איבערצײַגן.
אויב איר ווילט מיך איבעררעדן צו בוש, איז מסתּמא אויך העכסטע צײַט. כאָטש ניו-יאָרק איז דורכויס דעמאָקראַטיש.)
יום חמישי, אוקטובר 21, 2004
אויף צו מאָרגנס
איבער קאַלטע טעפּלעך קאַווע
זאָגט מען זיך ווידער די ליגונים*
אַז מע האָט באַזיגט די תּאווה.
מע ווייסט ניט באמת ווי אַזוי
נאָר עס וועקט אונדז אויף דער רבי
מיט אַ משל: פֿרימאָרגן-טוי
און נימשל: ס´תּמצית פֿון לעבן.
וואָס אין צווישן? כ´קען ניט זאָגן.
מיר דאַכט, אַ מזכּיר איז געווען.
נאָר אַז עס וועט שוין ווידער טאָגן,
מיטן טוי ווער ווייסט וואָס וועט געשען?
*ליגונים = ליגנס.
יום שני, אוקטובר 18, 2004
את מײַן אַדיקציע אַני מזכּיר היום
און עס שאַפֿט מיר קיין הנאָה ניט. פֿאַרקערט: יסורים און עגמת-נפֿש. כ´האַלט מיט (כ´לעב מיט) מיט די עליות און ירידות פֿון מײַן קאַנדידאַט אין די אַנקעטעס און די רייטינגס. (ווער איז מײַן קאַנדידאַט? אַז איר פֿרעגט שוין, האָט איר ביז אַהער ניט געלייענט מיט קאָפּ.)
כ´קען קוים דערוואַרטן, ס´זאָל שוין נעמען אַ סוף. זאָל אַפֿילו זײַן דער „ניט-ריכטיקער“ רעזולטאַט, אַבי אַ סוף.
(און דערפֿאַר, פּאָעזיע-חסידים, האָב איך דערווײַלע אָפּגעלייגט מײַן קלאַס ביז דער ערשטער וואָך נאָוועמבער. כ´קען פּשוט ניט.)
אוי, איז דאָס ביטול-תּורה, ביטול-עסק, און ביטול-שׂכל.
*
אַגבֿ, אויב איר ווילט וויסן ווען כ´שרײַב אָן עפּעס נײַעס, קענט איר אַבאָנירן אויף מײַן גוגל-גרופּע.
יום חמישי, אוקטובר 14, 2004
ראַבײַס און „רעגיולער גײַס“
היפּש אינטערעסאַטנער, כאָטש גוייִשער, זײַנען געווען די מענטשן וואָס כ´האָב געטראָפֿן אַהינ- און צוריקוועגס. דער טאַקסי-שאָפֿער שטאַמט פֿון קאָלאָמביע און איז שוין נײַן יאָר אין אַמעריקע. כּדי צו פֿאַרפֿירן אַ שמועס האָב איך אַ פֿרעג געטאָן, צי ער האָט בדעה צו קוקן די בוש-קערי-דעבאַטע. (מיר האָבן גערעדט אויף שפּאַניש.) פּלוצעם האָט ער זיך צעפֿלאַקערט און געהאַלטן אַ לאַנגע דרשה וועגן אַבו-גרייב, זיך אָנגערופֿן, „איך וועל ניט קוקן די דעבאַטע ווײַל כ´וויל ניט הערן קיין וואָרט וואָס קומט אַרויס פֿון מויל בײַ יענעם חבֿרה-מאַן [בוש]." ס´האָט מיך דערמאָנט, אַז אַבו-גרייב איז שוין לאַנג אַראָפּ פֿון סדר-היום אין דעם וואַלן-סעזאָן, ווי קיין מאָל גאָרניט. ס´איז אויך געווען טיף רירנדיק צו הערן ווי ער זאָגט: „איך שטאַם פֿון קאָלאָמביע, און כ´ווייס פֿון אומיושרדיקע און אומבכּבֿודיקע מלחמות, און דאָס איז אַן אומיושרדיקע און אומבכּבֿודיקע." (זײַט וויסן דאָ גייט ניט די רייד וועגן מײַן פּערזענלעכן פּאָליטישן צוגאַנג, פּשוט אין דער עמאָציע און אויפֿגערעגטקייט פֿון דעם פּראָסטן חי-וקיים, וואָס כ´האָב צופֿעליק געטראָפֿן אויפֿן וועג אויפֿן סימפּאָזיום.)
דער פּאַנעל האָט זיך געצויגן ביז שפּעט אין דער נאַכט, ווײַל ייִדן (און עסקנים בפֿרט) האָבן ליב צו פֿאַררעדן זיך. אויף דער באַן צוריקוועגס אין ניו-יאָרק, אַרום איינס אַ זייגער, האָב איך געטראָפֿן אַ צווייטן שפּאַניש-רעדער, דאָס מאָל אַ גראָבלעכע פֿרוי מיט איר זון. זי האָט מיר אַ פֿרעג געטאָן, ווי אַזוי זי קען קומען אין צפֿון-קעראָלײַנע [!] האָב איך איר פֿירגעלייגט, אַז זי קען נעמען אַ בוס. כ´האָף אַז זיי געפֿינען זיך שוין אויפֿן וועג אַהין. שטעלט זיך פֿאָר: אַ פֿרוי מיט איר זון פֿאָרן טויזנטער מײַל ווען גאָט שלאָפֿט נאָך, אָן קיין וואָרט ענגליש, און אויף יענער פֿרויס פּנים איז ניט געווען קיין סימן נערוועזקייט אָדער פּאַניק, פּשוט אַזאַ בטחון אַז אַלץ וועט זיך אויספּרעסן . . .
דאָס זײַנען ניט געווען קיין איבערקערנדיקע באַקאַנטשאַפֿטן, נאָר ס´איז געווען אַ חידוש וויפֿל מער אינטערעס ס´האָט מיר פֿאַרשאַפֿן צו שמועסן מיט פּשוטע גוייִם איידער זיך צוצוהערן צו פּלוידערזאַק-בעל-דרשנים.
יום שלישי, אוקטובר 05, 2004
עס גייט אָן דעם כּבֿיכול פֿאַר וועמען מע שטימט?
יום שבת, אוקטובר 02, 2004
בלאָג מבֿשׂר, מבֿשׂר ואומר
אַה, און דרך-אַגבֿ: אַ גוט קוויטל און אַ גוט-מועד.
און געדענק, אַז „אַ סוכּהלע אַ קליינע“ האָט עס אָנגעשריבן אַ . . . פּאָעט. און קוקט וויפֿל ייִדן זינגען עס יאָר-אײַן יאָר-אויס! איר קענט אויך האָבן אַזאַ פּעולה אַז איר לערנט זיך שרײַבן לידער.
יום חמישי, ספטמבר 23, 2004
תּשובֿה: וווּהין?
יום שלישי, ספטמבר 21, 2004
אַ פֿאָלק איז אַ בינטל מענטשן (ליד)
אַ מענטש איז אַ געזעמל פֿעלקער
אַ בין פֿליט געניט אַ שלשלת
צווישן די בלומען אין אַלקער.
יעדע רגע איז אַ סצענע
און האַרצקלאַפּעניש אַ ניגון
בוררים העט זינט מתּן-תּורה
צווישן משוגעת און שיגעון –
אַזאַ מין שבתדיקער נוסח
וואָס מע זאָל צו דער וועלט שיין צופּאַסן.
דער מענטש איז אַ מיינונג באַלעבט.
מע קערט קדמא-אזלאדיק די גאַסן.
יום רביעי, ספטמבר 15, 2004
אַ תּחינה
אַלמעכטיקער פֿאָטער, איך ווייס ניט ווי איך האָב די חוצפּה צו שטיין פֿאַר דיר דרײַ מאָל אַ טאָג, נאָר אויף דעם איז שוין אַ תּירוץ – כ´בין צו דעם שוין צוגעוווינט. נאָר אַז מע האָט בדעה צוצוגיין מיט דיר מיט כּוונה, מע זאָל געמישפּט ווערן צום גוטן, און אין איין צײַט איז מען פֿון מיט זינד ווי אַ מילגרוים מיט קערנדלעך . . . דאָס איז אַ פּײַנלעכע סתּירה.
ווי קען איך בעטן פֿאַר זיך אַליין, פֿאַר דער משפּחה, ווען איך לעב דאָך אויך אין אַ קהילה, אַ שטאָט, אַ לאַנד, אַן אָנגעווייטיקטער וועלט? און ווי אַזוי, צוריקגערעדט, קען איך בעטן בײַם קיניג איבער דער גאַנצער וועלט אָן צו דערמאָנען זיך אין מקדש מעט וווּ כ´ברענג יעדן טאָג קרבנות?
פֿאַרלאָז איך זיך אויף דיר, גאָטעניו, צונויפֿצוברענגען די אַלע דימענסיעס פֿון לעבן. כ´וועל זיך פּרוּוון פֿאַררייניקן אין יעדן פֿון זיי. כ´שטיי פֿאַר דיר ניט נאָר ווי אַ יחיד, אַ צעבראָכן און פֿאַרבענקט האַרץ, נאָר ווי אַ טאַטע, אַ מאַן, אַ זון, אַ בעל-הבית, אַ ייִד, אַ ניו-יאָרקער, אַן אַמעריקאַנער, און אַ מענטש.
פֿאַר יעדן פֿון זיי איז דאָ אַ ריכטיקער וועג און אַ טעותדיקער וועג. לאָז מיך דערשפּירן ווי אַזוי זיך צו פֿירן, כ´זאָל געפֿינען דעם גאָלדענעם וועג וואָס גייט אַדורך די אַלע מדרגות צו שלמות צו.
גיב אונזער משפּחה פּרנסה בשפֿע, און כאָטש אַ קליין געלעגנהייט צו זײַן אַ טייל פֿון יסוד פֿון דײַן לשון-ואומה. לאָמיר זיך אויסלערנען ווי אַזוי צו זײַן אַ גוטער טאַטע.
זײַ מזכּה דײַן פֿאָלק ישׂראל און מדינת-ישׂראל מיט שלום און שׂכל, פֿאַרשטאַנד און פֿאַרשידן-מיניקייט. שיץ אַלע דײַנע פֿעלקער אין אַלע עקן וועלט, ווי עס שטייט געשריבן אין דײַן תּורה: צו אַלץ ביסטו גוט, און דערבאַרעמסט זיך אויף אַלע דײַנע באַשעפֿענישן.
און אויך אויף מיר, מײַן פֿרוי, און מײַן טאָכטער זאָלסט זיך אַזוי דערבאַרעמען אינעם יום-טובֿ פֿון זכרונות און שׂימחה. אָמן.
יום שני, ספטמבר 13, 2004
אַן אויסגעשטרעקטע האַנט: פֿרומע און וועלטלעכע פֿאַראייניקט אײַך!
צו מײַנע ייִדישע און אידישע ברידער: ווען מ´גייט שאַפֿן נײַע ייִשובֿים, לאָמיר וויסן אונדזער אויפֿגאַבע
אַן עסיי פֿון י. שימאַנאָוויטש אין „דער בליק“
מײַן בלאָג-חבֿר יוקער האָט מיר לעצטנס צוגעשיקט אַן אַרטיקל וואָס איז אַרויס אין יולי-אויגוסט-נומער פֿון חרדישן זשורנאַל „דער בליק“. ס´איז מאָדנע, באַלערנדיק, צוזאָגנדיק, און אַ קאַפּעטשקע רירנדיק, אַלע מיט אַ מאָל. לאָמיר אָננעמען אַז ניט יעדער האָט די געלעגנהייט אויפֿצומישן אַן עקזעמפּלאַר „דער בליק“ (כ´ווייס אַז כ´האָב עס קיין מאָל ניט געלייענט, כאָטש אַוודאי געהערט דערפֿון). וועגן וואָס גייט די רייד?
דער מחבר הייבט אָן מיט דער טענה, אַז גאָר פֿרומע ייִדן זאָגן (און שרײַבן) "איד", "אידיש", בשעת מיר ייִדיש-רעדערס פֿון אַפּיקורסישן סאָרט שרײַבן און זאָגן „ייִד,“ „ייִדיש.“ ערשטנס איז דאָס לפֿי עניות דעתּי נאַרישקייט. אויב עס זײַנען בכלל פֿאַראַן ייִדישע ייִדן וואָס זאָגן באמת „איד“ (אָן קיין יוד?), איז נאָר דערפֿאַר, וואָס ס´האָט אויף זיי היפּש משפּיע געווען דאָס שרײַב-לשון אויף דער חרדישער גאַס. אויף וויפֿל איך ווייס, און כ´בין ניט קיין לינגוויסט, זאָגן געבוירענער ייִדיש-רעדערס „ייִד“. (שרײַבן שרײַבט מען אַנדערש. געזונטערהייט!)
דערנאָך גייט ער איבער אויף גאָר אַ מאָדנעם גאַנג. ערשטנס פּרוּווט ער אָפּמאָלן ייִדישיסטן לויט זײַנע אייגענע פֿאָראורטלען, און שרײַבט אַז מיר זײַנען „ייִדן וואָס האָבן ל"ע אָפּגעלאָזט תּורה ומיצוות און זייער ייִדישקייט באַשטייט נאָר פֿון דעם ´אַז זיי רעדן ייִדיש´.“
ראשית-חכמה קען איך זאָגן, אַז כ´האָב גאָר ניט אָפּגעלאָזט תּורה-ומיצוות – פֿאַרקערט, זיי ציִען מיך אַלץ מער און מער. (אײַ, וואָס מײַן דרך און השקפֿה איז ניט דער זעלבער וואָס זײַנס? וועט די וועלט ניט אונטערגיין דערפֿון.) און צווייטנס, זײַנען דאָ אַ שלל מיט פֿרומע ייִדן וואָס באַצייכענען זיך שטאָלצערהייט ווי „ייִדישיסטן.“ ס´איז בדרך-כּלל אַ בילבול, אָדער סתּם עם-הארצות, צו זאָגן אַז ייִדישקייט, פֿאַר אַ ייִדישיסט, באַשטייט נאָר אין זײַן רעדן ייִדיש. ייִדישיזם קען מען דעפֿינירן אַנדערש לויט דער שיטה און דער תּקופֿה, נאָר על-רגל-אַחת גייט עס אין דעם, וואָס מע שאַצט אָפּ ייִדיש ווי אַ מיטל צו באַרײַכערן, פֿאַרטיידיקן, און פֿונאַנדערבויען ייִדישיקייט. ס´איז אַ פֿאַרשידן-מיניקע אידעאָלאָגיע וואָס איז שווער אַראָפּצורײַסן מיט אינטעלעקטועלער אָרנטלעכקייט, ווײַל דערמיט וואָלט מען געמוזט במילא אויך פּסלען נתן בירנבוים, הרבֿ סאָלאָווייטשיק, די סאַטמער טייטלבוימס, און דער ליובאַוויטשער רבי אין איינעם.
כ´פֿאַרשטיי קיין מאָל ניט, פֿאַר וואָס טייל גאָר פֿרומע שרײַבערס חשקן זיך צו שיטן פּעך און שוועבל אויפֿן וועלטלעכן ייִדישיזם, אויב מיר גייען כּלומרשט אונטער. אפֿשר דאַרף מען האָבן אַ שׂונא . . .
נו, ווײַטער. ווײַטער גייט דער אמתער חידוש. דאַכט זיך, אַז דער שימאַנאָוויטש האָט צוטריט צו, אָדער פּאָסמאַקעוועט זיך אַליין מיט, די מעלדונגען און אַקטיוויטעטן פֿון אַן אָרגאַניזאַציע וואָס כ´בין אין איר גאָר אַרײַנגעטאָן, יוגנטרוף יוגנט פֿאַר ייִדיש. ער איז פּורש-בשמו דווקא איינעם פֿון אונדזערע נײַסטע און (כ´זאָג דאָס גאָר אָן פּנייות, ווײַל ס´איז מײַנס אַ געדאַנק!) הצלחהדיקסטע פּראָגראַמען – דער ייִדיש-קהילה-פֿאָנד, וואָס באַוויליקט סטיפּענדיעס פֿאַר די, וואָס ווילן זיך באַזעצן זיך לעבן אַנדערע ייִדיש-רעדערס. (ער אַטאַקירט אויך, אַגבֿ-אורחא, אונדזערע „ייִדיש-סבֿיבֿות“, קליינע גרופּעס ייִדיש-רעדערס וואָס קומען זיך צונויף צו בויען ייִדיש-רעדנדיקע ציבורס. און ער פּרוּווט אויך אַראָפּרײַסן די ייִדיש-וואָך, כאָטש דאָס איינציקע וואָס ס´פֿאַלט אים אײַן צו זאָגן איז דאָס, וואָס מענער און פֿרויען באַטייליקן זיך גלײַך אין דער זעלבער זומער-קאָלאָניע. וואָס דאַרפֿט איר מער? הערט, אונדזערס איז ניט קיין חרדישער קעמפּ, דאַרף מען ניט דערוואַרטן פֿון אונדז קיין חרדישע מחיצה צווישן די מינים!)
און ער לאָזט ארויס, דער מחבר, אַ קול-קורא אויפֿן אַדרעס פֿון מיר, די וועלטלעכע ייִדישיסטן:
"עס איז אַ שאָד אײַער אַרבעט. עס איז אַ שאָד דאָס געלט פֿון דעם ´ייִדיש-קהילה-פֿאָנד´ וואָס קומט פֿון אַ בײַשטײַער פֿון אַ געוויסער פֿונדאַציע. [ווײַטער רעכנט ער אויס, מיט שפּאָט און ביטול, די טרויערדיקע פֿאַקטן וועגן דעם באַרג-אַראָפּ פֿון דער וועלטלעכער ייִדישער קולטור.] . . .
„איצט ווען איר טוט אין שאַפֿן [כּך] אייגענע סבֿיבֿות, איז אַ פּאַסיקע און נאָך אַ זעלטענע געלעגנהייט זיך צו אַריבערפֿירן אין אַ נײַעם לעבנסגאַנג, ס´דאַרף אַרײַנגענומען ווערן אין די התחייבֿותן פֿון יעדן אַהינציִער עפּעס נײַ פֿון אַמאָליקן ייִדישן לעבן [. . .] צום אור-אַלטן ייִדישן מסורה, וווּ מ´וועט פֿילן אַ נײַעם גליקלעכן לעבן פֿון זיך אַליין און פֿון די ´אידיש´ נחת וואָס וועט נאָכקומען.
„איר וועט זען, אַז אמתע ייִדישקייט איז לחלוטין ניט דאָס ווי אַזוי איר האָט געלייענט אין די אַלטע ´ייִדישע ביכער´ [. . .] קומט און באַקענט זיך מיטן לעבן פֿון אידישע אידן, זעט וויפֿל געשמאַקקייט, רײַכקייט, גוטסקייט, זיסקייט און צו דעם ´אויסדויעריקייט´ טוט עס פֿאַרמאָגן.
„אַדרבא שאַפֿט אידישע – זאָל עס געשריבן ווערן ייִדישע – סבֿיבֿות, וווּ אײַער נאָמען, אײַער ווערק, אײַער חשיבֿות וועט תּמיד געטראָגן ווערן מיט ווירדע צווישן אײַערע דורות און דורי דורות. אידישע ברידער וועלן עס אײַך העלפֿן דורכפֿירן. צענדליקער טויזנטער פֿון אַנגלאָ-אידישע היימען זענען שוין נאָכגעקומען זייער איבערצײַגונג צו ווערן פֿולשטענדיקע שומרי-תּורה-ומיצוות. איצט איז די צײַט פֿאַר די „ייִדיש-אידישע“. איר וועט מאַכן היסטאָריע, די אייביק אידישע געשיכטע וועט אײַך אויף אייביק מיט חשיבֿות געדענקען.
„הערט אונדזער רוף. זעט אונדזער אויסגעשטרעקטע האַנט צו אײַך. לאָמיר זיך צוריק צוזאַמקומען. ווערט אַ פֿולבלוטיקער גליד פֿון אידישן פֿאָלק וואָס איז ממשיך דעם עלטסטן ירושה פֿון איבער דרײַ טויזנט יאָר צוריק ווען מיר אַלע זענען געשטאַנען בײַם באַרג סיני און געוואָרן אויסגעקליבן אַלס עם ה´. אַ ברודער קען אַלע מאָל צוריקקומען! מיר אַלע וואַרטן אויף אײַך!“
עד כּען דער בליק.
איז מײַן ערטשער אָפּרוף: או-וואַ! לאָמיר זיך אָפּווישן דעם שטערן.
נאָר ווייסט איר וואָס? איך בין מסכּים. מסכּים אַז מיר וועלטלעכע ייִדישיסטן האָבן אַ סך וואָס צו לערנען זיך בײַ די גאָר פֿרומע. מסכּים אַז מיר קענען אַלע, ערבֿ ראָש-השנה, מאַכן אַגודה אַחת, איין פֿאַרבאַנד צו שטאַרקן די ייִדישקייט וואָס מיר (אַלע „מיר,“ סײַ חרדיש סײַ וועלטלעך) האָבן בשותּפֿות: אַ ייִדישקייט וואָס ווערט פֿאַרשטאַרקט און באַרײַכערט דורך ייִדיש-לשון. מיר וואָלטן גערן געקומען אויף אײַערע שׂימחות, זיך צוגעהערט צו אײַערע דרשות, געשטאַנען שעהען לאַנג בײַ אײַערע טישן און געטאַנצט אויף אײַערע פּורימס. מיר ווילן ממש צונויפֿקומען מיט אײַך ווי איין עם-אַשכּנז, איין ייִדיש פֿאָלק תּרתּי-משמע. תּורה-לערנען, תּורה-ומיצוות איז אַן אינטערגראַלער טייל פֿון אונדזער פֿעלקערשאַפֿט, און מיר פֿאַרשטייען און שאַצן דאָס אָפּ.
נאָר איר קענט זיך אויך עפּעס לערנען בײַ אונדז. מיר פֿאַרשטייען אַז פֿאַראַן מער ווי איין דרך צו ייִדישקייט. מע מעג אַפֿילו היטן מיצוות אויף מער ווי איין (חרדישן/חסידישן) אופֿן! מיר ווייסן אַז שבֿעים פּנים לתּורה נעמט אויך אַרײַן דעם פֿאָלקס אופֿן אויסדריקן זיך, אַז דער תּוכן פֿון געדאַנק איז פּונקט אַזוי וויכטיק ווי די התמדה און אײַנגעשפּאַרטקייט מיט וואָס מע זאָגט אים. תּפֿילה זיכער, פֿרומקייט זיכער (כאָטש איך וויל קיינעם ניט צווינגען), נאָר לשון, ליטעראַטור, קולטור אויך. שׂכל און האַרץ צוזאַמען. פֿאַר וואָס מוז מען עפּעס אַוועקמאַכן פֿון דער האַנט גרויסע טיילן פֿון דער ייִדישער געשיכטע? איך שאַץ אָפּ סײַ ר´ עקיבֿא אייגער, סײַ ל. שאַפּיראָ – סײַ אַבֿרהם רייזן, סײַ דעם „בעקבֿות היראה.“ איז דאָס אַזאַ גרויסע סתּירה?
מיר דאַכט זיך, אַז ניין. איז לאָמיר זיך אַלע, ייִדישיסטן און אידישיסטן, מתחייבֿ זײַן אין נײַעם יאָר צו אָנערקענען איינער דעם צווייטן אויף דאָס נײַ, ניט דורך ביטול אָדער מיסיאָנערשאַפֿט נאָר דורך קעגנזײַטיקן דרך-ארץ און פֿאַרשטאַנד. נאָר לאָמיר ביידע אויך קאָנקורירן זיך, זיך ראַנגלען און מתווכּח זײַן איבערן תּוכן פֿון דער ייִדישער קולטור. לאָמיר זיך ניט שעמען מודה צו זײַן אַז אונדזער צד איז אויך ווערט, כאָטש איר וועט ניט ווערן וועלטלעך און מיר וועלן ניט ווערן חרדיש. ניט געפֿערלעך! אלו ואלו.


text:
berlbalaguleh האט געשריבן:
אישתישבי האט געשריבן:אויב איז מציצה בפה א חיוב, וואס איז אנדרעש א גדול פין א קטן?
אישתישבי: איך האב געשריבן מפני טעמים המובנים. איז ווילסטו אז איך זאלל פונקטליך מפרש זיין. גוט. איך וועל עס מפרש זיין . דער מילה קאנדידאט וועלכער איז דאך געוויינליך א גוי. ווען ער איז שוין מידל עידזש'ד האט ער שוין אריינגעשטעקט די מעשה אין אלערליי פלעצער (זכרים ונקיבות. אין אלערליי פאזיציעס) און די טשענסעס אז ער איז אנגעשטעקט מיט עפעס א מחלה זענען זייער שטארק. משא"כ ביי א רך הנימול. א ראיה דערצו האסטו, אז ס'דא א מוהל וועלכער איז באוואוסט פאר אן ערליכן איד (כ'בין איהם נישט חושד אז ער לעבט א דאפלטן לעבן.). און ער האט געכאפט דעם הערפעס וויירוס. מסתמא ווייל ער האט א סאך געטון אין גירות אין די געוועזענע קאמוניסטישע מדינות. אויף אדאלטס, וועלכע האבן זיך געוואלט מגייר זיין...!
איז לדבריך, ביסטו מודה אז איינער וואס האט געמאכט מציצה בפה אויף א גדול טאר נישט מאכן מער מציצה בפה אויף א קטן?
בכלל, די אלע וואס שרייבען אז וויבאלד חז"ל האבן געוויסט פין זשערמס (לדעת כמה דארף מען אננעמען אז זיי האבן אויב געוויסט) איז נישט קיין ראי' צו אונז היינט מחמת כמה סיבות, והעיקר הם שנים.
א. אין די גמרא שטייט נישט אז עס מוז זיין מציצה בפה דוקא, עס איז סך הכל א מחלוקת אחרונים.
ב. אין די גמרא צייטען איז נישט געוועהן קיין הערפיס, עכ"פ עס איז נישטא קיין ראי' אז עס איז געווען, ממילא אפילו אויב וואלט אין די גמרא געשטאנען מציצה בפה דוקא, איז נישט קיין ראי' אויף היינט ווען עס איז דא א סכנה ווייל כאמור דורך אונזער פריינט ר' בערל, קומט עס פין די גרים, און אפילו ביי זיי מאכט מען אויך מציצה בפה. (אין די גמרא שטייט דאך נישט קיין חילוק צווישען גדולים און קטנים).
לדעתי וואלט מען געברויכט איינפירן אז דער מוצץ זאל נעמען א טעסט צו ער האט הערפיס אדער סיי וואס, און נאר טאמער איז ער ריין זאל ער מעגן מאכען מציצה בפה.
ותאמרנה הבנות, הכי קראת שמו ספייקי, ויספקני זה פעמיים, באחוריים.


text:
קליפס פון היימישע שפילער'ס אויף קיבארד
אחראי: אחראי
- אין שטעטל
- שר חמישים
- תגובות: 70
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג אפריל 17, 2012 11:38 am
- לאקאציע: אינטערוועגנס
קליפס פון היימישע שפילער'ס אויף קיבארד
דאס הייסט אז ווען איך מאך די ווידאו אביסל שטייט קען איך זען וועלעכע קנעפלעך ער דריקט.
איך וויל עס געבן פאר אן עלטערען בחור וואס וויל זיך אויסלענען שפילן אויף א קיבארד.
א דאנק
- א גוטע ניק
- שר מאה
- תגובות: 106
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג אוגוסט 21, 2018 11:45 am
- לאקאציע: ביי די אייער וועלט


text:
חנוכה: קושית הבית יוסף והתירוצים
די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד
-
- שר האלפיים
- תגובות: 2167
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 24, 2006 2:28 pm
ביידע וועג (BTW), שלאג איך פאר צוויי סאלושענס פאר אונזער וויכוח:
איינס - לפי דעתי איז זיכער אז דער שמועס ווערט ערגעץ וואו געברענגט אין די ספרים הק', נו ביסטעך א תלמוד חכם עצום מיט זכרון נפלא ויודע ספר, אפשר ברענגסטו אפיר וואו אזא סארט ענין ווערט אויסגעשמועסט?
צוויי - כדרכה של תורה אנהויבן ברענגען ראיות אהער און אהין מפי ספרים וסופרים. ופרשו השמלה לפני האשכול מיט ראיות והוכחת פון חז"ל וראשונים, זה בונה וזה סותר. אבער לכאורה די צווייטע עצה וועט נישט צעשטאנד קומען, ווארן מ'ווארט מער שוין אצינד אויף תישבי'נען...
נו, זאלער שוין קומען, אבער שוין ממ"ש!
הוי... ווי וואנט הים נאו!...
-
- שר האלפיים
- תגובות: 2167
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 24, 2006 2:28 pm
זייער פשוט. דיין ראי' פון ר' יוחנן קען גאר זיין א ראי' לדברי, ווייל וואלט ווען דען ריש לקיש נישט געקענט ברענגען נאך ראיות וואס וואלט ווען געווען א פירכא לדברי ר' יוחנן? זיכער אז יא. אלא מאי פארוואס האט ער נאר געברענגט די וואס ער האט געברענגט? ווייל אין די ראיות האט ער געזען א שיקול הדעת וואס דער הוה אמינא קען אמאל צוניץ קומען.
ווייטער דיין הלצה, אוסיף הלצה על הלצתך [אפשר איז אין הלצה חל על הלצה?... גיי ווייס...]
כ'מיין צו זאגן אזוי, אז מ'זאל אוישטויסן דא גאנץ פ"ס ושותקים ודברי הראשונים, און זען וויאזוי זיי האבן אויסגעשטעלט די שקלא וטרי', און פארוואס דוקא אויף דעם אופן, און אזוי ארום וועלן מיר קלאר זען אז וואס זיי האבן געשריבן איז מחמת איזה סיבה ושיקול הדעת שהוא שיוצא מזה כמה וכמה נפק"מ.
-
- שר האלפיים
- תגובות: 2167
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 24, 2006 2:28 pm
מער רעדסטו נישט דערפון? פארוואס? ווייל דו האסטעך דערמאנט א תניא? נו, וואו בין איך? זייזשע מוחל דערליווער מיר אהער דעם תני'. לאמיך אויך נהנה זיין פון וואס דו האסט הנאה.
איבער דיין צווייטע קשיא וועל איך דיר ענטפערן על מקומו הראוי (כ'פלאן מחלק צו זיין די אשכולות. עה... פלאן עך דען? כ'מיין צו זאגן כ'על בעטן מילער'ן לבוא ולחלק... און דארט על מקומו הראוי צו פארברייטערן דעם ענין).
-
- שר האלפיים
- תגובות: 2167
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 24, 2006 2:28 pm
בני היכלא האט געשריבן:ובצפיותינו צפינו, שיבוא המילער הממולא במיליא טבא, ויחלק הדבר בנתינת טעם לשבח כדרכו בכל מקום.
מ'סארי, אבער איך האלט נישט מיט דעם נושא מחמת מהירות התגובות, וכדי שלא אכנוס בסוג האנושי שנאמרו בהם שבעה דברים בחילוף ממה שנא' על החכם, לה הגבתי עד כה, ווען די טיים וועט קומען, ואפנה מעסקי להכניס ראשי בין ההרים, אולי אגיב ואחלק, אפרק ואבנה כיד ה' הטובה עלי.
איין זאך יא, עס טוט מיר זייער לייד אז כ'דארף שטיין מן הצד בלי להגיב, דאס איז די עונש פאר אן עם הארץ וועלכער קריגט גן-עדן כידוע ליודעים.
צוריק צום תניא...........
-
- שר האלפיים
- תגובות: 2167
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 24, 2006 2:28 pm
בני היכלא האט געשריבן:הער אויס איך רעד דאך מיט הרב פעפער.
איך בין דיר סתם מקנא, דו קענסט אנהייבן יעדע תגובה, "בני היכלא" ווידער איך, דארף אייביג אנהייבן "זארעכ" שוין די העכסטע צייט, צו געבן עפעס א נארמאלא תלמידחכמ'דיגע טיטל.
שוין.
דער תניא זאגט אין הלכות תלמוד תורה, אז די גמרא זאגט אז ר"ל האט אייביג געפרעגט, כ"ד קושי', ולא מצינו בחז"ל רק ז' או ח' קושיו', [אגב, א' שאל את הראגאטשווער שהי' מחסידי חב"ד, כמה פעמים נמצא בש"ס איתיבי' ר"ל לר"י, ואחר הרף עין חשב, ז' או ח', והלה הראה אותו שהרב הזקן כתב בדיוק מספר הזאת, ענה הראגאטשווער באנחה, הרבי הזקן כתב זאת בדרך אגב, שלא ירד לחשוב בזה מחמת קושי' שהקשה לו א' כמה? ועכ"ז הי' לו מונח בקופס' מספר הקושי' משא"כ אני מחמת שאלה שהקשית לשאול, והוכרחתי ללחשוב, ורק אז ידעתי לתרץ, פוק חזי ענותנותי דקדמאי], איז ער מסביר אז די אלע איז געווען נוגע להבנת הענין.
עיי"ש.
עכ"פ איך האב דיר געמוזט ענטפערן ווי ס'פאסט, אבער ברענג פון דעם כלל נישט קיין ראי', ווייל דאס איז אלס חז"ל, דאס האט גארנישט מיט ראשונים...
ובצפיותינו צפינו, שיבוא המילער הממולא במיליא טבא, ויחלק הדבר בנתינת טעם לשבח כדרכו בכל מקום.
עפר אני תחת רגלי הגאונים, בער ולא אדע, אבער "תקליטור תורני" האט מיר צוגעצייכנט ארום 13 "איתיביה ריש לקיש לרבי יוחנן"'ס אין ש"ס.
- אלעקסיי
- שר האלפיים
- תגובות: 2867
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 16, 2007 10:24 pm
- לאקאציע: בערג און טאלען
- פארבינד זיך:
- אלעקסיי
- שר האלפיים
- תגובות: 2867
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 16, 2007 10:24 pm
- לאקאציע: בערג און טאלען
- פארבינד זיך:
א) צוליב דעם וואס די אידן זענען געווען אזוי פרייליך אויף דעם נס, האט מען מוסיף געווען נאך א טאג צוליב די שמחה.
ב) מען מאכט נישט יעדן טאג א יום-טוב אויף דעם נס פון דעם טאג, נאר בכלליות, וויבאלד עס איז געווען א נס און די ליכט האבן געברענט פאר אכט טעג, מאכן מיר דערפאר א יום-טוב פון אכט טעג.
ג) דער יום טוב חנוכה איז נישט צוליב'ן מציאת הפך שמן, נאר צוליב די נס פון די מלחמה, נאר וויבאלד די ליכט האבן געברענט אכט טאג, האט מען אויסגעצויגן דעם יום-טוב אויף אזוי לאנג ווי די ליכט האבן געברענט.
דער בריסקער רב פרעגט דערויף אז דער טבע פון א פייער איז, אז עס ווערט באשאפן דורך דעם וואס עס איז פאראן א זאך וואס קען ברענען, אין אונזער פאל, א קנויט איינגעטינקען אין אויל, און אזוי ברענט עס. אויב א זאך ברענט אן דעם איז עס פשוט א נס אבער עס איז נישט כשר צו צינדן דערמיט, ווייל די ליכט ברענט נישט דורך שמן-זית נאר עס ברענט פון זיך און דער תורה פארלאנגט אז עס זאל ברענען דורך שמן-זית; אויסער דעם איז דאס קיין פייער נישט, ווייל פייער מיינט א זאך וואס ווערט אנגעצינדן דורך א זאך וואס ברענט אבער פון זיך אליין איז עס נישט קיין פייער.
אויב אזוי פרעגט בריסקער רב, ווי אזוי האט מען געקענט יוצא זיין דערמיט די מצוה? - עס איז נישט געווען קיין פייער, וויבאלד עס האט נישט געברענט דורך די ליכט? - דער בריסקער רב ענטפערט דארט א תירוץ לפי דרכו, אז יעדן טאג האט עס געברענט אן אכטל, איי וועסטו פרעגן אז די ליכט האבן נאכאלס געברענט בדרך נס, ווייל עס וואלט געדארפט אויסברענען די גאנצע, ענטפערט ער דערויף אז דער אויבערשטער האט אריינגעגעבן א שטארקייט און קראפט אין די אויל, אז אן אכטל דערפון איז גענוג געווען צו ברענען פאר א טאג, און אזוי האבן די ליכט געברענט בדרך הטבע דורך די אויל.
קומט דער ליובאוויטשער רבי (רמ"מ) און טענה'עט אז מען קען יא ענטפערן די פריעדיגע תירוץ, איי וואס טוט מען מיט בריסקער רב'ס קושיא? - ענטפערט ער דערויף אן אינטערעסאנטן תירוץ:
עס איז באקאנט א תשובת הרשב"א וואס ער שרייבט פאר געוויסע חוקרים וועלכע האבן געלייקנט אין מעשי-ניסים, דער רשב"א האט זיי געשריבן א בריוו מיט א מחאה אויף זייער כפירה, און זיי האבן אים צוריקגעשריבן אז זיי לייקענען חלילה נישט אין מעשי-ניסים, אדרבה! - אז דער באשעפער האט באשאפן די וועלט האט ער זיכער א כח צו טוישן זאכן און טון וואס ער וויל אין זיין וועלט, נאר איין זאך אויף וואס זיי דינגען זיך, איז אז דער באשעפער קען (חלילה) נישט מאכן קיין דבר והיפיכו אויף איין מאל, למשל א מענטש קען נישט רייטן אויף א פערד און גיין צופיס אין די זעלבע צייט, און דאס קען דער באשעפער לפי דבריהם נישט טון, ווייל עס איז אוממעגליך ביידע זאכן צוזאמען.
דערויף האט דער רשב"א צוריקגעענטפערט אז ביים באשעפער איז נישט פאראן א זאך וואס איז אוממעגליך און דעריבער איז עס יא שייך ביים באשעפער אז ער זאל מאכן ביידע זאכן אויף איין מאל, אפילו מיר קענען דאס נישט פארשטיין ווי אזוי עס פאסירט, ווייל גארנישט איז אוממעגליך ביים באשפער.
לויט דעם ענטפערט האדמו"ר מליובאוויטש זכותו יגן עלי, אז די קושיא פון בריסקער רב וועט נישט שווער זיין, ווייל מען וועט ענטפערן אז די אויל האבן געברענט און נישט געברענט אין די זעלבע צייט... די אויל האט געברענט און אין די זעלבע צייט האט עס נישט געברענט איבערלאזנדיג אויל פארן קומענדיגן טאג.
שווער צו פארשטיין אבער ביים כול יכול איז אלעס מעגליך.
אלעקסיי האט געשריבן:א. די 1טע נאכט האט מען אריינגעגאסען די גאנצע אויל, און אינדערפרי האט מען עס געטראפן געהעריג פול [אויף דעים פרעגט עמן וואס איז געווען די נס די אכטע טאג]
מען קען ענטפערן די קושיא מיט די צווייטע תשובה וואס אלעקסיי האט געענטפערט:
אלעקסיי האט געשריבן:יב. משום ספיקא דיומא (געשאסען 2 האזלען מיט איין קויל) [תולדות יעקב יוסף, החיד"א]
ווייל בעצם איז שווער, אויב אלס ספיקא דיומא וואלט זיך דער יום-טוב געדארפט אנהויבן כ"ו כסלו, ווייל די ערשטע טאג איז דאך נישט געשען א נס, און זיך געדארפט ענדיגן א טאג שפעטער, אבער לויט אונזער מהלך קומט אויס זייער גוט; בעצם איז די ערשטע טאג געשען א נס, אזוי ווי אלעקסיי האט געשריבן פון אנהויב, ווייל אינדערפרי האט מען געטראפן געהעריג אויל, איי די קושיא "וואס איז געווען די נס אינעם אכטן טאג?" - דערויף איז די תירוץ אלס ספיקא דיומא.
דגל מחנה אפרים
דאכצעך מיר אז אין דברי יואל (לחנוכה) שטייט די זעלבע זאך. אין לויט דעם קימט אויס אז די ערשטע טאג איז שוין געווען די נס. (ד.ה. אז די אויל האט זיך נישט אויסגברענט).
די תירוץ פין לבאוויטשער רבי ז"ל איז OK. נאר איך האב נישט ליעב אזעלכע מינע תורות; ווייל עס איז נישט מעגליך ציפארשטיין.
אוואדי נעמט מען אן אז דער אייבישטער קען טוען דבר והפיכו אויף איינמאל. למשל: אזאך איז דא אין נישט-דא די זעלבע מינוט. (עי' מזה בישמח משה פ' ויצא עה"פ ויחלום, וכן בפרי העץ פ' נח דרוש ה. ועי' בגבורת ה' (להמהר"ל) הקדמה שניה, וואס ער איז עס אביסל מסביר). אבער צי פארענטפערן זאכען מיט דעם, איז נישט מיין טעסט. אחוץ ווי עס שטייט בפירוש ארויס געשריבן אין חז"ל ובספה"ק.
- scy4851
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6662
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 29, 2008 11:57 am
- לאקאציע: אפשר קען איינער מיר זאגען וויא!
ברוקלין האט געשריבן:די בריסקער רב'ס תירוץ בקיצור: די נס איז נישט געווען אז עס איז ציגעקימען נייע אויל; נאר די נס איז געווען אז די אלטע אויל האט זיך נישט אויסגברענט, ממילא האט מען געצינדען אויל פין שמן זית, אין נישט פין שמן נס.
דאכצעך מיר אז אין דברי יואל (לחנוכה) שטייט די זעלבע זאך. אין לויט דעם קימט אויס אז די ערשטע טאג איז שוין געווען די נס. (ד.ה. אז די אויל האט זיך נישט אויסגברענט).
וואס איז דער חילוק צווישען דער תירוץ און דעם טו"ז תירוץ אהנפאנגען הלכות חנוכה?
scy4851 האט געשריבן:ברוקלין האט געשריבן:די בריסקער רב'ס תירוץ בקיצור: די נס איז נישט געווען אז עס איז ציגעקימען נייע אויל; נאר די נס איז געווען אז די אלטע אויל האט זיך נישט אויסגברענט, ממילא האט מען געצינדען אויל פין שמן זית, אין נישט פין שמן נס.
דאכצעך מיר אז אין דברי יואל (לחנוכה) שטייט די זעלבע זאך. אין לויט דעם קימט אויס אז די ערשטע טאג איז שוין געווען די נס. (ד.ה. אז די אויל האט זיך נישט אויסגברענט).
וואס איז דער חילוק צווישען דער תירוץ און דעם טו"ז תירוץ אהנפאנגען הלכות חנוכה?
די טו"ז זאגט אז עס איז איבערגעבליבן א משהו אויל, וועגען אין ברכה חל ברקניא. (אין לויט דעם קימט אויס, אז די צווייטען טאג האט מען געצינדען פין נייע אויל - שמן של נס).
אין לויט דע תירוץ איז איבערגעבליבן כמעט אלע אויל - די נס האט געמאכט אז די אויל האט גארנישט אויסגעברענט.
עס איז באקאנט דאס ווארט אויף "להגיד שבחו של אהרן שלא שינה", אז דער בארדיטשובער וואלט אויסגעגאסן די אויל, אויב ער וואלט געווען כהן גדול, אבער אהרן, טראץ זיין גרויס התלהבות האט ער געהאט דער כח המעצר און נישט משנה געווען פון די מצוה, אויסצוגיסן די אויל.
דאס זעלבער קען מען ענטפערן דא, אז בעצם מתוך ההתלהבות של הנס וואלט זיך די אויל געדארפט אויסגיסן, אבער עס האט זיך למעשה נישט אויסגעגאסן, דאס אליין איז א באזונדערע נס וואס מען האט מתקן געווען א טאג דערויף.
עפ"ז קען מען טייטשן "ומנותר קנקנים" - דאס אז עס איז איבערגעבליבן אין די קנקנים, דאס אליין "נעשה נס לשושנים" איז עס געווארן א באזונדערע נס, איבער דעם "בני בינה" - די חכמים וואס ווערן אנגערופן בני בינה - "ימי שמונה קבעו שיר ורננים" - האבן קובע געווען אכט טעג פון שיר ורננים.
אדער קען מען זאגן אביסל אנדערש; לעולם האט זיך די אויל יא אויסגעגאסן מרוב התלהבות הנס, און מיט דעם אלעמען האט עס נאכאלס געברענט, קומט אויס אז די ערשטע טאג איז אויך געווען א נס. אויף דער וועג וועט מען טייטשן "ומנותר קנקנים" - דאס וואס איז איבערגעבליבן אין די קנקנים, נאך וואס עס האט זיך אויסגעגאסן, "נעשה נס לשושנים" א.א.וו.
ברוקלין האט געשריבן:scy4851 האט געשריבן:ברוקלין האט געשריבן:די בריסקער רב'ס תירוץ בקיצור: די נס איז נישט געווען אז עס איז ציגעקימען נייע אויל; נאר די נס איז געווען אז די אלטע אויל האט זיך נישט אויסגברענט, ממילא האט מען געצינדען אויל פין שמן זית, אין נישט פין שמן נס.
דאכצעך מיר אז אין דברי יואל (לחנוכה) שטייט די זעלבע זאך. אין לויט דעם קימט אויס אז די ערשטע טאג איז שוין געווען די נס. (ד.ה. אז די אויל האט זיך נישט אויסגברענט).
וואס איז דער חילוק צווישען דער תירוץ און דעם טו"ז תירוץ אהנפאנגען הלכות חנוכה?
די טו"ז זאגט אז עס איז איבערגעבליבן א משהו אויל, וועגען אין ברכה חל ברקניא. (אין לויט דעם קימט אויס, אז די צווייטען טאג האט מען געצינדען פין נייע אויל - שמן של נס).
אין לויט דע תירוץ איז איבערגעבליבן כמעט אלע אויל - די נס האט געמאכט אז די אויל האט גארנישט אויסגעברענט.
יעצט האב איך געטראפען אין נטע שורק פ' תצוה, אז ער ענפערט אויך די תירוץ אז עס האט געמיזט איבערבלייבען אויל די ערשטע נאכט' כדי ס'זאל זיין שמן זית נישט שמן נס.
די חידוש איז ער לערענט עס אריין אין טו"ז הנ"ל. ד.ה. אז וויבאלד עס איז איבערגעבליבען א משהו שמן נס (אזוי ווי דער טו"ז זאגט) ממילא איז אריינגעקימען אין דעם די ברכה, אין ממילא הייסט שוין אלעס שמן זית. עכת"ד.
ראה עוד בספר ילקוט הגרשוני או"ח דף סז ע"ב, וואס ער ברענגט כעי"ז פינעם הגאון הבית יצחק מלבוב יע"ש.
א) צו ווייזן אז אפילו זאכן וואס זענען טבע און עס קען ברענען, איז אויך א נס, ווייל אלעס וואס דער אויבערשטער טוט איז ניסים, האט מען קובע געווען דעם ערשטן טאג וואס איז טבע, אלס יום טוב.
ב) צו לויבן אויך אויף די פריעדיגע ניסים פון פריעדיגע דורות.
ג) צו לויבן אויף די קומענדיגע ניסים און צו ווייזן אז מיר זענען פארזיכערט לעתיד אויף אויף ניסים.
ד) קעגן דער מלך המשיח וואס איז דער אכטער קעניג.
ה) עס איז נישט געווען קיין פייער מיט וואס אנצוצונדן און עס איז אראפגעקומען פייער פון הימל אויפן מזבח.
ו) בדרך צחות; דאס אליין אז איין קושיא קען האבן אזויפיל תירוצים איז אליין א נס, און לזכרו האט מען קובע געווען א טאג.
צוריק צו “מדי שבת בשבתו ומועד במועדו”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 4 געסט


text:
ראטעוועט מיך פון קנעכטשאפט!
ראטעוועט מיך פון קנעכטשאפט!
העי! מיר האלטן פאר חנוכה, וואו ביסטו מיר דא אריינגעפארן אין די הגדה?
יא, גערעכט, נישט צו פרעה אין מצרים מייניך, נאר מיר זענען נאך היינט קנעכט!
קנעכט? ניין דער האר שטייט נישט מיט'ן קאנטשיק איבערן פלייצע, מען כאפט נישט קיין שמיץ ווען מען אטעמט אביסל פאמעלעך אינמיטן די ארבייט, אבער מיר זענען קנעכט! פשוטו כמשמעו, קנעכט!
איך בין א יונגערמאנטשיק קוים זיך ארויסגעשלייכט פון כולל, נישט דערהייבנדיג דעם פרעשער פון די הוצאות. עס איז געקומען דער זמן פון "מתי אעשה גם אנכי לביתי", מען דארף זיך שאפן א פרנסה, און אפשר נאך אוועקלייגן עטליכע דאלער, והנה בחלומי אז נאך א דריי פיר יאר וועל איך מיר האבן האבן אנגעזאמעלט א פאר דאלער פאר א דאונפעימענט צו קויפן א דאך איבער'ן קאפ.
יגעתי ומצאתי, איך האב ב"ה געטראפן א פיינעם ארבייט, א פיינער בעל הבית, ער שמייסט נישט מיט קיין ריט. א פעטן געהאלט פון 800 דאלער א וואך, מיט אן הבטחה אז יעדעס יאר וועט דער וועכנטליכער געהאלט זיך הייבן מיט צום ווייניגסטנס 150. וואס קען דען בעסער זיין.
פודסטעמפס? נישט בארעכטיגט! סעקשן אכט? נישט בארעכטיגט. מעדיקעיד? נישט בארעכטיגט. נו, מיט בלויז איין קינד, צום גוטן, נישט געפערליך מען שטופט דורך.
דער ערשטער חודש: רענט, לעקטער, געז, גראסערי, פיש, פלייש, קליידונג, מען שטופט דורך, עס בלייבט א קליינער לאך, נישט געפערליך, איך האב דאך דריי קרעדיט קארטליך און איך באקום נאך פוינטס אויכט.
צווייטער חודש: א קליינער לאך, עס איז צוגעקומען אביסל פראצענט פאר'ן קארטל, פונקט האט זיך געמאכט מען האט געדארפט רופן א בעל מלאכה אין שטוב, אופס, דער חודש איז דער לאך שוין אביסל גרעסער, מען דארף זען וואס מען קען טאן דערצו. דריטער, פערטער, פינפטער חודש, אלס מאכט זיך נאך הוצאות, דער לאך ווערט אלס גרעסער און גרעסער און איך ווער שוין באזארגט ווי אזוי מען גיט זיך אן עצה. דערווייל פארט אלעס ווייטער, מען הייבט אן צו בארגן פון בערל און שמערל.
מזל טוב, נולד לי בן זכר, וואו נעמט מען פאר הוצאת פאר'ן שלום זכר? איך קען דאך מיך נישט צו נאר מאכן פאר מיינע חברים, נו הוצאת שבת ויו"ט ווערט דאך נישט גערעכנט, סווייפ דעם קארטל, לוו עלי ואני פורע שרייט צו מיר דער יצר... הרע. וואכנאכט, הו הא, דער שוויגער קומט דאך, מען מוז שוין אויך קויפן דעם טשיינע סעט, ווען דען אויב נישט יעצט. דער טישטוך פאר'ן צווייטן טיש מוז מעטשן, ס'וועט שוין מיטגיין נאך א טישטך, נו, פאר בעל שמחה האט דאך דער ריזשענער געזאגט אז עס גיסט זיך פון הימל השפעות, זאל איך זיין א נאר און שפארן אויפ'ן אייבערשטנ'ס חשבון? חלילה, איך וועל נישט פארלירן מיין בטחון, בפרט ווען דער שוויגער איז דארט... דער מוהל איז דאך א שיינער יוד, איך קען אים נישט געבן א הונדערטער, א שלעפער גיט נאך היינט א הונדערטער (איי, אפשר צאלט ער מיר צו, ער לויפט דאך מיר שוין נאך א וואך...). - - - - - ענדיגט אליינס צו. סך הכל דעם חודש איז שוין געבליבן א לאך פון .....!
נאך א וואך, שטעלט מיך אפ מיין חבר און פרעגט מיך: משה, איך בין געווען ביי דיין וואכנאכט, קענסט מיר זאגן פארוואס דו האסט דיך אזוי צולאזט, דו האסט עפעס געלט דערפאר? דו ביסט ראטשילד?
וואס זאל איך טוהן? יעדער טוט אזוי. איך קען נישט זיין אנדערש. און דו מיינסט מיכל אז מיט דעם האט זיך געענדיגט, איך האב געמוזט קויפן א טייערע קערידזש, קריב, קלייד דאסטערס, פרעג בעסער נישט וואס אלס נאך. און נעבעך זי איז דאך אזוי שוואך, מען מוז פארן קיין אשת חיל מי ימצא אויף צוויי וואכן. און געלט שפילט דאך נישט קיין ראלע, און די שוויגער לייגט צו איר דברי חיזוק ובטחון "דער אייבערשטער וועט העלפן". אבער וואס קען איך דען טאן. זי קען דאך גארנישט זיין אנדערש ווי די אנדערע שוועגערנס, און איך האב נישט גענוג דעם דרייסטקייט צו זאגן דעם אמת אין פנים אז ביי מיר וואקסט נישט קיין געלט אויפ'ן בוים.
איך האב איר שוין אפילו אמאל געזאגט איך געב דיר דעם גאנצן טשעק פונעם געהאלט, און טייל דו עס איין ווי אזוי דו ווילסט, באצאל די רענט גראסער א.ד.ג. און טו מיט די איבריגע וואס דו ווילסט. אבער עס האט נישט געהאלפן.
אזוי זינק איך אריין אין חובות נאך און נאך, און יעדעס מאל ווען איך בארג געלט פון איינעם אן א פלאן פון וואו עס צו באצאלן שפירט איך מיר ווי איינער שרייעט צו מיר: "גנב", אבער איך קען מיך נישט קיין עצה געבן.
הייסט דאס געפירט א אידיש לעבן?
מיינט דאס טאקע אז איך האב נישט דעם ריכטיגן בטחון?
אפשר האט איינער אן עצה פאר מיר? און פאר מיינע חברים וועלכע זענען עמי אנכי בצרה?
800 איז נישט קיין פעטע וועדזש בפרט אן אלע מתנות פין רעגירונג
דיין פראבלעם לויט ווי די שרייבסט הייבט זיך שוין אן פאר די מותרות, דאס מיינט אז די דארפסט האלטן אפען דיין אויגן פאר א בעסערע פאסטן אדער זעהן ווי די קענסט האבן אנדערע זייטיגע הכנסה
מיין עקספיריענס אפאר קאפיטלעך תהלים העלפט אייביג
- tech yid
- שר חמש מאות
- תגובות: 672
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יולי 03, 2016 7:09 pm
- לאקאציע: נישט ביים קאמפיוטער
-
- שר האלפיים
- תגובות: 2519
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג יוני 15, 2012 12:07 pm
-
- שר מאה
- תגובות: 175
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג נובעמבער 12, 2015 5:45 pm
-
- שר מאה
- תגובות: 126
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 19, 2016 2:02 pm
- לאקאציע: עיר התורה והחסידות בלומינגבורג
קודם הער אויף צו גיסן געלט וואס דו האסט נישט כדי צו געפעלן פאר דיין שוויגער און חברים, דיין שוויגער גייט דיך סייווי נישט אויסלייזן פון דיינע גראבע קרעדיט קארד בילס,
נאכדעם קענסטו קלערן פון זיך אוועקציען צו איינס פון די עפארדעבל געגענטן ווי דיין הארץ ציט דיך דאס מערסטע, שוין דא א גרויסע סעלעקשאן.
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 529
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יוני 15, 2017 11:53 am
-
- שר חמישים
- תגובות: 81
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 24, 2017 11:14 am
1) לאז דיין שוויגער פייפן !! ח"ו נישט זאגן ניין איך וויל נישט אדער רעדן חוצפה'דיג ווייל דאס וועט באדערן די בני בית, נאר ווי לאנג זי האלט נישט ביים באצאלן וואס זי וויל די זאלסט ספענדן דאן האט עס גארנישט מיט איר אין די דארפסט נישט און זאלסט איר נישט פאלגן, קענסט איר אויסהערן אבער טון זאלסטו ווי די מיט דיין בני בית פארשטייען אין קומען זיך אויס, ס'גייט גארנישט געשען זי גייט סך הכל זיך אויסצולערנען אז דיר טיילט מיט נישט איין וואס צו טון (זי ווייסט דאך דעם אמת אז די האסט עס נישט פון ווי צו באצאלן)
2) 800$ א וואך איז ווייט פון גענוג און בפרט אן די פ.ד. וכדו' ממילא זיי נישט צופרידן דערמיט (נישט די זאלסט ח"ו ווערן צובראכן נאר דאס איז די מציאות) אין זיך עפעס אנדערש שוין
3) אויף ביז דערווייל קענסטו טון אזוי ס'וועט דיר בעז"ה גרינגער מאכן, (יאך מאך נישט קיין גרויסע זאכן אין איך טו אזוי אין ב"ה ס'איז א מחי') נעם דיין $800 א וואך אין מאך ענוועלאופס, פשוטו כמשמעו, רענט, יוטיליטס, גראסערי, פלייש/פיש, 10$ 20$ טאשן געלט א וואך פאר דיר אין דיין ווייב, וכו' וכו', קלאדינג פאר די משפחה (ס'איז א פונקט אזא עקספענס ווי רענט, גראסערי וכדו', ס'איז נישט קיין עקסטרע) אבער פאפ דיך נישט אין רעכן אויס וויפיל די דארפסט באמת, למשל זאג נישט איך דארף נישט קיין טאשן געלט וכודו' ווייל ס'איז נישט אמת, אדער אז די דארפסט נאר 100$ א וואך גראסערי ווען במציאות דארפסטו למשל 150$ א וואך, אין די עיקר טייל עס מיט מיט דיין בני בית זי זאל זען פען אין פעיפער וואס דיין אינקאם איז אין וואס דיין ענקספענסעס זענען וועט זי אי"ה פארשטיין אין זעהן אין מיטארבעטן אין טראכטן פארן ספענדן אין די וועלט אריין, דאונט געט מי ראנג, א פרוי איז א פרוי אין זי וועט נישט סטאפן ספענדן (חוץ אויב זי איז בטבע שרעקליך קארג וואס ס'קוקט נישט אויס אזוי) אין בפרט ווען מ'לעבט אין א סעסייעטי ווי מ'וויל יענם נאכטון (וואס די גייסט נישט טוישן) אבער וועט נישט אזוי שנעל ארויסשלעפן פון דעם רענט ענוועלאופ ווען זי וועט זען ווי במציאות איז יעצט נישט דא קיין געלט פאר די רענט,
אויב גייסטו אויף דעם סיסטעם קומט צו צווי תנאים ס'זאל ארבעטן,
1) סטאפ צו ניצן קרעדיט קארטלעך, חוץ ווען די האסט "קעש" אין די האנט עס צו באצאלן (נישט קיין חשבון פון ווי צו באצאלן...)
2) פראביר נישט צו האלטן די געלט נאר באצאל ביללס ווי גראסערי וכדו' Right away ווען די האסט די געלט דערפאר, לאזן וואקסן ביללס איז געפערליך.
דער אויבעשטער זאל העלפן זאלסט מאכן א באנטש געלט וועסטו שוין אוטאמאטיש אנפייפן דיין שוויגער אין נישט דארפן ניצן מיינע עצות
הצלחה רבה
-
- שר מאה
- תגובות: 175
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג נובעמבער 12, 2015 5:45 pm
יליד אונגארן האט געשריבן:3) אויף ביז דערווייל קענסטו טון אזוי ס'וועט דיר בעז"ה גרינגער מאכן, (יאך מאך נישט קיין גרויסע זאכן אין איך טו אזוי אין ב"ה ס'איז א מחי') נעם דיין $800 א וואך אין מאך ענוועלאופס, פשוטו כמשמעו, רענט, יוטיליטס, גראסערי, פלייש/פיש, 10$ 20$ טאשן געלט א וואך פאר דיר אין דיין ווייב, וכו' וכו', קלאדינג פאר די משפחה (ס'איז א פונקט אזא עקספענס ווי רענט, גראסערי וכדו', ס'איז נישט קיין עקסטרע) אבער פאפ דיך נישט אין רעכן אויס וויפיל די דארפסט באמת, למשל זאג נישט איך דארף נישט קיין טאשן געלט וכודו' ווייל ס'איז נישט אמת, אדער אז די דארפסט נאר 100$ א וואך גראסערי ווען במציאות דארפסטו למשל 150$ א וואך, אין די עיקר טייל עס מיט מיט דיין בני בית זי זאל זען פען אין פעיפער וואס דיין אינקאם איז אין וואס דיין ענקספענסעס זענען וועט זי אי"ה פארשטיין אין זעהן אין מיטארבעטן אין טראכטן פארן ספענדן אין די וועלט אריין, דאונט געט מי ראנג, א פרוי איז א פרוי אין זי וועט נישט סטאפן ספענדן (חוץ אויב זי איז בטבע שרעקליך קארג וואס ס'קוקט נישט אויס אזוי) אין בפרט ווען מ'לעבט אין א סעסייעטי ווי מ'וויל יענם נאכטון (וואס די גייסט נישט טוישן) אבער וועט נישט אזוי שנעל ארויסשלעפן פון דעם רענט ענוועלאופ ווען זי וועט זען ווי במציאות איז יעצט נישט דא קיין געלט פאר די רענט,
אויב גייסטו אויף דעם סיסטעם קומט צו צווי תנאים ס'זאל ארבעטן,
1) סטאפ צו ניצן קרעדיט קארטלעך, חוץ ווען די האסט "קעש" אין די האנט עס צו באצאלן (נישט קיין חשבון פון ווי צו באצאלן...)
2) פראביר נישט צו האלטן די געלט נאר באצאל ביללס ווי גראסערי וכדו' Right away ווען די האסט די געלט דערפאר, לאזן וואקסן ביללס איז געפערליך.
דער אויבעשטער זאל העלפן זאלסט מאכן א באנטש געלט וועסטו שוין אוטאמאטיש אנפייפן דיין שוויגער אין נישט דארפן ניצן מיינע עצות
הצלחה רבה
איך פלעג אויך נוצן די סיסטעם פון די ענוועלאופס, יענע תקופה איז ביי אונז געווען די רוהיגסטע, טראץ וואס מען האט נישט געמאכט קיין סאך געלט, אבער מען איז א יעדן חודש אויסגעקומען מיט אלע הוצאות אהן קיין קאפ-ווייטאג, וויבאלד מען האט שוין אנפאנג חודש אנגעפאנגען אוועק-צו-לייגן
הצלחה רבא
1) רוב מענטשן שיקן נישט די יולדת אין קימפעטארין-היים ביים ערשטן קינד. חוץ אויב מ'קען ממש נישט גיין צו די שוויגער.
2) רוב מענטשן מאכן נישט דעם ערשטן וואך-נאכט אין שטוב. - נאכאמאל חוץ אויב מ'קען נישט ביי די שוויגער. דאס מאכן א וואך נאכט אין שטוב איז א גרויסע עקספענס.
3) א יונגערמאנטשיק וואס צאלט פאר א מוהל מער פון א מאה, איז אויסגעברענגט. ממילא א באלעבאס. א מוהל וואס באליידיגט זיך, TOO BAD.
4) שלום זכר, מאכט מען א שול, פאר א מינימאלע פרייז. אויב ווילסטו געפעלן פאר דיינע חברים... פליז הער אויף צו וויינען דא. און טאקע שוין.
עס קוקט מיר אויס ווי דער שרייבער איז א קנעכט פאר די חברים - לאז ארויס די שוויגער און הער אויף געפעלן דיינע חברים.
-
- שר חמישים
- תגובות: 81
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 24, 2017 11:14 am
מצלמה האט געשריבן:איך וויל נישט קריטיקירן, אבער ס'קוקט עפעס אויס ווי מ'האט אביסל צופיל אויסגעגעבן אן א חשבון.
1) רוב מענטשן שיקן נישט די יולדת אין קימפעטארין-היים ביים ערשטן קינד. חוץ אויב מ'קען ממש נישט גיין צו די שוויגער.
2) רוב מענטשן מאכן נישט דעם ערשטן וואך-נאכט אין שטוב. - נאכאמאל חוץ אויב מ'קען נישט ביי די שוויגער. דאס מאכן א וואך נאכט אין שטוב איז א גרויסע עקספענס.
3) א יונגערמאנטשיק וואס צאלט פאר א מוהל מער פון א מאה, איז אויסגעברענגט. ממילא א באלעבאס. א מוהל וואס באליידיגט זיך, TOO BAD.
4) שלום זכר, מאכט מען א שול, פאר א מינימאלע פרייז. אויב ווילסטו געפעלן פאר דיינע חברים... פליז הער אויף צו וויינען דא. און טאקע שוין.
עס קוקט מיר אויס ווי דער שרייבער איז א קנעכט פאר די חברים - לאז ארויס די שוויגער און הער אויף געפעלן דיינע חברים.
ס'קען איר זענט גערעכט אבער די מציאות היינט איז אז אינטער 200$ איז Under Paid (גיי ווייס פארוואס ער דארף בכלל באקומען מער ווי 50$ ער פגר'ט דאך צו באקומען דאס מוהלות אבער דאס איז די מציאות) זעה באזונדערע אשכול ערגעץ דא אויף אייוועלט
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 433
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג ינואר 05, 2017 12:44 pm
יליד אונגארן האט געשריבן:מצלמה האט געשריבן:איך וויל נישט קריטיקירן, אבער ס'קוקט עפעס אויס ווי מ'האט אביסל צופיל אויסגעגעבן אן א חשבון.
1) רוב מענטשן שיקן נישט די יולדת אין קימפעטארין-היים ביים ערשטן קינד. חוץ אויב מ'קען ממש נישט גיין צו די שוויגער.
2) רוב מענטשן מאכן נישט דעם ערשטן וואך-נאכט אין שטוב. - נאכאמאל חוץ אויב מ'קען נישט ביי די שוויגער. דאס מאכן א וואך נאכט אין שטוב איז א גרויסע עקספענס.
3) א יונגערמאנטשיק וואס צאלט פאר א מוהל מער פון א מאה, איז אויסגעברענגט. ממילא א באלעבאס. א מוהל וואס באליידיגט זיך, TOO BAD.
4) שלום זכר, מאכט מען א שול, פאר א מינימאלע פרייז. אויב ווילסטו געפעלן פאר דיינע חברים... פליז הער אויף צו וויינען דא. און טאקע שוין.
עס קוקט מיר אויס ווי דער שרייבער איז א קנעכט פאר די חברים - לאז ארויס די שוויגער און הער אויף געפעלן דיינע חברים.
ס'קען איר זענט גערעכט אבער די מציאות היינט איז אז אינטער 200$ איז Under Paid (גיי ווייס פארוואס ער דארף בכלל באקומען מער ווי 50$ ער פגר'ט דאך צו באקומען דאס מוהלות אבער דאס איז די מציאות) זעה באזונדערע אשכול ערגעץ דא אויף אייוועלט
די שדכנים לויפן מיר נאך פונקט ווי די מוהלים, סאו פארוואס פארן שדכן איז 1500 אונטערגעצאלט (זוך די אשכולות) און פארן מוהל איז מער ווי 50 איבערגעצאלט..?
דער שדכן פגר'ט פארן שידוך פונקט ווי דער מוהל פארן ברית, ביידע דארפן דאס פאר פרנסה, ביידע האבן מער ווייניגער %80 - %90 דורכפעלער ווי נישט די שידוך ווערט און נישט דער אבי הבן נעמט זיי, סאו מאי חזיך דסומק טפי וכו'?
-
- שר מאה
- תגובות: 175
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג נובעמבער 12, 2015 5:45 pm
-
- שר חמישים
- תגובות: 81
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 24, 2017 11:14 am
דניאל בוימענגארטן האט געשריבן:יליד אונגארן האט געשריבן:מצלמה האט געשריבן:איך וויל נישט קריטיקירן, אבער ס'קוקט עפעס אויס ווי מ'האט אביסל צופיל אויסגעגעבן אן א חשבון.
1) רוב מענטשן שיקן נישט די יולדת אין קימפעטארין-היים ביים ערשטן קינד. חוץ אויב מ'קען ממש נישט גיין צו די שוויגער.
2) רוב מענטשן מאכן נישט דעם ערשטן וואך-נאכט אין שטוב. - נאכאמאל חוץ אויב מ'קען נישט ביי די שוויגער. דאס מאכן א וואך נאכט אין שטוב איז א גרויסע עקספענס.
3) א יונגערמאנטשיק וואס צאלט פאר א מוהל מער פון א מאה, איז אויסגעברענגט. ממילא א באלעבאס. א מוהל וואס באליידיגט זיך, TOO BAD.
4) שלום זכר, מאכט מען א שול, פאר א מינימאלע פרייז. אויב ווילסטו געפעלן פאר דיינע חברים... פליז הער אויף צו וויינען דא. און טאקע שוין.
עס קוקט מיר אויס ווי דער שרייבער איז א קנעכט פאר די חברים - לאז ארויס די שוויגער און הער אויף געפעלן דיינע חברים.
ס'קען איר זענט גערעכט אבער די מציאות היינט איז אז אינטער 200$ איז Under Paid (גיי ווייס פארוואס ער דארף בכלל באקומען מער ווי 50$ ער פגר'ט דאך צו באקומען דאס מוהלות אבער דאס איז די מציאות) זעה באזונדערע אשכול ערגעץ דא אויף אייוועלט
די שדכנים לויפן מיר נאך פונקט ווי די מוהלים, סאו פארוואס פארן שדכן איז 1500 אונטערגעצאלט (זוך די אשכולות) און פארן מוהל איז מער ווי 50 איבערגעצאלט..?
דער שדכן פגר'ט פארן שידוך פונקט ווי דער מוהל פארן ברית, ביידע דארפן דאס פאר פרנסה, ביידע האבן מער ווייניגער %80 - %90 דורכפעלער ווי נישט די שידוך ווערט און נישט דער אבי הבן נעמט זיי, סאו מאי חזיך דסומק טפי וכו'?
איך האב נישט געוואלט אריין גיין אין די נושא, ס'איז שוין דא א אשכול ערגעץ ווי פאר דעם, אבער סתם להסביר ס'איז דירעקט נישט אזוי ווי איר זאגט, ס'איז דא כמה מוהלים וואס האבן בעצם פרנסה אבער פראבירן זאל זיין נעפיו אים נישט נעמען אלץ מוהל, משא"כ ביי שדכנות, אין בכלל איז עס אינו דומה, ביי שדכנות ווילסטו דער שדכן זאל דיך נאכלויפן אין די דארפסט צוקומען צום שדכן פונקט ווי ער צו דיר ממילא איז נישט מער ווי נארמאל זאלסט אים באצלן פאר די ארבעט, משא"כ ביי מוהלים כמה מוהלים איכא בשוקא
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 433
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג ינואר 05, 2017 12:44 pm
חדשות האט געשריבן:דברים אלו האט געשריבן:נארישע צוזאמשטעל א שדכן און א מוהל ולא קרב זה אל זה
ריכטיג. כרחוק מזרח ממערב.
(נאך קיינמאל נישט געטראפן קייו אבי הבן וואס זיין קינד איז שוין 9 טאג אויב דאס קינד איז געזונט..... 22 יעריגע בחורים קען איך גענוג און נאך. סארא צוזאמשטעל.)
אופס, נישט ביי יעדן ארבעט די סארקאזעם קנעפל. ....
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 16 געסט


text:
גוגל קא אפ
גוגל קא-אפ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
גוגל האט דאס אנאנסירט דעם 24סטן אקטאבער 2006.
דאס איז א וועג ווי אזוי ווער ס'וויל קען מאכען א אייגענע זוכמאשין באזירט אויף גוגל'ס אייגענעם זוכמאשין. ס'איז אומזיסט אזוי ווי כמעט אלע גוגל'ס פראדוקטן
דאס מיינט: אזוי ווי גוגל טרעפט אלעס, סיי זשאנק סייט'ס און סיי געהעריגע, קען מען דורך קא-אפ אויסשטעלן וועלכע וועבזייטלעך ס'זאל זיכען, און אויך וועלכע ענין צו למשל נאר אידישע וועבזייטלעך, אדער נאר וויסענשאפטליכע וועבזייטלעך.
וויאזוי ארבעט עס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מ'גייט אריין צו דעם לינק פון אונטן און קליקסט אז איר ווילט מאכן א נייע (Custom Search Engine), דארט לייגט מען אריין דעם נאמען וויאזוי ס'זאל הייסן,
- און קומענדיגע באקס: פאר וואסערע ענין דאס איז,
- קומענדיגע: keywords,
- קומענדיגע: וועלכע וועבזייטל ס'זאל זוכן, מ'קען אריינלייגען א גאנצע וועבזייטל, אדער נאר איין פעידזש פון א וועבזייטל, - מ'קען אלעמאל צולייגען און אראפנעמן וועבזייטלעך -
- קומענדיגע: צו ס'זאל זוכן נאר די וועבזייטלעך, אדער ס'זאל זוכן דעם גאנצן וועב נאר ס'זאל אונטערשטרייכן די וועבזייטלעך, און יעצט האט איהר שוין א אייגענע זוכמאשין,
מ'קען דאס יעצט ארויפלייגן אויפ'ן אייגענעם וועבזייט
- אדער נאר די פארם פון זיכען, אין נאכדעם ביי די רעזולטאטען גייט עס אריבער צו גוגל,
- אדער אז די רעזולטאטען זאלען אויך זיין אויפ'ן אייגענעם וועבזייטל, צו אזוי צו אזוי, דארף מען קאפיען די קאוד אדער ביידע צום אייגענעם וועבזייטל, און דאס איז עס, און נאכאמאל ווען איהר לייגט ארויף א נייע וועבזייטל ביי גוגל זעיט מען עס גלייך (ביי די רעזולטאטען) אפילו ביים איייגענעם סייט פארם.
גוגל מארקער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
צו מאכען גרינגער ארויפצולייגען וועבזייטלעך איז דא "גוגל מארקער" דאס העלפט אז טאמער איז מען אויף א דף וואס מ'וויל ארויפלייגן אויפ'ן זוכמאשין גייט מען צו לינק'ס אין favorites, מ'קליקט אויף גוגל מארקער און ס'איז אינעווייניג, צו ניצען גוגל מארקער דארף מען עס דאינלאודן
ווער ניצט עס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
בבא קמא איז איין פארטעל וואס האט שטארק אויסגעניצט די געלעגענהייט און איינגעקויפט מאמענטום, ביים מאכן א זוכמאשין ביי קא-אפ פאר נאר אידישע זאכען, זיי האבען אויף יעצט אן ערך פון 900 וועבזייטלעך.
זייער האימפעידזש ביי גוגל איז דא (1). זייער אייגענע איז דא (2).
וועבלינקס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
בבא קמא פראיעקט פון קא-אפ
גוגל זוך מכשיר • גוגל כלים פאס • זשימעיל • גוגל שמועס • גוגל קא אפ • גוגל נייעס • גוגל דעסקטאפ • גוגל דאקומענטן • גוגל לייענער • גוגל אלערטס • גוגל מאפע • גוגל ווידעא • גוגל אנאליטיקס • בלאגער • גוגל פינאנץ • לעבס • גוגל בילדער • גוגל ביכער • פרוגעל • גוגל ערד • גוגל בוקמארקס • יוטוב • גוגל גרופעס


text:
דער באריכט דעם זונטאג קומט עטליכע טאג נאכדעם וואס דער רוסישער פרעזידענט וולאדימיר פוטין האט - אין א רעדע צום פארלאמענט - עפנטליך געווארנט אמעריקע איבער אן איבערשפיל פונעם קובאנער מיסיל קריזיס, און געסטראשעט אז רוסלאנד וועט אטאקירן אין אמעריקע אויב זי שטעלט מיסיל סיסטעמען אויף אייראפעאישע באדן.
רוסלאנד פארעפנטליכט ליסטע פון אמעריקאנער צילן [ווידיא]
דער באריכט דעם זונטאג קומט עטליכע טאג נאכדעם וואס דער רוסישער פרעזידענט וולאדימיר פוטין האט - אין א רעדע צום פארלאמענט - עפנטליך געווארנט אמעריקע איבער אן איבערשפיל פונעם קובאנער מיסיל קריזיס, און געסטראשעט אז רוסלאנד וועט אטאקירן אין אמעריקע אויב זי שטעלט מיסיל סיסטעמען אויף אייראפעאישע באדן.


text:
פאטער ס טאָג איז אַפּראָוטשינג און אויך אונדזער געלעגנהייַט צו געבן אַ קליין סימען פון אַפּרישייישאַן צו די מערסט וויכטיק מענטש אין אונדזער לעבן. דער מענטש וואס האט שטענדיק געווען דאָרט מיט אונדז און וואס איז אונדזער רעפֿערענץ ביי פּערסאַנאַלי און פּראַפעשאַנאַלי. א העלד, וואוהין איר קוק בייַ אים. Continue reading
העלא
ברוכים הבאים צו מיר זענען געמאכט אין ספּאַין זשורנאַל, די פּלאַץ ווו איר וועט געפֿינען אַלע די אינפֿאָרמאַציע וועגן די בעסטער גאָורמעט פּראָדוקטן אין ספּאַין אַזאַ ווי וויינז, טשיזיז, יבעריאַן, מאַסלינע ייל, אאז"ו ו. גלייבן זייטלעך צו באַזוכן, זייערע אָונערז, די בעסטער פּראָמאָטיאָנס, פיעסעס אויף די Gran Vía און פיל מער. מיר זענען געמאכט אין ספּאַין איז Continue reading


text:
ספרי הבעל שם טוב > כתר שם טוב > הוספות > נז
מלאכי ג, יב: כי תהיו אתם ארץ חפץ אמר ה' צבאות.
עס שטייט כי תהיו אתם ארץ חפץ אמר ה' צבאות, אָט אַזוי ווי די גרעסטע חכמים וועלן אייביג ניט דערגיין די גרויסע טבעיות'דיקע אוצרות, וועלכע השי"ת האט טובע געווען בארץ, אַז הכל הי' מן העפר161, אָט אַזוי קען קיינער ניט דערגיין די גרויסע אוצרות וואָס ליגן אין אידן, וואָס זיי זיינען דעם אויבערשטנ'ס ב"ה ארץ חפץ. וסיים הבעש"ט: איך וויל מאַכן פון אידן, אַז זיי זאָלן געבן דעם יבול, וואָס דעם אויבערשטנ'ס ב"ה אַ ארץ חפץ קען געבן162.