text:
30סטן אויגוסט
דעם 30סטן אויגוסט איז דער 242סטער טאג פון יאר (243סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 123 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1908 - דער טשערנאוויצער קאנפערענץ, די ערשטע קאנגרעס פאר יידיש, קומט צוזאמען אין טשערנאוויץ, הויפטשטאט פון בוקאווינא
- 1945 - באפרייונג פון האנג קאנג
- 1991 - אזערביידזשאן פראקלאמירט זיין זעלבשטענדיקייט פונעם סאוועטן פארבאנד
- 1999 - די איינוואוינער פון מזרח טימאר שטימען פאר בעד זעלבסשטענדיקייט אין א רעפערענדום
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1871 - ערנעסט ראדערפארד, ניי-זילענדער פיזיקער (געש' 1937)
- 1930 - ווארען באפעט, אמעריקאנער מיליאנער
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1483 - לואי דער עלפטער מלך פון פראנקרייך (געב' 1423)
- 1940 - דזשאזעף דזשאן טאמסאן, ענגלישער פיזיקער (געב' 1856)


c: text/html

text:
באָללאַרד לאַמפּ דורך שיין שנעק פֿאַר מעניו
אין די טעג די דאַניש סאָרט מעניו לאָנטשיז די ינאַווייטיוו באָללאַרד לאַמפּ פון די אמעריקאנער דיזיינער, שיין שנעק. די פארבן און שאַפּעס פון באָללאַרד לאַמפּ זענען ווייך און מינימאַל. א קיל לאָמפּ מיט וועריד אַדזשאַסטמאַנט און אַ שנור אַלאַוינג איר צו פאָקוס דיין לייטינג ווו דאַרפֿן עס. & נבספּ; & נבספּ; שיין שנעק איז ארבעטן פון זיין סטודיאָ - […]
די זאָטל טשער
אין די גיפס & ינלענדיש א פער אין ליללעסטרøם לעצטע וואָך איך געפאלן אין ליבע מיט די שיין סאַדדלע טשער דיזיינד דורך אַנגעלל, וויללער & אַאַרסעטה. קאָמבינינג אַ נעסט-ווי קאָסינעס צו אַ האַרט סטרוקטור, עס ס איז אַ באַשיידן און פרייַנדלעך שטול. געהייסן פֿאַר די קושאַנז, וואָס הענגען איבער די געווער ווי סאַדאַלז, און וואָס שטריך נוצלעך פּאַקאַץ פֿאַר […]
מאָדערן און מאָדערן משפּחה צוריקציענ
היים רייַזע | דאס היים איז פון אַ פייַכט און פינצטער “ציגאַר קעסטל” צו אַ מאָדערן און מאָדערן משפּחה צוריקציענ. לעגאַמרע ריבילד & פארוואנדלען אין אַ ובער קיל משפּחה היים דורך אַ משפּחה אין דענמאַרק. א גאַנץ ריכאַבילאַטיישאַן ריזאַלטיד אין אַ שטוב אַז מאַסטערפאַלי קאַמביינז מסורה און מאַדערנאַטי. די הויז איז געווען רענאַווייטיד מיט רעספּעקט פֿאַר […]
היים מיט גרוי ווענט
היים רייַזע | שיין היים מיט גרוי ווענט. די נייטראַל קאָליר סכעמע קריייץ אַ מאָדערן און היימיש פילן. די בעט און סאָפע זענען אויך געהאלטן אין גרוי טינץ, וואָס מאַכן די רומז קוקן זייער פרידלעך. די שוואַרץ קיך און די מירמלשטיין שטאָק זענען טאַקע אַמייזינג. איך ליבע אַלע די גרין געוויקסן און שיינע פרטים אין […]
א היים אין נייטראַל פארבן
דעם שטוב אין נייטראַל פארבן דיזיינד דורך רעמי מעידזשערס איז באמת ביידע רילאַקסינג און עלעגאַנט. די מישן פון נייטראַל פיקסטשערז, מאָדערן בליץ און די שיין סטאַקאָו סטעליע פרטים קריייץ אַ הייַנטצייַטיק אָרט וואָס איז ייביק און סאַפיסטאַקייטיד. ליבע דער ריין שורות און נייטראַל פּאַלעטטע, אַ ווינינג קאָמבינאַציע יעדער צייַט.
פרוכט קרייט יוניט
די באַינעס & פריקקער פרוכט קרייט יוניט ניצט הייַנטצייַטיק פּאַפּס פון קאָלירן און קיל גראַפיקס צו מאַכן אַ פאַנגקשאַנאַל שטיק מער פּאַסן פֿאַר די היים. די נידעריק, שלאַנק פרוכט קרייט אַפּאַראַט טוט ניט נעמען אַרויף אַ גרויס געשעפט פון פּלאַץ און אָפפערס אַ פּלאַץ פון ווערטפול סטאָרידזש אָרט אין דער טיף פרוכט קרייט גאַטקעס. & נבספּ; & נבספּ; די גאַטקעס זענען אויך […]
היים רייַזע סידני פּענטהאָוסע
די מעבל און היים סכוירע זיצער ספּענס & לידאַ זענען געבעטן דורך די קרוין גרופע צו נוסח איינער פון זייער סאָרט נייַ פּענטהאָוסע אויף די שפּיץ שטאָק פון זייער באַלד צו עפענען וויקינג דורך קרוין אין וואָטערלו, סידני. ספּענס & לידאַ האָבן פאָוקיסט אויף געבראכט די אַרויס וועלט אין צו שאַפֿן די לעצט אין לוקסוס […]
די נייע אַלט ליכט דורך קימו
די ניו ישן ליכט דורך קימו דיזיין מימיקס די טראדיציאנעלן אויסזען פון אַ לאַנטערן און מאכט אַ קלאַסיש מזרח-מערב קשר. די טייוואַן-באזירט סטודיאָ האָבן באשאפן די ניו ישן ליכט מיט אַן אינדוסטריעלע-נוסח רעפלעקטאָר אַטאַטשט צו אַ פּאַפּיר לאַנטערן דיפפוסער אַז קענען זיין פּולד אַראָפּ אָדער קאַלאַפּסט אויס פון דערזען צו בייַטן די לייטינג ינטענסיטי. […]
מעניו דזשוודאַ קאָנקרעטע לאַמפּ
מעניו דזשוודאַ קאָנקרעטע לאַמפּ איז אַ יידל און רוי לאָמפּ דורך דזשאָנאַס וואַגעלל. די לאָמפּ געמאכט פון קאָנקרעט, מעש און גלאז, וועט פּאַסיק בישליימעס מיט פאַרשידענע טייפּס פון ינטיריערז. & נבספּ; & נבספּ; די סטאָקכאָלם-באזירט דיזיינער דזשאָנאַס וואַגעלל הצלחה מיקסעס די יידל און די רוי אין אַ שיין ביסל לאָמפּ מיט באַטאָנען באַזע און מעש קנעפּל. גרייט […]
טאָוטשוואָאָד טשער דורך לאַרס בעלער פדזשעטלאַנד
טאָוטשוואָאָד טשער דורך לאַרס בעלער פדזשעטלאַנד קומט פון די נאָרוועגיש דיזיינער ס האַרץ גלויבן אַז יומאַנז נוץ פון טעגלעך ינטעראַקשאַן מיט נאַטירלעך מאַטעריאַלס. טאָוטשוואָאָד איז אַ ווערסאַטאַל און וועלקאַמינג ווודאַן שטול מיט אַלע יבעריק פרטים אַוועקגענומען און עס מוסיף אַ רירן פון נאַטור אין וואָכעדיק לעבן. Norwegian designer Lars Beller Fjetland feels strongly that people benefit […]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1866
1866 איז דאס 66סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1866 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 24סטן יולי - טענעסי איז דער ערשטער שטאַט וואס קערט צוריק צו די פאראייניגטע שטאטן נאכן אמעריקאנער בירגערקריג
- 27סטן יולי - געענדיגט לייגן דעם קאבל אונטערן אטלאנטישן אקעאן, וואס דערמעגלעכט טראנס-אטלאנטישע טעלעגראף פארבינדונג
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 12טן אקטאבער - ראמזיי מאקדאנאלד, פרעמיער מיניסטער פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1937)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 29סטן מערץ - רבי מנחם מענדל שניאורסאהן, דריטער אדמו"ר פון חב"ד, דער "צמח צדק" (געב' 1789)


text:
הלכה
הלכה איז דער אידישער באגריף וויאזוי זיך צו פירן אויף די וועלט ביים לעבן און ביים טויט. עס איז א מאדערן ווערסיע פון תרי"ג מצוות.
עס איז דא א 4 טיילן שלחן ערוך: חושן משפט געלט און האנדל. יורה דעה - כשרות. אורח חיים טעגליכע פירונגען. און אבן העזר - מאן און ווייב.
לעצטענס איז דא דער משנה ברורה וואס זענען פארשריבן אלע מאדערן הלכות.
עס איז דא וואס זענען צווישן איין מענטש און אנדערן. און צווישן גאט אין דעם מענטש.
צענטראלע טעמעס אין הלכה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דאווענען און ברכות -
- שבת -
- כשרות - הלכות וואס מען מעג און וואס מ'טאר נישט עסן. הלכות פון כשרות פארנעמען א באמערקלכען טייל פון יורה דעה אין שולחן ערוך.
- נידה - דער איסור פון געשלעכטלעכע באציאונגען מיט א פרוי בשעת איר חודשלעכן פעריאד און נאכהער. דאס ווערט פארשריבן אין דער משנה אין מסכת נדה, אין רמב"ם אין ספר קדושה, און אין שולחן ערוך אין חלק יורה דעה.


text:
מסכת ברכות
מסכת ברכות איז די ערשטע מסכתא פון די ששה סדרי משנה. זי איז אריינגעלייגט אין סדר זרעים וויבאלד די מסכתא האנדלט זיך ארום הלכות ברכות וואס האט צו טון מיט עסן, כאטשיג עס האנדלט זיך נישט פון מצוות התלויות בארץ. דער רמב"ם פרעגט טאקע די שאלה און ענטפערט אז וויבאלד ברכות איז דער יסוד פון יידישקייט איז עס געשטעלט געווארן אלס די ערשטע מסכתא.
די מסכתא האט ניין פרקים, און זי איז די איינציגסטע מסכתא פון סדר זרעים וואס האט תלמוד בבלי. זי האט 63 בלעטער אין תלמוד בבלי, און 68 בלעטער אין תלמוד ירושלמי.
נעמען פון די פרקים (קאפיטלעך) אין דער מסכתא[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מאימתי - וועגן ליינען קריאת שמע
- היה קורא
- מי שמתו
- תפלת השחר - וועגן שמונה עשרה
- אין עומדין
- כיצד מברכין - דינים פון ברכת הנהנין
- שלשה שאכלו - דינים פון בענטשן
- אלו דברים
- הרואה


text:
איסלאם
איסלאַם (אראביש: إسلام) איז אַ מאָנאָטעיִסטישע רעליגיע װאָס איז אױפֿגעשטעלט געװאָרן דורך מוחמד, אינעם 7טן יארהונדערט אין דעם אראבישן האלבאינזל.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מוחמד האט אנגעגעבן אז ער האט געהאט א חזיון פון מלאך גבריאל, וועלכער האט אים מבשר געווען די בשורת האמונה און אים אנגעבאטן דאס צו פארשפרייטן. מוחמד האט באלד דערנאך אנגעהויבן צו פארשפרייטן די נייע רעליגיע, און האט זיך געשאפט פילע נאכפאלגער. דאס ערפאלג פון דער נייער באוועגונג האט אים געגעבן שטיצע אויף אנצוגיין ווייטער, און מוחמד האט זיך ארויסגעלאזט אויף א קאמפיין איבער צו פירן אלע מענטשן פון זיין לאנד, און דערנאך פון די ארומיגע לענדער, צו זיין גלויבן.
דאס איסלאמישע גלויבן האט געפועל'ט אויף צו פאראייניגן דאס אראבישע פאלק, וועלכע זענען ביז דאן געווען פארשפרייט אין פילע שבטים איבער די מדבריות פון אראביע, און זיי אויפגעבויעט אלץ א מעכטיגע סאציעלע און מיליטערישע קראפט. א גייסט פון קנאות האט געשוועבט צווישן די ניי-גלויביגע מוסולמענער, און זיי האבן זיך אנגעגארטלט צו פארשפרייטן איסלאם צו אלע פעלקער ארום. דאס האט געפירט צום אויפבוי פון דעם אראבישן אימפעריע אונטערן פירערשאפט פון דעם קאליף, און האט אריינגענומען פילע לענדער אין אזיע ביז אין ווייטן אייראפע.
עס איז דאָ הײַנט אין דער װעלט אומגעפֿער 1.3 מיליאַרד מוסולמענער.
יסודות פון איסלאם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איסלאמישער גלויבן פארלאנגט מען זאל גלויבן אין איין איינציגער גאט און אין זיינע נביאים. זיי נעמען אן אלע נביאים פון דער תנ"ך, אריינגערעכנט די אבות, משה, שמואל, דוד, וכדו'. אויך גלייבן זיי אין דעם ברית חדשה פון די קריסטן, און האלטן אז ישו הנוצרי איז געווען א נביא אבער נישט קיין גאט. זיי גלייבן אז מוחמד איז געווען דער לעצטער נביא, און עס איז א פליכט אויף דער מענטשהייט אנצונעמען זיינע לערנונגען אלץ די רייד פון גאט. זיינע לערנונגען זענען געווארן אפגעשריבן אין דעם קוראן, וועלכע איז דאס הייליגע בוך פאר מוסולמענער.
די פינף עמודים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איסלאם פארלאנגט טריישאפט צו די פאלגענדע פינף הויפט פרינציפן.
שאַהאַדאַ (עדות זאגן - סהדא) - דער וויכטיגסטער פרינציפ אין איסלאם איז צו ערקלערן מיטן מויל אז קיינער איז נישט ווערט מען זאל אים דינען נאר גאט אליין, און אז מוחמד איז דער שליח פון גאט. דער פרינציפ מוז געזאגט ווערן ביי יעדן תפלה, און מיט דעם דעקלעראציע ווערט א נישט-מוסולמענער אפיציעל אריבער געברענגט צו איסלאם.
סאַלאַתּ (געבעט - צלאה) - מוסולמענער מוזן אפרעכטן סאַלאַתּ (תפלות) פינף מאל א טאג אלץ אן אקט פון שעבוד און קבלת עול צו גאט. דאס ברויך דינען אלץ א דערמאנונג אויף זיך צו פירן אויפ'ן גוטן וועג און זיך צוריקהאלטן פון שלעכטס. דאס אפרעכטן די תפלות האט א ספעציעלן סדר, וועלכע רעכנט אריין ווידוי בפה מיט קניען און בוקען, וואס מוסולמענער גלייבן אז דער מלאך ג'יבריל (גבריאל) האט אויסגעלערנט פאר מוחמד.
זאַקאַתּ (געבן צדקה - זכאה) - געבן צדקה פאר ארימעלייט און אנדערע באדערפנדע מוסולמענער פון דעם אייגענעם רכוש. דער פרינציפ איז געמאכט אויף צו פארגרינגערן עקאנאמישע שוועריגקייטן און אויף צו פארמיידן אומגלייכהייט ביי מענטשן.
צאַום (פאַסטן - צוֹם) - מוסולמענער זענען אנגעבאטן צו פאסטן אין דעם חודש פון ראַמאַדאַן. עס איז דאן פארבאטן צו עסן, טרינקען, אדער פירן געשלעכט פון אינדערפרי ביז'ן זון אונטערגאנג. אין דעם חודש ווערט מען אנגעבאטן זיך אריינצוקלערן אין די מעשים וואס מען טוט, און זיך ספעציעל צוריקהאלטן פון זינד און זיך פאָרנעמען גלייכע פירונגען אויפ'ן עתיד.
חאַג' (פייערונג - חג) - דער חאַג' איז דער געבאָט אויף עולה רגל צו זיין כאטשיג איין מאל אין לעבן צו דעם קאַאבּאַ אין דער איסלאמישע הייליגע שטאט מעקאַ. דער חאַג' קומט פאר אין דעם חודש דוּ-אַל-כידזאַ, און איז א געבאָט פאר יעדער מוסולמאן וואס קען דאס פיזיש און פינאנציעליש מקיים זיין.
פון די איסלאַמישע געזעצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ווען איינער מארדעוועט א צווייטן מעג איינער פון דעם קרבן'ס משפחה נקמה נעמען און הרגענען דעם פארברעכער אזוי ווי ס'איז געווען ביי די יידן אין די צייטן פון דער תורה. אזוי ווי עס שטייט: מוֹת-יוּמַת הַמַּכֶּה, רֹצֵחַ הוּא: גֹּאֵל הַדָּם, יָמִית אֶת-הָרֹצֵחַ--בְּפִגְעוֹ-בוֹ במדבר ל"ה
- זאט אויך: קאראן
לינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- Islam Blog
- cennet - איסלאם ספּעציעלע זײַטן


text:
מינאריטעט רעגירונג
א מינאריטעט רעגירונג פאסירט אין דער פארלאמענטארער רעגירונג סיסטעם ווען מער ווי צוויי פארטייען צעטיילן זיך מיט די זיצן און די פארטיי מיט די מערסטע זיצן ציילט נאך אלץ ווייניגער ווי די אנדערע פארטייען.
רוב מאדערנע רעגירונגען פון דער וועלט האבן א פארלאמענטארער סיסטעם און א מינאריטעט רעגירונג פאסירט פון צייט צו צייט. אין רוב פעלער וועלן די אפאזיציע פארטייען פרובירן אראפברענגן די מינאריטעט רעגירונג ווי שנעלער. מינאריטעט רעגירונגן האלטן געווענליך אן בערך א יאר צייט.
אין מדינת ישראל איז פאראן צענדליגער פארטייען און דארט האט קיין איין רעגירונג נאך נישט געווינען א מאיאריטעט.


text:
איי
אייער איז טייטש די באשטאנדטייל פון אן ארגאניסם וואס געהערט צו די נקבה חלק און איז וואס זי גיבט פאר ריפראדאקציע.
- ביי פיש און/אדער פייגלעך ווערן די אייער איינגעזייט דורך די זרע פון די זכר אדער אינעווייניג אין די נקבה (אזוי איז ביי פויגל) אדער אינדרויסן (אזוי איז ביי פיש). וואס דאס מיינט איז אז די איי ווערט געמאכט אין די נקבה, אבער די ניי באשעפעניש ווערט געמאכט ערשט נאכן זייען פון די זכר. עס דערנערט זיך פון די אייגענע דערנערונגען וואס געפינט זיך אין די איי. דערנאך קומט דאס ארויס פון די איי אינדרויסען פון די נקבה/מוטער.
- די אייער איז געווענליך די בשטאנדטייל פון א באשעפעניש וואס מאכט דעם באשעפעניש, ווייל די זרע פון די זכר ווערט חרוב אין די איי, און נאר די איי איז וואס מאכט דעם באשעפעניש. סיידן פון די גענעטישע חלקים וואס די זכר גיבט.
- איי פון א הין איז זייער א גוטע און נארהאפטיגע עסנווארג, זייענדיג זייער רייך אין פראטין, און איז די מערסטע געזונט אויב מען קאכט דאס אויף אין הייס וואסער פאר כאטש צען מינוט.
- עס איז אויך דא איי פון פיש וואס מען קען עסן.


text:
פרענקלין דעלאנא רוזעוועלט
פרענקלין דעלאַנאָ רוזעוועלט (30סטן יאנואר, 1882 - 12טן אפריל, 1945) איז געווען דער 32טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, א דעמאקראט. ער האט געדינט פון: 4טן מערץ 1933 ביז: 12טן אפריל 1945.
איידער זיין לויפן פארן פרעזידענטליכן פאסט, איז ער געווען גובערנאטאר פון ניו יארק, וואו ער האט זיך באקענט מיט די לאקאלע אימיגראנטן, וואס האבן אריינגערעכנט אסאך יידן, וואס האבן אים געשטיצט אין זיינע פאליטישע פארמעסטן. ביי זיין לויפן צום ערשטן מאל פאר פרעזידענט, האט ער פארגעשלאגן דעם נייע ארדענונג פלאן, וואס איז גערופן געווארן "ניו דיל", דורך זיינע פיינט איז עס גערופן געווארן "דזשו דיל", ער האט טאקע געהאט אין זיין אדמיניסטראציע אסאך יידן אין פארשידענע פאסטנ.
ער האט געליטן פון די פאליא קראנקייט, וואס איז א קראנקייט וואז שעדיגט די פוס, און דער באטראפאנער קען נישט גיין. ער האט געכאפט די קראנקייט אויגוסט 1921, ווען ער איז געווען אויף וואקאציע אין קאנאדע. רוזעוועלט איז אייביג געשטיפט געווארן אין א ראדשטול, אבער ערשט נאך זיין טויט האבן די אמריקאנער אנטדעקט אז זייער פרעזידענט איז געווען קראנק דורכאויס זיין גאנצן קאדענץ, אנדעם וואס זיי זאלן וויסן דערפון.
אין יאר ה'תרצ"ג האט ער איינגעפירט "די נייע ארדענונג" אלס א אויסלעזונג אויף די וועלט ווירטשאפט קריזיס ווען די בורסע אין USA איז אומגעפאלן אין יאר ה'תרפ"ט. דער געדאנק פון די נייע ארדענונג איז געווען צו אָפזאגן די אלטע עקאנאמישע מעטאד פון קאפיטאליזם, און לאזן די רעגירונג זיך אריין מישן אין די בירגערס פערזענליכע ווירטשאפט.
ער ווערט פארעכנט אלס איינער פון די פיר אויסגעצייכנסטע פרעזידענטן, וואס האבן געהערשט איבער די פאראייניקטע שטאטן.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מאנהעטן פראיעקט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – מאנהעטן פראיעקט
דעם 2טן אויגוסט 1939 האט אלבערט איינשטיין געוואנדן אין א בריוו צו רוזעוועלט אין וואס ער האט שטארק געווארענט וועגן דער מעגלעכקייט פון נאצי דייטשלאנד צו אנטוויקלען נוקלעארע וואפן. צוליב דעם בריוו האט דער פרעזידענט געהייסן פארשטארקן די פארשונג אין קערנפיזיק. דעם 7טן מערץ 1940 האט איינשטיין געשיקט רוזעוועלטן נאך א בריוו, כדי צו פרואוון מאכן גיכער פארוויקלעכן די אידעע.[1] רוזעוועלט האט אויפגעשטעלט א קאמיטעט וואס האט פינאנצירט די ערשטע פראבע פון יאדער-שפאלטונג אין קאלומביע אוניווערסיטעט אין ניו יארק. אין מיי 1942 האט מען אויפגעשטעלט דעם מאנהעטן פראיעקט וואס האט געארבעט אנטוויקלען נוקלעארע וואפן וואס זאל ברענגען א סוף צו דער מלחמה, אבער רוזעוועלט האט דאס נישט דערלעבט.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ איינשטיין, אלבערט (20סטן פעברואר 1997). Albert Einstein's Albert Einstein's Letters to President Franklin D. Roosevelt (html). hypertextbook.com. Glenn Elert.


text:
קארליק פלאנעט
א קארליק פלאנעט, ווערט דעפֿניריט פֿונעם אינטערנאציאנאלן אסטראנאמישן פאריין (IAU), אלס א הימלישער קערפער וואס ארביטירט ארום דער זון וואס איז גענוג מאסיוו צו ווערן פֿאררונדיגט פֿון זײַן אייגענער גראוויטאציע אבער וואס קעננישט אפראמען זײַן געגנט פֿון קליינע פלאנעטישע קערפער און איז אויך נישט קיין נאטירלעכן סאטעליט.[1][2]
דער טערמין קארליק פלאנעט איז געווארן אדאפטירט אין 2006 אין דער קלאסיפֿיקאציע פֿון קערפער וואס ארביטירן די זון.לויט דער דאזיגער קלאסיפֿיקאציע אזעלכע קערפער וואס זענען אזוי גרויס אפצוראמען דעם געגנט פֿון זײַער ארביט רופֿט מען פלאנעטן, און די וואס זענען אזוי קליין אז זיי זענען נישט פֿאררונדיגט רופֿט מען קליינע זונסיסטעם קערפערס. די קארליק פלאנעטן זענען אינצווישן; טייל אסטראנאמען זאגן אויף זיי אז “כאטש עס קוקט אויס ווי א פלאנעט, איז עס אבער נישט קיין פלאנעט.”
היינט צוטאגס זענען דא נאר דריי קארליק פלאנעטן – צערעס, פלוטאן, און עריס – אבער מען קלערט אז ס'איז דא לכה"פ נאך 42 אביעקטן אין דער זון סיסטעם געהערן אין דער קאטעגאריע. למשל, קלערט מען אז 012 VP113 איז א קארליק פלאנעט.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ "IAU 2006 General Assembly: Result of the IAU Resolution votes", International Astronomical Union.
- ↑ Dwarf Planets. NASA. דערגרייכט דעם 2008-01-22.


text:
אריסטו
אַריסטו (גריכיש: Ἀpισtotέλnς אַריסטאטעלעס; 384- ביז 7טן מערץ 322-) איז געווען פון די װעלט-גרעסטע פילאסאפן. ער האט געלעבט אין די צייטן פון די חכמי המשנה, ער האט זיך געטראפען מיט שמעון הצדיק דער כהן גדול, און איז זייער באאיינדרוקט געווארן פון זיין גרויס קלוגשאפט. ער איז געווען דער לערער פון אלעקסאנדער דער גרויסער.
אריסטו איז געווען א גרויסער דענקער, רוב השקפות און שיטות וואס שטאמען פון די אלטגריכישע פילאסאפן און רוימישע פילאסאפן שטאמען פון אים, עס ווערט דערמאנט א סך ספרים וואס ער האט מחבר געווען.
אַריסטו אין די ספֿרי-קודש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער רמב"ם אין זיין ספר מורה נבוכים ברענגט אסאך פון אים און בויט אויף זיינע געדאנקען א סך.
דער ספר "ילקוט מעם לועז" ברענגט א בריוו פון אריסטו צו זיין תלמיד אלכסנדר מוקדון ערקלערענדיג אז ער האט זייער חרטה אויף אלע זיינע מיינונגען ביז היינט, וויבאלד זייט ער איז צוגעקומען צו די אידישע גלויבן האט ער איינגעזען אז דאס איז דאס ריכטיגע גלויבן, און אלע קושיות זענען אים ווי פארשוואונדן געווארן, און אלץ האט זיך אויסגעגראדט אויפן גלייכסטן אופן וואס נאר מעגליך, און עס איז א גרויסע שאד אז ער קען נישט צוריקציען פון זיינע מיינונגען ווייל עס איז שוין אפגעשריבן און פארשפרייט איבער דער גאנצער וועלט.[1]
דער "מגדל עוז" דערציילט אז אריסטו האט זיך אליינס גענומען דאס לעבן ווען ער האט שטודירט א געוויסע טייך פארוואס די וואסער לויפן אראפ און דערנאך צוריק ארויף אין געוויסע צייטן, און אזוי ווי ער האט עס נישט געקענט דערגיין, האט ער זיך גענומען דאס לעבן (מגדול עוז, להגאון יעב"ץ)
עס שטייט אין ספר יוסיפון, אז מען האט אמאל געכאפט אריסטו טאן זייער א נישט צניעותדיגע זאך, ער איז געווען א נאנטער מענטש צום קעניג, און האט זיך פארליבט אין דער קעניגן, און האט געהאט סקס מיט איר, און ווען מען האט אים אפירגעהאלטן פון וואו קומט עס צו אים - אזא גרויסער פילאסאף וואס פרעדיגט אלץ עטיקס וכדומה - זאל אליינס אדורך פאלן מיט אזא הארבע זאך? האט ער געענטפערט: ווען איך האלט א רעדע בין איך טאקע אריסטו דער גרויסער פילאסאף, אבער נאכדעם ווען עס קומט צו די מענטשליכע תאוות בין איך דאך א מענטש.
דער חיד"א ברענגט אין זיינע ספרים אז אויב אריסטוי וואלט ווען געזען מיט זיינע פליישיגע אויגן יציאת מצרים און די גרויסע ניסים וואס האט דאן פאסירט וואלט ער זיך ווען געברויכן און וואלט מודה געווען אין חידוש העולם, און אז דער וועלט האט א האר (חומת אנ"ך תהלים קאפיטל קי"ז, פני דוד פרשת בא).
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ דער בריוו במילואו איז געדרוקט אין ספר ילקוט מעם לועז, אויך אין סוף פונעם ספר רחמי האב איז דער בריוו געדרוקט.


text:
סאטמאר (הויף)
צו מיינט איר די שטאט סאטמאר?
סאטמאר איז א חסידות געגרינדעט דורך הר"ר יואל טייטלבוים זצ''ל, רב אין סאטמאר, זיבנבערגן. היינט וואוינען די חסידים בעיקר אין וויליאמסבורג, ניו יארק, און אין דעם סאטמארער שטעטל קרית יואל אין מאנרא, ניו יארק, ווי אויך זענען דא סאטמארער חסידים אין אנדערע פרומע ישובים איבער דער וועלט. זיי זענען בעיקר באקאנט מיט זייער שטארקע קעגנזאץ צו ציוניזם וואס ר' יואל האט שטענדיק שטארק געשטורמט קעגן דער גרינדונג און אידילאגיע פון ציוניזם. די סאטמארער חסידים זענען בעיקר פונעם אונגארישן און ראמענישן אפשטאם.
אינהאַלט
רבי יואל טייטלבוים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – יואל טייטלבוים
און יאר תרפ"ח איז פלוצלינג נסתלק געווארן דער סאטמארער רב, ר' אליעזר דוד גרינוואלד, דער קרן לדוד, איז דאן ווידער ערוועקט געווארן די געדאנק פון אויפנעמען רבי יואל פאר רב, ר' יואל האט דארט געהאט פילע אנהענגער און חסידים, נאך געציילטע יארן פון מיינונגס פארשידנהייטן און א דין תורה איז ר' יואל אויפגענומען געווארן פאר רב, און איז זיך געקומען באזעצן אין שטאט און יאר תרצ"ד.
סאטמאר איז א גרויסער באוואוינטער צענטער שטאט ווי עס האבן געוואוינט טויזנטער פרומע אידן פון פארשידענע שיכטן און קרייזן. דארט און סאטמאר האט ר' יואל געפירט א גרויסע ישיבה. ר' יואל איז געווען דארט רב ביזן חורבן אייראפע, ווען מ'האט ניסן תש"ד קאנצעטרירט די סאטמארער אידן אין געטא, און זיי שפעטער ליקווידירט קיין אוישוויץ הי"ד.
אדמורי"ם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי יואל טייטלבוים , דער מייסד פון די הייליגע מוסדות, איז נסתלק געווארן אום יום כוא"ב (כ"ו אב) תשל"ט, און זיין ציון הקדוש איז אין זיין געגרינדעטע שטעטל קרית יואל, איז א פלאץ וואו מען קען טרעפן אידן פון איבער דער גארער וועלט, פון אלע שיכטן און קרייזן וועלכע קומען זיך אויסגיסן דאס הארץ ביים קבר פון דעם צדיק אמת.
נאך זיין פטירה האט איבערגענומען די הנהגה זיין פלימעניק הגה"ק רבי משה טייטלבוים וועלכע האט ממשיך געווען מיט די הייליגע ארבייט, ווי מחזק זיין די יסודות און אזוי אויך מייסד געווען פרישע פליגל'ען צו די הייליגע תורה אימפעריע בכל קצווי תבל.
רבי משה טייטלבוים , דער מנהיג פון די סאטמארער מוסדות, איז נסתלק געווארן אום כ"ו ניסן ה'תשס"ו, און איז נטמן געווארן אינעם אוהל אין קרית יואל,
נאך זיין פטירה האט איבערגענומען די הנהגה זיין עלטסטער זון רבי אהרן טייטלבוים אין קרית יואל און זיין זון רבי זלמן לייב טייטלבוים אין װילימסבורג
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סאטמאר איז א קהילה אין ניו יארק וואס איז אויפגעשטעלט געווארן דורך א גרופע אידן ובראשם הר"ר יואל טייטלבוים, דער סאטמארער רבי - סאטמאר איז א שטאט אין טראנסליוואניע וואו דער אדמו"ר איז געווען רב - נאכ'ן אנגעקומן אהין שוין נאך דער צווייטער וועלט מלחמה קיין אמעריקע, אין זיך געזעהן אהן גארנישט אויף אזוי ווייט אז מ'האט געדארפט מצרף זיין צו מנין א קטן מיט א ספר תורה האט מען אנגעהויבען צו בויען מוסדות וכו' אין נאך פיל מיה און פלאג האבן מענטשן אנגעהויבן צו קומען דאווענען אדער צום טיש קיין סאטמאר (דאן א קליין בית המדרש'ל), אויך זענען אנגעקומען אביסל אידן פון מעבר לים.
סאטמאר האט צוביסליך איינגענומען וויליאמסבורג, און געוויסע רבנים און אדמורי"ם האבן זיך געפילט ענג און זיך אוועקגעצויגן פרייוויליגערהייט פון וויליאמסבורג, ווי האדמו"ר מקראסנא און האדמו"ר מסקווירא און האדמו"ר מקיווייאשד און נאך.
קנאות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סאטמאר, באקאנט אין דער וועלט פאר איר אומ'פשרה'דיגן דרך און שטארקער אנטי ציוניזם, איז געגרינדעט געווארן דורך רבי יואל טייטלבוים, זייענדיג רב אין דער שטאט סאַטמאר אין ראמעניע פאר דער צווייטער וועלט מלחמה.
סאטמאר'ס פשרה'לאזער וועג אין אידישקייט שטאמט פון דעם דרך פונעם חתם סופר.
סאטמאר האט באוויזן נאכ'ן קריג אין אמעריקע אויפצושטעלן אן פארצווייגטע נעץ פון מוסדות און ארגעניזאציעס פאר חינוך און געזעגשאפטליכע אינטערעסן וואס זענען היינט צושפרייט איבער דער גארער וועלט. סאטמאר ווערט היינט פאררעכנט פון די סאמע גרעסטע חסידות'ן און רבי'שע הויפן איבער דער וועלט.
צדקה וחסד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א באזונדערן כח האט דער סאטמארער רבי ארינגעלייגט אין איינפלאנצן די מדה פון צדקה און חסד אין זיינע חסידים, זייענדיג אליין דער לעבעדיגער מוסטער פאר זיי, ער האט פארטיילט שווערע לעגענדארישע סומעס פאר צדקה, און זיך געבארגט צו טיילן ווייטער.
דאס טיילן צדקה האט ער אויך אויסגעלערנט זיינע חסידים, ווען נאך היינט צו טאג זענע די סאטמארער פון די גרעסטע צדקה טיילער פאר יעדן צוועק.
די סאטמארער רביצין הרבנית הצדיקת אלטא פייגא ע"ה האט פארנומען דעם ארט פון די קעניגן אין די סאטמארער מלוכה, און האט געהאט א גרויסן חלק אין אויסבויען אוןו אוועק שטעלן די סאטמארער אימפעריע, ביז דאס איז אויסגעוואקסן וואס ס'איז היינט.
דער רבי און די רביצין האבן אויך געגרינדעט און אוועקגעשטעלט אומצאליגע ארגאנעזציעס וואס העלפן אידן אין אלערליי שווערע אומשטענדן, צווישן די מוסדות ווערן פאררעכענט, רב טוב, ביקור חולים, און נאך פיל אנדערע.
מוסדות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סאטמאר האט בתי מדרשים מוסדות געשפטען מקוואות קעמפס און נאך פילע זאכן.
בתי מדרשים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויליאמסבורג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
17 בתי מדרשים, צווישן זיי
-
-
-
- ראדני
- דער ביהמ"ד אויף ראדני סט. איז היינט פאררעכנט צו זיין דער גרעסטער ביהמ"ד, טייל אידן האבן א ספעציעל געפיל צו דעם ביהמ"ד וואס רבינו הק' בעל ויואל משה האט אין דעם געדאוונט.
- בית יואל איז די הויז וואס שטייט אויף 500 בעדפארד עוו. איז געבויט געווארן פאר די ערשטע סאטמאר רבי יואל טייטלבוים אבער די רבי האט נישט לאנג געוואוינט דארט צוליב וואס אין יענע צייט איז פארטיג געווארן דאס נייע שטעטל קרית יואל און די רבי האט זיך ארויסגעצויגן צום שטעטל. שפעטער איז דעי הויז געווען אין קאורט צווישן סאטמער און בני יואל, היינט ליגט עס ביי בני יואל, זיי האבן דארט א בהמ"ד, כולל, און א זאל.
-
-
קרית יואל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
-
-
-
- 16 גארפילד (ר' אהרן)
- דער צענטראלער ביהמ"ד הג' ייטב לב אין קרית יואל געבויט דורך די ראשי הקהילה פון סאטמאר, אינעם ביהמ"ד געפונט זיך דער "היכל ראזנבערג" וואס איז באוויסט מיט אירע טויזנטער לומדים א טאג.
-
-
און נאך 13 בתי מדרשים.
אויך בתי מדרשים אין בארא פארק, מאנסי, לאנדאן, אנטווערפן, מאנטשעסטער, ירושלים, און בני ברק.
מוסדות התורה והחינוך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
-
- וויליאמסבורג
- תורה ויראה ובית רחל זאלונים
- א ריזן אימפיריע מיט קרוב צו [10000] צען טויזנט תלמידים קע"ה אינגלעך מיידלעך און בחורים.
- תורה ויראה ובית רחל ארונים
- תורה ויראה ובית רחל זאלונים
- קרית יואל
- תורה ויראה ובית רחל
- ויואל משה ובית רחל
- בני יואל
- מאנסי
- תורה ויראה ובית אסתר
- בארא פארק
- תורה ויראה ובית רחל
- מאנטריאל
- תורת משה ובית אסתר
- לאנדאן
- אנטווערפן
- ירושלים
- בני ברק
- וויליאמסבורג
כוללים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די רבי ז"ל האט לויט וועסיעס נישט געהאלטן פון א כולל,
-
- וויליאמסבורג
- תהילת יואל
- די כולל תורה ויראה אין תהילת יואל אדער ווי אנדערע ריפן עס קינגס טעררעס איז די גרעסטע כולל אין וויליאמסבורג און פארמוגט קרוב צו 500 אינגעלייט.
- קיעפ סט.
- הופפער
- תהילת יואל
- קרית יואל
- בארא פארק
- מאנסי
- כולל ויואל משה
- כולל יטב לב (ארןנים)
- מאנטריאל
- לאנדאן
- אנטווערפן
- ירושלים
- בני ברק
- וויליאמסבורג
קעמפס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
-
- אינגל קעמפ
- בחורים קעמפ
- מיידל קעמפ אלטע/נייע
- מחנה רב טוב (ארונים)
- מחנה בית רחל (ארונים)
חברה קדישא[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סאטמאר אין ארץ ישראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די רבנים פון דעם חסידות אין ארץ ישראל זענען:
- הרב חיים צבי טייטלבוים, זון של רבי זלמן לייב, רב פון זיין פאטערס חסידים אין ירושלים
- הרב שלמה יהודה הירש, דיין פון רבי זלמן לייבס קהילה אין ירושלים
- הרב משה טייטלבוים (זון פון דעם סאסאווער רבי'ן), דיין פון רבי אהרן'ס קהילה אין ירושלים
- הרב אליהו כ"ץ, רב פון שיכון סאטמר אין בני ברק
- הרב חיים צבי מייזליש (אייניקל פונעם ברך משה), מנהיג פון דער קהילה אין בני ברק, ראש ישיבת סאטמר אין בני ברק.
דער היינטיקער רבי זלמן לייב איז אמאל געווען רב פון דער סאטמארער קהילה אין ירושלים.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- היסטארישער פראטעסט אין וואשינגטאן קעגן ציונות ווערט געזען ר' זלמן לייב טייטלבוים נעבן זיין ברודער ר' אהרן טייטלבוים אויך די פאליטישע פירער פון סאטמאר: ר' בערל פרידמאן ר' סענדער דייטש ר' חיים משה שטויבער ר' אברהם ווידער ר' יוסף וואלדמאן. [1]
בילדער פון סאטמארער רבי'ן אויך כ"א כסליו תשל"ו, און ארץ ישראל תשכ"ה.
-
האדמו"ר מסאטמאר
ר' יואל טייטלבוים
בעל דברי יואל
-
האדמו"ר מסאטמאר
ר' משה טייטלבוים
בעל ברך משה
-
האדמו"ר מסאטמאר
ר' אהרן טייטלבוים
-
האדמו"ר מסאטמאר
ר' זלמן לייב טייטלבוים


text:
גבעת זאב
גבעת זאב איז א יידישע זידלונג, צפון מערב פון ירושלים, און דרום פון ראמאללא, אויף דער אנדערער זייט פון דער גרינער ליניע, געגרינדעט אין יאר 1983, און דערקלערט געווארן אלס לאקאלע ראט, אין יאר 1984.
לויט די צענטראלע ביורא פאר סטאטיסטיק, וווינען אין גבעת זאב 11,300 איינוווינער, דאס שטעטל ווערט פארעכנט אלס מער פארמעגליך, מיט אן איינקונפט פון איבער 7,000 שקל א חודש פער ארבעטער.
צו דער שטאט פארבינדט שאסיי 443 פון ירושלים, און אויך גאלדע מאיר בולעווארד, פון רמות, און קבר פון שמואל הנביא, קומט אן קיין גבעת זאב. דער פארזיצער פון די ראט איז יוסי אברהמי.
דער הויף פון קארלין סטאלין געפינט זיך אין גבעת זאב.


text:
1954
1954 איז דאס 54סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1954 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 3טן נאוועמבער - געעפנט די תל אביב צענטראלע באן סטאנציע
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 20סטן מיי - דעיוויד פעטערסאן, גובערנאטאר פון ניו יארק
- 17טן יולי - אנגעלא מערקל, קאנצעלאר פון דייטשלאנד
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 18טן מיי - זעליג בראדעצקי, מאטעמאטיקער (געב' 1888)
- 7טן יוני - אלאן טיורינג, מאטעמאטיקער, פיאנער פון קאמפיוטער וויסנשאפט (געב' 1912)
- 7טן אקטאבער - רבי יהודה לייב אשלג, מחבר פונעם "סולם" אויפן זוהר (געב' 1884)


text:
פאנאמא קאנאל
קאארדינאטן: 9°04′48″N 79°40′48″W / 9.08, -79.68
דער פאנאמא קאנאל (שפאניש: Canal de Panamá, ענגליש: Panama Canal) איז א חשובער נאוויגאציע קאנאל וואס גייט אריבער דעם איסטאמס אין פאנאמא, צענטראלע אמעריקע, און פארבינדט דעם אטלאנטישן אקעאן מיטן פאציפישן אקעאן. דער קאנאל איז לאנג 77 ק"מ. בויען דעם קאנאל איז געווען איינע פון די גרעסטע און שווערסטע ארויסרופן פון אינזשעניריע. א דאנק דעם קאנאל קענען שיפן פארן גלייך צווישן די צוויי אקעאנען אן צו דארפן ארומפארן דרום אמעריקע און דעם מאגעלאן דורכגאס, וואס פארקירצט די נסיעה מיט 13,000 קילאמעטער.
אדורכפארן די לענג פונעם קאנאל דויערט 8 ביז 10 שעה.
דער אריגינעלער געדאנק פון א קאנאל אין פאנאמא האט מען געקלערט שוין דעם 16טן יארהונדערט. אין 1880 האבן די פראנצויזן פרובירט אנהייבן גראבן א קאנאל, אנגעפירט דורך פערדינאנד דע לעסעפס, אבער אסאך מענטשן זענען געשטארבן ביי דער ארבעט, און זיי האבן אויפגעהערט אין 1889. די ארבעט האט אנגעהויבן נאכאמאל ווען פאנאמא איז געווארן זעלבשטענדיק, און צווישן 1904 און 1914 האבן די אמעריקאנער ארמיי אינזשענירן געבויט דעם פאנאמא קאנאל.
דער קאנאל איז אינגיכן געווארן א הויפט אינטערנאציאנאלע נאוויגאציע רוטע, וואס מער ווי 14,000 שיפן פארן אדורך יעדע יאר, טראגנדיק מער ווי צויי הונדערט מיליאן טאן סחורה.
דער קאנאל שאפט 80% פון פאנאמא'ס הכנסות.
אין 1977 האט מען אונטערגעשריבן אן אפמאך צווישן פאנאמא און די פאראייניגטע שטאטן אריבגערצוגעבן דעם קאנאל צו פאנאמא ביזן סוף פונעם יארהונדערט.[1]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ CIA – The World Factbook. Cia.gov. דערגרייכט דעם 2010-12-23.


text:
קשאנאוו
קשאנאוו איז א שטעטל אין קליינפוילן (פריער וועסט-גאליציע), פוילן, מיט א באפעלקערונג פון 39,704 (אין 2006). קשאנאוו געפינט זיך 16 ק"מ צפון-מזרח פון אשפעצין, און 40 ק"מ מערב פון קראקע.
אין קשאנאוו זענען געווען אסאך ראדאמסקער חסידים און עס איז געוועזן א שטרייט צווישן די צאנזער חסידים איבער דאס רבנות, נאכדעם וואס דעם צאנזער רב'ס א זון, ר' דוד'ל קשאנובער איז דארטן אויפגענומען געווארן פאר רב און די ראדאמסקער חסידים האבן ענדערעש געוואלט אז עס זאל אנגעהערן קיין ראדאמסק, למעשה האבן ביידע זייטן פארמאגט אסאך פאטריאטן און אזוי איז עס פארבליבן ביזן קריג


text:
מייקל עפלבוים
מייקל עפלבוים (געב' דעם 10טן פעברואר 1963) איז א קאנאדישער פאליטיקער און דער ערשטער יידישער בירגערמייסטער פון מאנטרעאל, קוויבעק, קאנאדע.מ'האט אים באשטימט אין דעם אמט דעם 16טן נאוועמבער 2012. ער איז דער ערשטער ענגליש רעדער צו ווערן בירגערמייסטער פון מאנטרעאל זייט 1912. ער איז שוין לאנג געווען א מיטגליד אין שטאטראט. פריער איז ער געווען א מעקלער פון אומבאוועגלעכע גוטער.
ער איז פריער געווען א מיטגליד אין דער מאנטרעאל פארבאנד פארטיי. ער האט רעזיגנירט פון דער פארטיי צו קאנדידירן פאר בירגערמייסטער ווי אן אומאפהענגיקער קאנדידאט.
עפלבוים איז געווארן ארעסטירט דעם 17טן יוני 2013 און באשוליגט מיט קארופציע; זיין פראצעס וועט פארקומען זומער 2015.


text:
מעלות תרשיחא
מעלות-תרשיחאַ (אַראַביש: معالوت ترشيحا) איז אַ שטאָט אין צפון דיסטריקט, ישראל. זי איז דערקלערט געווארן אַ שטאָט אין 1996. די שטאָט ליגט אין דעם מערב גליל וועגן 600 פֿיס העכער ים שטאַפּל. דער קראַנטער בירגערמייסטער איז שלמה באָהבאָט, וואס דינט אין דעם אמט זינט יאָר 1976.
די שטאט איז א געמישטע, תרשיחא איז א שטאט מיט אראבער, צען א האלב פראצענט קריסטן, און צען פראצענט מוסלמענער, און איין פראצענט דרוזן. פון די איבריקע אכציק פראצענט, זיבן און זעכציק פראצענט יידן, און די איבריקע "אנדערע" (אסאך פון די אלטע ראטן פארבאנד לענדער, זענען נישט קיין יידן, און געהערן נישט אן צו קיין איינע פון די רעליגיעס).
לויט די צענטראלע ביורא פאר סטאטיסטיק, האט מעלות 21,500 איינוווינער, ריכטיק פאר סעפטעמבער 2009.
די שטאט געפונט זיך אין מערב גליל, און די הויכקייט פון שטאט איז בערך 600 מעטער, העכערן ים פלאך. שאסיי 89, פון צפת-נהריה, פארט אריבער נאנט צו די שטאט, און צוטיילט צווישן מעלות און תרשיחא.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
תרשיחא איז אן אלטע שטאט, און ווערט דערמאנט אין די צייטן פון קרייצצוג, און עטליכע קאמפן זענען פארגעקומען, צווישן די קריסטן און מוסלמענער. אין די צייטן פון אטאמאנישע אימפעריע, און דער בריטישער מאנדאט, איז תרשיחא געווארן גרעסער, וויבאלד עס געפונט זיך אויפן וועג צווישן עכו און צפת. ביי די מלחמת השחרור, זענען פארגעקומען שווערע קאמפן, ווי צום סוף האט צה"ל ארויסגעשטויסן, די אראבישע רעטונגס ארמיי, אין שפיץ פון קאוקדזשי.
אין 1957, איז מעלות געגרינדעט געווארן, דורך נייע עולים פון רומעניע, און מאראקא.
אום 15טן מיי 1974, האט א שרעקליכע טראגעדיע באטראפן דעם שטאט, ווען טעראריסטן, האבן אומגעברענגט דריי איינוווינער פון שטאט, מיט 22 קינדער און נאך דריי אנדערע עלטערע מענטשן, און א צה"ל זעלנער.
אין די 1990ער יארן, האט די שטאט אריינגענומען אסאך נייע עולים, פון די ראטן פארבאנד לענדער, וואס האט פארדאפלט די באפעלקערונג אין שטאט.
אין יאר 2006 ביי די צווייטע לבנון מלחמה, זענען אריבער 600 קאטיושא ראקעטן, געפאלן אין די שטאט, פון איין אזא ראקעטע וואס איז געפאלן אין תרשיחא, זענען דריי יוגענטליכע אומגעקומען.


text:
לייב
דער לייב איז א מין חיה װעלכער װאוינט מערסטנס אין אפריקע, אבער ס'איז נאך דא א קליינע פּאפּולאציע אין אינדיע. לייבן פלעגן װאוינען אין אסך אנדערע לענדער; דער שטח האט זיך אויסגעשפּרייט פון מאראקא ביז אינדיע, און ביז דרום אפריקע.
אין היינטיגע צייטן, געפינט מען זייער ווייניג די לייבן, אבער אין אמאליגע צייטן זענען זיי געװען גאר אסאך.
דער לייב איז א פארצוקער; ער עסט אלע מיני חיות אויסער אויפגעװאקסענע העלפאנדן אין זשיראפן. ער געהערט צו דער קאץ פאמיליע, אבער אנדערש פון אנדערע קעץ איז דא א גרויסער אונטערשייד צװישן די געשלעכטער אויסזעהן. די לייביכע, װעלכע איז די נקיבה'דיגע, האט נישט קיין גריװע (די טונקעלע האר ארומען האלדז), אבער דער לייב האט יא איינע.
אין דער תורה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין חומש (פרשת ויחי) איז שבט יהודה גערופן א לייב (גור אריה יהודה), און דערפאר ער איז געװארן יענעם שבט'ס סימן.


text:
MS-DOS
MS-DOS (ר"ת MicroSoft Disk Operating System) איז די ערשטע ווערסיע פון מייקראסאפטס אפערירן סיסטעםען פון די ערשטע פערזענלעכע קאמפיוטערס. די אפערירן סיסטעם איז ארויס אין עטליכע ווערסיעס פון 1.0 ביז 6.22 אין פארלויף פון עטליכע יאר ביז ס'איז ארויס דער Windows 95.
מייקראסאפט האט אפגעקויפט די פראגראם DOS פון א פראגראמירער פון Data General געזעלשאפט, און האט דאס גענוצט פאר אלע איי.בי.עם. קאמפיוטערס.
די אפערירן סיסטעם האט געארבעט טעקסטואליש אן קיין (GUI) און ס'האט געקענט אנהאלטן נאר איין פראגראם אין איין וויילע. אויך איז דאס געווען באגרעניצט נאר צו 1 מעגע בייט פון RAM.


text:
האלבאינזל
א האַלבאינזל איז א שטיק לאנד ארומעגענומען מיט וואסער פון דריי זייטן אבער באהאפטן צו דער יבשה.
אינהאַלט
- 1 אייראפע
- 2 אזיע
- 3 צפון אמעריקע
- 4 דרום אמעריקע
אייראפע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פיר הויפט האלבאינזלען אין איראפע זענען די איבערישער, סקאנדינאווישער, איטאליענישער און באלקאנער האלבאינזלען.
איבערישער האלבאינזל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איטאליע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אירלאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באלקאנער האלבאינזל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די באלקאן לענדער זענען אן האלבאינזל וואס שליסט איין אלבאניע, באסניע און הערצעגאווינע, בולגאריע, גריכנלאנד, מאנטענעגרא, מאקעדאניע, סלאוועניע, סערביע, קאסאווא, קראאטיע, רומעניע און דעם אייראפעישן טייל פון טערקיי.
דענמארק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
טערקיי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סקאנדינאווישער האלבאינזל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאראייניגטע קעניגרייך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ענגלאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סקאטלאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויילס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צפון אירלאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוסלאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אנדערע אייראפעישע לענדער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אזיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אינדיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גאנץ אינדיע איז דער גרעסטער האלבאינזל אין דער וועלט.
כינע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מזרח מיטללענדישער ים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פערסישער איינגאס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאזאכסטאן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קארעע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גאנץ דרום און צפון קארעע איז א האלבאינזל.
צפון אמעריקע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאנאדע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאראייניגטע שטאטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ניו יארק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קאני אינזל איז היינט א האלבאינזל.


text:
עקאנאמיק
עקאנאמיק איז אן אפטייל פון דער באגריף ווירטשאפט (שטאמט פון ווערט שאפן) מיינט דעם מענטשנס אקציעס צו שאפן ווערטע מיטלונגען צו דעם מענטשנס באדארפענישן. עקאנאמיק איז די שטודיע וואס שטודירט די עקאנאמיע.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביי דער ענדע פון דעם 19טן יארהונדערט האט זיך די ווירטשאפט זייער אנטוויקלט געווארן, צוליב די גרויסע אנטוויקלונג אין טעכנאלאגיע וואס איז דאן געוועזן, וואס האט זייער אנטוויקלט די האנדלונג, באנקעריי, געבוי, פארוויילונג און נאך.
אסאך פון די בארימטע עקאנאמיסטן זענען יידן.
נאך דעם וועלט ווירטשאפט קריזיס אין די אנהייב 1930ער יארן האט דזשאן מיינארד קינס ארויסגעגעבן זיין בוך "די אלגעמיינע טעאריע פון באשעפטיקונג, פראצענט און געלט". דאס איז שפעטער געווארן איינער פון די יסודות פון מאקראעקאנאמיק.
אינטערנאציאנאלע עקאנאמיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אינטערנאציאנאלע פינאנצעריי איז א פעלד פון מאקראעקאנאמיק וואס באטראכט דעם שטראם פון קאפיטאל אריבער אינטערנאציאנאלע גרענעצן, און וויאזוי דאס באאיינפלוסט די קורסן. צוליב דער היינטיקער גלאבאליזאציע איז פארגרעסערט געווארן דאס האנדל פון גוטער, דינסטן און קאפיטאל צווישן לענדער.
פארבונדענע טעמעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עקאנאמיק איז איינע צווישן פארשידענע סאציאלע וויסנשאפטן און איז נאענט צו עקאנאמישע געאגראפיע, עקאנאמישע היסטאריע, ענערגיע עקאנאמיק, פאמיליע עקאנאמיק און אנשטאלט-עקאנאמיק.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
1989
1989 איז דאס 89סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1989 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 20סטן יאנואר - דזשארזש ה. וו. בוש איינגעשוואוירן פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
- 9טן נאוועמבער - די בערלינער וואנט אראפגענומען
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 23סטן יאנואר - סאלוואדאר דאלי, שפאנישער מאלער (געב' 1904)
- 2טן יולי - אנדרע גראמיקא, אויסערן מיניסטער פונעם סאוועטן פארבאנד (געב' 1909)
- 28סטן סעפטעמבער - פערדינאנד מארקאס, פרעזידענט פון די פיליפינען (געב' 1917)


text:
קענען אַוטלוק רעקאָווערי וויזערד צוריקקריגן אָסט טעקעס?
דעם אַרטיקל באשרייבט די מעגלעכקייט פון ריקאַווערינג אָסט טעקעס מיט דערוואַרטונג רעקאָווערי וויזערד דורך טראַנספאָרמינג אָסט צו פּסט טעקעס . קאָנווערטינג אָסט טעקעס צו די פּסט פֿאָרמאַט איז אַקטשאַוואַלי דער בלויז לייזונג צו דער פּראָבלעם פון ריקאַווערינג פארדארבן אָסט טעקעס.
פארוואס צוריקקריגן אַן אָסט טעקע?
די אָסט פֿאָרמאַט איז דער פֿאָרמאַט פון מיקראָסאָפט אַוטלוק טעקעס, וואָס זענען אויך באקאנט ווי מס אַוטלוק אָפפלינע פאָלדערס. אָפפלינע טעקע טעקעס קראָם ינקריפּטיד דאַטן פון מס עקסטשאַנגע סערווירער, אַלאַוינג ניצערס צו ווערק אָפפלינע און סינגקראַנייז דאַטע מיט די סערווירער ווען אַקטיוולי פארבונדן. אָסט טעקעס זענען יוזשאַוואַלי גערופן פֿאַר אין אַ סביבה מיט אַ באגרענעצט אָדער אַנרילייאַבאַל אינטערנעץ קשר. רעמאָווינג (טשאַנגינג) דער באַריכט אונטער וועלכע די אָסט טעקע איז געווען באשאפן אָדער עקסטשאַנגע סערווירער דורכפאַל קעראַפּץ די אָסט טעקע. אפילו אויב דער באַריכט איז ריקריייטיד, די אָסט טעקע can’;t be reused, אַזוי דער ימיילז, הערות, טאַסקס, און קאָנטאַקטן געהאלפן עס וועט זייַן לאָסט. דער פּראָבלעם פון ריקאַווערינג אָסט טעקעס קענען זייַן סאַלווד ניצן דערוואַרטונג רעקאָווערי וויזערד, וואָס אַלאַוז איר צו גער אָסט צו פּסט טעקעס, אַזוי ריסטאָרינג זייער אינהאַלט.
ניצן אַוטלוק רעקאָווערי וויזערד ווי אַן אָסט / פּסט קאַנווערטער פֿאַר די אָפּזוך פון אָסט טעקעס
ווי האט שוין געווען דערמאנט, דערוואַרטונג רעקאָווערי וויזערד קענען ניט בלויז פאַרריכטן פּסט טעקעס אָבער אויך קענען צוריקקריגן אָסט טעקעס דורך קאַנווערטינג זיי פון אָסט צו פּסט פֿאָרמאַט. אַז איז וואָס רעקאָווערי וויזערד קענען רייטלי ווערן גערופן אַ אָסט / פּסט קאַנווערטער.
אָסט טעקעס קענען זיין ריקאַווערד ווי לייכט ווי פּסט טעקעס קענען זיין ריפּערד, ווייַל דערוואַרטונג רעקאָווערי וויזערד איז זייער גרינג צו נוצן און ריקווייערז קיין ספּעציעל טריינינג. כל דער באַניצער האט צו טאָן איז צו ספּעציפיצירן די פארדארבן אָסט טעקע אין דער מקור פעלד מיט די הילף פון אַ מעניו סעלעקטאָר (די בלעטער קנעפּל). דער באַניצער זאָל אויך ספּעציפיצירן אַ פּלאַץ פֿאַר די פּסט טעקע, דער רעזולטאַט פון די אָפּזוך, אין די טאַרגעט פעלד, ווי ווויל ווי זייַן פֿאָרמאַט (די נייַ 2003 אוניקאָד פֿאָרמאַט אָדער דער אַלט 97-2002 ניט-אוניקאָד פֿאָרמאַט). די פּסט פאַרריכטן נוצן דעמאָלט סקאַנז אַ קאָפּיע פון דעם אָסט טעקע אַז איז סטאָרד אויף דיין פּיסי, און דיספּלייז די אינהאַלט פון די פארדארבן אָסט טעקע אין אַ ספּעציעל צוקוקער (אין דער דעמאָ ווערסיע דער צייַט פון ווייַזנדיק דער אינהאַלט איז באגרענעצט). נאָך די קאַנווערזשאַן פון אָסט צו פּסט, דער רעזולטאַט וועט זיין אַ פאַנגקשאַנאַל פּסט טעקע מיט דאַטן פון דער קאָנווערטעד אָסט טעקע. ווייל קאָנווערטעד דעם אָסט צו אַ פּסט טעקע, איר קענען פאַרבינדן דעם פּערזענלעך טעקע טעקע צו מס אַוטלוק און ציען אַלע די נייטיק אינפֿאָרמאַציע אויס פון עס.
ווארענונג! איידער איר צוריקקריגן אַן אָסט טעקע, don’;t forget to make a backup copy.
דעם אַרטיקל באשרייבט די מעגלעכקייט פון ריקאַווערינג אָסט טעקעס מיט אַוטלוק רעקאָווערי וויזערד דורך טראַנספאָרמינג אָסט צו פּסט טעקעס . קאַנווערטינג אָסט טעקעס צו די פּסט פֿאָרמאַט איז פאקטיש דער בלויז לייזונג צו דער פּראָבלעם פון ריקאַווערינג פארדארבן אָסט טעקעס.


text:
טויט
טויט איז די פערמאנענטע טערמינאציע פון ביאלאגישע פונקציעס וואס דעפֿינירן לעבעדיגע ארגאניסמען. דאס באטיטלט סיי דאס אקטועלע געשעעניש פון שטארבן און סיי דאס נאכאנאנדיגע מציאות פון טויט נאכן פארענדיגן דאס לעבן.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נפטר[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א טויטער ייד ווערט אנגערופן נפטר. דעריבער רופֿו א טויטן ייד א "נפטר" ווייל ווען ער לעבט איז ער מחוייב צו טון מצוות אבער נאכן טויט איז ער פטור.
ברוך דיין האמת[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ברוך דיין האמת איז דער אידישער אויסדרוק נאכ'ן הערן א שלעכטע בשורה
ביי אידן מאכט מען אויף יעדער זאך א ברכה, וואס באדייט צו דאנקען און לויבן גאט.
און וויבאלד חז"ל זאגן "חייב אדם לברך על הרעה כשם שמברך על הטובה", מען דארף בענטשן גאט אויף שלעכטס פונקט ווי מען בענטשט אים אויף גוטס, דעריבער איז דער ספאנטאנער ענטפער ביים הערן פון עמיצן אז עס האט פאסירט א שלעכטע נייעס: ברוך דיין האמת!
קולטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאלקס ווערטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס איז דא א פאלקסווארט ווי אויף א טויטן באנקעס - ווייל באנקעס איז א מין סארט רפואה דורך ווארעמע ליידיקע גלעזער וואס האבן אויסגעציט דאס בלוט ("כוסות רוח" ענלעך צו מקיז דם ביי רז"ל) וואס פלעגט געניצט ווערן אויף א קראנקען מענטש ארויס צי נאגן בלוט וואס איז געווען אנגענומען אלס א רפואה. פארשטייט זיך אז אויף א טויטן האט עס נישט געהאלפן ווייל ער איז דאך שוין טויט פון דעם קומט דער אויסדריק "ס'וועט העלפֿן ווי אויף א טויטן באנקעס"
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
ציוויליזאציע
ציוויליזאציע (ענגליש: civilization) איז א ציווילער הייפעלע פון מענטשן אין איין לאנד מיט זייערע ווערטשאפט און חכמות. ציוויליזאציע ווערט באקאנט מיט מענטשן וואס געהערן צו א גרופע פעלקער אדער מדינות וואס טיילן זיך מיט די זעלבע פרינציפן, ווי קולטור, רעליגיע און ווערטן, און אפשר שטאמען פון איין עטנישע גרופע. אזוי קענען זיי האבן ענלעכע שרייבן סיסטעמען, געזעץ סיסטעמען און טראנספארט סיסטעמען.
די היינטיקע מערבדיקע ציוויליזאציע געפינט זיך אין מערב און צענטראלער אייראפע, צפון אמעריקע, אויסטראליע און ניי זילאנד.
עטימאלאגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קולטורעלע אידענטיטעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
"ציוויליזאציע" קען באדייטן די קולטור פון א קאמפלעקסער געזעלשאפט, און נישט נאר די געזעלשאפט אליין. יעדע געזעלשאפט האט א געוויסע זאמלונג פון געדאנקען און פירונגען, און א געוויסע גרופע פאבריקאציעס און קונסטן מיט וואס מען דערקענט יענע געזעלשאפט. במשך דער צייט טוט א ציוויליזאציע זיך אנטוויקלען אין פארוויקלטע קולטורן, וואס שליסן איין ליטעראטור, קונסט, ארכיטעקטור, רעליגיע און פירונגען פון דעם עליט.
די פארוויקלטע קולטור פארבונדן מיט ציוויליזאציע האט א טענדענץ צו פארשפרייטן און באאיינפלוסן אנדערע קולטורן, ווי אמאל טוט זיין אינגאנצן אסימילירן. למשל די כינעזישע ציוויליזאציע האט אזוי באאיינפלוסט די שכנותדיקע ציוויליזאציעס פון קארעע, יאפאן און וויעטנאם.


text:
מייבאק
מייבאק איז א אולטרא לוקסוס אויטא וועלכע ווערט געמאכט דורך דיימלער-קרייסלער. דער אויטא קאסט נאנט צו א האלב מיליאן דאלאר און ווערט ספעצעיעל דעזיינט פאר גאר רייכע קונדן וועלכע ווילן האבן דאס בעסטע באקוועמליכקייטן מעגליך אין אן אויטא.
דאס געבורט פון מייבאק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מייבאק איז נישט קיין נייער נאמען, עס איז אן אויטא וועלכע איז געווען אין פולן שוואונג אין די ערשטע יארן פונעם צוואנציגסטן יאר-הונדערט. די פירמע איז געגאנגן שלאפן עטליכע צענדליג יארן שפעטער און איז יעצט צוריק אויפגעלעבט געווארן דורך דיימלער-קרייסלער (מערצעדעס) וועלכע האט געוואלט טראגן די פאן פון לוקסוס אויטאס.
וואס עפעס דיימלער –קרייסלער?
אין 860' האבן זיך ווילהעם מייבאק און גאטליב דיימלער זיך געטראפן און אנגעפאנגן געהיימע פלענער צו אנטוויקלן אן אויטאמאביל וועלכע וועט זיין בעסער און באקוועמער ווי די אנדערע מאדנע אויטאס וועלכע האבן אין יענע צייטן אנגעהויבן אריינקומען אין אייראפע. 25 יאר דערויף איז זייער פירמע שוין געשטאנען אונטער'ן נאמען "אינטערנעל קאמביושן ענדזשינס און אויטאמאבילן" און האבן ערצייגט איר ערשטן מאדעל וועלכע האט פארמאגט א 0.5 פערד-קראפט מאטאר. עטליכע יאר דערויף האבן זיי ערצייגט א פרישן מאדעל וועלכע איז שוין געפארן אויף 4 רעדער און זיי האבן דאס שטאלצערהייט געפירט צו א אויטא פארשטעלונג אין פאריז ווי די קאנסומער איז געשטאנען צוגענאגעלט, באטראכטנדיג די דעטאלן פון די מייסטער ארבעט וועלכע די צוויי אינדזשינירן האבן צוזאמענגעשטעלט. 5 יאר דערויף האט די פירמע ערצייגט די וועלט'ס ערשטע 4 צילינדער מאטאר און פון דאר און ווייטער איז היסטאריע. די צוויי האבן זיך אפגעטיילט און די ריזיגע און פרעסטידזשפולע פירמע מערצעדעס איז געבוירן געווארן און זי האט שטארק מצליח געווען. דאקעגן איז מר. מייבאק געבליבן אביסל אויסגעשפילט און זיינע קינדער האבן שפעטער פארמאכט די פירמע. די לעצטע אויטא וואס די פירמע האט פראדוצירט איז געווען אין 941' און האט געהייסן עס-דאבעליו 42.
אירע אויטאס האבן שוין דעמאלט געהייסן צו זיין גאר גוטע אויטאס און זענען גענוצט געווארן דורך גאר רייכע ביזנעס פיגורן צווישן די יארן פון 921' ביז 941' ווען די צווייטע וועלט קריג האט פיזיש צוקלאפט די גאנצע עקאנאמיע און מייבאק איז געבליבן א קרבן.
וואס איז א מייבאק?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א מייבאק איז א אולטרע לוקסוס אויטא וועלכע קען אקאמאדירן 4 פאסאזשירן אויף די באקוועמיליכסטן אויפ'ן וואס סיי וועלכע אויטא האט אמאל געגעבן.
ווי דערמאנט זענען פאראן 2 מאדעלן די 57 און די 62 וועלכע זייער ענליך איינע צו די אנדערע מיט די אויסנאם אז די 62 איז פיל לענגער און האט אויך מער לוקסוס ווי די 57. די עקסטערע האלבע מעטער גיט דעם 62 גאר אסאך פלאץ אינעם אונטערשטן טייל פון די אויטא ווי עס זענען פאראן 2 פול רעקליינט זיצן מיט א העכסט פארגעשריטענער סקיי-לייט ווינדאו וועלכע טוישט אירע קאלירן לויט די שטארקייט פון די זון אדער לויט דאס געמיטער פון דעם עושר וועלכע זיצט אינעווייניג.
אינעווייניג אינעם מייבאק איז פאראן יעדע לוקסוס וועלכע מען קען אריינשטעלן אין א אויטא. יעדע שטריך וועלכע געפינט זיך אין סיי וועלכע אנדערע טייערע אויטא איז דארט אויך פאראן אבער אין צוגאב זענען פאראן אזעלכע פונקציעס וועלכע מען האט קיינמאל פריער נישט געטראכט אריינצושטעלן אין אן אויטא. אט א טיילווייזע ליסטע:
• אן אריינגעבויטע רעפרידזשערעיטאר וועלכע נוצט איר אייגענע קאמפרעסאר.
• די פריער דערמאנטע קלוגע דאך פענסטער.
• קליינע סאלאר צעלן וועלכע אקטיוויזירן א ווענטולאציע סיסטעם ווען מען לאזט דעם אויטא געפארקט אונטער א הייסע זון.
• 10 עיר-בעגס. 4 ארגינעלע פאר אלע 4 פאסאזשירן, 4 זייטיגע עירבעגס, און צוויי פירהאנגן.
• לופט פילטערס וועלכע רייניגן די לופט וואס קומט אריין אינעם אויטא.
• שרייבן טישלעך וועלכע קומען ארויס פון די פארדערשטע צוויי זיצן.
• מולטי מידיא שפילער מיט גרויסע סקרינס פארענט פון די צוויי אונטערשטע זיצן.
• פירהאנגן צו באדעקן די פארדערשטע און אונטערשטע פענסטער.
• א קלוגע רעמאוט סיסטעם וועלכע שפארט אויף און צו דורך גיין נאנט אדער אנדערע וועגן.
• פולע רעקליינער אונטערשטע זיצן.
• אינטערקאם צווישן די פארדעשטע און אונטערשטע זיצן.
• עלעקטראנישע פענסטער וועלכע קען אפטיילן צווישן די פאדערטשע און אונטערשטע זיצן וועלכע קען אויך ווערן טונקעל אדער ליכטיגער.
• א באוס מוזיק סיסטעם מיט 21 ספיקערס.
• די טייערסטע איטאליע לעדער און עכטע אוק האלץ.
די אויטא קען מען אויך באשטעלן מיט בולעט פרוף פענסטער און שטערקערע אייזן וועלכע פארזיכערט אז די פאסאזשירן קענען נישט געשעדיגט ווערן דורך פיינטליכע עלעמענטן. עס פארמאגט אן אינטערקאס צו רעדן מיט איינעם אינדרויסן אן דארפן עפענען די פענסטער און האט ספעציעלע רעדער וועלכע קען פארן אפילו אויב מען לאזט ארויס די לופט.
זיין פארשטעלונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער נענסטער אויטא צום מייבאק איז דער ראלס ראיעס פענטאם וועלכער האט ענליכע שטריכן, קאסט אן ענליכן פרייז, און ווערט געקויפט דורך די זעלבע קלאס מענטשן. אבער עס וואלט געווען אינטערעסאנטער צו פארגלייכן דעם מיימאק צו די פאפולערע קארוועט וועלכער האט א גאר גוטער מאטאר און איז איינע פון די בעסטע ווען עס קומט צו מאטאר קוואליטעט. דער קארוועט איז א ספארטס אויטא און דער מייבאק איז א ריזיגער לוקסוסדיגער אויטא-יאכט וועלכע איז איבער 4 פיס לענגער און וועגט איבער 3,000 פונט מער פון דעם קארוועט, וואס טייטש דאפעלט די וואג.
ווען מען שטעלט ביידע אויטאס פאר א מאטאר פארשטעלונג פארמעסט זענען זיי ביידע אייניג און וועלן ארויפציען פון 0 צו 60 מייל פער שטונדע אין 4.9 סעקונדן. אויב מען וועט גיין פון 0 צו 80 מייל פער שטונדע וועט די מייבאק זיין א משהו שנעלער. 7.8 סעקונדן פאר די מייבאק און 7.9 סעקונדן פאר די קארוועט. ווען עס קומט צו ברעיקן איז די מייבאק פיל מער פארגעשריטן און וועט קאמפלעט אראפברעיקן זייענדיג אויף 60 מייל פער שטונדע אין א שטח פון 121 פיס ווען דער קארוועט וועט ברויכן 345 פיס. פארגעסט נישט אז די מייבאק וועגט דאפעלט און איז אנדערהאלבן מאל אזוי גרויס.
דער מאטאר פון דעם מייבאק איז א ווי-12 מאטאר וועלכער אנטהאלט דריי וואלווס פער צילינדער וואס גיט אים 543 פערד-קראפט אין קאנטראסט צו דעם קארוועט מאטאר וועלכע איז גרעסער איז סייז אבער קען נאר פראדוצירן 350 פערד-קראפט. די ברעיקס פון דעם מייבאק זענען די בעסטע וואס מען האט אמאל געמאכט. די פאדערשטע צוויי רעדער פארמאגן ברעיקינג דיסקס פון ביידע זייטן און א ספעציעלע קאמפיוטער באטראכט און פארשטייט וויאזוי דער דרייווער טוט ברעיקן און לויט דעם ווייסט עס וויפיל דרוק צו לייגן מיט אירע 6 ברעיקינג דיסקס.
אן אנדערע קאמפיוטער כאפט אויף די גאנצע צייט ביי וועלכע ווינקלן דער אויטא ווארפט זיך דורכ'ן פארן און טוט לויט דעם אנשטעלן די ספרינגס וויפיל דרוק עס זאל ארויסגעבן צו יעדעס ארט אזוי אז די פאסאזשירן אינעווייניג זאלן גארנישט שפירן אז עס פארט יעצט.
דאס קויפן א מייבאק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס איז פארשטענדליך אז צו קויפן אן אויטא פון איבער $300,000 גייט נישט אזויווי דאס קויפן א ביליגן אויטא. די פירמע פראדוצירט נאר 1,000 אזעלכע אויטאס פער יאר און די מעגליכע קאסטומערס זענען עקסטרעם ווייניג.
די פירמע האט נאך קיינמאל נישט געמאכט קיין טעלעוויזיע אדער אנדערע סארט אדווערטייזמענט און פלאנט עס נישט אינעם צוקונפט. די אגענטן פאר די פירמע פאלגן נאך ווער זענען די רייכסטע מענטשן אויף די וועלט און נוצן א דירעקטע מעיל קאמפיין זיי צו מאכן אינטערעסירט אין דעם אויטא. איינמאל איינער פון זיי אינטערעסירט זיך מער וועגן דעם שיקט מען אים ארויס א ספעציעלע בראשור אין א טייערע גלאזערענע שאכטל מיט זיין נאמען ארויפגעקריצט דערויף וועלכע קאסט עטליכע הונדערט דאלאר. אינעם בראשור ווערט ציטירט די היסטאריע פון דעם אויטא, וואס עס באווייזט, און וויפיל עס קאסט.
אויב איינער איז אינטערעסירט דאס צו קויפן האט ער איינס פון די צוויי ברירה'ס: אדער אראפפארן קיין סינדלפינגן, דייטשלאנד וואו די אויטא ווערט געמאכט. אדער גיין צו געוויסע מערצעדעס דילערס איבער'ן לאנד וועלכע זענען קואליפיצירט צו פארקויפן דעם טייערן אויטא. אין גאנץ נארט אמעריקע זענען אין דעם פארגאנגענעם יאר נאר באשטעלט געווארן 40 אזעלכע אויטאס וואס מיינט אז נישט אפילו אין יעדע שטאט איז פאראן איינער וואס פארמאגט אזא אויטא.


text:
תקיעת שופר
תקיעת שופר איז א מצות עשה פון דער תורה, צו בלאזן שופר ראש השנה. דער שופר איז אן אויסגגעלעכערטער הארן פון א ווידער. מען בלאזט דריי מיני קולות: תקיעה, שברים אן תרועה.
אינהאַלט
מקור פון דער מצוה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין דער תורה ווערט ראש השנה גערופן "יום תרועה" און "זכרון תרועה". חז"ל לערנען ארויס אז מען דארף בלאזן שופר ראש השנה (און אויך יום כיפור פון יובל) דריי מאל תקיעה, תרועה, תקיעה. די תקיעה איז א גאנצע קול, און די תרועה איז א צעבראכענע קול.
אין גמרא ראש השנה ווערט געברענגט אז די חכמים זענען געווען מסופק וויאזוי דארף אויסהערן די תרועה.


text:
סאנט פאלס אונטערגרונט סטאנציע
סאַנט פאלס' (St. Paul's) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, אויף דער צענטראלער ליניע, צווישן באנק און טשאנסערי ליין סטאנציעס. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דורך דער צענטראלער לאנדאנער באן דעם 30סטן יולי 1900 מיטן נאמען Post Office (פאסטאַמט), נאכן הויפטקווארטיר פונעם גענעראלן פאסטאמט.
ווען מען האט אויסגעגראבן די צענטראלע ליניע האט מען געשאפן די טונעלן אונטער די גאסן, כדי צו פארמיידן שאדן צו געביידעס פון וויברירונגען. אזוי ווי הויך האבארן איז צו שמאל, זענען די טונעלן אין דעם טייל איינס איבער דעם צווייטן, ממילא אין דער סט פאלס סטאנציע איז דער פעראן קיין מערב איבער דעם פעראן קיין מזרח.
טראנספארט לינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לאנדאנער בוס רוטעס 4, 8, 25, 56, 100, 172, 242 און 521 באדינען די סטאנציע.
גאלעריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- לאנדאנער אונטערגרונט מוזיי פאטאגראפיע ארכיוו


text:
דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא
די דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא (פראנצויזיש: République démocratique du Congo), פריער זאַאירע, איז א לאנד אין צענטראלער אפריקע, מיט א קורצן בארטן אויפן אטלאנטישן אקעאן (37 ק"מ). זי איז דאס דריטע לאנד אין אפריקע לויט שטח נאך סודאן און אלזשיר, און דאס 12טע גרעסטע אין דער וועלט. די דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא, מיט א באפעלקערונג פון כמעט 71 מיליאן,[1] איז דאס 18טע מערסטע באפעלקערט לאנד אין דער וועלט. איר הויפשטאט איז קינשאזע.
דאס לאנד גרענעצט די צענטראלע אפריקאנער רעפובליק און סודאן צו צפון; אוגאנדע, רוואנדע און בורונדי צו מזרח; זאמביע און אנגאלא צו דרום; און די רעפובליק פון קאנגא און דעם אטלאנטישן אקעאן צו מערב. אויך צו מזרח איז טאנזאניע אריבער דער טאנגאניקע אזערע.[1] דער איינציגער צוטריט צום אקעאן איז דער 37 ק"מ אטלאנטישער בארטן ביי מואנדע, און דאס 9 ק"מ ברייט מויל פונעם קאנגא טייך וואס פליסט אריין אין איינגאס פון גינע.
יידישע געמיינדע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע יידן זענען געקומען אין קאנגא פון מזרח אייראפע אין 1907 ווען דאס לאנד איז געווען א בעלגישע קאלאניע. די געמיינדע איז געוואקסן ביז 2,500 מענטשן. ווען בעלגיע האט פארלאזט קאנגא אין 1960 האבן רוב פון די יידן עמיגרירט. אין 2011 האט קינשאזע א קליינע קהילה פון 150 יידן מיט א שול, א שולע און א חב"ד הויז. אויך וואוינען עטלעכע יידן אין לומומבאשי אין דרום-מזרח קאנגא.[2]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 1.0 1.1 דאס וועלט פֿאקטבוך - קאנגא, דעמאקראטישע רעפובליק פון. צענטראלע אינטעליגענץ אגענטור.
- ↑ משפחה 388, י"ח כסלו תשע"ב (ענגליש)


text:
לואי ארמסטראנג
לואי דניאל אַרמסטראנג (ענגליש: Louis Daniel Armstrong; 4טן אויגוסט 1901 - 6טן יולי 1971) (באוואוסט מיט די צונעמען סאַטשמא און פאפס) איז געווען א באקאנטער אמעריקאנער דזשעז מוזיקער. ער איז געווען אן אפריקאנער-אמעריקאנער וואס האט געזינגען די בלוז און געשפילט דעם טרומייט און דער קארנעט.
לעבנסגעשיכטע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ארמסטראנג איז געבוירן געווארן אין אן ארעמער משפחה אין ניו ארלינס, לואיזיאנא. אין זיין יוגנט האט ער געליטן פון ארעמקייט. ערשט האט ער געלערנט שפילן דעם קארנעט (א סארט טרומייט וואס איז געווען זייער פאפולער ביי די מוזיקער אין ניו ארלינס). ארמסטראנג פלעג שפילן אין ארקעסטערס פון בלאז אינסטרומענטן און אויף טייך שיפן אין דעם געגנט פון ניו ארלינס.
ער איז געשטארבן דעם 6טן יולי 1971 פון א הארץ אטאקע אין קווינס, ניו יארק סיטי.


text:
1982
1982 איז דאס 82סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1982 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
1982 איז געווען א נארמאל יאר וואס האט אנגעהויבן פרייטיק.
אינהאַלט
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 2טן אפריל - ארגענטינער קראפטן אינוואדירן די פאקלאנד אינזלען, און הייבן אן דעם פאקלאנד קריג.
- 30סטן מיי - שפאניע ווערט א מיטגליד אין נאט"אץ
- 13טן יוני - צה"ל ציט צוריק פון לבנון.
- 23סטן אויגוסט - באשיר זשומייעל געוועלט פרעזידענט פון לבנון.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 23סטן אויגוסט - סטאנפארד מור, אמעריקאנער ביאכעמיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר כעמיע (געב' 1913)
- 10טן נאוועמבער - לעאניד ברעזשנעוו, הערשער פון סאוועטן פארבאנד (געב' 1906)


text:
סאמאליע
סאמאליע איז א רעפובליק אין מזרח אפריקע, אויף מזרח און דרום פון דעם אינדישן אקעאן. אירע שכנים זענען קעניע, עטיאפיע, און דזשיבוטי. סאמאליע איז געווען אין א ציווילע קריג פון 1991 ווען די צענטראלע רעגירונג איז אראפגעווארפן געווארן. דאס לאנד איז גרויס 246,200 סקווער מייל. די הויפטשטאט איז מאגאדישו. עס וואוינען דארט ארום 7 און א האלב מיליאן מענטשן רוב פון זיי סאמאליענס.
לאנד, קלימאט, און נאטורליכע אוצרות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סאמאליע האט א לאנגע ברעג מיט דעם אינדישן אקעאן פון ארום 1,880 מייל. דאס לאנד פארמאגט אסאך בערגיגע ראיאנען. דארט איז הייס, געווענליך 80 גראד (פארנהייט) און אויף די בערג ארום 30 גראד. אמאל קען דארט זיין אזוי הייס ווי 114 גראד. פון סעפטעמבער ביז דעצעמבער איז טרוקן און פון מערץ ביז מאי איז רעגנדיג. אזויווי אלע אפריקאנער לענדער פארמאגט סאמאליע ווילדע חיות און ווייניג געוויקסן. סאמאליע איז ארים פון נאטורליכע אוצרות. בכלל איז סאמאליע איינע פון די ארימסטע און שפעטסטע אויפגעארבעטע לענדער אין דער וועלט.
לעצטע היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בעפאר דעם צווייטן וועלט קריג איז סאמאליע געווען אונטער דעם פאראייניגטן קעניגרייך אבער שוין מיט שוואכע קאנטראל זינט ענדע יארן פון 1800. נאך דעם קריג האבן ענגלאנד און איטאליע געהאט קאנטראל אויף טיילן פון סאמאליע. אין יאר 1960 האט די יו-ען באשטעטיגט סאמאליע אלס א זעלבסטשטענדיג לאנד אין אפריקע.
עס איז אויפגעשטעלט געווארן א קאנסטיטוציאנעלע רעגירונג וואס האט נישט אנגעהאלטן מער ווי עטליכע יאר ווען א גענעראל מיט'ן נאמען מוכאמעד סעיד בער האט אומגעברענגט דעם פרעזידענט און איבעגענומען די רעגירונג.
פון דעמאלסט און ווייטער האט זיך אנגעהויבן קריגערייען וואס איז געווארן ערגער פון יאר צו יאר ביז'ן יאר 91' ווען עס האט אויסגעבראכן א ציווילע קריג פון וועלכע איבער 50,000 זענען דער'הרג'עט געווארן און איבער 300,000 זענען געשטארבן פון הונגער, טראץ די פילע הילף וואס די יו-ען האט געשיקט.
די רעבעלן גרופע וואס האבן זיך גערופן "די קלענס" איז אנגעפירט געווארן דורך אן עקסטרעמיסט מיט'ן נאמען מוכאמעד פארא אידיד. אין 92' האט די יו-ען אנגעהויבן אריינברענגן אמעריקאנער כוחות געצילט אומצוברענגן אידיד. די מארינען האבן זיך אבער אין יאר 94' געמוזט ארויסציען נאכדעם וואס א גרופע מארינען זענען דורכגעפאלן א געוואגטע מיסיע אומצוברענגן אידיד. 30 מארינען זענען גע'הרג'עט געווארן און איבער 70 זענען פארוואונדעט געווארן נאכדעם וואס עס איז פאר די קלענס געלונגען אראפצושיסן צוויי בלעק האק העליקאפטערס. ארום 1000 סאמאליענס זענען גע'הרג'עט געווארן אין יענע אפעראציע.
אידי איז א יאר שפעטער דערשאסן געווארן אין א ציווילע קריג. זיין זון איז געקרוינט געווארן אלס פירער אויף זיין פלאץ. די שלאכטן. מיט עטליכע שטילשטאנדן אינדערמיט, האבן זיך ענדליך אפגעשטעלט אין יאר 00' ווען סאמאליע איז געקומען צו א קאנפערענץ אין די דערנעבענדיגע לאנד דידזשיבוטי וואו די קלענס זענען נאך עטליכע מאנאטן איינגעגאנגן צו גרינדן א צענטראלע רעגירונג. אין אקטאבער 00' האט די קאנפערענץ ערוועלט אבדיגזים סאלאד האסאן אלס פרעזידענט פון סאמאליע. די נייע רעגירונג האט געהאט גאר א שווערע מערכה ביז זי האט געקענט באקומען קאנטראל איבער דאס גאנצע לאנד.
אין ענדע 2006 האבן איסלאמישע רעבעלן פרובירט איבערנעמען די רעגירונג און האבן געמאכט פארשריט אין אסאך שטעט. די גרופע איז אבער צוריק געטריבן געווארן דורך די עטאפיען מיליטער וועלכע האט באקומען שטיצע פון אמעריקע.
אמעריקע באשולדיגט היינט סאמאליע מיט'ן שטיצן די אל קיאדא טעראריסטן וועלכע האבן דארט א היבשע פאר צעלן. אין יאנואר 2007 האבן אמעריקאנער קאמפ'ס פליגער עטליכע מאל באמבאדירט צילן אין סאמאליע אין א מיסיע וועלכע האט געזאלט אומברענגן פארדעכטיגטע אל קאדיא טעראריסטן. עס איז נישט קלאר אויב די מיסיעס זענען געווען א דערפאלג.


text:
שניי
שניי אינעם ווינטער סעזאָן פאַלט דאָס אַראָפּ ווי רעגן, ווייס און ווייך, אויפגעבלאָזן אפען און קריסטאַל בליטשעקדיג, וויבאַלד דער שיכט איז צאם געשטעלט פון אַסאך פאַרשידענע קליינטשיגע מינע אייז פאָרעמעס און סייזעס.
דאס ווערט באַשאַפן דורך דעם וואָס די וואָלקענעס ווערן געפרוירען אין די ספערן, פאַלט דאָס אייזיגערהייט אַנשטאָט רעגן פליסיגקייט אדער סתם אייז וואס ווערט געפרוירן נאכדעם וואס סאיז שוין געווען וואסער.
די פאָרעם פון די שניי שטיקלעך זענען יעדער איינע פארשידענארטיג, כמעט קיינמאָל וואס איינס ענדלט צום אנדערן. עס איז געווענליך פון זעקס זייטן, קונסטליך שיין.
שניי הילט איין און האלט דערמיט ווארעם די ערד און געוויקסען עס זאל נישט קאליע גיין פון די ווינטער פרעסט.
אינהאַלט
וואס איז שניי?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שניי איז דורכזעעוודיקע אייז קריסטאלן וועלכע פארמירן זיך ארום שטויב אדער אנדערע קליינע טיילעכלעך וועלכע געפינען זיך אין די אטמאספערע און קען נאר פאסירן וועלן די טעמפרעאטור איז אונטער די פרירן פונקט. די שניי קריסטאלן האלטן זיך געווענליך אינאיינעם און פארמירן שנייעלעך וועלכע קומען אין אלע פארעמען. שניי קען זיין גרויס און קליין און קען אמאל דעגרייכן ביז 4 אינטשעס גרויס.
די פארעמען פון שניי ווענדט זיך לויט די וועטער. אין שטארק קאלטע וועטערס וועלן די פארעמען זיין קלענער מיט ווייניגער שפיצן ווי אין א מילדערע וועטער. אין דורכשניטליכע וועטערס זענען רוב שניי שטיקער בערך א פערטל אינטש גרויס און פארמאגט זעקס שפיצן. ווען שניי לאנדעט אויף די ערד זאמלן זיי זיך אן איינע אויף די אנדערע צוליב זייער גרינגקייט. שניי פארמאגט טאקע וואסער אין זיך אבער דאס ביסל וואסער וואס דארט ליגט איז א קליינע פראצענט פון די גרויס פון די שניי. אויב די וועטער זאגט אז עס וועט שנייען 10-12 אינטשעס וועט דערפון שפעטער איבערבלייבן נאר 1 אינטש פון וואסער וועלכע איז בכלל נישט קיין סאך קעגן שטארקע רעגנס אין די זומער.
א שטארקער שניי-פאל הייסט א שניי שטורם; אז עס שנייט צוזאמען מיט א ווינט און מען קען כמעט גארנישט זען הייסט עס א זאווערוכע.
פארוואס איז שניי ווייס?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פראגע איז א שטארקע פראגע ווייל אויב שניי איז נישט מער ווי פארפרוירענע וואסער קריסטאלן אינאיינעם דעמאלט ווי קומט אריין די קאליר ווייס?
די ענטפער איז אבער נישט אזוי פשוט און מען קען עס נאר פארשטיין אויב מען פארשטייט ערשט וויאזוי מיר זעען קאלירן און אונזערע אויגן.
מיר ווייסן אלע אז יעדע זאך אין די וועלט איז צוזאמענגעשטעלט פון מיליאנען אטאמען וועלכע האלטן זיך אינאיינעם און פארמירן דעם אביעקט. די אטאמען זענען קליינע שטייבעלעך וועלכע פארמאגן איך זיך א געוויסע מאס נאטורליכע ענערגיע וועלכע מאכט זיי זיך האלטן שטארק אינאיינעם. די אטאמען זענען אבער שטענדיג אנדערש און אמאל האט עס מער ענערגיע און אמאל ווייניגער און לויט דעם ווערט דער אביעקט געשאפן.
די נאטורליכע ענערגיע וואס יעדע אטאם פארמאגט ווערט געשאפן פון עטליכע זאכן און איינע פון זיי איז ליכטיקייט. יעדע אטאם נוצט אן אנדערע מאס פון ליכטיקייט און דאס מאכט אונז זען יעדע זאך אין אנדערע קאלירן. און אנדערע ווערטער איז טייטש אז לויט די מאס ליכטיקייט ענערגיע וואס די אטאמען האבן לויט דעם ווערט געשאפן א קאליר. עס זענען פאראן אביעקטן וועלכע זענען דורכזיכטיק און דאס פאסירט אויב עס איז צוזאמענגעשטעלט פון אטאמען וועלכע זאפן בטבע נישט איין קיין ליכטיקייט ענערגיע. טייל פון זיי זאפן דאס יא איין אבער שפייען דאס צוריק אויס און דערפאר זעען מיר נישט קיין קאליר דערין.
אין פאקט איז אייז נישט דורכזיכטיג און ערהאלט יא קאלירן אבער וויבאלד עס איז איינגעפרוירן איין שטיק צו די אנדערע ווערט די ליכטיקייט ענערגיע פארלוירן און צעמישט און די קאלירן זעען זיך נישט געהעריג. אבער ווי געזאגט האט עס יא קאלירן און דאס קען זיך זען זייער שווער. א גוטער ביישפיל דאס צו פארשטיין איז א דיאמאנט שטיין וועלכע איז אויך דורכזיכטיג אבער פארמאגט אין פאקט קאלירן וועלכע זענען צעמישט און קענען נישט געהעריג געזען ווערן. וויבאלד א דיאמאנט איז ריינער בליטשקעט עס שיין אבער אייז פארמאגט אין זיך אסאך שטויב אויף וועלכע זי זאמעלט זיך אן אין די אטמאספערע און דערפאר זעט מען שווער די קאלירן.
שניי איז צוזאמענגעשטעלט פון אסאך קליינע אייז קריסטאלן וועלכע קענען קיין איינע נישט האלטן קיין קאלירן. ווי פריער דערמאנט איז אבער יא פאראן דארט קאלירן וואס קומען אריין און וויבאלד איין אייז איז נעבן די אנדערע שיקט עס ארום די קאלירן פון איינע צו די אנדערע אויפ'ן אויבערפלאך פון די אייז. די טבע פון קאלירן איז אז ווען מען שטעלט צוזאם אלע קאלירן אינאיינעם זעט מען ווייס. די קאליר ווייס איז די סך הכל פון אלע קאלירן און דאס קען קלאר געזען ווערן אונטער א מייקראסקאפישע לענס אויב מען האט די ריכטיגע קאלירן. יעצט וויבאלד די צענדליגער קאלירן צירקולירן ארום די שניי איז דער סך הכל וואס מיר זעען ווייס.
מיט דעם איז גרינג צו פארשטיין פארוואס די שניי פארלירט איר ווייסקייט איינמאל עס ווערט צעלאזט. ווייל דער קאלירן ווייס איז נאר די אפשפיגלונג פון די פילע קריסטאלן וועלכע ליגן דארט אינאיינעם און איינמאל די שניי צעלאזט זיך בלייבט דערפון בלויז וואסער וועלכע פארמאגט אינגאנצצן נישט קיין קאליר.
שניי, אייז, רעגן, ווען יא און ווען נישט?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שניי קען נאר צעשטאנד קומען אין א טעמפרעאטור אונטער די פרירן פונקט וועלכע איז 32 פארנהייט אדער 0 צעלסיוס. אבער נישט אייביג קומט אראפ שניי נאר אנשטאט קען קומען רעגן אדער אייז האגל. דער סיבה פארוואס עס איז אמאל אזוי און אמאל אזוי איז געוואנדען לויט די וועטערס העכער אונזער אטמאספערע. אויב די וועטער איז 30 גראד דא אונטן מיינט נאך נישט אז די זעלבע וועטער איז אונטער די וואלקענעס.
אויב איינער לאזט זיך אראפ מיט א פאראשוט פון דער הייך פון די וואלקענעס וועט ער דורכגיין עטליכע וועטער דעגרי און יעדעס מאל וועט עס זיין אנדערש. אויב ביי אונז דא אונטן וועט זיין צוויי טעג נאכאנאנד 20 גראד איז זייער מעגליך אז אין דעם ערשטן טאג וועט 15,000 פיס ארויף אין דער לופטן זיין פיל קעלטער און דעם צווייטן טאג וועט גאר זיין ווארימער ווי ביי אונז. דאס איז ווייל די אטמאספערע איז איינגעטיילט אין וועטער שטאפלן און יעדע פון זיי קען זיין אנדערש פונעם צווייטן.
אויב א שניי ווערט פארמירט און דערנאך גייט עס דורך א מילדערע טעמפרעאטור וועט זיך עס צוריק אויפלאזן און ווערן רעגן. אויב עס וועט שפעטער נאכאמאל דורכגיין א קאלטע טעפרעאטור וועט עס צוריק איינגעפרוירן ווערן אבער דאסמאל קען עס שוין נישט ווערן נאכאמאל שניי ווייל ווי לענגער עס פאלט אלס שנעלער פאלט עס און דעמאלט האט עס שוין נישט קיין צייט זיך צוריק צו פארמירן ווייל עס פאלט צו שנעל. אמאל קען מען זען האגעל וואס איז גרעסער און האט אפילו אביסל א ווייסע קאליר אבער צוריק ווערן שניי איז נישט מעגליך ווייל די כוח פון גראוויטי וועט עס נישט ערמעגליכן.
צוליב די אויבנדערמאנטע סיבות קענען טאקע די וועטער עקספערטן די שווערסטע פאראויסזאגן איבער שניי. אפילו ווען שניי פאלט שוין קענען זיי נאך אלס שווער וויסן וויפיל עס וועט פאלן אין די ענדע און וויפיל שניי עס וועט זיך אנזאמלן אויף די ערד.
עס איז אנגענומען אז עס קען נאר שנייען אין א מילדערע ווינטער טאג אבער אין פאקט האט שוין געשנייט אין די גרעסטע פרעסטן אזוי לאנג ווי די לופט האט פארמאגט גענוג פייכקייט אין זיך צו האלטן די שניי.
פאקטן וועגן שניי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ניו יארק באקומט די מערסטע שניי פון אלע שטעט אין אמעריקע און ראטשעסטער, ניו יארק, איז די שנייאיגסטע געגענט אין די שטאט. ראטשעסטער באקומט אין א דורכשניטליכע יאר ארום 94 אינטשעס שניי. דאס שטעטל פארמאגט 200,000 איינוואוינער און די שניי רייניגן קאסט איר אפ 3.7 מיליאן דאלאר א יאר.
די גרעסטע שנייען פאלן אין באפעלאו, ניו יארק, וועלכע איז זייער הויך אויפ'ן מאפע און גרעניצט זיך מיט קאנאדע פון דריי זייטן. געוויסע שטעט אין קאנאדע זענען גאר נידעריגער ווי באפעלאו. אין דעצעמבער 95' איז דארט געפאלן א שניי פון 39 אינטשעס אין ווייניגער ווי 24 שטונדן.
די העכסטע שניי אין די אמעריקאנער רעקארד איז געפאלן אין אלאסקא (אלאסקא איז נענטער צו רוסלאנד ווי צו אמעריקע) אין 953' וועלכע האט דעגרייכט 187 אינטשעס הויך וועלכע קומט אויס צו איבער 15 פיס הויך. די שניי אין באפעלאו איז אבער א גרעסערע רעקארד ווייל די שניי אין אלאסקא האט זיך אנגעזאמעלט נאך 7 טעג פון שנייען נאכאנאנד וואס קומט אויס צו 26 אינטשעס שניי פער טאג. די שניי אין באפעלאו האט דעגרייכט 39 אינטשעס אין בלויז 24 שטונדן.
אמעריקע איז א גרויס לאנד און איר גיאגראפישן שטח פארמאגט פון אלע סארטן. אבער יעדעס איינציג ארט האט שוין אמאל טועם געווען א שניי. אפילו די געגענטער אין דרום פלארידע, וועלכע איז די נידעריגסטע אויף די מאפע, האט שוין אויך געזען עפעס שניי אין דער פארגאנגנהייט.
שניי איז זייער שיין און קוקט אויס זייער פרידליך. די ווייסע דעקע איז אבער דער גורם צו טויזענטער טויט פעלער אין די פאראייניגטע שטאטן זעלבסט יעדעס יאר. רוב טויט פעלער צוליב שניי קומען פון אויטא עקסידענטן וואס פאסירן וועגן שניי און די אנדערע טייל פאסירט דורך סקיערס וועלכע גליטשן זיך אראפ די בערג.
שניי איז טאקע זייער קאלט אבער זי קען גאר באשיצן פון קעלט. אויף די גרויסע שניי בערג מאכן מענטשן קליינע טענטס פון שניי וועלכע האלט זיי ווארים פון די פרעסטן.
אן אינטערעסאנטע געשעעניש פון שניי איז געווען אין אריזאנע (אריזאנע באקומט שניי איינמאל א יובל) ווען אין יאנואר דעם 20'טן 93' איז געפאלן א שניי פון איין אינטש צו די איבערראשונג פון אלע איינוואוינער וועלכע האבן אין זייער לעבן קיינמאל נישט געזען קיין שניי אין זייער סטעיט. פיר יאר דערויף דעם זעלבן דאטום (יאנואר דעם 20'טן) האט פאסירט די זעלבע זאך. זינט דעמאלט איז קיינמאל נישט געפאלן אפילו א ברעקל שניי.
די שטאטישע רעקארד פון ניו יארק זאגט אז ניו יארק האט אמאל געהאט א שניי שטורעם וועלכע איז באגלייט געווארן מיט דונערן און בליצן.
שניי און דרייוון[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שניי איז א גרויסע שטער צו דרייווער, ספעציעל אין די שטעט וואס באקומען נישט אזויפיל שניי און האבן נישט די ריכטיגע עקוויפמענט דאס צו באזייטיגן. שניי שטערט די זעהקראפט פון דרייווער און איז פיל ערגער ווי שווערע רעגנ'ס. בשעת עס שנייט א געדיכטע שניי איז כמעט אוממעגליך צו זען געהעריג און די דרייווער זענען געצווינגן צו פארן לאנגזאמער.
די עפעקט פון שניי צו אויטאמאבילן בלייבט איבער פיל שפעטער נאכ'ן באזייטיגן די שניי ווען שטיקער אייז בלייבן איבער אויפ'ן ראוד און אויטאס גליטשן דערויף, ברענגנדיג אסאך עקסידענטן. עס איז נארמאל אז אין א טאג וואס שנייט איז פאראן 10 מאל אזויפיל עקסידענטן. רויב שניי פארבינדענע עקסידענט זענען מילד אבער דאך קען מען אנלייגן די שולד פון אסאך טויט פעלער אויף שניי.
שניי פארנעמט אסאך צייט פאר דרייווער ווען זיי דארפן אפפוצן די שניי פון די פענסטער, באזייטיגן די שניי ארום דעם אויטא, און מאכן דעם וועגן ארויס. איינמאל מען איז אינדרויסן איז מען נאך נישט פארזיכערט און מען קען נאך טיילמאל ווידער שטיין בלייבן אין ערטער וואו עס איז אנגעזאמעלט אסאך שניי.
די שטעט וועלכע זענען געוואוינט צו אסאך שניי איבער'ן ווינטער פארמאגן א גאנצע שטאב מיט ארבייטער וועלכע ארבעטן אין א סיסטעם וויאזוי אפצורייניגן די שניי. די גרויסע און וויכטיגע הייעוועיס ווערן די ערשטע גערייניגט און דערנאך רייניגט מען די זייטיגע ראודס. נאכ'ן אוועקשארן די שניי גיסט מען געווענליך זאלץ אין זאמד וועלכע העלפט צעלאזן די שניי און גיט א בעסערע "טרעקשען" פאר די רעדער פון אויטאמאבילן.
דאס גיסן אמאל זאלץ און אמאל זאמדהאט צעטאן מיט'ן וועטער. אין מילדערע וועטערס פעלט נישט אויס אזויפיל זאלץ ווייל די שניי צעלזאט זיך שנעלער און די שטאט שפארט זיך דאס געלט דורך לייגן זאמד. ווי קעלטער די וועטער איז אלס מער זאלץ ברויך מען נוצן און צומאל מוז מען לייגן נאר זאלץ.
אין די שטעט וואו עס שנייט כסדר איז וויכטיג פאר די דרייווער צו קויפן ווינטער רעדער פאר זייערע אויטאמאבילן וועלכע קען זיי העלפן אין די שווערע וועטערס. ווינטער רעדער זענען געמאכט פון א ווייכערע סארט וועלכע לאזט זיך בעסער איינטרעטן און קען זיך בעסער אן עצה געבן מיט'ן שניי. ארגינעלע רעדער זענען זייער הארט און קענען נישט כאפן די שניי און דרייט זיך ארום און ארום.


text:
2005/Donate/yi
This page is from a previous fundraiser and is kept for historical interest, but your generous support is welcome all year round.
Afrikaans · Alemannisch · العربية · asturianu · azərbaycanca · Boarisch · бeлapyckaя (TapaшkeBiцa) · бълrapckи · বাংলা · বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী · brezhoneg · bosanski · català · Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄ · čeština · Cymraeg · dansk · Deutsch · dolnoserbski · Eλλnvιkά · English · Esperanto · español · eesti · euskara · estremeñu · فارسی · suomi · Võro · français · Frysk · Gaeilge · galego · Gaelg · עברית · हिन्दी · hrvatski · hornjoserbsce · magyar · interlingua · Bahasa Indonesia · italiano · 日本語 · Basa Jawa · ქართული · ភាសាខ្មែរ · 한국어 · Ripoarisch · Latina · Lëtzebuergesch · lumbaart · ລາວ · lietuvių · Malagasy · MakeдoHckи · മലയാളം · मराठी · Bahasa Melayu · Malti · norsk bokmål · Nedersaksies · Nederlands · norsk nynorsk · occitan · Kapampangan · polski · Piemontèis · português · português do Brasil · Runa Simi · română · pycckий · sicilianu · srpskohrvatski / cpпckoxpBaTckи · සිංහල · slovenčina · slovenščina · cpпckи / srpski · Seeltersk · Basa Sunda · svenska · தமிழ் · ไทย · Tagalog · Türkçe · ykpaïHcbka · اردو · oʻzbekcha · vèneto · Tiếng Việt · walon · ייִדיש · 粵語 · 文言 · 中文(简体) · 中文(繁體)
דאס איז וואס מיר טוען.
און מיר ברויכן אייער הילף.
וויקימעדיע פאונדאוציע איז א נאן - פראפיט ארגענאזאציע אן קיין ציל פון מאכן געלט נאר בלויז מיטן אגענדע פון צושטעלן דעת פאר יעדן מענטש אויף די וועלט, זיי דערגרייכן דעם ציל דורך צושטעלן סערווערס און טעכנישע הילף פאר פרויעקטן וואס געבן זיך אפ מיט (צווישן זיי וויקיפעדיע, וויקיביבליאטעק, וויקיווערטערבוך.) פארשפרייטן און באשאפן פרייער אינהאלט.
וויאזוי וועט אייער נדבה העלפן וויקימעדיע?
וויבאלד מיר פלאנירן נישט אז עדווערטייזמענט זאל זיין א טייל פון אונז אויפהאלטן קיינמאל, און וויבאלד מיר פלאנען נישט צו בעטן געלט פון די שרייבערס דא פארן שרייבן, אדער פון די ליינער דא פאר זייער ליינען די אינהאלט וואס זיי זוכן, זענען מיר אנגעוויזן און אנגעוואנדען אויף אייער נדבה כדי מיר זאלן קענען אנהאלטן די דאזיגע ארבייט.
אונזער פרעצעדענטלאזער וואוקס פון טראפיק און אינהאלט פארלאנגט זיך נאכאנאנדיגע הארדוועיר אפדעיטס כדי צו פארמיידען אוטעזשעס און נישט חלילה אויפן חשבון פון די באנוצער. און די דאזיגע הוצאות ווערן אריינגערעכנט, בענדוויט קאסט, דאומעין נעמען פאר די כסדרדיגע וואוקס פון נאך וועב סייטס, פלאץ פאר סטארעזש און פאר די סערווערס, די הוצאות פון נייע סאפטוועיר אנטוויקולינג אויפגאבעס, טערוועל הוצאות.
די וויקימידיע פאונדאוציע נויטיגט זיך אויך אין געלט אינעם פיאנערישען ציל צו אויפקומען מיט נייע וועגן און מעטאדען וויאזוי צו פארשפרייטן און פארבעסערן די אידיאל פון בשותפות'דיגער בוי און שאפונג פון אינפארמאציע, אז יעדער איינער קען האבן און זאל האבן א חלק און דעם זאמעלונג פון דעת ותבונה אויף די וועלט. בנוסף צו דעם וואס דער פאונדאוציע איז עוסק צו פארשפרייטען די דעת צווישן ארימע ציוויליזאציעס וואס האבן נישט די נויטיגקייטן און כלים זיך אליין אויסצולערנען, זיי צו לערנען די וויסענשאפט דורך זיי געבן אינטערנעט צוטריט. פאר מער אינפארמאציע איבער די פעולות פאנדאוציע.
מעטאדען וויאזוי זיך צו ביישטייערן אייער נדבה
נדבות זענען טעקס דידאקטעבל אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
פאר א נדבה אויפן אינטערנעט
מען קען געבן א נדבה דורך wikipedia.org&no_note=1&tax=0 PayPal און אויך דורך די פארעם פון לינקס. ביטע אויספילן די סומע, אויסוועלן די געלט לויט אייער מדינה, אריינשרייבן א מודעה וואס יעדער איינער זאל קענען ליינען (אפציאנאל), אויסוועלען אויב איר ווילט אייער נאמען זאל ערשיינען פאר אלעמען צו זעהן. און דרוקן "באשטייערט זיך איצט!". און "Secure Checkout".
נדבות דורך די פאסט
עס איז אין אייער מעגליכקייט צו שיקן נדבות צום הויפט אפיס פון וויקימעדיע. אין פאל אויב איר שיקט געלט פון אינדערויסן פון אמעריקע, ביטע נעמט אין באטראכט אז איינצוטוישען די געלט צום דאלער, אדער אייער טשעק צו געלט קען אפקאסטען ביז 50$. דעריבער, ביטע נישט שיקן קיין געלט דורך די פאסט אדער פרעמדע דערויסענדיגע טשעקס פון אויסער אמעריקע. ווייל די פרייז דאס איינטוישן איז גאר גרויס. א ייש"כ
די אדרעס צו שיקן אייער נדבה:
.Wikimedia Foundation Inc 200 2nd Ave S, #358 St. Petersburg, FL 33701
נאך א וועג וויאזוי צו ביישטייערן
מען קען איינקויפן וויקימעדיע פרודוקטען אין Café Press. אויף יעדע סיעל, באקומט וויקימעדיע 5$.
זעהט אויך
- 2005 (אויף ענגליש שפראך.)


text:
נאט"א
צפון אטלאנטישע פאקט ארגאניזאציע (ענגליש North Atlantic Treaty Organization). איז אן אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציע, געגרינדעט פאר זיכערהייט צוועקן, דורך די פאראייניגטע שטאטן, קאנאדע, און עטליכע לענדער אין מערב אייראפע. אין יאר 1949.
דער ציל איז דער פיפטער פונקט פונעם פאקט. אויב איינע אדער מערערע לענדער אינעם פאקט, ווערט אטאקירט דורך אן אנדער לאנד, אין אייראפע אדער צפון אמעריקע, ווערט עס פארעכנט ווי אן אטאקע קעגן אלע לענדער. אלע לענדער האבן א רעכט זיך צו פארטיידיקן אלס זעלבסטשוץ. ווי עס ווערט דערקלערט אין פונקט 51 פון די פאראייניקטע פעלקער אפמאך. אלע לענדער וועלן קומען זיין בייהילפיג, צום אטאקירטן לאנד אדער לענדער. און וועלן זעלבסטשטענדיקערהייט, און פאראייניקטערהייט מיט די אנדערע לענדער, ווען עס וועט זיין נויטיק, קומען צו הילף אריינגערעכנט באוואפנטע קרעפטן. ביז די זיכערהייט וועט אומגעקערט ווערן, צום באטראפענעם לאנד אדער לענדער, וואס זענען מיטגלידער אינעם פאקט.
גרינדונגס לענדער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- איטאליע
- איסלאנד
- פאראייניגטע שטאטן
- בעלגיע
- פאראייניגטע קעניגרייך
- דענמארק
- לוקסעמבורג
- נארוועגיע
- האלאנד
- פארטוגאל
- פראנקרייך
- קאנאדע
דאס איז א ליסטע פון די לענדער, וואס האבן זיך אנגעשלאסן, אין די נאכפאלגענדע יארן.
אין 1952.
אין 1955
דייטשלאנד מערב דייטשלאנד, אין 1990 איז גאנץ דייטשלאנד, געווארן א מיטגליד נאכן פאראייניקונג פון מזרח דייטשלאנד.
אין יאר 1982.
אין 1999.
אין יאר 2004.
אין יאר 2009.
רעאקציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סאוועטן פארבאנד האט רעאגירט, מיט אויפשטעלן די ווארשע פאקט. אין וועלכע די לענדער אין מזרח אייראפע האבן זיך אנגעשלאסן. די ווארשע פאקט איז צעפאלן אין 1990, און עטליכע פון די לענדער האבן זיך אנגעשלאסן אין נאט"א.
די ערשטע מאל וואס נאט"א קרעפטן זענען גענוצט געווארן איז געווען ביי די יאגאסלאוויע, קריג אין 1998. די ערשטע מאל וואס נאט"א קרעפטן האבן זיך אנעפאנגען באטייליקן אין א פולע קריג איז נאכן אטאקע 11\9, אויף אמעריקע, און אירע טרופן זענען אריין אין אפגאניסטאן, און אין איראק.


text:
RapidShare
רעפידשער (RapidShare) איז א טעקע גאסטגעבן סערוויס וועבזייטל וואו מען קען ארויפלאדן אויף איר טעקעס פון א פריוואטן קאמפיוטער אויפן אינטערנעט, דער קאמפאני אפערירט פון דער שווייץ און פינאנצירט זיך דורך די איינגעשריבענע באצאלטע מיטגלידער. רעפידשער איז איינער פון די גרעסטע וועלטס טעקע גאסטגעבן וועבזייטלעך מיט מיליאנען טעקעס אין אירע סערווערס. לויט דער אינטערנעט שטודיע פירמע אלעקסע איז רעפידשער דאס 12טע אויף דער ליסטע פון מערסט באזוכטע וועבזייטלעך. Rapidshare.de איז אסאך ווייניגער און האלט ביי די 232סטע אויף דער ליסטע אום אפריל 2008.
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפידשער האט צוויי אנדערע וועבזייטלעך אבער ביידע וועבזייטלעך דארפן צו זיין פון אנדערע ארגאניזאציעס. דאס ארגינעלע וועבזייטל איז RapidShare.de, וועלכע נוצט די דייטשע מערסט גענוצטע דאמיין "de", און די ארגאניזאציע איז באזירט אין טשעם, שווייץ.
אום אקטאבער 2006 האט רעפידשער אנאנסירט אז "ליידער זענען אלע דרייווערס פון RapidShare.de איבערגעפולט אויפן מאמענט". א פריש וועבזייטל RapidShare.com האט זיך אויפגעשטעלט און פרובירט אריבערצוברענגען צו איר דאס באנוץ פון RapidShare.de, ווען די RapidShare.com האט זיך געעפנט, האבן מיטגלידער פון די אלטע סייט געקענט נוצן זייער קאנטע אויך אויף די נייע ביז זייער ארגינעלע קאנטע איז אויסגעגאנגען. פון דער אנדערער זייט האט מען אבער נישט געקענט נוצן קיין קאנטע פון די נייע סייט אויף די אלטע.
אפעראציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס זייטל ערלויבט באניצער ארויפצולאדן טעקעס ביז 100מעגאבייט אויף rapidshare.com און ביז 300 מ"ב אויף rapidshare.de, דער באניצער באקומט דאן אן אויסשליסליכער לינק וועלכע ערלויבט יעדעם איינעם, מיט וועם דער באנוצער טיילט מיט דער לינק, אראפצונעמען דעם טעקע צו זיין קאמפיוטער. רעפידשער שטעלט נישט צו קיין זוך סיסטעם אויפצוזוכן טעקעס אויף זייער סערווער, אבער עס איז פארהאן סורטש ענדזשען ספעציעל געאייגנט אויפצוזוכן אזאלכע טעקעס וועלכע ווערן פאבליצירט אויפן גאנצן אינטערנעט.
אויף זייער היימבלאט שרייבן זיי אז זיי פארמאגן 230 גיגאבייט פון אינטערנעט קאנעקטיוויטעט, און 4.5 פעטאבייטן פלאץ צו האלטן טעקעס.
אומאיינגעשריבענע באנוצער האבן שטארקע באגרענעצונגען מיטן אראפלאדן טעקעס, ווי פאלגנד:
- זיי דארפן ווארטן א צוויי דריי מינוט ביז זיי קענען אראפלאדן די טעקע.
- זיי דארפן אריינלייגן די פארזיכערונגס קאד וואס רעפידשער שטעלט ארויס אויף יעדן אראפלאד באזונדער.
- זיי דארפן ווארטן צווישן איין אראפלאדונג און דער צווייטער א לאנגע צייט, צומאל אויך אן אנדערטהאלבן שעה, געוואנדן ווי גרויס די טעקע איז.
רעגיסטרירטע באניצער קענען אבער אראפלאדן טעקעס איינס נאכאנאנד זייער שנעל. אבער אויך נישט מער ווי 25000 מעגא בייטן אין א פעריאד פון פינף טעג.
פראבלעמען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געוויסע אינטערנעט סערוויסן בלאקירן רעפידשער צוליב אומלעגאלע און קאפי רעכט טעקעס וואס מען קען אראפלאדן דארט.
אום יאנואר 2007 האט די דייטשע GEMA אגענטור געווינען א צייטווייליגע סטעי קעגן ביידע סייטס פון רעפידשער צוליבן באנוץ פון קאפירעכט געשיצטע טעקעס אויף רעפידשער, אויף וואס רעפידשער האט צוריקגעשלאגן אז זיי האבן נישט קיין אהנונג וועלכע טעקעס פריוואטע מענטשן לייגן ארויף אויף איר סערווער כדי דאס צו קענען קאנטראלירן. צום סוף איז די פסק קלאר געווען אז היות די באניצער זענען די וואס לאדן ארויף די טעקעס און עס האט גארנישט מיט די אנפירער פונעם סייט איז עס פון א לעגאלע קוק ווינקל נישט קיין פראבלעם.
פארזיכערונגס קאד CAPTCHA[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביז יעצט פלעגן זיי האבן אז מען דארף אריינטייפן אלע אותיות וואס מען האט געזען. אבער אין אפריל 2008 האבן זיי צוגעלייגט א נייע זאך וואס מאכט אסאך שווערער צו קענען אידענטיפיצירן דעם קאוד. עס ווערט ארויסגעלייגט אכט אותיות, פיר מיט א בילד פון א הונט אריינגעלייגט אינדערמיט, און די אנדערע פיר מיט א בילד פון א קאץ, דער באנוצער דארף אידענטיפיצירן די פיר מיט די בילד פונעם קאץ.
מען קען נוצן די נומער 0 אנשטאט די אות O, אדער קאפיטעל אותיות אנשטאט קליינע.
א פרייליכע שטונדע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צװײ שעה אַ טאָג, לויטן איסטערן סטענדערט טיים, אקטיוויזירט רעפידשער א "פרייליכע שעה" וואס מען דארף נישט דאן אריינלייגן די פארזיכערונגס קאָד, און די אַראָפּלאָדן ראטע איז שנעלער.


text:
אדאם טשערניאקאוו
אדם טשערניאַקאוו איז געווען די יודנעלטעסטע פון דער ווארשעווער געטא, פון פאך אויס איז ער געווען אן אינזשעניר, און האט נישט צופיל געהאט מיט די יידישע קהילה פירער, די נאציס אבער, האבן אים אויסגעקליבן צו זיין דער פארשטייער פון דער געטא אין ווארשע.
ער האט א סאך געטאן מיט געבן הילף פאר די יידן, און ער האט נישט קאלאבארירט מיט די נאציס, ווען די נאציס האבן פון אים פארלאנגט, ער זאל ארויסגעבן א ליסטע פון די יידן אין געטא איז ער באגאנגען זעלבסטמארד.
ער האט געגעבן שטיצע פאר די יידישע יתומים אנטשטאלט פון יאנוש קורטשאק, און אסאך אנדערע וווילטעטיקע ארגאניזאציעס, ער איז געווען קעגן די אויפשטאנד, אבער אזוי אויך, איז ער געשטארבן לאנג בעפאר עס האט זיך אנגעפאנגען.


text:
דייטשיש
דײַטשיש אָדער דײַטש (אויף דײַטשיש: Deutsch - דויטש) איז אן אינדאָ-אײראפעאישע שפראך װאָס מען רעדט אין עטלעכע מדינות אין דער װעלט. דײַטשיש איז אײנע פון די פאפולערסטע שפראכן אין דער גארער װעלט. עס װערט גערעדט װי מאמע לשון פאר איבער הונדערט מיליאן מענטשן.
דײַטשיש איז די פרינציפיעלע און אפיציעלע שפראך פון דײַטשלאנד, עסטרײַך און ליכטנשטײן און אײנע פון די אפיציעלע שפראכן אין דער שװײץ און לוקסעמבורג. די שפּראַך איז זײער אַ כּלערלײיקע: ס'איז דאָ אַ סך דיאַלעקטן. פֿונדעסטװעגן, ס'איז אַ באַשטימטע נאָרמע, װאָס הײסט הױך-דײַטש, אָדער קאָרעקט זאָגן סטאַנדאַרט דײַטש. די נאָרמע װערט באַניצט אין שולעס, אוניװערסיטעטן, פֿאר אָפֿיציעלע דאָקומענטן, אין אַלע מלוכישע אינסטיטוציעס און אין מאסן מעדיע און ליטעראַטור. דעם הױך-דײַטש לערנען אױסלענדער אַלץ אַ פֿרעמדע שפּראַך בײַ שפּראַך קורסן. דער דײַטש-שפּראַכיקער לײַט רעדט הױך-דײַטש אָדער אַ דיאַלעקט אָדער בײדע. אין שטעט רעדן מענטשן בדרך-כּלל הױך-דײַטשיש, צו מאָל מיט קלײנע לאָקאַלע װאַריאַציעס. לדוגמא, די נאָרמעס אין דײַטשלאַנד, עסטרײַך און דער שװײץ צײכענען זיך אױס אין באַנוצונגען פֿון עטלעכע װערטער און אױסדריקן.
די כּלערלײקײט פֿון דײַטשיש שטאַמט פֿון לפֿי-ערך אַנומלטיקע פֿאָרמירונג פֿון דער נאָרמע. סטאַנדאַרט דײַטשיש קומט פֿון מיטל הױך דײַטשיש און עטלעכע װאַריאַנטן פֿון דאָזיקער מיטל-עלטערישער שפּראַך זענען געװען די מקורים אױך פֿאַרן גערמאַנישן קאָמפּאָנענט פֿון דער יידישער שפּראַך.
די דייטשע שפראך איז שטארק אויפגעכאפט און צעשפרייט אין גאנצן לאנד. אפילו די אימיגראנטן און עטנישע מינאָריטעטן רעדן א דייטש. נאך אלץ זענען פאראן אַ סך פון די גרופעס וועלכע רעדן זייערע אייגענע שפראכן. די איינוואוינער פון אויסערן לענדער רעדן אויך זייערע אייגענע שפראכן. אלע שטאטישע שולעס לערנען נאר די אפיציעלע דייטשע שפראך. עס ווערט געשאצט אז ארום 71 מיליאן דייטשע איינוואוינערס רעדן דייטש אלס זייער מאמע לשון, דאס איז איינע פון די גרעסטע ציפערן אין א מאדערניזירטן לאנד.
אין אנדערע לענדער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויסער די גרענעצן פון דייטשלאנד זענען פאראן ארום 10 מיליאן מענטשן װאָס רעדן דייטש איבער דער וועלט. עסטרייך האט ארום 7 מיליאן דייטש רעדנדיגע, שווייץ האט 3.5 מיליאן דייטשע רעדנדיגע און לוקסעמבורג ארום 300,000. אויך אין צפון איטאליע און אין די פראנצויזישע ראיאנען פון עלזאס און לאטארינגיע געפינט מיט געמיינדעס וואו מען רעדט דייטשיש.
עס איז פאראן נאך א געוואלד מיט דייטש רעדנדיגע איבער אייראפע וועלכע זענען אנטלאפן פון דייטשלאנד דורכאויס און נאך דעם צווייטן וועלט קריג.
אין אמעריקע איז פאראן א גרויסע גרופע פון דייטשע רעדנדיגע אין פענסילוועניע. די גרופע ווערט אנגערופן די פענסילוועניע דויטש. די גרופע האט אימיגרירט פון דייטשלאנד קיין אמעריקע אינעם 18טן יארהונדערט און זיך באזעצט אין דרום-מזרח פענסילוועניע. אין קאנאדע איז פאראן ארום 330,000 דייטש רעדנדיגע, אין בראזיל ארום א האלב מיליאן, און אין דער ארגענטינע ארום 250,000.
וויקיפעדיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די דייטשישע וויקיפעדיע איז די גרעסטע נאך דער ענגלישער, און פארמאגט היינט איבער איין מיליאן ארטיקלען.


text:
אינפארמאציע
אינפארמאציע איז א פילפאכיגער באגריף פון פארשידענע מיינונגען און פארעמעס, וואס באדינט דעם מענטש אויף פארשידענע וועגן און אופנים. פון נאך איז דאס בעיקר פארבינדן צו זאכליכע ענינים ווי וויסנשאפט, אנווייזונגן, מידיע, א.א.וו.
אינפארמאציע איז א שם הכולל פאר יעדן קוואל אדער אוצר וואס געבט די מעגליכקייט צו פארשטיין זאכן פאר מענטשן.
עס איז דער רעזולטאט פון אויסשטעלן, מאניפולירן און פראצעסירן דאטן אויף אזא אופן וואס געבט צו דעת פאר זייער מקבל. אין אנדערע ווערטער איז דאס דער קאנטעקסט אין וואס דאטן ווערן גענומען.
עס איז שטארק פארבינדן אין טאג טעגלעכן געברויך פון לעבן פאר קאמוניקאציע, קאנטראל, דאטן, דעת, מיינונג, מענטאלע סטימולוס, פעטערען, באגרייפן, און רעפרעזענטאציע.
אסאך רופן די היינטיגע צייטן אלס די אינפארמאציע תקופה צוליב די אינטערנעץ וואס האט פיל פארגרינגערט די אינפארמאציע מעדיום פאר מענטשן.


text:
אלמן
אן אלמן איז א מאן וועמענס ווייב איז געשטארבן און ער לעבט נאך. אן אלמנה איז א פרוי וואס איר מאן איז געשטארבן און זי לעבט נאך. דער וואס פארלירט זיין לעבנס-פאר ווערט גערופן איינזאם.
אין א געזעלשאפט (אזוי ווי עס פלעג זיין דער שטייגער אין אסאך געמיינדעס) וואו דער מאן איז דער איינציגער וואס ברענגט אריין פרנסה אין דער שטוב, איז עס א ביטערער מצב ווען א פרוי ווערט אן אלמנה.
אין דער תורה שטייט זייער הארב, ווער עס טוט וויי א אלמנה.
אין געווענליכע אומשטענדן, ווערט מען לויט דער יודישער הלכה, מותר חתונה צוהאבן מיט א אנדערן, וואס ווערט גערופן זיווג שני.
לויט קאטאליציזם איז נישט דא א וועג פאר א מאן צו גט'ן זיין ווייב. איז דער איינציגער וועג וואס א געהייראטעט פרוי מעג חתונה האבן א צווייט מאל איז ווען זי ווערט אן אלמנה.


text:
Windows Live
Windows Live (װינדאָס-לײַװ) איז דער קאלעקטיװער מארקע-נאמען פאר עטלעכע באדינונגען און קאמפיוטער פראגראמען פראדוקטן פון מײקראָסאָפֿט. די מערהײט פון די באדינונגען זײנען װעב-אפליקאציעס (צוטריטלעך פון א בלעטערער), אבער עס זײנען דא אױך אפליקאציעס װעלכע מען דארפ אינסטאלירן. עס זײַנען פֿאַראַן דרײַ װעגן מיט װי אזױ Windows Liveס באַדינונגען זײנען אָנגעבאָטן: אַלגעמײנע װינדאָס-לײװ אַפליקאציעס, װעב באַדינונגען און מאביל באדינונגען.
װינדאָס-לײַװ איז צום ערשטן באַפֿרײט געװאָרן אין נאוועמבער 1, 2005. בײ איר ערשטן באַפרײונג האָט װינדאס-לײװ ארײנגערעכנט א טײל אײגנשאַפֿטן פֿון דער MSN, אבער פֿונדעסטװעגן איז MSN געבליבן זײענדיק צו דער זײט פון װינדאס-לײװ.
די װינדאָס-לײַװ װערט נענטער און נענטער צו דער Windows אפערירן סיסטעם, למשל אין Windows Vista איז אײַנגעבױט א לינק אראפצולאדירן דעם Windows Live Messenger און אין Windows 7 װעלן די װינדאָס-לײװ אַפליקאציעס פֿאַרבײטן די Windows Mail, Windows Movie Maker און די Windows Photo Gallery.
א טײל פֿון די װינדאָס-לײַװ באַדינונגען זײַנען: Live Search, Windows Live Messenger, Windows Live Hotmail, Windows Live OneCare, און די Windows Live Spaces.


text:
ראד
א ראד איז א רינדעכיגער אביעקט, וואס צוזאמען מיט אן אַקס ערלויבט זיך דאס צו דרייען מיט די מינדעסטע רייבונג, דאס נוצט מען געוויינליך אין טראנספארט.
אינהאַלט
אויטא ראד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מיט'ן אויסטרעף פון דעם אויטא איז איז דער רעדל געווארן איינע פון די הויפט קאמפאנענטן פון יעדע אויטא און אנדערש קען עס נישט פארן.
די אינהאלט פון א רעדל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע זאך איז וויכטיג צו פארשטיין אז א רעדל פון אן אויטא איז אנדערש ווי אלע אנדערע סארט רעדלעך וועלכע פארמאגן לופט. א רעדל פון א ביציקל איז א רינדיגע ראבער וועלכע אנטהאלט אין זיך א ראבערנע באלון וועלכע ווערט אנגעפילט מיט לופט. א רעדל פון אן אויטא באשטייט פון צוויי טיילן: די אייזערנע רעדל (ראד) און די רייף וועלכע איז די ראבערנע טייל. די רייף איז נישט קיין באלון נאר איז ארויפגעלייגט מיט כוח אויף דעם רעדל און צוליב איר שטייפע באהעפטיגוגנ קען די לופט נישט ארויסגיין (לופט איז נישט ווי וואסער).
די רעדל קען באשטיין פון פון סטיל אדער אלומינם (צוויי סארט אייזן). אלומינם איז פיל שטערקער ווי סטיל און איז טייערער. ביליגע אויטאס קומען מיט סטיל רעדער און מען קען זיך אליינס צוקויפן אלומינם. די מער בעסערע אויטאס קומען אלע מיט אלומינם רעדער און ווערט געמאכט דורך די פירמע וואס פראדוצירט דעם אויטא.
די רייף איז א טייל פון דעם אויטא וואס ווערט קיינמאל נישט געמאכט ביי די זעלבע פירמע וואס מאכט דעם אויטא. אלע אויטאס פירמעס קויפן די רייפן ביי רעדער פירמעס און געבן דאס מיט דעם אלס א סערוויס. רוב רעדער קומען מיט א גאראנטי פאר עטליכע יאר און האלט פאר בערך 100-150 טויזענט מייל.
מיר וועלן זיך נישט באציען צו דעם אייזערנעם טייל פונעם רעדל נאר בעיקר אויף די רייף (ראבערנע טייל) וועלכע איז די הויפט טייל פון א רעדל און דארט ליגט די גאנצע ארבעט. וויבאלד מיר וועלן נאר באטראכטן דעם טייל וועלן מיר דאס יא רופן רעדל.
Bead Bundle= די טייל איז רינדיג און גייט ארום דעם גאנצן רעדל פון ביידע זייטן. די טייל איז אן אייזערנע שטריק וועלכע האלט די רייף אויפ'ן ראד גענוג שטייף אז עס זאל נישט קענען ארויסגיין קיין לופט. די שטריק מוז זיין זייער שטארק ווייל ווען מען שטעלט ארויף די רייף אויפ'ן ראד נוצט מען א מאשין וואס טוט דאס מיט א שטארקע קראפט.
Body Plies = דער טייל איז צוזאמענגעשטעלט פון עטליכע שיכטן פון אנדערע מאטריאלן. די מערסט באנוצטע מאטריאל איז אן אויסגעארבעטע פאליעסטער אבער רוב רעדער פארמאגן מער ווי איין מאטריאל וועלכע פארמירן די שיכטן. די Body Plies זענען בעיקר געמאכט צו פארהאלטן די לופט עס זאל נישט ארויסגיין פון די דרוק וואס דער אויטא לייגט ארויף. ווי מער שיכטן אלס שטערקער איז די רעדל און לויט דעם מעסט מען די סך הכל וואג וואס די רעדער מעגן טראגן אויף זיך. די רעדער פון קליינע אויטאס פארמאגן נאר צוויי שיכטן און די רעדער פון א פליגער פארמאגן 30 שיכטן.
Belts= דאס זענען פאסיקעס געמאכט פון אייזן וועלכע האלטן די רעדל פלאך פאר די בעסטע דרייוו אויפ'ן ראוד. אויב איינע פון די רעדער זענען נישט גענוג פלאך וועט דער אויטא ציען צו איין זייט און עס וועט נוצן פיל מער בענזין. יעדע רעדל פארמאגט צוויי פון די סארט פאסיקעס.
Cap Plies = געוויסע רעדער פארמאגן נאך פאליעסטער שיכטן וועלכע האלטן בעסער צוזאמען אלע קאמפאנענטן פון די אינערליכע טיילן פון די רעדל. די צוגעלייגטע שיכטן געפינט זיך אין רעדער וואס זענען ספעציעל געמאכט צו נוצן פאר לאנגע וועגן. די סארט רעדער זענען טייערער און קומען נישט סטאנדארט מיט אויטאס ווען מען קויפט זיי.
Tread = דאס איז די דרויסנדיגע טייל פונעם רעדל וואס מיר זעען וועלכע איז שווארץ. די מאטריאל וואס ווערט גענוצט דערפאר איז נאטורליכע ראבער און קען אויך אנטהאלטן סינטעטישע ראבער. יעדע פירמע מאכט דאס אנדערש און דאס ווענדט זיך לויט וויאזוי מען ארבעט אויס די ראבער און די פארעמען וועלכע גיבן "טרעקשען" פאר'ן אויטא.
ווען אלע קאמפאנענטן זענען צוזאמענגעשטעלט אינאיינעם לייגט מען אריין די רעדער אין א הייצונג מאשין וועלכע באהעפט איין טייל צו די צווייטע און עס ווערט איין שטיק. אויב איר וועט אריינקוקן אינעווייניג פון א רעדל וועט איר גארנישט זען נאר שווארץ. איינמאל די רעדל איז פארטיג קריצט מען אריין די פארשידענע פארעמען וועלכע געפינען זיך אויפ'ן פלאכן טייל פון די רעדל וועלכע איז אנדערש אין יעדע רעדל.
די נומערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בעפאר מען ווייסט עפעס מער וועגן רעדלעך קוקט אייך אלעס אויס שווארץ אבער אויב איר וועט קוקן אביסל נענטער וועט איר באלד באמערקן אז עס זענען פאראן אסאך אויפשריפטן און נומערן אויף יעדע רעדל. לאמיר זען וואס די אלע נומערן מיינען:
די ערשטע זאך וואס איר וועט באמערקן איז א רייע נומערן וועלכע הייבן זיך אן מיט א ענגלישע בוכשטאב. אויב עס איז אן אויטא וועט די בוכשטאב זיין א פי. פאר פעסענדזשער. אויב עס וועט זיין א טראק וועט זיין דארט די בוכשטאבן על.-טי. פאר לייכטע טראק, און דאס זעלבע מיט אנדערע סארט רעדער.
די ערשטע דריי נומערן נאכ'ן בוכשטאב צייגט די ברייט פונעם רעדל אין מילימעטער. די ברייט ווערט גערעכנט ארום און ארום פון איין עק רעדל ביז'ן צווייטן עק (א רעדל האט דריי זייטן. צוויי דערפון זענען די הייך און די דריטע איז די ברייט וועלכע ליגט אויפ'ן ראוד). די נעקסטע 2 נומערן צייגט די פראצענט פון די ברייט וועלכע ליגט אין די הייך. אין א נארמאלע רעדל וועט עס זיין צוויי דריטל און די איבעריגע דריטל איז די ריכטיגע ברייט.
די הויך און ברייט מאכט אסאך אויס און יעדע רעדל איז אנדערש און איז אויסגערעכנט לויט דער אויטא וועלכע ליגט אויף דעם. צוויי רעדער קענען זיין די זעלבע מאס אין דיאמעטער אבער איינס וועט די ברייטקייט פארנעמען 25 פראצענט פון די סך הכל און די צווייטע וועט די ברייט פארנעמען 65 פראצענט פון די סך הכל.
ווי קלענער די פראצענט פון די זייטן זענען פון די סך הכל ברייט אלס בעסער איז די רעדל ווייל מיט קלענערע ווענט איז פאראן מער רעדל אויפ'ן ראוד און די רעדל האט מער קראפט אין זיך ווייל עס קען זיך נישט בייגן ווייל עס איז נישט פאראן גענוג ראבער פון די צוויי זייטן.
דערנאך קומט נאך א בוכשטאב וועלכע צייגט וואספארא סארט פראדוקציע איז גענוצט געווארן צו מאכן די רעדל. רוב רעדער וועלן האבן א אר. און א קליינע טייל וועלן האבן א די. אדער א בי. אנשטאט. די לעצטע צוויי נומערן צייגן צו וועלכע סייז ראד די רעדל איז געמאכט. דורכשניטליכע רעדער זענען צווישן 15 און 17 אינטשעס.
אויסער די רייע נומערן איז אויסגעקריצט די נאמען פון די פירמע וואס מאכט די רעדל און עס פארמאגט אויך נומערן ווילאנג דאס רעדל וועט האלטן אין דורכשניטליך, ווי גוט די טרעקשען איז, וויפיל וואג עס קען פארנעמען, ווי גוט עס קען פארנעמען היץ, און די מאקסימום שנעלקייט וואס די רעדל קען פארנעמען. די אלע נומערן ווערן באשטעטיגט אין רעגירונג געפירטע פראבעס און יעדע רעדל וואס איר קויפט אין א לעגאלע געשעפט איז גאראנטירט צו זיין גענוג פארזיכערט לויט די אויפשריפטן וואס עס פארמאגט.
רעדל סארטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין גענעראל זענען פאראן דריי סארטן רעדער וועלכע געפינען זיך אויף אלע אויטאס אויפ'ן גאס. די מערסט גענוצטע רעדל סארט איז די "אל סיזען" רעדער וועלכע זענען געמאכט צו נוצן פאר אלע סעזאנען ארום דעם יאר.
וויאזוי אימער, איז אבער פאראן ערטער וואו די רעדער זענען נישט גענוג גוט פאר די ווינטער און מענטשן טוישן צו ווינטער רעדער נאר פאר די ווינטער און טוישן דאס צוריק אנפאנג זומער.
ווינטער רעדער זענען געמאכט פון א ווייכערע סארט ראבער וועלכע לאזט זיך גרינגער בייגן און ארויפטרעטן אויך די שניי. די ווינטער רעדער האבן אויך בעסערע קריצן וועלכע קענען זיך האלטן בעסער אויף אייז און שניי און זענען ספעציעל דעזיינט אס אלע וואסער און נאסקייטן זאלן פארלוירן ווערן פון אונטער די רעדל ווייל די מערסטע גליטשן פאסירט נאכדעם וואס דאס רעדל זאמלעט אן אסאך שניי אדער אייז און די קעלט האלט עס דארט, מאכנדיג די גאנצע רעדל א רינדיגע שטיק אייז.
ווינטער רעדער איז אבער נאר גוט פאר די ווינטער און איינמאל עס קומט די זומער איז וויכטיג דאס צוריק אראפצונעמען ווייל די ווייכע רעדל איז שוואכער ווי די אנדערע און וועט ווערן אפגעשוואכט פון היץ און דאן איז עס אויסגעשטעלט צו פלעט טייערס. עס זענען אויך פאראן זומער רעדער וועלכע זענען צוגעשטעלט נאר פאר די זומער און קען זיך בכלל נישט צושטעלן צו די ווינטער וועטערס. די זומער רעדער זענען הארט און קראפטיק און קענען די שנעלסטע אפשטעלן אן אויטא ווען מען דרוקט די ברעיקס.
עס זענען פאראן הונדערטער סארטן ווינטער רעדער וועלכע ווערן געמאכט פון אלע פירמעס. יעדע פירמע גיט ארויס א נייע ווינטער רעדל יעדע ווינטער סעזאן און עס איז פאראן א גרויסע קאנקורענט. צוליב די וויכטיקיט פון ווינטער רעדער איז געגרינדעט געווארן אן אסאסיאציע וועלכע פרובירט אויס ווינטער רעדער און נאר די וואס מאכן דאס דורך באקומען איר באשטעטיגונג וועלכע איז א סימבאל מיט א שניי אויסצייכענונג אינדערמיט.
פאר די וואס וואוינען אין ערטער וואו עס איז דא מילדע ווינטערס איז אל סיזען רעדער פונקט גענוג. אבער די וואס וואוינען אין קאלטע פלעצער וואו עס פאלט אסאך שניי איז זייער וויכטיג צו האבן ווינטער רעדער ווייל עס קען פשוט ראטעוון לעבנס.
דער פליכט פון די רעדער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס איז וואונדערליך צו טראכטן אז 4 רעדער מיט אביסל לופט צונויפגעדריקט אינעווייניג קען האלטן אזויפיל שווערע טויזענטער פונט. אבער ווען מען ווייסט וויפיל לופט עס ליגט צונויפגעדרוקט אינעווייניג איז דאס שוין גארנישט קיין וואונדער. רוב רעדער אנטהאלטן 30 פונט לופט דרוק אין יעדע סקווער אינטש. די לופט אינעווייניג קען פשוט נישט ארויסגיין צוליב די שטארקע ראבער וועלכע נעמט איר ארום.
אויסעווייניג קוקט די רעדל אויס רינדיג אבער ווען מען באטראכט עס פון דער נאנט זעט מען באלד אז די טייל פון די רעדל וועלכע זיצט אויף די ערד איז פלאכער צוליב די דרוק פון די וואג וועלכע די רעדער טראגן. אויב מען וואלט אנגעפילט די רעדל מיט מער לופט וואלט עס נישט געשען אבער יעדע רעדל האט זיין מאס לופט וויפיל עס דארף האבן און עס איז געוואנדן לויט די וואג פון די אויטא. די מאס לופט איז ספעציעל אויסגערעכנט אז די רעדל זאל זיך אביסל זעצן פון די וואג כדי עס זאל ליגן בעסער אויף די ערד.
א רעדל ווערט זייער הייס ווען מען פארט שנעל און עס איז ספעציעל דעזיינט צו קענען אויסהאלטן די היץ. ווען דער אויטא פארט לאנגזאם נוצט עס פיל ווייניגער ענערגיע און עס איז פאראן ווייניגער היץ פון די ענערגיע. אויב דער אויטא פארט זייער שנעל נוצט עס מער ענערגיע און דאס גרעסטע טייל דערפון גייט צו די רעדער און אויך אויפ'ן ראוד. אויב איר וועט אנרירן א רעדל נאך א לאנגע וועג וועט איר זיך אפבריען פון די היץ און עס וועט מעגליך אויך ארויסקומען א שווערע גערוך דערפון וועלכע קומט פון די אנגעהיצטע ראבער.
עס איז זייער וויכטיג מען זאל כסדר איבערקוקן די לופט דרוק פון די רעדער מיט די ספעציעלע מעסטער, ספעציעל ווען מען פארט אויף לאנגע וועגן אין וועלכע די באדינונגן פון די רעדער קענען זיך גרינג טוישן צוליב די אנגעזאמעלטע היץ. די רעדער פירמעס זאגן מען זאל איבערקוקן די לופט דרוק איינמאל א מאנאט כדי צו זיין פארזיכערט. די ערשטע פראבלעם מיט א רעדל פאסירט אויב די לופט דרוק איז נישט גוט און די רעדל ליגט נישט געהעריג אויפ'ן ראוד. נאך וויכטיגער איז אז אלע 4 רעדער זאלן האבן די זעלבע מאס לופט דרוק אויפ'ן האר ווייל אויב נישט וועט דער אויטא מעגליך ציען צו איין זייט און עס וועט אויך פארלאנגן מער בענזין ווייל דער אויטא וועט דארפן נוצן מער ענערגיע צו דרייען די רעדער.
יעדע רעדל האט א לעבנ'ס שפאן וועלכע איז געווענליך צווישן 100 און 150 טויזענט מייל. די נומער איז אבער נאר אן אפשאצונג און עס ווענדט זיך בעיקר וויאזוי די רעדל ווערט גענוצט און אין וועלכע פלאץ דאס ווערט גענוצט. עס זענען פאראן דרייווער וואס ברעיקן זייער שטארק און רייבן אויס די רעדל אסאך מער וואס מאכט אז די רעדל זאל שנעלער צעגיין.
א גוטע סימן וואס די רעדער פירמעס האבן געגעבן צו ווייסן ווען די רעדער זענען שוין מער נישט גוט איז צו מעסטן די טיפקייט פון די קריצן מיט א פעני. ווען א רעדל איז ניי וועט די פעני אריינגיין מער ווי האלב. אויב די קאפ פון עירעהעם לינקלאן זעט זיך ארויס איז א סימן אז די רעדל איז אפגענוצט און דארף געטוישט ווערן.


text:
גלינע
גלינע (אוקראיניש: ГлиHяHи הליניאַני; פויליש: Gliniany) איז א קליינע שטאט אין דער לעמבערגער גובערניע, מערב אוקראינע. די באפעלקערונג איז אומגעפער 3,378 (אין 2001). אין 1910 האבן געוואוינט אין גלינע 2,410 יידן.[1]
פריער איז דער געגנט געווען אין מזרח גאליציע.
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גלינע געפינט זיך אין מערב אוקראינע, 40 ק"מ מזרח פון לעמבערג, 80 ק"מ מערב פון טארנאפאל און 16 ק"מ צפון פון פרעמישלאן.
יידישע היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
הרב יהודה מאיר שפירא איז געווען שטאטס-רב אין גלינע צען יאר, פון תר"ע ביז תר"ף; ער האט אויפגעשטעלט א צווייג פון אגודת ישראל אין דער שטאט.


text:
משה פיינשטיין
רבי משה פיינשטיין זצ"ל (ז' אדר ה'תרנ"ה - י"ג אדר ב' ה'תשמ"ו), פון די גרויסע פוסקים אין צייט, באקאנט אלס רבי משה, דער אגרות משה.
געבוירן אין רוסלאַנד אינעם משה רבינו'ס געבוירנטאָג, און דערפאר האט מען אים א נאמען געגעבן משה - נאך משה רבינו. ער איז געווען אן אייניקל פונעם ווילנער גאון, דעם של"ה, הרב יום-טוב ליפמאן העלער און הרב יחיאל היילפרין.
אין דער יוגנט איז ער געווען רב אין שטאט ליובאן, און שפעטער האט ער זיך באזעצט אין נוא יארק, און געווארן ראש ישיבה פון תפארת ירושלים. ער איז באוואוסט מיט פארשידענע פסקים וואס האבן אויפגשאקעלט די וועלט, אזוי ווי זיין פסק וועגן נידריגע מחיצות אין בית המדרש, און וועגן [[מילך], און הזרעה מלאכתותית.
ר' משה האט געזאגט אז ער האט איבער גחזרט 400 מאל דעם שולחן ערוך, מ'דערציילט אויף אים פארשידענע מופתים, און ער ווערט פאררעכנט אלץ פוסק הדור, ער האט פארפאסט די ספרים שו"ת אגרות משה, און ספר דברות משה.
ער האט איבערגעלאזט נאך זיך צוויי קינדער
- ר' ראובן פיינשטיין פון סטעטן איילענד.
- ר' דוד פיינשטיין פון דער איסט סייד.
- זיין איידעם ראביי דר. משה דוד טענדלער, און זיינע קינדער זענען:
- ר' מרדכי טענדלער פון מאנסי
- ר' אהרן טענדלער פון לאס אנזשעלעס
רבי משה איז נפטר געווארן אין ניו יארק י"ג אדר שני תשמ"ו. מען האט אים געפירט אין ארץ ישראל און ער ליגט אין הר המנוחות נאנט צו זיין רבי'ן רבי איסר זלמן מעלצער און רבי אהרן קאטלער, לעבן דעם בעלזער רבי.