text:
1951
1951 איז דאס 51סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1951 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן סעפטעמבער - די פאראייניגטע שטאטן, אויסטראליע און ניו זילאנד שרייבן אונטער א פארטיידיקונגס בונד, דער ANZUS בונד
- געעפנט דער הר המנוחות בית עולם אין ירושלים
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 28סטן יולי - סאנטיאגא קאלטראווא, שפאנישער ארכיטעקט און אינזשעניר
- 29סטן סעפטעמבער - [מיטשעל באטשעלעט]], פרעזידענט פון טשילע
- אורי לופאליאנסקי, בירגערמייסטער פון ירושלים (2005 - 2009)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 20סטן יולי - אבדאללא דער ערשטער, מלך פון יארדאניע, דערמארדעט (געב' 1882)


c: text/html

text:
יד ושם
קאארדינאטן: 31°46′27″N 35°10′32″E / 31.77417, 35.17556
יד ושם איז א מוזיי אין ירושלים וואס איז אויפֿגעשטעלט געווארן אלס אנדענק פון דעם חורבן אייראפע. עס איז דארט דא א ליסטע פון עטליכע מיליאן אומגעקומענע וואס די נאענטע פון די מענטשן קענען זעהן מער פרטים.
אויך איז דארט דא פיל בילדער פון קינדער און ערוואקסענע וואס האבן ליידער נישט איבערגעלעבט דעם חורבן.
דער פּלאַץ איז ליגן אין יער ירושלים אויף די מערב שיפּוע פון הר הרצל ("בארג פון רעמעמבראַנסע"). עס איז 804 מעטער אויבן ם מדרגה.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
קונסט
קונסט איז אַ טײל פֿון אַן אייגענעם אױסדרוק. קונסט שליסט איין די וויזועלע קונסטן, ווי צייכענען, מאלעריי, סקולפטור און פאטאגראפיע, און אויך די פארשטעלונג קונסטו, ווי טאנץ, מוזיק, דיכטונג, פראזע און טעאטער.
קינסטלערס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קינסטלערס זיינען צב"ש שרייבערס, מעלער, טענצער, רעדנער, בויער, זינגער, מוזיקער, אא"וו.
קינסטלערס זיינען פארטאן אין דעפינירן און רעוואלוציאנירן דאס לעבן. קינסטלער, אדער ווי מ'רופט עס אינעם מאדערנעם שפראך - ארטיסטן, זענען אריינגעטון אין זייער אויפגאבע, איבערהויפט נישט פאר געלט, נאר ליבערשט אלץ א אינערליכע געבוירענעם שטופ'קראפט, וואס זיי פארמאגן, וואס טרייבט זיי, צו נוצן זייער טאלאנט פון פראדוצירן קונסט-ווערק, וואס אמת'ע מבינים פארשטייען גוט זייער פארהוילענעם שפראך.
סיי-וואו זיי באזעצן זיך נאר, שטייגט זיך שטארק דער אומבאוועגלעכער גיטער מארק פון געגנט, ווייל זיי בויען און מאכן שיינע אינטערעסאנטע שאפונגען וואס ציען אהין די מאסן פון איבער דער גארער וועלט.[פֿעלט אַ מקור]
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין דעם 18טן יארהונדערט האט די אויפקלערונג געווירקט אויף קונסט צו זען די וועלט אין ראציאנאלן אופן.


text:
1892
1892 איז דאס 92סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1892 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן יאנואר - עליס איילאנד געעפנט פאר אימיגראנטן צו די פאראייניגטע שטאטן.
- 14טן יאנואר - מרטין ניימילער, דייטשער גלח פון די קעגנער פון די נאציס (געש' 1984).
- 23סטן פעברואר - רודאלף דיזל שרייבט איין א פאטענט פארן דיזל מאטאר.
- 15טן מערץ - געגרינדעט דער ענגלישער פוטבאל קלוב ליווערפול.
- 15טן אפריל - געגרינדעט די פירמע גענעראל עלעקטריק.
- 26סטן סעפטעמבער - אפיציעלע ווידמונג פון דער ירושלים-יפו באן.
- 31סטן אקטאבער - ארטור קאנאן דויל (Arthur Conan Doyle) פארעפנטלעכט די "אוואנטורעס פון שערלאק האלמס".
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 7טן מיי - יאסיפ בראז טיטא, פירער פון יוגאסלאוויע פון סוף דער צווייטער וועלט מלחמה ביז זיין טויט (געש' 1980)
- 23סטן יולי - היילע סעלאסי, קייסער פון עטיאפיע (געש' 1975)
- 4טן אקטאבער - ענגלבערט דאלפוס, עסטרייכער פאליטיקער דערמארדעט דורך די נאציס ווען ער איז געווען פרעמיער מיניסטער פון עסטרייך (דערמארדעט 1934)
- 20סטן אקטאבער - דזשאמא קעניאטא, פרעמיער מיניסטער און ערשטער פרעזידענט פון קעניע (געש' 1978)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 6טן אקטאבער - אלפרעד טעניסאן, ענגלישער דיכטער (געב' 1809)


text:
נירמאדע
נירמאדע (ביזן ערשטן וועלט קריג: מאדע) איז א שטעטל אין סאבאלטש-סאטמאר-בערעג מעדזשע אין אונגארן, 20 ק"מ דרום-מזרח פון קליינווארדיין.
דער לעצטער רב דארטן איז געווען הרב יעקב יוסף הלוי יונגרייז הי"ד, וואס ער האט דאס באקומען במתנה צוליב דעם וואס דער פריערדיגער רב האט איבערגעלאזט א קליינע יתומה און די קהלה האט צוגעזאגט פאר נדן אז ווער עס וועט איר נעמען וועט באקומען די רבנות שטעלע און דעם שטאט אלס שכר.
בעפאר דעם איז געווען דארטן רב הרב דוד טעלער וואס עס זענען פארהאן פון איהם אסאך קינדער און אייניקלעך.
אין יאר תר"ץ האבן געוואוינט אין נירמאדע 348 יידן.[1]


text:
שלמה בובער
שלמה באבער איז געבוירן אין יאר ה'תקפ"ז פינף טאג אין חודש שבט צו זיין פאטער ישעיהו אברהם, און זיין מוטער שרה לאה, די טאכטער פון א דרוקער רבי שלמה ב"ר מרדכי רובינטשיין פון זאלקאוו.
ער האט גאוואוינט א שטיק צייט אין הוסיאטין, און איז געווען אין זיין צייט פון די ראשי קהילה אין לעמבערג.
ר' שלמה בובער איז געווען א גרויסער חוקר אין אלטע ספרים, ער איז א גרויסער קענער אין מדרשי חז"ל, און האט זיך אפגעגעבן צו דרוקן אסאך פון זיי. עס איז אים צוניץ געקומען דאס וואס ער האט געקענט רעדן אסאך שפראך ווי אראמיש, סיריש, גריכיש, רוימיש, אסאך פון די אמאליגע מדרשים האבן זיך באנוצט מיט שפראכן, און ער האט דאס מפרש געווען אויף לשון הקודש.
ער איז געווען איינע פון די משכילים.[1]
ער האט געהאלטן פון דעם ירושלמי המזויף אויף קדשים, און האט אפילו אפגעשריבן א מבוא דערויף וואס שלמה לייב פרידלענדער האט אריינגעדריקט אינעם ירושלמי ע"ש אומרו, אבער ער איז אוועק נאך בעפאר די גאנצע פולמוס דערויף, דעריבער קען מען קיין סך נישט בויען דערויף.
ער איז געשטארבן אין יאר ה'תרס"ז עלף טאג אין חודש טבת.
פֿאלגנד איז א ליסטע פון די ספרים וואס ער האט געדרוקט פון כתב יד:
מדרש תנחומא הקדום והישן, פסיקתא דרב כהנא, מדרש לקח טוב, בראשית שמות, מדרש שכל טוב, מדרש אגדה, מדרש אגדת בראשית, ליקוטים ממדרש אבכי"ר, ליקוטים ממדרש אלה הדברים זוטא, מדרש שמואל, מדרש תהלים, מדרש משלי, ילקוט המכירי, ביאורי ר' ידעיה הפניני, תהלים, מעין גנים, איוב, מדרש זוטא, מדרש איכה רבתי, פירוש רבי יוסף קרא, איכה, אגדת אסתר, ספרי דאגדתא מגילת אסתר, הוספות לרב פעלים, ספר האורה לרש"י, סידור רש"י, שבלי הלקט השלם, אנשי שם, קריה נשגבה
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ אזוי שרייבט ער אין זיינע מבואות אויף די מדרשים.


text:
2001
2001 איז דאס ערשטע יאר אינעם 21סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 2001 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 20סטן יוני - פערוועז מושאראף ווערט פרעזינדענט פון פאקיסטאן
- 25סטן אקטאבער - מייקראסאפט באפרייט די Windows XP אפערירן סיסטעם.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 2טן סעפטעמבער - כריסטיאן בארנארד, דרום אפריקאנער הארץ כירורג (געב' 1922)
- 2טן נאוועמבער - הרב אלעזר מנחם מן שך, ראש ישיבה אין פאנאוועזש און פון די פירער פון די ליטווישע חרדים (געב' 1894)


text:
געגאסענע בליי אפעראציע
געגאָסענע-בלײַ אָפּעראַציע (אין העברעיש: מבצע עופֿרת-יצוקה ) איז א מיליטער אפעראציע פון צה"ל קעגן כאמאסטאן אינעם עזה-שטרײַף. עס האט זיך אָנגהױבן דעם 27סטן דעצעמבער 2008 אין דער פרי (UTC) װען צה"ל האט אטאקירט פון דער לופטן. בעת די ערשטע אטאקע זײַנען געהרגעט געװאָרן 155 פאלעסטינער און פיל פארװוּנדעט געװארן.
דער נאמען פון דער אפעראציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער נאמען פון דער אפעראציע איז גענומען געװאָרן פונעם ליד "לכבוד החנוכה", פון חיים נחמן ביאליק, װאס האט געשריבן אינעם יאר 1916. מוֹרִי הֵבִיא כִּרְכָּר לִי בֶּן-עוֹפֶרֶת יְצוּקָה – יוֹדְעִים אַתֶּם לִכְבוֹד מִי? לִכְבוֹד הַחֲנֻכָּה!
שבת, דעם 27סטן דעצעמבער, האט ישראל אנגעפאנגען מיט א נייעם קאמפיין, אונטערצודריקן דעם ענדלאזן טעראר וואס כאמאס פירט דורך קעגן ישראל, אכט יאר נאכאנאנד, פונעם עזה פאס.
אמאל באשטייט עס פון אויפרייסן מינעס לענגאויס דאס גרעניץ צוים, מערסטנטייל אריינשיסן ראקעטעס אין ישראל טעריטאריע, און דערביי אומברענגען, פארווונדען ציווילע, און סתם אנמאכן א חורבן, דאס איז די סיטואציע, פון וואס די מערב טייל פונעם נגב, וואס גרעניצט זיך מיטן עזה פאס, ליידט שוין פאר די פארגאנגענע אכט יאר.
ישראל מיטן גארנישט טאן, האט געגעבן א פרייע האנט פאר די טעראר גרופעס זיך צו ארגאניזירן און זיך באוואפענען אי געווער ווי אר.פי.זשי. קעגן טאנקן, אי קאסאם, אדער גראד ראקעטן, וואס זענען טאקע אלטמאדיש, און זייער אפעקט איז א מינימאלע, אבער עס איז גענוג צו מאכן קאפוויי פארן ישראל באפעלקערונג.
דער טרוים פון כאמאס איז שטענדיק געווען, צו אריינשלעפן די ישראל ארמיי אינעם פאסטקע, דורכן זיי מאכן אטאקירן די עזה פאס, און כאמאס וועט ווייזן וואס זי קאן.
די ישראל גענעראל שטאב, האט טאקע באשלאסן ארויסצוגיין מיט אן אטאקע קעגן די טעראר גרופעס, אבער מיט די לופט כוחות, אויף דעם האבן די טעראריסטן נישט קיין ענטפער, און וואס זיי קענען טאן איז באשיסן שטעט, אין א ראדיאס פון פערציג קילאמעטער פון עזה מיט ראקעטן, און הערמאטן.
די לופט כוחות האבן אטאקירט וויכטיקע צילן, און אומגעברענגט הונדערטער פאלעסטינער רוב פון זיי כאמאס קעמפער. די צאל פון די געהרגעטע שטײט איצט בײ ארום 1001 פאלעסטינער און גענױ 13 ישראלדיקע.
די עגיפטישע האבן פרובירט אויסצוהאמערן א המשך צום פייער אפשטעל, וואס איז געווען אין קראפט בעפאר די קריג האט זיך אנגעפאנגען אבער די כאמאס האט זיך איינגעעקשנט אויף אירע תנאים, און ישראל קאן זיך נישט ערלויבן נאכצוגעבן אויף די פונקטן פונעם כאמאס, די עגיפטישע האבן דערנאך דערקלערט, אז כאמאס איז שולדיק אין דעם וואס פאלעסטינער בלוט ווערט פארגאסן אין די גאסן, דורכן פארלאנגען פון ישראל תנאים וואס קאנען נישט דורכגעפירט ווערן.
דעם דריטן יאנואר ביינאכט, ד'"ה מוצ"ש, זענען די ערשטע זעלנער אריין אין עזה, ווי זיי האבן זיך אנגעשטויסן מיט כאמאס קעמפֿער. די כח וואס איז אריין אין עזה איז געווען א שטארק,ע און נעמט אריין די גולני בריגאדע, פאראשוטיסטן בריגאדע, און די גבעתי בריגאדע, און דאס אלץ רעכנט נישט אריין די געפאנצערטע קרעפטן, וואס איז טאנקן און בולדאזערס, און ישראל האט גענוצט די קאנאנען, און הערמאטן קרעפטן, מיטן ציל צו "פארווייכערן פאזיציעס" פון די פיינט.
ישראל האט יעדן טאג געמאכט, א הומאניטארישע וויילע ווען אלע ציווילע אין עזה קענען זיך גיין באזארגן מיט שפייז, און אנדערע נויטבאדערפטיקע ארטיקלן, די טעראריסטן האבן אויסגענוצט די צייט זיך ארומצורירן, אויסנוצענדיק די ישראל וווילטעטיקייט,
ווי אין אלע מלחמות אין באוווינטע געגנטער, און דערצו א שונא וואס ניצט אויס די ציווילע, פאר אירע קעמפערישע צוועקן, צו מאכן זיכער אז ישראל ברענגט אום ווי מער ציווילע, איז זייער שווער צו צילן אויף א שונא, דערפאר זענען די צאל ציווילע אומגעקומענע, זייער הויעך, און עס רעכנט אריין מענטשן, וואס די כאמאס האט געהרגט פארן נישט אויספאלגן זייערע באפעלן, ווי די פאטאך צייטונג וואס קומט טעגליך ארויס אין ראמאללא האט איבערגעגעבן, אז צענדליקע מענטשן ווערן אומגעברענגט אין עזה דורך די כאמאס און דערנאך באשולדיקן זיי ישראל.
14 ישראלער זענען אומגעקומען, פון זיי ניין סאלדאטן, און פינעף ציווילע. ביי די פאלעסטינער בערך 1300, וואס פון זיי צווישן, פינעף און זעקס הונדערט כאמאס קעמפער, און די איבריקע ציווילע, די שאדן פאר ישראל איז פיר ביליאן שקל, פון די פאלעסטינער נאך נישט אפגעשאצט געהעריק. די כאמאס טענהט אז בלויז פינעף און פערציג, פון זייערע קעמפער זענען אומגעקומען.
לויט אינפארמאציע וואס די ארמיי האט פארעפנטליכט, זענען 711 פון די אומגעקומענע, טעראריסטן פון די פארשידענע פראקציעס, וואס די מיליטער האט אידענטיפיצירט, 150 וויסן זיי נישט, דאס מיינט מענטשן מיט א פאטענציאל צו זיין טעראריסטן, די רעשט עלטערע, פרויען, און קינדער.


text:
אברהם יעקב פרידמאן
- דער ארטיקל דיסקוטירט דער זון פונעם הייליגן רוזשינער. אויב איר זוכט אן אנדער באדייטונג, זעט אברהם יעקב פרידמאן (באדייטן).
רבי אברהם יעקב פרידמאן (כ' חשוון ה'תק"ף - י"א אלול ה'תרמ"ג), פון סאדיגורא, איז געווען דער צווייטער זון פון דעם רוזשינער.
אינהאַלט
אפשטאם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי אברהם יעקב איז געבוירן כ' חשוון ה'תק"ף, צו זיין פאטער הרב ישראל פרידמאן פון רוזשין, א זון פון הרב שלום שכנא, פון פראהבישטש, א זון פון הרב אברהם המלאך, דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער מעזריטשער מגיד.
רבנות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך זיין ברודער רבי שלום יוסף'ס פטירה, י"א אלול ה'תרי"א, איז רבי אברהם יעקב געווארן דער ממלא מקום פון פאטער און ברודער, אלס רבי אין סאדיגורא.
זיין איינפלוס האט געהאט א ווייטן פארנעם, זיינע אנהענגערס האבן זיך געציילט אין טויזנטער, צווישן זיי באקאנטע רבי'ס און רבנים. רבי אברהם יעקב איז געווען דער פרעזידענט (נשיא) פון צדקת רמבה"נ פאר גאנץ רוסלאנד, דורך זיין אינטערווענירונג האט מען אויפגעשטעלט די אלע הייזער פון כולל וואהלין אין ירושלים.
הסתלקות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך שבועות ה'תרמ"ג איז רבי אברהם יעקב קראנק געווארן, די דאקטוירים האבן פעסטגעשטעלט אז זיין מאגן איז איינגעטריקנט געווארן פון אזויפיל פאסטן. י"א אלול, דעם זעלבן טאג וואס זיין עלטערע ברודער איז נפטר געווארן, האט ער געזאגט דברי תורה אויף דעם פיוט "נאפד נקמה סתרו יושר", ער האט געדאוונט זיין לעצטן מעריב, און איז נפטר געווארן י"א אלול ה'תרמ"ג, ער ליגט אין סאדיגורא אין פאטער'ס אוהל.
פאמיליע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי אברהם יעקב האט געהייראט אין עלטער פון דרייצן יאר, י"ח סיון [1] ה'תקצ"ג אין פינסק, מרת מרים, א טאכטער פון הרב אהרן פערלאוו, דער בית אהרן, א זון פון הרב אשר פערלאוו פון קארלין-סטאלין. זייערע קינדער:
- מרת הדסה פייגא (פייגא'לע) ( - י"א תשרי ה'תרצ"ב), די ווייב פון הרב אבי עזרא זעליג שפירא (ה'תקצ"ו (אומגעפער) - י"ט מנחם אב ה'תרמ"ה), א זון פון דער שרף פון מאגלניצא
- מרת פערל'ה, די ווייב פון הרב מנחם נחום דוב בער פרידמאן (ה'תר"ג - כ"ז מנחם אב ה'תרמ"ג), פון סאדיגורא.
- מרת שרה רבקה ( - כ"ה סיון ה'תרמ"ז), די ווייב פון הרב ישראל שלום יוסף העשל (חשוון ה'תרי"ג - כ"ט מנחם אב ה'תרע"א), פון מעזשיביזש, א זון פון הרב אברהם יהושע העשל, פון מעזשיביזש.
בזיווג שני האט רבי אברהם יעקב געהייראט מרת "גיטל", א טאכטער פון זיין ברודער רבי מנחם נחום פרידמאן פון שטעפאנעשט.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר
- נר ישראל ח"ו בערכו (4)
- ↑ נר ישראל בערכו, א.ל.ג. י"ז סיון


text:
1947
1947 איז דאס 47סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1947 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אנגעהויבן דער קאלטער קריג
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן יאנואר - דזשאן קארזיין, גובערנאטאר פון ניו דזשערסי
- 10טן מערץ - קים קעמפבעל, פרעמיער מיניסטער פון קאנאדע
- 17טן יולי - קאמילא הערצאגין פון קארנוואל, ווייב פון פרינץ טשארלס
- 30סטן יולי - ארנאלד שווארצענעגער, 38סטער גובערנאטאר פון קאליפארניע
- 8טן דעצעמבער - חוה אלברשטיין, זינגערין
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 7טן אפריל - הענרי פארד, אמעריקאנער אויטאמאבילן פאבריקאנט (געב' 1863)
- 4טן אקטאבער - מאקס פלאנק, דייטשער פיזיקער (געב' 1858)


text:
26סטן מערץ
דעם 26סטן מערץ איז דער 85סטער טאג פון יאר (86סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 2801 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1812 - שטארקער ערדציטערניש איז גורם אסאך היזק אין קאראקאס, הויפטשטאט פון ווענעזועלע
- 1872 - ערדציטערניש מיט שטארקייט 7.6 אין דער ריכטער סקאלע אין קאליפארניע הרגעט 27 מענטשן
- 1917 - ערשטע וועלט מלחמה: ערשטער קאמף אויף עזה צווישן בריטאניע און דער אטאמאנישער אימפעריע
- 1971 - דער מזרח ראיאן פון פאקיסטאן פראקלאמירט זיין אפשיידונג פונעם לאנד און שטעלט אויף א נייע מדינה - באנגלאדעש
- 2000 - וולאדימיר פוטין געוויילט פרעזידענט פון רוסלאנד
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1913 - פאל ערדאש, מאטעמאטיקער (געש' 1996)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1827 - לודוויג וואן בעטהאווען, דייטשער קאמפאזיטאר (געב' 1770)
- 1839 - רבי שלמה זלמן ליפשיץ, מחבר פון "חמדת שלמה", ערשטער הויפט-רב פון ווארשע (געב' 1765)
- 1945 - דייוויד לויד זשארזש, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1863)
- 2001 - שלהבת פאס, ישראלדיקע קינד דערמארדעט פון א שאס
- 2005 - דזשיימס קאלאהאן, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1912)
פייערונגען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- לויט דער יידישער הלכה, זאגט מען ברכת החמה איין מאל צו 28 יאר אום 26סטן מערץ לויטן יוליאנישן קאלענדאר (אין די 20סטן און 21סטן יארהונדערטער קומט דאס אויס דעם
8טן אפריל אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר)
- באנגלאדעש - אומאפהענגיקייט טאג


text:
באראק מוזיק
באראק מוזיק טוט באצייכענען דעם סטיל אין אייראפעאישער מוזיק צווישן די יארן 1600 און 1750.
נאך די בארימטע רענעסאנס קאמפאזיטארן פאלעסטרינא און לאסוס האט זיך די סטיל פון קונסט בכלל און מוזיק בפרט אנגעהויבן צו ענדערן. קלאדיא מאנטעווערד האט געשריבן מוזיק טייל אין רענעסאנס סטיל און טייל אין באראק סטיל.
אין דער באראק פעריאדע האט מען געשריבן קאנצערטן און אפערעס.
פון די אייראפעישע מוזיק קאמפאזירער פון יענער תקופה, שיילט זיך ארויס די בארימטע פיגורן ווי סקארלאטי, מאנטעווערדי, וויוואלדי און הענדל. וועלכע האבן קאמפאזירט מוזיק פאר דעם ארגל.
די באראק מוזיק פעריאדע האט געלייגט דעם גרונד-שטיין פאר דער קלאסישער מוזיק פון אלע שפעטערדיגע גענעראציעס.
דער לעצטער באראק קאמפאזיטאר איז געווען באך; נאך אים האט אנגעהויבן די קלאסישע פעריאדע.


text:
משמרת הצניעות
משמרת הצניעות אין יידיש היטערס אויף צניעות, דאס איז אזא גרויזאמער פארכטיגער מחתרת פאר יעדע עקסטרעמע גרופירונג פון פרומע עסקנים וואס ארבעטן אין ארגאניזאציע, אדער אפילו איינער אליין.
רוב מאל טוען זיי אויף די אייגענע אינציעטיוו געטריבן פון קנאות און נישט ארגענעזירט פון אנדערע מער ערענסטערע ווייל כמעט אייביג זענען די ענינים וואס זיי ארבייטן נישט איידל דורכצושמועסן און זיך צאם רעדן. אדער מוז ווערן באהאלטן אין געהיים צוליב דעם אומלעגאלער נאטור פונעם אקציע, זיי טוען איבעראל ווי עס וואונען חסידישע אידן איבער די גארע וועלט, וואס היט די פרומע יוגנט מיט געוואלדן פון זיך גליטשן אין אומבאשיינטע אקטן.
אין די גאר עקסטערמע אראבישע מדינות, וואס אלטמאדישע פאנאטישקייט איז נאך פארטייטשט אלס נארמאלע רעליגיע און די רעגירונג איז נישט אפגעטיילט פון רעליגיע, זענען זיי אנערקענט פון די רעגירונג צו ארעסטירן און שלאגן מענטשן וואס זענען עובר אויף די צניעות געזעצען
זיי זענען פארטאן, נאכצולויפן בחורים און אינגעלייט, פרויען און מיידלעך, זיי צו קאנטראלירן אז זיי זאלן נישט פארשפרייטן קיין זנות און זיך נאכגעבן זייערע פריוואטע גלוסט פון ליגן אין תאווה. רוב מאל דארפן זיי נוצן געוואלדאטן און ברעכן דאס גוי'אישע אדער מדינת ישראל געזעץ. ווייל עס איז היינט נישט קיין מציאות צו שטראפן אן קיין משפט. אבער זיי האבן כמעט אייביג א היתר פון רבנים, פארשטייט זיך זייערע רבנים, ווייל דאס איז נישט קיין אישו וואס אפעקט דעם באטרעפענדן קרבן, נאר לויט דעם משמרת הצניעות שיטה, צילט געווענליך דער קרבן קאליע מאכן אנדערע אינעם חרדישן לאגער דעריבער האלטן די רבנים אז מ'מעג גיין ווילד, און טאמער געשענט אז מען האט געשלאגן איינעם שלא ביושר, ווייל עס איז דאך נישטא קיין משפט, זאגן זיי אז דאס איז פארפאלן, ווייל מען מיינט דעם רבים און יחידים מוזן ליידן אומשולדיג. פארשטייט זיך יעדער רב אין זיין קרייז האט אנדערע מאראלען ווי למשל א רב אין מאנרוי וועט צולאזן שטרענגערע אקציעס ווי א רב אין פלעטבוש.
אויך שפריצן זיי אן מיט ספרעי פעינט אלע אום-צניעות'דיגע עדווערטייזמענטס פון באס סטאפס, בילבארד שולדן, און סתם צעטלעך וואס הענגט אין אידישע געגענטער.
אינהאַלט
- 1 ארום און ארום משמרת
- 2 אין וועלכע קרייזן זענען זיי אקטיוו און האבן א כוח
- 3 וואיזוי ארבייט די משמרת הצניעות אין די סאטמארע קרייזן?
- 4 וויאזוי ארבייט דאס אין תולדות אהרן קרייז?
- 5 וויאזוי ארבייט דאס אין גור'ע קרייז
- 6 די הויפט אקטיווע צניעות עסקנים פון איבער די גארער וועלט, וואס זענען נישט פאראייניגט יעדער איינער פאר זיך
- 7 רבנים וואס טייל באקאנטע משמרת הצניעות עסקנים פארופען זיך אויף זיי
ארום און ארום משמרת[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קודם כל: ווער ווערט א מיטגליד פון די אינטערגרינד גרופע?. אוואדאי איז דא יחידים וואס בלויז די תורה טרייבט זיי, און זיי זענען אויסגעלויטערט און מוראדיגע הייליג און איידל, אבער בדרך הטבע וויאבלד ער ליגט אין שמוץ איז דאס איינער וואס איז אבסעסד מיט סעקס, אחוץ אויב מען זעהט ביי אים א געוואלדיגע ערליכקייט וואס איז ווי א פאנצער און פעסטע וואנט אים צו היטן אין די שווערע שטורימישע נאטור פון די עסק, אבער אויב איז ער נארמאל און נישט צו פרום איז מען ליידער פארטאן אין דעם, איז די שאלה פארוואס האט ער אנגעהויבן צו טאן אין די שמוץ?
פארוואס זאל זיך דער עסקן אריינלייגן דערין?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קנאות
- תשובת המשקל - רוב מאל איז דאס מענטשען וואס אדער זענען זיי ל"ע דורכגעאפעלן מיט שווערע זאכן אדער זענען פארמושט אין א שווערע עסק און זיי האלטן זיך ביים נעמן דאס לעבן!, איינער וואס זיינע קינדער זענן שוין נישט צום טרעפן (וד"ל) וואס ער רייסט זיך די האר פון קאפ און באגייט דעם שריט פון זיך אריינלייגן אין דעם דראטסישען עסק, אזא תשובה המשקל.
- חינוך - אסאך פון די זענען געוועזענע מלמדים אדער משגיחים, וואס האבן צוגעזעהן וויאזוי אינגע בחורים ווערן פארפאלן. און זיי האבן באשלאסן מקדיש געווען זייער לעבן, צו ראטעווען אנדערע קינדער זאלן חלילה נישט פארפאלן גיין אין די תאווה, וואס פירט אין אפגרונד.
אט אזעלכע שטייען אונדז אויפן קאפ, די אלע ליגען און שמוץ א גאנצען טאג בהיתר ובעידוד פון די רבנים וואס זעהן איין אז איינער מוז טאן די זשאב..
אין וועלכע קרייזן זענען זיי אקטיוו און האבן א כוח[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין חב"ד , ווער רעדט נאך ביי די ליטוואקעס, אדער סתם ארץ ישראל חסידות'ער האט מען צו זיי א געוויסער פארעקל אין זיי האבן נישט קיין שום כוח צו אנלייגן א פחד אויפן עולם, אין אלגעמיינע יידיש רעדענדיג חסידים רעספעקטירט מען זיי יא פאר טאן זייער זשאב איבערהויפט אין די 3 קרייזן וואס סעקס איז גאר הארב, ווי סאטמאר תולדות אהרן און גור. און נאך. דא וועלן מיר אביסל מסביר זיין וויאזוי זיי האבן איינפלוס צו אנגיין מיט זייערע ארבייט אין די קרייזן און אזוי ארום ווארפן א פחד ווען אימער זייער נאמען ווערט נאר דערמאנט.
וואיזוי ארבייט די משמרת הצניעות אין די סאטמארע קרייזן?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויאזוי ארבייט דאס אין תולדות אהרן קרייז?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויאזוי ארבייט דאס אין גור'ע קרייז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די הויפט אקטיווע צניעות עסקנים פון איבער די גארער וועלט, וואס זענען נישט פאראייניגט יעדער איינער פאר זיך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- יודא לעווין
- יודל שלעזינגער - וויליאמסבורג
- הערשל קלאר
- דירנפעלד
- אבא חייא טויבער
- יוסף דוד קרויס
- שלמה קאניג
- סאפראנאוויטש
- יודל וואלף
- יענקל קעלנער
- חיים רפאל פערענץ
- מוטקה בלוי - ארץ ישראל.
- דוד עקשטיין
- הלל דוב גאנץ
- זלמן לייב לייטנער - מנהל בנות חיל מיידל שולע
- מאיר סימאן
- הלל טייטלבוים
- אברהם מאיר עקשטיין
- ברוך יודא קליין
רבנים וואס טייל באקאנטע משמרת הצניעות עסקנים פארופען זיך אויף זיי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין מאנסי:


text:
דייטש
דייטש אָדער דייטשיש (Deutsch - דויטש) איז אַן אינדאָ-אייראָפּעאישע שפּראַך וואָס מען רעדט אין עטלעכע לענדער. דייטש איז איינע פון די פּאָפּולערסטע שפּראַכן אין דער גאָרער וועלט. עס ווערט גערעדט ווי מוטערשפראך פון איבער הונדערט מיליאָן מענטשן.
דייטש איז די פּרינציפּיעלע און אָפיציעלע שפּראַך פון דייטשלאַנד, עסטרייך און ליכטנשטיין און איינע פון די אָפיציעלע שפּראַכן אין דער שווייץ און לוקסעמבורג. די שפּראַך איז זייער אַ כלערלייאיקע: ס'איז דאָ אַ סך דיאַלעקטן. פונדעסטוועגן, ס'איז אַ באַשטימטע נאָרמע, וואָס הייסט הויך-דייטש, אָדער קאָרעקטער געזאָגט סטאַנדאַרט דייטש. די נאָרמע ווערט באַניצט אין שולעס, אוניווערסיטעטן, פאַר אָפיציעלע דאָקומענטן, אין אַלע מלוכישע אינסטיטוציעס און אין מאַסן מעדיע און ליטעראַטור. דעם הויך-דייטש לערנען אויסלענדער אַלס אַ פרעמדע שפּראַך ביי שפּראַך קורסן. די דייטש-שפּראַכיקע לייט רעדן הויך-דייטש אָדער אַ דיאַלעקט אָדער ביידע. אין שטעט רעדן מענטשן בדרך-כלל הויך-דייטשיש, צומאָל מיט קליינע לאָקאַלע וואַריאַציעס. לדוגמא, די נאָרמעס אין דייטשלאַנד, עסטרייך און דער שווייץ צייכענען זיך אויס אין באַנוצונגען פון עטלעכע ווערטער און אויסדריקן.
די כלערלייאיקייט פון דייטש שטאַמט פון לפי-ערך אַנומלטיקער פאָרמירונג פון דער נאָרמע. סטאַנדאַרט דייטש איז אַ פּועל יוצא פון אַ טיילווייז באַוואוסטזיניקער אַנטוויקלונג פון מיטל הויך דייטש און עטלעכע וואַריאַנטן פון דער דאָזיקער מיטל-עלטערישער שפּראַך זענען געווען די מקורות אויך פאַרן גערמאַנישן קאָמפּאָנענט פון דער יידישער שפּראַך.
עס ווערט געשאַצט אַז אַרום 71 מיליאָן דייטשע איינוואוינערס רעדן דייטש אַלס זייער מאַמע לשון, וואָס איז איינע פון די גרעסטע ציפערן אין אַ מאָדערניזירטן לאַנד.
אין אַנדערע לענדער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויסער די גרענעצן פון דייטשלאַנד זענען פאַראַן אַרום 10 מיליאָן מענטשן וואָס רעדן דייטש איבער דער וועלט. עסטרייך האָט אַרום 7 מיליאָן דייטש רעדנדיקע, די שווייץ האָט 3.5 מיליאָן דייטשע רעדנדיקע און לוקסעמבורג אַרום 300,000. אויך אין צפון איטאַליע און אין די פראַנצויזישע ראַיאָנען פון עלזאַס און לאָטאַרינגיע געפינען זיך געמיינדעס וואו מען רעדט דייטש.
אין עטלעכע אַנדערע לענדער זיינען פאַראַן דייטש רעדנדיקע: אָפּשטאַמלינגען פון דייטשן וואָס האָבן זיך באַזעצט דערהויפּט אין די שטחים צו מזרח פון היינטיקן דייטשלאַנד, ווי אויך אין דער אַמאָליקער רוסישער אימפּעריע.
אין אַמעריקע איז פאַראַן אַ קליינע גרופּע דייטש-רעדנדיקע אין פענסילוועניע. די גרופּע ווערט אָנגערופן די פּענסילוועניע דויטש. זיי האָבן אימיגרירט פון דייטשלאַנד קיין אַמעריקע אינעם 18טן יאָרהונדערט און זיך באַזעצט אין דרום-מזרח פּענסילוועניע. אין קאַנאַדע איז פאַראַן אַרום 330,000 דייטש רעדנדיקע, אין בראַזיל אַרום אַ האַלב מיליאָן, און אין דער אַרגענטינע אַרום 250,000.
וויקיפּעדיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די דייטשישע וויקיפּעדיע איז די גרעסטע נאָך דער ענגלישער, און פאַרמאָגט היינט איבער איין מיליאָן אַרטיקלען.


text:
יונתן פאלארד
יונתן פאלארד (ענגליש: Jonathan Jay Pollard, געב' ח' אב תשי"ד) איז דער אידישער שפיאן פון דעם CIA אין אמעריקע, אריינגעזעצט אין תפיסה וועגן ארויסגעבן מיליטערישע און רעגירונג סודות קיין ישראל. ווען מען האט אים געכאפט האט ישראל זיך אפגעזאגט אים צו העלפן און געבן שיץ און זייער אמבאסאדע אויס מורא פון פאליטישע קריזיס מיט אמעריקע.
נאך 30 יאר זיצן אין טורמע האט מען אים באפרייט מיט געוויסע באדינגונגען דעם 20סטן נאוועמבער 2015.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאלארד איז געבוירן געווארן אין גאלוועסטאן, טעקסעס.
מען האט אים שוין פיל מאל שיער נישט באגאנאגעט אבער געוויסע עלעמענטן האבן דאס אייביג צושטערט, געוויסע זאגן אז דאס איז מכוח אנטיסעמיטיזום, אבער זיי טענה'ן אז די נאטור פון די שפיאנאזש איז גאר שעדליך און הארב, און מ'קען נישט מגלה זיין פארן פובליק וואס אלץ ער האט ארויסגעגעבן, ממילא קען מען נישט געהעריג וויסן צו ער זיצט אין תפיסה ביושר צו לא ביושר.
ער איז געווארן א פרומער ייד אין תפיסה.
דערווייל איז נאך נישט געלונגען אים צו באפרייען ווייל די געהיימע סודות וואס ער האט ארויסגעגבן איז גאר הארב.


text:
אויטא אלארם
אויטא אלארם איז אן עלעקטראנישער אלארם סיסטעם ספעציעל פאר אויטאס וועלכע פייפט אויב איינער פרובירט איינברעכן און אוועקפארן מיט דעם אויטא.
אויטאס זענען איינע פון די הויפט צילן פאר גנבים שוין פאר עטליכע דורות און וועט לויט אלע ערווארטונגן בלייבן אויף זייער ליסטע אויף לעולם און כאטש די זיכערהייט מאסנאמען ווערן בעסער און בעסער ווערן אבער די גנבים אויך מער פארגעשריטן און וועלן דאס קיינמאל נישט אויפגעבן ערשטנס ווייל דאס איז א ווערטפולע חפץ וועלכע ליגט אויפ'ן גאס, פארקויפט זיך זייער גרינג, און פארמאגט אן אריינגעבויטע אנטלויף סיסטעם.
די ערשטע אויטא גניבה וועלכע איז געווארן רעקארדירט ביי די פאליציי איז שוין געווען אין 896', אינגאנצן 10 יאר נאכדעם וואס די גאזאלין אויטאס זענען פארגעשטעלט געווארן פאר די וועלט. היינט צו טאג מיט אזויפיל אויטאס אויף די גאסן זענען פאראן טויזענטער אויטא גניבות וועלכע ווערט געשאצט צו אן אויטא פער יעדע 20 סעקונדן אין די פאראייניגטע שטאטן זעלבסט. וויפיל מען פרובירט זיך צו פארזיכערן פון אן אויטא גניבה איז מען אבער קיינמאל נישט פארזיכערט אזוי לאנג ווי עס ליגט אויפ'ן גאס אן יעדער קען זיין א קרבן צו אן אויטא גניבה. די עגמת נפש נאך א גניבה איז גרויס כאטש יעדער מוז לעגאל האבן אינשורענס.
מיט אזעלכע איבערראשנדע סטאטיסטיקס איז נישט קיין וואונדער אז מיליאנען אמעריקאנער אינוועסטירן אסאך געלט פאר טייערע פארגעשריטענע אלארמען מיט וועלכע זיי האפן צו ברענגן די רפואה פאר די מכה. היינטיגע אלארמען פארמאגן פארגעשריטענע סענסארס, דונערדיגע קלאנגן, און רעמאוט אקטיוויזירונג סיסטעמען וועלכע מאכן די אויטאס פארגעשריטענע זיכערהייט שאכטלעך וועלכע פארן אויף רעדער. שטודיעס ווייזן אז די אויטאס וועלכע האבן גוטע אלארמען האבן ווייניגער שאנסן גע'גנב'ט צו ווערן ווייל די גנבים וועלן ענדערש אויסוועלן אן אויטא אן אלארעם ווי מיט, עס איז דאך נישט פאראן קיין מאנגל פון אויטאס און יעדער גנב קען האבן וויפיל ער וויל.
דער אלארם סיסטעם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע וועג צו באטראכטן אן אויטא אלארם איז זייער פשוט: עס איז עטליכע דראטן וועלכע זענען באהאפטן צו א סיירין. עס פארמאגט א קנעפל ביים דרייווערס טיר וועלכע אקטיוויזירט דעם אלארם און אויב איינער עפענט איינע פון די טירן וועט די אלארם אנהייבן קלינגן. אזא אלארם פארלאנגט נישט מער ווי א קנעפל אביסל ווייער און א סיירין.
היינטיגע אלארמס זענען אבער פיל מער פארגעשריטן און באשטייען פון 5 טיילן: 1) א גרופע פון סענסארס, עס קען זיין דרוק סענסארס, מאשען דעטעקטארס, און געווייערטע קנעפלעך וועלכע אקטיוויזירן דאס. 2) א סיירין פון עטליכע קלאנגן וועלכע מען קען אליינס אנשטעלן. 3) א ראדיא רעסיווער וועלכע לאזט דעם רעמאוט אקטיוויזרן און דע-אקטיוויזירן דעם סיסטעם. 4) א באזונדערע באטערי וועלכע זאל העלפן די סיירין פייפן אפילו אויב די הויפט אויטא באטערי איז אויסגעגאנגן. 5) א קאמפיוטער קאנטראל טייל וועלכע קאנטראלירט דעם גאנצן סיסטעם און שפירט ווען די סענסארס ווערן גערירט און צינדט אן די אלארעם.
אין אנדערע ווערטער באשטייט די אלארם פון א קאמפיוטער, א סיירין, און א רייע סענסארס וועלכע אקטיוויזן דעם אלארם. עס זענען פאראן עטליכע ערליי סענסארס וועלכע כאפן אויף פארשידענע ערליי זאכן וועלכע קען נאר פאסירן אויב איינער האט איינגעבראכן אינעם אויטא.
די ערטשע סארט סענסאר זענען די טירן סענסארס וועלכע אקטיוויזירן דעם אלארם אויב איינע פון די טירן, טראנק, אדער הוד ווערט געעפענט. די טירן פארמאגן פשוטע ווייערס וועלכע זענען באהאפטן צו די קנעפלעך וועלכע אקטיוויזירן די לעקטער אינעם אויטא. אויב מען עפענט א טיר וועלן ביידע זאכן אקטיוויזירט ווערן. די לעקטער וועט זיך אנצינדן און די אלארם וועט זיך אויך אנצינדן.
אבער גנבים ברויכן נישט עפענען די טירן צו גנב'נען אן אויטא. עס זענען פאראן אנדערע וועגן וויאזוי מען קען גנב'נען א אוטא. זי קענען אויפברעכן די פענסטער אדער פשוט אוועקנעמען דעם גאנצן אויטא מיט א שלעפער טראק צו וועלכע די טיר סענסארס זענען גארנישט ווערט. אט דערפאר איז פאראן שאק סענסארס וועלכע שפירן אויב איינער רירט דעם אויטא און עס אקטיוויזירט דעם אלארם. ביליגע שאק סענסארס מאכן אבער פראבלעמען ווייל עס מאכט אסאך פאלשע אלארמס וויבאלד די סענסאר פארשטייט נישט קיין חילוק פון א שטערקערע אדער שוואכערע שאקל און וועט צו ביידע האבן אן אייניגע רעאקציע דאס איז ווייל די סענסאר איז א שאכטל מיט א חלל אינדערמיט וועלכע אנטהאלט אן אייזערנעם באל וועלכע שאקלט זיך ווען מען רירט דעם אויטא און אויב עס רירט עטליכע אייזערנע טיילן אינעם שאכטל וועט עס אויטאמאטיש אקטיוויזירן דעם אלארם.
עס זענען אבער פאראן מער פארגעשריטענע שאק סענסארס וועלכע האבן אין זיך מערערע אייזערנע טיילן וועלכע שיקן יא די ריכטיגע מעסעדזשעס צום קאמפיוטער דורך שפירן וויפיל ליניעס זענען אנגערירט געווארן און לויט דעם מאכט דער קאמפיוטער זיינע באשלוסן. אויב איינער וועט געבן א מילדע שטופ דעם אויטא וועט עס ווארענען, געבן א פייף, אדער בלינקן מיט די העדלייטס צו דערמאנען יענעם ער זאל שטיין ווייט פון דעם אויטא. אויב די אויטא ווערט שטערקער געשאקעלט וועט די באל אינעם סענסאר אנרירן מער ליניעס און די סיירין וועט זיך אקטיוויזירן און אלאמירן די גאס אז אן אויטא ווערט גע'גנב'ט.
אויסער די שאק סענסארס האבן רוב פארגעשריטענע סיסטעמען א פענסטער סענסאר וועלכע שפירט אויב א פענסטער ווערט אויסגעשאסן, א מיטל וועלכע רוב גנבים נוצן פאר די שנעלסטע ארבעט. די סארט סענסארס זענען מיקראפאנען וועלכע כאפן אויף די קול פון די גלאז און סיגנאליזירן דעם קאמפיוטער וועלכע מאכט די סיירין פייפן.
אן אנדערע סארט פענסטער סענסאר איז די טויש אין לופט דרוק וועלכע ווערט געשאפן דורך עפענען א פענסטער אפילו ווען די טעמפרעאטור איז אייניג אינעווייניג און אינדרויסן. די סארט סענסאר איז א פשוטער הויכהילכער וועלכע גיט ארויס א קול נאכדעם וואס די ניי געשאפענע לופט דרוק מאכט אז די מיטעלסטע טייל פונעם הויכהילכער זאל זיך רירן און די עלעקטראמאגנעט וועלכע ליגט אונטער דעם כאפט אויף דעם קול. (א הויכהילכער איז צוזאמענגעשטעלט פון צוויי טיילן: אן עלעקטראמאגנעט און א ספעציעלע סחורה'נע מאטריאל וועלכע ליגט אינדערמיטן. ווען די הויכהילכער באקומט די עלעקטראנישע סיגנאלן, וועלכע ווערן געשיקט דורך די מוזיק סיסטעמען, מאכט עס די מיטעלסטע טייל טאנצן ארויף און אראפ און די עלעקטראמאגנעט אונטער דעם שפילט דאס אויף הויך לויט די שטארקייטן פון די סיגנאלן). טייל פון די אלארם סיסטעמען נוצן דעם אויטא'ס הויכהילכער (ספיקערס) צו טאן די ארבעט און אנדערע פארמאגן באזונדערע הויכהילכער דערפאר.
געוויסע גנבים דארפן נישט דעם גאנצן אויטא נאר זוכן געוויסע טיילן דערפון וועלכע זיי פארקויפן פאר געלט. די סארט גנבים קענען מאכן אסאך שאדנס אן דארפן אויפברעכן די טירן אדער פענסטער. און גנבים וועלכע זענען עקוויפטעט מיט שלעפער טראקס קענען פשוט אוועקפירן דעם גאנצן אויטא אן דארפן צורירן צו די אינעווייניגסטע טיילן.
עס זענען פאראן עטליכע סארט סענסארס וועלכע באוואכן אויך דעם דרויסנדיגן טייל פון אן אויטא. עס איז פאראן א ספעציעלע ראדאר סיסטעם וועלכע דערשפירט די בארירונגן ארום דעם אויטא און אויב עס טוט זיך צופיל אקטיוויטעטן זייער נאנט צום אויטא וועט דאס סיגנאליזירן די אלארם סיסטעם. אנדערע אויטאס פארמאגן א טילט סענסאר וועלכע פארמאגט אין זיך צוויי דראטן וועלכע ליגן אין א שאכטל פון מערקוירי פליסיקייט. אויב דער אויטא ווערט געבויגן אויף איין וועג וועט די פליסיגע מערקוירי שווימען צו די אנדערע זייט און מאכן קאנטאקט מיט ביידע דראטן אויפאיינמאל וואס וועט סיגנאליזירן די אלארם. גוטע אלארם סיסטעמען פארמאגן עטליכע אזעלכע טילט סענסארס וועלכע ליגן אויסגעלייגט אויף געוויסע פונקטן אונטער דעם אויטא.
דער ויצעקו[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס קלינגט אלטמאדיש, אן אלארם קלינגט און דער גנב לויפט אוועק. אבער עס איז ווירקליך אזוי אין יעדע גניבה. רוב גנבים וועלן אנטלויפן אויב זיי וועלן נישט באווייזן אויסצולעשן די אלארם אין געציילטע סעקונדן ווייל די גערודער מאכט אים אומבאקוועם און לייגט אים אין צענטער פון די סצענע אויף די גאס און ביינאכט ווייסט ער אז דער באלעבאס אדער זיינע שכינים וועלן זיך אויפוועקן פון די גערודער און רופן די פאליציי.
פארגעשריטענע גנבים קענען שנעל אויסלעשן די אלארמס דורך איבערשניידן די נויטיגע דראטן און די פירמעס קומען כסדר אויף מיט נייע עצות וויאזוי צו באהאלטן די ווייערינג מען זאל זיי נישט קענען טרעפן. עס זענען אבער פאראן גנבים אויך אין די פירמעס וועלכע זענען גרייט ארויסצוגעבן די אינפארמאציע פאר אביסל געלט.
רוב אלארמס איינמאל עס ווערט אקטיוויזירט וועט עס מאכן דעם הארן פון די אויטא פייפן און די לעקטערס בלינקן. טייל אלארמס פארמאגן נאך א הארן וועלכע ליגט אונטער'ן הוד וועלכע העלפט מאכן משונה'דיגע קולות וואס קלינגט אפ ווייט אוועק. טייל אלארמס קען אפילו אנגעשטעלט ווערן צו געוויסע קולות כדי צו מאכן אייער אויטא קלינגן אנדערש ווי דעם חבר'ס. געוויסע סיסטעמען זענען מער פארגעשריטן פון דעם און וועלן טאן עפעס א מעכאנישע שטיקל וועלכע וועט נישט לאזן דעם גנב אוועקפארן מיט'ן אויטא ווי אויסשאלטערן די איגנישן סטארטער אדער דורך אפהאקן די גאזאלין סופליי צו די מאטאר אדער אנדערע מעטאדן.
געוויסע אויטאס שפילן א רעקארדירטע מעסעדזש ווען איינער רירט צו צום אויטא און ווארענט יענעם צו שטיין ווייט פון דעם אויטא. מענטשן וואס נוצן די מעסעדזשעס האבן בכוונה צוויי זאכן: צו דערשרעקן דעם מעגליכן גנב אז דאס איז א פארגעשריטנער אלארם סיסטעם פון וועלכע ער זאל זיך באלד אפשאקלן און גיין נעמען א צווייטענס אויטא און אנדערע מענטשן שפירן זיך פשוט גוט ווען זייערע אויטאס זענען עפעס מער ווי יענעמ'ס.
דער רעמאט קאנטראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער הויפט נוצן פון א רעמאט קאנטראל איז צו אקטיוויזירן און דע-אקטיוויזירן די אלארם סיסטעם מיט איין דרוק אויף א קנעפל. אמאל ווען עס זענען נאך נישט געווען קיין רעמאוט קאנטראלס האבן די אלארמס געארבעט מיט א צייט אפגעשטופע סיסטעם וועלכע האט געגעבן דעם דרייווער 30 ביז 60 סעקונדן פון ווען דער דרייווער האט אים אקטיוויזירט ביז ער מאכט צו אלע שלעסער. דאס זעלבע איז געווען פארקערט ווען מען האט געהאט 30 סעקונדן צו דע-עקטיוויזירן פון ווען מען האט געעפענט דעם אויטא ביז מען האט אריינגעדרוקט אדער גענוצט די ריכטיגע ציפערן אדער שליסל. אין אנדערע ווערטער האט עס געארבעט ענליך ווי די היים און אפיס אלארם סיסטעמען וועלכע גיבן אויך א געוויסע צייט ביז מען קען אריינדרוקן די ציפערן.
די סארט סיסטעם איז אבער נישט ווערד געווען קיין סאך ווייל די גנבים האבן זיך שנעל אויסגעלערנט וויאזוי צו מסדר זיין אן אויטא אין ווייניגער פון 30 סעקונדן און האבן מיט די אלארמס אינאיינעם אוועקגעפירט טויזענטער אויטאס. זינט דער רעמאוט קאנטראל איז געווארן א טייל פון די סיסטעם האט מען דאס געטוישט אז עס צעקלינגט זיך באלד און דער גנב ווערט דערשראקן און לויפט אוועק.
מען קען פראגראמירן אויפ'ן רעמאוט מערערע זאכן ווי עפענען די טיר שלעסער, עפענען די טראנק, אנצינדן די סיירין, און עס זענען פאראן רעמאוט סיסטעמען וואס ארבעטן מיט א קאמפיוטער אינעם אויטא וועלכע לאזט עפענען די פענסטער, אנצינדן געוויסע זאכן, און די אויטא שיקט צוריק א מעסעדזש פאר'ן רעמאוט אויב עס האט ווירקליך געטאן די ארבעט. די וואס האבן די פארגעשריטענע רעמאוטס וועט דער אויטא איר אלאמירן ווען די אלארם הייבט אן פייפן און אויך די רעמאוט אויפ'ן פעקל שליסלעך וועט זיך נעמען פייפן.
פארגעשריטענע גנבים געבן זיך אבער אן עצה מיט די פארגעשריטענע רעמאוטס דורך צוטרעפן די ריכטיגע קאוד וועלכע די רעמאוט סיסטעם נוצט צו קאמיוניקירן מיט'ן אויטא. זיי פארמאגן ספעציעלע מאשינדלעך וועלכע גייען דורך הונדערטער קאודס ביז ווילאנג עס טרעפט צו די ריכטיגע און דעמאלטס גנב'נען זיי די אויטא באקוועמערהייט.
טייל אלארם פירמעס האבן זיך אן עצה געגעבן אויך מיט דעם און האבן אנטוויקלעט א רעמאוט סיסטעם וועלכע פארמאגט צענדליגער קאודס און עס טוישט זיך אליינס פון צייט צו צייט וואס מאכט פיל שווערער פאר די גנבים עס אויסצוגעפינען.
זינט די 90'גער יארן זענען אלארמס געווארן זייער פאפולער און די פירמעס וועלכע מאכן זיי האבן אנגעהויבן א פארמעסט ווער עס קען מאכן בעסערע און מער פארגעשריטענע סיסטעמען. יעדע שטיק צייט קומט ארויס א נייע אלארם סיסטעם וועלכע פארמאגט עפעס מער ווי די פריערדיגע און די מענטשן וואס קויפן זיך טייערע אויטאס זענען וויליג צו באצאלן אסאך געלט פאר א גוטע אלארם צו שפארן די עגמת נפש פון א גניבה. היינט ווען רוב טייערע אויטאס פארמאגן שוין אויך נעוויגאציע סיסטעמען וועלכע נוצן די דזשי-פי-עס טעכנאלאגיע איז פאראן א מעגליכקייט צו באהעפטן די דזשי-פי-עס רעסיווער צום אלארם סיסטעם און מיט דעם וועט דער באלעבאס קענען שטענדיג זען וואו זיין אויטא געפינט זיך. און אפילו אויב עס וועט פאר איינעם יא געלונגן צו גנב'נען זיין אויטא וועט ער דאס נישט האבן פאר לאנג ווייל דער באלעבאס וועט אנרופן די פאליציי און איבערגעבן וואו די אויטא געפינט זיך אויפ'ן מאמענט און מען וועט יענעם באלד כאפן.
עס זענען פאראן נאך פארשידענע זיכערהייט פראדוקטן קעגן אויטא גניבות ווי די קלאב, א מעטאלענע שלאס וועלכע מען שטעלט ארויף אויפ'ן סטירינג וויל, און פארשידענע עלעקטראנישע טשיפס וועלכע שיקן סיגנאלן אויב דער אויטא ווערט גע'גנב'ט און מען קען כסדר נאכזוכן וואו דער אויטא געפינט זיך דורך אריינרופן די פירמע. אין די לעצטע יארן איז אנגעקומען די "אן סטאר" פראגראם וועלכע געפינט זיך אין א גרויסע טייל פון דזשי.עם. אויטאס וועלכע איז אויך א גרויסע הילף קעגן גניבות אבער די אלע זאכן קענען פראפעסיאנאלע גנבים אויסמיידן. א קלאב באשיצט נישט פון קיין גניבות מיט א שלעפער טראק און די אלע סארט טשיפס ווייסן די גנבים זייער גוט וויאזוי דאס צו באזייטיגן און אפילו ווען נישט האבן זיי ספעציעלע ערטער וואו זיי פירן די אויטאס אראפ אונטער די ערד וואו קיין איין דזשי-פי-עס און אויך נישט אן סטאר ארבעטן.
פארגעשריטענע אויטא אלארמס האבן זיך ארויסגעשטעלט צו זיין די מערסטע עפעקטיוו קעגן גניבות ווייל די סיסטעמען זענען זייער סענסיטיוו און צעקלינגן זיך ווי נאר מען רירט צו. ווי דערמאנט געבן זיך די גנבים נאך אלץ אן עצה אבער אויך די פירמעס ארבעטן פלייסיג און קומען כסדר ארויס מיט נייע סיסטעמען וועלכע מען קען נישט אויסשפילן.
אגב, איז וויכטיג צו באמערקן אז אויטא אלארמס זענען נישט קיין סאך ווערט אויף פארנומענע גאסן וואו עס איז פאראן גערודער אויך ביינאכט און עס דרייען זיך מערערע אויטאס. אן אויטא אלארם איז דעזיינט פאר דעם דורכשניטליכן איינוואוינער וועלכער וואוינט אויף א שטילע געסל אין א געגענט וואס רוישט נישט ביינאכט. אויף אזא ארט איז אן אלארם זייער עפעקטיוו.


text:
רענדי ראודס
רענדי ראודס איז א ליבעראלער פרייער אידענע וואס איז א טאלק שוי האוסט אויף די לינקע ראדיאו סטאנציע עיר אמעריקע.
זי איז געבוירן אין ברוקלין צו אירע אידישע עלטערן זיך געטוישט די נאמען מען זאל זי איז א גויטע.
שטארק אני ארץ ישראל געשטימט און פרא פאליסטינער.
זי איז געווען אין די אמעריקאנער מיליטער אלס פיילעט, און געדרייווט א סעמי טרעילער פאר פרנסה זי איז א גרושה און האדעוועט א שטוף טאכטער פון איר פארשטארבן שוועסטער פון קענסער.
זי האט א אינטערסאנטער סענס אף הומער און איז זייער אפען צו סעקסואלע שמועסערייען.
זי איז פון 3 ביז 7 דירעקט צו קאנקערורען אנטקעגן די הויפט קאנסערוועטיוון זשאן הענעטי און ביל אוריילי. אבער לעצטענס האט זי גאר שטארקע קאנקורענץ פון אן אייגן ליבעראלער וואס וואקסט א דאנק די פינאנציעלע צרות פון עיר אמעריקע, עד שולץ וואס איז אמאל געווען א קאנסערוועטיוו און נוצט זייער שפראך און ער האט שוין איבערגעוואקסן רענדי אין רוב ראדאיו מארקעטס ווי זיי קאמפיטען.


text:
גיטאר
א גיטאר איז א מוזיקאלישער אינסטרומענט, געמאכט פון פלאסטיק אדער האלץ, מיט זעקס סטרונעס. היינט מאכט מען די סטרונעס פון ניילאן, אבער מען קען זיי מאכן פון שטאל. געוויינטלעך האלט מען דעם האלדז פונען גיטאר מיט דער לינקער האנט, און מען פליקט די סטרונעס מיט די פינגער און די נעגלעך פון דער רעכטער האנט. ווען די גיטאר האט שטאלנע סטרונעס ניצט מען א 'פיק' פון פלאסטעק צו פליקן די סטרונעס.
דער טראדיציאנעלער גיטאר איז "אַקוסטיש", ד"ה ער האט א הוילן קערפער וואס פארגרעסערט דעם קול פון די סטרונעס. אין די 1930ער יארן האט מען אנגעהויבן מאכן עלעקטרישע גיטארן, וואס ניצן פארשטארקערס.


text:
צדקה
צדקה איז אוועק צו געבן פאר ארימעלייט אייער אייגן געלט.
צדקה איז איינע פון די מצוות אין די תורה. לויט די הלכה דארף מען געבן יעדער ארימערלייט צדקה.
לויט די חז"ל, ארימעלייט פון אן אייגן שטאט זיינען מער וויכטיקער זיי צו שטיצן עניי עירך ועניי עיר אחרת עניי עירך קודמין מסכת בבא מציעא ע"א.
מען לערנט דאס ארויס פון דער פסוק: אִם-כֶּסֶף תַּלְוֶה אֶת-עַמִּי, אֶת-הֶעָנִי עִמָּךְ שמות כ"ב
אן אינטערעסאנטע זאך זאגט דער רמב"ם אין זיין ווערק אויף משניות (אבות אויף די משנה והכל לפי רוב המעשה), אז אויב איינער גיט אויפאיינמאל טויזנט מטבעות פאר צדקה, און איינער גיט די זעלבער סכום נאר נישט אויפאיינמאהל נאר ער צוטיילט עס אויף אסאך נתינות, דאס הייסט למשל ער גיט טויזנט מטבעות פאר טויזנט מענטשן, דאן האט דער צווייטער טויזנט מצות וויבאלד ער האט מקיים געווען די מצוה פון צדקה טויזנט מאל, און דער ערשטע האט נאר איין מצוה.
עס ווערט דערציילט אז ווען ר' נחמן מברסלב איז געווען א קינד, האט ער געטוישט גרויסגעלט צו אסאך קליינע מטבעות, און האט אריין געווארפן אין א צדקה פושקע יעדע וויילע נאך און נאך מטבעות, כדי עס זאל זיך איינזאמלען אסאך מצות, איידער אריינווארפן אין איין מאל איין גרויסע מטבע, וואס וואלט אים באלוינט מיט איין מצווה בלויז.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- צדקה נאוייגעיטער איז א וועב סייט געאייגנט צו מאניטערן און פארשן מוסדות התורה וחסד וויאזוי זיי נוצן די געלט. [1]


text:
עלבע
עלבע (איטאליעניש: Isola d'Elba) איז דער דריטער גרעסטער אינזל אין איטאליע, נאך סארדיניע און סיציליע. דער אינזל האט א שטח פון 224 קוואדראט ק"מ און א בארטן-ליניע פון 147 ק"מ. עלבע האט א באפעלקערונג פון אומגעפער 30,000 מענטשן. לעצטנס איז דער אינזל געווארן באקאנט פאר זיין וויין.
דער פראנצויזישער אינזל קארסיקע ליגט 50 ק"מ צו מערב.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שוין אין 500 פאר דער ציווילער רעכענונג האט מען געגראבן אייזן אין עלבע. אין 1802 איז עלבע געווארן א טייל פון פראנקרייך. נאכן אפמאך פון פאנטענבלוי האט מען דעפארטירט דעם קייסער נאפאלעאן, אבער נאך 300 טעג איז ער אנטלאפן צוריק קיין פראנקרייך דעם 26סטן פעברואר 1815. ביים קאנגרעס פון ווין (1815) האט מען געגעבן עלבע צו דער גרויסהערצאגשאפט פון טאסקאנא.
דעם 17טן יוני 1944 האבן פראנצויזישע קראפטן באפרייט עלבע פון דער דייטשע אקופאציע ביי דער צווייטער וועלט מלחמה.
פליפארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עלבע האט א פליפארט פון וואס מען פליט קיין מינכן, פרידריכסהאוון און ציריך.


text:
ציצית
ציצית איז א הייליגע קלייד, וואס איז פיר'עקיג און האט ביי די עקן הענגנדיגע שטריקלעך, געקניפט אויף א ספעציעלע שטייגער.
דער אייבירשטער האט אונז געגעבן די מצווה פון גיין אנגעטון ציצית, ווייל דאס דערמאנט אונז שטענדיג ווער מיר זענען אויף די וועלט, און זיך אויפוועקן אין יעדן נסיון אז מיר זענען הייליגע אידן.
חסידים גייען אין וואלענעם ציצית קלייד, העכער די העמד, געוויסע חסידים גייען באהאלטן, טייל שיטות האלטן פון געוויסע סארט קניפן, וואס זענען אנדערש ווי די אלגעמיינע מנהג, אויך זענען פארהאנען פארשידענע מנהגים ווי גענוי אריינצושטעקן די ציצית פעדימער, און אויך וויפיל אויסשניט עס זאל זיין ביים האלדז פונעם ציצית קלייד, צו רינדעכיג צו א שניט אין פארנט אויך.
א גאנצע מסכתא פאר זיך איז דאס צולייגן א בלויע געפארבטן פאדעם, וואס איז ארגינעל געווען אינעם מצוה מן התורה, נאר מיט די גענעראציעס, איז עס פארלוירן געגאנגען די ספעציעל חלזון פיש, וואס פארמאגט בלויע בלוט, וואס דערמיט האט מען דווקא געפארבט יענעם שטריקל, און ס'דא וואס האלטן היינט, אז זיי האבן יא אפגעפונען עפעס אזא סארט, און זיי גייען היינט אויך דערמיט.
דאס צד השווה פון אלמען, אז די הייליגע שטריקלעך וואס הענגן פון בגד, איז דער סימבאל פון הייליגקייט און שטאלץ וואס א טראדאיצינאלער איד טראגט צו אויסרופן און דערמאנען זיין גאנצען תכלית און ציל פון לעבן.


text:
פרעקווענץ
אין פיזיק, איז די פֿרעקווענץ אדער אפֿטקייט פון א פעריאדישן פענאמען וויפיל פעריאדן גייען אריבער אין אן איינס פון צייט.
מען טוט ניצן דעם סימבאל f פאר פֿרעקווענץ און ער ווערט געמאסטן, אין דער אינטערנאציאנאלער סיסטעם פון איינסן, אין הערץ (Hz); איין הערץ איז א פעריאד פון איין מאל א סעקונדע. צום ביישפיל, דער עלעקטרישער שטראם אין רוב לענדער היינט איז וועקסלשטראם מיט א פרעקווענץ פון 50 הערץ, דאס הייסט, די עלעקטרישע שפאנונג טוישט זיך פעריאדיש מיט 50 פעריאדן יעדע סעקונדע.
דער פֿרעקווענץ פון א כוואליע און איר כוואליעלענג זענען פארבונדן דורכן פארמל:
וואו v איז די גיך און (לאַמבדאַ) איז די כוואליעלענג. דער פארמל פאר דער פרעקווענץ פון ליכט (און עלעקטראמאגנעטישע) כוואליעס איז וואו c איז די גיך פון ליכט.[1]
אנדערע כוואליעס, למשל קלאנג כוואליעס, גייען מיט א קלענערער גיך.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ "Frequency of a wave". Science Scope. דערגרייכט דעם 2009-03-04.


text:
היים רייַזע – וווינונג מיט אַ ווייַבלעך אָנרירן
די האָמעס פיטשערד אויף דער וועבזייַטל פון שוועדיש גרונטייגנס אַגענט סטאַדשעם זענען שטענדיק אַ סעודה צו די אויגן. דאס קליין וווינונג אין שוועדן איז דעקערייטאַד אין פּאַסטעל שיידז אַזאַ אַ בלאַס ראָזעווע, בלוי און ווייך גרוי. דאס ליכט און ערי שטוב עס האט אַ שיינע ווייַבלעך אָנרירן.
אַנדערססען & וואַל ינדאָאָר גאָרטן אין מילך
א זאַמלונג פון ספּעשאַלייזד מכשירים, די ינדאָאָר גאָרטנצוכט פּראָיעקט איז אַן שטאָטיש גרין גראָבער פינגער ס חלום. דיזיינד דורך די נאָרוועגיש פּלאַן סטודיע אַנדערססען & וואַל פֿאַר די קאַנאַדיאַן קראָם מדזשöלק, וואָס פּערז אינטערנאַציאָנאַלער דיזיינערז מיט היגע אַרטאַזאַנז צו שאַפֿן קליין האָמעוואַרע שורות. & נבספּ; & נבספּ; אַנדערססען & וואַל ס ינדאָאָר גאָרטנצוכט פּראָדוקטן זענען איינגעזען מיט די הילף פון אַ אינטערנאַציאָנאַלע […]
פאַבולאָוס סטאָקכאָלם היים
היים רייַזע – דאס פאַביאַלאַס סטאָקכאָלם שטוב איז די שטוב פון ינלענדיש סטיליסט, שניט און פּראַפּס מבֿין איצט גראָטעסק. וואָס טאַקע מאכט דעם שטוב אלע די שיין נאָך ליפעס. ער האט געזאמלט אַזוי פילע טשיקאַווע זאכן און דעמאָלט אַרטפאַלי עריינדזשד זיי אין אַ וועג אַז קוקט פאַב. זייער ינספּייערינג!
ניו לינדזי לאַנג זאַמלונג פֿאַר יוחנן לויס
אַוואַרד ווינינג דיזיינער, לינדזי לאַנג האט דזשוינד פאָרסעס מיט יוחנן לויס צו קאַטער אַ נייַ קייט פון רעפרעשינגלי מאָדערן וואַנע לתונט פֿאַר די פרילינג / זומער 2015 זאַמלונג. & נבספּ; & נבספּ; די נייַ לינדזי לאַנג זאַמלונג פֿאַר יוחנן לויס האט אַ סעלעקציע פון צוויי בוילעט פּאַטערנז פון לינדזי ס כסימע זאַמלונג פון וואַנט און פלאָרינג טיילז. זיי האָבן פארוואנדלען פון צעמענט, מירמלשטיין און […]
היים רייַזע – וווינונג אין מאַדריד
עס ס צייַט צו ווייַזן אַ שיין היים פון ספּאַין דאָ בייַ פּוראָדעקאָ ס בלאָג היים טור. ליבע די שטימונג פון דעם מאַדריד וווינונג אָנגעפילט מיט קונסט און די שליימעסדיק דאָזע פון ווינטידזש ווייב. די גאנצע וווינונג איז קראַמד פול פון גרויס געדאנקען אויף ווי צו פאַרבינדן שיין קונסט, גרויס פּלאַן מיט צווייט האַנט פּערטשאַסיז.
סקאַנדינאַוויאַן ינספּייערד היים אין רוסלאַנד
היים רייַזע | סקאַנדינאַוויאַן ינספּייערד היים אין רוסלאַנד דיזיינד דורך ינט2 אַרטשיטעקטורע. די שטוב האט אַ טשיקאַווע מישן און צופּאַסן פון פאַרשידענע ינלענדיש סטיילז, בלענדינג סקאַנדינאַוויאַן, ינדוסטריאַל און עקאָ-פרייַנדלעך אין אַ שיין און געזונט-דיזיינד פּלאַץ. ספּעציעל אַ שטאַרק השפּעה פון סקאַנדינאַוויאַן נוסח איז פאָרשטעלן איבער די הויז, מיט בלאַס שיידז, רוי האָלץ, קליין פּאַפּס פון […]
Relaxed and glamorous home in Sweden
דאס רילאַקסט און בלענדיק שטוב געהערט צו שוועדיש טעלעוויזיע באַלעבאָס, סטיליסט און בלאָגגער כאַנאַ וועססמאַן. איך ליבע די שיין קאָליר קאַנטראַס, אומגעריכט פּלייסמאַנץ און פּלייפאַלנאַס. דאס שטוב האט שוין געוויזן פילע מאל אַרום די וועב, קיין ווונדער מיט אַזאַ ינספּייערינג מישן פון ספּאַנטאַניאַטי און עלאַגאַנס!
ייבערפלאַך View קאַטער עלעמענץ
דאס חודש סורפאַסע View קאַטער עלעמענץ – אַ סאָרט נייַ אויסגאבע רעדאקטירונגען, די לעצטנס באַקענענ סעריע אַז פֿעיִקייטן ויסשליסיק היים דעקאָר פּראָדוקטן אַרייַנגערעכנט קושאַנז, לאַמפּשאַדעס, וואַנט טשאַרץ און אַ באגרענעצט אָפּקלייַב פון פריימד מאַט קונסט פּרינץ. & נבספּ; & נבספּ; ייבערפלאַך View האָבן טימד אַרויף מיט טעקספּרינט און שטוב און קליידונג טעקסטיל דיזיינער שרה קאַמפּבעלל פֿאַר […]
פּרעכטיק וווינונג אין פוילן
היים רייַזע | פּרעכטיק וווינונג אין פוילן דיזיינד דורך באַרבאַראַ און רעמיגיוסז ביערנאַקסי. די ווייַס ווענט און פלאָרז זענען פּערד מיט אַ יינציק צונויפגיסן פון אַלט און נייַ. די נוצן פון אַ נייטראַל קאָליר פּאַליטרע און די קליינטשיק חידוש רויט פרטים מאכט דעם היים ריין, העל און ינספּייערינג.
Rachel Powell at Home London
רחל פּאַואַל איז אַ וק באזירט טעקסטיל דיזיינער וועמענס קייט פון וואָלפּייפּערז, שטאָף און האָמעוואַרעס שטריך דרייסט שטיפעריש פּרינץ. פאָלקס דיזיינז פון די קייט אַרייַננעמען די קילן רעטראָ ווייב פון ווודסטאַק און די סקאַנדי פילן פון נעלי. New פֿאַר 2015 און לאָנטשינג אין שטוב וועט זיין די נעלי טאַפּעטן, ווודסטאַק ביין טשיינאַ מאַגז און יאָקאָ פּלייץ. […]


text:
טאמאס מאסאריק
טאמאס גאריג מאסאריק (7טן מערץ 1850 - 14טן סעפטעמבער 1935) איז געווען א פילאסאף, זשורנאליסט און טשעכישער פאליטיקער. ער האט אנגעפירט די זעלבסטשטענדיגקייט באוועגונג, פון דער עסטרייך-אונגארישער אימפעריע. און ער איז געווען דער ערשטער פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי.
געבוירן אין מעהרן, זיין פאטער איז געווען א בעל עגלה. ער איז געווארן א פראפעסאר פון פילאסאפיע, אין וויען. אין 1882 איז ער אריבער צו דעם טשעכישן אוניווערסיטעט, אין פראג. ער האט געשריבן פאר צייטונגען, פון 1891 האט ער אנגעפירט די יונגע טשעכן פארטיי, און ער איז ערוויילט געווארן אלס דעפוטאט, אין פארלאמענט, אין וויען עסטרייך. אבער האט רעזיגנירט אין 1893, אין 1900 האט ער געגרינדעט די פאלקס פארטיי, וואס האט פארלאנגט באלדיגע זעלבסטשטענדיגקייט פאר טשעכיי, אין 1907 איז ער צוריק אין פארלאמענט, ווי ער באשולדיקט געווארן אלס ווידערשפעניקער, קעגנשטעלענדיק זיך די עסטרייכע פאליטיק אין די באלקאן לענדער.
ביי דער ערשטער וועלט מלחמה, איז ער אנטלאפן קיין אויסלאנד, ער האט געארבעט אינאיינעם מיט די אליאירטע, און אין 1917 האט ער אויפגעשטעלט די טשעכישע באטאליאן, אין רוסלאנד.
אין 1918. האט ער אונטערגעשריבן אן אפמאך מיט דער נאציאנאלער סלאוואקישער באוועגונג, און ער איז געווארן ערשטער פרעזידענט פון דעם נייעם לאנד, אויפגעשטעלט אויף שטחים פון דער אלטער עסטרייך אונגארישע אימפעריע.
ער איז ווידערוויילט געווארן ביי די וואלן, און ער האט אנגעהאלטן זיין פאזיציע ביז 1935, ווען ער האט רעזיגנירט.
זיין זון יאן איז אויך געווען א פאליטיקער.
זיין נאכגייער איז געווען עדווארד בענעש, וואס האט געפירט טשעכאסלאוואקיי, ביז 1938. ווען עס אונטערגעשריבן געווארן די מינכן אפמאך, ווי טשעכאסלאוואקיי געט אפ די סודעטן געביט פאר דייטשלאנד.
טשעכאסלאוואקיי אונטער מאסאריק, און שפעטער אונטער בענעש, זענען געווען פון די איינציקסטע לענדער, אין די צווישן מלחמות עפאכע, מיט א נארמאלער דעמאקראטיע. מאסאריק איז געווען א סאציאליסט, און ער האט געהאלטן פון גלייכבארעכטיגונג.
מאסאריק איז געווען פארעכנט אלס זעלטענער יידן פריינט, ער האט פארדאמט שארף אנטיסעמיטיזם פון יעדן סארט, און יידן האבן געהאט פולע רעכט אין טשעכאסלאוואקיי.
ער איז געקומען באזוכן ארץ ישראל אין 1927.


text:
קישקע
- דער ארטיקל דיסקוטירט דעם מאכל געפֿילטע קישקע. אויב איר זוכט קישקעס אין די מאגן, זעט געדערעם.
געפילטע קישקע איז מאכל פון מזרח-אייראפעישע יידן, געמאכט פון דער גראבער קישקע פון רינדער געפֿילט מיט געפרעגלטן ציבל, מעל, שמאלץ און געווירצן.
די געקאכטע קישקע קען זיין יעדן פֿארב פון ווייס-גרא ביז ברוין-אראנזש, דאס ווענדט זיך אין וויפל געווירצן מען לייגט אריין בעיקר די פאפריקע. היינטיגע צייטן ניצט מען סינטעטישע איינוויקלונג אנשטאט עכטע קישקע פו א בהמה. ענלעך צו קישקע איז מעגעלע, מען מאכט דאס אין שטוב מען פילט אן די הויט פונעם האלדז פון א הינדל אדער אן אינדיק.
די קישקע מאכט מען געווענלעך פרייטאג, און מען לאזט זי קאכן אין דעם טשאלנט, וואס מען עסט שבת בייטאג.


text:
רמת דניה
רמת דניה איז א געגנט אין דרום מערב ירושלים, נאנט צו בית וגן, קריית יובל, און רמת שרת. אויפגעבויט אין יאר 1966, און רוב איינוווינער זענען וועלטלעכע, דאקטוירים, און פראפעסארן.
אין די קליינע געגנט וווינען עטליכע טויזנט מענטשן, וועלכע ווערן צעטיילט אין פיר קלענערע געגנטער, פיל שטאקיגע געביידעס, פריוואטע וווינונגען, עטליכע דירות אין איין געביידע, און די נייע געגנט, וועלכע איז געבויט אויף (ווילאס) פריוואטע הייזער.
איינע פון די גרעסטע פארקן פון ירושלים, און פון די גאנצע געגנט בכלל, געפונט זיך אין רמת דניה. אין די געגנט פארט נישט אריבער קיין איין אויטאבוס ליניע, וואס איז פון די איינציקסטע געגנטער אין ירושלים, וואס האט נישט פובליק טראנספארטאציע.


text:
כרמיאל
כרמיאל איז א שטאט אין צפון דיסטריקט אין ישראל, אין צענטראלן גליל. ער געפונט זיך דרום פון שאסיי 85 עכו-צפת, די שטאט געפונט זיך צווישן דעם אונטער גליל און אויבער גליל, די געגנט ווערט גערופן די "בית הכרם טאל".
כרמיאל איז אויפגעשטעלט געווארן אין יאר 1964, מיטן פלאן אויפצושטעלן א יידישע שטאט, וואס וועט אפהאקן די פארשפרייטונג פון אראבישע שטעט אין צפון, ישראל האט דעריבער אנעקסירט גרויסע שטרעקעס פון לאנד פון די ארומיקע אראבישע שטעט, דיר על אסאד, מאדזשדאל קורום, נאכעף, און באאנע. די שטאט איז געווארן פלאנירט ביזן לעצטן דעטאל, און נאכדעם האט מען עס אויפגעשטעלט. אין 1976 זענען נאך שטרעקעס אריינגערעכנט געווארן אין שטאט, וואס האט געפירט צו ראיאטן, וואס זענען גערופן געווארן "ערד טאג".
אין 1986, איז כרמיאל אנערקענט געווארן אלס שטאט. אין די 1990ער יארן זענען אסאך עולים פון רוסלאנד, אנגעקומען וווינען אין דער שטאט. אין יאר 2000, נאכן ריקצוג פון צה"ל פון דער זיכערהייט זאנע, אין דרום לבנון, זענען צד"ל זעלנער וואס זענען אריבער קיין ישראל, געקומען וווינען אין שטאט.
אין יאר 2006 ביי דער צווייטער לבנונישער מלחמה, האבן קאטיושא ראקעטן געטראפן דעם שטאט, און פאראורזאכט שאדענס, און שאקירטע ציווילע וואס האבן געדארפט אריבערגיין מעדיצינישע הילף. דאס איז געקומען נאכן איינרעדעניש, אז די הויכע גליל בערג וואס געפונען זיך צפון פון שטאט, וועלן באשיצן די שטאט פון ראקעטעס, וואס האט זיך ארויסגעשטעלט אלס אומריכטיק.
לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, ריכטיק פאר 2009, שטייט די באפעלקערונג ביי 44,800 איינוווינער.
כרמיאל האט מערערע געשעפטן און קאמערץ צענטערן, און אינדוסטריעלע זאנעס. דער בירגערמייסטער איז עדי אלדר זייט 1989.
גרויס אינדוסטריעלע געגנט פון שטאָט מיט אַ גרויס נומער פון פאבריקן און וואַרשטאַטן. די פּלאַסטיק פֿאַבריק "קרוין", טיילערז "דעלטאַ" און די מעטאַל פאַבריק "ליכט" זענען עטלעכע פון די מערסט נאָוטאַבאַל קאַסעס.
אינהאַלט
געשיכטע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די שטאָט איז געגרינדעט אין דעם בית הכרם טאל אין 1964 אויף שטחים קאנפיסקירט פון אַראַבישע דערפער אַרום-דעיר על אַסאַד, מאַדזשד על-קרום, באַנאַ און נאַהף, און זייַן ציל איז געווען צו "באיידישן דעם גליל". פאַרלייגן פון די שטאָט איז אין פאַקט טייל פון אזוי " ציל פון וואָס איז געווען קאַטינג אַוועק אַראַבער ייִשובֿ סיקוואַנסינג צענטער צילינדער. פּאָליטיקאַל פּלאַן איז געווען כאַטשט דורך לוי אשכול, יוסף וויץ און וויץ אונדז פריש, און בייַ די שפּיץ פון די קאַנסטראַקשאַן קאָלעקטיוו איז אךם טאַל, אַסיסטאַנט צו א באדינערין פינחס סאַפּיר. די פּלאַץ פון פּיקט צו קאָנטאַקט רינג פון ייִדיש יישובים בייַ די וועג עכו - צפת, וועג הויפּט קאַנעקטינג דער צענטער פון דער מדינה מיט די סעטאַלמאַנץ פון אַפּער גליל און דעם גליל פּאַנכאַנדאַל. אין 1969 פארענדיקט אין פּריפּערינג אַ בעל פּלאַן פון די שטאָט ספּעסאַפייינג די פאַרשפּרייטונג פון ינפראַסטראַקטשער (וועג נעץ, וואַסער, עלעקטרע גריד, לאַנדשאַפט פּלאַנירונג און מער ) צוקונפֿט פון די שטאָט. מיט דעם וווּקס איז פלאצירט אויף לאַנד עקספּראָופּריייטיד אין 1976, די פאַך אַז געפירט צו די געשעענישן פון ארץ טאָג.
אין 1972 די שטאָט באקומען דעם סטאַטוס פון אַ אַנטוויקלונג שטאָט. דעם סטאַטוס געגעבן די שטאָט קענען צוציען פילע יונג קאַפּאַלז ווייַל פון די עקאָנאָמיש ינסיניווז ביטנייַ דורך רעגירונג. כרמיאל אין 1986 אַפישאַלי געווארן אַ שטאָט.
אין די 90 זענען כייערד אין איבער 17,000 אימיגראנטן פון דעם געוועזענעם סאוועטן פארבאנד און געגאנגען צו איינוואוינער פון דער מדינה.
נאָך ווידדראָאַל פון דרום לעבאַנאָן אין 2000 זענען אַבזאָרבד אין די נומער פון משפחות פון די סלאַ, רובֿ פון זיי געזעצט אין רמת ראַבין אין דער שטאָט.
בשעת דער צווייטער לבנונישער מלחמה זענען געפאלן אין דער שטאָט אסאך קאַטיושאַ ראקעטן, עטלעכע פון וואָס געפֿירט פאַרמאָג שעדיקן און טראַוומע וויקטימס. איידער צו די צווייטע לעבאַנאָן מלחמה איז אַ געפיל צווישן רעזידאַנץ אַז די שטאָט איז פּראָטעקטעד דאַנק צו אָנטאָן קאָנטראָלס אויף דעם באַרג קייט צפון. בעשאַס דער מלחמה, דער ערשטער פאלן פון מיסאַלז אַריבער די שטאָט, פילע משפחות אנגעהויבן צו פאַרלאָזן די שטאָט ביז דעם סוף פון דער מלחמה.
באפעלקערונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק ווי פון יוני 2010, האט כרמיאל 44,200 באוואוינער. די באפעלקערונג וואקסט מיט א יערלעכן וווּקס פון 0.3%.
די ווייַטערדיק גראַפיק באַפעלקערונג אַנטוויקלונג קהל:


text:
אלוועלטלעכע ציוניסטישע באוועגונג
די אלוועלטלעכע ציוניסטישע באוועגונג איז געגרינדעט געווארן דורך בנימין זאב הערצל, אין יאר 1897, אין באזעל, שווייץ. ביים ערשטן ציוניסטישן קאנגרעס. די ציל איז פאראייניקן אלע ארגאניזאציעס אונטער איין דאך.
די באוועגונג ווערט פארעכנט, צוזאמען מיט די נאציאנאלע אגענטורן אין ארץ ישראל, אלס די הויפט ארגאניזאציעס וואס האבן געשאפן אינטערנאציאנאלע אנערקענונג אין א יידיש דעמאקראטיש לאנד, און אלס גרינדערס פון מדינת ישראל.
זיי האבן געדינט אלס פארשטייער אנהייב פאר דער אטאמאנישער אימפעריע, און שפעטער פאר דעם בריטישן מאנדאט. אין 1929, איז רוב פון אירע פליכטן אריבער צו דער יידישער אגענטור, אלעס וואס איז נוגע פאר פאליטיק אינערהאלב פאלעסטינע, אונטער איר אויפזיכט איז פארבליבן בלויז די אפציעלע פאליטיק אויף אויסלאנד.
יעדער ייד וואס האט געוואלט זיין א מיטגליד, האט געמוזט באצאלן איין ציוניסטיש שקל, און דערביי אנגענומען געווארן אלס מיטגליד, עס איז געווען אפן פאר יעדן ייד.
דער 23סטער קאנגרעס איז פארגעקומען אין ירושלים, אין יאר 1951. דערביי זענען באשלאסן געווארן, אז וויבאלד די ציל אז א יידיש לאנד איז שוין א פאקט, האט זי באקומען נייע צילן.
איינע און דאס וויכטיקסטע, איז דאס ברענגען עולים קיין ישראל, און דאס פארבינדונג צווישן ישראל אין די יידן איבער דער וועלט.
די באוועגונג האט געהאט מערערע אגענטורן אונטער זיך, די יידישע אגענטור, קרן היסוד, קרן קיימת לישראל, און נאך אנדערע וואס האבן זיך פארנומען מייסטנס, מיט קויפן ערטער אין ישראל, פאר יידישע באזעצונג. א טייל פון די אגענטורן זענען שוין מער נישט טעטיג, און די וואס זענען נאך יא, באשעפטיקן זיך בעיקר מיטן פארבעסערן דאס לעבן אין ישראל, ווי אויפשטעלן פארקן, וועלדער, פלעצער פאר קינדער זיך ארום צו שפילן, און אנדערע סאציאלע אקטיוויטעטן.
הערצל איז געווען ערשטער פרעזידענט, דערנאך איז געווען דוד וואלפסאן, נאכדעם אטא ווערבורג, דערנאך חיים ווייצמאן, נחום סאקאלאוו, נאכאמאל חיים ווייצמאן, דערנאך דוד בן גוריון.
אין די שפעטערע יארן האט די באוועגונג פארלוירן איר אלטע גלאנץ, און היינט איז עס א מינדערוויכטיקע ארגאניזאציע, בלויז מיט כבוד.


text:
אין דער פֿאָריקער פּרשה האָבן מיר געלייענט וועגן דעם, ווי יוסף איז באַפֿרײַט געוואָרן פֿון תּפֿיסה, צוליב זײַנע חלומות, געראַטעוועט מצרים פֿון הונגער און געוואָרן דער מיצרישער שני-למלך. ווען יעקבֿס קינדער זענען אָנגעקומען קיין מצרים, כּדי צו קריגן דאָרטן תּבֿואה, האָט יוסף נישט אויסגעזאָגט, ווער ער איז, און זײַנע ברודער האָבן אים נישט דערקענט.
רבי נחמן בראַצלעווער זאָגט, אַז די וועלט דרייט זיך ווי אַ דריידל און בײַט זיך כּסדר, ווי אַ חלום. יעדע זאַך אין דער וועלט, אַפֿילו די שטיינער און שטערן אין הימל, ווערן אין יעדן מאָמענט באַנײַט, טראַנספֿאָרמירט, באַשאַפֿן פֿון ס'נײַ. מיר קאָנען זיך צומאָל נישט דערמאָנען אונדזערע געפֿילן פֿונעם נעכטיקן טאָג, ווײַל דער הײַנטיקער "איך" איז אַ מין גילגול פֿונעם נעכטיקן, און נישט אַ דירעקטער המשך.
אין די חב"ד-ספֿרים ווערט דערקלערט, אַז די חלומדיקע נאַטור פֿונעם לעבן ווערט צום מערסטן אַנטפּלעקט ווען עס קומט די גאולה, ווי עס שטייט געשריבן אין תּהילים: "בשובֿ ה' את שיבֿת ציון היינו כּחולמים" — ווען די ייּדן האָבן זיך אומגעקערט פֿון גלות, האָבן זיי אַזוי ווי געחלומט. אין דער מעשׂה מיט יוספֿן זעען מיר דאָס באַזונדערס קלאָר. זײַן לעבן איז געווען ווי אַ חלום: אָט לעבט ער גליקלעך, מיט דער משפּחה, אָנגעטאָן אין די בונטע קליידער, וואָס זײַן טאַטע האָט פֿאַר אים ספּעציעל געמאַכט; אָט ווערט ער פּלוצעם פֿאַרקויפֿט ווי אַ שקלאַף קיין מצרים דורך זײַנע אייגענע ברידער; אָט זיצט ער אין תּפֿיסה און אָט איז ער עולה-לגדולה. יוספֿס לעבן האָט זיך כּסדר געביטן צוליב חלומות און גופֿא געווען ווי אַ חלום. די דערציילונג וועגן זײַן פּערזענלעכער גאולה, וואָס מיר האָבן געלייענט מיט אַ וואָך צוריק, איז, מסתּמא, דער סאַמע "חלומדיקער" עפּיזאָד אין דער תּורה.
דאָס וואָרט "ציון" מיינט אַ צייכן. דער ענין פֿון גאולה, אינעם אינדיווידועלן אָדער קאָלעקטיוון זין, האָט לאַוו-דווקא צו טאָן מיט אַ געוויס געאָגראַפֿיש אָרט. דער פֿאָקוס-פּונקט אין דער מענטשלעכער נשמה, וואָס מע רופֿט אָן אויף ייּדיש "דאָס פּינטעלע ייּד", ווערט אין קבלה אויך אָנגערופֿן "נקודת-ציון". כּדי זיך צו ראַטעווען פֿונעם אינערלעכן גלות, מוז דער מענטש געפֿינען אין זיך זײַן אייגענעם אוניקאַלן צייכן.
מע קאָן זאָגן, אַז ווען יוסף האָט זיך פֿאַרשטעלט פֿאַר זײַנע ברידער ווי אַ פֿרעמדער, האָט ער געוואָלט זיי באַקענען מיט דער חלומדיקער נאַטור פֿונעם לעבן. אַן אומגעריכטער פּעריאָד פֿון הונגער ברענגט זיי קיין מצרים, וווּ אַן אָרטיקער פֿירער נעמט בײַ זיי צו זייער ייּנגסטן ברודער, בנימין. פּלוצעם ווערט זייער לעבן איבערקערט ווי אין אַ חלום.
דער איזשביצער רבי דערקלערט אין זײַן ספֿר "מי השילוח", אַז יוספֿס דרך איז געווען אַ מסודרדיקער, און יהודהס דרך — אַ כאַאָטישער. ביידע רעפּרעזענטירן צוויי נייטיקע אַספּעקטן פֿונעם וועזן. ווען פּוטיפֿרס ווײַב האָט געפּרוּווט פֿאַרפֿירן יוספֿן, איז ער פֿון איר אַנטלאָפֿן במסירת-נפֿש; יוסף האָט אין דעם פֿאַל אָפּגעוואָרפֿן דעם כאַאָטישן אַספּעקט פֿון לעבן, און האָט זיך אויפֿגעפֿירט כּשורה, לויט דעם געוויינטלעכן סדר. להיפּוך, ווען תּמר האָט זיך פֿאַרשטעלט פֿאַר אַ זונה, האָט יהודה באַשלאָסן דווקא צו זײַן מיט איר, ווײַל זײַן אינטויציע האָט אים אונטערגעזאָגט, אַז אין דעם מאָמענט וואָלט עס געווען באַרעכטיקט.
יוספֿס לעבן איז געווען פֿול מיט אומדערוואַרטע געשעענישן און בײַטן. מע קאָן זאָגן, אַז כּדי נישט פֿאַרבלאָנדזשעט צו ווערן אינעם אַרומיקן כאַאָס, האָט ער געמוזט פֿאָלגן קלאָרע אָריענטירן. יהודהס לעבן איז געגאַנגען, בדרך-כּלל, אָן אַזעלכע דראַמאַטישע איבערקערענישן; אַדרבה, כּדי צו געפֿינען די פֿאַרבאָרגענע פֿינקעלעך פֿון ג-טלעכקייט אין דער אַרומיקער וועלט, האָט ער דווקא געמוזט זיך צומאָל בכּיוון ווענדן אין אומגעריכטע כאַאָטישע ריכטונגען.
דער כּוח פֿון גאולה, "די בנינים פֿון מלוכת-בית-דוד", ווי עס דריקט זיך אויס דער איזשביצער רבי, קומט פֿון אַזעלכע מעשׂים, וואָס פֿון דרויסן זעען זיי אויס ווי עבֿירות, אָבער טראָגן אין זיך אַ טיפֿערן באַדײַט. דער ריינער סדר, אָן כאַאָס, קאָן נישט ברענגען קיין רעוואָלוציאָנערע חידושים, און דערפֿאַר איז נישט בכּוח צו באַפֿרײַען דעם מענטש; דער ריינער כאַאָס, אָן קיין סדר, איז אָבער אַן אומזיניקער הפֿקר. ווי עס ווערט דערקלערט אין ספֿרי-קבלה, שטעקט דער גאולה-כּוח אינעם פֿאַרוואַנדלען דעם כאַאָס אינעם סדר, ווען דאָס ליכט פֿונעם ג-טלעכן געדאַנק ווערט אַנטפּלעקט דורך ערטער און מיטלעך, וווּ עס האָט פֿריּער געהערשט אומזיניקייט.
אין דער הײַנטיקער פּרשה ווערט דערציילט, ווי אַזאַ קאָנטאַקט און באַלאַנס צווישן דעם סדר און כאַאָס איז פֿאָרגעקומען, ווען יוסף האָט דערציילט זײַנע ברידער, ווער ער איז. "ויגש אליו יהודה" — יהודה האָט זיך דערנענטערט צו יוספֿן מיט ביטערע טענות, און פֿאָרגעלייגט צו ווערן אַ שקלאַף, כּדי זײַן ברודער, בנימין, זאָל באַפֿרײַט ווערן. ווען יוסף האָט אויסגעהערט יהודהס טענות, האָט ער זיך צעוויינט, אַנטפּלעקט ווער ער איז, און דערקלערט, אַז דער אייבערשטער האָט אים געשיקט קיין מצרים, כּדי זיי אָפּצוראַטעווען פֿונעם הונגער. יעקבֿ איז אָנגעקומען צו יוספֿן; די גאַנצע משפּחה האָט זיך גליקלעך באַזעצט אין מצרים.
ווי די שפּעטערדיקע געשעענישן האָבן געוויזן, איז עס געווען דער אָנהייב פֿונעם מיצרישן גלות. אין דעם מאָמענט, ווען יעקבֿס משפּחה האָט זיך ווידער פֿאַראייניקט, איז עס אָבער זיכער געווען אַ גאולה. יוסף האָט פֿאַרשטאַנען, אַז יהודהס נטיה צו כאַאָטישע מעשׂים האָט אים נישט אומזיסט געבראַכט קיין מצרים. יהודה האָט פֿאַרשטאַנען, אַז יוספֿס נטיה צו סדר און אָרגאַניזאַציע האָט זיי אַלע געראַטעוועט. יעדער האָט דערזען אין זיך און אינעם צווייטן זײַן אוניקאַלע "נקודת-ציון", דעם צייכן פֿון אַ פּערזענלעכער מיסיע אינעם גאולה-פּראָצעס, וועלכער בלויז ער קאָן אויספֿירן.
נישט געקוקט אויף דעם, וואָס די וועלט, און יעדער באַזונדערער מענטש, בײַט זיך כּסדר ווי אַ חלום, קאָן די דאָזיקע השׂגה גופֿא באַפֿרײַען פֿון גלות. ווען יעדער אָנערקענט, אַז יעדער מענטש איז אַן איין-און-איינציקער צייכן פֿונעם ג-טלעכן ליכט, צו וועלכן מע מוז זיך באַציּען מיט אַזאַ דרך-ארץ, ווי צו זיך אַליין, קענען מיר באַפֿרײַען די וועלט פֿון גלות און אומיושר. אַדרבה, די בייגעוודיקע און פֿליסיקע נאַטור פֿון דער וועלט און פֿון דער מענטשלעכער פּערזענלעכקייט איז אַ סימן פֿונעם לעבעדיקן ג-טלעכן גאולה-כּוח.


text:
חיפה צענטראל באן סטאנציע
חיפה צענטראל אכט (העברעיִש: חיפה מרכז-השמונה) באן סטאנציע איז א ישראל באנען סטאנציע אויך דער הויפט באן ליניע, וואס באדינט די שטאט חיפה. די סטאנציע איז פלאצירט נאנט צום חיפה פארט.
נאך די צווייטע לבנונישע מלחמה, האט ישראל באנען צוגעלייגט די נומער אכט, צו די עקזיסטירענדע נאמען, אין אנדענק פון אכט באן מעכאניקער, וואס זענען אומגעקומען, נאכן פאלן פון א קאטיושא, אויפן מעכאנישע ארט אין חיפה, נישט ווייט פון באן סטאנציע.
די סטאנציע איז געבויט דורך דעם בריטישן מאנדאט, און געעפנט געווארן צום באנוץ פארן פובליקום, אום יאר 1936. די סטאנציע און גערעלסן, זענען געבויט געווארן אויף א שטח, וואס איז געווארן אויסגעטריקנט פון ים, און געפונט אויף די הויפט שאסיי, וואס לויפט אריבער דעם אונטערשטן טייל פון שטאט, גערופן דרך העצמאות.
דריי צענטראלע אויטאבוס סטאנציעס, זענען אמאל געווען אין דער געגנט פון דער סטאנציע, דעריבער איז די נאמען צענטראלע באן סטאנציע, היינט אבער ווערן די אנדערע סטאנציעס, מער באנוצט דורך פאסאזשירן.
דריי ליניעס פון ישראל באנען באדינען די סטאנציע, נהריה, חיפה, בנימינה, תל אביב, מודיעין. נהריה, חיפה, בנימינה, תל אביב, לוד, באר שבע. און א לאקאלע באן וואס סערווירט די חיפה און קריות געגנט.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוטעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאארדינאטן: 32°49′19.82″N 34°59′49.36″E / 32.8221722, 34.9970444