text:
משה יהושע האגער
רבי משה יהושע האגער (י"ג סיון ה'תרע"ו - כ' אדר תשע"ב) איז געווען דער פינפטער רבי פון דעם "וויזשניצער חסידות" און דער נשיא פון דער "מועצת גדולי התורה" פון אגודת ישראל. ער איז געווען דער עלטסטער זון פון הר"ר חיים מאיר האגער, דער "אמרי חיים" פון וויזשניץ. ער איז אנגענומען געווארן אלס רבי אין יאר ה'תשל"ב נאך דער פטירה פון זיין טאטן. ער האט ביזן לעצטן טאג געוואוינט אין "קרית ויזניץ" בני ברק אין ארץ ישראל, וואו ער האט אנגעפירט אן עדה פון טויזנטער יידן וואס זענען פארשפרייט איבער דער גארער וועלט.
זיין ממלא מקום איז הרב ישראל האגער. זיין צווייטער זון, הרב מנחם מענדיל האגער, האט אויך אויפגעשטעלט א הויף אין בני ברק.
אינהאַלט
- 1 ביאגראפיע
- 2 משפחה
- 3 רבי פון כלל ישראל
- 4 קוויטלעך
- 5 קענען ש"ס ופוסקים
- 6 לימוד בעיון
- 7 דער מעמד פתיחה רבתי
- 8 חסידים קענען לערנען
- 9 לימוד ברבים
- 10 תורה מיט קדושה
- 11 דריי מוסר ספרים
- 12 אנפילן די צייט
- 13 מיסטערישע זאכן ביים לערנען
- 14 הוראה
- 15 איין תורה פאר א דוגמא ווי אזי דער רבי פלעגט זאגען
- 16 לאחרונה
- 17 וועבלינקען
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ר' משה יהושע איז געבוירן י"ג סיון תרע"ו צו זיין פאטער רבי חיים מאיר האגער, דעמאלסט רב אין ווילחאוויץ, און זיין מוטער מרגלית טווערסקי, א טאכטער פון רבי וועלוול רחמיסטריווקער. די וואך ווען ער איז געבוירן געווארן איז געווען פרשת שלח, און דער זיידע דער בעל אהבת ישראל האט גע'עצה'עט אז מ'זאל אים געבן דעם נאמען נאך משה רבינו און יהושע בן נון.
ווען ער איז אלט געווען 18 יאר (נאך אלס בחור) איז ער שוין געווען א רב אין דער שטאט ווילחאוויץ , וואו עס האבן געוואוינט אסאך וויזשניצער חסידים, און די זעלבע ארט וואו זיין טאטע ר' חיים מאיר איז אויך געווען רב אלס אינגערמאן. נאך דער מלחמה האט אים זיין פעטער ר' אליעזר האגער ז"ל אויפגענומען אלס ראש ישיבה אין זיין ישיבה אין תל אביב, און ער איז געבליבן ראש ישיבה נאך דער פטירה פון זיין פעטער ביז נאך דער פטירה פון זיין טאטן, ווען ער איז געווארן רבי.
ווען זיין טאטע ר' חיים מאיר האט געבויט "שיכון ויזניץ" אין בני ברק האט ער אויפגענומען זיין זון אלס רב פון שיכון און צוגאב צו די פאסטן פון ראש ישיבה פון דער וויזשניצער ישיבה "בית ישראל ודמשק אליעזר" וואס האט זיך אויך אריבער געצויגן פון תל אביב צום נייעם שיכון אין בני ברק.
ער איז באקאנט געווען אלס א גרויסער למדן און מתמיד, הייליגער יוד אין גרויסער עובד ה'. און מיט פירן ווארימע דערהויבענע שבת'דיגע און יום טוב'דיגע טישן ביז שפעט אין דער נאכט, און מיט אריינברענגען ווארימקייט און חסידות אין בחורים און אינגעלייט.
פון ארץ ישראל און פון דער גאנצער וועלט האט מען געשטרוימט צו איהם לקבלת עצה וברכה. ביי די חסידים פארציילט מען איבער טויזנטער מופתים וואס גייען ארויס פון זיין טיש.
במשך זיין הנהגה, האט ער פארברייטעט אין פארגרעסערט די וויזשניצער מוסדות אין ארץ ישראל און חוץ לארץ, און אויך מקרב געווען הונדערטער בחורים אין אינגעלייט צו דרך החסידות דורך די ארגונים וואס ער האט געגרינדעט "צעירי ויזניץ" אין "חיים מאירים".
בשנת תשס"ג איז רבי משה יהושע אפגעשוואכט געווארן, און זיין עלטסטער זון האט אנגעהויבן צו פירן דעם עדה, דורך פירן די באטע'ס (טיש'ן) פארן עולם, און אנגעהויבן הערש'ן אויף די אלע מוסדות וואס האבן באלאנגט צום פאטער, רוב רובם פונעם וויזשניצער ציבור האט און איהם געזעהן און געהאלטן אלס דעם פירער פון וויזשניצער געביידע, א טייל פונעם וויזשניצער ציבור גייען נאך נאך דעם יונגערן זון רבי מנחם מענדיל וועלכער האט געעפנט אן אייגענע הויף "מרכז חסידי וויזשניץ" און בני ברק.
די לעצטע דרשה פון רבי משה יהושע אין ישיבה איז געווען פתיחת הזמן אייר תשס"ב, אין אנפאנג תשס"ג ווען ער איז קראנק געווארן און אפגעשוואכט, פלעג ער ווייטער ארויסקומען כמעט יעדן שבת אויף איין שעה צום טיש, און האט ווייטער אויפגענומען דעם עולם פאר קוויטלעך. זייט דעמאלטס האט ער מער נישט געזאגט דברי תורה ביים טיש ווי די פארגאנגענע יארן.
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ר' משה יהושע האט חתונה געהאט ב' ניסן ה'תש"ב מיט מרת לאה אסתר ע"ה (נפטר געווארן כ"ט שבט ה'תשנ"ג) , די טאכטער פון רבי חיים מנחם מענדל פאנעט פון דעעש. זייערע קינדער און אייניקלאך זענען:
- מרת חנה חיה, די ווייב פון רבי דוד טווערסקי, דער סקווערער רבי.
- רבי אהרן מנחם מענדל, האט געהייראט זיין שוועסטער-קינד מרת חוה רייזל, טאכטער פון זיין פעטער רבי מרדכי האגער, וויזשניצער רבי פון מאנסי.
- רבי יצחק, האט געהייראט זיין שוועסטער-קינד מרת מלכה העניא, טאכטער פון זיין פעטער רבי ישראל האגער, וויזשניצער רבי פון בני ברק.
- מרת הינדא, די ווייב פון איר שוועסטער-קינד רבי אברהם יהושע העשיל, זון פון רבי חי יצחק טווערסקי, רחמיסטריווקער רבי פון אמעריקע.
- מרת ציפורה, די ווייב פון רבי אליעזר גאלדמאן, זוועהילער רבי פון אמעריקע.
- מרת סימא מירל, די ווייב פון איר שוועסטער-קינד'ס זון רבי יעקב יוסף, זון פון רבי ישראל האגער, זון פון וויזשניצער רבי פון מאנסי.
- רבי יעקב יוסף, האט געהייראט מרת חנה יענטא, די טאכטער פון רבי ישעיה טווערסקי, טשערנאבילער רבי פון בארא פארק.
- רבי חיים מאיר, האט געהייראט זיין שוועסטער-קינד'ס טאכטער מרת רחל דינה, טאכטער פון רבי צבי אלימלך האלבערשטאם, איידעם פון רחמיסטריווקער רבי פון אמעריקע.
- הרב ישראל האגער, דער זעקסטר רבי פון "וויזשניצער חסידות". האט געהייראט מרת שרה חנה חיה, טאכטער פון רבי משולם זוסיא טווערסקי, דער פריערדיגער טשערנאבילער רבי פון בני ברק.
- מרת מלכה העניא, די ווייב פון איר שוועסטער-קינד רבי יצחק, זון פון איר פעטער רבי דוד טווערסקי, דער סקווערער רבי.
- מרת מרים, די ווייב פון איר פאטער'ס שוועסטער-קינד רבי ברוך שמשון האגער, רב פון דער מאנסי וויזשניצער קהילה אין ארץ ישראל, און זון פון רבי מרדכי, דער וויזשניצער רבי פון מאנסי.
- מרת רעכיל דבורה, די ווייב פון רבי חיים צבי מייזליש, ראש ישיבה און רב פון דער סאטמארער קהילה אין בני ברק און אלעד.
- רבי חיים מאיר, דינט אלס רב פון זיין פאטער'ס חסידים אין בארא פארק. ער האט געהייראט מרת רייצא הענדל, די טאכטער פון רבי אהרן טייטלבוים, נירבאטורער רב פון ברוקלין.
- רבי יצחק ישעיה, האט געהייראט מרת שרה לאה, די טאכטער פון רבי יוסף פאנעט, דער פריערדיגער דעעשער רבי פון ירושלים.
- מרת ציפורה ברכה, די ווייב פון רבי נפתלי צבי, זון פון רבי נחום אפרים טייטלבוים, דער וואלאווער רב פון ברוקלין.
- מרת שיינדל, די ווייב פון רבי מנחם מענדל, זון פון רבי ישראל אליעזר האגער, רב פון דער סערעט-וויזשניצער קהילה אין ירושלים.
- רבי יעקב מרדכי, האט געהייראט מרת שבע רחל, טאכטער פון רבי אברהם ברוך ראטטענבערג, קאסאנער ראש הכולל אין בארא פארק.
- מרת סאשע, די ווייב פון רבי אהרן טייטלבוים, סאטמארער רבי פון מאנרא.
- רבי מנחם מענדל, דינט אלס רב פון זיין פאטער'ס חסידים אין וויליאמסבורג. ער האט געהייראט זיין שוועסטער-קינד מרת ברכה סימא, טאכטער פון רבי בעריש מייזליש, סאטמארער רב פון בארא פאר און איידעם פון רבי משה טייטלבוים, דער פריערדיגער סאטמארער רבי.
- מרת חיה, די ווייב פון רבי חנוך העניך, רב פון "אבני צדק" בית מדרש אין דער "עצי התמרים" געגנט אין קרית יואל, און זון פון רבי יצחק אשכנזי, דער אלעסקער רבי.
- מרת שרה מרים, די ווייב פון רבי ברוך, א מוהל און רב פון "ויואל משה" און "ברך משה" בית מדרש אין קרית יואל, און זון פון רבי נחום אפרים טייטלבוים, דער וואלאווער רב פון ברוקלין.
- מרת הינדא, די ווייב פון רבי שמעון זאב, רב פון "ישמח משה" בית מדרש אין קרית יואל, און זון פון רבי זלמן לייב מייזליש פון סי געיט.
- רבי חיים צבי, רב פון סיגעטער בית מדרש אויף יוז סטריט אין וויליאמסבורג. ער האט געהייראט מרת רבקה חיה שרה, טאכטער פון רבי חנניה יו"ט ליפא טייטלבוים.
- מרת חנה, די ווייב פון רבי דוד דוב, רב פון בית המדרש "אוהל פייגא" אין קרית יואל און זון פון רבי יוסף צבי דושינסקי, דער דושינסקיא רבי.
- רבי יואל, רב פון בית המדרש "בית ברוך" אין קרית יואל. ער האט געהייראט מרת רבקה בלומא, טאכטער פון רבי לייבוש אייכנשטיין, דער בערטשער רב פון מאנסי.
- מרת מרגלית, די ווייב רבי יוסף, זון פון רבי יואל רוקח אב"ד "אוהל משה" אין מאנסי, און זון פון קאזלאווער רבי.
- מרת שרה, די ווייב פון רבי ישכר דוב רוקח, דער בעלזער רבי.
- רבי אהרן מרדכי, האט געהייראט מרת שרה לאה, טאכטער פון רבי שמעון לעמבערגער, מאקאווער רבי פון קרית אתא.
- מרת הינדא, די ווייב פון איר שוועסטער-קינד רבי מנחם ערנסטער, וויזשניצער ראש ישיבה.
- מרת שרה סאשא, די ווייב פון רבי ברוך שטערנבוך, רב פון דער וויזשניצער קהילה אין מודיעין עילית, און זון פון רבי אליהו שטערנבוך, דער געוועזענער ראב"ד מחזיקי הדת אין אנטווערפן.
- רבי ישראל, האט געהייראט מרת אסתר צירל, טאכטער פון רבי שמעון נתן נטע בידערמאן, דער פריערדיגער לעלאווער רבי פון בני ברק.
- רבי חיים מאיר, רב פון דער וויזשניצער קהילה אין מאנטשעסטער, ענגלאנד. ער האט געהייראט מרת יוכבד, טאכטער פון רבי יהושע העשיל אייכנשטיין דער זידיטשאווער רבי פון שיקאגא.
- רבי יעקב שמשון, האט געהייראט מרת צירל יוכבד, טאכטער פון רבי מאיר כ"ץ, איידעם פון רבי משה האגער, דער פריערדיגער סערעט-וויזשניצער ראש ישיבה אין חיפה און זון פון רבי ברוך, דער "מקור ברוך", דער גרינדער פון סערעט-וויזשניצער חסידות.
- מרת חנה ריקל גיטל, די ווייב פון רבי בן ציון אריה לייבוש מייזליש, א מוהל און זון פון רבי יעקב ישראל ישורון, רב פון דער באבאווער קהילה אין בת ים, און איידעם פון רבי שלמה האלבערשטאם, דער פריערדיגער באבאווער רבי.
- רבי ברוך שמעון, האט געהייראט מרת פריידא מילכה, טאכטער פון רבי שמואל לוריא, רב פון וויזשניצער חסידים אין אנטווערפן, זון פונעם געוועזענעם וויזשניצער דיין רבי משולם זושא.
- מרת מרים העניא, די ווייב פון רבי חיים מרדכי, זון פון רבי שלום אשכנזי, נאדווארנער ראש ישיבה אין בני ברק, און איידעם פון רבי יעקב ישכר בער ראזנבוים, דער פריערדיגער נאדווארנער רבי פון בני ברק.
- הרב מנחם מענדיל האגער, רבי פון "מרכז חסידי וויזשניץ" אין בני ברק. ער האט געהייראט מרת מרים, טאכטער פון רבי אברהם דוד הורוויץ, וועלכער האט געדינט אלס רב אין שטראסבורג, פראנקרייך, און נאכדעם אלס א דיין אין עדה החרדית.
- מרת מחלה, די ווייב פון רבי יואל משה מרדכי, זון פון רבי אשר אנשיל כ"ץ, דער וויענער רבי אין וויליאמסבורג.
- רבי חיים מאיר, רב פון זיין פאטער'ס חסידים אין בארא פארק. האט געהייראט מרת נחמה מירל, טאכטער פון רבי נפתלי צבי ווייס, ספינקער רבי פון בארא פארק.
- מרת שרה רבקה, די ווייב פון רבי ברוך, זון פון רבי יעקב האגער, דער סערעט-וויזשניצער רבי אין חיפה.
- מרת מרגלית, די ווייב פון רבי דוד, זון פון רבי מאיר ראזנבוים, דער פרעמישלאנער רבי.
נאך זיין ערשטע ווייב'ס פטירה, האט ער חתונה געהאט בזיווג שני אין תש"ס (1999) מיט אן אלמנה, מרת שיינדל בת גיצא ראכיל, וועלכע איז געווען פריער די ווייב פון רבי יהושע סג"ל דייטש זצ"ל, א רב אין אונגארן און שפעטער אין דער קאטאמאן געגנט אין ירושלים.
רבי פון כלל ישראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ר' משה יהושע געווען פון די שטערקסטע לוחמים קעגען "גיוס בנות", נאך אלס רב. ער האט געזען יעדן יידישקייט פראבלעם אלס א "חינוך פראבלעם", אןן שטענדיג גערעדט אין געשטדלט אז מען זאל טון אין חינוך. ר' משה יהושע האט איינגעפירט אין ארץ ישראל די "מהדרין בוסן", אז מענער אין ווייבער זאלן נישט זיצן אויסגעמישט. ר' משה יהושע איז געווען פערזענליך פארנומען מיט דער גאנצער רעוואלוציע פון "מהדרין". ער האט אויסגערופן און מחזיק געווען לערנען "חובת הלבבות".
ער איז באקרוינט אלס נשיא מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל, און טרעט אויף מיט פייערדיגע דרשות ביי די פארזאמלונגען, סיומי הש"ס, א.א.וו, אנגעפירט דורך אגודת ישראל.
קוויטלעך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פון גאנץ ארץ ישראל, זענען מענטשען געקומען צו גיין נעמען א ברכה פון רבין, אין פון די קאנצע וועלט האט מען גערופען אין געשיקט טעלעגראמען צו באקומען זיין ברכה.
יעדן טאג נאך טאג זענען זיך יודן געקומען זיך אויס וויינען דאס הארץ, מיט יעדער סארט ווייטאג וואס איז נאר שייך. דער רבי האט געמאכט יעדעם פילן ווי עס ווערט ממש ווי זיין אייגענעם פראבלעם.
עס האט זיך געמאכט אז אין די שפעטטלער פון גאנץ ארץ ישראל האט זיל געמאכט א גרויס סטרייק, און הונדערטער מענטשן זענען געקומען וויינען צום רבין איבער עניני רפואה יענע טעג ביי די קוויטלעך. איז כדי צו באטאנען אז דענסמאל איז דער ראש ממשלה יצחק שמיר געקומען באזוכן דעם רבין. און כמעט די גאנצע צייט פון דער באזוך האט דער רבי אויז געניצט וועגן דעם סטרייק אין די שפיטעלער אז מען זאל מאכן עפעס א געזעץ קעגן סטרייקן אין שפיטעלער.
עס איז נישט אן געקומען גרינגן פארן רבין וואס האט געהאט אזוי פיל שיעורים אין זיין סדר היום אויף צו נעמען אזוי פיל הונדערטער מענטשן יעדן טאג. בפרט יעדן דינסטאג האט זיך דער רבי געפירט מיט א תענית דיבור. די נאנטע חסידים וואס האבן געהאט א לענגערע זאך אדורךצורעדן האבן געוויסט נישט צו קומען דינסטאג.
בפרשת וארא תשנ"ז האט דער רבי זיך אנגערופען ביים ענדע פון זיינע דברי תורה נאכן זאגן - ה' יעזרנו על דבר כבוד שמו: "קומט צו מיר אריין א בחור מיט א קוויטל פרעג איך אים גייסטו און מקוה יעדן טאג... איינער וואס גייט נישט און מקוה קען איך עם נישט ליינען א קוויטל.
קענען ש"ס ופוסקים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אפילו אלס רבי פלעגט ער זיך פירן אנצוהויבן אסאך פון זיינע מוסר שמוסן אין דער ישיבה מיט א פשעטל. עס איז פאראן צווישן זיינע חסידים, הונדערטער טעיפס פון ויכוחים אין לערנען מיט גדולים פון דעם דור אין להבחל"ח גדולי התורה פון פריער'דיגע יארן, ווי דער קלויזענבורגער רב זצ"ל, רבי חיים קרייזווירטה זצ"ל, רבי אברהם חיים ברים זצ"ל, רבי פינחס הירשפרונג זצ"ל, רבי יוסף שלום אלישיב זצ"ל, רבי שמואל הלוי וואזנער בעל "שבט הלוי" זצ"ל, און נאך אסאך. אין זיינע לעצטע יארן זענען ארויסגעקומען עטליכע קבצים מיט פילפולים אין וויכוחים אין לערנען פון רבי משה יהושע.
אין די ספרים פון ר' משה יהושע זענען געווען כסדר אריינגעשטעקט קליינע צעטליך (בוק-מארק), אלס צייכן צו געדענקען ווי ער האט נעכטן פארענדיגט, אזוי פלעגט ער מסיים זיין הונדערטער ספרים אין אלע מקצועות התורה. על פי השמועה פלעגט די גמרא צעטעלע זיך ארויף ריקן יעדן טאג 86 בלאט.
אין טעג וואס דער סדר היום איז געווען צוגעשטערט אדער אנגעפילט מיט נאך זאכן ווי למשל אין דער וואך פון דעם אכטן "סיום הש"ס עולמי" האט ר' משה יהושע אויך חתונה געמאכט אן אייניקל, האט מען געזעהן אז אנשטאט תהילים אדער אן אנדערן שיעור וואס ער פלעגט זאגן ביים "בין גברא לגברא" אדער משניות וואס ער פלעגט זאגן אויסענווייניג אין אזעלעכע פעלער, האט ער מיטגעשלעפט מיט זיך א קליינע גמרא כדי אנצויאגן די באשטימטע סומע בלעטער.
דער רבי פלעגט לערנען קצות און נתיבות על הסדר. ר' יחיאל שטיינמעץ וואס איז היינט דער בעל מנגן אין קאסוב, פארציילט אז דער רבי פלעגט אין זיין אפרוה פלאץ אין סעינט מאריץ אין דער שווייץ, בעטן איינער פון די בחורים וואס זענען מיטגעפארן משלים צו זיין מנין, אז זיי זאלן אויף בלייבן מיט אים ביינאכט, און ער פלעגט מיט זיי לערנען נתיבות על הסדר איין שטיקל נאך דעם אנדערן. ווי פאר שטייט זיך צופיל האבן די בחורים נישט געקענט מיט האלטן אבער דער רבי האט פארט געוואלט האבן א חברותא, צו מאל פלעגט דער רבי זען אז דער בחור איז מיעד, האט דער רבי זיי געשיקט שלאפן און ער אליין איז געבליבן לערנען ביז אינדערפרי.
דער יוד וואס פלעגט פארדינגען דירות אין עיה"ק צפת פאר די וואס קומען זיך אפרוען, האט פארדינגען א דירה פאר דעם רבי'ן נאך אלס רב, און דער יוד זעט אז דער רבי גייט נישט אין ערגעץ און בלייבט אין דער דירה א גאנצן טאג. דעם יוד האט דאס פארדראסן ווייל מען וועט זאגן אז דער רב האט נישט געהאט קיין גוט'ן אויסרוה ביי זיין אכסניא, איז ער צן געגאנגען צום רב אין געזאגט "רב איר זענט געקומען זיך דא אויסרוהען נישט גיין שפאצירן נישט זיצן א גאנצן טאג און לערנען" האט אים דער רבי געזאגט: "וואס מיינט איר, איך פאר אוועק פון שיכון וויזשניץ - איך וויל קענען לערנען לענגערע שעות ברציפות און אין שטאט האלט מען מיך אין איין באדערען מיט די קהל'ישע פראבלעמען פאר איך אוועק אביסל אז איך זאל זיך קענען מחיה זיין מיטן לערנען.
ר' משה יהושע איז צווישן די חסידים געווען מפורסם מיט זיין גרינטליכע דרך הלימוד, אלס מדייק אין דברי רש"י, דערקענענדיג יעדעס איבעריג ווארט, ער האט געהאט א געשמאק אין ווייזען ווי רש"י באווארענט אסאך קשיות אין תירוצים אין חידושים פון אחרונים שפעטער, אזוי ווייט אז ער האט געקענט זעהן גאנצע קצות'ען אין אין איין ווארט פון רש"י.
לימוד בעיון[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין וויזשניץ לייגט מען א שטארקן דגוש אויף לימוד העיון, דורכצולערנען די גמרא גרונטליך מיט דעם ר"ן ביז צום מנחת חינוך אויף אלע סארט שאלות וואס זענען נוגע להלכה ולמעשה.
ר' משה יהושע פלעגט פיל מאל פארלערנען שיעורים אין פארשידענע מקצועות, פאר די בחורים, וועלכע האבן געשלינגען מיט דורשט די טיפזיניגע שיעורים און זיך מפלפל געווען בפלפולא דאורייתא.
דער רבי פלעגט זיך כסדר נאך פרעגן צו די בחורים ניצן אויס אלע צייט אויף תורה. ספעציעל האט ער מייסד געווען מיט פילע יארן צוריק דער ישיבה "שובה ישראל" סיי פאר כולל יונגע לייט סיי פאר בעלי בתים אין אויך די בחורים פון די וויזשניצער ישיבות זאלן אויסניצן די הייליגע טעג מיט לערנען. דאס פלעגט זיך אנהויבען א' סליחות ביז נאך שמחת תורה, דער רבי פלעגט פארעפענטליכטן א "סוגיא" וואס מען זאל דורכארבייטן במשך די טעג פון בין הזמנים. צו דעם זענען ערשינען מערערע קובצים און קונטרסים אז מען זאל אלעס האבן כשולחן הערוך מוכן לאכול, וואס דאס האט געברענגט א געוואלדיגע דיבוק חברים און קנאת סופרים.
צו דעם האט מען געברענגט אינטערעסאנטע בעלי דרשנים צו יעדן זמן, וועלכע האבן געהאלטן באצויבערט די פארזאמעלטע און בארייכערט די ידיעות.
דער מעמד פתיחה רבתי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער הויכפונקט פאר די תלמידי ישיבות אין וויזשניץ, איז לויט די חסידים, די "פתיחה" וואס דער רבי פלעגט האלטן פערזענליך פאר די בחורים.
על פי רוב פלעגט דער רבי אונהויבן די פתיחה מיט א פילפול פון א סוגיא פון די גמרא פון דעם זמן, אין דאס נאך דעם אויס טייטשען אין מוסר פאר שטייט זיך אז א גרויס חלק פון די מוסר איז אלץ גווען אויף נישט באטלען קיין צייט ווי עס איז באקאנט איך דער אליינס געווען שטארק אויס געארבעט אין דעם אין דאס געזען אלץ א – אזוי מיט זיין אייגענעם לשון - א "יסוד החיים" אז מען זיך דאס איטערנעמען, אין דאס וועט פירען דעם מענטש צו האבען א תורה'דיג לעבען.
ער האט כמה פעמים געזאגט ברבים מענטשען קומען מיך פרעגען זיי ווילען זיך עפעס אינטערנעמן זאג איך פאר יעדעם איינען אלע מאל "נעם דיך אינטער, נישט אן צי ברענגען קיין צייט, אויס צוניצען די צייט".
דער רבי האט געזאגט טויזנטער שיעורים אין געהאלטן פילפולים ברבים אדער ביי באזוכן אנדערע גדולי התורה און מען האט קיין מאל נישט געהערט פון רבין זאגן דעם ווארט "חלות".
אפילו מיט גרויסע תלמידי חכמים גדולי הפוסקים האט ער א סאך מאל געפרעגט קשיות שאלות סתירות וואס אים אליינס שווער געווארן ביים לערנען, אויב האבן זיי געוואלט ענטפערן מיט די סארט נייע תירוצים האט דער רבי עס נישט געוואלט אן נעמען.
ער האט אבער שטארק געשטופט ריתחא דאורייתא דער רבי זאגט כסדר: "דער עיקר איז מען זאל ליגן אין לערנען, מיר קומען דא נישט מתיר זיין קיין עגונות".
דער רבי האט זייער נישט ליב געהאט אז א בחור זאל לערנען פון די קיצורים ווי קיצור שולחן ערוך און משנה ברורה ער פלעגט זאגען אז מען דארף אנהויבן פון די מקורות, די סוגיא אין די גמרא, טור בית יוסף ביז צו פרי מגדים.
נאך קוקן מראה מקומות איז געווען א שטארקע זאך ביים רבין ער פלעגט פארהערן די בחורים אין פארהאלטן צו זען אויב מען האט נאך געקוקט די מראה מקומות "ווען עס שטייט עיין שם, מיינט עס עיין שם"
חסידים קענען לערנען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער רבי האט כמה פעמים נאך געזאגט פון בעלזער רב זצ"ל אז איינער לערנט תורה צו ווייזן אז חסידים קענען לערנען אין תורה לשמה.
דער זעלבער איז אבער פאר קערט דער רבי האט נישט געלאזט קיין מאל פארגעסן אז דער תכלית פון לימוד התורה איז דביקות הבורא און מיט דעם דארף מען זיך אויס ארבעטן אלע אברים צום באשעפער.
לימוד ברבים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס שטייט אין ספר "מקור ברוך" אז דעם רבי'נס זיידע דער "אהבת ישראל" אז לערנען איין דף גמרא ברבים איז מער ווי לערנען צען בלאט גמרא ביחיד. דערפאר, פאדערט דער רבי כסדר פונעם ציבור איבער דער וויכטיגקייט פון לערנען אינאיינעם ברבים אין בית המדרש, און דווקא ברבים, ווייל דער כח פון א רבים איז זייער גרויס.
ספעציעל האט דאס דער רבי מדגיש געווען נאכדעם וואס אין פרשת משפטים יאר תשל"ז לפ"ק האט פאסירט א שרעקליכע טראגעדיע אין א"י, דאן האט דער רבי ארויפגעלייגט א שטארקע התחייבות פון לימוד התורה ברבים אויף אלע בעלי בתים פון דער קהילה.
כמה וכמה פעמים איז דער רבי שליט"א אליינס ערשינען אין ביהמ"ד אין זיך געזעצט אויפן פלאץ לערנען גמרא ברבים אין צו מחזק זיין די ענין. עס איז באלד געווארן שמיע אין די ישיבה ווי די בחורים האבן געהאט די פריוויליגיע צו זען ווי דער רבי זיצט און לערנט מיט א קליינטישק ש"ס לעבן זיך בלעטערנדיג און נאכקוקנדיג פון איין עק ש"ס ביז צום אנדערן.
דער רבי פלעגט האבן א גאר אינטערעסאנטן מנהג אז יעדע פאר שורות פלעג ער צו קושן די גמרא, ער פלעגט זיך שטארק צו שאקלען אין צופייער פון חשק התורה אין דער מיט. די וואס האבן געקענט זען ווי דער רבי האלט אין וואס דער רבי לערנט האבן גזענען אז דער רבי האט געלערענט צווישן זיבן ביז פופצן בלעטער גמרא אין דער קארגער שעה מיט נאך קוקן אנדער מראה מקומות אין דער מיט.
תורה מיט קדושה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער רבי פלעגט זאגן אין זיין מוסר פאר די בחורים אז מען קען לערנען א סאך תורה אבער אן קדושה אן שמירת עינים איז דאס גארנישט ווערט. "מיט איין מאל גיין אויף אן אויטאבוס אין שטאט אריין (פון שיכון צו דער שטאט) קען מען פארלירן די גאנצע תורה.
אויב מען גייט נישט אין מקוה יעדן טאג האט ער געהאלטן איז די גאנצע תורה גארנישט ווערט.
אלס רבי פלעגט דער רבי יעדן פרייטאג דאווענען מיט די בחורים און אין נאך דעם דאווענען פלעגט דער רבי רעדן אין לערנען (דאס האט זיך אויף געהערט תשנ"ד) עס לעגט צו גיין אז די פאר קאנאנען בחורים זענען געווען פים פארנט און ארום און ארום זענען געשטאנען אלע בחורים פון דער ישיבה.
דריי מוסר ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער רבי האט געהאט דריי אויס געלערענטע מוסר ספרים א "חובות הלבבות" א "ראשית חכמה" אין א "שולחן הטהור" פון ר' אהרעלע ראטה (וואס האט אן הסכמה פונעם רבינס זיידע דער "אהבת ישראל"). די דריי ספרים האט מען אלעמאל געמוזט מיט נעמען מיטן רבין וואו דער רבי איז נאר געגאנגען אפילו א קורצע צייט איז דער רבי נישט געווען אן די דריי אויסגלענעטע ספרים קיין ירושלים קיין אמעריקע אויפן פליגער ווי נאר.
ראשית חכמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער רבי פלעגט שטענדיג לערנען פארן דאווענען ראשית חכמה און פלעגט זאגען ביי דער תורה אין די מוסר אז מען זאל לערנען אין דעם ספר.
א חסיד דער ציילט אז ער האט געזען א מאל דעם רבינס ראשית חכמה ווי ער איז מאריך אז מען דארף מוחל זיין יעדן יוד, אפילו איינער וואס איז אים מצער להכעיס אין אפילו מערער מאל אין דאס איז געווען אונטער געשירעט מיט א פעדער.
חובת הלבבות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס שוין א מנהג פון זיין זיידע דער אהבת ישראל צו לערנען ידען טאג פארן דאווענען פרק ד' פון שער ייחוד המעשה, דער רבי פלעגט נאך זאגן ביי די תורה אין ביי די שמועסן אין מוסר גאנצע שטיקער חובת הלבבות אויפן לשון ממש.
דער ספר האט דער רבי געהאט אן עקסטערן געפיל אין אין געפירט כמה וכמה אנדערע סדרים ווי אזוי דאס צו לערנען, די וועלט ווייס דאס מערסטע פון די שער חשבון הנפש וואס איז אנגעטיילט אויף דרייסיג חשבונות אין מען דאס לערענט מען יעדען טאג פון דעם חודש איין חשבון. (עס איז נישט קיין נייע סדר, דאס האט שוין א מקור אין די דשזטאמער תהילים וואס נאך יעדען יום תהילים האט דאס זיין חשבון פון חובת הלבבות) אויך אין אן אנדערע זמן האט דער רבי אייגעפירט אז ידער מגיד שיעור ברבים זאל פארלערנען צען מינוט חובת הלבבות [פון שער יחוד המעשה] איידער ער הייבט אן דעם שיעור
עס איז פארהאן איין דריק חובת הלבבות וואס האט פינקט דריי הונדערט אין זעכציג בלעטער, האט איינער פון די חסידים מציע געווען פאר'ן רבין אז מען קען דאס צעטיילן אויפן יאר און דער רבי האט דאס שטארק מעודד געווען.
דער רבי פלעגט זאגן אז די אלע שיעורים זענען נישט אז מיט דעם איז מען יוצא, עס איז נאר אז לפחות דאס זאל מען טון. דער רבי פלעגט זאגן פאר די בחורים אז א בחור דארף לערנען כאטש א האלבע שעה מוסר יעדן טאג.
שולחן הטהור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער רבי פלעגט דאס לערנען ביי עס דער ספר איז מפורסם ביי עובדי השם א ספר פאר דיע וואס ארבעטען אויף שבירת הטבע, די וואס האבען א מאל געהאט א געלעגען הייט צו זהען דעם רבין עסען א מאלצייט אינדערהיים קען נישט אויפהערן צו רעדען ווי אזוי דאס איז צו געגאנגען.
דאס לעצטע מאל דער רבי איז געווען אין אמעריקע איז געווען תש"ס ביי א חתונה אין דעם סקווערער הויף. ביים הערליכן באזוך און אמעריקע ביי איינע פון די אכסניות האט איינער אריין גענומען צו רבין אין צומען א מאלצייט האט דער רבי געהאט שוין אפן דעם שולחן הטהור און דער רבי רופט זיך אן צו אים ווען מען לערנט דאס פאר גייט דער אפעטיט.
אנפילן די צייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער וויזשניצער ראש ישיבה פון בארא-פארק, הרה"ג ר' מיכל דאסקל, פארציילט אז ער פלעגט נאכצוקוקן דעם רבי'ן אלס רב ביים ליינען – און דענסמאל איז געווען איינגעפירט אין ביהמ"ד הגדול אז מען האט געמאכט אסאך הוספות ביים ליינען אןן דער רבי האט געהאט אן עקטערן מסכתא וואס ער האט דענסמאל געלערנט בין גברא לגברא און ער האט אליינס מיט געהאלטן ווי במשך א פאר חדשים האט דער רב געענדיגט גאנץ מסכת פסחים נאר פון די מינוטן.
דער רבי וואס האט נישט געקענט צו קוקן ווי דער עולם ברענגט אן די צייט, האט ער דאס שפעטערע יאהרן אלץ רבי דאס מבטל געווען אין מען האט אויף געהערט צו מאכן הוספות.
מיסטערישע זאכן ביים לערנען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
במשך די ימי החנוכה איז דער רבי דורך געלאפן דעם גאנצן ש"ס עס איז נישט קלאר ווי אזוי. אבער בערך, די ערשטע נאכט פלעגט ער בעטן ברכות גמרא, אינדערפרי פארטאגס א שבת, נאך שחרית אן עירובין בערך אזוי.
דער רבי פלעגט זיך א סך מפלפל זיין און לערנען מיט גדולי התורה די חסידים וואס פלעגן אויסהערן האבן געזען בײַם רבין אן אינטערעסאנטן מנהג ווי דער פאלגנד אויב דער גדול האט נאך געזאגט עפעס פון ש"ס ד.מ. גמרא רש"י תוספות אדער רמב"ם קצות (עס קען זיין נאך ביי די אלע איז עס דא אויף געכאפט אויף א טעיפ רעקאָרדער...) דער רבי בעט אז ער וויל מען זאל עם דאס ווייזן האבן דענסמאל שוין די חסידים פון ארום שוין פארשטאנען אז עפעס טויג נישט, און דער רבי אנשטאט זאגן נישט דא אזא רמב"ם, נישט דא אזא רש"י, נישט דא אזא קצות, זאגט עס אויף א שיינעם אופן.
אלגעמיין זענען מענטשן זייער צוגעוואוינט אז מען טרינקט מיט א קאווע ביים לערנען, ביים רבין איז דאס נישט געגאנגען אזוי, ער פלעגט צו מאכן די גמרא אויס טרינקען די קאווע צו האבן כח צום לערנען אין נאך דעם אויף געמאכט דעם ספר און ווייטער געלטענט
דער רבי פלעגט האבן אויף יעדער מסכתא אנדערע אחרונים וואס ער פלעגט אין זיי לערנען אבער נישט די גאר לעצטיגע.
אלץ איז דער רבי אויף געקומען מיט נייע עיצות.
במשך די יארן האט דער רבי פראבירט מחזיק צו זיין לימוד התורה ביי זיינע חסידים אין תלמידים. איין מאל האט דער רבי איין געפירט אז מען זאל לערנען צו זאמען מצוות אין ספר מינחת חינוך, איין מאל אז מען דארף ידען טאג האבן ביז סוף טאג א חידוש אין לערנען עס מיז נישט זיין אן אייגענער חידוש עס דארף אבער זיין עפעס א כאפ, דער גאנצער עולם זאל לערנען במשך די וואך די זעלע צוויי באלט גמרא מיטן ר"ן, אז די בחורים פון חיץ לארץ זאלען יעדער וואך א היים שרייבען א חידוש צו זייערע עלטערן אין דיע וואס וואנען דארט זאל איבער זאגען א פשעטעל אינדערהיים
הוראה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער רבי האט שוין געהאט הוראה אלס בחור פון 17 יאהר, אין געווען רב אין דער שטאט ווילחאוויטץ געעפנט א ישיבה אין גרויסווארדיין פאר דער מלחמה אין תל-אביב נאך דער מלחמה צוזאמען מיט זיין פעטער דער בעל דמשק אליעזר. נאך דעם וואס זיין פעטער איז אוועק יונגערהייט אן קיין קינדער דער רבי גפירט די ישיבה ביז זיין טאטע דער וויזשניצער רבי זצ"ל דער "אמרי חיים" איז ארויף געקומען קיין ארץ ישראל.
הרה"ח רבי אליעזר לעבעוויטש נ"י פארציילט וואס ער האט געוואוינט אין שיכון וויזשניץ זיין מאמע פלעגט אים שיקן צום רבי'ן אלס רב מיט שאלות פון די הינדלעך מיט לעבער אדער פיפקל און דער רבי פלעגט אים ענטפערן די שאלה מיט גרויסן יו"ד שלחן ערוך אפן.
איין תורה פאר א דוגמא ווי אזי דער רבי פלעגט זאגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
שב"ק ס"ג פרשת וארא תשנ"א, פאר דעם עצרת תפלה ביים כותל צו דאווענן וועגן דעם ערשטען גאלף מלחמה - פאר'ן פופצענטער און יאנואר נעמט אין אכט: דאס איז געשריבען (כמעט) ווארט-ביי-ווארט ווי דער רבי האט געזאגט, כדי די ווערטער זאלן האבן מיט זיך די ווארימקייט, וואס איז געזאגט געווארען מיט דעם ווארעמען תניעה. די שלש-סעודות תורה איז געזאגט געווארן אין היכל ישיבת וויזשניץ קרית וויזשניץ. פאר די תורה האט דער רבי פאר-געזינגען דער ניגון "ותגלה ותראה מלכותו עלינו בזמן קרוב" וואס איז מיוחס נאך הרה"ק מריזש'ן זי"ע.
ויהי ביום דבר ה' אל משה בארץ מצרים (שמות ו, כח). האב איך געקלערט בדרך אפשר, ויהי איז לשון צער, ביום דאס איז דאס איז צוויי מאל יום, צוויי מאל יום איז בגימ' יבק, וואס איז נוט' יעננו ביום קראנו, עס קומט א זמן וואס דער כלל ישראל איז אביסל אנגעווייטיגט, דארף מען זיך נעמען אביסעלע – יעננו ביום 'קראנו' – מען דארף זיך נעמען שרייען צום הייליגן באשעפער, און עס וועט זיין יעננו ביום קראנו, מען דארף א תפילה טוהן צום בורא כל עולמים, אז פון ויהי זאל שוין ווערן ביום, לעכטיגקייט, עס זאל שיון קומען די לעכטיגע מינוט עס זאל שוין לעכטיג ווערן פארן גאנצן כלל ישראל. מיר דארפן אויך עפעס צולייגן צו דעם עסק אביסעלע, ויהי ביום עה"כ גימ' צ, אביסל קדושה וטהרה דארפן מיר אריין לייגן אין קאפ אריין, זאל זיך יעדער איינער מזדרז זיין וויפיהל ער קען, זיך אביסל משפר זיין די רמ"ח אברים ושס"ה גידים, ער זאל זיין א בחינה פון צדיק יסוד עולם. דבר עה"כ גימ' אור, רומז לתורה, נר מצוה ותורה אור (משלי י' כ"ג), השם, עס זאל זיין תורה מיטן הייליגען באשעפער - דביקות הבורא, מזדרז זיין זיך אביסעלע אין תורת ה' מיט דביקות הבורא און קדושה וטהרה, אל משה גימ' שעה עה"כ, די צייט דארף אוועק גיין פאר תורת ה', [מען דארף זאגען] איך האב נישט קיין צייט מבטל צו זיין, יעדער מענטש דארף זיך אין אזא צייט אנהייבן אביסל מזדרז צו זיין, איך האב נישט קיין צייט אויף פיסטע נארישקייטן, משה רומז לשבת קודש, ווי דער הייליגער טאטע ברענגט משה איז די ר"ת פון שבת מכל המעשים, אוועקגעבן די צייט - ווי אזוי קום איך צו צום הייליגען שבת - צו דער הייליגער תורה, בארץ מצרים, א מענטש איז נעבעך איינגעטינקען אין ארציות פון מצרים נעבעך, אבער סוף כל סוף תורה און שבת שלעפט ארויס פון אימעטום, בארץ מצרים, ס"ת גימ' עין, והר"ת אתוון בם רומז לתורה עדה"כ ודברת בם, דאס אויג דארף זיין א תורה'דיג אויג, זיך אכטונג געבן אויף די אויגן, דאס איז דער טייטש אזוי פיהל אז מ'דארף זיך אכטונג געבן אויף די רמ"ח איברים און שס"ה גידים, מ'זאך לעבן מיט קדושה וטהרה און תורת ה' מיטן הייליגען שבת, דאס וועט אונז ארויס שלעפן פון אלע מצרים, ה' אל משה בארץ מצרים, שם הוי' איז רחמים, אל משה בארץ מצרים, ר"ת עה"א גימ' אלקים עה"כ, אלקים דאס איז מדת הדין, עס וועט זיין המתקת הדינים בשם הוי' בחסד ורחמים.
פארשטייט זיך דאך אביסעלע אז מ'טוהט זיך אביסעלע א קוק איהם, די וואך האבן מיר די פרשה פון יציאת מצרים, יעדער איינער שטייט און ווארט עס זאל שוין זיין ישעות ה'.
[מען האט פריער געזינגען] ותגלה ותראה מלכותו עלינו, עס איז שוין די העכסטע צייט, מ'דארף צוגיין אביסעלע מיט בטחון מיט התחזקות מיט שמחה דארף מען צוגיין צו דים עסק, מ'טאהר זיך נישט פארלירן אויף דער וועלט מ'טאהר זיך נישט אביסל אביסל פארלאזן זיך, איין באשעפער אויף דער וועלט. אין מס' ברכות דף מ', ברענגט די גמרא א פלוגתא רב מיט ר' יוחנן, צו מען דארף זאגען מלכות אויכט ביי יעדער ברכה, אדער נאר א שם אליין, רב האלט אז א שם אליין איז אויך גיט, ר' יוחנן האלט ניין, ברכה שאין בה שם ומלכות אינה ברכה, בברכת הניסים האלטען רוב שיטות אז עס דארף זיין מלכות אויכעט, דער ראב"ד לערנט אז עס דארף נישט זיין קיין מלכות ביי אלע ברכות הניסים, איינס פון די ראוית פון דער ראב"ד איז די גמרא ברענגט אין ברכות נ"ד ע"א, מנין שצריך לברך על הנס ויליף מיתרו, שאמר ברוך ה' אשר היצל אתכם מיד מצרים, ושם נאמר רק שם הוי' בלי מלכות, ש"מ דבלי מלכות נמי הוי ברכה, אכן המהרש"א שם מקשה באמת איך אמר יתרו שם בלי מלכות הלא קי"ל כר' יוחנן דברכה שאין בה שם ומלכות לא הוי ברכה, ומתרץ המהרש"א שכיון שאמר אשר הציל אתכם וגו' מתחת יד מצרים היא במקום מלכות - שממשלתו בכל.
איז אזוי, דער שם הוי' ווייזט ווי גרויס דער הייליגער באשעפער איז, הוי' איז היה הוה ויהיה, ער קען באווייזן ניסים, סיי אין מצרים אין סיי ביים ים סוף, אין סיי מ'האט גיזעהן וואס הייסט הייליגער באשעפער.
ווידער מלכות ווייזט אויף מלך העולם ער איז דער מלך פון דער וועלט, ער איז משגיח בתחתנים אויף יעדער פרט און פרט יז דא השגחה פרטית - דאס וויזט מלך העולם. כי רם ה' דער באשעפער איז זייער גרויס אלעס קען ער טוהן אויף דער וועלט, ושפל יראה - ער קוקט אופן שפל אויך, דער בשר ודם אויף דער וועלט קוקט ער אויך נאר אן. רם על כל גוים ה' – אלע פעלקער ווייסן אז דער באשעפער איז רם, אז דער בורא על עולמים קען אליס, ער איז הכל יכול, ער קען באווייזן שידוד אין שינויים אויף דער וועלט, אבער וואס דען, זיי שרייען על השמים כבודו ער איז נאר אין הימל ער איז נישט משגיח בתחתונים, אבער (דער אמת איז) מי כה' אלוקינו המגביהי לשבת, ער איז טאקע הויעך – דער הייליגער באשעפער, אבער המשפילי לראות בשמים ובארץ, דאס איז אלקינו מיר ווייסען אז דער באשעפער איז משגיח בתחתושנים על כל צעד ושעל, השגחת הבורא אויפן גאנצן כלל ישראל נישט נאר על השמים כבודו, נאר אויף דער וועלט אויכעט – דאס איז (דער טייטש פון) מלכות.
ותגלה ותראה מלכותו עלינו
שטייט, ויחד יתרו על כל הטובה אשר עשה ה' לישראל אשר היצלו מיד פרעה – האט געזאגט - מי ה' אשר אשמע בקולו, האט עם דער באשעפער גדארפט באצאהלן אויף דעם וואס ער איז גיווען א כופר באלוקי ישראל, אבער נישט אויף דעם האט עס דער באשעפער באצאהלט נאר על כל הטובה אשר עשה ה' לישראל פאר די יודענס וועגן אשר הצילו מיד מצרים, דער באשעפער האט ארויס געוויזן דארט וואס איז דער טייטש אהבה צום כלל ישראל, השגחה אויף יעדן יוד בפרט אויפן גאנצן כלל ישראל, אשר היצלו מיד מצרים דאס האט זיך דער באשעפער אנגענומען, אשר עשה ה' – וואס דער הייליגער באשעפער האט געטוהן – איז נאר געווען לישראל, פאר יודענס וועגן.
דאס איז דער טייטש מלך העולם אז דער באשעפער איז משגיח בתחתונים, פארשטייט זיך דאך אז מיר זאגן א ברכה ברוך אתה ה' מלך העולם אויכעט מלך העולם איז דער טייט אז ער איז א מלך פון די גאנצע וועלט, אין עוה"ז. איוף יעדן פרט אין פרט, אין בפרט אויפן כלל ישראל, איז ממילא פארשטייט זיך דאך אז מיר האבן א מלך העולם א משגיח עלינו איז ממילא דארפמען מער בטחון אין שמחה אריין קומען אין די אברים, וויסען אז עס איז דא א הייליגער באשפער, אין ער וועט אינז ארויס שלעפן פון אלע זאכען וואס טויגן נעבעך נישט, פון אלע עגמת נפש'ער. [ותיגלה ותראה מלכותו עלינו בזמן קרוב]
יעדער איינער שטייט מ'ווארט וואס וויט זיין אין פופצענטער (היום הכרעה של האו"ם), מיר האבן א הייליגען באשעפער אויף דער וועלט. [מען האט פריער געזאגט אין די זמירות] מכל אום גבר עלינו חסדו - מכל אום גבר אלע גבורות גייען אוועק אויף די אומות העולם, אבער, עלינו חסדו (אהבת ישראל). עלינו חסדו, ר"ת במס"ק טו (פופצענטער), אויף דעם דארפם מיר זיך פארלעזן, אויך אויף דעם דארפן מיר ווארטן, אז עלינו חסדו, חסדי הבורא זאל שוין קומען אופן כלל ישראל, עס איז אייביג דא.
איך האב מיר גיקלערט טאקע בדרך אפשר, מיר האבן יעצט א זמן פון שובבי"ם, א זמן פון תשובה, תשובה לייגט זיך אויס, ת איז תפילה, ש ב איז שמחה בטחון, אין דער ו ה איז אז עס וועט אי"ה זיין ו-ה עס וועט קומען א צייט בקרוב האפן מיר אז עס וועט זיין דער [פילער] שם יה-וה, מיט א ביטחון'דיג הארץ אז דער באשעפער אל יעזבנו ואל יטשנו, ער וועט נישט אפלאזן אינז.
מיר האפן דאך אז עס איז זיך מתקרב די צייט (פון משיח), סוף כל סוף, די גאנצע וועלט, די אנשי כנה"ג האבן מתקן גיווען ביי די ברכה פון מחיה המתים, דאס איז נישט קיין ברכה לבטלה, יודן טייערע, ונאמן אתה להחיות מתים בריך אתה ה' מחיה המתים, וואס הייסט דאס וואס, איז פשוט אין די ווערטער, עס וועט קומען א צייט אז עס וועט אויף לעבן א נייע וועלט, ביום ההוא יהיה ה' אחד ושמו אחד, אני מאמין באמונה שלמה שתהיה תחית המתים, אני מאמין באמונה שלימה בביאת המשיח, מען דארף צוגיין מיט אביסעלע מער בטחון, מיט מער שמחה מער התחזקות אז מיר האבן א אחד יחיד ומיוחד, א מושל בכל - ער איז א מושל אויף די גאנצע וועלט, אלע קרוצי חומר און איינעם אלעס איז ער, דער מושל איבער די גאנצע וועלט, ממילא גייט מען אריין אין בטחון אין שמחה.
מיר האפן זיך אי"ה צוזאמקומען מאנטיג נאך מיטאג מען זאל מתפלל זיין און איינעם, אל כביר לא ימאס, ברוב עם הדרת מלך, מיר גייען זיך צוזאמעקומען בעטן דעם הייליגער באשעפער, פארשטייט זיך דאך אז יעדער איינער וואס האט אביסעלע א רגש הלב משתתף צו זיין זיך בצערן של ישראל וועט זיך אוודאי משתתף זיין ביי די (שמחה) [תפילה] דארט ביים כותל, מאנטיג, און מיר האפן אי"ה אז די תפילות וועלן נתקבל ווערן צום הייליגער באשעפער יודען ווינען זיך אויס דעם הארץ פארן הילליגען באשעפער, מען גוט זיך ארויס דעם רגש הלב צום בורא כל עולמים, מען איז מתפלל זעהט זיך אן די תפילות בשמים נעמן זיך אריין די תפילות, מיין איך אין האף אז יעדער יוד וועט זיך משתתף זיין דארט בצערן של ישראל, בתפילת ישראל, אונאיינעם דאווענען צום הייליגען באשעפער, און איינים זאגן תהילים זיך אויס וויינען דאס הארץ, זיך אויס רעדן דאס הארץ פארן הייליגען באשעפער, און אי"ה וועלען מיר זוכה זיין צו א שמחה'דיגע וועלט אין צו א ישועה'דיגע וועלט מען זאל שוין זעהן מיט די אויגן, ותחזינה עינינו בשובך לציון ברחמים, מיט די אויגן זאל מען זעהן אז עס איז דא ישועת ה' אין ישועת כלל ישראל, מיט שמחה אין בטחון האפן מיר אי"ה צו התיצבו וראו את ישועת ה', דאס איז גיווען ביי יציאת מצירם אין בא קרית ים סוף, מיר וועלן זוכה זיין צו זעהן אי"ה די לעכטיגע מינוט עס זאל זיין ביום ההוא יהיה ה' אחד ושמו אחד, לאמיר זוכה זיין צו ישועת ה' בביאת גואל צדק בב"א.
לאחרונה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אזוי ווי דער שטייגער איז ביי אסאך חסידישע הויפן, האט מען נישט אנגענומען ארויסצוגעבן (דרוקן) חידושים און פילפולים פון א רבי'ן ביי זיין לעבן, און אפילו ווען דער רבי האט אנגעהויבן א מוסר שמוס מיט א פילפול האבן די וויזשניצער חסידים דאס נישט מיט געדרוקט אין די קונטריסים נאר אין קורצן געשריבן "רבינו פתח בפילפול בסוגיא.. " און נאך געשריבן דעם מוסר חלק.
אבער עס זענען דא חסידים וואס האבן צו זאמען גענומען ביי זיך פריוואט אסאך טעפס פון שיעור פילפולים פון רבי'ן מיר אנדערע גדולים אין אין די לעצטע צען יאר זען אסאך געדרוקט געווארן אין קובץ תורנית איבער דער וועלט.


c: text/html

text:
תגובהדורך שאץ מאץ » מיטוואך מארטש 28, 2018 12:52 pm
wow
זכה! מלאכתו נעשית ע"י אחרים....
אזאנס?.....
איך האב נישט קיין ווערטער, און נאכאמאל יש"כ פאר די אלע מזכי את הרבים,
די טאטע ארטיקלען זענען געשריבן געווארן נאר מיט איין ציל, כדי צו העלפן אידן,
עס האבן זיך פארבינדן מיט מיר פארשידענע אויסגאבעס בעטנדיג אז איך זאל קומען שרייבן פאר זיי, אבער איך האב אפגעזאגט,
איך שפיר אז איך קען נישט שרייבן מיטן ריכטיגן גלאנץ ווען איך שרייב פאר א אויסגאבע - פאר געלט.
משא"כ אלץ וואלענטיר שרייבט זיך מער אמת'דיג אן קיין אגענדע, און ס'דערקענט זיך טאקע אויף די ארטיקלען,
כה לחי,
הק' שאץ ומאץ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
הילף:מוסטער
א מוסטער (Template) אין א וויקי איז א בלאט וואס איז געמאכט אריבערשליסן אין אנדערע ארטיקלען דורך לייגן נאר דאס מוסטער קעפל אלס אן אפקירצונג. א מוסטער ווערט געמאכט אזוי ווי א געווענליכער ארטיקל נאר מיטן צוגאב "מוסטער:" פארן נאמען. געוויינטלעך נוצט מען א מוסטער כדי צו שפּאָרן איבערשרייבן די זעלבע אינהאלט אין פילע ארטיקלען.
ביישפיל: אויף גרינג אריינצולייגן די ווערטער "דעם ארטיקל דארף מען פאררעכטן", מאכט מען א מוסטער "מוסטער:פאררעכטן" און מען לייגט דערין די דערמאנטע זאץ. דערנאך שטעלט מען אריין דעם טעקסט "{{פארעכטן}}" אין וועלכן ארטיקל מען ברויך און די דערמאנטע זאץ וועט אין עם ערשיינען אויטאמאטיש.
כדי צו מאכן א מוסטער, שרייבסטו ביים זוכן קעסטל: מוסטער:XXX. נאכער שטעלסטו אויס דער מוסטער. אויב דו ווייסט נישט ווי אזוי צו אויסשטעלן, קענסטו זיך נוצן מיט אנדערע מוסטערן. וו.צ.ב. גיי אריין אין מוסטער איבערשרייבן, און קאפיר די טאבעלע, און טויש נאר די ווערטער. אויך איז כדאי צו טוישן קאלירן, וואס דאס מאכט מען מיטן בייטן די נומערן #FFFFF.
- זעט אלע מוסטערן קאטעגאריע:וויקיפעדיע מוסטערן
- פארזיכטיג: כדי צו שרייבן עפעס אין א מוסטער, וואס זאל זיך נישט ווייזן אין יעדן ארטיקל וואו מ'וועט שטעלן דעם מוסטער, ווי למשל ביי אן אינטערוויקי לינק, וואס זאל זיך נישט איבערחזרן אין יעדן ארטיקל וואס וועט לינקען צו דעם מוסטער אנשטאט די ארטיקל,
שרייבט אריין א "נישט איינשליסן" צייכן ווי דאס:
שטעלט דא אריין אלע זאכן וואס זאלן זיך נישט מיטראגן מיטן מוסטער.
- הילף אויף אלע מוסטערן
- אלע מוסטערן


text:
קוקורוזע
קוקורוזע אדער טערקישע ווייץ (Zea mays L. פון שפאניש: maíz) באוואוסט אין אמעריקע און קאנאדע מיטן נאמען "קארן", איז א מין תבואה וואס מען וואקסט אין די אמעריקאנער לענדער שוין פון פאר-היסטארישע צייטן. די בלעטערישע זאנג אנטהאלט זאמען וואס מען רופט קערנדלעך. כאטש קוקורוזע איז א מין תבואה, מען איז געוואוינט צו קאכן די קערנדלעך ווי א גרינס. די מאיא פעלקער פלעגן ווייקן און קאכן די קערנדלעך אין קאלכוואסער. צווישן 1700 און 1250 פאר דער ציווילער רעכענונג האט די גערעטעניש זיך פארשפרייט איבער די אמעריקעס. נאכדעם וואס די אייראפעישע האבן קאלאניזירט די אמעריקעס סוף דעם 15טן יארהונדערט און אנהייב דעם 16טן יארהונדערט, האבן אויספארשער און סוחרים געטראגן קוקורוזע צוריק אין אייראפע. אזוי ווי קוקוריזע וואקסט אין פארשידענע קלימאטן האט זי פארשפרייט אריבער דער וועלט. אין די פאראייניגטע שטאטן בערך 37% פון די פעלדער וואקסן קוקורוזע.
קוקורוזע קען וואקסן ביז 12 מעטער, אבער די קוקורוזע וואס מען פלאנצט אויף מסחר וואקסט ביז 2.5 מעטער.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- קאָרן, קערן, קוקורוזע, פּאַפּשוי, פארווערטס, דעם 27סטן יאנואר 2012


text:
בעסטער ניטל נדבות ידעאַס:דאס ניטל, סעלאַברייטינג די טובֿים אָן פּריזענטינג בעסטער ניטל מנחורת געדאנקען פֿאַר דיין ליב געהאט אָנעס מייַ באשטימט ניט זיין דער בעסטער. מיר האָבן דערלאנגט אַ רשימה פון דער בעסטער ניטל מנחורת 2016, גיין אַ קאָפּ און טשאָאָסע איינער אָדער מער פֿאַר דיין Friends,מאַם, טאַטע, מאַן, Boyfriend, כאַווערטע און משפּחה נאָר צו דערמאָנען אַ ביסל. […]
בעסטער ניטל מנחורת פֿאַר שוועסטער 2017
בעסטער ניטל מנחורת פֿאַר שוועסטער:די מערסט באַטייַטיק צייַט פון די יאָר פֿאַר איר און אייער משפּחה איז די ניטל צייַט. אַפֿילו ווען איר וויסן אייער משפּחה ווי די צוריק פון דיין אייגן האַנט, עס קענען אָפֿט זייַן שווער צו רעכענען אויס וואָס צו באַקומען זיי אַז וועט ווייַזן זיי ווי פיל זיי מיינען צו איר, […]
בעסטער ניטל נדבות געדאנקען פֿאַר קידס אין 2017
ניטל נדבות געדאנקען פֿאַר קידס: זענט איר זוכט פֿאַר דער בעסטער ניטל נדבות געדאנקען פֿאַר קידס פֿאַר 2016, דעמאָלט איר זענט אין די רעכט וועבפּאַגע.טהערע איז עפּעס וועגן ניטל און די יום טוּב אַטמאָספער וואָס מאכט אונדז ווילן צו זינגען, שפּילן גאַמעס, ספּעציעל די קינדער און נאָר ווייל שפּאַס. און פֿאַר שפּיץ אידיש ניטל, Christmas gift […]
אויבן 100 בעסטער ניטל קינאָ פון אַלע מאָל
בעסטער ניטל קינאָ:די קיוטיסט, פונניעסט און בעסטער ניטל קינאָ צו היטן אין דעם יאָר? וואָס זענען די פאַקטיש ניטל היץ, רובֿ וויוד און בעסטער ניטל קינאָ פון אַלע יאָרן? Below is a top list of the top 100 best and most watched Christmas movies. From romantic Christmas movies, Christmas movies for kids and family, popular […]
ווי צו מאַכן פּעלץ סנאָוומען אָרנאַמענץ
ביסט איר אינטערעסירט אין מאכן פייַן איר זוכט פּעלץ סנאָוומען אָרנאַמענץ פֿאַר דעם סעזאָן, דעמאָלט איר זענט אין די רעכט פּאַגע.פעלט סנאָוומען אָרנאַמענץ: ברענגען די קיוט אַפּפּליקוועד סנאָוומען צו לעבן מיט פּשוט האַפט סטאַבינג און פאַרביק פּעלץ און שטאָף. איר קענען קלייַבן אַ צירונג, זיסוואַרג שטעקן, wreath or holiday gift for any snowy friend.Felt Snowmen Ornaments Materials (פֿאַר […]


text:
אינטערנאַציאָנאַל אמעריקע מיטל מזרח מיליטער סיריע פון דער יוד זארג איבער אמעריקאנער באזע אין סיריע
דמשק – אמעריקאנער מיליטערישע קוועלער זאגן, אז עס איז דא אן ערנסטע זארג אז איראנער קרעפטן אין סיריע, וועלן פארכאפן א מיליטערישע באזע וואס אמעריקע פארמאגט אין סיריע. די "על טאנף" באזע איז אוועקגעשטעלט געווארן אין יאר 2016, אין די סירישע האמס ראיאן, אלס א באזע וואו צו טרענירן אנטי-אסאד רעבעלן און אנטי-אייסיס קעמפער. יעצט אז איראן האט באוויזן צו באקומען א גאר שטארקע אנוועזנהייט אין סיריע, איז דא א זארג אז די איראנער קרעפטן וועלן איבערפאלן די באזע און עס באווייזן צו פארכאפן. דעריבער זענען דא אזעלכע מיליטערישע באאמטע וואס ווילן אז מ'זאל אויסליידיגן די באזע און טאקע ארויסציען פון סיריע, ווי טראמפ וויל, אבער אנדערע זאגן אז מען זאל דוקא נוצן די באזע אויסצוברייטערן אמעריקע'ס מיסיעס אין סיריע, אז עס זאל אויך ארייננעמען דאס באקעמפן די איראנער קרעפטן.
ווי איז דאס געשעהן? זעה Syria אויף גוגל מעפס
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
Dreaming of You
Dreaming of You איז די לעצט סטודיע אלבאם רעקאָרדעד דורך אמעריקאנער זינגער סעלענאַ. עס איז געווען פריי אויף יולי 18, 1995 דורך עמי רעקאָרדס און עמי לאַטייַן. עס איז שייַעך-פריי אויף סעפטעמבער 24, 2002 ווי טייל פון די סעלענאַ: 20 יאר מוזיק זאַמלונג, וואָס אַרייַנגערעכנט באָנוס טראַקס, מוזיק ווידיאס און גערעדט לייַנער הערות דורך איר משפּחה, פריינט, און איר ערשטע באַנד. דרעאַמינג פון איר כּולל אַנריליסט ענגליש און שפּאַניש-שפּראַך לידער בשעת אויך וואס ביז אַהער באפרייט לידער אַז געווען רעמיקסעד מיט טאַנצן זאַל און רעגיי. דער ערשטער העלפט פון דרעאַמינג פון איר כּולל מיטן טעמפּאָ ר & ב באַלאַדז און קנאַל לידער, בשעת די מנוחה פון דרעאַמינג פון איר כּולל לאַטייַן מוזיק.
דורך 1993, עמי לאַטייַן געגלויבט סעלענאַ איז גרייט צו באַפרייַען אַ קראָסאָוווער אלבאם. זיי האבן געגלויבט זי איז געווען גרייט ווייַל זי האט וואַן אַ גראַממי אַוואַרד און אנדערע אַוואַרדס, געחתמעט אַ שותפות רייַזע מיט קאָקאַ-קאָלאַ, דאַמאַנייטאַד די לאַטייַן מוזיק טשאַרץ, און יקספּאַנדיד די טעדזשאַנאָ מוזיק מאָוועמענט אַריבער די פאַרייניקטע שטאַטן (די טעדזשאַנאָ מוזיק באוועגונג, וואָס איז געווען אַ באַוועגונג אין טעקסאַס אין דער צייַט, געהאָלפֿן אנדערע מענטשן געניסן טעדזשאַנאָ מוזיק און עס שיין אַ פאָלקס גאַנג). זיי אויך געגלויבט סעלענאַ האט ריטשט איר שפּיץ אין די Spanish-שפּראַך מאַרק און זיי געוואלט צו קאַטער איר אין אַ קאַריערע ווי אַן אמעריקאנער סאָלאָ קנאַל קינסטלער. זי איז געווען פּאַרטנערעד מיט הויפּט קנאַל מוזיק פּראָדוסערס, עטלעכע פון וועמען האבן גראַממי אַוואַרד ווינערז. די רעקאָרד פירמע געוואלט צו ענדערן סעלענאַ ס מוזיקאַליש סטיילז פון טעדזשאַנאָ צו הייַנטצייַטיק ר & ב מוזיק. בשעת סעלענאַ איז ריקאָרדינג לידער, אַ קראָסאָוווער רייַזע איז זייַענדיק פּלאַננעד. אויף 31 מערץ 1995, איידער דרעאַמינג פון איר איז סקעדזשולד צו זיין פריי, סעלענאַ איז געהרגעט דורך יאָלאַנדאַ סאַלדיוואַר, וואס איז געווען אַ פרייַנד און פאַרוואַלטער פון איר מלבוש סטאָרז.
דרעאַמינג פון איר דייביוד בייַ נומער איינס אויף די יו. עס. בילבאָרד 200 טשאַרט, און פארקויפט מער ווי 331.000 עקזעמפלארן אין זייַן ערשטער וואָך. סעלענאַ געווארן דער ערשטער היספּאַניק זינגער צו האָבן אַן אלבאם, מערסטנס אין Spanish, דעבוט בייַ נומער איין. עס זענען אויף צו ווערן דער צווייט-העכסטן-סעלינג דעבוט אלבאם, הינטער מיכאל זשעקסאן. אויף די דאַטע פון באַפרייַונג, דרעאַמינג פון איר פארקויפט 175.000 קאפיעס, וואָס געהאָלפֿן סעלענאַ צו ווערן דער צווייט-פאַסטאַסט סעלינג ווייַבלעך קינסטלער, הינטער דזשאַנעט זשעקסאן. דרעאַמינג פון איר האט געמישט צו positive באריכטן פון מוזיק קריטיקערס, וואס פילע געמיינט אויב סעלענאַ איז גאַנץ צו ווייַטער העכערן דעם אלבאם, אַז עס וואָלט האָבן געטאן בעסער אויף מוזיק טשאַרץ גלאָובאַלי. דרעאַמינג פון איר וואַן עטלעכע אַוואַרדס כולל יעדער אַוואָרד עס איז נאַמאַנייטאַד בייַ די טעדזשאַנאָ מוזיק אַוואַרדס און די פּרעמיאָ לא נועסטראָ אַוואַרדס.
עטלעכע טראַקס פון דעם אלבאם זיינען געווען פריי ווי סינגגאַלז אין די פאַרייניקטע שטאַטן און אנדערע לענדער. דער טיטל שפּור, געווארן טייקעף פאָלקס אויף ראַדיאָס איבער די פאַרייניקטע שטאַטן. עס שפּיציק בייַ נומער 22 אויף די בילבאָרד האָט 100 טשאַרט און איז ביכולת צו דערגרייכן די שפּיץ 20 אין פילע אנדערע טשאַרץ. "איך קוד פאַל אין ליב" אויך האט דער זעלביקער הצלחה פון דעם טיטל שפּור און שפּיציק בייַ נומער צוויי אויף דעם האָט לאַטייַן טראַקס און נומער אַכט אויף דעם האָט 100 אַירפּלייַ טשאַרט. "איך בין געטינג צוגעוווינט איר" שפּיציק בייַ נומער אַכט אויף דעם באַבלינג אונטער האָט 100 סינגלעס. די איין "טו סאָלאָ טו" שפּיציק בייַ נומער איינס אויף ביידע דער האָט לאַטייַן טראַקס און לאַטייַן רעגיאָנאַל מעקסיקאַן אַירפּלייַ טשאַרץ. לידער אַזאַ ווי "קאַפּטיווע העאַרט", "טעטשנאָ קומביאַ", "קאָמאָ לאַ פלאָר" און "מיססינג מייַן בעיבי", וואָס האבן זיך ניט פריי ווי אַ איין, געראטן צו שפּיציק אויף בילבאָרד טשאַרץ כולל, האָט לאַטייַן טראַקס, לאַטייַן רעגיאָנאַל מעקסיקאַן אַירפּלייַ, קאַנאַדיאַן האָט 100 און די פּראָמוסיקאַע (ספּאַין מוזיק טשאַרץ).


text:
עס איז א געווענטליכער טאג אויף די אינטערנעט. די וועלט וואס עקזיסטירט אבער עקזיסטירט נישט. די וועלט וואס ליגט אין רוב מענטנשס האנט מערסטנס פונעם טאג. עס שוועבט ערגעץ צווישן די לבנה אין די שטערנס אבער האט א השפעה אויף אונזער טאג טעגליכע לעבן. איך מיש די בלעטלעך אדער ענדערש געזאגט, איך ריק מיין פינגער אויפן סקרין און איך זעה וואס א פייסבוך פריינט וואס איך קען נישט עכט אין עקזיסטענץ, האט געהאט היינט פאר מיטאג. דערנאך א בילד פון מיין בעסטע חברטע. נאכפאלגנדיג איז א רעקלאמע פון פארשידענע פנים פארב פראדוקטן… וכו'…
אבער עס איז דא פארשידענע זאכן וואס איך פארשטיי נישט אזוי גוט דערצו. היינט צוטאגס מיט פייסבוך און טוויטער און נאך אזאנע פארשידענע נעטווארקס, האט שוין יעדער משוגענער (איידער איר ווערט אנגעצארנט אויף מיר, זאלט איר פארשטיין אז משוגענער איז נישט דווקא א שלעכטע זאך. היינט איז דאך שוין מער נישט אינטערעסאנט צו זיין נארמאל סיי ווי) אן אייגענע פלאטפארמע ווי זיי קענען ווערן א בעל דרשן און א שרייבער. איך האב נישט קיין שום פראבלעם דערמיט און ס'קען אפילו זיין אז אמאל בין איך איינע פון זיי.
אבער זייענדיג נישט קיין מענטש מיט אזוינע שטארקע מיינונגען, איז עס איז גאר אינטערעסאנט צו זען ווי יעדער האט אייביג וואס צו זאגן אויף דאס און אויף יענץ און אויף אלץ וואס גייט פאר אין די וועלט, און וואס מען זאל טאן דערוועגן. עס זעט אויס ווי זיי מיינען אז די גאנצע וועלט איז זייער אינטערעסירט צו הערן אלץ וואס זיי האבן צו זאגן. און מען זאגט דאס נאך מיט אזא זעכערקייט און מיט א באגייסטערניש. טאקע זייער גוט! אבער ליידער קענען די היינטיגע דורות נישט פארנעמען קריטיק אדער א שלעכט ווארט אדער אפילו א ווארט וואס זיי זענען נישט מסכים דערמיט. יעדער ווערט אזוי באליידיגט פאר יעדע קליינע שטות אזש ממש מען גייט דאס רעפארטירן פאר די פייסבוך פאליציי און מ'עסט זיך אויף דאס געזונט. ממש א שאד אויף אזויפיל הארץ ווייטאג ווען אין די אנדערע האלב וועלט שעכט מען אויס מענטשן ווי פליגן. אבער די צעבאלעוועטע קינדער גייען וויינען אין מאמיס פאנדשעלוי און גייען אויסזאגן די רבי ווייל דער און יענער „האט מיך געטשעפעט‟.
פון די אנדערע זייט, אויב דער אריגינעלע בעל דרשן/שרייבער איז נישט אויף זיין זייט חלילה וחס זיי זאלן זי אנרופן עפעס. עס הויבט זיך אן גאנצע מחלקות און טענה'ראציעס אין די קאמענטארן סעקציע. צומאל ענדיגט זיך דאס אפילו אין דעם וואס איינער בלאקירט דעם צווייטן. א סך מאל נעמט דער בעל דרשן אראפ דעם גאנצן פאסט ווייל עס האט אים געקאסט הויכע בלוט דרוק און ווייטאג אזש ער האט דאס נישט געקענט פארטראגן.
איך האב נאך כמעט נישט געזען אזא זאך אז איינער זאל הילכן זייער מיינונג און קיינער איז נישט געטשעפעט אדער באליידיגט געווארן דערפון. און רוב מאל אטאקירט מען אזוי א מענטש פארן פשוט זאגן וואס ער האלט און מען רופט אים פארשידענע נעמען און מען שעלט אים צאם. יעדער זאגט תמיד מע זאל נישט אראפקלאפן אנדערע, אבער אין די זעלבע צייט קלאפט מען איינער דעם צווייטן, און מ'ווערט באליידיגט און פארשעמט, און מען אטאקירט צוריק, און עס קומט פאר א גאנצע כיתה, א קריג.
ביים סוף גייט א יעדער ארויס פארווייטאגט און פארביטערט אויף די גאנצע וועלט. די היינטיגע דורות זענען אזוי הייקל מען קען זיי גארנישט זאגן. און מען דארף טאקע אכטונג געבן חלילה נישט וויי טאן אן אנדערע מענטש, אבער אין די זעלבע צייט דארף מען אויפהערן צו אטאקירן וואס יענער האט געזאגט. אויב ביסט אזוי גוט ווי דו האלטסט דו ביסט, דאן וואס גייט דיר אזוי אן וואס יענער האט געזאגט? און אויב האלטסטו נישט אז דו בוסט גוט, דאן הויב שוין אן טראכטן אנדערש! זאג דיך א יעדן טאג ווי גוט דו ביסט, ווי שיין דו ביסט, ווי אויסערגעווענליך דו ביסט! און צוביסלעך וועסטו דאס איינזען און נישט צוהערן צו דעם קריטיקירער.
מיר קענען נישט טוישן די וועלט. מענטשן וועלן זיך אייביג אנרופן. מענטשן וועלן האלטן אנדערש פון דיר און א סך מאל זאגן עפעס דערוועגן. און עס זענען דא די וואס פון גרויס לאנגווייליגקייט וועלן קאמענטירן מיט פיינטליכע ווערטער, דיך באליידיקן. אבער מיר קענען אפמאכן ביי זיך אז מיר וועלן זיך נישט צוטאן מאכן. מיר וועלן נישט אוועקגעבן א מינוט פון אונזער טאג זיך צו עסן דערויף. מיר וועלן דאס נישט לאזן האבן א השפעה אויף אונז. פארוואס זאלן מיר ארומגיין פארביטערט ווייל „יענער” האלט אנדערש פון מיר, אדער ווייל „יענער” האט מיך גערופן אזוי און אזוי… ווארף אוועק דעם „יענער”, וועסטו זוכה זיין צו אמת'ע מנוחת הנפש!
The Yiddish Daily Forward welcomes reader comments in order to promote thoughtful discussion on issues of importance to the Jewish community. In the interest of maintaining a civil forum, The Yiddish Daily Forwardrequires that all commenters be appropriately respectful toward our writers, other commenters and the subjects of the articles. Vigorous debate and reasoned critique are welcome; name-calling and personal invective are not. While we generally do not seek to edit or actively moderate comments, our spam filter prevents most links and certain key words from being posted and The Yiddish Daily Forward reserves the right to remove comments for any reason.


text:
אום על פאכעם
אום על פֿאַכעם (אַראַביש: أمّ الفـَحـْم), איז א שטאָט אין חיפה דיסטריקט אין ישראל. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטק, האט די שטאט 46,600 איינוווינער, זי איז דעקלערט געווארן אלס שטאט, אין 1984, איר שטח איז גרויס 22,253 דונאם די יערליכע וויקס ראטע האלט ביי 2.7 פראצענט א יאר, רוב איינוווינער זענען מוסלמענער.
דער נאמען פחם מיינט אויף אַראַביש, און העברעיש, קוילן, די שטאט איז געווען באוואוסט, אלס האנדלסצענטער פאר קוילן פאר הייצונג.
ביי דעם זעלבסטשטענדיגקייט קריג, איז אום על פאכעם געווען א דארף, מיט 4,500 איינוווינער, און די איראקע ארמיי איז דארט געווען, לויט די וואפן שטילשטאנד צווישן ישראל און יארדאניע, איז דאס דארף אריבער צו ישראל, און די איינוווינער האבן באקומען ישראלדיקע בירגערשאפט.
זי איז דער צענטער פון דער "איסלאמישער באוועגונג אין ישראל", און די שטאט איז באוואוסט, פאר אירע עקסטרעמיסטישע אנשויאונגען, ביי דער על אקצא אינטיפאדע, האבן זיך די ראיאטן אנגעפאנגען דארט, אויף א שאסיי וואס פירט פון חדרה, קיין עפולה, ארויף צום גליל.
זי איז א צענטראלע שטאט אין דער געגנט, וואס ציט אסאך קונדן, און איז באוואוסט מיט איר מעבל, איבערן גאנצן לאנד.


text:
קאלענדאר
קאַלענדאַר איז א סיסטעם צו ארגינירן טעג געווענליך אין א פארם פון מאנאטן און יארן.
- דאס ווארט וועט אויך געניצט פאר א סיסטעם פון פלאנירטע צייטן ווי דער קאלענדאר פון א געריכט (Court Calendar).
- א קאלענדאר איז געווענליך ארגאניזירט קעגן אן אסטראנאמישע סיסטעם.
- א קאלענדאר איז אויך א זאך וואס האט אויף זיך פארשריבן די טעג, די זענען געווענליך פארבינדן איינס יאר אין א באנד.
אינהאַלט
קאלענדאר סיסטעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
א קאלענדער איז געווענליך באזירט אויף א דרויסנדיגן מחזור, ווי למשל די זון. עס איז זייער אפט וואס א קאלענדאר איז געבויט אויף צוויי סיסטעמען, ווי למשל דער היינטיגער אלגעמיינער קאלענדאר איז געבויט אויף סיי דער זון און די זיבן טעג פון דער וואך.
פאלגנד איז א ליסטע פון די קאלענדאר סיסטעמען:
- א לבנה קאלענדאר, דאס איז א קאלענדאר וואס איז קעגן די לבנה. די יידישע לוח איז אזא קאלענדאר.
- א זון קאלענדאר, דאס איז א קאלענדאר וואס איז קעגן די פיר צייטן פון די יאר און איז דערפאר קעגן די וועג פון די זון, די אלגעמיינע לוח איז אזא קאלענדאר.
- א צופעליגער קאלענדאר, א וואך איז א צופעליגער לוח ווייל עס האט נישט קיין דרויסענדיגער סבה.
- עס איז אויך דא א קאלענדאר וואס חזרט זיך נישט איבער, נאר איז איין גלייכע צייט פון טעג, ווי די יוליען טאג וואס ציילט וויפול טאג עס איז אדורך פון א געוויסע צייט.
לבנה קאלענדאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
א לבנה קאלענדאר איז א קאלענדאר וואס איז באזירט אויף די מחזור פון א לבנה ווי אפט עס באנייעט זיך. פאר יעדע מאל וואס עס באנייעט זיך מאכט מען א נייע מאנאט. דאס האט א פראבלעם אז נאך עטליכע יאר פארוקט זיך דאס פון די צייטן פון די וועטערס, דערפאר זענען דא קאלענדארן וואס לייגען צו א מאנאט יעדע פאר יאר אז ס'זאל זיך נישט פאררוקען. א לבנה קאלענדאר איז אבער יא גוט פאר אויסרעכענען די צייט פון די הויכע וואלען יעדע טאג (טיידס). דער אידישער לוח איז ארגיניזירט לויט די לבנה. און לייגט צו א מאנאט אז די וועטער זאל זיך נישט פאררוקען קעגן די מאנאטן.
זון קאלענדאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
א זון קאלענדאר איז געבויט אויף די פיר סעזאנען פון די יאר, וואס דאס גיבט איינדרוק אז עס גייט קעגן די זון, דערפאר רופט מען דאס א זון קאלענדאר. דער גריגאריאן קאלענדאר וואס איז היינט באניצט אלס דער אלגעמיינער קאלענדאר איז ארגיניזירט לויט די זון.
קאלענדאר צוטיילונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
א קאלענדאר איז אלעמאל צוטיילט אין קלענערע טיילן און האט געווענליך אין זיך:
צוליב די פאקט אז קאלענדערס זענען אפעהענגיק אין אנדערע זאכן (ווי די זון) דארף מען אסאך יארן צולייגן א טאג צו א מאנאט.
אנדערע סארטן קאלענדארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס זענען דא קאלענדארן וואס ווערן אנגערופען אומגעפארטיגטע קאלענדערס, ווי די אלטע קאלענדארן וואס האבן נישט געהאט קיין וועג פון אנרופען די טעג פון די 3 מאנאטן פון ווינטער, נאר פלעגן דאס רופען ווינטער. די אידישער לוח איז א געפארטיגטע קאלענדאר וויבאלד עס האט א נאמען פאר יעדע טאג פון די יאר, ווי ג' אייר.
געשעעניש, טעאראטישער, און געמישטע קאלענדארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס זענען דא אזעלכע קאלענדארן וואס זענען געבויט אויף זאכן וואס געשעהן און ווען דאס פארסירט, ווי למשל דער אלטער אידישער לוח ווען עס איז גאגענגען דורך דעם סנהדרין אין ירושלים איז געווען געבויט אויף ווען מען האט געזען די נייע לבנה. לויט דעם קאלענדאר איז שווער צו וויסן ווען א געוויסער טאג וועט אויסקומען.
א טעארעטישער קאלענדאר איז א קאלענדאר וואס איז געבויט אויף רעכענונגען וואס איז באוואוסט. ווי דער היינטיגער אידישער לוח וואס איז געבויט אויף דער רעכענונג פון די זון און לבנה, די מעלה פון אזא קאלענדאר איז אז מען ווייסט פון פאראויס ווען א געוויסער טאג גייט זיין, די חסרון איז אז אויב א מהלך אויף וואס דער קאלענדאר איז געבויט טוישט זיך, דאן ווערט דיערקאלענדער אויס פינקטלעך.
א געמישטער קאלענדאר ניצט ביידע, סיי די געשעעניש, און סיי די טעאריע רעכענונג אויף וואס די קאלענדאר איז באזירט, דער גרעגאריאנישער קאלענדאר איז אזא קאלענדאר ווייל מען האט דאס געטוישט פון דעם יוליאנישן קאלענדאר צום גרעגאריאנישן קאלענדאר ווען מען האט באמערקט אז די וועג פון דער זון איז אנדערש.
באניץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער עיקר באניץ פון א קאלענדאר איז צו האבן טעג באשריבן אין א וועג וואס עס מאכט דאס גרינג צו ניצן אויף צו פלאנירן פון פאראויס. און צו פארשרייבן זאכן וואס געשען. אויך איז א קאלענדאר זייער וויכטיג אין סאציאלע זאכן, צו וויסען ווער עס איז עלטער, רעליגיעזע זאכן צו וויסען ווען א יום טוב איז, און פאר ביזנעס, צו וויסען צו איבער א געוויסע צייט מאכט מען געלט, און ווען צו צאלן שטייערן.
היינטיגע באניצטע קאלענדארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- דער אידישער לוח איז היינט באניצט בעיקר פאר רעליגעזע צוועקן.
- דער גרעגאריאנישער קאלענדאר איז היינט דער מערסטער באניצטער קאלענדאר פאר אלע צוועקן, וויבאלד ער איז געבויט אויף די געבורט פון יוזל טוישט מען אסאך די צייכענונג AD צו CE וואס מיינט Common Era. און BC מיט BCE.
- דער פערסישער קאלענדאר ווערט באניצט אין איראן און אפגאניסטאן.
- דער איסלאמישער קאלענדאר איז באניצט דרוך אראבער איבער דער וועלט.
- דער כינעזישער קאלענדאר איז באניצט דורך כינעזער, בעיקר פאר סאציאלע און רעליגיעזע צוועקן.
- דער הינדו קאלענדאר איז באניצט דורך הינדוס בעיקר פאר סאציאלע און רעליגיעזע צוועקן.
- דער יוליאנישער קאלענדאר איז באניצט דורך אסאך קריסטען בעיקר פאר סאציאלע און רעליגיעזע צוועקן.
אויך אין ערטער ווי עס איז דא א געווענליך באניצטע קאלענדאר קען זיין אז עס זאל זיין נאך א קאלענדאר ווי למשל פאר ביזנעס איז דא א פיסקאל קאלענדאר.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- א לוח איינטוישער פון גויאישע דאטום'ס ווען דאס איז אין אידישן דאטום, און פארקערט. היברו דעיט קאנווערטער
- נאך איינס מיט העברעאישן שריפט


text:
משה פאלאפל האט געשריבן:איך וואלט געטוישט קעפל פון געגנב'טע תנועות צו 'תנועות אינספירירט פון אנדערע ניגונים'
גנבנ'ען איז א לא תעשה דאורייתא
מיט גרויס רעספעקט מר. פאלאפל האקער
ווען איינער טוט עפעס וואס איז קעגן די הלכה מיינט נאך נישט אז ווייל ס'איז דא אויף דעם אן איסור מיינט אז מ'מוז יענעם דן זיין לכף זכות ווייל "אזוי שטייט אין די תורה" פאקערט מ'דארף זיין פאזעטיוו און ווייעך, באט מיט א לימיט אלעס מאכן ווייס איז אויך נישט קיין מהלך... לאל.. איך וויצל מיר בלויז איר פארשטייט יא?
אגב אסאך מאל ווערן די גניבות עכט לומדיש ווייל ס'איז שאן הגונב מן הגנב וואס איז דאך פטור.
און כ'האב שטארק געקוואלן ווען וועלוול האט זיך שאן ענדליך גענומען די קוראדזש צו פרעגן יוסי'ן איבער די נושא און אויך ווי יוסי ענטפערט טאקע דארט אן קיין בלאף מעשיות..
און אז איך בין שאן דא, און איך האב שוין פארגעלערנט א שטיקל ליטווישע דריי קאפ, וויל איך טאקע מעורר זיין אז שמואלי אונגאר'ס לעטעסט סינגל איז די גאנצע דריטע פאל אן ווערטער (טירירייי ראם טירי רייירייריי ראם וכו) געגנב'ט, געגנב'ט? געבארגט. ניין! "געגאנבעט" פון ישראלי ווערדיגער'ס בואי בשלום אויף אודה לקל קאמפאזירט ביי ישי לפידות, דאס הייסט א זאפטיגן שטיקל געלאקח'כעץ דער "ובאש ובמים/ובה תחזה קען מען אראפשלינגען ס'איז נישט עק וועלט, אבער אזוינס איז א עולה און מאכט מיר פערזענליך טשילס, און האקטס נישט אין קאפ אז ס'איז נישט קיין אישאו, נישט פאר די סיבה צאל איך 17 טאלער, נישט איך און נישט יעדער בר דעת וואס אפפרישעט גוטע מוזיק, און איך בין גאנץ שאקד ווייל דערווייל וואס איך געדענק האב איך נישט דערטאפט קיין פעטע שטיקער לקח פון לאופער וואס איך געדענק, ס'איז זיכער דא אבער אזא אפענע נישט
(זעלבע מיט דודי קאליש מיט עוד ישבו ווי איך האב עס שוין אויסגעקלאפט ביי ידידים סידי אשכול נישט דאס איז די שיינקייט און "חידוש" פון א "נייע ניגון" איימסארי)
I cannot teach anybody anything. I can only make them think
Socrates-


text:
יעצט איז: דאנערשטאג מאי 24, 2018 5:41 pm
יא יא האט געשריבן:סיי ווי זוי וויל איך פארשטיין פארוואס העלפן זיי נישט דעם אנדערען נייע יושב זשערסי סיטי וואס איז לכוארה די גרינסטע פאר איינעם פון וויליאמסבוג וואס האט משפחה אין ווילי אהין צו מופן אויסער דעם וואס איז מער אהער געשטעלט ווי די אנדערע צוויי פלעצער
מסודר האט געשריבן:די ביטערע מציאות פאטשט אין פנים, די דעוועלאפערס האט כוח און מאכט עס אלוועיס, און דאס איז די סיבה פארוואס די קהילה טוט אינדארסירן לעיקוואוד מיט בלומינבורג, טראץ וואס ביידע פון די ערטער זענען מסירת נפש ממש פאר א וויליאמסבורגער איינוואונער זיך א הין צוציען.
ווידיראום דזשערסי סיטי ווי די קאנדישאנס צו מופן איז כמעט נישט קיין עפארט,
דערווייל האבן זיי נאר "געזאגט" אז מען גייט מאכן און דערווייל איז שוין דער איצטיגער ציבור פיין קווארטירט אין מוסדות החינוך דערפאר איז דא אשטארקער מקום צו גיין פאראויס, כבין זיכער ווען דזשערסי סיטי וועט בעזר השם האלטן דא וועט דארט אויך זיין מוסדות סאטמאריא יא האט געשריבן:דעס איז דאך די קשיא פארוואס האט סאטמאר געמאכט מוסדות פאר בלומינבירג און פאר זשערסי סיטי נישט ?
נייעס האט געשריבן:10 טויזענט, פאר די אפיס פון עזר לישוב
נעקסטיים וועט עס לעיקוואד צאלן
זשערסיסיטי עסקן האט געשריבן:שטיצט איר דעם רעיון פון זשערזי סיטי? האלט איר אז איר אדער אייערע קינדער קענען עווענטועל הנאה האבן דערפון? ווייזט אייער הכרת הטוב און זייט אייך משתתף, נישט קיין חילוק ווי קליין אדער גרויס אייער נתינה איז.
ובנוסף לזה, אויב קענט איר זיין א עושה ומעשה, און בעטען\שערן\אימעילן 5-10-15 פון אייערע קרובים, אדער ידידים, קאנטאקטס, זאלן זיך אויך משתתף זיין. נאכאמאל נישט קיין חילוק וויפיל די נתינה איז.
ובשם ה' נעשה ונצליח
מיין מיינונג האט געשריבן:ר' נייעס, איר האט געטראכט א סעקונדע פארן שרייבן?
ווער איז יעצט ביים מצב פון האלב געווארן, לעיקוואוד אדער דזשערסי סיטי?
מיין מיינונג האט געשריבן:דיין יעצטיגע גילטעט נאר פאר לעיקוואוד, און דאן פרעגט זיך די קשיא אלס בלומינגבורג.
מיין מיינונג האט געשריבן:איך זע נישט פארוואס א רעכטדענקענדער מענטש זעט אין בלומינגבורג מקום צו וואוינען אבער אין דזשערסי סיטי נישט.
קען זיין אז די זעהסט נישט, אבער צא ובדוק ביים ציבור וועסטו זעהן די מציאות
דאס פארשטייט יעדער אז זיי גייען עפענען דארט א מוסד ווען די מקום וועט זיין מסודר (אויב איינער פון די ארטיגע איינוואוינער וועט זיי נאך וועלן קוקן אין פנים נאכן לאזן הענגען אין די התחלות קשות צייטן) פונקט ווי זיי האבן געטוען אין בית שמש, די קשיא איז אז אויב פארשטייט עטס אז מעלדן אז מען גייט עפענען א קהילה און מוסדות העלפט צו פארשנעלערן די באזעצונג דאן פארוואס טוט מען עס נישט מיט דזשערסי סיטי.
מארגען וועט עס סקולעני יישוב פאדערן
און איבער מארגען יאנקערס
און קומענדע וואך קאנעטיקוט וכו' וכו', קודם נעמט מען ביסלעך ווייז די וואס זענען די ערשטע אויף די שורה דערנאך וועט זיכער נאכפאלגען נאך.
נייעס האט געשריבן:@יא יא גייט נאך פרעגן פארוואס מען טוט נישט דאס זעלבע מיט א דריטע שטעטל
וויפיל קבלת פנים'ס קען מען דען מאכן , קודם זאלען די האלב געווארענע מצליח זיין וועט מען גיין דערנאך אויף א דריט פלאץ
באנוצער אין דעם פארום: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצער און איין גאסט


text:
עס איז נישט מעגלעך צו זאָגן אַז Google Analytics איז גאָר נוציק פֿאַר וועבזייטל אָונערז ווי עס גיט אינפֿאָרמאַציע און ינסייץ וועגן וואָס ס געשעעניש אויף דיין וועבזייַטל און וואָס טיפּ פון פאַרקער עס באקומט. Google Analytics אויך העלפט אָפּשאַצן די נומער פון היץ, אָפּשפּרונג טעמפּאָ, צי דער פאַרקער איז אָרגאַניק אָדער ינאָרגאַניק, ווי געזונט ווי וואָס איז די מערסט באַרימט און וויידלי וויוד בלעטער פון דיין פּלאַץ. עס איז זייער נעבעך אַז רעפערראַל ספּאַם האט אַטאַטשט גוגל אַנאַליטיקס אין די לעצטע חדשים, וואָס מיטל דיין מעלדעט וועט זיין ומפּינקטלעך און ווייניקער נוציק. רובֿ לעצטנס, אַ גרויס נומער פון ספּאַמינג URL ס זענען געפונען אַז צוציען מענטשן ס ופמערקזאַמקייַט צו דרייווינג פאַרקער.
דאָ, דזשאַק מיללער, די סעמאַלט עלטער קונה סאַקסעס מאַנאַגער, האט געגעבן קורץ פרטים וועגן ווי צו באַקומען באַפרייַען פון Google Analytics רעפעראַל ספּאַם.
ביסט איר ריפּאָרץ אַפעקטאַד?
פילע מענטשן זענען צעמישט וועגן ווי צו באַקומען פֿאַרשטיין וואָס ריפּאָרץ זענען אַפעקטאַד - bio musselin meterware. דער ערשטער זאַך אַז איר דאַרפֿן צו באַמערקן איז ווי פיל קוקן איר פּער טאָג. אויב איר זען אַ באַטייַטיק נומער פון קוקן ווי דער געוואוסט, דעמאָלט עס קען זיין אַ צייכן אַז ספּאַם אָדער כאַקערז האָבן שלאָגן דיין פּלאַץ. איר זאָל אַרייַנלאָגירן אין Google Analytics צו קאָנטראָלירן די פרטים פון דיין וועבזייַטל.
ווי צו פאַרמייַדן רעפעראַל ספּאַם?
עס איז אמת אַז Google Analytics פרוווט זייַן בעסטער צו קומען אַרויף די עקספּעקטיישאַנז פון וועבסייט אָונערז און וועבמאַסטערס. נאָך, עס זענען גיכער אַז עס וועט זיין שלאָגן דורך ריפעראַל ספּאַם. צו פאַרמייַדן דעם, איר זאָל ינסטאַלירן באַטייַטיק פּלוגינס און ווייכווארג, וואָס לאָזן איר באַקומען באַפרייַען פון שווינדל פאַרקער. אויב די כאַקערז זענען טריינג צו פּלאַצן דיין וסערנאַמעס און פּאַסווערדז, עס איז צייַט צו טוישן דיין לאָגין פרטים איידער עס איז אויך שפּעט און איר פאַרלירן רובֿ פון דיין אינפֿאָרמאַציע. רובֿ אָפט, די כאַקערז נוצן ספּעציעל טראַקינג ידס און קאָודז צו גאַנווענען דיין פּערזענלעך אינפֿאָרמאַציע. צו פאַרמייַדן זייער אנפאלן, איר זאָל מאַכן פילטערס אין אַ גרויס נומער און ינסטאַלירן באַטייַטיק ווייכווארג אַזוי אַז דיין טראַקינג שייַן טוט נישט באַקומען סטאָלען. עס איז ניט מעגלעך פֿאַר ווער עס יז צו באַזייַטיקן די Google Analytics ספּאַם דורך די גאנצע, אָבער איר קענען שאַפֿן סעגמאַנץ צו באַהאַלטן דיין פרטים און מאַכן עטלעכע פילטערס צו בלייַבן זיכער אויף די אינטערנעט.
רימוווינג ריפעראַל ספּאַם פון דיין היסטארישע דאַטן
עס איז די צייַט צו באַזייַטיקן רעפערראַל ספּאַם פון דיין היסטארישע דאַטן. פֿאַר דעם צוועק, איר זאָל שאַפֿן פאַרשידענע סעגמאַנץ פֿאַר פאַרשידענע בלעטער. און פון קורס, איר זאָל נישט פאַרגעסן צו צוריק אַרויף דיין טעקעס אַמאָל אַ וואָך. עס איז פארלאנגט צו טוישן אייער פּאַראָל צוויי מאָל אַ וואָך און געדענקען צו נוצן שטאַרק פּאַסווערדז אַזוי אַז די כאַקערז קענען נישט טרעפן זיי. קודם, איר האָבן צו פילטער די האָסטנאַמע שוועבעלעך און שאַפֿן יינציק דאָומיינז. דער ווייַטער שריט איז צו לייגן פילטערס צו ווי פילע בלעטער ווי מעגלעך.
ויסשליסן באקאנט באָץ
עס איז וויכטיק צו ויסשליסן באָץ ווי זיי קענען אָנשטעקן אייער פּלאַץ ין מינוט. עטלעכע פון די באָץ אַז Google Analytics ווייסט וועגן קענען זיין פילטערד און אַוועקגענומען לייכט. פֿאַר דעם, איר זאָל גיין צו אַדמין אָפּטיילונג און טוישן די סעטטינגס. אויב איר נאָכפאָלגן אַלע די סטעפּס, איר קענען האַלטן דיין וועבזייַטל פּראָטעקטעד פון Google Analytics רעפעראַל ספּאַם אין אַ גרויס מאָס.


text:
מאצוא באשא
מאַצוא מונעפֿוסאַ, באקאנט ווי מאַצוא באַשא, (יאפאניש: 松尾芭蕉; 1644 - 28סטן נאוועמבער 1694) איז געווען א יאפאנעזער דיכטער. ער איז באוואוסט ווי דער גרעסטער שאפער פון הייקו, א דיכטונג אין 5-7-5 טראפן. זיין משפחה נאעמן אין מאצוא, אבער לויטן יאפאנישן שטייגער רופט מען אים סתם באשא אן א משפחה נאמען. ער פלעגט זיך חתמענען "はせを". ער איז פון די גרעסטע שרייבער פון דער עדא תקופה.
באשא איז געבוירן געווארן אין איגאַ (היינט אין מיע פרעפעקטורע) אין א סאמוריי משפחה. נאך א סך יארן פון סאמוריי האט ער באשלאסן אז דיכטונג ציט אים מער.
אין 1675 האט ער זיך געצויגן קיין עדא , היינט טאקיא. אין 1680 איז ער אריבער קיין פֿוגאקאווא, נישט ווייט פון עדא. ער האט געפלאנצט דארטן א "באשא" (באנאן) בוים, און האט זיך גענומען דעם נאמען באשא.
ער איז געשטארבן אין 1694 אין אסאקא פון א קראנקייט.


text:
דער מענטש קוקט זיך אן ווי דער בחיר היצירה, דער אויסדערוועלטער פון אלע באשעפענישן, דער כול יכול וואס קען אלעס טון און דער באשעפעניש איז גארנישט קעגן אים.
כאפט זיך א מייזל אריין אין אפיס פון דאנלד טראמפ, בשעת ער פירט דורך זיינע ביליאן-דאלערדיגע געשעפטן. גיבט דאנלד א קוק און קלערט צו זיך 'ווייסט דען דער מייז וואו ער געפינט זיך? – באגרייפט ער דען א צענטל פון וואס איך טוה דא און וואס איך בין ווערד? – נארישער מייז'.
אבער ווער זאגט?
...
פליט זיך א פייגל אין די הויכע ספערן, קוקט זיך אום אויף די מענטשהייט און אויף אלע בהמות און חיות ארום, און קלערט צו זיך: נארישע מענטשן, נארישע בעלי-חיים, וואס ווייסן זיי דען, וואס קענען זיי דען טון? – אין די צייט וואס א מענטש שלעפט זיך אויף דער ערד און גייט א מייל אין א האלבע שעה, גיב איך א פלי דורך פון דא ביז דארט אין איין אויגן-בליק, אויסמיידנדיג אלע הייזער און בוימער וועלכע שטייען אין וועג. קען דען דער מענטש פליען? – קען ער דערגרייכן די הויכע ספערן? – דער מענטש איז באלעבאס און קען זיך באוועגן אויף דער וועלט, בלויז אויף דער פלאך פון דער ערד, דעקעגן מיר פייגעלעך האבן דעם גאנצן ברייט, לענג און הויך פון די וועלט, וואס דאס איז פילפאכיג מער פון דער מענטשליכער טערעטאריע. דער מענטש קען זיך קוים ריקן און באוועגן און עס נעמט אים זייער לאנג, דעקעגן דער פייגל קען א פלי געבן, א שפרינג טון און ער איז וואו אימער, ער קען זיך באוועגן אויף אלע זייטן און אנקומען וואו ער וויל, אנדערש פון דער אומבאוועגליכער מענטש און חיה.
דער פייגל פליט איבער וואסער, דורך וועלדער און פעלדער, אזעלכע פלעצער וואו דער מענטש האט קיין צוטריט נישט, און זיכער נישט דער בהמה און בעל-חי, ער ריעט זיך אפ אויף די הויכע בוימער, דארט וואו דער מענטש קומט נישט צו, און מאכט דארט זיינע נעסטן.
דער מענטש קען פאנגען דעם פייגל? – לאו-דוקא, בלויז א געניטע פאנגער קען דאס טון, און דאס מאכט זיך נישט שטענדיג. אבער פון די אנדערע זייט איז דער מענטש פונקט אין דער זעלבער סכנה פון אנדערע בעלי-חיים און חיות.
דער פייגל פליט אזוי אין די הויכע ספערן, און באמערקט מיטאמאל אן עראפלאן, וועלכער פירט מענטשן פון איין מדינה צום צווייטן מדינה. אוי לאכט דער פייגל: דער נארישער מענטש, כדאי ער זאל קענען פליען, מוז ער בויען א גאנצן אפאראט וואס זאל אריינעמען פיל מענטשן אין זיך, א גאנצער מאשין וואס פליט קוים בדרך לא דרך, ביז ער קומט אן וואו ער מוז, און אויך נישט ממש, פון דארט דארף זיך דער מענטש ווייטער באזארגן מיט דער המשך פון זיין וועג – בקיצור, אן אינוואלידישער אביעקט.
ווייסט דען דער מענטש וואס עס מיינט ארומצופליען א וועלט פרייערהייט? – באגרייפט ער דען דעם טערעטאריע פון דעם פייגל וועלכער קען פליען אויף אלע ריכטונגען פון די וועלט, זיך אפריענדיג אויף יעדן שטיינדל, אויף יעדן בוים און יעדער אביעקט, אפגעזען צי עס איז הויך אדער נידריג, נאנט אדער ווייט? – באגרייפט ער דען דעם פאקט אז ער איז פיל מער פרייער ווי דער איינגעצוימטער מענטש, וועלכער מוז נוצן פארשידענע אייגן געמאכטע מאשינען זיך צו קענען באוועגן, וכולי האי ואולי קען ער אויך נאכנישט טון אלעס וואס ער וויל? – פארשטייט ער דען דערצו?
דער פייגל שפירט זיך ווי דער בחיר הבריאה, דער אויסדערוועלטער פון דאס באשאף, בלויז ער האט די פריווילעגיע פון זיך באוועגן פרייערהייט אויף די "גאנצע" וועלט, און נישט בלויז אויף דער פלאך פון דער ערד. בלויז ער האט די מעגליכקייט זיך צו באוועגן גרינג און שנעל, און נישט "שווער און שטייט" אזוי ווי דער אינוואלידער מענטש. ער באוועגט זיך שנעל אן א ראד-שטיל און אן א מאשין און אוטו וואס זאל אים פירן בלויז אויף די גאסן וואס עס איז אים ערלויבט, און טוט דאס פיל שנעלער פון דער מענטש, אויף אלע ריכטוינגען פון דער בריאה.
ער איז דער אויסדערוועלטער פון דער בריאה.
פארשטייט דען דער מענטש אז ער קען אויפציען דורות אן די אלע אפקומענישן פון דאס מענטשהייט, אויף פיל א גרעסערן פארנעם און פיל געזונטער ווי דער מענטש? – פארשטייט דען דער מענטש וואס דער פייגל קען אלס?
נארישער מענטש!
...
שווימט זיך א פיש אין וואסער, אין דער טיפענישן און אויף דער אויבערפלאך. ער קומט ארויף אויף א וויילע צו שעפן לופט און דאן באמערקט ער עטליכע מענטשן שטייען ביים ברעג פון וואסער און באטראכטן אים מיט אינטערעסע.
'נארישער מענטש' קלערט זיך דער פיש. דער מענטש – פונקט ווי אנדערע בעלי חיים - איז נעבעך באגרעניצט, ער קען אין וואסער נישט אריין, ער מוז בלייבן בלויז אויף די יבשה. וואס? – דער פיש קען בלויז גיין אין וואסער און קען זיך נישט באוועגן אויף די יבשה? – כא כא כא טראכט זיך דער פיש – די וואסער איז דאך פיל גרעסער אין שטח פון די יבשה, מיר האבן א פיל גרעסערע טערעטאריע אויף דער וועלט ווי דאס מענטשהייט, ווער רעדט נאך אז מיר קענען שווימען אויף אלע ריכטונגען טיף אינעם וואסער, דאס מענטשליכע טערעטאריע אויף די יבשה איז בלויז א משל צו וואס דער פיש פארמאגט אינעם וואסער, און דארט קען דער מענטש נישט אריינגיין.
דארט אינעם וואסער, לעבט דער פיש א לעבן, ער האט אלע זיינע געברויכן וואס ער דארף נאר און עס פעלט אים גארנישט. א רגע, ער איז אין סכנה פון מענטשן וואס זוכן אים צו כאפן? – די מענטשן זענען פונקט אזוי אין סכנה פון די שארקס און גרויסע פיש וואס קענען כאפן די מענטשן, ווער רעדט נאך אז זיי זענען אין סכנה אויך פון אנדערע באשעפענישן און בעלי-חיים...
בקיצור, דער פיש איז דער בחיר היצירה, ער פארמאגט דאס וואס קיין איין בעל חי פארמאגט נישט, די גרעסטע טערעטאריע, די מערסטע קאלירפול און עס פעלט אים גארנישט אויף דער וועלט.
ווייסט דען דער מענטש וואס עס פעלט אים? – באגרייפט ער דעם עשירות פון דעם פיש? – ווייסט ער וואספארא שיינע פאנארמע איז איז אויסגעפארעמט אונטער דעם ים, דארט וואו דער מענטש האט קיין צוטריט נישט? – ווייסט ער פון וואס מיר פיש געניסן? שפירט ער דעם געשמאקן טעם און נעימות וואס דער פיש פארמאגט? – נארישער מענטש!
דער מענטש אז ער וויל באזוכן דעם וואסער, ברויך ער צו מאכן אן אייגן-געמאכטער שיף, אין וועלכן ער שווימט, אדער מוז ער זיך לערנען צו טויכן אונטערן וואסער און אויך דארט קען ער זיך נישט אויפהאלטן אויף צו לאנג. דער מענטש איז באגרעניצט צו זיין טערעטאריע, די יבשה, וואו בלויז דארט קען ער עקזיסטירן.
נארישער מענטש!
...
לויפט א בער ארום אין וואלד, ביים גרעניץ צווישן די יונייטעט-סטעיטס אין קאנאדא. ער באמערקט ווי אזוי די בעאמטע שטעלן אפ אטאמילן, בעטן פאספארטן און זוכן אונטער דעם מענטש איידער אים דורכלאזן די גרעניצן.
שטייט די בער און לאכט זיך אזוי אונטער: וואס זענען די נארישע גרעניצן וואס דער מענטש מאכט זיך? – ער קען דורכגיין דעם גרעניץ אומגעשטערטערהייט, און נישט נאר ער נאר יעדער בעל-חי אויסער דער מענטש.
דער מענטש בויט בנינים און מאכט זיך אפ געזעצן מיט גרעניצן, אבער וועמען גייט עס אן? – די פייגל פליען ווייטער דורך די גרעניצן, די קעץ און בערן גייען און קומען אומגעשטערט און אפילו די פיש אין וואסער שווימען דורך גרעניצן. האבן די מענטשן מחליט געווען! – ווער האט זיי דען געפרעגט?
יא, אויך דער לייב האט גרעניצן. די לייבן לעבן אין גרופעס, בשעת יעדע גרופע פארמאגט זייער אייגענע טערעטאריע, וואו אן אנדערע לייב טאר נישט אריינקומען אהין. דער לייב איז מחליט זיין טערעטאריע, אבער רעכנט זיך דער מענטש דערמיט? – פונקט ווי דער לייב רעכנט זיך נישט מיט די מענטשליכע גרעניצן, רעכנט זיך נישט דער מענטש מיט דער לייבליכע גרעניצן. א טערעטאריע פון א גרופע לייבן קען זיך געפינען ביים גרעניץ, בשעת א האלבע טערעטאריע געפינט זיך אין דעם מענטשליכן לאנד און דער אנדערער געפינט זיך ביים אנדערן רעגירונג, אבער וועמען גייט עס אן? – פונקט ווי דער מענטש קען טעאטאריש אריבערשפאצירן דעם לייבליכן גרעניץ, קען דער לייב אריבערשפאצירן דעם מענטשליכער גרעניץ.
קוקט זיך דער בער צו, צום מענטשליכן לעבן און לאכט זיך אין הארץ. דער מענטש קען זיך קוים באוועגן, ער קען נישט וואוינען אליין, צוליב מורא פון די חיות; ער איז אומבאשיצט פון קעלט און היץ און מוז זיך מאכן קליידונג זיך צו שיצן; ער קען נישט וואוינען און שלאפן אין גאס און מוז זיך בויען גאנצע הייזער, צו קענען דארט אריינגיין. דער מענטש ארבעט שווער פאר זיין עקזיסטענץ, און מיט דעם אלעמען איז ער נישט פולשטענדיג באשיצט פון חיות.
ווידעראום דער בער? – ער קען לעבן אין וואלד, ער דארף נישט קיין קליידונג, קיין הויז, ער לעבט א לעבן, בשעת אלע ציטערן פון אים. איי, אנדערע חיות קענען אים פאנגען? – יא, פונקט ווי מען קען פאנגען דער מענטש און פונקט ווי דער בער קען פאנגען אנדערע באשעפענישן. אזוי גייט דער וועלט.
איז וואס איז דער מענטש ווערד?
ער, דוקא דער בער, ער איז דער בחיר הבריאה, ווער עס מאכט א לעבן אויף דער וועלט, לויפט ארום און זיין פחד ליגט אויף אלע אנדערע באשעפענישן, בשעת יעדער ציטערט פון אים אימת מוות.
נארישער מענטש!
...
קריכט זיך דער מורישקע אונטער די ערד, און קלערט צו זיך: איי וואס פארשטייט דער מענטש? – קען ער קריכן אונטער די ערד? – האט ער וואו צו באהאלטן זיינע עסן? – דער מענטש מוז בויען הייזער דארט צו וואוינען און אריינלייגן עסן. מיר פארמאגן די טערעטאריע אונטער די ערד, מיר זענען ווארעם און באשיצט.
וואס פארשטייט דער מענטש?
...
מענטשן פארמאגן א גרויסער מוח, א ברייטער פארשטאנד, מער פון רוב בעלי חיים. דער מענטש האט באוויזן גדולות ונצורות אין די לעצטע זעקס-טויזנט יאר, אז ער האט זיך אנטוויקלט און געווארן פארגעשריטן, האבנדיג די מעגליכקייט צו פראדוצירן זאכן וואס אנדערע בעלי-חיים פארשטייען נישט דערצו.
אנדערע בעלי-חיים וועלן מעגליך נישט פארשטיין צו די פארשטאנד און מעלה פון מענטשן, אבער מענטשן זעלבסט קוקן זיך אן געלונגענער און פארשטייען אז זיי פארמאגן א גרעסערע סארט תבונה פון אנדערע בעלי-חיים, און דערפאר זענען זיי דער בחיר הבריאה און אויסגעקליבענער פון אלע באשעפענישן.
אבער זענען מענטשן טאקע די קלוגסטע?
פאראן בעלי-חיים וואס פארמאגן א גרעסערע מוח פון דער מענטש, א שטייגער ווי די דאלפינען און אנדערע. זיי פארמאגן אבער פארשידענע באגרעניצונגען, ווי דער פאקט אז זיי האבן נישט דעם כח הדיבור וועלכער העלפט דעם מענטשן זיך צו אנטוויקלען און פארשטיין זאכן מער פון אנדערע, זיי פארמאגן אויך נישט דעם געבוי פון דער מענטש וואס העלפט אים מער זיך צו אנטוויקלען.
אבער אפשר זייענדיג קלוגער פון דער מענטש, פארשטייען זיי זאכן פיל טיפער און ברייטער און זעען זאכן פיל אנדערש?
פונקט ווי דער מענטש פארשטייט, אז בעצם איז ער דער בחיר הבריאה, נאר אנדערע בעלי-חיים וועלן דאס מעגליך נישט אנערקענען, צוליב זייער קליינער פארשטאנד. אפשר פארשטייט דער דאלפין צי דער עלעפאנט אז דער מענטש האט נישט דעם טיפן פארשטאנד אזוי ווי זיי, צו פארשטיין אז זיי באגרייפן נישט אלעס און עס זענען פאראן אנדערע בריאים וועלכע שטייגן זיי איבער?
...
א קליינער קריכנדיגער מארישקע, קען נישט זען דעם גאנצן מענטש צוליב זיין קליינקייט. ער פארשטייט נישט דערצו און איז בכלל נישט משיג דעם מענטש, צוליב די גרויסקייט פון דער מענטש. ער זעט אים נישט און איז אים זיכער נישט משיג.
אפשר איז פאראן עפעס אויף דער וועלט וואס דער מענטש פארזעט, וואס איז פיל גרעסער און גייסטישער פון דער מענטש, וואס דער מענטש קען איר ניטאמאל משיג זיין, און דער 'עפעס' דרייעט מיט דער מענטש לויט זיין ווילן, אן דעם וואס דער מענטש זאל שפירן און משיג זיין אז זי טוט עס?
ווען דער מענטש זאל ווען פאנגען עטליכע מארישקעס אין א שטייג אנגעפילט מיט זאמד, וועט דער מארישקע ווייטער טון איר'ס, אן דעם וואס זי זאל שפירן אז זי איז בכלל געפאנגען, אדער אבוויאזירט דורך דער מענטש.
אפשר איז פאראן עפעס העכערס פון דער מענטש, וואס דער מענטש שפירט בכלל נישט און ווייסט נישט אז זי עקזיסטירט בכלל? – אפשר זענען דאס אנדערע בעלי-חיים יא משיג? – ווער זאגט אז דו ווייסט בכלל אלעס?
...
שפאצירט זיך דער באלעבאס אויפן גאס, מיט זיין שיינעם אנצונג און געביגלטן העמד. ער שפירט ווי ער פירט די גאנצע וועלט, ווער קען זיך דען מיט אים פארגלייכן? – ער איז ווערד עטליכע מיליאנען קעש! – ער לעבט אין גאלד און זילבער און עס פעלט אים גארנישט.
קומט ער אריין אין בית-המדרש און זעט א גרופע חניואקישע יונגעלייט טרינקען קאווע און שטייען איבער א קדושת-לוי אין די קדושות פון חנוכה.
'עה, וואס פארשטייען די כאסידאקעס' טראכט דער עושר צו זיך... ווייסן זיי דען וואספארא געשעפטן ער פירט דורך? – באגרייפן זיי דען דערצו? – נארישע מענטשן וואס האלטן נישט ביים ארבעטן, קומען זיי אין שוהל און מאכן זיך נאריש מיט מדריגות און הפלגות.
וואס פארשטייען זיי?
...
זיצן אידן עובדי-השם און דערהויבענע חסידים ארום א גלעזל וואדקע, מען שמועסט דורך ענינים העומדים ברומו של עולם, דורכשמועסנדיג דעם יום-הצלה פונעם בעל-התניא. אט האט מען געענדיגט דאווענען ווי חסידי קדמאה, מיטן גאנצן קאך און ברען, אוי איז דאס געווען געשמאק. אצינד שמועסט מען איבער א גלעזל וואדקע.
פלוצלינג עפנט זיך אויף דער טיר, און א ראבערנער באלעבאס און עושר שפאצירט אריין מיט זיין גראבן אנגעפאשעטן בויך פון דעם ברייטן פרישטאג וואס ער האט נאר וואס געגעסן.
"עה, וואס פארשטייט דען דער פויער" רופט זיך איינער אן, ווייסט ער דען וואס נשמת מיינט? (ווי אזוי זאגט נאר שמואל פרימו? – שפירט ער דען א טעם אין א נשמת, אין א ידיד-נפש ביי שלש-סעודות?), ווייסט ער דען ווי אזוי חסידי'שע אידן דאווענען אהבה רבה? – פארשטייט ער דען דעם געשמאק דערפון? – וואס איז ער דען ווערד?
דער חסידי'שער איד קוקט אויף דעם עושר, ממש ווי אויף א בהמה (בלי גוזמא, צומאל שפירן זיי ממש אזוי...)
...
זיצט דער סייענטיסט איבערגעבויגן אויף פארשידענע שטודיעס, און מוטשעט זיך אויסצוגעפינען געוויסע לעהרעס, מאטערנדיג זיין קאפ צוצוקומען צו א מסקנא. דער סייענטיסט איז עוסק אין דברים העומדים ברומו של עולם, ער איז גאר דער וואס האלט אונטער די גאנצע בריאה, און אן אים וועט דאס מענטשהייט זיך נישט קענען מתקדם זיין.
פלוצלינג קוקט ער ארויס פון פענסטער און באמערקט דעם ארבעטער וואס ארבעט פאר ברויט מיט הויזן.
'עה, נארישער ארבעטער', טראכט דער סייענטיסט צו זיך, וואס פארשטייט ער צו די ברייטער וועלט... וואס באגרייפט ער בכלל.
ויהי כל הארץ שפה אחת ודברים אחדים: ויאמר יי הן עם אחד ושפה אחד לכלם... הבה נרדה ונבלה שם אפתם אשר לא ישמעו איש שפת רעהו: על כן קרא שמה בבל, כי שם בלל יי שפת כל הארץ ומשם הפיצם יי על פני כל הארץ:
דור הפלגה במלוא הדרה
...
שטייען חסידים אין בית-המדרש, עס הערשט א חרדת-אלקים, מען דאוונט יעצט פארן בורא-עולם, אלע שטייען ערנסט און קיינער רעדט נישט קיין ווארט. שטייט פון אונטן אויף מערב-זייט א פויער, א יונגערמאן א לץ, און הויבט אן צו רעדן צו זיינע חברים אויפן קול.
"נו שא, דו שייגעץ איינער, וגוערין בו, ארויס פון בית-המדרש, רעד נישט ביים דאווענען, דו מאכסט קאלט דעם גאנצן ציבור".
שטייט דער באלעבאס פונדערזייט און קען נישט פארשטיין: על מה יצא הקצף הזה? – דער משוגע'נער פרומאק האט זיך צושריגן פאר נאו גוד ריזן, מסתמא בלויז דערפאר וואס ער וויל זיך אהערשטעלן אלס פרומער נשמה וואס קושט דעם באשעפער ביים בארד.
משוגע'נער וואס ער איז! - האט ער גערעדט, איז וואס?
אבער ער מאכט דאך קאלט דעם גאנצן יוגנט, דעם גאנצן בית-המדרש.
סתם א משוגע'נער!
...
קומט דער בעל-בתיש'ער איד אריין אין מקוה, טוט זיך אויס מסודר אין זיין וואונקל, גייט אין שואער, וואשט זיך גוט אפ און דאן שפאצירט ער אראפ אין בור.
אזוי גייענדיג אריין אין בור, באמערקט ער ווי א חניאקישער יונגערמאן קומט צו לויפן מיט די טריקענע צופלויגענע פיאות, וואס זענען נישט געקעמפט געווארן זינט פאראיאר פסח, מיט אראפגעלאזטע אויגן נעמט ער זיך לויפן מיט איין אטעם אראפ די טרעפ פון די מקוה און הויבט אן ספלעשן ארום און ארום...
"ר' איד, וואספארא חוצפה האט איר אריינצוגיין אין מקוה אן גיין אין שואער פון פריער? – איר זענט דאך עובר אויף בל-תשקצו".
שטייט דער חסידי'ש אידל און קען נישט פארשטיין: מ'קען מיינען די גרויסע עבירה וואס ער האט שוין געטאן... די מקוה איז סייווי שמוציג, וועמען גייט עס בכלל אן?
משוגע'נער וואס ער איז, ער פוצט זיך און שמירט זיך און וויל אז דער גאנצער וועלט זאל זיך צושטעלן צו אים.
אבער געוואלד! – ער פארעקלט דאך מענטשן, ער פוצט זיך נישט די ציין, ער שטינקט אוועק און רעכנט זיך נישט מיט אנדערע מענטשן.
עה, סתם א מפונק!


text:
ליכט (לעמפל)
א ליכט איז א מיטל צו שאפן ליכטיקייט. פאר דער ערפינדונג פון עלעקטריע איז א ליכט געווען כמעט דער איינציגער וועג צו זען ביינאכט. א ליכט דארף האבן ברענשטאף וואס קען זיין פליסיג אדער וואקס און א קנויט. ווען מען צינדט אן דעם קנויט ציט ער דעם ברענשטאף און ברענט.
יידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביי יידן צינדט מען ליכט:
אין דעם בית המקדש פלעג מען צינדן יעדן טאג די מנורה מיט איילבירטן אויל.
וואקסענע ליכט איז שוין אן אור אלטער מנהג צו צינדן ביי אידישע צערעמאניעס, צ.ב.ש. הבדלות ביי א חתונה, הבדלות מוצאי שבת קודש, יארצייט ליכט, און אפילו סתם א שבת בעפאר עס איז ארויסגעקומען די פאראפין וואס דעמאלטס איז דאס געווען דער איינציגער באנוצבארער כשר'ע ליכט וואס איז געווען אין עקזיסטענץ.


text:
קען אייער רעביצן אייער ניק?
אחראי: אחראי
קען אייער רעביצן אייער ניק?
איך בעט א יעדעם איינעם צו וואוטען און מען דארף נישט אריין שרייבן וואס מען האט געוואוט.
אויב האט איינער מער ווי איין ניק, (וואס איך פארשטיי נאכנישט צו וואס עס פעלט אויס צו האבן) זאל מען וואוטען מיט א יעדע ניק עקסטער.
- מעסטערמיינד
- שר האלף
- תגובות: 1515
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יוני 25, 2006 5:35 pm
- יגרסהדותא
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 3681
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 03, 2006 10:14 am
- לאקאציע: קאר וואש
מיין רביצין ווייסט אז איך קען ארויפגיין אויפן אינטערנעט
זי ווייסט אז איך פארמאג J-NET
אבער זי ווייסט נישט וואס א סייט ווי "הייד-פארק" אדער קרעטשמע מיינט, דערפאר איז שווער מסביר צו זיין וואס א ניק איז.
אבער זי ווייסט פון דעם אז מענטשן קענען זיך שרייבן, און פון וואו איך האב אסאך מאל שנעלע נייעס. (שנעל מיינט שנעלער ווי "קול מבשר"..)
- קהל'ס נאר
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 273
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יולי 06, 2006 11:38 am
- לאקאציע: זיצענדיג אויפן טרעפ
- יענטאאש
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 725
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יוני 25, 2006 3:12 am
- לאקאציע: http://twitter.com/yentash
- פארבינד זיך:
העט זי דא געווען, וואלט זי נישט צוגעלאטזט אזא שמיץ, דער פרוכת איז שוין באגאטסען מיט שמאחלץ העררינג זינט שושן פורים און דער הענג טשילאר האט דריי אויסגעברענטע באלב'ס זייט די פייט בעפאטר זימער. און בעסער נישט צו רעדען וויאזוי דער פאטליש קוקט אויס.
אבער איך וועל אויך נישט מודה זיין וועלעכע עס איז געשען פריער
oh no i am just kiding איך מיין צי זאגען נאך אזויפיל יארען וואס זי ריפט מיך שוין נישט ביים נאמען זי ריפט מיך טאטי זעהט אויס וואו זי האט שוין פארגעסען מיין נאמען
ווייסטי וואס אז די ווילסט וויסען דעם אמת א סך מאל פיל איך אז איך ברויך זיך לאזען הערען ממילא שרייב איך זאכען אן דעם וואס עס זאל אויספעלען צי שרייבען און צי מאל האב איך חרטה אבער איך לאך זיך אויס ווייל קיינער (פארשטייט זיך יעדע כלל האט א חוץ און אויך דא איז דא א גרויסע עולם וואס ווייסט יא אבער אכ"ז)ווייסט סיי וואו נישט ווער איך בין און ווען איך האב געשריבען אז זי געדענקט ניט מיין נאמען האב איך געמיינט אז עס איז פאני אויב איז עס נישט דאן זייט מיר מוחל
- Jewboy
- מלך הייד פארק
- תגובות: 418
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יוני 26, 2006 5:30 am
- לאקאציע: אונטער דער ערד
- פארבינד זיך:
- מאשקע
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 12550
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך נובעמבער 15, 2006 2:40 am
- לאקאציע: אין די חיפוש
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 6 געסט


text:
טראנסניסטריע
טראַנסניסטריע, טראַנס-נעסטער אָדער בײַ-דנעסטריע איז א געגנט אין מאלדאווע וואס האט אויסגערופן אומאפהענגיקייט אין 1990.
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
נאָך דער ערשטער וועלט מלחמה איז טראנסניסטריע געווען א טייל פון דער אוקריינישער סאוועטער רעפובליק. ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, האט דייטשלאנד געשאנקען דעם געגנט פאר רומעניע, אלס דאנקבארקייט פאר רומעניעס אנשליסן זיך, אינעם קאמף קעגן רוסלאנד.
ביים חורבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאר דער מלחמה האבן געוואוינט אינעם געגנט, אריבער א פערטל מיליאן יידן, און צענדליקע טויזנטער זענען אומגעקומען, דורך די איינזעצגרופעס און די ווערמאכט. ביז פרילינג 1943 זענען מער פון העלפט אומגעקומען, דורך נאציס און אוקראינישע קאלאבארירער.
דער רומענישער דיקטאטאר, יאן אנטאנעסקא, האט פארטריבן 150,000 יידן פון מאָלדאָווע, בעסאַראַביע און בוקאווינע, קיין טראנסניסטריע, וואו די יידן זענען קאנצעטרירט געווארן אין געטאס און ארבעטס לאגערן, 90,000 יידן זענען געשטארבן פון הונגער, קעלט, און קרענק, דערנאך איז הילף פון יידישע ארגאניזאציעס אין רומעניע, אנגעקומען צו די יידן, און האבן אסאך געהאלפן צו די לעבנס געבליבענע.
דרויסנדיגע לינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- בצלאל פֿיקסלער, דאס אידישע ווארט, חשון-כסלו תשנ"ט, ביי HebrewBooks


text:
די רעפערענדומס אין די צוויי ראיאנען זענען אויסגעהאלטן לויט'ן געזעץ, און די צענטראלע איטאליענער רעגירונג האט עס פולקאם באשטעטיגט און אויטאריזירט – וואס דערמיט איז עס אנדערש ווי דער קאטאלאניע ראיאן אין שפאניע וועלכע האט אפגעהאלטן אן אומלעגאלן רעפערענדום – אבער די רעזולטאטן וועלן זיין נישט-בינדענד, דאס הייסט אז אויב א מערהייט בירגער שטימען צו ווערן זעלבסטשטענדיג, וועט דאס נישט מיינען אז מ'מוז דאס טאקע דורכפירן, נאר ס'איז פשוט אז די רעגירונגען אין די ראיאנען וועלן האבן א שטערקערן מאנדאט צו פארלאנגען פארשידענע זאכן פון דער צענטראלער איטאליענער רעגירונג.
איטאליענער ראיאנען ווילן זעלבסטשטענדיגקייט
די רעפערענדומס אין די צוויי ראיאנען זענען אויסגעהאלטן לויט'ן געזעץ, און די צענטראלע איטאליענער רעגירונג האט עס פולקאם באשטעטיגט און אויטאריזירט – וואס דערמיט איז עס אנדערש ווי דער קאטאלאניע ראיאן אין שפאניע וועלכע האט אפגעהאלטן אן אומלעגאלן רעפערענדום – אבער די רעזולטאטן וועלן זיין נישט-בינדענד, דאס הייסט אז אויב א מערהייט בירגער שטימען צו ווערן זעלבסטשטענדיג, וועט דאס נישט מיינען אז מ'מוז דאס טאקע דורכפירן, נאר ס'איז פשוט אז די רעגירונגען אין די ראיאנען וועלן האבן א שטערקערן מאנדאט צו פארלאנגען פארשידענע זאכן פון דער צענטראלער איטאליענער רעגירונג.


text:
אייראפע אנטיסעמעטיזם מוסלעמענער פון דער יוד פראנקרייך ראסיזם רעליגיע אידישע פרוי אטאקירט אין פראנקרייך
טולוז – א אידישע פרוי און איר קינד זענען אטאקירט געווארן אין פראנקרייך. די אטאקע האט פאסירט אין א סופערמארקעט אין קארקאסאן, נעבן טולוז, וואו א פרוי, באדעקט מיט מוסולמענער קליידונג, און צוויי אנדערע וועלכע זענען געווען אינאיינעם מיט איר, זענען איבערגעפאלן די אידישע פרוי און איר קינד, זיי אנגעשריגן און אטאקירט. לויט ווי די אידישע פרוי האט שפעטער דערציילט, האט די מוסולמענער פרוי דירעקט ווילד אריינגעקראכט מיט'ן איינקויף-וועגעלע אין די אידישע פרוי און איר זוהן, און דערנאך זענען די דריי פיזיש איבערגעפאלן די אידישע פרוי און איר זוהן, שלאגנדיג זיי אין פנים מיט שטארקע פעטש. די אידישע פרוי האט אלארמירט די פאליציי, אבער די אטאקירער זענען שוין נישט געווען אויפ'ן ארט. די פרוי זאגט אז ס'איז איר געווען קלאר אז זיי האבן איר געצילט צוליב איר אידישקייט, וויבאלד זי און איר זוהן זענען געגאנגען מיט קליידונג אז מען זיי געקענט גלייך אידענטיפיצירן אלס אידן.
ווי איז דאס געשעהן? זעה 11000 Carcassonne, France אויף גוגל מעפס
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text: צוריק אין 1998 די געסט, אַ פאַבריקאַנט פון וידאו גאַמעס, האט דערלאנגט אונדז מיט אַ יינציק סאַניק שפּיל, וואָס טייקעף געווארן אַ באַליבט דורך פילע. סאָניק גאַמעס זענען אַזוי פאַסאַנייטיד און קאַפּטשערד דער גייסט פון זייַן ספּעציעל דיינאַמיזאַם פון די פּלאַנעווען, וואָס פארביי דער ערשטער שטאַפּל, אַוועק פון די שפּיל, עס איז פשוט אוממעגלעך. ויסגעצייכנט גראַפיקאַל פאַרטרעטונג פון סאַניק גאַמעס בראָדקאַסט אין לעבעדיק און רייַך קאָליר שיידז. פייַן מוזיק, טשיקאַווע פּלאַנעווען, און רובֿ ימפּאָרטאַנטלי די פּראָוטאַגאַנאַסט, סאָניק די העדגעהאָג, וואָס איז אַלע אַזוי ליב געהאט. די גאנצע פּלאַנעווען פון די שפּיל ריוואַלווז אַרום די שמאַראַגד, מיט אַ שטאַרק ענערגיע קראַפט אַז איז צו באַשיצן די בראַווע סאָניק מיט זיין פריינט פון דעם בייז עגגמאַן, ווער וויל צו נעמען איבער שמאַראַגד אין די אַליינ - געדינט נוצן. עס זאָל באַשרייַבן די הויפּט כאַראַקטער אַ קליין ביסל, ווייַל עס איז פול אַנטעראַזש און מוט. העל בלוי שטעכלער מיט גרין אויגן אין די שפּיל אויס אין רויט גומעשיך. זיין האָר פּונקט רירנדיק, און זיין יינציק פיייקייַט צו נאַוויגירן מיט באַזונדער גיכקייַט, סאָניק קענען שטענדיק קאָנטראָלירן די סיטואַציע און זיין אַ עמעס געווינער פֿאַר די רעכט גרונט. פון קורס, סאָניק גאַמעס אָנליין פֿרייַ קידס קענען אָפּשאַצן. ביידע גערלז און יינגלעך זענען גליקלעך צו קאַטער דעם שפּיל צו שפּילן עס אויף אונדזער פּלאַץ. שפּיל סאָניק איז זייער טשיקאַווע. עס זאָל זיין אנגעוויזן אַז אַלע פון די שפּיל איז צו בויען אויף די ברייקדאַון פון די לעוועלס אַז דאַרפֿן צו באַקומען סאָניק צו ראַטעווען די עמערראַלדז. אזוי אין זיין אַדווענטשערז, ער קענען אַריבערפירן דורך די סיניק און קלייַבן קאָינס, באָנוס, ברענגען זיין כעזשבן. סאָניק די העדגעהאָג האט אַ יינציק געלעגנהייט צו אַנטוויקלען זייער גיכקייַט, אַזוי עס איז סטאַרטינג זייַן פאָרשלאָג, קענען אַריבערגיין די מדרגה פון אייער ברירה מיט אַ באַזונדער אַקסעלעריישאַן. צי ניט פאַרגעסן אַז די אַקסעלעריישאַן איז ניט שטענדיק קענען צו הילף די פּראָוטאַגאַנאַסט. מאל פּראָבלעמס שטיי פֿאַר אים, די דורכפאָר פון וואָס ריקווייערז איר צו עטלעכע ינדזשאַנואַטי און פּערסאַוויראַנס, אָבער, פון קורס, דערפאַרונג. אויף אונדזער וועבזייַטל איר קענען אויך שפּילן גאַמעס, סאָניק 2, דערמיט ווייַטער דייווערסאַפיי דיין פרייַע צייַט. באַמערקונג אַז אין די שפּיל סאָניק הילף פון זיין בעסטער פריינט. סאָניק איז זייער גרינג צו מאַכן פריינט, ווייַל עס האט אַ אָנגענעם און פרייַנדלעך כאַראַקטער, און זיין ומדערשראָקן איז פשוט אַמייזינג. סאָניק איז די אָפּשיידנדיק קוואַליטעט פון זיין פֿרייַהייט-לאַווינג און לאָנגינג פֿאַר נייַ אַדווענטשערז און לעבעדיק. דעריבער, טראַוואַלינג מיט אים, איר וועט שטענדיק זיין אין שפּאַנונג פון דער שפּיל און נייַ ימאָושאַנז. אין גאַמעס פון סאָניק די הויפּט העלד האט עטלעכע לעבן. אויב איר פּלוצעם געקענט ניט קאָפּע מיט דעם גייט פארביי מדרגה, און איר וועט האָבן אַ יינציק געלעגנהייט צו פאָרן, אָבער איר נעמען די לעבן פון סאָניק. עס אַזוי כאַפּאַנז אַז אין די שפּיל סאָניק העלפט זיין בעסטער פרייַנד עטשידנאַ. עס זאָל זיין אנגעוויזן אַז דערנאָך, אויף דער באזע פון די סטאָריליין פון סאָניק שטעכלער קאַמיקס האָבן געווען פריי, וואָס ערלויבט צו שייַעך-דערפאַרונג אַלע די אַדווענטשערז און פאַסאַנייטינג געשיכטע. אויב איר זענט אַ אמת פאָכער פון די ליכטיק און וויינדינג סאָניק שטעכלער, אַ גאַנץ לויפן קיין אַפּלאַקיישאַן מיט די שפּיל און גיין אין זוכן פון עמערראַלדז און אַ פאַרשיידנקייַט פון באָנוס קאָינס.


text:
איז אזוי. וויבאלד הקב"ה איז יודע הנסתרות, מה שהיה ומה שיהיה, האט ער געזעהן אז שמאטע וועט היינט נתכבד-מכובדים ווערן מיט'ן פירן אפאר כלים אין מקוה אריין, און עס וועט צוויי מאל אריינגעשליידערט ווערן זיינע פכים קטנים און ער וועט דארפן ארבייטען עקסטערע 5 מינוט עס ארויסצינעמען מיט'ן שמוציגע נעץ אלעס כדי אז ווען ער וועט ארויסגיין פונעם מקוה צימער וועלן אלע 9 מתפללים שוין האבן אויסגעטרעטען אזוי אז ער זאל קענען זיין דער צענ'טער צו משלים זיין א מנין, אזוי ארום וועט ער קענען דעליווערן אן ארטיקל אזוינס און אזעלכעס...
פשיהא איז דאס אן ארטיקל... ס'גאנצע מי-גשמים-צענטער, מיט אלע אירע קאשמארן ארום, אזוי זיס ממתיק געווען מיט איין דריי מיטן שמאטע'לע...
פיין הנאה געהאט.


text:
תחת
טוכעס (תּחת) איז די אנאטאמישער אונטרשטער טייל פון גוף, ווייל ביי מענטשן און רוב חיות געפינט זיך דאס ביי דער אנדערע זייט פונעם פארענט פון אונטן.
דער הויפט אויפטוה פון די איבר איז אז אנדערשט ווי אנדערע פיר פוסיגע בעלי חי ערלויבט דאס צו זיצן דעם מענטש אן לייגן די געוויכט אויף די פוס אגאנצן טאג. טאקע דערפאר עס דאס אויך רינדעכיג פיל מיט פעטענס, בדרך כלל האבן די פרויען מער פעטן'ס דארטן ווי די מענער, און ווייך מיט אסאך פלייש וואס דאס דינט א טובה פארן קערפער מען זאל קענען זיצען לאנגע שעות אן ווייטאג.
אין קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין רוב קולטורן איז אומאיידל צו רעדן דערפון ווייל דאס ווערט באטראכט אלס אן אינטימיער איבר וואס מען נוצט בלויז אפענערהייט אין א בית הכסא פריוואט. עס ווערט אויך איבעראל כמעט צוגעדעקט מיט א הויזן אדער אונטער הויזן. דאס אויפדעקן אין פובליק הייסט מונינג אויב ציעט מען אראפ איינעם די הויזן הייסט דאס וועדזשי און דאס איז בכוונה געווענליך יענעם צו פארשמען אדער צו פלירטען מיט יענעם.


text:
נינגבאָ גיללסען עלעקטראָניש קאָ., לטד איז די פאַכמאַן פאַבריקאַנט פון ינ דרויסן ויסריכט, מיט זייַן אייגן טריידינג פירמע-נינגבאָ דאַמיסער TRADING CO., לטד. זינט געבויט אין 2007, גיללסען האט שוין קאַנסאַנטרייטינג אויף די דעוועלאָפּינג, פּראַדוסינג, פֿאַרקויף און די דינסט נאָך סאַלעס פון ינ דרויסן ויסריכט. די געשעפט כּולל גייעג & פישערייַ ויסריכט, שיסערייַ ויסריכט, קעמפּינג און כייקינג ויסריכט, ווי אויך ווי אנדערע זיכערקייַט און ניצל ויסריכט.
פֿאַר בעסער קוואַליטעט און דינסט צו נאָכקומען מיט די סאַלעס ינקריסינג, גיללסען ינוועסס הונדערטער מיליאַנז אין נייַ פּראָדוקציע פאַסיליטיעס, ינטראַדוסיז דאַזאַנז בוילעט טאלאנטן אין רד, אַדמיניסטראַציע און פֿאַרקויף דיפּאַרטמאַנץ.


text:
די אלע טענערייען דא זענען שטותים והבלים במחילת כבודכם, לא לכם ולנו צו פסק'נען וועלכע מנהג מען מעג מבטל זיין און וועלכע נישט, אז איינער האט א פסק פון א מורה הוראה, כל הכבוד. אבער מדעת עצמינו?
אין איין ווארט, "אלע" דערמאנטע מנהגים (אפשר נישט דאס אפקאכן "אייער" פאר יו"ט), בפרט דאס נישט עסן פיש, איז געווען גרויסע אידן גדולי ישראל וואס האבן זיך געפירט מיט דעם מנהג אפילו נאכדעם וואס דער טעם (וואס דו ווייסט...) איז שוין נישט געווען גילטיג, זיי האבן אויך געוואוסט דיין לומדות אבער זיי האבן פארט אנגעהאלטן דעם מנהג, ווער זענען מיר דאס אוועקצומאכן?
איטשע האט געשריבן:קנאבל האט מען אמאל געטרוקנט לעבן ווייץ [אדער יא אדער ניין, למיטב ידיעתי איז עס א טעאריע פאר דער לע"ע'דיגע נישט פארשטענדליכע מנהג], האט מען נישט געקויפט, היינט איז נישטא דער פראבלעם, איז נישטא דער מנהג.
דער יסוד המנהג ליגט נישט אין דער פיש און נישט אין דער קנאבל. עס ליגט אין די דעמאלטסדיגע סיטואציע.
הנלענ"ד כתבתי.
דאס נישט עסן קנאבל איז א זאך וואס די פריערדיגע פוסקים מוטשענען זיך שוין צו טרעפן א טעם דערויף, איינער פון די פוסקים ברענגט אן השערה אז דער טעם איז ווייל מען פלעגט עס טרוקענען נעבן ווייץ, אנדערע שרייבן אז זיי ווייסן נישט דעם טעם, און א צווייטער שרייבט אז מען זאל נישט האבן דעם ריח פון קנאבל ביים זאגן די הגדה און הלל. אזוי צו אזוי, איז קיינעם נישט איינגעפאלן וועגן דעם אז מען קען שוין מבטל זיין דעם מנהג, ביז אן אייוועלט שרייבער האט באשלאסן מיט א "כנלענ"ד" אז "יא, מען קען שוין מבטל זיין דעם מנהג!" און אנדערע שאקלן צו ווי נאאיווע קעלבלעך.
ביטע זייט נישט מערער אויף מנהגי ישראל מדעת עצמכם! עס איז א שפיל מיט פייער!
דרך אגב, מען האט גערעדט אויבן וועגן "מנהג" ווס. "הלכה". וויל איך זאגן אז אויף בכגון דא האבן מיר א כלל אז א "מנהג ברעכט א דין", עיין בכל הפוסקים הקודמים וויאזוי זיי האבן זיך געמאטערט צו פארענטפערן מנהגים על פי דין אפילו מיט אוקימתות דחוקתות מאוד.


text:
וואלווי האט געשריבן:איש את רעהו האט געשריבן:בד"ה
אלט געווען 36 יאר
..
די מגייסי לצבא בישראל כיכר השבת וחביריו ווייסן גענוי פ"וו עס קומט פאר די נפטר..
SHUT UP
עמעזאן האט געשריבן:הרב חיים זאב מאנן ז''ל
מכון הדרת קודש
עמעזאן האט געשריבן:
רבותי די זומער האט זיך ניטאמאל אנגעפאנגן לאמיר תשובה טון און מתפלל זיין זאל דאס זיין די לעצטע פון די זומער.
והחי יתן את לבו...
שש משזר האט געשריבן:שמעון וואלף האט געשריבן:בד"ה ר' משה אליאס, געווען באקאנט אלץ די שר החוץ פון באבוב
ער איז געווען באקאנט אלס אינגאנצן עפעס אנדערש...
------
א קליין סיפור'ל:
נאכן גזירת המים (ווען מ'האט גע'אסר'ט ארויפצוטראגן געטראנקען אויף אן עראפלאן), איז איינמאל רמ"ע אנגעקומען צום 'טשעקפוינט' מיט א גאר טייערע באטל בראנפן וואס ער האט זיך אקארשט איינגעקויפט. ווי נאר זיי האבן דאס געזען, האט מען אים מודיע געווען אז ער קען דאס נישט מיטנעמען אין עראפלאן. ווען ער האט געזען אז ס'וועט אים נישט העלפן קיין טענות ומענות, האט ער שנעל געעפנט דעם פלאש בראנפן, געמאכט א 'שהכל', און אויסגעטרינקען די גאנצע באטל בבת אחת...
נאכדעם האט ער ארויסגעזידט פון די ציינער: נאר וואס דען? כ'וואלט ווען באדארפט איבערלאזן די באטל פאר 'זיי'?! ע"כ.
לחיים, לחיים! די נשמה זאל האבן אן עליה.
ברוך שאמר האט געשריבן:פון טאש קימט א מודעה אז נפטר ר'יוסף פארשווינסקי
גיי צוריק אידישע און אלגעמיינע נייעס
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 5 געסט


text:
סאו פאולא
סאַו פּאַולו (פארטוגעזיש: São Paulo) איז א שטאָט אין דרום-מזרח בראזיל וואס איז די די סאַמע באוואוינסטע שטאָט אין בראזיל, און אויך די גרעסטע שטאט אינעם דרום האלבקיילעך און די צוועלפטע גרעסטע שטאט אין דער וועלט. די שטאט באדעקט א שטח פון 1,523 ק"מ2, און אין 2009 איז איר באפעלקערונג געווען 11,037,593.
די הויפט פוטבאל גרופעס אין סאו פאולא זענען קארינטיאנס, סאו פאולא און פאלמעראס.
סאו פאולו האט די גרעסטע באפעלקערונג פון יידן אין בראזיל.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
סאו פאולו ווערט גערעכנט די "פינאנציעלע הויפטשטאט פון בראזיל", ווי די הויפטקווארטיר פון הויפט פירמעס, בענק און פינאנציעלע אנטשטאלטן.


text:
צענטראל-הייצונג
א צענטראל-הייצונג סיסטעם איז טייטש אז א גאנצע הויז ווערט געהייצט דורך איין צענטראלע הייצונג אפאראט וועלכע צעשפרייט די היץ דורך דאקטס וועלכע גייען ארום די הויז.
די סארט הייצונג איז אויסגעטראפן געווארן בערך 200 יאר צוריק און איז געקומען אין פארשידענע פארמאטן. די ערשטע געלונגענע אזא סיסטעם איז אויסגעטראפן געווארן אין בריטאניע אין 1816 און האט גענוצט די ענערגיע אויפצוקאכן הייסע וואסער וועלכע האט צירקולירט אין רערן. א צווייטע געלונגענע סיסטעם איז אויסגעטראפן געווארן אין אמעריקע אין 1835 וועלכע האט גענוצט ווארימע לופט און אין 1850 האט מען אויסגעטראפן די סטים הייצונג סיסטעם.
היינטיגע צענטראלע סיסטעמען געבן הייצונג פון א צענטראלן אויוון צו א גאנצן הויז, געביידע, אדער עטליכע געביידעס. רוב גרויסע צענטראלע סיסטעמען נוצן הייסע וואסער אדער סטים וועלכע ווערט פארשפרייט אין די רערן. רוב הייזער אין אמעריקע נוצן אזעלכע סיסטעמען און דאס זעלבע איז מיט רוב אפיס געביידעס, האטעלן, און אפילו קאמפלעקסן פון עטליכע געביידעס ווי שאפינג צענטערס.
צענטראלע הייצונג סיסטעמען אין אמעריקע ווערן געברענט דורך אויל, אדער קוילן. די ברענשטאף סופלייעט א פייער וועלכע הייצט מאטעלענע טיילן וועלכע הייצן ווייטער דאס וואסער, סטים, אדער לופט וועלכע צירקולירט אין די רערן. די אלע סיסטעמען ווערן קאנטראלירט דורך א טערמאסטאט וועלכע צינדט אן די הייצונג איינמאל די טעמפעראטור גרייכט די היץ אויף וועלכע עס איז אנגעשטעלט.
אלע צענטראלע סיסטעמען שיקן דאס געהייצטע וואסער אדער פארע צו ראדיאטארן וועלכע זענען ווי א שאכטל מיט עטליכע אפטיילונגען דערין וואו די היץ אדער וואסער צירקולירט ארום און ארום. די ראדיאטארן פארמאגן אלע איין קליינע עפענונג וועלכע קען געעפענט ווערן ארויסצולאזן לופט כדי צו רעגולירן דעם סיסטעם.
די סארט סיסטעמען זענען אין פאקט די בעסטע הייצונג ווייל די רערן וועלכע לויפן ארום דעם הויז, ווערט דאס הויז געהייצט פון אינעווייניג און אלע ווענט און דעכער זענען באשיצט פון דער דרויסנדיגער קעלט, שפארנדיג אסאך ענערגיע. ספעציעל איז וואסער גוט ווייל דאס געהייצטע וואסער בלייבט ווארעם אפילו נאכדעם וואס די סיסטעם לעשט זיך אויס און אזוי דארף מען נוצן ווייניגער ענערגיע.
עס זענען פאראן א רייע צענטראל-הייצונג סיסטעמען:


text:
שפּיל די שפּיל רידער אויף די אַוצקערץ פון אָנליין:
100%[Reset]
שפיל באַשרייַבונג רידער אויף די אַוצקערץ פון
אין דעם שפּיל איר דאַרפֿן פֿאַר אַ זיכער סומע פון צייַט מיט דיין זאָרג און ינדזשאַנואַטי צו דערגרייכן דעם סוף פון דער ערשטער דרך. צי איר האָבן אַ מאַשין וואָס איז גאַנץ שטאַרק. אין סדר פֿאַר איר צו קומען צו די ענדיקן שורה ערשטער און איר קענען נישט מאַכן מיסטייקס. איר אויך קענען נישט קאַלייד מיט אנדערע רייוואַלז פאַרמעסט, ווי איר וועט פאַרלירן גיכקייַט און איר פאַרלירן. די שפּיל איז זייער טשיקאַווע און יקסייטינג פֿאַר פילע ניצערס. . שפּיל די שפּיל רידער אויף די אַוצקערץ פון אָנליין.
טעכניש טשאַראַקטעריסטיקס פון די שפּיל רידער אויף די אַוצקערץ פון
- שפיל רידער אויף די אַוצקערץ פון צוגעגעבן: 03.12.2012
- גרייס פון דעם שפּיל: 0.09 מעגאבייטן
- די שפּיל איז געשפילט: 2995 מאל
- שפיל שאַץ: 4.44 אויס 5 (206 עסטאַמאַץ)
גאַמעס ווי די שפּיל רידער אויף די אַוצקערץ פון
דאַונלאָוד שפּיל רידער אויף די אַוצקערץ פון
לינק צו אָפּלאָדירן די שפּיל:אָפּלאָדירן
ימבעד די שפּיל רידער אויף די אַוצקערץ פון אויף דיין וועבזייַטל:
צו אַרייַנלייגן די שפּיל רידער אויף די אַוצקערץ פון אויף דיין וועבזייַטל, קאָפּיע די קאָד און פּאַפּ אין די HTML קאָד פון דיין פּלאַץ. אויך, אויב איר ווי די שפּיל רידער אויף די אַוצקערץ פון , קאָפּיע און שיקן די לינק צו אַ פרייַנד אָדער אַלע אייער פריינט, טיילן דעם שפּיל מיט די וועלט!