text:
כינעזער וואנט
די גרויסע כינעזער וואנט (ענגליש: Great Wall of China) איז א שטיינערנע מויער וועלכע איז געבויט געווארן צו באשיצן די גרעניצן פון צפון כינע און ציט זיך הונדערטער מיילן אויף שפיץ בערג. די וואנט איז עטליכע מאל איבערגעמאכט געווארן ווען גרעניצן האבן זיך געטוישט. אויף טייל ערטער אין כינע קען מען נאך היינט טרעפן איבערבלייבענישן פון די כינעזע וואנט וועלכע זענען צוברעקלט געווארן ווען די וואנט איז גערוקט געווארן אויף אן אנדער ארט. די וואנט ציט מיליאנען באזוכער יעדעס יאר ביי איינע פון אירע ווינקלן נעבן די הויפט שטאט בעדזשינג און אויף נאך געציילטע ערטער.
די כינעזע וואנט איז באוואוסט אלס כינע'ס נאציאנאלע סימבאל וועלכע קען געזען ווערן אין קאסמאס ווייל די וואנט ציט זיך אויף הויכע בערג. עטליכע אסטראנויטן האבן געזאגט אז זיי האבן קלאר געקענט זען די וואנט ווי זי שלענגלט זיך לענגאויס די צפון גרעניצן. לויט היסטאריקער איז אבער די ריכטיגע כינעזער וואנט נישט אזוי גרויס אז מען זאל איר קענען זען פון קאסמאס נאר עס באהעפט זיך מיט זייער אסאך אנדערע מויערן און טורעמעס וועלכע שאפן צוזאמען א גרויסן בילד פן כינע'ס צפון גרענעצן. די וואנט האט זיג-זאג שפיצן וועלכע'ס דיזיין ווערט גענוצט איבער דער וועלט צו סימבאליזירן כינע. אין אונזער פאל איז באקאנט די ווייסע שבת'דיגע "וואל אוו טשיינע" טישטעכער וועלכע ענדיגן זיך מיט די זעלבע דיזיין ווי די כינעזישע וואנט.
איר שאפונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אמאליגע צייטן איז געווען שטארק איינגעפירט ביי אלע אייראפעאישע און אזיאטישער לענדער צו בויען מויערן ארום זייערע טעריטאריעס זיך צו פארזיכערן פון מעגליכע פיינטליכע אנגרייפונגן. די מויערן פלעגן געבויט ווערן פון ריזיגע שטיינער געמישט מיט ערד און ליים. טייל פון די מויערן ווערן געשאצט אלס טויזענטער יארן אלט. כינע האט געהאט אסאך מלחמות בעפאר עס איז אפיציעל געווארן כינע. עס זענען געווען צענדליגער קעניגן וועלכע האבן יעדע איינע געוועלטיגט אויף אנדערע טעריטאריעס, וועלכע זיי האבן פארזיכערט מיט שטארקע מויערן. אינעם 16'טן יאָרהונדערט האבן טויזענטער ארבייטער זיך גענומען באהעפטן די אלע ווענט צו איין גרויסע מויער אבער אן פונקטליכע מאפעס איז עס געווען א שווערע ארבעט און ווי עס האט זיך שפעטער ארויסגעשטעלט האבן די ארבייטער געמאכט אסאך טעותים און די וואנט האט נישט דעגרייכט אלע שטעט. לויט דאקומענטן פון יענע צייטן זענען די ארבייטער דורכגעגאנגן און איבערגעמאכט א שטח פון 1500 מייל (2400 קילאמעטער). די וואנט זעלבסט איז אנדערש אויף יעדע ארט סיי אין גרויסקייט און סיי געבוי. אויף סטראטעגישע פונקטן, ווי די אטראקציע ארט אין בעדזשינג, איז דער געשטעלט פון די וואנט ארום 25 פיס הויך און 30 פיס ברייט. דאס איז ספעציעל אזוי געבויט געווארן כדי דאס מיליטער זאל קענען מארשירן אויף די וואנט אן קיין שטערונגן. אויף טייל ערטער איז אויך פאראן הויכע טורעמעס פון גאר אלטע צייטן וועלכע האבן געדינט אלס קאמיוניקאציע צענטערן צווישן די כינעזער מיליטער וועלכע האבן זיך געווינקן מיט סימנים ווען אומגעווינטשענע געסט זענען געקומען נאנט צו די מויערן.
די וואנט אין פארשידענע צייטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די וואנט איז אמאל נישט געווען באוואוסט אין די מערב וועלט לענדער ביז אינעם 19'טן יאָרהונדערט ווען די רעפובליק רעגירונג האט אונטערגענומען א פרישע בוי ארבעט אויף די פילע ווענט זיי צוזאמענצוברענגן. פאר די כינעזער איז אלע יארן געווען באקאנט צוויי הויפט ווענט אויף צוויי אנדערע זייטן פון לאנד מיט צוויי באזונדערע נעמען, אפילו ווען די פילע ווענט זענען שוין געווען באהאפטן איז נאך אלס געבליבן די צוויי נעמען ביז די מערב וועלט טוריסן האבן עס אנגעהויבן רופן די גרעיט וואל אוו כינע. צווישן די פילע מויערן איז געווען א באזונדערע מויער ארום די הויפט שטאט בעדזשינג וועלכע איז פארניכטעט געווארן ווען די קאמוניסטן זענען געקומען צו דער מאכט און דורכגעפירט א קולטורל רעוואלוציע צושטערנדיג אלעס וואס געהאט צו טאן מיט טראדיציאנאלע קולטורל. אפגעזען פון איר היסטארישן ווערט האבן די קאמוניסטן אראפגעריסן די גאנצע מויער ארום די הויפט שטאט און נאך מויערן אין אנדערע שטעט. אין די לעצטע יארן ווען נאציאנאליזם איז שטערקער געווארן אין כינע האט די רעגירונג אנגעהויבן א גרויסע רענאוואציע קאנטראקט מיט צענדליגער קאנסטראקשן פירמעס וועלכע האבן רענאווירט די וועלט'ס גרעסטע מויער און עס אפיציעל געעפנט פאר טוריסטן.


c: text/html

text:
בודהיזם
בודהיזם אָדער "בודאַהיזם" איז א רעליגיע וואס איז אויפגעשטעלט געווארן דורך גאַוטאַמאַ סידהאַרטאַ שקיאמוני (דער בודאַ). די דאזיקע רעליגיע פארטוט זיך מיטן גייסטליכקייט, און לערנט ווי צו רוהיג זיין אן קיין פיין.
בודהיזם איז איינע פון די גרעסטע רעלעגיעס אויף דער וועלט. דער אָנפאַנג פון בודאיזם איז געווען אין דעם פינפטן יארהונדערט פאר דער איצטיקער צייטרעכענונג. עס איז געווען מיט סידהארטא, דער אינדיאנער פרינץ, וואס איז איין טאג געגאנגען ארויס פון זיין פאלאץ און געזען וויפל ווייטיק איז דא אויף דער וועלט. האט ער פארזיכט א וועג צו העלפען מענטשען אין דער וועלט און צום סוף איז ער געקומען מיט בודאיזם, וואס לערנט אז די גאנצע וועלט איז נאר א חלום, און די וועג צו גאולה איז דורך מעדיטאַציע און זוכן נירוואנע.
ס'איז דא צוויי גרויסע טיילן פון בודאיזם. איין איז טעראוואדע וואס געפינט זיך אין דרום-מזרח אַזיע, און דער אנדערער איז מאהאיאנע וואס געפינט זיך אין טיבעט, כינע און יאַפאַן.
דווקא אין אינדיע וואו בודהיזם אין געבוירן געווארן איז נישטאָ קיין סך בודהיסטן.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
אייזן עפאכע
די אייזן עפאכע איז די דריטע עפאכע פון דער דריי-פאכיגער סיסטעם פון פרעהיסטארישע עפאכעס. די ערשטע צוויי זענען די שטיין עפאכע און די בראנדז עפאכע. אין דער אייזן עפאכע האבן זיך מענטשן אויסגעלערנט וויאזוי זיך צו באנוצן מיט מעטאלן, בעיקר אייזן וויאזוי צו מאכן דערפון געווער און געצייג.
עס איז נישט דא קיין געוויסע צייט ווען די עפאכע האט זיך אנגעהויבן אדער געענדיגט, נאר אין יעדער ראיאן איז עס געווען אנדערש. ווען אין געוויסע פלעצער איז מען שוין געווען פארגעשריטן, איז מען אין אנדער פלעצער נאך געווען צוריקגעשטאנען. עס איז אויך נישט דא קיין געשריבענע רעקארדס פון די עפאכע, ווייל מען האט דאן נאכנישט געוויסט וויאזוי צו שרייבן. אלעס וואס מען ווייסט וועגן די עפאכע, ווייסט מען נאר פון ארכעאלאגיע. די אייזן עפאכע ענדיקט זיך ווען מען האט אנגעהויבן שרייבן רעקארדס פון די געשענישען. די תקופה נאך דער אייזן עפאכע ווערט אנגערופן אוראלטע היסטאריע.


text:
וועסט ווירדזשיניע
וועסט ווירדזשיניע איז פלאצירט דרום אין די פאראייניגטע שטאטן און איז דער צענטער שטאַט פון די 50 שטאטן אין אמעריקע. איר הויפטשטאט איז טשארלסטאן. די ארומיגע שטאטן זענן פענסילוועניע צו צפון, אהאיא צו צפון און מערב, קענטאקי צו מערב, מארילאנד צו צפון און מזרח, און ווירדזשיניע צו מזרח און דרום.
די אהייא און פאטאמאק טייכן זענען א טייל פון אירע גרענעצן.
שטאטשאפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועסט ווירדזשיניע איז געווארן א שטאט אין 1863. וועסט ווירדזשיניע איז אמאל געווען א טייל פון ווירדזשיניע. ביים אנהייב פונעם אמעריקאנער ברידערקריג, האט ווירדזשיניע מיט אנדערע דרומדיגע שטאטן ארויסגעטרעטן פון די פאראייניקטע שטאטן. די איינוואוינער פון דעם מערבדיגן טייל פונעם שטאט האבן געשפירט אז זיי האבן נישט קיין השפעה אין די ענינים וואס ווערן געפירט אינעם שטאט, בפרט דעם באשלוס ארויסצוטרעטן. זיי האבן דעמאלסט ארויסגעטרעטן פון ווירדזשיניע צו שאפן אן אייגענעם שטאט, וועסט ווירדזשיניע, אין די פאראייניגטע שטאטן. נאך דער מלחמה זענען די פאראייניגטע שטאטן צוריק צוזאמען , אבער וועסט ווירדזשיניע האט נישט צוריקגעקערט צו ווירדזשיניע.
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועסט ווירדזשיניע ווערט אפט גערופן דער "באַרג שטאַט" ווייל זי איז אינגאנצן אין דער אפאלאשיען בארגן קייט, און ס'זענען דא פילע בערגלעך און בערג דורכאויס דעם שטאט. דער העכסטער איז ספרוס 4863 פיס (1482 מעטער) איבערן ים-פלאך.


text:
הארבסט
האַרבסט אדער אָסיען איז איינער פון די 4 סעזאנען פון יאר נאך זומער און בעפאר ווינטער. מען טוט דעמאלטס איינזאמעלען די תבואה.
עס פאלן דעמאלטס די בלעטער פון די ביימער נאכדעם וואס זיי טוישן קאליר פון גרין צו אראנזש און דערנאך רויט.
די נאכט ווערט לענגער און דער טאג ווערט קירצער.
די טעמפעראטור ווערט קעלטער.
עס רעגענט אפט.
עס איז משך פון די חדשים סעפטעמבער אקטאבער נאוועמבער דעצעמבער אין צפון זייט פון דער וועלט, און די חדשים פון מארץ אפריל מיי אין דרום זייט לענדער פון דער וועלט.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז די צייט פון ימים נוראים, און יום טוב סוכות און דעם אנפאנג פונעם אידישן יאר.


text:
פימפ
פימפ ("באַדקע" אױף אידיש) איז א מענטש וואס פארנעמט זיך מיטן ארבייט פון טרעפן און מענעזשען די קליענטען פאר א זונה און מאכט געלט דערפון, געוויינליך א געוויסער פראצענט פון די זונה'ס דינסט אפצאל.
געוויינליך פירן זיי אן מיט געשלעכט הייזער אבער אויך דרייען זיי זיך אויף די גאסן צאם צו פארן און פראומאוטען די זנות.
אין רוב אמעריקע איז די פאך אומלעגאל.
פימפס ווערן אויך באטראכט ווי די שומרים פון די זונות וואס דארפן זיך פארמעסטן מיט די טונקלסטע עלעמענטן אלייןס. אז אויב איינער איז אביוזיוו אדער צאלט נישט פאר די ארבייט קומן זיין אריין אין בילד קער נעמען.
אויך זענען די פימפס פארבינדען צווישן זיך זייער אסאך מאל זיך איינצוטיילן מיט די געגענטער וואס איטליכער פימפ געוועלטיקט און די אנדערע ווארענט אן זיינע זונות נישט אריבערגיין אין יענעם'ס געגענט.
פרויען פימפס הייסן נישט אזוי ווייל זיי הייסן מאדאםס, צוליב דעם וואס דער טערמין איז שוין געווארן אז מענערישער סימבאל סינאנמוס מיט כוח פון פויסטען און אויך וואס די פימפס ווערן פארוואנדעלט אלס דער פאטער פיגור פאר די זונות וואס קומן רוב פון צובראכענע שטיבער אן קיין פאטער פיגור אין זייער לעבן וואס זיי היטן און שיצען און העלפן שפייזן אט די אינגע פרויען.


text:
ניו יארק
דער ניו-יאָרק שטאַט (New York) איז איינער פון די פופציק שטאטן אין די פֿאַראײניקטע שטאַטן פֿון אַמעריקע. ער איז א חלק פון דעם מיטל-אַטלאַנטישן אָפּטייל. זיין הויפטשטאט איז אלבאני. ניו יארק איז דער דריטער מערסט באפעלקערטער שטאַט אין די פאראייניקטע שטאטן. ניו יארק גרענעצט ניו דזשערסי און פענסילוועניע צו דרום, און קאנעטיקעט, מאסאטשוסעטס און ווערמאנט צו מזרח. ניו יארק האט אויך אן אינטערנאציאלן גרענעץ מיט די קאנאדישע פראווינצן אנטעריא צו מערב און קוויבעק צו צפון.
די הויפטשטאט פונעם שטאַט איז אלבאני. אנדערע וויכטיקע שטעט זענען ניו יארק סיטי, באפאלא, ראטשעסטער, יאנקרס אין סיראקוז.
דער היינטיקער גובערנאטאר פון ניו יארק איז ענדרו קוואמא.
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ניו יארק איז געגרינדט געווארן אין יאהר ה'שפ"ה, געווען איז דאס ווען א גרופע פון האלאנד האבן זיך ארויסגעלאזט צום לענג פונעם אטלאנטישן ברעג, זיי זענען געקומען צו א קליין אפגעזודנדערטן אינזל, וואס האט זיך צושפרייט צווישען א טייך, די האלענדער זענען געקומען צום באשלוס אז דאס איז א פאסיג ארט זיי זאלן זיך דארט באזעצן, זיי האבן דאס אפגעקויפט פון די דארטיגע אינדיאנער פאר פיר און צוואנציג דאלער, די אינדיאנער האבן פארלאזט דאס ארט און די האלענדער האבן דארט געבויעט א קליין דערפל מיטן נאמען ניו אמסטרדאם, דאס ארט הייסט היינט מאנהעטן.
פערציג יאר נאכדעם וואס די האלענדער האבן זיך דארט באזעצט זענען געקומען די ענגלענדער און האבן זי איינגענומען און האבן איר א נאמען געגעבן ניו יארק.
באפעלקערונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ניו יארק וועלכער ווערט אויך אנגערופן ניו יארק שטאַט - כדי צו מאכן אן אונטערשיט פון איינס פון אירע סיטי'ס ניו יארק סיטי מיט א ענדליך נאמען - איז דער דריטער גרעסטער שטאט אין באפעלקערונג און דער 27סטער אין שטח אין די פֿאַראײניקטע שטאַטן פֿון אַמעריקע.
ניו יארק איז פון די גרעסטע שטאַטן אין לאַנד, עס קומט אין דער רייע נאך קאליפארניע. עס האט לערך זעכצין מיליאן מענטשן.
ניו יארק סיטי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ניו יארק סיטי איז צוזאמגעשטעלט פון 5 באראס, מאנהעטן, בראנקס, קווינס, סטאטן איילנד, און ברוקלין.
דערנאך איז דאס ארום גענומען פון אפסטעיט, ווי ראקלאנד אראנזש קאונטיס, וואס נעמט אריין מאנרוי מאנסי און נאך, און די פארשטעט, ווי לאנג איילענד און אזוי ווייטער וואס דארטן וואוינען די בעסערע.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
30סטן אקטאבער
דעם 30סטן אקטאבער איז דער 303טער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (304טער אין אן עיבור-יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 62 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1611 – גוסטאוואוס אדאלפוס ווערט ממלא מקום פון זיין פאטער טשארלס דער ניינטער ווי מלך פון שוועדן.
- 1941 – 1,500 יידן פון פאדהייץ (אין מערב אוקראינע) ווערן געשיקט דורך די נאציס צו בעלזיץ פארניכטונגס לאגער.
- 1944 – אנא פראנק מיט איר שוועסטער מארגא פראנק דעפארטירט פון אוישוויץ אין דעם בערגן-בעלזן קאצעט.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1735 – זשאן עדעמס, צווייטער פרעזידענט פון די פאראייניקטע שטאטן (געש' 1826)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1611 – דער מלך טשארלס דער ניינטער פון שוועדן (געב' 1550)
- 1626 – ווילעברארד סנעל, האלענדישער מאטעמאטיקער, אסטראנאם און פיזיקער, וואס האט אנטפלעקט סנעלס געזעץ (געב' 1580)


text:
טאטואירונג
טאַטויִרונג (לשון קודש: כתובֿת-קעקע) איז ווען מע קריצט אריין אינעם לייב א שריפט אדער א בילד מיט טינט וואס זאל בלייבן אין דעם לייב אויף שטענדיג. דאס איז א גאר אלטער שטייגער נאך פון דער שפעטערער פאַלעאליטישער תקופה. אמאל האט מען דאס געטון פון טראדיציאנעלע אדער רעליגיעזע סיבות, היינטיקע צייטן איז דאס א מאדע.
די נאציס האבן טאטוירט זייערע געפאנגענע מיט נומערן ביי די קאנצענטראציע לאגערן אינעם חורבן-אײראפּע אויף צו זיי אידענטיפיצירן.
היינט צוטאגס איז מעגליך אראפ צונעמען טיילווייז א טאטוירונג.
טאטוירונג אין דער תורה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז אסור ע"פ תורה, ווי עס שטייט: ושרט לנפש, לא תתנו בבשרכם וכתובת קעקע לא תתנו בכם (ויקרא י"ט), ווייל דאס איז געווען א מנהג פאר עבודה זרה, און מען האט באקומען פאר דעם מלקות.
א סך בעלי תשובה וואס האבן זיך טאטוירט ווען זיי זענען נאך געווען פריי, פּלאָגן זיך אראפצונעמען זייער טאטואירונג.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
חשבון
חשבון איז די פיר הויפט פעולות אין מאטעמאטיק: צוגאב (מיט-נאך), אראפנעם, טאפלונג און צעטיילונג. די פעולות זענען בינארישע אפעראציעס.
אינהאַלט
ציפערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – ציפער
מען איז געוואוינט צו ניצן די אראבישע ציפערן, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9.
צוגאב[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – צוגאב
צוגאב איז די פעולה פון צוגעבן א צאל נומערן צו א רעאלע צאל. איר סימבאל איז: +. צום ביישפיל: און .
אראפנעם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – אראפנעם
אראפנעם איז די פעולה פון ארפנעמען א צאל נומערן פון א רעאלע צאל. איר סימבאל איז -. ביישפילן:
- .
ווען די סומע קומט אויס וויניגער ווי 0, איז דער נומער אין מינוס. ביישפילן:
טאפלונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – טאפלונג
טאפלונג איז א קורצטע וועג צו אויסרעכענען עטליכע צוגאבן. איר סימבאל איז X אדער *. ביישפילן:
צב"ש אנשטאט אויסרעכענען מיט צוגאבן אזוי: און טעפלט מען דאס אזוי: זעט אויך מדרגה.
צעטיילונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – צעטיילונג
צעטיילונג איז א פעולה פון צעטיילן א צאל נומערן צו א קלענערע צאל. איר סימבאל איז :.
ביישפילן:


text:
כעמיע
כעמיע איז די וויסנשאפט וואס באהאנדלט מאטריאל (מאטעריע), זייער געשטעל, זייערע כאראקטערס און זייערע רעאקציעס.
עס זיינען דא מאטריאלס וואס האבן א רעאקציע צווישן זיי, און עס זיינען פאראן מאטריאלס וואס האבן נישט קיין רעאקציע צווישן זיי. למשל גאלד מיט וואסער האבן נישט קיין רעאקציע צווישן זיך, און אויך אויב מען וועט איינווייקן גאלד אין וואסער אין משך הונדערטער יארן וועט די גאלד בלייבן גאנץ און ריין. אבער למשל נאטריום מיט וואסער האבן יא א שטארקער רעאקציע.
כעמיע איז א גרונטלעכע וויסנשאפט צו פארשן פארשיידענע אנדערע וויסנשאפטן, ווי ביאלאגיע, מעדיצין, געאלאגיע, געאגראפיע אא"וו. דער טייל פון כעמיע וואס פארנעמט זיך מיט ארגאנישע מאטריאלס הייסט ביאכעמיע.
א כעמישע רעאקציע איז א פארוואנדלונג פון סובסטאנצן אין אנדערע סובסטאנצן. מען קען דאס באשרייבן אין א כעמישער גלייכונג.
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
כעמישער סטרוקטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביים אנהייב פונעם צוואנציקסטן יארהונדערט זענען די טעארעטישע אונטערגעבייען פון כעמיע געווארן גוט פארשטאנדלעך צוליב א סעריע פון מערקווירדיקע אנטפלעקונגען וואס האבן באוויזן בודק זיין און אויפדעקן די נאטור פונעם אינערלעכן סטרוקטור פון אטאמען. אין 1897, האט דזשיי דזשיי טאמסאן פון קעמברידזש אוניווערסיטעט אויפגעדעקט דעם עלעקטראן און קורץ נאכהער האט דער פראנצויזישער וויסנשאפטלער בעקערעל ווי אויך די פאר פיער און מארי קירי אויסגעפארשט דעם פענאמען פון ראדיאאקטיוויטעט. אין א סעריע פיאנערנדיקע צעווארפן עקספערימענטן האט ערנעסט ראדערפארד ביים אוניווערסיטעט פון מאנטשעסטער אויפגעדעקט דעם אינערלעכן סטרוקטור פונעם אטאם און דעם עקסיזטענץ פונעם פראטאן, קלאסיפיזירט און דערקלערט די פארשידענע טיפן ראדיאאקטיוויטעט און דערפאלגרייך פארוואנדלט דעם ערשטן עלעמענט דורך באמבארדירן אזאט מיט אלפא טיילכלעך.
זיין ארבעט וועגן אטאמישן סטרוקטור האבן פארבעסערט זיינע תלמידים, דער דענישער פיזיקער ניעלס באהר און הענרי מאזעלי. די עלעקטראנישע טעאריע פון כעמישע בונדן און מאלעקולארישע ארביטאלן האבן אנטוויקלט די אמעריקאנער וויסנשאפטלער ליינוס פאלינג און גילבערט.
פרינציפן פון מאדערנער כעמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
יאנען און זאלצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א יאן איז אן אנגעלאדענער אטאם אדער מאלעקול, וואס האט באקומען אדער פארלוירן איינעם פון זיינע עלעקטראנען. ווען אן אטאם פארלירט אן עלעקטראן און ממילא האט מער פראטאנען ווי עלעקטראנען, ווערט דער אטאם פאזיטיוו אנגעלאדן אדער א פאזיטיווער יאן. ווען אן אטאם באקומט א עלעקטראן און ממילא האט מער עלעקטראנען ווי פראטאנען, ווערט דער אטאם נעגאטיוו אנגעלאדן אדער א נעגאטיווער יאן. פאזיטיווע און נעגאטיווע יאנען קענען צאמשטעלן א קריסטאל-לאטיץ פון נייטראלע זאלצן, ווי למשל +Na און -Cl יאנען וואס פארמירן נאטריום קלאריד, NaCl.
זייערס און באזעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זייערסן און באזעס זענען טיפישע כעמישע סובסטאנצן. א זייערס באפרייט H+ יאנען אין וואסער, און א באזע באפרייט OH− יאנען אין וואסער. זייערסן און באזעס רעאגירן צוזאמען; די באזע נעמט א H+ יאן פונעם זייערס, צו שאפן וואסער, H2O, מיט א זאלץ.
דיסציפלינען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
כעמיע ווערט צעטיילט אין פארשידענע דיסציפלינען.
כעמיע צווישן מענטשן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויך אין דער טאג טעגליכער שפראך ניצט מען דאס ווארט כעמיע צו פארשטעלן דעם קשר צווישן מענטשן. אויב איז דער קשר גוט, זאגט מען אז עס איז דא א כעמיע צווישן זיי. טאמער נישט, זאגט מען אז עס איז נישטא קיין כעמיע צווישן זיי.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
סאביבאר
סאביבאר איז געווען א נאצי פארניכטונג לאגער אין דעם לובלינער ראיאן פון באזעצטן פוילן . יידן, כולל יידישע סאוועטע געפֿאנגענע (און אפשר אויך ציגיינער) זענען געפירט געווארן קיין סאביבאר אויף דער באן, און פארשטיקט אין גאז קאמערן דורך דעם ארויסשטויס פון א בענזין מאטאר. 200,000 מענטשן זענען אומגעקומען אין סאביבאר.[1] טאמאס בלאט טענה'ט אז מ'האט געמערדט מער ווי א פערטל מיליאן יידן אין סאביבאר.[2]
נאך א דערפֿאלגרייכן אויפשטאנד אין אקטאבער 1943 האבן העלפט פון די 600 ארעסטאנטן געמאכט פליטה. נאכהער האט מען פארמאכט דעם לאגער און איבערגעפלאנצט מיט ביימער.
אויפשטעלן דעם לאגער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סאביבאר איז געווען איינער פון פיר פארניכטונגס לאגערן וואס זענען אויפגעשטעלט געווארן אין דער ריינהארד אקציע, וואס איר ציל איז געווען אויסהרגענען אלע יידן אין דעם טייל פון פוילן אקופירט דורך די דייטשן.
קאארדינאטן: 51°26′50″N 23°35′37″E / 51.44722, 23.59361
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Raul Hilberg. The Destruction of the European Jews. Yale University Press, 1985, p. 1219. ISBN 978-0-300-09557-9
- ↑ Sobibor - The Forgotten Revolt


text:
שמעון בן שטח
שמעון בן שטח, איז געווען א תנא, וואס ווערט דערמאנט פינף מאל אין משניות.
זיין צייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שמעון בן שטח איז געווען פון דריטן דור זוגות,[1] פון פינפטן דור נאך די אנשי כנסת הגדולה.[2]
דריטער זוג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – זוגות
אין דער משנה שטייט אז שמעון בן שטח איז געווען דער אב בית דין פון די סנהדרין, און יהודה בן טבאי איז געווען דער נשיא, די גמרא ברענגט א ברייתא אז דאס איז דער מיינונג פון רבי מאיר, אבער די חכמים האלטן פארקערט, שמעון בן שטח איז געווען דער נשיא, און יהודה בן טבאי איז געווען דער אב בית דין. צווישן זיי איז ווייטער אנגעגאנגען דער מחלוקת אין הלכה צווישן די חכמי ישראל, צו מען מעג סומך זיין אין יום טוב, יהודה בן טבאי האט געהאלטן אז נישט, און שמעון בן שטח האט געהאלטן אז יא.[3]
איבער אים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די שוועסטער פון שמעון בן שטח די קעניגן שלומציון איז געווען געהייראט צו דעם קעניג ינאי, א דאנק איר, איז שמעון בן שטח געראטעוועט געווארן - ווען זיין שוואגער דער קעניג - האט אויסגעהארגט אלע חכמים.[4]
שמעון בן שטח האט אנגעפירט א שווערן קאמף קעגען די צדוקים, אין מגילת תענית[5] ווערט פארצייכנט [6] אלס טאג וואס שמעון בן שטח הא געזיגט די צדוקים און צוריק געשטעלט די סנהדרין.
די גמרא פארציילט אז יהודה בן טבאי האט אמאל געהרגעט אן עד זומם, אויף צו ווייזן אנדערש ווי די צדוקים, דאך האט שמעון בן שטח אים אויף געקלערט זיין טעות, זייט דעמאלס האט יהודה בן טבאי אויף זיך גענומען מער נישט צו פסק'ענען קיין הלכה, נאר אין אנוועזנהייט פון שמעון בן שטח.[7]
אין משניות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מסכת תענית פרק ג' משנה ח', שלח לו שמעון בן שטח, אלמלא חוני אתה, גוזרני עליך נדוי, אבל מה אעשה לך, וכו'
- מסכת חגיגה פרק ב' משנה ט', יהודה בן טבאי אומר, שלא לסמוך, שמעון בן שטח אומר, לסמוך, וכו'
- מסכת סנהדרין פרק ו' משנה ד', אמר להן רבי אליעזר, והלא שמעון בן שטח תלה נשים באשקלון, אמרו לו, שמונים נשים תלה, וכו'
- מסכת אבות פרק א' משנה ח', יהודה בן טבאי ושמעון בן שטח קבלו מהם, וכו'
- מסכת אבות פרק א' משנה ט', שמעון בן שטח אומר, הוי מרבה לחקור העדים, והוי זהיר בדבריך, שמא מתוכם ילמדו לשקר
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפרענצען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ אבות פ"א מ"ו
- ↑ רמב"ם הקדמה אויף משניות סדר זרעים פ"ד
- ↑ חגיגה ט"ז ע"א וע"ב
- ↑ ברכות מ"ח ע"א
- ↑ פרק י'
- ↑ כ"ח טבת
- ↑ חגיגה ט"ז ע"ב, מכות ה' ע"ב


text:
קיאטא
קיאטא (יאפאניש: 京都市 - "הויפטשטאט") איז א שטאט אין דעם אינזל האנשו אין יאפאן, פאררעכנט דעם קולטורעלער צענטער פון לאנד. צווישן די יארן 794 - 1868 איז קיאטא געווען די הויפטשטאט פון יאפאן. די שטאט שליסט איין 11 פערטלען, און האט 1.5 מיליאן איינוואוינער.
קיאטא אין ליטעראטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער עלטסטער ראמאן אין דער וועלט, שיקיבו מוראסאקיס די מעשה פון גענזשי, פאסירט אין קיאטא אין דער העיאנער תקופה.
צווילינג שטעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- באסטאן, מאסאטשוסעטס, פאראייניגטע שטאטן
- פאריז, פראנקרייך
- קעלן, דייטשלאנד
- פראג, טשעכיי
- פירענצע, איטאליע
- קיעוו, אוקראינע
- שיאן, כינע
- גוואדלחארע, מעקסיקא
- זאגרעב, קראאטיע


text:
אינטערנעט עקספלארער
Internet Explorer (אינטערנעט עקספלארער טײַטש: אינטערנעץ-אױסזוכער) איז א וועב בלעטערער אנטוויקלט פון Microsoft געזעלשאפט וואס קומט היינט מיט מיט דער Windows אפערירן סיסטעם.
אין אנפאנג האבן מייקראסאפט פראדוצירט דעם בלעטערער באזונדער, און נאר אין תשרי ה'תשנ"ח ; אקטאבער 1997 האבן זיי דאס איינגעבויט אין דער Windows אפערירן סיסטעם. ביז 1997 איז דער Netscape בלעטערער געווען מער פאפולער ווי דער אינטערנעט עקספלארער. דאס איז שפעטער געווען דער גרונד אין א רעגירונג אנטי-צוטרוי אנטקעגען Microsoft. פון 1999 איז אינטערנעט עקספלארער געווארן דער פאפולערסטער בלעטערער.
די פריערדיגע ווערסיע איז געווען Internet Explorer 7 וואס איז מיטגעקומען מיט דער Windows Vista, מ'קען עס אראפלאדירן באזונדער אומזיסט. די היינטיגע ווערסיע איז Internet Explorer 9.
די מעלות
- מ'דארף שוין נישט עפענן א נייע פענסטער - מ'קען אויך זען אויף איינמאל אלע טאבס אפן
- מ'קען אויסשטעלן וויפל זוכמאשינען מ'וויל, ס'זאל אלעמאל זיין אויבן אויף דער רעכטער זייט אין געצייגבאר
- ס'האט די פישינג פראגראם - וואס קוקט צו ס'איז א זיכער זייטל.
- מ'קען אריינזומען דורכן טולבאר פון אונטן, ביז ווי סאך מ'וויל.
- ס'האט די rss feed
- ס'האט א שענערע אויסזע ווי די פריערדיקע.
אינטערנעט עקספּלאָרער אַנטקעגן Firefox[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אינטערנעט עקספּלאָרער האט 80 פראצענט פונעם מארק לויט אירע אייגענע סטאטיסטיק[פֿעלט אַ מקור], און 34% לויט די Mozila Firefox סטאסטיסטיק[פֿעלט אַ מקור].


text:
דייוויד דער צווייטער, מלך פון שאטלאנד
דייוויד דער צווייטער, מלך פון סקאטלאנד (1324 - 1371 ; ה'פ"ד - ה'קל"א) דער זון פון ראבערט דע ברוס מיט זיין צווייטער ווייב עליזאבעט דע בורג איז געווען דער קעניג פון שאטלאנד זייט דעם 7טן יוני, 1329 (ה'פ"ט) ביז זיין שטארבן.
דייוויד איז געבוירן געווארן אין דעם דאנפערמאלין פאלאץ אין פיף. אינעם יאר 1328 (ה'פ"ח), ווען ער איז געווען 4 יאר אלט, האט ער חתונה געהאט מיט דזשאאן פונעם טורעם די טאכטער פון עדווארד דער צווייטער, דער קעניג פון ענגלאנד, און פון איזאבעלא פון פראנקרייך ווען זי איז געווען 7 יאר אלט.
דייוויד איז געווארן דער קעניג פון סקאטלאנד נאך זיין טאטנס שטארבן (1329), און אין נאוועמבער 1331 (ה'צ"ב) איז ער באקרוינט געווארן צוזאמען מיט זיין ווייב דזשאאן אויף דעם שטיין פון סקאן.


text:
גוגל ווידעא
גוגעל ווידעא איז א ווידעא וואטשן און ארויפלודירונג וועב סייט פון גוגל.
עס איז אַ מאַסן פאַרזאמלונג פון טויזנטער ווידעאס צושפרייט איבער'ן גאַנצן וועב אבער עס שיקט אייך נישט צום מקור נאר עס לייגט די לינק פון ווי עס איז.
ארויפצולאדירן ווידעא און איר האט נישט קיין וועבסייט איז זייער קאמפלאצירט און דארף דארכגיין דעם צענזור פון גוגל איר קענט זיך באונוצען מיט דעם קאנקורענט יוטוב וואס איז פיל שנעלער און גרינגער אבער נישט אזוי פראמיניט.
עס האט אויך עקסטער סוירטש ווי למשל טייפט אריין זאלי אדער ארוני און זעהט וואס עס געט אייך אלס.
עס איז אויך דא זייער אסאך חסידישע קליפס דאס אלעס קומט פון איין איד הרב ר' יוסף יצחק זאב קאלקאווסקי באקאנט אלס זשאוסעף קאלקאווסקי. וואס זייענדיג א חסידישער בעל תשובה גלייבט ער אז רעביס עבודת ה' וועט מאכן בעלי תשובה די אלע פרייע אידן וואס קוקן גוגל ווידעא, ער לייגט דאס אויף זיין סייט און ר' גוגל ווייזט דאס אייך אין א באזונדערע בלאט נישט אהין טראגענדיג דעם אינטערנעט טראפיק.
עס שטעלט אויך צו אר עס עס פיעד אז אויב ווילט אריינבאקומען אלע ווידעאס פון סאטמאר סיינט איר זיך אויף פאר די ווארט.
גוגל זוך מכשיר • גוגל כלים פאס • זשימעיל • גוגל שמועס • גוגל קא אפ • גוגל נייעס • גוגל דעסקטאפ • גוגל דאקומענטן • גוגל לייענער • גוגל אלערטס • גוגל מאפע • גוגל ווידעא • גוגל אנאליטיקס • בלאגער • גוגל פינאנץ • לעבס • גוגל בילדער • גוגל ביכער • פרוגעל • גוגל ערד • גוגל בוקמארקס • יוטוב • גוגל גרופעס


text:
לבן
לבן הארמי (ארויסזאגענדיג לאָוואָן. טייטש "לבן פון דעם לאנד ארם") איז געווען דער זון פון בתואל, דער ברודער פון רבקה און דער פאטער פון רחל און לאה.
אזוי איז לבן געווען א שוואגער פון יצחק און א פעטער פון יעקב. ווען יעקב האט געהייראט לאה און רחל, איז לבן געווארן זיין שווער.
אין די חז"ל ווערט ער פארעכנט נעגאטיוו, ווי עס שטייט אין דער הגדה: "צא ולמד מה ביקש לעשות לבן הארמי ליעקב אבינו, שפרעה לא גזר אלא על הזכרים, ולבן ביקש לעקור את הכל"
לבן האט געלעבט וויניקסטנס 132 יאר. ער איז געשטארבן לויט דער טראדיציאנעלער ציילונג אין יאר ב'ר"ז


text:
אפערע
אפערע (פון איטאליעניש: opera in musica – מוזיקאלישע ווערק) איז א פארעם פון טעאטער וואו מען גיט איבער דעם דראמאטישן אינהאלט דורך געזאנג און מוזיק. די ערשטע אפערע האט געשיינט אין איטאליע אין סוף פונעם 16טן יארהונדערט. די מוזיק ווערט געשפילט דורך אן ארקעסטער וואס געפינט זיך פארנט פון דער טריבונע, אבער נידעריגער כדי די אוידיטאריע זאל קענען זען די שוישפילער.
געווינלעך ווערט אפערע געשפילט אין אן אפערע-הויז.
היסטאריע פון אפערע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע אפערע איז געשפילט געווארן אין 1597 אין פירענצע, איטאליע. אין 1657 האט מען געעפנט די ערשטע אפערע-הויז אין ווענעציע, איטאליע, פון 1600 ביז 1750 איז געווען דער באַראק פעריאד, ווען אפערע איז געווען א פארוויילונג פאר די אריסטאקראטן.


text:
אטאמקערן
אטאמקערן אדער אַטאָמישער יאָדער איז דער מיטלסטער געדיכטער טייל פון דעם אטאם. עס באשטייט פון נייטראנען און פראטאנען. עס איז פיל קלענער ווי דער אטאם, נישט מער ווי 1/10000, אבער עס אנטהאלט 99.9% פון דעם אטאמ'ס מאסע, און עס האט נישט קיין עלעקטראנען.
טייל אטאמקערנס זענען נישט סטאביל, און זיי צעפאלן ראדיאאקטיוו אין קלענערע טיילן און לאזן אויס שטראלונג. דער פראצעס קען זיין נאטירלעך אדער דער פראדוקט פון א יאדער-שפאלטונג. די שטראלונג וואס קומט קען זיין איינע פון די פאלגנדע:
- אלפא שטראלונג וואס איז א פאזיטיווע שטראלונג פון א העליום קערן צאמגעשטעלט פון צוויי פראטאנען און צוויי נייטראנען.
- בעטא שטראלונג וואס איז אן עלעקטראן אדער א פאזיטראן.
- גאמא שטראלונג וואס איז עלעקטראמאגנעטישע שטראלונג.


text:
קוואדראטישע גלייכונג
א גלייכונג פון דער צווייטער מדריגה רופט מען א קוואדראטישע גלייכונג. עס זעט אויס אזוי: ווען זיינען פאראמעטערס, און איז דער וואריאבל.
דאס פאראמעטער איז א קוואדראטישער שורש און פארבייט יעדער נומער א חוץ א נול, אבער די פאראמעטערס און קענען אויך זיין פארביטן מיט א נול.
די פארמולע צו רעכנען א קוואדראטישע גלייכונג איז ווי פאלגנדיק:
אויך איז דא גלייכונגען פון דער דריטער און פערטער מדרגה.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די בבלישע מאטעמאטיקער האבן שוין געהאט א מעטאד צו לייזן געוויסע קוואדראטישע גלייכונגען.
אין יאר 628 האט דער אינדישער מאטעמאטיקער בראהמאגופטא געגעבן די ערשטע אויסדרוקלעכע לייזונג פון דער קוואדראטישע גלייכונג אזוי:
- צו דער אבסאלוטער נומער געטאפלט מיט פיר מאל דעם [קאעפיציענט פונעם] קוואדראט, לייגט צו דעם קוואדראט פונעם [קאעפיציענט פונעם] מיטלען טערמין; דער קוואדראטישער ווארצל פונעם זעלבן, מינוס דעם [קאעפיציענט פונעם] מיטלען טערמין, צעטיילט מיט צוויימאל דעם [קאעפיציענט פונעם] קוואדראט איז דער ווערט. (בראהמאספוטאסידדהאנטא, קאלברוק איבערזעצונג, 1817, עמוד 346).
דאס איז גלייכווערטיק מיט:


text:
לופט פראכט
לופֿט פֿראַכט איז די ביזנעס פון קאמערציאלע פראכט שיפינג וועלכע ווערט טראנספארטירט מיט פליגער ארום דער וועלט.
פאסאזשיר עירליין פראכט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויף כמעט יעדע פאסאזשיר פליגער פארט מיט א געוויסע צאל פראכט וועלכע ליגן צוזאמען מיט די פעקלעך. פאר א ביישפיל קען מען ניצן די יו-עס פאסט דינסט וועלכע דינגט ארויס אביסל פלאף אויף 15,000 פון די 25,000 פליען וואס הייבן זיך אין די פאראייניגטע שטאטן יעדן טאג. אזוי זענען פאראן נאך הונדערטער פירמעס וועלכע שיקן קלענערע פראכט משאות מיט די קאמערציאלע עירליינס. עס איז געשאצט אז צווישן 5 און 10 פראצענט פון פראכט פארן מיט קאמערציאלע עירליינס.
ווען א פעקל ווערט געשיקט מיט אייער פלי גייט עס אויף דער זעלבער סיסטעם ווי אלע פאסאזשיר פעקלעך און ווערט איינגעפאקט אין ספעציעלע שאכטלעך וועלכע דארפן שטימען מיט די פליגער גרויסקייט. א דורכשניטליכער פליגער נעמט אריין 10 מאל אזויפיל פראכט ווי א קאוטש באס און געוויסע פליגער האבן נאך מער פלאץ. א 747 דזשאמבאו פליגער, וועלכע נעמט ארויף 416 פאסאזשירן, קען האלטן ארום 5,330 קוביק פיס פון פראכט וועלכע איז אזויפיל ווי צוויי טרעילארס. עס זענען פאראן אסאך דזשאמבאו פליגער וועלכע זענען צעטיילט צווישן פאסאזשירן און פראכט. אין אזא פאל קען דער פליגער ארויפנעמען 266 פאסאזשירן און האט פלאץ פאר 10,000 קוביק פיס פראכט.
די לופטליניעס פרובירן צו מאכן ווי מער געלט און שטופן אריין ווי מער פראכט צו מאכן די פאר דאלאר. יעדער פליגער האט זיך זיין מאס וויפיל פראכט און פאסאזשירן און סך הכל וואג ער מעג טראגן. אויב דער פליגער טראגט מער ווי ערלויבט דעמאלט קען עס ברענגן צו שטארקע אויפשאקלונגן און אומסטאבילקייט ווי עס איז געווען דער פאל פון א בריטישע קארגא פליגער וועלכע האט געקראכט אין העליפאקס, קאנאדע, באלד נאכ'ן אויפהייבן און אויספארשער האבן באלד שפעקולירט אז דער פליגער האט געטראגן מער וואג ווי ערלויבט.
די וואג פון א פליגער ווערט אויך געמאסטן לויט די וועטער און יעדער פליגער האט זיך זיינע אינסטרוקציעס לויט די וועטער קאטעגאריעס פון יעדע פלייט. די וואג פון קארגא קען מאכן א גרויסע חילוק אויף קלענערע פליגער און אמאל מוז מען טוישן די פאסאזשירן צו די פאדערשטע זיצן אויב די קארגא איז פיל און וועגט אויפ'ן אונטערשטן טייל פון דעם פליגער.
קארגא פליגער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גרויסע שיפינג פירמעס ווי פעדעקס אדער יו-פי-עס פארמאגן זייערע אייגענע קארגא פליגער וועלכע קענען זיין גרויסע און קליינע. ביידע פירמעס פארמאגן 747 דזשאמבאו פליגער וועלכע זענען ספעציעל געמאכט פאר קארגא און קען טראגן 26,000 קוביק פיס פון פעקלעך, וואס איז אזויפיל ווי 5 טרעילארס קענען ארייננעמען.
מען רעכנט מען שיפינג פלאץ לויט די צאל פאלעטס. א נארמאלע טרעילאר קען ארייננעמען איבער 20 פאלעטס און עס זענען פאראן וועגן וויאזוי אריינצושטופן אפילו מער. דער 747 קארגא פליגער קען ארייננעמען 30 פאלעטס פון קארגא אויפ'ן הויפט שטאק אבער אירע פאלעטס זענען גרעסער און רעכענען זיך 96 ביי 125 אינטשעס און הויך 120 אינטשעס. די פאלעטס ווערן געפאקט מיט א ספעציעלע שאכטל וועלכע מען רופט עירסטעיבעלס וועלכע האלט צוזאמען אלע פאלעטס און איז געווענליך אויסגעמאסטן לויט די גרויס פון דעם פליגער. אויסער די 30 פאלעטס קען דער פליגער ארויפנעמען נאך 14 פאלעטס אויפ'ן נידעריגערן שטאק און נאך 14 ספעציעלע קארגא שאטלעך וועלכע מעסטן זיך ביז 64 אינטשעס הויך. די אלע משאות ווערן אנגעלאדענט דורך ספעציעלע עפענונגן מיט וועלכע די פליגער קומען גרייט און ווערן אנגערופן העטשעס. אויסער די ספעציעלע העטשעס קען מען אויפהייבן דעם פליגער'ס נאז אויב מען דארף אריינברענגן א אויסערגעווענליכע משא. די קארגא פליגער קומען אויסגעשטאט מיט ספעציעלע ראלער בלעכן וועלכע דרייען זיך און פירן די פאלעטס אריין און ארויס. איינמאל די פאלעטס ליגן אינעווייניג פארט עס אויטאמאטיש און רוקט זיך צו צו די נעקסטע פאלעט. עס איז אינטערעסאנט צו זען ווי שנעל מען לאדענט אפ א קארגא פליגער. עס קומען אן צוויי היילא טראקטארן און נעמען אפ איין פאלעט נאך די צווייטע ווען זיי קומען פון זיך אליינס צו פארן צום עק וואו מען נעמט זיי אפ.
סופער טראנספארטערס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סופער טראנספארטערס זענען פליגער וועלכע זענען געבויט און דעזיינט געווארן נאר צו טראגן ריזיגע חפיצים וועלכע קענען אפילו נישט אריינגיין אין א 747 פליגער. מען טראנספערירט היינט גרויסע טראקס און אויך פליגערס אויף קארגא פליגער. פאר אזא משא פארלאנגט זיך א ספעציעלע טראנספארטער. די סופער טראנספארטערס ווערן געבויט מיט א נידעריגע פילאט קאבינעט און א ריזיגע עפענונג העכער איר וועלכע עפענט זיך די ברייט פון דעם גאנצן פליגער. דאס מיינט אז יעדע משא וואס דער פליגער קען טראגן קען גרינג אריינגיין דורך די עפענונג. די הויפט מעלה פון די סארט פליגער, איז אז די גאנצע קארגא ארט איז איין גרויסע און לאנגע קארידאר וואו עס קען אריינפארן לאנגע טרעילארס און ריזיגע טאנקן פון פליסיגע סחורה. אלעס אינאיינעם קען דער סופער טראנספארטער אויפנעמען 47 טאן פון קארגא וועלכע איז זייער אסאך אבער עס זענען פאראן פעלער ווען מען דארף נאך גרעסערע פליגער, צום ביישפיל די מיליטער וועלכע פירט עטליכע טאנקן אין איין פליגער מוז האבן בעסערע פליגער פון דעם סופער טראנספארטער ווייל א טאנק קען וועגן 65 טאן וועלכע איז פיל מער ווי דער סופער טראנספארטער קען פארטראגן. דער גרעסטער טראנספארטער פליגער אין די וועלט איז די אנטאנאוו 225 וועלכע קען ארויפנעמען ביז 250 טאן קארגא און קען ארייננעמען 4 גרויסע מיליטערישע טאנקן. די אנטאנאוו איז א רוסישער געבויטער פליגער וועלכע איז ארגינעל געבויט געווארן צו טראנספערירן זייער ספעיס שאטעל אין די אנפאנג 90'ער יארן. די פלענער האבן זיך קיינמאל נישט אויסגעארבעט ווייל דער פליגער איז נישט גרייט געווארן צו פליען. מען האט נישט געהערט פון די גרויסע פליגער ביז אין 01' ווען די אינדזשענירן האבן געמאכט איר ערשטן טעסט פלייט און איז דורך זייער סוקסעספול. דער אנאטאוו 225 איז א גיגאנטישע מאשין און אירע פליגלן שטרעקן זיך אויס די לאנג פון א סיטי בלאק און איר קערפער קען אנטהאלטן 80 אויטאס.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען אוויאציע איז געווארן אויפגעכאפט אין די וועלט האט מען געזוכט וועגן וויאזוי מען קען מאכן א נוצן דערפון און איינע פון זיי איז געווען צו נוצן פליגער פאר פראכט. די ערשטע קארגא פלייט איז רעקארדירט געווארן אין 910' ווען א גרויסע דעפארטמענט קייט געשעפט האט געשיקט א משא פון זיידן פון דעיטאן צו קאלומבוס, אהייא. די געשעעניש איז ברייט פובליצירט געווארן אין די אהייא צייטונגן וועלכע האבן געצייגט אז די שיפמענט האט איבערגעיאגט די עקספרעס באן וועלכע פארט צווישן די צוויי סיטיס. אין 919' האט אמעריקן רעילוועי עקספרעס געפירט 1,100 פונט סחורה פון וואשינטאן די-סי קיין שיקאגא אין א איבערגעמאכטע מיליטערישער באמבארדיר פליגער. די פירמע האט פרובירט צו ברעכן א רעקארד אבער זי איז דורכגעפאלן ווען דער פליגער האט געמאכט פראבלעמען אינמיטן וועג און איז געווען געצווינגן צו לאנדן אין אהייא. אמעריקע האט אנגעהויבן ערנסט נוצן פליגער פאר פראכט אין די 920' יארן און די גרויסע פירמעס האבן בענעפעטירט דערפון ווען זיי האבן געקענט באקומען סחורה פון די אנדערע עק וועלט זייער שנעל און אויך האבן זיי מיט דעם געשפארט אסאך געלט ווען זיי האבן געהאט צייט צו קויפן סופלייס שפעטער און האבן געשאפן א קלענערע אינווענטארי אויפהאלטונג ווען די סופלייס זענען ערשט אנגעקומען ווען מען האט זיי טאקע שוין געדארפט. שטודיעס ווייזן אז לופט פראכט האט זייער שנעל געוואקסן אין קאנטראסט צו פאסאזשיר פלייטס וועלכע האט גענומען לענגער איינצופעדעמען. די שטודיעס ווייזן אז אין 927' האבן אמעריקאנער פירמעס געשיקט ארום 49 טויזענט פונט פראכט דורך פליגער און צוויי יאר שפעטער האט די ציפער געהאלטן ביי 260 טויזענט פונט. אמעריקען רעילוועי איז געווען די ערשטע און איינציגסטע עירליין פירמע וועלכע האט געגעבן לופט פראכט סערוויס. די צווייטע פירמע איז געווען הענרי פארד וועלכע האט איבערגעיאגט אמעריקן רעילוועי עקספרעס און האט ביז עטליכע יאר געפירט איבער 3 מיליאן פונט. פארד'ס גרעסטע קאסטומער איז געווען די יו-עס פאסטעל סערוויס וועלכע האט אנגעהויבן שיקן מיט פליגער אין 929'. אסאך אינוועסטירער האבן אומסקוסעספול פרובירט צו גרינדן קאמערציאלע עירליין פירמעס נאר פאר קארגא אבער אמעריקע איז נאך נישט געווען גרייט דערצו ביז נאך די צווייטע וועלט קריג ווען לופט פראכט איז געווארן זייער פאפולער און די נאציאנאלע עיר טרענספארטעישן עירליין האט זיך געגרינדעט נאר פאר קארגא. עס זענען געקומען און געגאנגען צענדליגער קארגא עירליין פירמעס אבער קיינער האט נישט מצליח געווען וויל עס איז נאך אין יענע צייטן נישט געווען אזא שטארקע פארלאנג דערפאר. נאך די קריג האבן די 4 גרעסטע עירליינס, יונייטעד, אמעריקן, טי-דאבעליו-עי, און איסטערן געגרינדעט די גרויסע עיר קארגא פירמע וועלכע האט אין אנפאנג אויסגעקוקט פאזיטיוו ווען זיי האבן באקומען גוטע קאנטראקטן מיט פירמעס און די יו-עס פאסטעל סערוויס צו טראגן פראכט פון ניו יארק קיין שיקאגא און צוריק. אבער אין די ענדע איז עס אויך דורכגעפאלן און די עירליין האט זיך פארשלאסן נאך 6 מאנאטן אין אפעראציע. עטליכע יאר שפעטער האבן די אלע פירמעס געגרינדעט זייער אייגענע קארגא ליניעס. אין די 10 יאר נאך די קריג האבן מערערע פירמעס ווידער פרובירט אריינצוקומען אין די קארגא מארקעט אבער אויך נאך דעמאלט האבן זיי זיך אנגעשטויסן אין פראבלעמען ווייל די גרויסע פאסאזשיר עירליינס האבן אונטערגעשטעלט א פוס אויס מורא אז דאס וועט ברענגן אומסטאביליזאציע אויך אין די פאסאזשיר סעקטאר. די גרויסע עירליינס האבן אפעלירט אין געריכט ברענגנדיג א לאנגע קאמף וועלכע האט אין די ענדע נאר ערלויבט 4 פירמעס ווייטער אנצוגיין מיט זייערע אפעראציעס. זיי זענען געווען: סליק, פלייאינג טייגער, יו-עס עירליינס, און עירנוס. פון די 4 האבן נאר סליק און פלייאינג טייגער איבערגעלעבט. יו-עס עירליינס האט געליטן פון א רייע עקסידענטן און האט שפעטער באנקראטירט און עירנוס האט קיינמאל נישט מצליח געווען און האט זיך אויך עווענטועל פארשלאסן אביערלאזנדיג די קארגא מארקעט פאר סליק עירליינס און פלייאינג טייגער.
די צוויי לופטליניעס האבן געמאכט געלט אבער די שטארקע קאנקורענט פון די גרויסע פאסאזשיר עירליינס האבן געסטראשעט זייער עקזיסטענץ. ביי א געוויסן נידעריגן פונקט האבן די צוויי פירמעס באשלאסן זיך צו פאראייניגן זיך צו קענען שטעלן קעגן די גרויסע עירליינס. די פאראייניגונג האט זיך אבער נישט אויסגעארבעט צוליב ארבייטער פראבלעמען און די פירמעס האבן זיך צוריק צעטיילט. סליק איז געווען געצווינגן אפצושטעלן אירע אפעראציעס פאר צייטווייליג צוליב פינאנציעלע פראבלעמען. ווען זי איז צוריקגעקומען אין די מארקעט האט זי אבער שוין נישט געהאט קיין פלאץ און אויך די פירמע האט זיך פארמאכט. אמעריקע איז דאן איבערגעבליבן מיט איין פלייאינג טייגער וועלכע איז געבליבן די איינציגסטע לופט פראכט עירליין מיט גוטע קאנטראקטן פון די רעגירונג און מיליטער. מיט אלע האפענונגן און וואקסנדיגע אינדוסטריס אין לאנד האט אבער די לופט פראכט פירמעס נישט גענוג מצליח געווען און מען האט נישט געמאכט צופיל געלט דערפון. די פרייזן זענען געווען אומסטאביל און די פירמעס האבן געלעבט אין א געוויסע צעמישעניש. די ערשטע קאמערציאלע פירמע וואס האט ערנסט אנגעהויבן נאן-סטאפ פראכט סערוויס איז געווען יונייטעד עירליינס ערשט אין די מיטעלע 60'ער יארן. אין די מיטעלע 70'ער יארן האט זיך די גאנצע לופט פראכט אינדוסטרי געטוישט ווען א יונגער ביזנעסמאן מיט'ן נאמען פרעד סמיט האט באשלאסן אז די פאראייניגטע פאסאזשירן און פראכט עירליינס איז נישט די ריכטיגע צוקונפט פאר די לופט פראכט אינדוסטרי ווייל די דעסטינאציעס און צילן פון די צוויי אינדוסטריס זענען זייער אנדערש און דאס פארלאנגזאמט די פראכט דעליווערי. סמיט האט גענומען אסאך פינאנציעלע הילף און געגרינדעט די פעדערעל עקספרעס פירמע אין טענעסי מיט'ן ציל צו טראגן פראכט און זיי דעליווערן אין צייט. פעדערעל עקספרעס איז באקאנט געווארן מיט זייערע גאראנטירטע סערוויס און האבן געעפענט א "נעקסט דעי" גאראנטירטע סערוויס וועלכע האט שטארק געפאלן די אמעריקאנער פירמעס. פעדערעל עקספרעס אפעראציעס האט זיך שוין אנגעהויבן אין 973' און אין 976' האט שוין די פירמע געוויזן א פראפיט. די פעדערעל עקספרעס סוקסעס איז געווארן דער געשפרעך פון טאג און יעדער האט באוואונדערט די פונקטליכקייט פון זייערע סערוויסעס. אין 982' האט זי פארמאגט 76 אייגענע פליגער און האט פארדינט איבער א ביליאן דאלאר, אן אומדערהערטע זאך פאר א פירמע וואס איז נאר 10 יאר אין ביזנעס.
אין 89' האט פעדעקס זיך פאראייניגט מיט פלייאינג טייגער און האט געטוישט איר נאמען צו פעדעקס וועלכע איז א קערצערע נאמען פאר פעדערעל עקספרעס. מיט די פאראייניגונג איז די פירמע געווארן די גרעסטע קארגא פירמע אין די וועלט וועלכע באהאנדל'ט 5.5 מיליאן פעקלעך פער טאג. די פירמע פארמאגט היינט 650 פליגער און 71,000 טראקס און פארדינט 26 ביליאן דאלאר א יאר. אן ענליכע פירמע וועלכע איז מיט די יארן געווארן א שטארקע קאנקורענט צו פעדעקס איז יו-פי-עס וועלכע איז נאך געגרינדעט געווארן מיט איבער 100 יאר צוריק אלס א ביציקל דעליווערי פירמע. ווען לופט פראכט איז געווארן אויפגעכאפט האט יו-פי-עס אנגעהויבן נוצן פליגער פאר זייערע דעליוועריס וועלכע האט זיך שוין דעמאלט געהאט פארשפרייט איבער'ן גאנצן לאנד. אין 988' האט יו-פי-עס געגרינדעט איר אייגענעם לופט אפעראציע און איז באלד געווארן פון די גרעסטע עיליין פירמעס אין די וועלט טראגנדיג ארום 2 מיליאן פעקלעך פער טאג נאר אין זייערע עקספרעס סערוויס אליינס. היינט צו טאג איז די לופט פראכט אינדוסטרי צעטיילט צווישן די ריזיגע פעדעקס, יו-פי-עס, א רייע קלענערע קארגא פירמעס, און עטליכע פאסאזשיר ערליינס אין שפיץ פון יונייטעד ערליינס.


text:
איוב
צו דער ספר איוב
איוב איז א פארעם אין תנ"ך. ער איז באשריבן אין ספר איוב. דער ספר באשרייבט זיין צדקות און פון צווייטן זייט ווי ער האט געליטן צרות צרורות. דער ספר קומט פארענטפערן די פראגע פון "צדיק ורע לו, רשע וטוב לו". דער ספר שטעלט פֿאָר די גרויסע חכמה פון גאט מיט זיין פירן די וועלט, און ווי אזוי דער מענטש מיט זיין קליין חכמה קען נישט פארשטיין די הנהגה פון גאט.
עס איז דא א דיעה אין חז"ל אז איוב איז נאר א משל אויף צו פארענטפערן די פראגע, אבער אזוי א מענטש איז קיינמאל נישט געשטויגן און נישט געפלויגן. איוב לא היה ולא נברא, רק משל היה חז"ל


text:
וויקיביבליאטעק
וויקיביבליאטעק (Wikisource) איז א וויקי פראיעקט אויך פון וויקימעדיע צו זאמלען פרייערהייט אלע טעקסטן פון יידיש-שפראכיגע ביכער וואס איז נאר סיי ווען אמאל ארויס אויף דער וועלט און אויף דער אינטערנעט. אזוי ארום צאמצושטעלן א פרייע ווירטואלע ביבליאטעק פאר יעדן אפן צו ליינען און שרייבן (פארשטייט זיך אז דאס מוז קודם ווערן באפרייט פון די מחברים).
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פילשפראכיגע אויסגאבע פון וויקיביבליאטעק האט אנגעהויבן דעם 6טן דעצעמבער 2003.
לשון קודש וויקי ביבליאטעק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- העברעישער און לשון קודש וויקיביבליאטעק (דא קענט איר טרעפן אלטע סידורים מחזורים ספרים שאלות ותשובות און סתם קנטריסם.)
פראיעקטן פון וויקימעדיע פונדאציע
וויקיביכער • וויקיקאמאנס • וויקיווערטערבוך • וויקינייעס • וויקיפעדיע • מעדיעוויקי • וויקיביבליאטעק


text:
ענגלישער קאנאל
דער ענגלישער קאנאל (ענגליש: English Channel, פראנצויזיש: la Manche, דער "ארבל") איז אן ארעם פונעם אטלאנטישן אקעאן וואס שיידט גרויסבריטאניע פון צפון פראנקרייך, און באהעפט דעם צפון ים צום אטלאנטיק. ער איז לאנג בערך 560 ק"מ, און זיין ברייט איז 240 ק"מ אין ברייטסטן פונקט אבער נאר 34 ק"מ אין דעם דורכגאס פון דאווער.[1] ער באדעקט א שטח פון 75,000 ק"מ.[2]
די גרעסטע אינזלען אינעם קאנאל זענען דער אינזל פון ווייט, נישט ווייט פון סאוטהאמפטאן, ענגלאנד און די קאנאל אינזלען נאנט צום בארטן פון פראנקרייך.


text:
אסתר יונגרייז
רעביצן אסתר יונגרייז (געב' סעגעד ה'תרצ"ו) איז זייער אקטיוו צוריקצוברענגן אידישע קינדער צו אידישקייט.
זי שטאמט פון א רבנישער משפחה און איר מאן האט געהאט א שול, איר ארגאניזאציע און צענטער אין מאה שערים הננו געט צועסן פאר ארימע היימלאזער מענער און לערנט מיט זיי תורה.
פרעזידענט בוש האט איר געקרוינט צו זיצן אויף די פארשטאנד פון האלאקאסט מוזיי זייענדיג זעלבסט אן איבערלעבער און אקטיוו צו הייבן די מאראל פון פאלק שוין יארן כדי דאס זאל זיך נישט איבערחזרן.
זי קומט זיך צוזאם יעדן דארנערשטאג נאכט אין די וועסט סייד אין קהל עדת ישורון, מאכן שידוכים פאר די מאדערן ארטאדאקס וואס זי זעט אין דעם שידוכים פראבלעם די גרעסטע צרה סיי ברוחניות און סיי בגשמיות.


text:
פלאך
אין מאטעמאטיק, איז א פֿלאַך א פלאכער צוויי-דימענסיעלער אויבערפלאך; דאס איז א גרונטלעכער באגריף.
אין אנדערע דימענסיעס האט מען א פונקט (0 דימענסיעס), א ליניע (1 דימענסיע) און א רוים (3 דימענסיעס).
א פלאך אין דריי דימענסיעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין דריי דימענסיעס גייען אן די פאלגנדער:
- צוויי פלאכן זענען אדער פאראלעל אדער זיי איבערשניידן זיך אין א ליניע.
- א ליניע איז אדער פאראלעל צו א געוויסן פלאך, אדער זיי איבערשניידן אין א פונקט, אדער די ליגט אין דעם פלאך.
- צוויי ליניעס וואס זענען פערפענדיקולאר צו א פלאך זענען פאראלעל.
- צוויי פלאכן פערפענדיקולאר צו א געוויסער ליניע זענען פאראלעל.


text:
ספר אדם וחוה
ספר אדם וחוה איז איינע פון די ספרים חיצונים צו די תורה.
דער ספר לייגט אראפ די איבערלעבענישן פון אדם הראשון און זיין ווייב חוה פון נאכן פארטריבן ווערן פון גן עדן ביזן שטארבן פון חוה און איהר קבורה נעבן אדם און הבל.
עס איז ארגינעל געשריבן געווארן אין לשה"ק, אבער אזוי ווי רוב פון די ספרים חיצונים איז עס נישט געבליבן אינעם ארגינעלן לשון צוליב וואס די חכמים האבן עס נישט אנגענומען. נאר די גריכישע און לאטיינישע איבעזעצונג האבן מיר די גאנצע.
עס אנהאלט בסך הכל דריי-און-פערציג פרקים. אינעם ערשטן פסוק רופט עס זיך ספר תולדות אדם וחוה און אינעם ארמענישן איבערזעצונג ספר אדם.


text:
ווען עס איז מיר לעצטנס געוואָרן פֿאָרגעלייגט אָנצושרײַבן פֿאַרן "דווקא" — דעם נײַעם העברעיִשן זשורנאַל פֿאַר ייִדישלאַנד — אַן אַרטיקל וועגן דער מעדעם-סאַנאַטאָריע, איז פֿאַר מײַנע אויגן גלײַך אויפגעקומען די געשטאַלט פֿון יאָסל מלאָטעק. דאָס לעצטע מאָל האָב איך אים געזען אין דער רעדאַקציע פֿונעם "פֿאָרווערטס" קורץ נאָך מײַן אַרײַנקומען אַהין, בעת מײַנעם אַ באַזוך אין ניו-יאָרק.
דאָס איז געווען אין די סוף 90ער יאָרן, נישט לאַנג פֿאַר זײַן אַוועקגיין פֿון דער וועלט. אַ פֿלעגערין האָט אים אַרײַנגעפֿירט אויף אַ רעדערשטול אין דעם צימער, וווּ ער האָט געאַרבעט, און האָט אים צוגעפֿירט און געהאָלפֿן זיך צוזעצן צו זײַן שרײַבטיש. בײַ דעם טיש האָט ער, צוזאַמען מיט זײַן לעבנס- און שאַפֿונגס-באַגלייטערין חנה מלאָטעק, געאַרבעט איבער זייער פּערלזאַפֿטיקן ליטעראַרישן אָפּטייל אין "פֿאָרווערטס". ער האָט שוין דאַן אויסגעזען ווי נישט פֿון דער-וועלט — זײַן בליק איז געווען פֿאַרשטאַרט. דערזעענדיק מיך, האָט ער אויסגעשטרעקט צו מיר זײַנע אויסגעדאַרטע הענט און זיך מיט מיר אַרומגעכאַפּט, ווי ער וואָלט זיך געקלאַמערט אין זײַן, אין אונדזער ביידנס, אַמאָל, אין יענע יונגע יאָרן, וואָס ער האָט געהאַט שוין ווײַט הינטער זיך. ער איז שוין געווען בײַ זײַנע לעצטע כּוחות. מיט אָט די לעצטע כּוחות האָט ער זיך אָנגעהאַלטן אָן דער אַרבעט, — אָן דעם שליחות זײַנעם פֿאַר ייִדיש.
די מעדעם-סאַנאַטאָריע איז געווען איינער פֿון די שענסטע חלומות, וואָס יאָסל מלאָטעק האָט נישט געדאַרפֿט זיי חלומען — ער האָט מיט זיי געלעבט, ווי אַן אָפֿטער, כ'וואָלט געזאָגט, באַזוכזיצער אין דעם קורצדויערנדיקן גן-עדן, צו וועלכן ער האָט פֿון קינדווײַז אָן געשטרעבט און אים אַליין געבויט. ער איז אַוועק פֿון דער וועלט דעם 2טן יולי 2000, — און מ'קען זאָגן אָן אַ גוזמא, אַז ער האָט איבערגעלאָזט די ייִדישע קולטור עטוואָס פֿאַריתומט און אומבאַשיצט, אָן אַ פֿאַרטרוילעכן און איבערגעגעבענעם שומר.
ער איז געווען דער אמתדיקער קולטורטרעגער — אָדער, ריכטיקער, דער אויסטראָגער פֿון ייִדישער קולטור, אין פֿולן זין פֿון דעם וואָרט; אַ שרײַבער און אַ דיכטער, אַ לערער און אַ מדריך, אַ געזעלשאַפֿטלעכער טוער און אַן אויפֿטוער, אַ פּראָיעקטירער און אַן אויספֿירער, אַ רעציטאַטאָר און אַ זינגער בציבור, אַן עסעיִסט און אַ לעקטאָר, אַ רעדאַקטאָר און אַ רעדנער. ער איז געווען פֿאַר ייִדיש — אַלץ. און איבער אַלץ איז ער געווען אַן אידעאַליסט פֿון העכסטן ראַנג. ייִדישע קולטור איז געווען פֿאַר אים דער עיקרדיקער טרײַב-מאָטאָר פֿון זײַנע בונדיש-סאָציאַליסטישע אידעאַלן.
יאָסל מלאָטעק איז געווען שעפֿעריש אַקטיוו אויף אַלע סטעזשקעס פֿון זײַן לעבנס-וועג, און ייִדיש איז געווען זײַן צערטל-קינד און זײַן לעבנס-ווערק, פֿון וועלכן ער האָט זיך נישט געשיידט אויף אַלע סטאַציעס פֿון די וואָגלענישן פֿון זײַן דור, אָנהייבנדיק פֿון זײַן קינדהייט אין דעם פּוילישן שטעטל פּרושעוויץ אין דער געגנט פֿון קעלץ — פֿון יענעם קעלץ, אין וועלכן דער לעצטער פּאָגראָם אין יולי 1946 האָט אָנגעצייכנט דעם אָנהויב פֿון יציאת-פּוילן, דעם סוף פֿון פּוילישן ייִדנטום.
יאָסל מלאָטעק איז אָבער געווען "אַ וואַרשעווער". קיין וואַרשע איז ער געקומען צו זיבן יאָר מיט זײַן משפּחה, אין 1925, און איז דאָ אויפֿגעוואַקסן "אין אָרעמקייט און אין ליכט", כאָטש זײַן פֿיזישע היים איז געווען אין אַ פֿינצטערן קעלער. זײַן ליכטיקע גײַסטיקע היים איז אָבער געווען אין דער ייִדיש-וועלטלעכער מיכאַלעוויטש-שול פֿון ציש"אָ.
ווען איך האָב אים באַקענט, אַן ערך אַכט אָדער נײַן יאָר נאָך זײַן אָנקומען ווי אַ קליין ייִנגעלע קיין וואַרשע, איז דער נאָמען יאָסל מלאָטעק שוין געווען אַ שם-דבֿר אין "אונדזערע קרײַזן", דאָס הייסט אין דעם סאָציאַליסטישן קינדער-פֿאַרבאַנד "סקיפֿ", וווּ ער איז שוין געווען אַ מדריך, אַ "העלפֿער", ווי דאָס האָט בײַ אונדז געהייסן; און אויב איך בין זיך נישט טועה, איז יאָסל שוין געווען דער סעקרעטאַר פֿון דעם קינדער-פֿאַרבאַנד, וועלכער איז געשאַפֿן געוואָרן מיט געציילטע יאָרן פֿריִער, אין 1926.
אָבער אַ סך נאָענטער האָב איך אים באַקענט אין דער מעדעם-סאַנאַטאָריע, אין יענעם לעגענדאַרן מוסטער-אַנשטאַלט, וואָס האָט אין זײַן קורצער עקזיסטענץ באַוויזן אַרײַנצושרײַבן איינס פֿון די שענסטע קאַפּיטלעך אין דער געשיכטע פֿון דעם אויפֿבליִענדיקן ייִדיש-וועלטלעכן סעקטאָר פֿון פּוילישן ייִדנטום צווישן ביידע וועלט-מלחמות. די סאַנאַטאָריע, אויפֿן נאָמען פֿון וולאַדימיר מעדעם, דער מנהיג, וועלכער איז באַצייכנט געוואָרן ווי "די לעגענדע פֿון דער ייִדישער אַרבעטער- באַוועגונג", איז געווען די סאַמע פּאַסיקסטע "טעריטאָריע" פֿאַר דער געשטאַלטונג און זעלבסט-אַנטפּלעקונג פֿון יאָסל מלאָטעקס פּערזענלעכקייט. אָט דער געזונטהייטלעך דערציִערישער מוסטער-אַנשטאַלט, וועלכער איז געבויט געוואָרן ווי אַ מאָדעל פֿון אַ פֿרײַהייטלעכער קינדער-רעפּובליק, מיט אַ קינדערשער זעלבסטפֿאַרוואַלטונג און מיט ייִדיש ווי די אומגאַנג-שפּראַך, איז פֿאַר די קינדער געווען אַ טיפֿע איבערלעבונג אויפֿן גאַנצן לעבן, אַן אמתדיקער קינדער-גן-עדן אויף דער ערד. דאָ האָט יאָסל מלאָטעק געהאַט די גרויסע געלעגנהייט אַרויסצוּווײַזן זײַנע הויכע געזעלשאַפֿטלעכע קוואַליפֿיקאַציעס — מיט אַלע זײַנע שעפֿערישע איניציאַטיוון און מיט זײַנע אָנפֿירערישע אייגנשאַפֿטן.
בעת זײַן יעדן פּעריאָדישן אויפֿהאַלט אין דעם אַנשטאַלט, פֿלעגט ער ווערן אויסגעוויילט דורך די קינדער, ווי דער פֿאָרזיצער פֿון דעם קינדער-ראַט, וואָס איז געווען אַ מין קינדער-פּאַרלאַמענט פֿון דער קליינער "רעפּובליק", רעדאַקטאָר פֿון דעם טעגלעכן "ראַדיאָ", און פֿלעגט אויספֿירן כּלערליי אַנדערע פֿונקציעס פֿון דער קינדערשער זעלבס-טעטיקייט. ער האָט געשריבן לידער און פּאַראָדיעס, פֿאַרפֿאַסט צוזאַמען מיטן לערער "באַטקע" די פּראַכטפֿולע קינדער-אָפּערעטע "דער שפּײַכלער", וואָס איז געוואָרן דאָרט אויפֿגעפֿירט דורך די קינדער, אאַז"וו. גאָר שטאַרק איז געווען זײַן צער און זײַן נאָגנדיקע בענקשאַפֿט נאָך יענער קוזשניע פֿון אינטעגראַלער מענטשלעכקייט, די מעדעם-סאַנאַטאָריע, וואָס האָט געהיילט די קינדערשע נשמות און איז אַזוי אַכזריותדיק פֿאַרשניטן געוואָרן דורך דער היטלערישער בעסטיע אין יענעם שוואַרצן טאָג פֿון 20סטן אויגוסט 1942.
מיט דער זעלבער ענערגיע און שעפֿערישער איניציאַטיוו ווי אין דער מעדעם-סאַנאַטאָריע, איז יאָסל מלאָטעק געווען אַקטיוו אויך אין דעם קינדער-פֿאַרבאַנד "סקיפֿ". אין 1930סטן יאָר האָט ער דעביוטירט מיט זײַנע לידער אין דער קינדער-אויסגאַבע "די קליינע פֿאָלקסצײַטונג", און שפּעטער זיך געדרוקט אין "קינדער-פֿרײַנד", ווי אויך אין "קינדער-זשורנאַל", דערנאָך אין "יוגנט-וועקער" פֿונעם יוגנט-בונד "צוקונפֿט", און געוואָרן אַ סטאַבילער מיטאַרבעטער, רעפּאָרטער פֿון אַרבעטער-ענינים אין דער בונדישער "פֿאָלקסצײַטונג" — שוין פֿאַר די עלטערע לייענער.
אין יעדן אָרט, וווּ נאָר דער גורל האָט אים געטריבן מיטן אויסברוך פֿון דער היטלער-מלחמה, האָט ער נישט גערוט, נישט אַוועקגעלייגט די פֿעדער און נישט אויפֿגעהערט זײַן געזעלשאַפֿטלעכע און שרײַבערישע שעפֿערישקייט. ער האָט אויך אומעטום געשטרעבט זיך צו לערנען, אויסברייטערן זײַן וויסן. אין ווילנע, וווּ ער איז אָנגעקומען מיטן ערשטן פּליטים-שטראָם, איז ער געוואָרן אַ מיטאַרבעטער פֿון נוח פּרילוצקי בײַם אויפֿנעמען גבֿית-עדותן פֿון ייִדישע פּליטים פֿון פּוילן, און אין דער זעלבער צײַט געוואָרן פּראָ-אַספּיראַנט פֿון ייִוו"אָ. אָנקומענדיק פֿון דאָרט אין 1941 קיין שאַנכאַי, איז ער געוואָרן אַקטיוו צווישן די ייִדישע פּליטים אין דער כינעזישער אַזיל-שטאָט, זיך באַטייליקט מיט לידער אין ייִדישע אויסגאַבעס, וואָס זענען דאָרט צו יענער צײַט דערשינען.
נאָך דער מלחמה, אַרומקוקנדיק זיך אויף דעם ייִדישן חורבן און אויף דער צעטרייסלטער וועלט, באַשליסט ער נישט אומצוקערן זיך צוריק קיין פּוילן און קיין אייראָפּע בכלל. ער קומט אָן אין 1947 קיין קאַנאַדע, ווערט באַשעפֿטיקט אין משך פֿון צוויי יאָר ווי אַ לערער אין דער ייִדישער שול אין דער שטאָט קאַלגאַרי, און אין 1949 ווערט ער "אַרויסגעפֿאָדערט" אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן און באַזעצט זיך אין ניו-יאָרק — דאָ צעשפּרייט ער זײַנע פֿליגל און אַנטוויקלט זײַן ברייטפֿאַרמאָסטענע שעפֿערישע קאַריערע אויף אַלע געביטן פֿון דער ייִדישער קולטור.
יאָסל מלאָטעק האָט אין דעם ייִדישן לעבן אין אַמעריקע צוריקגעבראַכט דעם מיזרח-אייראָפּעיִשן נוסח אין זײַן מאָדערנעם לבֿוש פֿון די 30ער יאָרן. ווען דער "פֿאָרווערטס" האָט זיך געדרוקט מיטן אַלטן ייִדישן אויסלייג, מיט די "שטומע הא, אלף און עין", האָט דער אָפּטייל פֿון יאָסל און חנה מלאָטעק גענאָסן פֿון דער שפּראַכלעכער אויטאָנאָמיע פֿאַר דעם מאָדערנעם אויסלייג פֿון "ייִוואָ" (אָבער, ווי ער האָט זיך פֿאַר מיר פֿאַרטרויט, איז ער נישט געווען זייער גליקלעך מיט דעם טרוקענעם קאַנאָן פֿון דער אַזויגערופֿענער "פּוריסטישער שיטה").
אין די יאָרן פֿון זײַן אָנפֿירונג מיטן קולטור-אָפּטייל פֿונעם "אַרבעטער-רינג" האָט יאָסל מלאָטעק געלייגט זײַן חותם אויף דעם סטיל, נוסח און ריכטונג פֿון דער ייִדישער קולטור-וועלט נישט נאָר אין אַמעריקע. ער איז געווען פֿון אַלעמען געשאַצט, באַליבט — און ביז גאָר פֿאָלקסטימלעך באַשיידן.
אין מײַן זכּרון האָט זיך טיף אײַנגעקריצט יענער, פֿאַר מיר אומפֿאַרגעסלעכער, אָוונט ביז שפּעט אין דער נאַכט אַרײַן בײַ יאָסל און חנה מלאָטעקן אין זייער באַשיידענער דירה אין די בראָנקס — בעת מײַן ערשטן גאַסט-באַזוך אין ניו-יאָרק, אין 1971. איך בין שוין דעמאָלט געווען אַ זשורנאַליסט, אַ רעדאַקציע-מיטגליד אין דער ישׂראלדיקער ייִדישער טאָג-צײַטונג "לעצטע נײַעס". מײַן געוועזענער מדריך אין דעם קינדער-פֿאַרבאַנד אין וואַרשע, און דערנאָך מײַן עלטערער פּען-קאָלעגע, מיט אַ וועלכע פֿינף און דרײַסיק יאָר שפּעטער, האָט דעמאָלט צוזאַמענגעבראַכט אין זײַן שטוב קרובֿ פֿינף צענדליק חבֿרים פֿון דער אַמאָליקער חרובֿ געוואָרענער היים. צווישן די פֿאַרזאַמלטע איז געווען די מוטיקע פֿאַרבינדלערין פֿון דער אונטערערדישער באַוועגונג אין וואַרשעווער געטאָ מיט די דרויסנדיקע אָרגאַניזאַציעס, וולאַדקע מיד (פֿייגעלע פּעלטעל, ווי מיר האָבן זי געקענט), און נאָך אַ סך יוגנט-חבֿרים פֿון פֿאַרשיידענעם עלטער. יעדער איינער פֿון אונדז איז געווען אָנגעלאָדן מיט די אומגעוויינלעכע דערפֿאַרונגען פֿון יענע אומגעוויינלעכע יאָרן.
דאָס איז געווען אונדזער ערשטע קאָלעקטיווע באַגעגעניש, זינט דער היטלער-מלחמה. איך דערמאָן זיך, ווי יאָסל איז געזעסן מיט פֿאַרלייגטע פֿיס אויף דער סאָפֿע, מיט זײַן גיטאַרע אין דער האַנט און מיר אַלע האָבן זיך געוויגט און געזונגען צוזאַמען מיט אים די אַלטע יוגנט-לידער, וואָס האָבן אונדז יענעם זיסן שפּעטן אָוונט צוריקגעבראַכט, ווי אין חלום, צו יענער פֿאַרלוירענער וועלט.
און דערנאָך — יענע לעצטע באַגעגעניש מײַנע מיט יאָסלען אַ פּאָר צענדליק יאָרן שפּעטער, ווען איך האָב אים געטראָפֿן אַן אומבאַהאָלפֿענעם בעתן אַרײַנפֿירן אים אויף דער רעדערשטול צו זײַן שרײַבטיש אין דער רעדאַקציע, און ווען ער האָט זיך מיט מיר אַרומגעכאַפּט און אַזוי האַסטיק געאָטעמט אין אונדזער לעצטן קורצן שמועס. נאָך דעם האָט ער זיך גענומען צו זײַן רעדאַקציאָנעלער אַרבעט. ער האָט געפֿירט איבעראַנאַנד די צוויי גרויסע אָפּטיילן אין דער צײַטונג: "פּערל פֿון דער ייִדישער פּאָעזיע" (צוזאַמען מיט חנה גאָרדאָן-מלאָטעק) און "אין דער וועלט פֿון ייִדיש" (אונטערן פּסעוודאָנים "י. האַמער").
מיט ציין און נעגל האָט ער אין משך פֿון יאָרן זיך געקלאַמערט אין זײַן שרײַבערישן באַרוף, בעת ער האָט אין דער זעלבער צײַט זיך געראַנגלט מיט זײַנע קראַנקהייטן, מיט זײַנע אָפֿטע האַרץ-אַטאַקעס — און האָט נישט אויפֿגעגעבן, נישט אויפֿגעהערט שאַפֿן, אַפֿילו אויף זײַן קראַנקן-בעט, נישט געוואָלט פֿאַרלאָזן זײַן וואַך-פּאָסטן ווי דער שומר פֿון דער ייִדישער קולטור.


text:
ברוריה
ברוריה איז געווען די טאכטער פון דעם גרויסן תנא רבי חנינא בן תרדיון.
זי איז געווען די ווייב פון דעם תנא רבי מאיר].
זי איז געווען זייער א גלערנט פרוי, און האט געזאגט מוסר פאר אסאך תלמידים און תנאים.
עס ווערט פארציילט אין גמרא און אין רש"י (עבודה זרה יח) אז ווען ברוריה האט געהערט פון דעם מאמר נשים דעתן קלה פרויען האבן א גרינגען שכל, מען קען זיי גרינג איינרעדן, האט דאס איהר באנקט געטוהן און זי האט צוגעשריבן דערצו "חוץ מברוריה" דאס הייסט אז ברוריה האט נישט קיין גרינגען דעת (שלשלת הקבלה), איהר קען מען נישט איינרעדן, איהר מאן רבי מאיר האט זיך גע'טענה'ט מיט איהר און געזאגט אז זי איז נישט אנדערש ווי אנדערע פרויען דערמיט, אבער זי האט נישט נאכגעגעבן, האט איהר ר' מאיר געזאגט דו וועסט נאך מודה זיין צו מיר. האט ר' מאיר באפוילן איינע פון זיינע תלמידים זאלן איהר צו רעדן זי זאל האבן זנות מיט איהר, ער האט געארבייט דערויף א לאנגע צייט, ער האט איהר אסאך געבעטן, ביז זי האט ענדליך מסכים געווען, אבער אנשטאט דער תלמיד איז ר' מאיר געקומען, און זי האט זיך זייער געשעמט דערמיט.
דער תלמוד פארציילט אויך אז זי האט געזאגט פאר ר' מאיר אז איהר שוועסטער זיצט אין א הויז פון זונות און זי שעמט זיך דערמיט, און רבי מאיר האט זיך משתדל געווען און האט איהר ארויסגענומען פון דארט (ע"ז ד"יח).


text:
זייערס
א זײַערס איז א כעמישע סובסטאנץ וואס רעאגירט מיט א באזע. געוויינלעך האבן זייערסן א זויערן טעם, און זיי רעאגירן מיט געוויסע מעטאלן, למשל קאלציום, און מיט באזעס, למשל נאטריום-קארבאנאט צו שאפן זאלצן. די שטארקייט פון א זייערס ווערט געמאסטן מיט pH, וואס נידעריקער איז שטערקער דאס זייערס.
טאג-טעגליכע ביישפילן פון זייערסן זענען עסיגזייערס (וואס מען טרעפט אין עסיג, א צעפירונג), שוועבל-זייערס (א פליסיקייט, געניצט אין אויטא באטעריעס) און וויין-זייערס (א הארטער קערפער, געניצט ביים באקן). אויך א גאז ווי כלאר-וואסערשטאף קען ווערן א זייערס ווען מען צעלאזט אים אין וואסער. שטארקע זייערסן זענען צעפרעסעוודיק. דער זויערער טעם פון א לימאן קומט פון ציטרישע זייערס.
ס'זענען פאראן עטלעכע וועגן צו שילדערן א זייערס. דער ערשטער וואס האט פרובירט דאס איז געווען דער פראנצויזישער כעמיקער, אנטואן לאוואואזיע, וואס האט באמערקט אז זייערסן אנטהאלטן אקסיגען. פונקט וועגן דעם האט אקסיגען אן אנדער נאמען "זויערשטאף".
ווען א זייערס ווערט געמישט מיטם וואסער, ווערט עס צענומען אין יאנען, דאס הייסט דיסאציאציע: א פאזיטיווער וואסערשטאף יאן +H (פראטאן) ווערט אפגעריסן פונעם זייערס און ווערט פארבונדן מיטן וואסער צו שאפן א הידראניום יאן H3O+. אז מען שרייבט HA פאר אן אלגעמיינעם זייערס, קען מען פארשרייבן דעם פראצעס:


text:
קאמפיוטער פראגראם
א קאָמפּיוטער פּראָגראַם איז א זאמלונג פון ארדענטליכע באפעלונגען וואס ווערט אויסגעפירט דורך דעם פראצעסאר לויט ווי דער פראגראמירער האט באשטימט. אין אלגעמיין, א קאמפיוטער פראגראם, איז א צווישן האנדלונג פון דער באניצער מיטן קאמפיוטער. די מערהייט פראגראמען זיינען געבויעט מיט אינפוט און אַאוּטפוט פונקציעס, ד"ה, דער באניצער לייגט אריין אינפארמאציע (למשל דורכן קלאוויאטור) און דאס פראגראם גיבט ארויס אינפארמאציע (למשל דורכן עקראן).
דער פראצעסאר קען אנאליזירן פראגראמען וואס זיינען געשריבן געווארן אויפן באשטימטן מאשינס שפראך. כדי צו פארגרינגערן די פראגראמיסטן, איז דא היינט פארשיידענע פראגראם שפראכן (ווי למשל C) וואס מען קען זיי שרייבן מיט א נאטירלעכע שפראך, און מען ניצט א קאמפיילער איבערצוזעצן דאס נאטירלעכע שפראך צום מאשינס שפראך. יעדע שפראך און יעדע מאשין האט א באזונדער קאמפיילער.
עס זיינען דא פארשיידענע קאמפיוטער פראגראמען צו פארשיידענע אפערירן-סיסטעמס, למשל, א קאמפיוטער פראגראם וואס איז געשריבן געווארן פאר מייקראסאפטס אפערירן-סיסטעם וועט נישט ארבעטן אין א יוניקס אפערירן סיסטעם אדג"ל, ווייל יעדע אפערירן-סיסטעם האט אנדערע פונקציעס מיט ווי זי באקומט דעם אריינווארג און ארויסווארג פונקציע.


text:
ביאטעכנאלאגיע
ביאטעכנאלאגיע איז א טעכנאלאגיע וואס ניצט אויס לעבעדיגע ארגאניזמען. ביאטעכנאלאגיע ווערט געניצט אין לאנדווירטשאפט, עסן וויסנשאפט און מעדיצין. אין ביאטעכנאלאגיע ווערן לעבעדיגע ארגאניזמען געניצט ניצלעכע כעמיקאלן און פראדוקטן.
כאטש מען ניצט דעם טערמין ביאטעכנאלאגיע פאר נייע פראצעסן וואס מען האט ערפינדן אין דעם 20סטן יארהונדערט, אין אמת'ן האט מען שוין געניצט ביאטעכנאלאגיע שוין פון אוראלטע צייטן.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שוין אין דער תקופה פונעם תנ"ך האט מען אויסגעניצט ביאלאגישע פראצעסן פארן מענטשהייט. למשל, באקן ברויט (וואס ניצט דעם קארבאן דיאקסייד פון די הייוון), מאכן קעז, וויין, ביר און עסיג, און באארבעטן די פיברעס פון פלאקס און זיידן.


text:
יו-עס קאסטומס ענד בארדער פראטעקשן
די יו-עס צאל און גרענעץ באשיצונג (ענגליש: U.S. Customs and Border Protection) איז אן אפטיילונג אינערהאלב די היימלאנד זיכערהייט דעפארטעמנט און איז פאראנטווארטליכט צו קאנטראלירן דעם לאנד'ס מאסיווע האנדל, איינקאסירן אימפארט שטייערן, ארויפצווינגען אמעריקאנער האנדל געזעצן, און באוואכן די גרעניצן פון איינטריט פון אומלעגאלע אימיגראנטן, פארברעכער, און טעראריסטן.
אינהאַלט
פליכטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די יו-עס צאל און גרענעץ באשיצונג אגענטור איז די צווייטע גרעסטע שטייער איינקאסירער נאך די איי-אר-עס דורך די ביליאנען דאלארן אין צאלטאריפן וועלכע זיי פארלאנגען פארן אריינברענגען אויסלענדישע פראדוקטן. די צאלטאריפן האבן נישט קיין אייניגע פרייזן נאר יעדע פראדוקט פאר זיך האט זיך איר אייגענע טעריפ און די קאסטומס אגענטור קאנטראלירט די טאריפן לויט די באלאנס פון האנדל. אויסער דעם זענען פאראן באשטימטע טאריפן אויף פראדוטן וועלכע זענען פון פריער אפגעמאכט געווארן מיט אנדערע לענדער און טייל זאכן האבן בכלל נישט קיין טאריפן ווען עס קומט פון לענדער וועלכע האבן פרייע האנדל אפמאכן מיט אמעריקע.
קאסטומס קאנטראלירט אויך וואס עס גייט ארויס פון לאנד. די צוויי הויפט זאכן אויף וועלכע זיי פארלייגן זיך איז וואפן און געלט. עס פארשטייט זיך אליינס אז די רעגירונג וויל נישט אז אירע וואפן זאלן פארקויפט ווערן פאר פיינטליכע לענדער אלס א זיכערהייט מיטל. די וואפן וואס גייען יא ארויס פון לאנד מוז האבן א פונקטליכע קאנטראל און קאסטומס דארף וויסן וואו דאס גייט און פאר וועמען דאס ווערט פארקויפט. געלט האט אן אנדערע סיבה און דאס איז ווייטער צוליב טרעיד. אויב צופיל געלט וועט ארויסגיין קיין אויסלאנד וועט די אמעריקאנער דאלאר פאלן ווייל עס וועט זיך ארומדרייען צופיל אמעריקאנער וואלוטע איבער די וועלט וועלכע מאכט עס א קלענערע מציאה.
וויבאלד עס איז אוממעגליך נאכצוזוכן יעדעס שאכטל וואס קומט אריין אין לאנד, האט קאסטומס איינגעשטעלט א סיסטעם צווישן אירע אגענטן וויאזוי זיי זאלן אונטערזוכן שיפמענטס וועלכע קומען אריין. עס איז נישט קיין סוד אז רוב שיפמענטס ווערן נישט אנגעקוקט אבער דאך האבן מענטשן מורא אריינצוברענגן פארבאטענע סחורה אין פאל פונקט זייערע זאכן וועלן יא אונטער געזוכט ווערן. היינט צו טאג פארמאגט קאסטומס א רייע פארגעשריטענע מעטאדן וויאזוי שיפמענטס ווערן נאכגעזוכט פאר די מערסט פארבאטענע סחורה וואו וואפן און דראגס.
פארשטייט זיך אז די גרויסע פירמעס זענען די הויפט אימפארטירער פון רוב פראדוקטן אבער אויך דער אינדיווידועלער מענטש איז א טייל פון דאס לאנד'ס האנדל. יעדער מענטש וואס קומט אריין אין לאנד מעג מיטברענגן א באשטימטע סכום פון אויסלענדישע זאכן. דאס זעלבע איז מיט אן אמעריקאנער איינוואוינער וועלכער גייט ארויס פון לאנד און קומט צוריק מיט פראדוקטן וועלכע ער האט איינגעקויפט אין אנדערע לענדער.
די זעלבע דא איז אוממעגליך צו אונטערזוכן יעדן מענטש וואס קומט אריין אין לאנד און די קאסטומס אגענטורן דארפן זיך פארלאזן אויף די ארנטלעכקייט פון די מענטשן אז זיי זאגן דעם אמת ווען מען פרעגט זיי וואס זיי ברענגן מיט זיך. וויבאלד נישט יעדער איז באגלייבט דארפן זיי אויסוועלן א געוויסע פראצענט פון מענטשן וועמען זיי זאלן אונטערזוכן. געווענליך זענען דאס מענטשן וועלכע ענטפערן נישט קיין גלייכע ענטפערס און זעען אויס צעמישט. א קאסטומס אגענטור דארף קענען פארשטיין אויפ'ן מענטש'נס נאז און אויגן אויב ער רעדט צו דער זאך.
אין יאר 2000 איז א גרויסער טעראריסט געכאפט געווארן אריינקומענדיג פון קאנאדע נאר צוליב די גוטע אפשאצונג פון א געניטער צאל אגענט וועלכער האט צוזאמענגעשטעלט אז דער אנגעגעבנער דעסטינאציע צו וואו דער טעראריסט האט געזאלט גיין איז ארויס פון וועג און עס האט נישט קיין פשט צו נעמען דעם גרעניץ.
אגב, איז פאראן א גרויסער טעות צווישן מענטשן אז זאכן וואס מען קויפט אין די "דוטי פרי שאפ" זענען פריי פון אלע רעגולאציעס. דאס איז אבער נישט אזוי. די דוטי פרי געשעפטן באקומען א ספעציעלע רעכט פון די רעגירוג צו אימפארטירן פראדוקטן אן צאלן שטייערן. וויבאלד די געשעפטן צאלט נישט קיין שטייער קענען זיי דאס פארקויפן פאר ביליגער. דער קאסטומער צאלט נישט קיין שטייער אויף די פראדוקטן וויל עס איז דאך דוטי פרי אבער איינמאל ער טרעט ארויס פון דעם געשעפט איז דאס פונקט ווי אלע אנדערע פראדוקטן וועלכע מען ברענגט אריין פון אנדערע לענדער און אלע רעגולאציעס זענען די זעלבע. דערפאר איז וויכטיג צו וויסן מען זאל נישט איינקויפן מער וויפיל מען איז ערלויבט אריינצוברענגן כדי מען זאל נישט דארפן באצאלן קיין שטייערן.
אבער נישט יעדער וואס ווערט אריינגעשיקט מיינט עס אז יענער איז פארדעכטיגט. די צאל אגענטורן האבן א געוויסע פראצענט פון מענטשן וועמען זיי דארפן אריינשיקן און וועלן דאס טאן לויט זייער אייגענע פארשטאנד. אויב א דאקומענט איז נישט גוט אויסגעשטעלט אדער מען ענטפערט נישט קלאר איז גענוג א גוטע סיבה פאר'ן אגענט אריינצושיקן אין די זייט.
אין געוויסע פלעצער איז עס א פשוט'ער גורל וועלכע דער קאמפיוטער וויילט אויס. יעדער דורכגייער דרוקט אויף א קנעפל און אויב דער קנעפל ווערט גרין קען מען גיין און אויב עס ווערט רויט מיינט עס אז יענער דארף ווערן אונטערגעזוכט.
אנדערש וואו די פאליציי, האבן די צאל אגענטן די פולע רעכט צו זוכן און באטראכטן וועמען עס שמעקט זיי און וויפיל עס שמעקט זיי. א פאליציי אפיציר דארף האבן א געריכט ארדער אריינצודרינגן אין א הויז אבער דער קאסטומס אגענט קען עפענען און באטראכטן אפילו די פערזענליכע באגאזשן וועלכע דער מענטש טראגט מיט זיך. אין רוב פלעצער זיצן די קאסטומס אגענטן האנט-ביי-האנט מיט די אימיגראציע אפישעלס און צומאל קען איין אגענט ארבעטן פאר ביידע אגענטורן. די אימיגראציע אפישעלס זענען פולשטענדיגע ריכטער וועלכע האבן די מאכט צו באשליסן וועמען זיי וויל יא אריינלאזן אין לאנד און וועמען נישט.
קאמף קעגן שמוגלער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווי דערמאנט טוט די קאסטומס אגענטור קאנטראלירן די גאנצע אימפארט פון לאנד אבער איר ארבעט נעמט אריין צוויי פליכטן, איינס צו קאנטראלירן די סופליי און פארלאנג פאר פראדוקטן און לויט דעם באשליסן די טרעיד ערלויבעניש, און צווייטענס דארף די אגענטור באוואכן אז אנדערע אומלעגאלע זאכן זאלן נישט אריינקומען אין לאנד וועלכע וואלט באמת נישט געברויכט זיין איר אויפגאבע (עס באלאנגט פאר די לאו ענפארסמענט אגענטורן) אבער וויבאלד זי קאנטראלירט די גרעניצן דארף דער פליכט אויך אויסגעפירט ווערן אינאיינוועגס.
אין נארמאלע אומשטענדן אויב מענטשן דארפן א פראדוקט פון אויסלאנד און עס איז נישט פאראן צובאקומען אין לאנד וועט א פירמע דאס אימפארטירן צו סופלייען די פארלאנג. אויב דער פארלאנג דערפאר איז הויך וועט דער אימפארטירער נישט האבן קיין פראבלעם מיט די טאריפן ווייל זי וועט קענען בעטן גענוג א הויכע פרייז אז אלע שטייערן זאלן געדעקט ווערן והכל על מקומו יבא בשלום. די מענטשן וועלן זיין צופרידן, די פירמע וועט מאכן געלט, און די רעגירונג וועט זיך דערקוויקן מיט די טאריפן צו באלאנסירן די טרעיד.
אבער אין אנדערע פעלער קען אמאל זיין אז מענטשן זענען אינטערעסירט אין א פראדוקט וועלכע די רעגירונג לאזט נישט אריינברענגן אין לאנד. א גוטער ביישפיל איז דראגס. דער פארלאנג פאר דראגס אין אמעריקע איז זייער שטארק און ווייניג מענטשן באווייזן דאס צו סופלייען איבער'ן לאנד ווייל די לאו ענפארסמענט אגענטורן פאלגן נאך די פראדוצירער. יעצט אויב איינער קען באווייזן צו אימפארטירן דראגס פון דרום אמעריקע וועט ער קענען מאכן אסאך געלט ווייל דארט איז דראגס ביליג ווייל עס איז פאראן גענוג און מיט אזא שטארקע פארלאנג אין אמעריקע וועט ער קענען בעטן אבנארמאלע פרייזן. דראגס איז אומלעגאל אין אמעריקע און די רעגירונג פארלייגט זיך זייער שטארק דערויף און די שטראפן זענען זייער הארב. אבער וויבאלד מען קען מאכן אזויפיל געלט זענען נאך אלץ פאראן מענטשן וועלכע נעמען די שאנסן און פרובירן דאס יא אריינצושמוגלן.
אין די פאראייניגטע שטאטן איז די קאמף קעגן דראגס איינע פון די רעגירונג'ס הויפט פריאריטעטן און 4 אגענטורן ארבעטן אינאיינעם דאס צו קעמפן. די קאסטומס אגענטור, די דראג ענפארסמענט אדמיניסטראציע, די קאוסט גארד, און די אימיגראציע סערוויס. די 4 אגענטורן באוואכן די גרעניצן מיט שיפן, פליגער, און אנדערע טאקטיקן און ווען איינער ווערט געכאפט וועלן אלע 4 אגענטורן אינאיינעם באהאנדלן אזא קעיס און זיכער מאכן אז יענער ווערט אנגעקלאגט אין געריכט.
די גרעניצן זענען צעטיילט צו וואסער און יבשה. די וואסערן ווערן באוואכט דורך יו-עס קאוסט גארד שיפן און פליגער און די יבשה ווערט באוואכט דורך די קאסטומס אגענטור וועלכע נוצט אייגענע פליגער און ראדארן אויפצוכאפן שמוגלער וועלכע פרובירן זיך אריינצובאקומען דורך אויסמיידן די קאסטומס אגענטור. ווען א קאסטומס פאטראל פליגער כאפט אויף א קליינע פליגער וועלכע קומט אריין אין לאנד אן רשות וועט זי אלאמירן די צענטראלע אפיס און א קאסטומס פליגער און א קליינע העליקאפטער (געווענליך א בלעקהוק) וועלן נאכפאלגן דעם אומאינדענטיפיצירטן פליגער אן דעם וואס דער פילאט זאל אפילו באמערקן. ווען דער פליגער וועט לאנדן וועט אים שוין אפווארטן א מחנה פון פאליציי און אנדערע לאו ענפארסמענט אגענטורן. אויב איינער פרובירט זיך אריינצוכאפן מיט א שיף (פאסירט געווענליך ביינאכט) וועלן די ראדארן דאס אויפכאפן און די קאוסט גארד וועט ארויספארן מיט א גרופע היי-ספיד שיפלן און ארומרינגלן די שיפל ביז יענער וועט זיך אונטערגעבן.
נישט אלע שמוגלער פרובירן אויסצומיידן קאסטומס און פרובירן ענדערש צו גיין נארמאל דורך קאסטומס מיט'ן האפענונג אז עס וועט געלונגן און די קאסטומס אגענטן וועלן נישט באמערקן. די אגענטן זענען צוגעוואוינט דערצו און זיי האבן שוין געטראפן דראגס אין אלע סארט פראדוקטן באהאלטן, נוצנדיג זייער ערפארונג און סאפיסטיקירטע עקוויפמענט. פארטייט זיך אז עס איז נישט מעגליך צו כאפן יעדן אבער וויפיל מען כאפט יא ווארפט א שרעק פאר אנדערע זיי זאלן נישט פרובירן נאכטאן דאס זעלבע.
עס איז נישט באקאנט פונקטליך וואספארא עקוויפמענט קאסטומס פארמאגט אבער פון וואס מען ווייסט פארמאגן זיי אין טייל לופטפעלדער עקס-רעי מאשינען וועלכע קענען אדורך זען ביז אונטער די קליידער. ביי די גרעניץ צווישן קאליפארניע און מעקסיקא פארט יעדע אויטא אדורך א ריזיגע עקס-רעי מאשין וועלכע צייגט קלאר וואס עס טוט זיך אפ אין יעדע אויטא אדער טראק. די אגענטן נוצן אויך א ספעציעלע שטעקן וועלכע איז אן עלעקטראוועקיום דעווייס וועלכע קען אויפכאפן אויב עס איז פאראן דראגס אדער אויפרייס דורך אנאליזירן די לופט באשטאנדטיילן ארום פראדוקטן.
קאסטומס נוצט אויך ספעציעלע טרענירטע הונטלעך וועלכע קענען שמעקן דראגס אדער וואפן. די הונטלעך געפינען זיך אין אלע גרויסע לופטפעלדער און ווערן ארויסגעברענגט פון צייט צו צייט זיי זאלן דורכגיין אלע פעקלעך אדער מענטשן צו דערשמעקן דאס וואס מען האט זיי אויסגעלערנט צו דערשמעקן. די הונטלעך ווערן אסאך מאל ארויפגעפירט אויף די פליגער נאכדעם וואס די פאסאזשירן זענען שוין אראפגעגאנגן און קענען דערשמעקן אויב עס האט זיך געפינען דראגס אויפ'ן פליגער פריער. אויב די הונט בילן וועלן זיי אונטערזוכן יעדן איינעם ביז זיי וועלן טרעפן די שמוגלער.
אזוי זענען פאראן נאך פארשידענע פראדוקטן וועלכע זענען אומלעגאל אריינצוברענגן אין לאנד און טיילמאל ווייסן די פאסאזשירן אפילו נישט אז דאס איז נישט ערלויבט אריינצוברענגן ביז זיי ווערן אפגעשטעלט און אויסגעפארשט. אמאל איז עס נאר א קלייניקייט וועלכע מען ווארפט ארויס אין מיסט און אמאל וועט מען דאס קאנפיסקירן.
אנדערע פליכטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויסער דראגס דארפן די קאסטומס אגענטן צוריקהאלטן אויך אנדערע זאכן פון אריינקומען אין לאנד און דאס זענען: וואפן, פאלשע מאטריאל אדער געלט, גע'גנב'טע סחורה, און אומלעגאל פארדינטע געלטער וועלכע פארברעכער פרובירן צו שמוגלן פון איין לאנד צו א צווייטע כדי מיט דעם צו כשר'ן געלט דורך באהאלטן איר אמת'ן קוואל. אין טייל לענדער זענען די קאסטומס אגענטורן מער באזארגט וועגן מענטשן וואס טראגן ארויס געלטער ווי די וואס ברענגן אריין ווייל אמאל קענען זיי אין אנדערע לענדער דאס גרינגער נוצן צוליב אפגעשוואכטע לאו ענפארסמענט סיסטעמען אדער אנדערע סיבות.
אויסער די אומלעגאלע זאכן וועלכע מעגן נישט אריינגעברענגט ווערן אין לאנד דארף קאסטומס באוואכן די גרעניצן פון לעגאלע זאכן וועלכע מעגן נישט אריינקומען דורך די גרעניצן צוליב פארשידענע סיבות. א ביישפיל פון אזעלכע זאכן איז פרוכט, פלייש, בהמות, און פלאנצונגן, וועלכע רוב לענדער ווילן נישט מען זאל אריבער ברענגן זייערע גרעניצן אויס מורא פאר דעזיזעס וועלכע דאס קען מיטברענגן מיט זיך. מענטשן פארשטייען נישט פארוואס זיי זאלן נישט מעגן אריינברענגן איין פרוכט מיט זיך אבער ווען מען ווייסט וואס די היסטאריע האט מיט זיך פון אזעלכע פעלער וואלט מען שוין גאנץ פיין פארשטאנען.
אין 980' האט איין מענטש מיט איין אראנדזש וועלכע איז געווען פארגיפטעט מיט א געוויסע באקטעריע מיט דעם געברענגט געוויסע פרוכט פליגן וועלכע האבן זיך צעפרייט אין גאנץ קאליפארניע און האט שאדן געמאכט פעלדער אין די ווערט פון מיליאנען דאלארן. די קאסטומס אגענטורן מאכן פראבעס אויף אלע פרוכט וואס ווערט אימפארטירט פון אנדערע לענדער און נאר אויב עס גרייכט אלע רעגירונג סטאנדארטן קען דאס ווערן אריינגעברענגט. אויב נישט פארניכט מען דאס ביי די גרעניץ אדער שיקט מען דאס צוריק צו די ארגינעלע פלעצער. בהמות און חיות וועלכע קומען אריין אין לאנד ווערן געהאלטן פאר א שטיק צייט ביי קאסטומס וואו ספעמציאליסטן באטראכטן זיי און מאכן זיכער אז זיי זענען געזונט צו קענען גיין ווייטער.
דערנאך איז פאראן לענדער פון וועלכע מען מעג בכלל נישט אריינברענגן קיין פראדוקטן ווייל דאס לאנד האט אן עמבארגא מיט יענע לאנד צוליב איר פארלעצונג פון מענטשליכע רעכטן אדערע אנדערע קאנפליקטן. געווענליך טוט אזא שריט צווינגן יענע לאנד צו טוישן זייערע פאליסיס כדי צו קענען ווייטער שיקן זייער סחורה. א ביישפיל איז קובא אויף וועלכע אמעריקע האט ארויפגעלייגט אן עמבארגא שוין יארן צוריק און גייט נאך אן ביז'ן היינטיגן טאג. כאטש די עמבארגא איז פאראן א שטארקע פארלאנג פאר געוויסע קובאנער פראדוקטן, ספעציעל זייערע ציגארן, וועלכע ווערן כסדר אריינגעשמוגלט קיין אמעריקע פון קאנאדע וועלכע האט נישט די עמבארגא און לאזט אירע סיטיזענס פארן קיין קובא.
אויך זענען פאראן געוויסע פראדוקטן וועלכע זענען פארבאטן אריינצוברענגן אין לאנד צוליב עטנישע און מאראלישע סיבות. א ביישפיל איז פראדוקטן וועלכע ווערן געמאכט פון די הויט פון הונט און קעץ. די רעגירונג, מיט די הילף פון די חיות רעכטן גרופעס און ארגאניזאציעס, האט פארבאטן אלע אזעלכע פראדוקטן און דאס מעג נישט אימפארטירט ווערן פון אנדערע לענדער.
קאסטומס סערוויס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוב מענטשן גייען דורך קאסטומס מיט עטליכע פראגן אבער אנדערע לערנען זיך וועגן קאסטומס די שווערע וועג ווען זיי דארפן דארט לאזן געוויסע פראדוקטן וועלכע זענען פארבאטן אריינצוברענגן אין לאנד. אנדערע קומען אהיים צו א רענצל וועלכע איז גרונטליך אדורכגעזוכט געווארן און איז איבערגעדרייט פון אויבן אראפ מיט א בענדל ארום וועלכע זאגט אז דאס רענצל איז אונטערגעזוכט געווארן דורך קאסטומס. טויזענטער מענטשן זענען געצווינגן איבערצוגעבן פרוכט וועלכע זיי נעמען מיט פאר די וועג צו עסן אדער מעדעצינען וועלכע זיי האבן איינגעקויפט אין אנדערע לענדער און די אמעריקאנער רעגירונג לאזט דאס נישט אריין אין לאנד צי ווייל דער מעדעצין איז אומלעגאל אדער פארלאנגט א דאקטאר'ס רעצעפט.
רוב מענטשן זענען נישט באקאנט מיט אלע געזעצן און וויבאלד יעדע רעגירונג האט אנדערע רעגולאציעס דארף מען שטענדיג זיין גערישט אז קאסטומס וועט קאנפיסקירן געוויסע זאכן וועלכע מען קויפט איין אין פרעמדע לענדער. די יו-עס קאסטומס אגענטור צווינגט ארויף ארום 600 געזעצן פון 60 לענדער ארום די וועלט און פארהאלטן טויזענטער דראג שמוגלער יעדעס יאר.
דער דוטי פרי באדייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די רעגירונג ערלויבט פאר יעדן רייזענדער אריינצוברענגן זאכן אין די ווערט פון $400 נאר נאכדעם וואס מען איז געווען אינדרויסן פון לאנד פאר מער פון 48 שטונדן. אויב מען פארט א פאמיליע אינאיינעם קען מען צוזאמענרעכנען די ווערט פון אלע זאכן פאר די דוטי פרי רעכטן פון יעדן איינעם באזונדער. נאך אלץ מוז אלעס ווערן דעקלערט און זאכן וואס מען ווייסט נישט אויב מען דארף דאס דעקלערן אדער נישט איז אלץ בעסער יא צו זאגן. ווי מיר האבן דערמאנט אינעם לעצטן ארטיקל ווערן די זאכן וואס מען קויפט אין די דוטי פרי געשעפטן אריינגערעכנט אין דעם חשבון און עס איז שטייער פריי נאר אזוי לאנג וואס עס באטרעפט ווייניגער ווי דער לימיט וואס מען מעג צוריק ברענגן. אויב באטרעפט דאס צופיל געלט וועט דאס ווערן אויס דוטי פרי און מען וועט דארפן באצאלן שטייערן. די דרום אמעריקע לענדער וועלכע פאלן אריין אונטער די עקאנאמישע רעקאווערי לענדער (דאס זענען א רייע קאריביען לענדער) האבן א פריווילעגיע אז מען קען פון דארט ברענגן זאכן אין ווערט פון $600 און אויך אלקהאל קען מען פון דארט ברענגן דאפעלט (צוויי ליטער קעגן אין ליטער פון אנדערע לענדער) וויבאלד אמעריקע קאנטראלירט די לענדלעך. אויב מען פארט צו עטליכע פון די לענדער קען מען אפילו ברענגן מער און דאס קען באטרעפן ביז $1,200 און קען זיין מער אלקהאל און טאבאקא. געוויסע חפיצים צו וועלכע דאס לאנד איז שטארק אינטערעסירט האבן אויך פריווילעגיעס און קענען אמאל זיין שטייער פריי. א ביישפיל איז אנטיק זאכן און אלטע מאלערייען פון איבער 100 יאר אלט וועלכע זענען אלע שטייער פריי אפילו אויב זיי זענען ווערט מיליאנען.
אין די $400 ווערט פון זאכן וועלכע מען מעג צוריק ברענגן שטייער פריי מעג זיין 200 ציגארעטן און 100 ציגארן. אבער דאס מוז זיין ציגארן וועלכע זענען פראדוצירט געווארן אין אויסלאנד ווייל ציגארן און ציגארעטלעך וועלכע ווערן פראדוצירט אין אמעריקע און ווערן פארקויפט אין אויסלאנד ווערט אנדערש געמאכט און האט נישט די זיכערהייטן פון די אנדערע ציגארעטן און די רעגירונג וויל נישט מען זאל דאס צוריק ברענגן.
פראדוקטן פון קובא, איראן, איראק, ליביע, צפון קארעא, סערביע, און סודאן זענען אין גענעראל פארבאטן אריינצוברענגן אין די פאראייניגטע שטאטן. געוויסע זאכן זענען יא ערלויבט און פאר יעדע זאך דארף מען באקומען ערלויבעניש פון די אויסערן עסעסטס קאנטראל.
אויב ברענגט מען מער וויפיל מען איז ערלויבט וועט קאסטומס אפשאצן די ווערט אויף די העכסטע פרייז און בעטן די העכסטע שטייער ראטע און אראפרעכנען די 400$ צו וועלכע מען איז ערלויבט. נאך $1,000 פאלט די שטייער אריין אין די נארמאלע שטייער קאטעגאריעס.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קאסטומס אגענטור איז געגרינדעט געווארן הארט נאכדעם וואס דזשארדזש וואשינגטאן איז געווארן פרעזידענט און אמעריקע האט אויפגעשטעלט איר ערשטע רעגירונג אין יאר 789'. די אמעריקאנער מאסן זענען געווען יונג און ארים און מיט א שטארקע גרעניץ קאנטראל און פארשידענע טאריפן וועלכע מען האט ארויפגעלייגט האט דאס לאנד פארדינט אסאך געלט און אפגעצאלט די נאציאנאלע חובות און מען האט אויפגעבויט וואשינגטאן די-סי און פינאנצירט די מיליטער.
אמאל איז קאסטומס באשטאנען פון צענדליגער אגענטורן וועלכע האבן געארבעט איאיינעם צו באוואכן די גרעניצן אבער מיט דער צייט האט מען דאס צוזאמענגעשמאלצן צו איין שטארקע אגענטור. נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס איז די קאסטומס אגענטור געווארן א טייל פון די יו-עס דעפארטעמענט פאר היימלאנד זיכערהייט וועלכע האלט צוזאמען עטליכע אגענטורן אין לאנד כדי צו קענען בעסער באוואכן דאס לאנד.
די קאסטומס אגענטור פארמאגט מיליטערישע העליקאפטערס און פליגער און א רייע פארגעשריטענע טעכנאלאגיעס וועלכע זיי נוצט ארויפצוצווינגן דאס געזעץ אויף יעדן וואס קומט אריין אין לאנד. אירע אגענטן באשטייט פון פשוט'ע אפיס ארבייטער ביז געלערנטע אפיצירן וועלכע קענען די מלאכה וואס די מיליטערישע ספעציעלע כוחות קענען. די אגענטור פארמאגט איר אייגענע שפיאנאזש אפטיילונג מיט וועלכע זי שפיאנירט ארום און ארום די גרעניצן און אלעס וואס האט צעטאן מיט אימפארט און עקספארט.
א געווענליכער טאג אין קאסטומס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
1.3 מיליאן מענטשן גייען דורך קאסטומס און ווערן צום ווייניגסטענס געפרעגט עטליכע פראגעס. רוב מענטשן קומען אריין אין לאנד דורך די לופטפלעדער פון 2,500 פליגער. אויסערדעם גייען אדורך די קאסטמס בודקעס 340,000 אויטאס און 45,000 טראקס אנגעפילט מיט סחורה ביי די גרעניצן מיט קאנאדע און מעקסיקא און 550 שיפן קומען אן יעדן טאג פון אלע עקן וועלט.
קאסטומס קאנפיסקירט אין א געווענליכן טאג 3,900 פונט פון אלע ערליי דראגס, 1.2 מיליאן דאלאר אין וואלוטע, $368,000 ווערט אין אויטאס אדער אנדערע טראנספארטאציע וויהעקלס, $24,000 ווערט אין אמוניציע, און איבער א האלב מיליאן דאלאר ווערט אין פראדוקטן.
די סחורה וואס קאסטומס קאנפיסקירט ווערט שפעטער פארקויפט אויף ליציטאציע און דאס געלט גייט פאר די רעגירונג.


text:
װיקיפּעדיע:שמועס
אויפן הייך פון יעדן זייטל אין וויקפידיע וועט איר באמערקן א שמועס טאב. דאס עפֿנט דעם רעדן בלאט וואס דינט פאר אלע באניצערס זיך דורכרעדן און דיסקוטירן פארשידענע מיינונגען בנוגע צום תוכן פון דעם ארטיקל.
אלע רעדן וואס האט נישט מיטן ארטיקל, זאל מען נאר שרייבן אין דעם באניצער:רעדן.
געדענקט זיך אייביג אונטערשרייבן אייער חתימה נאכן ענדיגן צו רעדן, אזוי ווייסט מען ווער רעדט.
ווען איר וועט זיין ביים רעדן זייט, וועט איר מערקן א פּלוס סימבאל (+) (אדער ביים נייעם אויבערפלאך א טאב "צושטעלן טעמע"), דאס דינט אנצוהייבן א נייעם טעמע, מיט א נייעם קעפל אינעם רעדן בלאט.
אלס הקדמה וועלן מיר שטעלן די ווערטער פון ר' דוד שי, וואס ער איז דער גרעסטער וויקאפיד אין דער העברעישער וויקיפעדיע הדיון הוא נשמת אפה של ויקיפדיה, והמפתח לאיכותה ולאמינותה. החוכמה היא להקפיד שדיון פורה לא יהפוך לוויכוח סרק. לפני כתיבת תגובה בוויכוח, ראוי לחשוב רגע: האם התגובה מוסיפה משהו למה שכבר נאמר? האם היא נאמרת בצורה שלא תלהיט את הרוחות לחינם? האם הנושא ראוי להתווכח עליו? האם זו השקעת הזמן הטובה ביותר לקידומה של ויקיפדיה? האם המטרה היא טובת הקוראים, ולא השגת ניצחון במאבק שהניצחון בו אינו ראוי להפוך למטרה? אם התשובה לכל אלא חיובית, התגובה חשובה ביותר. אם אחת התשובות שלילית, מוטב להרחיב קצרמר
אינהאַלט
דער סימבאל ":"[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויב איר ענטפערט אויף א געוויסע הודעה אין דער רעדן-בלאט, הויבט אן די ליניע מיט דער סימבאל (:), אזוי וועט די הודעה אנפאנגען אביסל טיפער, און עס וועט זיין גרינג צו אופמערקן אז ס'איז אן ענטפער אויף די פריערע מעלדונג. ווען איר ענטפערט ווידער אויף די פריערע געענטפערטע מעלדונג, שרייבט צוויי סימבאלן (::), און די הודעה וועט זיך אנפאנגען מער טיפער, אא"וו. ווען די הודעות ווערט שוין גאר טיף, קען מען צוריק אנהויבן פון אנהייב. ווי צ.ב.:
די ערשטע הודעה...
- :די טיפערע הודעה...
- ::די נאך טיפערע הודעה.
ווען די הודעות איז שוין גאר טיף, שרייבט מען אן סימבאלן צו אנפאנגען א נייע סעריע פון טרעפלעך.
נישט צושפרייטן א שמועס אין עטליכע רעדן-בלעטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען איר הויבט אן א געוויסע שמועס וועגן א געוויסע טעמע אין א געוויסע רעדן-בלאט, זייט אייך משתדל צו ממשיך זיין די טעמע אין דער זעלבער רעדן-בלאט. אויב איר ווילט אריבערפירן די טעמע אין אן אנדער רעדן-בלאט, דארפט איר דאס אנצייכענען אין די ארגינעלע רעדן בלאט, און געבן א לינק צום נייעם רעדן-בלאט צו ממשיך זיין די דיסקוסיע.
אונטערשרייבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויף רעדן בלעטער איז דער שטייגער אז מען שרייבט אונטער וואס מ'האט געשריבן. מ'קען דאס מאכן מיט די סימבאלן --~~~~ דאס וועט שאפן א חתימה.
באנוצער:רעדן בלאט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באנוצער רעדן
- ביי יעדן באנוצער וועט איר טרעפן דעם בלאט דורך דרוקן דעם טעב נעבען זיין נאמען אדער איַי.פי. אַדרעס.
- דאס איז געווידמעט איר זאלט ליינען און שרייבן אלע שאלות הערות און מעלדונגען צו אדער וועגן יענעם באנוצער.
- איר ציל איז ארויסהעלפן דעם פראיעקט וואקסן דורך רעדן איינער צום צווייטן און אנדערע זאלן מיטהאלטן.
- געדענקט זיך אייביג אונטערשרייבן אייער חתימה נאכן ענדיגן צו רעדן, אזוי ווייסט מען ווער און וואס רעדט.
- צו טרעפן אייער חתימה דרוקט פשוט די טעב וואס קוקט אויס ווי א חתימה העכער די גוף פון הודעה.
- עס איז זייער נישט שיין און מענטשליך צו מעקן אייער רעדן בלאט, אבער דערווייל איז דא א חילוקי דיעות צו מען זאל דאס פארבאטן. וויבאלד אונזער הויפט מנהל רוני איז קעגן פארבאטן צו מעקן קען מען דערווייל גארנישט טאן דערוועגן. (אויב א באנוצער איז א אויסערגעווענליכער וואנדאל און מעקט כסדר זיין רעדן בלאט זיך צו באהאלטן זיינע געמיינע וואנדאליזם, מוז מען דאס דאקומענטירן אין געמיינדע בלאט ווייל דארטן טאר קיינער נישט מעקן. און מען וועט פונקטליך קענען מיטהאלטן וואס יענער באנוצער איז אפ טו.


text:
אויפקלערונג
אויפֿקלערונג מיינט אין טאָג-טעגלעכער שפּראַך דער פאַרלאַנג צו עלימינירן צעמישונג מיט אנשאפן פון נייַע וויסן צו ענטפֿערן שאלות. די תקופה פון אויפקלערונ איז געווען א קולטורעלע באוועגונג אין אייראפע אינעם 18טן יארהונדערט. די באוועגונג האט אנגעהויבן אין פראנקרייך דורך די פילאסאפן דעקארט און דעניס דידערא. די שיטה פון אויפקלערונג איז געווען אז יעדער איינער קען אלץ אויסטראכטן פאר זיך, דעריבער דארף ער נישט גלייבן וואס די רעגירונג זאגט אדער וואס רעליגיע לערנט אויס מענטשן. אין אנדערע לענדער זענען געווען אימאנועל קאנט אין דייטשלאנד, דייוויד היום און אדם סמיט אין סקאטלאנד, און טאמעס זשעפערסאן אין אמעריקע.
אלס רעזולטאט פון דער אויפקלערונג איז געקומען די פראנצויזישע רעוואלוציע אין 1789. אין אנדערע לענדער, למשל רוסלאנד, פרייסן און שוועדן האבן די מלכים אויסגעניצט די אויפקלערונג צו האלטן די מלוכה ביי זיך. די באגריפן פון קאפיטאליזם און סאציאליזם זענען ארויסגעקומען פון דער אויפקלערונג.
די נאכפאלג באוועגונג איז געווען ראמאנטיציזם אינעם 19טן יארהונדערט, דורך וויקטאר הוגא און טשארלס דארווין.


text:
ישראל אלטער
הרב ישראל אלטער (כ"ה תשרי ה'תרנ"ו 1895 - ב' אדר ה'תשל"ז 1977) איז געוועזן גערער רבי פֿון ה'תש"ח (1948) ביז ה'תשל"ז (1977). זײַנע תורות זענען געדרוקט אין דעם ספר 'בית ישראל'.
לעבענס געשיכטע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געבוירן אין שטעטל גער, פוילן, כ"ה תשרי תרנ"ו (1895) צו זײַן פֿאטער דעם „אמרי אמת" און זיין מאמע ראדע יהודית ווען זײַן זיידע דער „שפת אמת" האט נאך געלעבט. ער האט חתונה געהאט מיט א טאכטער פון זייו פעטער הרב יעקב מאיר בידערמן, מיט וועמען ער האט געהאט צווי קינדער. די רביצין מיט אירע קינדער און אייניקלעך זענען אומגעקומען אין דעם חורבן אייראפע.
אין הת"ש איז ער אוועקגעפארן פון פוילן מיט זיין פאטער קיין ארץ ישראל.
ווען דער "אמרי אמת" איז אוועק האבן גערער חסידים אויפֿגענומען אים אלס רבי. ער האט ווידערגשטעלט דאס צעבראכענע חסידות אויף די פיס, ווי אויך האט ער געהאלפן אנדערע חסידות'ן.
זײַן ארבעט פֿארן ברייטערן צבור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
במשך די יארן תש"ח - תשל"ז, ווען דער רבי ישראל האט געפֿירט די גערער רעביסטיווע, האט ער אײַנגעפֿירט עטליכע תקנות.
די תורות וואס ער האט געזאגט בײַ טישן א.ד.ג. זענען געדרוקט אין בית ישראל (זקס בענדער).
צום לייענען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פאר ישראל, הרב אהרן סוראסקי צוזאמען מיט הרב ברוך ווידיסלאווסקי, תשס"ב (דרײַ בענדער)


text:
גדעון האוזנער
גדעון הויזנער (26סטן סעפטעמבער 1915, לעמבערג - 1990) איז א געוועזענער פראקוראר, פון ישראל, און פון די הויפטן אין די אנקלאגע, קעגן אדאלף אייכמאן,
די טענות אינעם געריכט האט ער אויסגעשטעלט, וואס איז באשטאנען פון דערציילן דאס געשיכטע פונעם שואה, און דאס באשולדיגונג פון אייכמאן, אלס ארכי מערדער פונעם יידישן פאלק, אויף אייכמאן פערזענליך, און דערנאך פארלאנגען דאס טויט אורטייל.
זיין רעדע אינעם געריכט איז זייער א באוואוסטע רעדע אין דער היסטאריע פון מדינת ישראל.
ער האט אנגעפאנגען זיין רעדע אזוי. איך שטיי דא פאר ענק יידישע ריכטער, אלס אקלאגער קעגן אייכמאן, איך שטיי נישט אליין, מיט מיר שטייען, אויף דער פלאץ און אויף דער שעה, זעקס מיליאן אנקלעגער, אבער זיי קענען נישט אויפשטיין אויף זייערע פיס, און אנטייטלען מיט א באשולדיגונגס פינגער, קעגן דעם גלאזערנעם קאסטן, און אויסרופן קעגן דער וואס זיצט אין דעם, איך באשולדיג: פארוואס? ווייל זייער אש און זאמד, איז צושפרייט אויף די בערגלעך פון אוישוויץ, אוף די פעלדער פון טרעבלינקע, און עס איז פארשוועמט געווארן אין די טייכן פון פוילן. אויב וויל מען זיי באגראבן אין זייערע היים ערטער, איז עס צושפרייט אויף די לענג און די ברייט פונעם אייראפעאישן קאנטינענט, זייער בלוט שרייט פון דער ערד, אבער זייער שטומע ווערט נישט געהערט. וועל איך זיין פאר זיי א פארשטייער, און ווי א שליח פון מדינת ישראל, וועל איך אין זייער נאמען זאגן, דאס שרעקליכע באשולדיגונג.


text:
סאא טאמע און פרינסיפע
סאַא טאמע און פרינסיפע, אפיציעל די רעפובליק פון סאַא טאמע און פרינסיפע (פארטוגעזיש: República Democrática de São Tomé e Príncipe) איז א פארטוגעזיש-רעדנדיק אינזל לאנד אין דעם איינגאס פון גינע, לעבן דעם מערב-עקוואטארישן בארטן פון צענטראל-אפריקע.
דאס לאנד באשטייט פון צוויי ארכיפעלאגן ארום די הויפט אינזלען, סאא טאמע און פרינסיפע.
סאַא טאמע און פרינסיפע איז א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער און אין דעם אפריקאנער פארבאנד.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ São Tomé and Príncipe. אינטערנאציאנאלע געלטפאנד. דערגרייכט דעם 2013-04-17.


text:
קרעדיט פונקטן
קרעדיט פונקטן איז א נומער וועלכע איז אויסגערעכנט געבויט אויף א קרעדיט היסטאריע צו געבן פינאנציעלע פירמעס א גרינגע אנאליז אויף יעדנ'ס פינאנציעלע לעבן פון וועלכע זיי וועלן וויסן אויב זיי זאלן יא אדער נישט בארגן.
יעדנ'ס קרעדיט היסטאריע ליגט באהאלטן אין די קרעדיט ביוראען קאמפיוטערס און איז געבויט לויט די קרעדיט באריכטן וועלכע די בענק, אינשורענס פירמעס, יוטיליטי פירמעס, און פינאנציעלע פירמעס גיבן אריין סיסטעמאטיש.
די קרעדיט באריכט איז א לאנגע באריכט מיט אסאך דעטאלן און מיט'ן מאכן די קרעדיט פונקטן האט מען דאס געגעבן אן איבערבליק אפשאצונג וועלכע באשטייט פון דריי נומערן און פון דעם ווייסט די באנק אדער פינאנציעלע פירמע אויב יענער איז א פארלעסליכע מענטשן וועלכע באצאלט זיינע בילס און פארדינט גענוג געלט דאס צו קענען ערלויבן.
סיסטעם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן מער ווי איין קרעדיט פונקט סיסטעם אבער רוב פירמעס נוצן די אזויגערופענע פיקאו (FICO) סיסטעם וועלכע איז נאמינירט געווארן נאך די פעיר אייסעק ענד קאמפאני וועלכע איז געווען די ערשטע פירמע וועלכע איז אויפגעקומען מיט דעם געדאנק. בעפאר דעם האבן בענק און פינאנציעלע פירמעס געהאט אייגענע קרעדיט אפשאצונג סיסטעמען און יעדער האט גענוצט זייערע אייגענע מעטאדן צו מעסטן קרעדיט. היינט זענען פאראן דריי גרויסע קרעדיט ביוראען אין אמעריקע (עקספיריען, איקוויפעקס, און טרענסיוניאן) און טויזענטער קלענערע וועלכע נוצן אלע די פיקאו קרעדיט סיסטעם. די דריי קרעדיט ביוראען ארבעטן נאך אלץ אביסל אנדערש איינע פון די אנדערע און יעדער נוצט אנדערע נעמען פאר זייער קרעדיט אפשאצונג סיסטעם אבער אלע זענען געבויט אויף די פעיר אייסעק סיסטעם וואס מיינט אז יעדנ'ס קרעדיט פונקטן זענען כמעט אייניג ביי יעדע פירמע.
בענק און פינאנציעלע פירמעס קענען צולייגן אייגענע רעגולאציעס ווי צום ביישפיל וויפיל געלט מען פארדינט א יאר אדער ווילאנג מען ארבעט אויף די זעלבע פלאץ וועלכע גוט זיי אן אפשאצונג וויפיל יענער וועט ווארשיינליך פארדינען דעם קומענדיגן יאר. די בענק זענען נישט געצווינגן צו באשליסן לויט די קרעדיט ביורא און אפילו ווען די נומערן זענען גוט מעג די באנק דאס אפזאגן אויב ער האט אייגענע אנווייזונגן אין זיין סיסטעם וועלכע זאגט אים אנדערש.
ארגינעל האט פעיר אייסעק אפגעהאלטן די קרעדיט פונקטן פון די פובליק און נאר בענק און פינאנציעלע פירמעס האבן געהאט צוטריט דערצו. די פירמע האט געהאלטן אז אויב מענטשן וועלן דאס קענען זען וועט דאס זיי צעמישן ווייל זיי וועלן סייווי נישט וויסן וואס די נומערן מיינען און וואס די בענק זוכן אין די נומערן.
דאס האט זיך אבער געטוישט אין 01' נאך נאכאנאנדיגע דרוק פון קאנגרעס וועלכע האט פארלאנגט מען זאל עפענען די אינפארמאציע פאר די פובליק. היינט קען יעדער פארלאנגן זיין קרעדיט פונקטן באריכט ביי די דריי קרעדיט ביוראען אדער ביי די פעיר אייסעק פירמע.
די קאלקולאציע אונטער די דריי נומערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גענוי ווי א לערערין רעכנט אויס די אויסצייכענונג נומערן פאר די סטודענטן לויט די טעסטן און וויפיל פון זיי מען האט געקענט ענטפערן און די וויכטיגסטע פארנעמען די גרעסטע טייל פון דעם רעזולטאט, דאס זעלבע וועט די קרעדיט ביורא מאכן רעזולטאט נומערן געוואנדן לויט די קרעדיט באריכטן וועלכע זי באקומט און פארשטייט זיך אז די מער וויכטיגע אנווייזונגן פארנעמען דאס גרעסטע טייל פון דעם רעזולטאט נומער.
די דריי נומערן קענען זיין צווישן 300 אלס די נידעריגסטע און 900 אלס די העכסטע. גענוי וויאזוי די רעזולטאט נומערן ווערן צוזאמנגעשטעלט איז געהיימע אינפארמאציע פון די פעיר אייסעק פירמע אבער מיט די יארן האבן פינאנציעלע עקספערטן אליינס צוזאמענגעשטעלט די בערך'דיגע חשבון און וויפיל מאל מען האט דאס שטודירט האט עס געוויזן זייער פאזיטיוו.
אט איז דער חשבון:
35 פראצענט פון דעם חשבון איז געבויט לויט א מענטש'נס באצאלן היסטאריע וויבאלד דאס איז דער עיקר זאך וואס פינאנציעלע פירמעס ווילן וויסן בעפאר זיי בארגן ארויס געלט. איינער קען זיין רייך אבער וויבאלד ער איז א פארשלעפטער וועלכע באצאלט נישט אין צייט וועט מען אים שווער וועלן בארגן. פארקערט קען זיין איינער וואס איז א שוואכע פארדינער אבער זינט ער צאלט זיינע בילס אין צייט באקומט ער א גוטע קרעדיט היסטאריע אויף 35 פראצענט. דער חשבון נעמט אריין וויפיל בילס מען האט באצאלט שפעט און וויפיל פון דעם זענען אינגאנצן נישט באצאלט געווארן און איז געשיקט געווארן פאר א קאלעקשן אגענטור. ווי שפעטער דאס איז געשען אלס ערגער איז דאס פאר די קרעדיט ווייל מיט דער צייט ווערן אלטע פראבלעמען פארדעקט אויב מען צאלט אין צייט פאר לאנגע מאנאטן.
אנדערע 30 פראצענט פון דעם חשבון איז געבויט לויט וויפיל חובות מען האט נאך צו באצאלן. דער חשבון איז זייער פשוט ווייל אפילו אויב איר זענט א גוטע באצאלער וועט קיינער נישט וועלן געבן קיין קרעדיט אויב איר האט שוין אסאך קרעדיט און אלע זענען אפען וואס מיינט אז איר האט אסאך צו באצאלן. ווען א שיינע טייל פון די מארטגעדזש וועט זיך אויסצאלן וועט די חוב זיין פיל ווייניגער און דעמאלט וועט די קרעדיט פונקטן ווידער ארויפגיין און די באנק וועט זיין גרייט צו בארגן נאך אויפ'ן חשבון אז איר זענט א גוטע באצאלער.
דאס זעלבע איז מיט קרעדיט קארדס. ווי מער קרעדיט קארדס אלס בעסער פאר די קרעדיט אבער אויב די קרעדיט קארדס זענען אנגעפילט מיינט עס אז די חובות זענען גרויס און קיינער וועט מער נישט וועלן געבן קיין קרעדיט ווילאנג א טייל דערפון וועט ווערן אויסגעצאלט. די וועלט זאגט אז דאס בעסטע איז צו האלטן די קרעדיט קארד באלאנס ביי 25 פראצענט.
15 פראצענט איז געבויט לויט ווילאנג מען פארמאגט שוין קרעדיט. דאס איז נישט ווייל מען איז עלטער נאר פשוט ווייל ווי לענגער מען האט קרעדיט אלס א פונקטליכערע קרעדיט היסטאריע איז פאראן וואס מיינט אז די קרעדיט פונקטן זענען מער פונקטליך.
10 פראצענט פון דעם חשבון איז געבויט לויט וויפיל מאל מען פארלאנגט פאר קרעדיט. דער חשבון דערפון איז אז אויב איינער האט פארלאנגט צופיל קרעדיט אין די לעצטע מאנאטן איז א סימן אז ער איז מעגליך אריינגעפאלן אין פינאנציעלע פראבלעמען און קיינער וויל נישט זיין דער קרבן אים צו בארגן געלט מיט די שטארקע מעגליכקייט אז ער וועט דאס נישט קענען באצאלן. רוב קרעדיט ביוראען רעכנען נאר אריין די פארלאנגן וועלכע מען האט געמאכט אין די לעצטע 12 מאנאטן.
די לעצטע 10 פראצענט פון די קרעדיט פונקטן איז געבויט לויט וואספארא סארט קרעדיט מען פארמאגט. גענוי וואס די קרעדיט פירמעס זוכן ווייסט מען נישט און טייל ווילן זאגן אז דאס איז נאר געמאכט אין פאל ווען איינער האט א שוואכע קרעדיט וויל די קרעדיט ביורא וויסן וואספארא סארט קרעדיט ער האט צי איז דאס א מארטגעדזש אדער 10 קרעדיט קארדס. א מארטגעדזש איז קיינמאל נישט קיין פראבלעם ווייל א מענטש וועט געווענליך זיך פארלייגן צו באצאלן זיין מארטגעדזש פעימענט וויבאלד עס האט צעטאן מיט זיין הויז און זיין צוקונפט. א קרעדיט קארד וועט שטענדיג פאלן די ערשטע אלס קרבן.
די עפעקט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קרעדיט פונקטן סיסטעם וועט נישט נאר געבן דעם באשלוס פאר די באנק אויב ער זאל אייך געבן א מארטגעדזש אדער נישט. עס וועט אויך מאכן א חילוק וויפיל די הלוואה וועט קאסטן. אויב האט מען א גוטע קרעדיט באקומט מען ביליגע פרייזן און אויב האט מען א שוואכע קרעדיט צאלט מען מער אינטערעסט וויבאלד די באנק נעמט א גרעסערע איינשטעל צו בארגן פאר איינעם וועמען זיי זענען נישט 100 פראצענט זיכער אז ער וועט דאס קענען באצאלן.
צוויי מענטשן וועלן פינאנצירן אן אויטא און איינער וועט צאלן 5 פראצענט אינטערעסט און דער צווייטער 12 פראצענט. לאמיר זאגן דער אויטא וועט קאסטן $25,000 און ביידע וועלן דאס פינאנצירן פאר 4 יאר. דער מיט א גוטע קרעדיט וועט צאלן א סך הכל פון $2,607 אינטערעסט און דער מיט א שוואכע קרעדיט וועט צאלן $6,430 וואס מיינט אז דער מיט א שוואכע קרעדיט וועט צאלן כמעט 150 פראצענט מער אינטערעסט ווי זיין חבר.
אויסער בענק און פינאנציעלע פירמעס וועט די קרעדיט פונקטן אויך טיילמאל גענוצט ווערן דורך לענדלארס, געשעפטן, ארבעטסגעבער, און אינשורענס פירמעס. די אינשורענס פירמעס האבן זיך אליינס צוזאמענגעשטעלט א חשבון וויאזוי זיי מעסטן קרעדיט און דאס טוט זיי העלפן פארמינערן זייערע פארלוסטן וויבאלד זיי מעסטן מענטשן לויט ווי מענטשליך זיי פירן זיך אויף אין לעבן און געווענליך איז דאס אויך דער פאל מיט'ן דרייוון. איינער וואס באצאלט שפעט זיינע בילס איז א צייכן אז ער איז נישט אין קאנטראל אין זיין לעבן און ער טראכט נישט וואס ער טוט וואס איז גענוג א צייכן אז אויך ווען ער דרייווט ליגט נישט זיין קאפ ביים דרייוון און ער וועט ווארשיינליך מאכן עקסידענטן און די אינשורענס פירמע וועט אים רעכענען מער געלט וויבאלד ער איז א גרעסערע איינשטעל.
פארבעסערן די קרעדיט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קרעדיט פונקטן זענען נישט קיין אפשאצונג וועלכע בלייבט אויף א מענטש פאר א לאנגע צייט נאר עס טוישט זיך כסדר לויט די נאכאנאנדיגע קרעדיט באריכטן וואס קומען אריין וואס מיינט אז אפילו איינער איז געווען אין טיפע חובות וועט זיין קרעדיט זיך שנעל פארבעסערן איינמאל ער וועט אפצאלן די חובות.
אט זענען א רייע עצות וועלכע זענען רעקאמענדירט דורך פינאנציעלע עקספערטן אלס די בעסטע מיטלן צו פארבעסערן די קרעדיט:
עס מאכט זיך אסאך טעותים מיט די קרעדיט באריכטן און דאס קען האבן א שטארקע עפעקט אויפ'ן סך הכל קרעדיט אפשאצונג. דעריבער איז וויכטיג צו פארלאנגן א קרעדיט באריכט איינמאל אין 6 מאנאטן און דאס איבערקוקן אויב מען טרעפט א טעות. ווען טעותים ווערן פארראכטן טוישט זיך די קרעדיט דראמאטיש און עס לוינט זיך צו צאלן געלט דערפאר. צו באקומען נאר די דריי נומערן איז אומזיסט אבער די פולע קרעדיט באריכט קאסט עפעס געלט.
סתם האבן אפענע קרעדיט קארד וואס מען נוצט נישט איז נישט גוט פאר די קרעדיט ווייל אויב עס וועלן זיין אנדערע פראבלעמען וועט דאס זיין זייער א שלעכטע צייכן. אויב האט איר אלטע קרעדיט קארדס וועלכע איר נוצט נישט פארמאכט דאס און אויב עס איז פאראן קליינע באלאנסעס דערויף באצאלט דאס. אבער מאכט נישט דעם טעות פון פארמאכן אלטע קרעדיט קארדס און אריבער לייגן אלע באלאנסעס צו איין קרעדיט קארד ווייל די קרעדיט ביורא מאכט דעם חשבון לויט וויפיל קרעדיט איר פארמאגט און וויפיל דערפון איז אויסגענוצט. עס איז ענדערש צו האבן מער קרעדיט און קליינע באלאנסעס אויף יעדע פון זיי ווי איין קרעדיט קארד מיט א ריזיגע באלאנס.
אויב איר ווילט פארמאכן קרעדיט קארדס איז ענדערש צו פארמאכן די נייע און נוצן די אלטע ווייל די קרעדיט ביורא קוקט ווילאנג מען האט קרעדיט און א מענטש מיט די זעלבע קרעדיט קארד פאר לאנגע יארן וואס ווערט באצאלט אין צייט איז זייער א גוטע צייכן.
דאס בעסטע איז צו האלטן די באלאנסעס בערך 25 פראצענט. אויב איר קענט דאס נישט באצאלן פרובירט דאס כאטש האלטן אונטער 75 פראצענט ווייל מער פון דעם איז א שלעכטע צייכן.
באצאלן אין צייט איז די וויכטיגסטע כלל און מען דארף זיך פארלייגן אויף דעם. אויב איר האט באצאלט שפעט אבער עס איז נישט געווען אייער שולד (צום ביישפיל די ביל איז נישט אנגעקומען) רופט די פירמע וועלכע שיקט די ביל דאס צו מעלדן כדי זיי זאלן עס אראפנעמען פון אייער קרעדיט באריכט באצייטענס.
ווי געזאגט ווערט א טייל פון דעם חשבון באטראכט לויט וויפיל מאל מען האט פארלאנגט קרעדיט. דערפאר איז וויכטיג מען זאל פרובירן ווי ווייט מעגליך נישט צו לאזן אנדערע נאכקוקן אייער קרעדיט. א מענטש קען אמאל האבן א גוטע קרעדיט און ער וועט רעדן צו 5 מארטגעדזש בראקערס און ביים זעקסטן וועט זיין קרעדיט שוין נישט זיין אזוי גוט ווייל יעדער בראקער האט באזונדער נאכגעקוקט זיין קרעדיט און דאס ווערט אנגענומען אלס א צייכן אז יענער איז געדרוקט פאר געלט. (א פערזענליכע באריכט ווי מיר האבן פריער דערמאנט מאכט נישט אויס).
ווי מער קרעדיט אלס בעסער אבער עפענען נייע קרעדיט קארדס און נעמען ליין אוו קרעדיטס איז נישט די וועג. קרעדיט לימיטס ווערן מער פון זיך אליינס ווען די קרעדיט פירמעס זעען אז איר באצאלט.
אויב איר אפעלירט פאר קרעדיט און די באנק אדער קרעדיט פירמע זאגט אייך אפ צוליב עטליכע סיבות נוצט די סיבות צו א פארבעסערונג ווייל געווענליך זענען דאס די הויפט סיבות פארוואס אייער קרעדיט איז נישט גוט.
דער דורכשניטליכער קרעדיט פונקטן ביי אמעריקאנער איז 600 וואס איז נישט שלעכט אבער אויך נישט צו גוט און דאס וועט לאזן נעמען קרעדיט ביז א געוויסע לימיט. 700 הייסט א גוטע נומער און מער פון דעם איז גאר גוט. ווייניגער פון 500 איז שוין שלעכט און רוב בענק וועלן שוין נישט וועלן בארגן אזוי גרינג.