text:
סאול בעלאו
סאול (שאול) בעללאו (1915-2005) איז געווען אן אידיש-אמעריקאנער שרייבער וואס האט זיך אויסגעצייכנט מיט זיין אויסטערליש טאלאנטפולע שפראך, און האט פארפאסט עטליכע ווערק וואס ווערן פארעכנט אלץ גאר מייסטערפול.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בעלאו איז געבוירן געווארן אין קוויבעק, קאנאדע צו אידיש-רוסישע עלטערן, און אין זיין יוגענד האט זיך זיין פאמילע געצויגן אויף שיקאגא, אילינאוי.
זיין מאמע האט געהאפט אויף אים אז ער וועט זיין א תלמיד חכם, א תלמוד לערער, אבער ער האט אלץ געצויגן צו שרייבן. אין אוניווערסיטעט האט ער אבער שטודירט אנטראפאלאגיע, און מאנכע זאגן אז עס האט זיך אנדערקענט זיין אנטראפאלגישע אינטערעסן אין פיל פון זיינע ווערק.
זיין קאריערע האט ער אנגעהויבן דורך שרייבן בוך רעצענזיעס פאר צען דאללער א שטיק. ער איז געווען באקאנט אלץ א זעלטענער ליבהאבער פון יידיש און האט אליין גערעדט יידיש בא'טעם'ט און זאפטיג.
שפעטער האט ער געדינט אלץ לערער אויף ענגליש ליטעראטור אין דער אוניווערסיטעט אוו שיקאגא, ניו יארק אוניווערסיטעט, פרינצטאן, בארד קאלעדז, און באסטאן אוניווערסיטעט.
אין זיינע לעצטע יארן האט ער געוואויט אין ברוקליין, מאסאטשוסיטס, ווי ער איז געשטארבן אפריל 5, 2005 אין עלטער פון 89.
זיין קאריערע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער איז אפטמאל געווען אנגערופן אלץ דער מייסטער פון ענגליש שרייבן נאך וועמען אלע אנדערע שרייבער ווערן פארמאסטן. דער מייסטערפולער אידיש-אמעריקאנער שרייבער פיליפ ראטה, א געוועזענער תלמיד זיינער, האט אים אנגערופן "דער רוקן-ביין פון אמעריקאנער ליטעראטור אין דעם צוואנציג'סטן יאר-הונדערט".
ער איז באלוינט געווארן מיט דעם פוליצער פרייז, דער נאבעל פרייז פאר ליטעראטור, און דריי מאל דער נעשענעל בוק אווארד.
זיינע ווערק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די מערסט באקאנטע ווערק זיינע זענען הערצוג, סיז דע דעי, און די אדווענטשורס אוו אוגי מארצ. אויסער דעם האט ער געשריבן צענדליגע בוכער, פיקציע און עסייען.
זיינע פיקטישע ווערק האבן באהאנדלט די טעמעס פון אידישע אימיגראנטן אין אמעריקע, געזעלשאפט קלאסן, און מאראליטעט. קריטיקירער זיינע האבן געהאלטן אז ער שרייבט אויף אן אלט-מאדישן אופן, א שטייגער ווי טשארלס דיקענס.


c: text/html

text:
סיציליע
סיציליע (איטאליעניש: Sicilia, סיטשיליאַ) איז דער גרעסטער אינזל אינעם מיטלענדישן ים, און אן אויטאנאמישער ראיאן פון איטאליע.
די סיצילישע עקאנאמיע איז באזירט מערסטנס אויף לאנדווירטשאפט (בעיקר סעדער פון מאראנצן און לימענעס.
סיציליע האט די פארעם פון א דרייעק. צו מזרח, אריבער דעם דורכגאס פון מעסינע, איז דער איטאליענישער ראיאן קאלאבריע. די ווייט אריבער דעם דורכגאס איז 3 ק"מ אין צפון און 16 ק"מ אין דרום.[1] דער אינזל איז באדעקט מיט בערג.
דער העכסטער טעטיגער וואולקאן אין אייראפע, בארג עטנע, געפינט זיך אין סיציליע, הויך 3320 מעטער.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Britannica - Travel & Geography - Sicily Italian Sicilia - retrieved May 11, 2010

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
יו-עס קאסטומס ענד בארדער פראטעקשן
די יו-עס צאל און גרענעץ באשיצונג (ענגליש: U.S. Customs and Border Protection) איז אן אפטיילונג אינערהאלב די היימלאנד זיכערהייט דעפארטעמנט און איז פאראנטווארטליכט צו קאנטראלירן דעם לאנד'ס מאסיווע האנדל, איינקאסירן אימפארט שטייערן, ארויפצווינגען אמעריקאנער האנדל געזעצן, און באוואכן די גרעניצן פון איינטריט פון אומלעגאלע אימיגראנטן, פארברעכער, און טעראריסטן.
אינהאַלט
פליכטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די יו-עס צאל און גרענעץ באשיצונג אגענטור איז די צווייטע גרעסטע שטייער איינקאסירער נאך די איי-אר-עס דורך די ביליאנען דאלארן אין צאלטאריפן וועלכע זיי פארלאנגען פארן אריינברענגען אויסלענדישע פראדוקטן. די צאלטאריפן האבן נישט קיין אייניגע פרייזן נאר יעדע פראדוקט פאר זיך האט זיך איר אייגענע טעריפ און די קאסטומס אגענטור קאנטראלירט די טאריפן לויט די באלאנס פון האנדל. אויסער דעם זענען פאראן באשטימטע טאריפן אויף פראדוטן וועלכע זענען פון פריער אפגעמאכט געווארן מיט אנדערע לענדער און טייל זאכן האבן בכלל נישט קיין טאריפן ווען עס קומט פון לענדער וועלכע האבן פרייע האנדל אפמאכן מיט אמעריקע.
קאסטומס קאנטראלירט אויך וואס עס גייט ארויס פון לאנד. די צוויי הויפט זאכן אויף וועלכע זיי פארלייגן זיך איז וואפן און געלט. עס פארשטייט זיך אליינס אז די רעגירונג וויל נישט אז אירע וואפן זאלן פארקויפט ווערן פאר פיינטליכע לענדער אלס א זיכערהייט מיטל. די וואפן וואס גייען יא ארויס פון לאנד מוז האבן א פונקטליכע קאנטראל און קאסטומס דארף וויסן וואו דאס גייט און פאר וועמען דאס ווערט פארקויפט. געלט האט אן אנדערע סיבה און דאס איז ווייטער צוליב טרעיד. אויב צופיל געלט וועט ארויסגיין קיין אויסלאנד וועט די אמעריקאנער דאלאר פאלן ווייל עס וועט זיך ארומדרייען צופיל אמעריקאנער וואלוטע איבער די וועלט וועלכע מאכט עס א קלענערע מציאה.
וויבאלד עס איז אוממעגליך נאכצוזוכן יעדעס שאכטל וואס קומט אריין אין לאנד, האט קאסטומס איינגעשטעלט א סיסטעם צווישן אירע אגענטן וויאזוי זיי זאלן אונטערזוכן שיפמענטס וועלכע קומען אריין. עס איז נישט קיין סוד אז רוב שיפמענטס ווערן נישט אנגעקוקט אבער דאך האבן מענטשן מורא אריינצוברענגן פארבאטענע סחורה אין פאל פונקט זייערע זאכן וועלן יא אונטער געזוכט ווערן. היינט צו טאג פארמאגט קאסטומס א רייע פארגעשריטענע מעטאדן וויאזוי שיפמענטס ווערן נאכגעזוכט פאר די מערסט פארבאטענע סחורה וואו וואפן און דראגס.
פארשטייט זיך אז די גרויסע פירמעס זענען די הויפט אימפארטירער פון רוב פראדוקטן אבער אויך דער אינדיווידועלער מענטש איז א טייל פון דאס לאנד'ס האנדל. יעדער מענטש וואס קומט אריין אין לאנד מעג מיטברענגן א באשטימטע סכום פון אויסלענדישע זאכן. דאס זעלבע איז מיט אן אמעריקאנער איינוואוינער וועלכער גייט ארויס פון לאנד און קומט צוריק מיט פראדוקטן וועלכע ער האט איינגעקויפט אין אנדערע לענדער.
די זעלבע דא איז אוממעגליך צו אונטערזוכן יעדן מענטש וואס קומט אריין אין לאנד און די קאסטומס אגענטורן דארפן זיך פארלאזן אויף די ארנטלעכקייט פון די מענטשן אז זיי זאגן דעם אמת ווען מען פרעגט זיי וואס זיי ברענגן מיט זיך. וויבאלד נישט יעדער איז באגלייבט דארפן זיי אויסוועלן א געוויסע פראצענט פון מענטשן וועמען זיי זאלן אונטערזוכן. געווענליך זענען דאס מענטשן וועלכע ענטפערן נישט קיין גלייכע ענטפערס און זעען אויס צעמישט. א קאסטומס אגענטור דארף קענען פארשטיין אויפ'ן מענטש'נס נאז און אויגן אויב ער רעדט צו דער זאך.
אין יאר 2000 איז א גרויסער טעראריסט געכאפט געווארן אריינקומענדיג פון קאנאדע נאר צוליב די גוטע אפשאצונג פון א געניטער צאל אגענט וועלכער האט צוזאמענגעשטעלט אז דער אנגעגעבנער דעסטינאציע צו וואו דער טעראריסט האט געזאלט גיין איז ארויס פון וועג און עס האט נישט קיין פשט צו נעמען דעם גרעניץ.
אגב, איז פאראן א גרויסער טעות צווישן מענטשן אז זאכן וואס מען קויפט אין די "דוטי פרי שאפ" זענען פריי פון אלע רעגולאציעס. דאס איז אבער נישט אזוי. די דוטי פרי געשעפטן באקומען א ספעציעלע רעכט פון די רעגירוג צו אימפארטירן פראדוקטן אן צאלן שטייערן. וויבאלד די געשעפטן צאלט נישט קיין שטייער קענען זיי דאס פארקויפן פאר ביליגער. דער קאסטומער צאלט נישט קיין שטייער אויף די פראדוקטן וויל עס איז דאך דוטי פרי אבער איינמאל ער טרעט ארויס פון דעם געשעפט איז דאס פונקט ווי אלע אנדערע פראדוקטן וועלכע מען ברענגט אריין פון אנדערע לענדער און אלע רעגולאציעס זענען די זעלבע. דערפאר איז וויכטיג צו וויסן מען זאל נישט איינקויפן מער וויפיל מען איז ערלויבט אריינצוברענגן כדי מען זאל נישט דארפן באצאלן קיין שטייערן.
אבער נישט יעדער וואס ווערט אריינגעשיקט מיינט עס אז יענער איז פארדעכטיגט. די צאל אגענטורן האבן א געוויסע פראצענט פון מענטשן וועמען זיי דארפן אריינשיקן און וועלן דאס טאן לויט זייער אייגענע פארשטאנד. אויב א דאקומענט איז נישט גוט אויסגעשטעלט אדער מען ענטפערט נישט קלאר איז גענוג א גוטע סיבה פאר'ן אגענט אריינצושיקן אין די זייט.
אין געוויסע פלעצער איז עס א פשוט'ער גורל וועלכע דער קאמפיוטער וויילט אויס. יעדער דורכגייער דרוקט אויף א קנעפל און אויב דער קנעפל ווערט גרין קען מען גיין און אויב עס ווערט רויט מיינט עס אז יענער דארף ווערן אונטערגעזוכט.
אנדערש וואו די פאליציי, האבן די צאל אגענטן די פולע רעכט צו זוכן און באטראכטן וועמען עס שמעקט זיי און וויפיל עס שמעקט זיי. א פאליציי אפיציר דארף האבן א געריכט ארדער אריינצודרינגן אין א הויז אבער דער קאסטומס אגענט קען עפענען און באטראכטן אפילו די פערזענליכע באגאזשן וועלכע דער מענטש טראגט מיט זיך. אין רוב פלעצער זיצן די קאסטומס אגענטן האנט-ביי-האנט מיט די אימיגראציע אפישעלס און צומאל קען איין אגענט ארבעטן פאר ביידע אגענטורן. די אימיגראציע אפישעלס זענען פולשטענדיגע ריכטער וועלכע האבן די מאכט צו באשליסן וועמען זיי וויל יא אריינלאזן אין לאנד און וועמען נישט.
קאמף קעגן שמוגלער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווי דערמאנט טוט די קאסטומס אגענטור קאנטראלירן די גאנצע אימפארט פון לאנד אבער איר ארבעט נעמט אריין צוויי פליכטן, איינס צו קאנטראלירן די סופליי און פארלאנג פאר פראדוקטן און לויט דעם באשליסן די טרעיד ערלויבעניש, און צווייטענס דארף די אגענטור באוואכן אז אנדערע אומלעגאלע זאכן זאלן נישט אריינקומען אין לאנד וועלכע וואלט באמת נישט געברויכט זיין איר אויפגאבע (עס באלאנגט פאר די לאו ענפארסמענט אגענטורן) אבער וויבאלד זי קאנטראלירט די גרעניצן דארף דער פליכט אויך אויסגעפירט ווערן אינאיינוועגס.
אין נארמאלע אומשטענדן אויב מענטשן דארפן א פראדוקט פון אויסלאנד און עס איז נישט פאראן צובאקומען אין לאנד וועט א פירמע דאס אימפארטירן צו סופלייען די פארלאנג. אויב דער פארלאנג דערפאר איז הויך וועט דער אימפארטירער נישט האבן קיין פראבלעם מיט די טאריפן ווייל זי וועט קענען בעטן גענוג א הויכע פרייז אז אלע שטייערן זאלן געדעקט ווערן והכל על מקומו יבא בשלום. די מענטשן וועלן זיין צופרידן, די פירמע וועט מאכן געלט, און די רעגירונג וועט זיך דערקוויקן מיט די טאריפן צו באלאנסירן די טרעיד.
אבער אין אנדערע פעלער קען אמאל זיין אז מענטשן זענען אינטערעסירט אין א פראדוקט וועלכע די רעגירונג לאזט נישט אריינברענגן אין לאנד. א גוטער ביישפיל איז דראגס. דער פארלאנג פאר דראגס אין אמעריקע איז זייער שטארק און ווייניג מענטשן באווייזן דאס צו סופלייען איבער'ן לאנד ווייל די לאו ענפארסמענט אגענטורן פאלגן נאך די פראדוצירער. יעצט אויב איינער קען באווייזן צו אימפארטירן דראגס פון דרום אמעריקע וועט ער קענען מאכן אסאך געלט ווייל דארט איז דראגס ביליג ווייל עס איז פאראן גענוג און מיט אזא שטארקע פארלאנג אין אמעריקע וועט ער קענען בעטן אבנארמאלע פרייזן. דראגס איז אומלעגאל אין אמעריקע און די רעגירונג פארלייגט זיך זייער שטארק דערויף און די שטראפן זענען זייער הארב. אבער וויבאלד מען קען מאכן אזויפיל געלט זענען נאך אלץ פאראן מענטשן וועלכע נעמען די שאנסן און פרובירן דאס יא אריינצושמוגלן.
אין די פאראייניגטע שטאטן איז די קאמף קעגן דראגס איינע פון די רעגירונג'ס הויפט פריאריטעטן און 4 אגענטורן ארבעטן אינאיינעם דאס צו קעמפן. די קאסטומס אגענטור, די דראג ענפארסמענט אדמיניסטראציע, די קאוסט גארד, און די אימיגראציע סערוויס. די 4 אגענטורן באוואכן די גרעניצן מיט שיפן, פליגער, און אנדערע טאקטיקן און ווען איינער ווערט געכאפט וועלן אלע 4 אגענטורן אינאיינעם באהאנדלן אזא קעיס און זיכער מאכן אז יענער ווערט אנגעקלאגט אין געריכט.
די גרעניצן זענען צעטיילט צו וואסער און יבשה. די וואסערן ווערן באוואכט דורך יו-עס קאוסט גארד שיפן און פליגער און די יבשה ווערט באוואכט דורך די קאסטומס אגענטור וועלכע נוצט אייגענע פליגער און ראדארן אויפצוכאפן שמוגלער וועלכע פרובירן זיך אריינצובאקומען דורך אויסמיידן די קאסטומס אגענטור. ווען א קאסטומס פאטראל פליגער כאפט אויף א קליינע פליגער וועלכע קומט אריין אין לאנד אן רשות וועט זי אלאמירן די צענטראלע אפיס און א קאסטומס פליגער און א קליינע העליקאפטער (געווענליך א בלעקהוק) וועלן נאכפאלגן דעם אומאינדענטיפיצירטן פליגער אן דעם וואס דער פילאט זאל אפילו באמערקן. ווען דער פליגער וועט לאנדן וועט אים שוין אפווארטן א מחנה פון פאליציי און אנדערע לאו ענפארסמענט אגענטורן. אויב איינער פרובירט זיך אריינצוכאפן מיט א שיף (פאסירט געווענליך ביינאכט) וועלן די ראדארן דאס אויפכאפן און די קאוסט גארד וועט ארויספארן מיט א גרופע היי-ספיד שיפלן און ארומרינגלן די שיפל ביז יענער וועט זיך אונטערגעבן.
נישט אלע שמוגלער פרובירן אויסצומיידן קאסטומס און פרובירן ענדערש צו גיין נארמאל דורך קאסטומס מיט'ן האפענונג אז עס וועט געלונגן און די קאסטומס אגענטן וועלן נישט באמערקן. די אגענטן זענען צוגעוואוינט דערצו און זיי האבן שוין געטראפן דראגס אין אלע סארט פראדוקטן באהאלטן, נוצנדיג זייער ערפארונג און סאפיסטיקירטע עקוויפמענט. פארטייט זיך אז עס איז נישט מעגליך צו כאפן יעדן אבער וויפיל מען כאפט יא ווארפט א שרעק פאר אנדערע זיי זאלן נישט פרובירן נאכטאן דאס זעלבע.
עס איז נישט באקאנט פונקטליך וואספארא עקוויפמענט קאסטומס פארמאגט אבער פון וואס מען ווייסט פארמאגן זיי אין טייל לופטפעלדער עקס-רעי מאשינען וועלכע קענען אדורך זען ביז אונטער די קליידער. ביי די גרעניץ צווישן קאליפארניע און מעקסיקא פארט יעדע אויטא אדורך א ריזיגע עקס-רעי מאשין וועלכע צייגט קלאר וואס עס טוט זיך אפ אין יעדע אויטא אדער טראק. די אגענטן נוצן אויך א ספעציעלע שטעקן וועלכע איז אן עלעקטראוועקיום דעווייס וועלכע קען אויפכאפן אויב עס איז פאראן דראגס אדער אויפרייס דורך אנאליזירן די לופט באשטאנדטיילן ארום פראדוקטן.
קאסטומס נוצט אויך ספעציעלע טרענירטע הונטלעך וועלכע קענען שמעקן דראגס אדער וואפן. די הונטלעך געפינען זיך אין אלע גרויסע לופטפעלדער און ווערן ארויסגעברענגט פון צייט צו צייט זיי זאלן דורכגיין אלע פעקלעך אדער מענטשן צו דערשמעקן דאס וואס מען האט זיי אויסגעלערנט צו דערשמעקן. די הונטלעך ווערן אסאך מאל ארויפגעפירט אויף די פליגער נאכדעם וואס די פאסאזשירן זענען שוין אראפגעגאנגן און קענען דערשמעקן אויב עס האט זיך געפינען דראגס אויפ'ן פליגער פריער. אויב די הונט בילן וועלן זיי אונטערזוכן יעדן איינעם ביז זיי וועלן טרעפן די שמוגלער.
אזוי זענען פאראן נאך פארשידענע פראדוקטן וועלכע זענען אומלעגאל אריינצוברענגן אין לאנד און טיילמאל ווייסן די פאסאזשירן אפילו נישט אז דאס איז נישט ערלויבט אריינצוברענגן ביז זיי ווערן אפגעשטעלט און אויסגעפארשט. אמאל איז עס נאר א קלייניקייט וועלכע מען ווארפט ארויס אין מיסט און אמאל וועט מען דאס קאנפיסקירן.
אנדערע פליכטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויסער דראגס דארפן די קאסטומס אגענטן צוריקהאלטן אויך אנדערע זאכן פון אריינקומען אין לאנד און דאס זענען: וואפן, פאלשע מאטריאל אדער געלט, גע'גנב'טע סחורה, און אומלעגאל פארדינטע געלטער וועלכע פארברעכער פרובירן צו שמוגלן פון איין לאנד צו א צווייטע כדי מיט דעם צו כשר'ן געלט דורך באהאלטן איר אמת'ן קוואל. אין טייל לענדער זענען די קאסטומס אגענטורן מער באזארגט וועגן מענטשן וואס טראגן ארויס געלטער ווי די וואס ברענגן אריין ווייל אמאל קענען זיי אין אנדערע לענדער דאס גרינגער נוצן צוליב אפגעשוואכטע לאו ענפארסמענט סיסטעמען אדער אנדערע סיבות.
אויסער די אומלעגאלע זאכן וועלכע מעגן נישט אריינגעברענגט ווערן אין לאנד דארף קאסטומס באוואכן די גרעניצן פון לעגאלע זאכן וועלכע מעגן נישט אריינקומען דורך די גרעניצן צוליב פארשידענע סיבות. א ביישפיל פון אזעלכע זאכן איז פרוכט, פלייש, בהמות, און פלאנצונגן, וועלכע רוב לענדער ווילן נישט מען זאל אריבער ברענגן זייערע גרעניצן אויס מורא פאר דעזיזעס וועלכע דאס קען מיטברענגן מיט זיך. מענטשן פארשטייען נישט פארוואס זיי זאלן נישט מעגן אריינברענגן איין פרוכט מיט זיך אבער ווען מען ווייסט וואס די היסטאריע האט מיט זיך פון אזעלכע פעלער וואלט מען שוין גאנץ פיין פארשטאנען.
אין 980' האט איין מענטש מיט איין אראנדזש וועלכע איז געווען פארגיפטעט מיט א געוויסע באקטעריע מיט דעם געברענגט געוויסע פרוכט פליגן וועלכע האבן זיך צעפרייט אין גאנץ קאליפארניע און האט שאדן געמאכט פעלדער אין די ווערט פון מיליאנען דאלארן. די קאסטומס אגענטורן מאכן פראבעס אויף אלע פרוכט וואס ווערט אימפארטירט פון אנדערע לענדער און נאר אויב עס גרייכט אלע רעגירונג סטאנדארטן קען דאס ווערן אריינגעברענגט. אויב נישט פארניכט מען דאס ביי די גרעניץ אדער שיקט מען דאס צוריק צו די ארגינעלע פלעצער. בהמות און חיות וועלכע קומען אריין אין לאנד ווערן געהאלטן פאר א שטיק צייט ביי קאסטומס וואו ספעמציאליסטן באטראכטן זיי און מאכן זיכער אז זיי זענען געזונט צו קענען גיין ווייטער.
דערנאך איז פאראן לענדער פון וועלכע מען מעג בכלל נישט אריינברענגן קיין פראדוקטן ווייל דאס לאנד האט אן עמבארגא מיט יענע לאנד צוליב איר פארלעצונג פון מענטשליכע רעכטן אדערע אנדערע קאנפליקטן. געווענליך טוט אזא שריט צווינגן יענע לאנד צו טוישן זייערע פאליסיס כדי צו קענען ווייטער שיקן זייער סחורה. א ביישפיל איז קובא אויף וועלכע אמעריקע האט ארויפגעלייגט אן עמבארגא שוין יארן צוריק און גייט נאך אן ביז'ן היינטיגן טאג. כאטש די עמבארגא איז פאראן א שטארקע פארלאנג פאר געוויסע קובאנער פראדוקטן, ספעציעל זייערע ציגארן, וועלכע ווערן כסדר אריינגעשמוגלט קיין אמעריקע פון קאנאדע וועלכע האט נישט די עמבארגא און לאזט אירע סיטיזענס פארן קיין קובא.
אויך זענען פאראן געוויסע פראדוקטן וועלכע זענען פארבאטן אריינצוברענגן אין לאנד צוליב עטנישע און מאראלישע סיבות. א ביישפיל איז פראדוקטן וועלכע ווערן געמאכט פון די הויט פון הונט און קעץ. די רעגירונג, מיט די הילף פון די חיות רעכטן גרופעס און ארגאניזאציעס, האט פארבאטן אלע אזעלכע פראדוקטן און דאס מעג נישט אימפארטירט ווערן פון אנדערע לענדער.
קאסטומס סערוויס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוב מענטשן גייען דורך קאסטומס מיט עטליכע פראגן אבער אנדערע לערנען זיך וועגן קאסטומס די שווערע וועג ווען זיי דארפן דארט לאזן געוויסע פראדוקטן וועלכע זענען פארבאטן אריינצוברענגן אין לאנד. אנדערע קומען אהיים צו א רענצל וועלכע איז גרונטליך אדורכגעזוכט געווארן און איז איבערגעדרייט פון אויבן אראפ מיט א בענדל ארום וועלכע זאגט אז דאס רענצל איז אונטערגעזוכט געווארן דורך קאסטומס. טויזענטער מענטשן זענען געצווינגן איבערצוגעבן פרוכט וועלכע זיי נעמען מיט פאר די וועג צו עסן אדער מעדעצינען וועלכע זיי האבן איינגעקויפט אין אנדערע לענדער און די אמעריקאנער רעגירונג לאזט דאס נישט אריין אין לאנד צי ווייל דער מעדעצין איז אומלעגאל אדער פארלאנגט א דאקטאר'ס רעצעפט.
רוב מענטשן זענען נישט באקאנט מיט אלע געזעצן און וויבאלד יעדע רעגירונג האט אנדערע רעגולאציעס דארף מען שטענדיג זיין גערישט אז קאסטומס וועט קאנפיסקירן געוויסע זאכן וועלכע מען קויפט איין אין פרעמדע לענדער. די יו-עס קאסטומס אגענטור צווינגט ארויף ארום 600 געזעצן פון 60 לענדער ארום די וועלט און פארהאלטן טויזענטער דראג שמוגלער יעדעס יאר.
דער דוטי פרי באדייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די רעגירונג ערלויבט פאר יעדן רייזענדער אריינצוברענגן זאכן אין די ווערט פון $400 נאר נאכדעם וואס מען איז געווען אינדרויסן פון לאנד פאר מער פון 48 שטונדן. אויב מען פארט א פאמיליע אינאיינעם קען מען צוזאמענרעכנען די ווערט פון אלע זאכן פאר די דוטי פרי רעכטן פון יעדן איינעם באזונדער. נאך אלץ מוז אלעס ווערן דעקלערט און זאכן וואס מען ווייסט נישט אויב מען דארף דאס דעקלערן אדער נישט איז אלץ בעסער יא צו זאגן. ווי מיר האבן דערמאנט אינעם לעצטן ארטיקל ווערן די זאכן וואס מען קויפט אין די דוטי פרי געשעפטן אריינגערעכנט אין דעם חשבון און עס איז שטייער פריי נאר אזוי לאנג וואס עס באטרעפט ווייניגער ווי דער לימיט וואס מען מעג צוריק ברענגן. אויב באטרעפט דאס צופיל געלט וועט דאס ווערן אויס דוטי פרי און מען וועט דארפן באצאלן שטייערן. די דרום אמעריקע לענדער וועלכע פאלן אריין אונטער די עקאנאמישע רעקאווערי לענדער (דאס זענען א רייע קאריביען לענדער) האבן א פריווילעגיע אז מען קען פון דארט ברענגן זאכן אין ווערט פון $600 און אויך אלקהאל קען מען פון דארט ברענגן דאפעלט (צוויי ליטער קעגן אין ליטער פון אנדערע לענדער) וויבאלד אמעריקע קאנטראלירט די לענדלעך. אויב מען פארט צו עטליכע פון די לענדער קען מען אפילו ברענגן מער און דאס קען באטרעפן ביז $1,200 און קען זיין מער אלקהאל און טאבאקא. געוויסע חפיצים צו וועלכע דאס לאנד איז שטארק אינטערעסירט האבן אויך פריווילעגיעס און קענען אמאל זיין שטייער פריי. א ביישפיל איז אנטיק זאכן און אלטע מאלערייען פון איבער 100 יאר אלט וועלכע זענען אלע שטייער פריי אפילו אויב זיי זענען ווערט מיליאנען.
אין די $400 ווערט פון זאכן וועלכע מען מעג צוריק ברענגן שטייער פריי מעג זיין 200 ציגארעטן און 100 ציגארן. אבער דאס מוז זיין ציגארן וועלכע זענען פראדוצירט געווארן אין אויסלאנד ווייל ציגארן און ציגארעטלעך וועלכע ווערן פראדוצירט אין אמעריקע און ווערן פארקויפט אין אויסלאנד ווערט אנדערש געמאכט און האט נישט די זיכערהייטן פון די אנדערע ציגארעטן און די רעגירונג וויל נישט מען זאל דאס צוריק ברענגן.
פראדוקטן פון קובא, איראן, איראק, ליביע, צפון קארעא, סערביע, און סודאן זענען אין גענעראל פארבאטן אריינצוברענגן אין די פאראייניגטע שטאטן. געוויסע זאכן זענען יא ערלויבט און פאר יעדע זאך דארף מען באקומען ערלויבעניש פון די אויסערן עסעסטס קאנטראל.
אויב ברענגט מען מער וויפיל מען איז ערלויבט וועט קאסטומס אפשאצן די ווערט אויף די העכסטע פרייז און בעטן די העכסטע שטייער ראטע און אראפרעכנען די 400$ צו וועלכע מען איז ערלויבט. נאך $1,000 פאלט די שטייער אריין אין די נארמאלע שטייער קאטעגאריעס.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קאסטומס אגענטור איז געגרינדעט געווארן הארט נאכדעם וואס דזשארדזש וואשינגטאן איז געווארן פרעזידענט און אמעריקע האט אויפגעשטעלט איר ערשטע רעגירונג אין יאר 789'. די אמעריקאנער מאסן זענען געווען יונג און ארים און מיט א שטארקע גרעניץ קאנטראל און פארשידענע טאריפן וועלכע מען האט ארויפגעלייגט האט דאס לאנד פארדינט אסאך געלט און אפגעצאלט די נאציאנאלע חובות און מען האט אויפגעבויט וואשינגטאן די-סי און פינאנצירט די מיליטער.
אמאל איז קאסטומס באשטאנען פון צענדליגער אגענטורן וועלכע האבן געארבעט איאיינעם צו באוואכן די גרעניצן אבער מיט דער צייט האט מען דאס צוזאמענגעשמאלצן צו איין שטארקע אגענטור. נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס איז די קאסטומס אגענטור געווארן א טייל פון די יו-עס דעפארטעמענט פאר היימלאנד זיכערהייט וועלכע האלט צוזאמען עטליכע אגענטורן אין לאנד כדי צו קענען בעסער באוואכן דאס לאנד.
די קאסטומס אגענטור פארמאגט מיליטערישע העליקאפטערס און פליגער און א רייע פארגעשריטענע טעכנאלאגיעס וועלכע זיי נוצט ארויפצוצווינגן דאס געזעץ אויף יעדן וואס קומט אריין אין לאנד. אירע אגענטן באשטייט פון פשוט'ע אפיס ארבייטער ביז געלערנטע אפיצירן וועלכע קענען די מלאכה וואס די מיליטערישע ספעציעלע כוחות קענען. די אגענטור פארמאגט איר אייגענע שפיאנאזש אפטיילונג מיט וועלכע זי שפיאנירט ארום און ארום די גרעניצן און אלעס וואס האט צעטאן מיט אימפארט און עקספארט.
א געווענליכער טאג אין קאסטומס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
1.3 מיליאן מענטשן גייען דורך קאסטומס און ווערן צום ווייניגסטענס געפרעגט עטליכע פראגעס. רוב מענטשן קומען אריין אין לאנד דורך די לופטפלעדער פון 2,500 פליגער. אויסערדעם גייען אדורך די קאסטמס בודקעס 340,000 אויטאס און 45,000 טראקס אנגעפילט מיט סחורה ביי די גרעניצן מיט קאנאדע און מעקסיקא און 550 שיפן קומען אן יעדן טאג פון אלע עקן וועלט.
קאסטומס קאנפיסקירט אין א געווענליכן טאג 3,900 פונט פון אלע ערליי דראגס, 1.2 מיליאן דאלאר אין וואלוטע, $368,000 ווערט אין אויטאס אדער אנדערע טראנספארטאציע וויהעקלס, $24,000 ווערט אין אמוניציע, און איבער א האלב מיליאן דאלאר ווערט אין פראדוקטן.
די סחורה וואס קאסטומס קאנפיסקירט ווערט שפעטער פארקויפט אויף ליציטאציע און דאס געלט גייט פאר די רעגירונג.


text:
דרום קארעע
דרום קארעע, אפיציעל די רעפובליק פון קארעע (대한민국 אין האנגול שריפט), איז א דעמאקראטיש לאנד אין מזרח-אזיע, אויפן קארעעישן האלבאינזל. דרום קארעע גרענעצט נאר מיט צפון קארעע, די גרעניץ איז באשטימט געווארן נאך דער צווייטער וועלט קריג, אויפן גארטל ליניע 38°. די הױפּטשטאָט פֿון דרום קארעע איז סעאָל.
די אפיציעלע שפראך אין קארעע איז קארעיש.
עקאנאמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דרום קארעע האט א מארק עקאנאמיע וואס איז איינע פון די 20 הויפט עקאנאמיעס פון דער וועלט. די עקאנאמיע פון דרום קארעע איז שטארק אפהענגיק אויף אינטערנאציאנאלן האנדל. אין 2010 איז דרום קארעע געווען דער זעקסטער גרעסטער עקספארטירער און דער צענטער גרעסטער אימפארטירער אין דער וועלט.


text:
הוד השרון
הוד השרון איז א שטאט אין די צענטער דיסטריקט פון מדינת ישראל, וואס גרענעצט תל אביב אין דרום-מערב, כפר סבא אין צפון-מזרח, רעננה אין צפון-מערב און פתח תקווה אין דרום. זיין שטח איז 19,239 דונאם. געגרינדעט 1964, ס'האט באקומען דעם נאמען שטאט אין 1990. הוד השרון האט 47,800 איינוואינער, רוב פון זיי יידן. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 3.3 פראצענט.
אינהאַלט
קאמפאנענטן פון דעם נאמען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער נאמען הוד השרון באשטייט פון צוויי ווערטער:
- הוד - אַ סינאָנים פֿאַר חשיבות און עלאַגאַנץ.
- השרון - דער נאָמען פון דעם געאגראפישן געגנט וואו דער יישוב געפינט זיך.
געשיכטע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
הוד השרון איז געגרינדעט ווי אַ לאקאלע ראַט אין נאוועמבער 1964 מיט דעם פאַרבאַנד פון פיר ארומיקע יישובים: רמתים, כפר הדר, רמת הדר און מגדיאל. צווישנצייַט, איז צוגעקומען צו הוד השרון אויך אנדערע געביטן, אַזאַ ווי נווה נאמן. אין 1990 דער יישוב געווארן דערקלערט אַ שטאָט.
געשעענישן פון תרפ"ט - 1929[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1929, האבן פּאַלעסטינער אַראַבער אטאקירט יידן אין ארץ ישראל.


text:
אקוזאטיוו
אַקוזאַטיוו איז דער (צווייטער נאך דעם נאמינאטיוו) פֿאַל פון א זאכווארט וואס אין גראמאטיק איז דאס באנוצט אנצומערקן די דירעקטער אביעקט פון א פארענדער צייטווארט, דאס איז ווען מען באנוצט זיך מיט א הויפטווארט דירעקט נאך א צייטווארט.
צ.ב.ש. דער מענטש האט אויפגעהויבן דעם טיש, די מאמע האט געעפֿנט די טיר. דער רבי האט געגלעט דאס קינד. א.א.וו.
דאס איז ווי די אות ה אין לשון קודש. ווען עס איז עקסטערע ווערטער איז דאס געוויינעליך: מיט, צו, אונטער, אויף´ א.א.וו. ווען דאס איז באהאפטן שרייבט מען דאס: -ן, דעם. א.א.וו.


text:
בלוז
די בלוז איז א מוזיק זשאנער וואס האט אנגעהויבן אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע אין אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט. די ערשטע צו זינגען און שאפן מוזיק אין דעם זשאנער זענען געווען באפרייטע שקלאפן וואס האבן געוואוינט ביים מיסיסיפי טייך. ווען זיי האבן זיך געצויגן אין די צפונדיקע שטאטן האבן זיי מיטגעברענגט זייער מוזיק. דארט האב זיי אנטוויקלט די מוזיק אין נייע פארעמען ווי די שיקאגא בלוז, וואס מען שפילט מיט עלעקטרישע אינסטרומענטן.
לואי ארמסטראנג איז געווען א באקאנטער בלוז זינגער וואס האט געשפילט דעם טרומייט.
אזוי ווי דזשעז, ראק און ראל, שווערער מעטאל מוזיק, היפ האפ, רעגיי, דארפישע מוזיק, און פאפ מוזיק, האט מען באשולדיקט בלוז אז ס'איז דעם טייוול'ס מוזיק.


text:
העסע
העסע (דייטשיש: Hessen) אין מערב-צענטראלן דייטשלאנד איז איינע פון די 16 לענדער אין דייטשלאנד. איר שטח איז 21,100 קוואדראט ק"מ (דאס זיבעטע גרעסטע לאנד אין דייטשלאנד); לויט זיין באפעלקערונג איז זי דאס פינפטע גרעסטע מיט 6,067,021 איינוואוינער.
די הויפטשטאט איז וויסבאדן און די גרעסטע שטאט אין העסע איז פראנקפורט. די עלטסטע און צווייטע גרעסטע שטאט איז מיינץ.
העסע גרענעצט זייגערווייז פון צפון-מערב זי די לענדער אונטער סאקסאניע, טורינגיע, בייערן, באדן-ווירטמבורג, ריינלאנד-פאלץ און נארד ריין-וועסטפאליע. העסע איז בערגיש.


text:
מאנטיק
מאָנטיק איז דער צווייטער טאָג פֿון דער וואָך צווישן זונטיק און דינסטיק.
עס הייסט אַזוי ווייל דעם טאָג האָט מען געדינט די עבודה זרה די לבנה (מאָן אין ענגליש). אין שפּאַניש און אין פֿראַנצויזיש הייסט די לבנה אויך מאָן. לויטן סדר פון די זיבן כוכבי-לכת חל"ם כצנ"ש, הייבט אן דער טאג פון מאנטיק מיט ל=לבנה.[1]
אין אַמעריקע און אין נאָך מאָדערענע לענדער, איז מאָנטיק דער ערשטער טאָג פֿון דער וואָך וואָס דער עולם גייט אַרבעטן, ווייל זונטיק איז אָפּרוה.
ביי אידן ליינט מען די תורה מאָנטיק און דאָנערשטיק.


text:
די מעשה פון גענזשי
די מעשה פון גענזשי (源氏物語, Genji Monogatari) איז א קלאסישע ווערק פון יאפאנישער ליטעראטור.
דעם ראמאן האט געשריבן מוראסאקי שיקיבא, אן אדלפרוי וואס האט געלעבט אין דער העיאנער תקופה. דאס בוך האט זי געשריבן אין די יארן 1000 - 1008, און עס איז איינער פון די ערשטע ראמאנען געשריבן, און דער ערשטער ראמאן אין יאפאן. עס איז געשריבן געווארן אין דער ווייבערישער היראגאנא שריפט. עס שילדערט דאס לעבן פון דעם אדלשטאנד אין דער העיאַנער תקופה.
דער ראמאן דערציילט וועגן גענזשי, דער זון פונעם יאפאנעזער קייסער פון א קעפסווייב.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
קארל דער גרויסער
קארל דער גרויסער איז געווען דער קעניג פון די פראנקן פון יאר 768 און קייסער פון דער רוימישער אימפעריע פון יאר 800 למספרם.
געבוירן דעם 2טן אפריל 748, און געשטארבן דעם 28סטן יאנואר 814.
באציאונגען מיט יידן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קארל דער גרויסער האט זיך געוואנדן ברייטהארציק צו די יידן, אזוי ווי זיין פאטער פעפין דער קורצער וואס האט געדענקט די הילף פון די יידן ווען ער האט איינגענומען פראוואנס פון די מורו. אין זיינע צייטן האט מען אריינגענומען יידן אין דעם קייסערישן הויף, און א ייד, יצחק, לכאורה א דאלמעטשער, האט באטייליקט אין דער גרופע וואס קארל האט געשיקט צו הארון אל-ראשיד. ביי יידן האט מען גערעכנט די תקופה פון קארל'ס מלוכה די גאלדענע צייט פון פראנצויזישן און דייטשן יידנטום.


text:
הויז קאנסטרוקציע
הויז קאנסטרוקציע איז דאס בויען אדער איבערמאכן א הויז פאר מענטשן צו וואוינען.
הייזער ווערן געבויט מיט סטאנדארטע בויען פראקטיקס וועלכע איז מיט די יארן געווארן לעגאלע בילדינג קאודס וועלכע ווענדן אן צו אלע הייזער וועלכע ווערן געבויט אין א מאדערן לאנד.
אויסער די לעגאלע סטאנדארטן האבן בויערס זיך שטענדיג צוגעשטעלט צו פאראייניגטע סטאנדארטן ווייל דורכדעם זענען מאטריאלן שטענדיג פארזארגט אויפן מארק און זענען ביליגער.
באמערקונג: די פאלגענדע שורות באטראכט די קאנסטרוקציע סיסטעם מיט וועלכע רוב הייזער אין אמעריקע זענען און ווערן געבויט. היינט איז פאראן מער פארגעשריטענע ארכיטעקטור וועלכע פארנעמט נאר א קליינע פראצענט פון הויז קאנסטרוקציע.
אינהאַלט
פראצעדור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א דורכשניטליכע הויז ווערט געבויט אויף דער פאלגענדער פראצעדור:
גרעידינג און צוגרייטונג פון דעם פלאץ, פונדאמענט קאנסטרוקציע, פרעימינג, פענסטער און טירן, דאך, סיידינג, עלעקטריק, אינסטאלאציע, אינסולעישן, דרייוואל, אנדערלעימענט, טרים, פארבן, לעצטע עלעקטריק איינשטעלונג, קיך און ארויסגאנג צימערן, ענדע פון פלאמבינג, קארפעט און פלארינג, באהעפטונג צום וואסער מעין, באהעפטונג צום אפפאל סיסטעם, פאנטש ליסטע.
א הויז ווערט געבויט דורך א הויפט קאנטראקטאר וועלכע פירט אן מיט די ארבעט און ער דינגט די סוב-קאנטראקטארס צו טאן די סארט ארבעט מיט וועלכע זיי זענען ספעציאליזירט. עלעקטריק, פלאמבינג, פרעמינג, רופינג, און נאך זאכן ווערן געטאן דורך סוב-קאנטראקטארס וועלכע ווערן געפירט דורך דעם הויפט קאנטראקטאר.
שטח צוגרייטונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן דריי סארט פונדאמענטן און צו יעדע פון זיי וועט מען אנדערש דארפן צוגרייטן דאס פלאץ וואו מען גייט בויען דאס הויז. נארמאל וועט מען נוצן בולדאזערס אוועקצונעמען אלע שטיינער און געוואוקסן וועלכע זענען דארט פאראן און אויב דאס פלאץ איז נישט גלייך וועט מען דאס דארפן אויסגלייכן וועלכע ווערט אנגערופן לעוולן. רוב קאנטראקטארס האבן זייערע אייגענע שטאב צו טאן די סארט ארבעט אבער פאראן אסאך וואס דינגן א סוב-קאנטראקטאר וועלכע ספעציאליזירט זיך אין דעם.
די דריי סארט פונדאמענטן רופן זיך: קראול ספעיס, סלעב, און בעיסמענט. א קראול ספעיס איז די מערסט פאפולערע סארט פונדאמענט וועלכע באשטייט פון קליינע גרובער אין די ערד וואו עס ווערט אריינגעגאסן קענקרעט צעמענט און אויף די יסודות ווערט די הויז ארויפגעצויגן. די לעכער זענען געווענליך נישט מער ווי עטליכע פיס גרויס אבער עס ווענדט זיך אסאך לויט וואספארא סארט ערד עס איז דארט פאראן. אויב די ערד איז הארט וועט גענוג זיין קליינע קראול ספעיסעס און אויב די ערד איז ווייעך וועט מען דארפן גרעסערע קראול ספעיסעס ווייל די וואג פון די הויז דארף צעשפרייט ווערן אויף א גרעסערע שטח עס זאל נישט זינקן.
אויב מאכט מען א סלעב פונדאמענט וועט מען בעיקר דארפן אויסגלייכן דאס פלאץ אויף הונדערט פראצענט וועלכע איז א לאנגע ארבעט און דערנאך וועט מען גיסן דעם פונדאמענט.
פאר א בעיסמענט פונדאמענט וועט מען דארפן אויסגראבן א פיר עקיגע גרוב די גרויס ווי די הויז גייט זיין אין וועלכע מען וועט אריינגיסן דעם פונדאמענט.
פונדאמענט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די גרינגסטע פונדאמענט צו מאכן איז א סלעב וועלכע איז נישט מער ווי א גלייכע געגאסענע שטיין אויף די ערד אויף וועלכע די הויז ווערט געבויט. אמאל פלעגט מען בויען הייזער אויף שווימענדיגע סלעבס וואס איז פשוט געווען געגאסן אויף די ערד און איז געבליבן אין פלאץ פון די וואג פון די הויז וואס איז געבויט געווארן אויף איר. היינט גיסט מען א סלעב מיט צוויי האלטערס אויף צוויי עקן וועלכע גייען אריין 4 פיס טיף אין די ערד און האלט דעם פונדאמענט אין פלאץ עס זאל נישט אוועקשווימען פון שטורעם ווינטן אדער פארפלייצונגן.
די עיקר ארבעט פון א סלעב פונדאמענט איז אויסצוגלייכן די שטח וועלכע דארף זיין הונדערט פראצענט גלייך בעפאר מען גיסט די צעמענט. מען לייגט געווענליך קליינע שטיינער (גרעוול) צו באפעסטיגן און אויף דעם פלאסטיק וועלכע האלט צוריק פייכקייט פון צוברעכן דעם פונדאמענט און אויף דעם גיסט מען ארויף די צעמענט.
א סלעב קען נאר גענוצט ווערן אלס א פונדאמענט אין ווארימע ערטער ווייל אין קאלטע ערטער וועט די ערד אונטער דעם פרירן און צוברעכן די גאנצע סלעב. אפילו אין ווארימע ערטער וועט מען געווענליך גיסן די עקן 4 פיס טיף וועלכע איז טיפער ווי די פרירן שטאפל אין פאל עס קומטא קאלטע וועטער זאל אלעס בלייבן אין פלאץ.
כדי צו באפעסטיגן די קאנקרעט איינמאל עס איז אויסגעטרוקענט לייגט מען אויס אייזערנע גרידס וועלכע טרוקענט זיך אויס אינאיינעם מיט די צעמענט און האלט צוזאם די קאנקרעט אין פאל פון עקסטרעמע וועטערס און ספעציעל ערדציטערנישן און פלאנצונגן וועלכע קומען פון אונטער דעם פונדאמענט.
א בעיסמענט פונדאמענט איז א לאנגע פראדעצור און איז די שטערקסטע פונדאמענט סארט און אויך די טייערסטע. נארמאל גראבט מען אן 8 פיסיגע גרוב און מען גיסט א פונדאמענט ארום און ארום ווי 4 ווענט און דערנאך א סלעב פון אינעווייניג. בעפאר מען גיסט די ווענט גיסט מען קליינע שטאנגן ביי די עקן און מען שטעלט אריין אן אייזערנע הוק וועלכע האלט צוזאמען די וואנט מיט די שטאנג.
א קראול ספעיס פונדאמענט איז צום מערסטן אויפגעכאפט און האט אסאך מעלות וועלכע די אנדערע צוויי סארט פונדאמענטן האבן נישט. עס איז געאייגענט אפילו אין פייכטע ערד, עס איז פיל ביליגער פון א בעיסמענט פונדאמענט, און לאזט די בעסטע איינטריט צו די הויפט וואסער און אפפאל סיסטעם.
געווענליך באשטייט עס פון נידעריגע ווענט פון אלע 4 זייטן וועלכע האלטן זיך אין פלאץ דורך לעכער אין די ערד וועלכע זענען אנגעפילט מיט צעמענט און באהעפטן די ווענט מיט ספעציעלע הוקס. אין צוגאב צו די ווענט לייגט מען אסאך שטאנגן אינעם צענטער וועלכע ארבעטן אויפ'ן זעלבן סיסטעם און גרויסע ציגל ווערן ארויפגעצויגן אויף די יסוד און גרייכן אייניג מיט די ווענט ארום און וועט עווענטועל העלפן האלטן די וואג פון די הויז.
וויבאלד אין אזא פאל ווערט די הויז געבויט העכער די ערד קומט דער פראבלעם פון וואסער וועלכע זאמעלט זיך אן אונטער די הויז און דערפאר מאכט מען ספעציעלע לעכער און מען שטעלט אריין רערן אונטער די ערד וועלכע זאלן אוועקטראגן דאס וואסער וועלכע איז א שטער פאר דעם פונדאמענט.
יעדע סארט פונדאמענט איז געמאכט פון קאנקרעט און נעמט 4 וואכן ביז עס טרוקענט אינגאנצן אויס און איז גרייט מען זאל אנהייבן בויען די משא אויף אים.
פאדלאגע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א פאדלאגע באשטייט פון 10X2 אינטש הילצערנע שטאנגען וועלכע ליגן אויף די לענג און זענען אויסגעשטעלט אין א רייע איינס אפגערוקט פון די אנדערע מיט די זעלבע מאס. מען נוצט א ספעציעלע סארט האלץ וועלכע ווערט באהאפטן צו די פונדאמענט און אויף דעם לייגט מען די שטאנגן.
געווענליך איז פאראן א מיטעלסטע שטאנג ( אדער מער ווי איינס) צו וועלכע אלע שטאנגען קומען זיך צוזאם אין זיצן דערויף. איינמאל די שטאנגן זענען פארטיג לייגט מען פלייוואוד און דאס דינט אלס די פלאר פון די הויז.
אין א סלעב פונדאמענט איז בכלל נישט פאראן קיין פלארינג ווייל די סלעב דינט אלס די פלאר פון די הויז.
ווענט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ווענט ווערן געבויט פון (4X2) לאמבער אין א פרעים מיט איינס אפגערוקט פון די אנדערע 16 אינטשעס. די ארבעט איז גאנץ פשוט צוזאמענגעקלאפט מיט שיס נעגל אויף די ערד און ווען עס איז פארטיג שלעפט מען עס ארויף אלס א וואנט און אזוי גייט וואנט נאך וואנט. ווען די פרעים איז קאמפלעט פארטיג דעקט מען דאס איבער מיט פלייוואוד אדער או-עס-בי האלץ (א שטערקערע סארט פון פלייוואוד) וועלכע האלט עס צוזאמען און דעקט אלעס איבער.
די 16 אינטש אויסשטעל טוישט זיך קיינמאל נישט אויסער דארט וואו עס האקט איבער א פענסטער, טיר אדער אנדערע וואנט וועלכע דארף דארט באהאפטן ווערן. יעדע פענסטער איז אויסגעשניטן אין די פלייוואוד און מען לייגט מערערע סטאדס (4X2) דאס צו פארשטערקערן. אויסער די עקסטערע סטאדס וועט מען העכער יעדע פענסטער און טיר מאכן א העדער וועלכע באשטייט פון צוויי 10X2 און א פלייוואוד אינדערצווישן ווי א סענדוויטש. דער סיבה פארוואס עס איז פאראן א שטיק פלייוואוד איז וויבאלד א 4X2 איז באמת נאר איינס און א האלב ביי 3 אינטשעס און א 10X2 איז נאר איינס און א האלב ביי 9 און א האלב אינטשעס וואס מיינט אז צוויי אינאיינעם וועלן נאר זיין דיק 3 אינטשעס און מען וועט דארפן אריינשטעלן א האלבע אינטש פלייוואוד דאס צו מאכן די ברייט פון די 4X2 וועלכע איז אין פאקט נאר 3 און א האלב אינטשעס.
די העדער דינט ווי א באזונדערע שטאנג צו פארשטערקערן דער טייל פון די וואנט וועלכע איז פארשניטן געווארן צו מאכן פלאץ פאר די פענסטער אדער טיר. די לעכער נעמען אוועק פון די וואנטס פעסטקייט און די העדער טוט דאס ערזעצן צו קענען האלטן די דאך העכער איר.
איינמאל די ווענט זענען אויפגעבויט וועט מען דאס איבערדעקן מיט א ספעציעלע פלאסטיק וועלכע רופט זיך HOUSE WRAP אדער PINK WRAP וועלכע וועט באשיצן די האלץ פון אלע סארט וועטערס ווי רעגן, שניי, קעלט, און היצן.
דאך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בויען א דאך איז היינט פון די גרינגסטע זאכן וויבאלד מען קויפט פארטיגע פרעים'ס וועלכע ווערט גענוצט צו מאכן די דאך. די פרעים'ס ווערן אנגערופן טראסעס און קומען אין פארשידענע פארעמען געוואנדן לויט די סטייל דאך וואס מען גייט בויען. די טראסעס ווערן באהאפטן צו די ווענט מיט אייזערנע פלעיטס און עס נעמט אינגאנצן עטליכע שטונדן דאס צו אינסטאלירן.
טראסעס זענען געמאכט פון 4X2 אבער איז זייער שטארק און איז ספעציעל אזוי געבויט אז די גאנצע וואג פון די דאך גייט צו די דרויסנדיגע ווענט כדי מען זאל שפעטער קענען רוקן די אינעווייניגסטע ווענט אן דעם וואס די דאך זאל עפעקטירט ווערן. די טראסעס קומען אין סטאנדארטע סייזעס אבער די קאנטראקטאר קענען דאס באשטעלן אין וועלכע פארעם אדער סייז זיי ווילן, געוואנדן לויט וואס זיי ווילן מאכן.
איינמאל אלע טראסעס זענען אין פלאץ ציט מען איבער די דאך פון אינדרויסן מיט פלייוואוד אדער או-עס-בי האלץ און די געבוי פון די דאך איז פארטיג.
אמאל ווען מען האט נאך נישט געקענט קויפן טראסעס האבן די קאנטראקטאר דאס אליינס געבויט מיט שווערע שטאנגן ווי 10X2 . דאס איז געווען א קאמפליצירטע ארבעט וועלכע האט גענומען אסאך צייט און האט געקאסט פיל מער. עס זענען נאך היינט פאראן מענטשן וואס בויען אליינס זייערע הייזער וואס מאכן אויך די דאך אליינס און שפענדן אסאך צייט דערפאר און כאטש עס איז טייערער וועלן זיי דאס טאן פאר זייער אייגענע ערפארונג אדער פארגעניגן.
פענסטער און טירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פענסטער און טירן גייט צוזאמען און ווערט באשטעלט לויט וויפיל מען דארף האבן און וואספארא סארט. ווען מען קוקט אן א פענסטער זעט עס אויס ווי א קאמפליצירטע ארבעט צו אינסטאלירן אבער אין פאקט איז עס א קלייניקייט און גייט זייער שנעל. די עפענונגן פאר די פענסטער און טירן זענען אויסגערעכנט אויף די האר צו די סייז פון די פענסטער אין טירן און ווען מען שטעלט דאס אריין גייט עס איינס צוויי און ווערט געסטעיפלט פון אינדרויסן און געקלעבט פון אינעווייניג.
וויבאלד די פענסטער און טירן גיבן א שטארקע איינדרוק אויפן אויסקוק פון די הויז וועט מען געווענליך שפענדן געלט פאר א שיינע דעזיין צו געבן די הויז א סאפיסטיקירטע אויסקוק. ספעציעל איז מען מקפיד אויף די פאדערשטע טיר און פענסטער וועלכע ווערן געזען אויפ'ן ערשטן בליק ווען מען קוקט אויף די הויז.
רופינג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די דאך איז געבויט פון האלץ און דארף איבערגעדעקט ווערן מיט ספעציעלע מאטריאל צו קענען אויסהאלטן רעגן און שניי וועלכע וועט זיך דארט אנזאמלן. די סארט ארבעט ווערט אנגערופן רופינג (ROOFING) און ווערט געטאן דורך א סוב- קאנטראקטאר.
ערשט קלעבט מען ארויף א סארט פאפיר וועלכע רופט זיך טאר פאפיר און אויף דעם קלאפט מען ארויף די שינגלעס וועלכע זענען פעך שטיקער געשניטן אין א געוויסע סייז. מען לייגט זיי ווי ציגל איינע אויף די אנדערע איבער די גאנצע דאך.
די ארבעט פון רופינג איז בעיקר אויסצורעכנען אז דאס וואסער זאל שנעל אראפרינען פון די דאך ווי איידער עס זאל צוריק האלטן פון אריינפליסן אין די הויז. די מאטריאלן באשיצן די דאך פון וואסער אבער מיט דער צייט קען עס געשעדיגט ווערן און דערפאר רעכנט מען אויס אז אלע וואסער זאל פון דארט ווי שנעלער אראפרינען און זענען פאראן פארשידענע סטאנדארטע טאקטיקן וויאזוי דאס ווערט געמאכט.
סיידינג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוב הייזער זענען באדעקט פון די זייטן מיט סיידינג וועלכע זענען וויינעל אדער פלאסטיק. די סיידינג קומען אין לאנגע שטיקער פון 12 פיס און איין פיס הויך. מען לייגט זיי פון אונטן ארויף איינע העכער די אנדערע און זיי שפארן זיך איינס אריין אינעם צווייטן.
וויבאלד אויך די ווענט דארפן זיין באשיצט פון רעגן און עקסטרעמע וועטערס איז פאראן א רייע סטאנדארטן וועלכע דארפן נאכגעפאלגט ווערן ווען מען לייגט די סיידינג. די מאטריאל קען שרינקן אדער אויסגעצויגן ווערן פון ווארימע אדער קאלטע וועטערס און דאס דארף אויך גענומען ווערן אין באטראכט און דערפאר וועט מען מוזן אריינציען אביסל טיפער ביי אלע עקן.
איינמאל די סיידינג איז פארטיג האט מען געענדיגט די דרויסנדיגע געבוי וועלכע איז שוין יעצט אויך באשיצט פון רעגן, שניי, קעלט, און היצן. יצעט קען מען אנהייבן ארבעטן אויף די אינעווייניגסטע טייל פון הויז.
פלאמבינג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – פלאמבינג
צוריק מיט 200 יאר איז נישט געווען אזא זאך ווי פלאמבינג אין א הויז. עס איז נישט געווען קיין קראן פון ווי עס האט גערינען וואסער ( אחוץ אויב איינער האט דאס אליינס געמאכט) און עס איז נישט געווען אזא זאך ווי אן ארויסגאנג צימער אין א הויז. אלע פארצייטישע הייזער און אפילו פאלאצן האבן געבויט ארויסגאנג צימערן אין פעלד און דאס קען נאך געזען ווערן אין די רייכע פאלאץ אין וויליאמסבורג, ווירידזשיניע, וואו דער רייכער ענגלישער קאלאניעל גאווערנער האט געוואוינט 300 יאר צוריק. היינט קומט יעדע הויז מיט אלעס צוגעשטעלט וואס מיינט וואסער און סוער סיסטעם וואו דער אפפאל גייט ארויס.
פלאמבינג ווערט אינסטאלירט אויפ'ן זעלבן סיסטעם אין אלע הייזער וויבאלד עס זענען פאראן פלאמבינג קאודס און אלע הייזער דארפן דאס איינשטעלן. די לאקאלע רעגירונגן זענען פאראנטווארטליכט פאר די פלאמבינג סיסטעמען און זיי זענען זייער שטרענג ווען עס קומט דערצו וויבאלד זיי דארפן זיין זיכער אז ווען א הויז ווערט געבויט זאל די פלאמבינג סיסטעם ארבעטן פאר לאנגע יארן אן קיין פראבלעמען.
דאס וואסער קומט ארויף אין הויז ווייל עס איז פרעשורייזד צי דורך א פאמפ אדער נאטורליך דורך פארשידענע פלאמבינג נאטורן מיט וועלכע די פלאמבערס קענען זיך אויס. די רערן קומען אלע מיט וואלווס וועלכע לאזט נישט דאס וואסער צוריק אראפרינען אזוי אז עס זאל שטענדיג זיין גרייט גענוג וואסער אין די רערן ווען מען דרייט אויף די קראן. גרויסע אפארטמענט געביידעס וועלכע גייען ארויף צענדליגער שטאקן פארמאגן א וואסער טאנק וועלכע געפינט זיך אויפ'ן דאך וואו עס איז אנגעזאמעלט אסאך וואסער וועלכע קומען ארויף מיט שטארקע פאמפס און דאס וואסער גייט פון דארט צוריק אראפ צו אלע הייזער מאכנדיג דעם פראדעצור גרינגער און ביליגער.
דער אפפאל סיסטעם ארבעט אויך מיט א פרעשורייזד סיסיטעם ווייל אויב נישט וואלט אסאך שמוץ פארבליבן אין די רערן און עס וואלט ארויפגעקומען א שלעכטע גערוך. אלע אפפאל גייט ארויס צו א הויפט אפפאל רער וועלכע לויפט אין די גאסן אבער ערשט גייט עס אריין אין א סעפטיק טאנק וועלכע יעדע הויז פארמאגט אינדרויסן נעבן די הויז און פון דארט גייט עס ווייטער. וויבאלד עס איז שטענדיג פאראן שמוץ אין די סעפטיק טאנק וואס גיט ארויס א שטארקע גערוך וועלכע וואלט צוריק ארויפגעקומען אין די הויז, איז פאראן צוויי זאכן וועלכע פארמיידן דאס. די ערשטע איז די רינדיגע רער וועלכע ליגט דירעקט אונטער יעדע אפפאל סיסטעם (אונטער יעדע סינק און אונטער יעדע ביה"כ) וועלכע הלאט צוריק די גערוך זאל ארויפקומען אינאיינעם מיט א ספעציעלע ווענט רער וועלכע גייט ארויף ביז די דאך און לאזט דארט אויסוועפן די אנגעזאמעלטע באבעלס וועלכע ווערן געשאפן פון די שמוץ אין די פרעשורייזד סעפטיק טאנק.
יעדע רער האט א מאס אין דיאמעטער וועלכע עס דארף זיין און פון וועלכע מאטריאל עס דארף זיין. די פלאמבינג קאודס געבן אנווייזונגן אויף יעדע ריר, וויאזוי די רערן זאלן אינסטאלירט ווערן, ווי שטארק דאס דארף זיך האלטן אין פלאץ, ווי לאנג די רערן מעגן זיך ציען, און נאך הונדערטער אנווייזונגן.
עלעקטריק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך פלאמבינג קומען די עלעקטרישענס און ציען אריין עלעקטריק וועלכע וועט דינען אלס דער ענערגיע סופלייער פאר די הויז. דער פראדעצור איז א לאנגע ווייל עס פארלאנגט זיך אסאך דרילינג און טויזענטער פיס פון דראטן וועלכע ווערן געצויגן איבער די גאנצע הויז אריין אין אלע צימערן. די עלעקטרישענס וועלן ערשט אינסטאלירן די אויטלעט שאכטלעך וואו עס וועלן שפעטער אריינגעלייגט ווערן די סאקעטס און פון דעם וועלן זיי ציען די דראטן צו א פיוס באקס און פון דארט ארויס צו די הויפט עלעקטריק סיסטעם וועלכע לויפט אויף די גאסן אדער אונטער די ערד. עלעקטריק דראטן גייען דורך ווענט אין דעכער און טיילמאל ביז'ן אפגרונד פון די הויז. ווען אלעס איז פארטיג פרובירט מען אלעס אויס און די ווענט זענען גרייט צו באדעקט ווערן.
איבער די הויפט גאסן און שאסייען לויפן גרויסע טראנסמישן ליניעס און ביי יעדע לאקאלע גאס קומט אראפ א קלענערע טראנסמישן ליניע וועלכע שיקט אראפ 7,200 וואלטס צו די לאקאלע גאס. די קליינע טראנסמישן ליניעס ברענגן אריין די עלעקטריסיטי אין אלע הייזער. ביי יעדע עטליכע הייזער איז פאראן א טראנסמישן דראם וואס נידערט אראפ די 7,200 וואלט צו 240 וואלט און אזוי גייט עס אריין אין יעדע הויז. ווען איר וועט באטראכטן די זיילן און די דראטן וואס קומען אראפ וועט איר זען אז עס קומען ארויס פון די טראנסמישן דראם 3 דראטן פון וועלכע איינס גייט דירעקט אראפ אין די ערד. דאס איז די גראונד דראט וועלכע נוצט די ערד איינצוזאפן די עלעקטראנס וואס ווערן געשאפן פון די עלעקטריק וועלכע לויפט ווי וואלן אהין און צוריק.
אין טייל שטעט איז נישט פאראן קיין זיילן וואו די דראטן לויפן נאר אלעס לויפט אונטער די ערד.
איזאלירונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בעפאר מען גייט פארמאכן די ווענט לייגט מען אריין איזאלירונג כדי צו שפארן ענערגיע און באשיצן די וואסער רערן און בוי מאטריאלן פון קעלט און היצן. די איזאלירונג מעג אבער נישט פארדעקן אלעס ווייל די ווענט מוזן קענען צירקולירן לופט כדי די מאטריאלן זאלן בלייבן פריש פאר לאנגע יארן. דערפאר לייגט מען ערשט אריין איזאלירונג טשענעלס וועלכע פארזיכערן גענוג פלאץ פאר לופט צירקולאציע.
איזאלירונג איז געמאכט פון פאום וועלכע איז א מאטריאל וועלכע האלט צוריק קעלט און היצן פון דורכגיין. איזאלירונג איז נישט נאר וויכטיג פאר די ווינטער נאר אויך פאר דער זוממער ווען היצן זענען אומדערטרעגליך וועט דאס צוריק האלטן די היץ פון אריינדרינגן דורך די ווענט.
אויף די איזאלירונג ציט מען איבער א ספעציעלע פלאסטיק וועלכע ווערט גערופן VaPOR BARRIER. די פלאסטיק פארהאלט די פייכקייט וועלכע זאמעלט זיך אן אין די הויז פון אריינגיין אין די ווענט. ווען נישט די פלאסטיק וואלט אין די ווינטער, ווען עס זאמעלט זיך אן אסאך פייכקייט אין די ווארימע הויז, די פייכקייט אריינגעדרינגן אין די ווענט און וואלט פארניכטעט די איזאלירונג. אמאל האט מען דאס נישט גענוצט ווייל די דרויסנדיגע ווענט זענען נישט געווען אזוי גוט פארמאכט ווי מען בויט היינט און די פייכקייט האט גרינג געקענט אויסוועפן. אלטע הייזער האבן דאס טאקע נישט און עס איז נישט קיין פראבלעם דארט.
דרייוואל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דרייוואל אדער גיפסקאַרטאן (ענגליש: drywall (USA); plasterboard (Britain)) (אדער שיטראק) איז היינט די איינציגסטע מאטריאל וועלכע ווערט גענוצט צו באדעקן די אינעווייניגסטע ווענט פון אלע הייזער איבער דער גאנצער וועלט. אמאל האט מען גענוצט פארשידענע מאטריאלן, אריינגערעכנט בלעך און אויסגעארבעטע שטיינער. אבער די אלע מאטריאלן האבן געהאט פראבלעמען און דרייוואל האט אלעס איבערגענומען אלס א פראקטישע מאטריאל געמאכט פון פלעסטער וועלכע ליגט צונויפגעדרוקט צווישן צוויי הארטע פאפירן וועלכע מאכט דאס זייער שטייף און שווער. די דרייוואל קומען אין 4 ביי 12 פיס און וועגן 50 פונט יעדע איינע וואס מיינט אז א דורכשניטליכע הויז מיט 200 דרייוואל שטיקער לייגט צו פרישע 10,000 פונט צו די הויז.
מען אינסטאלירט דרייוואל מיט ספעציעלע דרייוואל נעגל און דערנאך פארדעקט מען די שפאלטענעס מיט א ספעציעלע פאפיר טעיפ און פלאסטער ווערנדיג פארענדיגט מיט די ארבעט פון אפרייבן די שטיקער זיי צו מאכן גלייך עס זאל זיין גרייט צו פארבן.
לעצטע ארבעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לעצטע ארבעט רעכנט אריין זייער אסאך זאכן און נעמט טיילמאל לענגער ווי דאסס בויען ביז אהין. מען דארף ענדיגן די פלארס, אינסטאלירן די הייצונג און עירקאנדישן, צוענדיגן די עלעקטריק ארבעט און לייגן די לעקטערס, אינסטאלירן א קאך און באד צימער, ענדיגן די פלאמבינג גרייט פאר די אפלייענסעס, פעינטן, לייגן קארפעט, מאכן שענק, און נאך א רייע וויכטיגע זאכן וועלכע יעדע הויז באקומט.
הייצונג און עיר קאנדישן (HVAC) איז אסאך געוואנדן לויט וואספארא סארט הויז דאס איז. אין א קראול ספעיס אדער איין שטאקיגע הויז קען מען אינסטאלירן די הייצונג און עיר קאנדישן שפעטער ווייל אלעס גייט פון אונטער די הויז. אין א בעיסמענט הויז אדער צוויי שטאקיגע הויז דארף מען דאס אינסטאלירן די דאקטס בעפאר מען פארמאכט די ווענט.


text:
געאגראפיע פון כינע
די געאגראפיע פון כינע איז פארשפרייט 5026 ק"מ אריבער across the מזרח אזיע און גרענעצט דעם מזרח כינע ים, קארעע בוכטע, געלער ים, און דרום כינע ים, צווישן צפון קארעע און וויעטנאם דורך ברייטע פלאכלענדער, אויסגעשפרייטע מדבריות, און געהויבענע בערג קייטן, כולל ריזיגע שטחים פון אומגאסטפריינדלעכן באדן. דער מזרח העלפט פונעם לאנד, זיין באדן מיט די בייבארטנדיקע אינזלען, איז א ראיאן פון פרוכפערדיקע פלאכלענדער, בערג, מדבריות, סטעפעס, און אונטער-טראפיקאלישע שטחים. דער מערב העלפט פון כינע איז א ראיאן פון פלאטאען און טורעמענדיקע מאסיוון, איינשליסנדיק א טייל פון דעם העכסטן הויכלאנד אויף דער ערד.
לאנד און אוצרות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
כינע'ס סך הכל שטח פארנעמט 3,695,500 קוואדראט מייל (9,571,300 קוואדראט קילאמעטער) אויפן כדור הארץ, אריינגערעכנט אלע אינלאנד וואסערן. כינע פארנעמט דער גרעסטער פארציע פון אזיע און כמעט גאנץ מזרח אזיע. דאס לאנד ציט זיך אויס אויף א שטרעקע פון 3,000 מייל פון מזרח צו מערב און 2,500 מייל פון דרום צו צפון. זי איז ארומגענומען מיט אסאך לענדער פון דריי זייטן און דעם פאציפישן אקעאן אויף מזרח. אויף צפון גרעניצט זי זיך מיט רוסלאנד, מאנגאליע, און צפון קארעא. אויף מערב מיט פאקיסטאן, אפגאניסטאן, טאדזשיקיסטאן, קירגיזטאן, און קאזאקהסטאן. און אויף דרום מיט אינדיע, נעפאל, בהוטאן, מיאנמאר, לאאוס, און וויעטנאם. דאס לאנד האט בערגיקע און גלייכע לאנד. די בערג געפינען זיך מער צו צפון און די גלייכע ערד מער צו מזרח וואו די צוויי אינדוסטריאלע שטעט געפינען זיך. די כינעזער צוטיילן זייער לאנד צו זיבן גרויסע נאטורליכע ראיאנען וועלכע זענען: 1) צפון-מזרח כינע, וועלד מאונטענס מיט גוטע ערד וועלכע גיבן ארויס אסאך טימבער (געהילץ), קוילן און אייזן. 2) צפון כינע, די ראיאן נעמט אריין די גאנצע צפון טייל פון כינע פון די גרעניץ מיט מאנגאליע ביז דעם יאנגעצער טייך וועלכע געפינט זיך אינמיטן לאנד. דער ראיאן נעמט אריין אסאך גרויסע שטעט ווי אויך די הויפט שטאט בעדזשינג. דער ראיאן איז געווען דער ערשטער ראיאן ווי כינעזער האבן געוואוינט נאך מיט טויזענטער יארן צוריק. עס זענען פאראן אסאך בערג אבער נישט קיין הויכע און די ערד איז נישט צו גוט. די איינציגסטע אוצרות וואס ליגן דארט זענען קוילן און אויל. ביים צפון שפיץ פון צפון כינע ראיאן ציט זיך די "כינעזער וואנט" וועלכע צייכנט אפ די ראיאנ'ס טראדיציאנאלע גרעניץ. (מער וועגן די כינעזער וואנט זע אין בייגעלייגטן קעסטל). 3) סובטראפיקל מזרח צענטראל כינע, דאס איז דער גרעסטער טייל פון כינע וועלכע נעמט אריין אסאך געדיכט באוואוינטע שטעט, אריינגערענכט די פינאנציעלע שטאט שאנכאי און האנג קאנג וועלכע ווערט אויך גערופן ספעציעלע אדמיניסטראטיווע ראיאן (עס-עי-אר). 4) טראפיקל דרום כינע, דאס איז דער קלענסטער ראיאן פון כינע וועלכע נעמט אריין עטליכע קליינע שטעט און געגענטער ארום דעם כינעזער ים און אויך עטליכע אינזלן אויפ'ן ים. דער ראיאן איז די ווארימסטע ארט אין כינע און פארמאגט זייער גוטע ערד פון וואו עס קומען ארויס אלע פרוכט און גרינצייג וואס כינע פארמאגט. 5) אינערליכע מאנגאליען גראזלאנד, דער ראיאן ציט זיך לענגאויס די גרעניץ מיט מאנגאליע און באשטייט פון פשוט'ע ערד מיט אסאך גרינע גראז אבער ווייניג געוואוקסן. נענטער צו די גרעניצן זענען פאראן אסאך שטיינערדיגע מדבריות וועלכע פארמאגן אסאך קוילן. 6) צפון-מערב כינע, נעמט אריין די העכערע מערב טייל פון כינע וועלכע איז ארומגענומען נאר מיט יבשה און גרעניצט זיך מיט צענטראל אזיע אויף מערב. 7) טיבעטן פלאטא, דער ראיאן נעמט אריין גאנץ דרום-מערב כינע מיט אלע פראווינצן נעבן טיבעט און נעפאל. דער טיבעטן פלאטא ראיאן איז דאס העכסטע ארט אויף די וועלט מיט גאר אסאך הויכע בערג, אריינגערעכנט די הימעלייעס בערג און די וועלט'ס העסטע בארג - די מאונט עווערעסט, וועלכע גרייכט א הויכקייט פון 29,035 פיס (8,850 מעטער).
טייכן און אזערעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אלע גרויסע טייכן אין כינע פליסן פון מערב צו מזרח אריין אינעם פאציפישן אקעאן. אלע קלענערע טייכן האבן נישט קיין פארבינדונגען מיט די גרויסע טייכן אבער פארמירן צווישן זיך א נעצווערק פון אינלאנד טייכן און אזערעס איבערן גאנצן לאנד. נאר ארום צען פראצענט פון דעם וואסער סיסטעם פליסט אריין אינעם אינדיאנער אדער ארקטיק אקעאנען. די דריי גרעסטע טייכן זענען די יאנגצי, הואנג (ווערט גערופן אין דער מערב וועלט דער געלער טייך), און זי-דזשיאנג. כינע האט אין איר היסטאריע געליטן פון אסאך פארפלייצונגן און האבן אויפגעשטעלט א מעכטיגע דאמבע וועלכע צוטיילט דעם געלען טייך נעבן די שטאט לואויאנג.
דער יאנגעצער טייך איז כינע'ס גרעסטער טייך און איינע פון דער וועלט'ס גרעסטע טייכן וועלכער דעקט איבער א שטח פון 700,000 סקווער מייל (1.8 מיליאן סקווער קילאמעטער), ארום 20 פראצענט פון כינע'ס סך הכל טעריטאריע. דאס וואסער אינעם יאנגענצער טייך איז זייער פרישע וואסער וועלכע ווערט גענוצט פאר מיליאנען כינעזער צו טרינקען און אלע ערליי געברויכן. די כינעזער האלטן יעצט אינמיטן א ריזיגע דאמבע אונטערנעמונג ביי איינע פון די שמעלערע ערטער פונעם טייך, ערגעץ אין די הובי פראווינץ, וועלכע וועט זיין די וועלט'ס גרעסטע דאמבע ווען עס וועט זיין פארטיג. ווי דער פלאן איז, וועט די קאנטראווערסיאלע פראיעקט גרינדן א ריזיגע רעזערוואר פון 400 מייל לאנג (650 קילאמעטער) וועלכע וועט זיך אריינציען אין צענדליגער שטעט און דערפער און סופלייען מיט פרישע וואסער. די ארבעט וועט אבער צווינגן איבער א מיליאן כינעזער איינוואוינער זיך אריבערצוציען אין נייע הייזער ווייל די רעזערוואר וועט דורכגיין אסאך באוואוינטע יבשה. מיט דעם פראיעקט וועלן די כינעזער אויך קענען עווענטועל בויען אסאך היידרא-עלעקטריק איינריכטונגן וואו מען וועט קענען פראדוצירן גענוג עלעקטריק פאר מיליאנען הייזער און אזוי ארום רעדוצירן דאס באנוץ פון קוילן וועלכע פארלאנגט א שווערע ארבעט דאס אויסצוברענען און פארפעסטיגט די לופט.
כינע פארמאגט אסאך אינערליכע אזערעס וועלכע קומען גוט צוניץ פאר זייערע רעזערווארן ווייל די בערג וועלכע זענען פיל מיט שניי דורכאויס דער ווינטער לאזט זיך אויף אין די זומער און פליסט אריין אין די פילע לעיקס, ארויפברענגנדיג די רעזערווארן שטאפלן גאר הויך. איבער גאנץ כינע איז פאראן ארום 2,000 רעזערווארן וועלכע זענען געבויט געווארן במשך די יארן פאר וואסער און פליסונג קאנטראל.
נאטורליכע אוצרות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
כינע פארמאגט א גרויסע אויסוואל פון מינעראלן אוצרות וועלכע גיט איר א גוטע באזע פון נאטורליכע אוצרות וואס פעלט אויס פאר אינדוסטריאלאזאציע און עקענאמישע דעוועלאפמענטס. ביז היינט האבן די כינעזער געהאט איבער גענוג פון אלע וויכטיגע נאטורליכע אוצרות. אבער לעצטענס האבן די כינעזער סייענטיסטן אנגעהויבן זארגן צוליב די שטארקע באפעלקערונג וואוקס און שנעל וואקסנדיגע עקענאמיע וואס פארלאנגט מער און מער פון די אוצרות. די וויסנשאפטלער זאגן אז די רעגירונג וועט גאר אין גיכן מוזן אינוועסטירן פאר גראבונגען צו טרעפן נייע אוצרות וועלכע מען גלייבט אז עס איז פאראן אסאך אין לאנד. כינע איז פיל מיט פארשידענע מינעראלן וועלכע ווערן ארויסגעגראבן אין אלע ווינקלען פון לאנד. די גרעסטע גראבעריי קומט פאר אין צפון-מזרח כינע פון וואו מען גראבט ארויס ארום 40 ביליאן מעטריק טאנען פון אייזן פער יאר, ארום 1 ביליאן מעטרישע טאנען אלומיניום, 2 ביליאן מעטריק טאנען צין. דאס איז ארום א פערטל פון דער וועלט'ס צינען אויסגראבונג, דער וועלט'ס מערסטע שפיזגלאז (אנטימאני), מאגנעט, און טונגסטן, קוועקזילבער, בליי, צינק, קופער, אוראניום, זאלץ און נאך צענדליגער מינעראלן אין קלענערע קוואנטום. עס פעלט נישט קיין ענערגיע אוצרות אין כינע. זי פארמאגט איינע פון די וועלט'ס גרעסטע אוצרות פון קוילן מיט רעזערווארן פון 115 ביליאן מעטרישע טאנען, 24 ביליאן פעסלעך פון אויל (בערך אזויפיל וויפיל די פאראייניגטע שטאטן פארמאגט), און אסאך נאטורליכע גאז. רוב פון די ענערגיע אוצרות ליגן אין צפון-מזרח כינע.
כינע איז נישט קיין באוואקסענע לאנד. אלע געוואוקסן ליגן ארום די טייכן און אזערעס אבער גייען נישט טיפער אריין אין די שטעט. וויאזוי אימער, איז אבער פאראן גענוג נאטורליכע עסן אין לאנד צוליב איר גרויסקייט (כאטש א דריטל וועלט וואוינט אין כינע איז דאס עסן גענוג פאר זיי ווייל די כינעזער זענען נישט קיין גרויסע עסערס. עס גייט דארט אויס ווייניגער עסן וואו אין אמעריקע מיט אירע קנאפע 300 מיליאן מענטשן). אויך וועלדער איז דא זייער ווייניג. נאר ארום 17 פראצענט פון איר סך הכל טעריטאריע זענען וועלדער, אין פארגלייך צו 25 פראצענט אין אמעריקע און 27 פראצענט אין קאנאדע. ביז אין די לעצטע יארן איז דאס נישט געווען קיין פראבלעם אבער זינט איר עקספארט איז געווארן גרויס האט זיך אנגעהויבן א שטארקע פארלאנג פון האלץ פאר מעבל וועלכע האט געברענגט א שטיקל מאנגל. אין די לעצטע יארן האט מען אנגעהויבן אויסהאקן נייע וועלדער פאר האלץ אבער מיט אזוי ווייניג וועלדער איז עס א גרויסער פראבלעם, ווייל וואס ווייניגער וועלדער עס איז דא אלס ערגער ווערט די ערד פאר פלאנצונגן, ווייל צופיל וואסער פון צולאזטע שניי פון די בערג זאפט זיך איין און די ערד ווערט צו פייכט ווייל עס איז נישטא קיין געוואוקסן וואס זאלן עס ארויסציען.
קלימאט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
כינע האט אן ענליכע קלימאט דורכאויס דעם יאר ווי די פאראייניגטע שטאטן. איבער דער ווינטער קומען אריין די סיבירישע טרוקענע קעלטן און דרייט זיך פון צפון אראפ צו דרום און ווייטער צו מערב ווי א זייגער (אין אמעריקע קומט די קענעדישע קעלט אריין אויפן זעלבן סיסטעם). אין דער זומער בלאזט אריין א ווארימע פייכטע שטראם פונעם פאציפישן אקעאן. אין צענטראל, דרום, און אין מערב כינע איז אין א געווענליכער זומער טאג ארום 79º פארענהייט (26 צעלסיוס) און אין א געווענליכע ווינטער טאג ארום 39º פארענהייט (6 צעלסיוס). וויבאלד עס איז פאראן אסאך בערג זענען פאראן ערטער ווי עס איז אביסל קילער אין דעם זומער און זייער אנגענעם אין דער ווינטער ווייל די הויכע בערג האלטן אפ די צפון ווינטן. שטארק צו מערב זענען פאראן ערטער ווי עס איז אביסל ווארימער דורכאויס די יאר. אין צפון כינע און נאכמער ביים צפון-מזרח ווינקל איז פיל קעלטער איבער דער ווינטער אבער אין דער זומער ווארימט זיך עס אן. א געווענליכער ווינטער טאג אין בעדזשינג איז 23º פארענהייט (מינוס 5 צעלזיוס) און אין דער זומער איז ארום 79º פארענהייט. נאר בייך צפון-מזרח ווינקל איז זייער קאלט מיט ארום 4º (מינוס 20 צעלסיוס) און דער ווינטער און ארום 70º פארענהייט (21 צעלזיוס) אין דער זומער.


text:
ראיעל קענעדיען מאונטעד פאליציי
די קעניגלעכע קאנאדישע אויפזיצנדיקע פאליציי (ענגליש: Royal Canadian Mounted Police ראיעל קענעדיען מאונטעד פאליס), באקאנט אלס די אר-סי-עם-פי אדער מאונטיס, איז די נאציאנאלע געזעץ ענפארסמענט אגענטור פון קאנאדע, און אויך א שטארקע סימבאל פון דאס לאנד. די אגענטור איז געגרינדעט געווארן אין 1873 אלס די נארט-וועסט מאונטעד פאליציי צו קאנטראלירן דאס לאנד פון אינערליכע קאנפליקטן. די אגענטור פארמאגט היינט 16,000 אפיצירן. וויבאלד ווען די פאליציי קראפט איז געגרינדעט געווארן האבן זיי גענוצט פערד, איז די סימבאל פון די אגענטור געבליבן אן אפיציר רייטנדיג אויף א פערד.
ארגאניזאציע און אירע פליכטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די אר-סי-עם-פי ווערט אנגעפירט ביי א קאמישענער אין די אגענטור'ס הויפטקווארטיר אין אטאווע. די אגענטור איז איינגעטיילט צו 700 טיילן, צושפרייט איבער'ן גאנצן לאנד. אויסער די אפיצירן האט זי 5000 ציווילע ארבייטער אין אירע אפיסעס איבער'ן לאנד. די אגענטור ברויך ארויפצווינגן די נאציאנאלע געזעצן אויף די איינוואוינער און די פראווינציאלע געזעצן אין יעדע פראווינץ. אין די דריי טעריטאריעס איז די אר-סי-עם-פי די איינציגסטע פאליצייאישע כח ווייל עס איז קיינמאל נישט איינגעשטעלט געווארן א לאקאלע פאליצייאישע קראפט וואו עס איז פאראן אין אלע שטעט אין קאנאדע. די מאונטיס געפינען זיך איבעראל: אויף פליגער, באנען, אויטאס, שיפן, שניימאבילן, און נאך כדי נאכצוגיין ארגאניזירטע פארברעכן, קאמערציאלע און עקענאמישע פארברעכן, געלט שווינדלערייען, און די נייע תקופה פון קאמפיוטער און טעלעקאמיוניקאציעס פארברעכן, און היינט צו טאג אויך טעראריזם. צו ווערן אן אר-סי-עם-פי אפיציר מוז מען זיין א קאנאדער בירגער, 19 יאר אלט, און געזונט און שטארק. זיי גייען דורך א 6 מאנאטן טרענירונג און מוזן דינען 5 יאר.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בעפאר דער ערשטער וועלט מלחמה איז די אר-סי-עם-פי געווען א פאליצייאישע קראפט ווי געווענליכע פאליציי אגענטורן. נאך די קריג איז די אגענטור מאדרניזירט געווארן און אנגעהויבן טאן קאנטער-שפיאנאזש ארבעט. אין יענע יארן איז אויך געגרינדעט געווארן די עף-בי-איי אין די פאראייניגטע שטאטן. די אר-סי-עם-פי איז געווען שטארק אקטיוו אין די קאלטע קריג און האט געזאמעלט אסאך שפיאנאזש פון די קאמוניסטישע רוסלאנד ווען אין דער זעלבער צייט האט זי ווייטער געטאן אירע אינערליכע פליכטן אינלאנד. אין די 1960ער יארן איז די אגענטור געווארן שטארק אקטיוו אין קוויבעק ווי די סעפעטאריסטן האבן אנגעהויבן פארלאנגען זעלבשטענדיקייט. די סעפעטעריסטן האבן געהאט טעראריסטישע גרופעס וועלכע האבן אפגעטאן טעראריסטישע אקטן ווי קינדעפינגס און מערדערייען אויף ליבעראלע אפישעלס. די אר-סי-עם-פי איז געווארן זייער אקטיוו אין קוויבעק און האט גאר סוקסעספול אויסגעראטן די גרופעס. אבער די אגענטור איז קריטיקירט געווארן אלס באהאנדלן זאכן צו ווילד ווי זיך איינברעכן אין הייזער א.ד.ג. די קאנאדער רעגירונג האט נישט געוואלט באשמוצן איר סעקיוריטי אגענטור'ס נאמען און האט דערפאר צוריק ציוויליזירט די אר-סי-עם-פי און אנשטאט געגרינדעט אין 68' די סי-עס-איי-עס, אלס קאנאדע'ס אינטעליגענץ אגענטור. נאך אלס איז די אר-סי-עם-פי פארמישט אין אויספארשונגן פארברעכן אקטן פון שפיאנאזש און טעראריזם.


text:
קאצושיקא האקוסיי
קאַצושיקאַ האקוסײַ (יאפאניש: 葛飾北斎; אקטאבער 1760– 10טן מיי, 1849), איז געווען א יאפאנעזער מאלער. ער איז געווען דער פירנדיקער מייסטער פון כינעזישן מאלעריי, און איז מערסט באקאנט אין דער מערב-וועלט פאר זיינע "36 אספעקטן אויף בארג פודזשי". דעם גרעסטן טייל פון זיין ווערק האט האקוסיי געשאפן ווען ער איז געווען עלטער פון 60. ער האט געזאגט אז נאר ווען איז אלט 100 יאר וועט ער האבן א גוטן פארשטאנד פון לעבעדיקע באשעפענישן, און דעמאלסט וועט ער קענען ווערן א ווארהאפטיקער מאלער.
יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
האקוסיי איז געבוירן געווארן אין 1760 אין עדא, יאפאן. ביי די 6 יאר האט ער אנגעהויבן מאלן.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
אייזיק ניוטאן
סער אײַזיק ניוטאָן (ענגליש: Isaac Newton; 25סטן דעצעמבער 1642 - 20סטן מערץ 1727)[1] איז געווען אן ענגלישער וויסנשאפטלער, פיזיקער, מאטעמאטיקער, אסטראנאם, אלכעמיסט און פילאסאף, וואס טייל האלטן אים פאר דעם גרעסטן וויסנשאפטלער וואס האט געלעבט.
זיינע אויפטוען אין פיזיק און אין מאטעמאטיק זענען נאך די יסודות צו די ענינים ביז היינטיגע טעג. זיין חיבור "די מאטעמאטישע חשבונות פון דער פילאסאפישער נאטור" לייגט דעם אינהאלט צו קלאסישע מעכאניק און אפטיק, מיט דער ערשטער אויסקלערונג פון גראוויטאציע און די דריי געזעצן פון מעכאניק, וואס זענען געווען דער באזיס פון דעם וויסנשאפטלעכן בליק אויפן פיזישן אוניווערס דורכאויס די נעקסטע דריי יארהונדערטער. ניוטאן האט געוויזן אז די באוועגונג פון אביעקטן אויף דער ערד און הימלישע קערפער פאלגן די זעלבע נאטירלעכע געזעצן.
אזוי אויך האט ער ערפינדן א ניי מאטעמאטיק רעכנער (אין דער זעלבער צייט איז געווען אויך גאטפריד לייבניץ.
אינהאַלט
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אייזיק ניוטאן איז געבוירן געווארן דעם 25סטן דעצעמבער 1642 (וואס איז דעם 4טן יאנואר 1643 אויפן גרעגאריאנישן קאלענדאר), אין וואולסטארפ מאיאנטעק, לינקאנשיר.
ער איז שטארק באוואוסט פאר דערפינדן דעם קאלקולוס. אויך האט ער אנטוויקלט דעם ניוטאן-ראפסאן מעטאד פאר אויסרעכענען נומעריש די ווארצלען פון פונקציעס.
געזעצן פון באוועגונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ניוטאן האט געוויזן אז די טעאריע פון אריסטו וועגן באוועגונג איז נישט אויסגעהאלטן. ער האט אוועקגעשטעלט דריי געזעצן, וואס הייסן היינט אויף זיין נאמען:
ערשער געזעץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א קערפער וועט בלייבן רוען, אדער וועט גיין ווייטער אין א גראדער ליניע מיט דער זעלבער גיכקייט, ווען קיין קראפט ווירקט נישט אויף אים.
צווייטער געזעץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער קראפט וואס ענדערט די גיכקייט פון א קערפער איז פראפארציאנעל צו זיין מאסע און זיין פארגיכערונג.
דריטער געזעץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען איין קערפער שטופט א צווייטן, טוט יעדער איינער ווירקן מיטן זעלבן קראפט אבער אין דער פארקערטער ריכטונג.
יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אייזיק ניוטאן איז געבוירן אין וואולסטארפ, לינקאנשיר, ענגלאנד. זיין פאטער איז געשטארבן דריי מאנאטן פאר זיין געבורט. ער האט שטודירט אין דעם אוניווערסיטעט פון קיימברידזש.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ לויטן יוליאנישן קאלענדאר וואס מ'האט דעמאלסט גענוצט אין ענגלאנד


text:
1851
1851 איז דאס 51סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1851 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 12טן אויגוסט - אייזיק סינגער באקומעט א פאטענט פאר זיין ניימאשין.
- 22סטן אויגוסט - גאלד אנטפלעקט אין אויסטראליע
- 18טן סעפטעמבער – צום ערשטן מאל ארויסגעקומען די ניו יארק דיילי טיימס, שפעטער געווארן די ניו יארק טיימס.


text:
פארטאל:וויסנשאפט
וויסנשאפט קען באדייטן נארוואס א קערפער פון וויסן וואס מען דערגרייכט אויף א קאנטראלירטן אופן. א מער באגרעניצטע באדייטונג איז "וויסנשאפט" א סיסטעם פון קונה זיין וויסן דורך עמפיריזם און עקספערימענטירן.
וויסנשאפטלער האלטן אז וויסנשאפלעך אויספארשן דארף זיך פירן לויט דער וויסנשאפטלעכער שיטה, א מהלך פון אנטוויקלען און אפשאצן נאטירלעכע דערקלערונגען פאר פענאמענען באזירט אויף עמפירישער שטודיע און זעלבשטענדיקער קאנטראלירונג.
געווייטלעך ווערן די געביטן פון וויסנשאפט קלאציפיצירט אויף צוויי הויפט טעמעס: נאטור-וויסנשאפטן, וואס איז עוסק אין נאטירלעכע פענאמענען; און סאציאל וויסנשאפט, וואס באהאנדלט מענטשן אויפפיר און חברה. צי מען זאל רופן מאטעמאטיק א וויסנשאפט ווענט זיך ווי מ'קוקט דערויף.
ס'איז אויך פאראן די אונטערשייד צווישן ריינע וויסנשאפט און אנגעווענדעטע וויסנשאפט. ריינע וויסנשאפט זוכט אויס נייע ערפינדונגען נישט קוקנדיג אויף אן אנווענדונג. אנגעווענדעטע וויסנשאפט איז עוסק בעיקר אין אנווענדן ווארהייטן וואס זענען שוין בנמצא אויף נייע אופנים.
אויסגעקליבענער ארטיקל
דאס קומט צושטאנד דורך אומאייניגע אטמאספערע הייצונג אויף דעם ערד פלאך. וואס אויף איין פלאץ איז די טעמפעראטור נידעריגער וואס שלעפט די לופט פון די שכינותדיגער פלאץ וואס איז העכערע טעמפרוטאר.
עס פאסירט אין אלע פארמען, פון א קליין פרישער לופטל וואס בלאזט אויף אפאר מינוט, ביז גלאבאלע שטורעמס.
א קליינער ווינטל פאסירט דורך דעם וואס די זין באקט אויף איין פלאץ, און מאכט אז די ווארעמע לופט זאל זיך הייבן, און די זייטיגע קאלטער לופט קומט אטאמאטיק אהין צו ערזעצן דעם חלל וואס האט זיך געשאפט דורך די לופט וואס איז ארויפגעגאנגען. דאס שאפט די פארענדערע לופט וואס מיר רופן ווינט.
אויסגעקליבענע בילד
דאס פאלקירק ראד, וואס האט א נאמען נאך דער נאנטער שטאט פאלקירק אין צענטראל סקאטלאנד, איז א דרייעדיקע שיפל הייבמאשין וואס פארבינדט דער פארט און קלייד קאנאל מיטן יוניאן קאנאל, וואס האבן דא אן אונטערשייד אין הויך פון 24 מעטער, בערך אזוי הויך ווי א געביידע פון אכט שטאק.
אום 24 מיי 2002, די מלכה עליזאבעט די צווייטע האט געעפענט דאס פאלקירק ראד, אלס איינע פון די פייערונגען פון איר יובל יאר. דאס עפענען איז געווען פארהאלטן מיט א חודש צוליב וואנדאלן וואס האבן פארפלייצט דאס ארט ווען זיי האבן געעפנט די טויערן פונעם ראד מיט געוואלד.
אויסגעקליבענע ביאגראפיע
איינשטיין'ס פילע ביישטייערונגען צו פיזיק שליסן איין זיין ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט, וואס האט אויסגעגליכן מעכאניק מיט עלעקטראמאגנעטיזם, און זיין אלגעמיינע טעאריע פון רעלאטיוויטעט, וואס האט פארברייטערט דעם פרינציפ פון רעלאטיוויטעט צו אומאיינהייטלער באוועגונג, שאפנדיג א נייע טעאריע פון גראוויטאציע. זיינע אנדערע ביישטייערונגען זענען כולל רעלאטיוויסטישע קאזמאלאגיע, קאפילאריע טואונג, פראבלעמען פון סטאטיסטישער מעכאניק און זייער אנווענדונג צו קוואנטן טעאריע, די קוואנטום טעאריע פון א מאנאטאמישן גאז, די געאמעטראזיע פון פיזיק, און נאך.


text:
ליביע
ליביע (אראביש: ليبيا, בערבעריש: ליביאַ) איז אַ לאַנד אין צפון אַפֿריקע. זי גרעניצט דעם מיטלענדישן ים צו צפון, עגיפטן צו מזרח, סודאן צו דרום-מזרח, טשאד און ניזשער צו דרום, און אלזשיר און טוניסיע צו מערב.
איר הױפּטשטאָט איז טריפּאָלי. אנדערע גרויסע שטעט זענען בענגהאַזי, מיסוראטאה און על בייַדאַ.
ליביע איז דאס פערטע גרעסטע לאנד אין אפריקע לויט שטח, און דאס 17טע גרעסטע לאנד אין דער וועלט, און באדעקט כמעט 1,800,000 קוואדראט ק"מ. זי האט א באפעלקערונג פון 6.4 מיליאן מענטשן. ליביע איז איינע פון דער וועלטס צען רייכסטע נאפט פראדוצירער לענדער.
זי פארמאגט אויך גרויסע מדבריות.
דער דיקטאטארישער פרעזידענט איז געווען מואמאר קאדאפי וואס ער האט איבערגענומען די פירערשאפט, נאך א מיליטערישן איבערקערעניש, אין סעפטעמבער 1969.
דעם 15טן פעברואר 2011 האבן אנגעהויבן ריזיקע דעמאנסטראציעס אין ליביע, ערשט אין דער שטאט בענגאזי און דערנאך אין אנדערע שטעט, אין די שפורן פון אויפשטאנדן אינעם מיטל מזרח. איינער פון די צוועקן איז געווען צו פארטרייבן קאדאפי פון זיין אמט. ביי די דעמאנסטראציעס זענען הונדערטער בירגער און מענטשן פון די זיכערהייט קראפטן געהרגעט געווארן. די דעמאנסטראציעס האבן זיך דערברייטערט אין א בירגערקריג, ווען אסאך בירגער זענען אומגעקומען. באשלוס 1973 פון דעם זיכערהייטס ראט פון די פאראייניקטע פעלקער, אום 17טן מערץ 2011, האט געגעבן רשות צו לענדער צו נעמען אלע מיטלען צו פארזיכערן די פרידע פון די בירגער אין ליביע. דעם 19טן מערץ, נאך אן אולטימאטום א טאג פריער דורכן אמעריקאנער פרעזידענט באראק אבאמא, האט אנגעהויבן אן אינטערנאציאנאלע אטאקע אויף ליביע. דעם 20סטן אקטאבער 2011, נאך א חודש פון קעמפן, האבן די רעוואלוציאנערן איינגענומען די לעצטע פעסטונג פון קאדאפי און זיין געבורט-שטאט סירטע. קאדאפי האט מען געהרגעט ווען ער האט פרובירט אנטלויפן פון דער שטאט.
ֿ
עקאנאמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די עקאנאמיע פון ליביע איז באזירט אויף פאבריקאציע, נאפט און לאנדווירטשאפט. די ליבישע פאבריקאציע נעמט איין טעקסטילן, קליידונג און עסן.
יידן אין ליביע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
אטעם
אטעמען איז די ארבעט וואס טראנספערירט אקסיגען אריין אין קערפער און קארבן דיאקסייד ארויס פון קערפער.
מענטשען דורכשניטלעך טוען אטעמען פון 12 ביז 20 מאל אין א מינוט, קינדער טוען שנעלער אטאמען ווי ערוואקסענע, בעיביס קענען אטעמען ביז 40 מאל א מינוט. א פערצען יעריגער בחור אטעמעט אריין בערך 30,000 מאל א טאג.
ווען מען אטעמעט שטארק פארלירט מען וואסער פון קערפער דעריבער איז וויכטיג צו טרונקען פליסיגקייטן בשעת מען מאכט איבונגען.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס לעבן פון די רוחניות טייל פון מענטש הייסט נשמה נאך די אטעמען טייל וואס אין לשון קודש הייסט נשימה, וואס איז שטארק אינטערגאל אין גשמיותדיגער לעבן. אבער היינט צוטאגס וויבאלד מען קען נאך לעבן אן אטעמען צוליב סי.פי.אר. וואס דינט ווי מעכאנישער ווענטאלאציע איז דאס שוין נישט דערקענט אלס טויט אן אטעמען.


text:
עקוואטארישע גינע
עקוואַטארישע גינע (שפאניש: Guinea Ecuatorial), אפיציעל די רעפובליק פון עקוואַטארישער גינע (שפאניש: República de Guinea Ecuatorial), איז אַ לאַנד אין מערב צענטראל אַפֿריקע וואס גרענעצט זיך מיט קאמערון אין צפון און גאבאן אין דרום און מזרח. דער צפון טייל פון דעם לאנד איז דער אינזל ביאקא אין דעם איינגאס פון גינע. די הױפּטשטאָט מאַלאַבא געפינט זיך אויף ביאקא. עקוואטארישע גינע איז איינע פון די קלענסטע לענדער אויף דער יבשה פון אפריקע, מיט א שטח פון 28,000 קוואדראט ק"מ.
עקוואטארישע גינע איז א גרויסער נאפט פראדוצירער. מיט א באפעלקערונג פון 650,702, איז זי די רייכסטע מדינה פער מענטש אין אפריקע.


text:
ברוך ראבינאוויטש
ר' ברוך יהושע ירחמיאל ראבינאוויטש איז געווען א זון פון דעם פארצעווער רבי'ן, הרה"ק רבי נתן דוד ראבינאוויטש, און הרבנית יוטא שפירא, א טאכטער פון הרה"ק רבי משה לייב זצ"ל פון סטריזעוו. ער איז געווארן אן איידעם ביי הרה"ק רבי חיים אלעזר שפירא זצ"ל ממונקאטש בעל מנחת אלעזר.
ער האט איבערגענומען דאס רבנות און די רביסטיווע אין מונקאטש נאך דער פטירה פון זיין שווער אין יאר ה'תרצ"ז.
אויך ער האט ער איבערגענומען די ישיבה דרכי תשובה וואס ער האט געפירט מיט גרויס פקחות, און מיט א ספעציעלע אהבה צו אלע תלמידים באזונדער, וואס די צאל תלמידים האט געשטיגן איבער 300.
ביי די מלחמה יארן האט ער ארויסגעהאלפן הונדערטער אידן זיך צו ראטעווען פונעם קריג, וואס געדענקען אים צום גוטן.
אין תש"ז האט ער חתונה געהאט מיט זיין זיווג שני, און איז אריבער קיין בראזיל, וואו ער איז געווארן רב פון סאו פאולא און הויפט-רב פון בראזיל.
אין תשכ"ג האט מען אים באשטימט הויפט-רב פון חולון, ישראל.
ער איז נפטר געווארן אין ארץ ישראל בליל כ"ז כסלו ה'תשנ"ט נאכ'ן צינדן חנוכה ליכט און שרייבן זיין לעצטע שטיקל תורה וואס ענדיגט זיך מיט די ווערטער, "ושבת עד ה' אלוקיך". ער ליגט אין די בית החיים סגולה אין פתח תקוה לעבן דעם ציון פון זיין פאטער, דער פארציווער רבי זצ"ל.
א קליין חלק פון זיינע תורה'ס זענען געדרוקט געווארן אינעם ספר דברי נבונים.
משפחה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קינדער פון רבי ברוך און זיין זיווג ראשון, מרת חיה פרומא רבקה, זענען:
- רבי משה לייב ראבינאוויטש, מונקאטשער רבי
- רבי חיים אלעזר ראבינאוויטש (י"ד אדר תרצ"ט - י"ב מרחשון תשע"ד)[1]
- רבי יוסף אשר ראבינאוויטש
- מרת פינקלשטיין
- רבי יעקב יצחק ראבינאוויטש, דינאווער רבי
- די ווייב פון הרב צבי ווילאמאווסקי


text:
האנס קריסטיאן אנדערסען
האַנס קריסטיאַן אַנדערסען (דעניש: Hans Christian Andersen; 2טן אפריל 1805 - 4טן אויגוסט 1875) איז געווען א דענישער שרייבער און דיכטער, וואס איז מערסט באקאנט פאר זיינע מעשה'לעך. מען האט איבערגעזעצט זיינע דיכטונגען און מעשה'ס אין מער ווי 150 שפראכן.
יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
האנס קריסטיאן אנדערסען איז געבוירן געווארן דעם 2טן אפריל 1805 אין דער שטאט אדענסע, דענמארק. דעם 26סטן אפריל 1816, ווען ער איז געווען אלט 11 יאר, איז זיין פאטער געשטארבן. נאכדעם האט ער כמעט אויפגעהערט גייען לערנען אין דער שולע, נאר ער פלעג דערציילן מעשה'ס. ביי די 14 יאר האט ער געצויגן קיין קאפנהאגן צו ווערן אן אקטיאר; דארט איז ער געווען גאר ארעם.


text:
ליכוד
ליכוד איז א פאליטישע פארטיי אין ישראל, וואס איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1974, און איז געווען א פאראייניגונג פון עטליכע רעכטע פארטייען אין ישראל, איר ערשטע פירער איז געווען מנחם בעגין, און איז געלאפן יענע יאר פאר די וואלן.
אין יאר 1977, האבן זיי געזיגט און דאס איז געווען דאס ערשטע מאל, וואס די רעכטע זענען געקומען צום מאכט אין ישראל.
נאך בעגין, איז דער פירער פון ליכוד געווען יצחק שמיר וואס איז געווען פרעמיער מיניסטער נאך בעגין.
בנימין נתניהו איז נאכדעם געווען פירער פון ליכוד און ווען ער האט פארלוירן די וואלן צו אהוד ברק אין יאר 1999 האט ער רעזיגנירט און אריק שרון האט אים איבערגענומען און דערנאך ווען אריק שרון האט געגרינדעט דאס קדימה פארטיי איז נתניהו צוריק געווארן דער אנפירער פון ליכוד.
זייער אגענדע איז א קאפיטאליסטישע, א פרייע מארק, און א נאציאנאליסטישע, וואס מיינט קעגן אפגעבן טעריטאריעס פאר די פאלעסטינער, און קעגן די היינטיקע געריכט אין ישראל וואס נעמט א שטעלונג, און א מיינונג אין יעדע אנגעלעגנהייט.
פירער פון ליכוד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מנחם בעגין, 1973 - 1983
- יצחק שמיר, 1983 - 1993
- בנימין נתניהו, 1993 - 1999
- אריק שרון, 1999 - 2005
- בנימין נתניהו, זייט 2005
אנדערע חשובע מיטגלידער פון ליכוד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
עמלק
עמלק איז דער מאנסטער וואס האט געוואלט אומברענגן דעם אידישען אידיאל, זינט דעמאלטס איז ביי יעדן שווערן מלחמה מיט א שונא פאר דת אדער אידן, ווערט דער שונא נומער איינס אנגערופן עמלק און איינמאל ער הייסט אזוי איז ער שוין אנגעצייכענט און מען קען אים שוין דערשיסן און צילן אלע פיילן פון שנאה און האס ווייל ער איז דאך עמלק.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מחיית עמלק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער מלחמה מיט עמלק גייט אן מדור דור צו אלע גענעראציעס ביז משיח'ס טאג. און די תורה זעהט אין דעם א אינטערגאלער טייל אין עבודת ה' צו קעניגן זיין הקב"ה, אז אין כסא שלם ושמו שלם ביז מ'וועט נישט איינעמען און הרגענ'ן זיין שונא.
אזוי ווי מ'ווייסט דאך נישט היינט צוטאגס ווער איז א ריכטיגע אייניקל פון עמלק, איז יעדער איינער פריי דאס צו ירש'ענען אויב טרעט אויף די תורה און איז לוחם קעגן הערליכע אידן.


text:
בערנארד מאנטגאמערי
בערנארד מאנטגאמערי (17טן נאוועמבער, 1887 - 24סטן מערץ, 1976) איז געווען א בארימטער בריטישער גענעראל ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, ווען ער האט ארויסגעשטויסן ערווין ראמעל פון אפריקע. און ער איז געווען קאמאנדיר פון די אליאירטע קרעפטן אין אייראפע.
אינהאַלט
געבורט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געבוירן געווארן דעם 17טן נאוועמבער 1887 אין לאנדאן, און זיין נאמען ביים געבוירן ווערן, איז בערנארד לא מאנטגאמערי.
ער האט געלערנט אין דער מיליטערישער שולע סענדהערסט, און אין 1908 איז ער מאביליזירט געווארן אין דער בריטישער ארמיי. ער איז געווען אין אינדיע, ביזן אויסבראך פון דער ערשטער וועלט מלחמה, ווי ער איז געשיקט געווארן צום פראנט אין פראנקרייך, א קויל האט אים געטראפן, און ער איז ערנסט פארווונדעט געווארן, נאכן זיך אויסקורירן איז ער צוריק צום פראנט, וואו ער איז געווען אן אפיציר, אינעם אויסשפיר אפטיילונג פונעם מיליטער, אין די יארן 1938-1939, האט מאנטגאמערי געדינט אלס קאמאנדיר פון די בריטישע קרעפטן אין ארץ ישראל.
צווייטע וועלט מלחמה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, האט ער קאמאנדירט די דריטע בריטישע דיוויזיע, אין פראנקרייך. ביזן גרויסן ריקצוג אין דונקירק. נאכדעם האט ווינסטאן טשערטשיל, אים געמאכט קאמאנדיר אויף דער אכטער בריטישער ארמיי, וואס האט זיך געפונען אין אפריקע, און האט זיך דעמאלט געשלאגן מיט די דייטשער און איטאליענישער ארמייען, ווי ער האט נאך פארשידענע קלוגע מאנוווערן, באוויזן צו באזיגן די נאציס, אין על אלאמיין, און זיי גענצליך ארויסשטויסן פון אפריקע.
נאכן ענדיגן אין אפריקע, איז ער געווען פאראנטווארטליך אויף די בריטישע קרעפטן, אויפן אטאקע אין סיציליע, צוזאמען מיט דזשארדזש פעטאן, דער הויפט גענעראל פונעם אפעראציע, איז געווען דווייט דעיוויד אייזנהאוער.
דער אטאקע אין נארמענדי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1943 איז ער צוריק גערופן געוארן פון אקטיווע קעמפן, צו אויספלאנירן די אליאירטע אטאקע אויף נאצי דייטשלאנד, ער איז דעמאלט געווען קאמאנדיר פון די אליאירטע כוחות אין אייראפע, ביזן אנקום פון אייזענהאוער קיין פראנקרייך, נאכן אפענסיווע.
ער האט באפרייט אנטווערפן, און בריסל, אבער האט נישט פארארדענט די באפרייאונג, וואס וואלט געעפנט דעם פארט פאר שיפן צו אנקערן אין אנטווערפן.
ער האט פלאנירט דאס אייננעמען בריקן אויפן ריין (טייך), אין ארנהיים האלאנד, דורך פאל-שירעם טרופן, וואס האט זיך אויסגעלאזט מיט א ביטערע דורכפאל, אפילו די זעלנער האבן באוויזן איינצונעמען דריי בריקן גאנצערהייט. און דערפאר האט אייזענהאוער, אפגעשטיפט זיינע פלענער.
ביים ארדענען קאנטער אטאקע פון די נאציס, האט ער אויסגערופן א שטורעם, ביים נעמען פולע קרעדיט פאר זיך, פארן באזיגן די דייטשן, וויבאלד ער איז נישט געווען דער איינציגער גענעראל, און אין צוגאב האט ער גאר געשטערט, צום פראגרעס פונעם קריג, דער דערקלערונג האט כמעט געברענגט, אז ער זאל אויפגעזאגט ווערן פונעם מיליטער, ער האט נאכן אייננעמען דייטשלאנד האט ער ערלעדיקט אן אונטערגעבן צערעמאניע, צו טשעפען מיט די אמעריקאנער ארמיי און מיטן הויפטגעעראל אייזענהאוער.
זייענדיג א עגאאיסט, האט ער קיינמאל נישט געוואלט צוריקציען פון זיינע טעותים, און קיינמאל נישט געגעבן קרעדיט פאר זיינע קאלעגן, וואס האט אים געמאכט פאר א פארפיינטער מענטש.
נאך דער מלחמה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך דער מלחמה איז ער געווארן קאמאנדיר פון דער בריטישער ארמיי אין אייראפע, וואס האט איינגענומען די פאשיסטישע מדינות.
ער איז געווארן וויצע גענעראל פונעם נאטא, ער איז געשטארבן 1976 דעם 24סטן מערץ, און ער איז באגראבן אין העמפשיר פראווינץ אין ענגלאנד.
זיין מיליטערישע טאקטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זיין מיליטערישע טאקטיק איז זייער באוואוסט געווארן, וואס אינדעם איז אריינגערעכנט טרענירונגען, און צוגרייטונגען צום קאמף, ווי אויך פאטענטן איבער צו קליגן דעם פיינט, די זעלנער זאל זיך פארלאזן אויפן קאמאנדיר, אא"וו זיין שיטה איז אדאפטירט געווארן דורך דער בריטישער ארמיי, וואס ווערט באנוצט ביז היינט.


text:
חזנות
חזנות: איז ווען מ'זאגט שטיקלעך דאווענען, און א מוזיקאלישע אופן
היסטאריע איבער חזנות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
און דעם 18טע יאר הונדערט איז חזנות געווארן שטארק פארשפרייט, און אנגענומען אדאנק די השכלה ווינטן. אין און די 19 יאהר הונדערט איז חזנות, אדאנק די חזן שלמה זולצער געווארען איינגעפלאנצט און אייראפע, צוליב זיינע לחנים וואס ער האט מחבר געווען, און פארשטייט זיך אז שפעטער זענען שוין אויפגעקומען אסאך חזנים וואס זענען בארימט און מ'זינגט זייערע לחנים ביז היינט, ווי יאסעלע ראזנבלאט, משה קוסעוויצקי, זבולון קווארטין,
וואס איז חזנות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א 'ממקומך' א 'כל נדרי' א 'הנני העני ממעש'. קען מען דען אזוי סתם אפזאגן אזעלכע שטיקלעך אהן זיך גארגלען, אדער עפעס א קוועטש. לאמיר זיך פארשטעלן אז כל נדרי 'זאגט' מען, ס'גייט עפעס נישט!, דא קומען אריין די חזנים מיט זייערע שטימען און הייבן אויף דעם עולם צו העכערע ספערן און געבן צו א געפיל צום דאווענען, און אין די זעלבע צייט נעמען זיי אוועק דעם קאפ פון טראכטן ווען ענדיגט מען שוין דאס דאווענן.
וועבלינק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פונעם ראדיא פראגראם איבער חזנות. א וועב סייט מיטן נאמען "נוסח"


text:
12טן אקטאבער
דעם 12טן אקטאבער איז דער 285סטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (286סטער אין אן עיבור-יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 80 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1582 - צוליב דעם אריבערטריט צום גרעגאריאנישן קאלענדאר, געפינט זיך נישט דער טאג אין איטאליע, פוילן, פארטוגאל און שפאניע.
- 1492 - קריסטאפער קאלאמבוס אנטפלעקט אמעריקע.
- 1654 - 100 מענטשן געהרגעט אינעם דעלפט אויפרייס אין די נידערלאנדן.
- 1940 - באפעל ארויסגעגעבן אויפצושטעלן די ווארשאווער געטא אין פוילן.
- 1968 - געעפנט די 1968 אלימפיאדע אין מעקסיקא שטאט.
- 1999 - פערוועז מושאראף כאפט די הערשאפט אין פאקיסטאן נאך א מיליטערישער איבערקערניש.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1537 - עדווארד דער זעקסטער, מלך פון ענגלאנד (געש' 1553)
- 1537 - דזשיין גריי, מלכה פון ענגלאנד פאר ניין טעג (געש' 1554)
- 1865 - ארטור הארדן, בריטישער ביאכעמיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר כעמיע (געש' 1940)
- 1866 - ראמזיי מאקדאנאלד, פרעמיער מיניסטער פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1937)
- 1935 - לוטשאנא פאוואראטי, איטאליענישער טענאר זינגער (געש' 2007)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1971 - דין אטשעסאן, שטאטס סעקרעטאר פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע אונטער פרעזידענט הארי טרומאן (געב' 1893)
פייערטעג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אומאפהענגיקייט טאג פון עקוואטאריאל גיני


text:
דייוויד דינקינס
דײװיד דינקינס (געב' 10טן יולי 1927) איז געווען דער ערשטער שווארצער מעיאר פון דער שטאט ניו יארק סיטי, פון 1990 ביז 1993. ער איז געווען א ליבעראלער און זיך שטארק אנגענומען אויף די באקרויוודע פון די שווארצע מענשטן אין ניו יארק.
ער האט איבערגענומען די שטאט פון מעיאר קאטש. קאטש האט געוואונען די מעיארשאפט פון ניו יארק דריי מאהל, דאס פערטע מאל האט ער עס פארלוירן צו דינקיס.
די מענשטן פון דער שטאט זענען שוין מיד געווען פון קאטש און האבן געגעבן א טריי פאר דעם שווארצן דינקיס.
אין זיינע יארן (?) האט ער זיך נישט צופיל אויסגעצייכנט מיט פירערשאפט, די שטאט איז געפאלן אין אסאך אספעקטן, ביז ער האט פארלוירן צו רודאלף דזשוליאני.
עס ווערט צו אים צוגעשריבן אז וויבאלד ער האט נישט ארויסגעוויזן גוטע פירערשאפט האט זיך געשאפן אזא לופט וואס האט געברענגט די קרוין הייטס ראיאטן.


text:
24סטן מערץ
דעם 24סטן מערץ איז דער 83סטער טאג פון יאר (84סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 282 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1603 - זשיימס דער זעקסטער מלך פון סקאטלאנד ווערט זשיימס דער ערשטער מלך פון ענגלאנד.
- 1883 - געווידמעט די ערשטע טעלעפאן ליניע צווישן ניו יארק און שיקאגא.
- 1941 - די 34,149 יידן וואס וואוינען אין לובלין געפירט אין געטא וואס איז אויפגעשטעלט געווארן דארטן.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1693 - דזשאן האריסאן, ענגלישער זייגערמאכער און דערפינדער פונעם ים כראנאמעטער (געש' 1776)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1575 - יוסף קארו, פון די גרעסטע פוסקים, מחבר פון שולחן ערוך (געב' 1488)
- 1603 - עליזאבעט די ערשטע, מלכה פון ענגלאנד (געב' 1533)
- 1944 - ארד ווינגייט, בריטישער זעלנער (געב' 1903)
- 1976 - פעלדמארשאל בערנארד מאנטגאמערי, קאמאנדיר פון די אליאירטע קראפטן אין צפון אפריקע ביי דער צווייטער וועלט מלחמה (געב' 1887)


text:
פארברעכן
פארברעכן איז עובר זיין אויף א געזעץ, דער מענטש איז א פארברעכער אדער א פארלעצער, און עס קען אים דראען א שטראף אויב ער ווערט געכאפט און ווערט געפונען שולדיג אין געריכט.
כאטש יעדע פארברעכן ברעכט די געזעץ, נישט יעדע ברעכן די געזעץ ווערט פאררעכנט א פארברעכן. צום ביישפיל, ברעכן א קאנטראקט אדער אן אנדער ציווילע געזעץ קען זיין אן "איבערשפרייז" אדער "פריצת גדר", אבער נישט מיט דער דרגה פון א פארברעכן. אין מאדערנע געזעלשאפטן איז א פארברעכן אן איבערשפרייז קעגן דעם ציבור אדער דעם שטאַט, אבער נישט א היזק צווישן צוויי פריוואטע פארטייען.


text:
פיזיק
פיזיק איז די וויסנשאַפט וואס פארנעמט זיך מיט די נאטור באנעמונגען - מאטעריאל און קראפט. געוויינטלעך, ווערט זי באשריבן מיט מאטעמאטישע פארמולעס.
היסטאריע פון פיזיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פון דעם אנהייב פונעם 18טן יארהונדערט, איז טערמאדינאמיק אנטוויקלט געווארן דורך בויל, יאנג און אנדערע. אין 1733, האט דניאל בערנולי אוועקגעלייגט די יסודות פון סטאטיסטישער מעכאניק. אין 1798 האט טאמפסאן אילוסטרירט ווי ארבעט קען ווערן געענדערט צו היץ און אין 1847 האט דזשול פארמולירט דעם געזעץ פון קאנסערווירונג פון ענערגיע.
אפטיילונגען אין פיזיק וויסנשאפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קלאסישע מעכאניק
- עלעקטרי און מאגנעטיזם
- אקוסטיק
- אפטיק
- טערמאדינאמיק
- רעלאטיוויטעט
- קוואנטום פיזיק
- מאדערנע פיזיק
זעט ווייטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פיזיקער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אלבערט איינשטיין
- ניעלס באהר
- גאלילעא גאלילעי
- מאקס פלאנק
- בענדזשאמין פרענקלין
- ווערנער הייזנבערג
- סטיווען האקינג
- דזשיימס קלארק מאקסוועל
- אייזיק ניוטאן
- מארי קירי


text:
דאן קיכאטע
דאן קיכאטע (שפאניש: Don Quijote) איז א ראמאן פונעם שפאנישן שרייבער און דראמאטורג, מיגעל דע סערוואנטעס (Miguel de Cervantes), וואס האט געלעבט אין די יארן 1616-1547. דער פולער נאמען איז El Ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha (בעברית: "דער גאונישער אדלמאן דאן קיכאטע פון לא-מאנשא"), און איז באקאנט אויפן נאמען פון זיין העלד, דאן קיכאטע. ער ווערט פאררעכנט דער ערשטער אייראפעישער ראמאן. ער איז פארעפנטלעכט געווארן אין צוויי בענדער, דער ערשטער אין 1605 און דער צווייטער אין 1615.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
אנטיסעמיטיזם אין רוסלאנד
כאטש אין כמעט אלע לענדער אין גלות אייראפע האבן די יודן געליטן פון שנאה דורך די גוים, מיט דעם אלעם איז רוסלאנד זיכער געווען "אויסגעצייכנט" אין איר שנאת ישראל. די רוסן האבן קיינמאל נישט ליב געהאט די יודן וועלכע האבן ביי איר געוואוינט. זיי האבן געהאלטן אז זיי ברענגען צרות. אין די יארן ה' ת"ח ות"ט זענען פארגעקומען די ביטערע גזירות ווען א גרויסער חלק פון די יודן פון אוקראינע זענען אומגעקומען על קידוש השם. אפילו ווען די גוים האבן געזען אז די יודן זענען ווערד צו האבן וועגן זיי ברענגען אריין אסאך געלט פאר דער מדינה, האבן זיי אסאך מאל מוותר געווען אויפ'ן תועלת אבי "פטור" צו ווערן פון דעם גרויסן "פיינט" די יודן. אין פוילן איז דער מצב געווען אביסל אנדערש. בערך זעקס הונדערט יאר צוריק האט דער קעניג באליסלאוו, וואס איז געווען מחסידי אומות העולם, איינגעלאדנט די יודן צו קומען וואוינען אין פוילן און דערביי זיך אפרוען פון די רדיפות פון וועלכע זיי האבן כסדר געליטן. עס איז געווארן א גרויסער יודישער יישוב אין פוילן, וואס האט געהאנדלט און געוואוינט רוהיגערהייט, במשך בערך 400 יאר, ביז דעם מלכות פון פוילן איז אונטערגעגאנגע, אין יאר ה'תקנ"ב. דעמאלס איז פוילן געווארן צוטיילט צווישן עסטרייך, רוסלאנד, און פרייסן (א מלכות וואס איז נעלם געווארן נאך דער ערשטע וועלט-מלחמה).
אין יענער תקופה האבן זיך מער ווי א מיליאן יודן זיך געפונען אונטער דער רוסישער מלוכה, וועלכע האט זיי בכלל נישט געוואלט האבן. די רוסן האבן אנגעהויבן זוכן "עצות" וויאזוי מ'ווערט פטור פון די יודן [רח"ל]. איינער פון די זאכן איז געווען דעם "באוואוינונג געגענט". יודן האבן נאר געמעגט וואוינען אין איין געוויסע געגענט וועלכע האט זיך געצויגן [בערך] פון דער שווארצן ים ביז דער באלטישער ים. באלד דערנאך איז געקומען א גזירה אז יודן מעגן נישט וואוינען אין דערפער נאר אין די גרויסע שטעט, פארשידענע זאכן וואס יודן טארן נישט טון פאר פרנסה, וכו' וכו'. די יודן האבן זיך געטראפן באגרעניצט און צוגעשפארט פון אלע זייטן.
אין יאר תקפ"ז, האט דער צאר ניקאליי [ימ"ש] באפוילן דעם טרויעריג-באוויסטע גזירה פון די "קאנטאניסטן". די גזירה איז געווען אויף יודישע קינדער אז זיי מוזן ווערן סאלדאטן אין די מיליטער פונ'ם צאר במשך 25 יאר! דאס איז געווען פון די ביטערסטע גזירות וואס כלל ישראל האט מיטגעלעבט מאז היתה לעם. טויזנטער טויזנטער יודישע נשמות זענען געווארן פארלוירן אויף אייביג צו יודישקייט ל"ע. אפשר מער ווי יעדן גזירה, האט דאס צובראכן דעם אחדות און צוזאמענקייט פון די יודישע קהילות. ברוב רשעותם, האבן די רוסן ארויפגעלייגט דעם אחריות אנצופילן דעם באשטימטן צאל, אויף די ראשי הקהילות אליינס. זיי האבן רח"ל זיך געדארפט מתייסר זיין מיט דיני נפשות בפועל ממש. טאטעס האבן געטון וואס נאר מעגליך צו ראטעווען זייער קינדער פון אזא מצב און עס איז נישט שייך פארצושטעלן די גרויסקייט פון דער ביטערער צרה. די סיפורים אין דעם ענין זענען גוט באוויסט.
אויך דעם עלילת הדם-בלוט בלבול, איז געווארן פריש אויפגעלעבט אין די צייט פון דעם צורר היהודים ניקאליי. אין יאר תקנ"ט זענען איינגעזעצט געווארן 4 יודן אין וויטעבסק וועגן אן עלילת דם. כאטש זיי זענען באפרייט געווארן מחוסר ראיות, האט דער שלטון נאך אלס איבערגעגעבן אן אפיציעלע חוות דעת צום צאר אז עס זענען פארהאן צווישן די יודן אין זיין מלוכה וועלכע הרג'נען גוים פאר מצות וכו'. אונטער דעם שלטון פון ניקאליי האט דער עלילת דם באקומען א ריכטיגע באשטעטיגונג פון דער ממשלה אז דאס איז אמת. די גוים האבן דאס גוט אויסגענוצט.. און דאס האט אויך געהאלפן ניקאליי ווייטער גיין מיט די גזירה פון אוועק כאפן יודישע קינדער, כדי זיי "אויסצולערנען נישט צו טון אזעלכע עבירות".
אין יאר תרט"ו איז ניקאליי געשטארבן און זיין זון אלכסנדר האט איבערגענומען. כאטש ער איז געווען עפעס גרינגער ווי זיין טאטע, האט ער מיט אלעם געוועלטיגט מיט א שטארקע האנט. אין יאר ה'תרמ"א איז ער גע'הרג'ט געווארן דורך מורדים במלוכה, די רוסישע פויערן, וועלכע האבן שוין נישט אויסגעהאלטן פון דעם עניות און ליידן וואס איז געווען מנת חלקם במשך הונדערטער יארן און וועלכע האבן שוין געוואלט מבטל זיין דער מלכות פון די צארן און אויפשטעלן אן אייגענע רעגירונג. די מדינה איז אריין אין אן איבערקערעניש און עס איז געווען א גרויסע סכנה פאר'ן עתיד פון דער מלוכה פון די צארן. דער יורש, אלכסנדר דער דריטער [דער ערשטע איז געווען דער טאטע פון ניקאליי], האט באלד פארשטאנען אז מ'דארף "געבן צו פארשטיין" די אלע רוסישע גוי'שע פויערן, אז נישט די צארן זענען שולדיג אין דעם ארימקייט און די צרות וועלכע טרעפן די רוסישע פאלק. מ'האט געמוזט דרינגענד טרעפן א "שעיר לעזאזל", איינעם וועמען צו באשולדיגן אויף אלעם, בכדי מחזק זיין די מלוכה. נו! ווער איז אויף אלעם שולדיג? אוודאי די יודן.. זיי זענען אחראי אויף די ליידן פון די רוסישע פאלק, זיי נעמען צו אלע געלט.. וכו' וכו'. די צארן [וועלכע האבן געלעבט מיט'ן גרעסטן עשירות וואס איז נאר מעגליך, בשעת דאס פאלק איז אויסגעגאנגען פאר הונגער] איז בכלל נישט שולדיג. אלכסנדר דער דריטער האט אוועק גענומען אלע גרינגקייטן וואס זיין טאטע האט איינגעפירט. ער האט אויסגענוצט אלע מיטלען מעגליך, ארויסרייסן די אלע "פרעמדע" השפעות וועלכע שאדן די מלכות פון רוסלאנד. די שנאת ישראל איז אנגעקומען צו נייע השגות אונטער זיין מלוכה. ווען ער איז געשטארבן אין יאר ה'תרנ"ד, האט קיינער זיך נישט געקענט פארשטעלן אז זיין ממשיך, ניקאליי דער צווייטער, וועט זיין נאך אסאך ערגער ווי ער. די צייט איז געווען א צייט פון מהפכה און מרידה. מ'האט שוין גע'חלום'ט פון א נייער תקופה.. אין זיין גרויסן יאוש, האט דער צאר זיך געקערט צו דער אלטער עצה.. אן עלילת דם קעגן די יודן.. דאס וועט אוועק קערן דאס ביטערקייט פון די פויערן פון עם און עס קערן צו די יודן.. פארשטייט זיך די גוים האבן דאס אנגענומען, און עס האט זיך אנגעהויבן גאר א ביטערע צייט פון פאגראמען [הריגות] און רציחות קעגן יודן. באוויסט צווישן זיי איז דער "קישינוב פאגראם אין יאר תרס"ג, אין וועלכע אסאך יודן האבן פארלוירן זייער לעבן ל"ע.
אין יאר ה'תרס"ה, האט ענדליך אויסגעבראכן דעם מערכה אויף אן ערנסטן אופן. די פויערן האבן אפן ווידערגעשפעניגט קעגן דעם צאר און פארלאנגט אן אייגענע ממשלה. כאטש דער צאר האט דאס פרובירט מבטל זיין ביד חזקה (דעם ערשטן טאג זענען גע'הרג'ט געווארן מער ווי 1000 פויערן דורך די סאלדאטן פונ'ם צאר], האט דער צאר געמוזט עפעס נאכגעבן און האט אוועקגעשטעלט דער "דומא", א שטיקל רעגירונג געוועלט דורכ'ן פאלק. דער צאר האט גוט פארשטאנען אז ער שטייט אויף גאר א געפערליכן מצב און ער האט מחליט געווען צו גיין ביז'ן סוף אין זיין מלחמה קעגן עם ישראל. בסוד סודות, האט מען צווישן די ווענט פון די צארישע פאלאץ צוגעגרייט פארשידענע פלענער וויאזוי צו "ערקלערן" צו דעם רוסישן פאלק ווער זייער "אמת'דיגע" שונא איז, און וואס מ'דארף מיט עם טון [רח"ל]. איין מיניסטער איז געווען געשטעלט מסדר זיין די "פלוצלינגדיגע" פאגראמען.. אן אנדערע צו זען אז מ'זאל נישט איינזעצן קיין איינער פון די גוים וועלכע זענען משתתף אין זיי, א.א.וו. כדי צוצוהעלפן צום ענין, האט די ממשלה אויפגעשטעלט אן ארגאניזאציע מיט'ן נאמען "די שווארצע הונדערטער", וועלכע איז געווען צוזאמגעשטעלט פון קבוצות פון הונדערט ווילדע מענטשן אין יעדן איינס, וואס זייער "ארבעט" איז געווען מסדר זיין און אויספירן די פאגראמען קעגן די יודן. אין דעם זעלבן יאר, האט מען אטאקירט 660 יודישע קהילות דורכאויס רוסלאנד. אין שטאט אודעססא [ביים שווארצן ים] אליינס זענען גע'הרג'ט געווארן 300 יודן. טויזנטער יודן זענען פארוואונדערט געווארן און נאכמער האבן כמעט נישט געהאט פון וואס צו לעבן. דער צאר האט דאן אויסגעטיילט "מעדאלן" צו די ראשים פון די "שווארצע הונדערטער" און דער גאנצע וועלט האט צוגעקוקט אומגלויבנדיג דעם שלעכצקייט פון דער צאר. א יאר דערנאך, תרס"ו, האט דער צאר געלאזט דעם מיליטער משתתף זיין אין פאגראמען אין ביאליסטוק און אין שעדליצע. דער "דומא" אין וועלכע עס זענען געווען אויסגעוועלט אפאר יודן אויך, האט געמאכט פראבלעמען פאר'ן צאר. דער דומא האט פארלאנגט חוקר צו זיין ווער עס איז שולדיג און זיי ברענגען צום משפט. דערפאר האט דער צאר געזען דערצו, אז במשך די נעקסטע צוויי יאר, ביז תרס"ז, האט מען "אויסגערייניגט" דער דומא פון איר יודן. עטליכע זענען אריינגעווארפן געווארן אין תפיסה און עטליכע זענען גע'הרג'ט געווארן דורך די שווארצע הונדערטער. דער דריטע דומא, וועלכע איז אויפגעשטעלט געווארן אין יאר תרס"ז, איז געווען אינגאנצן פיל מיט שונאי ישראל. דער צאר האט כסדר מדגיש געווען אז אלע פאגראמען זענען "פלוצלינג" פארגעקומען אלס דעם גרויסן "כעס" פון דעם "רוסישן פאלק" קעגן די יודן. עס האט אבער נישט אסאך געהאלפן, ווייל מער און מער רוסן האבן זיך צוגעשטעלט צום מרידה. דער צאר האט נאר געקענט האפן אז צוריק שטעלן דעם "בלוט-בלבול" אויף אן אופן וואס איז נאכנישט געהערט געווארן, דאס וועט עם ראטעווען.


text:
דער בלאט
דער בלאט איז א סאטמארער צייטונג אויף יידיש געגרינדעט דורך די אַהרונים.
די גרינדונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאכען נישט ווערן באשריבען אין דער איד האבן זיי דערקלערט קריג קעגן דער איד און איר אייגענטימער משה גבאי. און אין 2000 האבן זיי באשלאסן דעם דראסטישן שריט אליינס צו עפענען א צייטונג און שרייבן די נייעס לויט זייער גייסט און רעספעקט.
מיטן גרינדונג פון דער בלאט האט זיך שטארק געטוישט די וועלט פון יידישע צייטונגען.
זיי האבן געלייגט א דגוש צו באשרייבן און דעקן אלע שיכטן און קרייזן. זיי האבן אנגעהויבן צו חנפען און באשרייבן קליינע חסידות'ער און פריוואטע עסקנים אפילו זיי האבן נישט מיט סאטמאר, און דער איד האט נאכגעטאן דאס זעלביגע. - דוגמא: זיי האבן אנגעהויבן צו לייגן בילדער און דער איד האט נאכגעטאן אלס קאנקורענץ.
אייגענטום[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער אייגענטימער פון דער בלאט איז א יונגערמאן אלימלך דייטש, אן איידעם ביים בארימטן זאמלער ר' דוד לייב גרינפעלד און פון די נאנטע מענטשן צום סאטמארער רבי'ן ר' אהרן טייטלבוים שליט"א .דער רעדאקטאר איז שמואל ווידער.
דער בלאט'ס אידילאגיע איז: ווי מער אינטערעסאנטער אןן ציענד, פארשטייט זיך אז זיי קענען נישט מוותר אויף קנאות, און אז נישט, כאטש צולייגען אביסל טועמיה מיט פעפער, - דוגמא: מציצה בפה האט זיך אסאך מאל געטראפֿן איהר פלאץ אויף די פֿאדערשטע זייטען צולייגט אז ס'האט זיך געדאכט ווי א ערוואקסענע מאגאזין, די געמישטע שווים-באסיין באשריבן בכלומרשט אלץ "עטרת אברהם" און נאך. דראמאטישע פארזעצונגען טשיקאווע געשיכטעס און ווי מער אויפרייסעריש אלעס איז ערלויבט צו זאט מאכען די אויסגעהונגערטע יוגווארג
און מיט דעם איז עס אנדערש ווי אלע היינטיגע צייטונגען וואס די נייעס איז נאר א מיטל איינצוהאנדלען שטיצע פאר זייער באס אדער אידילאגיע ווען ס'איז נויטיג.
לעצטענס האבן זיי נאכקפירט דעם "איד" און אויך אנגעהויבן צוטיילן די צייטונג אויף מערערע אפטיילונגען. צוערשט האבן זיי אפגעטיילט די בילדער, דערנאך האט מען געמאכט אן אפטיילונג פון אינטרעסאנטע ארטיקלען מיטן נאמען "דער אוצר". און שפעטער האבן זיי אויך אפגעטיילט אלע ציבורישע נייעסן - פון פארשידענע קהילות און מוסדות - פונעם הויפט בלאט, אונטערן נאמען "ציבור".
אין די זומער וואכן ווען דער עולם איז אין די קעטסקילס, פארמאגן זיי א באזונדערע ביילאגע גערופן "זומער אפטיילונג".


text:
אנשי כנסת הגדולה
אנשי כנסת הגדולה איז דער נאמען מיט וואס ס'ווערט אנגעריפן דער בית דין פון עזרא הסופר. [1]
זייער צייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די צייט פון אנשי כנסת הגדולה האט זיך אנגעהויבן אין יאר ג'ת"ח [2] מיט דעם אנפאנג פון אויף בויען פון צווייטן בית המקדש, זיי זענען געשטאנן אין שפיטץ פון דאס יידישע פאלק און זיי האבן אנגעפירט מיט דעם בויען פון צווייטן בית המקדש, און מיט דער עליה פון די יידן פון בבל קיין ירושלים. די אנשי כנסת הגדולה האבן אנגעפירט מיט אלע באדערפענישן און פירערשאפט פון דאס יידישע פאלק ביז דעם יאר ג'תמ"ח, [3] ווען חגי, זכריה, מלאכי זענען נפטר געווארן און ס'האט זיך געענדיגט די נבואה. אויך עזרא הסופר איז דעמאלס נפטר געווארן, און שמעון הצדיק איז געווארן דער פירער און כהן גדול.
די אנשי כנסת הגדולה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פארהאן פארשידענע מיינונגן ווער ס'איז געווען פון די אנשי כנסת הגדולה:
- דער רמב"ם אין זיין הקדמה שרייבט: דער בית דין פון עזרא הסופר, זיי ווערען אנגעריפן אנשי כנסת הגדולה, פון זיי איז געווען, חגי, זכריה, מלאכי, דניאל, חנניה, מישאל, עזריה, נחמיה בן חכליה, מרדכי בלשן, זרובבל, און נאך פיל חכמים, צוזאמען, הונדערט און צוואנציג חכמים.
- דער אברבנאל אין זיין הקדמה [4] שרייבט: דער גרופע וואס ווערען אנגעריפן אנשי כנסת הגדולה זענען חגי, זכריה הנביא, מלאכי, זרובבל, מרדכי בלשן, עזרא, יהושע בן יהוצדק, שריה, רעליה, מספר בני, רחום בענה, נחמיה בן חכליה. די צוועלף זענען געווען די נשיאים פון דער גרופע, וואס זיי זענען ארויף געקומען פון בבל קיין ירושלים, צו זיי האט זיך באהאפטן נאך אנדערע אנפירער, צוזאמען זענען זיי געווען הונדערט און צוואנציג חכמים. עזרא הסופר איז געווען דער אנפירער איבער אלע, און שמעון הצדיק איז געווען דער לעצטער פון די אנשי כנסת הגדולה. אויך רבי דוסא בן הרכינס וועלכער איז געווען אין דער זעלבע צייט איז געווען פון אנשי כנסת הגדולה.
- דער אברבנאל שפארט זיך מיט דעם רמב"ם, ער האלט אז דניאל, חנניה, מישאל, עזריה, זענען נישט געווען א טייל פון די אנשי כנסת הגדולה.
תקנות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מיר געפינען אין די חז"ל פארשידענע תקנות און אויפטוהן וואס די אנשי כנסת הגדולה מתקן געווען:
- די אנשי כנסת הגדולה האבן מתקן דעם תפילה פון שמונה עשרה אויף דעם סדר. [6]
- די אנשי כנסת הגדולה האבן געשריבן די ספרים: יחזקאל תרי עשר דניאל און מגילת אסתר. [7]
- די אנשי כנסת הגדולה האבן געהארגט דעם יצר הרע פון עבודה זרה, אויך דעם יצר הרע פון עריות האבן זיי בלינד געמאכט אויף איין אויג. [8]
אין משניות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מסכת אבות פרק א משנה א', ונביאים מסרוה לאנשי כנסת הגדולה, הם אמרו שלשה דברים, הוו מתונים בדין, והעמידו תלמידים הרבה, ועשו סייג לתורה