text:
אוראגוויי אינדיע אינטערנאַציאָנאַל דאנעלד טראמפ די פיליפינען פאליטיק פאנאמא פון דער יוד קארופציע לענדער ווילן געפעלן פאר טראמפ
וואשינגטאן – די "מעקלאטשי" נייעס אגענטור האט דורכגעפירט א גרונטליכע אויספארשונג איבער נייע אינוועסטמענטס דורך רעגירונגען איבער דער וועלט, און איז געקומען צום אויספיר אז פילע לענדער האבן אונטערגענומען פארשידענע שריט אין די לעצטע צוועלף מאנאטן, וואס זעען אויס צו זיין מיט'ן דירעקטן ציל צו געפעלן פאר פרעזידענט טראמפ, דורכ'ן ארויסהעלפן אויסברייטערן זיין "טראמפ" ברענד. די מעקלאטשי אויספארשונג צייגט אז די רעגירונגען אין אוראגוויי, אינדיע, פאנאמא און די פיליפינען, האבן אדער אוועקגעגעבן פובליק שטחים פאר פריוואטע דעוועלאפמענטס, אדער באשטעטיגט שנעלע פערמיטס, אדער פארגרינגערט ענווייראמענטאלע רעגולאציע בלאקאדעס, פאר פראיעקטן וועלכע זענען פארבינדן מיט'ן "טראמפ" ברענד, וואס דאס ברענגט אן ערנסטע זארג אז אנדערע לענדער וועלן קענען באאיינפלוסן טראמפ, דורך דער שריט.
ווי איז דאס געשעהן?
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


c: text/html

text:
שלמה האלבערשטאם (א)
רבי שלמה האלבערשטאם זצ"ל (ה'תר"ז - א' תמוז ה'תרס"ה), דער ערשטער באבאווער רב.
אינהאַלט
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי שלמה איז געבוירן אין דזשיקאוו אין יאר ה'תר"ז, צו זיין פאטער הרב מאיר נתן האלבערשטאם, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת ביילא א טאכטער פון, הרב אליעזר הורוויץ, דער דזשיקאווער רב, א זון פון הרב נפתלי צבי הורוויץ, דער ראפשיצער רב. ביי די אכט יאר איז ער געווארן א יתום פון פאטער, ער איז ערצויגען געווארן ביים זיידן דער צאנזער רב.
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין עלטער פון אכט יאר איז רבי שלמה געווארן א יתום פון זיין פאטער, און איז אויפגעצויגן געווארן ביי זיין זיידן דער צאנזער רב. דער זיידע האט אין אים אריינגעלייגט געוואלדיגע כוחות, אין רבי שלמה איז אויסגעשטיגן א געוואלדיגער תלמיד חכם. רבי שלמה האט געלערנט ביים זיידן צוזאמען מיט זיין שוועסטער-קינד רבי משה'לע בארדיאווער, דער זיידע האט זיי איבערגעגעבן די אויפגאבע מסדר צו זיין זיינע תשובות.
אין יאר ה'תרכ"ה האט דער זיידע דער דברי חיים אריין געשטעלט רבי שלמה אלס רב אין בוקאווסק, אין יאר ה'תרל"ט איז ער געווארן רב אין אשפעצין, אין יאר ה'תר"ם איז ער אריבער קיין ווישניצא, אין יאר ה'תרנ"ב איז ער אריבער קיין באבאוו.
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי שלמה איז נפטר געווארן אין באד-נויהיים, דייטשלאנד, א' תמוז ה'תרס"ה, מען האט צוריק געפירט קיין באבאוו און דארט געלייגט.
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין יאר ה'תרכ"א אין עלטער פון זעכצן יאר, האט רבי שלמה געהייראט בזיווג ראשון מרת רבקה הענא א טאכטער פון הרב יהושע ראזענפעלד, רב אין קאמינקא, א זון פון הרב שלום ראזענפעלד, רב אין קאמינקא. זי איז נפטר געווארן ט"ו אב ה'תרס"ב. זייערע צוויי קינדער:
- הרב בן-ציון האלבערשטאם (תרל"א - תש"ד) רב אין באבוב.
- מרת חיה שיינדל די ווייב פון הרב חיים יעקב טייטלבוים רב אין לימאנאוו.
בזווג שני האט רבי שלמה געהייראט מרת רעכיל בריינדל א טאכטער פון הרב מנשה טייטלבוים.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- י"ג אורות - סיפורים דערציילט דורך רבי יענקלי לייזער דער פשעווארסקער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ"ד
- אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
געזונט-גרומד Fingers & נדאַש; דער בעסטער באַפּוצונג פון יעדער מיידל. אבער איך ווילן צו ונטערשטרייַכן אין אַ ספּעציעל פּערזענלעך נוסח, ווי אויב צו זייַן אַ יום טוּב אָדער אַ ספּעציעל געלעגנהייַט, איר וועט קומען אין האַנטיק פּאָטער אָנליין שפּיל מאַניקור אין וואָס אַ פאַרשיידנקייַט פון אַפּלאַקיישאַנז וועט שפּילן מיט גרויס פאַרגעניגן. גרייט פֿאַר האַללאָוועען, ניו יאָר, וועדינגז, דאַטעס & נדאַש; קלייַבן כעראָואַנז קאָראַספּאַנדינג פיגור פֿאַר די ניילז. אידיש טאָן ניט נאָר פאָרשלאָגן אַ פאַרביק בילד, און לערנען פול זאָרגן פון ניילז. איידער אַפּלייינג די וואַרניש, מאַכן אַ גאַנץ קייט פון אַוואַנסירטע פּראָוסידזשערז.
גאַמעס מאַניקור דורך קאַטעגאָריע:
האַנט זאָרג איז ספּעציעל וויכטיק פֿאַר גערלז און וואָמען. אַז די טיילן פון אונדזער פּענס און Falls אַלע די אַרבעט ווייַל זיי זענען אונטער צו שטענדיק שעדיקן. צו טייַנען זייער שיינקייט און עלאַגאַנס פון דרוק, צאָלן ספּעציעל אכטונג צו זיי, און לערנען איר די גאַמעס פֿאַר גערלז מאַניקור.
זיי זאָגן נישט בלויז וועגן ווי צו צולייגן וואַרניש אויף די ניילז, אָבער אויך אויף די פול קאָמפּלעקס פון הויט זאָרגן פּראָדוקטן אויף האַנט. די שיינקייט סאַלאָן Offers אַ גאַנץ קייט פון באַדינונגען:
די לעצט רעזולטאַט דעפּענדס בלויז אויף אייער פאַנטאַזיע און שעפעריש צוגאַנג. דאָ איז אַ סכום פון ווייאַלז מיט אַ וואַרניש פון פאַרשידן שיידז. קאַמביינינג זיי צוזאַמען און ניצן נאָך דעקאָראַטיווע פֿעיִקייטן, איר מאַכן אַ פאַקטיש מייַסטערווערק אַז וועט זיין ענוויד כאַווערטע.
יעדער מאָל, אַפּדייטינג אַ צאַצקע ינווענטינג ניו וועריאַנץ פון נאָגל פויליש, ווייַל דער זעלביקער אַפּלאַקיישאַן יעדער טאָג צו געשווינד באַקומען באָרד. דורך טשאַנגינג אָוטפיץ יעדער טאָג, דיין מאַניקור, אויך, ריקווייערז אַ קאָמבינאַציע פון דייווערסיטי און האַרמאָניע מיט דער גענעראַל באַפּוצונג.
הערן צו אייער שטימונג, און איר וועט פֿאַרשטיין ווי איר ווילן צו קוקן הייַנט: אַ ראָמאַנטיש און רירנדיק, דרייסט און אַדווענטשעראַס אָדער געפערלעך און קעריזמאַטיק. דיין ינער גייסט & נדאַש; דער בעסטער פירער אין דער סעלעקציע פון די ווייַטער מאַניקור.
אבער ניט בלויז כאַנדאַלז פאַרדינען צו זיין רעווערענט שטעלונג. פאָרסינג די לעגס צו פירן אונדז ווו דער הויפּט געקומען אַרויף, מיר מאַכן זיי אַרבעט און דרייווינג זיי אויף ראָודז, געצווונגען צו לויפן, צו שפּרינגען און הייבן אונדז אַרויף די טרעפּ. ווי לאַנג ווי מיר זענען וואך, זיי האָבן קיין מנוחה, און דורך דעם סוף פון דעם טאָג פילן ווי מיד זיי זענען. צו באַלוינונג פֿאַר געטרייַ דינסט:
מאַניקור & פּעדיקורע גאַמעס לערנען איר ווי צו רעכט זאָרגן פֿאַר די הויט און ניילז, און צו זיין כאַרמאָוניאַס, פּרובירן צו נאָגל אויף הענט און פֿיס איז שטענדיק פריש און קאָנסיסטענט מיט יעדער אנדערע. רובֿ וועט קוקן מיעס אויב גראַציעז לעגס אין שיין שיך וועט באַווייַזן די אַלט, אָפּגעלאָזן פּעדיקיער. און אַפֿילו אויב עס איז ווינטער, איר טאָן ניט וויסן ווען און אונטער וואָס צושטאנדן איר האָבן צו נעמען אַוועק אונדזער שיכלעך. צו ויסמייַדן פאַרלעגנהייַט פֿאַר די אַנאַטראַקטיוו אויסזען פון דיין Fingers, בעסער נישט פאַרגעסן צו געבן זיי די ופמערקזאַמקייַט בייַ קיין צייַט פון די יאָר. אין דערצו, אַ אמת פרוי שטענדיק און אונטער אַלע באדינגונגען, טאָן ניט פאַרגעסן צו קוקן נאָך זיך.
בעת די שפּיל מאַניקור פֿאַר גערלז, איר קענען קלייַבן ניט בלויז די אָפּציעס פֿאַר יעדער טאָג, אָבער אויך האַלטן אַן אויג אויף דילז פֿאַר די יום טוּב. האַללאָוועען, ניטל און ניו יאר אַרייַננעמען גאַנץ רעקאַגנייזאַבאַל ריכטונג.
פֿאַר האַללאָוועען איר זענט געפֿינט טיקוואָטשקי ווי אַפּלאַקיישאַנז, באַץ און אנדערע אַטראַביוץ. העל און קאַנטראַסטינג פֿאַרבן פּיינץ און צייכענונגען זענען זיכער צו צוציען דיין ופמערקזאַמקייַט און מאַכן כאַנדאַלז זען מעראַגאָולדז אין דעטאַל.
אבער ווינטער סעלאַבריישאַנז אַרייַנציען שניי און ניטל מאָטיפס אין ווייך פֿאַרבן מיט גלאַט טראַנזישאַנז. זאל דיין Fingers פּלייַעד אויס אין די זאַווערוכע און שניי דריפץ גרונט אָדער זיין דעקערייטאַד ניטל באַללס סנאָוופלאַקעס און יאָדלע צווייגן.
גאַמעס פֿאַר גערלז אָנליין מאַניקור און באַקענען איר מיט דעם יוגנט סאַבקאַלטשער, ווו עמאָ און גאַט פאַרנעמען אַ לידינג אָרט. ווייסט זייער פּרעפֿערענצן אין פֿאַרבן, איר וועט זיין גרינג צו שאַפֿן אַ צונעמען וועג מאַניקור.
אבער די חתונה ינוואַלווז דער הויפּט יידל פּאַליטרע און גאַזירטע סיקוואַנז אָפּציעס צו באַטייַטן די קאַלע, ווי דער רובֿ עלעגאַנט און גלענצנדיק.


text:
דורך:מארק123
מעק רומערס דעקט אויף געוואלדיגע נייעס, אז עפל האט אריינגעגעבן א פאטענט אפליקאציע פאר טעלעפאנען וועלכע וועלן ארבעטן מיט סאלער און זון שטראלן, און וועלן נישט דארפן קיין רעטשארדזשער.
דאס זעלבסט איז נישט עפל'ס פאטענט, דער פאטענט גייט אבער ווייטער.
איינס פון די עיקר פראבלעמען פארוואס עס האט נאכנישט עקזיסטירט אזא זאך ביז יעצט איז צוליב די פלאץ וואס א סאלער באטעריע פארלאנגט אויפן טעלעפאן, קיינער דארף נישט קיין מעלאנע אין טאש, און מען זוכט אז דער סעלפאן זאל זיין ווי קלענער.
מה עשה עפל? זייער פאטענט לויטעט אז דער סאלער אויפכאפער זאל דוקא זיין דער LCD סקרין, דאס הייסט אז היות דער סקרין איז גענוג גרויס אויפן אייפאון זאל עס שוין טון נאך א פעולה, דער סאלער באטערי וועלכע וועט ליגן אונטער די סקרין וועט קענען זיין גענוג קליין, ווייל דער עיקר ארבעט וועט געטון ווערן דורכן סקרין. דאס מיינט אז דער סקרין וועט מוזן זיין פון א סארט וואס איז נאכנישט געווען ביז יעצט.
דאס אריינגעבן א פאטענט מיינט נישט אז עפל טראכט אזוי ערנסט פון עס טון. און מען דארף נאכנישט זיין אזוי עקסייטעד. טעכעלאגישע קאמפאניס געבן אריין יעדן טאג פרישע פאטענטן מינים ממינים שונים, וועלכע רוב פון זיי האלטן שוין נאך המפיל.
אבער דער צינישער בליק פון סטיוו דזשאבס, דער בליק וועלכע האט געוואונען אזא שטארקע צוטרוי ביי די מאסן אלץ א גוזר ומקיים, פאראורזאכט אז מעק יוזערס זאלן טראכטן אז עפעס ערנסטערס קומט דארט פאר, אין די מח פון סטיוו'ן.


text:
ס’זענען אנגעקומען שמועות פונעם בלבול קעגן דרייפוס אין פראנקרייך, און ס’האבן אנגעהויבן קומען שמועות פון פאגראמען אין רוסלאנד, צרות פון שווארץ-מאה’ניקעס, שמועות פון רדיפות קעגן אידן אין יעדן לאנד וואו זיי וואוינען. אין הימל האט מען געקרעכצט. א בת קול איז ארויס פון הימל און געפרעגט, “מי מפר לי? – ווער וועט מיך באפרייען פון דער שבועה?”
“וויי איז צום טאטן וואס האט פארטריבן די קינדער פון זיין טיש…” האט דאס בת-קול פון הימל געוויינט, “און וויי איז צו די קינדער וואס זענען אוועק פונעם טאטנ’ס טיש.”
דאס יונגעלע אינעם פוילישן שטיבל איז שוין אינצווישן עלטער געווארן און אליין געהאט קינדער. אין יענעם שטיבל איז יעצט געזעסן זיין קינד און געלערנט די זעלבע גמרא אין מסכת סוכה. “פון דער גמרא קומט אויס אז דער ריבונו של עולם האט פיינט דעם גלות,” האט דאס יונגעלע געזאגט פאר זיין טאטן.
“איך האב עס אודאי אויך פיינט,” האט דער טאטע געענטפערט.
“דער ריבונו של עולם האט פיינט די כשדים.”
“דערפאר האב איך זיי אויך פיינט,” האט דער טאטע געזאגט.
“דער ריבונו של עולם האט פיינט די אראבער,” האט דאס יונגעלע ווייטער געזאגט.
דער טאטע איז שטיל געבליבן א מינוט און געזאגט, “דער באשעפער האט נישט פיינט זיינע אייגענע ברואים, נאר ער האט חרטה, כביכול, אויף די שאדנס וואס קומען ארויס פון זיי נאכדעם וואס ער האט זיי באשאפן.”
דער טאטע האט געקוקט צום פענסטער וואו ער האט אמאל געזען א קליין פייגעלע קלאפן אינעם שויב מיטן שנאבל. זיינע אויגן האבן געגלאצט אין דער ווייטקייט, און דערנאך האט ער ווייטער גערעדט: “דער ריבונו של עולם האט פיינט דעם גלות נאר זיינע הענט זענען געבונדן… זיי זענען געבונדן צוליב א שבועה וועלכע כביכול זוכט א וועג אויפצולייזן.”
“קען מען נישט טרעפן עפעס א שבת גוי זאל טון די ארבעט?” האט דאס יונגעלע געפרעגט שפאסיג.
“אמירה לעכו”ם שבות,” האט דער טאטע צוריקגעלאכט, “ס’איז אן איסור דרבנן.”
“קען דאך דער ריבונו של עולם מרמז זיין פאר עמיצן…”
“רמזים זענען דא גענוג,” איז דער טאטע נישט שולדיג געבליבן. “גענוג סוגיות אין גמרא וואס זענען מרמז.”
דער טאטע האט ארויסגעשלעפט פון טאש אן איינגעקנייטשן פאמפלעט אויף וועלכן ס’איז געווען אויפגעשריבן מיט קידוש-לבנה אותיות די ווערטער “ואם לא עכשיו, אימתי? (אויב נישט יעצט, איז ווען?!)”. אין די געשריבענע שורות פונעם פאמפלעט איז געשילדערט געווארן דער אויפשטייג פון קליינע פעלקער אין אייראפע, ווי אויך די פאגראמען וואס אידן האבן אויסצושטיין אין די גלות-לענדער. דער טאטע האט זיך איינגעקוקט אין די ווערטער מיט אן ערנסטער מינע, און דערנאך זיך שטיל אנגערופן: “קען זיין אז אויך אינעם וואכעדיגן לעבן ארום אונז זענען פאראן רמזים…”
שתדלנות און אקציעס פון אידן האט גערירט א סטרונע ביי דער פעלקער ליגע, אידן זענען באגריסט געווארן מיט פייערווערק ביי די ציוניסטישע קאנגרעסן, און די אייראפעאישע פעלקער זענען געווען דערשטוינט צו זען ווי אידן רייסן זיך צוריק צו געווינען דעם נאמען איד, מיטן זעלבן שטאלץ ווי די אבות אונזערע מיט טויזנטער יארן צוריק. די באלפור דעקלעראציע האט נישט געשפעטיגט צו קומען. אידן זענען ערלויבט געווארן זיך אומצוקערן אהיים און גרינדן א היימלאנד אויף דער אייגענער ערד אין פאלעסטינע. די אידישע מאמעס האבן זיך געווישט די טרערן, “הייסט דאס, מ’האט נאר געדארפט עפענען דאס מויל און בעטן!….”
אידישע קינדער וואס האבן ביז א טאג פריער זיך געבעטן ביי די דייטשן צו ווערן אנגענומען ווי אייגענע, האבן זיך דערוועקט פונעם שלאף. אנטוישטע פון דורכפאל און געמוטיגטע פון ווידער-געבורט האבן זיי געזוכט צוריק צו געווינען דעם אידישן “איך”. אין הימל האט די פמליא של מעלה זיך צעזונגען מיט “הבאנו שלום עליכם” צו די קינדער וואס קערן זיך צוריק (דוקא מיט דעם ניגון!)… מאדנע, גאר מאדנע, איז געווען צו באטראכטן דעם טומל וואס איז זיך אנטשטאנען אין אלע עולמות.
כביכול האט אויסגעזען ווי אויף א חופה פון א קינד. פונדערווייטנס האבן זיך געהערט קולות פון טרומפייטער און מארשן, נישט אנדערש נאר אידישע מארשן, מיט אידישע פוסטריט, פון אידישע סאלדאטן. איך בין דעמאלט ווידעראמאל געשטאנען ביי די ברעגעס פונעם שיינעם בלויען דאנאו-טייך און זיך פון אייראפע געזעגנט. איך וואלט זיך געשוואוירן אז איך האב אין יענעם מאמענט געזען דעם גענויען פונקט וואו הימל און ערד פאראייניגן זיך.
“וויאזוי קען דאס פאסירן?” האט דער שר של גערמאניע געפרעגט מיט צעמישטע אויגן, “ס’איז דאך פאראן א שבועה!…”
“וועלכע שבועה מיינסטו?” האט דער מלאך מיכאל געפרעגט.
“זאג דו…” האט דער דייטשער שר אויסגעזען צעטומלט, “די שבועה וואס בינדט גאט.”
“זיינע קינדער באפרייען אים פון די קייטן,” האט דער מלאך מיכאל געזאגט, נישט קענענדיג באהאלטן דעם שמייכל אויף די ליפן.
“ס’טייטש? איז דאס די גאולה?” האט דער דייטשער שר נישט פארשטאנען.
“נישט וויכטיג ווי מ’רופט דאס,” האט דער מלאך מיכאל געלאכט. דערנאך האט ער צוגעלייגט, “ס’איז נאכנישט דער קץ פון משיח – אויב דו האסט דאס געמיינט…”
אונטן אויף דער ערד האט אן ארקעסטער זיך צעשפילט אין א ציוניסטישן לידל. און אויבן אין הימל האט די פמליא של מעלה גענומען זינגען שירה. כביכול האט אראפגעקוקט צו זיין פאלק אויף דער גארער ערד און א בת-קול האט אפגעהילכט מסוף העולם ועד סופו: “ניצחתוני בני, ניצחתוני!… טייערע קינדער, איר האט מיך באזיגט…”
(סוף)
דאס ווייסן שוין אלע, אז איבער דער וועלט הערשט א טיפע שנאה קעגן דער אידישער מדינה. מיט נישט צופיל אויסנאמען, זענען לענדער און די אינטערנאציאנאלע קערפערשאפטן וואו זיי זענען רעפרעזענטירט כסדר מלא קריטיק קעגן ארץ ישראל. וואס דאס אידיש לאנד זאל נאר נישט טאן איז זיי נישט גוט, און עס שיינט אז נישט פאראן קיין וועג וויאזוי ארץ ישראל זאל יוצא זיין כלפי דער אינטערנאציאנאלער געמיינדע.
די העצעריי און פארלוימדונגען קעגן א לאנד וואס איז אזוי טריי די גרונט-פרינציפן פון מענטשליכקייט, צדק און יושר זענען אזוי אבסורד, אז ס’וויל זיך טרעפן דעם מאטיוו ערגעץ אינדרויסן פון שכל און לאגיק. אנשטאט אין קאפ, לאמיר זשע זיך ווענדן צו דער מעטאפיזיק.
דער ענין איז אזוי. אידן זענען געווען פארוואגלט אין דער פרעמד, צווישן אנדערע פעלקער און לענדער, כמעט צוויי טויזנט יאר לאַנג. דורכאויס דער צייט, האבן אידן ווי גע’מוסר’ט די מענטשן פון דער וועלט אויף זייער פארפוילטער אויפפירונג וואס שייך צדק און יושר. די אידישע אמונה, טראדיציע און ליטעראטור האט געפאדערט פון דער וועלט זיך אויפצופירן מיט גערעכטיקייט און אז צדק זאל זיין דער וועגווייזער פאר דער ווירטשאפט פון א געזעלשאפט, און נישט מאכט און פרימיטיווע אינסטינקטן. די וועלט האט אויסגעלאכט דעם אידישן מוסר. “זייט ביי זיך אין לאנד, און שטעלט דארט אוועק א סיסטעם. לאמיר זען וואס פארא פנים ער וועט טראגן,” האט א צינישע וועלט אפגעענטפערט דעם איד.
דער איד האט די רעאקציעס איגנארירט. אנשטאט זיך איינ’טענה’ן מיט א ווילדער וועלט, האט ער זיך אומגעקערט צו זיין סדר היום. שטילערהייט האט ער געווארט און געווארט, ביז ער האט זיך דערווארט. דער גרויסער טאג איז אנגעקומען, און ער האט זיך אומגעקערט צו זיין היים, צום לאנד פון זיינע אבות, נאך וועלכן ער האט אזוי לאנג און טיף געבענקט.
דער איד איז אנגעקומען, זיך אויסגעגליכן דעם רוקן, און זיך גענומען צו דער ארבעט. ער האט געטריקנט די זימפן, באגרינט דעם מדבר, אויסגערייניגט דאס וואסער, געבויט שטעט און שאסייען, און באוואוינט פרעכטיגע הייזער און שטילע הייזקעלעך מיט מיליאנען אידן. דער איד האט זיך דאן גענומען צו דער ארבעט פון ווייזן דער וועלט וואס ער קען. ער האט זיך גענומען שאפן און מאכן, דערצייגן און דערפינדן כל’ערליי פאטענטן און טעכנאלאגיעס צו פארבעסערן די וועלט און פארגרינגערן דאס לעבן. דער איד האט זיך אויך געלאזט אויפבלאזן מוסקלען און אויך האט ער זיך באוואפנט מיט’ן בעסטן געווער.
הקיצור: א לאנד מיט א פאלק, א ברכה צו מאכן.
ארץ ישראל איז פונעם ערשטן טאג געווען פארוויקלט אין מלחמות מיט שכנים און אפילו אייגענע איינוואוינערס, ביידע פון וועלכע זוכן חרוב צו מאכן דאס לאנד. די טבע פון א מענטש איז צו ווערן באאיינפלוסט פון דער סביבה. ווען די סביבה איז א ווילדע, קריגערישע, גרויזאמע און מערדערליכע, וואלט די אידישע מדינה געוויינטלעך געזאלט פאלן אונטער דער השפעה און אליין ווערן שלעכט און קריגעריש. שטארקט ארץ ישראל זיך אבער אויף די פרימיטיווע אימפולסן און איז דווקא גוט, פריי, דעמאקראטיש, און ברייטהארציג צו אלעמען — אריינגערעכנט די אראבישע שונאים וואס וואוינען אין איר. יענע וואלטן פראסט און פשוט אומגעברענגט יעדן איד און חרוב געמאכט דאס לאנד, אויב זאלן זיי, די ארטיגע מוסולמענער, באקומען נאר די געלעגנהייט.
אנשטאט ווערן ציניש און אנגרייפעריש, איז ישראל ווייטער יושר’דיג און לפנים-משורת-הדין גוט צו אלעמען. נישטא נאך א לאנד וואס איז אזויפיל מקריב פון זיך, כדי צו מינימיזירן דעם שאדן פאר’ן פיינט בשעת א מלחמה. נישטא נאך א לאנד וואס טאלערירט אזוי די היימישע שונאים, ווי ארץ ישראל מיט די מוסולמענישע בירגערס אירע. נישטא נאך א לאנד וואס דערלויבט איר פארלאמענט צו דינען אלס פלאטפארמע פאר פארדאמונגען כלפי זיך אליין, ווי דעם “כנסת” מיט די אראבישע דעפוטאטן — וואס פארשרייען דעם מיליטער און רעגירונג וואס שטיצט זיי, די אראבער, און שטעלט זיי צו אלע באדערפענישן, און דאס אלעס פונעם פארלאמענט-פאדיום וואס גיט זיי מער און ברייטערע רעכט ווי סיי וועלכעס אנדער מוסולמעניש לאנד.
טראומאטיזירט פון טויזנטער יארן רדיפות, פארוויקלט אין מלחמות און פארפלאנטערט מיט א ים אינערליכע שונאים, האט ישראל נישט פארלוירן איר צלם אלוקים און איז געבליבן מענטשליך און יושר’דיג, און נישט סתם אזוי, נאר איז טאקע דאס סאמע ערליכע, מענטשליכע לאנד אויף דער וועלט.
דאס איז דער וועלט נישט גרינג אראפצושלינגען. ישראל זאגט עס נישט, אבער אירע מעשים און טאקע דאס נישט-זאגן שרייען מיט קולי-קולות. אנשטאט מודה זיין און קלאפן זיך על חטא, האט די וועלט באשלאסן צו נעמען אן אנדערן מהלך פון זיך מאכן געפייגערט און כסדר אראפרייסן ארץ ישראל אויף טריט און שריט. צביעות איז גרינגער ווי צדק.
און דער איד? ער ווערט נישט ביטער און לאזט נישט דעם ציניזם אים איבערנעמען. ער קוקט ווייטער אוועק פון דעם פאלשן שלעכטן און איז ממשיך דאס זייניגע…
בעת אין הימל האט זיך געקאכט ביי דער פמליא של מעלה, זענען פארגעקומען גרויסע זאכן אונטן אויף דער ערדישער וועלט.
ווי א פארווארפענע נשמה וואס זוכט א גוף וואו ס’וועט קענען מגולגל ווערן פונדאסניי און טרעפן דארט איר מנוחה, אזוי האבן זיך די קליינע פעלקער געזוכט דאס אייגענע קול אינעם גלאבאלן מישמאש פון פעלקער און לענדער. דא און דארט איז א פאלק אריבער די חבלי לידה פון ווידער-געבוירן און מלאכים האבן זיך געוואונטשן מזל-טוב.
די נייע ווינטן, דורכגעווייקט פון נאסטאלגיע, האבן דערוועקט די נשמות פון יענע אידן וועלכע האבן געהאפט צו ווערן גלייכע בירגער אין די לענדער וואו זיי האבן געוואוינט. אין מערערע פלעצער האבן אידן אראפגעווארפן פון זיך דעם אידישן מאנטל, האפנדיג אז דאס וועט זיי שנעלער איינגלידערן אין דער אייראפעאישער געזעלשאפט. אין הימל האט מען געקוקט מיט זארג און שפאנונג. אין דער זעלבער צייט האט א האפענונג אנגעפולט די בריאה.
בטבע בין איך א ליבעראלער מענטש. איך פרואוו פארשטיין אנדערע מענטשן, קולטורן און מיינונגען, און בין ביי דער איבערצייגונג אז מיט ווייניג אויסנאמען, פארמאגט יעדער און אלעס א פלאץ אין דעם ריזיגן פענאמען וואס הייסט „עקזיסטענץ‟. יעדן דארף מען מכבד זיין און אין אייגענעם קאפ דארף זיין פלאץ כאטש פאר דער אנערקענונג אז יענער איז בארעכטיגט צו זיין מיינונג, אפגעזען ווי אנדערש ער איז פון מיינער.
ווען עס קומט אבער צו פאליטיק, איז אן אנדערע מעשה. דארט פרואוו איך אוועקשטיין פון ליבעראליזם אזוי ווייט ווי נאר מעגליך. איך בין נישט באקוועם אין דער סביבה פון ליבעראליזם, וועלכער האט אין זיין היינטצייטיגן גילגול זיך אפגעריסן פונעם מציאות און פארבלאנזשעט טיף אין די מרחקים פון פאנטאזיע. ערגעץ ווען אין די לעצטע יארן האט עס פאסירט אז דער ליבעראליזם האט זיך פארמאכט אין א קליין צימערל, פארהאקט די טיר און פארשלאסן די לאדנס, און געבליבן שמועסן מיט זיך אליין. דא און דארט עפענען די צימער-איינוואוינערס זיך א שפארע אין דער טיר. פון דעם געצוימטן פערספעקטיוו באטראכטן זיי וואס עס טוט זיך אינדרויסן, און איידער דאס אויג כאפט אויף עפעס וואס וועט סותר זיין זייער אויסקוק אויף דער וועלט, פארקלאפן זיי צוריק די טיר און קערן זיך אום צו זייערע נאאיווע שמועסן, וועגן זאכן וואס זענען אזוי נישט נוגע.
ס’איז נישט אז די טעמעס און סענטימענטן פונעם לינקען לאגער זענען נישט אמת אדער גוט. דוקא פארקערט: הלואי וואלט די מענטשהייט געווען רייף און די וועלט גרייט צו א תקופה פון ליבשאפט, קעגנזייטיגער איינזעעניש און אנערקענונג, גלייכהייט און פרייהייט, און אלע אנדערע שיינע ווערטן מיט וואס דער ליבעראליזם טראגט זיך ארום. די צרה איז נאר, אז יענע ווילן כאפן די גאולה פאר דער צייט. די וועלט איז ווייט פון פערפעקט און אן אומפערפעקטע וועלט פאדערט רעאליזם און פראגמאטיזם צו נעמען דעם אויבנאן איבער אידעאלאגיע און בלומען-שפראך. מען קען זיך נישט פארמאכן די אויגן און זינגען ליבע-לידער צו א מענטשהייט, וועלכע פארמאגט טיילן וואס מוזן בהחלט אויסגעהיילט אדער ארויסגעשניטן ווערן. פארפאלן: די שווערד קען נאכנישט צעגאסן און איבערגעשמידט ווערן אין אגריקולטורעלן געצייג, ווי ישעיהו הנביא האט עס וויזואליזירט. מיר מוזן זי, די שווערד, ארויסנעמען פון שיידל בכדי אפצושלאגן אטאקעס פון ווילדע בארבארן, וואס פארשטייען נישט קיין אנדערע שפראך און וועלן זיך נישט אפשטעלן ביז’ן טויט: יענעמס אדער דעם אייגנס.
ליבעראליזם פארמאגט הערליכע געדאנקען און נאבעלע צילן. זיין עיקר פראבלעם איז נאר דאס, אז ליבעראליזם רעדט וועגן א וועלט וואס עקזיסטירט דערווייל נישט. דערפאר קומט אויס אז די לינקע רעדן צומאל אזעלכע שטותים, אז אפילו גוטע געדאנקען קומען אויס קאמיש און קרום.
נעמט אלס ביישפיל דעם „ענווייראמענט‟, די נאטור און סביבה — אן ענין וואס איז מיר בפירוש נאענט צום הארצן. איך האב גרויס דרך ארץ פאר דער טבע, פאר דער סביבה, און פאר די כוחות וואס נערן אונזער וועלט, געבן אונז עסן, און שטעלן אונז אהער אזא פראכטפולע בריאה. כ’האב נישט ליב ווען מיר מענטשן טשעפען מיט דער נאטור, דיקטירן זי צו זיין אנדערש ווי זי איז, און כ’ווער קראנק פון די באמיסטיגונגען און פארפעסטונגען פון אונזער לופט, וואסער און ווירטשאפטן. כ’וויין פון די אויסגעראטענע וועלדער און פארשניטענע ביימער.
ביים ליבעראליזם האט אבער דער ענין מיט דער נאטור-סביבה, פונקט ווי מיט אלעם וואס פאלט צו אים אריין, זיך אריבערגעטראגן צו יענער זייט עקסטרעם. דארט וואלט מען איבערגעקערט א שטאט און פארשפארט מענטשן אין לאגערס, אבי א גרעזל ערגעץ וואו אין א העק זאל נישט געטשעפעט ווערן. זאלן מענטשן גע’הרג’עט ווערן, אבער קיין חיות זאלן נישט געשאסן ווערן.
אזא מאדנע קאפויער-מענטאליטעט הערשט אין די לינקע קרייזן — וועלכע פארשטייען אויך אז מען דארף אקצעפטירן יעדע גרופע מענטשן און יעדע סארט קולטור, אפילו ווען יענער איז מיר א טויט-פיינט וואס וויל באגראבן די נעמליכע ליבעראלע קולטור וואס קעמפט פאר זיינע רעכט מיך צו באגראבן…
ס’איז א שאד, וואס ס’איז די לינקע געלונגען צו פארכאפן אזויפיל שיינע ווערטן, וועלכע ווערן אין די הענט פון די פאנאטיש-משיחישע אידעאלאגן אינגאנצן צעקאלעטשט ביז’ן כמעט פארלירן יעדע פראקטישע משמעות.
אבער, שוין מיט אלע זייערע חסרונות, וועל איך ווייטער מקבל זיין די ליבעראלן ווי מענטשן מיט א מאדנעם קוק אויף דער וועלט און אומרעאליסטישע לעזונגען צו אמת’ע, קאנקרעטע פראבלעמען. אזוי לאנג ווי זיי וועלן נישט פרובירן מיך צווינגען צו טראכטן ווי זיי, זענען זיי בארעכטיגט צו זייערע מיינונגען און איך וועל רעספעקטירן זייער רעכט צו טראכטן אנדערש ווי איך.
ווען כביכול האט ארויסגעזאגט פון מויל אז כלל ישראל וועט האבן די ברירה צו ברענגען די גאולה, איז מיטאמאל געווארן א רעש אין הימל. דער מלאך מיכאל האט זיך געריבן די אויגן, דער מלאך גבריאל האט ארויסגעלאזט א קוויטש, און די פיסלעך פונעם כיסא הכבוד האבן גענומען טרייסלען. „ס’טייטש?‟ האבן זיך די מלאכים איבערגעבליקט, „דער קץ איז נאנט?…‟ טרערן האבן גערונען פון די אויגן, די שרפי מעלה האבן זיך געווארפן איינער דעם אנדערן אויפ’ן האלדז און זיך ארומגעכאפט. די פמליא של מעלה האט גענומען זינגען שירה, אזוי ווי די וועלט האט קיינמאל פריער נישט געהערט.
„ס’איז נאכנישט דער קץ!‟ האט כביכול געזאגט. די שירה פון די מלאכים האט זיך אפגעשטעלט אויף א ווייל, און כביכול האט אויסגעצויגן זיינע לעצטע ווערטער, ווי ער וואלט געציילט יעדן אות. „משיח קומט נאכנישט, אבער מיינע קינדער וועלן האבן די ברירה צו קומען.‟
„וואס הייסט?‟ האט דער של עסטרייך נישט פארשטאנען. „איז דען נישט פאראן דריי שבועות וואס דו האסט באשוואוירן די אידן אז זיי זאלן נישט נעמען א גאולה פאר דער צייט וואס איז באשטימט פאר משיח’ן?‟
דער שאנדפולער פרואוו פון דעם יו-ען קולטור-אגענטור, „יונעסקא‟, צו באצייכענען דעם הר הבית ווי אן איסלאמיש פלאץ, האט צו זיך א היפש-ביסל פאזיטיווע זייטן. זיך אפשטעלן אויף דעם פארצווייפלטן פרואוו פון דער לעכערליכער „יונעסקא‟-קערפערשאפט ארויסצורייסן דאס הייליגסטע פלאץ אונזערס פון אידישע הענט און עס איבערגעבן צו די מוסולמענער, איז נישט ווערט קיין איינציגן אות און קיין טראפן כעס. קיינער נארט נישט קיינעם און יעדער פארשטייט אז די גאנצע אפשטימונג איז נישט קיין סך מער ווי א צינישער פרואוו וויי צו טאן דאס אידיש לאנד און דאס אידיש פאלק. „יונעסקא‟ קען זיך איבערשרייען דאס אייגן קול און איבעררייסן די שטים-בענדער פון היינט ביז אויס, און דאס מציאות וועט זיך נישט בייטן: דער הר הבית איז געווען און וועט דערפאר בלייבן א אידישער בארג. קענסט פארלייקענען די עקזיסטענץ פון ביידע בתי מקדש וואס זענען דארט געשטאנען; פארבלייבט די היסטאריע וואו זי איז, אז דאס פלאץ איז געווען און איז צוריק אונטער אידישן בעלות.
די אפשטימונג פון די אינטערנאציאנאלע לצים אין דעם אזוי-אומרעלעוואנטן טעאטעראלן אגענטור, מאכט קיינעם נישט אויס, אויסער אויף איין פרט: צווינגען אידן צו זאגן הויך און מיט’ן פולן מויל אז דער הייליגער בארג איז פולשטענדיג אונזערס א פלאץ. דער פאקט וואס אן אינטערנאציאנאלע גרופע האט מחליט געווען צו דעקלארירן דעם הר הבית אלס אן איסלאמיש אייגנטום, וועט צווינגען אידן צו אנערקענען, פאר זיך אליין, אז דער הר הבית איז זייערס. ביז היינט האט דער רוב פון דער ישראל-באפעלקערונג, אריינגערעכנט דער פירערשאפט פון לאנד, געלאזט דעם ענין הענגען אין דער לופטן. דער הר הבית איז געווען דער גרויסער „עלעפאנט אינעם צימער‟, וועלכן יעדער זעט אבער וועמען קיינער וויל נישט דערמאנען. דער הר הבית געפינט זיך אינעם צענטער פון אידנטום און פונעם אידישן לאנד — אין ביידע זינען, געאגראפיש און פאליטיש. דאס האבן די אראבער אזוי געמאכט אז דער בארג, וועלכער איז געבליבן ווי פארגעסן נאך דעם וואס דאס לאנד האט זיך אומגעקערט צו אידן אין 1948, זאל אין די לעצטע יארן צוריק אריינקומען אין פאקוס. די מוסולמענער טומלע און שטעכן שוין מער ווי א יאר, און אויף אלעם איז דער אויסרייד: הר הבית – הגם קיינער האט גארנישט געטאן צו פראוואצירן די ווילדע מדבר-מענטשן. די מוסולמענער זענען פריי צו באזוכן דאס פלאץ ווען זיי ווילן, וויאזוי זיי ווילן, בשעת די אידן, די אייגנטליכע בארעכטיגטע און פאקטישע באלעבאטים, זענען געצוימט מיט דער צייט און פארנעם ווען און ווי זיי מעגן אויפ’ן בארג ארויפגיין.
ביז היינט, האט דער רוב פון דער ישראל פירערשאפט און באפעלקערונג איגנארירט די טעמע און זיך געמאכט כלא-ידע, ווי דער ענין עקזיסטירט נישט. די יונעסקא-באשלוס האט געביטן דעם סטאטוסקווא, און אין די לעצטע וואכן הערן זיך אלץ מער שטימען, אפילו פון דעם מעסיגן סעקטאר אין ישראל, וואס זאגן וואס איז ביז היינט געטראכט געווארן: דער הר הבית איז אונזערער!
אנגעהויבן פון יענעם גורל’דיגן קריג אין 1967, ווען ישראל האט באפרייט אלטשטאט ירושלים פון די ירדנ’ישע אקופאנטן, האט די רעגירונג אנגענומען א פאליסי פון סטאטוסקווא אויפ’ן הר הבית. דאס פלאץ וועט פארבלייבן אונטער ירדנ’ישער איבערזיכט. די אראבערס וועלן ווייטער און אומגעשטערט באזוכן און דאווענען אויפ’ן בארג, און די אידן וועלן קענען בלויז באזוכן, און אפילו דאס אויף א באגרעניצטן פארנעם, אבער בשום אופן נישט דאווענען.
די אראבער פארפירן שוין א שטיק צייט אז ישראל האט בדעה צו בייטן דעם סטאטוסקווא. קיין באווייזן דערצו זענען נישט פאראן; פארקערט נאך: די ישראל-רעגירונג האט קלאר געמאכט, מיט קלארע הבטחות און נאך מער קלארע מעשים, אז זי אינטענדירט נישט צו טוישן פונעם איינגעשטעלטן סיסטעם. עפעס א דזשוק איז די מוסולמענער אריין אין קאפ און הערן נישט אויף שרייען און פארפירן וועגן א געהיימען פלאן צו טוישן דאס מציאות אויפ’ן בארג.
קיינער האט נישט געהאלטן אז ישראל וועט טוישן דעם סטאטוסקווא. יעצט, מסתמא צום ערשטן מאל אין דער היסטאריע, קען אזא זאך געשען, און דעם דאנק וועלן מיר דארפן געבן טאקע דעם יונעסקא. דאס וועט זיין די גרעסטע איראניע, אז דווקא דער צינישער יונעסקא-שריט וועט פירן צו א פונקט-פארקערטער תוצאה.
מארגן קומט דער גרויסער טאג פון די וואלן און איך האב נאכנישט באשלאסן פאר וועמען צו שטימען.
מענטשן רעדן מיט וואונדער וויאזוי ס’איז מעגליך אז אזא עקסטרעם-רעכטער קאנדידאט ווי טראמפ זאל אנציען אזויפיל שטיצע, בשעת אנדערע שרייען אז אין נארמאלע צייטן וואלט אזא פאלשע כאראקטער ווי קלינטאן נישט געהאט קיין שום אויסזיכט צו געווינען. נאר ווער זאגט אונז אז ס’זענען נארמאלע צייטן? ווער זאגט אז דער מארגן גייט בכלל אינעם זעלבן שפאן ווי דער נעכטן? אפשר שאפט זיך גאר א נייער „נארמאל‟ פאר אונזערע אויגן?
מיליאנען אראבישע פליטים אין אייראפע איז אומגעווענליך. דער פראנצויזישער פארבאט קעגן בורקיניס איז נישט נארמאל. דער „ברעקזיט‟ איז מאדנע. אז די מערב-וועלט לענדער מוטשען זיך אזוי מיט א טעראר גרופע ווי „אייסיס‟, איז א ווילדער חידוש. די רעגירונג פון פוטין, זיינע מעשים אין אוקריינע, זענען משונה’דיג. ובכן, דאס אז אזעלכע קאנדידאטן ווי קלינטאן און טראמפ ציען אן אזוי הויך איז בכלל נישט „אויסערגעווענליך אנדערש‟ פון די ארומיגע געשעענישן אין דער וועלט. מענטשן זענען צעמישט, דערשראקן, און מ’פילט בכלליות אז עפעס ענדערט זיך.
שטייען מיר טאקע ביים שוועל פון א נייער וועלט-ארדענונג? ס’איז דא קלוגע מענטשן וואס שאצן אזוי אפ, און איך גלייב אז זיי זענען גערעכט. ס’קומט נישט די ענדע פון דער וועלט, איך ווייס אויך נישט צי ס’האלט ביים אונטערגאנג פון דער מערב-ציוויליזאציע, אבער ס’זעט אויס אז די ליבעראלע דעמאקראטיעס ווי מיר קענען זיי האלטן זיך ביים ענדערן. די אוניווערסאלע וויזיע וואס די וועלט האט אנגענומען נאך דעם שרעקליכן חורבן פון יהדות אייראפע; די וועלט ארדענונג וואס די אליאירטע האבן איינגעפירט נאכ’ן באזיגן נאצי-דייטשלאנד, האלט ביים קומען צו אן ענדע.
לאמיר זיין אויפריכטיג. ס’איז נאכנישט געווען קיין איין חכם אין דער וועלט וואס האט אויסגעטראפן פינקטליך וויאזוי א מענטשליכע ציוויליזאציע דארף לעבן, און דער בן-אדם האלט אין איין עקספערימענטירן מיט פארשידענע וועלט-ארדענונגען. ווען ס’גייט שווער זוכט מען עפעס ניי. עקאנאמישע שוועריגקייטן, וועלטליכע ענדערונגען, טעכנאלאגישע אנטוויקלונגען, זיי אלע פירן דעם מענטש צו רעוואלוציעס. אמעריקע איז מאמענטאל צעריסן צווישן דער ליבעראלער פאסט-האלאקאסט וועלט-ארדענונג און א נייע אומבאקאנטע וועלט-ארדענונג. די שטיצער פון טראמפ זאגן נישט וואס זיי ווילן, אבער זיי ווילן נישט דעם יעצטיגן סיסטעם.
איך פארשטיי דעם פחד וואס מענטשן האבן פון די יעצטיגע וואלן, אבער דאס איז נישט מער ווי איין קייט אין די אלע שינויים וואס קומען פאר איבער דער וועלט. אפילו אויב קלינטאן וועט געווינען, און אפשר נאך מער אויב זי וועט געווינען, וועט דער טראמפ באוועגונג נישט גיין שלאפן. די רעכטע וועלן ווערן אלץ מער ראדיקאליזירט, אבער דאס זעלבע פאסירט אויך מיט די לינקע, ווייל זיי זענען סוף כל סוף אויך א פראדוקט פון דער משונה’דיגער צייט (פונקט ווי קאמוניזם און פאשיזם, צוויי סכנה’דיגע אידעאלאגיעס, זענען ביידע אויפגעקומען אין דער זעלבער צייט). און איך בין זיכער אז אויב טראמפ וועט געווינען, וועט דער לינקער לאגער ווערן מער ראדיקאליזירט.
אמעריקע איז צעריסן אין צווייען, ווען ביידע זייטן שארפן זיך איינע קעגן דער אנדערער. אידן דארפן דאס מערסטע מורא האבן פון דעם, ווייל ווי מיר ווייסן פון ערפארונג איז קיינמאל נישט גוט פאר אונז ווען די וועלט ווערט ראדיקאליזירט. קאמוניזם האט אונז געקאסט מיליאנען קרבנות, נישט קיין סך ווייניגער ווי נאציזם. די ליבעראלע אידן שרייען אז ס’איז דא אנטיסעמיטיזם צווישן טראמפ’ס מענטשן, בעת זיי פארזעען דעם אנטיסעמיטיזם צווישן די לינקע. איך האב פון ביידן אייניג מורא. ס’איז אפשר גרינג פאר ליבעראלע אידן אוועקצומאכן דעם ראדיקאליזם פון דער בויקאט-באוועגונג (BDS) ווי גלייך ס’האט נאר צוטון מיט דער „אקופאציע‟, אבער מ’דארף זיין בלינד נישט צו באמערקן דעם בולט’ן אנטיסעמיטיזם פון דער באוועגונג.
איך האב נישט אזוי מורא פונעם פרעזידענט אדער פרעזידענטין וואס וועט יעצט געווינען, נאר איך האב גיכער מורא פון די באוועגונגען וועלכע ווערן יעצט געשאפן פאר אונזערע אויגן. איך וועל נישט ארויסגיין שטימען וויבאלד איך ווייס נישט וואס ס’איז מער שעדליך, דער אנטיסעמיטיזם פונעם לינקען לאגער אדער פונעם רעכטן לאגער, און איך ווייס אויך נישט וועלכער געווינס ס’וועט העכערן וואס. צי וועט א געווינס פון קלינטאן אפשוואכן די רעכטע אדער פארקערט? וועט א געווינס פון טראמפ אפשוואכן די לינקע אדער פארקערט? וויבאלד מיין פחד איז נישט פון די קאנדידאטן גופא, נאר די תוצאות וואס וועלן ארויסקומען פון די עקסטרעמע באוועגונגען ארום, איז מיר בעסער נישט צו האבן א טייל אין דעם גאנצן ענין. איך בלייב אינדערהיים און איך גיי נישט ארויס שטימען.
פריער אדער שפעטער וועט די אוניווערסאלע וויזיע אונטערגיין. אמעריקע וועט מער נישט זיין דער וועלטס-פירער. פוטין און איראן וועלן האבן א טייל אין דער פירערשאפט פון דער מארגנדיגער וועלט, בשעת דער איינציגער וועג וויאזוי סכסוכים וועלן אויסגעגליכן ווערן וועט זיין מיטן כח פון דער שווערד. אידן וועלן מסתמא נישט קענען וואוינען אין קיין שום לאנד אויסער ארץ ישראל, אבער מדינת ישראל וועט, ווי עס קוקט אויס, האבן אן אליאנץ מיט סאודיע אראביע און נאך אנדערע אראבישע לענדער כדי זיך צו פארטיידיגן קעגן איראן. ס’קען זיין אז מיליטעריש און דיפלאמאטיש וועט מדינת ישראל שטיין נאך בעסער ווי היינט, אפשר וועט זי גאר אליין זיין א שטארקער כח אין אינטערנאציאנאלע אפערעס, אבער אפילו אזוי וועט די וועלט נישט זיין קיין רואיגע וועלט.
פארשטייט זיך, דעם עתיד איז נישט מעגליך פארויסצוזען, אבער אפילו פון דעם וואס פאסירט יעצט אין ארומיגע לענדער קענען מיר זען אז ס’איז נישט אין איינקלאנג מיט דער וועלט אין וועלכער מיר זענען אויפגעוואקסן. מענטשן וועלן צוריקקוקן אויף דער תקופה פון די לעצטע זיבעציג יאר מיט נאסטאלגיע, מ’וועט בענקען נאך דער צייט ווען די וועלט האט געגלייבט אז ס’איז מעגליך צו דערגרייכן א ברודערשאפט צווישן אלע פעלקער, אבער היסטאריקער וועלן אויך קענען אנווייזן וואו מיר האבן געגרייזט. זיי וועלן אונז אנווייזן וואו מיר האבן נישט ריכטיג געהאנדלט און וויאזוי מיר האבן געברענגט דעם חורבן אויף דער ליבעראלער וועלט-ארדענונג. צי טראמפ געווינט אדער קלינטאן וועט שוין נישט אויסמאכן קיין סך…
(שײַכותדיקע אַרטיקלען: http://blogs.yiddish.forward.com/yiddish-with-an-aleph/199526/
דער פוילישער שׂר האט געהערט וועגן וואס ס’גייט די רייד, האט ער געגעבן א הוסט אויס, זיך פארראכטן די לאנג-געדרייטע וואנצעס, און מיט א צעקאכטן פנים האט ער אנגעהויבן שרייען אויף דעם שׂר של עסטרייך: „פוילן איז עפעס א שטיק זאמד? בלויז עסטרייך דארף רעגירן אויף דער וועלט און לאזן אלע פעלקער זיך איינשמעלצן פאר’ן קייזער? איז עפעס די פוילישע נשמה נישט ווערט אז זי זאל זיך קענען פריי אויסדרוקן? אז זי זאל קענען ארויסציען איר פאן אין דער הויך און מיט א שטאלץ דערקלערן איר זעלבסטשטענדיגקייט? פארוואס זאלן אלע פעלקער ווערן פארוואסערט אונטער איין גרויסן שירעם וואס רופט זיך קייסערשאפט?‟ די שׂרים פון א רייע לענדער האבן צוגעשטימט מיט יעדן ווארט וואס איז ארויס פון זיין מויל.
דער פוילישער שׂר האט ווייטער געשטורעמט: „ס’איז נישט קיין פראגע וואס ס’איז בעסער פאר דעם אדער יענעם פאלק, נאר וואס ס’איז דאס נאטירליכע רעכט פון אלע פעלקער אין דער וועלט. מיר אלע דא זענען איינשטימיג אז יעדעס פאלק האט א רעכט צו זיין פריי, אן דעם וואס זי זאל זיך דארפן אונטערווארפן אונטערן יאך פון אימפעריאליסטישע עגאאיסטישע קייזערן. אויב האלט עסטרייך אז אן אימפעריע איז אזוי וויכטיג, זאל זי זיך מוחל זיין און זיך אונטערווארפן אונטער רוסלאנד אדער טערקיי.‟ הערנדיג די לעצטע ווערטער האט דער שׂר של עסטרייך געגעבן א קוועטש מיט די פלייצעס, ווי ער זאל וועלן אפטרייסלען פון זיך די קללה פונעם פוילישן שׂר. א סקרוך איז אים דורכגעלאפן אין די מלאכ’ישע ביינער.
דער פארזיצער פונעם בית דין של מעלה האט געגעבן א קלאפ אין טיש אז ס’זאל זיין שטיל. „גאט איז א רחום וחנון,‟ האט דער פארזיצער געזאגט, „אבער ער איז אויך א גאט פון משפט. אז איין אימפעריע זאל רעגירן איבער צענדליגער פעלקער איז קעגן די געזעצן פון יושר, אבער נאציאנאליזם פון קליינע פעלקער קען דערפירן צו בלוט פארגיסונג און אוועקשטופן רחמנות אין דער זייט. זאל משפט זיגן, אדער רחמים?‟ דער פארזיצער האט ארויסגענומען א וואגשאל און אנגעהויבן אפוועגן די צוויי זייטן. נאך אפאר מינוט פון שטילקייט האט ער אויסגערופן: „פעלקער וואס ווערן אונטערדריקט דורך אימפעריאליסטישע מלוכות זענען א רחמנות. אידישע קינדער אין גלות זענען ווידער א רחמנות. דאס הייסט, אויב אזוי, אז א בינטל פון רחמים שטעלט זיך דא אויף דער זייט פון צדק און משפט, און פאדערט אז ס’זאל קומען א סוף צום אימפעריאליזם. די צייט פון נאציאנאליזם איז געקומען.‟
געבליבן איז פאר כביכול ארויסצוגעבן דעם פסק. „איך האב אין מיין תורה געשריבן אז איך גיב דעם מענטש א פרייע בחירה,‟ האט זיך געהערט דאס קול פונעם כיסא הכבוד. „נאציאנאליזם קען טאקע ברענגען שלעכטס, אבער ס’קען אויך ברענגען גוטס. דער סוד פון נאציאנאליזם איז אז פעלקער הייבן אויף זייערע אייגענע פענער און ווילן זיך אליין פירן. זיי ווילן זיין באלעבאס איבער זייער אייגענעם גורל, אן דעם וואס מאכטפולע אימפעריעס זאלן זיי איינטיילן וויאזוי צו לעבן. אט דאס איז די פארקערפערונג פון בחירה אינעם קאלעקטיוון זין. לאמיר זען ווי דער מענטשליכער קאלעקטיוו פירט זיך, ווען מ’לאזט אים אליין זיך פירן.‟
דא האט זיך דאס געטליכע קול געוואנדן צו די שׂרי האומות וואס זענען געשטאנען צופוסנס פונעם כסא הכבוד און האט אויסגערעדט צו זיי אין א דונערדיגער שטימע: „מענטשן-קינדער, געדענקט גוט וואס איר זעט דא פאר אייך היינט, א ברכה און א קללה! די בחירה איז אין אייער האנט, איך בין שטאלץ מיט מיין יצירה, מיט דעם צלם אלקים וואס איז בכח אליין צו שאפן און קערן וועלטן, עלעהיי ווי קליינטשיגע געטער, נאר איך בעט אייך, איר זאלט נישט חרוב מאכן די וועלט מיט דעם געטליכן כח וואס איך האב אייך געשאנקען. ניצט עס אויס צום גוטן און בויט אויף א ליכטיגע וועלט פאר’ן מארגן פונעם מענטש.‟
די מערהייט שׂרים האבן אויפגעשפרונגען מיט שמחה און זיך ארויסגעלאזט אין א טאנץ. דא און דארט האבן זיך אנגעזען ברוגז’דיגע בליקן. די שׂרים פון צרפת און גערמאניע האבן עפעס אויסגעמורמלט וועגן עלזאס און לאריין (גערמאניע האט געהאלטן אז אט די פראנצויזישע געביטן קומט זיי), טייל האבן גערעדט וועגן פאן-סלאוויזם, פאן-גערמאניזם, און נאך אזעלכע מאדנע ווערטער, אבער בסך הכל איז די שטימונג געווען גוט אויפגעלייגט, ווי א רעגנבויגן וואס האט זיך אויסגעזעצט נאך א געדיכטן רעגן און די וואלקנס האבן נארוואס גענומען זיך צעשפרייטן. דער עולם מלאכים האט זיך געוואונטשן לחיים און צוגעגרייט די פליגלען זיך ארויסצולאזן אין וועג.
„און די אידן?…‟ האט דער עסטרייכישער שׂר פרובירט נאך איין מאל זיין מזל.
„די אידן‟ — האט די הייליגע שטימע פון כביכול געענטפערט — וועלן האבן די פרייע בחירה צו ברענגען די גאולה.‟
(המשך אין דריטן טייל אי”ה)
“דער אויבערשטער וועט שוין העלפן.”
מיט די ווערטער האט א יונגערמאן געפירט א שמועס מיט א באקאנטן זיינעם. איך בין נישט געווען טייל פונעם געשפרעך, וואס איז פארגעקומען אין פאליש פון שול, וואו איך בין צופעליג געזעסן און געזיפט א קאווע.
יענער, ווי איך האב פארשטאנען פון זיינע ווערטער, האט א כלה אין שטוב און דראפעט זיך אויף די גראדע ווענט מיט די אויסגאבן וואס קומען מיט חתונה מאכן א קינד. ער האט זיך אראפגערעדט פון הארצן פאר א צווייטן יונגערמאן, וועלכער איז, ווי מ’זאגט שוין “דארט געווען” – שוין חתונה געמאכט א קינד. דער ערשטער האט געזוכט ביים צווייטן עצות און אנווייזונגען, ווי צו שפארן און ווי צו שניידן. אין סך הכל איז פונעם שמועס אויסגעקומען, אז וויפיל מ’זאל נאר פרואווען שפארן, וועלן די הוצאות באטרעפן פיל העכער ווי די מעגליכקייטן.
“גאט העלפט די, וואס העלפן זיך אליין.” אזוי זאגט א באקאנט שפריכווארט. א מענטש דארף זיך פארלאזן אויפ’ן אויבערשטן, אבער ער קען נישט ארויפווארפן די ארבעט אויף גאט. ווען גאט וואלט געוואלט אז דער מענטש זאל גארנישט טאן, וואלט ער אים נישט אראפגעשיקט אויף דער וועלט. נשמות זיצן רואיג אינעם קאסמישן שטראם, און לאזן זיך טראגן וואוהין עס לאזט זיך נאר. די וועלט הייסט אן “עולם העשיה”, א וועלט פון מעשים. דא דארף מען טאן. גאט קען בלייבן באלעבוס, אבער ער וויל אז דער מענטש זאל טאן צו דער זאך אויף וויפיל די מעגליכקייטן זיינע דערלויבן אים. מען דארף די מעשים באלעבן מיט בטחון, וואס וועט האפנטליך אריינברענגען א ברכה אינעם געטוענעם. טאן דארף מען אבער.
אין אונזער וועלט, אין דער חרדי’שער געזעלשאפט, האט א מענטש נישט קיין סך ברירות ווען עס קומט צו אזעלכע מאנומענטאלע תקופות ווי חתונה מאכן א קינד. ער האט נישט די ברירה פון שניידן צופיל פונעם בודזשעט, ווייל דער נידעריגסטער אנגענומענער סטאנדארט איז נאך אלץ אויסטערליש הויך - העכער די מעגליכקייטן פונעם רוב. בלייבט אים טאקע נישט קיין אנדערע ברירה ווי פרובירן זיך צוצושטעלן לויט די בעסטע מעגליכקייטן. אויפ’ן איבעריגן פארלאזט מען זיך אויף גאט. די מעשים וואס מ’קען יא טאן ווערן דורכגעפלאכטן מיט בטחון, און ביים סוף דערלויבט דער מענטש “אמונה” איבערצונעמען דאס רעדל.
דאס איז וואס שייך דעם עולם וואס איז דא אויפגעוואקסן, דא חתונה געהאט, דא אויפגעהאדעוועט די קינדער, און וועט זיי דא חתונה מאכן. די פירערס פון דעם דאזיגן כלל טראגן אבער אן אחריות. זיי זענען די וואס שטייען ביי דער פירערשאפט פון דער חרדי’שער געזעלשאפט, און אויף זיי ליגט דאס אחריות פון אויסבעסערן דעם סיסטעם דארט וואו ער איז קרוב צו באנקראט. באנקראט, ווייל דער סטאנדארט פון חתונה מאכן א קינד איז העכער די מעגליכקייטן פונעם גרויסן רוב.
ווען די פירערשאפט וואלט געווען א פאסיווע, וועמענס ראלע אין סך הכל א צערעמאניאלע, וואלטן מיר נישט געקענט דערווארטן קיין רעפארמען וואס פאדערן ערנסטע ארבעט. ס’איז דאך אבער נישט אזוי: די חרדי’שע פירערשאפט האט זיך אין אונזערע צייטן צוגעטיילט ברייטע רעכטן און רעדט אריין אין זייער א סך אספעקטן פונעם חרדי’שן לעבן. אויב זיי טראגן למעשה דאס אחריות פון דעם ציבור, דארף אזא זאך, ווי ארויפפירן די פרשה פון חתונה-מאכן אויף נארמאלע רעלסן, פארנעמען איינס פון די ערשטע פלעצער אויף דער ליסטע פון פריאריטעטן.
רוב מענטשן וואלטן מסכים געווען אראפצוברענגען די הוצאות. זיי וואלטן וויליג געווען צו ברענגען דערפאר גרויסע קרבנות. זיי קענען אבער נישט, ווייל זיי זענען טייל פון א פארמאכטער געזעלשאפט מיט גוט-דעפינירטע כללים און גרעניצן פאר יעדן ריר אין לעבן. חתונה מאכן אונטער’ן פרייען הימל, צום ביישפיל, און סערווירן לייכטן פארבייסן מיט גוטע משקאות איז בשום אופן נישט קיין אפציע, פונקט ווי די חתן-כלה מתנות, רוב פון וועלכע פאלן באקוועם אריין אין די גרעניצן פון אויסברענגערישער לוקסוס, זענען מוז-זאכן וואס לאזן זיך נישט ארויסשניידן פונעם בודזשעט. מענטשן ווילן זיך פארגרינגערן, באזונדערס מיט’ן שניידן פון די אומ’רחמנות’דיג-אומנויטיגע צוגעהערן וואס מאכן אויס א שיינעם חלק פון די איבערגעטריבענע אויסגאבן, אבער זיי קענען נישט. זיי קענען נישט צוליב דער זעלבער סיבה פארוואס זיי האבן גרויסע פאמיליעס, בלי עין הרע, הגם זיי האבן נישט די מינדסטע אויסזיכטן צו קענען אויפהאלטן און אויפציען די דאזיגע קינדער אויף א געזונטן, מענטשליכן און געזעצליכן אופן.
דאס אחריות ליגט אויף די זעלבע וואס דיקטירן וועלכן טעלעפאן צו ניצן, וואספארא הוט צו טראגן, און אין וועלכן שול מ’מעג דאווענען. די זעלבע דארפן אויך זארגן, כאטש מיט אזויפיל אייפער און קנאות, אז דער ציבור וואס איז אונטער זייער קאנטראל זאל זיך קענען אן עצה געבן מיט די פאראנטווארטליכקייטן וואס קומען מיט’ן אויפוואקסן און לעבן אין דער געזעלשאפט.
אין א ווארט: זאל מען איינשטעלן “חתונה תקנות” מיט אזויפיל איבערגעגעבנקייט ווי קלוגע-טעלעפאן תקנות.
דאס יאר איז געווען 1840, די צייט פון אייראפעאישער פרילינג און נאציאנאלער אויפוואכונג פון פעלקער. איך בין געשטאנען ביי די ברעגעס פונעם שיינעם בלויען דאָנאַו, אדער אויפ’ן „דאנובע‟ ווי אנדערע רופן עס, און איך האב דערזען א שפאלט אינעם בלוי-פארצויגענעם הימל איבער מיר. דורכ’ן שניט וואס האט זיך געשאפן האב איך געקענט אריינקוקן און זען ווי עס פליען ארויף און אראפ די שרים פון די שבעים אומות, נישט קענענדיג זיך אויסגלייכן איבער די צוקונפטיגע גרעניצן פון דער וועלט. אין יענער צייט איז דייטשלאנד, פוילן, גאליציע, אונגארן, און נאך אנדערע מדינות געווען אונטער דער עסטרייכישער אימפעריע.
דער עסטרייכישער שר אין הימל האט גע’טענה’ט אז כל זמן די וועלט איז פאראייניגט אונטער איין אימפעריע איז עס א טובה פאר אלעמען, ווייל דאס האלט אפ מלחמות צווישן פעלקער. קוים לאזט מען אז יעדעס פאלק און נאציאן זאל זיך מאכן שבת פאר זיך, וועט באלד אויסברעכן א בלוט-באד אויפ’ן כדור הארץ, ווייל יעדע גרופע וועט זיך וועלן אפרייסן פון זיין סביבה און אויפהייבן א פאן פון זעלבסטשענדיגקייט. נאר מילא אז עסטרייך טענה’ט איז נאכנישט אלעס, די ארומיגע פעלקער האבן מיט אים נישט מסכים געווען, און געפאדערט אז עסטרייך זאל מוחל זיין אפלאזן די לייצעס פון אייראפע.
ווינטן פון נאציאנאלער שטאלץ האבן דערווייל אנגעהויבן בלאזן איבער אייראפע. אין א ווינקל פון א גאס אין פאריז איז זיך געזעסן א יונג מיידל מיט אן אקארדיאן און געשפילט דאס פראנצויזישע לידל, „סא(ס) לע-סיעל דע פאריז‟. די מאסן-קולטור האט אריינגעשלעפט טויזנטער מענטשן אין די טעאטערס, ווערנדיג מיטגעריסן מיט דער אייראפעישער קונסט פון מוזיק און דראמא. אויפ’ן טאקט פונעם וואלס האבן זיך טענצלעך פארמירט אין די באלן, אייננעמענדיג דעם גאנצן קאנטינענט. דער שר של צרפת האט פריי געשוועבט איבערן לאנד און געשעפט נחת.
סאטמאר האט פארמאגט א גרויסן רבי’ן. ס’איז א פאקט אויף וואס קיינער אויף ווי ווייט איך ווייס קריגט זיך נישט. דער סאטמארער רבי איז געווען א גאון, א גוטער, א חכם, אן עסקן און נאך. בגשמיות איז ער געווען א געשמאקער, כאריזמאטישער מענטש מיט וועמען מ’האט געקענט שמועסן איבער וועלטליכע זאכן. ער האט פארמאגט א גוטן הומאר-חוש און האט געקענט שפילן די ראלע פון א פיפיגן דיפלאמאט. ער איז דערצו געווען א געלונגענער ארגאניזאטאר, מיט געזונטע קאמוניקאציע-מעגליכקייטן. בקיצור: א צדיק און גאון וואס איז געשטאנען מיט איין פוס אין הימל און מיט’ן צווייטן אויף דער ערד.
דער רבי איז זיכער געווען איינער פון די גרעסטע גדולים אינעם פריערדיגן דור. ס’זענען געווען נאך גאונים, עובדים, בעלי חסד, עסקנים, ארגאניזירערס, און סתם אזוי געלונגענע מענטשן, וואס זענען אים אפשר איבערגעשטיגן מיט דער אדער יענער אייגנשאפט. אבער אזא השלמה, צו פארקערפערן אין זיך אזויפיל מעלות און מנהיגות-מעגליכקייטן, מיט דעם איז ער געווען א חידוש.
אלס א טאטע פון קינדער, זוך איך מעשה’לעך צו דערציילן פאר די קינדער, אדער מאטעריאל וואס זאל זיין פאסיג פאר זיי צו ליינען.
ביז א דור צוריק איז נאכנישט געווען קיין סך אידישע ביכלעך, און דערפאר האבן אונזערע עלטערן איינגעקויפט ביכער און שפילערייען אויף ענגליש. היינט איז שוין ברוך השם דא פילע ביכער אויף אידיש, אבער זיי זענען נישט דוקא צופרידנשטעליק. די טעמעס זענען צו ענג, די קינדישע ברייטע פאנטאזיעס ווערן איינגעשרומפן אין די ד’ אמות פון אונזער ענגער רעאליטעט, און אנשטאט צו געבן פאר די קינדער א פאר’חלומ’טן בליק צו דער גרויסער וועלט, ווערט גאר דערגרייכט דאס פארקערטע.
הגם ס’זענען דא גענוג קינדער ביכער וואס דערציילן אנעקדאטן פון א מאטעלע מיט א שימעלע, א גנענדעלע מיט א רעכעלע, זענען זיי געווענליך געצילט צו געבן א געוויסן מוסר השכל וואס שפיגלט אפ די נארמען פון דער געזעלשאפט, אן דעם וואס ס’זאל טראגן מיט זיך אן אוניווערסאלן אנזאג. איין מעשה’לע לערנט אויס קליינע מיידלעך אז דאס קלייד דארף זיין גענוג לאנג אונטער די קניען, אן אנדערע מעשה לערנט אויס די פרינציפן פון שמירת עינים פאר פינף יעריגע קינדער, און פאפולערע שפילצייגן לערנען אויס די קינדער צו שטיין ווייט פון רשעים און באשרייען ציוניסטישע סאלדאטן (נישט קיין געלעכטער..), ווי גלייך אונזער גאנצע אידישקייט און מענטשליכקייט וואלט באשטאנען פון אט די פאר מצוות.
טוט זיך ווידעראמאל וועגן “גיוס בני ישיבות” - אז די רעגירונג אין ישראל וויל נעמען חרדישע בחורים אינעם מיליטער. מען זאמלט געלט צו פינאנצירן דעם קאמפיין דערקעגן, און מען לויפט קיין מאנהעטן פראטעסטירן קעגן דעם ישראל-קאנסיל, הלמאי די רעגירונג וועמען זי פארטרעט דערוואגט זיך אויף אזא אומ’שכל’דיגן רשעות ווי אוועקכאפן ישיבה-בחורים פון דער גמרא און זיי רעקרוטירן צום צה”ל.
בערך אזוי גייט דער ניגון. דער ניגון - דער טאן און די ווערטער - איז אויסגעבארגט געווארן פאר דער יעצטיגער מערכה פון א תקופה צוריק מיט עטליכע צענדליג יאר. דעמאלט האט זיך גערעדט פון באמת צווינגען אמת’ע ישיבה-בחורים, וואס זענען טאקע געזעצן אין ישיבה ביי דער גמרא, צום מיליטער. מיליטער האט דעמאלט אויך געמיינט דעם אלגעמיינעם צה”ל, וואו עס דינען אינאיינעם בחורים און מיידלעך און וואו ס’איז זייער שווער צו בלייבן פרום אפילו פאר עמיצן וואס איז יא אויפגעוואקסן אין א מער אפענער, צי גאר געמישטער געזעלשאפט. שוין אפגערעדט פאר א חרדישן בחור, וואס וואקסט אויף אפגעשלאסן פון דער גאס און אויסגעשלאסן פון דער געזעלשאפט ארום, פאר וועמען דאס מיליטערדינסט האט געמיינט א זיכערע גייסטיגע געפאר.
ס’האלטן ביים פארענדיגן זיך די אלימפישע שפילן אין בראזיל. צווישן די געווינער זענען געווען צוויי ישראלים וועלכע האבן אהיימגעברענגט בראנזענע מעדאלן, און א מחנה פון הונדערטער מענטשן האבן זיי אפגעווארט ביים אנקומען קיין ארץ ישראל. וואס זאגט מען אין בית מדרש וועגן דעם גאנצן איבערקערעניש? מ’זאגט גארנישט. מ’איז שטיל ווי גלייך ס’וואלט קיין זאך נישט פאסירט. די סיבה צו דער שטילקייט איז פארשטענדליך, וויבאלד פונעם בית-מדרש’דיגן פערספעקטיוו האט אויף אן אמת נישט פאסירט קיין שום אויסערגעווענליכע זאך. א פאר באנדיטן האבן זיך געשלאגן צווישן זיך. נו שוין…
די אידן אין מקווה וועלכע ווייסן יא עפעס צו זאגן וועגן דער גרויסער וועלט, בעת’ן קראצן זיך די בערד מיטן זייפל אין דער האנט (א בא’חנ’טע סצענע – איך זאג דאס נישט אויף חוזק), ווייסן אודאי צו דערציילן וועגן דער אלימפיאדע אבער זיי גלייבן אז ס’איז אין תוך גערעדט א חילול השם פאר אידן אנטיילצונעמען אין די גוי’שע שפילערייען. די באנדיטן גייען דארט אהין מיט די אלע שקצים, מ’שלאגט זיך אויס, מ’שטויסט זיך, און דער עולם פאטשט ווען עמיצער שטויסט אראפ דעם חבר זיינעם. נו, פאסט נישט פאר אידן… ס’איז נישט מער ווי דאס אז די ציוניסטן ווילן זיך פארגלייכן מיט די גויים, אבער אין בית מדרש האט דאס קיין מקום נישט.
די טעמע „בחורים און ישיבות‟ איז כמעט אזוי אויסגעדראשן ווי די בחורים און ישיבות אַליין. דער „חינוך‟, סעקולערער און אידישער, וואס אונזערע קינדער באקומען אין ישיבה, איז בערך אויפ’ן זעלבן שטאפל ווי עבר-בטל’דיגע זקנים און זקנות אין א מושב-זקנים. נאר, שטיל בלייבן קען מען אויך נישט, ווייל דער פראבלעם איז א ברענענדיגער און די לעזונג וויל נישט אונטערקומען. דערצו נאך, האט די גזירה זיך אריבערגעטראגן צו די תלמיד תורה’ס און מיידל שולעס, וואו קינדער קוים ארויס פון די ווינדלען ווערן אפגעזאגט צי גאר ארויסגעווארפן פון מוסדות.
אפשר האט דאס צוטאן דערמיט וואס די וואס פאסן אויף אויף די החלטות זענען דערוואקסענע מיט ווינדלען-אינסטינקטן? צי גאר האט עס מיט דעם וואס די מענטשן זענען גלאט אזוי צעקלאפטע נשמות וועמענס אידענטיטעט איז אויפגעבויט אויפן סמך פֿון הערשן איבער אנדערע? אנגענומען איז, אז מ’רעדט פון ביטערע מענטשן מיט שלעכטע נויגונגען. איך מיין אבער אז ס’איז מער א פסיכישע אומארדענונג, וואס טרייבט די פארשוינען צו טרינקען דאס בלוט פון עלטערן און זייערע קינדער. אבער דאס איז א שאלה פאר פסיכאלאגן – וועמענס אומ’רחמנות’דיגע אפוועזנהייט אין אונזערע רייען שרייט מיט קולות ביז’ן הימל.
יעדנפאלס, זעט נישט אויס ווי די ישועה וועט אנקומען אין דער נאענטער צוקונפט. אויב דער צעבראכענער סיסטעם פארמאגט נישט קיין תקנה, איז אפשר א פלאן אים צו גענצליך צעברעכן. דעמאלט וועט די נויט צווינגען אויפצובויען א נייעם און א בעסערן.
ווייל געדענקען דארף מען אז די ישיבה וועלט אונזערע איז לעולם ווערט אזוי פיל ווי א זעץ אין דער ערד. וואס לערנען אונזערע קינדער אין די ישיבות? פארגעס פון לימודי חול, לאז אפ מידות, און מיר וועלן אפילו נישט רעדן פון מענטשליכקייט און פשוט’ע לעבנס-פראקטיק. לאמיר דאס אלעס אפלאזן. אבער וואס טוט זיך כאטש מיט אידישקייט? וויפיל פון אונזערע קינדער קענען די יסודות הדת נאכ’ן „גראדואירן‟ פון ישיבה?
אוודאי צאלן מענטשן נישט גערן דעם שכר לימוד! זיי באקומען פאר’ן געלט גארנישט אויסער א שלעכט-געפירטע „בעיבי-סיטינג‟ באדינונג. מ’צאלט, ווייל אנדערש וועלן די ישיבות אהיימשיקן די קינדער. קיינער גיט אבער נישט גערן קיין געלט אן באקומען עפעס ממשות’דיג אויף צוריק. אזוי גייט די וועלט.
היינט האלט עס שוין דארט, אז קינדער — פיצלעך קינדער — ווערן אפגעזאגט פון בית חינוך. וואס איז דער שכל דערפון? די סיבה וואס ווערט געווענליך אנגעגעבן צו דעם אכזריות איז, אז די עלטערן „שטעלן זיך נישט צו‟ צו די פאדערונגען און פארשריפטן פון די מוסדות. אבער וואס איז דער אויפטו פון נאך מער אנווייטאגן און אנ’ברוגז’ן די עלטערן און זייערע משפחה-מיטגלידער און פריינט? יא, עס וועט די דיקטאטארן מיט די זיידענע קאפאטעס און פלאכע קעפ געלונגען ארויפצוצווינגען זייערע אויסטערלישע פארלאנגען אויף די עלטערן. איר ווייסט אבער וואס אזא טאטע טוט איינמאל ער איז פארטיג מיט דעם אינקוויזיציע-פראצעס? ער ווענדט זיך צום אינטערנעט און גיסט דארט אויס דאס גאנץ ביטער פעקל.
פון וואו האט זיך גענומען אזא ריזיגער און ביטערער אונטערגרונד? פארוואס זעט מען אזויפיל כעס און אנגעגעסנקייט אויף די אינטערנעט-פארומס? איר מיינט טאקע אז יעדער צווייטער מענטש איז סתם שלעכט און וויל דעם סיסטעם זען אין דער ערד סתם ווייל: פארוואס נישט? (און אויב יא, הערשט א סיבה פאר א חשבון הנפש אויפ’ן חינוך-סיסטעם.) מענטשן ביטערן און בלוטיגן, ווייל זיי פילן אז דער אייגענער סיסטעם וואס האט זיי אריינגעצווינגען אין דעם לעבנסשטייגער, ווארפט זיי צו די הינט צוליב נישטיגע סיבות. צי די מענטשן זענען גערעכט, איז א באזונדערע פראגע, אבער אויב אזויפיל, אזא גרויסער פראצענט, איז אזוי אנגעגעסן, איז א סימן אז עפעס טויג נישט. זאל זיין אז דער „עפעס‟ ליגט ביים המון עם און נישט ביי דער פירערשאפט. אויב אזויפיל מענטשן — אזא פראצענט פונעם אייגענעם ציבור — פילט אז ס’טויג נישט, דארף מען רעפארמען, טוישן, פארבעסערן. אנדערש וועט די זאך זיך צעפאלן.
ס’איז נישט פאראן קיין געזעלשאפט וואס קען צו לאנג אויסהאלטן אזא לאסט פון אזויפיל רוגזה. נישטא. מעכטיגע רעגירונגען זענען צעפאלן און צעגאנגען אונטער’ן דרוק פון א מאסן-רוגזה. צי מיינען אונזערע גאונים אז סתם א געזעלשאפט, אין א פריי, דעמאקראטיש לאנד מיט אן אפענער, צוטריטליכער געזעלשאפט וואס איז נישט דוקא סימפאטיש געשטימט צו אונזער סיסטעם, וועט יא דורכטראגן דעם שטורעם וואס זעט זיך שוין אויפ’ן האריזאנט?
דער נאר בין אבער איך, אינאיינעם מיט אלע אנדערע וואס רעדן זיך איין אז דארט, אין יענע פינסטערע צימערן וואו די אומגליקליכע החלטות ווערן באשלאסן, געפינט זיך א פינק ערליכקייט אדער ערנסטקייט. קיין ברעקל! דארט זיצן מענטשן אן קיין טראפן געפיל צו מענטשן און מוסדות, וואס וועלן בלייבן פארקלאמערט אין זייערע פאטעלן, ביז דאס מציאות וועט זיי פון דארט ארויסטראגן, אדער זיי וועלן זיך טרעפן הערשן אויף ליידיגע בנינים.
כ’האב זייער מורא אז די ישועה וועט קומען פון דער צווייטער מעגליכקייט…
מיר שטייען יעצט אין די „דריי וואכן‟ פון טרויער, אבער צו מיינע אויערן פארוואלגערט זיך אמאל א מוזיק קלאנג אין די סאמע דריי וואכן. נו גוט, מ’קען זיך מפלפל זיין צי ס’האט א מקור אין הלכה נישט צו הערן מוזיק, מ’קען אויסזוכן היתרים, אפשר איז דער איסור געזאגט געווארן נאר פאר’ן אמאליגן דור וואס איז נישט געווען אזוי געוואוינט צו הערן מוזיק, אדער אפשר באציט זיך דער איסור נאר צו לעבעדיגער מוזיק, ווי למשל ביי א חתונה און דאס גלייכן, אבער צו הערן מוזיק אויף א קאמפאקטל אדער אויף יו-טיוב, דאס איז נישט קיין געפערליכע זאך. דאך ווייסן מיר אז א גוטער איד דארף גיין לחומרא און נישט זוכן קיין קולות, איז פרעגט איר מיך טאקע „היתכן?‟…
איך קען אויף דעם געבן פארשידענע ענטפערס, אבער דער עיקר איז וואס איך בין גראד צעמישט איבער דעם כאראקטער פון די טעג. איך ווייס נישט וויאזוי איך זאל זיך צו זיי באציען. אידן האבן א טבע צו געדענקען זייערע אלטע צרות, און אזוי דארף טאקע זיין. מיר האבן א דיקן ספר פון קלאג-לידער וועלכן מיר זאגן יעדן תשעה-באב. אבער עפעס זענען מיר שטעקן געבליבן אינדערמיט און מיר ווייסן נישט וויאזוי צו פארהיינטיגן אונזערע לידער. אז איך קוק אריין אינעם קינות’ל דערזע איך קלאג-לידער איבער די קרייצציגלער, איבער דער שריפת התלמוד אין פאריז, אבער נישט איבער ת”ח ות”ט, נישט איבער איינעם פון די הונדערטער פאגראמען אין מזרח-אייראפע, און נישט איבער דעם לעצטן שרעקליכן קריג.
יעדער ווייסט וואָס „אייסיס‟ איז. יעדער ווייסט וואס ער וויל און וואָס ער טוט. יעדן איז באקאנט די אוממענטשליכע רציחות פון „אייסיס‟, און יעדער קען אים ביים נאמען.
יעדער, אחוץ איינעם. פרעזידענט באראק אבאמא איז מסתמא דער איינציגער מענטש אויפ’ן ערדקוגל, וואס ווייסט נישט וואספארא מין געשעפט איז ער, דער דאזיגער „אייסיס‟. אבאמא ווייסט יא צו דערציילן וועגן אן אנדערער גרופע, „אייסיל‟. אויב איר וועט דעם פרעזידענט אפשטעלן אויף דער גאס און אים פרעגן וואס ס’הערט זיך אזוי נייעס אויפ’ן פראנט מיט „אייסיס‟, וועט אבאמא אויף אייך אנקוקן ווי איר וואלט אים געפרעגט וועגן דעם וועטער פאראיארן אין אזא צייט אין קובא: „ווער איז ער, דער מיסטער אייסיס?‟
איך ווייס דאך אבער יא דעם אמת, אז איר האט געמיינט צו פרעגן דעם פרעזידענט וועגן יענער בלוטיגער איסלאמישער גרופע וואס בושעוועט אינעם מיטל מזרח און מארדעוועט אין אייראפע, אמעריקע, אפריקע און אזיע. וועל איך אייך מגלה-סוד זיין, אז אויב איר חלומ’ט פון באקומען אן ענטפער פונעם פרעזידענט, זאלט איר מיט אים רעדן גראד, אן קיין חכמה’לעך. אויב ווילט איר פון אים באקומען א תשובה, פרעגט אים ליבערשט וועגן „אייסיל‟. דעמאלט וועט ער וויסן וועגן וואס איר רעדט.
מיר זענען היינט געוואוינט אז דער סימבאלישער מענליכער מאדעל פון קליידונג און אויסזען איז גאר אנדערש ווי דער סימבאלישער פרויאישער מאדעל. דאס זעען מיר פון די בילדער און מאדע אילוסטראציעס פון די לעצטע צוויי הונדערט יאר אין די מערב וועלט, און אט זענען עטליכע ביישפילן פון אפעציעלע מאדע חילוקים צווישן די צוויי מינים:
דער מאן: געקליידעט שווארץ אדער מילדע קאלירן.
דער פרוי: בעיקר קאלירט, געווענליך מיט מער שרייעדיגע קאלירן.
מאן: הויזן
פרוי: שעסל (סקורט). און צומאל שטרימפ.
מאן: פלאכע שיך
פרוי: אויפגעהויבענע שיך (הויכע אפֿצאסן)
מאן: קורצע האר מיט א הוט
פרוי: לאנגע אדער געפלאכטענע האר, אדער טיכל און טורבאן.
מענער: (כמעט) אן צירונג
פרוי: מיט צירונג.
געווען איז דאס אינעם פארלאפענעם פרייטאג, נאכדעם וואס ס’איז אנגעקומען די נייעס איבער דעם אטאק אין פראנקרייך.
א איד מיט צעלאשעטע פיאות איז געקומען צו לויפן פארנט פון בית המדרש, דארט וואו אפאר אידן זענען געשטאנען מיט די קאוועס אין דער האנט און געשמועסט, און אט דער פארפרומטער איד האט אויסגערופן צו זיי מיט א פארסאפעטער שטימע: „אידן האט רחמנות! פראנקרייך האט זיך דערוועקט צו א גרויסן טעראר אטאק אין וועלכן ארום אכציג מענטשן האבן פארלוירן זייערע לעבנס, און נאך א סך זענען פארוואונדעט געווארן. גייט’זשע אריין אין א שול און קלאפט אויס אויפ’ן באלעמער אז מ’זאל זאגן תהלים, מ’זאל אינזין האבן די פארוואונדעטע הונדערטער מענטשן, מ’זאל א טרער לאזן אויף די צענדליגער אומגעקומענע. ס’איז דאך עפעס א טראגעדיע!…‟
ביסט געווען זייער מיד די נאכט פריער. האסט געטאן דאס וואס דו האסט גוט געקענט און אזוי ליב געהאט: טאנצן. נאך ביי דיין געבורט האבן דיינע עלטערן – די געטרייע, תמימות’דיגע טאטע-מאמע דיינס – דיר א נאמען געגעבן „הלל‟. די שטוב האט אויפגעלויכטן ווען דיין נשמה האט זיך, אנגעטאן אין א מענטשליכן גוף, אויף דער וועלט באוויזן. דאס הארץ — די ריינע, כשר’ע הערצער פון דיין טאטע-מאמע — האט ממש געפאדערט דיר א נאמען צו געבן נאך יענער תפילה, וואס אידן זינגען דורכאויס פריידיגע טעג. „הלל‟, דאס וועט זיין דיין בארוף. „יפה‟, אזא ביסטו: שיר-השירימ’דיג שיין און ריין.
ביסטו, הלל יפה, געווען דערמאטערט און ס’האט זיך נישט געוואלט לייענען קריאת שמע. א קינד, דערשעפט, אויסגעמוטשעט, מיד. ס’איז שווער געווען זיך צו קאנצענטרירן. דו האסט זיך אבער געשטארקט; א אידיש קינד איינשלאפן אן קריאת-שמע לייענען? האסט זיך ווי גע’חידוש’ט אויף דער מחשבה.
האסטו פארט זיך אויפגעזעצט אויפ’ן בעט. „שמע ישראל השם אלוקינו השם אחד,‟ האבן די ווערטער ווי צום ערשטן מאל באוויזן אויף די ליפן דיינע. „אינטערעסאנט,‟ האסטו צו זיך געטראכט. „כ’זאג די זעלבע ווערטער שוין אזוי לאנג, אבער עפעס הערן זיי זיך מער יעצט ניי, חידוש’דיג, מיט א משמעות וואס כ’האב קיינמאל פריער נישט געשפירט.‟ האסט נאך א רגע שפעקולירט צי דאס ערשטע מאל וואס דו האסט די ווערטער געזאגט האבן זיי זיך אויך אזוי געפילט ווי יעצט. מיד ביסטו געווען, און ס’האט געדויערט צוויי רגע’לעך ביז די אויגן האבן זיך דיר פארמאכט און די פאנטאזיע האט ארויפגעשוועבט צו א וועלט פון זיסע חלומות.


text:
פּרעזידענט פון קיפראס ניקאָס אַנאַסטאַסיאַדעס דערלאנגט צו די רעגירונג אַ נייַ אָמבודסווומען מאַרייו סטיליאַנו-לאָטטידיס אַז קסנומקס אַפּריל Officially גענומען אָפיס. די צערעמאָניע פון ברענגען עס צו אַ סווערינג אין גענומען שטעלן דעם מאָרגן בייַ די פּרעסידענטיאַל פּאַלאַס.
דער פּרעזידענט האט געזאגט אַז ער זעט אין לאָטטידיס שוטעף און קוקט פאָרויס צו איר קוואַפּעריישאַן מיט אַלע די באדינער. ער כאָופּט די קוואַפּעריישאַן מאַריי סטיליאַנו-לאָטטידיס מיט אַלע מיניסטריז און צוגעזאגט אַז איר עצה און גיידאַנס וועט שטענדיק זיין גענומען אין חשבון דורך די יגזעקיאַטיוו אויטאריטעטן, ספּעציעל ווען די ישוז פון יושר און די רעסטעריישאַן פון די הערשן פון געזעץ און יושר. "
לאָטטידיס, אין דרייען, אַשורד דער פּרעזידענט אַז ער וואָלט טאָן אַלץ מעגלעך צו מצליח זיין אין דעם אַרבעט.
מאַריאַ סטיליאַנאָו-לאָטטידיס - די עפנטלעך פּראָקוראָר, עס וועט פאַרבייַטן עליזאַ סאַווווידי, וועמענס טערמין אויסגעגאנגען לעצט חודש.


text:
אינטעל געריכט העק טעכנאלאגיע סייבער סעקיוריטי פון דער יוד קלאגע "אינטעל" געקלאגט איבער טשיפס
ארעגאן – די "אינטעל" פירמע, וועלכע איז די גרעסטע קאמפיוטער טשיפ פירמע אין דער וועלט, שטייט אויס דריי באזונדערע "קלעס עקשאן" אנקלאגעס אין געריכט, איבער די זיכערהייט פראבלעמען וואס זענען אויפגעדעקט געווארן איבער אירע קאמפיוטער טשיפס. די אויפדעקונגען זענען באריכטעט געווארן פארגאנגענעם מיטוואך, און עס האט געצייגט אז "אינטעל" האט שוין געוואוסט אפאר מאנאטן צוריק אז זייערע טשיפס זענען עפעס פעלערהאפטיג דעזיינט, מיט צוויי פראבלעמען, גערופן "מעלטדאון" און "ספעקטער", וואס ערלויבט העקערס גרינגער זיך אריינצובאקומען אין קאמפיוטערס, סעלפאונס, לעפטאפס און אנדערע מאשינקעס, און ארויסכאפן האקעלע פעסווארדס און אינפארמאציע. דער זעלבער פראבלעם איז אויך דא מיט די טשיפס פון "עי-עם-די", אינטעל'ס גרעסטע קאנקורענט, אבער דערווייל זענען די אנקלאגעס נאר קעגן אינטעל.
ווי איז דאס געשעהן?
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
סורינאם
סורינאַם, אפיציעל די רעפובליק פון סורינאם (האלענדיש: Republiek Suriname, [ˌrepyˈblik ˌsyriˈnaːmə]), איז אַ לאַנד אין צפון פון דרום אַמעריקע. ער גרענעצט פראנצויזישע גויאנע צו מזרח, גויאנע צו מערב, בראזיל צו דרום, און דעם אטלאנטישן אקעאן צו צפון. זײַן הױפּטשטאָט איז פּאַראַמאַריבאָ.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין יאר 667' האבן די האלענדער פארכאפט דעם שטח פון ענגלאנד, אין יאר 700' האט איר ענגלאנד צוריק דעראבערט און אין יאר 815' איז זי אפיציעל - דורך א פרידנס-אפמאך אין פאריז - צוגעטיילט געווארן צו האלאנד און א יאר שפעטער איז עס אריבער אין זיין רשות. סורינאם איז געבליבן א האלענדישע קאלאניע ביז 1954, ווען ער איז געווארן א מיטטייל-לאנד פונעם קעניגרייך פון די נידערלאנדן, מיט גלייכן סטאטוס אזוי ווי האלאנד און די האלענדישע אנטילן. דעם 25סטן נאוועמבער 1975 האט סורינאם פארלאזט דעם קעניגרייך פון נידערלאנדן צו ווערן אן אומאפהענגיק מדינה, אבער מיט נאענטע עקאנאמישע, דיפלאמאטישע און קולטורעלע פארבינדונגען מיט האלאנד.
באפעלקערונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין די צייט פון די ציווילע קריג, האבן אסאך אנדערע לענדער נאכגעפאלגט דעם ביישפיל און באפרייט די שקלאפן. איינע פון זיי איז געווען סורינאם. דעמאלט האט אויסגעפעלט נאך ארבעט-הענט, ממילא האט מען אריבערגעברענגט אסאך ארבעטער פון די דערנעבנדיגע אינדיע. מען שאצט אז אין די יארן פון 873' ביז 916' זענען אריבער פיר און דרייסיג טויזנט ארבעטער געקומען פון אינדיע אליינס, און זיי זענען שוין דארט פארבליבן אויף שטענדיג.
די איצטיגע באפעלקערונג באשטייט פון קעראלעס (וואס איז א געמיש פון ניגערס [פעך שווארצע] און מולאטן), אינדיער יאוואנא כינעזער און נאך.
ווען מען קומט אהן אינעם לופטפעלד פון פּאראמאריבא באמערקט מען א גרויסן טאוול וואס דערציילט אביסל סטאטיסטיק פון די איינוואוינער און רעכנט אויס זייער רעליגיע און צאל, וואס דערגרייכט צו איבער צוואנציג: מאכמעדאנער, פּרעסביטעריאנער, לוטעריאנער, הוסיאנער, רומיש-קאטויליש, גריכיש-קאטויליש און נאך. ביי איזרעאל ווערט אויסגערעכנט 850 לויט די סטאיסטיק, אבער עקספערטן זאגן אז דער ציפער איז שטארק איבערגעטריבן.
קלימאט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער קלימאט איז א טרוקענע און פייכטע און ווען עס רעגנט (געווענליך עטליכע מאל א טאג) קען מען ממש דערשטיקט ווערן פון היץ. נאכמיטאג זענען די געשעפטן געשלאסן צוליב די גרויסע פייכטקייט.
אויך איז דארט פארהאן גאר אסאך קאמארעס וועלכע פירן ארום פארשידענע מחלות
יודן און יודישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
שפירן פון יודישע פארגאנגענהייט פירן צוריק צו אזוי ווייט ווי אין 632' ווען לויט די אפיציעלע אינפארמאציע פון דער האלענדישער געשיכטע זענען אין דעם יאר אהינגעקומען א קליינע גרופע פארטוגעזער יודן מיט די ערשטע ענגלישע קאלאניסטן.
אסאך יודן זענען אהינגעקומען וועלנדיג אנטלויפן פון די אינקוויזיציע. דער גובערנאטאר האט די יודן איבערגעגעבן א באזונדערע געגנט, וועלכע מען האט דאן גערופן די יודישע סאוואנא, וואו יודן האבן געהאט אן אייגענע אויטאנאמיע וועלכע האט עקזיסטירט כמעט צוויי הונדערט יאר. נאך היינט צו טאג קען מען דארט זעהן איבערבלייבענישן פון יענע צייט.
יודן האבן דאן געהאט אן אייגענעם פירשט וועלכע האט געהייסן דוד הנשיא, אור אור איינקלעך פון דער משפחה געפינען זיך נאך דארט ביזן היינטיגן טאג. איינער פון זיי איז ד"ר נאסי, א בארימטער מעדיקער אינעם רעגירונגס-שפיטאל.


text:
LYRIC
דודי קנאפלער – שירה הזאת
אז ישיר את השירה הזאת
וועלכע ניגון איז אזוי גרויס
אז מען קען עס אנרופען השירה הזאת
השירה הזאת הזאת
יעדער האט זיך זיין אייגענעם זאת
און ביי א יעדעם איז אנדערש דעם אייגענעם זאת
דער באשעפער פארנעמט דאך מער פון איין זאת
מער פון איין זאת בלויז
אלע שירות ותשבחות
אז ישיר שירה
דער חזן מיט זיין גבורה
א שיינעם טל, טל, טל… ווי א טאליענער
ווי א טענער אויף די העכסטע טענער
השירה הזאת
אז ישיר שירה באימה וביראה
א ווארעמע ניגון רירט אלע סטרונעס
אז ישיר שירה, א יעדער לויט זיין בחירה
א חופה א קומזיץ בקשות ותחינות
שירה השירה הזאת
אז ישיר שירה
ביים רבינס טיש ס'זינגט א חבורה
א ווארעמע וואלץ א סאלידער
און די חסידים גליען די גלידער
שירה השירה הזאת
אז ישיר שירה, זיצן זיך אפאר אירע
אין א רעסטוראנט מיט לעפלעך אין די האנט
פארטיפט אין א רעגעי
ס'לעבט זייער צורה
שירה הזאת
מיט אלע איברים אין ירושלים הבירה
ישיבה בחורים טאנצן די שירה
די ראש ישיבה אינדערמיט מיט א דערהויבענע צורה
ער הייבט זיינע תלמידים ס'נישט קיין סתירה
אז ישיר שירה
א גאסט פון ארץ ישראל ער וואוינט נעבן די מירע
ברענגט א דעבקע א קאדאדטשקע
א גאנצע געראטשקע
אין הימעל אלע גזירות גיט א צעפאטשקע
השירה הזאת
השירה הזאת אני שר
נחמן שפילט אויפן גיטאר
מיט פארמאכטע אויגן שטריק נאך שטריק
צופרידנשטעלן די וואס האבן ליב בלויז מוזיק
שירה הזאת
[נמשל]
פונקט ווי סאיז דא פיל מינע ניגונים
אזוי איז דא נאך מער מבינים
פון אלע סטיילס און אלע מינים
יעדער לויט זיין שטאפל
דאך איז יעדער מודה דערינען
אז אלע האבן נגינה אינזינען
דער זינגט אזוי און יענער אזי
דער דריטער שלעפט מיר איין ווי ביי המפיל
אזוי אויך כלל ישראל ווי ידידים
ספרדים לטאים און חסידים
דער מיט תחנונים דער מיט ריקודים
ס'פארהאן מער ווי איין קאפל
דאך איז יעדער מודה דערינען
אז אלע האבן דעם בורא אינזינען
דער אייבישטער לעכצט נאך יעדער סארט קרעכץ
מיט יעדער תפילה איז זיך מטפל
באשעפער צוזאמען אונז זינגען לאז
און מיר פרעגן ווען וועט שוין קומען דעם אָז


text:
רה''ק דקהל פורים האט געשריבן:אַבּערוואַס האט געשריבן:וויכטיג מאכער האט געשריבן:איך בין נישט קיין אקאונטענט, אויב איז דא אן אקאונטענט, ביטע אריינקומען...
אן אקאונטענט שרייבט מיר אז ער האט געליינט די אשכול, ער שרייבט בזו הלשון... "... שרייבט געבראטענע שטותים, ער האט נישט קיין אנונג וויאזוי טעקסעס ארבעט, וואס עקזעמפשאנס, דידאקשענס און קרעדיטס מיינען."
אנטשולדיגט מיר, שרייבן אזא תגובה אן קיין דעקונג איז נישט ריכטיג און פארפירעריש, און אין געוויסע אשכולות וואלט דאס באלד געווארן געמעקט...
אויבנאויף, האט כאפצעם גוט אראפגעלייגט די מצב, אויב האט איינער עפעסוואס מוסיף צו זיין אדער אפפרעגן, איז ער מער ווי וועלקאם... אבער סתם שרייבן "געבראטענע שטותים" וכו', און נאך זיין סתם א שליח להולכה דערויף, איז אבי גערעדט, סארי.
עס האט פיינע דעקונג. איינער וואס רעכנט ביי טעקסעס דעדאקשענס מיט קרעדיט אלס איינס, שוין אפגערעדט ווען ער מיינט אז איינער וואס פארדינט $75,000 צאלט 25%, און נאך אויף די גאנצע זאך (וואס דאס {אז מ'צאלט אויף יעדע ברעקעט באזונדער} איז איינס פון די בעיסיקס אין אמעריקאנע טעקס) ווייסט אבוויעסלי נישט בחייכון.
כ'מיין אז אונטער 75 איז קיינמאל קיין ברעקעט נישט געווען, און נאכן נייעם ביל ביז 153 טויזנט.


text:
איוואן גאנטע
איוואַן גאנטע (אוקראיניש: IBaH ҐoHTa; געש' 1768) איז געווען דער היידאמאק וועלכער האט דורכגעפירט די טרויעריג-בארימטער אומאנער שחיטה אין יאר תקכ"ח.
רבי דוד חזן, אַ תלמיד פון בעל שם טוב, וועלכער איז געראַטעוועט געוואָרן פון דער שחיטה דורכדעם וואס ער האָט זיך באַהאַלטן אין אַ גרוב אין אומאַן, האָט אָנגעשריבן אַ קונטרס “חרב גאנטע”, אין וועלכן ער שילדערט די גרויזאַמע געשעענישן און ווי ער האָט געבראַכט די קדושים צו קבורה אויפן אַלטן בית החיים אין אומאַן.
די רציחה וואָס גאנטע און זיינע היידאַמאַקעס האָבן דאַן אין אומאַן אַרויסגעוויזן צו די אידן, איז געווען אַזוי גרויס, אַז אפילו אויף אַלטע לייט, אויף פרויען און קליינע קינדער האָבן זיי זיך ניט דערבאַרימט. מיט די פערד זענען זיי געפאָרן איבער טויטע און לעבעדיגע, וואָס האָבן זיך געוואַלגערט אין די גאַסן. זיי האָבן פון די דעכער געוואָרפן קראַנקע מענטשן, און רייטנדיג איבער די גאַסן, האָבן זיי אויף די שפּיצן פון זייערע לאַנגע שפּיזן געטראָגן קליינע אידישע קינדער.
איבער אַלע גאַסן פון אומאַן האָבן זיך יענעם טאָג געוואַלגערט הרוגים און בלוט האָט זיך געגאָסן ווי וואַסער. העכער צוואנציג טויזנט אידן זענען דאַן געפאַלן טויט דורך די שרעקליכע מיתות משונות, וואָס נאָר אַ בייזער טייוול, אַ בלוטיגער אכזר, האָט געקענט צוטראַכטן. געשעהן איז דאָס אין פינפטן טאָג פון חודש תמוז, תקכ”ח, אָדער דעם 18טן יוני, פון יאָר 1768.
אין אומאַן זענען נאָך ביזן היינטיגן טאָג פאַרבליבן פרומע אידן, וועלכע פאַרפעלן ניט קיין איין יאָר צו פאַסטן אין דעם טאָג ווען די גרויסע שחיטה איז פאָרגעקומען.
נאָך דעם ווי די שחיטות זיינען אָפּגעשטעלט געוואָרן, האָבן אידן אויסגעדריקט זייער גרויסן צער אין קינות, אין סליחות און אין קלאָג-לידער, וואָס זיינען געשאַפן געוואָרן. און צווישן יענע קלאָג-לידער, וואָס זענען אין אוקראַינע איבערגעגאַנגען פון דור צו דור, איז אויך געווען איינע, וואָס מען האָט מיט אַ טרויעריגן ניגון געזונגען אויף יודיש:
אבינו שבשמים, ווי אַזוי קענסטו דאָס צוזעהן,
אוקראַינער אידן זאָל אַזוינע גרויסע צרות געשעהן?
גזירות קשות אַזעלכע וואו איז געהערט געוואָרן אין דער וועלט?
גאָנטע האָט אויך קליינע קינדער ממית געווען און צוגענומען דאָס געלט.
דאָס שלעכטע פון די האַדיאַמאַקעס זאָל קומען פאַר דיר, האַר פון דער וועלט,
און העלפן זאָלסטו אַלע, וואָס האָבן זיך פאַר אונז געשטעלט”.
אין שוהלן און אין בתי מדרשים האָט מען יאָרן-לאַנג באַוויינט און באַקלאָגט די גרויסע שחיטה, וואָס גאָנטע האָט מיט זיינע האַידאַמאַקעס געמאַכט אין דער שטאָט אומאַן. די “אומאַנער שחיטה” איז אַריין אין דער יודישער געשיכטע ווי איינער פון די גרויסע אומגליקן, וואָס דאָס יודישע פאָלק האָט איבערגעלעבט אין אַכצנטן יאָרהונדערט.
זיין טויט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אָבער דאָס אומשולדיג יודישע בלוט, וואָס גאָנטע האָט פאַרגאָסן, האָט דאָך ניט געשוויגן; עס האָט פון די “פעלדער, וואָס זענען געווען רויט”, דעם גרויסן און טיפן צער אַרויסגעשריגן, און די פאַרדינטע נקמה איז דאָך געקומען. גאָנטע האָט געהאַט אַזאַ סוף ווי ער האָט פאַרדינט.
נאָך דעם ווי דער אויפשטאַנד פון די האַידאַמאַקעס איז אונטערדריקט געוואָרן מיט דער הילף פון די רוסן, האָט מען גאָנטע’ן געכאַפּט און אים פאַרמשפּט צום טויט.
און אַ טויט האָט מען אים געגעבן ניט קיין גרינגן. מען האָט פון אים לאַנגזאַם די הויט געשינדן. מען האָט אים דאָס הוילע לייב געברענט מיט אָנגעגליטע שטיקער אייזן, און ווען ער איז געווען מער טויט ווי לעבעדיג, האָט מען אים אָפּגעהאַקט דעם קאָפּ.


text:
עקיבא אייגער
ר' עקיבא (גינז) אייגער (י"ד חשוון ה'תקכ"ב, אייזנשטאט - י"ג תשרי ה'תקצ"ח, פויזן). איז געווען א רב, ראש ישיבה, פוסק און א טיפער לערנער. זיינע מקורות אויף תלמוד מיטן נאמען גליון הש"ס זענען געדרוקט אין דעם "ווילנער תלמוד בבלי". אויך איז באוווסט זיין ספר תשובות ר' עקיבא איגר וואס מען לערנט היינט אין די ישיבות. ער האט א סך געקעמפט קעגן די משכילים און רעפארמער.
פון תקנ"א ביז תקע"ד איז ער געווען רב און אב"ד אין מארקיש פרידלאנד, מערב פרייסן, און פון תקע"ד ביז זיין פטירה אין תקצ"ח איז ער געווען רב און אב"ד אין פויזן.
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עקיבא איז געבוין אין תקכ"ב צו זיין פאטער ר' משה גינז און זיין מוטער מרת גיטל אייגער, א טאכטער פון רבי עקיבא אייגער פון האלבערשטאט, מחבר פון משנת רבי עקיבא.
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ער האט חתונה געהאט מיט גליקכן, די טאכטער פון יצחק מרגליות, און זיין שווער האט אים געהאלטן אויף קעסט ביז ער איז פארארעמט געווארן. זיי האבן געהאט צוויי זין, אברהם (תקמ"א - תרי"ג) און שלמה (תקמ"ה - תרי"ב) רב פון קאליש און פויזן, און א טאכטער שרה'ל (תק"ן - י"ח אדר שני תקצ"ב), די ווייב בזיווג שני פונעם חתם סופר, רב אין פרעשבורג.
ווען זיין ווייב איז נפטר געווארן אין תקנ"ו, האט ער חתונה געהאט בזיווג שני מיט בריינדל, די טאכטער פון ר' יהושע הלוי פייוולמאן. זיי האבן געהאט א זון שמואל (תקע"ח - ??) פון מינסק.


text:
שפּיל באַרבי נעמט מוזיק אַוואָרד אָנליין
עס ס אַנבאַליוואַבאַל, אָבער באַרבי לעסאָף געץ מוזיקאַליש אַוואָרד און עס איז נייטיק צו שטיצן עס, ווי איר וועט זייַן אַקטיוולי פאַרקנאַסט אין דעם אָנליין שפּיל, ווען איר קלייַבן אַרויף גאַרניטער אין וואָס באַרבי וועט גיין צו די גרויס בינע פֿאַר די אַוואָרד. אין די שפּיל מיר האָבן פּרובירן צו שטעלן צוזאַמען אַ גוט סעלעקציע פון דרעסיז, וואָס איר איצט האָבן צו באַשליסן ווי געשווינד ווי מעגלעך. עטלעכע דרעסיז קוקן מער טשיקאַווע, אָבער איר דאַרפֿן צו קלייַבן זיך אַ קלייד אין קאָמבינאַציע מיט פילע אנדערע דעטאַילס פון אויסזען אַזאַ ווי כערסטייל, שיכלעך און פילע אנדערע זאכן. עפּעס איר וואָלט ווי אַזוי אַז עס וועט ווילן צו געפֿינען אין פאַקט.
שניט, מוזיק, באַרבי קלייד אַרויף, כל גענרעס
שפּיל שאַץ: 9 פון 10
וואָוץ:1


text:
צי איר זענען קוקן צו קאַנאַדיאַן קראַנטקייַט וועקסל איידער איר גיין אויף וואַקאַציע, זענען אַ געשעפט וואס טוט געשעפט אין פרעמד לענדער, זענען שיקט געלט צו דיין משפּחה אין אן אנדער לאַנד, אָדער זענען איר זוכט פֿאַר קראַנטקייַט ינוועסמאַנט אַפּערטונאַטיז, איר דאַרפֿן צו באַקומען די בעסטער וועקסל קורס מעגלעך. וואָס וואַרפן געלט אַוועק און באַקומען ווייניקער געלט אין וועקסל ווען איר טאָן ניט האָבן צו.
בשעת רובֿ מענטשן גיין צו זייער באַנק פֿאַר וועקסל קורס טראַנזאַקשאַנז, דער אמת איז אַז עס זענען בעסער אָפּציעס אויס עס פֿאַר קאַנאַדיאַן קראַנטקייַט וועקסל. רובֿ טאָן ניט פאַרשטיין אַז קראַנטקייַט וועקסל ראַטעס זענען ניט פאַרפעסטיקט, אלא זיי זענען בייַטעוודיק און קענען זיין אַנדערש באזירט אויף ווו איר באַשליסן צו בייַט דיין געלט. דאס איז וואָס עס איז וויכטיק צו ויספאָרשן דיין אָפּציעס אַזוי איר קענען באַקומען די בעסטער צוריקקומען פֿאַר דיין געלט.
אלא ווי געגאנגען אויס און פאָרשונג ראַטעס אויף דיין אייגן, איינער פון די בעסטער וועגן פינדס די בעסטער ראַטעס זענען צו נוצן אַ קאַנאַדיאַן קראַנטקייַט וועקסל מעקלער. די בראָקערס ספּעשאַלייז אין קראַנטקייַט און וועט העלפן איר באַקומען דער בעסטער ווערט פֿאַר דיין געלט און אייער Forex Trading ינוועסטמאַנץ. אָבער, איידער איר גיין צו דער ערשטער מעקלער איר געפינען, עס זענען עטלעכע זאכן אַז איר דאַרפֿן צו טראַכטן וועגן איידער טשוזינג אַ געלט וועקסל מעקלער.
עצות פֿאַר טשאָאָסינג די רעכט קאַנאַדיאַן קראַנטקייַט וועקסל מעקלער
טשאָאָסינג די רעכט מעקלער איז וויכטיק. איר ווילן צו באַקומען די בעסטער ווערט פֿאַר דיין, און איר אויך ווילן צו באַקומען געזונט פינאַנציעל עצה. דאָ זענען עטלעכע טרינקגעלט פֿאַר געפינען אַ מעקלער וואָס איז ידעאַל פֿאַר איר און אייער פינאַנציעל דאַרף:
* דערפאַרונג: אַ איבערגעלעבט מעקלער האט שוין אַרום די בלאָק. זיי קענען לייענען די טרענדס און וועט קענען צו פאָרשלאָגן דיין עצה וואס איז באזירט אויף יאָרן פון דערפאַרונג און עקספּערטיז ווען עס קומט צו קראַנטקייַט וועקסל.
* שעם: ארבעטן מיט אַ מעקלער אַז האט אַ גוט שעם איז וויכטיק. לייענען באריכטן און געפֿינען אויס וואָס פרייַערדיק קלייאַנץ האָבן צו זאָגן. די לעצטע זאַך איר ווילן איז צו געטרויען אַ שאָטנדיק מעקלער מיט דיין געלט.
* ספּעשאַלאַזיישאַן: אלא ווי געגאנגען צו אַ פינאַנציעל פאַכמאַן אַז Offers אַ ברייט קייט פון פינאַנציעל פּראָדוקטן און באַדינונגען, אַ קראַנטקייַט מעקלער פאָקוסעס אויסשליסלעך אויף געלט וועקסל. דעריבער, זיי זענען אַ בעסער אָפּציע און האָבן בעסער ינסייץ ווען עס קומט צו יקסטשיינדזשינג קראַנטקייַט.
* ראַטעס: קלאר, איר ווילן צו אַרבעטן מיט אַ מעקלער אַז וועט קענען צו צושטעלן איר מיט דער בעסטער וועקסל רייץ מעגלעך, ספּעציעל אויב איר זענען דילינג מיט אַ גרויס סאַכאַקל פון געלט. פרעגן וועגן זייער רייץ און פאַרגלייַכן זיי צו אנדערע בראָקערס.
ווייַטערדיק די טרינקגעלט וועט העלפן איר געפֿינען אַ מעקלער וואָס איז ידעאַל פֿאַר אייער סיטואַציע. איר קענען קיינמאָל זיין אויך אָפּגעהיט מיט וואס איר צוטרוי מיט דיין געלט. דערגייונג אַ דערפאַרונג קראַנטקייַט מעקלער וועט העלפן איר מאַכן די רעכט דיסיזשאַנז און העלפן איר באַקומען דעם רובֿ ווערט פֿאַר דיין געלט.


text:
צו די פייערונגען, וואס ווערן אפגעהאלטן מיט גרויס פאראד אין 'טיימס סקווער', קומען מאסן מענטשן פון גאנצן לאנד, און דער ניו יארק פאליציי דעפארטמענט האט אונטערגענומען מערערע שריט צו היטן אויף דער זיכערקייט פון שטאט, אריינגערעכנט צעמענטענע באריקאדעס, וואס זאלן אפהאלטן א מעגליכן טעראריסט פון אריינפארן מיט אן אויטאמאביל אין די מאסן, ווי אויך שמעק-הינט וואס זענען טרענירט צו דערשפירן אויפרייס-מאטעריאל, און באוואפנטע פאליציאנטן אינדרויסן פון די גרעסערע, וויכטיגע האטעלן אין שטאט.
איבער צוויי-מיליאן מענטשן ווערט דערווארטעט צו טיילנעמען אין די טיימס-סקווער, ניי-יאר פייערונגען. א שטח ארום דער געגנט וועט טיילווייז אפגעשלאסן ווערן פאר טראקס, און פאליצייאישע שארפשיסערס וועלן שטיין אויף די דעכער פון ארומיגע געביידעס.


text:
פון דער יוד שטייער זארג איבער מער אלקאהאליזם
וואשינגטאן – אנטי-אלקאהאל אקטיוויסטן האבן אויסגעדרוקט זארג, איבער דעם וואס דער שטייער רעפארם ביל, וועלכע גייט אריין אין קראפט אין די יעצטיגע טעג, וועט פירן צו מער אלקאהאל טרינקען איבער'ן לאנד, וואס וועט אויטאמאטיש באדייטן אז מער מענטשן וועלן זיך איבערטרינקען, וואס קען ברענגען פרישע פאטאליטעטן, צי דורכ'ן פארפּעסטיגט ווערן פון צופיל אלקאהאל, אדער דורך שיכור'ע מאטאריסטן. עס איז נישט קיין פראוויזיע וואס האט באקומען צופיל אויפמערקזאמקייט, אבער אינעם שטייער רעפארם ביל איז אריינגעשטעלט געווארן א טייל וואס גיט א זעכצן פראצענט שטייער שניט פאר אלקאהאל פראדוצירער, דאס נעמט אריין וויין, ביר, וויסקי, וואדקא און אנדערע אלקאהאלישע געטראנקען, וואס באדייט אז ס'וועט זיין ביליגער צו קויפן, און סטאטיסטיקס צייגן אז ווען ס'איז ביליגער, טרינקען מענטשן מער.
ווי איז דאס געשעהן?
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
No codec
די אחראים: זייער נייגעריג, אחראי, thefact
-
- שר מאה
- תגובות: 167
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג פאברואר 17, 2015 3:26 pm
No codec
למעשה ווען ס'ווערט אוטא סעיווד קען איך עקסטרעקטן די פיילס פאר עקסטערע, און ווען איך וויל עס צוריק צוזאמענשטעלן וואלט איך דאס געדארפט קענען טוען
די פראבלעם איז אז די אודיא פייל, וואס איז א WMV פייל, קומט ארויף אן ערראר אז ס'איז no codec, זעה בילד
דאס הייסט אזוי, איך קען געהעריג עפענען די פייל און עס פלעי'ען, נאר די צייט פעלט, די פייל האט נישט קיין דורעשאן,
אפשר קען איינער העלפן
- צוגעלייגטע
-
- no codec.PNG (3.8 KiB) געזעהן 1450 מאל
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 3 געסט


text:
האריקעין מאריא וועטער פארטא ריקא פון דער יוד קאריביענס שטורם האריקעין מאריא איז מאקסימום קאטעגאריע 5
פארטא ריקא – האריקעין מאריא, וועלכע רוקט זיך נענטער צו דער אמעריקאנער טעריטאריע פארטא ריקא און די קאריביען אינזלען, איז נעכטן פארשטערקערט געווארן צו א קאטעגאריע 5 האריקעין מיט ווינטן פון 160 מייל פער שטונדע, וואס א קאטעגאריע 5 איז די העכסטע קלאסיפיקאציע פאר א האריקעין, און די אמעריקאנער נאציאנאלע וועטער באאמטע האבן געווארנט אז די ווינטן וועלן ווערן נאך שטארקער, בעפאר עס וועט אנקלאפן אין די קאריביענס. מאריא איז ערווארטעט היינט אנצופאלן פארטא ריקא, וואו עס איז דערקלערט געווארן א סטעיט אוו עמורדזשענסי, און די אויטאריטעטן האבן דערקלערט ספעציעלע קאנטראלן אויף די סופליי פון וויכטיגע עסנווארג, צו פארזיכערן אז עס איז דא גענוג פאר יעדן איינעם. אין דער זעלבער צייט וועט מען היינט שפירן אין פילע איסט קאוסט שטאטן, אריינגערעכנט ניו יארק סיטי, שווערע ווינטן און רעגנס, פון טראפישן שטורעם האזעי וועלכע בושעוועט אינעם אטלאנטישן אקעאן. צווישן אנדערע האריקעינס וועלכע קאכן זיך אינעם אטלאנטיק, איז האריקעין נארמע, וועלכע שטעלט אין געפאר דעם לאס קאבאס אינזל אין מעקסיקא, און האריקעין לי וועלכע איז למעשה אפגעשוואכט געווארן און וועט פארבלייבן אין ים.
ווי איז דאס געשעהן?
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
סאנדעה מאוזעס איז מיט צוואנציג יאר צוריק ארעסטירט געווארן דורך דעטעקטיוו לואיס סקאַרסעלאַ, וועלכער האט לויט דער טענה פון מאוזעס אים געצוואונגען מודה זיין אינעם מארד פון א פיר-יעריג קינד.
מאוזעס האט זיינער-צייט גע'טענה'ט פאר'ן געריכט, אז זיין מודה זיין אין דער שיסעריי איז געקומען נאך דעם וואס סקאַרסעלאַ האט אים צעשלאגן און געדראעט מיט נאך ערגערס, אויב דערקלערט ער זיך נישט שולדיג אינעם דורכפירן דעם מארד.
דער זעלבער דעטעקטיוו סקאַרסעלאַ איז געווען פארמישט אין נאך א צאל ארעסטאנטן פון אנגעקלאגטע מענטשן, און א צאל פון די שולד-דעקלאראציעס האבן זיך מיט דער צייט ארויסגעשטעלט צו האבן געקומען אונטער צוואנג.
א ברוקלין סופרים-קארט ריכטערין האט אויף דעם סמך פון אנדערע ענליכע פאלן אין וועלכע סקאַרסעלאַ איז געווען פארמישט וואס זענען שפעטער ארויסגעווארפן געווארן באשלאסן אויך צו אנולירן דעם שולד-פסק אויף מאוזעס.


text:
קארפאטן בערג
47°0′N 25°30′E / 47.000°N 25.500°E
די קאַרפאַטן בערג אדער קאַרפאַטן (פויליש, טשעכיש און סלאוואקיש: Karpaty) זענען א בארגקייט וואס שאפן א בויגן לאנג בערך 1,500 ק"מ איבער צענטראל און מזרח אייראפע; זיי זענען די צווייטע לענגסטע בארגקייט אין אייראפע, נאך די סקאנדינאווישע בערג, לאנג 1,700 ק"מ. זיי באזארגן דעם וואוין פאר די גרעסטע אייאפעישע באפעלקערונג פון ברוינע בער, וועלף, זאמש און ווילדע קעץ, מיט די גרעסטע קאנצענטראציעס אין רומעניע, ווי אויך א דריטל פון אל פלאנצן זגאלן אין אייראפע. אויך געפינען זין אין די קארפאטן און זייערע פארבערג א סך מינעראל-וואסערן. די דרום קארפאטן זענען דער גרעסטער באוועלדערטער שטח אין אייראפע.
די קארפאטן ציען זיך אין א בויגן פון טשעכיי (3%) אין דרום-מערב, אריבער סלאוואקיי (17%), פוילן (10%), אונגארן (4%) און אוקראינע (11%) ביז רומעניע (53%) אין מזרח און ווייטער צו די אייזערנע טויערן אויפן דוניי צווישן רומעניע און סערביע (2%) אין דרום. די העכסטע קייט אינערהאלב די קארפאטן איז די טאטרא, אויפן גרענעץ צווישן פוילן און סלאוואקיי, וואו די העכסטן שפיצן שטייגן איבער 2,600 מעטער.
די וויכטיקסטע שטעט אין אדער נאנט צו די קארפאטן זענען: פרעשבורג און קאשוי אין סלאוואקיי; קראקע אין פוילן; קלויזנבורג, הערמאנשטאט און בראשאוו אין רומעניע; און מישקאלץ אין אונגארן.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
שטעט און שטעטלעך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
שפיצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
בארג-דורכגאנגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אינעם ראמענישן טייל פון דער הויפט קייט פון די קארפאטן, זענען די חשוב'סטע בארג-דורכגאנגען (אנהייבן פונעם אוקראינישן גרענעץ ): דער פריסלאפ דורכגאנג, ראדנע דורכגאנג, בארגא דורכגאנג, טולדזשעזש דורכגאנג, ביקאז קאניאן, פרעדעאל דורכגאנג, וואולקאן דורכגאנג און די אייזערנער טויערן.


text:
צום ביישפיל איבער עקאנאמיע:
"זינט די וואלן האבן מיר געשאפן איבער 2 מיליאן דשאבס" (איבערגע'חזרט 8 מאל) ווען אין פאקט איז די ציפער בלויז פון ווען ער איז ערוויילט געווארן און זינט ער איז אריין אין אפיס שטייט עס ביי ארום 1.7 מיליאן. אדער "ארבייטסלאזיגקייט איז דאס נידריגסטע אין 17 יאר" (איבערגע'חזרט 46 מאל) א סטעיטמענט וועלכע איז ריכטיגע לויט די סטאטיסטיקס, אבער דורכאויס די וואל קאמפיין האט ער אראפגעריסן די זעלבע סטאטיסטיקס און געזאגט אז זיי זענען פאלש און אז איינטגליך שטייט די ארבייטסלאזיגקייט דאס נידריגסטע אין 30 יאר. און נאך צענדליגע אזעלכע ביישפילן, אפגעזען פון זיינע באמבאסטישע דעקלעראציעס אויפ'ן שטייגער ווי "די עקאנאמיע איז נאך קיינמאל נישט געווען אזוי גוט" "מיר הערן נישט אויף געווינען" און "קאמפאניס שטראמען צוריק קיין אמעריקע און ברענגען מיליאנען דשאבס" וועלכע זענען געווענליך הוילע רעטאריק און נישט באזירט אויף סטאטיסטיקס אדער פאקטן. און נאך הונדערטער אזעלכע ביישפילן.
צום ביישפיל איבער די וואלן:
"איך האב אויסגעגעבן א פיצל ברוכטייל פון די געלט וואס זי האט אויסגעגעבן" ווען אין פאקט האט זי אויסגעגעבן 2.2 ביליאן און די טראמפ קאמפיין האט אויסגעגעבן איבער האלב פון דעם סומע. "הילערי קלינאטן האט געהאט קוים 600 מענטשן ביי איר ראלי אין מישיגען" אין פאקט האט זי געהאט ארום 4,600 מענטשן לויט פאליצייאישע שאצונגען. "הילערי קלינטאן האט פילע מאל ליגנט געזאגט פאר די עף-בי-איי. פלין האט איינמאל ליגנט געזאגט און זיי האבן אים צושטערט זיין קאריערע" אין פאקט איז נישטא קיין באווייזן אז זי האט ליגנט געזאגט, און דשעימס קאומי האט קלאר באשטעטיגט אז זי האט געזאגט דעם גאנצן אמת פאר די אויספארשער. "פוטין האט מיך געזאגט אז ער האט זיך נישט געמישט אין די וואלן, איך האב אים יעצט געפרעגט נאכאמאל" די אפיציעלע טראנסקריפט צייגט אז די נושא איז נישט ארויפגעקומען, און די קרעמעלין האט אויך געזאגט אז די נושא איז נישט ארויפגעקומען.
אזוי אויך נעמט דאס אריין עטליכע ביישפילן פון די לעצטע טעג, צום ביישפיל "עמעזאן מאכט מיליאנען אויף די רוקן פון די אמעריקאנער פאסט סיסטעם" ווען אין פאקט פארלירט עמעזאן יערליך 7 ביליאן דאלער אויף שיפינג, און די אמעריקאנער פארסעל דעפארטעמנט מאכט אייגנטליך אסאך געלט אויף עמעזאן. "מיין אדמיניסטראציע האט דורכגעפירט מער לעגיסלאטיווע דורכברוכן ווי סיי וועלכע אדמינסטראציע, אבער פעיק ניוז וועט אונז נישט געבן קרעדיט" טראץ וואס ער האט אייגנטליך געבראכן א רעקארד אלס פרעזידענט מיט די ווייניגסטע ערנסטע געזעצן אונטערגעשריבן זינט פרעזידענט אייזענהאוער.
די ליסטע צייגט קלאר אז דער פרעזידענט, צו מען האט אים ליב אדער מען האסט אים, האט גאנץ א קליינע פראבלעם מיט פאקטן, און ער קימערט זיך נישט צו אונטערשטיצן זיינע באמבאסישע דעקלעראציעס און סטעיטמענטס מיט פאקטן אדער ציפערן. זיינע שטיצער וועלן זאגן אז דאס איז טייל פון זיין כאראקטעריסטישע פערזענליכקייט אז ער זעט זאכן מיט א פראסטע בילק אן ווערן קאמפליצירט מיט ציפערן און סטאטיסטיקס, און זיינע קעגנער זאגן אז דאס צייגט אז ער איז א כראנישער ליגנער.


text:
פוילן – צוויי בעלגישע בירגער וועלכע זענען אנגעקלאגט געווארן אין רויבן עטליכע שטיקער פונעם צוים וואס נעמט ארום אוישוויץ, זענען ריינגעוואשן געווארן דורך א פוילישן געריכט. די צוויי זענען ארעסטירט געווארן אום יולי יאר 16', נאכדעם וואס מען האט ביי זיי געטראפן 3 עלעקטראנישע טיילן פונעם שטעכל-דראטן צוים פון אוישוויץ, און ס'איז אומלעגאל צו רויבן סיי וועלכע ארטיקל פון אוישוויץ, אריינגערעכנט פון די צוימען און טויערן וואס נעמען ארום דעם טרויעריג-בארימטן מארד לאגער. די 2 אנגעקלאגטע האבן אויפגעטרעטן אין געריכט, וואו זיי האבן געזאגט אז זיי האבן נישט אראפגענומען די עלעקטראנישע מאשינקעס פונעם צוים, נאר זיי האבן עס געפונען אזוי ליגנדיג אויף דער ערד – און אצינד האט זיי דאס געריכט געגעבן גערעכט.
ווי איז דאס געשעהן? זעה Oswiecim, Poland אויף גוגל מעפס
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
װיקיפּעדיע:פריוואטקייט פאליסי
אלע פראיעקטן פון דער וויקימעדיע פונדאציע ווערן אנטוויקלט צוזאמען דורך אירע באניצער ניצנדיק דאס מעדיעוויקי ווייכווארג. יעדער איינער מיט צוטריט צו דער אינטערנעץ (און וואס מען האט אים נישט אנדערשט באגרענעצט פון טון דאס) קען רעדאקטירן די רעדאקטבארע בלעטער פון די וועבזייטלעך מיט אדער אן זיך אריינלאגירן ווי אן איינגעשריבענער באניצער.
די פריוואַטקייט פאליסי איז א פארזיכערונג צוזאג און פאליסי פון אלע באניצער דא און אויך פון דער וויקימעדיע פונדאציע, וויאזוי זיי פארפליכטן זיך צו היטן אויף דער פריוואטקייט פון אלע וויקיפעדיע און אנדערע וויקי'ס באניצער און אינפארמאציע.
דאס הייסט אז מען טאר נישט באשרייבן קיין פריוואטע מענטשן סתם אזוי נאר בלויז אויב זיי שטימען אין דעם גדר פון מערקווערדיקייט און וויאזוי מען באשרייבט ביאגראפיעס פון לעבעדיגע פערזענליכקייטן.
די פאליסי דא אין דער יידישער וויקיפעדיע איז נישט שטרענגער מיט קיין איין פרט פון אנדערע וויקיפעדיעס. אין אלע וויקיס באהאנדלט מען דעם שטרענגסטן אונזער אידענטיטעט פון די באנוצער פון אלע וויקיפעדיעס, אבער נאכדערצו ביי אידן וואס רוב זענען דא פרומע באנוצער וואס זייערע רבנים לאזן זיי נישט שרייבן אויפן אינטערנעט און זייער אויפדעקונג איז א שטער פאר דער יידישער וויקיפעדיע.
מודעה: אלס וואס איר ביישטייערט צו א פראיעקט פון וויקימעדיע ווערט פארעפנטליכט בפרהסיא. וואס נאר איר שרייבט ווערט געהאלטן אויף אייביג. דאס איז כולל ארטיקלען, באניצער בלעטער און רעדן בלעטער.
אינהאַלט
מען טאר נישט אויפדעקן קיין אנדערנס פריוואטע אידענטיטעט[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אויפצודעקן די אידענטיטעט אדער סיי וואסארא אנדערע פריוואטקייט פון אן אנדער באנוצער אן רשות אים צו פערזענליך אטאקירן, איז זייער שטרעג פארבאטן אין דער אידישער וויקיפעדיע און מ'ווערט בלאקירט דערפאר פון אלע וויקיפעדיע שפראכן אן ווארענען.
אויב א סייט טוט אויפדעקן די פריוואטקייט פון א וויקיפעדיע שרייבער, האט די וויקימעדיע פונדאציע א פאליסי אז א ראבאט לאזט נישט לייגן די דאזיגע וועבערטער אין קיין איין וויקי אונטער זייער בעלות, אויך האבן זיי אן אפמאך מיט גוגל און יאהו און אנדערע זוכמאשינען אז די דאזיגע זייטלעך ווערן אנערקענט אלס ספעם און זיי לינקען נישט אהין אין די זוך רעזולטאטן. מען דארף דאס נאר ציוויסן טאן פאר די סטוארטס זיך מיט דעם מטפל זיין.
אופן:
- אפילו עס איז נאר א רמז.
- אפילו עס איז נישט אמת.
- אפילו ער טענה'ט אז ער האט נישט געמיינט צו טשעפן.
- אפילו יענער האט קעגן אים געטאן אן עוולה.
- אפילו יענער האט געבראכן פאליסי.
- אפילו ער טענה'ט אז ער האט נישט געוויסט די פאליסי.
- אפילו יענער האט אים געזאגט זיין אידענטיטעט.
צום ביישפיל:
- אויב איינער רופט איינעם ביי א אנדער נאמען אפילו עס איז נישט זיין ריכטיגער נאמען איז דאס א פארעם פון ארויסגעבן זיין אידענטיטעט, ווייל עס קען זיין א רמז פאר עפעס.
- אויך א פלאץ אדער א פאך וואס מען ארבייט פאר פרנסה.
- אדער א חסידות, דווקא א קליינער חסידות נישט סאטמאר אדער גור ברסלב וכדו', אז מען זאגט איינעם אז ער איז א חסיד פון יענעם רבין און יענער רבי האט בלויז אפאר חסידים.
סיבה:
ווייל רוב אויב נישט כמעט אלע יידיש שרייבער זענען היימישע חסידים וואס קענען זיך איינער דעם אנדערן און ווייסן זייערע משפחה נעמען און ווער זיי זענען. און סיי וואסארא יעדע רמז אז מען האט געפאקט דעם שרייבער אויפן אינטערנעט; איז זיין פרנסה; חינוך פאר די קינדער; שידוך פאר די קינדער; סאציאלער שטאנד אין קהילה; און אזוי ווייטער געשאכטען געווארן פאר אייביג. ווייל אינטערנעט איז טריפה או אפגעפרעגט ביי חסידים וואס רעדן יידיש.
נישט יעדער חסיד האט די מסירת נפש פאר וויקיפעדיע און רוב פון זיי זיכן זיך נישט קיין צרות און זיי וועלן נישט זיך באטייליגן אין וויקיפעדיע אויב מען וועט נישט פארזיכערן צו היטן זייער אידענטיטעט פאר אלע געלטער.
וואס איר שרייבט אויף וויקיפעדיע איז מער נישט אייערס פריוואט[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וואס מען שרייבט אין וויקיפעדיע איז נישט אייערס מער, אפילו איר האט זיך שטארק געפאלגט דערויף און נאר איר האט דאס געקענט שרייבן.
אייער פריוואטער אידענטיטעט[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
זיי וועלן נישט ארויסגעבן קיינעמ'ס פריוואטקייט נאר אויב זיי ווערן פארלאנגט פון די רעגירונג דורך דעם געזעץ פון לאנד. און אויף אנדערע אומשטענדן וואס זיי האלטן אז דאס פעלט אויס פארן וואולזיין פון אלע וויקי'ס ווי וויקיפעדיע און וויקינייעס און אזוי ווייטער.
זיך איינשרייבן[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אויך כדי צו היטן אויף אייער פריוואטקייט פאדערן זיי אויף יעדן באנוצער זיך איינשרייבן אין וויקיפעדיע און נאר שרייבן מיטן באנוצער נאמען ווייל דער איי. פי. אדרעסע קען אייך ארויסגעבן די פריוואטקייט פאר שווינדלער וואס ליינען וויקיפעדיע.
זעט אויך[רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- וויקימעדיע אפיציעלע פאליסי (אויף ענגליש)


text:
קלאָר מעלדעט און דאַטע ויסמאָלן אַ פּלאַץ ווען עס קומט צו אָנליין פֿאַרקויף. באקומען דאַטן און סטאַטיסטיק פֿרייַ פון אַנוואָנטיד פאַרקער, באָט פאַרקער, און מאַלוואַרע ימפּלייז די סקילז און פּראַפעשאַנאַליזאַם געניצט צו טייַנען אַ וועבזייַטל. פֿאַר די לעצטע וואָכן וואָכן, B2B געשעפטן און קליין אָרגאַניזאַציעס האָבן שוין אָפּגעשטעלט די אַרויסרופן פון עקסקלודינג די באָט פאַרקער און ינערלעך פאַרקער פון זייער ריפּאָרץ.
גליק, Google Analytics האט קומען צו זייער ראַטעווען נאָך ינטראָודוסינג עפעקטיוו פילטערינג טעקניקס אַז נוצן וועריאַבאַלז און וסערס אינפֿאָרמאַציע צו ויסשליסן אַנוואָנטיד פאַרקער פון באקאנט באָץ און ספּיידערז. די בייַזייַן פון די טראָדזשאַן ווירוס, מאַלוואַרע, און באָט טראַפיק סקיוז סוף באַניצער דאַטן בנימצא אין די Google אַנאַליטיקס אין אַ זייער גרויס וועג.
דער קונה סאַקסעס מאַנאַגער סעמאַלט , אַנדרע דיהאַן, באשרייבט דאָ וואָס דיפערענטשייטינג פאַקטיש פאַרקער פון באָט און ינערלעך פאַרקער איז זייער וויכטיק ווען עס קומט צו אָנליין פֿאַרקויף.
פּראַל פון באָץ און ספּידערס אויף דיין סטאַטיסטיק
לעצטנס, Google האָט געמאכט אַ וויטאַל דערהייַנטיקן צו די Google Analytics. דער דערהייַנטיקן מאכט עס פּשוט פֿאַר מאַרקעטערס צו ויסשליסן ספּיידערז און באָץ פון דיין מעלדעט און סטאַטיסטיק. אַוויילאַבילאַטי פון ינערלעך און באָט פאַרקער אַדווערסלי אַפעקץ דיין דאַטע פאָרשטעלן אין די וועב ספּיידערז און זוכן ענדזשאַנז.
גוגל אַרבעט צו פילטער אויס מאַלוואַרע רעגיסטרי טעקעס, טראָדזשאַן ווירוס, באקאנט באָץ, און ספּידערס.עס צום באַדויערן, אנדערע פאָרמס פון פאַרקער דזשענערייטאַד דורך בייזע אָפּפּאָרטוניסץ באַקומען צו ווירקן דיין פּלאַץ.די ינערלעך פאַרקער, און ספּידערס פאָרשטעלן מער ווי 1/3 פון די אינטערנעט פאַרקער.אויס ויסשליסן פאַרקער פון דיין פּלאַץ, באַטראַכטן קאָנטראָלירונג די האָסטנאַמע פון די פאַרקער צו ויסמייַדן עקסקלודינג פאַקטיש פאַרקער.
די נעמען פון יאַב אויף באָץ און ספּידערס
ינטעראַקטיווע גאַנצע ביוראָו, אַ אינטערנאַציאָנאַלער קאָרפּאָראַציע אַז ימפּאַוערז פֿאַרקויף ינדאַסטריז צו טרייוון אין די אינדוסטריע, איז אויך אַדוואָקאַטינג פֿאַר די דאַרפֿן פון בלאַקינג באָץ און ספּיידערז פון פאַקטיש פאַרקער. די ביוראָ קאַמפּרייזיז פון די 'אינטערנאַציאָנאַלער ספּידערס און באָץ רשימה', אַ רשימה אַז כיילייץ אַלע פארמען און מינים פון באָץ און ספּיידערז וואָס ווירקן פאַקטיש פאַרקער אין די מאַרקעטינג אינדוסטריע. פֿאַר דיין רשימה צו אַרבעטן יפעקטיוולי, איר האָבן צו דערהייַנטיקן עס כוידעשלעך
אַניואַלי, מאַרקעטערס און אָנליין געשעפט אָונערז באַצאָלן אַן דורכשניטלעך אָפּצאָל פון $ 7,000. די אָפּצאָל פארלאנגט דיפּענדינג אויף צי אַ קליענט איז סאַבסקרייבד צו די ייאַב מיטגלידערשאַפט. נאָך סאַבסקרייבינג צו יאַב, Google Analytics סטאַרץ פילטערינג דיין ריפּאָרץ און דאַטן דורך מאכן פולשטענדיק קאַמפּעראַסאַנז פון באקאנט באָץ און ספּיידערז און דיין וועבזייַטל היץ. איידער די הקדמה פון דעם דערהייַנטיקן דורך Google, פירמס און אָרגאַנאַזיישאַנז איז געמאכט מאַנואַל פֿילטרירונג, דאָ עטלעכע פון די באקאנט באָץ און ספּידערס פירן צו באַקומען צוטריט צו דיין דאַטן און ריפּאָרץ.
צו ויסשליסן באקאנט באָץ און ספּיידערז פון דיין פאַרקער, עפענען דיין 'רעפּאָרטינג View סעטטינגס' און געבן דיין געצייַג צו אָנהייבן. מעגילע דורך די געוויזן אָפּציעס אַרויף צו די דנאָ בלאַט, און געבן באָט פילטערינג. דעפּענדינג אויף די פעלד פון דיין וועבזייַטל, דיין פאַרקער נומערן אָנהייב דראַפּינג צו אַ מער רעאַליסטיש נומער. אפילו אויב די נומער קען זיין קאַמפּרייזד פון שווינדל פאַרקער אַזאַ ווי די ינערלעך פאַרקער, באקאנט באָץ און ספּיידערז פאַרקער וועט זיין יקסקלודיד פון דיין סטאַטיסטיק. די הצלחה פון דיין אָנליין געשעפט איז באשלאסן דורך די השתדלות באגאנגען צו דערגרייכן דיין צילן. אַבאָנירן צו דער יאַב מיטגליד און ויסמעקן באקאנט ספּיידערז און באָץ אַפעקטינג דיין מעלדונג.


text:
איז אזוי... טי-מאביל אויסגעשפראכענע CEO האט אדווערטייזט אז זיי זענען פארטיג מיט דעטע פלענס. און פון היינט און ווייטער איז נאר דא אנלימיטעד... https://www.youtube.com/shared?ci=AvEzc540OOg
איז פארשטייט זיך אז עס האט לעכער איז לאמיר זיי אויסרעכענען... אנלימיטעד אבער ווידיא ווערט נאר געסטרימט ביי 480p און דאס ווערט אנגעריפן SD (standard definition) וואס דאס איז גאנץ קלאר אבער ווען מען זעט די העכערע רעזאלאציע זעט זיך אן א חילוק און tethering האט קודם געדארפט זיין 2g וואס הייסט 128 kb אבער נאך גרויס פרעשור האט די פלאן זיך געטוישט צי 3g אריינגערעכנט איז סימפל גלאובעל וואס געט אייך פרי טעקסט און דאטא און 140 לענדער ..
בשעת מעשה האט ספרינט די קעריער וואס איז ענדערש און קאמפטישיאן מיט optimum ווי מיט א סעל קאמפעני אנאנסירט בערך די זעלבע פלאן אביסל ביליגער. און אפאר שעה דערנאך האבן די CEO זיך געביסן און געהארגעט וועמעןס פלאן עס איז און ווער עס איז פריער געווען... בלא בלא בלא. ספרינט האט געזאגט אז טי-מאביל איז געוואר געווארן אינמיטן די נאכט אז ספרינט גייט מאכן אזא פלאן האט טי-מאביל די ערשטע זאך אינדערפרי אנאנסירט די זעלבע פלאן.... וכו'
לענינינו צו וואס איך וויל ציקומען איז אז די הויפט חילוק איז און וואס טי-מאביל שטארצט ארויס אז טי-מאביל זאגט אז זיי האבן נאר איין פלאן און נאר איין פלאן. איז מיין שאלה איז די אפגעפליקטע פלאן עפעס וואס וועט ריקן די אינטערנעט פאראויס אדער צירוק??? די הויפט פאקטאר צי די קשיא וואס מען דארף טראכטן איז, אז אינטער ווירייזאן באקומט מען גארנישט מען קען נישו וואטשן ווידיא גהעריג נאר אן עושר קען זיך ערלויבן סא איז דעס גוט אדער נישט?
פארוואס איז דראגס אסור? ווייל מען האט עס אמאל געאסר'ט... אזוי זענען נעבעך ציפול פון אונזערע מנהגים


text:
טעגליכע נייעס פון ניו יארק און טריי-סטעיט געגנט
-
- שר האלף
- תגובות: 1068
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג פאברואר 19, 2017 4:35 pm
-
- שר האלף
- תגובות: 1068
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג פאברואר 19, 2017 4:35 pm
- אלט מאנרא
- שר האלף
- תגובות: 1043
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג מאי 30, 2016 11:37 am
- לאקאציע: צווישן גראז און ביימער
- פליגל
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3724
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג סעפטעמבער 04, 2009 1:27 pm
- לאקאציע: ביים פענסטער
זעט אויס דער האט באצאלט 35+60=95.
אדער איז'ס געווען אין מאנהעטן, וואס געוויסע טיקעטס זענען מער ווי אין די איבעריגע חלק סיטי.
- קליינטשיגער
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 357
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 11, 2017 2:31 pm
- קליינטשיגער
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 357
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 11, 2017 2:31 pm
- פליגל
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3724
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג סעפטעמבער 04, 2009 1:27 pm
- לאקאציע: ביים פענסטער
דערווייל ווייס'ך נאר אז ס'יז געווארן א 4-אלארם ביז 20 מינוט נאכ'ן ארויסגיין די ערשטע הילפס רוף און ס'יז געווארן א 6-אלארם מיט די צייט.
דאס פייער איז הערשט געקומען אונטער קאנטראל היינט שב"ק צופרי אום 9:00 צייט.
- farshlufen
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 18266
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
- לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק
-
- שר מאה
- תגובות: 114
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יוני 15, 2017 11:53 am
- לאקאציע: ביי תיקון און ביי קופקעס
עניוועי לאמיר האפן אז אלעס איז אין בעסטן צישטאנד.
- האסט נייעס
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 496
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך מארטש 30, 2016 11:43 am
- לאקאציע: דא... אויב זעהסטו נישט, קוק גוט..
- אלט מאנרא
- שר האלף
- תגובות: 1043
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג מאי 30, 2016 11:37 am
- לאקאציע: צווישן גראז און ביימער
וואו זענען די אוצרות ביהמ"ק-מגילת ההחושת?
הישמע כזאת? "חילול שבת בפרהסיה".. לאמיר שרייען ש ב ת . . .
בשלח טז,כז וַיְהִי בַּיּוֹם הַשְּׁבִיעִי, יָצְאוּ מִן-הָעָם לִלְקֹט;
בארואיגט-אייך האט געשריבן:א מאסיווע 5 אלארם פייער ברענט 10 מינוט פון ק"י, די אראנדז קאונטי העזמעט טיעם איז אויף די צענע אין באהנדלען צוויי מענטשן אין א קריטישע צישטאנד אין פארלאנגען צוויי העליקאפטערס. לויט די ערשטע באריכטן איז עס א קאמפאני מיט פיל ארבעטערס, אבער איך פארשטיי נישט פארוואס דארף מען האבן די העזמעט טיעם, אפשר עפעס מיט קארעא?
עניוועי לאמיר האפן אז אלעס איז אין בעסטן צישטאנד.
דאס איז א בארימטע קאזמעטיק פירמע מיטן נאמען "ווערלא אינטערנעשאנעל" מיט אריבער 400 ארבייטער.
דאס פלאץ פראדוצירט פארשידענע קאזמעטישע פראדוקטן וועלכע איז פארשטייט זיך פארבינדן מיט כעמיקאלן און שעדליכע מאטריאל וואס איז אלעמאל אין א סכנה פון אויפרייסן, דעריבער איז אזא פייער גאר שעדליך ה"י פאר די אומגעגנט, און דארף ווערן באגלייט דורך די סעיפטי און העז-מעט איינהייטן.
די פרעסע מעלדט אז צוואנציג מענטשן זענען פארוואונדעט געווארן אין רעזולטאט פונעם אויפרייס און העלישער פייער, און דערווייל ארבייטן נאך די פייער קעמפער פון איבער גאנץ אראנזש קאונטי צו ברענגען דעם פייער אונטער קאנטראל, קרוב צו צוויי שעה נאכן אויפרייס. בילדער און ווידעאו שניטן פון די סצענע צייגן געדיכטע פעך-שווארצע רויך קנוילן, און דיקע פייער-צונגען ווערן ארויסגעשפיגן פונעם ריזיגען קאמערציאלן בנין אויף טעמפעל הילל ראוד אין ניי ווינדסאר, און ארבייטער פון די פירמע נאך אנגעטאן אין זייערע ווייסע אוניפארמען און קאפ-צודעקן שטייען הילפלאז פונדערווייטנס, ואין לאל ידם.
די ווערלא פירמע איז מיט אפאר יאר צוריק געווען אין די נייעס ווען א געוועזענער ארבייטער איז אריינגעקומען אינמיטן טאג און געשאסן איינע פון די אייגנטומער מיט א געהילף, איידערן נעמען זיין אייגענעם לעבן מיט א קויל אין קאפ רח"ל.
צוריק צו אייך, גערי מיללער, אייוועלט ניוז אפסטעיט עדישאן
- אלי' מקוה יוד
- שר חמש מאות
- תגובות: 649
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מאי 18, 2017 11:52 pm
- אלט מאנרא
- שר האלף
- תגובות: 1043
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג מאי 30, 2016 11:37 am
- לאקאציע: צווישן גראז און ביימער
עפעס בילדער איז אפשר אויכט שייך צו מיטטיילן?
מיללער האט געשריבן:בארואיגט-אייך האט געשריבן:א מאסיווע 5 אלארם פייער ברענט 10 מינוט פון ק"י, די אראנדז קאונטי העזמעט טיעם איז אויף די צענע אין באהנדלען צוויי מענטשן אין א קריטישע צישטאנד אין פארלאנגען צוויי העליקאפטערס. לויט די ערשטע באריכטן איז עס א קאמפאני מיט פיל ארבעטערס, אבער איך פארשטיי נישט פארוואס דארף מען האבן די העזמעט טיעם, אפשר עפעס מיט קארעא?
עניוועי לאמיר האפן אז אלעס איז אין בעסטן צישטאנד.
דאס איז א בארימטע קאזמעטיק פירמע מיטן נאמען "ווערלא אינטערנעשאנעל" מיט אריבער 400 ארבייטער.
דאס פלאץ פראדוצירט פארשידענע קאזמעטישע פראדוקטן וועלכע איז פארשטייט זיך פארבינדן מיט כעמיקאלן און שעדליכע מאטריאל וואס איז אלעמאל אין א סכנה פון אויפרייסן, דעריבער איז אזא פייער גאר שעדליך ה"י פאר די אומגעגנט, און דארף ווערן באגלייט דורך די סעיפטי און העז-מעט איינהייטן.
די פרעסע מעלדט אז צוואנציג מענטשן זענען פארוואונדעט געווארן אין רעזולטאט פונעם אויפרייס און העלישער פייער, און דערווייל ארבייטן נאך די פייער קעמפער פון אעבער גאנץ אראנזש קאונטי צו ברענגען דעם פייער אונטער קאנטראל, קרוב צו צוויי שעה נאכן אויפרייס. בילדער און ווידעאו שניטן פון די סצענע צייגן געדיכטע פעך-שווארצע רויך קנוילן, און דיקע פייער-צונגען ווערן ארויסגעשפיגן פונעם ריזיגען קאמערציאלן בנין אויף טעמפעל הילל ראוד אין ניי ווינדסאר, און ארבייטער פון די פירמע נאך אנגעטאן אין זייערע ווייסע אוניפארמען און קאפ-צודעקן שטייען הילפלאז פונדערווייטנס, ואין לאל ידם.
די ווערלא פירמע איז מיט אפאר יאר צוריק געווען אין די נייעס ווען א געוועזענער ארבייטער איז אריינגעקומען אינמיטן טאג און געשאסן איינע פון די אייגנטומער מיט א געהילף, איידערן נעמען זיין אייגענעם לעבן מיט א קויל אין קאפ רח"ל.
צוריק צו אייך, גערי מיללער, אייוועלט ניוז אפסטעיט עדישאן
אויב האסטו בילדער און קליפס דאן געב אהער
אלט מאנרא האט געשריבן:ישר כח הרב גערי מיללער פארן באריכט, ווי האלט עס יעצט עס ברענט נאך?
עפעס בילדער איז אפשר אויכט שייך צו מיטטיילן?
https://www.nbcnewyork.com/news/local/F ... 44403.html
- נישט אלעס איז אמת
- שר חמש מאות
- תגובות: 862
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 15, 2013 2:45 pm
- לאקאציע: אין א וועלט פון שקר
אלט מאנרא האט געשריבן:די פלאץ פונעם פייער
הארט נעבן ups און coca cola
מיללער האט געשריבן:אלט מאנרא האט געשריבן:ישר כח הרב גערי מיללער פארן באריכט, ווי האלט עס יעצט עס ברענט נאך?
עפעס בילדער איז אפשר אויכט שייך צו מיטטיילן?
https://www.nbcnewyork.com/news/local/F ... 44403.html
- צוגעלייגטע
-
- גדר אלערט.PNG (129.56 KiB) געזעהן 750 מאל
- יאצמעך
- שר האלף
- תגובות: 1787
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג אפריל 13, 2015 4:09 pm
- לאקאציע: ביים עם הארץ אין מויל


text:
ווארעם
א ווארעם איז א קריכעדיגער באשעפעניש וואס האט נישט קיין ביינער און גלידער.
אין דעם זענען אריינגערעכנט הונדערטער סארט בעלי חיים.
ווערים אין אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אזוי ווי עס איז זייער א הארבער איסור צו עסן תולעים און עס טרעפט זיך אסאך אין געוואוקסן אז עס איז פארפּעסטיגט מיט ווערים, איז היינט דא פירמעס אזוי ווי בודק און דאס גלייכן וועלכע פארקויפן געוואשענע ירקות מיט א הכשר אז עס איז נקי מחשש תולעים.
צווישן די ירקות וואס מען טרעפט אסאך ווערים זענען:
- שאלאטן (חסא, ראמען לעטוס)
- טרוסקאווקעס
- קרויט
- יונג-ציבעלע
- וואסער אין ניו יארק סיטי


text:
דאמף לאקאמאטיוו
א דאַמף-לאָקאָמאָטיוו אדער פאַרע-לאקאמאטיוו איז א דאַמפֿמאָטאָר אייזנבאן לאקאמאטיוו. עס איז אפט גענוצט געווארן פון בערך 1830 צו 1970. דערנאך דיזל און עלעקטרישע לאקאמאטיוון זענען מער אפט גענוצט געווארן. דער ערשטער דאַמף-לאָקאָמאָטיוו איז געמאכט געווארן דורך ריטשארד טרעוויטיק פאר אן אייזנבאן ליניע וואס איז גענוצט געווארן צו באַוועגן אייזן ביי אן אייזן פֿאַבריק אין וויילס.
א דאַמף-לאָקאָמאָטיוו ארבעט דורך פֿאַרברענען א ברענשטאָף אזא ווי קויל אין א ספעציעלער הרובע וואס הייסט א פייער-קעסטל. דאס מאכט הייסע גאזן וועלכע גייען ארויף און גייען דורך רערן אין א קעסל - א גרויסער טאנק וואס פֿאַרמאָגט וואסער. דאס זאט אויס דאס וואסער, וואס מאכט פארע. די פארע גייט דערנאך דורך אן אנדערן ריר צו א צילינדער. דערנאך שטופט די פארע דעם פּיסטאָן, וואס שטופט א מעטאלן דישעל וואס פארבינדט די רעדער, און באוועגט דעם לאקאמאטיוו. דערנאך גייט ארויף די פארע דורכן קוימען.
דאַמף-לאָקאָמאָטיוון זענען גענוצט געווארן ביז איצט אין פילע אויסוואַקסנדיקע לענדער אין וועלכע די אייזנבאנען זענען נישט געווען עלעקטריפֿיצירט.