text:
ראדיאאקטיוויטעט
ראַדיאאַקטיוויטעט איז דער פראצעס ווי אן אטאמקערן פון אן אומסטאבילן אטאם פארלירט ענערגיע ביים ארויסלאזן טיילכלעך.
די ערשטע שטראלונג פראצעסן וואס מען האט אויסגעפונען זענען געווען אלפא שטראלונג, בעטא שטראלונג, און גאמא שטראלונג.
די מערסטע אטאמען זענען סטאביל און נישט ראדיאאקטיוו.
למשל, נארמאל האבן קוילנשטאף אטאמען אין זייער קערן זעקס פראטאנען און זעקס נייטראנען; דאס ווערט גערופן קוילנשטאף-12, ווייל צוזאמען האט דער אטאם אן אטאם-מאסע פון 12 פראטאנען און נייטראנען. ווען דער אטאם האט נאך צוויי נייטראנען האט ער אן אטאם-מאסע פון 14; דאס רופט מען קוילנשטאף-14. אין אזא פאל איז ער ראדיאאקטיוו.
ראדיאקטיווע אטאמען קענען זיין שעדלעך צו מענטשלעכן געזונט.
דער ערשטער וואס האט אנטפלעקט ראדיאאקטיוויטעט איז געווען דער פיזיקער אנרי בעקערעל אין 1896.


c: text/html

text:
פרעמיער מיניסטער פון ישראל
דער פרעמיער מיניסטער פון ישראל (העברעיִש: ראש הממשלה, טייטש: רעגירונג הויפט; אראביש: رئيس الحكومة) איז דער הויפט פון דער ישראלדיקער רעגירונג, און דער שטערקסטער פאליטישער פיגור אין ישראל. דער פרעמיער מיניסטער איז דער הויפט פונעם עקסעקיוטיוו אין לאנד. דער פרעמיער מיניסטאר האט אן אפיציעל הויז "בית ראש הממשלה" אין רחביה, ירושלים. דער היינטיגער פרעמיער מיניסטער איז בנימין נתניהו פון דער ליכוד פארטיי; שוין דאס צווייטע מאל וואס ער דינט אין דעם אמט.
דער פרעמיער מיניסטער ווערט אויסגעקליבן דורכן פרעזידענט פון ישראל, נאכדעם וואס ער האט זיך מייעץ געווען מיט די פארשידענע פארטייען אינעם פארלאמענט. דער פרעמיער מיניסטער מוז פארשטעלן זיין רעגירונג אין פארלאמענט פאר זייער הסכמה.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
נאגל (אנאטאמיע)
נאגל איז ביים עק פון פינגער ענדיגט זיך דאס מיט א הארטע לייסטל וואס העלפט גרינגער מאכן דאס לעבן דורך קראצן אנכאפן און דאס וואקסט פריש שטענדיג.
וויבאלד די נעגל צוקראצן פארשידענע זאכן א גאנצן טאג, באהאלטן זיך אונטער דעם אסאך שעדליכע באצילן, דערפאר טאר מען דאס נישט נעמען נעבן דעם מויל, נאז אדער אויער, ווייל די באצילן וועלן זיך אריינכאפן אינעווייניג אין אייער קערפער קראנק מאכן.
סאיז נישט צום גלויבן וויאזוי מיר וואלטן זיך באגאגאנען אן די נעגל, ווי למשל וויאזוי וואלטן מיר געפענט א קעטשאפ?
אינעם קאסמעטישע פעלד, זענען פארהאנען געוויסע וועגן וויאזוי שיין צו מאכן די נעגל, אדער גאר צולייגן פאלשע נעגל, ספעציעל ביי פרויען, וואס געבט צו א באזונדערע חן.
איינע פון די מענטשליכע באדינגונג, איז צו שניידן די נעגל פון צייט צו צייט, מיט א נעגל שניידער.
עס באנייט זיך דאס מערסטע, וואקסענדיג פון פריש כסדר.


text:
טייטל האט געשריבן:פ' לך לך האט געשריבן:1) דא איז ענדערש דומה צו א טאטע מיט א קינד ווי איידער צו ביזנעס שותפים. שטעל דיר פאר א טאטע ציהט אויף א קינד, ער בויעט איהם און באגילדעט איהם און זעהט עס זאל איהם גארנישט פעהלן. און ""ווען נישט דעם טאטע וואלט דער קינד שוין לאנג נישט דא געווען"", פארשטייט זיך אז דער טאטע וויל אז דאס קינד זאל זיך אויפירן וואויל. איין טאג זאגט דער קינד פארן טאטן "טאטע, דו געב מיר נאר געלט און זאג מיר נישט קיין ווארט וויאזוי זיך אויפצופירן, איך וויל ווילדעווען און פלינדערן וויאזוי איך באגער".
און אויב די קינד איז שוין א טין עיזדשער, זאל זיך די טאטע נאר דערוואגן צו אפזאגן וואס די קינד זאגט איהם. געווענטליך, בפרט אין די היינטיגע וועלט, וועט די טאטע לאזן טון דעם קינד וואס ער וויל ווי א טאטע'לע... און לעניננו, דאס קינד איז שוין אלט כמעט 70 יאר, און דו האסט שוין פראבירט אזוי פיל מאל מיט גוטנס, און דו זעהסט ווי ער פאטשט דיר אין פנים און ער פייפט דיך אן, וואס שטראפסט איהם יעצט און געבסט איהם אזא געזונטע שטעך אין די רוקן? וואס גייסטו אויפטוהן? דו שיסט דיך א קויל אין דיך אליין! ס'איז דאך דיין אייגענע קינד אשר טיפחת וריבית.
ווען דער טינעידזשער קען נישט עקזיסטירן קיין איין טאג אן דעם טאטנ'ס הילף, איז ער נישט בלויז א מחוצף נאר אויך גאר א גרויסער שוטה.


text:
איינקויף צענטער
אן איינקויף צענטער (שאָפּינג מאָל אדער שאָפינג צענטער) איז א געביידע אדער עטליכע געביידעס וועלכע פארמאגן צענדליגער ענצל-געשעפטן און זענען פארבונדן איינע מיט דער אנדערער דורך ספעציעלע שפאציר-וועגן.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער געדאנק פון צוזאמענברענגען עטליכע געשעפטן אין איין געביידע גייט צוריק טויזנטער יארן און איז א טייל פון ענצל-פארקויף סיסטעם איבער דער גאנצער וועלט. אין סטאמבול, טערקיי, איז פאראן א 500 יעריגע איינקויף צענטער וועלכע אנטהאלט 58 גאסן-בלאקן וועלכע זענען פארבונדן אינאיינעם און איבערגעדעקט און עס זענען דארט פאראן איבער 4,000 געשעפטן.
איינקויף-צענטער סארטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען דא צוויי סארט שאָפּינג מאָלן: אינערליכע און אויסערליכע. אן אינערליכע שאָפּינג מאָל איז געווענליך איין אדער עטליכע געביידעס באהאפטן אין וועלכע עס איז פאראן א הויפט זאל וואס ווערט גענוצט דורך די איינקויפער צו שפאצירן און באטראכטן די געשעפטן.
אויסערליכע שאָפינג צענטערן איז א ספעציעלע שטח וואו צענדליגער ענצל-געשעפטן בויען זיך אויף אייגענע געביידעס אדער עטליכע אינאיינעם און די געביידעס זענען אויסגעשטעלט אין א פארעם מיט פארקינג ארום אדער אין צענטער.
רוב גרויסע שטעט פארמאגן ביידע סארט שאָפּינג מאָלן אבער מען וועט געווענליך טרעפן מער אינערליכע שאָפּינג מאָלן אין שטעט ווי עס איז פאראן א קאלטע ווינטער.
אין אמעריקע רופט מען געווענליך אן אויסערליכע שאָפינג ארט אלס א שאָפינג צענטער און א אינערליכע שאפינט ארט אלס א שאָפּינג מאָל. איבער דער וועלט איז אבער נישט פאראן קיין צווישנשייד און דאס ווערט גערופן אנדערש אין אנדערע ראיאנען.


text:
ווירוס
צו מיינט איר קאמפיוטער ווירוס?
א ווירוס איז א מיקראסקאפישער באשטאנדטייל (אדער ענגליש פארטיקל = קליינע טיילכל) וואס איז באשטאנד צו אינפעקטירן די קעמערלעך (ענגליש צעלן) פון א ביאלאגישן ארגאניזם.
דאס ווארט שטאמט פון לאטייניש virus, טייטש "סם".
אין תוך גענומען באשטייען ווירוסן פון גענעטישן מאטעריאל ארומגעכאפט דורך א פראטעין-פאנצער ("קאפסיד", דאס הייסט א פראטעינען-קאפסל).
דער דאזיקער קאפסל שיידט זיי אונטער פון אנדערע פארטיקלען וואס זיינען אנדערש ווי ווירוסן. די פארשונג פון ווירוסן הייסט וויראלאגיע און די פארשערס, ד.ה. די וויסנשאפטלער וואס פארשן זיי, הייסן וויראלאגן.
ווירוסן זיינען ענלעך צו אנדערע פאראזיטן וואס מוזן לעבן אינעווייניק אין א קעמערל, ווייל זיי קענען זיך ניט מערן מחוץ א "גאסטגעבער"-קעמערל. זיי קענען אינפעקטירן א סך מינים ארגאניזמען, סיי בעלי חיים און געוויקסן, סיי באקטעריעס.
שוין לאנג בושעוועט א מחלוקת, צי ווירוסן זיינען לעבעדיקע ארגאניזמען. ס'רוב ווירוס-פארשערס האלטן זיי פאר ניט-לעבעדיקע, וויייל זיי קומען ניט נאך אלע ברייט-אנגענומענע תנאים פאר לעבן. צווישן אנדערע פארמאגן ווירוסן גארניט קיין אייגענע קעמערל-הייטל, און אליין קענען זייי אויך ניט מעטאבאליזירן. צוריקגערעדט, זיינען פאראן אנדערע ארגאניזמען, וואס מע האלט בדרך-כלל יא פאר לעבעדיקע, וואס זיי קומען ניט נאך יענע תנאים.
אויב מע וואלט זיי יא געהאלטן פאר לעבעדיקע, וואלטן זיי געווען אן אויסנאם צום כלל (דער "קעמערלעך-טעאריע) אז אלע לעבעדיקע זאכן באשטייען פון קעמערלעך. ווירוסן באשטייען ניט פון קעמערלעך, נאר אינפעקטירן זיי.
ווירוס קראנקייטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די קראנקייטן פאקן, ווינטפאקן און גריפע קומען פון ווירוס אינפעקציעס.


text:
תלמוד תורה
תּלמוד תּורה אָדער חדר, איז אַ מוסד פאַר קינדער פון 3 ביז 13 יאָר אַלט, וואָס מען לערנט דאָרט כמעט אַ גאַנצן טאָג נאָר לימודי קודש, חומש משניות און גמרא - עיון און בקיאות.
די קינדער לערנען אין חדר טאָג טעגליך, פון אַרום 7 אַזייגער אינדערפרי, ביז אַרום 6 אַזייגר אָוונט.
די עלטערן ברויכן צו צאָלן שולע געלט. אַזעלכע עלטערן וואָס האָבן נישט צו צאָלן, צום מערסטנס, גיט מען זיי נאך, און מען לערנט זייערע קינדער אומזיסט.
אין מדינת ישראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין מדינת ישראל איז דא א געזעץ אז די רעגירונג דארף שטיצן שולעס פאר קינדער (זעט מער: חינוך), אבער בתנאי די אינסטיטוציעס שטייען אונטער די משרד החינוךס קאנטראלע וואס צווינגען זיי צו לערנען ספרי חול. דערפאר האבן די פרומע אין אנפאנג פון די מדינה נישט געוואלט נעמען געלט פון די רעגירונג צו שטיצן זייערע תלמודי תורה. אבער אין יארן ארום האבן רוב פרומע מחליט געווען צו יא נעמען געלט פון זיי ווען מיט כל מיני שפיצלאך דרייען זיי זיך ארויס פון פאלגן משרד החינוךס פאדעריי (וואס פאדערט פון זיי לערנען מער ספרי חול). אבער פון דעסוועגן פאלגן זיי עטליכע געזעצן פון משרד החינוך, ווי צ.ב.ש. זיי לערנען מער ספרי חול ווי די קנאישע קרייזן, זיי פירן איין א לענגערן בין הזמנים, זיי מאכן אין יום העצמאות א פריי טאג.
פון צווייטן זייט די קנאים און אנטי ציוניסטן ווערן נישט געשטיצט פון משרד החינוך, און פירן זייער תלמוד תורה נאר לויט זייער אייגן ווילן. די תלמוד תורה'ס פאדערן פון די עלטערן פון די קינדער מער באשטייער, און דראפען זיך אויף די ווענט כדי צו אויסהאלטן זייערע איסטיטוציעס.


text:
יצחק רבין
יצחק רַבין (1922 - 1995) איז געווען דער פינפטער פּרעמיער מיניסטער פון מדינת ישׂראל. ער איז געמארדעט געווארן י"ב חשוון ה'תשנ"ו דורך יגאל עמיר.
אינהאַלט
זיינע יונגע יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געבוירן אין ירושלים, שפעטער האט זיין פאמיליע זיך אריבערגעצויגן קיין חיפה, און נאכדעם קיין תל אביב.
אין 1937, האט ער אנגעהויבן לערנען אינעם כדורי אגריקולטורער שולע, אבער דער שולע האט זיך פארמאכט צייטווייליג, וועגן מאורעות תרצ"ו - תרצ"ט, און ער איז איינגעשטאנען אין גינוסר, ביי זיין פריינט יגאל אלון, דעמאלט האט ער געהאט א 10 טעג קורס אינעם הגנה.
אין 1940 האט ער גענדיקט לערנען, און ער האט באקומען אן אויסצייכענונג, אויך האט ער געקריגן סובסידיע צו לערנען וואסער ענזשענירונג, אין בערקלי אוניווערזיטעט, אין קאליפארניע. אבער וויבאלד די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן, האט ער נישט געקענט גיין לערנען.
אין מיליטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1941, איז ער געווען פון די ערשטע זיך אנצושליסן אינעם פלמ"ח, ער איז געווארן א קאמאנדיר, אין אפיצירן קורס. אין 1946 איז ער שוין געווען קאמאנדיר, פונעם צווייטן באטאליאן. אין 1947 איז ער געווען אפעראציע אפיציר פונעם פלמ"ח. אין אפריל 1948 איז ער געווארן קאמאנדיר פונעם הראל בריגאדע, וואס האט זיך געפונען אינעם ירושלים קארידאר, און אינעם שטאט, ביים מלחמת השחרור. ביים ערשטן וואפן שטילשטאנד, איז ער געווען קאמאנדיר אין תל אביב, און ער איז געווען פאראנטווארטליך אויפן זינקען פונעם אלטאלענא שיף, וואס די אצ"ל האט געברענגט. ער האט געדינט אלס אפעראציע אפיציר פון צענטראלן פראנט, און שפעטער פון דרום פראנט. ער איז געווען ביים וואפן שטילשטאנד געשפרעכן מיט עגיפטן, אין ראדוס. ער איז צוריק קיין ישראל, צו אנפירן מיטן אפעראציע פון איינעמען אילת. ער איז אויך געווען קאמאנדיר פונעם דרום פראנט, משה דיין האט אים איבערגענומען נאך צוויי חדשים.
נאכן זעלבסטשטענדיקייט קריג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געווארן קאמאנדיר פונעם צפון פראנט, צווישן 1956, און 1959. נאכדעם איז ער געווען קאמאנדיר פונעם אויסשפיר דינסט, און צווייטע צום שעף פון גענעראל שטאב. אין 1963 איז ער געווארן שעף, ער איז געווען דער זיבעטער שעף. וואס ער האט אנגעהאלטן ביז 1968. א יאר נאכן זעקס טאג קריג, ביים ווארטן פעריאד,האט ער געהאט א נערווען בראך, פון דרוק וואס איז געווען צופיל אויף זיינע פלייצעס.
פאליטיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געווען אמבאסאדאר אין וואשינגטאן פינף . ביי דער יום כיפור מלחמה, האט ער נישט טייל גענומען. אין די וואלן 1973, איז אריין אינעם כנסת. און ווען גאלדא מאיר האט רעזיגנירט, איז ער געווארן פרעמיער מיניסטער, וואס ער האט אנגעהאלטן ביז 1977. ער האט געגעבן דעם פארארדענונג צום ענטעבע אפעראציע, אבער זיין רעגירונג האט געהאט אסאך פראבלעמען, ווייל ער האט זיך א גאנצע צייט, ארומגעריסן מיט שמעון פערעס. און נאכדעם האט ער געמוזט רעזיגנירן ווען א חשבון פון דאלארן פון זיין ווייב, (דעמאלט איז געווען אומלעגאל צו האבן באנק קאנטעס, אין פרעמדע וואלוטעס, און אין אנדערע לענדער).
ער האט געשטיצט די קריסטן ביים לבנון ברודער קריג, מיט א פאליסי "אונז וועלן העלפן די קריסטן אז זיי זאלן זיך אליין העלפן", א פאליסי וואס איז געטוישט געווארן דורך זיין נאכפאלגער, מנחם בעגין, וואס האט אפן ארויסגעהאלפן די קריסטן,
ביז 1984 איז ער געווען אין אפאזיציע. און יענע יאר ביי די וואלן, איז געווען א פאראייניקטע רעגירונג מיט א ראטאציע, און ער איז געווען פארטיידיגונגס מיניסטער, ביז 1988.
ביי די וואלן פון 1988, איז נאכאמאל געווען ראטאציע, און ער איז ווייטער געווען פארטיידיגונגס מיניסטער. אין 1990 נאכן "שמוציגע פרווו", האט יצחק שמיר ארויסגעווארפן די עבודה, און רבין איז געבליבן אינדרויסן.
צווייטע מאל פרעמיער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער האט געווינען אין די 1992 וואלן, און האט אנגעהויבן פירן שלום געשפרעכן מיט סיריע, און מיט יאסיר אראפאט. וואס האט שפעטער געפירט צום אסלא אפמאך. ער האט באקומען פארדעם דער נאבעל פרעמיע פאר שלום. אין 1994 האט ער אונטערגעשריבן א שלום אפמאך מיט כוסיין קעניג פון יארדאניע.
אומגעברענגט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויפן 4טן נאוועמבער 1995, איז ער אומגעברענגט געווארן דורך יגאל עמיר, אין ככר מלכי ישראל, וואס שפעטער האט מען עס געטוישט צו ככר רבין. ביי א שלום דעמאנסטראציע פון שלום עכשיו. י"ב חשוון איז אנערקענט פון כנסת אלס נאציאנאלע יארצייט.
זיין ווייב האט געהייסן לאה רבין. ער האט איבערגעלאזט צוויי קינדער. דליה, און יובל. ער האט די מערסטע דענקנעמען פון פלעצער שטעט שאסייען פון אלע אנדערע פרעמיער מיניסטארן פון ישראל.


text:
אינטערנאציאנאל
מיינט איר די אינטערנאציאנאלע זינגליד?
אינטערנאציאנאל איז מער אויסגעשפרייט פון נאציאנאל וואס מיינט געווענליך א צוזאמענארבייט און אנגעלעגענהייט פון פארשידענע לענדער צושפרייט איבער די וועלט. עס ווערט אויך באנוצט אויף צו אויסמשלן א געשעעניש אינדערויסן פון דאס אייגן לאנד ווי מ'געפינט זיך.
ווען מען זאגט גלאבאל מיינט מען אינטרנאציאנאל ארויס פון די גרעניצען פון די אייגן לאנד, אבער רוב מאל מיינט מען צוזאגן אז עס איז איין זאך צענטערעלעזירט וואס שפילט זיך אפ איבעראל ווי למשל ווען מער רעדט פון א גלאבאלע עקענאמיע מיינט מען צוזאגן אז עס ווערט געפירט דורך איין צוויי ריזן קאמאפניס וואס זיי שפרייטן אויס זייער נעץ איבעראל. אינטערנאציאנאל מיינט נישט איין זאך.


text:
לאסט (טעלעוויזיע סעריע)
LOST (פֿון ענגליש, ס'טײַטש פֿאַרבלאָנדזשעטע) איז אַ פאפולערע אַמעריקאַנער טעלעוויזיע סעריע וואָס געהערט צום דראַמאַ זשאַנער אין סוף פֿונעם 2004.
די סעריע זעט אויס בעלעטריסטיק, אבער די שאפערס זאגן אז ביים ענדע וועט מען זען אז אלע מאדנע פאסירונגען אין דער פילם איז רעאליסטיש.
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די געשיכטע איז איבער אַן אַעראָפּלאַן (מיטן נאמען אשיאניק 815) אויפן וועג פון אמעריקע קיין אויסטראליע, וואס איז אומגעפאלן אין אן אינדזל אין דעם פאציפישן אקעאן, און איבער די געראטעווע לעבנס געשעענישן אינעם אינדזל.


text:
כוסיין קעניג פון יארדאניע
כוסיין קעניג פון יארדאניע (ה'תרצ"ו - ה'תשנ"ט ; 1935 - 1999) איז געווען קעניג פון יארדאניע זייט ה'תשי"ב (1952) ביז זיין שטארבן.
ער איז געווארן קעניג א יאר נאכן אטענטאט אויף זיין זיידן, אבדאללא קעניג פון יארדאניע, אין הר הבית.
אנהייב איז זיין טאטע טאלאל געווען קעניג, אבער מען האט אנטדעקט ביי אים א כראנישע קרענק, און ער האט רעזיגנירט.
ביי דער זעקסטאגיקער מלחמה האט ער אטאקירט ישראל, און ישראל האט איינגענומען מזרח ירושלים, און די מערב ברעג, וואס איז ביז דעמאלט געווען אונטערן הערשאפט פון יארדאניע.
אין 1970 האט ער אונטערגענומען אן אפעראציע קעגן דער פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע, ווי דאס יארדענע מיליטער האט אומגעברענגט, צענדליקע טויזנטער פאלעסטינער, און די איבריגע טעראריסטן זענען אנטלאפן קיין לבנון, עס איז פארגעקומען אין סעפטעמבער, דערפאר רופט מען דעם סעפטעמבער, די שווארצע סעפטעמבער.
ביי דער יום כיפור מלחמה האט ער געווארנט ישראל, אבער זייענדיק געצווינגען צוצושטיין מיט די אנדערע אראבישע לענדער, האט ער זיך אנגעשלאסן אינעם קריג. אבער נישט פון יארדאניען טעריטאריע.
ער האט געמאכט שלום מיט דער מדינת ישראל אין יאר 1994. אין 1999 איז ער קראנק געווען אויף דער ביטערער מחלה, און געווען אין א שפיטאל אין מינעסאטע, און האט געגוססט א וואך צייט ביז ער איז געשטארבן.
זיין זון אבדאללא דער צווייטער, האט אים איבערגענומען אלס קעניג פון יארדאניע.


text:
געארג ווילהעלם פרידריך העגל
געארג ווילהעלם פֿרידריך העגל (דייטשיש: Georg Wilhelm Friedrich Hegel; 27סטן אויגוסט, 1770 – 14טן נאוועמבער, 1831) איז געווען א דייטשער פילאסאף געבוירן אין שטוטגארט, ווירטעמבורג (היינט אין דרום-מערב דייטשלאנד). ער האט אנגעהויבן א ניי דרך אין פילאסאפיע, העגליאניזם. ער האט משפיע געווען אויף אסאך שרייבער און פילאסאפן, כולל סיי די וואס האבן געהאלטן מיט אים (בראדלי, סארטרע, מארקס), און סיי זיינע קעגנער (קירקעגארד, שאפענהויער, ניצשע). ער האט געשריבן וועגן היסטאריע, פאליטיק, רעליגיע, קונסט, לאגיק און מעטאפיזיק.


text:
יאדער-שפאלטונג
יאדער-שפאַלטונג, אין קערנפיזיק און קערנכעמיע, איז א קערנרעאקציע, אדער א ראדיאאקטיווער צעפאל, אין וועלכן דער קערן פון אן אטאם צעשפאלט זיך אין די קערנס פון אנדערע אטאמען. דער פראצעס קען זיין אדער צוויי קערנס וואס קומען צוזאמען אדער א דרויסנדיקער טיילכעל—למשל, א פראטאן, א נייטראן אדער א הויכע-ענערגיע עלעקטראן—שטויסט צוזאמען מיט א קערן.
אין דער רעאקציע קומט ארויס גאר א סך ענערגיע, וואס ווערט געניצט אין קערנדיקער קראפט און אין נוקלעארע וואפן.
יאדער-שפאלטונג איז אנטפלעקט געווארן אין דעצעמבער 1938 דורך דער דייטשער כעמיקער אטא האן, און אין יאנואר 1939 האבן ליזע מייטנער און איר נעפע אטא פריש מסביר געווען די טעאריע דערפון.
אפטמאל זענען די קערנס פראדוצירט דורך יאדער-שפאלטונג ראדיאאקטיוו, וואס שאפט א פראבלעם וואס מען קען טון די איבערגעלאזטע פראדוקטן.


text:
על ניניא
על ניניא (שפאניש: El Niño) איז א קלימאטישער פענאמען וואס פאסירט אין דעם פאציפישן אקעאן קעגן איבער די בארטנס פון פערו און עקוואדאר און באאיינפלוסט די קלימאט איז פארשידענע ראיאנען פון דער וועלט, טייל פון זיי גאר ווייט פון דער דרום-אמעריקאנער יבשה. דער פענאמען פאסירט מערסטנס אין דעצעמבער און דויערט בערך א מאנאט, אבער איין מאל אין עטלעכע יאר קומט ער פאר א לענגערער תקופה און איז גורם אז די פיש שטארבן. דאס טוט שעדיקן די עקאנאמיע פון פערו. אויך צוליב די אלע טויטע פיש, און אויך די געשטארבענע פייגעלעך וואס זענען געוואוינט צו עסן די פיש, ברענגט דאס מיט קראנקייטן. פארוואס דער פענאמען דערשטארקט זיך אין געוויסע יארן פארשטייט מען נישט.
די קאנסעקווענצן פון על ניניא שפירט מען אינעם פאציפישן אקעאן, אינעם אטלאנטישן אקעאן און אינעם אינדישן אקעאן. די עפעקטן אינעם אטלאנטישן אקעאן קומען 12-18 מאנאטן נאך ווען זיי ווערן געשפירט אין די פאציפישן און אינדישן אקעאנען.


text:
יאגדע
יאגדע (וויסנשאפטלעכער נאמען: Vaccinium sect. Cyanococcus) איז א פרוכט אין פארם פון קליינע רונדכיקע טרויבן מיט א טיף בלוי-שווארצן קאליר.
בדיקת תולעים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לױט דער הלכה דארף מען קאנטראלירן די יאגדע פאר דעם געברויכן צו ס'איז ריין פון אינסעקטן (שרצים) אדער ווערים.
מצוות התלויות בארץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער יאגדע וואקסט זייער ווייניג אין ארץ ישראל, דערפאר דארף מען קאנטראלירן אויב זיי זענען פון ארץ ישראל דארף מען מיט זיי אויספירן (מקיים) די מצוות וואס זענען אנגעהאנגען ספעציעל פאר דעם לאנד ארץ ישראל (מצוות התלויות בארץ): תרומות, מעשרות, שמיטה און ערלה.
שמיטה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער דאטום וואס פאלט אויף דעם יאגדע די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון חודש אייר פון דעם זיבעטן יאר, ביז אין חודש תמוז דעם אכטן יאר.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אנציקלופדיה לכשרות המזון


text:
מיר זענען צופרידן צו פאָרשטעלן איר אַלע מיט אונדזער נואַסט וואָרדפּרעסס פּלוגין מעלדונג. דעם איז אַ ראָולינג מעלדונג אַז טוט נישט אַרייַננעמען קיין הויפּט ענדערונגען אָדער עפּעס וואס איז אויך גראַונדברייקינג. אַזוי מיר וועט נאָר גיין איבער די טשאַנגעלאָג און דערקלערן די נייַעס.
- מיר האָבן ימפּאָרטיד עטלעכע ימפּרווומאַנץ צו דער פּראָסט HTML דאַם וואָס באדינט ווי דער פונדאַמענט צו אונדזער פּאַרסער פון אַ נייַ אַפּסטרים מעלדונג, ניט פיל נייַעס דאָ
- לאָזן באַשטעטיקן פון אַ פּאָסטן / בלאַט שפּראַך מיט אַ פּשוט אויסקלייַבן קאַסטן. דעם איז ניט אַ נייַ שטריך, ווי דעם קען האָבן געווען כאַנדאַלד אין דער פאַרגאַנגענהייַט מיין אַדינג די טפּ_לאַנגואַגע מיטאַ צו די הודעות מאַניואַלי, אָבער עס טוט פאַרפּאָשעטערן דער פּראָצעס, און עס אויך מאַכן זיכער אַז איבערזעצן פעליקייַט שפּראַך איז אויסגעדרייט אויף אַזוי אַז דער שטריך וועט פאקטיש אַרבעט.
- וואָרענען וועגן עטלעכע באדינגונגען אַז מיר קענען נישט פאַרריכטן און אַ באַניצער זאָל מיסטאָמע זיין אַווער פון. איצט עס זענען צוויי צושטאַנד מיר געבנ צו וויסן וועגן, וואָס זענען די אָנעס אַז געמאכט רובֿ פון אונדזער שטיצן שאלות צו דאַטע. ערשטער מיר וואָרענען וועגן נידעריק זיקאָרן טנאָים, און מיר אָנטרייַבן מענטשן צו פאַרגרעסערן זייער פפּ זיקאָרן שיעור (אָדער יבערבייַט צו אַ לייַטיש האָסטינג דינסט). די רגע ווארענונג איז וועגן דעם מאַנגל פון אַפּק אָדער ענלעך וואָס קענען פֿאַרבעסערן דעם דורכפיר דראַמאַטיקלי (ווידער, יבערבייַט צו בעסער האָסטינג!). די וואָרנינגז קענען זיין בעשאָלעם אראפגענומען דורך דרינגלעך די קליין רענטגענ סימבאָל און די זייַט וואָס וועט פאַרזיכערן אַז איר וועט ניט זען יענע וואָרנינגז אין דעם לעבן צוקונפֿט.
- לאָזן קאַלעקטינג פון אַנאָנימיזעד סטאַטיסיקס אויף באַניצער צושטימען. ביטע ביטע לאָזן אונדז צו זאַמלען עטלעכע דאַטע! מיר טאַקע ווילן עטלעכע גאַדלעס סטאַטיסטיק ווי מיר זענען געלאפן אויף 1 זיליאַן זייטלעך און זענען איבערזעצן אַ גאַזילליאָן בלעטער פּער סעקונדע!
- פאַרפעסטיקט עטלעכע מינערווערטיק ווארענונג נאטיצן געמאלדן דורך ניצערס. ניט מער וועט אייער לאָגס זיין קלאָגד נאָך רימוווינג אונדזער אַדס!


text:
געשיכטע
Amorgos איז געווען ערידזשנאַלי ינכאַבאַטאַד בעשאַס דעם קסנומקסטה מאַלעניאַם בק. אין זייַן דרייַ אלטע סעטאַלמאַנץ, ד"ה אַיגיאַלי, מינאָאַ און אַרקעסיני, ביידע די סיקלאַדיק און די מיסענאַעאַן ציוויליזאַציע פלאָורישעד. איבער זייַן געשיכטע, די מילעסיאַנס און די נאַקסיאַנס קאַלאַנייזד Amorgos. עס איז געווען אויך אַ מיטגליד פון דער ערשטער אַטהעניאַן ליגע. עס דעריבער געווארן אָפענגיק אויף די מאַסעדאָניאַנס, די פּטאָלעמי ס, די סאַמיאַנס, די ראָדיאַנס און די רוימער.
די אינזל איז געווען טשריסטיאַניזעד אין די קסנומקסטה מאַלעניאַם אַק. די ינווייזשאַנז פון די פּייראַץ געמאכט די באוווינער נוצן ביידע די שלאָס פון טשאָראַ און די "Kastri" אין קאַטאָ מעריאַ ווי פאָרץ. די מאַנאַסטערי פון ווירגין מרים טשאָסאָוויאָטיססאַ, וואָס איז געווען געבויט דורך דער קייסער אַלעקסיאָס קאָמנינאָס צווייטער אין קסנומקס, פּראָוועס דעם בייַזייַן פון די ביזאַנטין ציוויליזאַציע אויף די אינזל. נאָך דעם סוף פון די טערקיש געוועלטיקונג, דער ערשטער גריכיש הויך שולע איז געגרינדעט דורך די מאַנאַסטערי זיך אין טשאָראַ אין קסנומקס.
אַלע יאָר ארום אין דער רובֿ פון די קהילות פון די אינזל, רעליגיעז פעסטיוואַלס און פעאַסץ נעמען אָרט און, אַזוי, די אַלט מינהגים זענען געהאלטן און פאָרן פון איין דור צו די אנדערע. די באוווינער פון דעם דאָרף ווו אַ פֿעסטיוואַל איז געגאנגען צו זיין געהאלטן, ביישטייערן צו דער צוגרייטונג פון דעם געשמאַק טראדיציאנעלן קיילים, אַזאַ ווי: "פּאַטאַטאַטאָ", "קסידאַטאָ" און "קאָפטאָ", אַלע באגלייט מיט היגע ווייַן און ברויט ווי ווויל ווי טאַנצן און היגע מוזיק.
די הויפּט פעסטיוואַלס אין Amorgos זענען די ווייַטערדיק:
אַגיאָס טהעאָלאָגהאָס, אויף די קסנומקסטה פון מייַ און די קסנומקסטה פון סעפּטעמבער.
אַגיאָי אַנאַרגהירי, אויף די קסנומקססט פון יולי.
אַגיאַ פּאַראַסקעווי, אויף די קסנומקסטה פון יולי.
טשריסטאָס, אויף די קסנומקסטה פון אויגוסט.
פּאַנאַגהיאַ, אויף די קסנומקסטה פון אויגוסט.
אַגיאָס יאָאַנניס, אויף די קסנומקסטה פון אויגוסט.
סטאַווראָס, אויף די קסנומקסטה פון סעפּטעמבער.
אַגיאַ Sofia, אויף די קסנומקסטה פון סעפּטעמבער.
ראַנאַגהיאַ טשאָסאָוויאָטיססאַ, אויף די קסנומקסטה פון נאוועמבער.
אין דערצו, די באַרימט "פּאַסטעלי" פֿעסטיוואַל נעמט אָרט יעדער אויגוסט אין טשאָראַ. זייער טשיקאַווע צו וואַך איז אויך די בעקאַבאָלעדיק אַמאָרגעאַן חתונה ווי געזונט ווי די קאַרנאַוואַל מנהג פון "קאַפּעטאַניאָס" אין לאַגאַדאַ.
Amorgos טאַון
די אַבלאָנג פאָרעם פון די מאַונטאַנאַס און ומפרוכפּערדיק אינזל פון Amorgos ליגט אויף די מזרח ברעג פון די Cyclades, כּמעט אין די דאָדעקנעסע. אין עטלעכע ערטער, די קאָוסטליין איז אַראָפאַנג און שטיינערדיק, בשעת אנדערש עס Forms שטיל, שאָטנדיק בייז. די חורבות צו זייַן געפֿונען אַלע איבער די אינזל און די וויכטיק אַרקיאַלאַדזשיקאַל פינדס דיסקאַווערד דאָרט (עטלעכע פון וואָס זענען אין די נאַשאַנאַל אַרטשאַעאָלאָגיקאַל מוזיי, אַטהענס) זענען עדות צו די פאַקט אַז Amorgos איז געווען ינכאַבאַטאַד אין פּריכיסטאָריק מאל און איז געווען אַ פּלאַץ פון גרויס וויכטיקייט בעשאַס די צייַט פון די סיקלאַדיק ציוויליזאַציע.
אין קאַטאַפּאָלאַ, די הויפּט פּאָרט פון די אינזל הייַנט און דעם אָרט פון די טשיקאַווע קירך פון אונדזער לאַדי 'קאַטאַפּאָליאַני' (געבויט אויף די פּלאַץ פון אַ טעמפּל פון אַפּאָללאָ), טראַסעס פון אלטע מינאָאַ האָבן קומען צו ליכט.
סווימערז וועט זיין דילייטיד דורך די פּרעכטיק ביטשיז צו זייַן געפֿונען אין דער געגנט. די ווייטוואַשט הייזער פון דער הויפּטשטאָט פון דעם אינזל, טשאָראַ אָדער Amorgos, פאַרשפּרייטן אויס ונטער די ווענעטיאַן שלאָס וואָס שטיין אויף די שפּיץ פון די בערגל. די טיפּיש סיקלאַדיק אַרקאַטעקטשעראַל נוסח פון די טאָפּל אָדער 'צווילינג' קהילה איז פיל אין זאָגן דאָ.
די אַרטשאַעאָלאָגיקאַל מוזיי האט פינדס פון אַלע איבער די אינזל און איז געזונט ווערט אַ באַזוכן. צו די צפֿון-מזרח פון טשאָראַ, בייַ די פֿיס פון אַ שטיין, איז די ביזאַנטין מאַנאַסטערי פון אונדזער לאַדי 'האָזאָוויאָטיססאַ', איינער פון די מערסט וויכטיק מאָנומענץ פון זייַן מין. די רגע פּאָרט פון Amorgos, אַיגיאַלי, איז אַ שיין דאָרף פאַמעד פֿאַר זייַן פּרעכטיק זאַמדיק ביטשיז און קאַנסיסטינג פון דרייַ בוילעט 'קוואַרטערס'.
עס איז גרינגער צו דערגרייכן אַיגיאַלי דורך ים ווי צוזאמען די אָרעם און אַראָפאַנג וועג פֿאַרבינדונג עס צו טשאָראַ. אין דעם דרום פון די פון די אינזל, אַרקעססיני שטיין נעבן דעם פּלאַץ פון די זעלבע נאָמען, צווישן אַ גרופּע פון פּיקטשעראַסק ווייטוואַשט האַמלעץ. די וועג נעץ פון Amorgos איז נירינג קאַמפּלישאַן, און וועט לינק אַרויף אַלע די וויללאַגעס אויף די אינזל. Amorgos האט ביסל האָטעלס אָדער רומז צו דינען.
אבער טראָץ די באגרענעצט פאַסיליטיעס פאַראַנען פֿאַר וויזאַטערז, די פייַן ביטשיז און באַזונדער שיינקייט פון דעם אינזל צוציען מער און מער טוריס יעדער יאָר. Amorgos האט אַ אַקטיוו נייטלייף. עס מערסטנס באשטייט פון היימיש קליין באַרס, רעסטראַנץ און אַ טאַנצן קלוב אָדער צוויי. עס איז קאַנסאַנטרייטאַד אין Amorgos שטאָט און די פּאָרט קאַראַוואָסטאַסי.


text:
ראנאלד לאודער
ראנאלד לאודער (געב' ב' אדר ה'תש"ד) איז דער זון פון אסתי לאודער (פון דער קאסמעטיק פירמע). ער איז געלאפן פאר בירגערמייסטער פון ניו יארק סיטי אין פארלוירן.
ער שטעלט אויף אידישע שולעס אין אייראפע דאס אויפלעבן איר אידישקייט.
אים איז צו פארדאנקען אז א ראטסמאן און בירגערמייסטער פון ניו יארק קענען נאר דינען צוויי טערמינען ווייל ער האט פינאנצירט דעם געלונגענעם רעפערענדום וואס הייסט טוירם לימיטס.
ער איז דער אייגנטומער פון דריי צייטונגען: מקור ראשון, הצופה און ישראלי, בשותפות מיט ר' שלמה בן צבי. אויך שיקט ער הונדערטער אלגעמיינער זשורנאלס וואכענטליך קיין אייראפע און דאס איז צו פארדאנקען אז דער אלגעמיינער זשורנאל ערשיינט נאך.
ער איז זייער א רעכטער טראדיצאנאלער איד אויף אזוי ווייט אז איינער פון זיינע קינדער האבן חתונה געהאט מיט א גויטע האט ער איבערגעשריבן די צוואה זיינער אז יענער זאל גארנישט באקומען דערפון נאך זיין טויט.
אבער ער איז א פרייער און האלט נישט קיין שבת לויט דער הלכה. אויך איז ער א חובב פון קונסט און האט איינע פון די טייערסטע קאלעקציע פון אלע געמאלכצער און אור אלטע אנטיק קונסט פון דער גאנצער וועלט.


text:
מה אומרים אנשים - כתוב ביקורת
לא מצאנו ביקורות במקומות הרגילים
מהדורות אחרות - הצג הכל
מונחים וביטויים נפוצים
אבער אדער אויב אויד אויך אויף דער אוישוויץ און און זיי אונגארישע אונז אונזערע אזוי איבער איד אידישע אידן איז געווען איינער אליין אללע אללעס אנדערע אפילו ארויס אריין ארץ ישראל באלד ביז ביי ביים בית גאנצע גיין גישט געבליבן געהאט געווארן געוויסט געמאכט געפינען געקומען גרויסע דאס דארט דייטשע דעד דעם האבן זיד האט זיד האט מען האט ער היים היינט הרב וואס ווי וויאזוי ווינטער וועגן וועט וועלט וועלכע האבן וועלכע זענען וועלן ווען ווערן זאל זיי האבן זיין זיינע זייער זיך זענען זענען געווען זצ"ל זצוק"ל חסידים טאג טויזנטר טעג יאר יארן יעדען יעדער ישיבה ישראל לאגער לעבן לערנען מ'האט מאכן מונקאטש מיד מיט מיט דעם מיר מענטשן משה נאד נאך נאר נישט ס'איז סיון עולם עטליכע עס עקה"ש ער האט ערד פאר פון דער פונעם פיל פלעגן פרק צו צו דער צום צוריק צייט קידוש השם קיין קינדער רב שבת שוין תורה תש"ד


text:
21סטן סעפטעמבער
21 סעפטעמבער איז דער 264סטער טאג פון יאר (265סטער טאג אין אן עיבור יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 101טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1942 - יום כיפור: די נאציס שיקן מער ווי 1000 יידן אין פאדהייץ צו בעלזיץ פארניכטונגס לאגער.
- 1991 - ארמעניע באקומט איר זעלבשטענדיגקייט פונעם סאוועטן פארבאנד.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1576 - דזשיראלאמא קארדאנא, איטאליענישער מאטעמאטיקער, פילאסאף און דאקטער (געב' 1501)


text:
וועב 2.0
וועב 2.0 איז דער איצטיגער אפדעיט פארגעשריטענע ווערסיע פון די אינטערנעט וואס זי האט צו אפערן און פון וואס זי באשטייט.
עס איז א אפגרעיד פון די ביז איצטיגע וועב 1.0 ווערסיע מיט דעם הויפט חילוק אז אמאל זענען וועב סייטס געווען אנגעפירט בלויז ביים די מנהל אבער היינט ווערן וועב סייטס געפירט אייניג ביי יעדן באנוצער.
הויפטזעכליך ווערט דאס אפגעשפילט דורך די וויקיפעדיע וועב סייט און דעלישעס סאציאלע בוקמארק וועבסייט און ענליכע סייטס וואס איז אנגעפירט און געשריבן דורך יעדן אייניג אן קיין צענטראלער פירערשאפט. אויך איז דאס אפגעטיישט דורך דעם וואס היינט באנוצט מען זיך מיט אר עס עס צו ליינען אנדערע וועב סייטס און נישט דורך זוך מאשינען און פארטאלן.


text:
ירבעם בן נבט
ירבעם בן נבט איז געוועזן דער ערשטער קעניג פון די עשרת השבטים אויף מלכות ישראל אין די יארן ב'תתל"ב - ב'תתנ"ג (928-907 פארן ציילן). ער אליין האט געשטאמט פון שבט אפרים. ער איז געווארן קעניג אויף די עשרת השבטים נאך דעם וואס ער האט זיך אפגעריסן פוןרחבעם, דעם זון פון שלמה המלך, צוליב הויכע שטייערן וואס רחבעם האט געפאדערט פון די עשרת השבטים, און פון דעמאלט אן איז רחבעם געווען קעניג נאר אויף מלכות יהודה אין דרום זייט פון ארץ ישראל און ירבעם בן נבט - איבער אלע אנדערע צען שבטים.
ער האט געבויעט א נייע מלוכה אנדערש ווי מלכות יהודה (וואס האט באלאנגט צו דעם ייחוס פון דוד):
- ער האט געבויעט צוויי געצין דינעריי אין בית אל און אין דן.
- ער האט באשטימט כהנים נישט פון שבט לוי, וואס איז לויט די תורה פארבאטן.
- ער האט געטוישט די דאטום פון סוכות, פון תשרי צו חשוון.


text:
פראצעסאר
דער צענטראל-פראצעסאר (ענגליש: CPU - Central Processing Unit) איז א הארטווארג באשטאנדטייל אין א קאמפיוטער וואס פירט אויס די אנווייזונגען פון פראגראמען וואס זענען געשפייכלערט אין דעם זיכרון פונעם קאמפיוטער. מאדערנע מיקרא-פראצעסארן ווערן געבויט אויף אן איינצלנעם שפענדל.
לויטן פאן נוימאן ארכיטעקטור, די אנווייזונגען וואס דער פראצעסאר באקומט דערמעגלעכן דעם פראצעסאר צו לייענען דאטן פונעם זיכרון , אויספירן אריטמעטישע, לאגישע און איינגאב/אויסגאב אפעראציעס אויף די דאטן.
אן אינטעגרירטער שטראמקרייז קען האבן עטלעכע צענטראל-פראצעסארן אויף איין שפענדל.
צוויי וויכטיקע קאמפאנענטן פון א צענטראל-פראצעסאר זענען די אריטמעטיש-לאגישע איינהייט (ALU), וואס פירט אויס די אריטמעטישע און לאגישע אפעראציעס, און די קאנטראל איינהייט, וואס ברענגט די אנווייזוגען פונעם זיכרון און פירט זיי דורך.


text:
1998
1998 איז דאס 98סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1998 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 21סטן מיי - סוהארטא, הערשער פון אינדאנעזיע, רעזיגנירט נאך 32 יאר.
- 30סטן מיי - 4,700 געהרגעט אין אן ערדציטערניש אין אפגאניסטאן.
- 14טן אויגוסט - די לעצטע פאסאזשירן באן פארלאזט די ירושלים באן סטאנציע, און די סטאנציע ווערט פארמאכט.
- 27סטן סעפטעמבער - די גוגל זוכמאשין ווערט אויפגעשטעלט.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 29סטן מיי - בארי גאלדוואטער, סענאטאר און קאנדידאט פאר פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן אין 1964 (געב' 1909)
- 22סטן יולי - וועלוול טערלעצקי, רוסישער-יידישער דיריגענט און קאמפאזיטאר (געב' 1931)
- 6טן אויגוסט - אנדרע ווייל, פראנצויזישער מאטעמאטיקער פון יידשן אפשטאם (געב' 1906)


text:
נילי
נילי (ר"ת נצח ישראל לא ישקר) איז געוועזן א ציוניסטישע אומלעגאלע אקטיוויטע ארגאניזאציע אין ארץ ישראל בשעת דער ערשטער וועלט קריג. די ארגאניזאציע האבן געוואלט אומווארפן די טערקישע רעגירונג וואס האט דאן געהערשט אויף ארץ ישראל. די סיבה דערוועגן איז ווייל די ציוניסטן האבן געוווסט אז כל-זמן די טערקן הערשן אויף ארץ ישראל וועט די ציוניסטישע געדאנק זיך נישט קענען אויספירן.
זייערע אקטן איז געווען צו אריבערפירן באהאלטענע אינפארמאציע פון די טערקישע ארמיי צו די בריטן.
דער גרינדער פון די ארגאניאציע איז געווען אהרן אהרונסון.


text:
סאטעליט
א סאטעליט איז אן אביעקט וועלכע רינגלט ארום דער וועלט. צום ביישפיל די לבנה איז דער ערד'ס נאטורליכער סאטעליט. אין דעם געביט פון קאסמאס-פארן באדייט א סאטעליט א מענטשליך געמאכטן סאטעליט וואס רינגלט ארום דער וועלט פיל שנעלער ווי די לבנה און פליט אסאך נענטער צו דער ערד.
יעדער סאטעליט וועלכע רינגלט ארום דער וועלט דרייט זיך ארום און ארום אויף א פריער באשטימטן וועג וועלכע עס פאלגט נאך די גאנצע צייט. די אויסגעפלאסטערטע וועג ווערט אנגערופן די ארביט. די העכסטע פונקט צווישן דעם סאטעליט און דער ערד ווערט אנגערופן אַפאָגי און די נידעריגסטע פונקט ווערט אנגערופן פעריגי. עס זענען פאראן פארשידענע ערליי סאטעליטן און יעדער פון זיי האט אן אנדערע מיסיע. אויסנאמען זענען די דזשי-פי-עס סאטעליטן וועלכע ציילן 26 און די אירידיום סאטעליטן וועלן זענען איבער 60 אין צאל.
א סאטעליט ווערט איינמאל ארויפגעשיקט אין ספעיס און מער קומט עס נישט אראפ. אויב עס צוברעכט זיך טוישט מען דאס מיט א נייע און די אלטע בלייבט ווייטער פליען אין ספעיס אינאיינעם מיט אלע שטיקער פון געוועזענע ראקעטס און אנדערע זאכן וועלכע זענען אנגעקומען אין ספעיס און זענען קיינמאל נישט צוריק געברענגט געווארן. אלעס אינאיינעם איז פאראן א חשבון פון בערך 26,000 אביעקטן וועלכע פליען ארום אין ספעיס.
אין פאקט זענען די אלע 26,000 אביעקטן סאטעליטן וויבאלד זיי רינגלן ארום די וועלט. אבער אונז רופן מיר סאטעליטן נאר די וועלכע זענען אין באנוץ און ארבעטן פאר א פירמע, רעגירונג, אדער סיי וועלכע אנדערע ארגאניזאציע. רוב מאדערניזירטע לענדער פארמאגן אייגענע סאטעליטן אין ספעיס און אסאך גרויסע פירמעס האבן דארט זייערע אייגענע סאטעליטן. אויב איר וועט פרעגן א קינד ווער עס האט די ערשטע ארויפגעשיקט א סאטעליט אין ספעיס וועט ער געוויס זאגן אמעריקע. אין פאקט איז רוסלאנד געווען די ערשטע וועלכע האבן ארויפגעשיקט די ספוטניק סאטעליט אום אקטאבער 957'. קיינער האט אבער נישט געוואוסט דערפון און קיינער האט נישט מיטגעהאלטן וויאזוי מען האט עס ארויפגעשיקט וויבאלד עס איז געווען א סאוויעטישע סוד. די ספוטניק סאטעליטן איז געווען 23 אינטשעס גרויס און האט געוואויגן 184 פונט.
די ספוטניק סאטעליט איז באשטאנען פון א באל מיט פיר אנטענעס וועלכע די רוסישע האבן גענוצט פאר קאמיוניקאציע. אינעווייניג אינעם סאטעליט איז דאס געווען אנגעפילט מיט ניטראגען גאז וועלכע האט אויסגעברענט ביז 92 טעג און די סאטעליט איז ארויס פון באנוץ. די רוסישע האבן באלד נאכגעפאלגט מיט א צווייטע סאטעליט וועלכע האט שוין געוואויגן א האלבע טאן און איז געפלויגן אין ספעיס א האלבע יאר.
אינהאַלט
א סאטעליט ווערט ארויפגעשיקט אין קאסמאס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א סאטעליט קומט אן אין קאסמאס (אוניווערס) דורך א ראקעט אדער דורך א ספעיס שאטעל. עטליכע לענדער און אסאך גרויסע פירמעס פארמאגן די נויטיגע ראקעטן און יעדע שטיק צייט ווערט א פרישע סאטעליט פון עטליכע טאנען ארויפגעשיקט סוקסעספול.
א ראקעט איז א שפיציגע טורעם וועלכע ווערט ארויפגעשאסן מיט'ן שפיץ ארויף כדי צו פארגרינגערן די רייזע אין אונזער וועלט אטמאספערע וועלכע איז די שווערסטע טייל פון דער רייזע. איינמאל עס גרייכט די הויכקייט פון ספעיס דרייט זיך עס איבער זייטיג און עס פארט ווי א מיסיל צו מזרח זייט פון דער וועלט וויבאלד די וועלט דרייט זיך צו מזרח און דאס פארגרינגערט די רייזע. די ראקעטן הייבן זיך געווענליך אן אויסדרייען ווען זיי גרייכן די עקוואטאר פון דער וועלט וועלכע איז די העכסטע פונקט אין ספעיס און די לופט איז די דינסטע פאר די ראקעט צו מאכן דעם נויטיגן דריי. אויך די ספיד ווערט איינגעטיילט לויט די דעסטינאציע רייזע און עס ווענדט זיך פון וואו די ראקעט פארט ארויס. צום ביישפיל נאס"א פארמאגט איר הויפט לאנטש באזע אין פלארידע וועלכע געפינט זיך 28 גראד צפון פון דער ערד'ס עקוואטאר. לויט זייער חשבון דרייט זיך די וועלט בערך 894 מייל פער שטונדע העכער איר לאנטש צענטער און עס קומט אויס אז קענעדי ספעיס צענטער אז אפגערוקט מיט ספיד פון דעם עקוואטאר בערך 144 מייל פער שטונדע. (די וועלט איז א רינדיג ווי א באל. ווי יעדע באל איז די רינדיקייט ברייטער אינדערמיטן און שמעלער אונטן און אויבן דאס מאכט דער חילוק אין די שנעלקייט וואס עס דרייט זיך).
פארגעסט נישט אז אלעס איז נאר אן אפשאצונג ווייל די גאנצע עקוואטאר איז נאר אן אויסגעמאלענעם ליניע פון די וועלטס אפטיילונג צווישן צפון און דרום. מער גענויע חשבונות איז צו קאמפליצירט פאר אונז און דאס וועלן מיר לאזן פאר די נאס"א סייענטיסטן.
אויב נאס"א וואלט געהאט איר לאנטש צענטער נענטער צום עקוואטאר וואלטן זי זיך געשפארט אסאך ענערגיע וויבאלד די היינטיגע ראקעטן אדער ספעיס שאטעלס זענען זייער שווער (צענדליגער טויזענטער טאנען) צוליב די שווערע ברענשטאף טאנקען וועלכע זי טראגט אויף זיך די ערשטע מאמענטן פון די רייזע. יעצט צו מאכן די שווערע משא פליען 144 מייל פער שטונדע שנעלער פארנוצט גאר אסאך ענערגיע וועלכע איז אסאך געלט.
ווען א ראקעט גרייכט די קאסמאס הויכקייט (בערך 120 מייל ארויף) שיסט עס ארויס עטליכע קליינע ראקעטן וועלכע גלייכט אויס די ראקעט און דאן ווערט די סאטעליט ארויסגעשיקט פון די ראקעט. איינמאל די סאטעליט איז אין ספעיס ווערט ארויסגעשאסן נאך עטליכע קליינע ראקעטן וועלכע מאכן זיכער אז די סאטעליט ווערט גענוג ווייט אפגעטיילט פון די ראקעט כדי עס זאל זיך נישט צוזאמענקראכן און געשעדיגט ווערן.
א ראקעט מוז פליען כאטש 25,039 מייל פער שטונדע עס זאל קענען גרייכן א קאסמאס הויכקייט. אויב עס פליט לאנגזאמער האט עס נישט גענוג ענערגיע דאס צו שטופן ווייטער און עס וואלט אויסגעוועפט און צוריק אראפגעפאלן.
די סאטעליטן אין קאסמאס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווי יעדער ווייסט פארמאגט די וועלט אן כוח המשכה וועלכע שלעפט אלעס אראפ צו די ערד. אין ענגליש ווערט דאס אנגערופן גראוויטי. אין ספעיס (ספעיס מיינט העכער די וועלט'ס אטמאספערע) איז נישט פאראן קיין גראוויטי און דערפאר קען מען דארט ארומגיין און דער לופטן וויבאלד גארנישט שלעפט נישט אראפ. די סאטעליטן פליען אין א נידעריגערע פונקט אין ספעיס וואו די גראוויטי איז נאך יא פאראן אין זייער א קליינע מאס.
אגב, דאס וואס מען זאגט אז עס איז נישט פאראן קיין גראוויטי אין ספעיס איז א טעות עס איז געוויס יא פאראן גראוויטי אין די גאנצע יוניווערס נאר עס איז נישט פאראן קיין אטמאספערע דאס צו שפירן און די גראוויטי ציט נישט צו א דעסטינאציע נאר ענדערש ארום און ארום אין ספעיס. זע מער וועגן גראוויטי.
פארוואס?
יעדע סאטעליט דארף פליען ווייל אויב נישט וואלט דאס נישט געקענט בלייבן אין באנוץ ממה נפשך, אויב וואלט עס געשטאנען צו הויך אין ספעיס וואלט עס אוועקגעפלויגן העכער און העכער און אויב וואלט עס געווען צו נידעריג אין ספעיס וואלט עס די גראוויטי אראפגעשלעפט צו די ערד. די איינציגסטע וועג דאס זאל ארבעטן איז דורכדעם וואס עס פליט ביי א געוויסע הויכקייט פונקט מיט א געוויסע שנעלקייט. די הויכקייט פונקט פון א דורכשניטליכע סאטעליט איז 150 מייל העכער די ים אויבערפלאך און די שנעלקייט איז 17,000 מייל פער שטונדע.
ווען די סאטעליט פליט ווערט געשאפן א כוח וועלכע ווערט גערופן אינערטיע. (דאס איז די זעלבע כוח וואס האלט א פליגער אין דער לופטן און אזוי אויך יעדע אביעקט וואס איר וואלט געווארפן און וואלט געפלויגן עטליכע מעטער). די כוח לאזט נישט די גראוויטי פון די ערד דאס אראפשלעפן אבער אין דער זעלבער צייט איז דאס גענוג שטארק צוריק צו האלטן עס זאל נישט ארויפפליען העכער און אזוי בלייבט עס ביי א געוויסע הייך די גאנצע צייט כאטש עס דארף גיין העכער און נידעריגער ווען עס דרייט זיך ארום די וועלט.
דאס איז דער באלייפיגער חשבון מיט א געווענליכע סאטעליט וועלכע רינגעלט ארום די וועלט. עס זענען אויך פאראן סאטעליטן אין ספעיס וועלכע זענען פיל העכער און שטייען העכער א געוויסע פונקט פון די וועלט די גאנצע צייט.
לויט דעם חשבון קומט אויס אז ווי נענטער א סאטעליט איז צו די ערד אלס שנעלער דארף דאס פליען אז די וועלט'ס גראוויטי זאל איר נישט אראפשלעפן. (א פליגער איז נישט פאסיג אין דעם חשבון כאטש א פליגער פארט פיל לאנגזאמער, ווייל א פליגער פארט אויף איר אייגענעם כוח, פארברענענדיג הונדעטער גאלאנען ברענשטאף, ווען א סאטעליט פליט מיט די אטמאספערע פון ספעיס). סאטעליטן דארפן זיך געפינען וואס נענטער צו די וועלט אז זיי זאלן קענען סערווירן די קאמיוניקאציע און אנדערע זאכן מיט וועלכע מיר באנוצן זיך מיט איר.
א וועטער סאטעליט דארף אבער זיין פיל העכער אין ספעיס וויבאלד עס דארף מעסטן פארשידענע זאכן ביי יענע הויכקייט. דערפאר שטייט די וועטער סאטעליט ביי א הויכקייט פון 22,223 מייל העכער די ים אויבערפלאך (דאס איז בערך 200 מאל אזוי הויך ווי א געהעריגע סאטעליט). ביי יענע הויכקייט פעלט זיך נאר אויס א שנעלקייט פון 7,000 מייל פער שטונדע זיך צו האלטן אין דער לופטן. צוליב איר הויכקייט איז איר רינגל ארום די וועלט פיל גרעסער און עס רינגעלט נאר ארום די וועלט איינמאל אין 24 שטונדן. וויבאלד די וועלט דרייט זיך אויך און קומט צוריק צו די זעלבע פונקט יעדע 24 שטונדן קומט אויס אז די סאטעליט שטייט ביי דעם זעלבן פונקט יעדע מינוט ווען אין פאקט פליט עס טויזענטער מיילן פער שטונדע.
נאך א ביישפיל איז די לבנה וועלכע געפינט זיך 240,000 מייל העכער די ערד. אזא הויכע רייזע ארום די וועלט איז גאר גרויס און מיט א שנעלקייט פון 2,300 מייל פער שטונדע מאכט עס איין רינג יעדע 27.3 טעג.
ווי העכער א סאטעליט געפינט זיך אין ספעיס אלס לענגער קען זיך דאס האלטן דארט. די סאטעליטן וועלכע פליען נאנט צו די ערד קלאפן זיך אן מיט די וועלט'ס אטמאספערע פון צייט צו צייט און יעדעס מאל ווערט עס אביסל מער אראפגעשלעפט ביז עס פאלט גענצליך אריין אין די וועלטס אטמאספערע וואו עס ווערט פארברענט. אבער אין די הויכע ספערן איז נישט פאראן דעם פראבלעם און א סאטעליט קען דארט פליען לויט זייער שאצונג פאר הונדערטער יארן.
ווען א סאטעליט קומט אן אין ספעיס פארמאגט זי עטליכע קליינע ראקעטן אויף זיך וועלכע ווערן גענוצט דורך אירע קאנטראלירער צו מאכן ענדערונגן ארויף אדער אראפ. ווען אירע קאנטראלירער באשטעטיגן אז זי האט דעגרייכט די באשטימטע הויכקייט לאזט מען איר לויפן.
די סייענטיסטן דארפן אויסרעכנען די בעסטע צייט אין טאג ווען די סאטעליט זאלן אנקומען אין ספעיס, געוואנדן לויט די וועטער און פארשידענע אנדערע זאכן. די ראקעט דארף ארויסגעשאסן ווערן גענוי בעפאר די צייט וואס עס וועט געדויערן די רייזע כדי עס זאל אנקומען אין ספעיס צו די באשטימטע מינוט.
סאטעליט סארטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סאטעליטן קומען אין פארשידענע פארעמען און גרייסן, געוואנדן צו וואס זיי ווערן גענוצט. לאמיר נעמען עטליכע ביישפילן:
וועטער סאטעליטן העלפן די מעטעאראלאגן (וועטער עקספערטן) צו קענען פאראויסזאגן די וועטער פאר די קומענדיגע טעג דורך רעקארדירן די וועטער ארום די ערד קוגל און אויסרעכענען ווילאנג עס וועט געדויערן אנצקומען צו א צווייטע פלאץ. די וועטער סאטעליטן קומען אויסגעשטאט מיט סאפיסטיקירטע קאמעראס וועלכע שיקן אראפ בילדער פון וואס עס גייט פאר אויף די וועלט.
קאמיוניקאציע סאטעליטן זענען מער סאפיסטיקירט וויבאלד זיי פארמאגן הונדערטער טויזענטער טרענספאנדער וועלכע באקומען קאמיוניקאציע סיגנאלן פון די ערד און שיקן עס צוריק אראפ צו א צווייטע פלאץ אויף די ערד מיט אן אנדערע פריקווענסי.
סייענטיפישע סאטעליטן ווערן גענוצט אויסצורעכנען פארשידענע סייענטיפישע זאכן פון ספעיס און די גלגלים. א דאנק די סאטעליטן קענען די ספעיס סייענטיסטן שטודירן און מאכן פארשריט אין קאסמאס. דער מערסט באקאנטער וויסנשאפטלעכער סאטעליט איז די הובל ספעיס טעלעסקאפ אבער עס זענען פאראן צענדליגער אנדערע וועלכע ווערן גענוצט פאר די זעלבע צוועק.
נאוויגאציע סאטעליטן ווערן גענוצט צו העלפן שיפן און פליגער נאוויגירן ארום דער ערד. היינט קומען זיי צו הילף אויך פאר אויטאס און אנדערע דזשי-פי-עס דעווייסעס וועלכע צייגן וואו אויף די וועלט מען געפינט זיך. עס זענען פאראן צוויי סארט נעוויגאציע סאטעליטן: דזשי-פי-עס און נאווסטאר.
ערד אבזערוואציע סאטעליטן זענען געמאכט צו אבזערווירן די אויסשטעל פון דער ערד. די סאטעליטן ווערן גענוצט צו מאכן מאפעס, מעסטן די ערד'ס טעמפעראטור, און אנדערע זאכן וועלכע טוישן זיך פון צייט צו צייט.
אויסער די אלע ציווילע סאטעליטן זענען פאראן א רייע מיליטערישע סאטעליטן וועלכע'ס מיסיעס איז א סוד. קיינער ווייסט נישט וויפיל זיי זענען אין צאל און וואס יעדע פון זיי טוען דארט.
אלע סאטעליטן פארמאגן א הויפט קערפער וועלכע אנטהאלט די אלע דעווייסעס. די קערפער איז געמאכט פון שטארקע אייזן עס זאל קענען אויסהאלטן די לאנטש וועלכע איז ווי א שטארקע אויפרייס. יעדע סאטעליט פאמאגט א סאלאר פאנעל וועלכע ציט אריין סאלאר ענערגיע פון די זון און עס נוצט א באטערי בעקאפ אין פאל די סאלאר קראפט גייט אויס. געוויסע סאטעליטן נוצן פיול סעל טעכנאלאגיע און אמאל פלעגט מען אפילו נוצן נוקלעראע ענערגיע.
יעדע סאטעליט שיקט באריכטן פון איר קערפערשאפט צו די ספעיס צענטער אויף די ערד וועלכע האט איר ארויסגעשיקט. אמאל מאכט זיך אז עפעס ווערט צובראכן און מען שיקט ארויס א ספעיס שאטעל מיט אסטראנאטן וועלכע קריכן ארויף אויף די סאטעליט און פאררעכטן דאס.
קליינע סאטעליטן שטארבן אפ מיט דער צייט און מען שיקט ארויף נייע אבער די גרויסע סאפיסטיקירטע סאטעליטן זענען זייער טייער און געדויערט לאנג צו פראדוצירן. די סארט סאטעליטן ווערן פראדוצירט צעביסלעך און פון צייט צו צייט לייגן די אסטראנאטן צו נאך א טייל ביז עס ווערט גענצליך פארטיג.
סאטעליט ארביט פאזיציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן איבער טויזענט סאטעליטן פון אלע סארטן וועלכע פליען ארום אין ספעיס צו יעדע צייט און דאס ווערט מער און מער פון יאר צו יאר. (האט נישט קיין מורא עס איז פאראן גענוג פלאץ אפילו פאר מיליאנען). די גרעסטע אין צאל זענען די וועטער, קאמיוניקאציע, און טעלעוויזיע סאטעליטן וועלכע ציילן הונדערטער און פליען ביי א הויכקייט פון 22,223 מייל העכער די ערד, דאס איז בערך א צענטל די הויכקייט פון די לבנה. יענע ארט ווערט גערופן אין די סייענטיפישע וועלט אלס די סאטעליט פארקינג סטריפ צוליב די פילע סאטעליטן וועלכע שפרייזן דארט ארום. דאס פלאץ איז פונקט העכער דער עקוואטאר פון די וועלט און די סאטעליטן שטייען העכער איין ארט פון די וועלט די גאנצע צייט, ווי מיר האבן דערמאנט אינעם פאריגן ארטיקל אז זיי צירקולירן די וועלט איינמאל אין 24 שטונדן און וויבאלד די וועלט דרייט זיך אויך ארום איינמאל אין 24 שטונדן קומט אויס אז עס געפינט זיך אויף די זעלבע פלאץ די גאנצע צייט.
דערנאך זענען פאראן א רייע סאטעליטן פון פארשידענע סארטן וועלכע פליען 400 מייל העכער די ערד און גייען ארום די וועלט עטליכע מאל פער טאג. די ספעיס שאטעלס פון נאס"א פארט אויך בערך אויף די זעלבע הויכקייט (צווישן 250 און 400 מייל). צום לעצט זענען פאראן די סאטעליטן וועלכע ווערן גענוצט פאר נעוויגאציע, מאפעס, און פאטאגראפיע, וועלכע פליען אין די פאלאר ארביט וואס מיינט אביסל העכער די וועלטס צפון העכסטע ארט וועלכע איז די נארט פאל. די סאטעליטן פארן נישט אזוי שנעל און שטייען אויך העכער איין פלאץ העכער די וועלט וויבאלד עס דרייט זיך ארום די וועלט די זעלבע שנעל ווי די וועלט דרייט זיך אין ספעיס. דאס קומט אויס אז רוב וועלט (אויסער די עק דרום טייל) גייט דורך אונטער די סאטעליטן זייער נאנט.
וויבאלד עס זענען פאראן אזויפיל סאטעליטן אין ספעיס איז פאראן א קאנטראל צימער אין אלע לענדער וועלכע האבן סאטעליטן אין ספעיס כדי זיכער צו מאכן אז איינס קראכט נישט אריין אין די אנדערע און די סיגנאלן קלאפן זיך נישט אן איינע די אנדערע.
נאס"א האט א גענויע חשבון פון יעדע סאטעליט וואו עס געפינט זיך יעדע סעקונדע אין טאג און עס איז פאראן א סאפטוועיר מיט וועלכע יעדער קען אויסרעכנען ווען א סאטעליט וועט זיין העכער זיין קאפ. אויב זיי דארפן האבן א בילד אדער אנדערע דאטא פון א געוויסע פלאץ פון די וועלט וועלן זיי ווארטן ביז די סאטעליט קומט אן צו יענע ארט און דאן וועט מען סיגנאליזירן די סאטעליט זאל נעמען די אינפארמאציע וועלכע ווערט דערנאך אראפגעשיקט צו די ספעיס סטאנציעס דא אונטן אויף די ערד.
אויב א מענטש ווייסט גענוי ווען א סאטעליט וועט פליען העכער זיין קאפ קען מען דאס זען מיט א טעלעסקאפ נאר ביינאכט און נאר אין א נאכט ווען די לבנה שיינט נישט צו שטארק.
אט איז א ליסטע פון רוב סאטעליטן וואו הויך העכער אונז זיי געפינען זיך:
די נידעריגסטע סאטעליטן קענען פליען צווישן 80 און 1,200 מייל העכער אונזערע קעפ. (אונז מיינט אמעריקאנער וועלכע זענען נישט ווייט פון דעם עקוואטאר). די נידעריגסטע סאטעליטן זענען אבזערוואציע סאטעליטן וועלכע ווערן גענוצט פאר מאפעס, כאפן בילדער, ענווייראמענט שאצונגן, און אלע סארט זוכונגן וועלכע ווערן באשטימט דורך א סאטעליט ווי זוכן פאר מינעראלן, נאכפאלגן שיפן און פליגער אין פאל פון אן עמוירדזשענסי און אזוי אויך די אלע מענטשן וועלכע האבן אויף זיך די ספעציעלע אייזן רינג אויף זייערע קערפער זיי זאלן נישט קענען אנטלויפן פון לאנד. אין דער צוקונפט וועט אינטערנעט אויך ארבעטן דורך נידעריג פליענדיגע סאטעליטן וועלכע וועלן טראנסמיטירן די ראדיא סיגנאלן איינמאל אינטערנעט וועט אריבערגיין פון טעלעפאן צו ראידא פריקווענסי, ערווארטעט אין די קומענדיגע יארן.
די נעקסטע גרופע סאטעליטן פליען צווישן 3,000 און 12,000 מייל העכער אונזערע קעפ. די סאטעליטן ווערן גענוצט פאר נעוויגאציע וועלכע זענען די דזשי-פי-עס און נאווסטאר סאטעליטן. יעדער וואס האט א דזשי-פי-עס רעסיווער קען באקומען די אינפארמאציע פון די סאטעליטן ווי אימער אויף די וועלט מען געפינט זיך. אלע שיפן, פליגער, ספעיס שאטעלס, און אויטאס מיט נעוויגאציע ארבעטן מיט די סאטעליטן.
א שטאפל העכער איז שוין די העכסטע שטאפל וועלכע איז 22,223 מייל העכער אונז. ווי פריער דערמאנט זענען דארט פאראן אלע וועטער און קאמיוניקאציע סאטעליטן. וויבאלד די סאטעליטן געפינען זיך אזוי הויך איז פאראן א שטיקל אפלייג אין קאמיוניקאציע וועלכע איז בערך 600 מילי-סעקונדעס. די אפלייג קען זיין אמאל פיל מער ביז אזוי פיל ווי צוויי סעקונדן, געוואנדן לויט די מעכאניזם וועלכע מען נוצט אונטן אויף די ערד. ווען מען רעדט איבער'ן ים קען מען דאס אליינס בייוואוינען.
סאטעליט קאסטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א דורכשניטליכע נומער איז נישט גילטיג דא ווייל יעדע איז אן אנדערע פרייז. לאמיר נוצן א ביישפיל:
בערך 10 יאר צוריק האט מען ארויפגעשיקט א סאטעליט וועלכע האט באקומען די מיסיע נאכצופאלגן האריקעינס און אלאמירן ווען איינס ווערט געשאפן. די האריקען סאטעליט האט געקאסט צו מאכן 290 מיליאן. די סאטעליטן וועלכע וועלן גענוצט ווערן אין די מיסיל דעפענס סיסטעם (צו מעלדן ווען א מיסיל קומט צו גיין) וועט קאסטן בערך 600 מיליאן יעדע איינע. אין פאקט איז שוין פאראן איין אזא סאטעליט וועלכע ווערט גענוצט פאר די מיסיל דעפענס פראבעס.
די פרייזן ענדיגן זיך אבער נישט דא ווייל אויך ארויפצושיקן א סאטעליט קאסט געלט. כדי צו שיקן א סאטעליט דארף מען בויען א ראקעט (א ראקעט ווערט נאר איינמאל גענוצט) און דאס ארויפשיסן אין ספעיס אזאך וועלכע קאסט אליינס עטליכע הונדערט מיליאן דאלאר אבער קען אמאל זיין ביליגער אויב מען שיקט עטליכע צוזאמען מיט א ספעיס שאטעל. נאכ'ן ארויפשיסן קאסט די אויפהאלטונג אויך אסאך געלט יערליך אזוי לאנג ווי עס איז אין ספעיס.
אין צוגאב איז יעדע סאטעליט לאנטש אן איינשטעל ווייל עס מאכט פיל מאל וואס עס ארבעט זיך נישט אויס און אלעס גייט לאיבוד.
די פיר גרעסטע פירמעס וועלכע בויען סאטעליטן זענען: הוס, בעל עראספעיס, באואינג, און לאקהיד מארטין.
סאטעליט ביזנעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויסער נאס"א און אלע אנדערע ספעיס אגענטורן ארום די וועלט זענען פאראן א רייע גרויסע פירמעס וועלכע האבן זייערע אייגענע סאטעליטן אין ספעיס. קלענערע פירמעס וועלכע דארפן האבן סאטעליט סערוויס אבער קענען נישט ערלויבן אזא אונטערנעמונג קענען אפדינגן סערוויס פון די נאן-פראפיט ארגאניזאציע עי-עם-עס-עי-טי וועלכע פארמאגט היינט איבער 40 סאטעליטן אין ספעיס. איר ערשטע סאטעליט איז ארויף אין קאסמאס אין 961'.
אין דער צוקונפט וועט סאטעליטן אריינקומען מער אין באנוץ וויבאלד די קאמפיוטער וועלט וועט ווערן מער פארבינדן און וועט גענוצט ווערן פאר פארשידענע סארט קאמיוניקאציע וועלכע וועלן דארפן נוצן סאטעליטן. אין דער צוקונפט וועט מייקראסאפט, עפל, און אסאך אנדערע פירמעס פארמאגן סאטעליטן ווייל אנדערש וועלן זיי נישט קענען זיין אין ביזנעס.
מיסט אין קאסמאס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין ספעיס פליט אלעס, אנגעהויבן פון די זון און געענדיגט ביי א שטיקל פאפיר. דאס מיינט אז אויב אן אסטראנאט לאזט בטעות אראפ א צווענגל וועט דער צווענגל פארבלייבן אין ספעיס און פליען אינאיינעם מיט אלע סאטעליטן. איבער די יארן האט זיך אנגעזאמעלט טויזענטער אזעלכע שטיקער שמוץ און יעדעס מאל א ראקעט קומט אן אין ספעיס אדער אויב א סאטעליט צוברעכט זיך פאלן נאך אסאך שטיקער אייזן און מעטאל אין ספעיס.
די אלע זאכן פליען מיט א שנעלקייט פון 6 מייל פער סעקונדע וואס מיינט אז אויב א שטיק אייזן קראכט אריין אין א סאטעליט מאכט עס א גרויסע שאדן. אלע ספעיס שאטעלס האבן די עפענונגן פון אונטן כדי צו פארמינערן אזעלכע אינצידענטן. אויב א צווענגל זאל אריינפליען אין אן אסטראנאט וועט יענער דורכגעלעכערט ווערן און ווערן א טייל פון אלע מיסט וועלכע פליען ארום אין ספעיס.
א טייל פון די שמיץ (אדער דזשאנק ווי זיי רופן דאס) פאלן מיט דער צייט אוועק וויבאלד זיי פליען נידעריג און עווענטועל גרייכט עס די וועלט'ס אטמאספערע און פאלט אראפ צו די ערד, געווענליך אין וואסער וויבאלד רוב וועלט איז וואסער, אבער אמאל אויך אויף די יבשה. עס האט זיך שוין מערערע מאל געמאכט אז מענטשן האבן באקומען מתנות פון ספעיס אין זייערע בעקיארדס וועלכע האבן געמאכט טיפע לעכער.
די שמוץ וועלכע פליען הויך בלייבן אין ספעיס זייער לאנג אבער אויך יענע שטיקער ענדיגן ערגעץ, אמאל דורך א פליענדיגע פלאנעט אויב עס דעגרייכט זייער הויך און אמאל צעגייט עס מיט דער צייט. אגב, איז אינטערעסאנט צו וויסן אז לויט וויפיל אונז פליישיגע מוחות פארשטייען איז טאקע דאס די מיסיע פון די קאמעטס וועלכע פליען ארום אין ספעיס. די קאמעטס פליען זייער הויך אבער קומען אראפ נידעריגער פון צייט צו צייט און נעמען אויף אלע שמוץ אין ספעיס וועלכע זיי באגעגענען. די קאמעטס ווערן גרעסער און גרעסער צוליב די שמוץ וועלכע זיי נעמען אויף.
אין יוני 2006 האט נאסא ארגאניזירט א צוזאמענקראך צווישן א סאטעליט מיט א קאמעט, די גרויס פון מאנהעטן, וועלכע איז פונקט אראפגעקומען נידעריג אין ספעיס. דער צוזאמענקראך איז געווען א דעפאלגרייך און פון דער אויפרייס האט א צווייטע סאטעליט גענומען בילדער פון וועלכע די סייענטיסטן וועלן קענען בעסער שטודירן וואס דער אינהאלט פון די קאמעטס זענען.
עטליכע יאר צוריק האט נאס"א ארויפגעשיקט א סאטעליט וועלכע זי האט גערופן: "לאנג דארעישן עקספאדזשור פעסיליטי". די סאטעליט האט שטודירט און גענומען בילדער פון אסאך ספעיס שמוץ און נאך א שטיק צייט האט מען צוריק אראפגעברענגט די סאטעליט דורך א ספעיס שאטעל און עס איז גענומען געווארן פאר שטודיעס אין נאס"א'ס סייענס צענטערן.
קאסמאס סטאנציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויסער סאטעליטן פאר מיסיעס איז פאראן קאסמאס סטאנציעס וועלכע פליען ארום אין ספעיס און זענען פיל גרעסער ווי סאטעליטן. די פאראייניגטע שטאטן און רוסלאנד פארמאגן קאסמאס סטאנציעס שוין יארן און יעצט בויען זיי ביידע, אינאיינעם מיט די הילף פון אסאך אנדערע לענדער, א אינטערנאציאנאלע ספעיס סטאנציע וועלכע וועט גענוצט ווערן דורך א רייע לענדער איבער די וועלט. די רוסישע זענען געווען די ערשטע צו שיקן א קאסמאס סטאנציע אין קאסמאס. דאס איז געווען אין יאר 971' ווען די סאליוט 1 איז ארויפגעשיקט געווארן אין קאסמאס דורך צוויי מיסיעס. די קאסמאס סטאנציע איז געווען 45 פיס לאנג און האט פארמאגט עטליכע צימערן, אריינגערעכנט א דייניג רום, א קיך, א איבונגן צימער, אן ארויסגאנג צימער, א אפרו צימער, און א קאנטראל צימער. ווען די סטאנציע איז געווען פארטיג האבן די רוסישע ארויפגעשיקט א גרופע פון 11 אסטראנאטן וועלכע האבן געוואוינט דארט פאר 24 טאג און האבן געטאן שטודיעס וועלכע וואלט געדויערט מאנאטן צו טאן אונטן אויף די ערד. אין די ענדע זענען אלע טראגיש אומגעקומען ווען זייער ראקעט האט געקראכט אויפ'ן וועג אראפ.
די רוסישע האבן איבערגעמאכט די סאליוט סטאנציע עטליכע מאל און האבן דאס שפעטער אויפגעטוישט מיט אנדערע ביז זיי האבן ענדגילטיג דעגרייכט צו די מיר קאסמאס סטאנציע אויף וועלכע זיי האבן אויסגעפירט די לענגסטע מיסיעס אין די געשיכטע.
אמעריקע האט נאכגעפאלגט מיט איר סקיילעב ספעיס סטאנציע אין יאר 973'. אויפ'ן וועג ארויף איז די סטאנציע געשעדיגט געווארן און ביז 10 טאג האט נאכגעפאלגט א גרופע אסטראנאטן וועלכע האבן פארראכטן די סטאנציע און געטאן אנדערע ספעיס שטודיעס. די גרופע איז אויפגעטוישט געווארן צוויי מאל און אלעס אינאיינעם האבן די דריי גרופעס געוויילט אין ספעיס פאר 112 טעג. די סקיילעב סטאנציע איז נאר געווען א פראבע און ווען די מיסיע איז פארטיג געווארן האט מען אפגעלאזט אלע קאנטראלס און ביז עטליכע יאר האט עס דעגרייכט די ערד'ס אטמאספערע אן איז פארברענט געווארן העכער אויסטראליע.
די מיר סטאנציע איז פארבליבן אין ספעיס ביז אין יאר 01' ווען מען האט אנגעהויבן בויען די אינטערנאציאנאלע קאסמאס סטאנציע און די אלטע מיר איז געווארן א שאד די געלט. די רוסישע האבן אפגעלאזט די סטאנציע און ביז עטליכע מאנאטן איז עס פארברענט געווארן העכער דעם פאציפישן אקעאן וואו די איבערבלייבענישן זענען אריינגעפאלן.
היינט איז שוין אין באניץ די אינטערנאציאנאלע קאסמאס סטאנציע.
דער צוקונפט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווי דערמאנט וועט ספעיס באקומען נאך און נאך סאטעליטן ווי א יאר לענגער זינט קאמיוניקאציע איבער די וועלט וואקסט זייער שנעל. טייל סייענטיסטן זענען ביי דער מיינונג אז עווענטועל וועט מען האבן ווייניגער סאטעליטן ווייל די סאטעליטן וועלן זיין פיל מער פארגעשריטן און איין סאטעליט וועט קענען טאן די ארבעט פון עטליכע.


text:
דזשאמייקע
דזשאַמייקע (ענגליש: Jamaica) איז אן אינזל לאנד אין די גרויסע אנטילן, 234 ק"מ לאנג און 80 ק"מ ברייט, מיט א שטח פון 10,990 קוואדראט ק"מ. זי איז פלאצירט אינעם קאריביאישן ים, 145 ק"מ דרום פון קובא און 191 ק"מ מערב פון היספאניאלא.
זי איז פריער געווען א שפאנישע קאלאניע מיטן נאמען סאנטיאגא, אבער אין 1655 איז זי געווארן אן ענגלישע (שפעטער, בריטישע) קאלאניע מיטן נאמן דזשאמייקע. אין 1962 איז זי געווארן אינגאנצן זעלבשטענדיק, א קאמאנוועלט מלוכה מיט עליזאבעט די צווייטע איר קעניגין.[1]
דזשאמייקע האט א באפעלקערונג פון 2.8 מיליאן מענטשן. די הויפטשטאט איז קינגסטאן. די אפיציעלע שפראך איז ענגליש.
רעליגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
64ֵ% פון די איינוואוינער זענען קריסטן. 24,020 זענען ראסטאפארן. היינט וואוינען אין דזשאמייקע 200 יידן. די ערשטע יידן אין דזשאמייקע זענען געווען פליטים פון דער שפאנישער אינקוויזיציע אינעם 15טן יארהונדערט.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ "דזשאמייקע לאנד פראפיל" (May 26, 2010). דערגרייכט דעם 11 October 2010. (אויף ענגליש)


text:
װיקיפּעדיע:אונטערשרייבן
אונטערשרייבן: ווען איר ענדיגט אפשרייבן אן ארטיקל שרייבט מען זיך נישט אונטער, אבער ווען מען שרייבט עפעס אין א רעדן בלאט פון א באניצער אדער א רעדן בלאט פון אן ארטיקל איז קריטיש וויכטיג איר זאלט זיך אונטערשרייבן אייער נאמען, דאס וועט איר טרעפן העכער די גוף המודעה אין דעם באטאן וואס האט א בילד פון א חתימה.
ווען אימער איר שרייבט עפעס אין וויקיפעדיע, וועט איר זעהן אסאך קליינע בלויע קעסטעלעך העכער דעם טאוול (פענסטער) אויף וואס איר שרייבט. דאס צענטע קעסטל צו רעכטס איז דאס חתימה קעסטל , א בילד פון א חתימה. דרוקט דערויף ווען איר שטייט ביים סוף פון אייער הודעה, וועט ארויפקומען די צייכענעס --~~~~, לאזט עס אזוי און היט אויף. ווען איר וועט עס איבערליינען וועט איר זען אונטערגעשריבן.
אדער דרוקט די דריי צייכונגען ~~~. אויב איר ווילט זאל מען זעהן נאר בלויז אייער נאמען אָן די זמנים, פארענדערט עס דורך'ן "איינשטעלן" פלאץ (עס געפינט זיך אויבן ביי די ערשטע ליניע).
אויב זענט איר איינגעשריבן אין וויקיפעדיע וועט זיך אראפשרייבן אייער נאמען, אויב זענט איר נישט איינגעשריבן וועט זיך אראפאשרייבן אייער איי.פי. אדרעס אלס אונטערשריפט.


text:
יונתן ראזענבלום
ר' יונתן ראזענבלום איז א חרדישער אמעריקאנער בעל תשובה וואס וואוינט אין הר נוף, ירושלים מיט זיין ווייב און 8 קינדער.
ער איז א גרויסער עסקן און שריפט שטעלער צו פארטיידיקן די תורה, הויפט זעכליך ליטווישער השקפה.
זיינע ארטיקלען ערשיינען רעגלמעסיג אין זשערוסאלעם פאסט, המודיע, משפחה (מאגאזין), קאנטרי יאסי, און אויפן אינטערנעט ביי דזשאואיש ווארלד רעוויאו און קראס קארענטס בלאג.
ער איז א קאלעזש גראדואירטער און האט א .Ph.D פון דעם גרויסן אייווי ליגע יעל אוניווערסיטעט.
וועבלינק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אלע זיינע ארטיקלען אויף קראס קארענטס. [1]


text:
דייטש
דייטש אָדער דייטשיש (Deutsch - דויטש) איז אַן אינדאָ-אייראָפּעאישע שפּראַך וואָס מען רעדט אין עטלעכע לענדער. דייטש איז איינע פון די פּאָפּולערסטע שפּראַכן אין דער גאָרער וועלט. עס ווערט גערעדט ווי מוטערשפראך פון איבער הונדערט מיליאָן מענטשן.
דייטש איז די פּרינציפּיעלע און אָפיציעלע שפּראַך פון דייטשלאַנד, עסטרייך און ליכטנשטיין און איינע פון די אָפיציעלע שפּראַכן אין דער שווייץ און לוקסעמבורג. די שפּראַך איז זייער אַ כלערלייאיקע: ס'איז דאָ אַ סך דיאַלעקטן. פונדעסטוועגן, ס'איז אַ באַשטימטע נאָרמע, וואָס הייסט הויך-דייטש, אָדער קאָרעקטער געזאָגט סטאַנדאַרט דייטש. די נאָרמע ווערט באַניצט אין שולעס, אוניווערסיטעטן, פאַר אָפיציעלע דאָקומענטן, אין אַלע מלוכישע אינסטיטוציעס און אין מאַסן מעדיע און ליטעראַטור. דעם הויך-דייטש לערנען אויסלענדער אַלס אַ פרעמדע שפּראַך ביי שפּראַך קורסן. די דייטש-שפּראַכיקע לייט רעדן הויך-דייטש אָדער אַ דיאַלעקט אָדער ביידע. אין שטעט רעדן מענטשן בדרך-כלל הויך-דייטשיש, צומאָל מיט קליינע לאָקאַלע וואַריאַציעס. לדוגמא, די נאָרמעס אין דייטשלאַנד, עסטרייך און דער שווייץ צייכענען זיך אויס אין באַנוצונגען פון עטלעכע ווערטער און אויסדריקן.
די כלערלייאיקייט פון דייטש שטאַמט פון לפי-ערך אַנומלטיקער פאָרמירונג פון דער נאָרמע. סטאַנדאַרט דייטש איז אַ פּועל יוצא פון אַ טיילווייז באַוואוסטזיניקער אַנטוויקלונג פון מיטל הויך דייטש און עטלעכע וואַריאַנטן פון דער דאָזיקער מיטל-עלטערישער שפּראַך זענען געווען די מקורות אויך פאַרן גערמאַנישן קאָמפּאָנענט פון דער יידישער שפּראַך.
עס ווערט געשאַצט אַז אַרום 71 מיליאָן דייטשע איינוואוינערס רעדן דייטש אַלס זייער מאַמע לשון, וואָס איז איינע פון די גרעסטע ציפערן אין אַ מאָדערניזירטן לאַנד.
אין אַנדערע לענדער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויסער די גרענעצן פון דייטשלאַנד זענען פאַראַן אַרום 10 מיליאָן מענטשן וואָס רעדן דייטש איבער דער וועלט. עסטרייך האָט אַרום 7 מיליאָן דייטש רעדנדיקע, די שווייץ האָט 3.5 מיליאָן דייטשע רעדנדיקע און לוקסעמבורג אַרום 300,000. אויך אין צפון איטאַליע און אין די פראַנצויזישע ראַיאָנען פון עלזאַס און לאָטאַרינגיע געפינען זיך געמיינדעס וואו מען רעדט דייטש.
אין עטלעכע אַנדערע לענדער זיינען פאַראַן דייטש רעדנדיקע: אָפּשטאַמלינגען פון דייטשן וואָס האָבן זיך באַזעצט דערהויפּט אין די שטחים צו מזרח פון היינטיקן דייטשלאַנד, ווי אויך אין דער אַמאָליקער רוסישער אימפּעריע.
אין אַמעריקע איז פאַראַן אַ קליינע גרופּע דייטש-רעדנדיקע אין פענסילוועניע. די גרופּע ווערט אָנגערופן די פּענסילוועניע דויטש. זיי האָבן אימיגרירט פון דייטשלאַנד קיין אַמעריקע אינעם 18טן יאָרהונדערט און זיך באַזעצט אין דרום-מזרח פּענסילוועניע. אין קאַנאַדע איז פאַראַן אַרום 330,000 דייטש רעדנדיקע, אין בראַזיל אַרום אַ האַלב מיליאָן, און אין דער אַרגענטינע אַרום 250,000.
וויקיפּעדיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די דייטשישע וויקיפּעדיע איז די גרעסטע נאָך דער ענגלישער, און פאַרמאָגט היינט איבער איין מיליאָן אַרטיקלען.


text:
עבענזע
עבנזע (דייטש: Ebenzee) איז געווען א לאגער וואס מערסטנס מענטשן זענען דארטן אומגעקומען און עס האט אויך פארמאגט א קרעמאטאריום צו פארברענען די טויטע, ביי די פארהאלטענע דארטן האט מען גערופן דעם לאגער-גאז קאמען, און דעם רעוויר (שפיטאל)-קרעמאטאריום, ווייל עס האט זיך כמעט נישט געמאכט אז איינער זאל ארויסקומען פון דארטן לעבעדיג
דער לאגער האט אנגעהערט צו דעם מאטהויזען קאנצעטראציע נעטווארק, איינס פון די בערך 50 פיליאלן.
אין סוף מלחמה יארן איז דאס בעיקר גענוצט געווארן צוליב די בערג ארום ווי ווייטער אויסגעשמועסט.
אנדערש ווי רוב לאגערן איז דאס נישט בעיקר געווען געצילט פאר אידן, נאר פאר פארהאפטע ד.ה. פאליטיש באשטראפטע, און בלויז ארום 10 פראצענט זענען געוועזן אידן.
אינהאַלט
בעפארן קריג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
בעפארן קריג איז דאס שטעטל געווען א קור ארט, צוליב די פרישע לופט און די גרויסע בערג ארום פון 3 זייטן, און פון די 4-טע זייט איז געווען א וואסער אזוי אז דאס האט געדינט פאר אן אפגעזונדערט שטעטל מיט פרישע געזונטע לופט, וואס האט געדינט פאר אלטע און שוואכע, ווי אויך פאר טוריזם אטראקציע
אנהייב קריג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביים קריג האבן די נאציס ימ"ש אוועק געטריבן די איינוואוינער און געשאפן דארטן א לאגער וואס איז געוועזן אזוי ווי א תפיסה פאר פארהאפטע, ד.ה. פאליטיש באשטראפטע, בעיקר דייטשן וואס זענען געווען פארכאפט און קאמוניזם ווי אויך אויסלענדישע ארעסטאנטע
אלס א געהיימער וואפן זאפאס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1943 ווען די מלחמה האט זיך אויסגעדרייט און עס האט אנגעהוין צו גיין אויף ריכטונג פון די אליאירטע האבן די דייטשן געזוכט באהאלטענע ערטער ווי צו קענען אנפירן מיט זייערע וואפן פראדוקציע אפעראציעס אזוי ווי דאס פלאץ איז געווען ארום גענומען מיט הויכע בערג האבן זיי באשלאסן דארטן אריינצוגראבן מינעס-טונעלן אונטער די בערג און דארטן סטארעדזשן זייערע געווער אז אפילו אויב די אליאירטע וועלן געוואויר ווערן זאלן זיי דאס נישט קענען באמבאדירן פון אויבן מיט עראפלאנען
געהיימער פראיעקט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צוליב די אויבענדערמאנטע סיבה פון די הויכע בערג, האבן די דייטשן אויך אריבערג געפירט אהין זייער סענטראלע אפעראציע פון דעם וואונדער-וואפן פריאעקט (זייער אטאם באמבע פרואוו)
ארבעטס פירמעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עפ"י רוב האט מען דארטן געארבעט פאר פירמעס וואס די דייטשן האבן אויפגענומען און נישט דירעקט פאר די נאצי'ס צ.ב.ש. א חלק פון די גראב ארבעט, ד.ה. שטיין ברוך איז געטון געווארן דורך די Hoffman Macnuen פירמע, וואס עס זענען נאך דא עטליכע עלטערע אידן היינט וואס זיי געדענקען נאך די פירמע צום גוטן צוליב זייער פארהעלטנסמעסיגע גוטער אויפפירונג לויט די אומשטענדן, ד.ה. צ.ב.ש. זיי האבן געטיילט לרחבה צוגארעטן וואס די אידן האבן גענוצט אויפצוטוישן אויף עטוואס מער פון דאס פארשימלט שטיקל ברויט
סוף מלחמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סוף 1944 ווען עס איז שוין געגאנגען גאר נישט צום גוטן פאר דעם דייטשן נאצי שלאנג האט דער לאגער זיך געטוישט צו א מאסף לכל המחנות, בעיקר האט מען אהינגעברענגט פון די לאגערן וואס מען איז אנטלאפן פון די אמעריקאנער מיליטער וואס זענען געקומען פון מערב צו, (א גרויס חלק זענען אהין געקומען פון מאטהויזען זייענדיג א פיליאלע פון דעם נעטווארק וואס דארטן איז שוין נישט געווען קיין פלאץ, אבער אין דער צייט האט מען שוין נישט געארבעט דארטן נאר און די מינע'ס, נאר מען האט זיך שוין פארנומען מיט אנדערע ארבעט אויך, צ.ב.ש. בויען שינעס פאר ציווילע באנען פאר די ארטיגע באפלעקערונג צווישן די דערפער
היינט צוטאג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאכדעם וואס די קריג האט זיך געענדיגט זענען נאך אויף א משך פון עטליכע חדשים געבליבן דארטן טויזנטער קאצעטלער וואס האבן נישט געהאט ווי צו גיין.
אבער צעביסלעך איז דאס געווארן אויסגעליידיגט און עס איז געווארן צוריק דער קור ארט וואס עס איז געוועזן פון בעפאר
די מינעס איז א חלק געבליבן אזוי ווי עס איז געווען דעמאלטס אלס א מוזעאום פון דעם לאגער, און א חלק איז פארמאכט געווארן, און א חלק נוצט מען נאך היינט צוטאגס ארויס צו שעפן נאטורליכע אוצרות אוצרות פון דער ערד


text:
29סטן מיי
דעם 29סטן מיי איז דער 149סטער טאג פון יאר (150סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 216 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1453 - אטאמאנישע קראפטן אונטער סולטאן מעהמעט דער צווייטער נעמען איין קאנסטאנטינאפאל און ברענגען צו א סוף די ביזאנטישע אימפעריע
- 1790 - ראוד איילענד ווערט דער 13טער שטאט אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע
- 1848 - וויסקאנסין ווערט דער 30סטער שטאט אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע
- 1867 - דער אפמאך וואס שטעלט אויף די עסטרייך אונגארישע אימפעריע ווערט אונטערגעשריבן
- 1948 - אומאפהענגיקייט מלחמה: די עגיפטישע ארמיי ווערט אפגעהאלטן ביי עד הלום בריק
- 1953 - דער שפיץ פון עווערעסט באזיגט צום ערשטן מאל דורך עדמונד הילארי און טענזינג נארגיי
- 1991 - עריטרעע פראקלאמירט איר אומאפהענגיקייט פון עטיאפיע
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1917 - זשאן עף. קענעדי, דער 35סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (דערמארדעט 1963)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1153 - דייוויד דער ערשטער, מלך פון שאטלאנד (געב' 1084)
- 1379 - הענרי דער צווייטער, מלך פון קאסטיליע (געב' 1334)
- 1500 - בארטאלאמיו דיאס, פארטוגעזישער אויספארשער (געב' 1450)
- 1814 - זשאסעפין, ערשטע ווייב פון נאפאלעאן (געב' 1763)
- 1829 - האמפרי דייווי, בריטישער כעמיקער (געב' 1778)
- 1972 - סטעפאן טימאשענקא, אינזשעניר מיט אוקראינישן אפשטאם (געב' 1878)
- 1994 - עריך האנעקער, פירער פון מזרח דייטשלאנד (געב' 1912)
- 1998 - בארי גאלדוואטער, סענאטאר און קאנדידאט פאר פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן אין 1964 (געב' 1909)
פייערטעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ארגענטינע - ארמיי טאג
- ניגעריע - דעמאקראטיע טאג


text:
גירלס און יינגלעך לאַנג שוין אַ באַליבט כעדינג, געבראכט צוזאַמען די מערסט דינאַמיש, וויבראַנט און פאַנטאַסטיש פּאָטער אָנליין גאַמעס קאַרס. איר קענען דעריבער שפּילן די ראַסע, וואָס אין דערצו צו בעקאַבאָלעדיק רעגיסטראַציע פאָרשלאָגן צו שפּילן אין אַ טאַקסי, וואָס נעמט פּאַסאַנדזשערז אויף צייַט צו די רעכט אָרט. אָדער לערנען ווי צו פּאַרק פּאַסאַזשיר קאַרס אָדער טראַקס אין קיין וועטער, טריינג צו פאַרנעמען מער פּלאַץ. דאָך, איר וועט געפֿינען מאַקווינאַ & נדאַש; קאַרטון כאַראַקטער & לאַקוואָ, קאַרס & ראַקוואָ, וואָס וועט ניט לאָזן איר אָן אַ חלק פון סמיילז. מיט Friends, ער דיסיידז צו פּאַזאַלז אָדער פּלייינג טריקס אין דעם דאָרף, שרעקלעך די טראַקטאָרס.
גאַמעס ןיווקַאמ ץילב דורך קאַטעגאָריע:
אין די רובריק ווו איר זענען געבעטן צו שפּילן אין די מאַשין, איר זענען געבונדן צו געפינען קאַרטון אותיות & לאַקוואָ, קאַרס & ראַקוואָ. מאַקווין, מאַטער און אנדערע אותיות אַקטיוולי פאָרזעצן:
אבער אין דערצו צו די כעדינג קענען ניט דורכגיין זייַט און די אנדערע פאַרווייַלונג, וואָס אויך האָבן קאַרס.
די שפּיל קאַרס שפּיל ווו איר האָבן צו פאָר
דעם מעגלעכקייט האט שטענדיק דערוועקט יקסייטמאַנט אין מענטשן. קאַרס פֿאַר זיי זענען זייער באַליבט אידיש, און עס איז קיין קראַפט וואָס קענען טרער אַוועק פון זייער באַליבט פאַרווייַלונג. זיי זאָרגן און אָפיטן דיין פיר-ווילד פרייַנד, געבן איר אַלע זייַן ספּער צייַט, אַפֿילו פאָרגעטטינג וועגן זיין אייגן משפּחה. גאָט פאַרווערן, וואס איז געזעסן עמעצער אַנדערש הינטער די ראָד! יעדער פּעני גייט צו די וישאַלט פון די מאַשין
די שיעור ימפּרווומאַנץ קיינמאָל קומט. נו, אויב אַלץ איז געטאן מיט דער מיינונג און פֿאַר די צוליב פון זיכערקייַט, אָבער מאל עס קומט צו די עקסטרעם.
אמת מאָוטעראַסץ אַפֿילו בעשאַס ווילבעראָו אָנליין שפּיל ביכייוו ווי עגאָיסטיש אָונערז און וועט ניט געבן ווער עס יז די קאָמפּיוטער ביז נאָך אַ ביסל אידיש אין אַ רודערן. נאָך, אין דער מאָמענט די שפּיל Offers, ווי לאַנג ווי עס האָבן געווען קאַרס. נו, אין אַז פאַל, מיר וועט ניט שטערן זיי, און שיקן זיי צו פאַרשרייַבן אין דער גאַראַזש ווו די מאַשין איז ריסייקאַלד טייַער געזונט. א קליין זוכן וועט זיין אַ ויסגעצייכנט ווערקאַוט. פּרוּווט צו געפֿינען אַלע די טיילן אין אַ קורצער צייט, צו פֿאַר-אַסעמבאַל דער הויפּט טייל פון די מאַשין. צו טאָן דאָס, קוק פֿאַר אַלע-ראָד פאָר און אנדערע וויכטיק דעטאַילס. צי איר טראַכטן אַזאַ גרויס זאכן איז שווער צו באַהאַלטן? אין גרויס הויזן מעכאַניקער נאָך ניט צו זיין געפֿונען! דאָס איז דיין ערשטער קלו וואָס קענען לאָקערן טירעס. דו זאלסט נישט זיין ניט צו קוקן הינטער די באָקסעס, באַראַלז, פּייפּס אויף דער סטעליע.
בעשאַס די ווייַטער שפּיל איר קענען שפּילן קאַרס אין אַ מער שעפעריש ריכטונג. אויב איר ווע שטענדיק געוואלט צו פאַרברענגען טונינג זייער טשיפּס, אָבער טאָן נישט קווענקלען צו קלייַבן וואָס איר ווילן, דעמאָלט איר געפינען די סאָרט פון דיין מאַשין און אָנהייבן צו מאַכן. איר קענען לייכט קלייַבן אַ קאָליר, און פּראָגראַמען, וואָס וועט איר בעסער וועלן. די אָפּציעס זענען פילע, אַזוי טאָן נישט קאַמיש דעם באַשלוס. פּרוּווט צו שלאָגן אַלע די אָפּציעס און גיין צו די קראָם צו סדר די מערסט באַליבט.
קינדער גרינג לערנען צו פּאַרק די קאַרס אין די שפּיל אָנליין קאַרס. אבער, דזשאַדזשינג דורך די פאַקט אַז אַדאַלץ טאָן ניט אַלע פאַרמאָגן דעם מאַגיש, זיי וואָלט ניט האָבן סטאַפּט צו פאָרן אַ פּאָר פון לעקציעס. קלייַבן אַ מאַשין, אַ טראָק, אַ טראָק אָדער שולע ויטאָבוס און גיינ ווייַטער צו זייער אַדמיניסטראַציע. פֿאַר אַ אָנהייב, צו ויסמייַדן קאַמפּלאַקייטינג דיין לעבן, פּרובירן צו דורכפירן אַ קאַמף נישט אויף צייַט, און אין דעם פּאָטער מאָדע און גוט וויזאַביליטי. ווען וועט מצליח אין דעם שווער פאַל, איר קענען פּרובירן זיך אין מער קאָמפּליצירט גאַמעס ווו ייַז דער שטעג ראַדוסאַז טראַקשאַן, נעפּל, רעגן, שניי, און נאַכט מאָל & נדאַש; די וויזאַביליטי און די פּרידיטערמינד צייַט טוט ניט לאָזן צו אָפּרוען.
אומגעקערט צו דער טעמע פון ראַסע, אָנהייבן צו קאָנטראָלירן די טאַקסי, פּאָליצייַ אָדער פייַער מאָטאָר, אַמבולאַנס און ווערן אַ באַנדיט און, דרייווינג דורך די שטאָט בינע אַ שוטאַוט מיט אויטאריטעטן אָדער פייַנדלעך קלאַנז.
פֿאַר אַ ענדערונג קענען זיין פאָלדעד רעטעניש. ווען אַ בילד איז גרייט, איר וועט אַנטדעקן ווייַטער. נו, רובֿ יונג מאָוטעראַסץ גיימערז וועט הנאה גיימינג קאָלאָרינגס, ווו עס זענען אויך אותיות פון די פֿילם & לאַקוואָ, קאַרס & ראַקוואָ.


text:
תנ"ך
תנ"ך (ראשי תיבות: תורה, נביאים וכתובים) זײַנען די 24 הייליקע ספרים פון יידישקייט. די ספרים פון תנ"ך זענען די עלצטע ספרים ביי יידן. וואס לויט דער טראדיציע זײַנען זיי געגעבן געווארן דורך משה רבינו אין מעמד הר סיני. רוב פון די ספרים זענען געשריבן אין לשון הקודש אבער א טייל איז געשריבן אין אראמיש, למשל א גרויסער חלק פון ספר דניאל.די 24 ספרים זענען צעטיילט אויף תורה, נביאים און כתובים אזוי:
- 5 - חמשה חומשי תורה
- 8 - ספרי נביאים; באהאנדלט פון יהושע בן נון ביז חורבן בית ראשון
- 4 - נביאים ראשונים
- 3 - נביאים אחרונים
- 1 - תרי עשר
- 11 - כתובים
דער תנ"ך האט געהאט א גרויסע השפעה אויף די רעליגיע פון דער מערבדיקער וועלט.
אינהאַלט
די ספרים אין תנ"ך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
תנ"ך איז ראשי תיבות: תורה, נביאים, כתובים. אין די צייטן פון חז"ל האט מען דאס נישט גערופן תנ"ך נאר "מקרא"-די משנה אין אבות זאגט: בן חמש למקרא, דאס מיינט, צו פינף יאר הייבט אן א קינד לערנגן חומש.
תורה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – תורה
תורה איז דער יידישער גרונט מיט דינים ווי אַזוי מען דאַרף זיך פירן.
זי ווערט צעטיילט אין פינף ספרים:
די תורה איז צעטיילט ווייטער צו פרשיות השבוע, און יעדע פרשה איז צעטיילט אין 7 חלקים (ראשון, שני אא"וו).
- זעט אויך: חומש
נביאים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – נביאים
די ספרים פון נביאים זענען:
- 1 יהושע
- 2 שופטים
- 3 שמואל
- 4 מלכים
- 5 ישעיהו
- 6 ירמיהו
- 7 יחזקאל
- 8 תרי עשר:
כתובים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – כתובים
די ספרים פון כתובים זענען:
- 1 תהלים
- 2 משלי
- 3 איוב
- 4 שיר השירים
- 5 רות
- 6 איכה
- 7 קהלת
- 8 אסתר
- 9 דניאל
- 10 עזרא און נחמיה
- 11 דברי הימים
דער מקור פון תנ"ך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- לויט דער יִידישער טראדיציע איז חמשה חומשי תורה געגעבן געוואָרן פון גאָט צו משה רבינו.
- אין חז"ל שטייט אז די גאנצע תנ"ך און אלע פירושים אויף תנ"ך ביז משיח וועט קומען ווי משניות, גמרא, ראשונים, אחרונים א.א.וו איז געגעבן געווארן צו משה אין בארג סיני.
- לויט די קריסטלעכע איז נאר די עשרת הדברות געגעבן געווארן צו משה אין בארג סיני.
- לויט די תנכישע פארשער איז די תורה געשריבן געווארן דורך מענטשן אין פארלויף פון עטליכע תקופות, און מען האט איר צוזאמען געשטעלט שפעטער אין איין ספר.
- ספר מלכים און ספר דברים זיינען געשריבן געווארן אין דער 7טער יארהונדערט, אין די צייט וואס די יידן האבן געהאלטן אז מען דארף דינען גאט נאר ביי איין בית המקדש, און נישט אין צעשפרייטע מזבחות וואס איז גערעכנט אלץ א זינד. אויך דער סטיל פון ביידע ספרים זיינען אייניק. אויך דער סטיל פון ספר ירמיהו וואס איז געווען א נביא אין די צייטן פון יאשיהו איז געשריבן אויף דער זעלבער סטיל פון די צוויי ספרים.
נביאים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אונטערשייד צווישן נביאים אין כתובים איז אז נביאים איז רייד וואס גאט האט גערעדט צו די נביאים מיט די מדריגה פון "נבואה", ווידער כתובים זענען רייד וואס איז געווארן פון גאט מיט "רוח הקודש" וואס איז א שוואכערע מדריגה ווי "נבואה".
אויך איז נביאים - אנדערש ווי כתובים - ספעציפישע באפעלן וואס דער נביא האט געדארפט איבערגעבן פאר כלל ישראל אדער האט אליינס געדארפט אויספירן.
לערנען תנ"ך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
כאטש וואס דער תנ"ך איז די גרונדענע ספר פון די יידן, כאטש דעם לערנט מען נישט נ"ך אין דער פרומער ציבור. די ווארשיינליכע סיבות דערפון זיינען:
- נ"ך פארנעמט זיך אין ענינים וואס זיינען נישט רעלעוואנטיש צו די היינטיקע יידישע קולטור וואס איז באווירקט פון די גלות. ווארום די יידן האבן נישט היינט קיין נביאים און אן אייגענע מלוכה.
- מיט'ן ערשיינונג פון די משכיל'ישע באוועגונג זענען געווען אזעלכע וואס האבן געוואלט מאכן דעם לימוד פון נ"ך אלץ אן עיקר, פאר אירע היסטארישער און קולטוראלע ווערד. פרומע אידן האבן אין רעאקציע זיך ספעציעל צוריקגעהאלטן פון דעם לימוד.
אינטערעסאנט איז צו באמערקן אז אין רוב חרד'ישע מיידל שולעס לערנט מען יא נ"ך אלץ א טייל פון געשיכטע לערנונגען.
לערנען תורה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פרומע אידן האלטן דאס פאר א מצווה צו לערנען תורה, אבער נישט ווייל די תורה ברענגט עפעס צום לעבן, ווייל די תורה וואס זיי לערנען איז בעיקר גמרא מיט פלפולים און מחלוקת פון תנאים און אמוראים אויף שאלות פון זייערע צייטן און היינט איז דאס שוין על פי רוב נישט רעלאווענט, נאר צוליב די העכערע כוח וואס די תורה האט צו משפיע זיין אויף דאס לעבן אין א מיסטישען אופן.
אויך איז דאס נישט סתן א ענין פון לערנען, נאר א עקסטערע מצווה פון זיך פלאגן אין לערנען. עמלות בתורה.
אגדה ומוסר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די פרומע ישיבות לאזט מען דאס אויס, און דאס איז נאר א טפל, ווייל עס איז לויט זיי סיפירי מעשיות, אפילו דאס איז דער יסוד וואס קען היינט יא לערנען וויאזוי זיך צו פירן דורך טיפע פיליזאפישע לימודים. דער עיקר תורה וואס מען איז היינט עוסק איז לומדישע פשטעליך און חקירות. און די חסידישע ישיבות וואס ווערט נישט אזוי ארויפגעקוקט לערנט מער בעיקר הלכות שבת און הלכות כשרות.
קאפיטלעך אין די ספרים פון תנ"ך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס צעטיילן דעם תנ"ך אויף קאפיטלעך האט נישט קיין יידישן מקור. דער תנ"ך איז צעטיילט אין 929 קאפיטלאך דורך א גלח. כאטש וואס דאס צוטיילונג שטאמט פון א קריסטישער גלח, האבן די יידן אנגענומען זיין צעטיילונג. אין ספר בראשית קען מען זען ווי דער גלח האט געשטעלט דער טאג שבת אין די צווייטע קאפיטל ווארשיינליך כדי צו פארקלענערן איר הייליגקייט וואס זי איז ביי די יידן הייליג.


text:
איינער פון די מערסט פאַנטאַסטיש קאָלומנס, איז אַ פּאָטער אָנליין שפּיל מאָנסטערס. דאָ איר וועט טרעפן און שפּיל מיט פילע פון די אנדערע וועלט, איר לערנען זייער געוווינהייטן, לערנען צו האַנדלען מיט בייז שטימונג, אָדער Make Friends. אַמאָל אין די שולע פון מאָנסטערס, ניט מער ויסקומען שרעקלעך זייַן באוווינער, אויב אַ ביסל שמועסן מיט זיי. אבער אין דער קלאַסיש ווערסיע, זיי באַפאַלן איר, און מיר מוזן באַשיצן. איר קענען נוצן קיין מיטל: מאַשין גאַנז, גראַניידז, אַפֿילו וועדזשטאַבאַלז אַז איר וואַקסן אין זייַן קאָרטיאַרד. דו זאלסט נישט ויסמייַדן און שלאַכט איינער אויף איין, געגאנגען קעגן זיי מיט אַ מעסער.
גאַמעס מאָנסטערס דורך קאַטעגאָריע:
שרעקלעך מאָנסטערס און פייַן באַגריסן איר אין די וואַסט שפּיל מאָנסטערס, ווו איר וועט געפינען:
דו זאלסט נישט זיין דערשראָקן פון פאַנגס און קלאָז פון די קרעאַטורעס. פילע מאָנסטערס איז גאַנץ פייַן און גוט, אָבער די מנוחה פון איר קענען לייכט פירן, אַרמד צו די ציין.
האָבן ווערן קולט אותיות מאָנסטער הויך שולע, וואָס נאָר קוקן ומגעוויינטלעך, און די מנוחה זענען זארגן מיט דער זעלביקער ישוז ווי אנדערע טיניידזשערז. זיי באהאנדלט ציין און ווונדז, האָר און מאַכן ליבע צו אָנטאָן פאַשיאָנאַבלי. צוזאַמען, איר וועט צוגרייטן פֿאַר אַ טאָג, צו זוכן אַ וועג אויס פון די צימער, צו צוגרייטן פֿאַר דעם יום טוּב מילז און אַטענדינג שטיין קאַנסערץ, צו ריין אַרויף די צימער נאָך דער פּאַרטיי און ברענגען זיך אַרויף אין שיינקייט סאַלאַנז, קוש און דינגען אין פּלאַן.
אַליענס אַלץ איז ניט פאַרצווייפלט און גרייט צו העלפן מענטשן אין די קאַמף קעגן די אַגרעסערז. זיי ריפּערד די שיף אין ינאַקסעסאַבאַל ערטער צו מענטשן, טיילן זייער געווער און ופפירן האַביטאַבלע אינזל, ווארטן פֿאַר אַ ראַטעווען וועבשיפל פון די היים פּלאַנעט. זאל זיי טאָן ניט צעמישן איר מיט זייער קוקן, און מיר זענען זיכער זיי טאָן ניט ויסקומען זייער אַטראַקטיוו.
די זאַמביז, וואַמפּיירז, וויטשיז און סקעלעטאָנס געבויט זייער קאַפע און איצט עס באדינט זייער באַליבט טרינקען און קיילים. אַרבעט זיי באַרשענקער, פּריפּערינג דעליקאַסיז פון ספּיידערז, באַץ 'ווינגס, ייבאָלז, זויער זשאַביה שפּראַכן. הויפּט טומלדיק עס געץ צו האַללאָוועען, ווען אַלע בייז ווייקס אַרויף און גייט צו די סעודה אין זייער כּבֿוד.
די מאָנסטערס וואס אָפּזאָגן צו גלויבנס-עקסיסטירן פּעאַסעפוללי מיט אונדז, וועט זיין באַשטראָפֿט. אָרעם:
צו אָנפירן די מלחמה קעגן די מאָנסטערס דורך קיין מיטל מעגלעך. עטלעכע זאַמביז זענען דערשראָקן אַפֿילו צו גרינס קראַפּס, און קאַמבאַט קענען זיין פּיז, קאַרש ביימער און אנדערע געוויקסן גראָוינג אויף דער גאַניק פון די הויז. אויף די אנדערע גרינגער צו פֿאַרשטיין, שיסערייַ פון אַ מאַשין ביקס אָדער שווערד סמאַשינג זיין קאָפּ. דו זאלסט נישט זיין ניט צו לייגן אַ יקספּלאָוסיוו פּראַדזשעקטאַל, וואַרטן פֿאַר די מאַסע פון זאַמביז וועט זייַן טיקער, און דעמאָלט אַנדערמיין זיי.
אויף דעם פּלאַנעט עס איז קיין אָרט בייז געסט און פֿרעמדע זענען ינוועסטאַגייטאַד געשווינד און ספּעסיפיקאַללי, שיסערייַ זייער שיפּס, דיסטרויינג די ערד, קאַטשינג אין די וואַסער. זאל גיין היים אויב זיי קענען נישט לעבן צוזאַמען.
די אַקציע וועט ויספאָרשן יעדער ווינקל פון אַ צימער אָדער עפענען געגנט, קוקן לערקינג שונאים פון מענטשהייַט. האַלטן דיין וועפּאַנז גרייט צו באַפרייַען די נאַקאַוט-אַ באַשטימענדיק קלאַפּ צו די פאַרזעעניש פּלוצלינג דזשאַמפּט אויס. וויכטיק נישט צו באַקומען פאַרפאַלן און ניט דערשראָקן צו רעדן זיין ברום, שטעכיק אויגן, ריזיק ציין און קלאָז שאַרפּאַנד. עטלעכע קענען שפּייַען זויער, אַזוי זיין גרייט אויף צייַט, און דזשאַמפּס.
טייל מאָל, צו טייטן די פאַרזעעניש מוזן זיין ראַפּאַדלי געבן אַ קליק אויף עס, ווי אין די פאַל פון גאַמעס קליקקערס. זיי טאָן ניט באַפאַלן, און פּאַסיוולי וואַרטן ווען איר מאַכן אַ ווענדעטטאַ. פֿאַר יעדער defeated מאָנסטערס אַקרוד ווייזט, און איר קענען ביסלעכווייַז פאַרגרעסערן זייַן מאָרד מאַכט.
קעגן די מאָנסטערס איר וועט ניט שפּילן אַליין, אָבער אין דער געזעלשאַפט פון העלדן פון קאַרטאָאָנס און קאַמיקס. טמא קאַמף:
מלחמה ונפאָלד אין פאַרשידענע באדינגונגען, און עס איז נייטיק צו אַדאַפּט צו קיין סיטואַציע, זיין עס אַ בנין, גאַס, דזשאַנגגאַל, מדבר, אָדער אַ דאַנדזשאַן. יעדער ווערסיע פֿעיִקייטן געפֿינט, און איר קענען שפּילן לעגאָ מאָנסטערס, טייטן דעם פאַרזעעניש פון שאַנגהאַי, פאַרם אָדער יקוויפּ די צימער מיט פליענדיק מעכאַשייפע אויף אַ ברומסטיק און צוגרייטן אַ מאַגיש קאָקטייל.


text:
דאַטיד אַרום לעווערבורגה, און אַריבער האַרריס און די Hebrides, איר וועט באַמערקן סך רוינד בנינים. עטלעכע זענען עכט פּריכיסטאָריק זייטלעך, עטלעכע אלטע און וויכטיק בנינים בשעת רובֿ זענען דעראַליקט שוואַרץ הייזער וואָס זענען ווייקייטאַד בעשאַס די צייַט פון די קליראַנסיז און ווען די משפּחה איז געווען ביכולת צו בויען אַ מער מאָדערן בנין. אָפֿט די בנינים זענען קאָנווערטעד פֿאַר נוצן דורך לייווסטאַק אָבער, סאַדלי, רובֿ זענען ביסל מער ווי נידעריק ליגנעריש ווענט. אַקקאָממאָדאַטיאָן אין לעווערבורגה איז טיפּיש פון די אינזלען, וואָס איז זייער הויך קוואַליטעט מיט אַ גאָר פרייַנדלעך אַטמאָספער.
רייזע צו לעווערבורגה און די ייל פון האַרריס
איר קענען אַרומפאָרן דורך לופט צו די מערב יסלעס פון עדינבורגה, גלאַסקאָו אָדער Inverness אויף אַ טעגלעך יקער צו סטאָרנאָווייַ אויף די ייל פון לויס. דעמאָלט אַרומפאָרן קסנומקס מייל צוזאמען די אַקסנומקס צו דרום האַרריס. א גוט ויטאָבוס דינסט אַפּערייץ אויף אַ טעגלעך יקער פון סטאָרנאָווייַ צו רובֿ פון האַרריס און איז לויפן דורך העברידעאַן טראַנספּאָרט קאָו, לטד, פֿאַר מער דעטאַילס אויף טיימטייבאַלז, אאז"ו ו גיט אויף די לינקס אונטן.
אַלטערנאַטיוועלי קרייַז אויף די Caledonian מאַקברייַנעס מאַשין פּראָם "מוו Hebrides" פון די ייל פון סקיע צו טאַרבערט אין צפֿון האַרריס. איר קענען אויך קומען איבער פון צפֿון ויסט אויף די "מוו לאַק פּאָירטאַן" מאַשין פּראָם צו לעווערבורגה אין דרום האַרריס און אַרומפאָרן צפֿון דורך דעם אינזל.
לעווערבורגה געשיכטע
דער דאָרף פון לעווערבורגה איז געווען ערידזשנאַלי באקאנט ווי אַ ה-אָב, אָדער זייַן אַנגליסיסעד עקוויוואַלענט פון "אָבבע". עס איז געווען געביטן צו לעווערבורגה אין קסנומקס מיט די ברייקינג פון די ערשטער פון צוויי כוואליעס פון טוישן וואָס זענען צו ויסקערן איבער דעם דאָרף אין די קסנומקסס. דער נאָמען אַ ה-אָב מיטל "די טייַכל" און אין די סוף פון די קסנומקסס די ויסגלייַך דאָ האט אַ וויקלי דאַמפער צו גלאַסקאָו און אַ קרעטשמע, און שטיצט אַ קליין פישערייַ קהל.
אין קסנומקס האר לעווערהומע, גרינדער פון די מאַלטינאַשאַנאַל פירמע ונילעווער, פּערטשאַסט דער גאנצער פון לויס און האַרריס. אַ ה-אָב איז געווען טייל פון די ערל פון Dunmore ס דרום האַרריס נחלה, וואָס האר לעווערהומע געבראכט פֿאַר £ קסנומקס. איבער די ווייַטערדיק פינף יאר ער שטעלן צו אַרבעטן צו יבערמאַכן די עקאנאמיע פון לויס אין באַזונדער, ספּענדינג די בעסער טייל פון אַ מיליאָן מנים אין דעם פּראָצעס. אין קסנומקס ער האט געגעבן אַרויף זייַן פּלאַנז פֿאַר לויס, דאַסיידינג אַנשטאָט צו קאַנסאַנטרייט אויף האַרריס.
אַ ה-אָב, ריניימד לעווערבורגה אין קסנומקס, איז געווען צו זיין דער צענטער פון אַן עקאָנאָמיש ימפּעריע געגרינדעט אויף פיש. האר לעווערהומע געבויט און יקוויפּט פישערייַ באָוץ און שטעלן אַרויף אַ פּראַסעסינג פאַבריק בייַ לעווערבורגה כולל פיש סמאָוקינג און לקד טעלעוויזיע פאַסיליטיעס, ווערכאַוזינג און אַקקאָממאָדאַטיאָן. דער געדאַנק איז געווען צו נוצן AIRCRAFT צו אָרט שאָולז פון הערינג, וואָס די פישערייַ באָוץ וואָלט דעריבער כאַפּן און צוריקקומען צו לעווערבורגה פֿאַר פּראַסעסינג. דאס וואָלט צושטעלן אַ קסנומקס שטאַרק קייט פון לאַכאָדימ פיש שאַפּס, גערופֿן מאַקפישעריעס, אַז האר לעווערהומע פּראָפּאָסעד צו שטעלן אַרויף איבער די וק.
האר לעווערהומע געשטארבן פון לונגענ-אָנצינדונג נאָך אַ יאַזדע צו Africa מאי קסנומקס. £ קסנומקס האט שוין אויסגעגעבן אויף נייַ אַרבעט און פאַסיליטיעס אין לעווערבורגה, אָבער לעווערהומע ס חלום געשטארבן מיט אים, און דער געוויקס בייַ לעווערבורגה איז סאָלד פֿאַר נאָר £ קסנומקס צו אַ דעמאַלישאַן פירמע. די וואַסט דרום האַרריס נחלה, פּערטשאַסט אין קסנומקס פֿאַר £ קסנומקס, איז געווען סאָלד פֿאַר נאָר £ קסנומקס.
הייַנט, אַלע וואָס בלייבט פון האר לעווערהומע ס ינוועסמאַנט זענען עטלעכע פון די דאָרף הייזער, די לעווערהומע מעמאָריאַל שולע, און דער נאָמען פון דעם דאָרף, און די לעצטע פון די איז ביסלעכווייַז shifting צוריק צו דער אָריגינעל אַ ה-אָב ווי דער מאַך צו רעינטראָדוסע אָריגינעל געליש נעמען אַריבער די מערב יסלעס זאמלט מאָמענטום.
די רעזולטאַט דורך די מיטן קסנומקסס איז געווען דיסקרייבד דורך האַמיש כאַסוועל-סמיט אין דער ערשטער אויסגאבע פון די סקאַטיש אינזלען ווי "אַ קליין, טרויעריק, אלא אַראָפּ-בייַ-פּיאַטע פּאָרט". דאס אנגעהויבן צו טוישן פֿאַר די בעסער אין יוני קסנומקס ווען אַ רגע כוואַליע פון טוישן צעבראכן איבער דעם דאָרף.
דאס איז געווען די אָנהייב פון אַ דירעקט פאָרמיטל פּראָם אַריבער די סאָונד פון האַרריס פון לעווערבורגה צו אָטטערניש אויף צפֿון ויסט (עס איצט גייט צו בערנערייַ). קיין-איינער טאַקע געוואוסט וואָס צו דערוואַרטן פון דעם נייַ דינסט: ביז אַהער עס האט שוין נייטיק צו נוצן די טרייאַנגגיאַלער דינסט פֿאַרבינדונג טאַרבערט און לאָטשמאַדדי מיט ויג אויף סקיע צו אַריבערפירן אַ פאָרמיטל צו צפֿון ויסט פון האַרריס.
וואָס געשען יקסידיד אַפֿילו די מערסט אָפּטימיסטיש פון פּראַדזשעקשאַנז, און דער געזונט פון האַרריס Ferry האט שוין אַ ראַנאַוויי הצלחה. אַזוי פיל אַזוי אַז אין קסנומקס אַ נייע, פיל גרעסערע (און קווייאַטער), שיף, די מוו לאַק פּאָרטאַין, גענומען איבער די דינסט. די פּראַל אויף לעווערבורגה האט שוין דראַמאַטיק און positive. ניו פאַסיליטיעס און באַדינונגס עפֿן אַרויף און עס האט אַפֿילו געווען נייטיק צו בויען אַ נייע וועג צו לאָזן פּראָם פאַרקער צו בייפּאַס די העכער טיילן פון דעם דאָרף.
די רעזולטאַט איז אַז לעווערבורגה איז געמאכט זייַן וועג אין די קסנומקסרד מיללענניום מיט אַ חוש פון אָפּטימיזם עס האט נישט איבערגעלעבט זינט די צוויי קורץ יאָרן פון קסנומקס צו קסנומקס. נאָר דאָס מאָל עס איז באזירט אויף עפּעס אַ ביסל מער היפּש ווי איין מענטש ס חלום.


text:
DNS
Domain Name System (באַקאַנט מיט איר קיצורדיקער נאָמען DNS) טײַטש: תּחום-נאָמען-סיסטעם איז אַ נעצװערק-פּראָטאָקאָל װעלכע טוט פֿארבײַטן קאָמפּיוטער נעמען וואס מענטשן קענען גרינג געדענקען, מיט IP אדרעסן מיט װעלכע קאָמפּיוטערס קאָמוניקירן. למשל װען מען טײַפּט אַרײַן אין אַ בלעטערער אַן אינטערנעט-אַדרעס, שיקט מען צו דער DNS אַ בקשה צו אױסלײזן דעם נאָמען צו זײַן פּאַסיקן IP-אַדרעס. אויך האַלט א DNS-דינער אנדערע נעמען, ווי למשל די MX רעקארד װעלכע איז באַשטימט צו אױסלײזן בליצפּאָסט אַדרעסן.
אַ DNS-דינער איז דאס אדרעס-בוך פון דער אינטערנעט. די אינטערנעט פארמאגט 13 שורש-DNS-דינערס און דארט ווערן געהאלטן די תּחום-נעמען פאר אלע אינטערנעט תּחומים (Domains). יעדער נאָמען האָט כאטשיג צוויי DNS-דינערס וואס האבן אינפארמאציע צו וועלכע איי פי אדרעס דער תּחום געהערט.


text:
פארגעוואלדיגונג
'פארגעוואלדיגונג אדער מאַנס זיין איז דער אקט וואס א מענטש צווינגט א צווייטן צו האבן סעקסועלע אקטן מיט אים קעגן זיין ווילן, אין מערסטנס פעלער איז עס א מאן וואס צווינגט א פרוי אדער מיידל, אבער עס פאסיהרט ביי אלע סארט אופנים, געשלעכטן און מינים.
אינהאַלט
לעגאליטעהט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פארגעוואלדיגונג, איז דער ערגסטער פארעם פון סעקסואל באלעסטיגן. אין דער מאדערענער וועלט איז דאס סעקסועל באלעסטיגן פארעכענט אלס גאר א שוידערלעכע טראמא און מ'דארף ווערן האספיטאלזירט פון פארשידענע פיזישע און פיסיכילאגישע ליידונגן. און דער פארגעוואלדיגער ווערט גאר הארב באשטראפט, מיט א גאר לאנגע טורמע טערמין.
סארטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס וועהרט פאררעכנט פארגעוואלדיגונג אפי' זי האט קודם מסכים געוועהן און נאכדעם געטוישט איהר מיינונג. און אפי' מ'קען זעך גוט. א קליינע פראצענט פון רעיפ'ס קומט אייגנטלעך פאהר דורך איינעם וואס מ'קען בכלל נישט און דורך געוואלדטאטן.
עס קען פאסיהרן אפי' צווישן מאן און ווייב. וואס כאטש אמאהל פלעהגט דאס נישט קלאסיפיציהרט וועהרן אלס אונס, אבער האַהנט האט זיך דער בליק דערויף געענדערט.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דער תורה געפינען מיר, אז אויב איינער האט מאנס געווען א מיידל וואס איז אלט ווייניגער ווי צוועלף און א האלב יאר, האט ער געדארפט געבן 50 שקלים פאר דעם טאטען און ער האט געמוזט חתונה האבן מיט איר, אלס אנטשעדיקונג וואס ער האט איר געפייניקט. די סיבה פון דעם איז ווייל אין יענע צייטן האבן די עלטערן חתונה געמאכט די טעכטער פאר וועם זיי האבן געהאלטן אז זי איז פאסיג, און די טאטע האט גענומען די קידושין געלט. אויב האט איינער מאנס געווען א מיידל האט קיינער מער נישט געוואלט איר פארהייראטן, דערפאר האט דער טאטע שאדן געהאט, און צוליב דעם דארף מען באצאלן געלט פארן טאטען פאר די שאדן וואס ער האט געהאט. ווידער די מיידל איז דאך נאך א קינד וואס ווייסט נישט וואס איז גוט אדער נישט, און וויבאלד קיין נארמאלן שידוך וועט זי שוין סיי ווי נישט קענען טאן, איז חתונה האבן מיט אים די בעסטע וועג אז זי זאל נישט באשמיצט ווערן און אז ס'זאל זיך אויסארבייטען פאר איר גוט.
ביי א פרוי אבער איז שוין נישט דא די שאדן פארן טאטען דערפאר דארף מען אים גארנישט צאלן, און וויבאלד דאס מערהייט פרויען זענען שוין געווען פארהייראט אויב זיי זענען מער פון 12 און האלב יאר אלט, רעדט דער תורה נישט דערוועגן.
ווען די תורה רעדט פון איינער וואס איז מאנס א פארשדכנטע מיידל, וואס דאן איז עס שוין אן איסור פון אשת איש וואס איז א חיוב פון סקילה (אין יענע צייטן פלעגט מען געבן קידושין פאר א פארשדכנטע פרוי) זאגט די תורה אז אויב איז דאס געווען א מאנס אזוי אז זי האט געשריגען און קיינער האט איר נישט געהאלפן, איז עס אזוי ווי איינער וואס טויט איר. אין אנדערע ווערטער, כאטש די שטראף פאר א פרוי וואס איז נישט פארהייראט איז א קליינע, פארדאמט דאס די תורה ווי א מערדעריי.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- א זייטל אין העברעאיש פאר קרבנות פון פארגוואלדיגונג http://www.macom.org.il/


text:
פורים
פורים איז א יידישער יום טוב וואס ווערט געפייערט י"ד אדר, און ביי פארפאנצערנע שטעט וואס זיינען פארפאנצערט נאך פון יהושע בן נון'ס צייטן (היינט איז דאס ירושלים און שושן) ווערט ער געפייערט ט"ו אדר, דער טאג ט"ו אדר הייסט אין דער גאנצער וועלט (אחוץ ירושלים) "שושן פורים".
שטאמונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צווישן די יארן ג'רצ"ד צו ג'רע"ה ווען דאס קעניגרייך פון פרס האט געהערשט איבער אזיע, האט המן, איינער פון די גרויסע מיניסטארן פון קעניג אחשוורוש, געפלאנט צו פארלענדן דאס יידישע פאלק, אבער דורך אסתר המלכה די ווייב פון אחשוורוש און איר שוועסטערקינד מרדכי הצדיק, איז כלל ישראל געראטעוועט געווארן פון דער שווערער גזירה.
מצוות און מנהגים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מען ליינט מגילת אסתר ביינאכט און בייטאג און מען קלאפט המן'ען מיט גראגערס א.ד.ג.
- מען טיילט מתנות לאביונים, געלט אדער עסן פאר ארעמעלייט
- מען שיקט משלוח מנות
- מען עסט א פורים סעודה פורים בייטאג
- מען לייגט צו על הנסים ביים דאווענען און ביים בענטשן צו דאנקען דעם אייבערשטן פאר די גרויסע נסים.
- מען פארשטעלט זיך מיט מאסקעס.
- מען עסט המן טאשן
- מען טרינקט און שיכורט זיך אן "עד דלא ידע".
פורים משולש (דרייפאכיגער פורים)[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען פורים געפאלט פרייטאג און שושן פורים שבת, האלטן די באפעסטיקע שטעט א דרייפאכיגן פורים, ווייל חז"ל האבן מתקן געווען נישט צו ליינען די מגילה שבת. דער סדר איז אזוי:
- פרייטאג, י"ד אדר - ליינט מען מגילת אסתר און מען טיילט מתנות לאביונים.
- שבת, ט"ו אדר - ליינט מען ביי קריאת התורה א ספעציעלן מפטיר, דאס ליינען וואס געהעט צו פורים, און מען זאגט "על הנסים" אין דאווענען און אין בענטשן.
- זונטאג, ט"ז אדר - מען שיקט משלוח מנות און מען עסט די סעודת פורים.
דער טעם פארוואס מתנות לאביונים איז צוגעטשעפעט צום מגילה ליינען, זאגט די גמרא (מסכת מגילה) ווייל די ארעמעלייט קוקן אויף דעם מגילה ליינען. דער טעם פארוואס די מצוה פון שלח-מנות איז צוגעטשעפעט צו דער פורים סעודה איז ווייל מ'שיקט שלח-מנות בכדי יעדער איינער זאל האבן וואס צו עסן ביי דער סעודה.
דער מקור פונעם דין אפצושטופן די סעודה אויף זונטאג געפונט זיך אין דער ירושלמי. אזוי דער ענין ווערט נישט אדורכגערעדט אין בבלי נעמען אן רוב פוסקים די שיטה פונעם ירושלמי אז מען מאכט די סעודה און מען שיקט שלח-מנות זונטאג.
פורים קאסעטעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פורים קאסעטעס איז היינט שוין א רייכע אוצר פון אלטע און פרישע סחורה, וואס זענען געאייגענט אויף צום לאכן, און זיי ערשיינען לכבוד פורים.
כמעט יעדעס יאר ערשיינען פרישע פורים קאסעטעס, [צי אין סידי פארעם], וואס ווערן אויפגעכאפט צווישן די וואס גלייכן די וויצלדיגע שפראכן פון די יידישע בדחנים, קאמיקער, און אקטיארן.
אין די פריערדיגע תש"מ יארן איז ר' חיים באנעט ערשינען מיט עטליכע אזעלכע סארטן, ווי צום ביישפיל: פורים בודאפעסט, מקהלת בודאפעסט. שפעטער יואל לעבאוויטש מיט פורים בעילאויט, בונדאש, און נאך. און מנשה לוסטיג מיט זיין באקאנטע פורים אוידיאו צעפראסקעט.


text:
לימינגטאָן איז סעראַונדאַד דורך בוילעט נאַטירלעך שיינקייט; צו די צפֿון זענען די פאַרצייַטיק ווודלאַנדז און העאַטהלאַנדס פון די ניו וואַלד, קאַווערינג אַ געגנט פון וועגן קסנומקס קוואַדראַט מייל, און צו די דרום, די סאָלענט און די ייל פון ווייט, וויגהטלינק אַרבעטן אַ מאַשין פּראָם פון לימינגטאָן צו יאַרמאָוטה.
גיי מייַרעוו זענען פיר מייל פון קאָוסטאַל נאַטור רעזערוו סאָף בייַ הורסט ספּיט וואָס האט באקומען European און נאציאנאלע דערקענונג ווי אַ מאַפּע פון ספּעציעלע וויסנשאַפֿטלעכע אינטערעס מאַפּע
אין דערצו צו לימינגטאָן די וועבזייַטל קאָווערס אַ געגנט ווו איר געקענט עפשער אַרומפאָרן אויף אַ טאָג-יאַזדע; אַ געגנט בעערעך פון סאָוטהאַמפּטאָן צו Swanage.
עס זענען פילע אַקטיוויטעטן צו פּרובירן אויס ין גלייַך טראַוואַלינג דיסטאַנסע פֿון לימינגטאָן.
די מערסט פאָלקס טעטיקייט אין די ניו וואַלד איז סייקלינג מיט פילע מדרגה מייל פון געזונט-מיינטיינד און סיגנפּאָסטעד טריילז. די גרעסטן ציקל אָנשטעלן איז צוזאמען די דרום זייַט פון Brockenhurst סטאַנציע.
אויך די ניו וואַלד איז איינער פון די מערסט פאָלקס ערטער אין דער מדינה פֿאַר פערד ריידינג.
וואַטערספּאָרץ איז די מערסט פּראָסט טעטיקייט אין אונדזער געגנט. מיר האָבן די סאָלענט וואָס איז די מערסט פאָלקס סיילינג געגנט אין די וק, פּול האַרבאָור מיט זייַן פּליטקע וואסערן איז ידעאַל פֿאַר ווינדסורפינג און קיטעסורפינג, און אויך צוזאמען די באָורנעמאָוטה, פּול און סטודלאַנד Bay קאָוסטליין זענען עטלעכע פון די בעסטער זאַמדיק ביטשיז אין די מדינה.
ערטער צו באַזוכן אין לימינגטאָן
די געגנט צווישן סאָוטהאַמפּטאָן און Swanage איז גאַנץ אַ ספּעציעל געגנט און כּולל עטלעכע פון די בעסטער קאַנטריסייד און קאָוסטליינז אין די וק. כל די ערטער צו באַזוכן געוויזן אויף די מאַפּע זענען ין גלייַך טראַוואַלינג דיסטאַנסע פֿון לימינגטאָן.
צו די מזרח פון דער מאַפּע מיר האָבן די ניו וואַלד מיט אַ גרויס געגנט פון העאַטהלאַנד און וואַלד צו ויספאָרשן. אויב איר זענען דרייווינג, די פאָרעסטרי קאַמישאַן האט קסנומקס מאַשין פּאַרקס צו אָנהייבן דיין גיין פון. אָדער אויב איר זענט ניצן ציבור אַריבערפירן, עס זענען צוויי ציקל אָנשטעלן ביזנעסער באזירט צוזאמען די דרום זייַט פון Brockenhurst סטאַנציע און פילע מייל פון געזונט-מיינטיינד און סיגנפּאָסטעד טריילז נירביי.
צו די דרום פון דעם מיר האָבן לימינגטאָן, באַרימט פֿאַר עס ס סיילינג און היסטארישן הויך סטריט. פֿון לימינגטאָן איר קענען כאַפּן אַ פּראָם צו יאַרמאָוטה אויף די ייל פון ווייט. מענטשן זאָגן אַז די אינזל האט די פילן פון ענגלאַנד ווי עס איז געווען אין די קסנומקסאָס. א פאָלקס דעסטאַניישאַן איז צו כאַפּן אַ ויטאָבוס פֿון יאַרמאָוטה צו פרעשוואַטער און גיין צוזאמען דעם ברעג צו Compton בוכטע. דאס קאָוסטליין אין די דרום פון דעם אינזל, איז ווייַט, שטיל און סטאַנינג.
לימינגטאָן אויך האט אַ קאָוסטאַל נאַטורע רעסערווע אַז יקסטענדז פֿאַר פינף מייל אַראָפּ צו די קליין קאָוסטאַל פישערייַ דאָרף פון קייהאַווען. ווייַטער צו קייהאַווען איז אַ גרויס שינגגאַל שפּייַען אַז יקסטענדז איין און אַ האַלב מייל אויס אין די סאָלענט, אין די סוף פון וואָס איז הורסט קאַסטלע ערידזשנאַלי געבויט אין קסנומקס דורך הענרי קסייי.
ווייַטער צוזאמען די ברעג ווו די טייכן Stour און אַוואָן טרעפן איז די היסטארישן שטאָט פון טשריסטטשורטש. דעמאָלט צוזאמען די טשריסטטשורטש, באָורנעמאָוטה, פּול און סטודלאַנד Bay קאָוסטליין זענען קסנומקס מייל פון עטלעכע פון די בעסטער זאַמדיק ביטשיז אין די מדינה.
פּול האַרבאָור (מערב זייַט פון די מאַפּע) איז די רגע ביגאַסט פּאָרט אין דער וועלט און Offers שעפע פון וואַטערספּאָרץ אין זייַן פּליטקע וואסערן. אויך דאָרט זענען פּראָם טריפּס פון פּול קי צו בראָוונסעאַ אינזל, איינער פון די אינזלען אין די פּאָרט און לויפן דורך דער נאַציאָנאַלער Trust.
ינלאַנד פֿון פּול און אין די שיין Dorset קאַנטריסייד זענען די היסטארישן מאַרק שטעטלעך פון ווינבאָרנע מינסטער און Blandford Forum. צו די דרום פון פּול איז די ייל פון פּורבעקק וואָס האט עטלעכע פון די בעסטער קאַנטריסייד אין די וק, כולל אַרן נאַטורע רעסערווע און אַ וועלט העריטאַגע קאָוסטליין פליסנדיק צוזאמען פֿון Swanage.