text:
עקבי הצאן האט געשריבן:משה כספי האט געשריבן:עקבי הצאן האט געשריבן:דאס צווייטע איז מיט די הנחה אז די מדינה הציונית האט עפעס מיט יודישע קינדער (חוץ פונעם מציאות אז יודן וואוינען דארט) במילא שפריצט קערי אויף א מנורה, ווען אין פאקט איז די מדינה מער בשייכות מיט די יוונים.
גערעכט אז די מנורה איז שטותים אבער די איידיע אז גאנץ מיטל מזרח ברענט און ער נעמט קער פון די מדינה איז א פוינט
שטותים שטערט מיך נישט, מינות יא
אגרי 100٪
געמיינט צו זאגן אז די איידיע איז גוט אבער בוודאי איז מינות צו טראכטן אז די מדינה האט שייכות מיט יודישקייט


c: text/html

text:
אייר
אייר איז דער צווייטער חודש צו דער ציילונג פון די חדשים וועלכע ווערט געציילט פון ניסן[1] (און דער אכטער חודש צו דער ציילונג פון יארן, וועלכע ווערט געציילט פון תשרי[2]).
אינהאַלט
קביעות - קאלענדאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פון ווען ס'איז באשטימט געווארן דער יידישער קאלענדאר (קביעות החדשים), איז אייר שטענדיג א פארקערצטער חודש (חסר): א חודש פון ניין און צוואנציג טעג.[3]
ראש חודש אייר איז שטענדיג צוויי טעג: דער דרייסיגסטער טאג פון ניסן, און צומארגענס, דער ערשטער טאג פון אייר, וויבאלד ניסן איז שטענדיג א פולער חודש (מלא): ער האט שטענדיג דרייסיג טעג.
דער ערשטער טאג פון חודש אייר קען נאר אויספאלן פיר טעג פון דער וואך: (ב ג ה ז) מאנטיק, דינסטיק, דאנערשטיק, שבת.[4]
אין די צייטן ווען בית דין האט מקדש געווען דעם חודש האבן זיי געקענט - אויב בית דין האט עס געפינען נויטיג - אויסברייטערן דעם חודש (מעובר) אויף דרייסיג טעג. ס'איז פארהאן א מיינונג פון תנאים וואס האלטן אז דאס יאר ווען יידן זענען ארויס פון מצרים האט מען פארברייטערט דעם חודש אייר.[5]
אין דער משנה לערנט מען[6] אז אייר איז איינער פון די זעקס חדשים וואס בית דין האט געשיקט שלוחים צו די ווייטע ערטער פון ירושלים, באקאנט מאכן וועלכן טאג זיי האבן מקדש געווען ראש חודש אייר, וועגן דעם קומענדיגן טאג פון פסח שני.
דער נאמען פון חודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין פסוק ווערט דער חודש אייר אנגערופן חודש זיו (שיין), ווי ס'שטייט: ויהי בשמונים שנה וגו' בחודש זיו (אין פסוק שטייט אן א יו"ד) הוא החודש השני וגו' (מלכים א' ו א), אין חז"ל געפינט מען צוויי ערקלערונגן:
- וויבאלד אין דעם חודש אייר צייגט זיך די שיינקייט פון דער וועלט, די ביימער בליען און די געוויקסן שפראצן.[7]
- וויבאלד ווען דער חודש אייר האט זיך אנגעהויבן איז שוין געווען געבוירן די באשיינערס פון דער וועלט, די אבות (אברהם, יצחק, יעקב), וועלכע זענען געבוירן אין חודש ניסן.[8]
גענוי וויאזוי צושרייבן דאס ווארט אייר איז נישט פארהאן א קלארער מקור, אין שולחן ערוך ווערט אבער געפסקנט, אייר דארף מען שרייבן מיט צוויי יו"ד'ן,[9] אויב מען האט געשריבן אין א גט איר נאר מיט איין יו"ד, איז דער גט נישט גילטיג (פסול) ,[10] ס'איז אבער פארהאן אזעלכע וואס האלטן זיך צוריק פון שרייבן א גט אין אייר.[11] דער בית שמואל[12] ווייזט אָן א רמז צו שרייבן מיט צווי יו"ד'ן פון די קדמונים[13] וועלכע שרייבן א רמז אויף די ראשי תיבות פון אייר: אברהם יצחק יעקב רחל.
דער אינהאלט פון חודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער צירוף פון חודש אייר גייט ארויס פון דעם אנפאנג פון די ווערטער (ראשי תיבות) יתהלל המתהלל השכל וידוע[14] (ירמיה ט. כג.).
דער מזל פון אייר ווערט אנגערופן שור.[15]
ספעציעלע טעג פון חודש אין חז"ל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פיר טעג פון חודש אייר האבן די חז"ל אויסגערופן אלס יו"ט און פארבאטן צו פאסטן אדער מספיד זיין אין די טעג, ז, יד, כג, כז, ווי ס'ווערט געשריבן אין מגילת תענית. די הלכה איז "בטלה מגילת תענית",[16] און די ימים טובים גייען היינט נישט מער אָן.
- י' אייר איז א מצוה צו פאסטן וויבאלד אין דעם טאג איז נפטר געווארן עלי הכהן און זיינע צוויי זון און דער ארון איז געפאנגן געווארן.[17] אזוי אויך כ"ח אייר אדער כ"ט אייר, דער טאג וואס שמואל הנביא איז נפטר געווארן.[18]
דער בני יששכר שרייבט,[19] חודש אייר איז מסוגל אויף רפואה, וויבאלד אין חודש אייר האט אנגעהויבן צו פאלן דער מן פאר יידישע קינדער אין מדבר, וועלכע ווערט אנגעריפן און פסוק "לחם אבירים" (תהלים עח כה), שפייז וואס איז דירעקט איינגעזאפט געווארן אין די גלידער,[20] איז דערפון געבליבן אין די נאטאר (טבע) פון דעם חודש א סגולה פאר רפואה.
הלכות אין מנהגים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
חודש אייר איז אין די ספירה טעג, טעג וועלכע האבן זייערע ספעציפישע הלכות.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ד' אייר ביינאכט, דאס הייסט ה' אייר, איז ר' נחמן מברסלב אנגעקומען קיין אומאן שנת תק"ע, דארט האט ער אויסגעקליבן צו ליגן נאך זיין פטירה וואו זיינע חסידים און תלמידים זאלן אים קומען פוקד זיין.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ ר"ה ז' ע"א
- ↑ ר"ה ב' ע"א
- ↑ רמב"ם קידוש החודש פ"ח ה"ד ה"ה
- ↑ או"ח תכ"ח ב'
- ↑ שבת פ"ז ע"ב
- ↑ ר"ה י"ח ע"א
- ↑ ירושלמי ר"ה פ"א ה"ב
- ↑ ר"ה י"א א', רש"י און תוס'
- ↑ אבן העזר קכ"ו כ"ג
- ↑ רמ"א קכ"ו ז'
- ↑ רמ"א שם
- ↑ אבן העזר קכ"ו ס"ק כ'
- ↑ קרנים ז' דן ידין יב
- ↑ משנת חכמים אייר
- ↑ ספר יצירה פ"ה
- ↑ ר"ה י"ח ע"ב
- ↑ או"ח תק"ף
- ↑ שם
- ↑ חודש אייר מאמר א אות ג
- ↑ יומא ע"ה

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
רעגיי
רעגיי (ענגליש: Reggae) איז א זשאנער פון מוזיק פון דזשאמייקע. טייל רופן אלע מוזיק פון דזשאמייקע רעגיי. רעגיי האט אנגעהויבן אין די סוף 1960ער יארן. אין רעגיי קלאפט דער באס פויק ביי יעדן צווייטן און פערטן טאקט. די מערסטע געניצטע אינסטרומענטן אין רעגיי זענען פויקן, גיטאר, סאקסאפאן, טרומייט און טראמבאן.
ראסטאפארי גרופעס אפטמאל שפילן רעגיי צו זינגען רעליגיעזע געזאנגען.
די ערשטע רעגיי זינגער זענען געוואן באב מארלי, פיטער טאש און באני וויילער.
רעגיי האט געהאט א שטארקן איינפלוס אינעם פאראייניגטן קעניגרייך אין די סוף 1970ער יארן.
רעגיי ווערט געשפילט היינט אין דרום אמעריקע, ענגלאנד, איסלאנד, פוילן, דרום אפריקע און די פיליפינען.


text:
מערב אפריקע
מערב אפריקע איז א לאנדטייל אין מערב פון דעם קאנטינענט אפריקע וואס איז כולל די פאלגנדע לענדער:
די פאראייניגטע פעלקער שליסט איין אויך מאריטאניע און דעם בריטישן אינזל סאנט העלענע אין מערב אפריקע.
אין דער תקופה פון קאלאניאליזם איז כמעט דער גאנצער ראיאן געווען אונטער פראנצויזשיער הערשאפט.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מערב אפריקע איז דער ראיאן פון אפריקע וואס גרענעצט דעם אטלאנטישן אקעאן צו מערב און דרום, דעם סאהארא מדבר צו צפון, און אומגעפער די מערידיאן 10°E צו מזרח. זי באדעקט א שטח פון 6,140,000 קוואדראט קילאמעטער, א פינפטל פונעם אפריקאנער קאנטינענט. דער ראיאן איז מערסטנס פלאך, ביז 300 מעטער איבערן ים שפיגל, אחוץ א פאר הויכע בערג אין דרום פונעם ראיאן.
קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעליגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין צענטער אין מערב פונעם ראיאן איז איסלאם די דאמינאנטע רעליגיע. אין די בארטנס פון ניגעריע, גהאנע און דעם בארטן פון העלפאנדביין זענען רוב מענטשן קריסטן. אויך זענען דא אסאך לאקאלע רעליגיעס.
ספארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער הויפט אפיציעלער ספארט איז פוטבאל.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די היסטאריע פון מערב אפריקע ווערט צעטיילט אין פינף תקופות. די ערשטע באזעצער פונעם ראיאן זענען געקומען אין אוראלטע צייטן, וואס האבן אנטוויקלט לאנדווירטשאפט. אין דער אייזן עפאכע האבן געהערשט אימפעריעס וואס האבן געהאנדלט מיט אנדערע ראיאנען. אין דער דריטער תקופה זענען די אימפעריעס געווארן צעטיילט אויף קלענערע מדינות וואס זענען געווען פארבונדן מיט לענדער אינעם מיטל מזרח, אייראפע און אמעריקע. נאך דעם איז געקומען די קאלאניאליסטישע תקופה ווען פראנקרייך און בריטאניע האבן געהערשט איבערן ראיאן. די היינטיגע תקופה האט אנגעהויבן מיטן סוף פון קאלאניאליזם ווען די לענדער אינעם ראיאן האבן באקומען זייער זעלבסשטענדיקייט.


text:
גריכיש
גריכיש (eλλnvιkά העלעניקאַ) איז א שפראך מיט א היסטאריע פון 3400 יאר. בערך 17–25 מיליאן מענטשן רעדן גריכיש היינט, אין די לענדער גריכנלאנד (אפיציעל), ציפערן (אפיציעל), אונגארן, אוקראינע, איטאליע, אלבאניע, ארמעניע, טערקיי און רומעניע אחוץ פון גריכישע אויסלענדער געמיינדעס איבער דער וועלט, איינשליסנדיג אויסטראליע, בולגאריע, גרוזיע, מאלדאווע, מאקעדאניע, פאראייניגטע שטאטן, קאנאדע, רוסלאנד, דייטשלאנד און נאך.
מען שרייבט גריכיש אינעם גריכישן אלפאבעט (דער ערשטער אלפאבעט מיט וואקאלן) זייט דעם 9טן יארהונדערט פאר נול אין גריכנלאנד (פריער פלעג מיין שרייבן גריכיש מיט לינעאר B), און זייט דעם 4טן יארהונדערט פאר נול אין ציפּערן.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען רעדט גריכיש אין דעם באלקאן האלבאינזל שוין מער ווי דריי טויזנט יאר.
מען איז געוואוינט צו טיילן גריכיש לויט די פאלגנדע פעריאדן:
- מיקענעישע גריכיש
- אור-אלטע גריכיש ס'איז געווען שטארק פארשפרייט אין דער רוימישער אימפעריע
די אייראפעישע (און אנדערע מאדערנע) שפראכן האבן געבארגט אסאך גריכישע ווערטער:
- אסטראנאמיע, דעמאקראטיע, פילאזאפיע, א.א.וו. דערצו ניצט מען גריכישע ווערטער צו שאפן ניימאדישע ווערטער: אנטראפאלאגיע, פאטאגראפיע, ביאמעכאניק בפרט אינעם וויסנשאפטליכן וואקאבולאר.


text:
היימישער ליטוואק האט געשריבן:איך פארשטיי נישט וואס דו ווילסט ווייזן מיט די בילדער.
קופערניקוס האט געשריבן:, הרב שטיינמאן איז א הונדערט יעריגער איד וואס האט נאך קיינמאל אין זיין לעבן נישט געגעסן צו די זעט, קיינמאל נישט אין זיין לעבן געשלאפן מער ווי דריי שעה א נאכט, קיינמאל אין לעבן נישט זיך נאכגעגעבן א תאוה, א איד מיט נזירישע השגות וואס לעבט ווי פארצייטישע שרפי מעלה,
קופערניקוס האט געשריבן: און בדרך אגב, הרב שטיינמאן'ס קאלטענעס איז עלטער פון דיר און זיין פרישות איז עלטער פון דיין זיידן, ער איז שוין א עובד ה', א פרוש און גאר א פרומער פון אלס בחור.
היימישער ליטוואק האט געשריבן:נישטא נאך אזא קופי ווי אונזער קופי, אין כקופינינו....
איך בין אבער מחולק אין דעם טייטש פון "יושבי חושך". לעניות דעתי מיינט דאס נישט אזוי ווייט שווארצקוקעריי אין קונטעקסט פון נעגטיוויטי און פעסימיזם, נאר מער אין די סענס פון נישט זיין ענלייטעט, די טונקלע מיטל-אלטער, נישט זעהן די "לייט".
קופערניקוס האט געשריבן:די יושבי חושך האבן נאך דריי מערקווירדיגע אייגענשאפטן:
זיי גלייבן אז מען וויל זיי שיסן פארן אויסדרוקן זייערע מיינונגען.
שיטה מקובצת האט געשריבן:
די נקודה איז אז נוצן שמוציגע לשונות איז אן אייגנשאפט וואס איז עקסקלוסיוו ביי די יושבי חושך, און דאס איז וואס איך האב געוואלט ארויסברענגען מיט מיינע ווערטער.
מאן דאמר האט געשריבן: ויפיל סאטמערע אינגעלייט קענען דיר אפילו אפלערנען א פאראגאף אין ספר ויאל משה?
קופערניקוס האט געשריבן:יעדער ווייסט אז הרב שטיינמאן איז זייער א ווייכער מענטש און ער אטאקירט קיינמאל נישט קיינעם, די ברענגסט א בחדרי אז ער האט געענטפערט פאר א שואל אזוי א שארפע לשון אז מיט אלע תירוצים קען מען נאך אלס אנקומען אין גיהנום. כ'מיין אז עס איז קלאר די חילוק צווישן א הונדערט יעריגער איד וואס האט איינעם עפעס געזאגט שארף, און צווישן א רב וואס האלט באריכות א דרשה אטאקירנדיג אן עלטערן גדול.
און בדרך אגב, הרב שטיינמאן'ס קאלטענעס איז עלטער פון דיר און זיין פרישות איז עלטער פון דיין זיידן, ער איז שוין א עובד ה', א פרוש און גאר א פרומער פון אלס בחור.
בדחן האט געשריבן:מאראנצןזאפט האט געשריבן:א פערדישקייט פון די ערשטע גראד איז עס זיכער, מ'פיסקעט נישט ווי א ציגיינער פאר וואטעווער ריזן.
עס איז מאדענע ווי אזוי אזוי דו רופסט אן א צווייטען פערד, ווייל יענער רעדט ווי א וואזיניגער, כאילו דיין טיטעל "פערד" אויף יענעם איז יא נערמאל.
קאך_לעפל האט געשריבן:עס איז אמאל געווען באשריבען, א גאנצע ארטיקל פון די יונגע יארן פון הרב שטיימאן שליט''א.
הרב שטיימאן איז אויף געצויגן געווארן און שווייץ, און ער האט געלערענט און א ארטיגע ישיבה, און ער איז געווען א אויסערגעווענדליכער מתמיד, און א געוואלדיגע ירא שמים.
און יענע יארן האט זיך רבינו הקוה''ט מסאטמאר זי''ע געפינען און די שווייץ, און הרב שטיימאן האט אויסגעניצט די געלעגנהיייט, און ער האט א סאך פארברענגט מיט רבינו הקוה''ט זי''ע, און ער האט אפי' אפגעשריבן חדושי תורה וואס ער האט געהערט פון רבינו הקוה''ט זי''ע, און לויט וואו הרה''ג רבי משה שטערנבוך שליט''א פארציילט האט אים דער רבי זי''ע ארויסגעוויזען א חיבה יתירה.
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און 2 געסט


text:
אלבערט איינשטיין
אַלבערט איינשטיין (דייטשיש: Albert Einstein; י"ט אדר ה'תרל"ט - כ"ו ניסן ה'תשט"ו ; 14טן מערץ 1879 - 18טן אפריל 1955) איז געווען א אידישער פיזיקער וואס איז מערסט באקאנט פאר זיינע טעאריעס פון רעלאטיוויטעט: די ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט און די אלגעמיינע טעאריע פון רעלאטיוויטעט. אין יאר ה'תרפ"א (1921) איז ער באלוינט געווארן מיט דער נאבעל באלוינונג פאר פיזיק. ער ווערט בארעכנט איינער פון די גרעסטע פיזיקער פון אלע צייטן.
איינשטיינס פילע ביישטייערונגען צו פיזיק שליסן איין זיין ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט, וואס האט אויסגעגליכן מעכאניק מיט עלעקטראמאגנעטיזם, און זיין אלגעמיינע טעאריע פון רעלאטיוויטעט, וואס האט פארברייטערט דעם פרינציפ פון רעלאטיוויטעט צו אומאיינהייטלער באוועגונג, שאפנדיג א נייע טעאריע פון גראוויטאציע. זיינע אנדערע ביישטייערונגען זענען כולל רעלאטיוויסטישע קאזמאלאגיע, קאפילאריע טואונג, פראבלעמען פון סטאטיסטישער מעכאניק און זייער אנווענדונג צו קוואנטום טעאריע, די קוואנטום טעאריע פון א מאנאטאמישן גאז, די געאמעטראזיע פון פיזיק, און נאך.
איינשטיין איז געווען אין די פאראייניגטע שטאטן אויף א באזוך ווען היטלער האט איבערגענומען די מאכט אין דייטשלאנד אין 1933, און ער איז דערפאר נישט צוריקגעפארן קיין דייטשלאנד וואו ער איז געווען א פראפעסאר אין דער בערלינער אקאדעמיע פון וויסנשאפטן. אין 1940 איז ער געווארן אן אמעריקאנער בירגער. דעם 2טן אויגוסט 1939 האט אלבערט איינשטיין געוואנדן אין א בריוו צו רוזעוועלט אין וואס ער האט שטארק געווארענט וועגן דער מעגלעכקייט פון נאצי דייטשלאנד צו אנטוויקלען זייער קראפטיקע נוקלעארע וואפן, און ער האט רעקאמענדירט אז אמעריקע זאל אנהייבן פארשונג אין קערנפיזיק. דעם 7טן מערץ 1940 האט איינשטיין געשיקט רוזעוועלטן נאך א בריוו, כדי צו פרואוון מאכן גיכער פארוויקלעכן די אידעע.[1] רוזעוועלט האט אויפגעשטעלט א קאמיטעט וואס האט פינאנצירט די ערשטע פראבע פון יאדער-שפאלטונג אין קאלומביע אוניווערסיטעט אין ניו יארק. אין מיי 1942 האט מען אויפגעשטעלט דעם מאנהעטן פראיעקט וואס האט געארבעט אנטוויקלען נוקלעארע וואפן וואס זאל ברענגען א סוף צו דער מלחמה.
איינשטיין האט ארויסגעגעבן מער ווי 300 וויסנשאפטלעכע רעפעראטן. ער האט געשריבן וועגן אנדערע טעמעס, ווי סאציאליזם און אינטערנאציאנאלע באציאונגען.
אינהאַלט
ביאגראפישע נאטיצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איינשטיין איז געבוירן אין אולם, באדן-ווירטמבורג, דייטשע אימפעריע, דעם 14טן מערץ 1879, אין א יידישער פאמיליע צו זיינע עלטערן הערמאן איינשטיין און זיין ווייב פאלינא (געבוירן קוך). ווען ער איז געווען אלט זעקס וואכן האט זיין פאמיליע זיך געצויגן קיין מינכן, בייערן. נאך עטליכע יאר, אין 1895, האבן זיי זיך געצויגן קיין מילאן, איטאליע נאכדעם וואס זיין פאטער'ס באשעפטיגונג אין פראדוצירן פארשידענע עלעקטראנישע פראדוקטן האט נישט מצליח געווען.
ביי די פינעף יאר איז איינשטיין געווארן קראנק. אין הארבסט 1885 האט ער אנגעהויבן לערנען אין א קאטוילישער שולע, וואו ער איז געווען דאס איינציקסטע יידישע קינד אין זיין קלאס. אויך האט ער געלערנט צו שפילן א פֿידל. א יידישן חינוך האט ער באקומען אינדערהיים.
אין איטאליע האט ער אנטזאגט זיין דייטשע בירגערשאפט.
צו צען יאר האט אלבערט אנגעהויבן שטודירן די עלעמענטן פון אוקלידוס.
איינשטיין האט גראדואירט אין 1900 פון דער דער שווייצער פעדעראלער אינסטיטוט פון טעכנאלאגיע (דער "ציריכער פאליטעקניק") מיט א דיפלאם אלס לערער פון פיזיק און מאטעמאטיק.
נישט האבנדיק קיין אנדער פרנסה האט ער געגעבן לעקציעס אין מאטעמאטיק און פיזיק.
אין 1901 האט איינשטיין באקומען שווייצער בירגערשאפט, און אין 1902 האט ער באקומען א פשוט'ן סעקרעטאר פאסטן אין דעם שווייצער פאטענט ביורא אין בערן, וואו ער האט געארבעט ביז 1908. דארט האט ער אויסגעארבעט זיינע וויסנשאפטלעכע געדאנקען אין זיין פרייער צייט. אין 1905 האט ער געענדיגט זיין דאקטאראט דיסערטאציע, "א נייע באַשטימונג פון מאלעקול-דימענסיאנען" (Eine neue Bestimmung der Moleküldimensionen), און אום 15טן יאנואר 1906 באקומען דעם דאקטאר פון פיזיק דיפלאם פונעם ציריכער אוניווערסיטעט. אין דעם זעלבן יאר האט ער געלאזט דריקן דריי "פאפירן", איינס וועגן "קוואנטום מעכאניק", דאס צווייטע וועגן דער "טעאריע פון רעלאטיוויטעט", און דאס דריטע וועגן "סטאטיסטישע מעכאניק". אלע דריי זענען שפעטער פאררעכנט געווארן אלס אומגעהויער חשוב אין די נושאים פון פיזיק און מאטעמאטיק. צווישן די רעזולטאטן דערמאנט אין די פאפירן איז וואס די וועלט קענט ווי די גלייכונג E=mc². לויט דער ספעציעלער טעאריע פון רעלאטיוויטעט האט איינשטיין געוויזן ווען אן אביעקט האט א גיך נאנט צו דער גיך פון ליכט, סיי זיין מאסע און סיי צייט ענדערן זיך.
צוריק אין דייטשלאנד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1914 האט ער זיך צוריק געצויגן קיין דייטשלאנד, אבער נישט צוריק געבעטן זיין סטאטוס אלס דייטשער בירגער. ער איז געווען פון דער מינאריטעט פון פראפעסארן וואס זענען געווען אנטקעגן די דייטשע קריג אינטערעסן.
זיין טעאריע פון רעלאטיוויטעט איז נישט גרינג געווארן אנגענומען, און -- איבערהויפט אין דייטשלאנד -- האבן אנטיסעמיטישע פיזיקער געפרואווט אויפצוווייזן אז זיינע אנטדעקונגען זענען גרונטלאז. זיינע ווערק און כאראקטער זענען ווילד אטאקירט געווארן -- געטריבן דורך זיין אומפאפולערע שטעלונגען אלץ פאסיפיסט און ציוניסט. ווען ער איז באלוינט געווארן אין 1921 מיט דער נאבעל באלוינונג פאר פיזיק איז דאס געווען פאר זיינע אנטדעקונגען אויף דער פאטא-עלעקטרישן ווירקונג.
קיין אמעריקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1932 איז איינשטיין געפארן אין אמעריקע. ווען היטלער האט איבערגענומען די דייטשע רעגירונג אין 1933 איז איינשטיין דעמאלסט געווען אינעם פאראייניגטן קעניגרייך אויף א לעקציע רייזע. א יאר נאכהער האבן די נאציס צוגענומען זיינע פארמעגן, אוועקגענומען זיין שטעלע, און אנולירט זיין בירגערשאפט. עטלעכע לענדער האבן פארגעשטעלט פאר אים א שוצארט. איינשטיין האט באשלאסן צו אימיגרירן אין די פאראייניגטע שטאטן און איז אויפגענומען געווארן אין פרינצטאן אוניווערסיטעט, ניו דזשערסי, וואו ער האט זיך ווייטער באשעפטיקט אין זיינע פארשונגען. ער האט קיינמאל נישט צוריק געפארן אין דייטשלאנד.
אמעריקע, דער אטאם, און פאליטישע און רעליגיעזע מיינונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מיט'ן אויפגאנג פון נאצישער פאשיזם אין 1933 האט ער זיך געצויגן קיין אמעריקע. אין אמעריקע האט ער אפגעווארפן זיין פאציפיזם און געשטיצט די קריג קעגן דער דייטשן סכנה. אין 1939 האט ער געשיקט א בריוו צו פרעזידענט רוזוועלט, פארשלאגנדיג אז אמעריקע זאל פראדוצירן דעם אטאמישער באמבע איידער עס ווערט פראדוצירט דורך דייטשלאנד. רוזעוועלט האט אנגענומען דעם פארשלאג און אלץ רעזולטאט אוועקגעשטעלט די אונטערנעמונג אונטער'ן נאמען "דער מאנהעטען פראיעקט" וואס האט פראדוצירט די אטאמישע באמבע אין 1945. די באמבע איז אין ענדע נישט גענוצט געווארן קעגן דייטשלאנד, נאר קעגן יאפאן, און דאס האט אין ענדע געבראכט דעם צווייטן וועלט קריג צו א סוף. נאכ'ן קריג האט אבער איינשטיין שטארק געארבעט אויף נוקלעארער אנטוואפונג, פילנדיג אז דאס וועט ברענגען מער חורבנות ווי לייזן פראבלעמען.
ציוניזם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איינשטיין איז געווען א שטיצער פון דעם אלגעמיינעם ציוניסטישער אידעע, אבער ער האט געהאט אין דעם עטליכע צווייפלען. ער האט געפילט אז דער גייסט פון דער אידישער רעליגיע שטימט נישט מיט'ן אידעע פון א אידישער שטאט מיט אן ארמיי און דער געוואלד-מאכט וואס קומט מיט מיט דעם. אויך איז ער געווען אנטקעגן געוויסע פירונגען פון די ציונים כלפי דער אראבישער באפעלקערונג. טראץ דעם איז ער געווען נאנט אין פארבינדונג מיט עטליכע פון אירע פירער, און האט געהאלפן גרינדן דעם העברעאישן אוניווערסיטעט אין ירושלים אינאיינעם מיט חיים ווייצמאן, דער ערשטער פרעזידענט פון מדינת ישראל, מיט וועמען ער איז געווענט נאנט בעפריינדעט.
בן גוריון האט אים אויך פארגעשלאגן צו ווערן פרעזידענט פון דעם נייעם מדינת ישראל, נאכדעם וואס חיים ווייצמאן איז געשטארבן, אבער ער האט זיך פון דעם אנטזאגט.
רעליגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איינשטיין האט באקומען א סעקולערע דערציאונג פון זיינע עלטערן (ער האט אפילו שטודירט צייטווייליג אין א קאטוילישער שולע). אבער לויט זיין אייגענער באשטעטיגונג האט ער געהאט שטארקע רעליגיעז-אידישע געפילן אין זיין יוגנט. שפעטער האט ער אבער געהאלטן אז דאס גלויבן אין א גאט אין דעם אור-אלטן פארשטאנד האט נישט קיין זין נאך די היינטיגע דערגרייכונגען אין פארשטיין די וועלט און אין קאסמאלאגיע. אנשטאט א גאט אין דעם אמאליגן זין האט ער געהאלטן אז די וויסנשאפלעכע באקאנטמאכונג פון דער וועלט -- וויאזוי עס פירט זיך און אירע מיליאנען פארבארגענישן -- ווייזט אויף א געוויסער געטליכקייט וואס דארף ברענגען דעם מענטש צו א טיפן באשיידנקייט דערקענענדיג זיין אנבעדויטנדער ווערט.
איינשטיין האט נישט געהאלטן פון א צענטראלן באגריף אין קוואנטן-מעכאניק, לויט וואס מען קען נישט וויסן גענוי וואס וועט פאסירן, נאר א משמעותדיקייט פאר יעדער מעגלעכקייט. איינשטיין האט שטארק געהאלטן אז מיט גענוג אינפארמאציע דארף מען קענען אלץ פאראויסזאגן.
זיין עלטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויף דער עלטער איז ער געווען שטארק איבערגעגעבן פאר די צוועקן פון גלייכבארעכטיגונג און נוקלעארע ענטוואפונג. ער איז געווען א מיטגליד אין דעם ען.עי.עי.סי.פי. (NAACP), דער ארגאניזאציע פאראנטווארטליך פאר'ן פארשריט פון שווארצע בירגער אין אמעריקע.
זיין טויט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך זיין טויט האט מען אים פארברענט און זיין אש צעשפרייט אין פרינצטאן אוניווערסיטעט. אן די רשות פון די משפחה האט מען ארויסגענומען זיין מוח עס צו פערהאלטן און שטודירן.[2]
זיין אנדענק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אקאדעמישע געביידעס אין ישראל אויף זיין נאמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- דער אנשטאלט פאר מאטעמאטיק אין גבעת-רם, אינעם העברעאישן אוניווערסיטעט.
- דער פאקולטעט פאר פיזיק אינעם טעכניאן, חיפה.
- דער צענטראלער סקווער אין תל אביב אוניווערסיטעט, וואס איז לאקאליזירט קעגנאיבער בית התפוצות.
- דער צענטראלער סקווער אין דער ישראלישער אקאדעמיע פון וויסנשאפטן.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מראה מקומות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ איינשטיין, אלבערט (20סטן פעברואר 1997). Albert Einstein's Letters to President Franklin D. Roosevelt (html). hypertextbook.com. Glenn Elert.
- ↑ ען.פי.אר., די לאנגע מאדנע וועג פון איינשטיין'ס מוח.


text:
פעלשער
"די פֿעלשער" , אױף ענגליש "the counterfeiters", אױף דײַטש " DIE FÄLSCHER" איז אַ עסטרײַכיש/דײַטשער פילם, װאָס שטעפֿאַן רוזאָװיצקי האָט געמאָכט. אין דעם פֿילם, פירן די נאציס אן מיט אפעראציע בערנהאַרד, ווו דיִ נאַציס האָבן געוואלט אונטערברענגן ענגלאַנד מיט פֿאַלשע געלט. אין דעם פֿילם מוז אַ ייִדישער פֿעלשער, װאָס האָט דעם נאמען שלמה סאָראָװיטש, מיט אַנדערע יידן פֿעלשן דאָס ענגלישע פונט שטערלינג, און אַמעריקאַנע דאלארן אין זאקסענהויזן. די געשיכטע באַציט זיך אויפן בוך פֿון װאָס דער שרייבער אַדאָלף בורגער האט געשריבן, װאָס איז אַ ייִדיש סלאָװאַקישער דרוקער , װאָס דער נאַצי האָט אים אײַנגעשפּערט אין יאָר 1942, װײַל ער האָט געפֿעלשט פּאַפּירן , און די ייִדן האבן נישט געמוזט גיין אין די פארניכטיגונגס לאגערן. רוזאָװיצקי האָט זיך זער פֿיל בעראַטן מיט א געוויסער בורגער בײַם פּראָדוקצירן דעם פֿילם. דער פֿילם האָט געווינען "די בעסטע אויסלענדיש שפראכיקע פילם פונעם אסקארּֿ" בײַם אָכציקסטן אַקאַדעמיע עװאָרדס אין יאָר 2008


text:
נאקעט
נאקעט איז א מענטש וואס טראגט נישט קיין קליידונג הייסט עס נאקעט. עס ווערט אנגערופן אויסגעטאן.
עס היינט אין רוב פלעצער אין די וועלט אומלעגאל צו גיין נאקעט גענצליך אויף דער גאס. לויטן געזעץ מוזן די זכרים זיך פארדעקן די פלאץ פון די ערווה, און די נקיבות סיי די ערווה (געשלעכט גליד) און אויך די ברוסטן ביים ארויסגיין אויפן גאס צווישן מענטשן.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אדם הראשון פארן חטא פון עסן דעם עפל דורך דעם שלאנג איז געווען נאקעט, אבער צוליב זיין זינד האט ער זיך געמוזט צודעקן מיט קליידונג אויס בושה.
ביי חסידים איז אנגענומען צו גיין נאקעט אין מקוה אפילו עס איז פיל מענטשן ביינאזאם און איז לכאורה אין קעגנווארט צו צניעות צו אנטבלויזן דעם קערפער פארנט פון א צווייטן. אבער ביים גיין פונעם פלאץ וואו מען טוט זיך אויס די קליידער ביזן בור הטבילה פירט מען צוצודעקן מיט א האנטוך. אין די קהלה תולדות אהרן איז איינגעפירט אז עס איז טונקל אין מקוה, כדי מען זאל נישט צוקומען צו זעהן דעם צווייטן'ס איבר המילה, וואס דאס איז א הארבער פגם אין קדושה.


text:
שטאַם גאַמעס פֿאַר יינגלעך אָנליין איז די מערסט ברייט און פאָלקס טעמע, ווו איר קענען שפּילן דיין באַליבט ריכטונג און בויען אויף די דערפאַרונג פון די רידער. סימולאַטיאָנס קאַמף נעענטער צו פאַקט און די ווירטואַל שאָפער Feels אַפֿילו אַ קליין זעמל פון די מאַשין איז אַ קיילע און סטאַפּס אין די גרוב האַלטן צו פאַרבייַטן די ווילז. נגני יונג עלטער זענען מער אינטערעסירט אין שפּאַס, ווו קאַמפּיטינג קאַרטון אותיות, אַזאַ ווי מאשינען פון ווילבעראָוז. איר קענען פירן אַ פאַרשיידנקייַט פון טראַנספּערטיישאַן: בייסיקאַלז, טראַקטאָרס, בייסיקאַלז, AIRCRAFT און באָוץ, סליידינג אַראָפּ אויף סקיס אָדער כאָרסבאַק.
גאַמעס ךעלגניי יד רַאֿפ םַאטש דורך קאַטעגאָריע:
מאשינען פֿאַר יינגלעך זענען די באַליבט אידיש און גאַמעס פֿאַר יינגלעך אָנליין ראַסע איז טאָמער די ערשטער קאָמפּיוטער פאַרווייַלונג, פֿאַר וואָס זיי באַצאָלן ופמערקזאַמקייַט. ווייל דעם איז זייער לייַדנשאַפט, דעוועלאָפּערס זענען קעסיידער העסאָפע די שוין ברייט כעדינג אַלע ניו גאַמעס ראַסינג טעמע.
עס ס שווער צו ימאַדזשאַן אַ פאָרמיטל אַז האט נישט פּלייַעד אַרויף צו. פירעבאַללס און קאַרס זענען געניצט אין דער ערשטער ווערסיעס פון די ראַסע ווען די שפּיל אינדוסטריע נאָר כאַטשט. הייַנט, באַזונדער פון זיי אין ראַסעס אַטענדאַד דורך טראַקס, טראַקטאָרס, כאַרוואַסטערז, טאַנגקס, מאָטאָרסיקלעס און בייסיקאַלז, סנאָוובאָאַרדס, און באָוץ, וואַל סקייץ און פילע אנדערע וועהיקלעס. אבער זינט מיר זענען אין די ווירטואַל וועלט, אָנליין גאַמעס ראַסינג & נבספּ; פֿאַר & נבספּ; די יינגלעך זענען נישט באגרענעצט צו די געוויינטלעך וועג צו נאַוויגירן און אַפֿילו פאָרשלאָגן Fabulous טראַנספּאָרטאַטיאָן & נדאַש; טעפּעך, Fruits, וועדזשטאַבאַלז און אנדערע.
צו קלייַבן אַ באַליבט וועג פון ראַסינג קאַמפּאַטישאַנז, צוגרייטן מיד ינקלודעד אין די טשעק. אָנהייב נעמט אָרט טייקעף און ווייַל דיין Fingers האָבן טשערישט מוזן ליגן אויף די קלאַוויאַטור קנעפּלעך צו מיד באַקומען אַרויף צו גיכקייַט און ווערן צוגעגרייט צו פאַרשידן סאַפּרייזיז. דער מאַרשרוט, וואָס איז צו זיין געטאן דורך די וועג, וועט שטענדיק ריגאַל און פול פון שאַרף טורנס, מניעות, באָנוס זאכן, היללס און פּיץ. אַלע דעם עשירות ריקווייערז די מאַקסימאַל קאַנסאַנטריישאַן, אַזוי אַז ביי קיין צייַט ניט צו זעמל איבער און טאָן ניט פּנים קעגנערס וואס שטרעבן צו ניט נאָר אַוטראַן איר, און וואַרפן אַוועק די וועג. זיי קענען פּלוצלינג ריעריינדזש צו אנדערן שטעג, איר פאַרשפּאַרן די וועג און שנייַדן. אבער אויב ווירטואַל שרייַבמאַשין עפּעס פֿאַר עס וועט ניט, דעמאָלט איר זאָל צולייגן אַ פּראָוכיבאַטאַד טעכניק איז מיד נאכגעגאנגען דורך פינעס פֿאַר ברייקינג די כּללים. & נבספּ;
כל גאַמעס פֿאַר יינגלעך שטאַם איז זייער מאָדנע און אַמיוזינג. צוזאַמען מיט אַ קיניגל איר וועט זאַמלען די קעראַץ אויף די וועג צו מאַכן עס אַ געשמאַק סאַלאַט. אין ווינטער, איר קענען צולייגן אַ ראַסע סקיינג, סנאָוובאָאַרדינג און סקאַטינג, טריינג צו באַקומען פאָרויס פון די פייַנט און דערגרייכן די ענדיקן שורה איידער די אנדערע. אַפֿילו די קינדער 'ס צימער טורנס זיך אַ ראַסינג פּלאַץ ווען איר דאַרפֿן צו געשווינד אַראָפּנעמען דעם אידיש אויף פּלאַץ און קאַרס צו פאָר אין דער גאַראַזש. אַלע דעם מוזן זייַן געטאן געשווינד, בשעת די מוטער איז נישט בייז פֿאַר וואָס די צימער איז נאָך אַ באַלאַגאַן. ווען טאָן ניט ווילן צו עסן אין מיין קאָפּ זענען געבוירן פאַרשידענע פאַנטאַזיע און אַנוויטינגלי הייבט צו אויסטראַכטן אַ שפּיל מיט קוטלערי. קליין צאַצקע מאַשין דעפטלי טורד די ברויט ברעקלעך, נייווז און Forks, די זאַלץ און אנדערע מניעות אין זייער דרך. און ווען די נאַכט Falls און אַלע די מענטשן זענען סליפּינג פּעאַסעפוללי אין זייער בעדז, מיט פורנישינגס מעטאַמאָרפאָסיס. זיי קומען צו לעבן, יבערגעבן און אַפֿילו צולייגן ראַסעס. מאכן ראַסע פֿאַר דרייַ לאַפּס, איר האָבן צו זאַמלען אַלע די קאָינס און אנדערע באָנוסעס וואָס וועט קומען אַריבער אין פראָנט.
גאַמעס שטאַם פֿאַר יינגלעך פאָרשלאָגן פּאָטער שמועסן מיט סקאָאָבי דו און זייַן Friends. דעם הונט אַפֿילו כאָטש גרויס, אָבער יראַלי דערשראָקן פון גאָוס, אָבער ווייַל שטענדיק פלעעס פון די נייטמעריש קרעאַטורעס. עס נאָר נעמט איין צו דערשייַנען אויף די כערייזאַן ווי סקאָאָבי האט שוין דזשאַמפּט אַרויף און ראַשאַז אָן קוקן צוריק, צי דורך מאַשין אָדער אויף פֿיס ראָולערז. מיט מאַקווינאָם בליץ פון די פֿילם & לאַקוואָ, קאַרס & ראַקוואָ; צו גיין דורך אַ פּלאַץ פון יקסייטינג אַדווענטשערז פֿאַרבונדן מיט ראַסינג. טראַכטן וועגן טאָם און דזשערי און געלעכטער פון זייער טריקס, איר זענט געראַנטיד. זיי געהאלטן טשייסינג איינער נאָך די אנדערע, און רעדן וועגן דעם ראַסע גאַמעס פֿאַר יינגלעך 3 יאר. הילף די העלדן האַנדלען מיט די טאַסקס און געווינען די ראַסע פֿאַר די קעז, מילך און אנדערע יאַמי. אבער ריטשינג דעם ציל, באַקומען גרייט פֿאַר אַ גלייבן נייַ טעסץ.
ינקאָמפּרעהענסיבלע צו פילע וואָמען קרייווינג מענטשן צו ראַסינג איז דערקלערט נאָר. ספּיד ז ינדזשעקשאַן פון אַדרענאַלאַן. די גיימינג אינדוסטריע פֿאַר דעקאַדעס קוקן פֿאַר די גאנץ פאָרמולע ראַסינג שפּיל. אבער די אַנלימאַטאַד נומער פון פֿאָרמאַטירונגען פון קאַמפּאַטישאַנז אין די ספּאָרט טוט ניט לאָזן צו געפינען די בעסטער. עמעצער ווי מאָטאָרסיקלעס, און עמעצער & נדאַש; פאָרמולע 1 ראַסע קאַרס. גאַמעס פֿאַר יינגלעך אָנליין ראַסע וועט געווינען מיד. ראַסינג סימיאַלייטערז אין די נעץ כּמעט מיד געווארן אַ באַליבט זשאַנראַ פון פילע יינגלעך. צי עס איז אַ פּשוט ביסל שפּיל אָדער אַ קאָמפּלעקס צוויי-דימענשאַנאַל סימיאַלייטער קאַלקיאַלייץ יעדער דרייווינג אַ מאַשין אָדער מאָטאָציקל, די שפּיל אויף די ונטערטעניק וועט זיכער געפינען מער ווי איין טויזנט פון זייַן פאַנס. צווישן די פאַנס פון ראַסינג גאַמעס אָנליין פֿאַר יינגלעך ווערן טאָמער די בלויז זשאַנראַ ווו עס איז אַ געלעגנהייט צו קעמפן פאַירלי. נאָך אַלע, די צוויי יידעניקאַל קאַרס קענען ניט מאַכן אַ באַטייַטיק חילוק צווישן די רידערס. דעריבער, אָנליין באַטאַלז אויף די שפּור צו ווערן אַ פאַקטיש אַרויסרופן פֿאַר ביידע נגני.
גאַמעס פֿאַר יינגלעך ראַסעס לאָזן אונדז צו מאַכן אַ פאַקטיש יום טוּב פון אַדרענאַלאַן. נאָך גרינדינג פון בראַקעס און דער שמעקן פון ברענען גומע, כאָטש ניט פאַקטיש, אָבער אין די מיינונג פון די שפּילער ער מאַטעריאַליזעס און אַלאַוז די פּילאָט צו פילן ווי אַ פאַקטיש שטאַם מאַשין. אין דערצו, די גאַמעס אין דעם זשאַנראַ איז זייער אָפֿט באגלייט דורך שיין אַרטוואָרק. דעם ינייבאַלז נגני צו ווערן אַ אַראָפאַנג גאַס ראַסינג אָדער אַנראַוואַל די סודות פון מיכאל סטשומאַטשער. אין די פאַנטאַזיע, פון קורס. אבער דעם איז גענוג צו באַקומען אַ פּלאַץ פון פאַרגעניגן פון די שפּיל. אויך פילע גאַמעס פֿאַר יינגלעך ראַסע קענען זיין דאַונלאָודיד פֿאַר פּאָטער אויף אונדזער פּלאַץ וווווו. שפּיל-שפּיל. קאַם. ואַ. יא, און איר קענען שפּילן אָנליין.
וואָס אָפּלאָדירן קאָמפּיוטער טעקעס אַז איר קענען נאָר עפענען די נעץ, רעכט? אין די גאַמעס, עס איז אן אנדער שטריך פון & נדאַש; זיי זענען זייער גרינג צו אַרבעטן, אַלאַוינג איר צו שפּילן אַפֿילו דער קלענסטער. בשעת ראַסינג גאַמעס פֿאַר יינגלעך 3 יאר אַנטהאַלטן זייער אָפֿט. אבער אַזאַ אַ פּראָדוקט איז אַנדערש פון די דערוואַקסן בלויז אַ סימפּליסטיק שפּיל שפּיל און לעבעדיק בילד קאַנטראַסט. אזוי די ראַסע קענען זייַן געהייסן אַ מין פון וניווערסאַל גאַמעס. אַפֿילו גערלז באַווונדערן דעם זשאַנראַ. סטאַטיסטיקאַלי, ווייבער ראַסערס אין די נעץ פיל מער ווי, למשל, וואָמען Fighters. און ווי פילע קינדער אינטערעסירט אין ראַסינג & נדאַש; נאָר טאָן ניט ציילן! ראַסינג גאַמעס פֿאַר יינגלעך 3 יאר & נדאַש; עס איז טאָמער די מערסט פאָלקס זשאַנראַ פֿאַר קידס אין די בלוי קלייד.


text:
Folkestone עוראָטוננעל געשיכטע
דער ערשטער פּלאַנז צו פאַרלייגן אַ פאַרפעסטיקט לינק צווישן גרויס בריטאַן און די קאָנטינענט זענען געמאכט דורך די פרענטשמאַן ניקאַלאַס דעסמערעט ווי פרי ווי קסנומקס. אין קסנומקס אַלבערט מאַטיו, איינער פון נאַפּאָלעאָן ס ענדזשאַנירז, געצויגן אַרויף פּלאַנז. דער ערשטער בריטיש פּלאַנז זענען אַטריביאַטאַד צו האר יוחנן האַווקשאַוו, וואס ענוויזידזשד אַ טונעל וועגן קסנומקס און שפּעטער געגרינדעט די טשאַננעל טוננעל פֿירמע. א ווייַטער קסנומקס מעלדעט נאכגעגאנגען אָבער אַלע זענען פֿאַרלאָזן פֿאַר פינאַנציעל אָדער מיליטעריש סיבות. דער ערשטער עקסקאַוויישאַנז אויף צוויי באַזונדער באַן טאַנאַלז צווישן די שייקספּיר קליף מייַרעוו פון דאָווער און Sangatte מייַרעוו פון קאַליי זענען סטאַרטעד אין קסנומקס אָבער אַרבעט איז געווען כאָלטיד אויף גראָונדס פון נאציאנאלע זיכערהייַט. אַלע סאַבסאַקוואַנט סאַגדזשעסטיד רוץ סענטערד אויף די שוין געגרינדעט מאַרשרוט. אין קסנומקס אַ טונעל פּרויעקט איז געווען צו זיין אַרויף צו קסנומקס פּער סענט שטאַט פונדעד איז פֿאַרלאָזן אין דער מיטן קסנומקסס אָוינג צו די עקאָנאָמיש ריסעשאַן.
אין סעפּטעמבער קסנומקס אַ אַנגלאָ-פראנצויזיש פּרויעקט גרופּע איז געווען שטעלן אַרויף, ביז קסנומקס די אַסעסמאַנט פון די פאַרשידן סאַגדזשעסטיד לינקס ינוואַלווינג טאַנאַלז און בריקן נאכגעגאנגען, אין די אָנהייב פון קסנומקס ביידע גאַווערמאַנץ באַשלאָסן אויף די עוראָטוננעל פּרויעקט און די פראַנטשיסע איז געווען געחתמעט אין פּאַריז אין קסנומקס. אין די סוף פון קסנומקס ברייקטרו אין די דינסט טונעל איז געווען געענדיקט, נאכגעגאנגען אין קסנומקס דורך דעם הויפּט טונעל. אין קסנומקס אַ גרענעץ שטיין איז געווען ליגן אין די מיטן פון די טונעל צו צייכן די פּראָסט גרענעץ צווישן די צוויי לענדער.
"עוראָטוננעל" אַקטינג ווי די אַנגלאָ-פראנצויזיש האלטן פירמע פון די טשאַננעל טוננעל גרופּע לטד און France-Manche סאַ איז דער קליענט און אַפּערייטינג אויטאָריטעט פון די טשאַננעל טוננעל, וואָס האט קיין שטאַט Funding. זייַן מאָנאָפּאָל אויף די פראַנטשיסע פֿאַר די "פאַרפעסטיקט לינק" יקספּייערז אין קסנומקס. ווי ווויל ווי די רעלס לינק עוראָטוננעל האט די רעכט צו בויען אַ ווייַטער טונעל פֿאַר וועג פאַרקער ( "פאָר דורך" סכעמע) ביז קסנומקס. זאָל דעם פּרויעקט ניט האָבן שוין איינגעזען דורך אַז טאָג די גאַווערמאַנץ קענען אַוואָרד די קאָנטראַקט צו אנדערע קאָמפּאַניעס.
די קאַנסטראַקשאַן פון די טונעל האט געהאט ביידע אינטערנאַציאָנאַלער און רעגיאָנאַל עקאָנאָמיש קאַנסאַקווענסאַז. אַלאָנגסידע ימפּרוווד קאָמוניקאַציע פֿאַרבינדונגען צווישן גרויס בריטאַן און די אייראָפּעישן מאַרק ענדערונגען אין רעגיאָנאַל באַשעפטיקונג (אַריבערפירן פון דזשאָבס פון די פּראָם פאַרקער צו די טונעל, נאָך דזשאָבס Created דורך די ברייט יקספּאַנשאַן Infrastructure) זענען אַנטיסאַפּייטיד ווי זענען רעפּערקוססיאָנס פֿאַר די ביניען און מאָס פון טוריזם און די עקאָנאָמיש קלאַפּן-אויף ווירקונג אין אַ נאציאנאלע שטאַפּל פון אַ עפעקטיוו אַריבערפירן סיסטעם. אין מיינונג פון די גראָוינג פּאַסאַזשיר פאַרקער צווישן דעם אינזל און די קאָנטינענט, וואָס דאַבאַלד איבער די לעצט יאָרצענדלינג (קסנומקס: קסנומקס מיליאָן ים פּאַסאַנדזשערז, קסנומקס מיליאָן פון וועמען טראַוועלעד אויף די שאָרטיסט מאַרשרוט צווישן דאָווער און קאַליי), און לויט צו די מערסט פריש פאָרעקאַסץ די פּראָם קאָמפּאַניעס זאָל קענען צו ריטיין אַ רעוועכדיק טיילן פון די מאַרק אין די צוקונפֿט טראָץ דעם נייַ פאַרמעסט פון די טונעל אָפּערייטערז. וויילסט די פּראָם קאָמפּאַניעס האָבן שוין ריאַקטאַד מיט קירצער באָרדינג מאל, נייַ שיפּס און סימפּלער טאַריפפס, עמפאַסיזינג די ים נסיעה ווי אַ דערפאַרונג אין זיך, די הויפּט אַרגומענט פֿאַר אַ טונעל אַריבער איז די צייַט מייַלע און אויך די זעלבסטשטענדיקייַט פון די ומזיכער וועטער טנאָים. ווייַטערדיק קשר צו די European הויך-גיכקייַט רעלס נעץ (פּלאַננעד פֿאַר קסנומקס) נסיעה מאל צו דער גרויס שטעט פון קאָנטינענטאַל אייראָפּע וועט זיין באטייטיק רידוסט; עס איז קאַלקיאַלייטיד אַז די נסיעה פון לאָנדאָן צו פּאַריז, פֿאַר בייַשפּיל, וועט זיין ווייניקער ווי דרייַ שעה און לאָנדאָן צו Frankfurt ווייניקער ווי פינף שעה, אַ אַטראַקטיוו אנדער ברירה צו לופט אַרומפאָרן.
די קסנומקסמי / קסנומקסקם-לאַנג וועג טונעל באשטייט פון צוויי פּאַראַלעל טאַנאַלז יעדער מיט אַ דיאַמעטער פון קסנומקספט / קסנומקסם. צווישן די צוויי איין-שפּור טאַנאַלז יעדער קעריינג אַ איין-וועג וועבשיפל באַן איז אַ דינסט טונעל מיט אַ דיאַמעטער פון קסנומקספט / קסנומקסם וואָס איז קאָננעקטעד צו די הויפּט טאַנאַלז אין אַ דיסטאַנסע פון קסנומקספט / קסנומקסם. די דרייַ באַזונדער טאַנאַלז וואָס זענען געמאכט פון קסנומקס פּרעפאַבריקאַטעד רעינפאָרסעד באַטאָנען סעגמאַנץ זענען שטעלן אין ליימיק, ימפּערמעאַבלע ליימסטאָון מאַרל צווישן קסנומקספט / קסנומקסם און קסנומקספט / קסנומקסם ונטן די ים בעט, די דיפּאַסט פונט בייַ קסנומקספט / קסנומקסם ונטן ים שטאַפּל איז קסנומקסמי / קסנומקסקם פון די ברעג.
לאַ שוטטלע
די וועבשיפל דינסט קאַריז פּאַסאַנדזשערז און וועהיקלעס קסנומקס שעה אַ טאָג, סכוירע פאַרקער איז כאַנדאַלד סעפּעראַטלי. ווהערעאַס בוסעס און לאָריז זענען בלויז טראַנספּאָרטאַד אויף איין מדרגה די קאַרידזשיז פֿאַר די רוען וויכיקאַלז זענען יקוויפּט מיט צוויי Loading לעוועלס. די טריינז אַרבעטן יעדער קסנומקס צו קסנומקס מינוט בעשאַס דער טאָג, יעדער קסנומקס צו קסנומקס מינוט אין נאַכט; די פאַקטיש נסיעה צייַט זאָל זיין קסנומקס מינוט. די באָרדינג מאל קענען זיין געהאלטן צו אַ מינימום ווייַל די בריטיש ימאַגריישאַן קאָנטראָלס וועט נעמען אָרט אין France און וויצע ווערסאַ אַזוי אַז די גאַנץ צייַט אויסגעגעבן אין די עוראָטוננעל סיסטעם פון אָפּפאָר צו דרייווינג אַרויף צו די וועג איז עסטימאַטעד בייַ וועגן קסנומקס מינוט. Fares זאָל ניט זיין פיל העכער ווי די וועג Ferries.
אויף די Ferries די אַריבער זיך קאַמפּערז בייַ קסנומקס מינוט מיט די גאנצע פּראָצעס גענומען קסנומקס צו קסנומקס שעה. ווהערעאַס טונעל ניצערס קענען אויסשטרעקן זייער לעגס אין די וועגעלע, אויף די פּראָם פּאַסאַנדזשערז קענען וואַנדערן אַרום די דעק, קראָם און האָבן אַ מאָלצייַט.


text:
דברי הימים
ספר דברי הימים איז א ספר פון תנ"ך אין כתובים, וואס איז געשריבן געווארן אומגעפער 150 יאר נאך ספר מלכים. ספר דברי הימים איז א קעגנאיבערדיק ספר בראשית, ספר שמואל און ספר מלכים וואס בריינגט מיט אן אנדער אויסבליק די געשיכטע נאר פון מלכי יהודה, ספר דברי הימים איז מער עקסטרימיש געשריבן ווי ספר מלכים און דערפאר שרייבט ער נישט איבער די געשיכטע פון מלכי ישראל וואס האבן לויט זיין מיינונג געזינדיקט פאר גאט. נאך א אונטערשייד צווישן ספר מלכים מיט ספר דברי הימים איז, דאס וואס ספר מלכים גלויבט אין באלוינונג אויף דורות קעגן ספר דברי הימים וואס גלויבט אין פערזענליך באלוינונג.


text:
קאָסמאָס מיר געווארן אַזוי נאָענט אַז אַלעמען קענען קלייַבן די ספּייסשיפּ און גיין צו שפּילן פּאָטער אָנליין גאַמעס פּלאַץ, ווו סטאַנינג געלעגנהייט צו ווערן אַ טריידער צווישן די וועלטן אָדער אַ רויבער, וואס אַטאַקס די שוואַך ציוויליזאַציע. ענסלייווד פּלאַנעט קענען זיין געווענדט אין אַ קאַלאַני און קלייַבן צינדז פון זיי, אָדער אַ טרוס, און טיילן רעסורסן ווי יקוואַלז. אן אנדער אָפּציע געשעעניש & נדאַש; פּאַטראָל די גאַלאַקסי און צעשטערן די אַגרעסיוו ייליאַנז, ניט אַלאַוינג זיי צו באַפאַלן ענטראַסטיד צו איר צו עפענען ספּייסיז. איר זענט ווארטן פֿאַר שלאַכט מיט גונפיגהץ. & נבספּ;
זאל הייַנט חלום פון פּאַסיק אַ אַסטראָנאַווט איז ניט ווי פאָלקס, און עס איז אַ פּלאַץ מער אַפּערטונאַטיז, ווייַל פֿאַר עטלעכע געלט קען זיין ינטערסטעלער טוריס, אָבער קיין איינער וועט וועלן צו פאַרפירן גאַמעס אָרט, די מער אַז איר קענען שפּילן זיי פֿאַר פּאָטער. דאס איז אַזוי יקסייטינג! איידער איר עפענען באַונדלאַס טיף יקספּאַנס פון די סטאַרי הימל, די נסיעה צו די אומבאַקאַנט פּלאַנעט, קאָנקוועסט פון פּרימיטיוו סיוואַליזיישאַנז אָדער האַנדלען מיט גלייַך הומאַנאָידס. קלייַבן מיליטעריש אָדער לאַסט שיף און ויספאָרשן אַלע די פאַרבאָרגן עקן פון די מאַגיש פון די קאָסמאָס.
גאַמעס אָרט דורך קאַטעגאָריע:
די אלטע מענטשן זענען פּירינג בייַ די הימל, טריינג צו פֿאַרשטיין וואָס איז הינטער דעם אינצידענט לייץ. זיי גענומען מעטעאָריטעס פליענדיק קרעאַטורעס פֿאַר די לעבעדיק אָדער געטלעך וואונדער. פֿאַר סענטשעריז מענטשהייַט רויב צו היציק עמאָציע געסיז & נדאַש; איז עס לעבן אויף אנדערע פּלאַנאַץ. און לאָזן אונדז האָבן ריפּיטידלי געווען ביכולת צו גיין צו די עפענען פּלאַץ, ערד אויף די לבנה, שיקן אַנמאַנד שיפּס צו ווייַט שטערן ניצן טעלאַסקאָופּס און קוק אין די הימלישע ללבער, מיר האָבן ניט באווויגן אין דעם ענין. זענען דאָרט קיין אנדערע האַביטאַבלע פּלאַנאַץ אויסערדעם אונדזער & נדאַש; פֿאַר אונדז עס איז נאָך אַ מיסטעריע.
טעמע אַקטיוולי דעוועלאָפּינג פּלאַץ וויסנשאַפֿט בעלעטריסטיק שרייבערס און סקרעענווריטערס. זיי ינווענטיד וועלטן ינכאַבאַטאַד דורך אַגרעסיוו און קיוט ייליאַנז. מענטשן זענען קעסיידער פאַסעד מיט זייער בייַזייַן אויף דער געבוירענער ערד און פילן די פּראַל. מחברים ניצן קאָסמיטאָוו שטעלן יקספּעראַמאַנץ אויף מענטש ביינגז, מענטאַלי ענסלייוו זיי, קידנאַפּ פֿאַר זוז. אבער אנדערע סקיללפוללי גענומען אונדזער בילד און לעבן צווישן אונדז, ארבעטן ווי ווענדאָרס, יקאַנאַמיס, דריווערס. דעם מעמד דערלאנגט די פֿילם "מענטשן אין שווארצע", נאָך וואָס פילע מענטשן האָבן מער צוטרוי אין די עקזיסטענץ פון ייליאַנז צווישן אונדז.
דאָך, דעם שפּיל פּלאַץ האָבן באַשלאָסן צו פאָרשלאָגן זייַן ווערסיע פון שטערן טרעק. יעדער געשיכטע Offers אַ פּלאַץ פון אַפּערטונאַטיז צו גיין ווייַטער פון זייַן פּלאַנאַץ און גאַלאַקסיעס. צווישן די פֿירלייגן איר וועט געפֿינען:
איר וועט טרעפן Friends און שונאים, וועט פירן אויס די מיסיע צו אַנטוויקלען האַנדל און באַפעלקערן די ליידיק פּלאַנעט. אָרט מלחמה איז ניט ומגעוויינטלעך, און דיין שיפּס זענען יקוויפּט מיט מאָדערן גאַנז צו קעמפן פּייראַץ און ינוויידערז וואס ווילן צו קאַנגקער אונדז. איינער פון די טאַסקס וועט זיין צו צעשטערן די מעטעאָריטעס, וואָס זענען גאָר אין אַ וואַקוום. אַפֿילו אויב דיין שיף צו באַשיצן די קראַפט פעלד, אָפט קאָנטאַקט קען שעדיקן עס. אויב איר טאָן ניט האָבן צייַט צו דרייען אַ מיטיאָרייט, עס איז בעסער צו ויסמייַדן געפערלעך קאַליזשאַנז.
ווערן דער קאַפּיטאַן פון די קרוזער וואס איז קוקן אין די הימל פרייַנדלעך שכנים, אין סדר צו פאַסטען די עקאָנאָמיש באַציונגען און טיילן טעכנאָלאָגיע. אויף ברעט די שיף עס איז אַ לאַבאָראַטאָריע אין וואָס צו ויספאָרשן די סאַמפּאַלז פון ראַקס און די לופט. בעת פּלאַץ גאַמעס אָנליין אין אייער סאַבמישאַן, סייאַנטיס, מיליטעריש און אנדערע ספּעשאַלטיז. פֿאַר די מיסיע צו מצליח, זיי דאַרפֿן צו זיין נוצלעך צו דינגען דעם מאָמענט.
איר קענען אויך געפֿינען זיך אין דער ראָלע פון אַ קיוט פרעמד, וואס געגאנגען אויף אַ מאָדנע פּלאַנעט אין סדר צו ראַטעווען זייַן באליבטע. זיין טראַפּס און טעסץ זענען ווארטן צו וואָס ער איז נישט גרייט. עס דאַרפֿן דיין לאָגיק צו געפֿינען אַ לייזונג צו דער ווייַטער טאַסקס.
, איר וועט זען און פּראָטעין עראָו & נדאַש; ערשטער קאָזמאַנאָט הינט. איר ווע מיסטאָמע געזען זיי אַ מאָדערן קאַרטון, און איצט עס איז צייַט צו העלפן זיי דורכפירן די פאַראַנטוואָרטלעך מיסיע צו צעשטערן מעטעאָריטעס. צווישן די אותיות באַקאַנט צו איר, עס זענען ספּאָנגעבאָב, בייז בירדס, Lilo און סטיטטש, סופּער קו. אבער ווונדער סופּער העלדן קענען קריכן אין פּלאַץ אָן ראַקאַץ, מיט זייער נאַקעט הענט אין סדר צו האַלטן דעם שטיין fragments.
דער גלויבן פון מענטשן אין עפענען פּלאַץ אָן אַ ספּאַסעסויט מענטש פרעעזעס, ופרייַסן אָדער שטאַרבן טייקעף אומרעכט. קאַט אין אַ וואַקוום, דער גוף האט 1-2 מינוט צו בלייַבנ לעבן & נדאַש; צוריקקומען צו דער שיף. די הויפּט געפאַר פֿאַר יומאַנז & נדאַש; ברענט און דיקאַמפּרעשאַן. דעם מיטל אַז די גוף הייבט צו ראַפּאַדלי פאַרלירן נעץ און לופט, וואָס איז ינקאַמפּאַטאַבאַל מיט לעבן. 30-60 סעקונדעס אין די עפענען פּלאַץ וועט נישט גרונט ערנסט שאָדן צו אַ מענטש. אין געזאגט דעם, מיר קענען פאַרלאָזנ זיך ריפּיטידלי באגלייט ענלעך טעסץ דורך נאַסאַ.


text:
גלויבן
- דער ארטיקל דיסקוטירט דעם סובסטאנטיוו גלויבן. אויב איר זוכט אן אנדער באדייטונג, זעט גלויבן (באדייטן).
גלויבן, (העברעאיש - אמונה ענגליש - belief), באציעט זיך צו יעדע זאך וואס דער מענטש האט ערייכט נישט דורך זיין אייגענע איבערצייגונג, נאר דורך גלייבן אן אנדערן וואס האט דאס ערייכט דורך זיין אייגענעם איבערצייגונג.
פארווארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- גלויבן און גלייבן האבן צוויי אנדערע באדייטן, גלויבן איז א סובסטאנטיוו (שם העצם) – (העברעאיש - אמונה, ענגליש - belief), גלייבן איז א ווערב (שם הפעילה) - אויף (העברעאיש - להאמין, ענגליש - believe), (צו האבן גלויבן דארף מען גלייבן).
- וויסן און גלויבן זענען צוויי אנדערע סובסטאנטיוון – (שמות), צו-וויסן און גלייבן זענען צוויי פארשידענע ווערבען – (פעילות) (א מענטש גלייבט וואס אן אנדערער ווייסט).
וויסן באציעט זיך צו יעדע זאך וואס דער מענטש האט ערייכט מיט אייגענע איבערצייגונג, באנוצנדיג זיך מיט די געפילן – חושים – senses – וואס מען פארמאגט צו ערייכן דעם וויסנטשאפט, צ.ב.ש. זען, הערן, פילן, שמעקען, מאטעמאטישער בארעכנונג, לאגישער בארעכנונג, א.ז.ו. אנדערע וויסנטשאפטליכער מעטאדעס.
גלויבן באציעט זיך צו יעדע זאך וואס דער מענטש "האט נישט ערייכט מיט אייגענע איבערצייגונג", אבער באנוצנדיג זיך מיט זיינע געפילן האט ער דאס ערהאלטן פון איינעם וואס האט דאס ערייכט דורך אייגענע איבערצייגונג. גלויבן באציעט זיך צו יעדע זאך, וואס איז נישט ערייכט געווארן צו דעם גלייבנדן מענטש דורך זיינע אייגענע איבערצייגונג, אבער עס איז ערייכט געווארן צו א געוויסן אנגענומען און פארלעסליכן מענטש, אדער צו מערערע גרויסע פאפולערע מענטשן איז עס ערייכט געווארן, אדער דאס גלייכן, אין א געוויסן מאמענט מיט א קלארער איבערצייגונג, און ס'איז אומאיבערגעהאקט איבערגעגבן צו דעם גלייבנדן מענטש, דירעקט פון די דאזיגע איבערגעצייגטע מענטשן, אן אומאיבערגעהאקטע איבערגעבונג ווי פון א טאטן צו א קינד. [1]
אנדערע אויסדרוקן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט גלויבן:
- ווערט באנוצט אין טאג טעגליכן געשפרעך אלס אויסדרוק פאר רעליגיע, וויבאלד יעדע רעליגיע שטעלט פאָר זיין אייגענעם גלויבן (פעלט א מקור).
דאס ווארט גלייבן ווערט באנוצט אין טאג טעגליכן געשפרעך נישט דירעקט און פארבינדונג מיט גלויבן:
- ווען א מענטש שטעלט זיך פאָר איבער א געוויסע זאך וויאזוי ס'וועט זיין, (ענגליש - asume), ווערט אויסגעדרוקט "איך גלייב ס'וועט זיין אזוי". צ.ב.ש. א מענטש וואס איז געפארען שנעל און א פאליציי האט עם אפגעשטעלט, גלייבט ער אז ער וועט ווארשיינלעך באקומען א רעפּאָרט, ווייל ער שטעלט זיך אזוי פאָר.
- ווען א מענטש פארטרויט זיך אויף אן אנדערען, (העברעאיש - בטחון, ענגליש faith), ווערט אויסגעדרוקט "איך גלייב אין דעם אנדערען".
- ווען דער מענטש פארטרויט אן אנדערן, (ענגליש trust), ווערט אויסגעדרוקט "איך גלייב דעם אנדערען", אדער "דער אנדערער איז ביי מיר באגלייבט". צ.ב.ש. א מעטרעאלאג זאגט מארגן גייט זיין קאלט, "גלייבט" מען אז ס'וועט זיין אזוי ווייל מען האט פארטרויען אין זיינע בארעכענונגן.
גלייבן אין אייבערשטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – אמונת השם
אמונת השם - גלייבן אין אייבערשטן - איז פון די פרינציפן עקרים פון יידישקייט, דער רמב"ם רעכנט דאס דער ערשטער פון די שלושה עשר עיקרים וואס ער האט אוועק געשטעלט.
- זעט אױך: אמונת צדיקים.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ ספר העקרים מאמר ראשון פי"ט


text:
Windows Meeting Space
Windows Meeting Space איז דער נאָמען פון אַ צוזאַמענאַרבעט קאמפיוטער פראגראם אין Windows Vista װאָס שטיצט א קאלעג צו קאלעג לאָקאַלער נעצװערק ביז 10 באַנוצער.
מיט דער Windows Meeting Space קען מען באַשטימען אד האק צוזאַמענטרעפֿן, טראַנספֿערירן טעקעס צװישן די באַנוצער, זיך מיטטײלן אפּליקאַציעס, אָדער פּשוט שמועסן אין דעם נעצװערק אין דעם פֿײַער-מױער שטח.
Windows Meeting Space פֿאַרבײַט די אלטע Windows NetMeeting אַפּליקאַציע װאָס איז דערשינען אין די פֿריעדיקע Windows װערסיעס. אָבער די מעגלעכקײַט פֿון זיך באַנוצן מיט אַ מיקראָפֿאָן און אײַנשטעלן אױדיאָ אדער װידעאָ קאָנפֿערענצן זײַנען אָפּגעראַמט געװאָרן פֿון Windows Meeting Space.


text:
שמואל סאלאנט
רבי שמואל סאלאנט (ב' שבט ה'תקע"ו - כ"ט אב ה'תרס"ט) איז געווען רב און אב"ד פון דער אשכנזישער קהילה אין ירושלים במשך 44 יאר.
תולדות חייו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הרב סאלאנט איז געבוירן ב' שבט ה'תקע"ו אין דער שטאט קיידאן, ליטא, און איז געווארן באוואוסט אלס דער 'קיידאנער עילוי'. נאכהער האט ער געלערט אין סאלאנט ביי רב צבי ברוידא, און אין דער וואלאזשינער ישיבה. צו דרייצן יאר האט ער חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון רב אברהם שמעון טרויב. דער זיווג איז נישט געלונגען און זיי האבן זיך גע'גט נאך דריי יאר. הרב סאלאנט האט געווארט ביז זיין גרושה האט געטראפן א צווייטן זיווג, דערנאך האט ער געזוכט א שידוך פאר זיך אליין. ווען זיין פאטער איז געווען אין דער שטאט סאלאנט, האט צו אים געוואנדן דער ארטישע רב הרב יוסף זונדל סאלאנטער און געבעטן ר' שמואל אלס איידעם, האט זיין פאטער מסכים געווען.
נאך דער פטירה פון הר"ר זונדל סאלאנט איז הרב שמואל באשטימט אלס רב פון ירושלים.


text: אין סדר פֿאַר אַ מענטש צו זייַן צופרידן, ער דאַרף צו לערנען איין זאַך - צו לעבן אין האַרמאָניע מיט זיך, די אַרויס וועלט און אנדערע מענטשן.איר מוזן געפֿינען אַ וואָג צווישן דיין ינער און ויסווייניקסט אויסדרוק.און, פון קורס, איז צו זאָגן אַז דאָס איז ניט אַזוי פּשוט.נאָך אַלע, וואָס וואָלט מאַכן ערנסט אַרבעט אויף זייער וויקנאַסאַז און שלעכט געוווינהייטן איר דאַרפֿן צו מאַכן גרויס השתדלות און אַלע דעם וועט דאַרפן אַ געוויסע סומע פון צייַט.כאָטש קיין ענין ווי פּרובירן צו זייַן מין צו אנדערע, מאל פאַלן פּריקרע מאָומאַנץ אין לעבן, און נעגאַטיוו ימאָושאַנז נאָר דעקן די קאָפּ, צאָרעס פון וואָס דיין נערוו סעלז.די סיבות פון נעגאַטיוו ימאָושאַנז און ווי אַ קאַנסאַקוואַנס פון שלעכט שטימונג קענען זייַן גאָר אַנדערש: פּולד באַלעבאָס און חברים אין אַרבעט, עמעצער האט קומען צו איר אויף פֿיס צו ציבור אַריבערפירן, באַליבט ספּאָרט מאַנשאַפֿט פאַרפאַלן ווידער, אַלע טאָג רעגן אויסגעגאסן אין שטראמען, און נאָר האט ניט באַקומען גענוג שלאָפן אַזויאאז"ו ווואָס וואָלט אָפּרוען אַ קליין ביסל, מיר לאַדן איר צו שפּילן גאַמעס פון די שפּיל גערופן בוליינג אָדער ווי עס איז גערופן סאַדיושקי שפּיל.דאס קאַטעגאָריע דיפערז פון די אנדערע קאַטעגאָריעס פון פעלן פון אינטעלעקטואַל קאָמפּאָנענט, אָבער פֿאַר וואָס וואָלט וואַרפן אַראָפּ עפּעס, עס איז נישט אַזוי וויכטיק.אין די דערלאנגט קאַטעגאָריעס געזאמלט בליץ גאַמעס בוליינג מענטשן, מאָנסטערס, ייליאַנז, חיות, זאַמביז, און ינסעקץ.זיי זענען ספּעשאַלי דיזיינד פֿאַר דער פּראָדוקציע פון נעגאַטיוו ימאָושאַנז און דיסטשאַרדזשינג.שפּיל גאַמעס אָנליין בוליינג און אפֿשר איר וועט פילן בעסער.אָנליין גאַמעס זענען בוליינג קאָמיקער געשיכטע מיט עלעמענטן פון אַ ספּעציעל מין פון הומאָר - שוואַרץ הומאָר.רובֿ פון די שפּיל דערלאנגט אין דעם קאַטעגאָריע קענען זייַן צעטיילט אין שוטער אָדער שוטערז, ווו איר קענען מיט אַ פאַרשיידנקייַט פון וועפּאַנז צו טייטן אָדער גרונט גשמיות שאָדן אָדער דורך קיין סטרייקס אָדער אנדערע אַבדזשעקס.אָדער נאַר אַרום און דרייען בייַ ברייקנעק גיכקייַט אַראָפּ די שאָסיי נאַקינג אַלץ און אַלעמען אין זייַן דרך בשעת פליסנדיק אַוועק פון די פּאָליצייַ קאַרס.פון קורס, די גאַמעס טאָן ניט לערנען עפּעס גוט, פאקטיש ווי בלאַדי קינאָ, קאַמף קינאָ און גרויל פילמס, ווי געזונט ווי ענלעך אין זשאַנראַ ליטעראַטור.אבער מאל איך ווילן צו שפּילן, וואַך, אָדער לייענען דעם טיפּ פון זאַך.אויף אונדזער פּלאַץ זענען אַ פאַרשיידנקייַט פון גאַמעס בוליינג, זענען פאַראַנען צו איר אַלע טאָג און נאַכט און טאָן ניט דאַרפן פאַר - רעגיסטראַציע פון לאַנג, ווייַל עס איז ניטאָ ווי אַזאַ.אַלע אָנליין בליץ גאַמעס זענען לעגאַמרע פֿרייַ און איז קעסיידער דערהייַנטיקט מיט נייַ טשיקאַווע אידיש.בייז עלטערן?- עס טוט נישט ענין.הילף איר שפּילן בוליינג.זיי זענען ספּעשאַלי דיזיינד צו אָפּזאָגן און מעלדונג נעגאַטיוו ימאָושאַנז.אויף אונדזער פּלאַץ איר וועט געפֿינען אַ גרויס סעלעקציע פון אָנליין גאַמעס פֿאַר יינגלעך און מיידלעך.אַלע אָנליין גאַמעס - פֿרייַ.


text:
מאטעל פייסי דעם חזנ'ס
מאָטל פייסי דעם חזנ'ס איז א בוך געשריבן געווארן דורך דעם וועלט בארימטן שרייבער שלום עליכם, באלד איידער ער איז געשטארבן אין 1916.
עס באשרייבט דאס לעבן אין אלטן יידישן שטעטל, לויט מאָטלס קוקווינקל. ער איז א יתום. שפעטער ווערט באשריבן זיין משפחהס עמיגרירונג און ווי זיי קומען צום סוף אן אין די פאראייניגטע שטאטן.
אינמיטן שרייבן דאס בוך איז שלום עליכם געשטארבן, און די געשיכטע ווערט איבערגעהאקט אינדערמיט.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מאטל דעם חזנ'ס, פרלאג פראגרעס, וורשה, תרע"א.
- מאטל דעם חזנ'ס (טייל א' און טייל ב'), וילנא, תרפ"ו.


text:
פאול וואלפאוויטש
פאול וואלפאוויטש (געבוירן דעם 22סטן דעצעמבער 1943) איז א געוועזענער אמעריקאנער אקעדעמיקער און רעגירונג איינגעשטעלטער. דינענדיק אלס אונטער-סעקרעטאר פון פארטיידיקונגס מינעסטעריום איז ער געווארן באטראכט אלס פרעזידענט בושס הויפט יועצים וואס האבן געשטופט די מלחמה אין איראק און איז געווען דער הויפט ארכיטעקט וויאזוי דאס אויסצופירן. אום 1טן יוני 2005 איז ער דערהויבן געווארן צו אנפירן די ארימקייט פראבעלם לעזונג פון דער גאנצער וועלט, אלס פארזיצער פונעם וועלט באנק. ער האט רעזעיגנירט 17טן מיי 2007 צוליב זיין קאנטרעווערסיעלן שתדלנות אז זיינס א מיידל פריינט זאל ערהויבן ווערן צו א העכערע פאזיציע.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זיין פאטער איז א ניו יארקער איד אן אימיגראנט פון פוילן, און זיין גאנצע משפחה פון פאטערס זייט זענען פארטיליגט געווארן אין אוישוויץ, דאס האט שטארק באיינדרוקט אים צו ווערן אקטיוו אין גלאבאלע וועלט פאליסי.
ער איז געווען באטראכט פון די וועלט אלס זייער פרא-ציוניסטיש געשטימט און די ליבעראלן פלעגן שטענדיג אנווייזן אז בלויז צוליב די ציונים ווי וואלפאוויטש זענען מיר אין איראק וואס מיר פארלירן די טויזנטער קרבנות דארטן אן קיין שום דירעקטע ציל פאר אמעריקע, נאר בלויז פאר די זיכערהייט פון ארץ ישראל וואס איז געווען באדראעט פון סאדאם כוסעין.
זיין רעזיגנאציע האט אויך געהאט צו טאן מיט זיין רעכטן קאנסערוועטיווען אויסקוק אויף די וועלט, וואס האט פון ערשטן טאג אויפגערעגט אלע וועלט לענדער ווען בוש האט אים אריינגעשטעלט אנצופירן דעם וועלט באנק און די עטיקס ברעכונג וואלט ווען פון זיך אליין'ס נישט געווען אזא גרויסע עוולה צו רעזיגנירן ווייל די מיידל פריינט פאר וועמען ער האט געשתדלט איז גאר אן אראבער'קע און זי דארף נישט אנקומען צו זיין הילף ווייל זי איז גאר א גרויסער אקאדעמיקער בזכות עצמה.


text:
אלי וויזעל
אליעזר "אלי" וויזל (30סטן סעפטעמבער 1928 – 2טן יולי 2016) איז געווען א יידישער זשורנאליסט, פילאסאף, אינטעלעקטואל און א שרייבער וואס האט געוואוינט אין סיגוט פאר דער צווייטער וועלט מלחמה ער האט געווינען א נאבעל פריז פאר זיינע שרייבונגען וועגן חורבן אייראפע זיין משפחה זענען געווען וויזניץ חסידים פון דערהיים.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וויזל איז געבוירן געווארן אין סיגעט, זימבערגן, רומעניע אין א חרדישער משפחה.
מען רופט אים דער כהן גדול פון דעם האלאקאסט צוליב זיינע אקטיוויטעטן דאס אריינברענגן צו די תודעה פון דער וועלט אז דאס זאל זיך מער קיינמאל איבערחזרן.
ער זאגט שטענדיג אז ער איז א פייערדיגער וויזשניצער חסיד, אבער גלייבט נישט אין א גאט צוליב די שואה.
ער שרייבט אויך א פליסיגן אידיש וואס זיינע ווערק ווערן ערשינען פון צייט צו צייט אין קאלום'ס אין אלגעמיינער זשורנאל וואס ער פלעגט מיט א דרייסיג יאר צוריק דינען אלס רעגולארער רעפארטער פאר דער צייטונג.
ביכער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זיינע 57 ביכער האט ער געשריבן בעיקר אין פראנצויזיש, ענגליש און יודיש.
- און די וועלט האט געשוויגן, 1956. דאס איז געווען זיין ערשטע בוך און געשריבן ארגינעל אויף יודיש. עס איז איבערגעזעצט געווארן אין פארקירצטער פארעם אויף ארום 35 שפראכן אונטערן נאמען די נאכט.
- די טויערן פון וואלד, 1966. פארעפנטלעכט אין יודיש, פראנצויזיש און ענגליש.
- צווישן צוויי זונען, 1970 אין פראנצויזיש.
- חסידישע פייערונג, 1972, פראנצויזיש.
- א יוד היינט-צו-טאג, 1978 ענגליש.
- פיר חסידישע רבי'ס און זייער קאמפף קעגן מרה-שחורה, 1978 ענגליש.
- א פסח הגדה, 1993.


text:
ניטל
ניטול איז די נאכט פון תקופת טבת. דאס איז א צייט וואס דער מנהג איז געווען ביי יודן איז די אשכנזישע לענדער נישט צו לערנען. היינט צו טאג איז דער כמעט נאר געבליבן ביי די חסידישע אידן.
נאמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ס'קומט פונעם לשון הקודש ווארט ניתל וואס טייטש "געהאנגענער", מרמז צו זיין אויפן אותו האיש וואס מ'האט געהאנגען.
- ס'איז ראשי תיבות יודן טארן נישט לערנען.
- ווייל ס'איז ליל "נטילתו" ועקירתו מן העולם, טייטש: די נאכט ווען ער איז אוועקגענומען געווארן פון די וועלט.
- ראשי תיבות נולד ישו ט' לטבת, לויט די דעה אז ער איז דעם טאג געבוירן.
- נאכן פסוק ישב בדד וידום כי "נטל" עליו, נעמליך אז מ'לערנט נישט.
טעמים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עטליכע טעמים ווערן אנגעגעבן פארוואס מען לערנט נישט אין ניטל, איין טעם איז אז עס הערשט דעמאלטס א גרויסע טומאה אויף דער וועלט און די תורה גייט פארן השפעה פונעם סטרא אחרא.
די אריגינעלע סיבה איז געווען פאר זיכערהייטס סיבות. ווייל די גוים זענען דאן ארויס פון קירכעס נאך זייערע צערעמאניעס אום קראצמעך און זיי זענען אפט געווען אנגערייצט אויף די יודן פארן הארגענען זייער אפגאט, ממילא האט מען איינגעפיהרט אז מען זיצט נישט אין ביהמ"ד נאר יעדער זאל זיין פארשפארט ביי זיך אינדערהייים.
אין פוילן און אנדערע קאטוילישע לענדער, איז ניטל געווען דעם 24סטן דעצעמבער ביינאכט, און אין רוסלאנד און אנדערע פראוואסלאוונע לענדער דעם 5טן יאנואר.
דער טעם פון די צוויי ניטלען האט צו טון ווייל די קאטאליקן פייערן זייער חגא לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר און די פראוואסלאוונע לויטן יוליאנישן קאלענדאר.
פארשידענע מנהגים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טייל לייגן זיך שלאפן פריה און שטייען אויף ביי חצות צו לערנען. אנדערע לערנען נישט ביז צופריה און ס'דא וואס פיהרן זיך ביז צוועלף דעם אנדערן טאג.
דער בעלזער רב פלעגט זאגן תורה ניטל ווען עס איז געפאלן שבת, ער האט געזאגט אז זיינע תורות זענען תפילות אויף כלל ישראל, ממילא הייסט עס נישט געלערנט ניטל.


text:
אסאציאטיוויטעט
אין מאטעמאטיק, איז א בינארישע אפעראציע אסאציאטיוו ווען פאר יעדע האלט די גלייכונג . באקאנטע ביישפילן פון אסאציאטיווע אפעראציעס זענען צוגאב און טאפלונג פון רעאלע צאלן. אין אלגעמיין, פונקציע קאמפאזיציע איז אסאציאטיוו; פון דעם שטאמן די אסאציאטיווע אייגנשאפטן פון אפעראציעס אויף מאטריצן.
אסאציאטיווע אפעראציעס שפילן א צענטראלע ראלע אין אבסטראקטער אלגעברע: א סכום מיט אן אסאציאטיווער אפעראציע ווערט גערופן א האלב גרופע און , מיט נאך אקסיאמען שאפט מען מאנוידן, גרופעס, און נאך אלגעברעישע סטרוקטורן.


text:
CIA
CIA (ראשי תיבות: Central Intelligence Agency צענטראלע אינטעליגענץ אגענטור) איז די שפיאן ארגאניזאציע אין די פאראייניגטע שטאטן.
סי איי עי'ס ארבעט איז, דריי זאכן:
- 1) צו אנאליזירען אנדערע לענדער'ס אקטיוויטעטן, און זייערע מענטשן.
- 2) פראפעגאנדע אין די וועלט לטובת אמעריקא, אמת'דיגע און פאלטשע.
- 3) אינטערערדישע אקציעס, און מיסיעס, מיט וואס די ארגאנעזאציע איז אזוי באוויסט.
איהר הויפט קווארטיהר איז לענגלי, ווירזשיניע, אפאהר מייל פון די קעפיטל וואשינגטאן די סי.
אינהאַלט
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ארגאניזאציע איז געגרינדעט געווארן 1947 אין דער צייט פון פרעזידענט הערי טרומאן, - מער פונקטליכער - נאך דער צווייטער וועלט מלחמה ווען די (oss) איז צוטיילט געווארן Office of Strategic Services האט פ. טרומאן אין 1946 אויפגעשטעלט די סי איי עי נאר שפעטער איז עס צוגעלייגט געווארן צום "נאצינאלע זיכערהייט אקט" געזעץ אין 1947 ווען ס'איז אריין אין קראפט סעפטעמבער 18 1947.
די ארגעניזאציע איז אונטערן פרעזידענט ער געט די רעכט פאר אלע אינטער ערדישע אפעראציעס
דאס האט אסאך געהאלפן צו כאפן די מלחמה פארברעכער, שפעטער אין 1949 איז אדורכגעפירט געווארן די געזעץ וואס געט רעכט זיך צו באניצען מיט אומגעצוימטע פאנדען, און אז אלע איהרע פראצעדורען מעגען געטועהן ווערען ווייט פינעם מענטשן'ס אויג אהן אפגעבן דין וחשבון, אפילו וויסאך איינגעשטעלטע ארבעטן איז אויך געווארן א געהיימניס
איר עיקר ארבעט אין די ערשטע יאהרען איז געווען קעגען רוסלאנד דורך אויס די קאלטע קריג
אין 1970, אין די צייטן פון ריטשארד ניקסאן, ווען ניקסאן האט געוועלט אויסניצן זיינע כוחות דורך די סי איי עי, צו פארשווייגען די עפ בי איי (fbi), און נישט צולאזען א אויספארשונג אויף די פרשה פון וואטערגעיט, האט די קאנגרעס ארויפגעלייגט א פארבאט צו שפיאנירען אידערהיים - איליגעל - (אין אמעריקע), און אויך נישט צו עסעסינעיטן פירער'ס פון פרעמדע לענדער אין 1988 איז די ערשטע מאהל וואס א סי איי עי דירעקטאר ווערט פרעזידענט דורכ'ן שטימען פאר דזשארזש ה. בוש אין דעם היסטארישן טאג סעפטעמבער 11 2001 זענען אסאך צוימונגען וואס קאנגרעס האט ארויפגעלייגט אין יאהר 1970 צוריק אריין אין קראפט, נאכ'ן אריינקומען אין א נייע עפאכע,
ווי מ'ריפט דאס "פאיסט 911".
סי איי עי'ס פליגל - און זייערע אפעראציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אייגענע עראפלאנען, אייגענע סאלדאטן, אייגענע טורמע'ס, און נאך.
זיי האבן געהאט א אייגענע פלאטע פון יו-טו (u-2) און עס-אר-71 (sr-71) סערוועילענס פליגערס.
- 1950-60 האבען זיי אנגעפיהרט א מיינד קאנטראל ריסוירטש אין אמעריקא, און אין קאנאדע, מיט'ן נאמען "mk-ultra", די קאנאדישע פראיעקט איז געווען אריינגערעכנט צו אויפעפענן (דיוועלאפען) די טאקטיקען וואס די נאצי'ס ימ"ש האבען געניצט צו ארויסנעמן די מענטשליכקייט פון מענטשן דאס מיינט ווערו א נומער אין אנדערע ווערטער דאס האט מען פראקטיצירט און עקספערימענטירט מיט וואלינטורען מיט'ן אויספרובירען אלע מינע דראג'ס א באקאנטע נאמען פון איינע פון די דראגס איז lsd. און אויך מיט היפנאזיע, אין עלעקטיריציטעט,
- אויפגעשטעלט פארטייען דורכאויס אייראפע, און צוגעשטעלט וואפען נישט צולאזען קאמיוניזום איבער נעמען, נישט איבעראל איז דאס געווען א סוקסעס אבער אין פראנקרייך, איטאליע, האט דאס יא אויפגעטועהן, און די פראיעקט האבען זיך באטייליגט אוקראינע, פוילן, אלבאניע, און נאך לענדער איבער די וועלט, ס'זאל נישט ווערן אריינגעכאפט אין קאמוניזם.
ארום און ארום[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סי איי עי ארבעט אינאיינעם מיט די mi6 פון ענגלאנד, מדינת ישראל "מוסד", קאנאדע csis. אוסטראליע'ס asis. פארשטייט זיך נישט אפענערהייט. ס'האט געארבעט אינאיינעם מיט די isi. פון פאקיסטאן ביי די אפגאן-סאווועיט מלחמה, און יעצט מיט די מלחמה אויף טעראר


text:
17טן יוני
דעם 17טן יוני איז דער 168סטער טאג פון יאר (169סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 197 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1579 - סיר פראנסיס דרייק דערקלערט ענגלישע הערשאפט איבער קאליפארניע.
- 1940 - דער סאוועטן פארבאנד נעמט איין לעטלאנד.
- 1941 - צווייטע וועלט מלחמה: בריטאניע נעמט איין סיריע און לבנון פון ווישי פראנקרייך און גיט איבער די הערשאפט איבער זיי צו פרייע פראנקרייך.
- 1944 - איסלאנד ווערט אומאפהענגיק פון דענמארק און ווערט א רעפובליק.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1239 - עדווארד דער ערשטער מלך פון ענגלאנד (געש' 1307)
- 1682 - קארל דער צוועלפטער, מלך פון שוועדן (געש' 1718)
- 1882 - איגאר סטראווינסקי, רוסישער קאמפאזיטאר (געש' 1971)
- 1945 - קען ליווינגסטאן, בירגערמייסטער פון לאנדאן
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1940 - ארטור הארדן, בריטישער ביאכעמיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר כעמיע (געב' 1865)
פייערטעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- איסלאנד - אומאפהענגיקייט טאג


text:
קאַלונדבאָרג סייץ & געשיכטע
אין די קסנומקסטה סי קאַלונדבאָרג געטראגן אויף ברייט מאַריטימע האַנדל. די אָולדאַסט שטאָט פּריווילאַדזשאַז טאָג פון קסנומקס. נאָך וואַלדעמאַר אַטטערדאַג האט גענומען קאַלונדבאָרג וועגן קסנומקס ער רייזד די אַלט שלאָס צו דער ערד און ריפּלייסט עס מיט אַ גרעסערע איינער אין די מזרח פון דער שטאָט. עס איז דאָ אַז דער "דאַנעהאָף" (שפּעטער די פּאַרליאַמענט) באגעגנט צווישן די קסנומקסטה און קסנומקסטה סענטשעריז, און דער מלך אָפֿט סטייד אין קאַלונדבאָרג. דורך דעם סוף פון די מיטל עלטער די שטאָט 'ס האַלסיאָן טעג זענען איבער. פון קסנומקס צו קסנומקס שוועדישע טרופּס פאַרנומען די שטאָט, און די שלאָס איז גענומען דורך זיי און בלאָון אַרויף.
זינט קסנומקס שיפּס האָבן שוין סיילינג צוויי מאָל אַ וואָך צווישן קאַלונדבאָרג און Århus; נאָך קסנומקס אַ רעלס לינק איז געגרינדעט מיט קאָפּענהאַגען און האַנדל איז געגרינדעט מיט נארוועגיע און ענגלאַנד. אין די סוף פון די קסנומקסטה סי פאַרשידן ינדאַסטריז זענען שטעלן אַרויף אין קאַלונדבאָרג.
די געגנט פון קאַלונדבאָרג איז געווען ערשטער געזעצט אין קסנומקס ווי אַ נאַטירלעך פּאָרט צוזאמען די בוכטע. די שטאָט אנגעהויבן צו באַקומען מער ורבאַניזעד בעשאַס די nineteenth יאָרהונדערט און געווארן אַ הויפּט אינדוסטריעלע צענטער אין די מיטן twentieth יאָרהונדערט.
קאַלונדבאָרג מיוניסאַפּאַלאַטי האט בעערעך קסנומקס באוווינער, און זייַן נעץ איז די מערסט ארויס בייַשפּיל פון ינדוסטריאַל סימבייאָוסאַס. די געשיכטע פון קאַלונדבאָרג ינדוסטריאַל סימבייאָוסאַס אַקטיוויטעטן אנגעהויבן אין קסנומקס ווען אַ פּרויעקט איז דעוועלאָפּעד און ימפּלאַמענאַד צו נוצן ייבערפלאַך וואַסער פון לייק טיססאָ פֿאַר אַ נייַ ייל רעפינערי, צו ראַטעווען די באגרענעצט סאַפּלייז פון ערד וואַסער. די שטאָט פון קאַלונדבאָרג גענומען די פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט פֿאַר בנין די פּייפּליין בשעת די רעפינערי פינאַנסעד עס. סטאַרטינג פון דעם ערשט מיטאַרבעט, אַ נומער פון אנדערע קאַלאַבראַטיוו פּראַדזשעקס זענען דערנאָך באַקענענ און די נומער פון פּאַרטנערס ביסלעכווייַז געוואקסן.
דורך דעם סוף פון די קסנומקסס, די פּאַרטנערס איינגעזען אַז זיי האבן Effectively "זיך-אָרגאַניזירט" אין וואָס איז מיסטאָמע דער בעסטער-באקאנט בייַשפּיל פון ינדוסטריאַל סימבייאָוסאַס. דער מאַטעריאַל יקסטשיינדזשיז אין די קאַלונדבאָרג געגנט אַרייַננעמען: קאַנסערוויישאַן פון נאַטירלעך און פינאַנציעל רעסורסן; רעדוקציע אין פּראָדוקציע, מאַטעריאַל, ענערגיע, פאַרזיכערונג און באַהאַנדלונג קאָס און לייאַביליטיז; ימפּרוווד אַפּערייטינג עפעקטיווקייַט; קוואַליטעט קאָנטראָל; ימפּרוווד געזונט פון די היגע באַפעלקערונג און עפנטלעך בילד; און מעקייַעם פון פּאָטענציעל האַכנאָסע דורך די פאַרקויף פון דורך-פּראָדוקטן און וויסט מאַטעריאַלס.
קאַלונדבאָרג איז אנגעוויזן פֿאַר זייַן פינף-ספּירעד קירך און די לערטשענבאָרג שטוב, געהאלטן די בעסטער בייַשפּיל פון ראָקאָקאָ אַרקאַטעקטשער אין דענמאַרק. די שטוב איז געפֿונען אויף די אַוצקערץ פון קאַלונדבאָרג.
מערב פון קאַלונדבאָרג, אויף די שפּייַען פון לאַנד גערופֿן ראָסנæס, קענען ווערן געזען אַ געזונט מיל, די ולסטרופּ מøללע. עס איז אַ האָלענדיש "גאַלעריע מיל", וואָס מיטל אַז די היטל פון די ווינדמיל קענען, אויב נייטיק, זיין אויסגעדרייט מאַניואַלי פֿון דער גאַלעריע וואָס סעראַונדז עס אַזוי אַז די סיילז פּנים דער ווינט. די מיל איז געווען אין נוצן ביז די קסנומקסס און איז דער עמבלעם פון דעם דאָרף פון ולסטרופּ.


text:
מנשה קליין
הרב מנשה קליין (א' ניסן ה'תרפ"ג - כ"ט אלול ה'תשע"א) איז געווען דער אונגווארער רב, און מחבר פון שו"ת "משנה הלכות". ער איז גערעכנט לויט טייל מענטשן פון די גרעסטע גדולים און אדמורי"ם היינט.
מען זאגט אז דער בריסקער רב האט אויף אים געזאגט אז אין זיינע 40 ספרים איז ער מכוון צו שיטת הראשונים, און וועגן דעם איז רבי משה שמואל שפירא געפארן אין יענער צייט וואס דער "משנה הלכות" איז ארויס געקומען (בערך אין יאר ה'תשכ"ח) ביז נתניה פון ירושלים דריי שעה נסיעה.
ר' מנשה קלײן איז אַ ניצול-השואה װעלכער שטאַמט פֿון אונגאַרן. נאך דער מלחמה איז ער אנגעקומען אין די פאראייניקטע שטאטן
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי מנשה קליין האט געהייראט בזיווג ראשון די טאכטער פון רבי יחיאל גערטנער פון לענטשנע. זיי האבן געהאט איין זון. בזיווג שני האט ער געהייראט א טאכטער פון הרב דוד שלמה פרענקל, מחבר פון "באר דוד". זייערע קינדער זענען:
- רבי דוד שלמה קליין ראש ישיבת אונגוואר אין רמות. אן איידעם ביי רבי יצחק מאיר האגער פון סאווראן.
- רבי עמרם קליין רב פון קהילת אונגוואר אין אמעריקע. אן איידעם ביי רבי ישראל צבי יאיר דאנצינגער, אלעקסאנדער רבי.
- רבי משה קליין, אן איידעם ביי רבי יעקב סופר (רב פון די ערלויער חסידים אין ביתר עילית).
- א טאכטער וואס האט געהייראט בזיווג ראשון הרב יהודה אריה לייב אלטער (ט' שבט ה'תש"ך - ט"ו תשרי ה'תשמ"ח), א זון פונעם פני מנחם. בזיווג שני האט זי געהייראט הרב יהושע וויינבערג (א זון פון הרב נח ב"ר מרדכי), משגיח אין דער סלאנימער ישיבה.
- א טאכטער וואס האט געהייראט רבי יעקב יצחק בידערמאן, לעלאווער רבי אין בארא פארק.
- דאס ווייב פון הרב הערשל האגער, רב פון ביהמ"ד "עטרת צבי" אין גאלדערס גרין, לאנדאן.


text:
פלעצל
דאספלעצל איז א געגנט אין פאריז, פראנקרייך. גענומען פון ווארט פלאץ איז אן אלטע יידישע געגנט, אין פערטע קווארטל אין פאריז.
אנגעפאנגען האט זיך עס, ווען די פאריזער יידנטום איז פארטריבן געווארן פון שטאט, מיט אריבער 600 יאר צוריק, האבן זיי זיך דארט באזעצט. מיט יארן שפעטער אין די ענדע ניינצטען יאר הונדערט, און אין צוואנציגסטן יארהונדערט, זענען אסאך יידישע אימיגראנטן, אנגעקומען קיין פראנקרייך, אנהייב מיינליך פון מזרח אייראפע, שפעטער בעיקר פון צפון אפריקע.
די גאסן זענען פיל מיט יידישע געשעפטן, בתי מדרשים, און בעקערייען, רעסטאראנטן פון יידישן קיך.
די שווערסטע צייטן האט די יידישע געגנט דורכגעלעבט, ביי דער צווייטער וועלט קריג, ווען חורבן אייראפע האט זיי נישט אויסגעמיטן, און מערערע איינוווינער זענען פארשיקט געווארן צו די טויט לאגערן.
די פאריזע שטאטראט, האט אויפגעהאנגען א שילד, מיטן נאמען פון געגנט, און געשריבן דארט די היסטאריע פון געגנט. די באפעלקערונג, איז א רעליגיעזע אין מערסטנטייל.
קאארדינאטן: 48°51′25.24″N 2°21′34.79″E / 48.8570111, 2.3596639


text:
גאַמעס פֿאַר יינגלעך
גאַמעס פֿאַר יינגלעך אָנליין פאָרשלאָגן אַ ריזיק פאַרשיידנקייַט פון ווירטואַל פאַרווייַלונג.דעם פּאַסירונג גאַמעס, אין וואָס איר ווילן צו קאָנטראָלירן די הויפּט כאַראַקטער, צו העלפן אים ויסמייַדן געפערלעך טראַפּס, און צו קעמפן מיט אַגרעסיוו שונאים, קלייַבן ווערטפול באָנוסעס, דיסטרויינג די הויפּט באַלעבאָס פון די קייַלעכיק.דער העלד פון דעם שפּיל קענען זייַן ינווינסאַבאַל ריטער, אַ פּלאַץ וועלדערער, די לעדזשאַנדערי סופּערכיראָו.איר קענען אויך שפּילן אין אַלע מינים פון אַרקייד שפּילערייַ, וואָס זאָל העלפן דער העלד באַקומען צו דער אַרויסגאַנג פון די מדרגה.דאס זאל דאַרפן צו סאָלווע טשאַלאַנדזשינג פּאַזאַלז, קלייַבן ינדזשיניאַס מעטשאַניקאַל פּלאַן, שפּרינגען איבער דעדלי ספּייקס, דרייען אַ געפערלעך קעגנער.אַזאַ גאַמעס קענען ווערן געהאלטן אין די טיפענישן פון דער מצרי פּיראַמידס, מידייוואַל קאַסאַלז, אין אַנריליסטיק פאַנטאַזיע וועלטן.גאַמעס פֿאַר יינגלעך פאָרשלאָגן צו פּרובירן זייַן האַנט אין די קוועסץ.אין די ווירטואַל וועלט צו קוקן פֿאַר נוצלעך זאכן און פּרובירן צו ניצן זיי צו דערגרייכן די צילן פון די שפּיל.אָפֿט, דאס דאַרפֿן צו קוקן גוט, קוק ממש אין יעדער לאָך.פילע קוועסץ זענען קאַנסיסטאַנטלי אין פאַרשידענע ערטער, און יעדער דאַרף צו זייַן סאַלווד עטלעכע פון זייַן טאַסקס.עס זענען אַזוי פילע גאַמעס, שוטערז, וואס וועט ליבע די יינגלעך.ווי אַ הערשן, זיי לויפֿער אקטן ווי די ראיה, און די לינקס מויז קנעפּל - צינגל.איר קענען דרייען די בוגימאַן זאַמבי פייַנט זעלנער, באַנדאַץ און טערעראַסץ.זייער טשיקאַווע, ווען אין די שפּיל צו קאָנטראָלירן די בייטל מיליטעריש עקוויפּמענט אַזאַ ווי טאַנגקס, ערקראַפט, צו אַרייַן די טעריטאָריע פון שונאים און דרייען בייַ זיי פון די ינפאַנאַט פאַרשיידנקייַט פון וועפּאַנז.א אמת וואָריער פון די שפּיל פאַקט וועט זייַן נוצלעך צו פּרובירן זיך ווי אַ קאַמאַנדער אין ראשי און נעמען קאָנטראָל פון זייער גאנצע אַרמיי, אָדער אַפֿילו אַן אימפעריע.דעם סטראַטעגיע וועט העלפן די שפּיל.זייער געשיכטע הייבט מיט די קאַנסטראַקשאַן פון די הויפּט בנינים, די אַנטוויקלונג פון קראַפס.ווען אַן אַרמיי איז געבויט, עס קענען זייַן דירעקטעד בייַ די פייַנט לאַנד אָדער צו נוצן צו באַשיצן זייער טעראַטאָריז.עס ס פייַן אַז עס איז פאַרווייַלונג אָן אָנפאַל און פייטינג.איר קענען, פֿאַר בייַשפּיל, וואַקסן דיין געשעפט, אָדער צו צולייגן אַ פאַרם.פֿאַר די דורכפאָר פון פילע גאַמעס דאַרפֿן זייַן קלוג און פלעקסאַבאַל טראכטן, און נישט דעקסטעריטי פון קליקינג די קנעפּל.כאָטש גוט גאַווערנאַנס העלד אויך נוצלעך - אין פילע ראַסעס בייַ הויך גיכקייַט צו צעטל פאַרגאַנגענהייַט קאָנקורענט מאשינען, און עס אַלע דעפּענדס אויף דעם בטחון און גיכקייַט פון אָפּרוף פון די שפּילער.גאַמעס פֿאַר יינגלעך זענען בנימצא אין דעם אָפּטיילונג פון דער פּלאַץ.דאָ, עס איז שפּאַס פֿאַר קידס, וואס קענען פירן קאַרטון העלדן אין זייער פאַביאַלאַס אַלוועלט, און פֿאַר סיזאַנד גיימערז אַז עפענען לימאַטלאַס אַפּערטונאַטיז צו פֿאַרבעסערן זייער גיימינג סקילז.


text:
גאַמעס פֿאַר מיידלעך
דעם אָפּטיילונג פון אונדזער פּלאַץ איז לעגאַמרע געטרייַ צו גאַמעס פֿאַר די פערער געשלעכט.אַזאַ גאַמעס פֿאַר גערלז אָנליין, דאַנק צו זייַן דייווערסיטי איז נישט פּונקט אַנטוישן וויזאַטערז פון אונדזער פּלאַץ.געזאמלט בייַ אונדזער פּלאַץ גאַמעס פֿאַר גערלז זענען גאַנץ דייווערס און קענען זייַן אַטריביאַטאַד צו פילע זשאַנראַז.פון קורס, מיר זאָל אָנהייבן מיט די שפּיל אויף די טעמע פון שניט און שיינקייט.די גאַמעס זענען נישט בלויז אַ באַרימט אַקטריסע און זינגער, אָבער אויך קאַרטון אותיות, פילם און בינע, ווי געזונט ווי אַ סעריע פון דאַלז באַרבי און בראַץ.אין די גאַמעס זענען געגעבן די געלעגנהייט צו מאַכן אַ בילד פון אַ כאַראַקטער.צו טאָן דאָס איז צו אַרבעטן אויף פילע נואַנסיז.איר זאָל אָנהייבן מיט דעם טיפּ פון רעכענען און הויט טאָן.איר קענען דאַן באַשליסן דיין פּנים פאָרעם, כערסטייל און האָר קאָלירן.די פאלגענדע איז צו טאָן באַשטאַנד.און דעריבער איידער די גאנצע ערד פֿאַר שאפן.טוש, אויג שאָטן, פּנים פּודער, ליפּנשטיפט, נאָגל פויליש און מער לאָזן איר צו שאַפֿן קיין געוואלט בילד.דעמאָלט, פון קורס, איר דאַרפֿן צו טאָן קליידער.צו קלייַבן פון אַ ברייט נומער פון הויזן, סקערץ, דרעסיז, בלאַוסאַז, דזשאַקיץ און אנדערע מלבושים.איר קענען פאַרענדיקן דעם בילד פון טייַער צירונג און פאַרשידן אַקסעססאָריעס.אזוי, צו שפּילן גאַמעס פֿאַר גערלז ווי דעם פאָקוס קלאר אַטטענדערס פון אונדזער מיטל.פון קורס, אָנליין גאַמעס פֿאַר גערלז זענען נישט לימיטעד צו גאַמעס, דעדאַקייטאַד צו שניט און שיינקייט.נאָך אַלע, דעם פרוי איז נישט בלויז שיין, אָבער אויך די מיינונג.דעריבער, אויף אונדזער וועבזייַטל איר קענען געפֿינען אַ פּלאַץ פון פאַרשיידנקייַט פון לאָגיק גאַמעס און פּאַזאַלז.אין אַזאַ אַ פאַרשיידנקייַט איר קענען געפֿינען גאַמעס וואָס וועט פירן אַוועק און פאַרווייַלן וויזאַטערז פון אַלע צייטן פון אונדזער פּלאַץ.אויך, מאָדערן פרויען קענען פאַרבינדן די שיינקייט און סייכל אין סדר צו בויען אַ מצליח קאַריערע און אַ געשעפט.פון קורס, עס זענען אַ פאַרשיידנקייַט פון עקאָנאָמיש סימיוליישאַנז און אויף אונדזער וועבזייַטל.פֿאַר בייַשפּיל, צוזאַמען מיט די העלדין פון איינער פון די גאַמעס איר קענען טאָן אנטדעקונג און מאַרק זייַן אייגן נעץ פון בוטיקס.פון קורס, נייטיק צו אָנהייבן מיט אַ פּשוט קליידער קראָם.אבער איבער צייַט, די געשעפט וועט וואַקסן, און מיט אים דיין שניט אימפעריע.דערצו, איר קענען נעמען אַ קולינאַריש געשעפט.עפן זייַן קאַנפעקשאַנערי, האָבן צו נעמען קעיר פון דער קונה און פּרובירן צו באַפרידיקן זיי אין די אַלאַטיד צייַט.אין דעם אָפּטיילונג איר קענען אויך געפֿינען גאַמעס וואָס וועט האָבן צו נעמען אַלע השתדלות צו זאָרגן פֿאַר זייער פּעץ אָדער קליין קינדער.זיי דאַרפֿן צו האָבן צייַט צו טרעפן אַלע די באדערפענישן אין די אַלאַטיד סומע פון צייַט.אזוי, וויזאַטערז פון אונדזער וועבזייַטל וועט זייַן ביכולת צו לייכט געפֿינען קיין שפּיל צו דיין געשמאַק צווישן די הונדערטער דערלאנגט אויף אונדזער וועבזייַטל.די מערסט וויכטיק זאַך - איז צו געפֿינען זיי פֿרייַ צייַט!


text:
אינדישער אקעאן
דער אינדישער אקעאן איז דער אקעאן ארומגענומען מיט אזיע צו צפון, אויסטראליע און דער פאציפישער אקעאן צו מזרח, דער דרום אקעאן צו דרום, און אפריקע און דער אטלאנטישער אקעאן צו מערב. ער נעמט זײַן נאמען פון דעם דרום אזיע לאנד אינדיע וואס געפונט זיך אויף זיין בארטן. די בוכטע פון בענגאל, דער אראבישער ים, דער פערסישער איינגאס און דער ים געהערן אלע צו דעם אקעאן.
דער טיפֿסטער פונקט אינעם אינדישן אקעאן געפינט זיך אין דעם זשאווא אַקאפ, און איז טיף 25,344 פיס. דער דורכשניט טיף איז 13,002 פיס. דער שטח פונעם אינדישן אקעאן 28,350,000 קוואדראט מייל.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צווישן די גרויסע טייכן וואס פליסן אריין אינעם אינדישן אקעאן זענען די זאמבעזי, שאט אל-אראב, אינדוס, גאנגעס און בראהמאפוטרא.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פון 1405 ביז 1433, האט אדמיראל זשענג הע געפירט גרויסע פלאטן פון דער מינג דינאסטיע אויף עטלעכע נסיעות צום מערב אקעאן (דער כינעזישער נאמען פארן אינדישן אקעאן) און ער איז אנגעקומען צום בארטן פון מזרח אפריקע.
אין 1497 איז דער פארטוגעזישער נאוויגאטאר וואשקו דא גאמא ארומגעפארן דעם קאפ פון גוטער האפנונג און איז געווארן דער ערשטער אייראפעישער אפשיפן אין אינדיע און, שפעטער, אין דעם ווייטן מזרח.


text:
30סטן אפריל
דעם 30סטן אפריל איז דער 120טער טאג פון יאר (121סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 245 טעג .
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1789 - דזשארזש וואשינגטאן איינגעשוואוירן דער ערשטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
- 1812 - לואיזיאנא ווערט דער 18טער שטאַט פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע
- 1945 - אדאלף היטלער באגייט זעלבסטמארד אין בערלין
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1310 - קאזימיעזש דער דריטער, מלך פון פוילן (נפטר ב-1370)
- 1777 - קארל פרידריך גאוס, דייטשער מאטעמאטיקער (געש' 1855)
- 1893 - יאאכים פאן ריבענטראפ, אויסערן מיניסטער פון נאצי דייטשלאנד (געהרגעט 1946)


text:
גראמען
גראמען איז ווען מען איז מסדר א ניגון מיט ווערטער וואס א שורה ענדיגט זיך מיט אן ענדליכן ווארט אין אויסשטעל, עס זאל שטימען מיט א געוויסער פונקטליכער ענליכקייט צו דער פריערדיגער שורה, מיט ה' מוצאת הפה, ווען מען זאגט ארויס דאס ווארט.
עס ווערט גענוצט ווען מען וויל ארויסברענגן א זאך בדרך שיר, עס איז ווי מען זינגט א ניגון און אפעלירט צום הארץ פונעם מענטש ער זאל מסכים זיין צו א געוויסער בקשה, אדער זאלן נתעורר ווערן זיינע הרגשים.
ביי געוויסע קרייזן ספעציעל אין חוץ לארץ ניצט מען גראמען ביי א חתונה וואס א בדחן זינגט א ליד מעורר זיין די מסובים מיט שמחה און תשובה.


text:
צונאמי
צונאַמי איז א קייט פון מאכטפולע כוואליעס אין דעם אקעאן, וועלכע פארמירט זיך נאך א שטארקן אונטערוואסער ערדציטערניש, אדער נאך אן אויפרייס פון א וואולקאן. א צונאמי איז ווי א וואנט פון וואסער וועלכע קען גיין צענדליגער פיס הויך און פאלט ארויף אויף די ים ברעגעס מיט גאר א שטארקע קראפט וועלכע קען אוועקוואשן הייזער און געביידעס.
אינהאַלט
וואס מיינט א צונאמי?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט צונאמי איז א יאפאנעזער ווארט וועלכע איז דער אפטייטש פון ברעגע וואלן. די ערשטע העלפט ווארט "סו" מיינט ים ברעגע און די צווייטע העלפט "נאמי" מיינט כוואליע. די סארט וואלן האט פארשידענע נעמען און איינע פון זיי איז פלייצכוואליעס. די עקספערטן זאגן אבער אז צו רופן א צונאמי א פלייצכוואליע איז נישט ריכטיג ווייל כאטש עס ברענגט הויכע וואלן ווערט עס אבער נישט געשאפן די זעלבע וועג ווי פלייצכוואליעס וועלכע האט צעטאן מיט די וועטער און היץ פון די זון און לבנה.
ווי דערמאנט ווערט א צונאמי געשאפן דורך אן ערדציטערניש אונטערן וואסער וועלכע הייבט אויף איין טייל פון דאס וואסער און שאפט א מאכטפולע כוואליע וועלכע פארט ביז אזוי שנעל ווי 500 מייל פער שטונדע. כאטש רוב וואלן ווערן אפגעשוואכט ווי מער זיי פארן, בלייבט אבער די צונאמי מיט'ן זעלבן קראפט אפילו טויזענטער מיילן ווייט. אינעם אקעאן איז א צונאמי נישט אזוי שעדליך און וועט נישט זינקען קיין שיפן ווייל די קראפט דערפון איז אין די טיפענישן פון ים און אויפ'ן אויבערפלאך וועלן די כוואליעס נאר זיין צווישן 1 און 5 פיס הויך.
א צונאמי איז מער קראפטיג ווי הויך. וויבאלד עס קומט צו פארן אזוי שנעל קראכט עס אריין אויפ'ן ים ברעגע מיט א שנעלן טעמפא און דאס שיסט ארויס אסאך וואסער פון טיף אריין אים ים ארויף אויף די יבשה און דערנאך פליסט עס צוריק אריין אין ים מיט כמעט די זעלבע מאס קראפט.
סייענטיסטן זאגן אז א צונאמי קען יא פארמירן גאר הויכע וואלן פון איבער 50 שטאק אבער זיי ווייזן אן אז נישט די הויכקייט איז דער טויטליכער טייל פון א צונאמי נאר ליבערשט די קראפט דערפון וועלכע איז זייער שטארק נאך א מעכטיגע ערדציטערניש.
וואלקעאנען און אנדערע אונטערערדישע פארדרייאונגן קענען אויך שאפן צונאמיס אבער אין די פארגאנגענהייט זענען רוב גרויסע צונאמיס געקומען פון שטארקע ערדציטערנישן.
מיט וואס איז א צונאמי אנדערש ווי אנדערע וואלן?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סתם וואלן וועלכע מיר זעען ביים ברעג פון ים זענען אויבערפלעכליכע וואלן וועלכע ווערן געשאפן דורך די ווינט און האלטן אן נאר 10 סעקונדן. די וואלן זענען לאנג מאקסימום 500 פיס און עס קומען ארויס פרישע איינע נאך די אנדערע. ווי מער ווינטן עס איז פאראן אלס מער וואלן ווערן געשאפן. פארשטייט זיך אז ווען עס קומט א שטורעם ווינט ווערן געשאפן גרויסע וואלן וועלכע פארן היבש שנעל אינאיינעם מיט די ווינט.
א צונאמי איז א אינערליכע כוואליע וועלכע גייט אראפ ביז די טיפענישן פון ים און דערפאר האט עס אזא שטארקן קראפט. א צונאמי קען זיין 80 מייל לאנג און קען אנהאלטן מיט די זעלבע שטארקייט פאר איבער א שטונדע.
יעדע ים כוואליע באקומט איר שטארקייט לויט איר גרויס. א קליינע כוואליע קען נישט אנהאלטן צו לאנג אבער א צונאמי וועלכע איז כמעט אזוי טיף ווי ברייט פארלירט נישט איר שטארקייט ביז זייער א לאנגע צייט ווייל די לענג פון די כוואליע איז זייער גרויס. די גיאלאגיסטן רעכנען דאס אויס לויט די טיפקייט אין ים און זיי צעטיילן דאס אין 20 און דאס איז דער נומער ווי שנעל די כוואליע פארט. צום ביישפיל אויב די ים איז 4000 מעטער טיף (13,123 פיס) וועט מען דאס צעטיילן אין 20 וואס קומט אויס צו 200 מעטער (656 פיס) און דאס איז די שנעלקייט פער סקעונדע ווי שנעל עס פארט. אויב מען רעכנט דאס צוזאמען אין א שטונדע: 60 מאל 60 קומט אויס 3600 סעקונדן און 3600 מאל 200 מעטער קומט אויס גענוי 720 קילאמעטער א שטונדע, וועלכע איז 447 מייל פער שטונדע.
א צונאמי כוואליע קען אויך פארשנעלערן איר ספיד אינמיטן ים ווען די ערד אונטער די וואסער ווערן העכער אסאך אויפאיינמאל אין די קראפט פון די וואסער וואס קראכט אריין דערין שטופט די וואסער העכער איר נאך שנעלער. אין א געוועזענע צונאמי אין טשילע אין 1960 האט די צונאמי דעגרייכט ביז יאפאן וועלכע געפינט זיך איבער 10,000 מייל ווייט פון טשילע אינעם פאציפיק אקעאן. יענע צונאמי האט אומגעברענגט 200 מענטשן אין יאפאן און איז געשאפן געווארן פון אן ערדציטערניש וועלכע האט זיך געמאסטן 8.2.
עס דעגרייכט די יבשה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איינמאל מען פארשטייט וואספארא סארט כוואליע א צונאמי איז, איז גרינג צו פארשטיין פארוואס עס מאכט אזויפיל חרבנות ווען עס דעגרייכט די ים ברעגעס. ווען די צונאמי הייבט אן דעגרייכן די ברעגעס ווערט עס אויטאמאטיש פארלאנגזאמט אבער די וואסער פון אונטן קומען ארויף אין שיכטן איינע אויף די אנדערע און ווערט הויך און קראפטיג. עס איז שווער זיך פארצושטעלן וואספארא קראפט וואסער טראגט מיט זיך, ספעציעל אזויפיל וואסער אויפאיינמאל און אזוי שנעל.
די עצם כוח פון די טראסק ארויף אויף די יבשה קען צוברעכן הייזער, אויטאס, ביימער, און אפילו שטיקער יבשה. איינמאל דאס גאנצע וואסער איז שוין אויף די יבשה פאלט עס באלד צוריק אריין אין ים אבער דאסמאל פיל שוואכער ווי עס איז געקומען ווייל עס פארלירט איר כוח מיט'ן פאלן. די שוואכע כוח איז אבער אויך גענוג שטארק וויבאלד עס איז אסאך וואסער אויפאיינמאל און עס שלינגט איין אלעס וואס געפינט זיך און אלעס וואס עס האט פריער צעבראכן. די גאנצע זאך געדויערט ווייניגער ווי א מינוט און עס איז אוממעגליך צו אנטלויפן דערפון און ווער עס איז גליקליך טרעפט עפעס א שטארקע זאך אויף וואס זיך אנצוהאלטן ער זאל נישט פארשוועמט ווערן מיט די וואסער.
קען מען דאס באווארענען פון פריער?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אינעם פאציפיק אקעאן איז איינגעשטעלט געווארן א צונאמי ווארענונג סיסטעם נאכדעם וואס עטליכע צונאמיס האבן באטראפן דעם אקעאן און עטליכע לענדער, אריינגערעכנט האוואי. די ווארענונג סיסטעם איז איינגעשטעלט אין 26 מיטגלידער לענדער וועלכע באטראכטן אינאיינעם די דאטא וועלכע דער קאמפיוטער האלט חשבון. אין א פאל עס פאסירט אן ערדציטערניש איז געווענליך פאראן כאטש א שטונדע ביז א צונאמי הייבט אן געשאפן ווערן און דאס איז נאר גענוג צייט צו פארטרייבן צענדליגער טויזענטער מענטשן פון די ים ברעגעס. עס פאסירן אסאך ערדציטערנישן אינעם ים אבער ווייניג פון זיי זענען שטארק און אפילו ווען יא מוז נאך נישט זיין אז עס וועט שאפן א צונאמי.
אינעם אינדישן אקעאן איז נישט פאראן קיין ווארענונג סיסטעם ווייל קיינער וואס לעבט היינט געדענקט נישט קיין צונמאי דארט. היסטאריקער און גיאלאגיסטן זאגן אז עס האט שוין יא פאסירט נאר שוין זייער לאנג צוריק.
צונאמיס אין די פארגאנגענהייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די 2004 אזיע צונאמי, וועלכע איז פארמירט געווארן אינעם אינדישן אקעאן דעם 26סטן דעצעמבער 2004, איז געווען די טויטליכסטע צונאמי אין מאדערנער היסטאריע מיט א געשאצטע 230,000 קרבנות. קיינמאל בעפאר (וואס מען ווייסט) זענען נישט אומגעקומען אזויפיל מענטשן און קיינמאל בעפאר זענען נישט אזויפיל לענדער געטראפן געווארן אויפאיינמאל. די צונאמי איז געקומען פון אן ערדציטערניש מיט א מאס פון 9.3, מיט דעם צענטער אינען אקעאן נישט ווייט פונעם בארטן פון סומאטרא, אינדאנעזיע. הונדערטער טויזנטער מענטשן אין אינדאנעזיע, סרי לאנקא, טיילאנד, אינדיע, סאמאליע און אנדערע לענדער זענען אומגעקומען אדער געשעדיקט געווארן פון איר.
די לעצטע גרעסטע צונאמי בעפאר איז געווען אויך אינעם אינדישן אקעאן אין 1883 וועלכע איז געשאפן געווארן דורך א וואולקאן וועלכע האט אויפגעריסן אין ים. היסטאריע זאגט אז יענע צונאמי איז געווען 90 פיס הויך ווען עס האט געטראפן די יבשה וועלכע איז היינט אינדאנעזיע. ארום 36,000 מענטשן זענען אומגעקומען.
במשך די יארן זענען פארגעקומען עטליכע קליינע צונאמיס וועלכע האבן באטראפן אינדאנעזיע און עס ווערט געשאצט אז זיי האבן פארלוירן איבער 100,000 מענטשן ביז היינט נאר פון צונאמיס.
די דריטע גרעסטע צונאמי פון וועלכע מען ווייסט איז פארגעקומען אין יאפאן אין 1896 און האט אומגעברענגט א געשאצטע 27,000 מענטשן.
ווייטער צוריק זאגן זיי האט א צונאמי אומגעברענגט עטליכע טויזענט מענטשן אין שפאניע אין 1755. יענע צונאמי איז לויט זיי געקומען פון אן ערדציטערניש און איז געווען גאר שטארק נאר וויבאלד ווייניג מענטשן האבן געוואוינט נעבן די ברעגעס איז נישט געווען קיין סאך טויט פעלער.
די לעצטע צונאמי בעפאר דער באקאנטער אזיע צונאמי איז פארגעקומען אין 1946 אין אלאסקע וועלכע איז געקומען פון א 7.2 ערדציטערניש און האט אפגעווישט א ליכט הויז פון די יו-עס קאוסט גארד מיט אלע 5 אקופאנטן. די ליכט הויז איז געווען געמאכט פון צעמענט און אייזן און איז געשטאנען 90 פיס העכער די וואסער. די גרויסע וואלן האט אבער איינגעשלינגן די גאנצע טורעם אן קיין שום פריערדיגע ווארענונג. דער זעלבער צונאמי האט עטליכע שטונדן שפעטער דעגרייכט אינזלן אין האוואי און האט אומגעברענגט 159 מענטשן, אריינגערעכנט א גרויסע צאל קינדער וועלכע זענען געווען מיט זייערע לערערין אויף א באזוך נעבן די ברעגעס.
עס זענען געווען נאך אסאך צונאמיס אין די לעצטע 100 יאר אבער רוב פון זיי האבן נישט געברענגט קיין סאך פאטאליטעטן. באקאנט איז די צונאמי פון אלאסקע אין 1964 וועלכע האט אויך דעגרייכט עטליכע מערב ברעגעס פון אמעריקע און קאנאדע אבער נאר 120 מענטשן זענען געשטארבן.


text:
רבי מנחם מענדל (האחרון) מליובאוויטש זצ"ל - ג' תמוז תשנ"ד
די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד
רבי מנחם מענדל (האחרון) מליובאוויטש זצ"ל - ג' תמוז תשנ"ד
ער האט ליידער נישט איבערגעלאזט קיין קינדער, וי אויך איז נישט איבערגעבליבן קיין דורות פון זיין שווער אדער אפילו זיין זיידע די רש"ב זצ"ל.
היינט אין די טאג פון זיין יארצייט גייען צענדליגע טויזענעטע חסידים ארויף צו זיין ציון ווי ער ליגט לעבן זיין שווער.
אין תשנ"ב האט ער געכאפט זיין צווייטע סטראוק בשעת ער איז געווען ביים ציון פון זיין שווער, פון וואס ער האט זיך קיינמאל נישט ערהוילט ביז די טאג פון זיין פטירה ג' תמוז תשנ"ד.
- ערנסטער
- שר חמש מאות
- תגובות: 581
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 30, 2007 11:23 am
- לאקאציע: פון יעהופעץ
לעווי האט געשריבן: ער האט חתונה געהאט אין תרפ"ח אדער תרפ"ט (איך בין נישט זיכער) צו הרבנית חי' מושקע די טאכטער פון אדמו"ר הריי"ץ מליובאביטש.
אין תרפ"ח ער איז ארויס פון רוסלאנד מיט דעם פריערדיקען ליובאוויטשער רבי, אדמו"ר הריי"ץ. און אין תרפ"ט ער האט חתונה געהאט מיט זיין טאכטער אין ווארשע.
- ערנסטער
- שר חמש מאות
- תגובות: 581
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 30, 2007 11:23 am
- לאקאציע: פון יעהופעץ
- scy4851
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6542
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 29, 2008 11:57 am
- לאקאציע: אפשר קען איינער מיר זאגען וויא!
- שאץ מאץ
- שר האלפיים
- תגובות: 2829
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מאי 15, 2008 5:01 pm
- לאקאציע: איבעראל
- פארבינד זיך:
שאץ מאץ האט געשריבן:איך פארשטיי ניטש, ביי מערכת מונקאטש האט איר געהאט א פראבלעם צו באשרייבן ר' ברוך'ל ס'זאל נישט אנקומען לידי גנותו, און דא האט איר ניטש קיין פראבלעם?.....
אויב קען מען זיך האלטן אין די ראמען איז נישט פארהאן קיין פראבלעם, אויב וועלן זיין אומפאראנטפארליכע מגיבים וועט מען מוזן נעמען שריט.
- scy4851
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6542
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 29, 2008 11:57 am
- לאקאציע: אפשר קען איינער מיר זאגען וויא!
דער לינק צי דעם אינטערוויו
http://www.chabad.org/multimedia/living ... Change.htm
עס איז כדי צי זעהן!
scy4851 האט געשריבן:וואס הייסט צווייטע?לעווי האט געשריבן:אין תשנ"ב האט ער געכאפט זיין צווייטע סטראוק בשעת ער איז געווען ביים ציון פון זיין שווער, פון וואס ער האט זיך קיינמאל נישט ערהוילט ביז די טאג פון זיין פטירה ג' תמוז תשנ"ד.
ווען האט ער געהאט דאס ערשטע?
מיר ליגט אין קאפ אז אין די אכציגע יארן האט ער געהאט א שוואכע סטראוק.
scy4851 האט געשריבן:לעצטענס געזעהן אן אינטערעסאנטע אינטערוויו מיט ר' יחזקאל בעסער וויא ער דערציילט פון דעם לובאבוטשער רבין'ס באגעגעניש מיטען בעלזער רבי ר' אהרן זצוק"ל און בערלין
דער לינק צי דעם אינטערוויו
http://www.chabad.org/multimedia/living ... Change.htm
עס איז כדי צי זעהן!
א גרויסע שכח ר' משחה, איך האב שוין געליינט דער שמועס אין אן אינטערוויו (דאכצעך אין 'די אידישע אבזערווירער') אבער עס איז געווען אינטרעסאנט צו הערן.
- scy4851
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6542
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 29, 2008 11:57 am
- לאקאציע: אפשר קען איינער מיר זאגען וויא!
לעווי האט געשריבן: איך געדענק נישט קיין סאך אבער איין זאך איז מיר איינגעקריצט, ווי ער האט געדאווענט הויכע שמונה עשרה (אפשר איז געווען א יארצייט? איך ווייס נישט)און ביי וילירושלים עירך האט ער זיך צעוויינט הויך אויפ'ן קול ממש ווי א קליין קינד וואס בעט זיך ביים טאטע'ן.
דאס איז טאקע א חידוש ווייל ער בטבע האט נישט געוויזען זיינע הרגשים און ווען די רעבעטצין איז נפטר געווארען איז געווען באשריבען א חידוש
אז ביי זיין קדיש זאגען אויפען בית החיים האט מען געזעהן טרערען און זיינע אויגען
אגב, איך בין נאך אלטץ בחור איינמאל געווען ביי א י"ט כסלו פארברענג
- ערנסטער
- שר חמש מאות
- תגובות: 581
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 30, 2007 11:23 am
- לאקאציע: פון יעהופעץ
לעווי האט געשריבן:scy4851 האט געשריבן:וואס הייסט צווייטע?לעווי האט געשריבן:אין תשנ"ב האט ער געכאפט זיין צווייטע סטראוק בשעת ער איז געווען ביים ציון פון זיין שווער, פון וואס ער האט זיך קיינמאל נישט ערהוילט ביז די טאג פון זיין פטירה ג' תמוז תשנ"ד.
ווען האט ער געהאט דאס ערשטע?
מיר ליגט אין קאפ אז אין די אכציגע יארן האט ער געהאט א שוואכע סטראוק.
דאכט זיך מיר, אז דעמולט ס'איז געווען א הארץ-אטאק.
און דער צווייטער סטראק איז געווען אין כ"ז אדר תשנ"ד (אין דעם זעלביקן טאג ווען איז געווען דער ערשטער סטראק אין תשנ"ב) - א האלב יאר פאר דעם רבי'נס הסתלקות.
- ערנסטער
- שר חמש מאות
- תגובות: 581
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 30, 2007 11:23 am
- לאקאציע: פון יעהופעץ
זיין פאטער איז געווען (דארט אין פראנקרייך) מקורב צו חב"ד איז ער האט געפרעגט ביים ליובאוויטשער רבי'ן וואס זאל מען טוען. און דער רבי האט עם געענטפערט - נישט מאכן קיין אבארט.
בסוף אלץ ב"ה איז פארגאנגען כשורה אין זיין מוטער האט עם געבוירן בהצלחה.
ווען ער האט געדארפט ווערן א בר-מצוה, זיין טאטע האט עם גענומען צום רבי'ן אויף די 'דאלארס'. און ער האט מיר דערציילט אז גלייך ווען דער רבי האט עם געזען ער האט געזאגט: אל הנער הזה התפללתי...
איך האב געליינט א מעשה פלא די וואך אין איינע פון די אידישע אויסגאבעס. עס קען זיין אז מאנכע דא וועלן נישט וועלן גלייבן די מעשה, און מען צווינגט טאקע נישט קיינעם צו גלייבן אדער אננעמען די מעשה. איך פערזענליך האב געטון ריסערטש (איך טו נאך אלץ ווייטער) און איך האב מברר געווען אז עס איז אמת. איך וועל אראפ שרייבן די מעשה אזוי ווי איך האב עס געליינט, אן צולייגן קיין אייגענע דיעות אדער געפילן.
פאר אפאר יאר צוריק האט איין טאג הרב אהרן שפירא שליט"א רב פון פרדס כ"ץ, באקומען א טעלעפאון רוף פון רבי בנימין קליין די סעקרעטאר פון די ליובאביטשער רבי זצ"ל. רבי אהרן איז געווען געוואוינט אז זיי ידיד ר' בנימין פלעגט אים רופן כסדר ווען די רבי האט נאך געלעבט, אבער זייט די רבי'ס פטירה האט אים רבי בנימין נישט גערופן. רבי בנימין לאזט אים אבער נישט וואונדערן צו לאנג און ער זאגט אים באלד אז ער מוז וויכטיג שוין רעדן מיט זיינס א ידיד רבי שבתי העניג (נאמען איז פיקטיוו), אויב ער (הרב שפירא) ווייסט ווי מען קען יעצט טרעפען רבי שבתי.
לאמיר צוריק דרייען די זייגער צו יאר תשכ"ט. רבי שבתי איז נאך געווען א יונגערמאן, געזעצן און געלערנט יומם ולילה, און ער איז געווען אן איידעם ביי איינע פון די גרויסע רביס אין א"י. רבי שבתי האט געדארפט דאן פארן קיין אמעריקא, האט אים זיין שווער אריין גערופן און אים געפרעגט אויב ער קען אים געטרויען מיט א שליחות. פארשטייט זיך אז רבי שבתי האט מסכים געווען. האט אים זיין שווער געבעטן אז ווען ער איז אין אמעריקא זאל ער זיך אריבער כאפן קיין קראון הייטס און איבערגעבן א וויכטיגע בריוו צום ליובאביטשער רבי. רבי שבתי האט נישט געקענט גלייבן וואס ער הערט. זיין שווער וועלעכע איז געווען באוואוסט אלץ א גרויסע קנאי, ער און אויך זיינע מוסדות האבן נישט נהנה געווען קיין כי הוא זה פון די מדינה, ער איז געשטאנען בראש כל מערכות לקדשי ארץ ישראל, און ער שיקט א בריוו זיך אדורך צו רעדן מיט די ליובאביטשער רבי? זיין שווער האט אים אבער געזאגט אז יא, די ליובאביטשער רבי איז א גרויסע צדיק און ער רעדט זיך אסאך אדורך מיט אים.
פון דאן איז רבי שבתי געווארן די אפיציעלע (סודות'דיגע) שליח פון כל מיני שליחותן צווישן זיין שווער און די ליובאביטשער רבי ביז די רבי איז נישט געזונט געווארן. אין יענע ערשטע באזוך (תשכ"ט) האט רבי שבתי איבערגעגעבן די בריוו פון זיין שווער, ווי אויך האט ער שוין אין דער זעלבע צייט אויך איבערגעגעבן א בריוו וואו ער האט געשריבן זיינע פריוואטע בקשות. די ליובאביטשער רבי האט צוריק געשריבן א בריוו צו די רבי אין א"י, אבער אויף רבי שבתי'ס בקשות איז נישט געקומן קיין אנטווארט.
זייט דאן איז די ליובאבטשער רבי נסתלק געווארן, ווי אויך די רבי פון ארץ ישראל. רבי שבתי אליינס זייענדיג אן אדם גדול איז אויף גענומען געווארן אלץ רב אין א גרויסע שיינע קהלה אין אמעריקא.
פאר א שטיק צייט צוריק האט דער רבי שבתי געהאט א מיינער הארץ אטאקע, און דערנאך אפאר יאר צוריק ווען רבי שבתי איז געווען אין א"י האט ער געליטן פון א שווערע הארץ אטאקע, און די דאקטוירים האבן אים געגעבן געציילטע טעג צו לעבן היות ער איז געווען אין אזא שווערע מצב. רבי שבתי האט זיך אנגעהויבן צו צוגרייטן און ער האט זיך שוין געזעגנט אפילו פון די בני משפחה.
און פונקט דאן האט רבי בנימין קליין די רבי'ס סעקרעטאר אנגערופן הרב שפירא צו פרעגן אז היות ער האט פרובירט צו רופן רבי שבתי אין דער היים אין אמעריקא און קיינער האט נישט געענטפערט, אפשר ווייסט ער ווי רבי שבתי געפינט זיך. פרעגט אים הרב שפירא פארוואס ער זוכט רבי שבתי אזוי שטארק. האט רב קליין געענטפערט אז ער האט פונקט היינט געמאכט אביסל סדר אין זיינע שענק און ער האט געטראפן פארשטעקט א בריוו וואס די ליובאביטשער רבי האט געשריבן צו רבי שבתי אין יאר תשכ"ט, און ער האט עס קיינמאל געשיקט צו אים. ער האט זיך געפילט אזוי שלעכט דערוועגן און ער וויל שוין איבערגעבן די בריוו צו אים ווי אמשנעלסטן. הרב שפירא, נישט וויסענדיג איבער די שווערע מצב וואס זיין ידיד רבי שבתי געפינט זיך אין האט געענטפערט אז ער ווייסט אז רבי שבתי איז אין א"י יעצט אויף א משפחה שמחה און ער גייט אים שוין אפירזוכן.
ווען הרב שפירא האט אויסגעפונען אז רבי שבתי געפינט זיך אין הדסה שפיטאל אין אזא שווערע מצב האט ער צוריק גערופן הרב בנימין קליין און ער האט אים פארציילט. רבי בנימין האט אים געזאגט אז ער גייט אים אריין פאקסן די בריוו און ער גייט די נעקסטע טאג אריבע שוקן די ארגינעלע בריוו און ווי אויך די דאללארן וואס די רבי האט מיטגעשיקט די בריוו.
הרב שפירא איז ספעציעל אריבער געפארן צו זיין ידיד רבי שבתי אין שפיטאל און ער האט אים איבערגעבן די בריוו און אויך פארציילט די גאנצע מעשה. אין די בריוו שרייבט די רבי צו רבי שבתי אין ארץ ישראל און ער וואונטשט אים א רפואה שלימה, כאטש רבי שבתי האט אין יענע יארן נישט געהאט קיין שום געזונטהייט פראבלעמען, און ער האט אין זיין בריוו דאן (תשכ"ט) ניטאמאל אריין געשריבן א בקשה פאר א רפואה. די נעקסטע טאג איז אנגעקומען די ארגינעלע בריוו מיט זיבן דאללארן אין דעם. רבי שבתי האט דאן געהאט פונקט זיבן קינדער, און די רבי פלעגט כסדר געבן דאללארן פאר צדקה לויט וויפיל קינדער מען האט געהאט. עס איז איבעריג צו זאגן אז דער רבי שבתי האט זיך אויסגעהיילט און איז געזונט און שטארק, און ער פירט ווייטער זיין קהלה עד ביאת גואל צדק בב"א.
זי"ע.
- אלץ-ווייסער
- שר חמש מאות
- תגובות: 861
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג אפריל 27, 2007 11:35 am
- לאקאציע: נע ונד
- scy4851
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6542
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 29, 2008 11:57 am
- לאקאציע: אפשר קען איינער מיר זאגען וויא!
לייענט דא איבער מער פרטים פונעם בילד.
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 342
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג ינואר 22, 2009 10:03 pm
צוריק צו “על הצדיקים ועל החסידים”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: Google Adsense [Bot], זכות אבות און 6 געסט


text:
אייראפעישע אטאמישע ענערגיע געמיינדע
די אייראפעישע אַטאָמישע ענערגיע געמיינדע, אָדער אין קורצן אייראַטאָם, איז אַן אינטערנאציאנאלע אָרגאַניזאַציע מיט דעם ציל צו העכערן דאס פרידליכע ניצן פון אטאמישער ענערגיע.
אייראַטאָם באשטייט דורך מיטגלידער פון דעם אייראפעישן פארבאנד. די אָרגאַניזאַציע איז געגרינדעט געווארן דעם 25סטן מערץ 1957 דורך דעם אפמאך פון רוים ווען די אייראפעישע עקאָנאָמישע געמיינדע איז געווארן געגרינדעט.
די אייראפעישע אַטאָמישע ענערגיע געמיינדע איז אַ באַזונדערע אָרגאַניזאַציע, אָבער די מיטגלידערשאַפֿט און אָרגאַניזאַציע איז אינגאַנצן אינטערגרירט (ארבעט צוזאמען) אין דעם אייראפעישן פֿאַרבאַנד.
אום 1טן יאנואר 1958 איז אריינגעקומען אין קראַפט דער אפמאך פון רוים.
אַלע לענדער וואָס ווערן פאַרבינדן אין דעם אייראפעישן פֿאַרבאַנד שרייבן אונטער דעם אפמאך פון רוים און אויטאָמאַטיש ווערן זיי מיטגלידער פון אייראַטאָם.


text:
דזשוסעפע ווערדי
,
דזשוסעפע פֿארטונינא פראנטשעסקא ווערדי (איטאליעניש: Giuseppe Verdi; 10טן אקטאבער 1813 - 27טן יאנואר 1901) איז געווען אן איטאליענישער קאמפאזיטאר, בעיקר פון אפערע. זיינע אפערעס ווערן געשפילט איבער דער גארער וועלט.
יונגע יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווערדי איז געבוירן אינעם דערפל לע ראנקאל צו זיין פאטער קארלא דזשוסעפע ווערדי און זיין מוטער לואידזשיא אוטיני דעם 10טן אקטאבער 1813. דאס דערפל איז דעמאלסט געווען א טייל פון דער פראנצויזישער אימפעריע.
דעם 4טן מיי 1836 האט ער געהייראט מארגעריטא בארעצי, און זיי האבן געהאט צוויי קינדער.
זיין ערשטע אפערע איז געווען אבערטא, וואס האט געשפילט צום ערשטן מאל אין דער מילאנער אפערע הויז, לא סקאלא, נאוועמבער 1839.
אסאך פון זיינע אפערעס, ספעציעל די פון נאך 1851, שפילט מען איבער כסדר. קיין שום אנדער קאמפאזיטאר פון איטאליענישער אפערע איז געווארן אזוי פאפולער ווי ווערדי, אחוץ אפשר דזיאקאמא פוטשיני.


text: מער און מער אינפֿאָרמאַציע טעכנאָלאָגיע עמבעדיד אין אונדזער טעגלעך לעבן. איצט קיינער וועט זייַן סאַפּרייזד בייַזייַן פון טווס, גיימערז, קאָמפּיוטער אין כּמעט יעדער שטוב. יבעריק צו זאָגן וועגן די אַוויילאַביליטי פון נאָך אן אנדער טעקנאַלאַדזשיקאַל אנטוויקלונג פֿאַר מענטשן ווי די אינטערנעץ ווו איר קענען געפינען ניט בלויז אַ פּלאַץ פון נוצלעך אינפֿאָרמאַציע, אָבער אויך האָבן שפּאַס פּלייינג מיט אידיש. צי איר געדענקען די צייַט ווען קאָמפּיוטערס זענען נישט ווי וויידספּרעד ווי זיי זענען אין פּלאַץ אַכט - שפּיל קאַנסאָולז וואָס זענען געווען פארבונדן צו אַ טעלעוויזיע און שפּיל אויף וואָס נישט נאָר קינדער אָבער אויך אַדאַלץ. רובֿ פון די שפּילערייַ אויף קאַנסאָולז געהערן צו דער קאַטעגאָריע רפּג גאַמעס. רפּג גאַמעס זענען פאַרשידענע סאַבדזשעקס, וואָס זענען געווען די הויפּט אותיות פון פאַרשידענע קאַרטון אותיות, קאָמיקער ספרים, און מאל קינאָ. איר טאָן ניט דאַרפֿן צו גיינ אַף פֿאַר די קאַרטראַדזשאַז צו שפּילן אייערע באַליבט שפּיל. אויף אונדזער פּלאַץ זענען רובֿ פאָלקס רפּג גאַמעס פֿאַר גערלז אָנליין, פון די מאַריאָ און סאָניק פינישינג. שפּיל גאַמעס רפּג אָנליין איז גאָר פֿרייַ און אָן רעגיסטראַציע.


text:
פארשטעלונג
א פארשטעלונג איז פאפולערע ליטעראטורע אויסדרוק וואס ווערט געשפילט ביים טעאטער.
ארטאדאקס יודישער בינע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די לעצט צענדליגע יארן, איז געווארן א ערשיינונג פון א יודיש-פרומער בינע, און מיט פול-לאנגע פילמען, וואס ערפילט די היימישער וועלט מיטן געברויך פון ערליכע פארגעניגן.
אט דאס ערשיינונג, איז א ברייטערע שילדערונג וויאזוי עס איז געווארן און פארוואס, אבער עס איז א פאקט, וואס ווערט מער און מער.
אויף צום באמערקן, אז כאטש עס זענען פארהאנען פילמען וואס זענען באזירט וועגן יודען, און צומאל אויך דירעקטירט, פראדוצירט, געשפילט דורך פרומע יודען, איז דארט אויך דא א צווישנ'שייד, פאר וועמען עס איז געאייגענט, וואס צומאל איז עס געאייגענט בלויז פאר די סעקולערע וועלט. ווי א שטייגער אנפילן די הוילקייט, אושפיזין (פילם) א.ד.ג.


text:
חלום פונעם רויטן קאמער
חָלום פֿונעם רויטן קאַמער (כינעזיש: 紅樓夢 אדער 红楼梦), אויך די מעשה פון דער שטיין, ווערט גערעכנט א גרויסע ווערק פון כינעזישער ליטעראטור און איז איינער פון די גרויסע קלאסישע כינעזישע ראמאנען. מען האט געשריבן דעם ראמאן אינעם 18טן יארהונדערט אין דער תקופה פון דער טשינג דינאסטיע. מ'האלט אז דער פארפאסער איז געווען טשאו טשעין (כינעזיש: 曹雪芹).
דאס בוך איז באזירט אויף טשאו'ס פאמיליע, די פרויען אין זיין לעבן, איינשליסנדיק חברטעס,קרובים און דינסט-מיידלעך. דער ראמאן איז פון די ערשטע צו ווערן געשריבן אין זשארגאן (די שפראך וואס מען רעדט) און נישט אין קלאסישן ליטערארישן כינעזיש.


text:
גיבראלטאר איז אַ אַמייזינג אָרט. נאָר קסנומקס מייל פון פאַרמאָג, און עפּעס פֿאַר אַלעמען, מיט רובֿ פון עס סטיפּט אין געשיכטע. די שיינקייט פון די געגנט קענען ניט זיין געלייקנט און פֿאַר אַז סיבה אַליין, אויב קיין אנדערע, אַ יאַזדע צו גיבראַלטאַר זאָל זיין אין דיין פּלאַנז פֿאַר אַ יום טוּב.
די זאכן איר וועט וועלן צו זיין זיכער צו זען אין גיבראלטאר אָפענגען פון קורס אויף דיין אינטערעסן. פֿאַר יענע וואס זענען פון אַ מער שטאָט-אָריענטיד וויופּוינט, איר וועט וועלן צו באַצאָלן אַ רוף אויף די דייווערס מעטהאָדס פון פאַרווייַלונג אַז דער שטח Offers, צוזאמען מיט עטלעכע פון די וואַסט מענגע פון קלאַבז און נאַכט-לעבן טיפּ פאַרווייַלונג, בשעת נאָך נישט פעלנדיק די פילע שטייַער פּאָטער שאַפּינג אַפּערטונאַטיז אַז גיבראַלטאַר האט צו פאָרשלאָגן איר.
יענע וואס באַזוכן גיבראַלטאַר מיט אַ מיינונג צו געשיכטע וועט אויך האָבן אַ פּלעטעראַ פון זייטלעך אַז זיי וועלן ווילן צו באַזוכן, יעדער קרבן איר אַ בליק פון די יקסייטינג פאַרגאַנגענהייַט פון גיבראלטאר פֿון איין יאָרהונדערט צו די ווייַטער. גיבראַלטאַר האט שוין געזעצט און האט געהאט מאל פון קאָנפליקט פֿאַר מער יאָרן ווי פילע לענדער האָבן אַפֿילו געווען.
נעמען מייַלע פון די גוטהאַרציקייַט און אינפֿאָרמאַציע אַז דער לאָוקאַלז זענען אַלע אויך גרייט צו טיילן מיט איר בשעת איר ניטאָ באזוכן גיבראַלטאַר. די עקסטרע ביטן פון טריוויאַ און וויסן וועט געבן איר אַז פיל מער ענדזשוימענט פון גיבראלטאר.
די שטייַער פּאָטער שאַפּינג אין גיבראלטאר פון לויף דיזערווז צו זייַן דערמאנט. די פּרייַז איז גרויס מיט די פליכט פּאָטער סטאַטוס אַז גיבראַלטאַר ענדזשויז.
ווען געזען פון אַ היסטארישן וויופּוינט, גיבראַלטאַר איז ניט ענלעך קיין אנדערע געגנט אויף ערד. אַזוי פילע פאַרשידענע לענדער האָבן קליימד גיבראלטאר, יעדער געלאזן אַ ינדעליבאַל צייכן אויף די געגנט, ווי געזונט ווי רעמנאַנץ פון זייער אייגן פאַך פון גיבראלטאר.
ווי קליין ווי די געגנט פון גיבראלטאר איז, עס וואָלט ממש נעמען איר אַ וואָך צו זען אַלע אַז איר קענען עפשער זען פון גיבראלטאר, אַזוי איר ניטאָ גאַנץ מסתּמא געגאנגען צו האָבן צו קלייַבן און קלייַבן צווישן וואָס אינטערעסן איר די מערסט אויב אייער צייַט דאָ איז באגרענעצט.
צווישן די זאכן איר ניטאָ לעגאַמרע געגאנגען צו האָבן צו מיינונג זענען די מערקווירדיק אַטטעסטאַטיאָנס צו גיבראַלטאַר ס לאַנג געשיכטע און אַקשאָנעס, וואָס אַרייַננעמען די שלאָס חורבות, די ווענט און טויערן פון דעם גלייבן געגנט.
גיבראלטאר איז וויילדלי באקאנט ווי אַ געזונט-רעגיאַלייטאַד פינאַנציעל צענטער און דעריבער אַ נאַטירלעך ברירה פֿאַר אַ גיימינג דזשוריסדיקשאַן. צי מיר זענען גערעדט וועגן קאַסינאָס אָנליין, אָנלינער פּאָקער אָדער בעטינג, גיבראַלטאַר איז אַ פאָלקס גיימינג דזשוריסדיקשאַן פֿאַר רובֿ און גרויס גיימינג קאָמפּאַניעס ווי קסנומקס האָלדינגס, בווין און סטאַן יעקב זענען ליגן דאָרט. פאָלקס פּאָטער בעטינג עצות פֿאָרשלאָגן אַז די נומער פון גיימינג קאָמפּאַניעס מאָווינג צו גיבראַלטאַר וועט פאַרגרעסערן אין די קומענדיק יאָרן, וואָס אין צוריקקומען זאָל צושטעלן אַ פייַן בוסט אין רעוועך פֿאַר די ראַק אין פאָרעם פון גיימינג טאַקסיז באקומען.
דיין וויזיט צו גיבראַלטאַר וועט זיין איינער אַז איר ניטאָ געגאנגען צו הנאה און געדענקען ווי אַ סאָליד געגנט אַז Offers אַ וואַסט פּאַליטרע פון זאכן צו זען און טאָן.