text:
אום על פאכעם
אום על פֿאַכעם (אַראַביש: أمّ الفـَحـْم), איז א שטאָט אין חיפה דיסטריקט אין ישראל. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטק, האט די שטאט 46,600 איינוווינער, זי איז דעקלערט געווארן אלס שטאט, אין 1984, איר שטח איז גרויס 22,253 דונאם די יערליכע וויקס ראטע האלט ביי 2.7 פראצענט א יאר, רוב איינוווינער זענען מוסלמענער.
דער נאמען פחם מיינט אויף אַראַביש, און העברעיש, קוילן, די שטאט איז געווען באוואוסט, אלס האנדלסצענטער פאר קוילן פאר הייצונג.
ביי דעם זעלבסטשטענדיגקייט קריג, איז אום על פאכעם געווען א דארף, מיט 4,500 איינוווינער, און די איראקע ארמיי איז דארט געווען, לויט די וואפן שטילשטאנד צווישן ישראל און יארדאניע, איז דאס דארף אריבער צו ישראל, און די איינוווינער האבן באקומען ישראלדיקע בירגערשאפט.
זי איז דער צענטער פון דער "איסלאמישער באוועגונג אין ישראל", און די שטאט איז באוואוסט, פאר אירע עקסטרעמיסטישע אנשויאונגען, ביי דער על אקצא אינטיפאדע, האבן זיך די ראיאטן אנגעפאנגען דארט, אויף א שאסיי וואס פירט פון חדרה, קיין עפולה, ארויף צום גליל.
זי איז א צענטראלע שטאט אין דער געגנט, וואס ציט אסאך קונדן, און איז באוואוסט מיט איר מעבל, איבערן גאנצן לאנד.
קאארדינאטן: 32°30′59.79″N 35°9′6.33″E / 32.5166083, 35.1517583


c: text/html

text:
זעגלשיף
א זעגלשיף איז א גרויסער שיף וואס פארט דורכן קראפט פונעם ווינט. אמאליגע צייטן פלעג מען רופן א שיף נאר אזא זעגלשיף מיט אינווינציקסטן דריי מאסטביימער, קוואדראט אויסגעשטאטן. היינטיגע צייטן רופט מען א שיף סיי א זעגלשיף סיי א דאמפשיף.
געשיכטע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווערנד טויזנטע יארן איז דער זעגלשיף געווען דער עיקר מיטל פון טראנספארט אריבער א גרויסן קערפער פון וואסער, למשל טייכן, אזערעס און ימען. זיי פלעגן טראגן פֿראכט (סחורה), פאסאזשירן, פאסט, זאפאסן א.ד.ג. ביז צו די היינטיגע טעג ניצט מען זעגלשיפן אין געוויסע ערטער, ווי למשל דער אינדישער אקעאן, אלס קאמערציעלער טראנספארט. אין די אנטוויקלדיקע לענדער כאפט מען פיש נאכאלץ מיט זעגלשיפעלעך. אחוץ דעם אסאך פארן אין הויכע זעגלשיפן אלס פארוויילונג.
אויף מיליטערישער צוועקן האבן לענדער געפירט א פֿלאט פון זעגלשיפן. די לענדער מיט גרויסע אימפעריעס האבן געניצט זעגלשיפן צו האלטן קאמוניקאציע צווישן מיט די ווייטערדיקע מדינות פון דער אימפעריע. בריטאניע, פראנקרייך, שפאניע און די נידערלאנדן האבן געפירט שטארקע פלאטקריגן בכדי צו הערשן איבער די ימען.
אין דער צווייטער העלפט פונעם 19טן יארהונדערט האט דער דאמפשיף, וואס קען פארן אסאך גיכער, פארביטן דעם זעגלשיף, ווי אויך דער דאמפשיף איז נישט אפהענגיג אין א גוטן ווינט. היינט האט עס געטוישט ווידער און רוב קאמעציעלע שיפן האבן דיזלמאטארן.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
24סטן דעצעמבער
דער 24סטן דעצעמבער איז דער 358סטער טאג (359סטער אין אן עיבור-יאר), אין דער 52סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 7 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1165 - וויליאם דער ערשטער באקרוינט אלס מלך פון שאטלאנד.
- 1696 - די אינקוויזיציע פארברענט אנוסים אין עווארע, פארטוגאל.
- 1715 - שוועדן נעמט איין נארוועגיע.
- 1726 - געגרינדעט די שטאט מאנטעווידעא.
- 1951 - ליביע ווערט זעלבשטענדיג פון איטאליע.
- 1969 - די שערבורג שיפן פארן ארויס פון פראנקרייך קיין ישראל.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1818 - זשיימס פרעסקאט זשול, ענגלישער פיזיקער, פארמולירער פונעם געזעץ פון קאנסערווירן ענערגיע
- 1957 - חאמיד קארזיי, פרעזידענט פון אפגאניסטאן
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאסירונגען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ניטל נאכט אין קאטוילישע לענדער (למשל פוילן)


text:
עראפלאן
אן עראפלאן אדער פליגער איז א סארט שווערער פון לופט פליווארג מיט א מאטאר וואס טוט זיך הייבן מיט זיינע פליגלען און פליען דורך לופט.
עס איז איין וועג פון טראנספארטאציע ווי אזוי צו אנקומען פון איין פלאץ צום צווייטן.
א פליגער הייבט זיך און די לופט 30,000 פיס מיט א גיך פון 400 - 500 מייל א שעה און דאס איז דערווייל די שנעלסטע מיטל פון טראנספארטאציע.
די עלטערע און קלענערע עראפלאנען האבן פראפעלער מאטארן, אבער אלע גרויסע מאדערנע עראפלאנען פארן מיט דזשעטס.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע פליגער זיך צו ערפאלגרייך הייבן זענען געווען וואס די רייט ברידער האבן געבויט אין 23סטן מערץ, 1903 און געהויבן און 17טן דעצעמבער פון יענעם יאר.[1]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ טעלעגראם פון ארוויל רייט אין קיטי האק, צפון קאראליינע, צו זיין פאטער, מעלדן פיר דערפאלגרייכע פליען, דעם 17טן דעצעמבער 1903 (1903-12-17). דערגרייכט דעם 2013-07-21.


text:
קערנדיקע קראפט
קערנדיקע קראפט איז די ניץ פון קערנדיקער ענערגיע צו גענערירן עלעקטריע, וואס מען ניצט צו ארבעטן מאשינען און הייצן הייזער. קערנדיקע קראפט ווערט אויך געניצט אין סובמארינען.
אין 2007, איז 14% פון דער וועלטס עלעקטריע געקומען פון קערנדיקער קראפט.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען מען שפאלט דעם יאדער פון אן אטאם באפרייט מען אסאך ענערגיע. די ענערגיע קען מען ניצן למשל צו קאכן וואסער וואס ווערט פארע און טרייבט טורבינעס. די טורבינעס שאפן עלעקטריע.
ענריקא פערמי האט געמאכט דעo ערשטן קערנדיקן רעאקטאר אין 1941.


text:
העקער
קאמפיוטער אריינדרינגער.
א העקער איז עמיצער וואס דרינגט אריין אומלעגאל אין אנדערע נעטווארק'ס, אדער ברעכט זיך אריין אין פראגראמען און ברעכט דעם קאוד, כדי צו קענען ענדערן דעם פראגראם עס צו קענען נוצן אן דעם וואס מ'זאל עס דארפן קויפן.
העקערס קענען אנזייען גרויסע חורבנות אין קאמפיוטער סיסטעמען, דורך זיך אריינברעכן אינעם קאמפיוטער סיסטעם און ארומפאטשקען מיט דעם פראגראם, אדער גאר ארויס'ריקן סענסיטיווע קאמפאני אינפארמאציע, אדער פינאנציעלע אידענטיפיקאציעס פון קליענטן, וועלכע קענען אלע בארויבט ווערן, דורכדעם וואס די אינפארמאציע רינט ארויס צו אומגעוואונטשענע עלעמענטן.


text:
נחום לאם
רבי דר. נחום (נארמאן) לאם (געבוירן דעצעמבער 19, 1927 אין ברוקלין, ניו יארק, פאראייניגט שטאטן) איז א שטארק אנערקענטער אמעריקאנער מאדערן ארטאדאקס רב, תלמיד חכם, מחבר ספרים, און קהילה פירער. ער איז יעצט דער קאַנצלער פו ישיבה אוניווערסיטעט.
ער האט א דאקטאראט טיטל אין יידישער פילאסאפיע און איז דער דריטער פרעזידענט פון ישיבה אוניווערסיטעט, דער ערשטער וואס איז געבוירן געווארן אין די פאראייניגטע שטאטן. ער איז א תלמיד פון רבי יוסף דוב סאלאווייטשיק (דער "פאטער" פון אמעריקאנער מאדערנער ארטאדאקסיע), וואס האט אים געגעבן סמיכה אין ישיבת רבינו יצחק אלחנן (ריאט"ס) אין 1951.
ספרים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1971 האט לאם געשריבן "אמונה אין ספק: מחקרים אין טראדיציאנאלע אידישע מחשבה" (ענגליש). א צווייטע מהדורה איז ארויסגעקומען אין 1986 און א דריטע אין 2006.
אין די 1980ערס האט לאם ארויסגעגבן "תורה ומדע", א העפטיגע דעפענסיע פון די תורה ומדע השקפה.
אין 1999 האט לאם געשריבן "די רעליגיעזע מחשבה פון חסידים".
אין 2000 האט לאם געשריבן "ספירוטעאליזם און הלכה אין יידישקייט".


text:
מירענדע ווארענונג
מירענדע ווארענונג (ענגליש: Miranda warning), איז א ווארענונג וואס ווערט געגעבן בשעת מען ארעסטירט איינעם אין אמעריקא. לויטן אמעריקאנער געזעץ זינט 1966 מוז מען דאס איינמעלדן פארן ארעסטירטן איידער מען פרעגט אים אויס סיי וועלכע פראגעס בנוגע זייער עבירה, כדי ער זאל זיין באווואוסטזיניג צו זייערע רעכט פון שווייגן און נישט זיך אליינס באשולדיגן.
דער מירענדע ווארענונג ווערט גענוצט בלויז אין אמעריקא, אין אנדערע לענדר באנוצט מען זיך מיט אנדערע מיטלען צו לאזן וויסן דעם ארעסטירטן וועגן זיינע זכותים.
דער נוסח פון דער ווארענונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער ווארענונג מוז נישט געגעבן ווערן ביי יעדן ארעסט, נאר בלויז ווען מען פארשט אים אויס אויף עפעס וואס ער האט געטון. דאס הייסט אז ביי אן ארעסט וואס מען פארשט נישט אויס דעם ארעסטירטן מוז מען עס נישט זאגן.
דאז איז דער נוסח:
You have the right to remain silent. Anything you say can and will be used against you in a court of law. You have the right to have an attorney present during questioning. If you cannot afford an attorney, one will be appointed for you.
אין אידיש: דו האסט די רעכט זיך צו האלטן שטיל. יעדע זאך וואס דו זאגסט קען ווערן גענוצט קעגן דיר אינעם געריכט. דו האסט די רעכט צו האבן א לויערס אנוועזנהייט בעת'ן דיך אויספארשן. אויב דו קענסט זיך נישט ערלויבן קיין אדוואקאט, וועט מען דיר דאס צושטעלן.
מען מוז עס נישט זאגן גענוי מיט דעם לשון, אבער די פאליציי מוזן זיכער מאכן אז דער ארעסטירטער פארשטייט זיינע רעכט.
ערנעסטא מירענדע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ערנעסטא מירענדע (ענגליש: Ernesto Miranda) איז ארעסטירט געווארן אום 1963 אין אריזאנע אויף א צאל עבירות בקשר צו קינדכאפונג. מירענדע האט נישט געוואוסט זיינע רעכט זיך צו האלטן שטיל און זיך זעלבסט-באשולדיגן. נאך א קורצער אויספארשונג האט ער מודה געווען אויף די עבירות. מירענדע איז געווארן באשולדיגט אין געריכט אויפן סמך פון זיין מודה זיין.
אין יאר 1966 האט אבער מירענדע אפעלירט דעם אורטייל אין סופרים קאורט פון אמעריקא. דער סופרים קאורט האט אויסגענוצט דעם געלעגנהייט צו קלארשטעלן איינמאל פאר אלעמאל דאס וויכטיגקייט פון ערלויבן פאר ארעסטירטע זיך צו האלטן שטיל, אין איינקלאנג מיטן פיפטן אמענדאט אינעם אמעריקאנער קאנסטיטוציע, און דער סופרים קאורט האט אים ריינגעוואשן פון די פריערדיגע קלאגע, און פונדאסניי אנגעהויבן א פרישע סעסיע וואס ער איז פונדאסניי באשולדיגט געווארן מיט פרישע קלאגעס דורך אנדערע עדות, און נישט דורך זיין הודאה. ער האט דאן באקומען 11 יאר טורמע.
אום 1972 איז ער באפרייט געווארן, און זיך דאן באשעפטיגט מיטן פאבליצירן די "מירענדע רעכט" פארן פאבליקום. אבער איז ווידער ארעסטירט געווארן פארן באזיסן אומלעגאלע וואפן, און דערמיט צעשטערט די תנאים פון זיין פריערדיגע באפרייאונג, ער איז ארעסטירט געווארן אויף נאך א יאר, און נאך זיין באפרייאונג האט ער זיך צעאמפערט מיט איינעם וואס יענער האט אים דערשטאכן צום טויט. און קאמיש איז געווען אז יענער האט זיך באנוצט מיט די מירענדע שווייגעניש רעכט וואס זענען אים פארגעליינט געווארן בעת זיין ארעסט, און באפרייט געווארן.


text:
1832
1832 איז דאס 32סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1832 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 9טן פעברואר - די שטאט זשאקסאנוויל געגרינדעט אין פלארידע
- 11טן מיי - גריכנלאנד פראקלאמירט זעלבשטענדיקייט פון דער אטאמאנישער אימפעריע
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 27סטן יאנואר - לואיס קאראל, בריטישער שרייבער און מאטעמאטיקער (געש' 1898)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 22סטן מערץ - יאהאן וואלפגאנג פאן געטע, דייטשער שרייבער, דיכטער, פילאסאף און וויסנשאפטלער (געב' 1749)
- 31סטן מיי - עוואריסט גאלוא, פראנצויזישער מאטעמאטיקער (געב' 1811)
- 6טן יוני - דזשערעמי בענטהאם, בריטישער פילאסאף (געב' 1748)


text:
אויטאנאמיע
אױטאָנאָמיע, פון גריכיש aὐtovouίa, באדייט זעלבסטהערשאפט, אדער באשטימען געזעצן אליינס פאר זיך. די באדייט איז א טעאריע אין עטיק, און אין פאליטיק. אין אלע טעאריעס איז דער באדייט א זעלבסטשטענדיקן וועג אין לעבן, ווי אי פריוואטלעך אי אין מערערע, ווערט אליינס געשאפן אייגענע געזעצן, און באשלוסן, אן דעם ארויפצווינגען פון אנדערע.
פאליטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין פאליטיק, ווערט עס פארעכנט אויף א געגנט, אדער א גרופע מענטשן, וואס וואוינען אין א לאנד, און זיי ווערן געגעבן די מעגליכקייט, אליינס צו פירן זייער אינערן פאליטיק, אפילו זיי זענען אונטער דער הערשאפט פון אן אנדערן לאנד.
די פאקט פון עקזיסטירונג, ווייזט אויף א געוויסע שוואכקייט, פון געהעריקן רעגירונג, וויבאלד זיי געבן די ערלויבעניש פאר אזא סארט הערשאפט צו מאכן שבת פאר זיך.
אין רוב פעלער, ווערט די אויטאנאמיע באנוצט אלס שפרינגברעט, צו באקומען פולקאמע זעלבסטשטענדיגקייט.
קורדיסטאן, האנג קאנג, און גרינלאנד זענען לענדער אדער געגנטן, וואס האבן אויטאנאמיע. די פאלעסטינער, האבן אן אויטאנאמיע אין דעם מערב ברעג און אין עזה שטרייף, וואס ווערט קאנטראלירט דורך דער פאלעסטינער אויטאריטעט.
אין טייל ערטער ווערט פארלאנגט זעלבסטשטענדיגקייט, ווי עס איז די פאל מיט די באסקן, אין צפון שפאניע. טשעטשניע, פון רוסלאנד.
אין לעבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין עטיק, ווערט אויטאנאמיע פארעכנט, אלס דער מעגליכקייט וואס א מענטש האט, דורכצופירן זיינע אייגענע באשלוסן אין לעבן, ספעציעל אין מאראלישע אומשטענדן.


text:
אז
אָז (ענגליש: Oz) איז אן אמריקאנישע טעלעוויזיע סעריע, געשאפן פון טאם פאנטאנה, וואס האט אויך די סצענאר געשריבן, און פראדוצירט דורך עיטש.בי.או (HBO). די פראגראם איז אורשפרינגליך אויסגעשטראלט געווען פון ז' תמוז ה'תשנ"ז ביז כ"א אדר א' ה'תשס"ג, אין זעקס שטאפלען מיט 56 פאלגן אינסגעזאמט. "אז" האט געווינען עלף פרייזן און איז געווען פארגעשלאגט פאר נאך 29, דאפון צוויי הויפטאנשאלטצייט-עמי'ז (Primetime Emmy). די סעריע האט באקומען הויכע איינשאלטקווטען (רעייטינגז): ארום תשס"א, צום ביישפיל, האט יעדע פאלגע דורכשניטליך זיבען מיליאן צושויער. א סך קריטיקער האבן געלויבט די רעאליסטישע סטיל פון די פראגראם.[1]
די געשיכטע האנדעלט פון די "אזוואלד הויך-זיכערהייט טורמע", אומגאנגשפראכליך בעקנאט אלס "אז". געצייגט זינד די לעבען פון די איינגעשפארטע אסירים, וואס זינד געקענצייכנעט מיט שווערע געוואלט, מיטגלידערשאפט אין טורמע-באנדען, דראג האנדעל, האמאסעקסואלע פארגעוואלדיגונג – און פארדארבונג דער אויפזעהר. אין "אז" ס'דו א סך באנדען, און די הויפטע זינד די נאצי ארישע ברידערשאפט, די שווארצע מוסלמענער, די איטאליענישע מאפיא, די שווארצע "חברים" (home boys) און די לאטינער. די פארשידענע באנדען און אסירים קעמפפען פאר מאכט, השפעה, כבוד און געלט. די הויפט-כאראקטערן זינד:
- טביאס ביטשער (געשפילט פון לי טערדזשען), איין איינשטענדיגע אדוואקאט וואס האט געהארגעט א קליינע מיידעלע ווען ער האט געפאהרט שיכור. דער שוואכער ביטשער איז פארגעוואלדיגט פון וערנאן שילינגער און ווערט זיין קנעכט. שפעטער געווינט ער די כבוד פון די אנדערע העפטלינגע.
- וערנאן שילינגער (דזשונאטאן קימבעל סימאנס), דער פירער פון די ארישע ברידערשאפט, א ראסיסט און אכזר וואס פארגעוואלדיגט אנדערע אסירים רעגעלמעסיק.
- קארים סאיד (אימאן וואלקער), דער פירער פון די מוסלמענער און א קעמפפער פאר די רעכטע דער אפריקאנע-אמעריקאנער. איין געאכטעטער מענטש וואס זוכט העלפען די אנדערע און פרעדיגען מוסר און גוטע מידות אינס טורמע.
- סימאן אדעביסי (אדעוואלע אקינויע-אגבאדזשע), פירער פון די "חברים". אכזר און פארדארבט פונקטליך ווי שילינגער, און קעניג פון דעם דראג האנדעל.
- ראייען אריילי (דין וינטערס), א קליגער מאן, וואס אויספאפט און מאניפולירט אלע אנדערע פאר זיינע צילען.
- אגוסטוס היל, א שווארצער פארקריפעלטער ארעסטאנט וואס דינט אויך אלס דערציילער.
- מיגעל אלווארעז (קירק אטשעוועדא), א לאטינער וואס איז א גוטער מענטש, אבער איז אויך אן אכזר'דיקע פארברעכער.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 'Oz' Soundtrack Fights Legal Injustice. לאס אנדזשעלעס טיימז, י"ד טבת ה'תשס"א.


text:
עמלק
עמלק איז דער מאנסטער וואס האט געוואלט אומברענגן דעם אידישען אידיאל, זינט דעמאלטס איז ביי יעדן שווערן מלחמה מיט א שונא פאר דת אדער אידן, ווערט דער שונא נומער איינס אנגערופן עמלק און איינמאל ער הייסט אזוי איז ער שוין אנגעצייכענט און מען קען אים שוין דערשיסן און צילן אלע פיילן פון שנאה און האס ווייל ער איז דאך עמלק.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מחיית עמלק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער מלחמה מיט עמלק גייט אן מדור דור צו אלע גענעראציעס ביז משיח'ס טאג. און די תורה זעהט אין דעם א אינטערגאלער טייל אין עבודת ה' צו קעניגן זיין הקב"ה, אז אין כסא שלם ושמו שלם ביז מ'וועט נישט איינעמען און הרגענ'ן זיין שונא.
אזוי ווי מ'ווייסט דאך נישט היינט צוטאגס ווער איז א ריכטיגע אייניקל פון עמלק, איז יעדער איינער פריי דאס צו ירש'ענען אויב טרעט אויף די תורה און איז לוחם קעגן הערליכע אידן.


text:
טראמוויי
טראַמװײ (טראַם) איז אַ מין טראנספארט װאָס פאָרט אויף גערעלסן אין די גאַסן. די ערשטע טראמווייען זענען געווען געפירט מיט פערד. שפעטער האט מען געניצט אנדערע ערליי קראפט. פון מיטן 19טן יארהונדערט ביז מיטן 20סטן יארהונדערט זענען טראמווייען געווארן פארשפרייט איבער דער וועלט, בעיקר ניצנדיג עלעקטרישן קראפט. נאכהער זענען רוב טראמווייען בטל געווארן. לעצטנס האט מען אנגעהויבן באנייען טראמוויי טראנספארט.
אין בעלגיע, די שטעט אנטווערפן, בריסל און גענט האבן טראמוויי סיסטעמען וואס מען טוט היינט פארגרעסערן. אמסטערדאם אין האלאנד האט א פארשפרייטע טראמוויי סיסטעם מיט 16 ליניעס.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
אנקלאגע
א פראצעס אדער אן אנקלאגעס זענען די ציווילע אדער קרימינאלע קלאגעס (Lawsuit)וואס ווערן אריינגעגעבן אין געריכט דורך א תובע וועלכע זוכט א לעגאלע רעמעדי פון דעם ניתבע.
אינהאַלט
ציווילע און קרימינאלע געריכטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס איז פאראן א חילוק צווישן א ציווילע און קרימינאלע געריכט. ווען א פערזענליכער מענטשן קלאגט א צווייטן אין געריכט איז עס אין רוב פעלער א ציווילע קריגעריי וועלכע ווערט אנגערופן א טארט. אבער ווען איינער ברעכט א קרימינאלע געזעץ דעמאלט ווערט ער אנגעקלאגט דורך א פובליק פראקוראר אין א קרימינאלע געריכט.
א טארט איז אנדערש ווי א קרימינאלע געזעץ ווייל געווענליך האט דער ניתבע נישט געבראכן דאס געזעץ נאר איז געווען נאכגעלאזט און דערפאר האט יענער געליטן דערפון פיזיקאל, עמאציאנעל, אדער געלטליך.
עס זענען פאראן טויזענטער ערליי וועגן וויאזוי מען קען יענעם אריינברענגן אין געריכט אבער אין אלגעמיין פאלן זיי אריין אין דריי קאטעגאריעס:
1) אינטערנאציאנאלע טארטס, דאס איז ווען איינער קלאגט א צווייטן וועלכער וואוינט נישט אין זיין שטאט.
2) נאכגעלאזנקייט, ווען איינער ווערט געשעדיגט אדער פארלירט געלט נאר צוליב דעם אייגנטומער, וועלכער האט טאקע נישט צוגעהאלפן צו זיין שאדן, אבער זיין נאכגעלאזנקייט האט דאס גורם געווען.
3) לייעביליטי טארט. א פירמע אדער פערזאן וועלכער איז פאראנטווארטליכט אויף שאדן וועלכע קען ארויסקומען פון די פירמע אדער זיינס א פראדוקט.
ארגינעל איז דאס געזעץ פון טארטן צושטאנד געקומען כדי צו קאמפענסאטירן דעם געליטענעם און געבן א לעקציע פאר דעם שולדיגן ער זאל בעסער אכט געבן א צווייט מאל. אין רוב פעלער וועט דאס געריכט פארלאנגן דעם באשולדיגטן (אויב געפינען שולדיג) באצאלן דעם געשעדיגטן לויט זיין שאדן. צומאל וועט יענער אויך דארפן באצאלן פאר די ווייטאג וואס יענער האט געהאט צוליב זיין נאכגעלאזנקייט. אמאל וועט דער ריכטער אויך הייסן באצאלן שטראף געלט פאר די רעגירונג וועלכע וועט זיין די ריכטיגע לעקציע פאר'ן זיין נאכגעלאזט אויף אזא פאל.
ווען איינער איז גרייט צו קלאגן א צווייטן פאר סיי וועלכע סיבה וועט ער מוזן דורכגיין 7 שטאפלן צו ענדיגן זיין קלאגע:
1) פשרות (סעטעלמענט) אינדרויסן פון געריכט.
2) אריינגעבן די קלאגע.
3) דאס געריכט אויספארשונג.
4) דיסקוסיעס און מאטיוון פאר'ן אורטייל.
5) פשרה דיקוסיעס.
6) דאס געריכט און איר אורטייל.
7) אפיעל.
פשרות אינדרויסן פון געריכט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין רוב סטעיטס וועט דאס געריכט אפילו נישט אקצעפטירן א קלאגע אויב מען האט נישט פרובירט זיך אויסצוגלייכן ערשט אינדרויסן פון געריכט. דאס איז ווייל זייער אסאך קריגערייען קענען גרינג אויסגעגליכן ווערן מיט די הילף פון א פראפעסיאנעל און קאסט ווייניג פאר דעם תובע און שפארט איין די רעגירונג די קאסטן פון דאס געריכט.
די ערשטע זאך וואס איז וויכטיג צו טאן איז צו צוזאמענברענגן דעם תובע און דעם ניתבע פנים אל פנים און זיי זאלן זיך דארט אויסגעבן זייערע טענות. אין זייער אסאך פעלער ארבעט דאס זייער גוט און מיט דעם פארשפארט מען אסאך קאפ-וויי אויף שפעטער. אויב די צוויי קומען צו א פשרה ברויכן זיי דאס דאקומענטירן לעגאל און אונטערשרייבן פארנט פון אן עדות וועלכער דארף אויך אונטערשרייבן.
אויב דאס העלפט נישט, אדער אויב איינער פון זיי שפירט זיך נישט באקוועם פון די ערשטע מינוט, דעמאלט דארפן זיי נעמען א דריטער מענטש וועלכער ווערט אנגערופן א מידיעטאר. דער מידיעטאר הערט אויס זייערע טענות באזונדער און ער רעדט זיי איבער צו א געוויסע פשרה. דער מידיעטאר נעמט געווענליך געלט פאר זיין ארבעט אבער אין זייער אסאך ערטער ארבעטן זיי אלס וואלונטירן. רוב מידעטארס זענען מענטשן וועלכע האבן ערפארונג אין די סאציאלע פעלד און זענען געלערנט וויאזוי צוצוטרעטן צו א מענטש.
ווי געזאגט וועלן אסאך געריכטן נישט אקצעפטירן א קלאגע אויב מען האט זיך נישט פרובירט אויסצוגלייכן מיט א מידיעטאר. אפילו אויב דער סכסוך איז זייער א היציגע און יעדער ווייסט פון די ערשטע מינוט אז א מידיעטאר וועט נישט קענען אויפטאן, איז דאס אבער א געזעץ און אויך זיי מוזן דאס דורכגיין.
אויב די טענות און געפעכטן קומען נישט צו קיין ענדע און יעדער פארשטייט אז מען וועט זיך נישט קענען אויסגלייכן קען מען גיין מיט א שטאפל ווייטער און נעמען אן ארביטעיר וועלכער איז ענליך צו אן מידיעטאר אבער קען די געזעצן פון געריכט און נאכ'ן אויסהערן ביידע צדדים וועט ער ארויסגעבן זיין מיינונג וואס דאס געריכט וועט אורטיילן און געבן די ברירה פאר ביידע זייטן דאס צו אקצעפטירן אדער גיין ווייטער אין געריכט.
ווען די ארביטרעישן איז סוקסעספול דארף דער ארביטעיר איבערגעבן זיין אורטייל און די פשרה פאר'ן ריכטער וועלכער באטראכט דאס איבער אויב אלעס שטימט לעגאל. אויב נישט וועט ער טוישן געוויסע זאכן און דאס אונטערשרייבן.
ווען עס קומט צו א קלאגע אין וועלכע דער תובע פארלאגנט געלט פון א צווייטן וועט דער ארביטעיר אויסשטעלן א "נאנביינדינג ארביטרעישן". דאס ארבעט ווי פאלגנד:
ראובן קלאגט אן אינשורענס פירמע פאר א מיליאן דאלאר. דער ארביטעיר הייסט די אינשורענס פירמע אראפשרייבן אויף א פאפיר וויפיל זיי זענען גרייט צו באצאלן צו דערגרייכן א פשרה אינדרויסן פון געריכט. דערנאך וועט ראובן דארפן אראפשרייבן די סומע אויף וועלכע ער איז גרייט איינצוגיין אויף א פשרה. לאמיר זאגן אז די אינשורענס פירמע איז גרייט אראפצולייגן 300,000 דאלאר און ראובן איז גרייט צו שליסן דעם סכסוך פאר 500,000 דאלאר. דער ארביטעיר נעמט ביידע צעטליך און לייגט זיי אין א זייט אן קוקן דערויף. דערנאך מאכט ער זיין אורטייל.
אויב דער ארביטעיר'ס אורטייל באטרעפט ווייניגער געלט ווי די אינשורענס פירמע האט פארגעשלאגן מוז די פירמע געבן די סומע וועלכע זי האט פארגעשלאגן. אבער אויב דער ארביטעיר'ס אורטייל באטרעפט מער ווי ראובן איז גרייט איינצוגיין דעמאלט וועט די אינשורענס פירמע דארפן באצאלן די סכום וועלכע ראובן האט צוגעשטימט. אויב איז זיין אורטייל צווישן ביידע לימיטס דעמאלט וועט די אינשורענס פירמע באצאלן דער מיטעלסטער נומער צווישן די צוויי לימיטס.
דער סארט ארביטרעישן וועט מען אבער נאר טאן אויב די קלאגע איז זייער שטארק און די אינשורענס פירמע ווייסט אז אין די ענדע וועט זי סייווי מוזן באצאלן עפעס. אבער אויב די גאנצע קלאגע איז נאך א פראגע דעמאלט קען די אינשורענס פירמע אפווארפן די ארביטרעישן און זיך באלד גרייטן צום געריכט.
איינמאל ביידע זענען זיכער מיט זיך אז מען מוז גיין אין געריכט דעמאלט דארפן ביידע זיך נעמען זוכן אן אדוואקאט. א גרויסע פירמע וועט געווענליך האבן איר באשטימטע אדוואקאטן אבער דער תובע וועט זיך דארפן נעמען זוכן אן אדוואקאט וועלכע איז נישט קיין גרינגע ארבעט. מען ברויך זיך נאכפרעגן ביי א האלבע שטאט און עס איז א שווערע באשלוס צו מאכן. אפילו ווען מען האט שוין ענדליך גענומען איינעם דארך מען אסאך מאל איינטוישן דעם אדוואקאט אינמיטן דאס געריכט אויב מען זעט אז יענער טויג נישט אדער אויב מען פארלירט קאמיוניקאציע מיט אים, א זאך וועלכע איז קריטיש וויכטיג אין געריכט.
אריינגעבן די קלאגע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איינמאל מען האט אן אדוואקאט גרייט הייבט ער אן אויספילן די קלאגע אויף פאפיר. דער אדוואקאט דארף פונקטליך אריינשרייבן ווער עס פאדערט און ווער עס ווערט געפאדערט און יעדער אנדערש וואס איז אויך פארמישט אין דעם קלאגע. א קלאגע דארף האבן לעגאלע קוועלער אויף וועלכע עס זאל זיין געבויט כדי דער ריכטער זאל עס נישט ארויסווארפן. דער קלאגע מוז אויך פארלאנגן דעטאלן. עס קען נישט נאר זאגן אז יענער איז שולדיג נאר מוז פארלאנגן א געוויסע אורטייל אדער סכום געלט.
א קלאגע קען געמאכט ווערן פון איין מענטש קעגן אן אנדערער מענטש אדער פון איין מענטש קעגן מערערע מענטשן. אבער אויב מערערע מענטשן ווילן אנטייל נעמען אין דעם קלאגע דעמאלט דארף מען מאכן א קלאס עקשען וועלכע ארבעט אויף אן אנדערער פראדעצור. ווען מען קלאגט א פירמע איז עס שטענדיג א קלאגע איינס קעגן איינס אפילו אויב מערערע מענטשן אין דעם פירמע האבן פארלעצט דאס געזעצ און ווערן געקלאגט.
עס זענען פאראן צוויי געריכט סיסטעמען אין די פאראייניגטע שטאטן און אין רוב ציוויליזירטע לענדער: די סטעיט געריכט און די פעדעראלע געריכט. א געווענליכע קלאגע ווערט ארייגעגעבן אין א סטעיט געריכט אבער אויב דער תובע און דער ניתבע וואוינען אין אנדערע סטעיטס דעמאלט גיט מען אריין די קלאגע אין די פעדעראלע געריכט (אויסער אויב די קלאגע רעדט זיך פון ווייניגער פון $75,000). דאס זעלבע איז אויב די קלאגע אנטהאלט עפעס וואס האט צו טאן מיט די פעדעראלע רעגירונג דעמאלט גיט מען אריין די קלאגע אין די פעדעראלע געריכט. אויב די קלאגע אנטהאלט סיי סטעיט און סיי פעדעראלע קלאגעס דעמאלט קען דער תובע באשלוסן וואו ער וויל דאס אריינגעבן.
עס זענען פאראן פארשידענע ערליי געריכטן. קליינע קלאגעס ווערן אריינגעגעבן צו די "סמאול קלעימס קארט" וואו דער פראדעצור פון דאס געריכט גייט זייער שנעל און פשוט. קיינער קען נישט מיטברענגן קיין אדוואקאט און עס איז נישט פאראן קיין דזשורי. דער ריכטער באטראכט די קלאגע און גיט זיין אורטייל ביז עטליכע מינוט.
אויב די קלאגע איז א גרויסע דעמאלט גייט עס אין די סטעיט געריכט וועלכע פארמאגט אויך פארשידענע שטאפלן, געוואנדן לויט יעדע סטעיט. דער אדוואקאט איז דער וואס מאכט דעם באשלוס אין וועלכע שטאפל געריכט דאס זאל געשיקט ווערן. דער אדוואקאט קען זיך געווענליך אויס מיט די ריכטער און וועט באלד וויסן צו וועלכע ריכטער עס לוינט זיך צו שיקן די קלאגע. ער וועט אויך באטראכטן די דזשורי און די פראדעצור פון דעם געריכט ווילאנג עס געדויערט זיי, די פראקורארן, און אלעס ארום.
איינמאל די קלאגע ווערט געפיילט אין געריכט באקומט דער ניתבע א סאמענס פון געריכט וועלכע ערקלערט די קלאגע און עצה'ט אים צו קומען אין געריכט זיך פארטיידיגן. דער פראדעצור ווערט אנגערופן די סערוויס אוו פראסעס.
איינמאל דער ניתבע ערהאלט זיין סאמענס האט ער 30 טאג צייט צו ענטפערן דערויף. אין דעם ענטפער (ווערט אנגערופן רעספאנסיוו פליטינג) קען ער אפלייקענען די קלאגע אדער מאכ'ן באמערקונגן אז געוויסע זאכן זענען נישט ריכטיג. דער ניתבע קען אויך שטענדיג אריינגעבן א "מאושען" וועלכע בעט דעם ריכטער צו באטראכטן א געוויסע זאך וועלכע איז נאך נישט באטראכט געווארן ביז איצט און קען טוישן דעם אויסגאנג פונעם אורטייל. דער תובע קען שנעל צעשטערן א מאושען אויב ער האט די ריכטיגע באווייזונגן אויף איר פאלשקייט.
אמאל איז פאראן אז דער ניתבע קען צוריק קלאגן דעם תובע מיט אן אנדערן זאך וועלכע האט אויך צו טאן מיט דעם סכסוך. דאס ווערט אנגערופן א קאנטער-ניתבע און ווערט באהאנדלט אין די זעלבע קעיס כאטש עס איז א באזונדערע זאך.
אויב דער ניתבע מאכט זיך נישט וויסנדיג ביז די באשטימטע צייט פון געריכט דעמאלט קען דער אדוואקאט פארלאנגן א דיפאולט אורטייל אין וועלכע דער ריכטער מוז צוטיילן פאר'ן תובע אלעס וואס ער פארלאנגט. וויאזוי אימער, וועלן רוב ריכטער נאך לאזן דעם ניתבע קומען אין געריכט אפילו שפעטער ווי די באשטימטע צייט אויב ער וועט האבן א נארמאלן תירץ דערפאר.
געריכט אויספארשונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע זאך וואס א געריכט דארף טאן איז אויספארשן און צוזאמברענגען אלע מעגליכע אינפארמאציע ארום די קלאגע כדי צו קענען פארשטיין און באשטעטיגן די ווארהייט פון ביידע צדדים. היינטיגע צייטן וועט מען אסאך מאל אויפשפילן גאנצע טעיפס און ווידעא'ס וועלכע צייגן א ספעציעלע זאך וואס האט צו טאן מיט'ן קעיס.
וויאזוי אימער, זענען אבער פאראן געוויסע אינפארמאציע וועלכע זענען באשיצט פון געריכט ווי א שמועס צווישן א מאן און ווייב, צווישן דאקטוירים און פאציענטן, רעליגיעזע פירער, און געוויסע פינאנציעלע אינפארמאציע. דאס איז א טייל פון די אמעריקאנער יוסטיץ סיסטעם אז יעדער מענטש זאל האבן געוויסע פריווילעגיעס אויף וועלכע ער זאלן זיך שטענדיג שפירן פריי. צום ביישפיל א מאן און ווייב. די רעגירונג וויל נישט אז א מאן און ווייב זאלן צוריקהאלטן סודות איינע פונעם אנדערן און דערפאר וועלן זייערע שמועסן קיינמאל נישט אויפגעברענגט ווערן אין געריכט, אפילו אין גאר ערנסטע פארברעכן.
אין יעדע קלאגע ברויך מען האבן אסאך אינפארמאציע כדי דער ריכטער און די דזשורי זאלן ריכטיג פארשטיין די קלאגע בעפאר זיי געבן ארויס אן אורטייל. אויב דאס געריכט וועט נישט האבן גענוג אינפארמאציע וועט זי דאס פארלאנגן פון ביידע צדדים און דער געריכט וועט זיך פארשלעפן און וועט קאסטן אסאך געלט. דערפאר איז איינגעפריט אז די אדוואקאטן קלויבן צוזאם וויפיל אינפארמאציע מעגליך כדי צו שפארן די צייט און געלט ביי דאס געריכט פראצעדור. אין פעלער ווען עס איז נישט פאראן אינפארמאציע אדער אויב דער ריכטער זעט אז עס וועט געדויערן צו לאנג צו באקומען די ריכטיגע אינפארמאציע, וועט מען הייסן די פארמישטע עדות זאגן אונטער א שבועה אין וועלכע די מערהייט פון אמעריקאנער בירגער האבן מורא ליגנט צו זאגן צוליב איר הארבן שטראף.
דיסקוסיעס און מאטיוון פאר'ן פראצעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין יעדע פראצעס איז פאראן די פאקטן, דאס געזעץ, און דער ריכטער. די ארבעט פון די אדוואקאטן איז אפצואווארפן די פאקטן מיט פארשידענע תירוצים וועלכע קענען זיין גילטיג. אלע עדות און ראיות וועלכע ווערן געברענגט אין געריכט דארפן פארגעשטעלט ווערן פאר די דזשורי וועלכע מוזן מיטהאלטן יעדע שריט. אויב קיינער האט נישט וואס צו טוישן דעמאלט גייט דאס געריכט זייער שנעל, דער ריכטער באטראכט די פאקטן, לייגט צו דאס געזעץ, און באשליסט זיין אורטייל אן געבן די דזשוירי א געלעגנהייט זיך אריינצומישן. אין געריכט ווערט דאס אנגערופן א סאמערי אורטייל.
איינמאל די קעיס איז פאראיבער די מעגליכקייט פאר א סאמערי אורטייל זענען נאך פאראן 3 וועגן וויאזוי צו טוישן דעם גאנג אין געריכט:
1) די ערשטע זאך וואס רוב אדוואקאטן פון דעם ניתבע פרובירן צו טאן איז צו איבערצייגן דעם ריכטער איבער די לעכערליכקייט פון די קלאגע און אויב ער איז סוקסעספול דעמאלט וועט דער ריכטער ארויסווארפן די קעיס.
2) אויב איינע פון די צוויי פארטייען זעען אז עס גייט זיי גוט אויפ'ן מינוט קען איר אדוואקאט בעטן דעם ריכטער פאר א "מאושן פאר דזשאדזשמענט" וואס טייטש אז די פאקטן און ראיות זענען שוין גענוג קלאר און דער ריכטער קען שוין מאכן זיין אורטייל. דער ריכטער וועט באטראכטן די מאושן און ער וועט דירעקט באשליסן אויב ער זאל דאס אקצעפטירן אדער נישט. אויב יא דעמאלט קען ער געבן זיין אייגענע אורטייל אן די מיינונג פון די דזשורי אזויווי בי א סאמערי אורטייל.
3) ווען די דשזורי איז שוין פאראייניגט און איינע פון די צוויי פארטייען האלטן אז עס איז נישט יושר'דיג דעמאלט קען זי אויך אריינברענגן א מאושן אין וועלכע זי ערקלערט פארוואס די דזשורי'ס אורטייל איז נישט גוט. דער ריכטער דארף דאס איבערטראכטן און באשליסן צו דאס איז טאקע אזוי. (דאס קען אבער נאר געטאן ווערן אויב מען האט געבעטן דעם ריכטער פאר א סאמערי אורטייל ערשט).
פשרה דיסקוסיעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בעפאר די קעיס גייט אריין אין דעם פראדעצור פונעם פראצעס קומען פאר דיסקוסיעס פאר פשרות אינדרויסן פון געריכט. דאס איז איינע פון די בעסטע רעזאלוציעס פאר ציווילע קלאגעס. א פשרה איז טייטש אז ביידע צדדים געבן נאך אויף עפעס און די קעיס ווערט געשליכטעט אן קיין אורטייל פון א ריכטער.
יעדע פשרה דאר ווערן דאקומענטירט און געשיקט צום ריכטער. דער ריכטער וועט באטראכטן די פשרה און דאס באשטעטיגן. אויב דער ריכטער האלט אז דאס איז נישט קיין גוטע פשרה, אפילו אויב ביידע זענען מסכים דערצו, דעמאלט קען ער דאס מבטל זיין און די צדדים וועלן זיך מוזן אויסקומען איבער א נייע פשרה.
אין רוב פעלער איז א פשרה דאס בעסטע וועג ארויס פאר ביידע צדדים. אבער אויב דער תובע ווייסט אז דער ניתבע איז רייך דעמאלט לוינט זיך אים יא צו ווארטן אויף דעם ריכטער'ס אורטייל ווייל אפשר וועט ער באקומען מער. פארקערט אבער, אויב ווייסט מען זיכער אז יענער האט סייווי נישט פון וואו צו באצאלן דעמאלט איז סיי וועלכע פשרה ווערט.
פארשטייט זיך אז אפצואווארפן א פשרה מוז מען האבן גוטע שאנסן צו געווינען אין געריכט און די צדדים דארפן זיך בארעכנען אויב עס לוינט זיך זיי צו צאלן די פעטע פרייזן פאר די אדוואקאטן. אמאל איז די געלט וועלכע מען באקומט נישט קיין סאך מער ווי די אדוואקאטן קאסטן אפ פאר די קעיס.
א פשרה קען מען אייביג מאכן אפילו ווען דער פראצעס האט זיך שוין אנגעהויבן און אפילו הארט בעפאר'ן אורטייל. אבער פארשטייט זיך אז ווי פריער אלס בעסער און ביליגער. דורכצומאכן א געריכט אורטייל איז שווער פיזיש און גייסטיש און קאסט אסאך געלט.
צו מאכן א פשרה איז אויך נישט קיין גרינגע זאך און עס איז אלס בעסער צו נוצן דעם אדוואקאט דערפאר. אין טייל פעלער וועט דער אדוואקאט אראפלייגן א פארמאלע פשרה פארשלאג צום אנדער'ן צד און אמאל וועט ער פארלאנגן אז די צוויי צדדים זאלן זיך צוזאמענזעצן ביי איין טיש. דאס ווענד זיך לויט וויפיל דער אדוואקאט פארשטייט צו די קעיס ביי דעם פונקט און ווייסט וועלכע וועג וועט זיין בעסער.
איינמאל א פשרה ווערט געמאכט מוז דאס ארויסברענגן אלע דעטאלן וואס מען האט אפגעמאכט ווי וויפיל געלט דער ניתבע זאל באצאלן, ווען און וואו דאס געלט זאל אפגעגעבן ווערן, וויאזוי מען זאל זיך צעטיילן מיט די געריכטליכע קאסטן א.א.וו. די אלע דעטאלן ווערן אראפגעשריבן און איינמאל עס גייט אריין אין עפעקט איז דער ניתבע פריי פון די קלאגע און דער תובע קען מער קיינמאל נישט קלאגן פאר די זעלבע זאך.
צוגרייטונגן צום פראצעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאכדעם וואס מען האט שוין פרובירט אלע אויבנדערמאנטע וועגן און מען קען נישט קומען צו קיין פשרה דעמאלט דארפן זיך ביידע זייטן גרייטן צום פראצעס. אין טייל סטעיטס וועלן די אדוואקאטן פון ביידע צדדים דארפן אריינגעבן אן אזויגערופענע מעמארענדום צו באשטימען א צייט פאר'ן פראצעס. אין געוויסע סטעיטס פעלט דאס נישט אויס נאר גייט אויטאמאטיש ווייטער.
עס זענען פאראן צוויי ערליי פראצעסן: א בענטש פראצעס און א דזשורי פראצעס. א בענטש פראצעס ווערט אויסגעהערט נאר דורכ'ן ריכטער וועלכער מאכט אליין זיין באשלוס. אין א דזשורי פראצעס וועלן אלע טענות געהערט ווערן דורך די דזשורי און דער ריכטער וועט נאר קענען געבן דעם אורטייל נאכדעם וואס די דזשורי וועט זיך פאראייניגן אויף א באשלוס.
ביידע ערליי פראצעסן האבן מעלות און חסרונות. א בענטש פראצעס איז געווענליך שנעלער אבער איז א זעלבסט באשלוס פון איין ריכטער וועלכער קען גרינג נויגן צו איין זייט נאך פון אנפאנג פון דעם פראצעס. ווייטער א דזשורי פראצעס ווערט אויסגעהערט דורך מערערע מענטשן און ביידע צדדים זענען מער רואיג אז די אויסקום וועט זיין מער דורכגעטראכט אבער פון די אנדערע זייט וועט עס געדויערן פיל לענגער און וועט קאסטן אסאך מער געלט ווייל די דזשורי קען זייער אסאך מאל האבן שוועריקייטן צו קומען צו א באשלוס און דער אדוואקאט דארף זיך בעסער פארגרייטן דערצו.
די אדוואקאטן וועלן געווענליך גוט אדורכטראכטן און דאס דורכשמועסן מיט זייערע קליענטן איבער וועלכע סארט פראצעס מען זאל גיין. נארמאלערהייט וועט זיך עס ווענדן וואספארא סארט קלאגע דאס איז. א קלאגע וועלכע האט צוטאן אויסדרוקליך נאר מיט לעגאלע זאכן דעמאלט איז געווענליך בעסער צו גיין צו א בענטש פראצעס ווייל די דזשורי פארשטייט נישט צו לעגאלע אישוס און וועלן זייער מעגליך מאכן א נישט ריכטיגן באשלוס. א קלאגע וועלכע האט אויך צוטאן מיט עמאציאנאלע אישוס דעמאלט קען א דזשורי זייער צינוץ קומען, געוואנדן אויף וועלכע זייט פון די אישו איר זענט.
איינמאל מען ווייסט שוין וואספארא סארט געריכט מען וויל גיין דארף מען באשטימען א דאטום דערפאר. דאס איז שוין געוואנדן אויף די געריכט זעלבסט אין יעדע געריכט האט זיך איר סיסטעם. געווענליך וועט דאס גיין אדער אויף א דירעקטע קאלענדער אדער אויף א מייסטער קאלענדער. אויף א דירעקטע קאלענדער וועט דער ריכטער באשלוסן ווען דער פראצעס זאל זיך אנהייבן. אויף א מייסטער קאלענדער וועט די געריכט סיסטעם דאס איינטיילן און מען וועט זייער מעגליך אנקומען צו א נייע ריכטער וועלכע איז אין רוב פעלער די ארגסטע זאך פאר דעם תובע. אין יעדע פון די וועגן וועלן די צוויי צדדים האבן א ווארט איבער דעם דאטום און דער פראצעס וועט זיך לעגאל נאר מעגן אנהייבן איינמאל ביידע צדדים זענען גרייט. א בענטש פראצעס וועט געווענליך געסקעדזשועלט ווערן פריער ווי א דזשורי פראצעס ווייל עס נעמט אסאך צייט צו ערוויילן א דזשורי.
אויב מען גייט צו א דזשורי פראצעס דארף מען דורכגיין די ארבעט פון ערוועלן א דזשורי. דער סיסטעם ארבעט ווי פאלגענד:
יעדער רעגיסטרירטער וויילער איז אויף די ליסטע פאר דזשורי. דאס געריכט שיקט ארויס איינלאדענונגן פאר א צאל וויילער און דער ריכטער פרעגט זיי אויס עטליכע פראגעס און זעט אויב זיי זענען קוואליפיצירט צו קענען זיין אין די דזשורי. אין טייל פעלער וועט דער ריכטער אויך ערלויבן די אדוואקאטן צו פרעגן פארשידענע פראגעס צו די מעגליכע דזשורי און זיי האבן די רעכט אויסצושליסן וועמען זיי פארדעכטיגן אז יענער ווייסט צופיל אינפארמאציע אדער אויב יענער איז שוין אמאל געווען אין א דזשורי ביי אן ענליכע פראצעס. צו יעדע פראצעס ווערן ערוויילט 12 דזשורי. יעדע דזשורי מוז דאן שווערן אז ער וועט זיין אומפארטייאיש.
די שווערסטע ארבעט פאר די אדוואקאטן איז הארט בעפאר דער פראצעס הייבט זיך אן. זיי דארפן איבערגיין יעדע קלייניקייט און דארפן אויסשטעלן א ליסטע און סדר וויאזוי דער פראצעס וועט צוגיין. אין זייער אסאך פראצעסן וועט דער ריכטער פארלאנגן אז איינע פון די אדוואקאטן זאל געבן א קורצע ערקלערונג פאר די דזשורי איבער וואס די פראצעס איז, אלע פאקטן, די עדות, און וויאזוי דער סדר וועט צוגיין.
אויסער דעם אנהייב פון דעם פראצעס מוז יעדער אדוואקאט זיין גרייט פאר אלע געשעענישן אינמיטן דעם פראצעס. ער מוז האבן איינגע'חזרט אלע פאקטן, אנגרייטן פראגעס וויאזוי צו קאנפראנטירן די עדות פון דעם אנדער'ן צד, צוגרייטן זיינע עדות פאר די פראגעס פון די אנדערע אדוואקאטן, קענען אראפלייגן זיין צד מיט די מערסט לאגישע וועג, און נאך.
דאס געריכט און איר אורטייל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע זאך וואס ווערט געטאן ביי יעדן פראצעס איז די עפענונג סטעיטמענטס פון ביידע אדוואקאטן. צום ערשט הייבט אן דעם תובע'ס אדוואקאט און דערנאך פארענטפערט זיך דעם ניתבע'ס אדוואקאט און פון דארט און ווייטער גייען פון זיך אליין אלע טענות מיט די אבזערוואציע פון דעם ריכטער און די דזשורי (אויב עס איז פאראן). דער ריכטער איז דער וואס האלט קאנטראל ביי דעם פראצעס און אויב די טענער הייבן זיך צו הויך דעמאלט קלאפט ער מיט'ן שטעקן צו בארואיגן דאס געמיטער. די אדוואקאטן האבן די רעכט צו בעטן דעם ריכטער שטיל צו מאכן דעם אנדערן צד אויב דאס איז שוין ארויס פון די ראמען אדער אויב זייערע קלינעטן שפירן זיך אומבאקוועם מיט די אינפארמאציע. דער ריכטער באשלוסט אויב דאס איז וויכטיג אדער נישט און אויב יא וועט ער באפעלן יענעם זיך אראפצוזעצן.
דאס זעלבע איז איינמאל מען הייבט אן אויספרעגן עדות. די אדוואקאטן וועלן טיילמאל בעטן דעם ריכטער אפצושטעלן אן עדות פון ענטפערן א געוויסע פראגע וועלכע יענער איז געפרעגט געווארן און דער ריכטער דארף באשליסן אויב ער זאל דאס טאן אדער נישט. אויב די עדות האט שוין געענטפערט אויף א פראגע וועלכע דער ריכטער האט באשלאסן אז ער אדער זי מוז נישט ענטפערן דעמאלט וועט דער ריכטער בעטן די דזשורי נישט צו נעמען אין באטראכט די רעזולטאטן פון דעם ענטפער. דאס פאסירט אסאך מאל ווען די עדות ענפערט אויף א פראגע אויף וועלכע ער/זי ווייסט אפילו נישט דעם אמת.
אין יעדע געריכט זאל איז פאראן א ספעציעלע שטול וואו מען זעצט אראפ די עדות און די אדוואקאטן פרעגן זיי אויס. צום ערשט שטעלט דער תובע'ס אדוואקאט פאר זיינע עדות און דער ניתבע'ס אדוואקאט האט די ברירה אויסצופרעגן דעם זעלבן עדות אויף אנדערע ערליי וועגן וועלכע זאלן ארויסברענגן אנדערע פונקטן אדער ברענגן צו א סתירה. איינמאל דער תובע'ס אדוואקאט איז פארטיג מיט זיינע עדות זעצט מען ארויף דעם ניתבע'ס עדות און מען פרעגט זיי אויס אויפ'ן זעלבן סיסטעם. יעדעס ווארט ווערט אראפגעשריבן און רעקארדירט דורך א געהילף וועלכע זיצט אויף די לינקע זייט פונעם ריכטער און יענער וועט מוזן אויפמערקזאם מאכן אויב איינער זאגט פארקערט ווי פריער אדער אויב איינער ווערט געכאפט ביי א ליגנט.
אין די דעמאקראטישע אמעריקע וועגט מען די עדות'שאפטן און ראיות פון ביידע זייטן און דער תובע קען נאר געווינען אויב ער האט מער באווייזן ווי דער ניתבע. אויב ביידע צדדים שטייען אייניג מיט די באווייזונגן דעמאלט וועט דער ריכטער ארויסווארפן די קלאגע. דאס איז אבער נאר אין א ציווילע געריכט. ביי א קרימינאלע פראצעס מוז דער אנגעקלאגטער איבערוועגן די באווייזן כדי צו געווינען די קעיס.
ביים ענדע פון פראצעס דארפן ביידע אדוואקאטן געבן א שליסונג סטעיטמענט אין וועלכע זיי מאכן דעם סך הכל פון אלע פאקטן און באווייזונגן וועלכע זענען דורכגעארבעט געווארן במשך די גאנצע פראצעס. די שליסונג סטעיטמענטס ווערן געמאכט ערשט דורך דעם תובע'ס צד דערנאך דורך דעם ניתבע'ס צד און צום לעצט וועט דער תובע'ס צד האבן נאך איין שאנס אפצואווארפן אדער קלאר מאכן עפעס וועלכע די אנדערע צד האט געזאגט.
אין פעלער ווען עס איז פאראן א דזשורי וועט דער ריכטער ערקלערן פאר די דזשורי וועלכע זייט עס האט מערן באווייזונגן און וויאזוי מען שטעלט צו דאס געזעץ. די דזשורי ווערט דאן אריינגעשיקט אין א צימער פאר פריוואטע דיסקוסיעס אין וועלכע זיי דארפן זיך פאראייניגן אונטער איין אפמאך און דארפן באשטימען א פארגייער וועלכער וועט זיי רעפרעזענטירן אין געריכט.
אויב זיי קענען נישט טרעפן א פארגייער דעמאלט וועט דער ריכטער זיי איינטיילן איינעם.
איינמאל זיי קומען צו א באשלוס דעמאלט זעצט מען זיי צוריק אויף זייערע זיצן און דער פארגייער ליינט אויף דעם אורטייל. אין טייל פעלער קענען זיך די דזשורי נישט פאראייניגן און מען מוז זיי געבן מער צייט אבער דאס געריכט גיט זיי א לימיט ווען זיי מוזן ארויסקומען סיי וויאזוי. דאס ווערט אנגערופן א דעדלאק דזשרוי אדער א הענגנדיגע דזשורי. אין אזא פאל קען דאס פירן צו א מיסטרייל וואס טייטש אז דער ריכטער קען נישט געבן קיין אורטייל און די אדוואקאטן מוזן געפינען א נייע וועג וויאזוי איבער צו מאכן דעם פראצעס.
אויב די דזשורי בארעכטיגט דעם תובע דעמאלט דארף דער ריכטער אורטיילן ווי שטארק צו באשטראפן דעם ניתבע.
אפיעל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאכ'ן אורטייל איז נאך אלץ פאראן אסאך ארבעט פאר די אדוואקאטן אויב דער תובע געווינט. די אדוואקאטן דארפן אויסארבעטן א וועג וויאזוי צו פארמאליזירן דעם אורטייל און אויב מען דארף באצאלן געלט וויאזוי און ווען דאס זאל פאסירן.
דער תובע דארף זיך זארגן אז דער אורטייל זאל ארויפגעצווינגן ווערן אויף דעם ניתבע. דאס ווערט דורכגעארבעט מיט'ן געריכט קלוירק און עס זענען פאראן פארשידענע מיטלן וויאזוי דאס אויסצופירן און איז געוואנדן לויט די סטעיט'ס געזעצן.
איינמאל דער אורטייל איז ארויסגעגעבן געווארן איז דער פראצעס פארטיג אפילו אויב מען טרעפט נייע עדות אדער אינפארמאציע. די איינציגסטע מעגליכקייט איז צו אפיעל'ן צו א העכערע געריכט אבער דאס איז נאר אויב עס איז פאראן א שטארקע סיבה דערצו ווי נייע עדות, פרישע אינפארמאציע, אדער אויב איינע פון די אדוואקאטן האלטן אז דער אורטייל איז געווען זייער אומ'יושר'דיג. די אפיעל געריכט וועט באטראכטן די אינפארמאציע און וועט באשליסן אויב דאס איז גענוג א שטארקע סיבה צו אקצעפטירן דעם אפיעל.
אן אפיעל געריכט גייט געווענליך שנעלער ווייל רוב אינפארמאציע איז שוין פעסגעשטעלט און דער ריכטער דארף נאר צושטעלן די נייע אינפארמאציע אדער באשליסן צי דאס ערשטע געריכט האט גוט געאורטיילט. עס מאכט זיך אסאך אז א ריכטער פארזעט עפעס און דער אפיעל ריכטער טוישט דעם אורטייל צוליב דעם.


text:
נירנבערג פראצעס
נירנבערג פראצעס באציט זיץ צו דעם פראצעס פון 21 הויפט שולדיגע און דעם צווייטן וועלט קריג, אויסער דריי וואס זענען דארטן פאראורטיילט געווארן און זייער אפוועזנהייט.
אינהאַלט
דער געריכט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער געריכט איז געוועזן א צוזאמען שטעל פון די פיר גרויסמאכטן וואס האבן געווינען דעם קריג איבער דייטשלאנד, אמעריקע רוסלאנד ענגלאנד פראנקרייך.
יעדער פון די אויבנדערמאנט פארטייען האבן צוגעשטעלט:
- א ריכטער
- אן ערזאץ ריכטער
- א פראקוראר אנקלעגער
- א געהילף פראקוראר
אנגעקלאגטע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאלגענד איז א ליסטע פון די אנגעקלאגטע (און זייער 'אנוועזנהייט')
- יאאכים פאן ריבענטראפ (דייטשער אויסערן מיניסטער)
- יוליוס שטרייכער
- יאזעף געבעלס
- היינריך הימלער
פאלגענד איז די ליסטע פון די אנגעקלאגטגע, און זייער 'אפוועזנהייט'
- אדאלף היטלער הויפט שולדיגער און דעם חורבן
די קלאגעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קלאגעס זענען באשטאנען אין מערסטנטייל אויף די הויפט פיר טעמעס פארברעכן קעגן פרידן פארברעכן קעגן די מענטשהייט
אויסער די פיר אויבנדערמאנטע איז יעדער פערזענליכער אנגעקלאגטער אויך געווארן אנגעקלאגט פערזענליך אויף מערערע אינדיווידואלע קלאגעס, וואס האבן אנבאלאנגט נאר זיין פערזענליכן פארברעכן.
די אורטיילן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די אורטיילן פון דעם נירנבערג פראצעס איז נישט נאר א סענזאציע אויף די אורטיילן וואס האבן אנבאלאנגט די פערזענליכע באשולדיגטע, נאר עס ווערט געזעהן פאר א אינטערנאציאנאלע אפטייטש פון געזעץ שטעלונג אויפן באזיס פון קריוודעס קעגן דער מענטשהייט און/אדער ציוויליזאציע.


text:
אנציקלופדיה תלמודית
די תלמודישע ענציקלאפעדיע ווערט ארויסגעגבן דורך אן אנשטאלט געגרינדעט דורך הרב מאיר בר אילן, זון פון נצי"ב און געווען אנגעפירט דורך הרב שלמה יוסף זעווין עס אנטהאלט שוין 32 בענדער.
דארטן ווערן אויסגעשמועסט אלע שיטות פון ראשונים אחרונים פוסקים און מפרשים אויף ש"ס, הלכה מנהג און קבלה און מקרא איבער יעדן נושא וואס נאר פארהאן אין אידישקייט.
עס גייט לויט די אותיות
מען האלט ביי אנפאנג אות כ'.
איינער פון די פרינציפאלע רעדאקטארן צווישן די יארן תשמ"א ביז תשס"ו איז געוון דער גאון רבי עזריאל לעווי שליט"א, א תלמיד פון דעם גאון רבי חיים יעקב ראטנבערג, דער פאריזער רב, און פון דעם גאון רבי לייב גורוויץ, דער גייטסהעדער ראש ישיבה, און פון דעם באוואוסטן גאון רבי נחום פרצוביץ זצ"ל.


text:
אסאציאטיוויטעט
אין מאטעמאטיק, איז א בינארישע אפעראציע אסאציאטיוו ווען פאר יעדע האלט די גלייכונג . באקאנטע ביישפילן פון אסאציאטיווע אפעראציעס זענען צוגאב און טאפלונג פון רעאלע צאלן. אין אלגעמיין, פונקציע קאמפאזיציע איז אסאציאטיוו; פון דעם שטאמן די אסאציאטיווע אייגנשאפטן פון אפעראציעס אויף מאטריצן.
אסאציאטיווע אפעראציעס שפילן א צענטראלע ראלע אין אבסטראקטער אלגעברע: א סכום מיט אן אסאציאטיווער אפעראציע ווערט גערופן א האלב גרופע און , מיט נאך אקסיאמען שאפט מען מאנוידן, גרופעס, און נאך אלגעברעישע סטרוקטורן.


text:
סידור
סידור איז דער געבעט בוך וואס ענהאלט די נוסחאות וואס אידן דאווענען צו גאט דורכאויס אלע צייטן און פייערונגען פון יאר.
עס זענען דא דריי הויפט סידורים, דער נוסח ספרד וואס עס דאווענען די חסידישע אידן, דער נוסח אשכנז וואס עס דאווענענן די מתנגדים און טייל חסידישע, און אויך איז די סידור פון די ספרדישע, וואס הייסט אויך נוסח ספרדים, וואס די ספרדים דאווענען.
דער סידור איז שוין אריבער הונדערטער ווערסיעס, ביז עס איז אנגעקומען צו די סידורים וואס מיר ווייסן היינט, די ערשטע באקאנט זענען פון די גאונים רב סעדיה גאון און רב האי גאון.
עס זענען נאך היינט דא אסאך סידורים וואס פארשידענע אידן דאווענען, סידור ר' חיים וויטאל, וואס מקובלים דאווענען,


text:
מערץ 2007
אינהאַלט
- 1 געשעענישן
- 1.1 דאנערשטאג 1טן מערץ 2007, תשס"ז
- 1.2 פרייטאג תשס"ז, 2טן מערץ 2007
- 1.3 שבת 3טן מערץ 2007 תשס"ז
- 1.4 זונטאג תשס"ז, מארטש 4 2007
- 1.5 מאנטיג תשס"ז, מארטש 5 2007
- 1.6 דינסטאג תשס"ז, מארטש 6 2007
- 1.7 מיטוואך , 7טן מערץ 2007, תשס"ז
- 1.8 דאנערשטאג דעם 8טן מערץ 2007, תשס"ז
- 1.9 פרייטאג 9טן מערץ 2007, תשס"ז
- 1.10 שבת 10טן מערץ 2007 תשס"ז
- 1.11 זונטאג, 11טן מערץ 2007 תשס"ז
- 1.12 מאנטיג תשס"ז, 12טן מערץ 2007
- 1.13 דינסטאג תשס"ז, מארטש 27 2007
- 1.14 מאנטאג תשס"ז, מארטש 26 2007
- 1.15 זונטאג תשס"ז, מארטש 25 2007
- 1.16 שבת 24סטן מערץ 2007 תשס"ז
- 1.17 פרייטאג תשס"ז, מארטש 23 2007
- 1.18 דאנערשטאג תשס"ז, מארטש 22 2007
- 1.19 מיטוואך, 21סטן מערץ 2007 תשס"ז
- 1.20 דינסטאג תשס"ז, מארטש 20 2007
- 1.21 מאנטאג 19טן מערץ 2007, תשס"ז
- 1.22 זונטאג תשס"ז, מארטש 18 2007
- 1.23 שבת 17טן מערץ 2007 תשס"ז
- 1.24 פרייטאג תשס"ז, מארטש 15 2007
- 1.25 דאנערשטאג תשס"ז, מארטש 15 2007
- 1.26 מיטוואך תשס"ז, מארטש 14 2007
- 1.27 דינסטאג תשס"ז, מארטש 13 2007
- 1.28 מיטוואך תשס"ז, מארטש 28 2007
- 1.29 דאנערשטאג תשס"ז, 29סטן מערץ 2007
- 1.30 פרייטאג תשס"ז, 30סטן מערץ 2007
- 1.31 שבת 31סטן מערץ 2007 תשס"ז
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאנערשטאג 1טן מערץ 2007, תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קאשוי: הויז וואס באלאנגט פאר ישיבה איז געווען פארדינגען פאר זנות, ספעציעל פאר דאמינאטריקס, הויפט פרוי אונטער ארעסט נאכן אפערען אירע סערוויסעס פאר א באהאלטן פאליצאנט. ישיבה וויל נישט אקעצפטירן די רענט ווייל דאס איז אומריינע געלט און בעט טענעט שוין פארלאזן דעם הויז. (זשורנאל ניוז)
- זשאן מעקעין, רופט אויס זיינע פרעזידענטליכע אמביציעס פארן אמעריקאנער פאלק, דוקא אויפן דעיוויד לעטערמאן טעלעוויזשען שוי. (פאקס ניוז)
- ניו יארק: ריכטער אין אלבאני געטראפן געווארן שולדיג אויף פארברעך פון נישט וויסן אז ביל קלינטאן איז געווארן אימפיטשט. (ניו יארק פאוסט)
- אידישער היסטאריען וואס האט געדינט אין זשאן קענעדי אדמיניסטראציע און האט געווינען א פוליטסער פרייז פאר זיין דעפענירן דאס מיינונג פון ליבעראליזם בשעת די צווייטער וועלט מלחמה געשטארבן. (ניו יארק פאוסט)
- מעגא מיליאן לאטערי שפרינגט צו 267 מיליאן דאלער. דערווייל איז דא א מיליאנער אין ניו יארק פון א לאטערי טיקעט פון 31 מיליאן געקויפט אין אסטאריע קווינס אויגעסט און קיינער האט זיך נאך נישט געמאלדן. (ניו יארק פאוסט)
- פלורידע: מנהל פון שטאט ווערט אפגעזאגט פון זיין לאנג-ריגען דינסט צוליב די אויפדעקונג פון צייטונג אז ער איז א טרענסעקסואל און גייט דורך א פראצעדור זיך טוישן זיין סעקסואליטעט פון זכר צו א נקיבה. (ynet)
- ערשטער אפרוף אויף נייעם געזעץ אין ארץ ישראל צו צענזורירען שמוציגע אינטערנעט צוטריט צו די וועב סייטס פון אינהאלט פאר ערוואקסענע בלויז נאך אידענטיפיצירונג ווערט באשטעטיגט. (וויינעט)
- גענג אין צפון ארץ ישראל רעיפען אידינעס אלס נקמה וואס צה"ל טוט אין מערב ברעג. (זשעי. פאוסט)
- טעלעוויזשען שוי גרעיס אנאטאמיע שפילט אויף פרומע אידישע פרוי וואס ווייזט צוריק א לעבןס ראטעוועןדיגע אפאראציע איבער צופלאנצען א געזונט הארץ פון א חזיר, צוליב איר זארג אז הלכהדיג איז דאס טריפה. וועקט אויף הלכהדיגע דעבאטע און דיסקוסיע איבער ביאועטיקס אין אידישקייט. (דעילי פענסעלוועיניען)
- באראק אובאמא באגענגענט זיך מיט די משפחות פון גאנפאנגענע איזראעלי סאלדאטען. (ynet)
פרייטאג תשס"ז, 2טן מערץ 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קריסטליכער גלח אינספירירט פון קאבאליסט ר' דוד בצרי, ארגאניזירט 6 מיליאן גויאישע קינדערלעך, צו דאווענען פאר ארץ ישראל און אידן אין פורים. (זשעי. פאוסט)
- מארטין פרץ פארקויפט זיין שעירס אין די ניו רעפובליק מאגאזין פאר ציוניסטישער גויאישע פובלישונג קאנאדע קאמפאני קאןוועסט וואס אונט אויך האלב פון זשערוסאלעם פאוסט. (פארווארד)
- אידישע קהילות אין טרויער נאָך מאָרד פון צוויי אידישע קאָלעדזש-סטודענטקעס. (אלגעמיינער)
- אוואו איז יאסעלע שוכמאכער? אין כפר חב”ד. (אלגעמיינער)
- וואַנדאַלן פּרובירן אונטערצינדן אידישן קינדערגאַרטן אין בערלין. (אלגעמיינער)
- אינטערנעט אין הצלת נפשות: אידישע בלאגערס פועלן אויס צעלפאן טורעמעס אין אפסטעיט ניו יארק. (חיים רובין)
- פעדעראלער רעגירונג מבטל סעיל פון סטארעט סיטי פאר ר' דוד ביסטריצער. (ניו יארק פאוסט)
- בית דין אין נתניה פסקענט פאר מאן ארויסציווארפן הונט וואס דערשרעקט ווייב. (וויינעט)
- פרינס טשארלס וויל אסערן מעקדאנעלדס. (הארץ)
- א בליק אינעם לעבן פון מתנחל בעל תשובה וואס איז דערהארגעט געווארן אינמיטן התבודדות אין וואלד נעבן חברון. (ען.אר.זשי.)
- ידיעות אחרונות באריכט: משמרת הצניעות זוכט חרדישע אינגערמאן וואס האט סעקס מיט בית יעקב מיידל, נאכדעם וואס אינטימע בילדער ווערן פארשפרייט אויפן אינטערנעט. ([\http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2159930 בחדרי חרדים])
- ניו יארק טיימס פרויפיילט ר' זכריה אייזענבאך פון וויליאמסבורג אין זיין ארבייט אלס סופר אין די איסט סייד אין מאנהעטן. (ני טיימס)
- פרעסטיזשפולער ניו יארקער מאגאזין פאלט אריין אין פאסטאקע פון ענגלישער וויקיפעדיע סיסאפ, וואס ווערט געקאוואוט אלס פראפעסער נאכאנאנד אין זייערס א לאנגען ארטיקל איבער וויקיפעדיע. שטעלט זיך ארויס אז ער איז גאר א איגענטליכער באנוצער וואס האט געשריבן ליגענט אויף זיין באנוצער בלאט אז ער האט פארשידענע וויסענשאפט אויסצייכענונגען דעגריס. (רעדאר אונליין)
- ר' משה אסמן ארבייט אויס פלאן צוריק צו געבן ספרי תורה פארן זשיטאמער קהילה. דורך שלום צווישן אלע רבנים אין אוקריינע. לויט די רעגירונג הויפט ארכיוויסט איז די מחלוקת געוועהן די הויפט זארג, אז זשודיעקע האנדלער וועלן אויסנוצען די צושפליטערונג פון אידישע קהילות צו גנבענען די דאזיגע גאר ווערדפולע אנטיק ספרים און זיי פארקויפען פאר גרויס געלט ווי אין עבר וואס האט שוין פאסירט אין בארדיטשוב. (בחדרי חרדים)
- אכאמאדיניזשאד אין סודאן: די ציונים זענען די ריכטיגע מאניפאסטאציע פונעם שטן. (הארץ)
- ארץ ישראל: מאניפולירער פארשטעלט זיך ווי אויטיסט, און אויפן טעלעפאון ווי א פרויען פיסיכיאטער וואס לייגט אריין עדס אין צייטונגען פאר נוירסעס צו העלפן, ווערט ארעסטירט פארן רעיפען 19 פרויען. (וויינעט)
- הויפט סיבה פון סטאק מארקעט טראסק מאנטיק, איז צוליב דעם וואס מידיע אוטלעטס האבן מפקיר געווען זייער ארבייט פארן דראזש רעפארט ער זאל מאניפולירן די אינטערנעט דורשטיגע ליינער ווי א דיקטאטור אן קיין קאנקורענט. (עי.בי.סי.)
- מוזיק רעוויאו: שלומי גערטנערס נייע טעיפ האט א יידישען חן מיט אסאך ניגונים אויפן אידישען שפראך. (זשואיש מוזיק)
שבת 3טן מערץ 2007 תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זונטאג תשס"ז, מארטש 4 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דאס אידישער פאלק עסט היינט 23 מיליאן המן טאשען לכבוד פורים. (ערוץ 7)
- הרב ר' שמואל וואזנער בעט אידן מתפלל זיין דעם פורים קעגן מיסיאנערן. נאך אורטייל פון געריכט אז זשעהאובעס וויטנעסס קענען אפהאלטן זייער קאנפערענץ אין חיפה. (וויינעט)
- באראק אובאמא פאר עיפעק לאביאונג גרופע: אמעריקע טאר נישט איינטיילן פאר ארץ ישראל וויאזוי זיך צו פאדייטוגען קעגן זייערע פיינט. (וויינעט)
- ביל קלינטאן ווארענט אמעריקע נישט צו אטאקירען איראןס ניוקלער פראיעקט. (וויינעט)
- חרדישער אינגערמאן קלאגט מעטלייף אינשורענס קאמפאני פארן אים אויפזאגן מיט פארלוימדונג. (רעזשיסטער)
- סנהדרין וויל באנייען קרבנות. (זשעי פאוסט)
- שטודיע הייבט מעגליכקייטן אז טאמעס זשעפראסען איז געווען א איד. (ניו יארק טיימס)
מאנטיג תשס"ז, מארטש 5 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ענגלישער וויקיפעדיע קהילה צווינגט ארויס וועטעראן עדיטער און פלייסיגער סיסאפ צו רעטייערן, נאכדעם וואס זיין היסטאריע ווייזט אז ער האט זיך באנוצעט מיט פאלטשע רימערייען אז ער האט א פי.עיטש.די צו געווינען קאנסענסוס אין א עדיט מלחמה. (ניו יארק טיימס)
- פראנקרייך, ניעס א מעדיטרעיניען שטאט ביים וואסער האלט נאך אן נאצי געזעץ וואס פארבאט צו פארדינגען דירות פאר אידן. (זשעי. ווייער)
- חברון: א פראטעסט צוריקצוגען אידישע פארמעגן און הייזער געפלינדערט דורך די אראבער אין תרפ"ט ראיאטען. (הארץ)
- דער חרדישער מיליאנער פון ברוקלין, ר' הענרי קויפטייל מאכט א ביזנעס עליה, טראגט זיינע שאפינג מאל ריעל עסטעיט אינוועסטמענט פירמע צו די איזראעלי סטאק מארקעט. (גלאובס)
דינסטאג תשס"ז, מארטש 6 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זון פון רעפובליקאנער פארטיי פראנט ראנער, רודי זשוליאני, טרעט אויף אויף נאציאנאלער טעלעוויזיע און גיבט אינטערוויו פארן ניו יארק טיימס צו באשמוצן זיין טאטע: אלס א בעסערער פרעזידענט פאר אמעריקע ווי א טאטע פאר זיינע קינדער, ווערט געצילט שאדן מאכן פאר זשוליאני וואס ווערט באטראכט צו ליבעראל פאר די פרא-משפחה וויילער פון די קאנסערוועטיווער באזע וואס זענען די רוב ביי די רעפובליקאנער. (ניו יארק דעילי ניוז)
- ארץ ישראל רויט לייט: שאקירנדער טראגעדיע באטרעפט משפחה אין קאר עקסידענט ביידע עלטערן שטארבן דריי קינדער פארוואונדעט. (ען.אר.זשי.)
- חברון: שלום עכשיוניקעס בעטן צו ווארפן ציון פון אידישער טעראריסט, ר' ברוך גאלדשטיין נאכער וואס כ"ךניקעס זענען זיך משתטח אויף זיין קבר לרגל זיין יארצייט מיט גרויסער פורים צערעמאניע. (גלי צה"ל)
- איחוד הצלה דערפענט שבת שפיטאל אין מירון ביים קבר פון ר' שמעון בר יוחאי. (בח"ח)
- ר' אהרן כהן פון נטורי קרתא מאנטשעסטער וואס האט בזוכט איראן האלאקויסט קאנפארענץ מאכט חתונה קינד אין אנטווערפן. (חדשות אנטווערפן לונדן)
- אידישער ביליאנער פון מישיגען מנדב 75 מיליאן דאלער צו בויען נייעם 14 שטאקיגער געביידע פאר הדסה שפיטאל אין ירושלים. (פרייפרעסע)
- ניו יארק פאסט באשולדיגט טויטען פון קאר עקסידענטס אין אפסטעיט ניו יארק אויף די ענווייערמענטאליסטען, צוליב דעם וואס זיי לאזן נישט בויען סעלפאון טורעמעס ווייל עס שעדיגט לויט זיי די סביבה. (ניו יארק פאסט)
- לויט די בי.בי.סי. אנקעטע האט ארץ ישראל די וועלטס ארגסטער בילד. (זשעי. פאסט)
- ר' מרדכי דוד אונגערס חסידים שפירן אז באבובער רבי האט שוין געלייגט אן אויג אויף זייער נייער באדן פאר 40 יאר צוריק. (זשעי. פאסט)
- אשדוד: חרדישער טאטע באשפריצט פרעמד בחור אויפן פנים נאכדעם וואס יענער שרייט נאך פארשעמונגס נעמען אויף זיין טאכטער וואס שאדט פאר שידוך. (אשדוד נייעס)
- שרייבער פון סלעיט מאגאזין באוויינט אין א לענגערען ארטיקל אין וואשינגטאן פאסט, די אויסמעקונג פון איר ביאגראפיע אלס נישט גענוג באקאנט צו פארבלייבן אין ענגלישער וויקיפעדיע, לויטן וויקיפעדיע:מפורסם פאליסי פועלט דערנאך אויס אפצושרייען די גזירה און פארבלייבט יא אלס באקאנטער פערזאהן וואס פארדינט אוטאוביאגראפיע אין אן אנציקלאפעדיע ווי וויקיפעדיע. (ען.אר.זשי.)
- ש"ס פארטייס צייטונג יום ליום אין העסליכער אנגרייף ארטיקל אויף דעם עסקן ר' דודי זילבערשלאג. (ען.אר.זשי.)
- נייער טרענד און מארקעט: זעקל ערד פון ארץ ישראל ווערט פארקויפט פארן פרייז פון 20 דאלער. (ען.אר.זשי.)
- בלוט קלאט געפינען אין דיק טשעיניס פוס. (ניו יארק פאוסט)
מיטוואך , 7טן מערץ 2007, תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דעמאקראטישער פארטיי פרעזידענט פראנט ראנער, הילערי קלינטאן, לייקענט אז זי האט עפעס געהאט צוטאן מיט איר מאןס, בילס פארדאן, פאר די סקווירא חסידים, כאשטיג זי האט דארטן באזוכט ווען דאס איז פארגעקומען הארט פאר איר ערוויילונג צום סענאט וואס זי האט געווינען אין ניו סקווירא אלע שטימען. (ניו יארק פאוסט)
- באראק אובאמא און הילערי קלינטאן וועלן פארן מאנטיג קיין וואשינגטאן די. סי. צו חנפענען די אידישע לינקע ליבעראלע שטימע וואס זענען די באזע פאר די דעמאקראטישער פארטיי. (ניו יארק דעילי ניוז)
- דראמאטישער ספעקטאקל אין קרית יואל: סאטמאר רבי, ר' אהרן טייטלבוים אינמיטן פורים טיש, מאכט נאך ר' אמנון יצחק און שניידט אפ טשופ פון היימיש סאטמאר בחור וואס איז געווארן אפגעפארן, נאכן האבן פיאות טאנצט ער מיט אים, בשעת די עולם און עלטערן פון בחור וויינען פאר שמחה אז ער איז געווארן א בעל תשובה. - בילדער. (בחדרי חרדים)
- סיאטעל וואשינגטאן: אידישער ריעל עסטעיט און פארקינג לאט מאגנאט שטארבט ממש פאר זיין הונדערטסטער געבורטס טאג. (סעיאטל אי.פי.איי.)
- מאנטרעאל קאנאדע: אויפגערעגטע פאליצאנטקע באשולדיגט חרדישע אינגערמאן האט איר געוואלט דערמארדען דורך איבעפארן מיט קאר, נאכדעם וואס זי האט אפגעשטעלט 2 חסידישע שיכורים פירנדיג א קאר אין פורים. אינגערמאן אנטלויפט אריין אין שול, ווערט געזוכט. (מאנטריאל גאזעט)
- נייער באקטעריע באג וואס שטארקט זיך איבער אנטיביאטיק דערהארגעט הונדערטע קראנקע פאציענטען אין ארץ ישראל שפטעלער. (וויינעט)
- א נייע וועבסייט פאר אידישע מוזיק 24 שעה אין טאג. (זשואיש מוזיק)
- קרית יואל קלאגט קאונטי איבער סוער. (רעקארד אונליין)
- קרית יואל אומלעגאלע קאר סערוויס באנוץ, ווייל עס איז ביליגער, רעגט אויף גויאישער טעקסי קאמפאני. (רעקארד אונליין)
- איזראעלי כוחות פירן דורך אבלאווע איבער פאליסטינער שפיאנאזש צענטער אין ראמאלא, צענדליגע גענומען אין ארעסט. (אל זשאזירא)
- גוי וואס איז געווען אין ארץ ישראל זין מגייר זיין ארויסגעווארפן פון לאנד צוליב געזעץ וואס לאזט נישט קומען גוים קיין ארץ ישראל פארן סיבה זיך מגייר זיין. (זשע פאסט)
דאנערשטאג דעם 8טן מערץ 2007, תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- כינע: א חזיר ווערט געבוירן מיט 1 קאפ; 2 מיילער; 2 נעזער; און 3 אויגן. - בילד. (סידני מארנינג העראלד)
- בראנקס ניו יארק: 9 טויטע, 8 דערפין קינדער ווען פייער ברעכט אויס אינמיטן דער נאכט אין א הויז.(פאקס נײַעס)
- אויפברויז אין לאנדאן אידנטום נאכדעם וואס פאליציי שפריצט מעיס אויף חרדישע פראטעסטירער וואס בלאקירן פאליציי קאר, שטערנדיג ארעסט פון איגענטליכע וואס האבן אנגעשריבן העסליכע גראפיטי אויף נטורי קרתא געביידע. (ען. אר. זשי.)
- זשימי וועילס ערקלערט פאר די פרעסע אז מען גייט דורכפירן נייע פאליסי אין ענגלישער וויקיפעדיע, אז ווער עס לייגט ארויף קרידענשעלס אויף זיין באנוצער בלאט, וועט דאס מוזן אויפווייזן פאר די סיסאפ אז עס איז טאקע אמת אבער אויב מען שרייבט נישט קיין פריוואטקייטן איבער זיך אויפן באנוצער בלאט ברויך מען נישט גארנישט אויפווייזן. (טעקספאט)
- פערמענעט מעיקאפ טעכניק וואס מאכט דעם פנים פאר פרויען שיין פאר א לענגערע צייטאפשניט באקומט השגחה נאכדעם וואס רבנים פסקענען אז דאס איז נישט ווי כתובת קעקע. (בחדרי חרדים)
- נייע געזעץ אין ארץ ישראל צווינגט אירע בירגער צו חינוך פאר קינד ביז כתה י"ב. (ישיבה קטנה יאר). (וויינעט)
- טאלק שוי סעלעבערעטי, ראוזי אודאנעלד ערקלערט אויף טעלעוויזשען אז זי ליידט פון דעפערעסיע און בעט די אמעריקאנע פאלק זיך נישט שעמען צו נעמען מעדעצין'ען פאר גייסטישע קרענק. (עי.בי.סי.)
- איינע פון די שווערסטע קאר עקסידענטס אין ארץ ישראל, נעבן לוד לאזט איבער 6 טויט. (וויינעט)
- מועצת גדולי התורה פון אגודת ישראל אינדארסירט, א יאר דערנאך, די פראטאקאל פון ניו יארק סטעיט געזונטהייט קאמישיענאר וואס לאזט יא מאכן מציצה בפה, ווערט געזעהן לויט טייל אלס פאלטישער וואונק פארן נייעם גאווערנער עליעט ספיצער ער זאל זיך אויך האלטן צו דעם אפמאך. (קענאניסט)
- חבר הכנסת ר' יעקב ליצמאן פארבלייבט ביי די מאכט אלס פינאנץ מיניסטער נאך דורכגעפאלענער פרואוו פון די קאליציע אים אויפזאגן, און נישט געקענט טרעפן א רוב שטימע דערפאר. (הארץ)
- נייעס באריכט באנייט זיין אלטען קאמף, ווען ער איז צו שטרענג געווען אלס מעיאר, רודי זשוליאני, איצט אז ער איז געווארן די פראנט ראנער ביי די רעפובליקאנער צו דינען אלס פרעזידענט פון אמעריקע. (כל העולם כולו)
- וואשינגטאן פאוסט באריכט פון הויך-ראנגיקער יו.עס. אפישל אז מדינת ישראל האט ארקעסטרירט דאס נעלם ווען פון איראן גענעראל כדי ארויסגעבן העכסט סודותפולע שפיאנאזש פאר די מערב וועלט איבער איראן. (וויינעט)
- באראק אובאמא אין סטאקס סקאנדאל, נאכן קויפען שוואכע קאמפאני שעירס בלויז ווייל זיי האבן בייגעשטייערט צו זיין קאמפיין. (ניו יארק טיימס)
פרייטאג 9טן מערץ 2007, תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ר' חיים דוד צוויבל, עקזעקיוטיוו וויצע-פרעזידענט פון רעגירונג אנגעלעגנהייט פאר אגודת ישראל, טרעט אויף מיט געביט פאר די געזעץ געבער אינעם שטאטראט פון ניו יארק סיטי נישט פארצוזעצן די ספעציעלע בענעפיטן געזעץ פון דאמעסטיק פארטערשיפ ביל, וואס אנערקענט יעדע צוויי מענטשן וואס וואוינען צוזאמען כדרך אישית אן חתונה האבן, פונקט ווי א טראדיציאנאלע חתונה געהאט פארפאלק פון מאן און ווייב, לגבי שטאטישע פראגראמען און כללית ביים געריכט. - ווייל לויט די ארטאדאקסישע תורה אידישקייט, איז פארבאטן דאס לעבן פון געיז און לעזביאנקעס צוזאמען, און אויך טוט דאס אפשוואכן די הייליגער באגריף פון קידושין און בוי פון משפחה דורך חתונה האבן. (ישיבה וועלט)
- פארבס מאגאזין מיט נייע ליסטע פון די 946 וועלטס ביליאנערן; ביל געיטס איז נאכאלטס אין שפיץ; שלדון איידלסאהן איז געקראכן צום 6טן פלאץ פון ליסטע. 7 ישראלים באשיינען די ליסטע; סטעף ווערטהיימער און זיין זוהן איתן ווערטהיימער; שרי אריסאן; לב לביוב; יצחק תשובה; סעמי עופר; ארנון מילטשין; חיים סבן. (וויינעט)
- אפגעפארענער איד, גרויסארטיגער זשורנאליסט, און איינציג ברודער פונעם משגיח ר' דן סגל שליט"א, ליידט פון הארץ אטאקע אינמיטן דרייווען, שווער פארוואונדעט פון עקסידענט, ער האט ארויגעגעבן ספר איבער דאס לעבן פון אים מיט זיין ברודער. (בחדרי חרדים)
- פאַרגעסט נישט רוקן אייער זייגער דעם מוצאי שבת אויף אַ שעה פאָראויס. (אלגעמיינער)
- זארגער פאר ארימע אלמנות מיט יתומים פון קרוין הייטס נפטר געווארן. (אלגעמיינער)
- חב"ד: ריכטער ווארפט אפ פארלאנג פון אנטי-משיחסטן פירער, ר' אברהם שם טוב און ר' יהודא קרינסקי וואס האבן געוואלט איבערנעמען קאנטראל פון 770 פון די פרא-משיחסטען גבאים. אורטייל לויטעט, אז אפילו זיי זענען די לעגאלע לענדלארדס און אייגענטומער פון די געביידע זענען זיי נישט קיין ערוויילטע פירער פון דער קהילה און דער שול פירערשאפט באלאנגט פאר דער קהילה. (חב"ד אינפא)
שבת 10טן מערץ 2007 תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זונטאג, 11טן מערץ 2007 תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אויפדעקונג: טשוירטשיל שרייבט אין ארטיקל: אידן זענען טיילווייז שולדיג אויף זייערע אייגענע צרות, ווייל זיי האלטן זיך באזונדער, און אסימילירן זיך נישט מיט די גוים. (עי.עף.פי.)
- ליזשענסק: לרגל דעם יארצייט כ"א אדר פון ר' אלימלך מליזענסק טויזנטער אידן פארברענגען דארטן שבת, אין שפיץ פון ר' מענדעלע האגער און ר' יצחק דוד גראסמאן. - בילדער. (בחדרי חרדים)
- ר' משה אריה פרידמאן פון די נטורי קרתא ווערט באקלאפט די ביינער פון ר' יודא משי זהב גרינדער פון זק"א. ארטיגע פאליציי ליפערן איהם אהיים מיט א באן קיין וויען. (כל העולם כולו)
- ארץ ישראל געריכט לייגט ארויף שטרענגע רעגולאציעס אויף קמחא דפסחא פארטיילונג פון מיליאן'ען שקלים פון די חברה קדישא פאר לומדי תורה, פון כולל אינגעלייט וואס לערנען משניות לעילו נשמת די נפטרים, פון שטייער געלטער, נאך אנקלאגע פון רעפארמער אידן. (הארץ)
- חב"ד: שאקירנדע טראגאדיע אויף די וועגן פון ארץ ישראל, דאסמאל: מאמע און טאכטער שטארבן אין קאר עקסידענט אויפן וועג צו זייער מאןס-טאטעס קבר אין זיין יארצייט ה"י. (קרוין הייטס אינפאו)
- מצדה אין סכנה פון צוזאמפאל. (ניו יארק סאן)
- שטורעם אין ארץ ישראל מיט פעשאן פאטא געכאפט פון מאדעלקע נעבן מאסן קבר. (הארץ)
- דער בעל הבית פון ניו יארק דעילי ניוז, מארטימאר זוקערמאן, און דער חרדישער בונה עולמות של תורה, ר' וואלף וואלפסאהן, זענען צווישען די נייע שותפים און אייגענטומער פון בנק לאומי. (בחדרי חרדים)
- ערשינען 27'סטער באנד פון דעם אנציקאלפעדיע תלמודית ביי אות כ. (הצופה)
- קרוין הייטס: 27 באווארפעןס אין איין שבת פון 27 חתנים. (שטורעם)
- מארגעטש אינדאסטריע קראכט אויף וואל סטריט. (ניו יארק טיימס)
א רוף צו אלע ליינער רופט אייך אן אייער מיינונג איבערן קריטיש וויכיטיגער אפהאנדעלונג בלאט וויאזוי צו שרייבן דא ווערטער: וויקיפעדיע:ווערטערבוך.
מאנטיג תשס"ז, 12טן מערץ 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- נחל החרדי לאזט זיך ארויס קיין אמעריקע און אייראפע צו רעקרוטען היימישע חרדישע בחורים אין זייערע ראנגען. (זשעי. פאוסט)
- נעכטן זונטאג איז געפאלן די 29'סטער יארצייט פון הרב ר' שלמה יוסף זעווין ז"ל, רעדאקטאר פון אנציקלאפעדיע תלמודית און מחבר פון ספרים. (חבד אונליין)
- האמאסעקסועלען פלאנען שוין ווידער אמאל צו מארטישערן אין ירושלים מיט זייער מצעד הגאווה, ר' יודא משי זהב זאגט צו אז מען וועט זיי באקעמעפן, ר' שמואל פאפענהיים זאגט אז די רבנים וועלן מחליט זיין אויב צו שווייגען, ווייל דאס איז נישט אזוי גרויס ווי די פאריגע פלאן, אדער ארויסצוגיין מיט א קאמף כדי נישט צו ווייזן פאר די געיז ווי גרינג דאס איז. (ען.אר.זשי.)
- ארץ ישראל: דרוזישע מלכות היופי ציעט צוריק פון איר אמטירונג, הצופה דעקט אויף אז דוקא א פרומער איד האט דאס אנגעהויבן, און דוקא א פרומער בית יעקב מיידל איז געווען די ערשטע מלכות היופי. (הצופה)
- גניבה פון אפאר טויזענט דאלער אין ניו סקווירא מענער מקווה, פאליציי כאפט פארדעכטיגטען אינגערמאן אבער ווארט צו הערן מער דעטאלען פון די באשולדיגער. (זשורנאל ניוז)
- די ניו יארק טיימס באשרייבט וויאזוי די ארטיסטען ווערן היי אויף חסידים ביי פורים פארטי אין וויליאמסבורג חב"ד האוז. (ניו יארק טיימס).
- מדינת ישראל: נייע געזעץ אריין אין קראפט וואס וועט פארמערן די געלט שטיצע פאר חרדישע ישיבות תלמוד תורהס און בית יעקבס פונקט ווי די פרייע שולעס. (וויינעט)
- פאשקעווילען אין מאה שערים קעגן חסידות תולדות אברהם יצחק פאר זייער געבן כבוד פאר הרב אלישב און פאר ר' לייבל מינצבערג פון מתמידים. (בחדרי חרדים)
- איי.די.טי. די פרומע טעלעקאמיוניקאציע פירמע פון נוארק ענדיגט פינאנציעל מיט גרויס פארלוסט אויף וואל סטריט קלאגט אירע קאנקורענס אויך חרדישע קאמפאניס פאר זאגן ליגענט אויף זייער פאון קארדס איבער די צאל מינוטען וואס עס האט באמת. (סטאר לעדזשער)
- על שארפטאן זאגט אז באראק אובאמא איז א ווייסער קאנדידאט. (ניו יארק פאוסט)
- ישראלדיקער ביליאנער, יצחק תשובה וועט בויען האטעל אין לאס וועגאס. (גלאובס)
דינסטאג תשס"ז, מארטש 27 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קוויבעק: סעפאטעריסטישע באוועגונג דערשטיקט אויף דערווייל ווען די פי-קיו פארטיי פאלט דריט אין די פראווינציאלע וואלן. היסטארישע רעזולטאטן ווען ליבעראלן געווינען נאר מינאריטעט רעגירונג (דאס ערשטע מאל אין איבער 150 יאר) און א נייע יונגע פארטיי (עי-די-קיו) קומט אריין צווייט אלס די אפיציעלע אפאזיציע פארטיי.(מאנטרעאל גאזעט).
- ארץ ישראל שטעלט אפ וואסער פלוס פון כינרת משך פון פסח כדי אז אירע איינוואונער זאלן נישט נכשל ווערן מיט חמץ און טרונקן בלויז כשר לפסח וואסער. (ען.עפ.סי.)
- ארץ ישראל: קוהען עסן שוין נישט חמץ א וואך פאר פסח בלויז קטניות. (ען.עף.סי.)
- בין הזמנים אין בני ברק: משמרת הצניעות וועט אינפארסירן קורפיו אז אלע געשעפטען מוזן זיך שפארן ביי 11 אזייגער אויף די נאכט צוליב הוללות און פריקת עול פון די איגענט. (וויינעט)
- פאליסטינער פרוי אפגעשטעלט דורך צה"ל מיט קראקעדיילס ארום איר קערפער ביים רפיח גרעניץ דורכגאנג. (רויטערס)
- אוישוויץ איבערלעבער גייט צוריק צו סכנהדיגע האטעל ווי זי האט איבערגעלבט טעראר אטאקע, ארויסווייזן אז מער וועלן אידן נישט גיין וויליגליך צו זייער טויט. (ען.אר.זשי.)
- מוסד הרב קוק פייערט זיבעציג יאר צו זייער עקזיסטענץ, שאפט ביליג אויספארקויף פון אירע ספרים. (בח"ח)
- בית לחם: אראבקע מיידל געכאפט מיט מעסער נעבן קבר רחל. (עיטש.ען.ען.)
- וויליאמסבורג: פארברעכער אנטלויפט פון פאליציי און טראסקעט 15 שטאק צו זיין טויט. (ניוזדעי)
- ברוקלין: דעמאליציע הייבט זיך אן פאר אטלענטיק יארדס סטעדיום. (סי.בי.עס.)
- מאדערן ארטאדאקס רב ענטפערט אפ אטאקע פון יתד נאמן אויף ישיבת חובבי תורה. (אמת ואמונה)
- אנקעטע: 70 פראצענט פון ישראלים ווילן אפהיטן די אידישע טראדיציע. (וויינעט)
- חב"ד - הומער: מצה באקן אוטסארסט צו אינדיע. (קרוינהייטס אינפא)
- וואשינגטאן פאוסט פראפייל אויף הויפט רב פון פוילן ר' מיכאל שודריך. (וואשינגטאן פאוסט)
- מצה בעקעריי אין א סקול באס אין מאנסי פארשפארט. (ישיבה וועלט)
- נאציס אטאקירן אינגען אידישען מיידל וואס איז טעטיג קעגן זיי אין דייטשלאנד. (וויינעט)
- איד טויט פון עקסידענט אין פערו. (ען.אר.זשי.)
- פאטעיטאס ווערן מער פאפולער צו פסח סעזאן. (וויינעט)
מאנטאג תשס"ז, מארטש 26 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- די 50 גרעסטע מאכטפולסטע און מערסטע איינפלוסרייכסטע רבנים אין אמעריקע אין יאר 2007. מארווין הייער פון שמעון וויזענטאל צענטער איז דער ערשטער, דער צווייטער איז ר' יהודא קריינסקי דער בעל הבית פון אלע חב"ד שליחים. און ר' זלמן לייב טייטלבוים סאטמאר רבי פון וויליאמסבורג איז נומער 15. און ר' שמולי בוטח און ר' דוד עלענסען פון די רעפארים און נאך זענען אריינגעקומען בעפאר אים. - זיין עלטערער ברודער, דער סאטמאר רבי פון מאנרוי ר' אהרן טייטלבוים מאכט דאס נישט אין די ערשטע פופציג. (ניוזוויק מאגאזין)
- סאודי אראביע דערלאזט נישט איינטריט פאר אידישען ידיעות אחרונות וואשינגטאן די.סי. שעף רעפארטער זיך מיטצוכאפן אויף הויפט יו ען שעף רייזע. (ניו יארק טיימס)
- בילדער אנווייזונגען וויזוי אויסרייניגען דעם קאמפיוטער קיבארד פון חמץ לכבוד פסח. (בח"ח)
- נאך א טראגישע קאר עקסידענט דערהארגעט נאך א חתונה געהאטע פארפאלק נעבן קרית ארבע חברון. (ערוץ 7)
- שבת אין וויליאמסבורג בין הזמנים: פראטעסט אין פארענט פון דירה אין בעדפארד גארדענס צוליב אלטע בחורים וואס וואונען דארטן און טוען לויט די פרומע שכנים אפ אומווערדיגע טואונגען. (חדשות אנש)
- פלאן פון אייניקליך אויפצוגראבן קבר פון הודיני צו זעהן אויב ער איז נישט פארסםט געווארן צום טויט. (גארדיען)
- הגאון ר' מיכל יהודא לעפקאוויטש פון פאנאוויטש בני ברק מיט איסור קעגן אייפאד. (חיים רובין)
- עלטאן זשאן פירט דורך קאנצערט אין מעדיסען סקוועיר גארדען לכבוד זיין 60'סטער געבורטס טאג. (ניו יארק פאוסט)
- דארפור איבערלעבער וויזיטען יד ושם. (באלטימאר זשואיש טיימס)
- אביגדור ליבערמאן וויל געבן סיטיזענשיפ פאר רייכע רוסישע גוים אין ארץ ישראל. (ערוץ 7)
- דירעקטארי פון אלע פסח סדרים איבער די גארער וועלט. (סאן טיימס)
- הכנסת ספר תורה אין וואל סטריט פירמע. (קרוין הייטס אינפא)
- מתנחלים דראען צוריק איינעמען און זיך באזעצן אין זייערע הייזער וואס די רעגירונג האט פארטריבן צוליב שלום מיט אראבער. (ווארד נעט דעילי)
- בית דין אין ירושלים איז מערער אויף אור-אלטען מנהג פון נישט עסן קטניות אין פסח דורך אשכנזים. (ערוץ 7)
זונטאג תשס"ז, מארטש 25 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פארשטייער פון יו ען אויף א טור באזוך אין באבוב מוסדות אין בארא פארק גייען ארויס באגייסטערט פון אידישען פאלק. ר' יוסף יצחק יאקאבסאהן האט זיי ארומגעפירט, און קומט צום אויספיר אז דער איינציגסטער סיבה פארוואס דער וועלט ווייסט נאר פון די אנטיסעמיטישער זייט פון די יו ען איז ווייל, זיי זענען בלויז עקספאוזט צו די ציוניסטישע אידן וואס מאכן אזא פאלשטן איינדרוק, אז אידישקייט האט גארנישט מיט תורה, דעריבער זעהן זיי נישט קיין קיום און תכלית אין א פאלק וואס האט נישט קיין יוניווערסיאלער מעסעדזש. (אלגעמיינער)
- קאנאדע: קאנדידאט אין קאנפעראנץ קאל מיט בני ברית שאקלעט זיך אפ פון זיין פארטייס קאנדידאט וואס ערקלערט אנטיסעמיטישער לאזונג אז אידן האבן אונטערגעבראכן די עקענאמיע אין ארגענטינא. (מאנטיראל גאזעט)
- האטעל גויאישע קאסטומער ברויזן אויף אייגענטומער וואס שטעלען זיך צו, צו חסידישע קאסטומער וואס האבן געדינגען אסאך צימערען משך פון יום טוב פסח און וועלן אפטיילן די זשים פון מענער און פרויען, און לייגן געהעריגע מחיצה ארום דעם סווימינג פול. (מאנטריאל גאזעט)
- מאנטריאל אידישע שפיטאל ברעכט זיך פאר די גויאישע קאסטומער אין פירט איין אפטייל צו עסן טריפה. (מאנטריאל גאזעט)
- רב אין לאנג ביטש באנוצט זיך מיט יוטוב טעכניק אויפציארבייטען זיין שול. (ניוזדעי)
- דאסמאל נטורי קרתא שטעלן זיך צו נאסאראלה דער הויפט ארכי-טעראריסט פון חיזבאלה, אין אינטערוויאו מיט לבנון צייטונג לויבט אים אויס ר' משה הירשס זוהן. (ען.אר.זשי.)
- אשקלון: אמצניעותדיגע שילדען פון עדווערטייזמענטס אנגעשמירט. - בילדער. (וויינעט)
- אראבישער מיניסטער פון מדינת ישראל טרעט אויף מיט דרשה אין רעפארמער שול. (וויינעט)
- רעפובליקאנער פארטיי הויפט רעכטער קאנסערוואטיווער פאליטיקער טאם דילעי ערקלערט: איך האב רעזעגנירט פון קאנגרעס צו קעמפן פאר ארץ ישראל. (זשעי.טי.עי.)
- פלעיווערד מצות שאפט הלכהדיגע שאלות. (ספאוקסמאן רעוויאו)
שבת 24סטן מערץ 2007 תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פרייטאג תשס"ז, מארטש 23 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- הויפט סטוארט דעני וואהל רעזעגנירט פון זיין הנהלה אלס ארבייטער אין וויקימעדיע פאונדאוציע. ערקלערט אז ער וועט לויפן אלס בארד טראסטי אין יוני און דעמאלטס וועט ער ערקלערן די סיבה פון זיין רעזעגנאציע און וואס מען דארף טוישן אינעם פאונדאוציע. (וויקימעדיע מעילינג ליסט)
- אנשטאט איז געווארן אויפגענומען דער סטוארט באנוצער:bastique אלס פולטיים וויקימעדיע פאונדאוציע ארבייטער צו ארגאניזירן וואלענטורען ארבייט פון אלע וויקיפעדיעס. (וויקיפעדיע סינגפאוסט)
- רב ערקלערט זיין א רעפארמער איד בעסער ווי א גענצליך פרייער איד. (ען.אר.זשי.)
- פייער דעפארטמענט וויל נישט גיין קיין ניו סקווירא צוליב די פילע ווייעלאציעס פון פייער רעגולאציעס וואס לייגט זייער לעבן אין טויטליכע סכנה. (זשורנאל ניוז)
- ירושלים: פיליפין נוירס האט ארויסגעשווינדעלט פון איר 100 יארגער אלטער אידישער פאציענט איבער 100,000 דאללער. (זשעי. פאוסט)
- האלאקאוסט לייקענער האלט רעדע פאר 250 פארזאמלטע אין בודאפעסט. (זשעי.טי.עי.)
- דייטשע סאלדאטען ווילן נישט געדענקען די האלאקאויסט ווייל אידן זענען רייך. (הארץ)
- אידישער מארגעטש בראוקער האט געהאלפן דיעל רבס זוהן איינקעשן פאלטשע טשעק. (ניוזדעי)
- אידישער מוזיעם עפענט זיך אין מינכן דייטשלאנד. (הארץ)
- לינקער ליבעראלער אידישער ביליאנער זשארדזש סאראס אטאקירט ציוניסטישער לאביאונג גרופע עיפאק אז זיי שטעלן אין סכנה אמעריקעס אויסערן פאליטיק צוליב אידישע אינטערעסע. (הארץ)
- ראמעניע: אידן פראטעסטירן באפרייאונג פון פרא-נאצי פירער. (זשעי. פאוסט)
- קרית יואל סעיפטי פאטראל אנגעקלאגט פארן אפשטעלן קאר אומגעזעצליך. אינגערמאן באאמטער רעזעגנירט פון דאפארטמענט פארן אויפנעמען קרימינאל צו פאטראלען די גאסען. (רעקארד אונליין)
- הרב שלמה ריסקין אלס ענטפער צו די קרוינונג פון רוב חרדישע דיינים אין רבנות בית דין רופט אויפשטעלן אן אלטערנעטיוובער בית דין וואס זאל בלויז ערהאלטן רבנים וואס זענען ציונים. (זשעי.פאוסט)
- בארא פארק רויבערס אנקלאגע אנטקעגן פאליציי ארויסגעווארפן (בעי רידזש קוריער)
דאנערשטאג תשס"ז, מארטש 22 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- סנהדרין וועט שעכטן דאס יאר דעם קרבן פסח. (ביליף נעט)
- קביעת מזוזה ביי נייעם שול פון ר' מענדל האגער אין קרית וויזניץ בני ברק. - בילדער. (בח"ח)
- טאטע פון מאה שערים וואס ווערט באשולדיגט אין מארד פון אייגן בעיבי, באפרייט פון הויז ארעסט. (בח"ח)
- סקאנדאל אין קרוין הייטס מצה בעקעריי אז אפשר איז ארבייטארען א גויטע, בית דין פסק'עט נישט צו נוצען מצות ביים סדר. (חבד אונליין)
- דראמא: חרדישע זשורנאליסטען פארכאפט אין ירדן אינמיטן אנגרייטן פסח ביילאגע ארטיקל פארן בקהילה מאגאזין. (בח"ח)
- לאטינא געווינט געפילטע פיש קאנטעסט קעגן אידן. (ניו יארק דעילי ניוז)
- 48,000 האלאקויסט איבערבער האבן באקומן 300 מיליאן דאלער אין אינשורענס פארגיטיגונג. (זשעי. פאוסט)
- פאמאונע: מעיאר און טראסטי ארויסדערוויילט פון אמט, צוליב טארטיקוב ריעל עסטעיט פלענער וואס וועט טוישן געגענט צו חסידיש. (זשורנאל ניוז)
- ארץ ישראל דערעפענט פי.אר. קאמפיין צו מאקסים מאגאזין. (זשעי. פאוסט)
- לעצטער איד אין אפגאניסטאן באקומט זיינע מצות פון ניו יארק. (עם.עס.ען.בי.סי.)
מיטוואך, 21סטן מערץ 2007 תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- נייער חרדישער פאליציי סטאנציע און איינהייט אין אשדוד ווערט געעפנט מיט א וועד הרבנים, ערשטער תנאי: ריין פון פרויען באהאלטענע דעטעקטיווקעס. (ען.אר.זשי.)
- רב פון גוש דן פסקנט: א פעדעפייל וואס האט תשובה געטאן אויף זיינע מעשים איז זיין א מוהל ביי בריתן זיין תיקון. (סקופ)
- ירושלים: פעדעפייל דינט 30 יאר טורמע אורטייל ווערט ווידער ארעסטירט פארן באלעסטיגען נאך 30 אינגע קינדער און די יאר זינט זיין באפרייאונג. (זשעי. פאוסט)
- חבר הכנסת ר' יעקב ליצמאן איז ענדלגילטיג ארויסגעצווינגען פון זיין אמט אלס הויפט מדינת ישראל פינאנץ פארזיצער. (בח"ח)
- אשכנזי רב הראשי, ר' יונה מעצגער נצחון איבער גענעראל-פראקוראר מני מזוז, נאכדעם וואס העכסטער געריכט הייסט איבערשרייבן רעקאמענדציע איבערן רבס פארברעכן, זאגענדגי אז די פריערדיגע רעפארט אז ער זאל רעזיגנירן איז פיל מיט לשון הרע און פאלטש רומערס. (זשעי. פאוסט)
- חכם עובדיה יוסף חאלעשט לייכט ביי שחרית. (זשעי. פאוסט)
- ר' דוד עקשטיין הויפט פון די ארונים אין קרית יואל און פון משמרת הצניעות און אנפירער פון גארדיען אינשורענס ביי חרדישע אידן טראגט אריין מסירה אין געריכט קעגן אינגערמאן וואס האט אים אטאקירט אין טאהשע שול. (כל העולם כולו)
- הונדערטע קומען זיך צוזאם אין בית אל צו פייערן יארצייט פון ר' צבי יהודא קוק ז"ל. (ערוץ 7)
- פעטיציע פון 7,000 פראנצויזישע אידן צו ווערן אנערקענט און באקומען שוץ אין אמעריקע אלס נרדפים פון דארטיגע אנטיסעמיטיזם. (זשעי.טי.עי.)
- עקשאן אלערט: חרדישע אידן ווערן אויפגעפאדערט צו שיקן אימעילס, מאכן טעלעאפאון קאלס, און לייגן דרוק, קיין אלבעני, אז גאווערענער עליעט ספיצערס צוזאג פון שניידען טויזענט דאלער שטייער פאר עלטערן מיט קינדער אין פריוואטע שולעס זאל דורכגעפירט ווערן. (אוי.יו.)
- לכבוד חודש ניסן, אידן בענטשען גאט, און האבן הנאה פון די ביימער, מיטן דורפירן ברכת האילנות. (ען.אר.זשי.)
- מאנטריאל: מקוה פארשלאסן פאר גיור. (סי.זשעי. ניוז)
- ערענסט זונדלס לויער אויך אנגעקלאגט פאר פארלייקענען דעם האלאקאוסט. (זשעי פאוסט)
- המודיע גרייט צו ארטיקל איבער טיפס און עצות וויאזוי צו האוסטען פרייע אידישע געסט ביים סדר. (קראנס קארענטס)
- המודיע מאגאזין איבער ניו סקווירא אלס הויפט ארטיקל אויפן פראנט פעיזש. (הירשל ציג)
- מאנסי: 2 פארוואונדעט אין קאר עקסידענט צוזאמשטויס. (זשורנאל ניוז)
דינסטאג תשס"ז, מארטש 20 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- חברון: ריזן הויז אויף סכנהדיגען וועג וואס פירט פון אידשען קווארטעל קרית ארבע צום מערת המכפלה, ווי מען האט דערהארגעט 12 אידן אין יאר 2002, אפגעקויפט דורך מתנחלים, אראבער טענהט אז דאס איז געגאבעט געווארן. - בילדער. (וויינעט)
- חרדישע דייאמאנד מאגנאט, ר' דוד אלישיוב, שוואגער פון ר' לב לבייב, גייט באנקראט אין אמעריקע. (וויינעט)
- היסטארישע ווידיאו שלמה קארילבאך זינגט פארן אמשינאווער רבי. (יוטוב)
- ר' דוב שורין זיצט שבעה נאכן פטירה פון זיין פאטער, וואס איז געווען אן איידעם ביי ר' יעקב קאמינעצקי ז"ל. (ישיבה וועלט)
- ניו יארק גאווערנער עליעט ספיצער צווינגט סארעטאוגע בעדער צו אויזאגן דעם אמת אז זייער וואסער איז נישט פון מינעראלע ברינען נאר פשוטע וואסער פון סינק. (ניו יארק פאוסט)
- מאנטריאל: זשים נעבן סאטמאר ישיבה ברעכט זיך צו די גוים קעגן די אידן און לייגט צוריק די פשוטע דורכזיכטיגע פענסטער מיט בליינדס אנשטאט די אלטע פענסטער וואס איז געווען אומעגליך אריינזעהן די אומצניעותדיגע איבונגען. (גלאוב ענד מעיל)
- ליזענסקע רבי פון מאנסי באזוכט האמבורג און איז זיך משטתח אויף קבר פון ר' יונתן אייבישיץ לכבוד זיין יארצייט. - בילדער. (חבד אונליין)
- שפיטאל אין ארץ ישראל דערעפנט ספעציעלע פיסיכיאטעריע אפטיילונג בלויז פאר מענער צו דינען חרדישען סעקטאר. (וויינעט)
- חרדים און אינטערנעט: קאמפאני וואס פירט אן הייד פארק קלאגט אין געריכט רוטער.נעט אויך א חרדישער אינטערנעט פארטאל פארן נוצען דעם ניק דוד10 וואס איז פאפולער פון אנפירען דעם בחדרי חרדים שמועס פארום. (וויינעט)
- נצחון פאר חרדים קעגן מזרחי קרייזען: 12 פון די 15 נייע דיינים אין רבנות הראשות זענען חרדים. (בח"ח)
- הוטערס רעסטוראנט טשעין סטאר, וואס אירע פרויען סערווערס זענען אומצניעותדיג געקליידעט כדי צו צוען קאסטומערס עפענט זיך אין ארץ ישראל. (וויינעט)
מאנטאג 19טן מערץ 2007, תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- רבנות: מזרחי און פרייע אידן ברויזן אז אלע הויפט רבנים מטעם דער רעגירונג פון מדינת ישראל זענען אונטערגעווארפן הרב אלישיב. (הארץ)
- קאקע קאלע ערצייגט נייעם כשר לפסח אינגרידיענט ספעציעל פארן פרומען אידישען מארק. - בילד פון וויליאמסבורג. (ניו יארק פאוסט)
- ר' גרשון שטעמער האט אוועקגעגעבן זיין גאנצן עולם הבא פאר ר' אביגדור יאקאבאוויטשס רעביצען, אונטערגעשריבן דורך ר' אברהם יצחק אולמאן. (חדשות אנש)
- אידישער פירער פון דייטשלאנדס קהילה, האט געמוזט רעזעגנירן אין שאנדע, נאכן טרעפן אין זיין באזיס קאוקעין, איצט שטעלט זיך ארויס אז זיינע באדי גארדס זענען נעא-נאציס ווא האבן אים מעגליך געפרעימט. (וויינעט)
- וואלן אין כתר וויליזש פאר טראסטיס ר' שלמה קאניג מיט ניימאן אן קיין קעגנער. (זשורנאל ניוז)
- באלטימאר, געזעץ וואס וואלט ווען געצווינגען אידישע מענער צו געבן אידישע גט בעפאר זיי געבן גויאישער גט דורכגעפאלן צוליב ליבעראלען און אידן וואס האבן זיך קעגן געשטעלט אז רעגירונג טאר זיך נישט מישן אין רעליגיע. (וואשינגטאן פאוסט)
- איי.פי. אדרעסע ארויסבלאקירט פון ענגלישע וויקיפעדיע, נאכן ענדערן ארטיקל פון גרויסען זינגער אז ער איז טויט, אגעהאלטן פאר א האלבער שעה. (אי.יו.אר.וועב)
- נעשונאל זשיאגראפיק מאגאזין האט א פולער בילדער באהאנדעלונג איבער וויליאמסבורג אין א סעלפאון באנוץ בילדער אויסטשעלונג. (סעליולער נייעס)
- מיטן פארשריט פון אינטערנעט, מער פעדאפייל פארברעךען ווערן דאקומענטירט. (וויינעט)
- ר' משה דוד נידערמאן אנטשולדיגט זיך פאר שכנים פון קווינס ישיבה צוליב באסעס וואס ספידען. (קווינס כראנאקאל)
- מנהרות הכותל וועט זיין פריי אריינגיין, און אפגעטיילט מענער פון פרויען דעם קומענדיגען חול המועד פסח. (לאקאל)
- זוהן פון אלטען תולדות אהרן רבי, פארוויילט און פראוועט שבת אין חברון. - בילדער. (בח"ח)
- נייער פילם ארויסגעקומען אין ארץ ישראל איבער די פרשה פון יאסעלע שוכמאכער. - ווידיאו קליפ. (וויינעט)
- ראמפוי ספקעט אין די שטייער עקזעמפט סטאטוס פון חרדישען ביליאנער אונטער טארטיקוב כולל, ר' חיים יושע באב"דס פלאן צו דעוועלאופען פאמאונע אלס ישוב פאר בני תורה. (זשורנאל ניוז)
- הוגא טשאוועז דער לינקער דיקטאטור פון ווענזועלא איז מחולק מיט זיין שותף אין פיינט נומער 1 פאר די מערב וועלט אכאמאדיניזשאד פון איראן לגבי מדינת ישראל אז זיי מוזן נישט ווערן אפגערוימט פון די וועלטס מאפע. (וויינעט)
זונטאג תשס"ז, מארטש 18 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- חסד אין א מאדערן וועלט פון יאר 2007: וואטשט און האלט מיט מיט אייערע אייגענע אויגן 24 שעה וויאזוי וואולטעטיגע ארגענעזאציע משמחי לב סטרימט לייוו ווידיאו קעם פון ריזן טענט אין ירושלים ווי חרדים קויפן איין קליידונג און עסענווארג פאר קמחא דפסחא אויף ביליגער ווי קאסט-פרייז (קעם סטרים)
- וויינעט פובליצירט אויסשניטען פון פילם וואס דאקומענטירט, מערכה פון חרדים וואס האט אפגעהאלטן תועבה מארטש אין ירושלים. - ווידאו. (וויינעט)
- נייע שטודיע איבער עניי ארץ ישראל ווייזט דער צווישענשייד פון ארימקייט, ביי חרדים וואס פילן זיך באשיצט, און די פרייע וואס שעמען זיך דערמיט. (בח"ח)
- קבר פון יונתן בן עוזיאל אין עמוקה ווערט איבערגעבויט. (הצופה)
- ארונים פארשפרייטן ווידיאו קליפ געכאפט אין 53 סטריט שול, וויאזוי 3 זאליס רייסן אראפ צעטליך פון וואנט אין שבת. (כל העולם כולו)
- טשולענט פארברענגן אין מאנהעטן, פון חרדים מיט היפיס דורך נגינה און אלקעהאל יעדן ליל שישי. (ניו יארק טיימס)
- בקהילה דרוקט העסליך ארטיקל קעגן מזרחי קרייזען פאר נישט אסערן אינטערנעט. (ען.אר.זשי.)
- ר' דוד ראזענבערג, אנפירער פון סאטמר מצה בעקעריי ערקלערט: ארונישע מצות וואס איז געמאכט פון אריזאונע ווייץ חמץ. (כל העולם כולו)
- חרדישער איד פון וויליאמסבורג פאראורטיילט צו 6 חדשים טורמע, צוליב מאני לאנדריאונג פאר דראג ביזנעססער. (מידהאדסען ניוז)
- ר' משה אריה פריעדמאן פון די נטורי קרתא געווינט געריכטליכע קלאגע קעגן די חדר און וויען וואס האבן ארויסגעווארפן זיינע קינדער. די קינדער מוזן געזעצליך צוריק געלאזט ווערן. (כל העולם כולו)
שבת 17טן מערץ 2007 תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פרייטאג תשס"ז, מארטש 15 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- סאטמאר מחלוקת: 4 אפעלאט ריכטער וואס האבן דעם פארגאנגענעם זומער גע'פסקנט לטובת די זאלונים, באפעלן די העכערע געריכט אין אלבעני זאלן אנעמען די אפיעל פון די אהרונים און ווידער דן זיין די נושא, וויבאלד עס זענען נולד געווארן געזעצליכע פראגעס, וואס טוט מעגליך שטעלן זייער ארגינעלע פסק אין א פראגע צייכן. (נו יארק סטעיט קארט #1, נו יארק סטעיט קארט #2, כל העולם כולו)
- חרדישער אפגעפארענער געגטער זוהן פון סידני רב, פילםט נאקעט חרדים אין מקוה. ווייזט דאס דערנאך פאר אינגערע בחורים, וואס זענען אנטלאפן פון ישיבה צו אים אהיים, אויך אוועק צוגיין פון אידישען וועג, אלס א האמאסעקסואלער פארנאגראפיע סעסיע, בשעת ער רורט זיי אן די אונטערשטען, און זיי פארמסורען אים פאר משמרת הצניעות, וואס מישט אריין פאליציי, אז ער האט זיי באלעסטיגט. ריכטער פאראורטיילט: אז וויבאלד, קרבנות ברויכען נישט רעדן אין געריכט, ווייל באשולדיגטער איז צו אלעם מודה, ער טענהט בלויז צו זיין פארדייטיגונג אז אינעם חרדישען לעבןס שטייגער איז מען נישט מחנך איבער סעקס ממילא האט ער נישט געוויסט אז עס אזוי הארב די עבירה, דעריבער איז דאס בלויז 7 חדשים תפיסה. (סקופ)
- ארץ ישראל קאר עקסידענטס: מתנחלישער רב מיט רעביצען טויט, אבערלאזענדיג 8 יתומים, עלטסטער קינד 15 יאר און אינגעסטער 3 חדשים שווער פארוואונדעט. 3 אנדערע קאר עקסידענטס אויפן זעלבן הייוועי צו די זעלבע צייט, אויפן וועג פון ירושלים קיין קרית ארבע חברון, הצלה וואלענטורען פרובירן ראטעווען די קרבנות אונטער האגל פון שטיינער שיסעריי פון אראבער. (וויינעט)
- פירער פון וועלט אידישען קאנגרעס אפגעזאגט פון אמט, דורך איר פרעזידענט עדגער בראפמאן. (ניו יארק טיימס)
- חסידישער סייענטיסט טויט פון קאר עקסידענט פון שיכור דרייווער. (אלגעמיינער)
- רוף צו באָיקאָטירן קאָקאַ-קאָלא צוליב ריזיקע גזילה פון אַ אידישע פאַמיליע אין עגיפּטן. (אלגעמיינער)
- ר' שלמה שמיר, קאלומניסט פארן אלגעמיינער זשורנאל באשולדיגט: פרומע אידן מאַכן זיך נישט וויסנדיק וועגן חורבן אייראָפּע. (אלגעמיינער)
- ישראל איז אַ גן עדן פאַר זשורנאַליסטן, זאָגט נחום ברנע, געווינער פון 2007 מידיאַ-פּרייז פון ארץ ישראל. (אלגעמיינער)
- אומרוען פון סקינהעדס אין אונגערן. (סי.ען.ען.)
- הגאון, ר' נסים קארעליץ איז מגייר שנעל און פלוצלינג חשובע חרדישע משפחה וואס וואונט אין קרית ספר, נאכדעם וואס מדינת ישראל איז אוריפגעקומען אויף די שפורען, אז כאטשיג זיי לעבן ווי גהעריגע אידן שומרי תורה ומצוות כדת משה וישראל לכל דבר, און די טאטע פון די משפחה איז גאר א מגיד שיעור און די מאמע איז גאר א לערערען ביי חרדישע מוסדות. זענען זיי געווען פאלנע גוים לכל דבר אין זיך קיינמאל דורך די פראצעס פון גיור. (הצופה)
- ידיעות אחרונות רעפארטער פאר חרדישע ענינים פארלירט זיין זשאב נאכדעם וואס וויכטיגע באריכט פון ירושלים ערשיינט נישט אין צייטונג. (ען.אר.זשי.)
- פוס פון אינגל פארוואונדעט אין קאר צוזאמשטויס אין ניו סקווירא. (זשורנאל ניוז)
- באקענט זיך מיט די אידישע ביליאנערען אין אייראפע. (אי.זשעי. פרעס)
- האליוואוד אקטיארען קויפען אפ דירות פונעם חרדישען ביליאנער, לב לבייבס ריעל עסטעיט דעוועלאפמענט אין לאוער מאנהעטן. (וויינעט)
- האליוואד אקטיארען ווילן דוקא עסן אין כשרע רעסטוראנטען אין ניו יארק סיטי. (וויינעט)
דאנערשטאג תשס"ז, מארטש 15 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- באלטימאר מערילענד, לעגיסלאטור איז נענטער דורכפירן נייעם געזעץ וואס וועט צווינגען אידישע פרומע מענער צו געבן א אידישען גט בעפאר זיי באקומען א לעגאלער גט פון א ריכטער, כדי נישט צו האלטן די פרוי אן עגונה, חילול ה' ווען דוקא פרייע אידן זענען דערקעגן ווייל זיי ווילן נישט אז די רעגירונג זאל אנערקענען רעליגיע, און דוקא קריסטען זענען דערפאר צוזעהדיג די ליידן פון פרומע עגונות. (באלטימאר סאן)
- רעדאקטאר פון אלגעמיינער זשורנאל, ר' יוסף יצחק יאקאבסאהן, וויל נישט בשום אופן שטעלן א לינק פון זיין וועב סייט צום אידישען וויקיפעדיע אבער ער וויינט אז די פארווערטס איגנארירט דעם אלגעמיינער זשורנאל אלס אידישער צייטונג. (אלגעמיינער)
- רעפארמער פארברייטערן זייער עקזיסטענץ און ארבייט צווישן ארץ ישראל אידענטום מיט פאנדינג קרן פון איבער הונדערט מיליאן דאלער צו פינאנצירן דעם בוזשעט פון זייערע אקטיוויטעט אויסשטעלן די אידישקייט לויט זייער אמונה אוועק פון ביז איצטיגען ארטאדאקסישען מאנאפאל. (זשעי. פאוסט)
- ניו יארקס אידישער מעיאר, מייקל בלומבערג האט זיך נישט געוואלט טרעפן מיט לאנדאןס מעיאר קען ליווינגסטאן אנגעבליך צוליב זיינע אנטי אידישע סענטימענטען. (בי.בי.סי.)
- ברוס טייטלבוים, רודי זשוליאניס פרומער אידישער רעכטער האנט שלאגט זיך מיט סענאטאר טשאק שומער צו ראטעווען און צוריקשטעלן דעם פארקויף פון סטארעט סיטי פאר דעם חרדישען ריעל עסטעיט מאגנאט, ר' דוד ביסטריצער, טייטלבוים איז איך איינע פון די פילע שותפים אינעם מקח. (ניו יארק אבזערווער)
- פוילן באערט עלעטרער פרוי וואס האט אפגעראטעוועט 2,500 אידישע קינדער פונעם האלאקאוסט. (באסטאן העראלד)
- קרית יואל באקומט פעדעראלע געלטער צו בוי גאראדזש פאר זייערע באסעס. (רעקארד אונליין)
- ליבעראלע אידן ברויזען אויף שותפות צווישן ציוניסטישער לאביאונג גרופע, עיפאק מיט קריסטליכע גלחים לטובת ארץ ישראל. (טי.פי.עם. קאפעי)
- בלוט באד אין די וויליזש לאזט איבער 4 טויט. (סי.ען.ען.)
מיטוואך תשס"ז, מארטש 14 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ליאנארדאו דיקאפריאו באזוכט ארץ ישראל מיט זיין אידישען מיידל פריינט. לאזט זיך נישט פאטאגראפירן ביים כותל באדי גארדס און מיידל פריינטס פאטער ארעסטירט פאר געשלעגן. (זשעי פאוסט)
- פסק: קאסאווער רבי פון בארא פארק לגבי אידישע מוזיק, וואס ער איז מתיר צו קאפיען מוזיק פאר פערזענעליכע באנוץ, זאגט אז על פי תורה איז נישט פארהאן אזא איסור ווי קאפירייט בלויז פאר געלט ריווח טאר מען נישט ווייל דאס איז השגת גבול. (כאפצעם)
- באראק אובאמאס אידישער פראבלעם. (ניו יארק דעילי ניוז)
- איראן'ער איד ערוויילט אלס מעיאר פון בעווערעלי הילס. (זשעי פאוסט)
- אהוד אולמערט בעט אמעריקאנע אידן צו שטיצען בוש'ס קריג אין איראק, ווייל דאס מאכט מער זיכער פאר ארץ ישראל. (זשעי.טי.עי.)
- פראבלעם אין ארץ ישראל ווען די גאנצע פרומע-ציוניסטישע מידיע אפגעקויפט דורך איין איינציגער בעל הבית וואס מאנופאלירט די פרייהייט פון ווארט ביי די קרייז. (ען.אר.זשי.)
- איזראעלי מיידל געקרוינט אלס שיינהייט קעניגען ערווארט זיך אנשליסן אין צה"ל. (וויינעט)
- הילערי קלינטאן: ריזן רעכטע פליגעל קאנסיפראציע צוריק. (עי.פי.)
דינסטאג תשס"ז, מארטש 13 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ערשטער מאל אין היסטאריע ראב"ד עדה החרדית אויף טעלעוויזשען, הרב ר' משה שטערנבוך, דער וואס ווערט געקרעדיטעט מיטן אויפרודערן די חרדישע גאס אין ירושלים סוקסעספול אפצושטלען די פארגאנגענע פלאן פון א תועבה מארטש אין ירושלים, ערקלערט פארן אוידיענס פון ארץ ישראל נאציאנאלע טעלעווישען פאר די האמאסעקסואלען: פארגעסט אייער פלאן וועט קיינמאל צושטאנד קומען! - ווידיאו קליפ (בח"ח)
- ברוך דיין האמת: הגאון ר' ישראל גראסמאן, ראש ישיבת פינסק קארלין און פאטער פון ר' יצחק דוד גראסמאן נפטר געווארן. (בח"ח)
- טראגעדיע: בעל הבית פון כובע העטס פון בארא פארק שטארבט פלוצלינג אויף טאכטערס חתונה. (כל העולם כולו)
- מחלוקת באבוב: האקען קרייץ'ען אנגשריבן אויף נייעם באבוב שול פון חסידי ר' מרדכי דוד אונגער אין ביתר. (בח"ח)
- ארץ ישראל קאר עקסידענט מגיפות: קאר פון ספדישען רב הראשי הרב שלמה עמאר אפגעשטעלט אויפן הייוועי שמייסעןדיג אויף 155 קילאמעטער א שעה מיטן רב אינעווייניג. (לאקאל באר שבע)
- הרב אבי שאפראן, ספויקסמאן פון אגודת ישראל ערקלערט אז חרדים מוזן זיך לערנען מיסיאן פון חב"ד. (שטורעם)
- איזראעלי אמבאסאדאר צו אל סאלוואדאר, געטראפן ליגן נאקעט אויפן גאס שיכור צוגעדעקט מיט סעקס טויס. (ען.עפ.סי.)
- ארטיסטען האלטן אפ נצחון אין וויליאמסבורג: סאבוועי רעסטוראנט טשעין סטאר פארמאכט די געשעפט אויף בעדפארד עוועניו. (ניו יארק מאגאזין)
- וויליאמסבורג: טענעט אויף די נארט גאסן שלאגט זיך אין קארט צו צאלן ווייטער 150 דאלער רענט קעגן אלע טענעטס וואס צאלן 1500 דאלער פארן לענדלארד. (עי.עם. ניו יארק)
- סאטמאר: מיליאנער פון לאנדאן, ר' ישעי' וואלף לעוו, א סאטמארע חסיד, איז מנדב 5 מיליאן דאלער פאר סאטמאר-אהרונים מוסדות אין וויליאמסבורג. (כל העולם כולו)
מיטוואך תשס"ז, מארטש 28 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- א קאץ דורכגעלאפן צווישן די 2 גרעסטע חרדישע ביליאנערן פון חב"ד; ר' לב לבייב פארלאנגט צוריק פערזענליך'ער חוב פון ר' ישעי' בוימלגרין פון 142 מיליאן דאלער. (גלאובס)
- סעקיורעטיס וויל ענטפערס פון ר' ישעי' בוימלגרין איבער די שאדן פון זיין אפקויף פון ריזן ארץ ישראל ריעל עסטעיט אינוועסטמענט קאמפאני. (גלאובס)
- צענדליגע פארשוואונדען און 5 טויט אין סוער פארפלייצונג אין עזה. (וויינעט)
- משגיח פאר או. יו. וואס האט בארעדט רעסטוראנט אז דאס איז נישט כשר ווערט אנגעקלאגט מיט 10 מיליאן דאלער פארלוימדונג שאדן. (ניו יארק פאוסט)
- טאני סנאו ווייסער הויז ספאוקסמאןס קענסער איז צוריק און אפעקטירט זיין לעבער. (וואשינגטאן פאוסט)
- מאריוואנא ערקלערט חמץ צוליב קטניות פראבלעם. (עי.פי.)
- סיטיזאנדיאום דער פרייער אנציקלאפעדיע קאנקורענץ צו וויקיפעדיע, דערפענט פארן פובליק, מיט 2 תנאים וואס גייט זיין אנדערשט ווי וויקיפעדיע; עס ווערט נישט דערלאזט קיין אנאניאמע עדיטס. און עס וועט נישט הערשן אייניגקייט נאר עס ווערט געגעבן גרעסערע פירערשאפט ראלעס פאר עקספערטס און פרפעשאנאלס וואס וועלן געוועלטיגן אויפן פשוטן המון. (יו. עס. עי. טודעי)
- האלאקאוסט לייקענער, דעיוויד איירווינג טרעט אויף אויף נאציאנאלער טעלעוויזשען אין איטאליע, ערקלערענדיג אז גאז קאמערן האבן נישט עקזיסטירט אין אוישוויץ. (זשעי.טי.עי.)
- בארא פארק קאונסילמאן ר' שמחה פעלדער וויל דורכפירן געזעץ וואס וועט שניידען גארבעטש טיקעטס קאסטן. (ניו יארק סאן)
- לכבוד פסח: נייער סי.די. פון עורה פארשפרייט פון 5 ניי ניגונים, געזינגן דורך אברהם פריד, שלומי דאסקאל און נאך פראדוצירט דורך קאנטרי יאסי. (קרוין הייטס אינפא)
- זשעי. טי. עס., דער רבנות קאלעזש פון די קאנסערוועטיווע אידן וועט פון היינט מאל אנעמען געי און לעסביען תלמידים צו ווערן רבנים. (עס.לייוו)
- 2 נייע ראדיאו סטאנציעס אין ארץ ישראל איינס פאר ש"ס פארטיי און דאס צווייטער פאר מתנחלים. (וויינעט)
- פאסט אפיס דירעקטאר דערשאסען אויף טויט אין צפת דורך באנדיטען אינמיטן רויבעריי. (וויינעט)
דאנערשטאג תשס"ז, 29סטן מערץ 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פאנאוויטש מחלוקת ווארשיינליך ביי דער ענדע, ווען העכסטע געריכט אין ארץ ישראל פסקענט לטובת הרב אליעזר כהנעמאן קעגן זיין שוואגער הרב שמואל מארקאוויטש. (בחדרי חרדים)
- יו ען רעקאמאנדעריט פאר יעדן העטראסעקסואל דורכגיין ברית מילה. (עי.פי.)
- טוילעט פעיפער קאמפאניס שלאגן זיך אויף חרדישע קאסטומער. (וויינעט)
- פראנצויזישער געריכט ציעט צוריק פון פריערדיגע פסק, און ערקלערט אז באן וועט נישט פארגיטיגן די אידן איבערלעבער און מפחות פון טויט וואס מען האט געטראגן קיין אוישוויץ. (ען.עף.סי.)
- 20 טויזענט חב"דסקע משיחיסטען זאמעלן זיך איין צו פייערן די 105 געבורט טאג פון זייער רבי און ווערן איגנארירט פון חב"ד מעין סטרים מידיע. (ען.עף.סי.)
- איזראעלי אטוירני זשענעראל דערלויבט נישט צו דורכפירן אפגעטיילטע טורס אין מנהרות הכותל לכבוד חול המועד. (ען.עף.סי.)
- מען רייניגט אויס די כותל פון אלטע קוויטלעך. לכבוד פסח. - בילדער. (וואלה)
- ברוך דיין האמת: אלמנה פון הרב אברהם יושע העשל פארשטארבן. (באסטאן העראלד)
- רעליגיעזע ציונים אין געריכט אנקלאגע קעגן ניי דיינים באשטעטיגונג. (זשעי. פאוסט)
- קאנגרעס דרוקט אויף עפענונג פון נאצי ארכיווען. (זשעי. פאוסט)
- באקא ראטאון: מארד פון אידישע פרוי שאקירט ארטיגע קהילה. (פאלם ביטש פאוסט)
- אידישער ביזנעסמאן ווערט צוריקגערופן פון זיין אמבאסאדארשיפ דורכן ווייסן הויז נאך דרוק פון רוב דעמאקראטישן קאנגרעס און סענאט צוליב זיין שטיצע פאר די קאמפיין קעגן זשאן קערי. (סאן העראלד)
- עמי פופר דער בעל תשובה וואס האט דערמארדעט 7 פאליסטינער ווערט אנגעקלאגט אין טויט פון זיין אייגן ווייב און קינד. (וויינעט)
פרייטאג תשס"ז, 30סטן מערץ 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ריזן כוס של אליהו געקויפט פאר וויליאמסבורג סאטמארער רבי, ר' זלמן לייב טייטלבוים אין ווערד פון הונדערט טויזנט דאלאר, דורך דעם חרדישן מיליאנער ר' משה גרינפעלד פון וויליאמסבורג. (כל העולם כולו)
- ערב פסח רייניגונג טראגעדיע אין נתניה: חרדישע בעיבי פאלט אריין אין בליטש וואסער טויט. (וויינעט)
- פלאן צו פארכאפן חרדי פארשטערט, שב"כ ארעסטירט אראבער. (הארץ)
- נייער אנקעטע צייגט אז פרויען האבן מער הנאה פון סעקס אלייןס אן א מאן. (ביאק)
- לערי סאנגער, גרינדער פון סטיזענטום, ציעט צוריק פון זיין אייגן פאליסי וואס ער האט זעלבסט געמאכט פארן וויקיפעדיע ווען ער האט דערין געארבייט אלס אנפירער, פון איגנארירן און עס איז נישטא קיין געזעצען. ער טענהט אז די אנארכיע וואס הערשט אין טרייבט וויקיפעדיע, פארטרייבט די סארט גוטע טאלאנטען פון וויקיפעדיע און זיין קאנקורענס וועט דאס איינצוימען און יא ציען די פראפעסיאנאלן און טאלאנטן. (דער מארקער)
- געריכט פסקענט אז חיים רמון פארבלייבט ריין פון פארברעך פלעק, טראץ דעם וואס ער איז געפינען שולדיג אין סעקסואל באלעסטיגען זיין ארבייטארען. ער קען ווייטער דינען אלס חבר הכנסת. (וויינעט)
- פרעזידענט בוש דערמאנט ליובאוויטשער רבי אין נאציאנאלער חינוך פראקלאמאציע טאג פאר אמעריקע. (זשעי.טי.עי.)
- שאקרינדער אויפדעקונג: טעדי קאלעק איז געווען א מסור וואס האט ארויסגעבען אידישע טעראריסטען פאר בריטאניע. (וויינעט)
- פיצא געשעפט אין פלעטבוש ליציטירט ערשטע פיי פון מוצאי יום טוב פסח אויף אי בעי (די ליציטאציע).


text:
וויקיקאמאנס
וויקי קאמאנס (יידיש: וויקי שותפות) איז איינע פון די וויקי וועב סייטס פון די וויקימעדיע פונדאציע.
וויקי קאמאנס איז דער אכסניא פאר אלע טעקעס בילדער און ווידעא און אוידיא קליפס. עס פאראייניגט אלע באניצערס פון אלע נאנט צו 300 וויקיפעדיע שפראכן, וואס טוען דארטן ארויפלאדירן אלעס און דערנאך טוישט מען זיך אויס יעדער איינער לינקט אהין פון זיין שפראך וויקיפדיע.
עס איז דא א ראובאט באנוצער וואס טשעקט פון צייט צו צייט אראפנומען טויטע לינקס פון דא צו פיילס וואס מ'האט אראפגענומען פון דארטן צו מחמת גניבה אדער אנדערע סיבות.
פראיעקטן פון וויקימעדיע פונדאציע
וויקיביכער • וויקיקאמאנס • וויקיווערטערבוך • וויקינייעס • וויקיפעדיע • מעדיעוויקי • וויקיביבליאטעק


text:
ערד'ס אטמאספער
דער ערד'ס אַטמאספֿער איז א דעק פון גאז, ארום דעם ערד פלאנעט וואס ווערט געהאלטן דארט צוליב גראוויטאציע. די אטמאספער דערמעגלעכט לעבן אויף דער ערד דורך איר איינזאפן מערסטן טייל פון דער אולטרא וויאלעט שטראלונג וואס דערגרייכט פון דער זון און פארמיידט גרויסע דיפערענצן אין טעמפעראטור צווישן טאג און נאכט. 75% פון די גאזן אין דער אטמאספער געפינען זיך ביז א הייך פון 11 ק"מ איבערן ים-שפיגל. ענדערונגען אין דער אטמאספער שאפן קלימאט און וועטער.
צוזאמענשטעל פון דער אטמאספער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער צוזאמענשטעל פון דער ערד'ס אטמאספער טוישט זיך כסדר. די אטמאספער פארלירט וואסערשטאף. פלאנצן אויף דער ערד געבן ארויס זויערשטאף אין דער אטמאספער דורך פאטאסינטעזיע. היינט, פונעם אוועקשניידן די וועלדער און ברענען ברענשטאף, איז די קוואנטיטעט זויערשטאף אראפ און די קוואנטיטעט קוילן-זייערס ארויף.
די אטמאספער איז צוזאמענגעשטעלט פון די פאלגנדע גאזן:
- 78.084% שטיקשטאף
- 20.948% זויערשטאף
- 0.934% אַרגאָן
- 0.0314% קוילן-זייערס
- א ווינציגערע קוואנטיטעט פון די פאלגנדע גאזן:
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- NASA אטמאספער מאדעלן
- NASA's Earth Fact Sheet
- American Geophysical Union: Atmospheric Sciences
- Stuff in the Air Find out what the atmosphere contains.
- Layers of the Atmosphere
- Answers to several questions of curious kids related to Air and Atmosphere
- The AMS Glossary of Meteorology
- Paul Crutzen Interview Free video of Paul Crutzen Nobel Laureate for his work on decomposition of ozone talking to Harry Kroto Nobel Laureate by the Vega Science Trust.
- Slides describing the Earth's modern atmosphere
- Air Property


text:
צווילינג
צווילינג אין ביאלאגיע איז ווען א מאמע גיט געבורט צו צוויי קינדער פון איין שוואנגונג. א צווילינג קען זיין אידענטיקל אדער פרעטערנאל. אין פאל עס איז פרעטערנאל קען די צווילינג זיין א זכר און א נקבה.
אינהאַלט
אנדערש פון יעדן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א וואונדערליכע זאך פון דאס באשאפונג פון דעם מענטש איז אז יעדער איינער זעט אויס אנדערש פונעם צווייטן. עס זענען פאראן ביליאנען מענטשן איבער די וועלט און צענדליגער ביליאנען זענען שוין געקומען און געגאנגן זייט די וועלט שטייט, אבער צוויי מענטשן האבן נאך קיינמאל נישט אויסגעזען די זעלבע. עס זענען פאראן עטליכע געשטעל פון מענטשן און אפילו א צווייטע קאטעגאריע פון צענדליגער ערליי פארעמען צו וועלכע מען קען דאס איינטיילן אין יעדע דור, אבער צוויי מענטשן גענוי איז נאך נישט געווען.
דאס איז די ערשטע אינטרעסאנטע זאך פון א צווילינג וואס מאכט מענטשן פארגאפט איבער זיי. אידענטיקל צווילינג זענען צוויי מענטשן וועלכע זעען אויס די זעלבע (די זעלבע ברייט, בויך, דיק, און געזיכט שטריכן) און האבן די זעלבע טבעיות. זיי רעדן מיט די זעלבע קול און האבן ענליכע געדאנקן אין קאפ.
אבער דאס איז נאר אויפ'ן ערשטן אויג'ן בליק און אמאל אפילו פאר א לענגערע צייט. נאך אלץ זענען צוויי די זעלבע מענטשן קיינמאל נישט געבוירן געווארן און אפילו דאס מערסט ענליך אויסזעענדיגע צווילינג האבן אויך פארשידנארטיקייטן וועלכע מאכט יעדע פון זיי א יחיד במינו. אמאל וועט געדויערן עטליכע מאנאטן ביז מען וועט דערקענען די חילוקים צווישן זיי און שטענדיג וועלן די וואס זענען נאנט צו זיי, ווי פאמיליע מיטגלידער, קענען זאגן ווער איז ווער.
אבער דער פאקט אז צוויי מענטשן זעען אויס די זעלבע כמעט אויף הונדערט פראצענט איז אנדערש ווי יעדע אנדערע מענטש און דאס איז א וואונדער צו דעם מענטש'נס אויגן.
מזל טוב! עס איז א צווילינג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן צוויי סארט צווילינג: אידענטיקל און פרעטערנאל. דער חילוק איז פשוט. פרעטערנאל צווילינג ווערן געבוירן פון צוויי אנדערע זרע צעלן און וואקסן באזונדער אין די מאמע'ס בויך. זיי זענען גארנישט אנדערש ווי צוויי קינדער פון איין מאמע און קענען זיין אינגאנצן אנדערש. אידענטיקלן צווילינג ווערן געשאפן פון איין זרע צעל וועלכע ווערט דאם צעטיילט צו צוויי באזונערע עמבראוס.
אידענטיקל צווילינג לויפט געווענליך אין פאמיליעס און פרעטערנאל צווילינג קען פאסירן צו יעדן איינעם.
132,535 געבורט פעלער אין אמעריקע איז מער ווי איין קינד. פון דעם זענען 125,134 צווילינג, 6,894 דרילינג, 434 פרילינג, און 69 זענען 5 אדער מער.
אידענטיקל צווילינג קענען נאר געבוירן ווערן פון די זעלבע מין, וואס טייטש, צוויי יונגלעך אדער צוויי מיידלעך. פרעטערנאל צווילינג קענען געבוירן ווערן אויך איין יונגל און איין מיידל וואס מאכט דאס דריי סארט צווילינג: צוויי יונגלעך, צוויי מיידלעך, אדער איינס און איינס.
ביי אידענטיקל צווילינגס קען זיך אויך מאכן א שפיגל צווילינג, דאס מיינט אז איין צווילינג איז א שפיגל פונעם צווייטן, צום ביישפיל די האר קוקט אויס ווי א שפיגל בילד, איינער איז א רעכטער דער צווייטער א לינקער און אזוי ווייטער.
עס זענען פאראן פארשידענע טעאריעס וועגן געבוירן צווילינג בנוגע צו וועמען עס קען פאסירן און צו וועמען נישט. אבער פאקטן האבן אפגעוואנדן אלעס און סייענטיסטן און דאקטוירים קענען נאך היינט נישט ערקלערן פארוואס צו איינעם זאל געבוירן ווערן א צווילינג און צו איינעם נישט. וואס מען ווייסט יא איז דער פאקט אז דער נומער פון צווילינג וואס ווערן געבוירן האט צעטאן מיט פעלקער אפשטאם. אפריקאנער האבן אסאך צווילינג און אויך דא אין אמעריקע האבן די אפריקאנער די גרעסטע צאל צווילינג און צווישן זיי אליינס איז פאראן א חילוק לויט דאס פלאץ אין אפריקע. אפריקאנער פון נייגעריע האבן די מערסטע צווילינג וועלכע ציילט 45 פאר יעדע 1,000 געבורטן. די קלענסטע צאל צווילינג ווערן געבוירן צו די כינעזער וואו עס פאסירט נאר 11 פאר יעדע 1,000 געבורטן.
די וועלט זאגט אז צווילינג קענען נישט געבוירן צווילינג וויבאלד גענעטישקייטן גייט נאר אריבער צו יעדע צווייטע דור. אבער אויך דאס איז שוין אפגעוואנדן געווארן מיט פאקטן כאטש אין גענעראל איז דאס טאקע אזוי.
געהיימע געשפרעכן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די וועלט זאגט אז צווילינג האבן געהיימע געשפרעכן נאך בעפאר זיי קענען רעדן און מען רופט דאס די צווילינג שפראך. עס זענען פאראן פארשידענע טעאריעס צו דעם און עס איז אנגענומען אז אין פאקט איז דאס נישט א ספעציעלע חוש וואס זיי פארמאגן נאר איז דער פאקט אז זיי זענען צוויי קינדער וועלכע וואקסן אויף אינאיינעם און לערנען זיך רעדן אינאיינעם.
א נארמאלע קינד הייבט אן זיין רעדן פראצעדור פון די מינוט וואס דאס קינד ווערט געבוירן. פאר די ערשטע 6 מאנאטן וועט דאס קינד נאר קענען וויינען אדער לאכן אבער דאס מוח וועט שוין אויפכאפן די קולות וואס דאס הערט איבער'ן טאג און טראץ וואס דאס קינד וועט פארשטיין ווייניג וועלן די מערסט גענוצטע ווערטער זיין גענוג אז דאס קינד זאל שפעטער קענען אנהייבן בויען א קאמיוניקאציע מיט די עלטערן און פארשטיין א שפראך.
דורכאויס די צייט וועט דאס קינד פרובירן נאכזאגן די מערסט גענוצטע קולות און דאס זענען די מאדנע קולות און באבלן וועלכע א קינד גיט ארויס פון מויל. נאך די ערשטע 6 מאנאטן האט שוין דאס קינד די הויפט יסודות צו קענען גיין ווייטער און כאטש עס קען נישט רעדן וועט דאס שוין אנהייבן פארשטיין גאנצע ווערטער. די מאמע וועט אויסרופן אז מען גייט עסן נאכטמאל און פון זיך אליינס וועט דאס קינד אריינשפאצירן אין קאך אדער אנטלויפן אין באהעלטעניש ווייל ער/זי וויל נישט גיין עסן אדער שלאפן. קוקט אויף א איין יעריג קינד'ס געזיכט ווען מען רופט אויס אז מען גייט גיין אין פארק. דאס קינד וועט שמייכלן און אמאל אנהייבן טאנצן פאר פרייד. אזוי גייט עס ווייטער און ווייטער ביז דאס קינד דעגרייכט צוויי יאר ווען אין דורכשניטליך דארף שוין דאס קינד פארשטיין אלעס וואס מען רעדט און אליינס קענען ארויסזאגן צווישן 40 און 50 ווערטער.
צווילינג זענען גארנישט אנדערש אין דעם פראצעדור אבער וויבאלד זיי זענען צוויי אינאיינעם ארבעט דאס נישט אזוי גוט און דאס שאפט פראבלעמען און פארלאנגזאמט דער פראדעצור פון קענען רעדן וויבאלד עס איז אוממעגליך אז ביידע קינדער זאלן אויפכאפן מיט די זעלבע שנעלקייט און סארטן. אבער דא פאסירט א וואנדערליכע זאך אז די צוויי קינדער גיבן ארויס אנדערע סארט קולות ווי נארמאלע קינדער און טייל ווילן זאגן אז דא שאפן די צוויי קינדער אן אייגענע געהיימע שפראך מיט וועלכע זיי קאמיוניקירן איינע די אנדערע לויט די קולות וואס זיי כאפן אויף פון די עלטערן און ארומיגע. צי דאס איז טאקע אזוי אדער נישט איז אומעגליך צו באשטעטיגן און בלייבט א טעאריע.
פאראייניגטע געדאנקן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווידער איז דאס די וועלט וואס זאגט אז צווילינג האבן פאראייניגטע געדאנקן אבער סייענטיפיש קען דאס נישט באשטעטיגט ווערן.
צווילינג האבן ענליכע טבעיות און וועלן וויינען און לאכן פאר די זעלבע זאכן און קענען ליינען די געדאנקן איינע די אנדערע. א צווילינג (געווענליך אידענטיקל צווילינג) קענען האבן ענליכע אפעטיטן, ענליכע גלוסטונגן, ענליכע זארג, און ענליכע פארשטאנד. אבער אמאל קען עס גיין פיל ווייטער פון דעם ווען א צווילינג קען שפירן אן אנדערע צווילינג פון ווייט אוועק. עס זענען פאראן פארשידענע געשיכטעס פון צווילינג וועלכע איינע פון זיי איז דורכגעגאנגן א טראגישע אינצידענט אדער גרויסע סכנה און די אנדערע צווילינג האט דאס געשפירט פון מייל אוועק און פונקט באשלאסן צו רופן איבער זיין/איר שוועסטער/ברודער.
אבער די סארט געשעענישן קענען אויך פאסירן צווישן עלטערן און א קינד, געשוויסטער, מאן און ווייב, און אמאל אויך גוטע פריינט. טייל מענטשן ווילן גלייבן אז עס איז פאראן ספעציעלע חושים אויסער די 5 חושים וועלכע טוט באהעפטן צוויי גאר נאנטע מענטשן און צווילינג זענען גארנישט מער פון דעם נאר וויבאלד זיי זענען געבוירן און אויפגעוואקסן אינאיינעם האבן זיי אנטוויקעלט א ספעציעלע נאנטשאפט וועלכע צוויי אנדערע מענטשן האבן נישט.
צוויי נאנטע מענטשן קענען אמאל ליינען איינע דעם אנדערנ'ס געדאנקן און דאס ווערט אנטוויקעלט דורך די 5 חושים וואס א מענטש פארמאגט. א ביישפיל איז א מאמע צו אירע קינדער וועלכע ליינען זיך די געדאנקן זייער גוט ווייל זיי זענען אסאך צוזאמען און זייערע פערזענליכע פרעפרענצן ווערט אויפגעכאפט דורך ביידע. די מאמע וועט צום ביישפיל קנייטשן די אויגן א געוויסע וועג ווען זי וועט פארלאנגן פון דאס קינד צו העלפן. דאס קינד כאפט דאס אויף און אויב די מאמע וועט קומען צו דאס קינד פארלאנגן צו העלפן וועט דאס קינד שוין וויסן וואס די מאמע וויל נאך בעפאר די מאמע וועט ארויסרעדן א ווארט וויבאלד דאס קינד ווייסט אז די סארט געזיכט אויסדרוק מיינט בעטן צו העלפן.
אזוי זענען פאראן הונדערטער מענטשליכע פרעפרענצן וועלכע ווערט אנטוויקעלט צווישן עלטערן און קינדער, מאן און ווייב, און אמאל אויך ביי נאנטע פריינט. צווילינג זענען נישט אנדערש און זייער נאנטשאפט איז נאכמער וויבאלד זיי וואקסן אויף אינאיינעם און זענען דאס מערסטע צוזאמען ווי סיי וועלכע אנדערע צוויי מענטשן און דערפאר בויען זיי אויף א ספעציעלע דערשפיר איינע צו די אנדערע.
אבער וואס ס'איז יא אינטרעסאנט, אז אסאך מאל קענען צוויי צווילינגס וואוינען גאר ווייט, און ווען עפעס פארסירט מיט איינעם, צום ביישפיל ער צוקלאפט זיך וכדומה, קען דער צווייטער צווילינג (בעיקר ביי אידענטיקל) אנרופן פרעגן וואס האט פאסירט, ווייל ער שפירט אז עפעס איז נישט אין ארדענונג מיט זיין צווילינג.