text:
מאנטאג, מערץ 24, 2014
עס איז אַ ליד פון גלייבן שיינקייט אַז וועט אָנהייבן די קאַונטדאַון אָנהייב פון אַ שטעג אַז האלט אַ ספּעציעל אָרט אין מיין גאָלף ספורט .
דעם איז מיין רגע אָנטייל וועגן מיר און די צווייט מאָל אַ שיין געשיכטע פון פֿרייַנדשאַפֿט .
דזש - 5 ווי סטייטיד אין די קאַבאָלע הייַנט בייַ נאַכט אָרגאַניזירונג אָנזאָג.
פֿאַר די ערשטער מאָל אין יאר איך בין יקסייטאַד צו וואַרפן זיך אויף די טריילז און דעמאָלט די ראָודז אַז האָבן געגעבן מיר אַזוי פיל צוויי יאר צוריק : זייער טיילן פון ימאָושאַנז , סאַטאַספאַקשאַנז און קליין פּלעזשערז .
פון מיין ערשטער אָנטייל אין 2012 איך האט שוין קאַנגקערד דורך די וועריד און באַקאַנט דרך :
ווייַטקייט : 31קם
% פון פּאַטס און טריילז : 82 %
הייך : 600 ד +
פון די אַווענוע דו טשאַטעאַו ( מעודאָן 92 ), גייט פארביי אין פראָנט פון די מעודאָן אָבסערוואַטאָרי , שיין פּלאַץ, אַנאָטערייזד ציבור, דעמאָלט דער וואַלד פון מעודאָן , דער וואַלד פון פאָלס רעסץ , די דאָמאַינע נאַשאַנאַל דע סיינט וואָלקן , ילע סיינט - גערמאַין , די סייני און די עיפפעל טאַוער:
מיוניסאַפּאַליטיז קראָסט *:
קילאמעטער 0 אַוועקפאָר : סיטי פון מעודאָן (92)
קילאמעטער 9 פּראָסט טשאַוויללע (92)
13 קילאמעטער סיטי וויל ד ' אַוורייַ (92)
17 קילאמעטער שטאט מאַרנעס - la- קאָקוועטטע (92)
20 קילאמעטער דאָמאַינע נאַשאַנאַל דע סיינט - קלאָוד (92)
26 קילאמעטער קאָממונע דע סèוורעס (92)
27 קילאמעטער סיטי פון מעודאָן ( נעטהערלאַנדס ) ( 92)
28 קילאמעטער קומט די פּאַרק ילע סיינט - גערמאַין (92)
29 קילאמעטער סיטי פון יססי - ליי - מאָולינעאַוקס (92)
30 קילאמעטער סיטי פון פּאַריז קסוו (75)
31 קילאמעטער אָנקומען טרייל אויף די טעראַסע מעיל בראַנלי אויבן פּאָרט סופפרען - פּאַריז וויי פראָנט פון די עיפפעל טאַוער (75)
די בילדער איך האַלטן פּרעסיאָוסלי קאַמביינז די פאַרגעניגן פון פּאַטס אַז האט קיין גלייַך די שיינקייט פון די פאָראַס טראַווערסט .
דינסטאג מערץ 25, 2014
דער ערשטער דייַגע פון דעם טאָג האלט בלויז אין וואָס מיר רעזערוו מעטעאָראָלאָגי און זייַן דערוואַרטונג פֿאַר די טאָג :
געזעסן , מערץ 29
שבת אין פּאַריז הימל טנאָים בלייַבן טשיינדזשאַבאַל . גרויס וואלקנס און רעגן. ניט קיין אָפּזאַץ . מעסיק ווינט. די רילייאַבילאַטי איז דער הויפּט נידעריק , ווייַל די מאָס פון וואָלקן דעקן איז שווער צו אַססעסס . פֿאַר די נאַכט פון שבת צו זונטיק, טייל פאַרוואָלקנט שיין בייַטעוודיק . מעסיק ווינט.
און עס וועט זיין דער זעלביקער יעדער מאָרגן ביז די טאָג איידער די ראַסע .
אויב איך קען קלייַבן , איך צייכן מיד פֿאַר אַ צייַט ווי דעם , קיל אין דער מאָרגן אָן רעגן און וואַרמס אַרויף ווי דער פּלאַץ פון די טאָג.
די 10- קילאָמעטער ראַסע נעכטן ריאַשורד מיר וועגן מיין שטאַט פון פאָרעם און האט מיר עקסטרע מאָוטאַוויישאַן פֿאַר מיין סעסיע וומאַ לעצטע נאַכט.
דעם איז שטענדיק אַ צייַט פון טיף ייַנטיילונג מיט פרייַנד (s) פון דעם קלוב און איך באַקומען אויס פון די עקסערסייזיז ימפּאָוזד גאָר רינסעד אָבער אַזוי צופרידן.
אַזוי גליקלעך אַז איך טראַכטן מיין געשעפט וועט זיין גרייט געזונט איידער די טאָג איידער די ראַסע ...
מיטוואך, מערץ 26 : דזש - 3
עס איז געטינג נעענטער און איך מודה אַז איך האָבן אַנץ אין די לעגס, אַלץ איך געשריבן נאָר אויבן איז באשטעטיקט !
שטענדיק דער זעלביקער דייַגע פון וועטער פאָרויס ... :
די טאַש איז אויס און גרייט צו זיין אָנגעפילט .
מאָרגן נאַכט איך געוועט עס וועט זיין געטאן.
און איצט מיר מוזן טראַכטן וועגן געגאנגען צו בעט צו בויען אַרויף ענערגיע ריזערווז .
מאנטאג, מערץ 31, 2014
צוויי טעג נאָך די לויף איך קענען זאָגן אַז די וועטער האט געהאלטן זיין וואָרט און אפגעהיט דעם מילד און אָנגענעם צייַט אַז מיר מודיע פֿאַר עטלעכע טעג.
אַז ס עס , עס ס געטאן , איך האט עס!
מיטינג בייַ די מעודאָן אָבסערוואַטאָרי יקסעפּשנאַלי עפענען פֿאַר די געלעגנהייַט.
פילע פון אונדז זענען נישט פאקטיש זייער פילע ניט ווייַט פון 3000 צו פּיאַפפע ומגעדולד אין די ברעג לידינג צו די אַבזערוואַטאָרי.
איך געפונען מיין פרייַנד פאַבריסע און מיר בלייַבן צוזאַמען ביז די אָנהייב (איך וויסן איך האָבן קיין געלעגנהייַט צו זען אים ווידער ווי באַלד ווי די ראַסע וועט אָנהייבן ...).
מיר אויך קראָסט תו און איך גלויבן מיר קען אויך טרעפן אנדערע גרינז און יעלאָוז אַז זענען ניט געמאלדן.
די סטאַרטינג כוואַליע ספּייסינג אַלאַוז עטלעכע 3000 ראַנערז אָבער עס ס נאָך גוט צוזאַמען ביז פיולינג הייליקער קלאָוד , דערווייַל עס גייט , עס גייט אַראָפּ, מיר פליען עפעס שטיינער ראַקס.
עס נעמט צווייגן אין די קורץ פּנים איז די פאַרשיידנקייַט פון טריילז אין די וואַלד פֿאַר די ערשטער טייל.
פון קורס מיר אויך דאַרפֿן צו קרייַז אַ ביסל ראָודז און עטלעכע רעזידענטשאַל געביטן אָבער די קורס איז געזונט אויסדערוויילט און זייער פייַן.
די פייַן וועטער ווערן הייס איבער די ראַסע איז אויך פֿאַר פילע .
איך מייקס 10-12 קילאמעטער פֿאַר די ערשטער ריפיולינג זיך גענוג און שטעלן זיך די ציל פון אַ קורס פון 10 קילאמעטער / ה ( איך ווילן די ערשטער מאָל צו פאַרגעסן ווי באַלד ווי איך סוויטשט צו די רגע טראַנטש זאָנע ).
אין קילאָמעטער 10 איך בין אויף מיין ברעכן ווי דערוואַרט , אַוועקגענומען מייַן רעקל און סטאָרז עס אין די טאַש און גענומען אַ געזונט אָנגעפילט קאַנטיינער , אַ קאַשע באַר און לינקס.
קאַנדזשעסטשאַן אויף עטלעכע פּאָרשאַנז דאַרפן מיר צו גיין דאָרט און איך האט ניט די נויט אדער די פאַרלאַנג און וועט זאָגן מיר שפּעטער אַז איך וועט באַדויערן ווען איך קענען ניט העלפן אָבער גיין.
צו די איין צושטעלן פון די טעראַסע פון די פּאַרק פון סיינט קלאָוד , עס גייט ווידער, איך סטאַרטעד אָבער איך בין האלטן .
הייליקער קלאָוד ביז מיר האבן די געלעגנהייט צו קרייַז גרויס געביטן פון קעניגלעך כאַנץ , סיינט קלאָוד איז דער הויכפּונקט .
אַז איז וואָס איך רעדן פון אַ שטעג אויף קעניגלעך לאַנד !
מיט אַ שפּיץ אין 160 עם אויבן ים שטאַפּל , די נאַשאַנאַל געגנט פון סט קלאָוד האט, דורך זייַן זוכה שטעלע, יקסעפּשאַנאַל קוקן איבער די קאפיטאל און זייַן סוויווע.
דעם פעלד קוואַליטעט פון די קלאסישע צייַט, רידיזיינד דורך לאַ נאָטרע אין די זיבעצנטן יאָרהונדערט, איז אויך אַ ריפּאַזאַטאָרי פון פאַרצייַטיק הידראַוליק טעקניקס.
פרייַערדיק קרוין , די נאַשאַנאַל דאָמאַינע דע סיינט - קלאָוד איז אַ הויפּט גאַנץ פראנצויזיש היסטארישע און קינסט יזאָוון .
מאַסיער , ברודער פון לוי קסיוו , גערופן אַרקאַטעקץ לאַ פּאַוטרע און האַרדאָוין - מאַנסאַרט און מאָלער מיגנאַרד צו פאַרגרעסערן און באַפּוצן די שלאָס צווישן פּאַריז און ווערסיי . אין 1785 , די דוקעס פון אָרלעאַנס פארקויפט די שלאָס צו קווין מערי - אַנטאָינעטטע וואס איז פארוואנדלען און דעקערייטאַד דורך די אַרכיטעקט מיקווע . זומער עלטסטע אין די nineteenth יאָרהונדערט וווינאָרט , די טשאַטעאַו דע סיינט - קלאָוד איז פארברענט אין 1870 און רייזד אין 1892 .
ענקלאָוזד דורך ווענט און טויערן , די געגנט פון 460 כעקטאַרז, דעקערייטאַד מיט סטאַטועס, געהאלטן די סדר פון לאַ נאָטרע ( 1660-1690 ). די כיידראָליק סיסטעם כּולל יסודות פון די זיבעצנטן יאָרהונדערט : אין זומער , גרויס וואַסער שפּיל אין די בייסאַנז און די גרויס קאַסקאַדע . די רענאַווייטיד רומז פון די היסטאָריש מוזיי יוואָוק די כיידיי פון די שלאָס און זייַן גראָונדס.
לעבן דעם טייַך, דער נידעריקער גאָרטן, פלאַך ייבערפלאַך פלאָווערבעדס , לאָנז קריססקראָססעד מיט בוים - ליינד אַוואַנוז , היים צו די גראַנד קאַסקאַדע וואָס פלערישט פון די ברעג פון די ווודיד כילסייד . דזשעץ , בראָטס , וואָטערפאָלז , וואַסער באָולז צו מנורות אָדער גרימאַסינג מאַסקע פּאַנגקטשוייט דעם פאַביאַלאַס כיידראָליק ביניען אַז יקסטענדז איבער 92 ם לאַנג.
דורך אַראָפאַנג טריילז קליימינג די כילסייד ביימער, דער גאַסט ערייווז בייַ די גראַנד באַסין שפּריץ , וואָס ריסעס צו מער ווי 40 עם אין הייך און דערגרייכן , באַראָוינג אַלייע באַלוסטראַדע , לאַ לאַנטערנע . אָרגאַן ווו רובֿ פּאַטס פון די פּאַרק, אָוווערלוקינג די פּאַוויליאָן דע ברעטעויל שטראַלן פּוינט, לאַנטערן אָפפערס אַ יינציק פּאַנאָראַמאַ איבער די סייני , פּאַריז און זייַן סובורבס , די באָיס דע באָולאָגנע קלאַמאַרט און מעודאָן .
די גרייטער שפּריץ בעקן, אַ לייטער פירט צו די טעראַסע ווו געשטאנען די שלאָס , איצט פאַרשווונדן . די דערוואַרטונג בלייבט . פון דאָ איר קענען זען די סאַקסעשאַן פון פּאָנדס און קוואלן .
שטרענג גערעדט דער פראנצויזיש גאָרטן, וויזאַטערז זאל בעסער וועלן די ענגליש טראָקאַדעראָ גאַרדענס , ליגן העכער די אָרט פון דעם שלאָס . דאָ, די אָנווינקען אַטמאָספער מאכט איר ווילן צו גיין אין די דיסקרעשאַן פון פּאַטס וויינדינג צווישן די בערג פון סירינגאַ און מאַהאָניאַס , אָדער צווישן הויך ביימער אַרומיק אַ גרויס לאָנקע מיט ירעגיאַלער קאַנטורז , אַנימאַטעד דורך אַ סטאַוו .
די נאַטור ליבהאבערס קענען פאָרזעצן צו באַזוכן אויף די פּאָליצע צו בלעטער די טעמפּ כאַרדוווד אַפפאָרעסטאַטיאָן .
מיין איז אַ ווונדערלעך שפּילפּלאַץ פֿאַר ספורט פון אַלע מינים.
איך פרעגן זיך 10 מינוט און גענומען די געלעגנהייט צו ריטשאַרדזש די באַטעריז און ינטעראַקט מיט אַורéליען אַ טריאַטהלעטע פרייַנד וואס איז אַ פרייַוויליקער אויף ריפיולינג .
די אַראָפּגאַנג צו די פּאַרק אַרייַנגאַנג איז ניט '' גרינג '' אָבער כאַפּאַנז.
גאַנץ , עס איז טייל פון די ברעג פון די סייני און די נומער פון ינקריסינגלי וויכטיק רידערס וואס גיין אַז מאַכן מיר לאָזן גיין און אָנהייבן צו בייַטנ לויט דער ריי גיין און פליסנדיק .
פֿאַר פילע מינוט שוין איך טרינקען מער און איך ספּעציעל ספּרינקלעס , איך טאָן ניט באַדויערן די ווייזער אַז ברענגען מיר פאַבריסע דער מאָרגן אָדער מיין נייַ זונברילן אַז באַשיצן מיר געזונט.
די אַרומיק לאַנדשאַפט איז ינקריסינגלי שטאָטיש , אפילו אויב דער מאַרשרוט דורך די פּאַרקס פון סèוורעס , מעודאָן , ל ' ילע סיינט גערמאַין איידער אומגעקערט צו פּאַריז.
איך געניסן די פּאַרקס און וואַסער קוואלן צו דערפרישן מיר און
יידזשאַנסיז, די מייַן אָבער אויך די פון אנדערע רידערס זענען סטראַגאַלינג , און אָפֿט די אָפּציע צו גיין ווערט יקערדיק .
דעם העלפט צו אָנהייב און ריגיין עטלעכע שטאַרקייַט.
צום סוף, די לעצטע שורה איז פאַסטער ווי דערוואַרט , עס פירט אונדז אויף אָנקומען וואָס איז נאָר איידער די בריק פון דזשענאַ אונטער די ינקרעדולאָוס אויגן פון טוריס און ספּעקטייטערז .
איך באַקומען די ה - העמד און נעמען די וועג צוריק ענדזשויינג דעם דרך.
און דרייַ וואָכן שפּעטער איך איז געווען נאָך טראכטן פון די פלאַך צייַט סטאַרץ אַזוי געזונט און וועט פאָרזעצן באַלד מיט אַ מעראַטאַן אַז קוקט פול פון צוזאָג.


c: text/html

text:
ערב ראש השנה תשע”ג
כדי שתמליכוני עליכם
בס”ד
א גוטן טייערע חבירים וידידים
אין די וואכעדיגע פרשה געפינען מיר די פסוק זאגט רְאֵה נָתַתִּי לְפָנֶיךָ הַיּוֹם אֶת הַחַיִּים וְאֶת הַטּוֹב וְאֶת הַמָּוֶת וְאֶת הָרָע, …הַחַיִּים וְהַמָּוֶת נָתַתִּי לְפָנֶיךָ הַבְּרָכָה וְהַקְּלָלָה וּבָחַרְתָּ בַּחַיִּים לְמַעַן תִּחְיֶה אַתָּה וְזַרְעֶךָ. משה רבינו אונזער געטרייער מנהיג געזעגנט זיך שוין אט אט פון די אידישע קינדער, זאגט ער אונז אָן פון השי”ת די וויכטיגסטע פונקטן וואס מיר דארפן שטענדיגן געדענקן, זעה איך געב פאר דיר היינט לעבן און גוטס, טויט און שלעכטס, …לעבן און טויט האב איך פאר דיר געגעבן, ברכה און קללה, וועהל דיר אויס אינעם לעבן כדי די זאלסט לעבן די מיט דיינע קינדער. פרעגט זיך א לאָגישע פראגע ווען מען שטעלט אראפ פאר א מענטש א אויסוואהל פון גוטס אדער שלעכס, לעבן און טויט פארשטייט איעדער אז דער מענטש וועט נעמען דאס גוטס און לעבן, פארוואס דארף מען אונז מסביר זיין מיט קלארע ווערטער “ובחרת בחיים” וועהל דיר אויס לעבן, וואס דען? ווער וויל דען אויסוועהלן דעם שלעכטס אדער גאר דעם טויט? בכלל דארף מען פארשטיין, די פסוק זאגט טוב – ורע, גוטס און שלעכטס איז דען נאר דא די עקסטרעם, ס’איז דען נישט דא עפעס א מיטל-וועג, א לעבן וואס האט אין זיך סיי גוטס און אביסל שלעכטס אדער פארקערט? אין די טעג פון עשרת ימי תשובה בעטן מיר ביי די שמונה עשרה: זָכְרֵנוּ לְחַיִּים. מֶלֶךְ חָפֵץ בַּחַיִּים. וְכָתְבֵנוּ בְּסֵפֶר הַחַיִּים. לְמַעַנְךָ אֱלֹהִים חַיִּים. געדענק אונז צום לעבן, דער קעניג וואס וויל דאס לעבן, און באשרייב אונז אין דער ספר פון לעבן, פאר דיינעם וועגן לעבעדיגער באשעפער. דארפן מיר זיך פרעגן וואס איז די פשט? אויב השי”ת איז דער מלך חפץ בחיים ער וויל געבן לעבן, און מיר בעטן זיך אזוי וכתבנו בספר החיים, נָא איז וואס די פראבלעם זאל השי”ת געבן, און מיר וועלן נעמען?
יא חבירים, דער זוממער איז פארביי, דער הערבסט קלאַפט שוין אויף די טיר, די בלעטער טוישן שוין קאָלירן, און די יום טוב פיבער איז שוין אין פולסטן שוואונג, די ליכטיגע חודש פון תשובה דער אלול איז שוין כמעט פאַרגאַנגען, ס’איז נאך געבליבן געציילטע טעג, לאמיר זיי ריכטיג אויסנוצן, און זיך גרייטן ווי עס דארף צו זיין, צום יום הדין ווען מיר גייען זיך אפשטעלן פונעם יערליכן געלויף און פארברענגען מיט אונזער טאטען פאר אפאר קורצע וואָכן, לאמיר ארייננעמען א טיפן אטעם און זיך מתבונן זיין מיט די כוונות פונעם גרויסן יום טוב ראש השנה, וואס מיינט דאס ראש השנה? יא איך ווייס אז מען דאווענט, מען וואונטשט לשנה טובה, א גוט געבענטשט יאר, אוודאי גרייטן שוין די נשים צדקניות צו די רינדעכיגע חלות, די זיסע מייערן געפרעגלט אין האניג ווי ס’איז דער מנהג ישראל קדושים! אבער ניין טייערע חבר, מיר רעדן פון די עבודת היום וואס די תורה זאגט מיר זאלן אריינלייגן אונזער “ראש” קאפ הארץ און מחשבה דורכן ראש השנה: אמרו לפני מלכיות כדי שתמליכוני עליכם, זכרונות, כדי שיעלה זכרוניכם לפני לטובה, ובמה בשופר. השי”ת זאגט אונז: דערמאנט פאר מיר קעניגרייך כדי עטץ זאלטס מיר קרוינען אויף ענק וכו’ דאס איז אונזער עיקר ארבעט פונעם טאג, לאמיר אריין קוקן מיט א טיפערן בליק און פארשטיין וואס איז באמת די מיינונג פונעם טאג? וואס האט השי”ת פון דעם אז מיר זאגן מלכיות? און בכלל וואס מיינט דאס פאר אונז?
וויליאם דער קרוין פרינץ! דער נאמען קלינגט איבער די וועלט, ער איז דער איין איינציגסטע קינד וואס איז געבוירן געווארן אויף דער עלטער פון זיין פאטער דער גרויסער קעניג און וועלט מאכט “פיליפ דער צווייטער”, וויליאם דער קרוין פרינץ איז דער אקטיווער “משנה למלך” צו דער מעכטיגער מלוכה וואס זיין טאטע פארמאגט, ווי ער גייט און שטייט איז ער ארומגענומען מיט כבוד מלכים און אלעס ווארט אים אפ אויף א גאלדענעם טאַץ.
ווערנדיג אויף געצויגן אינעם קעניגליכן פאלאטץ, האט אים קיינמאל גארנישט געפעלט, וואס זיין הארץ האט געגלוסט אדער וואס ער האט נאר פאנטאזירט פון האבן האט ער עס שוין געהאט, און נישט סתם געהאט, נאר געהאט פון די בעסטע שבבעסטע, 24 שעה אין טאג, פון ווען ער איז אויף געשטאנען און ביז צום גיין שלאפן איז מען געשטאנען גרייט אים צו באדינען פון קאפ ביז פיס, מען האט פון אים קיין אויג נישט אראפ גענומען, און אלעס איז געווען אונטער די פערזענטליכע אויפזוכט פון זיין גרויסע פאטער, וואס כאטש ער איז פארנומען מיט די קעניגרייך יומם ולילה, פונדעסטוועגן דאך געט ער אוועק צייט און מח צו פארברענגען און זיך כסדר אינטערעסירן אויף זיין בן יחיד’ל, די גרעסטע לערנערס פונעם לאנד פלעגן קומען לערנען מיט וויליאם, דערנאך האט ער אנגעפאנגען ארום פליען איבער די וועלט שטודירן אין די חשובסטע שולעס ווי עס פאסט זיך פאר א בן מלך, פארשטייט זיך אז דאס איז געווען אין באגלייטונג אויף טריט און שריט פון עטליכע באדי-גארטס וואס מאכן זיכער אז ער איז פארזיכערט און האט אלע געברויכן צוגעשטעלט ווי עס דארף צו זיין, איבריג צו זאגן אז ער איז אייביג געגאנגען אנגעטוען מיט די מלכות’דיגע קליידער, און פאר מען האט אים ארויס געלאזט פון שטוב האבן די חברה זיכער געמאכט אז ער זעט אויס גאר גוט ווי “ס’פאסט פאר וויליאם דער קרוין פרינץ”!
ווען וויליאם איז עלטער געווארן האט ער אנגעהויבן זיך אויסצושטעלן זיין פאליטישער מיינונג און פארשטאנד, אבער צו אלעמענס ערשטוינונג איז ער געגאנגען און גאנץ א אנדערע ריכטונג ווי ערווארטעט, ער האט אנגעהויבן זאגן לויב ווערטער פאר די “פרייע-לעבן באוועגונג” און במשך די צייט זיך אפיציעל אנגעשלאסן אין די באוועגונג. – די “פרייע-לעבן באוועגונג” איז געווען אנטקעגן די גאנצע פיליזאפיע פון א קעניגרייך, זיי האבן געהאַלטן אז איעדער יחיד דארף לעבן וויאזוי ער גלייכט די מערסטע, וואס און וויאזוי דער מענטש פארשטייט דאס זאל ער טוען, זיי האבן געטענהט …”ווילאנג מענטשן טוען וואס זיי ווילן פון טיפן הארצן” איז אלעס אקעי, און דאס ברענגט ארויס די ריכטיגע צופרידענהייט און אינערליכע שמחה פאר מענטשן …אזוי בעוולה’ט קיינער נישט דעם צווייטן, קיינער שטייט קיינעם נישט אין וועג ווייל איעדער טוט וואס ער וויל, אז מ’צאלט נישט קיין שטייערן דארף מען נישט ארבעטן אזוי פיל, און אזוי דארף מען נישט אויפהאלטן א גאנצע גאווערמענט מיט איינגעשטעלטע וכדומה, ווייל אין א וועלט ווי יעדער איז צופרידן מיט זיך איז עס פשוט איבריג, די גאנצע זאך פון א קעניג מיט א קעניגרייך און הויכגעשטעלטע איז נישט וויכטיג מ’וועט זיך גרינג א עצה געבן אן דעם, און בכלל די פרייהייט וואס איעדער פילט דאס איז די בעסטע זאך וואס איז דא אינעם לעבן.
אונזער וויליאם האט אויך אזוי פארשטאנען כאטש ער האט פארמאגט די אלע גוטס און באקוועמליכקייטן איז ער קיינמאל נישט געווען עכט צופרידן, די גאנצע מלכותדיגע לעבנס שטייגער האט אים נישט געשמעקט ער האט כסדר געשפירט אז די פשוטע מענטשן מאכן א גוט לעבן, א לעבן אן קיין דאגות, ס’האט אים אויסגעזען אז זייער לעבן איז אסאך געשמאקער, און דער שנאה צו די מלכות’דיגע שטייגער האט אנגעפאנגען וואקסען אין אים ער האט כסדר געהאט מחשבות ווי …איך לעב א פארמאלע לעבן, ווי איך גיי דארף איך גיין אנגעטוען ווי ס’פאסט, איך דארף זיך פירן ווי ס’פאסט, איך דארף רעדן ווי ס’פאסט… מען קוקט אויף מיר פון אלע זייטן מיט א פארגרעסערונג גלאז?! ווי איך גיי קומען מיט באדינער און יעדער זאגט מיר דעות, איך וויל לעבן מיין אייגען לעבן און טוען וואס מיין הארץ גלוסט אָן זיך דארפן צושטעלן צו די מלוכה… אמת אז מיין טאטע איז גאר א פיינער און א גוטער, אמת אז מיין עתיד גייט פארלוירן גיין, אבער וואס זאל איך טוען ס’איז נישט געמאכט פאר מיר גענוג איז גענוג, איך וויל גיין לעבן א גוטן טאג, מאכן א חיים טובים, און א געשעפט האב איך מיט די גאנצע קעניגרייך, און אזוי האט ער אנגעפאנגען אראפ צו ווארפן די עול המלכות מער און מער, די פרייע וועלט ווי מ’פארברענגט כאילו ס’איז נישט פארהאן א מארגן, האט גוט געארבעט אויף אים, די עולם הגשמי מיט אלע אירע קאלירן האבן אנגעפאנגען שפילן אויף אים, ער איז געגאנגען פון איין תאווה צום צווייטן… און אזוי האט ער געלעבט און געלאכט אן געבן א טראכט וואס ער האט געטוען, און וואס ער פארשפילט נאר דאס איז עס… ווען די פאלק האט געזעהן ווי דער קרוין-פרינץ איז א חלק פון די באוועגונג האבן זיי זיך אויך צוגעכאפט דערצו, און ביז א קורצע צייט, האט רוב לאנד צוביסלעך זיך אהין גערוקט און דער קעניג איז געבליבן מיט גאר א קליינער פאלק וואס זענען נאך געווען אינטערסירט און מחשיב געווען די מלוכה, די קעניגרייך.
דער קעניג מיט זיין גאלדענע הארץ האט צוגעקוקט מיט גרויס צער וואס דא קומט פאר און האט מחליט געווען, אויב דאס איז וואס מיין פרינץ און די פאלק ווילן זאלן זיי דאס האבן, אויב דאס מיינט ביי זיי לעבן בכבוד גדול זאלן זיי אזוי פירן זייער לעבן, איך וועל זיי נישט שטערן, איך וויל דאך נאר די גוטס פונעם פאלק, אז זיי זענען איינגערעדט אז די הפקר’דיגע סטייל לעבן וועט זיי בעסער שפילן זאלן זיי מצליח זיין. עטליכע יאר נאכדעם וואס וויליאם איז שוין געווען זאט איבערן נאז פון די “פרייע לעבן”, איז אים דאס לעבן געווארן זייער לאנגווייליג ווייל נאכן אויספרובירן איעדע תאווה בלייבט דאך גארנישט איבריג פארן מארגן, ער האט זיך געלייגט אין בעט אָן קיין שום סיבה אויף צושטיין, ער האט פארלוירן סיפוק פון לעבן, אפילו פון זיינע געשמאקע תאוות האט ער שוין געבראכן… האט ער זיך אויף געוועקט פון טיפן שלאף און אנגעפאנגען זיך פרעגן וואס גייט דא פאר? וואס איז מיין תכלית אויף די וועלט? די תכלית פון מיין לעבן? צוביסלעך האט ער אנגעהויבן צוריקצוקומען צום הכרה אז די “פרייע-לעבן באוועגונג” ארבעט נישט, ס’איז ביטער און ליידיג אויפן הארץ, ער האט אנגעהויבן בענקן צום טאטענ’ס פאלאטץ, אויך האט ער אנגעהויבן רעדן צום פאלק, און ווי ער איז נאר געגאנגען האט ער זיי געטוען אויף מאכן די אויגן און זיי ווייזן ווי נאריש די פאלשע פרייהייט איז, עס האט נישט גענומען קיין לאנגע צייט און וויליאם מיט די גאנצע פאלק זענען צוריקגעקומען צום קעניג בעטן און וויינען, רצונינו לראות את מלכנו! מיר ווילן האבן אויף זיך דעם עול המלכות, מיר ווילן זיין א חלק פון קעניגרייך, די גאנצע רוח האט זיך איבערגעדרייט צוריק צום קעניגס זייט אזש ס’איז געווען ומלכותו ברצון קבלו עליהם…
כלל ישראל איז דער קרוין פרינץ! דער נאמען וואס קלינגט איבער די וועלט, מיר זענען די אויסגעוועלטע באליבטער פאלק פון השי”ת אונזער טאטע, ער איז דער בורא, דער באשעפער פון די וועלט, ער איז דער “מלך מלכי המלכים” קעניג איבער אלע קעניגן, מיר זענען בני מלכים, און ווען מיר גייען אין די ריכטיגע וועג ווארט אונז אָפ אלע גליקן אויף א גאלדענעם טאַץ.
אונזער טאטע דער קעניג שטעלט צו פאר זיין פרינץ דאס בעסטע שבבעסטע, ער געבט אונז אָן אויפהער, ער נעמט נישט אראפ זיינע אויגן פון אונז, 24 שעה אין טאג, פון ווען מיר שטייען אויף און ביז צום גיין שלאפן שטייט השי”ת אונזער געטרייע פאטער מיט זיינע מלאכים גרייט אונז צו באדינען פון קאפ ביז פיס, ער היט אויף אונז ווי דער שווארץ אפפעל פון אויג הנה לא ינום ולא ישן שומר ישראל, די גאנצע וועלט האט ער נאר באשאפן כדי אז אלע זאלן איינזעהן און זיך אונטערטעניגען פונעם אייגענעם ווילן אונטער זיין גרויסע מלוכה, ווי מיר זאגן איעדן טאג “אדון עולם אשר מלך בטרם כל יציר נברא” השי”ת איז דער הער פון די וועלט, וואס האט געוועלטיגט איבער די וועלט נאך פאר די וועלט איז באשאפן געווארן, דערנאך וואס השי”ת האט צוגעגרייט די וועלט האט ער באשאפן דעם מענטש וואס זאל מיט זיין אייגענע בחירה פון זיין פרייער ווילן כסדר אויסשרייען פאר זיך און פאר די וועלט “ה’ מלך!”.
ליידער מאכט זיך אז דער קרוין פרינץ, דער בן מלך ווערט עלטער און פאנגט אן אויסשטעלן זיין אייגענע מיינונג און פארשטאנד זיין אייגענעם דרך החיים, אבער צו אלעמענס ערשטוינונג גייט ער אין גאנץ א אנדערע ריכטונג ווי ערווארטעט, דער אידעלע פאנגט חלילה אָן ארויף צוקוקן אויף די “פרייע-לעבן באוועגונג” פון די אומות העולם ארום זיך, ער ווערט נתפעל און ס’גלוסט אים אויך צו לעבן אזא הפקר’דיגע לעבנסשטייגער, וואס דאס מיינט טו וואס די ווילסט, גיי ווי די ווילסט, קוק אויף וואס די ווילסט, ס’גלוסט אים דער געדאנק פון נישט כסדר טראגן מיט זיך דעם עול התורה, דעם עול פון זיין א בן מלך, דער פרייע לייף סטייל זעט אים אויס געוואלדיג ער פילט ווי ער קען אנטוען פליגלען און ארומפליען איבער די גארער וועלט אָן קיין שום צוריקהאלט אדער דין וחשבון, וואספארא געשמאק… פארשטייט זיך אז איך וועל נישט ווערן א להכעיס’ניק ח”ו און אראפ ווארפן די גאנצע עול, איך וועל בלייבן מיט מיין לבוש וכדומה נאר כאטש עפעס וואס איך שפיר א מוראדיגער געשמאק אדער ס’איז מיר שווער אן דעם וועל איך טוען, איך דארף דען זיצן דא איינגעשפארט אין מיין קליינער וועלטעל וואס וועט שוין פאסירן אז איך וועל אביסל ארויספארן אויף א געלונגענע וואקאציע אין א שיינעם רעזארט ארט אויף יענעם זייט אמעריקע?! אדער גיין אויף שיינעם קרויז שיף… אביסל רומעניש וויין… און אונזער גוטער פריינד דער יצר קומט אריין אין בילד צולייגן אביסל ספייס מיט זיינע געוואלדיגע המצאות און פאנגט אן אראפ לייגן א הערליך בילד געב א קוק ביזט דאך יונג, די חברה מאכן א חיים טובים א גוט לעבן, ער מאלט עס אראפ מיט כל מיני קאלירן אז דער מענטש שפירט און פרעגט זיך …פארוואס זיץ איך טאקע דא? דארטן אינדרויסן איז דאך דא א הערליך געשמאק וועלטל? בכלל דער גאנצע געדאנק פון מלכות ווערט אים אביסל צו א גרויסע פרעשער …ס’פאסט אזוי …ס’פאסט אזי וכו’ הער שוין אויף איינצוצוימען, לאז לעבן, דער מענטש זאגט גענוג איז גענוג איך וועל זיך צושטעלן מיט די אומות העולם למחצה לשליש ולרביע און שטיקל ביי שטיקל פאנגט ער אן אריינפאלן, היינט איז עס נאר דאס און מארגן איז עס נאך אביסל מער, וואס איז נעכטן געווען אומדערהערט איז שוין היינט ביי אים נישט אזוי געפערליך, דער מענטש ווערט צוביסלעך מער און מער נשפע פון די פרייע באוועגונג, ביז ס’ציעט אים מיט אייזערנע קייטן אז ער קען שוין נישט אנדערש וכו’ וכו’. השי”ת דער געטרייע קעניג קוקט זיך צו מיט גרויס צער און זעט ווי זיינע קינדער נעמען זיך א נייע וועג, א שלעכט וועג, א וועג פון מות ר”ל, וואס דאס מיינט: אז לעבעדיגערהייט איז עס טויט, ס’איז ליידיג און פיסט, ס’האט נישט קיין שום תכלית קיין שום ממשות, קיין שום טיפע געשמאק, און אונזער טאטע בעט זיך ביי אונז “ובחרת בחיים” וועהל דיר אויס א לעבן, נישט סתם א לעבן נאר א “לעבעדיגע לעבן”, חיים נצחיים, א לעבן וואס בלייבט… אמת אז די פרייע לעבן זעהט דיר אויס גוט און אינטערעסאנט, אבער אמתע חיים איז נאר א לעבן וואס קומט מיט א באדייט און מיט א תכלית, נאר א חיים וואס איז באגלייט מיט טיפקייט, איך נוץ אויס איעדען טאג, און איעדען טאג שטייג איך העכער אויפן לייטער פון רוחניות’דיגע סוקסעס היינט בין איך גוט, אבער מארגן בין איך נאך בעסער, אזא לעבן ברענגט געשמאק, שמחה, און צופרידנקייט וואס בלייבט לנצח.
ליידער אבער כאפן מיר זיך נישט, דער יצר שלעפט אונז צו שטארק אריין אין דעם פאלטשן וועלט, א וועלט ווי די הנאות קומען שנעל, אָן זיך צופיל מוטשענען, ער דראַפעט אונז אריין אין א “ביזי” וועלט פון טעלעפאן, טעֶקסט, אימעילס, נייעס, פאליטיק און נאך, ביזט עס בלייבט אונז נישט איבער קיין איין סעקונדע צייט צו טראכטן און מאכן א חשבון הנפש …ווי קוקט אויס מיין לעבן? האט עס א תכלית? צו וואס לייג איך אריין אזוי פיל כח? אויף וואס מוטשע איך זיך אזוי שטארק טאג און נאכט? נעם איך ארויס אמת’דיגע נחת פון מיר און פון מיינע קינדער? וואס איז וויכטיגער פאר מיר מיין געשעפט אדער מיין שטוב? אדרבה פרעג זיך וויפיל צייט געב איך אוועק צו פארברענגן מיט מיין שטוב? ווען האב איך לעצטע מאל געלערנט אדער געשפילט מיט מיינע קינדער? ווען האב איך דאס לעצטע מאל פארברענגט מיט מיין עזר כנגדי און איר געגעבן א ריכטיגע אוזן קשבת? ווען האב איך דאס לעצטע מאל פארברענגט אמתדיגע צייט מיט מיינע טייערע עלטערן? ווען האב איך דאס לעצטע מאל פארברענגט צייט מיט מיך אליינס ביני לבין קוני, זיך מתבונן זיין וואו איך קום שטיי אדער גיי אין עבודת ה’, און זיך אויסגערעדט פון הארץ מיט מיין טאטען אין הימעל (וויאזוי טוט מען דאס אפילו?), פון די 365 טעג x 24 שעה x 60 מינוט, וואס השי”ת האט מיר געשאנקן זייט דעם לעצטען ראש השנה וויפיל דערפון האב איך מקדיש געווען פאר זיינעט וועגן? מילא די וואכענדיגע טעג אבער ווי אזוי קוקט אויס מיין שבת טיש? און די ליסטע גייט ווייטער און ווייטער… דער מענטש געבט זיך א קוק אָן, און פרעגט זיך וואס גייט פאר? ווי אזוי האט אויסגעזעהן מיין יאר? טראג איך דעם עול פון מלכות? דערקענט זיך אויף מיר אז איך באלאנג צו השי”ת’ס קעניגרייך? זעהן מיינע קינדער ביי מיר א אידישקייט וואס איז הערליך און געשמאק, אדער חלילה א לעבן וואס מען ווארפט אראפ דעם עול וויפיל מ’קען, און אויב מאכן מיר דעם חשבון אמת’דיג ווערט שווארץ פאר די אויגן און מיר פאנגן אן כאפן ווי ווייט מיר זענען, און ליידער ווי פארלאשן מיר זענען. ווען עס קומען די טעג פון ראש השנה, די טעג וואס השי”ת האט ברוב רחמיו אונז געגעבן די מתנה אנצופאנגן מיט א פרישקייט און אריין ברענגן דעם נייעם יאר מיט א התחדשות דורכן זיך צוריקקערן צו אונזער טאטען, מאכט זיך א איד דעם חשבון, און אויפן פלאץ פון די ליידיגקייט אינעם הארץ ווערט אריינגעגאסן א געוואלדיגע תשוקה א רייץ א גלוסטעניש צוריקצוגיין צום בורא עולם און זיך אונטערווארפן אונטער זיין מלוכה, נכספה וגם כלתה נפשי לחצרות ה’, דער מענטש בענקט זיך צוריק נאכן עול, ער בענקט נאך די הרגשה אז יא איך בין א בן מלך א פרינץ, ער בענקט נאך דער געדאנק אז אלעס וואס איך טו איז חשוב און מאכט א געוואלדיגע רושם ביי מיין טאטע דער מלך מלכי המלכים, ער בענקט נאך א לעבן וואס איז פיל מיט אינהאלט, רייכקייט, און צופרידנקייט, און נישט נאר ווילן מיר אליינס צוריקגיין נאר מיר ווילן אויך ארויפגיין אויפן דאך און אויסשרייען פאר די גאנצע מענטשהייט איי זענט איר א חברה בטלנים, נערנים, אלע ענקערע גליקן זענען הוילע נארישקייטן, קומטס צוריק צום קעניג, נאר דארט אין זיין פאלאץ איז באמת גוט און וואויל.
דער אידעלע פאנגט אָן בעטן זָכְרֵנוּ לְחַיִּים טאטע איך וויל אמתע חיים, נישט מאכן א לעבן, נאר לעבן א לעבן, ווייל טאטע אין הימל דאס איז דאך אויך דיין ווילן די ביסט דער מֶלֶךְ חָפֵץ בַּחַיִּים, און אלעס נאר לְמַעַנְךָ אֱלֹהִים חַיִּים …טאטע איך וויל עול! איך וויל זיין אונטער דיר, איך וויל טראגן דעם עול און וויסן אז ווי איך בין, ווי איך געפין זיך איז דער בית ה’, ווי דוד המלך וואס כאטש ער איז געווען דער מלך ישראל האט ער געבעטן שבתי בבית ה’, יא ער איז געווען אין פאלאץ, ער איז געגאנגען אין מלחמה אבער ער האט פארשטאנען אז מלכות שמים מיינט אז ווי אימער איך געפון זיך בין איך אין דער בית ה’, צו דאס איז אין קאר, הויז, אפיס, ארבעטס פלאץ ס’איז נישט קיין שום חילוק, איבעראל באלאנג איך צו השי”ת’ס מלכות, איעדער קלייניגקייט א קוק דא אדער א ווארט דארט, אלעס ווערט מיט געהאלטן אונטער די פרעזענדליכע אויפזיכט פון אונזער גרויסע טאטע דער מלך מלכי המלכים! און נישט נאר פאר זיך בעטן מיר נאר אויך פאר די גאנצע וועלט, אלע פעלקער וואס דרייען זיך ארום און ווייסן ליידער נישט אז זיי באלאנגען אויך …וְיֵדַע כָּל פָּעוּל, כִּי אַתָּה פְעַלְתּוֹ, וְיָבִין כָּל יְצוּר כִּי אַתָּה יְצַרְתּוֹ, וְיֹאמַר כֹּל אֲשֶׁר נְשָׁמָה בְאַפּוֹ, “ה’ אֱלֹקֵי” יִשְׂרָאֵל מֶלֶךְ, וּמַלְכוּתוֹ בַּכֹּל מָשָׁלָה… אלע זאלן שוין איינזעהן, אלע זאלן זיך ערוועקן, און זעהן אז ס’איז פארהאן א קעניג וואס האט באשאפן, פירט און האלט אויף די וועלט, און נאר ווען מ’דינט אים און מ’גייט און זיינע הערליכע וועגן לעבט מען א לעבן, די בחירה ליגט אינעם מענטשענס הענט, ער קען זיך אליין אויסוועלן צו ער וויל חיים – מות, טוב – ורע? ס’איז אין אונזער הענט, לאמיר האבן שכל בוחר זיין פון יעצט און ווייטער צו לעבן א לעבעדיגע לעבן, א לעבן וואס איז פיל מיט אינהאלט און געשמאק… השי”ת דער יודע מחשבות ביום דין וועט אוודאי זעהן אונזער צובראכן הארץ וואס איז פיל מיט חרטה אויף ביז אהער… אבער פון יעצט איז עס פיל מיט תשוקה און בקשה צו טראגן עול, צו באלאנגן צו מלכות, וועט ער אונז אוודאי פארשרייבן צו א גוט געבענטשט זיס יאר ווי ס’פאסט זיך פאר א פרינץ אינעם פאלאץ, א יאר וואס די אלע ביטערע צרות יגון ואנחה וואס נעמען צו דעם אידנס קלארע דעת וועלן זיך אויפהערן, און מיר וועלן מבשר זיין איינער פארן צווייטן נאר שמחות און פרייליכע בשורות, ביז מיר וועלן זוכה זיין צו הערן דעם קול השופר של משיח און ס’וועט מקוים ווערן דעם “והיה ה’ למלך על כל הארץ”, ומלאה הארץ דעה את ה’ כמים לים מכסים, בביאת מלך המשיח במהרה בימינו אמן!
לסיכום געדענק:
• פרעג זיך: וואס איז מיין תכלית אויף די וועלט? בין איך א חלק פון די גרויסע קעניגרייך?
• ובחרת בחיים וועהל דיר אויס לעבן וואס איז פיל מיט אינהאלט, רייכקייט, געשמאק און שמחה!
• פיל אן דיין הארץ מיט תשוקה פאר להתוודע ולהגלות, אז ס’זאל שוין ענדליך מקוים ווערן די פסוק והיה ה’ למלך

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ביבליאגראפיע
ביבליאָגראַפֿיע איז די שטודיע פֿון ביכער, ווער עס זענען זייערע מחברים, אין וועלכע יאָרן זיי האָבן געלעבט, ווען און אין וועלכע באַדינגונגען די ביכער זענען אַרויס.
עס איז א ליסטע פון ווי ער האט דאס געזאגט; ווען ער האט דאס געזאגט; פארוואס האט ער דאס געזאגט; אבער אזוי ווי מען קען נישט אריינפאקן אלע אינפארמאציע אינעם תוכן הענין, מאכט מען א נומער און דאס דינט ווי א רעפערענץ אויפצוקוקן די פרטים איבער דעם מקור.
דער טייל פון א ספר וואס לייגט צוזאם אלע מקורות פון ווי ער נעמט דאס, אין די מער הלכה ספרים איז דאס אויפן זעלבן בלאט, אבער אין די וועלטליכע ספרים איז דאס אין די סוף ספר, און מיט נומערן דאס צו רעפערענצן.
זעהט װיקיפּעדיע:צייגט מקורות פאר הילף וויאזוי דאס צו טאן אין וויקיפעדיע ארטיקלן.


text:
פארט אויטאריטי צענטראלער באס טערמינאל
קאארדינאטן: 40°45′25″N 73°59′25″W / 40.756961, -73.990275
דער פארט אויטאריטעט בוס טערמינאל (ענגליש: Port Authority Bus Terminal) איז א ריזיגער קאמפלעקס פון געביידעס און וועגן אין מאנהעטן, ניו יארק, וואו עס ווערט צוזאמאנגעשמאלצן אלע סארטן בוס רייזעס וואס פארן אין גאנץ אמעריקע, אזוי אז דארטן קען מען פון איבעראל אנקומען און צו איבעראל אנקומען.
ער געפינט זיך אין מאנהעטן ראג ניינטער עוועניו און 42סטער גאס, איין בלאק מערב פון טיימס סקווער.
דער טערמינאל איז די גרעסטע בוס סטאנציע אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.


text:
חינוך
חינוך אדער ערציאונג אדער בילדונג איז די ערציאונג פון א קינד ווען ער איז נאך קליין.
א מענטש ווערט געפארעמט זיין געדאנקען און פירונגען פון אלעס און אלעמען ארום.
די וואס געבן זיך אפ מיט דעם זענען לערערין'ס און עלטערן.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פארצייטנס האט יעדער טאטע געדארפט לערענען פריוואט מיט זיין קינד אדער אים באזארגן א פריוואטער לערער זאל לערענען מיט זיין קינד, וואס דערפאר האבן פילע קינדער נישט געלערנט אין קיין שולעס, און אויסגעוואקסן אוילע פויערס און עם הארצ'ים.
ביים ענדע פון די 19טע י"ה איז אריין אין די וועסטליכע קולטור א רעפארמע אז די רעגירונגען מוזן באזארגן גרונדשולס פאר זייערע אלע בירגער אויף אומזינסט, אבער די מיטלשולעס און קל וחומר די אוניווערסיטעטן און קאלעדזשן וואס דארט האט מען שטודירט הויכע לימודים האט דאן געקאסט געלט. א צייט שפעטער איז אויך די גרונדשולעס געווארן א טייל פון די רעגירונגס פארפליכטונגען און נאר די אוניווערסיטעטן מיט די קאלעדזשן זיינען געבליבן אונטער פריוואטע געזעלשאפטן. היינט אין פילע אייראפישע לענדער שטיצט די רעגירונג און צאלן אויס א טייל פון די לימודים אויך אין די אוניווערסיטעטן פאר זייערע בירגער.
בילדונג אין מדינת ישראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין מדינת ישראל איז דא דריי אפיציעלע חינוך אינסטיטוציעס וואס ווערן געשטיצט דורך די משרד החינוך:
- חינוך ממלכתי - שולעס פאר סעקולערער.
- חינוך ממלכתי דתי - שולעס פאר מזרחיסטן וואס האלטן זיי אויף א רעליגיע סטיל, און לערנען סיי ספרי קודש און סיי ספרי חול.
- חינוך חרדי עצמאי - שולעס פאר די פרומע וואס מען לערנט בעיקר ספרי קודש און אויך ספרי חול אונטער די קאנטראלע פון משרד החינוך. אבער למעשה ווערן זיי נישט געאכט דורך משרד החינוך, און לערנען כמעט נאר ספרי קודש ווי זייער אייגן ווילונג.
לױטן חוק אין ישראל (חוק חינוך חובה חינם) זײַט 1984 און איר באַשטימונג אין 1999 איז די מדינה מחויב אױסצוצאָלן חינוך פֿאַר קינדער פֿון 3 בין 18 יאָר.
- זעט אויך: שולע


text:
קאכן די ביכער
קאכן די ביכער אין א טערמין מיט וועלכע באצייכנט די אומלעגאלע אקטיוויטעט דורך פירמעס וועלכע מאכן פאלשע פינאנציעלע באריכטן אין וועלכע זיי בלאזן אויף די פארדינסטן כדי צו ציען אינוועסטירער אויפ'ן סטאק מארקעט.
אינהאַלט
פארוואס קאכן די ביכער?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
גרויסע פירמעס וועלכע פארקויפן סטאק שעירס האנדלן אין די עפענטליכקייט און ווען ביזנעס גייט נישט גוט זעט יעדער וואס גייט פאר וויבאלד זייערע סטאקס וועלן באלד פאלן און אינוועסטארס וועלן פארקויפן זייערע שעירס און די פירמע וועט פארלירן אינוועסטארס געלט וואס וועט זיי מאכן נאך שווערער ווי עס איז. פארקערט ווען ביזנעס גייט יא גוט זעט אויך יעדער און מען אינוועסטירט געלט אין גרויסן און די פירמע נוצט דאס געלט צו מאכן ווייטערדיגע אינוועסטמענטס פון וועלכע זיי מאכן נאכמער געלט. קאכן די ביכער קען מיינען צוויי זאכן: עס קען מיינען אז עס איז נישט געגאנגן די פירמע ווי געראכטן און זיי מעלדן פאלשע באריכטן אז זיי האבן געמאכט מער געלט ווי זיי האבן טאקע געמאכט און אזוי באקומען זיי אריין פרישע געלט פון אינוועסטארס מיט'ן האפענונג צו מאכן בעסערע אינוועסטמענטס דאסמאל. אין א צווייטע פאל קען עס מיינען אז באמת גייט די פירמע יא זייער גוט און לכבוד דעם מעדלן זיי נאך בעסערע פראפיטן און האבן אין פלאן צו נוצן אינוועסטארס געלט צו מאכן נאכמער מיט'ן חזקה אז עס גייט זיי גוט. נאך א שטארקע סיבה פארוואס פירמעס האבן געזוכט צו קאכן די ביכער איז געווען די עקזעקיוטיוון אין די ביזנעס אליינס וועלכע האבן געוואלט ווייזן אז זיי זענען טויגליך און האבן באקומען פעטע באנוסעס דערפאר. פאר טייל פירמעס האט דער שפיל פיין געארבעט און זיי האבן דאס איבערגעטאן נאכאמאל און נאכאמאל אבער נישט שטענדיג און נישט פאר יעדן איז עס געגאנגן אזוי גוט און זיי זענען געבליבן שטיין מיט די הויכע סטאק פרייזן אבער אן קיין פרישע פראפיטן. זיי זענען געבליבן אזוי שטיין ווילאנג זיי האבן נאך געקענט ביז עס האט געפלאצט און די סטאק מארקעט איז געפאלן און די אינוועסטארס האבן פארלוירן זייער געלט. א ביישפיל צו נוצן קען זיין ווי פאלגענד: א קינד האט זיך געשטעלט פארקויפן צו טרינקן אויף די גאס אבער ער האט נישט געמאכט אזויפיל געלט. וויבאלד ער איז געשטאנען אונטער די הייסע זון האט ער געטראכן פון בויען א דעכל העכער זיין קאפ אבער ער האט נישט געהאט דאס געלט. זיינס א חבר האט יא געהאט געלט און דאס קינד האט געטראכט צו בארגן פון אים. דאס קינד האט געוואוסט אז זיין חבר וועט אים נישט בארגן קיין געלט נאר אויב ער ווייסט אז ער וועט קענען פארדינען דערפון. דאס קינד טראכט אבער אז אויב ער וועט האבן א דעכל וועט ער זיכער קענען פארקויפן מער טרינקן וויבאלד זיינע קאסטומערס וועלן הנאה האבן צו קומען כאפן א טרינק אין א הייסע זומער טאג אונטער זיין שאטן. ער רופט אן זיין חבר און זאגט אים אז ער פארדינט שיין און וועט פארדינען נאכמער אויב ער וועט האבן א דעכל און אויב ער איז גרייט צו אינוועסטירן וועט ער אים געבן 25 פראצענט פון די ריווח אלס קאמפענסאציע. אזוי איז טאקע געווען אבער פאר סיי וואספארא סיבה האט ער נישט מצליח געווען און דער חבר איז געווען בייז ווען ער האט זיך דערוואוסט אז ער האט אים פארקויפט ליגענט. עס איז געווען אנפאנג זומער 01' ווען איינע נאך די אנדערע האבן סטאקס פון גרויסע פירמעס אנגעהויבן דראסטיש צו פאלן טייל אזוי נידעריג אז אינוועסטארס האבן פארלוירן זייער גאנצע געלט. דעם עצם פאקט אז די מארקעט האט אנגעהויבן פאלן האט געמאכט אז אויך אנדערע פירמעס זענען געפאלן ווייל איינס שלעפט די אנדערע וויבאלד אינוועסטארס ווערן באזארגט און פארקויפן זייערע שעירס. יעדע גרויסע פובליק פירמע גיט ארויס א פינאנציעלע סטעיטמענט ביי די ענדע פון יעדע קווארטאל פון יאר און ענדע יאר. די סטעיטמענטס זענען די וויכטיגקסטע אינפארמאציע וועלכע וואל סטריט דארף האבן. אין דעם סטעיטמענט ווערט געצייכענט די פירמעס אקטיוויטעטן צעטיילט צו דריי הויפט פאקטארן: דער באלאנס באריכט, די קעש פלוס סטעיטמענט, און די פראפיט און פארלוס סטעיטמענט. דער באלאנס סטעיטמענט איז א סך הכל בליק אויף די פירמע אין א געוויסע טאג וואס די פינאנציעלע סיטואציע איז, די פירמעס געלטער אין באנק, און וויפיל די ביזנעס איז ווערט יענע מינוט. די געלט פלוס סטעיטמענט צייגט וויפיל געלט די ביזנעס ברענגט אריין און וויפיל עס גייט ארויס איבער א געוויסע צייט אפשניט. די פראפיט און פארלוסט ווייזט פשוט אויב די פירמע האט פארלוירן אדער פארדינט אין דעם קווארטאל פון יאר. די סטעיטמענטס ווערן גענוצט דורך די בענק צו וויסן אויב זיי זאלן בארגן געלט פאר די פירמע, דורך וואל סטריט פאר די אינוועסטארס צו וויסן אויב זיי זאלן אינוועסטירן, און די פירמע זעלבסט נוצט דאס צו פלאנירן דעם צוקונפט. פארשטייט זיך אז ער איז וויכטיג אז אלע אינפארמאציע זאלן זיין 100 פראצענט ריכטיג. וויבאלד די פירמעס זענען פובליק פירמעס ווערן די סטעיטמענטס אויך איבערגעקוקט דורך אקאונטינג פירמעס וועלכע דארפן זיכער מאכן אז די סטעיטמענטס פאלגן נאך די גענעראלע אקאונטינג פרינציפאלן.
דער רעצעפט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעגולאציעס זענען אמאל געווען גרינגער ווי היינט ווען די פירמעס האבו געמאכט זייערע סטעיטמענטס און געוויסע אינפארמאציע האט מען נישט געדארפט ארויפלייגן. דאס האט גרינגער געמאכט די פירמעס צו מאכן פאלשע השערות און דאס ארויסלייגן צו די פובליק. אין די ביזנעס וועלט האט מען דאס גערופן "אף באלאנס שיעט אקאונטינג". די סארט סטעיטמענטס האבן נישט געמוזט האבן אזויפיל אינפארמאציע און דאס האט גרינגער געמאכט פאר די פירמעס צו באקומען געלט פון בענק פאר פרישע אינוועסטמענטס. די סארט סטעיטמענטס זענען לויט טייל אנאליסטן בעסער ווי די היינטיגע באלאנס סטעיטמענטס אבער וויבאלד אויף יענע וועג האבן די פירמעס געקענט שרייבן פאלשע זאכן האט מען דאס שפעטער פארבאטן. א צווייטע זאך וואס די פירמעס האבן געטאן איז געווען אן אינערליכע ארבעט פון די מענעדזשערס וועלכע האבן שוין געהאט דעגרייכט זייער ציל פאר'ן יאר און האבן גענוצט געלטער וואס איז געווען באשטימט פאר די קומענדיגע יאר צו קויפן נייע סופלייס אדער אינוועסטירן וועלכע האט געמאכט די פארדינסטן אביסל קלענער אבער האט געגעבן א גוטע בליק אויף די פירמע פאר אויסערן אינוועסטירער. געוויסע פירמעס האבן אויך געטוישט די פאקטן פון אויסגאבעס און האבן געלייגט רעגולערע אויסגאבן אלס קאפיטאל אויסגאבן וועלכע מאכט די פירמע אויסזען מער פארשפרייט. טייל פירמעס האבן געמאלדן פארדינסטן אויף לאנגע טערמין קאנטראקטן וועלכע האט זיי געקאסט אסאך געלט און די אויסגאבן וואלטן געברויכט צעטיילט ווערן לויט די אויסגאבן. די פירמעס האבן אבער געוואלט מאכן אויסזען די זאך בעסער האבן זיי דאס ארויפגעלייגט אלס פארדינסטן און האבן נישט אראפגערעכנט די אויסגאבן. אויסער גרויסע ליגענטס האבן די פירמעס גענוצט פאלשע פארדינסטן אויף זאכן וואס זיי האבן פארקויפט און איז צוריקגעשיקט געווארן, זאכן וואס זענען נאך נישט געווען באצאלט, גרעסערע פארדינסט פראצענטן בעפאר זיי זענען באשטעטיגט געווארן, זאכן וואס זענען פארקויפט געווארן פאר דיסקאונט פרייזן, און פראדוקטן וועלכע האט נאך פארלאנגט סערוויס נאכ'ן שיקן און איז נישט אראפגערעכנט געווארן פון די ארגינעלע פרייזן. א טאקטיק וועלכע גאר אסאך פירמעס האבן גענוצט איז געווען אז זיי האבן צוגעלייגט פארזיכערטע פארדינסטן פונעם קומענדיגן קווארטאל אין די סטעיטמענטס פונעם יעצטיגן קווארטאל. אסאך פירמעס האבן אויך גענוצט אוועקגעלייגטע פארדינסטן געלטער (באשטימט פאר אויסגאבן) אלס פארדינסטן. נאך א זאך וואס פירמעס האבן געטאן איז געווען א שווינדל אויף זייער אייגענע שווינדל. גרויסע פירמעס געבן פענסיע פאר זייערע ארבייטער און דאס געזעץ פארלאנגט אז די געלטער דארפן זיין אפגעזונדערט פון די ביזנעס געלטער אין פאל די פירמע גייט ארויס פון ביזנעס זאלן אלע ארבייטער באקומען זייערע פענסיע. רוב פירמעס נעמען די פענסיע געלטער און אינוועסטירן דאס אין די סטאק מארקעט און די פירמע געניסט פון די פארדינסטן. לעגאל מעגן זיי ארויפלייגן די פארדינסטן אויך זייערע סטעימענטס אבער דאס איז נאר געלטער וואס מען האט פארדינט אינעם פארגאנגנהייט. די פירמעס פלעגן ארויפלייגן פארדינסטן וואס די געלטער וועלן מאכן אויך און וויבאלד זיי אליינס האבן געפיטערט די סטאק מארקעט מיט פאלשע אינפארמאציע האבן זיי זיך אליינס גענארט אז די פענסיע געלטער וועלן וואקסן אזויפיל. ווען די מארקעט האט געקראכט האבן זיי פארלוירן די געלטער און די פארדינסטן זענען געווארן א טייל פון די פאלשע אינפארמאציע.
די סארבאנעס אקסלי אקט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 02' האט פרעזידענט בוש אונטערגעשריבן די סארבאנעס אקסלי אקט אין געזעץ וועלכע האט געזאלט צוריק איינשטלען אינוועסטארס געטרוי צו די ביזנעסער אויף די סטאק מארקעט דורך אונטערנעמען נייע מעטאדן צו פארמיידן נאכאמאל אזא קאטאסטראפע. דאס געזעץ פארלאנגט אז אלע פובליק פירמעס זאלן מוזן אריינשיקן זייערע סטעיטמענטס צו די סעקיוריטיס ענד עקסטשעינדזש קאמיסיע וואו ער ווערט איבערגעקוקט דורך פעדעראלע אגענטן זיכער צו מאכן אז אלעס קלאפט. עס פארלאנגט אויך אז די פירמעס אויסערן אודיטערס זאלן איבערקוקן און באשטעטיגן די אינפארמאציע און די צוויי גרעסטע אין אמט (דער טשיף עקזעקיוטיוו אפיציר און דער טשיף פינאנציעלע אפיציר) זאלן פערזענליך נעמען פאראנטווארטליכקייט אז וואס זיי שרייבן אונטער איז ריכטיג. מיט די נייע געזעצן און נאך עטליכע רעגולאציעס וואס וואל סטריט אליינס האט געמאכט איז כמעט אוממעגליך א פירמע זאל נאך היינט קענען טאן אזא זאך. די רעגולאציעס פארלאנגן אז די פירמע זאל שטענדיג ארויסגעבן געוויסע אינפארמאציע וועלכע די אינוועסטארס דארפן האבן צו וויסן אויב עס לוינט זיך צו אינוועסטירן. אלעס ווערט איבערגעקוקט דורך ספעציעלע קאמיסיעס און אויף דערווייל איז טאקע נישט געווען קיין פרישע פראבלעמען.
ביישפיל נומער איינס: ענראן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ענראן איז געווען אמעריקעס זיבעטע גרעסטע פירמע וועלכע איז געגרינדעט געווארן אין 985' ווען צוויי ענערגיע פירמעס האבן זיך פאראייניגט. די פירמע איז געגאנגן ווייטער ווי ענערגיע און געגעבן אסאך סערוויסעס פון וועלכע זי האט געמאכט אוצרות מיט געלט. צווישן די יארן 96' און 01' איז זי באצייכענט געווארן אלס אמעריקעס געלונגענסטע פירמעס 6 יאר נאכאנאנד. אין די אויספארשונג איז מען דערגאנגן אז ענראן האט שוין אנגעהויבן אירע שווינדלערייען אין 92' דורך אריינשטעלן אירע צוקונפטיגע פארדינסטן געבויט אויף לאנגע טערמינען קאנטראקטן וועלכע די פירמע האט געמאכט מיט קלענערע פירמעס. מיט דעם חשבון האט ענראן פארדינט אסאך געלט אויף די סטאק מארקעט אבער האט געצאלט ווייניג שטייערן ווייל אירע פארדינסטן זענען געווען פיל ווייניגער וויפיל זי האט געזאגט זי האט געמאכט. די ענראן חברה האבן באהאלטן זייערע חובות אפילו ווען זיי זענען שוין געווען אויף צרות און האבן געגרינדעט א ספעציעלע אפטיילונג וועלכע זאל זיך אפגעבן מיט שווינדל. ווען זיי האבן פארלוירן אין איין פעלד האבן זיי דאס באהאלטן און נאר אויפגעדעקט וואס זיי האבן פארדינט אין אן אנדערע פעלד. אזוי איז עס געגאנגן אהין און צוריק ביז עס האט געקראכט. ווען מען האט אנגעהויבן די אויספארשונג האבן די פעדעראלע אגענטן נישט געוואוסט וואס איז לעגאל און וואס איז אומלעגאל. די שווינדלערייען זענען געווען אויסגערעכנט געוואלדיג און עס האט זייער לאנג גענומען ביז מען האט געקענט באקומען א בילד וואס די פירמע האט געטאן. די ערשטע סיגנאלן וועגן א פראבלעם איז געקומען נאך אין אוגוסט 01' ווען ענראנ'ס פרעזידענט, דזשעף סקילינג, האט פלוצלינג רעזיגנירט. ענראן האט אויפגענומען א נייעם פרעזידענט, קען לעי, וועלכער האט באלד באקומען אינערליכע אינפארמאציע אז סקילינג האט רעזיגנירט וועגן אקאונטינג שווינדלערייען. נאך אינעם זעלבן מאנאט האט א פיפיגער בראוקער געשיקט אן מעסעדזש צו זיינע קליענטן זיי זאלן פארקויפן ענראן סטאקס ווייל ער ווייסט אז עס זענען פאראן פראבלעמען. עס האט נישט גענומען לאנג און ענראן'ס סטאק פרייז איז געפאלן פון 86$ צו 30 צענט. ענדע יאר האט מען אנגעהויבן די אויספארשונג און ענראן האט באנקראטירט א קורצע צייט דערויף. דער ערשטער אנגעקלאגט צו ווערן איז געווען דער טשיף פינאנציעלער אפיציר, ענדרו פעסטאו, וועלכער איז געווען דער מייסטער שווינדלער. ער האט באקומען 10 יאר טורמע און האט געדארפט צאלן 23.8 מיליאן דאלאר שטראף. ביידע פרעזידענטס, סקילינג און לעי, זענען באשולדיגט געווארן דעם פארגאנגענעם יאר אבער זייער אורטייל וועט ערשט קומען קומענדיגן יאנואר. נאך אסאך אנדערע ווארט טורמע שטראפן און אויך אסאך אנדערע פירמעס און בענק האבן געמוזט באצאלן געלטליכע שטראפן פאר'ן מיטשפילן מיט ענראן.
ביישפיל נומער צוויי: ווארלדקאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווארלדקאם איז געגרינדעט געווארן דורך ערני עבערס אין די פריע 90'גער יארן ווען עבערס האט אפגעקויפט עטליכע לאנג דיסטענס פירמעס. צווישן די יארן 95' און 00' האט ווארלדקאם אפגעקויפט 60 לאנג דיסטענס פירמעס, אריינגערעכנט עם-סי-איי פאר די סומע פון 37 ביליאן דאלאר. ווארלדקאם האט איבערגענומען דאס לאנדס אינטערנעט טראפיק און האלב פון אלע אי-מעילס ארום די וועלט זענען אדורכגעגאנגן ווארלדקאם'ס סערוויסעס. די פירמע איז פאר עטליכע יאר געווען אמעריקע'ס צווייטע גרעסטע לאנג דיסטענס פירמע. אין 99' האט ווארלדקאם געהאט א שוואכע יאר (קעגן אנדערע גוטע יארן) און האט מורא געהאט אז אינוועסטארס וועלן פארקויפן זייערע שעירס. די פירמע האט גענומען רעזערוו געלטער (לייביליטיס און אנדערע געלטער) און דאס געלייגט אלס פארדינסטן. דער שווינדל איז געווען 2.8 ביליאן דאלאר מער וויפיל זי האט טאקע פארדינט. עבערס איז אבער נאך אלץ נישט געווען צופרידן און א יאר דערויף האט ער געלייגט אלע אפעראציע אויסגאבן אלס לאנגע טערמין אויסגאבעס מיט פארזיכערטע פארדינסטן וואס האט געגעבן זיין פירמע נאך 3.8 ביליאן דאלאר פארדינסטן. די פירמע האט אויך געהאט געמאלדן אז זי האט אינוועסטירט 500 מיליאן דאלאר פאר קאמפיוטערס אבער די דאקומענטן צו בארעכטיגן די קלאגע איז קיינמאל נישט געפינען געווארן. אין דער זעלבער צייט וואס ווארלדקאם האט אנגעבליך פארדינט ביליאנען דאלארן האט עי-טי-ענד-טי געהאט שוואכע צייטן און דאס האט אלאמירט די סעקיוריטי עקסטשעינדזש קאמיסיע וועלכע האט באלד אונטערגענומען אן אויספארשונג. עס איז געגאנגן שנעל און די אקאונטענטס האבן באלד מודה געווען וואס זיי האבן געטאן און ביז עטליכע וואכן איז אלעס געווען פאראיבער און ווארלדקאם האט פארמאכט אירע טירן. ווארלקאם איז דערנאך צוריק געווארן עם-סי-איי און עבערס און זיין טשיף פינאנציעלער אפיציר, סקאט סוליווען, זענען אנגעקלאגט געווארן אין געריכט. עבערס האט באקומען 25 יאר טורמע און סוליווען האט זיך ארויסגעדרייעט מיט 5 יאר טורמע נאכ'ן ארויסגעבן ווערטפולע אינפארמאציע קעגן עבערס.
ביישפיל נומער דריי: טייקא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טייקא איז געווען א ריזיגע עלעקטריק סופליי פירמע וועלכע האט געטאן ביזנעס אין 100 לענדער ארום די וועלט. די פירמע האט אפגעקויפט 40 אנדערע פירמעס און איז געווארן די וועלט'ס גרעסטע פראדוצירער פון עלעקטראנישע קאמפאנענטן, טעלעקאמיוניקאציע סיסטעמען, פייער באשיצונג סיסטעמען, עלעקטראנישע וואלווס, און איינע פון די גרעסטע אין מעדיקל סופלייס. ווי עס האט זיך ארויסגעשטעלט האט טייקא נישט געטאן קיין סיסטעמאטישע שווינדלערייען אזויווי אנדערע פירמעס וועלכע זענען אונטערגעגאנגן אין יענע צייט. מען האט געפינען אסאך אקאונטינג טעותים אבער נאך אלץ האט מען נישט פארדעכטיגט אז איינער האט דאס געטאן במזיד. עס האט זיך אבער ארויסגעשטעלט אז די עקזעקיוטיווע אייגעשטעלטע האבן געמאכט א לעבן מיט די געלט פון די פירמע און האבן געבארגט און גענומען געלטער אן פרעגן. זיי האבן אויך פארקויפט סטאקס אן מעלדן פון פאראויס פאר קיינעם וועלכע איז אומלעגאל. די סעקיוריטי עקסטשעינדזש קאמיסיע האט אונטערגענומען אן אויספארשונג נאך אין אנפאנג 99' ווען זי האט אנטדעקט אז חשבונות שטימען נישט. צעביסלעך האט מען אויפגעדעקט אלעס וואס די עקזעקיוטיוון האבן געטאן מיט די פירמע'ס געלט אויפ'ן חשבון פון די אינוועסטארס. דריי עקזעקיוטיוון זענען אנגעקלאגט געווארן: דער פרעזידענט, דעניס קאסלאוסקי, דער טשיף פינאנציעלער אפיציר, מארק שוואורטס, און דער גענעראלע קאונסיל, מארק בעלניק. זייערע אורטיילן זענען ערווארטעט אין די קומענדיגע מאנאטן. טייקא האט איבערגעלעבט איר סטאק מארקעט טראסק און האט אויפגענומען נייע עקזעקיוטיוון און די פירמע איז געבליבן שטארק ביז'ן היינטיגן טאג.


text:
מיסיסיפי טייך
דער מיסיסיפי טײַך איז א טייך אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, און איז איינער פון די לענגסטע טייכן אין דער וועלט. דער מקור פונעם מיסיסיפי איז אין דעם שטאַט מינעסאטע, נישט ווייט פונעם גרענעץ מיט קאנאדע. דער מיסיסיפי פלוסט דרום אדורך די פאראייניגטע שטאטן, דורך די שטאטן וויסקאנסין, אייאווע, אילינוי, מיזורי, קענטאקי, טענעסי, ארקענסא און מיסיסיפי. דער מויל פונעם מיסיסיפי טייך איז לואיזיאנא, דרום פון ניו ארלינס. דער מיסיסיפי פלוסט אריין אינעם איינגאס פון מעקסיקע.
בייטייכן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די גרויסע בייטייכן פונעם מיסיסיפי זענען:
- דער מינעסאטע טייך
- דער וויסקאנסין טייך
- דער אילינוי טייך
- דער מיזורי טייך
- דער אהייא טייך
- דער ארקענסא טייך


text:
1 אין אפריל
1 אין אפריל איז א באקאנטער שפאַס-טאג וואס מענטשן ערלויבן זיך אין איר רעדן ליגנט און מאכן שפּאַס אָן מען זאל זיי אנרופן "ליגינערס". אסאך מאהל פארגעסען מענטשן דער טאג, און זיי פאלן אריין אין א שפאס וואס מעלייגט זיי אונטער. דער טאג איז באקאנט אין אסאך לענדער.
דער קרבן פון דעם טאג רופט זיך אויף ענגליש April Fool (אפרילער נאַר).
אזוי ווי אויכעט גרויסע מוסדות און באוואוסטע צייטונגען שפילן מיט, גישעט האז נייעס וואס ווערן פארשריבן אין דעם טאג זיינען נישט באגלייבט. דער Gmail, למשל, האט זיך אויס גיקוקט א ליגן אויף א פאר טעג, ווייל זיין ארויפקומען אויפן אינטערנעט איז באוווסט געווארן אין 1 אין אפריל.


text:
יוניקס
יוניקס (רעגיסטרירט האנדל-מארקע UNIX®) איז אן אפערירן סיסטעם. יוניקס איז אנטוויקלט געווארן פאר פירן נעצווערק און ווערט גערעכנט פארזיכערט און פארלעסלעך. זיינע באדערפענישן זענען גאר נידעריג, במילא קען מען אריינשטעלן די סיסטעם אין קאמפיוטערס וואס זענען פארהעלטענישווייז גאנץ שוואך. א הויכע פראצענט פון די באדינסנטן וואס זענען דער יסוד פון דער אינטערנעץ זענען יוניקס סערוויסן. יוניקס איז געווען די ערשטע אפערירן סיסטעם געשריבן אינגאנצן אין העכערע ניווא פראגאמירונג שפראך - C.
אין Unix ניצט מען ~ (טילדע) פאר דער היים-דירעקטאריע.


text:
קאמפיוטער ווירוס
א קאמפיוטער ווירוס איז א קאמפיוטער פראגראם געשריבן צו טוישן דעם וועג וויאזוי דער דעזעגנירטער קאמפיוטער וועט ארבעטן, אן רשות אדער וויסן פון זיין באנוצער, דורך זיך באהאלטן און אריינשווערצן אין אן אנדערפראגראם טעקעס וואס איז אויבן אויף יא לעגיטים פארן באנוצער.
צוויי הויפט פאקטארן דעפינירן א ווירוס: 1) זיך טאפלען, און 2) אקטיוויזירן, פונקט וויאזוי א ביאלאגישער ווירוס אין א מענטש.
דעריבער איז זייער וויכטיג אויפצופאסן נישט עפענען צוהעפטן פון קיין איפאסט אפילו איר איר געטרויט דעם שיקער ווייל ער האט דאס געקענט באקומען פון אן אנדערן אומוויסנדיג.


text:
1955
1955 איז דאס 55סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1955 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 5טן אפריל - ווינסטאן טשערטשיל זאגט אפ זיין אמט פון פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך ביי די 81 יאר.
- 5טן מיי - מערב דייטשלאנד איז זוכה אין פולן סואווערעניטעט.
- 14טן מיי - דער קאלטער קריג: אכט קאמוניסטישע לענדער שרייבן אונטער דעם ווארשע פאקט.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 28סטן יאנואר - ניקאלאס סארקאזי, פרעזידענט פון פראנקרייך
- 24סטן פעברואר - סטיוו זשאבס, גרינדער פון עפל קאמפיוטער
- 27סטן מערץ - ישראל אייכלער, ישראלדיקער פאליטיקער
- 8טן יוני - טים בערנערס-לי, פיזיקער, ערפינדער פונעם World Wide Web
- 11טן יוני - מאיר פרוש, כנסת דעפוטאט פון דער יהדות התורה גרופע
- 7טן סעפטעמבער - יעפים זלמנאוו, יידישער מאטעמאטיקער, געבוירן אין רוסלאנד
- 28סטן אקטאבער - ביל גייטס, גרינדער פון מייקראסאפט


text:
ימי בין המצרים
ימי בין המצרים זענען די דריי וואכן צווישן שבעה עשר בתמוז (זיבעצן טאג אין תמוז) און תשעה באב (די ניינטע טאג אין אב). לויט מנהג אשכנז פייערט מען נישט קיין חתונות, מען שערט נישט די האר, און מען הערט נישט קיין מוזיק.
נאמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס הייסט אזוי צוליב דעם פסוק (איכה א, ג) "כל רודפיה השיגוה בין המצרים". אלע שונאים וואס האבן געיאגט די אידן האבן איהר דערגרייכט צווישן די ענגאשאפט, דאס הייסט מען איהר דאן געאכאפט צווישן די עקן, ווייל ווען מען האט נאך וואו צו אנטלויפן קען מען נישט כאפן, אבער אין די טעג איז פאר אידן געווען זייער ענג זיי האבן נישט געהאט וואו צו אנטלויפן.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער שונא איז אריין אין ירושלים זיבעצן טאג אין תמוז, דעמאלטס האט זיך געבראכן דער מויער, זיי האבן גע'הרג'ט גע'רצח'ט פון כלל ישראל איין און צוואנציג טעג (21) ביז תשעה באב ווען זיי האבן אנגעצינדן דעם בית המקדש און גענומען די אידן אין געפענגעניש.
אין רש"י (קהלת יב, ה) שטייט אז ווען דער נביא האט געזאגט "מקל שקד אני רואה" האט ער געמיינט אז אידן וועלן האבן צרות אזוי ווי א מאנדל וואס וואקסט 21 טעג, דאס זענען די ימי בין המצרים.
אין די טעג ליינט מען אין דער תורה אויף די מצרים, די גבולים פון ארץ ישראל וואס עס באלאנגט פאר אידן, דאס איז א טרייסט אז סוף כל סוף וועלן אידן צוריק באקומען ארץ ישראל דעריבער הייסט עס אויך בין המצרים פונעם לשון די גבולים (בני יששכר).
וויבאלד מען האט אויפגעהערט מקריב זיין דעם קרבן תמיד, און צו גיסן וואסער אין בית המקדש האבן זיך די פרויען פארגענומען נישט צו טרינקען וויין און נישט עסן פלייש אין די טעג אזוי ווי עס שטייט אין ירושלמי (פסחים פ"ד) אז עס איז א גוטער מנהג. אבער להלכה מעגן מיר יא עסן פלייש און טרינקן וויין אין די דריי וואכן, אבער מיר פירן זיך אזוי פון ראש חודש אב (רשב"א, וסידור רש"י). דאס הייסט כאטש פון די הלכה פון די גמרא מעג מען עסן פלייש אפילו ערב תשעה באב דאך איז דאס א מנהג פון די ראשונים אין דער טור (סי' תקנ"א) שרייבט מען טאר נישט צוברעכן די גדר פון די ראשונים.
דער רמב"ם שרייבט אז די איסור גייט אּן בלויז אין דעם וואך וואס תשעה באב פאלט אויס.
אין גמרא שטייט אויך אז די וואך זאל מען זיך נישט שערן די האר.
מען האט נישט חתונה אין די וואך, אפילו איינער וואס האט נאך נישט קיין קינדער. אויך שטייט אין מדרש רבה (במדב"ר פי"ב) אז אין די טעג זאל מען נישט גיין אליין פון צען אידערפרי ביז דריי נאכמיטאג ווייל דעמאלטס איז שולט קטב מרירי.
די ניין טעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ניין טעג זענען די טעג פון ראש חודש אב ביז מוצאי תשעה באב. חז"ל זאגן "משנכנס אב ממעטין בשמחה" און דעריבער האבן חז"ל געאסר'ט צו בויען א געביידע פון שמחה אין די טעג (ביז תשעה באב) און אויך נישט צו מאכן שענער אדער צו פארבן דאס הויז אדער פארבעסרן א זאך וואס מ'קען איבערלאזן אויף שפעטער. אויך האבן חז"ל געאסר'ט צו האנדלען אין א זאך פון שמחה, ווי קויפן נייע מעבל אדער קליידער, נאר ווען דאס קען גורם זיין א גרויסן פארלוסט.
ווי אויך וואשט מען נישט קיין וועש, מעו טוישט נישט קיין קליידער און מען גייט נישט שווימען.
אין די טעג זענען אלע עדות נוהג ממעט זיין אין שמחה, און אפשטופן א פראצעס וואס מ'האט מיט א גוי אויף נאך עשרה באב.
אויך איז אסור אין אלע געמיינדעס צו שטעלן א חופה, נאר ווען דער חתן האט נאך נישט מקיים געווען די מצוה פון פריה ורבייה (און אפילו אין דעם פאל איז דער מנהג צו מאכן די חתונה נאך תשעה באב כאטש מען מעג מן הדין). א שידוך אן א סעודה מאכט מען יא אפילו אום ת"ב זעלבסט, ווייל מען האט פארכט זיך טאמער איינער וועט אים פעדערן.


text:
עיר הכרמל
עיר הכרמל איז געווען א צוזאמענשטעל פון צוויי שטעטלעך פון דרוזן, אויף די כרמל בערג, אין חיפה געגנט. איין שטעטל איז דאליאט על כרמל, און דאס אנדערע שטעטל עוספאיע. די צוויי שטעטלעך זענען פאראייניקט געווארן דורכן אינערן מיניסטעריום, אין יאר 2003. די שטאט פארמאגט 25,400 איינוווינער ריכטיק צו סוף יאר 2009, לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק.
אין 2008, האט די אינערן מיניסטעריום, מבטל געווען די פאראייניקונג, און די צוויי שטעטלעך זענען צוריק אפגעזונדערט, דאליאט איז 8,000 דונאם גרויס, עוספאיע איז 5,000 דונאם.


text:
שמעקעדיג האט געשריבן:כ'ווייס נישט וועלכע בוך דו ווילסט זיי קויפן, אבער כ'וויייס נישט צי ס'וועט ביעטן קינדליין. ס'שווער צו טרעפן אזויפיל ידיעות שונות בפונדק אחד פאר קינדער (און אפילו ערוואקסענע) ווי אינעם קינדליין.
אין פאקט, אויסער אויפן לעיאוט, זענען כמעט נישט פאראן מענטשן וואס רעדן זיך אפ דערויף. עס איז מלא וגדוש.
berlbalaguleh האט געשריבן:דער פהראהעלטינסמעסיג נייער מאגאזין קינדליין איז א הערליכער מאגאזין צו געשטעלט פאר די היינטיגע קינדער אויף דעם שענסטן אופן מעגליך. און ס'איז אויך ספעציעל אינטרעסאנט און צוציענד פאר די קינדער. נאר איך האב שוין ב"ה חתונה געמאכט אלע קינדער. האביך נישט קיין קליינע קינדער ביי מיר אין שטוב. ממילא קויף איך עס נישט געוויינליך. אבער די וואך זענען מיינע אייניקלעך שי' געווען ביי אונז אויף שבת און זיי האבן מיטגעברענגט דעם קינדליין מעגעזין.
ווען כ'האב אריינגעבליקט און אויפגעמישט אויף פעידזש 4 ביי דעם פרשה בילד. פון הר"ר דוד שפיטצער שליט"א וואו ער באשרייבט..."יעקב מיט רחל ביים ברונעם"...איז מיין ערשטע מחשבה געווען. וויאזוי ער טרויעט זיך אראפצומאלן יעקב צוזאמען מיט רחל...אבער קוקנדיג א ביסל בעסער, האביך געזעהן די שעפעלעך, און די פאסטוכער. און יעקב אבינו ביים ברונעם. ווי ער הייבט אויף דעם שטיין פון די ברונעם מיט איין האנט/פינגער. אזוי ווי רש"י'ס פשט. אבער רחל האביך נישט געזעהן. איך האב זי געזוכט איבעראל. אבער נישט געטראפן. (כנוסח אכשר דרא. אין דער וועיטינג רום ביים דאקטאר, פון לעצטנס, ווען ס'דא טאטעס און קינדער. אבער קיין מאמעס איז נישטא, ב"ה.). ביז ענדליך האביך באמערקט עפעס א קליינע סטאדע'לע פון שעף ערגעץ ווייט אינ'ם שטח פון די ברונעם. מיט עפעס וואס האט זיך געקענט דאכטן אז ס'איז א מענטשליך געשטאלט. אבער קיין מענטשליכע צורה האט מען נישט געזעהן. אט דא איז (מסתמא) געווען רחל.
ס'זעהט אויס אז הרב שפיטצער (אדער זיין ארטיסט) לערנט פשט ווי די ערשטע..."באה"...זי קומט ערשט ממרחקים. און נישט ווי די צווייטע..."באה"... ווי רש"י הק' זאגט פשט. אז זי איז שוין געקומען. דאמאלס איז שווער די קשיא. פארוואס שרייבט הרב שפיטצער..."יעקב מיט רחל ביים ברונעם"...!
וואלווי האט געשריבן:פון דעם באבע וואס שבת טענ'ט אז מזרחי איז זיך מתייחס האט מען אזוי מורא געהאט?
лпم ioوԴ האט געשריבן:פון זבולון, צו אידישער ווינקל
מפוזרי האט געשריבן:רעדט מען דא פון אונזער @זבולון?
מפוזרי האט געשריבן:רעדט מען דא פון אונזער @זבולון?
זבולון האט געשריבן:מפוזרי האט געשריבן:רעדט מען דא פון אונזער @זבולון?
ניין. עס איז נישט איך.
זבולון האט געשריבן:מפוזרי האט געשריבן:רעדט מען דא פון אונזער @זבולון?
ניין. עס איז נישט איך.
лпم ioوԴ האט געשריבן:אוודאי קאסט עס מער די וואך, ס'איז דא אפאר פעידזשעס באשריבן די מעכטיגע ברעדבערי סטאר און די מעכטיגע טארנאפאלע הכשר אויף די סטאר. אזוי אויך איז ברייט באשריבען די מעכטיגע מלוה מלכה פון די מעכטיגע קינדליין מחנכים. דאס אלעס קאסט געלט צו שרייבען און דריקן.
ליפא האט געשריבן:זיי בעטן 7 טאלער די וואך
מיש-נייעס האט געשריבן:ליפא האט געשריבן:זיי בעטן 7 טאלער די וואך
שעמען מעגן זיי זיך אזא פארברעך אפילו 20$ א חודש פאר אפאר בילדער קארטאנס און קאמיקס, איז א פארברעך!
лпم ioوԴ האט געשריבן:אוודאי קאסט עס מער די וואך, ס'איז דא אפאר פעידזשעס באשריבן די מעכטיגע ברעדבערי סטאר און די מעכטיגע טארנאפאלע הכשר אויף די סטאר. אזוי אויך איז ברייט באשריבען די מעכטיגע מלוה מלכה פון די מעכטיגע קינדליין מחנכים. דאס אלעס קאסט געלט צו שרייבען און דריקן.
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
מירון
מירון איז א דארף אין אויבער גליל אין צפון ארץ ישראל וואס איז געגרינדעט געווארן ה'תש"ט דורך אונגארישע נייע באזעצערס. זי געפונט זיך אין די גרעניצן פון דער מרום הגליל ראיאנראט.
דעם נאמען פונעם דארף איז "מירון" וויבאלד עס געפונט זיך בערך אין דעם געגנט פונעם היסטארישן מירון וואס ווערט דערמאנט אין זוהר אז רבי שמעון בר יוחאי האט מען באערדיגט נעבן מירון.
אין מירון האט דער אריז"ל אנטפלעקט רבי שמעון בר יוחאי'ס קבר. כלל ישראל פייערט זיין יום הילולא אום ל"ג בעומר, און אזעלכע פירן זיך צו מאכן חאלאקע ביי זיין ציון, אויך אין אנדערע טעג פון יאר.
עס שטייט אין ספרים, אז אידן פלעגן פארן ל"ג בעומר קיין מירון, נאך פאר דעם אריז"ל.
דער געזעלשאפט אין מירון איז א געמיש פון עטליכע קרייזן. אויסער דעם אלגעמיינעם בית הכנסת וואס איז אין צענטער פון דארף, זענען דא פארשידענע אנדערע שולן און אנטשטאלטן, ווי בני עקיבא, חסד לאברהם, און נאך. אויך ביים קבר הרשב"י זענען דא עטליכע כוללים פאר תורה לערנער און אויך איז דארט א צענטער פאר מניני תפלה.


text:
פיזיקער
א פיזיקער איז א וויסנשאפטלער וואס שטודירט פיזיק.
צו ווערן א פיזיקער, שטודירט מען פיזיק אין אן אוניווערסיטעט, אדער טעארעטישע פיזיק אדער פראקטישע פיזיק.
פיזיקערס ארבעטן ביי פריוואטע באשעפטיגערס, אין אקאדעמישע אינסטיטוציעס און אין רעגירונג'ס לאבאראטאריעס.
די העכסטע אנערקענונג וואס א פיזיקער קען באקומען איז דער נאבעל-פריז פאר פיזיק.
אלבערט איינשטיין ווערט פאררעכנט צו זיין פון די גרעסטע פיזיקער.
בילדונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צו ווערן א פיזיקער שטודירט מען אין אוניווערסיטעט די פאלגנדע טעמעס: אסטראנאמיע, אפטיק, כעמיע, קלאסישע פיזיק, עלעקטריע און מאגנעטיק, און נאך


text:
וסטיקאַ שורות Offers קראָסינגז צו Pula אין קראָאַטיאַ. דעם מאַרשרוט זאל טוישן אָפט איבער די סעזאָן, אַזוי פּאַסאַנדזשערז זענען רעקאַמענדיד צו אָפּשיקן צו אַרויף-צו-דאַטע אינפֿאָרמאַציע וועגן אַפּערייטאַד רוץ וואָס קענען זיין געפֿונען אויף די געסט ס באַאַמטער וועבזייַטל: www.usticalines.it
אַנעק לינעס גיט אַ מאַרשרוט צווישן טריסט און יגאָומעניצאַ אין גריכנלאנד. דער געדויער פון די נעסיע לאַסץ וועגן קסנומקס שעה. דעם מאַרשרוט איז ניט שטענדיק פאַראַנען און אָפּפאָר מאל זאל טוישן איבער די צייטן. פֿאַר פּינטלעך אינפֿאָרמאַציע אויף רוץ און סקעדזשולז עס איז בעסטער צו אָפּשיקן צו די פּראָם פירמע ס וועבסיטעס ווו די לעצט דעטאַילס זענען בנימצא.
פילע טוריס בעסער צו פליען אין וועניס און דאַן נעמען די באַן אָדער ויטאָבוס צו טריסט. אָבער, עס איז אַ אַעראָפּאָרט, ראָנטשי דעי לעגיאָנאַרי, וואָס איז פיל נעענטער צו דער שטאָט. טעגלעך Flights פֿון רוים, מילאַן, מינכען און אַ ביסל אנדערע ערפּאָרץ אין אייראָפּע לאַנד דאָ. טאַקסיס און וועבשיפל בוסעס קאַמיוט פון די אַעראָפּאָרט צו טריסט. עס זענען טריינז פֿאַרבינדונג טריסט צו ביידע דינער און אינטערנאַציאָנאַלע דעסטאַניישאַנז, אָבער פּאַסאַנדזשערז פֿון אייראָפּע וועט האָבן צו טוישן טריינז אין מילאַן, רוים, וועניס אָדער Udine. עוראָראַילס גיט באַן באַדינונגען פון פילע פּאַרץ פון אייראָפּע אין איטאליע. די הויפּט מאָטאָרווייַס צו טריסט זענען די אַקסנומקס פֿון טאָרינאַ און די אַקסנומקס פֿון פּאַלאַמאַנאָוואַ. עס זענען ויטאָבוס באַדינונגען פון אייראָפּע אין איטאליע אָבער פּאַסאַנדזשערז וועט האָבן צו פאַרבינדן צו היגע ויטאָבוס באַדינונגען אָדער נעמען אַ באַן צו אָנקומען אין טריסט.
וואָס צו זען אין טריסט
עס זענען פילע אַלט בנינים, קאַסאַלז, מיוזיאַמז און אנדערע זייטלעך צו באַזוכן בייַ טריסט אַז עס וואָלט זיין אוממעגלעך צו זען זיי אַלע אין אַ טאָג. די פאָיבאַ אין באַסאָוויזזאַ איז אַ שיין מאָנומענט צו יענע געהרגעט דורך סלאַוו קאָממוניסץ און באזוכן דעם פּלאַץ קענען זיין זייער רירנדיק. נאַטור ליבהאבערס וועט פאַלן אין ליבע מיט פּאַרקאָ טאָן Vill ראָלטעללאַ, אַ שיין פּאַרק אויף די אַוצקערץ פון טריסט. די אַרקאָ אין ריקקאַרדאָ, די אַלט שטאָט טויערן נאָך שטיין אין די פּיאַזאַ דעל באַרבאַקאַן און די בלייבט פון די באַסיליקאַ-סיווילע Romana זענען טשיקאַווע היסטארישע זייטלעך צו באַזוכן. עס איז זייער אָנגענעם צו באַזוכן די פּיאַזאַ וניטאַ-דיטאַליאַ ווי עס איז די ביגאַסט פּיאַזאַ אין אייראָפּע און Offers קוקן פון דער ים. די רוימער חורבות פון די אַמפיטהעאַטער, טעאַטראָ ראָמאַנאָ, זענען עפענען פֿאַר ציבור וויוינג און זענען גאַנץ אַ טשיקאַווע פּלאַץ צו באַזוכן צו באַקומען אַ פילן פֿאַר די געשיכטע פון טריסט. לאַ-לאַנטערנאַ איז יינציק ווי עס איז עוראָפּעס בלויז ביידינג פאַרלייגן אַז Offers אַ וואָמענס אָפּטיילונג. די קאַסטעלאָו דיר מיראַמאַרע און די Castello di סאַן גיוסטאָ זענען באשטימט ווערט אַ באַזוכן. די ערשטע Offers סטאַנינג קוקן פון די אַרומיק געביטן און אָוווערלוקס דעם ים. קאַסטעלאָו דיר מיראַמאַרע איז אַן אַלט מידייוואַל שלאָס.
טריסט טאָג טריפּס
מוגגיאַ איז אַן אַלט סיסייד שטאָט וואָס איז בלויז אַ קורץ פאָר אַוועק פון טריסט. די שטאָט איז שיין מיט אַ פּיקטשעראַסק פּאָרט, בנינים און מיאַנדערינג גאסן וואָס זענען פול פון לעבן און ווייטאַלאַטי. כאָטש עס איז בלויז אַ קורץ דיסטאַנסע אַוועק פון טריסט די אַטמאָספער פון דער שטאָט איז גאַנץ אַנדערש. דאס איז צומ טייל רעכט צו דעם ניידער פון לויאַלטי אַז עס געמאכט מיט וועניס אין די קסנומקסטה יאָרהונדערט. ניט ווייַט אַוועק ליגט די ראָמאַנעסקווע באַסיליקאַ פון סאַנטאַ מאַריאַ אַססונטאַ.
אַקטיוויטעטן און פרייַע צייַט אין טריסט
איינער פון די פאַוואָרעד אַקטיוויטעטן פֿאַר טוריס איז כאַנגגינג אויס בייַ די ספּעקטאַקיאַלער היגע ביטשיז דאָ. עס זענען אויך נאַקעט ביטשיז צוזאמען טריעסטעס ברעג און די אַרייַננעמען די קאַוואַ קאַסאַלי, קאָסטאַ דעי באַרבאַרי, ליבואַנאַ ביטש און פילטרי ביטש. שווימעריי, ווינדסורפינג, סנאָרקעללינג און סאַנביידינג זענען צווישן עטלעכע פון די אַקטיוויטעטן בנימצא אין די ברעג. סאַילינג און סקובאַ דייווינג קענען זיין עריינדזשד דורך פילע רייַזע אָפּערייטערז. פֿאַר לאַנד ליבהאבערס טריעסטעס טאָפּאָגראַפי איז גאנץ פֿאַר כייקינג, באַרג בייקינג אָדער גיין. די אַקטיוויטעטן קענען ווערן געטאן מיט אָדער אָן גוידעס.
שלאָס פון מיראַמאַרע
דעם שלאָס האט שוין קאַנסטראַקטאַד פון קסנומקס צו קסנומקס דורך איינער פון די פּראַדזשעקס דורך 'קאַרל Junker' ארבעטן אונטער 'אַרטשדוקע מאַקסימיליאַן'.
גאַרדענס אַרומיק די שלאָס מאַכן פּראַוויזשאַנז פֿאַר בעת שטעלן אַ בוילעט שיינקייט; אַז אויך, מיט אַ ברייט ספּעקטרום פון ביימער; וואָס האט שוין אויסדערוויילט און געפֿלאַנצט אויף מאַקסמיליאַן ס אָרדערס, וואָס מאַכן אַ אַמייזינג זאַמלונג בעסאַכאַקל.
פֿעיִקייטן מיט גרוס צו ספּעציפיש אַטראַקשאַנז אין גאַרדענס זענען ינקלוסיוו פון קסנומקס פּאָנדס, איינער פון זיי האט שוין אנגעוויזן פֿאַר סוואָנז; כוועראַז די אנדערע איז אנגעוויזן פֿאַר 'לאָטאָס בלומען', אַ דראָבנע קאַפּל ווו אַ קרייַז איז געהאלטן וואָס באשטייט פון בלייבט פון 'נאָוואַראַ'; ד"ה פלאַגשיפּ אויף וואָס מאַקסמיליאַן, סיבלינג פון Franz Josef, אַ קייסער געגאנגען אויף צו שטעלן זעגל פֿאַר פּאַסיק מעקסיקא ס עמפּעראָר. דעם שלאָס האט געדינט ווי הק פֿאַר צוטרוי קראַפט פון פאַרייניקטע שטאַטן מיליטער. ווי אַזאַ, די אויבן-דערמאנט שלאָס איז אַמאַנגסט די מערסט וויכטיק מאָנומענץ אין איטאליע.


text:
ברוקלין בריק
די ברוקלין בריק איז איינע פון די עלטסטע הענג-בריקן אין אמעריקע. זי ציט זיך 1,595 פיס העכערן איסט ריווער באהעפנדיג די צוויי ניו יארק סיטי באראס ברוקלין און מאנהעטן. ווען מען האט עס געענדיג בויען איז עס געווען די גרעסטע הענג-בריק אין די וועלט און דער ערשטער אייזן שטריק בריק. די טורעמס אויף וואס דער בריק שטייט זענען עטליכע יאר געווען די העכסטע געביידעס אין צפון און דרום אמעריקע. אין 1964 האט מען עס באשטימט אלס נאציאנאלע היסטארישע לענדמארק.
קאנסטרוקציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען האט עס אנגעהויבן בויען דעם 3טן יאנואר, 1870, און עס איז פארטיג געווארן 13 יאר שפעטער, און מען האט עס געעפנט דעם 24סטן מאי, 1883. אין יענעם ערשטן טאג זענען 1800 אויטאס און 150,300 אריבער געגאנגען, עס האט געקאסט 15.5 מיליאן דאלער צו בויען און ארום 27 מענטשן זענען געשטארבן אין די יארן וואס מען האט געבויעט דעם בריק.


text:
פינאקיא (1940 פילם)
פּינאָקיאָ (ענגליש: Pinocchio) איז א זייער בארימטער פילם געמאכט דורך וואלט דיזני און באזירט אויפן איטאליענישער בוך "די אוואנטורעס פון פּינאָקיאָ" פון קארלאָ קאָלאָדי.
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דזשעפּעטאָ מאכט א וואונטש צו האבן א קינד. און דער הילצערנע ליאלקע וואס דזשעפּעטאָ מאכט, איז קומענדיק צו לעבן, און זיין ליאלקעס נאמען איז "פּינאָקיאָ". אין זיין ערשטן טאג אין שולע זיין זיין א שפראכין קאץ, וואס איז דיין נאמען "ערלעך דזשאן", אבער, דער קאץ איז אן אויסווארף, און פארקויפט פּינאָקיאָ צו דער צירק מענטש "סטראמבאלי", ווו איז קידנאפינג פּינאָקיאָ. צום גליק, פּינאָקיאָ מאכט פליטה און גייט אהיים. אבער, דען זיין זיין דער קאץ ווידער, ווו איז קאנווינסינג ער צו גייען צו "פארגעניגל אינזל", אבער, דער אינזל האב א בייז געהיים. דען פּינאָקיאָ וועל בין דער אוכל פון דער וואלפיש און וועל קעם צו דיין היים און וועל בין איין פאקטיש קינד.


text:
דרום אמעריקע
דרום אַמעריקע איז אַ קאָנטינענט אין דעם מערבֿדיקן האלבקײַלעך, דרום פון צפון אמעריקע; דער פאנאמא קאנאל צעשייד צווישן זיי. צו מזרח פון דרום אמעריקע געפינט זיך דער אטלאנטישער אקעאן און צו מערב דער פאציפישער אקעאן.
אינהאַלט
לענדער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די לענדער אין דרום אמעריקע זײנען:
- אורוגװײַ
- אַרגענטינע
- בראַזיל
- גייאַנע
- װענעזװעלע
- טשילע
- סורינאַם
- עקװאַדאָר
- פּערו
- פֿראַנצויזישע גיאַנע
- קאָלאָמביע
- פּאַראַגװײַ
קלימאט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער קלימאט אין דרום אמעריקע איז מערסטנס טראפיש. אין דעם מדבר רעגנט עס נישט אבער אין די בערג רעגנט עס ביז 200 צ"מ. די טעמפעראטור ווענדט זיך אויך—אין די בערג 15 °C אבער 40 °C אין די טראפישע געגנטן.
נאטירלעכע רעסורסן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ערד אין בראזיל איז גוט פאר וואקסן קאווע. ס'איז פאראן עטלעכע מינעראלן: אייזן, מאנגאן, גאלד און איידלשטיינער, און אויך נאפט.
קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דרום אמעריקע האט חשובע שרייבער ווי גבריאל גארסיא מארקעס און כארכע לויס בארכעס. די לענדער פון דרום אמעריקע האבן א רייכע פארשיידנקייט פון מוזיק. צווישן די מערסט בארימטע זשאנערס זענען וואלענאטא פון קאלאמביע, סאמבע און באסא נאווא פון בראזיל, און טאנגא פון ארגענטינע און אורוגוויי.


text:
הוספות ונספחים על אדמור"י אמשינאוו.
הרה"ח ר' מאיר יהודה וואזנער שליט"א [פאטער פון הגאון רבי יוחנן וואזנער, דומ"ץ סקווירא במאנטריאל] דערציילט, אז נאכן קריג איז ער געווען א הייסע חסיד פון רבי שימעלע אמשינאווער, וועם ער האט מגדיר געווען אלס א שטיק פייער מיט זיין הייליגע עבודה. לאחר פטירת רבי שימעלע איז ער געווארן א חסיד פון אלטן סקווערן רבי'ן, און ער איז געווען פון די נחשונים ביים אויפשטעלן דעם סקווערן שטעטל. עכ"פ ער האט דערציילט וואס ער האט זעלבסט מיטגעהאלטן, אז כידוע איז מען מחמיר אין אמשינאוו מיטן זמן ביינאכט, און אין ארץ ישראל איז נאך ביז היינט דא דער זמן פון 'צוויי שעה' נאכן זמן. רבי שימעלע האט שוין געווארט אויפן שפעטערן זמן, און ער האט קיינמאל נישט געדאוונט מעריב ביים זמן ר"ת, אבער היות יענע צייטן איז נאכנישט געווען קיין מנינים מעריב האט ער געווענליך געדאוונט ביחידות.
איינמאל איז א ליטווישע גדול אריינגעקומען צו רבי שמעון שלום, און האט אים געפרעגט פארוואס ער דאוונט נישט בציבור ביים זמן ר"ת, זאגנדיג אז קודם זאל ער דאווענען מעריב מיט מנין, און העכסטנס זאל ער איבערליינען ק"ש של ערבית ווען עס קומט אן דער שפעטערער זמן. רבי שימעלע האט אים געענטפערט צוקאכטערהייט: איר מיינט אז ס'איז אזוי גרינג 'איבערצוליינען' קריאת שמע? דאס איז א פרישע הכנה ועבודה פון מקבל זיין פון פריש עול מלכות שמים באהבה, קען מען דען עפעס אזוי גרינג 'איבערליינען נאכאמאל' ק"ש?!
אן אינטרעסאנטער אנעקדאט האב איך געהערט בשם הרה"ח ר' משה יונה זיסהאלץ ז"ל, וואס האט געהאט די זכי' צו וואוינען אין זעלבן בנין ווי רבי שימעלע. האט ער דערציילט א הפלא'דיגע מעשה, אז איינמאל הושענא רבה נאכמיטאג איז ער אריינגעקומען אין רבי'נס ביהמ"ד, און צו זיין גרויס וואונדער האט ער געזען ווי דער רבי ר' שמעון שלום, מיט זיין זון רבי מאיר'ל, זיצן אויפן ערד פון ביהמ"ד און קלויבן צוזאמען די הושענות בלעטער וואס איז געלעגן אויפן ערד נאכן קלאפן הושענות. רבי מאיר'ל האט געוואלט ברענגען א בעזים און אויפקערן די ביהמ"ד, אבער רבי שמעון שלום האט אים געזאגט אז ס'איז שיורי מצוה און ער וויל נישט מ'זאל עס מבזה זיין דורכ'ן אויפקערן מיט א בעזים, און דערפאר האבן זיי מלקט געווען בידים די הושענות בלעטלעך... ר' משה יונה זיסהאלץ האט שנעל אריינגערופן צוויי חברה זאלן ארויסהעלפן, אבער ס'איז געבליבן אין די ביינער צו זען דעם צדיק נפלא וזקן האדמורי"ם, ווי ער זיצט און נעמט צאם בלעטלעך פון ערד!
איבער רבי איציק'לס תורה לערנען, האב איך אויך געהערט נאך הפלא'דיגע מעשיות. ווי אויבנדערמאנט איז הגאון ועילוי הנפלא רבי שמעי' מעריל שליט"א, געווארן א חסיד פון רבי איציק'ל. ער איז געווען א טיפישער 'ישיבת בית התלמוד' תלמיד, געקאכט אין הרב חזן וכו' [ראשי ישיבת בית התלמוד], און ער האט זיך מדבק געווען פונקט אין דעם פוילישן רבי. ווען זיין זון האט אים געפרעגט דערוועגן, האט ער געזאגט: דו מיינסט אז כ'בין סתם אזוי געווארן א חסיד פון אמשינאווער רבי? כ'בין אריין צו אים, גערעדט מיט אים אין לערנען, און כ'האב געזען אז ער איז א בקי בכל התורה כולה. נישט סתם אויבערפלעכליך, נאר בעיון גדול. ער פלעגט טאקע אסאך זיך מפלפל זיין מיט רבי איציק'ל אין לערנען, כאטש ווען ס'איז געקומען ברבים פלעגט רבי איציק'ל קיינמאל נישט ארויסווייזן זיין גדלות בתורה, פונקט ווי ער פלעגט נישט ארויסווייזן קיין שום גדלות. ער פלעגט באהאלטן זיין פייער ביי זיך אינדערהיים.
מצד שני, איז געווען אמאל א מעשה, אז רבי איציק'ל האט פארגעלערנט אוה"ח הק' ברבים, און עפעס א רב איז דארט געזעצן ביים שיעור, און אינמיטן איז אים עפעס שווער געווארן און ער האט געפרעגט רבי איציק'ל דערוועגן. רבי איציק'ל האט אים גארנישט געענטפערט. שפעטער האט רבי שמעי' מעריל עפעס געפרעגט ביים שיעור, און רבי איציק'ל האט אים יא געענטפערט. ווען דער רב האט אויסגעדריקט זיין וואונדער אז רבי שמעי'ן האט ער יא געענטפערט, האט רבי איציק'ל איינפאך ערקלערט: רבי שמעי'?! דאס איז גאר עפעס אנדערש! כלומר, ער איז גענוג גאון אז זיינע קשיות זאל איך מוזן פארענטפערן.
בכלל האט רבי איציק'ל זייער שטארק מעודד געווען צו לערנען גמרא און נישט זיין פארנומען מיט חסידות א גאנצן טאג, זאגנדיג אז 'אין אמשינאוו איז געווען איין חסיד'יש ספר, און דאס האט מען געלערנט פון דעקל צו דעקל, די נאמען פונעם ספר איז תלמוד בבלי'... און ער פלעגט כסדר ארויסברענגען רבי איציק'ל וואורקער'ס ווארט, אז דער בעסטער חסיד'ישע ספר איז די גמרא.
מצד שני, ווען ס'איז אמאל אריינגעקומען צו אים איינער בעטן חיזוק אז ער קען נישט לערנען ביינאכט פון גרויס מידעקייט, האט אים רבי איציק'ל געענטפערט: זאלסט שוין גיין שלאפן! מ'טאר זיך נישט איבערשטרענגען... ענליך איז געווען אמאל ווען איינער פון זיינע אייניקלעך איז געגאנגען שלאפן שפעט, האט ער אים אנגעווארנט: זאלסט נישט אויפשטיין פרי. מיינענדיג צו זאגן, אז מ'דארף יעדע זאך נעמען במידה ובמשקל, און נישט ארויסגיין פון נארמאלע גדר, ווייל דעמאלס קען זיך עס נישט האלטן פאר לאנג. און אזויווי ער האט זיך אמאל אויסגעדריקט ארויפגייענדיג געלאסן די טרעפ פון ביהמ"ד צו זיין שטוב: 'מדריגות' [-לשון נופל על לשון, 'טרעפ'], דארף מען גיין געלאסן... אן אנדערס מאל האט ער זיך אויסגעדריקט: אז מ'גייט געלאסן קומט מען אן.
דערפאר לעת עתה וועלן מיר מיט דעם פארענדיגן די סעריע פון תולדות צדיקי בית אמשינאוו לדורותיהם, זכותם תגן עלינו אמן.
אין קומענדיגן קאפיטל: ביבליאגראפיע [עד כמה שאני זוכר].


text:
27סטן אפריל
דעם 27סטן אפריל איז דער 117טער טאג פון יאר (118טער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 258 טעג .
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1124 - דייוויד דער ערשטער באקרוינט מלך פון סקאטלאנד
- 1828 - געעפנט געווארן דער לאנדאנער זאא, דער עלצטער וויסנשאפטלעכער זאא אין דער וועלט.
- 1908 - די פערטע אלימפיאדע געעפנט אין לאנדאן.
- 1960 - טאגא ווערט אומאפהענגיק פון פראנקרייך
- 1961 - סיערע לעאנע ווערט אומאפהענגיק פון בריטאניע
- 1981 - זיראקס פארק לאבאריאטארעס ווייזן דעם קאמפיוטער מויז
- 2005 - דער ערבוס A380 עראפלאן פליט צום ערשטן מאל אויף פראבע
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1521 - פערדינאנד מאגעלאן, פארטוגעזישער אויספארשער (געב' 1470)
- 1972 - קוואמע נעקרומא, ערשטער פרעזידענט פון גהאנע (געב' 1909)
- 2007 - מסטיסלאוו ראסטראפאוויטש, רוסישער טשעליסט און דיריגענט (געב' 1927)
פייערטעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- דרום אפריקע - פרייהייט טאג


text:
אנטאן פאוולאוויטש טשעכאוו
אנטאן פאוולאוויטש טשעכאוו (29סטן יאנואר 1860 - 15טן יולי 1904) איז געווען א באווסטער רוסישער שרייבער און דראמאטיקער ביי דער ענדע פון דעם 18טן יארהונדערט. ער האט געשריבן קורצע געשיכטעס.
טשעכאוו ווערט גערעכנט װי אײנער פון די ערשטע װאָס שרייבן מיט דעם מאדערנעם סטיל פון אויפבויען א כאראקטער און זיך קאנצענטרירן כמעט אינגאנצן אויף פסיכאלאגישע עלעמענטן, ווי איידער אױפֿבױען א שפאנענדע געשיכטע.
זיינע פארשטעלונגען האבן דערגרייכט א גרויסע הצלחה, און האבן דערשײַנט אויף די טעאטער-בינעס פון דער גארער וועלט.
גאלעריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
-
-
פארטרעט געמאלן דורך יצחק לעוויטאן, 1886
ליינט מער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אנטאן טשעכאוו - זייד לעבן און שאפז פון זילבער ד.
- שריפטן אויף יידיש


text:
קיפראס - די אינזל איז קליין, אַזוי אַז די אַריבערפירן סיסטעם איז צונעמען דאָ - אַ קליין און נישט זייער געזונט דעוועלאָפּעד. וואָס קען ויסקומען חידוש, געגעבן די ספּעציעל סטאַטוס פון די רעפובליק פון קיפראס ריזאָרט און זייער פאָלקס צווישן טוריס. עטלעכע פארמען פון אַריבערפירן ביסט פשוט נישט בנימצא - ווי ומנייטיק רעלס איז דראַפּט צוריק אין קסנומקס יאָר, בשעת דינער לופט פאַרקער, ווי אַזאַ, ביסט נישט רעפּריזענטיד. אבער, עס זענען טשאַרטער פלייץ צווישן לאַרנאַקאַ און פּאַפאָס קליין פאַרגעניגן ערקראַפט, וואָס זענען בפֿרט טאַרגעטעד בייַ טוריס.
אין אַ מאָדנע וועג ויטאָבוס דינסט אין די רעפובליק פון קיפראס און נישט אַזוי דעוועלאָפּעד ווי עס זאָל האָבן געריכט פון דער טוריסט געגנט. דאך, קיפראס יגזיסץ אַ גאַנץ פון דרייַ טיפן פון בוסעס.
ינערסיטי בוסעס לויפן עטלעכע מאל אַ טאָג צווישן די הויפּט שטעט פון קיפראס. די געוויינטלעך אָפטקייַט פון פלייץ - אַמאָל אין אַ שעה אָדער צוויי, און עס איז נייטיק צו טראָגן אין גייַסט אַז מאל די לעצטע ויטאָבוס געלאזן פרי גענוג - וועגן קסנומקס PM. אויף סונדייַס, עטלעכע לאַנג-ווייַטקייט ויטאָבוס רוץ טאָן ניט גיין אין אַלע, בשעת יענע אַז פאָרזעצן צו פאָר, טאָן עס זייער אָפֿט. אין דערצו, קאָוטשיז קענען ניט נעמען די הינט מיט זיי, אָבער די בייק - קיין פּראָבלעם. דער אָפּצאָל איז געמאכט גלייַך אין די ויטאָבוס.
ינערסיטי ויטאָבוס באַדינונגען אין קיפראס איז געפירט אויס עטלעכע פאַרשידענע קאָמפּאַניעס, למשל, קיפראס ינערסיטי בוסעס, קלינגען ויטאָבוס קאָ, אַלעפּאַ בוסעס (פּאַפאָס), עאַל ויטאָבוס קאָ (לימאַססאָל), און אנדערע.
די הויפּט לאַנג-ווייַטקייט רוץ:
ייַיאַ נאַפּאַ - לאַרנאַקאַ - פּאַראַלימני, ניקאָסיאַ - לימאַססאָל - פּאַפאָס, ניקאָסיאַ - לימאַססאָל, לאַרנאַקאַ - ניקאָסיאַ, לאַרנאַקאַ - לימאַססאָל, פּאַפאָס - פּאַפאָס - פּאָליס, לאַרנאַקאַ - פּאַראַלימני - פּראָטאַראַס, פּאַראַלימני - פּראָטאַראַס - ייַיאַ נאַפּאַ, פּאַראַלימני - דערינעיאַ - לאַרנאַקאַ , פּאַראַלימני - פּראָטאַראַס - לאַרנאַקאַ.
זאָל ערשטער רעכענען די שיפּינג קאָמפּאַניעס אָדער פון טוריסט אָפאַסיז, עס איז אַ מאַרשרוט אין קיין געגעבן טאָג פון די וואָך. נוציק אינפֿאָרמאַציע קענען זייַן געפונען אויף דער וועבזייַטל.
פּריסעס פֿאַר בוסעס פון פארשידענע רוץ בייַטן, אָבער בעערעך עסטימאַטעד אויף דער באזע פון די צאָל אין קסנומקס קסנומקס עוראָס פּער קילאָמעטער, אַזוי אַז, למשל, פון ניקאָסיאַ צו לימאַססאָל בילעט קאָס קסנומקס יוראַ, און צו לאַרנאַקאַ (נישט אַעראָפּאָרט) - קסנומקס עוראָס.
עס איז ווערט צו באמערקן אַז פון און צו די ערפּאָרץ גיין נאָר לאַנג-ווייַטקייט בוסעס און שטאָט טאַקסיס און לאַנג ווייַטקייט טאַקסיס פּלי גלייַך צווישן שטעט.
פֿאַר דיין קאַנוויניאַנס - טייל פון דער מאַרשרוט איז גאָר לופט-קאַנדישאַנד בוסעס מיט נאָך פּלאַץ פֿאַר באַגאַזש, גלייַך פאַרקער גלייַך צו זייַן דעסטיניישאַן. האַלטן פֿאַרדיסעמבאַרקיישאַן / עמבאַרקיישאַן זענען בייַ די אַעראָפּאָרט אין דעזיגנייטיד געביטן.
שטאָט בוסעס פאַרבינדן די פארשיידענע געביטן און סובורבס פון הויפּט שטעט אויף די קיפראס סטאַנדאַרדס, ווי לימאַססאָל, ניקאָסיאַ, לאַרנאַקאַ און פּאַפאָס. זיי גיין פון מאנטאג צו שבת שטרענג אויף זיכער רוץ, און יוזשאַוואַלי האַלטן מאָווינג אַרום קסנומקס אָוונט, כאָטש די הייך פון די טוריסט צייַט, זייער צייַט מייַ באטייטיק עקסטענדעד.
אין דער הויפּט - שטאָט, ניקאָסיאַ, אין די גריכיש טייל, ווי געזונט ווי די דיסטריקט אויף וויקדייז Yellow פֿרייַ וועבשיפל בוסעס אַז אַרויסגיין פון די הויפּט ויטאָבוס סטאַנציע אויף סאָלאָמאָס קוואדראט / פּלאַטעיאַ סאָלאָמאָו. די אָפטקייַט פון דער באַוועגונג - קסנומקס-קסנומקס מינוט.
אין לימאַססאָל, ליגן נאָר דרייַ ויטאָבוס סטיישאַנז, כאָטש פֿאַר ינערסיטי בוסעס טרעפן די איין אַז איז אויף די גאַס אַנדרעאַס טהעמיסטאָקלעאָוס אין די האַרץ פון די שטאָט. צוויי אנדערע סטיישאַנז זענען גענומען לאַנג-ווייַטקייט בוסעס - איז קעמעק אַרויס ענאָסעאָס און עיריניס און קאַללענאָס בייַ די ינטערסעקשאַן פון האַדדזשיפּאַוולאָו און אַראַאָוזאָו.
אין לאַרנאַקאַ ינערסיטי ויטאָבוס סטאַנציע איז ליגן בייַ גאָניאַ קאַראַאָלי & דימיטריאָו קסנומקסאַ
דאָרפיש בוסעס פאַרבינדן קליין דערפער אין פאַרשידענע טיילן פון דער מדינה צו נירביי שטעט. לויט דעם דאָרף בוסעס וועט יוזשאַוואַלי אַמאָל אָדער צוויי מאָל אַ טאָג פון מאנטאג צו שבת, אַזוי מאל זייער אייגן צו באַקומען צו עטלעכע ווייַט מאַנאַסטערי איז פּראָבלעמאַטיק.
ויסגעצייכנט אנדער ברירה אַנדיוועלאַפּט ויטאָבוס סיסטעם איז העכסט דעוועלאָפּעד סיסטעם פון פאַרשידענע טייפּס פון טאַקסי מאַרשרוט און ווייַטקייט. טאַקסיס, פון קורס, וועט קאָסטן מער ווי די ויטאָבוס אָפּצאָל (כאָטש ניט דורך פיל), אָבער די טרייסט און גיכקייַט געראַנטיד. ווי איז דער פאַל מיט בוסעס אין קיפראס זענען דרייַ טיפן פון טאַקסיס: לאַנג-ווייַטקייט מאַרשרוט, ינערסיטי און דאָרפיש.
לאנג-ווייַטקייט טאַקסיס קענען אַקאַמאַדייט אַרויף צו קסנומקס קסנומקס מענטשן. די מיניבאַסיז פאַרבינדן די הויפּט שטעט פון קיפראס - ניקאָסיאַ, פּאַפאָס, לימאַססאָל, לאַרנאַקאַ - און לויפן יעדער האַלב שעה. אין קליין שטעט און דערפער די מער די טאַקסיס זענען נישט איך האַלטן. אָרט אין אַ טאַקסי מוזן זייַן בוקט אין שטייַגן. איר קענען טאָן דעם דורך פאַך די היגע צווייַג פון אַ טאַקסי. אין דער זעלביקער צייַט, איר קענען ספּעציפיצירן קיין פּאַסיק אָרט ין דער באַונדריז פון די מיוניסאַפּאַלאַטי ווו עס איז רובֿ באַקוועם צו פאָר טוריס (למשל האָטעל) און די מיניבאַס וועט נעמען אים גלייַך פון דאָרט. די לאַנדינג איז אויך מעגלעך אין קיין אָרט ווו די פּאַסאַזשיר וויל. צאָלונג איז געמאכט גלייַך ין דער טאַקסי.
שעה פון לאַנג-ווייַטקייט טאַקסיס - מיט קסנומקס-קסנומקס צו קסנומקס-קסנומקס אויף וויקדייז און ביז קסנומקס-קסנומקס קסנומקס-קסנומקס אויף וויקענדז. האָלידייַס - אַרויס.
טעלעפאָן נומערן און ווענדט לאַנג-ווייַטקייט טאַקסיס אין שטעט
פּריסעס אויף זיכער פאַרפעסטיקט רוץ.
שטאָט טאַקסי קאַב שאָפער פאַרקנאַסט טאָג און נאַכט אין אַלע שטעט. איר קענען כאַפּן אַ טאַקסי אויף די גאַס אָדער באפוילן דורך טעלעפאָנירן. כל טאַקסיס האָבן מעטער, וואָס סטאַרץ מיד נאָך דער אָנהייב פון דער יאַזדע. אָפּצאָל פּער קילאָמעטער איז דער זעלביקער אומעטום און איז באַשטימט דורך געזעץ. עס זענען צוויי רייץ - טאָג קורס, אין קראַפט ביז קסנומקס-קסנומקס קסנומקס-קסנומקס, און די נאַכט - מיט קסנומקס-קסנומקס צו קסנומקס-קסנומקס. נאַכט מער וועגן קסנומקס פּראָצענט. די ערשט אָפּצאָל - קסנומקס עוראָס דורך טאָג און דורך נאַכט קסנומקס ייראָ רייץ. קילאָמעטער בעשאַס דער טאָג איז קסנומקס, און בייַ נאַכט - קסנומקס סענס. אין דערצו, אַ באַזונדער באַצאָלט ווארטן צייַט שאָפער פּאַסאַזשיר און באַגאַזש ווייינג מער ווי קסנומקס קילאָ (קסנומקס עוראָס). די חיות זענען ערלויבט צו פירן נאָר אין ספּעציעל קערב, און עס וועט קאָסטן קסנומקס סענס פּער קאָרב.
דאָרף טאַקסי אַנדערש פון שטאָטיש כאָטש די פאַקט אַז עס איז נישט יקוויפּט מיט אַ מעטער. אין דערצו, זיי פּלי בלויז צווישן קליין סיפּריאָט שטעט און דערפער. איר קענען נעמען אַ טאַקסי צו די ספּעציעל פּאַרקינג אין די דערפער. פאקטיש, די לאַנדינג פון פּאַסאַנדזשערז קענען אויך נאָר פֿאַר זיי. דאָ דאָרט איז אויך קסנומקס קורס - טאָג און נאַכט. דורך טאָג קורס מייל איין וועג קסנומקס סענס ווערט, און אין ביידע אינסטרוקציעס - קסנומקס. אויף די נייטלי קורס - קסנומקס סענס צו איין זייַט און קסנומקס סענס פּער מייל קייַלעכיק יאַזדע. ווי איז דער פאַל מיט די שטאָט טאַקסי ווארטן אַ לאַנג פאַרהאַלטן אָדער דער שאָפער, ווי געזונט ווי אַ באַגאַזש קסנומקס פונט עקסטרע.
פֿאַר אַ פול לערנען פון די אינזל, וואָס, דורך דעם וועג, איז נישט אַז גרויס, קוקט ווייאַבאַל פרייַ מאַשין פּראָקאַט. אין קיפראס, די פראבלעמען מיט די פּראָקאַט מאַשין עס איז לעגאַמרע ניט, ווייַל די היגע מאַרק ווי געזונט ווי מאַשין פּראָקאַט סערוויסעס זענען וועלט באַרימט פירמס און פילע סיפּריאָט פּריוואַט פירמס פאַרקנאַסט אין דעם טעטיקייט. געוויינטלעך, רובֿ פון די פירמס זענען ליגן אין די ריזאָרט צענטער.
נעמען אַ מאַשין דינגען אין קיפראס זענען ווינערז פון אינטערנאַציאָנאַלער שאָפער 'ס דערלויבעניש איז ניט יינגער און עלטערע קסנומקס קסנומקס יאָרן מיט די דערפאַרונג פון נישט ווייניקער ווי קסנומקס יאָרן. אבער, עטלעכע פּריוואַט אָפאַסיז באדינגונגען זענען ווייניקער סטרינדזשאַנט, למשל, איר קענען דינגען אַ מאַשין און קסנומקס יאָרן. ווי אַ הערשן, די מינימום פּראָקאַט צייַט קאַרס - קסנומקס טעג, אָבער עטלעכע אָפאַסיז צושטעלן פאָרמיטל פֿאַר איין טאָג. גאַזאָלין איז באַצאָלט ינדיפּענדאַנטלי, און פאַרזיכערונג איז אַרייַנגערעכנט אין די פּרייַז. די נומער פון קילאָמעטערס אָפֿט ינדעפאַנאַטלי.
פּריסעס בייַטן דיפּענדינג אויף די סאָרט פון פאָרמיטל, די נומער פון טעג און צייטן. דינגען אַ קליין מאַשין פֿאַר די געוויינטלעך קסנומקס טאָג אין הויך צייַט קאָס וועגן קסנומקס-קסנומקס עוראָס. די בייַזייַן פון אַ קרעדיט קאָרט איז מאַנדאַטאָרי.
די רומז זענען אַלע ליסט קאַרס אָנהייבן מיט די בריוו ז, וואָס מאכט עס גרינג צו ידענטיפיצירן די מאשינען ווי די פּאָליצייַ און היגע מאָוטעראַסץ אַז אויב עפּעס קענען זייַן מער ינדאַלדזשאַנט מייַכל רידערס צו טוריס.
דער פאַקט איז אַז די באַוועגונג אין קיפראס לעפט (לעגאַט פון בריטיש הערשן), אַזוי פילע דריווערס פון פאַרשידענע לענדער, עס קענען אָפּגעבן אַ זיכער טשאָרז. וואָס איז גוט דינער טוריס, אַזוי עס ס אַ ויסגעצייכנט קוואַליטעט פון ראָודז, אַפֿילו אין די טיפענישן פון דער אינזל איז נישט די מערסט פאָלקס ערטער. גאַס וואונדער זענען אין צוויי שפּראַכן - אין גריכיש און אין ענגליש. מאָטאָרווייַ נעץ אין קיפראס איז גאַנץ ברייט און געזונט-פּאַדיד, אַזוי אַז פּראָבלעמס מיט אָריענטירונג, אָדער אין סדר צו באַקומען צו אַ באַזונדער אָרט פון דעם אינזל זאָל אויפשטיין. די מאַקסימום גיכקייַט אויף כייווייז - קסנומקס קילאמעטער / ה, און דער מינימום - קסנומקס. די שטאָט איז דער גיכקייַט שיעור - קסנומקס קילאמעטער / ה, און אויף פּשוט לאַנד ראָודז - קסנומקס קילאמעטער / ה
זינט די לינקס-האַנט באַוועגונג, דעמאָלט אָוווערטייקינג איז דערלויבט נאָר אויף די רעכט זייַט. די מאַקסימום קאָשער מדרגה פון אַלקאָהאָל אין דער בלוט - קסנומקס פּיפּיעם. ווען דרייווינג, עס איז פאַרבאָטן צו נוצן די טעלעפאָן אָן אַ סיסטעם פון הענט-פֿרייַ. נישט ערלויבט צו רויך אין די כאַטע אויב עס איז אַ מענטש אונטער דעם עלטער פון קסנומקס יאָרן.
כל פּאַסאַנדזשערז מוזן טראָגן אַוועקזעצן בעלץ. קינדער אונטער קסנומקס יאָרן זאל נישט זייַן אין די פראָנט אַוועקזעצן, און קינדער קסנומקס-קסנומקס יאר אַלט קענען נאָר זיצן אין פראָנט פון אַ ספּעציעל קינד אַוועקזעצן.
אויף די ראָודז פון קיפראס זאָל זייַן גאָר אָפּגעהיט, ווי די דרייווינג נוסח פון היגע מאָוטעראַסץ און מאָוטערסייקאַליס קענען זייַן גאַנץ אַנפּרידיקטאַבאַל, וואָס, קאַפּאַלד מיט אַ ומגעוויינטלעך לינקס-האַנט פאַרקער ינקריסאַז די ריזיקירן פון אַקסאַדאַנץ.
אָפֿט אויף די גאסן פון קיפראס און ספּעציעל די גאסן, מאל עס איז קיין אָרט צו פּאַרק, וואָס איז וואָס מיר האָבן צו נוצן די סערוויסעס פון באַצאָלט פּאַרקינג. די פּאַרקינג דעזיגנייטיד אָדער צייכן פּאַרקינג, אָדער וועג צייכן, אָדער ווייַס סקווערז אויף די פאַרוועג, עס זענען ביידע ציבור און פּריוואַט.
פּריוואַט פּאַרקינג באַגלייטער אַרבעט, און צו וועמען דער צאָלונג איז געמאכט. מיט די שטאָטיש סיטואַציע איז עפּעס מער קאָמפּליצירט. עס זענען ספּעציעל מאשינען אין וואָס איר ווילן צו האָפּקען קאָינס קסנומקס, קסנומקס קסנומקס סענס אָדער זענען פּרידיטערמינד אין צייַט פּאַרקינג. שעה פון פּאַרקינג וועט קאָסטן קסנומקס סענס. אויף די טשעק, וואָס וועט אַרויסגעבן מאַשין וועט אָנווייַזן די פּינטלעך צייַט, צו וואָס פּאַרקינג איז בנימצא. דעם רעכענונג וועט האָבן צו זייַן שטעלן אויף די דאַשבאָאַרד אונטער די ווינטשויב אַזוי אַז עס קענען זייַן געזען אַז צייַט. מאל, צוזאמען מיט אַ טשעק ארויס קלעפּיק טאַשמע, מיט די הילף פון וואָס איר קענען טשעק צו שטעקן צו די גלאז. די מערסט טייַער פּלאַץ - צוזאמען די סיידוואָקס אין די שטאָט צענטער, אנגעצייכנט דורך ווייַס סקווערז אויף די פאַרוועג און ווו די פּרייַז פון אַ שעה איז יוזשאַוואַלי קסנומקס סענס.
אויף די גאסן פון דער סיפּריאָט שטעט האָבן זאָנעס אנגעצייכנט דורך איין אָדער צוויי געל שורות. אין דער ערשטער פאַל, אין אַזאַ אַ זאָנע איז ערלויבט באָרדינג און לאַנדינג פון פּאַסאַנדזשערז, אָבער פּאַרקינג איז פּראָוכיבאַטאַד, און ווו עס זענען נאָר צוויי געל שורות, איז פּראָוכיבאַטאַד און אַז, און מער.


text:
מגילת אנטיוכוס
מגילת אנטיוכוס (גערופן אויך מגילת בני חשמונאי, מגילת חנוכה, און מגילה יוונית) איז א מדרש אגדה וואס איז געשריבן אין א קורצן אופן און א געשיכטע וועג, וועגן דער יום טוב חנוכה, און איז געשריבן אנדעריש פון די אנדערע ספרים פון די חשמונאים. די מגילה איז געשריבן אין אראמיש און איז געווען אפגטייטשט צו העברעיש שפעטער דורך הרב סעדיה גאון. די מגילה איז געווען געפונען אין א פאר אוראלטע ספרי תנ"ך און סידורים (צום ביישפיל אין א מחזור פון סאלאניקי, א ספרדישע סידור פון שנת תק"פ און א סידור "עבודת ישראל" פון דער שטאט רעדלהיים פון שנת תרכ"ח). אין תימנישע און איטאליענישע קהילות איז געווען דער מנהג צו ליינען די מגילה שבת חנוכה. עס איז געווען דא אפילו קהילות וואס האבן זי געליינט מיט א ברכה בשם ומלכות.
למעשה, די מגילה איז די איינציגע אידישע געשיכטע וועגן דעם יום טוב חנוכה, ווייל די ספרי מכבים זענען ארויסגענומען געווארן פון אידישן קאנאן נאך מרד בר כוכבא, ווי עס איז מפורש אין תלמוד בבלי, "שלא ימרדו באומות העולם".


text:
שפּיל זיסוואַרג ענגשאַפט – עס ס די סוויטאַסט שפּיל אלץ!
זיסוואַרג ענגשאַפט 81 איז אן אנדער טריקי מדרגה און דער ערשטער שטאַפּל אין “בובבלעגום בריק”. צו פאָרן אַנטו זיסוואַרג ענגשאַפט 82 איר זאָל ציל צו ברענגען אַראָפּ 3 טשעריז אין אַ מינימום פון 32 באוועגט – דאָס וועט באַקומען איר אַרום 32ק פונקטן.
ליקוואָריסע ערשטער אויס אויף זיסוואַרג ענגשאַפט לעוועל 81.
ציל פֿאַר ספּעציעל קאַמבאַניישאַנז ווי סטרייפּט זיסוואַרג קאַמביינד מיט אלנגעוויקלט זיסוואַרג. ווען איר זען ליקעריש סווערל, אויב עס בלאַקס די ינגרידיאַנט פון גיי אַראָפּ דעמאָלט געשווינד קלאָר עס צו פּראָגרעס


text:
ניו יארק טיימס
די ניו יארק טיימס ערשיינט אין ניו יארק אלס טאָג צייטונג אין ענגלישער שפראך, ליבעראל געשטימט, זייער פּרעזטיזשפול און אינהאַלטסרייך. די צייטונג איז ערשט געדרוקט געווארן אין 1851.
ביי דער צווייטער וועלט מלחמה האט זי פארשוויגן די סיסטעמאטישע הריגות פון אידן דורך היטלער און די נאַציס, ביים חורבן אייראפע.
צו דעם קומט מיט א באזונדערע טייל, וואס הייסט [(Entertainment Weekly (EW] ענטערטעינמענט וויקלי, וואס איז געאייגנט צו דעקן די פרישע פראגראמען אינעם פארוויילונגס טעמע, ווי פעסטיוואלן, טעאטער, מאוויס, מוזיק און ביכער.
אגב, די צווייט פאפולערסטע צייטונג אין גאנץ אמעריקא, איז די לאס אנדזשעלעס טיימס, וואס איז אויך א שטארקע דעקונג אויף די אינטערטעינמענט וואס קומט ארויס פון לאס אנדזשעלעס.


text:
בוי, מיר פאָרשלאָגן פּאָטער גאַמעס קאַמף פֿאַר צוויי אָנליין. קלייַבן צוזאַמען מיט Friends און אָרגאַניזירן קאַמפּאַטישאַנז אין די אָנליין וועלט. אין די ווירטואַל וועלט, איר קענען שלאָגן אַ ראָבאָט וואס איז טריינד צו אַנטקעגנשטעלנ. אָדער איר קענען שפּילן מיט אַ לעבן קעגנער. איר דאַרפֿן צו פאַרשפּרייטן, וואס וועט נעמען די שטעלע פון די פייַל קיז, און וואס וועט שעפּן די אותיות. איצט איר קענען בעשאָלעם שפּילן און אָנהייבן צו קעמפן גאַס קאַמף אָדער ספּאָרט.
גאַמעס פייטינג פֿאַר צוויי דורך קאַטעגאָריע:
וואָס זענען די שפּיל פֿאַר צוויי פיגהץ זענען נישט שווער צו טרעפן פון די נאָמען. צוויי פּאַרטיסאַפּאַנץ וועט זיין קאַמפּערד צו די מאַכט פון די ווירטואַל גיימינג פּלאַטפאָרמע, ניצן זיין פיסץ אָדער וועפּאַנז. פֿאַר פאַרשיידנקייַט, איר זענט געפֿינט פאַרשידענע באדינגונגען, ווו עס איז נייטיק צו ראַטעווען עמעצער אָדער צו גיינ אַף פֿאַר די פייַנט, און אין דעם פאַל מער טשיקאַווע צו האַנדלען מיט דער עמעס פייַנט אלא ווי אַ קאָמפּיוטער באָט.
איר האָבן צו פֿאַרשטיין די אָנהייב פון דעם פּראָצעס, וואָס קיז צו קאָנטראָל דיין העלד, ינפליקטינג בלאָוז, מאכן דזשאַמפּס, סאַמערסאָלץ, ונדערקוץ. איינער קלאַוויאַטור פֿאַר צוויי מענטשן וועט זיין אַ וואָפן וואָס וועט פאַרבייַטן:
דאס געגנט Offers פילע אָפּציעס אין וואָס טנאָים און ווי צו קעמפן. פּרעפעררינג צו קריגערישע קאַמף, איר וועט צוגאַנג די קאַמף די סאַמוראַי, וואס דעפטלי מאַך און אָנמאַכן אַ בליץ שלאָגן צו די פייַנט. זיי זענען טריינד זעלנער וואס האָבן כאָונד זייער סקילז לאַנג געניטונג, און עס איז נייטיק צו גלייַכן זייער מדרגה, גענומען איבער דער געזעלשאַפֿט.
אין די הויף בולליעס טאָן ניט דיסדיין ימפּראַווייזד מיטל, און אין זייער הענט פלאַשעד בריקס, קאַטינג פּייפּס, קלאַבז, באַרס. זיי זענען וויידזשינג אַ צאָרנדיק געראַנגל פֿאַר טעריטאָריע, און איר געפֿינען זיך קאַט זיך אין דעם געפערלעך סיטואַציע. רעטרעאַט שפּעטער, אויב איר לויפן די פּראָצעס, און דעריבער אַקט אַגרעסיוולי און דעצידירט.
איר וועט אויך קומען אַריבער אַ יעקב שאָוודאָוונס, ווו יעדער פּאַרטיי וויל צו געווינען קאָנטראָל פון די פירמע. אין דעם קורס זענען דראַסטיק מיטלען, אין דערצו צו וועפּאַנז און קענען ווערן געניצט פורנישינגס & נדאַש; כוקס, באָקסעס, ליפטינג גאַנג. סך פּאַסידזשיז און פאַרשידן אַבדזשעקס דינען ווי באַשיצן פון פייַנט בולאַץ. נעמען דיין שאָס און מיד באַהאַלטן, באַוועגן אין זוכן פון אַ נייַ אַמבוש.
ספּאָרט, אויך, האט אַ פּלאַץ אין דעם קאַטעגאָריע. מאַרשאַל Arts אַרייַננעמען די פיייקייַט צו אייגן מאַשעטיז און אנדערע ווארטן פֿאַר איר אַ ביסל שעה פון שפּאַס-קאַסינאָ בעשאַס די שפּיל פֿאַר צוויי פיגהץ. דער הויפּט אינטערעסירט אין די נגני מיט די מאַגיש פון מעשיות, אַזוי מיר לאַדן איר צו אַ פאַנטאַזיע וועלט, ווו וואָרינג פּאַרטיעס געניצט אין דעם שלאַכט פון מאַדזשיקאַל כוחות. זיי וואָרף יעדער אנדערער די פּאַטעטיש קויל באַנדאַלז פון ענערגיע, מאַכט כוואליעס, געזונט כוואליעס זענען סטאַנד, נאַקט אַראָפּ גייַסטיק שיקן און ענדאָוו אַבדזשעקס מיט ומגעוויינטלעך פּראָפּערטיעס. די העלדן קאָנקורירן פֿאַר דער פירערשאַפט טימז אָדער קאַמף פֿאַר זייער לאַנד. קלייַבן אַ אַטראַקטיוו זייַט און באַשיצן זייַן רעכט.
דו זאלסט נישט קאַמף אַוועק, און קאַרטון אותיות. מאל זיי מאַכן עס שפּאַס און ניט מאַליסיאָוסלי. לעמאָשל, מיקי מאַוס מיט באַקאַנט צו איר אויף די אַנאַמיישאַן Friends & נדאַש; טאָם און דאָנאַלד, געמאכט אַ סקוואַבבלע פּילאָוז און אנדערע הויזגעזינד זאכן. זיי זענען גרויס שפּאַס, אַזוי וואָס נישט פאַרבינדן אונדז און טיילן דעם פרייד? זאַמלען ווייזט פֿאַר פּינטלעך היץ, כאַפּן די Falling פּאַרסאַלז ריסטאַקינג "וועפּאַנז" און געווינען.
עס איז זייער ספּעקטאַקיאַלער פיגהץ זענען באקומען ווען זיי אַרייַנציען ווונדער קאָמיקער בוך העלדן. יעדער סופּער העלד האט זייַן אייגן יינציק שטאַרקייַט, און מוזן זייַן ביכולת צו וויטסטאַנד עס, ריפּאַלסינג די ארויסטריטן און ינפליקטינג אייגן ביץ. פּאַרטיסיפּאַטינג אין זייער זאַוואַרושקו גרינגער צו לערנען זייער וויקנאַסאַז און סטרענגטס.
כאָטש די גאַמעס ביטנייַ פֿאַר אַ פּאָר פון תקליטור, און פֿאָרשלאָגן די בייַזייַן פון אַ שוטעף אין די Gameplay, אָבער דעם איז ניט מאַנדאַטאָרי. איר קענען גאָר אַרויסגעבן צו דעם פּראָצעס אין גלענצנדיק יסאָלאַטיאָן, נאָר סטייטינג ערשטער אַז גיין אויף די Battlefield אַליין. אין דעם פאַל, די פּראָגראַם וועט יבערנעמען די ראָלע פון דיין קעגנער און וועט פירן עס בעשאַס די גאנצע קאַמף. זינט די קאָמפּיוטער & נדאַש; אַוואַנסירטע קעגנער, שפּילן מיט אים וועט אויך זיין טשיקאַווע.


text:
קאמעט
א קאמעט (אויף לשון הקודש "שביט") איז א קליינער קערפער אין דער זון סיסטעם וואס איז צוזאמגעשטעלט פון אייז און שטיין, און ווען עס דערנענטערט זיך צו דער זון הייבט זיך עס אן צו צולאזען, און עס שלעפט זיך נאך א לאנגע וויידל אווען פון דער זון.
אויספארשונגען פון קאסמאסשיפן האבן געוויזן אז קאמעטן אנטהאלטן בעיקר אייז.
אין יידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דער יידישע טראדיציע און הלכה, ווען מען זעט א קאמעט מאכט מען א ברכה "עושה מעשה בראשית".
שמואל האט געזאגט אז עס איז מיר באקאנט די וועגן אין הימל אזוי ווי די וועגן אין מיין היימשטאט נהרדעא, אויסער דער שטערן קאמעט (גמ' מס' ברכות) .


text:
פערד
א פערד איז א מין בהמה. אַ פערד װאָס איז מין נקבה הײסט אַ "קליאַטשע"; אַ פערד װאָס איז מין זכר הײסט אַן "אָגער".
עס זענען דא עטליכע סארט פערד, קודם זענען דא
- 1) דאס פלינקע פערד, וואס ווערט גענוצעט דורך רייטערס און לויפערס.
- 2) דאס מעכטיגע פערד, וואס זענען די שטארקע פערד, צווישן זיי איז דאס בעלגישער פערד וואס איז א מעכטיגער גרויסע פערד.
- 3) דאס וואלד פערד.
- 4) דאס אראבישע פערד וואס איז באוואסט מיט איר קלאסיסשקייט, און שיינקייט.
- 5) דאס פאני פערד וואס איז דאס דורכשניטליכע ארבעט פערד. און ווערט אויך גענוצט היינט צו טאג אלס א פארוויילונגס חיה. ַ
- 6) דאס ליפיצע פערד וואס די בעלי עגלה פלעגן עס נוצן צו טראגן מענטשן פון איין פלאץ צום צווייטן.
דאס פערד איז באקאנט אלס א בהמה וואס איז געטריי צו זיין האר, עס וועט פאלגן אלעס, דאס איז זיין טבע עס איז א שטילע און א פאלגנדיגע, און אויב איז עס שלעכט גיט מען אים א שמייס מיט א קאנטשיג, און עס ווערט וואויל.
דאס אויסזען פון א פערד איז זי האט א לאנגע האריגע שאל ארום איר גענאג, קליינע אויער, און א לאנגן וויידל.
א פערד איז איינער פון די בעלי חיים וואס איז שוין געשטוביקט געווארן פון אוראלטע צייטן.
דאס פערד אלס לויפער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער טבע פון א פערד איז אז עס קען שנעל לויפן, זי ווערט פארעכנט פאר די שנעלסטע לויפער צווישין די בהמות, און דער בעסטע לויפער צווישן די חיות, עס זענען אפשר דא באשעפענישן וואס קענען שנעלער לויפן פונעם פערד, אבער זיי קענען זיך בשום אופן נישט פארמעסטן מיטר דעם לאנגען צייט און דעם גוטן סארט לויפן פונעם פערד, איר קערפער איז ספעציעל געאיינגעט דערצו וויבאלד זי האט א שטארקער קערפער איר הויט זענען אויסגעצויגן, און די פיס זענען דין.
די מעלה פארוואס עס קען לויפן איז אויך צוליב דעם וואס זי קען שטיין א גאנצן לעבן אויף אירע פיס און נישט ווערן מיד, זי שלאפט אפילו שטייעדיגערהייט, ווען דאס פערד זיצט א לענגערע צייט איז דאס א סימן אויף קרענק.
אנדערע זגאלן פון דעם מין[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס פערד איז איינער פון די זגאלן וואס געהערן צום מין Equus. די אנדערע זענען דער אייזל , די בארג זעברע, די פלוין זעברע, גרעווי זעברע, ווילדאייזל און טיבעטישער ווילדאייזל. זיי קענען רעפראדוצירן איינס פון אנאנד, אבער די קינדער זענען אומפרוכפער. מערסט באוואוסט פון זיי איז דער מוילאייזל, וואס ווערט געבוירן פון אן אייזל און א קליאטשע.


text:
נארוועגיש
נארוועגיש (Norsk נארסק) איז א סקאנדינאווישע (נארד גערמאנישע) שפראך, פון די אינדא-אייראפעישע שפראכן, וואס ווערט גערעדט צווישן 4.6 מיליאן מענטשן, כמעט אלע אין נארוועגיע, וואו זי איז די אפיציעלע שפראך.
נארוועגיש איז גאנץ ענלעך צו שוועדיש און דעניש סיי אין אויסרעד, סיי אין גראמאטיק און סיי אין וואקאבולאר. די אנדערע סקאנדינאווישע שפראכן זענען איסלענדיש און פֿאַראיש.
נארוועגישע גראמאטיק, גלייך מיט שוועדיש און דעניש, איז זייער פשוט, מיט וועניג בייגונגען פון ווערבן, נאך ווינציגער ווי ענגליש. מען שרייבט נארוועגיש מיט גלחישער שריפט, צוזאמען מיט נאך א פאר ספעציעלע אותיות אזוי ווי דעניש. צווישן דעם 16טן יארהונדערט און דעם 19טן יארהונדערט איז די אפיציעלע געשריבענע שפראך אין נארוועגיע געווען דעניש.


text:
סטאטוס קווא
סטאטוס קווא (פון לאטיניש: status quo ante) מיינט לאזן די איצטיקע צושטאנד (שב ואל תעשה עדיף). אין פאליטיק איז דאס געוויסע חילוקי דעות וואס די רעגירונג פסק'נט נישט לויט דעמאקראטישע געזעצן פון אחרי רבים להטות. דאס איז אזעלכע עקסטרימישע דעות וואס אויב איינע פון די צדדים וועט אָנווערן, וועט זי זיך אינגאנצן קעגן שטעלן קעגן די מדינה.
ווי צום ביישפיל אין מדינת ישראל שטעלט מען נישט וואלן צו מע זאל לאזן אדער אומווארפן דעם בית דין צדק פון רבנות, ווייל אויב די וואלן וועלן באשטימען אז מע דארף איר אומווארפן, וועלן די רעליגיעזע באלד אינגאנצן אפלייקענען די מדינה.


text:
אהרן טווערסקי פון טשערנאביל
רבי אהרן טווערסקי זצ"ל (ה'תקמ"ד - ח' כסלו ה'תרל"ב), מגיד פון טשערנאביל. דער דריטער טשערנאבילער רבי.
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי אהרן איז געבוירן אין טשערנאביל אין יאר ה'תקמ"ז, צו זיין פאטער הרב מרדכי טווערסקי דער טשערנאבילער מגיד, א זון פון הרב מנחם נחום טווערסקי פון טשערנאביל, דער מאור עינים, א זון פון הרב צבי, א זון פון רבי נחום גאון, באקאנט אלס רבי אדם בעל שם. און צו זיין מוטער מרת שרה, א טאכטער פון הרב אהרן (הגדול) פון קארלין.
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען רבי אהרן איז נאך געווען א יונגערמאן האט זיין פאטער אים באפוילן ער זאל שוין אנהייבן פראווען רעביסטעווע, און ער האט דעמאלס אויך באקומען סמיכה פון רבי ברוך מעזשביזשער. נאך זיין פאטער'ס פטירה אין יאר ה'תקצ"ז האט רבי אהרן איבערגענומען דעם פאטער'ס ארט.
רבי אהרן איז געווען דער פרעזידענט פון דער צדקה קאסע רמבעה"נ, און ער האט אסאך געטוהן פאר דעם יישוב פון ארץ ישראל.
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי אהרן איז נפטר געווארן ח' כסלו ה'תרל"ב, און ער ליגט אין טשערנאביל.
זיין פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי אהרן האט געהייראט בזיווג ראשון א טאכטער פון הרב גדליה פון ליניץ, דער פארפאסער פון דעם ספר תשואות חן. זייערע קינדער:
- מרת חיה שרה, בזיווג ראשון די ווייב פון הרב ישראל, א זון פון הרב יצחק אייזיק פון דובראוונא, און אן אייניקל פון הרב נחמן מברסלב. בזיווג שני די ווייב פון הרב שלמה גאטליב פון לודמיר, א זון פון הרב משה גאטליב, פון לודמיר, א זון פון הרב שלמה גאטליב פון קארלין באקאנט אלס רבי שלמה פון קארלין.
- פון איר ערשטן זיווג:
- הרב גדליה פון מאלין.
- פון איר צווייטן זיווג:
- הרב מנחם נחום גאטליב פון לודמיר. ער האט געהייראט מרת מינטשע א טאכטער פון הרב מנחם מאניש מרגליות רב אין מאציעוו.
-
- מרת מרים, די ווייב פון הרב ישכר דוב אייכנשטיין רב אין חאדאראוו, אן אור-אייניקל פון הרב יצחק אייזיק אייכנשטיין פון זידיטשוב.
- מרת פערל, די ווייב פון הרב יצחק פון בערעזנא, אן אייניקל פון רבי מיכל זלאטשאווער.
-
- רבי יוסף פון ברעזנא.
בזיווג שני האט רבי אהרן געהייראט א טאכטער פון הרב צבי פון קאריסטשאוו, א זון פון הרב אברהם פון קאריסטשאוו, אן איידעם פון מאור עינים.[1] (לויט אן אנדערע ווערסיע האט רבי אהרן געהייראט בזיווג שני מרת סימא חישא א טאכטער פון הרב אהרן טיטעווער).[2] זייערע קינדער:
- ער האט געהייראט בזיווג ראשון מרת גיטל, א טאכטער פון הרב ישראל פון ליטשיניץ.
-
- הרב אברהם יהושע העשיל טווערסקי ( - י"ח תמוז ה'תרע"ד) פון טשודנאוו.
- הרב ברוך בנציון טווערסקי פון אומאן - ניו יארק.
- הרב שלום יוסף טווערסקי
- מרת ברכה די ווייב פון הרב ירחמיאל משה פון קאזשניץ.
- מרת מירל די ווייב פון הרב ישראל פון טאמאשאוו.
- די ווייב פון הרב יצחק מאיר פון ראשקאוו
- מרת בתיה די ווייב פון הרב יעקב יוסף הי"ד פון קאניעוו.
- מרת חנה הי"ד ( - ב' אלול ה'תש"ב), די ווייב פון הרב אברהם יעקב פרידמאן הי"ד (כ"ד ניסן ה'תרמ"ד - ב' אלול ה'תש"ב), פון באיאן און לעמבערג.
-
- בזיווג שני האט ער געהייראט מרת שיינדל, א טאכטער פון הרב דוד האראדעצקי, אן איידעם פון רבי מאטעלע טשערנאבילער.
- הרב ברוך מאיר טווערסקי ( - ה' אייר ה'תרע"א), פון זארינץ. ער האט געהייראט מרת מרים רייזל, א טאכטער פון הרב אברהם יהושע העשיל פון ליטשיניץ.
- מרת מלכה די ווייב פון הרב אריה לייביש רוקח, פון מאגראוו, א זון פון הרב יהושע רוקח רב אין בעלזא.
- מרת בתיה רבקה די ווייב פון הרב יוסף מאיר טווערסקי פון מאכניווקא.
- פון זיין ערשטן זיווג
- מרת בת שבע, די ווייב פון הרב זאב וואלף טווערסקי, פון רחמיסטריווקא - ירושלים
- מרת בתיה רחומה, די וויייב פון הרב ישכר דוב רוקח פון בעלזא.
- פון זיין צווייטן זיווג מרת שרה שיינא א טאכטער פון הרב נפתלי צבי פון טיטוב א זון פון הרב אהרן פון טיטוב.
- מרת יוכבד, די ווייב פון הרב נחום טווערסקי פון קאריסטשאוו, א זון פון הרב מרדכי טווערסקי פון קאריסטשאוו.
- מרת נחמה אדל, די ווייב פון הרב שלמה שמואל טווערסקי א זון פון איר פעטער הרב ברוך אשר טווערסקי
- הרב שלמה בנציון טווערסקי (ה'תר"ל - ח' תשרי ה'ת"ש), פון טשערנאביל.
- הרב ברוך אשר טווערסקי ( - כ"ב סיון ה'תרס"ה). ער האט געהייראט מרת רייזל א טאכטער פון הרב משה טווערסקי פון קאריסטשאוו.
- מרת פייגא ( - ב' כסלו ה'תר"ם), די ווייב פון הרב דוד משה פרידמאן (ז' סיון ה'תקפ"ז - כ"א תשרי ה'תרס"ד) , פון טשארטקאוו.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מאורי אור
- אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר
- ספר היחס מטשרנוביל, אהרן דוד טווערסקי
- ↑ ספר מאורי אור, און יצחק אלפסי, תורת החסידות
- ↑ אהרן דוד טווערסקי, ספר היחס מטשרנוביל
- ↑ יצחק אלפסי, החסידות מדור לדור,עמ' 117, ירושלים תשנ"ה


text:
בית הכסא פאפיר
בית הכסא פאפיר אדער אשר יצר פאפיר איז אזא סארט טישו וואס דער מענטשהייט נוצט פאר אירע באדערפענישן אפציווישן און רייניגן זיך אדער די חפצים וואס מ'באנוצט זיך דערמיט.
עס איז ווייך און ביליג איך קען מיך געהעריג רייניגען דערמיט אן זיך צו בלוטיגען.
אויף שבת איז דא ספעציעלע געשניטענע פאפיר, כאטשיג מען מעג רייסן, אבער וויבאלד להלכה טאר מען נישט רייסן ווען עס איז דא א צייכן וואס איז שוין האלב געשניטן טאר מען עס ניטש נוצן.
אמאליגע צייטן האבן ערליכע אידן אויסגענוצט ניטל נאכט צו שניידן פאפיר פאר א גאנץ יאר ווייל מ'טאר דאך סייוויסיי נישט לערנען.


text:
עלבע
עלבע (איטאליעניש: Isola d'Elba) איז דער דריטער גרעסטער אינזל אין איטאליע, נאך סארדיניע און סיציליע. דער אינזל האט א שטח פון 224 קוואדראט ק"מ און א בארטן-ליניע פון 147 ק"מ. עלבע האט א באפעלקערונג פון אומגעפער 30,000 מענטשן. לעצטנס איז דער אינזל געווארן באקאנט פאר זיין וויין.
דער פראנצויזישער אינזל קארסיקע ליגט 50 ק"מ צו מערב.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שוין אין 500 פאר דער ציווילער רעכענונג האט מען געגראבן אייזן אין עלבע. אין 1802 איז עלבע געווארן א טייל פון פראנקרייך. נאכן אפמאך פון פאנטענבלוי האט מען דעפארטירט דעם קייסער נאפאלעאן, אבער נאך 300 טעג איז ער אנטלאפן צוריק קיין פראנקרייך דעם 26סטן פעברואר 1815. ביים קאנגרעס פון ווין (1815) האט מען געגעבן עלבע צו דער גרויסהערצאגשאפט פון טאסקאנא.
דעם 17טן יוני 1944 האבן פראנצויזישע קראפטן באפרייט עלבע פון דער דייטשע אקופאציע ביי דער צווייטער וועלט מלחמה.
פליפארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עלבע האט א פליפארט פון וואס מען פליט קיין מינכן, פרידריכסהאוון און ציריך.