text:
די פאַרביק, יקסייטינג אָנליין גאַמעס שווערדן און שיך מיד געווארן פאָלקס ווי באַלד ארויס. זיי שפּילן אַפֿילו אַדאַלץ, סאַלווינג פּאַזאַלז און פּאַסינג לעוועלס. עס איז נייטיק צו האָבן אַ פּאָטער מינוט, ווי דער געדאַנק פון איינער: & לאַקוואָ, Free צו שפּילן אין איינער פון די סעריע & ראַקוואָ. עס זענען אַ ביסל ערטער צו גיין און אַ קאַפּ פון אַ אָנצינדן. זיי גיין פאַרשידן קהילות וועט געפֿינען קריסטאַלז, וועט עפענען די טיר צו די ווייַטער מדרגה און פאָרזעצן די נסיעה. אבער פֿאַר דעם מיר דאַרפֿן צו געפֿינען וועגן צו העכערונג צו דער אויבערשטער פּלאַטפאָרמע, ציען די מאַסע און ויסמייַדן די שעדלעך ווירקונג פון זויער פאַרסאַמונג לאַקעס, ווענט פון פייַער און וואַסער.
גאַמעס פירעבוי און וואַטערגירל דורך קאַטעגאָריע:
גאַמעס פייַער און וואַסער 4 & נדאַש; אַ לעבעדיק בייַשפּיל פון ווי וויכטיק דער באַגריף פון קעגנצייַטיק הילף, פרייַנדשאַפט און צוטרוי. אָבער, עס איז מעגלעך:
אָבער, אַלץ איז אויף די אַקסל קיין קאָנפליקט אָדער געווינען איז צעטיילט אין האַלב. אויב איינער איז אין קאָנפליקט, די צווייט וועט זיכער געפֿינען אַ וועג אויס פון אַ געפערלעך סיטואַציע. אַפֿילו די פּאַסירונג ווערט מער שפּאַס און ימפּרעסיוו ווען איר האָבן עמעצער צו טיילן די פרייד. מיר לאַדן איר צו פייַער און וואַסער שפּילן אָנליין, ווו קאָנטראָל נעמט אָרט אין אַ פּאָר פון אותיות, און אַ צאַצקע פֿאַר איר צו ווענדן אין אַ פאַקטיש אָדיססיי פון אלטע טעמפּלעס, מיט זייער פילע פּיטפאַללס און דיינדזשערז. אַ קאַפּ-מיידל און יינגל וועט אָנצינדן געפערלעך מייז פון ונטערערד קינגדאָמס צוזאַמען. טראָץ זייער משמעות קאַנטראַסטינג נאַטור ווי אין נאָרמאַל לעבן קיינמאָל געץ צוזאַמען אין די ווירטואַל וועלט, זיי באַקומען צוזאמען זייער געזונט און איז אַ בייַשפּיל אַז אויב איר ווילן איר קענען שטענדיק געפֿינען פּראָסט ערד און אַרבעטן צוזאַמען.
איר וועט זיין אַן גלייבן פּאַסירונג פֿאַר פילע לעוועלס פון די שפּיל שווערדן און שיך 2. אויב פראָנט פון איר ליגט אַ אָזערע, לאָזן די דראַפּלאַט וועט מאַך צו די אנדערע זייַט פון די בריק און סאַנגק צו איר שוטעף און איז ביכולת צו פאָרן די שלאַבאַן. אויף אן אנדער געלעגנהייַט, אַ וואַנט פון פייַער וועט זיין אַ שטערונג פֿאַר די מיידל און דעמאָלט קומען צו די ראַטעווען פון די יונג מענטש וואס געהערט צו דעם נאַטירלעך ומגליק. אָה, ער וואָלט געפֿינען אַ וועג צו העלפן איר פרייַנד ניט צו ברענען זיך. אבער די מניעות זענען נישט שטענדיק אין לויט מיט זייער נאַטור. אַזאַ געפאַר ווי ימפּענאַטראַבאַל וויינז, סאַמיק געוויקסן, זויער פּאָאָלס, ספּייקס און בלאַקס פון שטיין זענען אַ שטערונג צו גלייַך שוועריקייט פֿאַר ביידע פּאַרטנערס. אבער צו קאָפּע מיט זיי קענען נאָר זיין צוזאַמען. בשעת אַקטינג ווי אַ העלד אין די דנאָ, די צווייט וועט האָבן צו קריכן אַרויף און לויפן מיט עטלעכע מעקאַניזאַמז אַקטינג אין קער. עמפּלויינג לעווערז, איר קענען האָפּקען די פּלאַטפאָרמע הייבן, בריקן, הייבן שטיין בלאַקס און צונעמען די סעפּטום. געגאנגען דורך אַ מייז, קלייַבן קריסטאַלז אַז געץ אין די וועג, אָבער דיין הויפּט פּראָדוקציע & נדאַש; גרין שטיין אַז אָפּענס די דורכפאָר צו די ווייַטער בינע פון די שפּיל. ווען עס איז אין דיין הענט, מאַך צו די טיר אין די שפּיץ פון דער פּיראַמיד און קאָפּ צו נייַ אַדווענטשערז.
דער שפּיל האט ווערן פאָלקס און איז אָפֿט געפֿונען אויף דער מאָניטאָרס ניט בלויז קאָמפּיוטערס, אָבער אויך מאָביל טעלעפֿאָנען אָדער טאַבלאַץ. ווען די פּראָדוקט איז גוט, עס באשטימט קומט אין קאַנטיניויישאַן און דאָס איז קיין אויסנאַם. קאָפּע מיט ימאָושאַנז פון די דערפאַרונג פון דער ערשטער טייל, איר וועט האָבן געצויגן מיט נייַ דעקעריישאַנז. דער פּראָצעס פון די שפּיל שווערדן און שיך 3 Offers איר די וואַסטנאַס פון די אייז המקדש, ווו אַלץ אַראָפאַקן שלאָפנדיק שטאָק קאַווערינג פּערמאַפראָסט, וואָס האט זיך ווערן אַ נאָך שטערונג. אויב פריער קריכן די אַראָפאַנג וואַנט איז לעפיערעך גרינג, אָבער איצט מיר מוזן טראַכטן פון אַ וועג צו טאָן עס. ליכט איר וועט אויך אָפֿט פעלנדיק און אַזוי ליכט דעם וועג, האָבן צו זיין קלוג. נאָך דערגייונג אַן אלטע שטורקאַץ אין אַ הייל, ער מוזן נאָך קענען צו ליכט. אבער עס טוט נישט געבן ווי פיל ליכט צו זען אַלע די פּלאַץ אַרום. קאָווערינג נאָר אַ קליין טייל פון די וועג, עס כיידז געפערלעך פאַילורעס און קענען לייכט צעטל אין זיי און ברעכן. ינדזשיניאַס טראַפּס און מאָדנע מעקאַניזאַמז, אויך, האָבן נישט ניטאָ אַוועק און האָבן צו רעכענען אויס ווי צו נוצן זיי. בשעת די גאַמעס זענען דיזיינד פֿאַר צוויי מענטשן, אָבער אַפֿילו איין שפּילער גאָר פאַרפאַלן קאָנטראָל נאָר דורך אָנפירונג יעדער כאַראַקטער אין אַ צייַט. דאס וואָקער מיט לאַדזשיקאַל פאָרורטייל Polonia ניט בלויז קינדער וילעם, אָבער קאַפּטשערד און דערוואַקסן גיימערז, מאכן עס ווערסאַטאַל פֿאַר די פאַרווייַלונג פון פאַרשידענע דורות.
טאָמער אין דעם לעבן צוקונפֿט מען וועט גיין שמועס צו די נייע פֿאָרמאַט. לעמאָשל, די גלויבנס-לויפן קאָמפּיוטער שפּיל. גאַמעס אין וואָס דעם שטריך איז בנימצא, שוין יגזיסץ אין ביידע שוטערז קאָמפּליצירט און פּשוט אָנעס פלעשעק פֿאָרמאַט. לעמאָשל, פייַער און וואַסער שפּיל מאכט שפּאַס פֿאַר די צוויי פּאַרטיעס. איר קענען שפּילן פֿאַר איינער פון די צוויי אותיות דערמאנט אין די טיטל שפּיל, דזשוינטלי פּאַסינג דורך מדרגה נאָך מדרגה. יעדער האט אַ באַזונדער קאָנטראָלס. זיי זענען ליגן בייַ פאַרקערט ענדס פון די קלאַוויאַטור, אַזוי אַז פייַער און וואַסער גאַמעס זענען יידילי סוטאַד צו זיין באַקוועם אין זיי צו שפּילן צוזאַמען. די זשאַנראַ איז & נדאַש; אַ טיפּיש וואָקער מיט אַלע זייַן קוואַליטעט פֿעיִקייטן. די פונט איז פּשוט & נדאַש; גיין דורך די מייז, קאַלעקטינג אַרטיפאַקץ און אָוווערקאַמינג מניעות. יעדער & נדאַש; אייגן. וואסער איז קאָנטראַינדיקאַטעד פאַלן אין די פּאַטעטיש גרוב. א פייַער, ריספּעקטיוולי, אין די קליין לאַקעס. אויב איר קענען נישט שפּרינגען איבער זיי & נדאַש; אָנהייבן די מדרגה איבער ווידער. און די טעות פון איין פון די נגני משפּיע די רגע & נדאַש; ער, אויך, וועט האָבן צו איבערחזרן די דורכפאָר ווידער.
דאס שפּיל איז זייער פאָלקס אין משפּחות מיט קינדער, למשל, צוויי, און איין קאָמפּיוטער. ברודער און שוועסטער קענען קומען צוזאַמען און באַקומען צוזאַמען צו שפּילן דעם געזונט געדאַנק-אויס פּלאַטפאָרמער. און קאָנקורירן צו זען וואס וועט זיין געהאלטן אין דער מדרגה פון אונדזער וועבזייַטל וווווו. שפּיל-שפּיל. קאַם. ואַ. א פּריז וועט זיין די געלעגנהייט צו שפּילן זייער באַליבט שפּיל. וואָס, אין קאַנטראַסט צו די סעריע פון גאַמעס פייַער און וואַסער, קוים ינוואַלווז דעם אָנטייל פון צוויי נגני סיימאַלטייניאַסלי.


c: text/html

text:
כאמאס
כאמאס (אראביש: حماس) איז אן אראביש ווארט וואס באדייט "קנאות". דאס איז א פּאַלאַסטינער ארגאניזאציע וועמענס צוועק איז צו אויפשטעלן א פאלעסטינער רעגירונג אינעם שטח פון מדינת ישראל. אויך גיט זי זיך אפ מיט געבן צדקה און מיט העלפן איסלאמישע ארימעלייט.
אין יאנואר 2006, האט זי געוווּנען ביי די וואלן קעגן פאַטאַח.
"כאמאס" איז דורך ישראל, די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע און דעם אייראפעישן פארבאנד באצייכנט געווארן ווי א טעראר ארגאניזאציע.
כאַמאַסטאַן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין מאנאט יוני 2007 האט אויסגעבראכן א גרויסע מלחמה צווישן די כאמאס מיט די פאטאך, וואס האט צוגעבריינגט א מיליטערישער איבערקערעניש, און במשך די צייט האבן די כאמאס באוויזן צו פארכאפטן די מאכט אין עזה און דאס דערקלערן אין זייער פולשטענדיגן הערשאפט.
דער שטח ווערט יעצט גערופן דורך אסאך לענדער כאמאסטאן. דאס ווארט "כאמאסטאן" האט ביבי נתניהו ערפינדן, און די מערב וועלט פרעסע האט זיך צוגעכאפט צו דעם נאמען און זיי רופן עס אזוי אן.
אלס נקמה האט די פאטאך גרופע פארשטערקערט זייער מאכט אין די מערב ברעג און אויפגעזאגט דעם פאראלאמענט פירער איסאמעל האנייע.
צוליב שרעק פון נקמה האבן אסאך כאמאסניקעס אפגעשניטן די בערד מען זאל זיי נישט דערקענען און דערפאר טשעפען.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
וויליאם באקלי
וויליאם פרענק באקלי (24סטן נאוועמבער, 1925 - 27סטן פעברואר, 2008), באקאנט אלס ביל באקלי איז געווען אן אמעריקאנער פארפאסער, שרייבער און קאנסערוואטיווער קאמענטאטאר. ער האט געשאפען די פאליטישע צייטשריפט נעשאנעל רעוויו אין 1955.
ער ווערט באטראכט אלס דער וואס האט אויפגעלעבט קאנסערוואטיזם און מאכן עס פאר אינטעלעקטואלער באוועגונג נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, זייענדיג א בארימטער און טאלאנטפולער שרייבער, אין די צייטן ווען ליבעראלן האבן דאמינירט די אינטעלעקטואלע וועלט, אראפלייגדיג דעם פונדאמענט פאר די מאדערענע אמעריקאנער קאנסערוואטיווע פרעזידענט קאנדידאטן בערי גאלדוואטער און ראנאלד רעיגען.
ער איז געבוירן אין ניו יארק און אלס קינד האט ער געלערנט אין ענגלאנד.


text:
שלאף
שלאף איז דער נאטורליכער רוה פונעם מענטשליכן קערפער און אזוי אויך פון אלע חיות און בהמות, אריינגערעכנט זויגערס, פייגל, טייל שרצים, און פיש. שלאף איז א זאך וואס דער קערפער מוז האבן און וועט פאסירן פון זיך אליינס אויב מען לייגט זיך נישט אין בעט. אן צו שלאפן איז עס בכלל אוממעגלעך צו לעבן.
אינהאַלט
כאראקטעריסטיש פון שלאף[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יעדער אן אויסנאם ווייסט אליינס וויאזוי שלאף קוקט אויס אויסער א קינד וועלכע פארשטייט נאך נישט. ווען מען זאל באטראכטן איינעם גיין שלאפן זעט מען די פאלגענדע כאראקטעריסטיש: מען לייגט זיך אראפ צו שלאפן, די אויגן מאכן זיך צו, די כוח השמיעה ווערט שטארק רעדוצירט און דער שלאפנדיגער מענטש וועט נאר הערן גאר הויכע גערודער, דער שלאפנדיגער אטעמט מער לאנגזאם און מער פונקטליך, די מוסקעלן ווערן גענצליך בארואיגט אויף אזוי ווייט אז אויב מען וועט אויפהייבן א שלאפנדיגן וועט יענער אראפפאלן, און דער מענטש דרייט זיך פון זייט צו זייט זיכערמאכנדיג אז קיין איין טייל פון זיין קערפער בלייבט נישט אן די בלוט צירקולאציע פאר א לעגערע צייט.
אויסער די אלע זאכן וועט די הארץ אויך פארלאנגזאמען איר קלאפעניש און דער מוח וועט אנהייבן צו טאן אינטערעסאנטע פארשטעלונגן וועלכע איז באקאנט אלס חלומות. לויט די חכמים איז א שלאפנדיגער מענטש ווי א זעכציגסטל פון טויט. אין אנדערע ווערטער איז טייטש אז דער שלאפענדיגער מענטש איז גארנישט אנדערש ווי א באוואוסטלאזע מענטש אדער איינער וואס איז אריינגעפאלן אין א קאומא ר"ל. דער איינציגסטער חילוק איז נאר אז דער שלאפנדיגער מענטש קען אויפגעוועקט ווערן דורך א שטארקע אויפשאקלונג אדער א הויכע גערודער און ער וועט באלד זיין צוריק א לעבעדיגער מענטש.
ווער שלאפט?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לויט די ראשונים שלאפט יעדער נברא אויף דער וועלט, יעדער אויף זיין שטאפל. עס איז באקאנט אז אלע בהמות שלאפן געהעריג פונקט ווי מענטשן און אלע חיות שלאפן נאר האלבוועגס וואס מיינט אז זיי זענען האלב אויף און האלב שלאפענדיג. יעדע באשעפעניש שלאפט איר באשטימטע צייט און אפילו שרצים און רמזים שלאפן כאטש מען קען דאס נישט זען מיט די פליישיגע אויגן.
פאר אונז מענטשן איז שלאף פארבינדן מיט די נאכט און יעדער נארמאלער מענטש שלאפט ביינאכט. אבער צווישן חיות און בהמות און אנדערע באשעפענישן איז דאס בכלל נישט גילטיג און זייער אסאך פון זיי שלאפן נאר בייטאג. געוויסע באשעפענישן שלאפן ווי מענטשן איין לאנגע סעסיע און אסאך באשעפענישן, ווי הונט, שלאפן אסאך קליינע דרימלן. רוב חיות שלאפן נאר א באשטימטע צייט און זיי וועלן קיינמאל נישט פארשלאפן. די גמרא ברענגט אז א פערד שלאפט נאר 60 אטעמס און דערנאך שטייט ער אויף.
די וועלט זאגט אז א קו שלאפט שטייענדיגערהייט און נאר פון מאל צו מאל וועט ער זיך אראפלייגן און האר דעמאלט וועט ער חלומ'ן. אויף אנדערע באשעפענישן ווי פיש זאגט מען אז זיי שלאפן צוויי מאל און אין יעדע שלאף שלאפט נאר א האלבע מוח. שרצים קען מען אליין זען אז זיי שלאפן קוים און ווען יא איז דאס אויף א וואנט אדער דאך וואס איז יענע שלאף. א בער איז באקאנט אז ער שלאפט זייער טיף אבער וועט זיך אויך אויפוועקן ווען מען קומט נאנט צו אים. עס איז אויך באקאנט אז בערן שלאפן דורך דעם גאנצן ווינטער אין זייערע היילן און ווען עס ווערט ווארימער וועקן זיי זיך אויף און קומען ארויס פון די לעכער.
שלאף און דער מוח[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאקטוירים נוצן אן עלעקטראנישע כלי צו מעסטן די מוח פון א מענטש און אירע אקטיוויטעטן וועלכע ווערט גערופן "עלעקטראענסעפהאלאגראף". ווען מען שטעלט דאס צו אויף א וואכזאמען מענטש וועט די מאשין ווייזן צוויי מעסטונגן וועלכע ווערן אנגערופן אלפא וועיווס און בעטא וועיווס. אלפא וועיווס גיבן ארויס 10 אסקילאציעס אין א סעקונדע און די בעטא וועיווס ארבעטן דאפעלט אזוי שנעל. ווען דער מענטש שלאפט וועט די מוח אנהייבן ארבעטן אויף א פיל קלענערן פארנעם און די פריערדיגע מעסטונגן קען נישט זיין דארט גילטיג. אנשטאט איז פאראן צוויי אנדערע מעסטונגן וועלכע ווערן גערופן טעטא וועיווס און דעלטא וועיווס. די סארט וועיווס גיבן ארויס נאר 3.5 ביז 7 אסקילאציעס אין א סעקונדע.
ווען דער מענטש שלאפט איין הייבן אן די וועיווס גיין לאנגזאמער און לאנגזאמער ביז עס דעגרייכט צו די נידעריגסטע אסקילאציע פונקט פון די דעלטא וועיווס וועלכע איז די טיפסטע פונקט אין שלאף און דעמאלטס געדויערט די לענגסטע אים אויפצואוועקן.
סייענטיסטן וועלכע האבן שטודירט שלאף און די מוח האבן אויסגעשטעלט א פארמולע פון די פראצענטן פון שלאף און וואס עס פאסירט אין יעדע טריט פון זיי:
טריט נומער 1 – דער מענטש שלאפט איין לייכט, זיינע מוסקלן אקטיוויטעטן הייבן זיך אן בארואיגן, דער מענטש גלייכט זיך אויס צו זיינע בעסטע פאזיציעס. סך הכל צייט: 4 ביז 5 פראצענט פון שלאף.
טריט נומער 2 – דער מענטש הייבט אן באקומען זיין נאכט אטעם, זיין הארץ פארלאנגזאמט איר קלאפעניש, און מען פארלירט אביסל היץ אינעם קערפער. דאס איז דער גרעסטער טייל פון שלאף וועלכע פארנעמט צווישן 45 און 55 פראצענט פון שלאף.
טריט נומער 3 – דער מענטש טרעט אריין אין זיין טיפע טייל פון שלאף, זיין מוח לאזט נאך אירע וועיווס און הייבט אן אסקולירן אויף די דעלטא געמאסטענע וועיווס. דאס איז זייער א קליינע טייל פון שלאף וועלכע פארנעמט נאר צווישן 4 און 6 פראצענט פון שלאף.
טריט נומער 4 – דער שלאף ווערט נאך טיפער און דער מענטש הייבט אן אטעמען נאך לאנגזאמער. דער מוח בלייבט אויפ'ן זעלבן שטאפל ווייל איין שטאפל ווייטער אויפ'ן עלעקטראענסעפהאלאגראף איז שוין דער מענטש אין א סכנה. דאס איז דער טיפסטער טייל פון שלאף וועלכע פארנעמט צווישן 12 און 15 פראצענט.
טריט נומער 5 – די אויגן הייבן זיך אן רירן זייער ווילד, די מוח קומט צוריק ארויף צו העכערע שטאפלן, די חלומות הייבן זיך אן, די מוסקלן בארואיגן זיך נאכמער, די הארץ הייבט אן אביסל שנעלער פאמפן, מען אטעמט שנעל און קורץ. סך הכל צייט: 20 ביז 25 פראצענט.
די 5 אויבנדערמאנטע טריט קומען בערך איינע נאך די אנדערע אבער דער מענטש קען אויך ארומטוישן פון איין טריט צו די אנדערע און צוריק עטליכע מאל וואס איז געוואנדן לויט'ן מענטש און זיין לעבנ'ס גאנג. די סייענטיסטן זאגן אז רוב מענטשן גייען נישט דורך די 5 טריט איינע נאך די אנדערע אן צוריקגיין אבער עס איז פאראן מענטשן וואס יא.
ווען א מענטש כאפט א דרימל אינמיטן טאג קען ער באלד אריינפאלן אין סיי וועלכע פון די 5 טריט אין שלאף און אמאל וועט ער זיך חלומ'ן און אמאל נישט. רש"י שרייבט אז א מענטש קען אמאל דרימלן נאר אביסל און דאס וועט אים זיין גענוג. די ווערטער שטימען זייער גוט ווייל אמאל וועט דער מענטש באלד אריינפאלן אין טריט נומער 4 און אפילו עס וועט נאר געדויערן א קורצע צייט וועט אבער זיין פיל מער ווערט ווי עטליכע שטונדן אין איינע פון די ערשטע טריט.
די צוויי סארט שלאף קאטעגאריעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווי מיר האבן פריער געזען איז פאראן א שטאפל אין שלאף אין וועלכע די אויגן הייבן אן זיך דרייען ווילד און דעמאלט קומען פאר די חלומות. די שטאפל ווערט אנגערופן אר-אי-עם שלאף (רעפיד איי מאוומענט) און א דורכשניטליכער מענטש גייט דורך דעם שטאפל 5 מאל פער נאכט.
אר-אי-עם שלאף קען מען אפען זען אויף א שלאפנדיגער מענטש און נאך בעסער קען מען דאס זען אויף א בהמה. די מוסקלן ווערן מער אקטיוו אין דעם טייל פון שלאף און טיילמאל וועט דער קערפער אויפטאנצן אדער זיך ווארפן פון די געשעענישן פון די חלומות. די טיילן פון שלאף אויסער דעם שטאפל ווערט אנגערופן ען-אר-אי-עם וועלכע באדייט נישט אר-אי-עם.
אויב מען וועקט אויף א מענטש, אדער דער מענטש וועקט זיך אליינס אויף, אינמיטן אר-אי-עם שלאף וועט מען געווענליך געדענקן די חלומות וועלכע מען האט זיך אט גע'חלומ'ט. אויב מען וועקט זיך אויף אין א ען-אר-אי-עם שלאף איז דאס נישט אינמיטן א חלום און מען געדענקט טאקע דעמאלט גארנישט אפילו אויב מען האט פריער גע'חלומ'ט ווייל א חלום פארגעסט מען אחוץ אויב מען וועקט זיך אויף אינדערמיט.
יעדער מענטש מוז האבן ער-אי-עם און ען-אר-אי-עם שלאף צו באקומען א גוטע נאכט שלאף. א דורכשניטליכער מענטש באקומט 25 פראצענט אר-אי-עם אין זיין שלאף און דאס איבעריגע איז ען-אר-אי-עם. שלאף. לויט די שטודיעס וואס זיי האבן גענומען איז יעדע אר-אי-עם סעסיע ארום א האלבע שטונדע לאנג. אין דעם סעסיע קען מען האבן איין לאנגע חלום אדער צענדליגער און אפילו הונדערטער קליינע חלומות.
פארוואס שלאפן?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א גוטער וועג צו פארשטיין וואס דער שלאף טוט צו א מענטש איז צו פרובירן נישט צו שלאפן. איין נאכט נישט שלאפן האט שוין יעדער אמאל געהאט און עס איז נישט אזוי געפערליך. דער נעקסטן טאג שפירט מען זיך אביסל מיד פון צייט צו צייט און פארשידענע ארבעט איז אוממעגליך צו טאן. אבער נאך א צווייטע נאכט אן שלאף (ווייניג האבן עס שוין באוויזן) ווערט אלעס פיל ערגער. דער מוח קען נישט געהעריג פונקציאנירן און מען מאכט טעותים איינע נאך די אנדערע און עס איז כמעט אוממעגליך צו קאנצעטרירן אויף עפעס וואס מען דארף נוצן דעם קאפ. נאך א דריטע נאכט אן שלאף איז שוין כמעט נישט מעגליך אנצוגיין און אפילו אויב מען וויל וועט זיך די אויגן צומאכן און מען וועט איינשלאפן. דער כוח המעצר וועפט צוביסלעך אויס און דער מענטש שלאפט אויטאמאטיש איין.
דאס איז ווען מען שלאפט בכלל נישט ביינאכט. אויב מען שלאפט ווייניג וועט פאסירן די זעלבע זאך נאר אין א לענגערע פארנעם. לאמיר זאגן איינער וואס שלאפט נארמאל 8 שטונדן א נאכט וועט נאר שלאפן 5 שטונדן. נאך די ערשטע נאכט וועט ער דאס בכלל נישט שפירן ביז שפעט נאכמיטאג. נאך א צווייטע נאכט וועט ער שוין שפירן מיד אפילו אינמיטן טאג און נאך א דריטע און א פערטע נאכט וועט ער אויפשטיין אינדערפרי אומאויסגערוהט און ביז עטליכע טעג וועט זיין קערפער דאס מער נישט קענען אויסהאלטן און ער וועט איינשלאפן שטייענדיגערהייט אפילו אינמיטן רעדן מיט א צווייטן, גענוי ווי דער וואס איז בכלל נישט געשלאפן צוויי נעכט.
א מענטש קען זיך געוואוינען צו שלאפן ווייניג אויב ער גייט צוביסלעך. דאס טייטש אז ערשט וועט ער שלאפן מיט א האלבע שטונדע ווייניגער א גאנצע וואך און דער נאך נאך א האלבע שטונדע ווייניגער פאר א וואך א.א.וו. מען קען זיך געוואוינען צו שלאפן אפילו 3 שטונדן פער נאכט אויב מען טוט דאס אין א לענגערע צייט.
אבער דאקטוירים רעקאמענדירן דאס נישט פאר קיינעם ווייל אפילו דער פארנומענסטער מענטש דארף האבן גענוג שלאף צו קענען טאן זיין ארבעט מיט אן אויסגערוטן קאפ און אן דעם איז זיין ארבעט גארנישט ווערט. אדרבה, פרובירט אנהייבן שלאפן מער און איר וועט אליינס זען אז די ארבעט וועט אייך גיין גרינגער און איר וועט האבן א ישוב הדעת צו יעדע זאך. שלאפן ווייניג איז נישט קיין קונץ, דער קונץ איז צו זיין אן אויסגערעכנטער מענטש און נישט פארשלאפן אינדערפרי און פארדרייען דעם סקעדזשועל. א מענטש מיט א סקעדזשועל איז דער צופרידנסטער און זיין קאפ איז אים שטענדיג אויפ'ן פלאץ.
ווען א מענטש שלאפט שטארקט זיך זיין אימון סיסטעם און אויב ער וועט נישט האבן גענוג שלאף וויפיל זיין קערפער פארלאנגט וועט זיין אימון סיסטעם ווערן אפגעשוואכט און ער וועט זיין מער אויסגעשטעלט איבערצוכאפן וויירוסעס און אנדערע קראנקייטן. ספעציעל דארף מען זיכער מאכן אז קינדער שלאפן גענוג ווייל א קינד וואקסט ביינאכט און אויב ער וועט נישט האבן גענוג שלאף וועט ער/זי נישט וואקסן גענוג און עס איז איבעריג צו ערקלערן אז וואקסן מיינט נישט נאר וואקסן הויך נאר עס מיינט די גאנצע פארעלטערונג סיסטעם. אויסער דעם דארף א קינד באקומען אסאך שלאף ווייל זיין אימון סיסטעם איז פיל שוואכער ווי אן עלטערע מענטש.
פונקטליך וואס עס פאסירט אין א מענטש'נס קערפער דורכאויס דער שלאף און פארוואס מען דארף האבן אזויפיל שעה'ן שלאף ווייסט קיינער נישט אבער עס זענען פאראן פארשידענע טעאריעס וועלכע זענען אנגענומען געווארן במשך די יארן.
די ערשטע און הויפט טעאריע איז אז די צעלן פאררעכטן זיך און טוישן זיך אויף נאר ווען מען שלאפט און וויבאלד דאס איז א לאנגע פראדעצור דארף מען האבן אזויפיל שלאף. עס איז אויך אנגענומען אז דורכאויס דעם שלאף ארגאניזירט זיך דער מוח און בעארבעט אלע אינפארמאציע וועלכע ער האט געטראכט, געשמעקט, געזען, און געהערט איבער'ן טאג. דאס איז אויך איינע פון די בעסטע ענטפערס איבער חלומות ווי מיר וועלן שפעטער זען.
מיט'ן פשוט'ן שכל זעט מען שלאף ווי דער רעטשארדזשער פאר'ן מענטש וועלכע ארבעט א גאנצ'ן טאג. עס איז פאראן אן אלטע נארישע טעאריע אז שלאף פארמינערט די ענערגיע אויסגעבונג פונעם מענטש און אזוי דארף ער נישט עסן 5מאלצייטן פער טאג נאר עס איז אים גענוג 3, און זינט עס איז טונקל און מען קען סייווי גארנישט טאן איז בעסער אז מען שלאפט...
טייל אידן גלייבן אז ווען מען שלאפט גייט די נשמה ארויף אין עולם העליון און גיבט אפ א דין וחשבון פאר גאט און ווען זיין נשמה קומט צוריק אריין אין קערפער וועקט מען זיך אויף. עס איז אן הלכה אין שולחן ערוך אז ווען מען מאכט אויף די אויגן אינדערפרי ברויך מען דאנקן גאט פאר'ן צוריקגעבן די נשמה (מודה אני לפניך...).
וויפיל שלאף[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אן ערוואקסענער מענטש ברויך האבן צווישן 7 און 9 שטונדן שלאף יעדע נאכט. דאקטוירים קומען כסדר ארויס מיט פרישע שטודיעס וויפיל שלאף מען ברויך האבן און מען קומט אלס צוריק צו דעם אויבנדערמאנטן באשלוס וועלכע איז דער דורכשניטליכער שלאף פון אן ערוואקסענער מענטש. וויאזוי אימער, זאגן אבער אלע דאקטוירים אז איין מענטש איז נישט דאס זעלבע ווי א צווייטן און יעדע'נס קערפער גיט אים אליינס די אינפארמאציע וויפיל שלאף ער ברויך האבן. אגב, דער רמב"ם שרייבט אין הלכות דעות אז א מענטש דארף שלאפן א דריטל מעת לעת וועלכע איז 8 שטונדן א נאכט.
א מענטש קען זיך געוואוינען צו שלאפן ווייניג אבער ווען מען באטראכט אלע אויבנדערמאנטע געשעענישן וועלכע קומען פאר אין שלאף דארף מען צוויי מאל טראכטן צי עס לוינט זיך אויפצוגעבן שלאף. אלע דאקטוירים זענען פאראייניגט אז א מענטש דארף באקומען א געהעריגע נאכט שלאף און אויב ער וועט זיך געוואוינען צו שלאפן ווייניג וועט דאס האבן אן עפעקט אויף זיין קערפער פריער אדער שפעטער. דעם מענטש'נס אימון סיסטעם שטארקט זיך ביינאכט און אויב ער שלאפט נישט גענוג ווערט אפגעשוואכט און איז נישט גרייט צו באקעמפן אלע קראנקייטן וועלכע קומען אריין אינעם קערפער. מען קען טאקע זען אז קראנקע מענטשן שלאפן זייער אסאך דאס איז ווייל זייער אימון סיסטעם איז אויסגעשעפט און דארף באקומען מער קראפט וואס פאסירט נאר ווען מען שלאפט.
אז מען וויל זיין א געזונטע מענטשן און האבן כוחות אנצוגיין מיט'ן לעבן דארף מען יא האבן גענוג שלאף און עס איז נישט קיין שום מעלה אז מען שלאפט ווייניג. וואס עס איז יא א מעלה, איז אויב מען לייגט זיך צייטליך שלאפן און מען שטייט אויף אינדערפרי. די וועלט איז אויסגעשטעלט געווארן אויף דעם וועג און אמאל איז יעדער געגאנגן שלאפן צייטליך ווייל עס איז געווען שטאק טונקל און מען איז אויפגעשטאנען פרי ווען די זון האט אויפגעשיינט. פארשטייט זיך אז וויבאלד די טבע פון די וועלט איז אזוי איינגעשטעלט געווארן איז דאס די בעסטע וועג אויסצושטעלן די שטונדן פון שלאף און מען קען זיך דאס גרינג אליינס איבערצייגן. אויב מען שלאפט פון 9:30 ביז 5:30 אינדערפרי וועט מען זיין פיל מער אויסגערוט ווי אויב מען וועט שלאפן פון 12:00 ביז 8:00. נאכמער, אויב מען וועט שלאפן 7 שטונדן אין די פריע נאכט שטונדן וועט מען זיין פיל מער אויסגערוט ווי אויב מען זאל שלאפן 10 שטונדן אנגעהויבן פון 12 אדער איינס אזייגער.
די אמעריקאנער וועלט האט זיך במשך די יארן אויסגעשטעלט אנדערש און מענטשן גייען שלאפן זייער שפעט וועלכע האט א שלעכטער עפעקט אויף די שלאפן סיסטעם אין דעם מענטשליכן קערפער און דערפאר איז מען שטענדיג אויסגעמוטשעט. ווער עס קען היינט באווייזן צו גיין שלאפן צייטליך און אויפשטיין צייטליך איז א העלד און עס איז זיכער אז ער האט א רואיגערע און געזונטערע לעבן.
א קינד דארף מער שלאף ווי אן ערוואקסענער מענטש ווייל א קינד איז אין זיין וואקסן פראדעצור און דאס פאסירט אין מערסטן טייל ווען מען שלאפט. פונקט ווי עסן דארף א קינד שלאפן צעטיילט עטליכע מאל אין טאג כדי צו באקומען שלאף ווען זין/איר קערפער פארלאנגט דאס. רוב עלטערן ווייסן נישט וויפיל שלאף זייערע קינדער ברויכן האבן און מען לייגט זיי שלאפן ווען זיי זענען מיד אבער צו מאכן דאס בעסטע סקעדזשועל פאר די מאמעס. אט זענען די רעקאמענדירטע שטונדן שלאף וואס א קינד דארף האבן אין יעדע עלטער:
פון איינס ביז דריי מאנאטן דארף א קינד שלאפן 8 און א האלב שטונדן פער נאכט און 7 שטונדן אינמיטן טאג צעטיילט אין דריי צו א סך הכל פון 15 און א האלב שטונדן.
פון דריי ביז זעקס מאנאטן דארף דאס קינד האבן 10 שטונדן ביינאכט און 5 שטונדן בייטאג צעטיילט אין דריי צו א סך הכל פון 15 שטונדן.
פון ניין ביז 12 מאנאטן דארפן זיי האבן 11 שטונדן ביינאכט און 3 און א פערטל שטונדן בייטאג צעטיילט אין צוויי צו א סך הכל פון 14 און א פערטל שטונדן.
פון 12 ביז 18 מאנאטן דארפן זיי האבן 11 און א פערטל שטונדן ביינאכט און 3 שטונדן איבערן טאג צעטיילט אין צוויי צו א סך הכל פון 13 און א דריי פערטל שטונדן.
פון 18 מאנאטן ביז צוויי יאר דארפן זיי האבן 11 און א פערטל שטונדן ביינאכט און 2 און א פערטל שטונדן בייטאג אויפאיינמאל צו א סך הכל פון 13 און א האלב שטונדן.
פון צוויי ביז דריי יאר דארפן זיי האבן 10 און א האלב שטונדן בייטאג און אנדערהאלבן שטונדע אינמיטן טאג צו א סך הכל פון 12 שטונדן.
פון דארט און ווייטער דארף א קינד האבן צווישן 10 און 12 שטונדן א נאכט און דארף מער נישט שלאפן בייטאג.
זייער אסאך עלטערן מיינען אז זייערע קינדער דארפן נישט אזויפיל שלאף און וועלן לאזן די קינדער גיין שלאפן שפעט ווייל זיי קענען סייווי נישט איינשלאפן. אבער דאקטוירים זאגן אז עס איז נישט ריכטיג און אזא קינד דארף האבן ספעציעלע הילף וועלכע זאל אים/איר אויסלערנען איינצושלאפן. עס זענען פאראן עטליכע סימנים וועלכע צייגן אויב א קינד שלאפט נישט גענוג ביינאכט:
1) אויב דאס קינד שלאפט איין יעדעס מאל מען פארט אין אן אויטא.
2) אויב מען דארף אויפוועקן דאס קינד אינדערפרי יעדן טאג (א קינד דארף אליינס אויפשטיין אין א נארמאלן אינדערפרי).
3) דאס קינד קען ווערן מיד און נישט צו דער זאך אינמיטן טאג.
4) אויב דאס קינד פאלט שוין ממש צוזאם געוויסע נעכט פריער ווי זיין/איר נארמאלער בעט צייט.
עס איז אינטערעסאנט צו וויסן אז א דורכשניטליכער מענטש שלאפט ארום 23 יאר פון זיין לעבן.
די וועלט זאגט א ווערטל אז איינער וועלכער איז געשלאפן אסאך האט געטראפן זיינס א פריינט וועלכער איז געשלאפן גאר ווייניג. ווען דער שלעפער האט געפרעגט דעם צווייטן ווי אלט ער איז האט יענער געענטפערט אז טראץ וואס ער איז יונגער איז ער פארט פיל עלטער ווייל ער שלאפט אסאך ווייניגער וואס מיינט אז ער איז שוין וואך אויף די וועלט מער יארן ווי זיין חבר. פון א פסיכאלאגישן פונקט איז עס אבער פאלש ווייל דער מענטש'ס מוח איז איינגעשטעלט צו שלאפן און אנהייבן פון ניי יעדן אינדערפרי. דער מענטש וועלכער שלאפט ווייניג טראכט טאקע מער שטונדן אין טאג אבער זיין מוח איז נישט אזוי אויסגערוט צו טראכטן ווי א צווייטן און עס איז יצא שכרו בהפסדו.
(עס וועט זיין אינטרעסאנט וואס מען דערציילט אז דער וויענער רב, ר' יונתן שטייף האט זיך אמאל געטראפן מיט'ן ערשט'ן סאטמאר'ן רבי, ר' יואל טייטלבוים און דער סאטמערער רבי האט אים געטשעפעט היתכן ער שלאפט אזויפיל [ר' יונתן שטייף פלעגט שלאפן 8 שטונדן יעדע נאכט ווען דער סאטמערער רבי האט זיך געדרוקט צו אויפהאלטן ביינאכט און פלעגט אפט דרימלן אינמיטן טאג אפילו ווען מענטשן זענען אנוועזנד געווען]. ר' יונתן שטייף האט אים באלד געענטפערט: "איך שלאף טאקע מער ווי אייך אבער ווען איך בין וואך בין איך וואך!"
פראבלעמען מיט שלאף[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ארום 40 מיליאן אמעריקאנער ליידן פון שלאפן פראבלעמען און נאך 20 מיליאן ליידן פון צייט צו צייט. די באטראפענע זאגן אז די פראבלעמען עפעקטירן זייער ארבעט, דרייוון, און סאציאלע אקטיוויטעטן. די מעדיצינען צו באהאנדלן די באטראפענע באטרעפט 16 ביליאן דאלאר א יאר און עס ווערט געשאצט אז די פארלוסטן וואס מען ליידט פון ווייניגער אויסגעבונג פון די פארשלאפענע ארבייטער איז אסאך מער. איבער די יארן האבן דאקטוירים אויסגעמאלן 70 אנדערע שלאפן פראבלעמען פון וועלכע מענטשן ליידן. די הויפט פראבלעמען זענען: אינסאמניע, סליפ אפניע, רעסטלעס לעגס סינדראם, און נארקאלעפסי. לאמיר זיי נענטער באטראכטן:
אינסאמניע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
כמעט יעדע מענטש ליידט אמאל פון אינסאמניע דורכאויס זיין לעבן כאטש פאר א קורצע צייט. דער פראבלעם איז אז מען קען נישט איינשלאפן פאר קיים שום סיבה. מען איז רואיג און גארנישט טוט נישט וויי און דאך דרייט מען זיך פון איין זייט בעט צו די צווייטע און מען קען נישט איינשלאפן. דער פראבלעם איז א 24 שעה'איגער פראבלעם ווייל א גאנצן טאג איז מען שיכור מיד און ווען עס קומט ביינאכט קען מען ווייטער נישט איינשלאפן און אזוי ווייטער און ווייטער.
ארום 60 מיליאן אמעריקאנער רעדן זיך אפ צו דאקטוירים וועגן דעם פראבלעם יעדעס יאר און לויט ווי די דאקטוירים זאגן איז עס מער שייך בי עלטערע מענטשן און מער ביי פרויען ווי ביי מענער. ארום 40 פראצענט פרויען און 30 פראצענט מענער העכער 50 יאר ליידן פון אינסאמניע.
די וואס ליידן דערפון נאר פון צייט צו צייט קענען דאס אויסמיידן דורך נעמען שלאפן פילס וועלכע וועפט אויס נאך עטליכע וואכן ווען דער קערפער ווערט צוגעוואוינט דערצו. עס זענען אויך פאראן א רייע איבונגן און עצות וועלכע קענען אוועקנעמען אינסאמניע. אבער די וואס ליידן דערפון עמטליך איז נישט פאראן קיין שום רפואה און מען ליידט זיך אן דערפון אמאל יארן.
פונקטליך וואס ברענגט אינסאמניע ווייסט מען נישט אבער אסאך שטודיעס האבן געוויזן אז מענטשן וועלכע האבן אנגעהויבן ליידן פון אינסאמניע האבן שפעטער אנטוויקעלט א מחלה. עס קען אויך קומען פון מוח אנגעשטרענגטקייט אדער אנדערע פראבלעמען וועלכע עפעקטירן דעם מוח.
סליפ אפניע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז א פראבלעם אין שלאף ווען מען קען נישט געהעריג אטעמען. דער פראבלעם פאסירט געווענליך ביי פעשע מענטשן אדער ביי עלטערע מענטשן וועלכע'ס מוסקלן זענען שוין אפגעשוואכט. די מענטשן וועלכע ליידן דערפון שנארכן עפעס אויסערגעווענליך און קענען זיך אויפכאפן פון צייט צו צייט מיט אטעמען פראבלעמען.
דער פראבלעם קען אמאל זיין א סכנה אבער אין רוב פעלער וועט עס נאר נערווירן דעם באטרעפענדן ווען עס וועט אים אויפוועקן צענדליגער מאל פער נאכט. דאקטוירים זאגן אבער אז דער פראבלעם קען אין א לענגערע צייט אפשניט ברענגן אנדערע ערנסטע פראבלעמען, ארינגערעכנט הארץ פראבלעמען. אסאך עלטערע מענטשן וועלכע שטארבן אין שלאף (ל"ע) ליידן פון דעם פראבלעם. עס ווערט געשאצט אז 18 מיליאן אמעריקאנער ליידן פון דעם פראבלעם אבער אין רוב פעלער איז דער פראבלעם קליין און זייער אסאך רעדן זיך אפילו נישט אפ צו א דאקטאר.
רעסטלעס לעג סינדראם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אפטייטש דערפון איז אומרואיגע פיס קראנקייט. ארום 12 מיליאן אמעריקאנער ליידן דערפון ווען זייערע פיס דרייט זיך און פארקרומט זיך זייער אסאך מאל אינמיטן שלאפן און דאס נעמט אוועק די מנוחה פון שלאף און וועקט זיי אויף צענדליגער מאל. די וואס ליידן שטארק דערפון רירט זיך זייער פיס יעדע 20 ביז 40 סעקונדעס און יעדעס מאל עס ווערט פארדרייט אדער אומבאקוועם וועקן זיי זיך אויף. עס איז פאראן מעדעצינען דערפאר און זייער אסאך נוצן עס.
נארקאלעפסי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער פראבלעם עפעקטירט א פערטל מיליאן אמעריקאנער און איז אן אינטערעסאנטער פראבלעם ווען עס קען זיי אנכאפן א טויטליכע מידיקייט עטליכע מאל אינמיטן טאג אפילו אויב זיי שלאפן געהעריג ביינאכט. די מידיקייט איז נישט צום אויסהאלטן און מען קען נישט ווייטער עקזעסטירן סיידן מען לייגט אראפ דעם קאפ אויפ'ן טיש צום ווייניגסטענס. יעדע אטאקע קען אנהאלטן צווישן איין מינוט און א האלבע שטונדע און ווען די אטאקע איז אריבער איז מען צוריק ווי גארנישט וואלט געווען.
עס איז נישט פאראן קיין געהעריגע רפואה דערפאר אבער זייער אסאך וועלכע ליידן דערפון דארפן נעמען די שטארקע מעדעצינען וועלכע הלאט זי צוריק פון איינשלאפן און אנידערפאלן סיי וואו זיי שטייען ווען עס פשוט זיין א סכנה אין געוויסע פעלער.
עצות פאר א גוטע נאכט שלאף[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אט זענען א רייע רקאמענדאציעס פון די נאציאנאלע סליפ פאנדעישן פאר יעדן איינעם זיך צו פארזיכערן א גוטע נאכט שלאף:
1) די וויכטיגסטע און בעסטע עצה צו קענען גוט שלאפן איז צו מאכן א סקעדזשועל מיט'ן שלאפן און גיין שלאפן און אויפשטיין יעדן טאג בערך די זעלבע צייט.
2) איבונגן איז א גוטע מעדעצין צו אלעם און אויך צו שלאפן. 20 ביז 30 מינוט איבונגן פער טאג איז גענוג פאר דעם צוועק. פאר די בעסטע רעזולטאטן זאל מען מאכן איבונגן 5 שטונדן בעפאר מען גייט שלאפן. איבונגן נאנט צום שלאפן קען האבן די פארקערטע רעאקציע.
3) קעפין, ניקאטין, און אלקהאל האלטן אלע צוריק פון שלאפן און מען דארף דאס פארמיידן אין די שטונדן בעפאר מען גייט שלאפן וואס מיינט נישט רייכערן, נישט טרונקן קאווע אדער קאלע סאדע און אויך נישט קיין טשאקאלאדע.
די וועלט האט א גרויס'ן טעות אז אלקהאל העלפט גאר שלאפן אבער שטודיעס ווייזן פארקערט און כאטש עס האלט טאקע נישט צוריק פון שלאפן האלט עס אבער יא צוריק פון אר-אי-עם שלאף וועלכע איז די וויכטיגסטע טייל פן שלאף ווי מיר האבן פריער דערמאנט.
4) אפרוען בעפארן שלאפן קען מאכן גרינגער דאס איינשלאפן. עס לוינט זיך איינצוגעוויינען זיך אראפצוזעצן ליינען אדער שמועסן בעפאר מען גייט שלאפן און איז אויך א גוטע מעדעצין פאר א גוטע שלום בית ווען עס גיט א געלעגנהייט פאר די פארנומענע מאן און ווייב צו פארברענגן עטליכע רואיגע מינוט צווישן זיך אן די קינדער אדער די הויז ארבעט ארום.
5) שטודיעס האבן געוויזן אז די זון היילט אסאך שלאפן פראבלעמען. אויב איר ליידט פון איינע פון זיי רעקאמענדירן זיי איר זאלט אפען לאזן די פענסטער פארהאנג און אויפשטיין מיט די ליכטיקייט פון די זון.
6) נאך א גוטע עצב פאר די וואס האבן פראבלעמען מיט שלאף איז מען זאל זיך צוגעוואוינען צו נוצן דעם בעט נאר פאר שלאף. אויב מען קען נישט איינשלאפן זאל מען ארויס פון בעט און טאן זאכן וועלכע ברענגן שלאף ווי ליינען, הערן רואיגע מוזיק, אדער נעמען א שויער. ליגן און זיך דרייען אין בעט פארערגערט דער פסכילאגישער טייל פון שלאפן.
7) דער טעמפרעאטור אין א שטוב מאכט אסאך אויס אינעם שלאף. מאכט זיכער אז עס איז נישט צי הייס אדער קאלט.
8) אויב איר ליידט פון סיי וועלכע שלאפן פראבלעם פאר א לענגערע צייט גייט באזוכן א דאקטאר ווייל זייער אסאך פון די פראבלעמען קענען גרינג געהאלפן ווערן און אסאך פראבלעמען קען ערגער ווערן מיט דער צייט אויב מען היילט דאס נישט גענוג פרי.
זעה דאס פארקערטער פון שלאף: וואַך


text:
דימונה
דימונה איז א שטאָט אין דעם דרום דיסטריקט אין מדינת ישראל, געגרינדעט אין 1955. זי האט באקומען דעם נאמען שטאט אין 1969. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק פאר דעצעמבער 2005, האט דימונה 32,500 איינוואינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 0.6 פראצענט. רוב זענען אידן. דארט איז אויך דער צענטער פאר אפריקאנער וואס טענה'ען אז זיי שטאמען פון שבט יהודה.
דימונה איז 36 ק"מ דרום פון באר שבע, און 35 ק"מ מערב פון ים המלח. אין דעצעמבער 2005 איז די באן אויסגעברייטערט געווארן ביז דימונה, מיטן ציל (אין א גראנדיזן פראיעקט וואס די ישראל באנען האט אונטערגענומען) עס אויסצוברייטערן ביזן ווייטן דרום אילת.
דימונה איז באקאנט פאר דעם שכינות'דיגן פארשונג צענטער פאר נוקלעארע וואפן וואס איז 10 קילאמעטער דרום-זייט פון שטאָט.
איינע פון די דערמאנונגען אז מ'וואינט נעבען א נוקרעאלע פלענט, איז געווען אויגוסט 2004 ווען "לוגאל" א טאבלעט וואס מינימיזירט די קאנצעקווענצען פון א ראדיו-אקטיוו ארויסרין, איז אויסגעטיילט געווארן פאר אלע איינוואינער, טייל זאגען אז ס'איז געווען דעמאלט'ס א ארויסרינונג, נאר די רעגירונג האט נישט געוואלט דערשרעקען די מענטשען, און געזאגט אז ס'איז נאר א באווארענונג.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דעם דימונה געגנט זענען אויפגעשטעלט עטלעכע גרויסע פאבריקן, אַרייַנגערעכנט די ים-המלח ווערקן, ראָטעם אַמפערט ווערקן, חיפֿה כעמיקאַליעס און דער נוקלעאַר פארשונג אינסטיטוט. בייַם אַרייַנגאַנג צו דער שטאָט איז א גרויסער איינקויף צענטער וואס פארנעמט אַ שטח פון 16,000 קוואדראט מעטער.


text:
קאר סיט
קאר סיט (טייטש: אויטאָ-זיץ) איז א טערמין וועלכע מען נוצט צו רופן א זיכערהייט אויטא זיץ פאר קינדער. די סארט זיצן זענען דעזיינט איינצובינדן קליינע קינדער צו וועלכע די סיט בעלט איז צו הויך. אין מאדעריניזירטע לענדער איז דאס געזעץ פאר יעדע קינד (אין רוב לענדער ביז 6 יאר)און מען באקומט הארבע געלט שטראפן (טיקעט) אויב מען פארלעצט דאס.
אינהאַלט
פארוואס דארף א קינד א ספעציעלע זיץ?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען אן אויטא קראכט צוזאם מיט אן אנדער'ן אביעקט – א בוים, א וואנט, אן עלעקטריק זייל, אדער אן אנדערער אויטא – ווערט עס פלוצלינג אפגעשטעלט דורך די אימפאקט פונעם קראך. יעדע זאך וואס וועט זיך געפינען אינעם אויטא וועט פליען מיט א שטארקע קראפט, אריינגערעכנט אלע פאסאזשירן. אין פיזיקס ווערט דאס אנגערופן אינערטיע – די כוח וואס שטעלט אפ די זאך וועלכע איז אין בארירונג.
יעדעס מאל וואס איר פארט אין אן אויטא זענט איר און דער אויטא אויפ'ן זעלבן ספיד בארירונג. צום ביישפיל, אויב דער אויטא פארט אויף 50 מייל פער שטונדע דעמאלט פארט אויך אייער קערפער 50 מייל פער שטונדע. נאר וויבאלד ביידע פארן די זעלבע שנעל שפירט מען דאס נישט אין רעאליטעט. דאס איז אויך א שטארקע סיבה פארוואס א וועג שוואכט אפ א מענטשנ'ס קערפער. כאטש דער מענטש שפירט דאס נישט טוט אבער זיין קערפער זיך רירן זייער שנעל און ווערט אפגעשוואכט צוליב איר פיזיקאלן טויש.
די סעקונדע אן אויטא קראכט אריין אין אן אביעקט ארבעטן דעם אויטא און דעם מענטשנ'ס אינערטיע אינגאנצן אפגעטיילט. דער קראפט פון דעם אביעקט וועט ברענגן דעם אויטא צו א פלוצלינגן אפשטעל אבער דער ספיד פונעם פאסאזשיר אינעווייניג וועט בלייבן דאס זעלבע ווי א סעקונדע בעפאר און ער וועט אריישמעטערן אינעם פאדערשטן טייל פון קאר מיט א שטארקע קראפט וועלכע וועט אים שעדיגן, געוואנדן לויט'ן ספיד וועלכע דער אויטא איז געפארן.
אויסער דער קלאפ וואס דער פאסאזשיר וועט כאפן און וועט עם מעגליך אויך פארוואונדן, וועלן טיילמאל אויך צוקלאפט ווערן די אינערליכע טיילן אינעם קערפער ווייל יעדע ארגאן באזונדער וועט פונעם אפשטעל אריינקלאפן אין אן אנדערן ארגאן און דער פאסאזשירן קען ערנסט געשעדיגט ווערן (ח"ו). אין רוב עקסידענט טויט פעלער אין וועלכע די פאסאזשירן זענען נישט געווען צוגעבינדן, זענען זיי געשטארבן פונעם אינערליכן קלאפ וועלכע האט איבערגעריסן א וויכטיגן ארגאן ווי די חוט השדרה (ר"ל). ווען דער פאסאזשיר איז צוגעבינדן פארמינערט ער די אויבנדערמאנטע מעגליכקייטן מיט איבער 50 פראצענט.
אין רוב עקסידענטן וועלן די איבערלעבער געשיקט ווערן אין שפיטאל פאר אונטערזיכונג ווייל אפילו אויב אלעס קוקט אויס נארמאל קען אמאל זיין אז צוויי אינערליכע ארגאנען האבן זיך צוזאמענגעקלאפט איינע מיט די אנדערע אדער מיט די ביינער און קען ברענגן אן אינערליכע בלוט פארגיסונג אדער אנדערע ערנסטע פראבלעמען. אפילו די וואס קומען ארויס אומגעשעדיגט פון אן עקסידנעט זענען געווענליך צומישט און האבן שטארקע קאפ-וויי. דאס איז ווייל אויך דער מוח איז געווען קאנצעטרירט אויף די שנעלע ספיד און ווען דער פלוצלינגער אפשטעל איז געקומען האט עס באקומען א פיזיקאלע אויפשאקלונג וועלכע קען אמאל זיין א געפאר.
וויאזוי אימער, זענען זיץ פאסיקעס געמאכט געווארן נאר פאר ערוואקסענע מענטשן ווייל די פאסיקעס זענען דעזיינט צו גיין אריבער די בויך פון די אקסלן אראפ אריבער די אנדערע זייט וועלכע באוואכן די ריב ביינער און די בעקן (פעלוויס) פארשטייט זיך אז די זיץ פאסיקעס מוזן זיין ארומגעבינדן לויט די פריערדיגע אנווייזונגן. אויב רוקט מען דאס אוועק פון די אקסלן ווערן די שאנסן פאר איבערלעבעניש קלענער מיט דעם וואס די אקסלן און די ריב ביינער ווערן אויסגעשטעלט צו אן אימפאקט. א קינד איז קלענער אין סייז און עס איז פארשטענדליך אז די זיץ פאסיקעס וועלן נישט טאן די דזשאב. עס וועט פשוט נישט גוט אנהאלטן דאס קינד און דאס גאנצע איינבינדן וועט גארנישט ווערט זיין.
עס זענען פאראן דריי ערליי קינדער אויטא זיצן וועלכע מיר וועלן באטראכטן יעדע איינע. זיי זענען: 1) די מאדעלן וועלכע זענען אויסגעדרייעט פארקערט מיט'ן קינד'ס פנים צום אונטערשטן טייל פונעם אויטא. 2) די וואס זעען די פארנט פון דעם אויטא. און 3) א בוסטער זיץ.
פארקערט געשטעלטע קאר סיטס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די קאר סיטס וועלכע קומען צו לייגן מיט'ן פנים צום אונטערשטן טייל פונעם אויטא זענען געאייגענט פאר ניי געבוירן קינדער ביז 22 פונט וועלכע איז בערך ביז 12 מאנאטן.
דאס געזעץ ערלויבט צו לייגן אזא סארט קאר סיט אינעם פאדערשטן פאסאזשיר זיץ אויב עס פעלט זיך אויס. אבער אין נארמאלע אומשטענדן איז אלץ זיכערער אינעם אונטערשטן זיץ ווייל די עירבעג איז גענוג שטארק צו ווארפן די גאנצע קאר סיט וועלכע וועט שטארק אויפשאקלן דאס קינד דערין (איר ווייסט אוודאי אז א ניי געבוירן קינד קען שטארבן פון א שטארקע אויפשאקלונג לוליב זייער שוואכע מוח מוסקעלען).
דער פראבלעם מיט'ן עירבעג איז אויך א פראבלעם מיט ערוואקסענע ווייל כאטש עס קען ראטעוון לעבנ'ס קען עס אויך אמאל שעדיגן א פאסאזשיר מער ווי יענער וואלט געשעדיגט געווארן אן דעם. דערפאר איז פאראן א ווארענונג פון די נאציאנאלע הייעוועי טראפיק סעפטי אדמיניסטראציע אז קינדער אונטער 12 יאר אלט זאלן שטענדיג זיצן אינעם אונטערשטן זיץ.
שטודיעס האבן געוויזן אז די סארט קאר סיטס זענען דאס מערסטע פארזיכערט פאר קינדער און עס איז כדאי צו נוצן ביז ווילאנג דאס קינד גייט נאך אריין דערין באקוועמערהייט. איינאמל דאס קינד וואקסט אויס א קאר סיט איז די גאנצע קאר סיט מער נישט ווערט ווייל עס פארזיכערט מער נישט דעם קערפער לויט די אויסגערעכנטע איינבינדונגן.
עס זענען פאראן אסאך ערליי קאר סיטס פון פארשידענע פירמעס און יעדע האט אן אנדער וועג פון צובינדן. דער כלל איז אז ווי מער פאסיקס עס פארמאגט אלץ מער פארזיכערט איז עס פאר גאנץ קליינע קינדער וועלכע קענען זיך נאך נישט אליינס קאנטראלירן.
גלייך געשטעלטע קאר סיטס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איינמאל דאס קינד וואקסט אויס די פארקערט געשטעלטע קאר סיט איז צייט צו גיין דעם צווייטן טריט וועלכע איז די גלייך געשטעלטע קאר סיט.
די גלייך געשטעלטע קאר סיטס זענען ספעציעל געמאכט מיט א העכערע זיץ ווי דער אויטא זיץ ווייל דאס קינד דערין פארטייט שוין אן עסק און וועט הנאה האבן צו זען פון די פענסטער. אויך דא זענען פאראן אלע ערליי מאדעלן און מען דארף אליינס באשליסן וועלכע איז דאס בעסטע פאר'ן קינד.
א וויכטיגע זאך וועלכע טייל מענטשן לייגן נישט אין אכט איז די אנקער אייזן וועלכע ליגט אונטער יעדע גלייך געשטעלטע קאר סיט און דארף אריינגהוקט ווערן אין די ספעציעלע אנקער אייזענס וועלכע קומען היינט מיט יעדן אויטא. אויב די קאר סיט איז גוט איינגעבינדן און דאס זעלבע מיט'ן קינד דערינען, האט דאס קינד די בעסטע שאנס פון אלע פאסאזשירן. מען הערט אסאך פון עקסידענטן אין וועלכע אלע פאסאזשירן זענען אומגעקומען אדער געשעדיגט געווארן אויסער דאס קינד אינעם קאר סיט.
עס איז פאראן קאר סיטס וועלכע זענען געמאכט פון געבורטס אן ביז 3 יאר. די סארט קאר סיטס ווערן אנגערופן קאנוואורטיבעל ווייל עס קען איינגעבינדן ווערן ביידע וועגן. אויב מען קויפט די סארט קאר סיט מוז מען נאכגיין די אינסטרוקציעס זייער פונקטליך זיכער צו מאכן אז מען נוצט עס אויפ'ן ריכטיגן וועג.
בוסטער זיצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א גוטער סימן צו וויסן ווען עס איז צייט צו טוישן צו א בוסטער סיט איז ווען דאס קאפ פון דאס קינד איז העכער ווי דער אנלענער פון די קאר סיט. דאס איז געווענליך צווישן 4 און 6 יאר.
ווי אויבנדערמאנט זענען די זיץ פאסיקעס ספעציעל דעזיינט צו געבן מאקסומאלע וואכונג אויף די וויכטיגסטע טיילן פון קערפער וועלכע זענען אויסגעשטעלט געשעדיגט צו ווערן אין פאל פון אן עקסידענט. א בוסטער זיץ פארמאגט נישט קיין אייגענע פאסיקעס און מען ברויך נוצן דעם אויטא'ס זיץ פאסיקעס. וויבאלד דער בוסטער זיץ הייבט אונטער דאס קינד גרייכן די פאסיקעס אויף די ריכטיגע קערפער טיילן גענוי ווי ביי אן ערוואקסענער מענטש.
עס זענען פאראן בוסטער זיצן וועלכע האבן אויך אנלענער און פאראן וועלכע האבן נאר א זיץ. עס איז נישט קיין נפקא מינא וועלכע מען נוצט (די בוסטער זיצן מיט די אנלענער זענען געווענליך באקוועמער פאר'ן קינד) אבער מען דאף זיכער מאכן אז ווען דאס קינד איז איינגעבינדן גייט די זיץ פאסיק אנגעהויבן פון די אקסלן און נישט פון די האלז און דאס זעלבע דארף מען זיכער מאכן אז עס ענדיגט זיך ביי די בעקן און נישט אויפ'ן בויך.
רוב מענטשן הייבן אן מיט בוסטער זיצן וועלכע קומען אויך מיט אן אנלענער און טוישן עס שפעטער ווען דאס קינד איז שוין עכט גרויס און וויל שוין נישט שפירן אז ער אדער זי איז איינגעשפארט. מען קען שוין היינט באקומען בוסטער זיצן וועלכע מען קען שפעטער אראפנעמען די אנלענער ווען די קינדער ווערן גרעסער.
איינמאל דאס קינד איז שוין גענוג גרויס אז ווען ער אדער זי זיצט אויפ'ן אויטא זיץ גייען די פאסיקעס אויף די ריכטיגע ערטער וואו אויבנדערמאנט, איז צייט אינגאנצן אוועקצונעמען די בוסטער זיץ. אן אנגענומענער סימן דערצו איז ווען דאס קינד'ס קניען בייגן זיך שוין איין ביים זיץ עק ווי דער ערוואקסענער מענטש.
דאס געזעץ זאגט נישט קיין ספעציפישע יאר גאנג ווען מען דארף שוין נישט קיין בוסטער סיט, נאר צייגט אן אז די ריכטיגע צייט דערצו איז ווען דאס קינד איז שוין 4 פיס מיט 9 אינטשעס הויך. רוב קינדער גרייכן די הויך ביי 8 יאר, אבער טייל קינדער וועלן דאס ערשט גרייכן ביי 10 אדער 11 יאר. אין אזא פאל איז מער זיכער צו נוצן א בוסטער זיץ.
דער סך הכל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
1) נוצט די פארקערט געשטעלטע קאר סיט פאר קינדער ביז 20 פונט. טייל פון די סארט מאדעלן גייען ביז 30 אדער 35 פונט פאר קינדער וואס וועגן מער ווי נארמאל.
2) מאכט זיכער אז די קאר סיט פארמאגט א 5 פונקט פאסיק סיסטעם: צוויי פון אויבן וועלכע קומען אראפ פון ביידע זייטן, צוויי פון ביידע זייטן אינדערמיטן, און איינס פון אונטן ארויף וועלכע האלט צוזאמען אלע אינאיינעם. מיט אזא קאר סיט ווייסט איר אז איר גיט די מאקסומאלע זיכערהייט פאר אייער קינד.
3) דאס בעסטע צו אנלענען א קליין קינד איז 45 דעגריס. מער אדער ווייניגער פון דעם איז נישט רעקאמענדירט לויט דאקטוירים.
4) אויב איר נוצט א קאר סיט וועלכע קען אראפגענומען ווערן אלס אן אינפאנט סיט מאכט זיכער אז ווען מען שטעלט עס אריין אין אויטא איז עס גוט אריינגעקליקט. מאכט אויך זיכער אז די הענטל איז אראפגעלייגט צו פארמיידן א נאנטע אביעקט פארנט פונעם קינד'ס קערפער.
5) ווי מער ספאנדזש אלס באקוועמער און זיכערער איז עס פאר'ן קינד.
6) אויב איר נוצט א קאנווערטיבעל קאר סיט מאכט זיכער אויסצופאלגן אלע אנווייזונגן. געדענקט עס איז פאר די זיכערהייט פון אייער קינד!
7) לייגט נישט אוועק די קאר סיט אזוי לאנג עס פעלט זיך אויס פאר'ן קינד לויט די אויבנדערמאנטע אנווייזונגן, אפילו דאס קינד פארפירט אדער ווייל עס נעמט אויף צופיל פלאץ. יעדעס מאל איר זעצט זיך אריין אין קאר מיט די פאמיליע מאכט זיכער אז יעדער איז צוגעבינדן דורך שלעפן די זיץ פאסיקעס צו זען אויב עס איז גענוג שטייף.


text:
מידות
צו מיינט איר װיקיפּעדיע:מידות?
מידות אדער עטיק איז א צווייג פון פילאסאפיע וויאזוי דער מענטש פירט זיך אויף מיט אנדערע מענטשן צום גוטן אדער שלעכטן. די טעלאגיע וואס געבט זיך אפ דערמיט איז מוסר.
אין פילאסאפיע ווערט עטיק צעטיילט אין דריי צווייגן:
- מעטא-עטיק, וואס טוט דעפינירן דעם געביט פון עטיק;
- נארמאטיווער עטיק, וואס האנדלט פארשטיין וואס ווערט גערופן גוטע מידות;
- געווענדעטער עטיק, וואס פארבינדט דעם געביט מיט פראקטישע אויפפירונג.
טייל האלטן אז עטיק לערנט זיך פון רעליגיע, ווי למשל די עשרת הדיברות.


text:
סאַקאַימינאַטאָ אַקטיוויטעטן און עווענץ
סאַקאַי דאַיבאַ פּאַרק און סאַקאַימינאַטאָ ליכט הויז
דאַיבאַ פּאַרק איז די אַלט גוננערי פּלאַץ וואָס איז געווען געבויט אין קסנומקס דורך די Tottori קלאַן. יאַפּאַן איז געווען אויף די נאציאנאלע יסאָלאַטיאָן אין אַז מאָל, און די גוננערי פּלאַץ איז געווען געבויט פֿאַר די פאַרטיידיקונג קעגן פרעמד שיפּס. די סאַן-אין ס אָולדאַסט ווודאַן ליכט הויז, וואָס איז געווען געבויט אין קסנומקס, האט געקוקט איבער די פאַרנומען פאַרקער פון שיפּס. און עס איז געווען געזונט דורך סאַקאַימינאַטאָ סיטי אין קסנומקס פֿאַר די סימבאָל פון געשיכטע און וווילטאָג פון דער שטאָט. דער פּאַרק איז געווען דעזיגנייטיד אין קסנומקס ווי אַ נאציאנאלע היסטארישע פּלאַץ און עס האט אויך געווארן באַרימט ווי די בלום פּאַרק וואָס האט קסנומקס קאַרש ביימער.
ים און לעבן מוזיי
"די וואַטערלעסס אַקוואַריום" וואָס איז געווען געבויט נאָך רעפאָרמינג אַן אַלט צוליב ברעווערי הויז איז באקאנט ווי יאַפּאַן ס נאָ.קסנומקס פֿאַר זייַן נומער פון Stuffed פישעס און קראַבס. צוזאמען מיט אָריענטירונג און אַרויסווייַזן פון די טעכניק און ויסריכט פון פישערייַ, די מוזיי יגזיבאַץ די קולטורעלע ינהעריטאַנסעס וואָס זענען געניצט אין לעבן פון מענטשן. וויסיטאָרס קענען לערנען ווי לאַנדווירטשאַפטלעך און אנדערע גענעראַל מכשירים שייך צו folks אין אַלט טעג.
קראַדלע פון באַן אין סאַנין
סאַקאַימינאַטאָ איז די וויגעלע אין סאַנין פֿאַר די באַן וואָס געמאכט געהאָלפֿן פאַרבינדן די ים אַריבערפירן מיט די לאַנד אַריבערפירן, און דעוועלאָפּעד אַ נעץ פון די טראַנספּערטיישאַן. די צערעמאָניע און געשעעניש גענומען שטעלן אין קסנומקס, פֿאַר די סענטעניאַל קאַמעמעריישאַן פון די באַן.
יומיהאַמאַ גאַסורי
סאַקאַימינאַטאָ געגנט האט שוין אַ פּראַדוסינג געגנט פֿאַר גוט קוואַליטעט וואַטע זינט פרי טעג. די וואַטע איז ספּון אין פאָדעם, דעמאָלט עס איז פּלאַץ-דיעד אין ינדיגאָ בלוי און איז וואָווען צו מאַכן קאַסורי פאַבליק. ווייל קסנומקס יאָרן אין זייַן געשיכטע, קאַסורי איז דעזיגנייטיד ווי אַ טראדיציאנעלן מעלאָכע וואָס איז זייער זעלטן אין יאַפּאַן. די בעאַוטיפוללי וואָווען פּאַטערנז קומען אויס פון די קאַמביינד מי פון חכמה און טעכניק פון וועבער וואס קענען פאָרעסעע די פּאַטערן אויף פאַרטיק פּראָדוקט אין די לבֿנה פון פּלאַץ-דייינג. די נאַטירלעך פאַרבינדן און ינדיגאָ בלוי פון די קאַסורי שטאָף זייער פיל צוציען די מחשבות פון מענטשן.
וואָטיווע בילדער פון "דראַגנעט", "גיהנום און גן עדן"
די וואָטיווע בילד אין גרייס פון קסנומקסקם רענטגענ קסנומקסקם פון "דראַגנעט," געוויזן אין די שאָפוקודזשי המקדש, וויוואַדלי ווייזט אַ פישערייַ אופֿן דורך וועג פון ניצן דראַגנעט אַז היגע פישערמען עקסערסייזד אין די מיטן פון קסנומקסטה יאָרהונדערט. סאַרדינעס ווייל אַזוי שעפעדיק אין יענע טעג, אַ לעגענדע האט עס אַז קסנומקס דראַגנעץ זענען געניצט אַלע בייַ איין מאָל פֿאַר יעדער פישערייַ. עס האט שוין געזאגט אַז די בילד פון "גיהנום און גן עדן" ינספּייערד מר.שיגערו מיזוקי צו ווערן אינטערעסירט אין יאָקאַי.
פּאָרט פֿעסטיוואַל
די פּאָרט פֿעסטיוואַל, וואָס נעמט אָרט שפּעט אין יולי, האט פאַרשידן געשעענישן איבער צוויי טעג, סטאַרטינג מיט די מתפּלל ריטשואַלז פֿאַר הצלחה פון די פישערי, זיכערקייַט פון דער ים פאַרקער און וווילטאָג פון די פּאָרט. די יאָמטעוו קלאָוזיז מיט פייַער אַרבעט, דאַנסינג פּאַראַד און פאַרשידן אנדערע מגילה. ספּעסיאַללי, די ים פּאַראַדע איז אַ זייער גאַלאַנט געשעעניש, פֿאַר מער ווי קסנומקס פישערייַ שיפּס, יעדער דעקערייטאַד מיט flags פון אַ € œגאָאָד כאַפּן פון פיש, אַ € לויפן דורך די סאַקאַי טשאַננעל.
מאַרינע פּראָדוקץ פֿעסטיוואַל
דעם פֿעסטיוואַל, וואָס נעמט אָרט אין דער Fish מאַרק און זייַן וויסיניטיעס ווי די הויפּט פּלאַץ, איז געהאלטן אין די מיטל פון אקטאבער. וויסיטאָרס קענען גלייַך פילן די ענערגיע פון סאַקאַימינאַטאָ דורך געזען פריש פיש און פּראַסעסט סעאַפאָאָדס אויף פאַרקויף, טייסטינג קראַב זופּ און וואַטשינג די אויפֿפֿירונג פון בעקאַבאָלעדיק ענערטיינמאַנץ. די יאָמטעוו סטאַרץ געטינג פאַרנומען מיט וויזאַטערז פון פרי אין דער מאָרגן. זיי קענען קויפן פייַן פּראָדוקטן ווייל סאָלד אין פּרייסיז נידעריקער ווי רעגולער פּרייסיז.
מאַרינע ספּאָרט
ניצן די סאַקאַימינאַטאָ פּובליק מאַרינאַ ווי אַ באַזע, יאַכט סיילינג און אנדערע וואַסער ספּאָרט זענען זייער אַקטיוו.
ברעג וואָללייבאַלל
לאַנדיש ברעג נעצבאָל טערנאַמאַנץ זענען פּלייַעד אויף די שיין ברעג וואָס איז סעראַונדאַד דורך ווייַס סאַנדז און גרין שמאַכטן ביימער. די ברעג איז דעזיגנייטיד ווי איינער פון די באַאַמטער סאַלעקשאַנז פון יאַפּאַן 'ס בעסטער קסנומקס ביטשיז.


text:
קאבאלט
קאָבאַלט (Cobalt) איז אַ כעמישער עלעמענט מיט סימבאָל Co און אַטאם נומער 27. קאבאלט איז אן איבערגאנג מעטאל.
באניצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קאָבאַלט האט פארשידענע באניצן, צווישן זיי:
- קאָבאַלט פּאַפּיר איז אַן אינדיקאטאר דעם בייַזייַן פון וואַסער.
- צוליב דעם וואס קאבאלט געשמעלצן קענען פארטראגן הויכע טעמפּעראַטורן, ווערן זיי געניצט אין גאז טורבינעס און עראפלאן מאטארן.
- פּראָדוקציע פון מאַגנעטישע פארשפייכלערונג מעדיע.
- קאָבאַלט האט א ראָלע ווי אַ קאַטאַליסט אין דער נאפט אינדוסטריע.
- שטאַרקע פיגמענטן אין בלוי, לילאַ, געל און גרין פארבן.
- קאָבאַלט איז געניצט אין באטעריעס.
- קאָבאַלט-60 ווערט געניצט אין ראדיאציע טעראפיע.
ביאלאגישע ראלע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קאָבאַלט איז נייטיק אין קליינע קוואנטיטעטן אין פילע לעבעדיקע אָרגאַניזאַמען, אַרייַנגערעכנט מענטשן. קאָבאַלט איז אַ קאָמפּאָנענט פון וויטאַמין B12.


text:
אינפעקציע
אינפעקציע איז א פרעמדער שעדליכער קאליניזאציע פון א אנדער ארגאניזם פון א פרעמדער ספישיס וואס באזעצט זיך אין א גאסט געבער ארגאניזם, און עס נוצט אויס איר גאסט געבעריי צו זויגן כוח צו וואקסן און זיך פארמערן אויפן חשבון פון דעם גאסט געבער. דאס מאכט אן א חורבן פארן גאסט געבער און מאכט אים קראנק. אפט מאל טוט דאס אינגאנצען טויטען דעם גליד אוואו דער פרעמדער ארגאנסים האט זיך באזעצט. די קערפער פון גאסט געבער איז אפט מאל אין אנפאנג טוט רעאקציאנירן מיט א אנטצינדונג. די פאראזיטן קענען זיין, באקטעריע, פאראזיטען, פאנגי, און נאך.


text:
אונטער גליל
דער אונטער גליל איז א ראיאן אין צפון פון ארץ ישראל. זײַנע גרענעצן זענען דער יזרעאל טאל אין דרום, דער ים כנרת און ירדן טאל אין מזרח, דער אויבער גליל אין צפון און דער זבולון טאל און דאס עכו פֿלאכלאנד אין מערב. דער אונטער גליל איז דער דרומדיקער טייל פונעם גליל. ער הייסט "תחתון" ווײַל ער האט נישט אזויפֿיל בערג ווי דער אויבער גליל, און איז טאקע דער נידעריגסטער בארגדיקער ראיאן אין ארץ-ישראל. די שפיצן פון דעם אונטער גליל הייבן זיך ביז 500 מעטער איבערן ים-שפיגל, די העכסטע שפיצן זענען הר כמון (598 מ') אין צפון טייל פונעם אונטער גליל און הר תבור (588 מ') אינעם דרום טייל.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אונטער גליל איז אינגאנצן נידעריגע בערג פֿון מזרח צו מערב, מיט עטלעכע ברייטע טאלן אינצווישן, למשל בקעת בית נטופה און בקעת בית הכרם. אין מערב פונעם אונטער גליל געפֿינען זיך נידעריגע בערג (200-300 מ') באדעקט מיט דעמב וועלדער, אין צענטראלן אונטער גליל ווערט דער שטח מער בארגדיק און אין מזרח איז א פֿלאכער באזאלט אין א הייך פֿון 300 מ' איבערן ים-שפיגל.
דער לאנדשאפֿט פונעם אונטער גליל איז ווינציגער דראמאטיש ווי דער אויבער גליל, אבער גרינער, פֿרידלעכער און שטילער.
א שיינער טייל פון די לאנדווירטשאפט פראדוקטן פֿונם לאנד ישראל קומען פֿון דעם אונטער גליל.
די ערד אינעם אונטער גליל איז קרייד, טערע רויזע און באזאלט.
דער אונטער גליל איז אין דעם צפון ישראל דיסטריקט.
דרויסנדיקע פֿארבינדונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- גליל אינפֿארמאציע (אויף העברעיש)
- אונטער גליל מדריך פֿון ביזנעסן אינעם אונטער גליל.
- מאפע פֿונעם אונטער גליל
- דער אונטער גליל–אלץ וואס איר דארפֿט וויסן


text:
יידישע מיליטערישע פאראייניקונג
די יידישע מיליטערישע פאראייניקונג (פויליש: Żydowski Związek Wojskowy, העברעיִש: ארגון צבאי יהודי) איז געווען אן ארגאניזאציע פון יידישע פוילישע זעלנער אין דער ווארשעווער געטא.
די ארגאניזאציע איז געגרינדעט געווארן מיט יארן פריער, אבער מיטן געדאנק צו קומען קיין פאלעסטינע, און אויסקעמפן א יידישע מדינה, די אצ"ל האט דעריבער אנגעפירט מיט געהיימע מישטירונג לאגערן אין פוילן, ווי יוגנטליכע פון בית"ר האבן זיך אויסמישטירט, און דערנאך פרובירט צו קומען קיין פאלעסטינע.
א גרויסע טייל פון די יונגען, האבן געדינט אין דער פוילישער ארמיי, און דערנאך זיך אנגעשלאסן אין בית"ר, דער פרעזידענט פון בית"ר איז געווען זאב זשאבאטינסקי,
ווען דייטשלאנד האט איינגענומען פוילן, און אריין אין ווארשע, האבן זיך די מיטגלידער צוזאמגענומען, און זיי האבן זיך גענומען באוואפענען, איידער די אויפשטאנד האט זיך אנגעפאנגען, זענען געווען פארהאנדלונגען, אז זיי זאלן זיך פאראייניקן מיט די יידישע קאמף ארגאניזאציע (יק"א), אבער עס האט קיינמאל נישט פאסירט, אבער ביים אויפשטאנד האבן זיי געארבעט צוזאמען, זייערע וואפן זאפאסן זענען געווען בעסער ווי די פון יק"א, זיי האבן געהאט איין אויטאמאטישע מאשין געווער, וואס איז געעוען גרויס, און עטליכע קליינע, בעת די אנדערע האבן קיין קליינע אויך נישט געהאט, נאר ווען זיי האבן אומגעברענגט נאציס, האבן זיי צוגענומען זייער געווער.
ביים אויפשטאנד איז דער ארגאניזאציע באשטאנען פון עטליכע קלענערע גרופעס פון ברית החייל, קאמוניסטן, און זעלבסטשטענדיקע קעמפער,
דעטאלן פון די גרופע איז זייער פארנעפלט, וויפיל מענטשן האבן זיי געהאט, ווי זיי האבן געקעמפט אין דער געטא, אפאר הונדערט קעמפער האבן זיי זיכער געהאט, מאנכע זאגן אז זיי זענען געווען גרעסער פון יק"א, ווייל יק"א האט אייביג געהאט א מאנגל אין געווער, און זיי האבן געהאט א גרעסערע זאפאס פון געווער און אמוניציע.
דער קאמאנדיר פון דער גרופע האט געהייסן פאוועל פרענקעל, אנדערע מענטשן וואס האבן געפירט די יידישע מיליטערישע פאראייניקונג זענען אונטער מיינונגס פארשידענהייטן, אבער דאס ווייסט מען אז די שלאכטן אויף מארנאווסקא גאס, טויער און צענטער, האבן זיי געפירט, פאר איבער צוויי טעג, אנדערע טענהן פאר פיר טעג.
וויבאלד רוב מענטשן פון די גרופע זענען אומגעקומען, און טיילווייז איגנארירט געווארן דורך היסטאריע שרייבער, איז זייער געשיכטע פארגעסן געווארן, און די מענטשן וואס האבן געוואוסט לעבן שוין נישט, איז פונקטליך וואס איז פארגעגאנגען וועט מען קיינמאל נישט וויסן.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- משה ארענס, דגלים מעל הגטו (פֿענער איבער דער געטא)


text:
1926
1926 איז דאס 26סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1926 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן יאנואר - געגרינדעט דער קרוגער פארק אין דרום אפריקע
- 12טן יוני - בראזיל פארלאזט די פעלקער-ליגע אלס מחאה קעגן דעם פלאן אריינצולאזן דייטשלאנד
- 22סטן אויגוסט - גאלד אנטפלעקט אין יאהנעסבורג, דרום אפריקע
- 25סטן דעצעמבער - היראהיטא ווערט דער קייסער אין יאפאן
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן אפריל – עליזאבעט די צווייטע, מלכה פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך
- 23סטן מיי – אוריאל וויינרייך, לינגוויסט (נפ' 1967)
- 13טן אויגוסט – פידעל קאסטרא, פירער פון קובא (געש' 2016)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן מיי - סימאן פעטליורא, אוקראינישער פאליטיקער (געב' 1879)
- 5טן דעצעמבער - קלאד מאנע, פראנצויזישער קינסטלער


text:
דוד אשכנזי
דוד אשכנזי (רוסיש: AшkeHaзи ДaBид BлaдиMиpoBич) (25סטן דעצעמבער 1915 - 19טן פעברואר 1997) איז געווען א רוסישער-יידישער פיאניסט און קאנצערטמייסטער.
אשכנזי איז געבוירן געווארן דעם 25סטן דעצעמבער פון יאר 1915 אין ניזשני נאווגאראד, אמאליקע רוסלענדישע אימפעריע.
ער האט זיך געלערנט אין דער ארטיקער מוזיק-שולע,דערנאך אין דער מאסקווער קאנסערוואטאריע. ער איז באווווסט געווארן איבער זיין מייסטערשאפט פון פיאנע-אקאמפאנירן אזוינע סאוועטישע זינגער ווי ראשיד בייבוטאוו,איזע-בעלע יוריעווע,קלאוודיא שולזשענקא,ליודמילא זיקינא,יוסף קאבזאן און אנדערע. ער האט רעקארדירט פיל יידישע לידער מיט מארינע גארדאן און מארינע בוכינע. זיין זון וולאדימיר אשכנזי איז א וועלט-בארימטער קלאסישער פיאניסט און דיריגענט, א געוועזענער סאוועטישער פאליטישער פליט. שוין נאך דער פאליטישער איבערבויונג און רעוואלוציע אין ראטנפארבאנד אין 1991,האט דוד אשכנזי געקראגן אין 1996 דעם ערן-טיטל פון א פאלקס-ארטיסט פון רוסלאנד.
אשכנזי איז געשטארבן דעם 19טן פעברואר פון 1997 אין מאסקווע,רוסלאנד.


text:
רב
א רב (לשון רבים: רבנים) איז איינער וואס ווערט אויפגענומען אין א אידישע קהלה אלץ דער רעליגיעזער פירער. דער הויפט פונקציע פון א רב איז צו ענטפערן אויף פראגעס פון הלכה און צו פירן דעם געמיינדע אין אנדערע רעליגיעזע אנגעלעגנהייטן. פילע רבנים נעמען אויך א טייל אין אקטיווע קהל'ישע ענינים לטובת דעם ציבור.
אינהאַלט
קוואליפיקאציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ארטאדאקסן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויף צו ווערן א רב אין אן ארטאדאקסישער קהלה פארלאנגט זיך צו זיין בקי אין רוב הלכות וואס זענען נוגע פאר א געווענליכע אידישע קהלה. דאס מיינט געווענליך די חלקים פון אורח חיים און יורה דעה פון שלחן ערוך, און אויך טיילן פון די אנדערע חלקים. א רב מוז אויך זיי טרעינירט צו קענען נאכקוקן און פארשטיין די הלכה אויף סיי וועלכן ענין עס זאל נאר אונטערקומען. אויף צו ווערן א רב פארלאנגט זיך געווענליך מען זאל האבן באקומען סמיכה אדער היתר הוראה פון אן אנגעזעהענעם רב אדער פוסק.
ראביי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נישט-ארטאדאקסן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביי די נישט-ארטאדאקסן איז אפט דער דגוש מער אויף פירערשאפט טרענירונג און פראקטיק אין קהלה אנגעלעגנהייטן ווי איידער בקיאות אין הלכה. דארט אויך דארף אבער א רב האבן ברייטע ידיעות אין אידישקייט און אין אידיש-רעליגיעזע אנגעלעגנהייטן. ביי די נישט-ארטאדאקסישע איז די סמיכה נישט קיין טראדיציאנעלע, נאר וואס רופט זיך "ארדינעישען" פון אן אנגעזעהנעם שולע אדער רבנישע אקאדעמיע.
אויפגאבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביי ביידן, ארטאדאקסן און נישט-ארטאדאקסן, דארף א רב קענען פארלערנען און איבערגעבן תורה פאר זיין קהלה, מסדר זיין חופה וקידושין און גיטין, אפרעכטן ברית'ן, לוויות, און אנדערע רעליגיעזע באדערפענישן.
רבנים אין די היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אויפגאבע פון א רב איז שוין איינגעפירט פילע הונדערטער יארן, אבער עס איז נישט קלאר ווען עס האט זיך אוועקגעשטעלט דער פאזיציע אין דעם היינטיגן זין. ביז די צייטן פון די ראשונים ווערט נישט געפונען דעם פאסטן, נאר א רב איז געווען איינער וואס האט זיך אפגעגעבן מיט לערנען תורה מיט תלמידים גלייכער צו א ראש ישיבה. שפעטער ערשט איז איינגעפירט געווארן אז א יעדער קהלה האט אויפגענומען א פערזאן וואס איז בקי אין תורה צו זיין דער אפיציעלער הלכה פיגור פאר דער קהלה.
עס זענען געווען פילע רבנים אין די אידישע היסטאריע וואס זענען געבליבן איינגעקריצט אין זכרון פונ'ם פאלק אלץ הייליגע און פרומע מענטשן, גאונים און צדיקים, וואס זייער תורה ווערט געלערנט דור נאך דור און זייערע מעשים טובים ווערן פארהאלטן פאר אלע דורות אלץ מוסטערן פון וויאזוי א פרומער איד דארף זיך צו פירן.
ביי חסידים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביי חסידים ווערט דער רבי, אדער אדמו"ר, פונ'ם עדה אפטמאל באטיטלט אלץ רב. אין דעם פאל איז ער געווענליך נישט געשטעלט אויף צו ענטפערן געווענליכע פראגן אין הלכה נאר אויף צו פירן זיין קהלה אין די אויפגאבן פון א חסיד'ישע רבי. (זעה: אדמו"ר) אין די פעלער איז געווענליך דא אן אנדערן רב אדער דיין געשטעלט אויף צו פסק'ענען געווענליכע הלכה'שע ענינים. געווענליך איז אבער דער רבי/רב אויך טרענירט אין טראדיציאנעלע לימודים און האט סמיכה אדער היתר הוראה אויף צו פסק'נען.