text:
פלאמבינג
פלאמבינג איז די געלערנטע האנדל פון ארבעטן מיט רערן צו ברענגן וואסער און טראגן אפפאל אריין און ארויס פון יעדע הויז אדער געביידע. אינסטאלאטארן טוען אויך די ארבעט פון צענטראלע הייצונג וועלכע טראגט רערן ארום א געביידע צו ברענגען היץ.
אינהאַלט
אפשטאם און היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט פלאמבינג שטאמט פון דאס ווארט פלאמבום וועלכע איז די לאטיינישע אפטייטש פון בליי, די מאטריאל וועלכע מען האט גענוצט פאר אלע רערן ביז דאס איז איבערגעטוישט געווארן צו אייזן אינעם 19'טן יאר-הונדערט און שפעטער צו פלאסטיק.
מיט 200 יאר צוריק האבן רוב הייזער נאך נישט געהאט קיין פלאמבינג סיסטעמען און מען האט געברענגט וואסער פון טייך און ארויסגעגאנגען אין פעלד ווייל עס איז נישט געווען קיין אינפראסטרוקטור ווי עס איז פאראן היינט. עס זענען געווען ווייניג גרויסע שטעט און הייזער זענען געווען צעווארפן אין אלע דערפלעך און דער דארפסמאן האט נישט געוואוסט וואס עס גייט פאר און א דארף נעבן אים. היינטיגע צייטן ווייסט מען פון יעדע הויז צו זאגן און די רעגירונג האט רעגולאציעס וויאזוי די פלאמבינג סיסטעם דארף זיין.
פלאמבינג האט נישט קיין באשטימטע צייט ווען עס איז אויסגעטראפן געווארן ווייל אין פאקט האט מען גענוצט די חכמות פון פלאמבינג נאך מיט טויזענטער יארן צוריק נאר עס איז געווען פריוואטע חכמות וועלכע מענטשן האבן זיך איינגעשטעלט פאר זייער באקוועמליכקייט אדער פאר די ארבעט. אינעם 19'טן יאר-הונדערט האט מען אנגעהויבן אינסטאלירן פלאמבינג אין די הייזער פון אלע שטעט און ביז'ן ענדע פון יענעם יאר-הונדערט האבן שוין אלע הייזער אין די מאדערנע וועלט פארמאגט א פלאמבינג סיסטעם.
פלאמבינג באשטייט היינט פון 26 ערליי סיסטעמען און א גוטע פלאמבער קען אלע פון זיי. יעדע אויסשטעל פאר וואסער איז אנדערש און עטליכע סיסטעמען פארלאנגט זיך אמאל צו קענען פארזארגן וואסער פאר א גרויסע פעקטארי וועלכע נוצט וואסער אין די בוילער טאנקן פאר פראדוקציע.
די הויפט מאדערנע פלאמבינג רעכנט אין אלע הייזער רעכנט אריין וואסער קראנען, טוילעט, וואנעס, שויער, וואש מאשין, און דישוואשער. רוב פון די זאכן פארלאנגן הייסע און קאלטע וואסער.
דאס וואסער ווערט געהייצט אין א טאנק וועלכע נוצט עלעקטריק, גאז, אדער אנדערע ענערגיע מיטלן צו הייצן דאס וואסער. די רערן היינטיגע צייטן זענען אין רוב פלאסטיק וועלכע איז ביליג און גענוג שטארק. אבער אין געוויסע פעלער פארלאנגט זיך שטערקערע רערן וועלכע ווערן געמאכט פון אייזן, ברעס, קופער, קאנקרעט, אלומינם, אדער אנדערע מאטריאלן.
אין די פאראייניגטע שטאטן נוצט א דורכשניטליכער מענטש צווישן 100 און 250 גאלאן (380 ביז 950 ליטער) וואסער פער טאג. דאס קומט אויס צו בערך 50 ביליאן גאלאן וואסער פער טאג פאר דאס גאנצע לאנד. מיט אזא גרויסע פארלאנג איז פארשטענדליך אז עס פאדערט זיך מאסיווע וואסער און פלאמבינג סיסטעמען צו קענען פארזארגן אזויפיל וואסער פאר אלע איינוואוינער.
וואסער פארזארגונג און דער אפפאל סיסטעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די אנטוויקלטע שטעט לויפן גרויסע רערן מיט וואסער אונטער די ערד און אלע הייזער און געביידעס נעמען וואסער פון דארט דורך די חכמה פון גראוויטי און לופט דרוק. אין א הויכע געביידע פארלאנגט זיך באזונדערע עקוויפמענט ארויפצוטראגן דאס וואסער אויף די הויכע שטאקן. געווענליך איז דאס א שטארקע פאמפ וועלכע שטופט ארויף דאס וואסער צו א טאנק אויף די דאך פון די געביידע וואו עס איז פאראן א גראוויטי טאנק פון וואו דאס וואסער גייט ווייטער צו אלע שטאקן אן די הילף פון מאשינען. אבער אמאל פעלט זיך אויס מערערע עקוויפמענט, ספעציעל אין שפיטעלער און לאבאראטאריעס וועלע נוצן אסאך וואסער.
די גרינגסטע וועג צו פארשטיין וויאזוי וואסער קומט ארויף אין די הייזער איז דורך לופט דרוק. די הויפט וואסער רערן טראגן טויזענטער גאלאנען וואסער און די קלענערע רערן שלעפן ארויס וואסער פון דארט. די רערן קענען גיין עטליכע שטאק ארויף ווייל איינמאל דאס וואסער ווערט ארויפגעשלעפט, געווענליך דורך א פאמפ, וועט שוין שטענדיג קומען וואסער ווייל פאר יעדע טראפן וואסער וואס גייט ארויס פון די רערן קומט אריין פרישע פון די הויפט רערן וואס מיינט אז די רערן זענען שטענדיג אנגעפילט מיט וואסער.
אין א טיפערע בליק איז עס אבער נישט אזוי פשוט ווייל וואס וואס וואלט פאסירט אויב מען שפארט אפ די וואסער און אלע רערן ווערן אויסגעליידיגט. וויאזוי קומט דאס וואסער נאכדעם צוריק אריין איינמאל מען עפענט צוריק די וואסער? דער ענטפער איז אז די גאנצע פלאמבינג סיסטעם באשטייט פון וואלווס וועלכע מאכן דעם לופט דרוק אין די רערן און איינמאל דאס איז איינגעשטעלט איז פאראן א גראוויטי סיסטעם אין די רערן צי עס איז פאראן וואסער אדער נישט. די וואלווס האלטן די רערן פארמאכט עס זאל נישט אריינגיין קיין לופט און אזוי בלייבט א שטארקע לופט דרוק אין די רערן סיי אויף ארויף און דאס זעלבע אויף אראפ מיט די אפפאל וואסער.
אין א גרויסע געביידע וואו דאס וואסער דארף גרייכן זייער הויך און דאס פארלאנג פאר וואסער איז גרויס ארבעט שוין נישט די גראוויטי סיסטעם אזוי גוט און דעמאלט פארלאנגט זיך הילף פון א פאמפ ארויפצושטופן דאס וואסער צו די הויכע שטאקן.
דער וואסער אפפאל סיסטעם ארבעט נישט קיין סאך אנדערש און ווערט אנגערופן די סעניטארי וואסער אפפאל סיסטעם. די אפפאל סיסטעם וועלכע געפינט זיך אין רוב הייזער ארבעט דורך גראוויטי וועלכע ציט אראפ אלע וואסער צו א ספעציעלע טאנק פון וואו עס גייט ווייטער צו די אפפאל רערן וועלכע לויפן אונטער די ערד און גייען צו סוערס. דאס קוקט אויס זייער פשוט אבער אין פאקט דארף דאס זיין א פונקטליכע סיסטעם ווייל אלע רערן דארפן נוצן די זעלבע כוח פון גראוויטי עס זאל נישט פארבלייבן קיין וואסער אין ערגעץ און קיין שום וואסער זאל נישט צוריק ארויפקומען צו די רערן. דאס ווערט געטאן דורך די וואלווס און ספעציעלע ווענט רערן וועלכע האבן לעכער ארויסצולאזן לופט און אויסגלייכן די לופט דרוק.
די גאנצע פלאמבינג סיסטעם איז צעטיילט צו עטליכע חלקים מיט אסאך וואלווס אינדערצווישן. די אלע אפטיילונגן און וואלווס דינען אלס זיכערהייט אויסצומיידן די גאזן און שעדליכע לופט וועלכע ווערט געשאפן פון די אפפאל וואסער עס זאל נישט צוריק אריינקומען אין די רערן. אויב איר וועט קוקן אונטער יעדע סינק וועט איר זען אז די רער גייט אראפ, צוריק ארויף, און נאכאמאל צוריק אראפ אין די פארעם פון א יו. דאס איז דער ערשטער מיטל צוריקצוהאלטן די אפגעפאלענע וואסער פון צוריק ארויף קומען. טיפער אראפ זענען פאראן וואלווס וועלכע נוצן לופט דרוק ארויסצושטויסן אלע וואסער פון זיך און דאס נישט צוריקלאזן.
דאס מערסטע זיכערהייט געפינט זיך ביי הייסע וואסער טאנקן כדי עס זאל נישט פאסירן קיין אויפרייסן. די טאנקן מעגן נישט גרייכן מער פון א געוויסע היץ און יעדע טאנק פארמאגט עטליכע טעמפרעאטור און דרוק ארויסלאזונג וואלווס נאכצולאזן די דרוק וואס ווערט געשאפן פון די הייצונג פון דאס וואסער.
דער אינסטאלאטאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פלאמבינג הייבט זיך אן ווען מען בויט א הויז. די פלאמבינג פירמעס שיקן אראפ א גרופע פון אינסטאלאטארן וועלכע אינסטאלירן די גאנצע פלאמבינג סיסטעם בעפאר מען הייבט אן פארבויען די ווענט.
די גרופע באשטייט פון איינס אדער צוויי געלערנטע אינסטאלאטארן און די איבעריגע זענען ארבעטער וועלכע טוען די פיזיקאלע ארבעט. דער הויפט אינסטאלאטאר איז א געלערנטער וועלכע קען די פאך אויסעווייניג און ווען ער קומט אן צו א הויז דארף ער קענען אויסרעכנען די גאנצע סיסטעם אז אלץ זאל קלאפן אויף הונדערט פראצענט.
אנדערש ווי אן עלעקטרישן וועלכע דארף נאר פארשפרייטן עלעקטריק, דארף דער פלאמבער נוצן אן אנדערע דעזיין יעדעס מאל ווייל איין הויז איז נישט אנדערש ווי די צווייטע. ווערן רעדט נאך ווען עס קומט צו גרויסע געביידעס. די פלאמבינג ארבעט געדויערט פיל לענגער ווי די עלעקטריק ארבעט און קען נישט געטאן ווערן נאר דורך קענען די הויפט כללים. עס זענען פאראן טויזענטער פלאמבינג טיילן פון וועלכע יעדע פון זיי ווערט גענוצט אין אן אנדערע פאל.
אמאל האט אן 'אינסטאלאטאר' געהייסן א שמוציגע ארבעט, אבער היינט, ווען מ'זעט דערפון גרויס געלט, טראץ די שווערע ארבעט אין היצן און קעלט, האבן פיל זיך גענומען צו דעם פאך, און זעען גרויס הצלחה און פארדינסטן.
פארמיידן פראבלעמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די אפפאל רערן פון אלע סינקס קענען אמאל ארויסגעבן א שווערע גערוך ספעציעל נאכדעם וואס מען האט עס נישט גענוצט פאר א שטיק צייט. אויסער וואס די גערוך איז נישט אנגענעם איז עס אויך נישט געזונט צו שמעקן. אכדי דאס צו פארמיידן זאל מען פון צייט צו צייט אריינגיסן קאכעדיגע וואסער אין די סינקס וועלכע וועט אויסרייניגן און אויפקלעבן די איבערגעבליבענע אפפאל פון די רערן. מען דארף אויך צוריקהאלטן עס זאל אריינפאלן וואס ווייניגער שטיקער אין די רערן דורך לייגן די ספעציעלע זייער. אויסער די פראבלעמען פון א גערוך וועלן די שטיקלעך זיך אנזאמלן אין דעם יו. פארעם פון די רער אונטער'ן סינק און וועט מיט דער צייט פארשטאפן די סינק און מען וועט דאס דארפן עפענען און אויסרייניגן.
א דישוואשער דארף גערייניגט ווערן פון צייט צו צייט, ספעציעל אויב מען נוצט דאס נישט פאר עטליכע טעג. וויבאלד א דישוואשער וואשט ארויס שטיקער עסן וועלכע זענען צוגעקלעבט צו די געשיר וועלן די רערן אנזאמלן שטיקער עסן וועלכע וועט נישט ארויסגיין. די בעסטע עצה איז צו נוצן די דישוואשער יעדן טאג אפילו אויב מען האט גארנישט צו וואשן ווייל די שטענדיגע פלוס פון וואסער וועט צעביסלעך אראפנעמען די שטיקער און אויסרייניגן די רערן.
דאס זעלבע איז מיט א וואש מאשין. דער מאשין דארף ווערן גענוצט עס זאל נישט מאכן קיין פראבלעמען. כדי צו פארזיכערן די וואסער פארזארגונג אין די מאשין איז וויכטיג מען זאל פון צייט צו צייט פארמאכן און צוריק עפענען אלע פאוסעטס וועלכע טראגן אריין דאס וואסער ווייל רוב פראבלעמען אין א וואש מאשין פאסירט ווען די וואסער פארזארגונג איז נישט ריכטיג.
א הייסע וואסער טאנק דארף ווערן געדרעינט יעדע עטליכע יאר און מען קען דאס אליינס טאן נאכדעם וואס א פלאמבער ווייזט וויאזוי דאס צו טאן. דאס איז זייער וויכטיג פאר די טאנק אלעס זאל קלאפן און עס זאל נישט מאכן קיין פראבלעמען. אויב מען באמערקט אז עס קומט ארויס (ליעקט) וואסער זאל מען באלד רופן א פלאמבער ווייל דאס קען זיין מער ווי א קליינע לעכל און אויב מען פאררעכט דאס נישט באלד קען עס צוברעכן די גאנצע טאנק און עס איז א שאד די געלט.
א הייצונג סיסטעם וואס ארבעט מיט וואסער דארף נוצן סערוויס איינמאל א יאר אין וועלכע מען רייניגט אויס די סיסטעם. אויך די וואסער אין די הייצונג קען שמוציג ווערן און האבן א געזונטהייט עפעקט אויף די איינוואוינער און וועט מיט דער צייט צוברעכן די פוירנעס אדער סטים סיסטעם.


c: text/html

text:
וויקטאריע אזערע
די וויקטאריע אזערע איז אן אזערע אין אפריקע, וואס גרענעצט די לענדער טאנזאניע, אוגאנדע און קעניע. דער ערשטער אייראפעאישער וואס האט אנטפלעקט די אזערע איז געווען דזשאן הענינג ספיק, און ער האט געגעבן זי א נאמען נאך דער מלכה וויקטאריע פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.
וויקטאריע אזערע האט א שטח פון 68,800 קוואדראט קילאמעטער, און איז די גרעסטע אזערע אין אפריקע, און די צווייטע גרעסטע פרישוואסער אזערע אין דער וועלט. די גרעסטע טיף איז 83 מעטער.
וויקטאריע אזערע איז איינער פון די קוואלן פונעם נילוס.
ֿ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
קאסמאס-פארן
קאסמאס-פֿאָרן איז ווען מען פארט ארויס אינעם קאסמאס, סיי מיט מענטשן סיי אָן מענטשן. מען שיקט ארויף א קאסמאס-שיף מיט א ראקעט וואס פארט גענוג גיך אז די שיף זאל נישט פאלן צוריק צו דער ערד.
א ביישפיל פון מענטשלעכן קאסמאס-פארן איז די אינטערנאציאנאלע קאסמאס סטאנציע. ביישפילן פון קאסמאס-פארן אן מענטשן זענען סאטעליטן. מען ניצט אויס קאסמאס-פארן פאר טעלעקאמוניקאציע סאטעליטן.
דער ערשטער געקינצלטער סאטעליט איז געווען ספוטניק 1, וואס רוסלאנד האט ארויפגעשיקט דעם 4טן אקטאבער 1957.
אנטלויף-גיך פון דער ערד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לויט דער אלטע טעאריע פון מעכאניק פון אריסטו, יעדע זאך וואס מען ווארפט ארויף פון דער ערד פאלט צוריק צו איר "נאטירלעכן ארט". אייזיק ניוטאן האט אוועקגעשטעלט די דריי פרינציפן פון מעכאניק, לויט וואס איז עס יא מעגלעך ארויפצושיקן עפעס פון דער ערד וואס וועט קיינמאל נישט צוריקקומען.


text:
ווי צו שפּיאָן אויף אַ צעל טעלעפאָנירן מיין טאכטער ?
ווי קענען איך שפּיאָן אויף מיין טאָכטער ס צעל טעלעפאָנירן?
עמעצער געשריבן צו מיר די אנדערע טאָג אַסקינג ווי זיי קען מאָניטאָר זייער טאָכטער ס טרייַבל. זי איז געווען אַ טיניידזשער און די פאָטער איז געווען באַזאָרגט אַז זי האט שוין שיקן און באקומען ינאַפּראָופּרייט אַרטיקלען און שלי. איך בין אָפֿט געטינג ימיילז פון עלטערן זארגן וועגן זייער קינד ס אָדער טין ס אָנליין אָדער אויף "טעלעפאָנירן" וווילשטאנד. בשעת פילע וואָלט ניט שטיצן וואָס איז יסענשאַלי ספּייינג אויף זייערע קינדער, אין די סוף פון די טאָג, ווי עלטערן מיר דאַרפֿן צו קאָנטראָלירן זייער נאַטור און עס איז אַראָפּ צו אונדז צו ענשור זייער געזונט-ווייל. אויב דעם כולל מאָניטאָרינג זייער טעלעפאָנירן קאַללס אָדער טעקסט אַרטיקלען, טאַקע, עפּעס אַז זיי זאלן באַקומען אַרויף צו אָנליין דורך זייער טעלעפֿאָנען, דעמאָלט אַזוי זיין עס.
עס זענען אַ נומער פון באַדינונגען אָנליין אַז וועט לאָזן איר צו בעסאָד מאָניטאָר אַ טרייַבל און גיט איר ווייַט צוטריט צו אַלע די טייפּס פון דאַטן וואס די טעלעפאָנירן זאל אַנטהאַלטן. אין דעם וועג איר קענען האַלטן טאַבס אויף וואָס מין פון ימיילז זיי שיקן און באַקומען אָנליין דורך זייער טעלעפֿאָנען. איר קענען זען אַלע טעקסט אַרטיקלען און SMS טראַנסמיטטעד און באקומען. איר קענען אַפֿילו זען שלי און בילדער וואָס זענען ווייל שערד און אינטערנעט סערפינג געשיכטע.
ווי צו שפּיאָן אויף אַ צעל טעלעפאָנירן – די Benefits פון צעל מאָניטאָרינג ווייכווארג
טאָמער איינער פון די מערסט שטאַרק פֿעיִקייטן אַז דעם מין פון ווייכווארג האט איז די פיייקייַט צו הערן אין צו טעלעפאָנירן קאַללס לעבן - ווי זיי פּאַסירן. די שיינקייט פון די גרונט ווייכווארג פֿעיִקייטן אַזאַ ווי טעקסט אָנזאָג מאָניטאָרינג איז אַז איר וועט אַפֿילו קענען צו זען זיי ווען זיי האָבן שוין אויסגעמעקט. אן אנדער נוץ פון די ווייכווארג איז אַז עס עמבעדס זיך אַזוי דיפּלי און בעסאָד אין די קלוג טעלעפאָנירן אַז עס איז אוממעגלעך פֿאַר די באַניצער צו זאָגן אַז עס איז דאָרט. אַזוי אויב איר ניטאָ אַ באַזאָרגט מאַם אָדער טאַטע, זארגן אַז דיין טאָכטער איז ביכייווינג ינאַפּראַפּריאַטלי אָדער אַז זיי זענען באקומען ינאַפּראָופּרייט אַרטיקלען, טאָמער פון אַן עלטערע יינגל אָדער עמעצער אַז איר טאָן ניט געטרויען - דעם מין פון ווייכווארג וועט לאָזן איר צו זען דעם אמת הינטער וואָס ס געגאנגען אויף אָן אַפֿילו אַלערטינג זיי צו די פאַקט אַז איר ווע שוין מאָניטאָרינג זיי. עס איז אַפֿילו אַ טראַקינג שטריך ווו איר קענען זען ווו די טעלעפאָנירן (און דעריבער דיין טאָכטער) איז אין אַלע מאל אַז די טעלעפאָנירן איז סוויטשט אויף. ווי ווויל ווי די אויבן Benefits די ווייכווארג אַלאַוז איר צו זען רוף געשיכטע, מאָל אויף רופן, וואס הייסט און וואס די טעלעפאָנירן האט שוין געניצט צו רופן. אויב די נומערן גלייַכן נעמען אין די טעלעפאָנירן ס קאָנטאַקטן רשימה, איר וועט אויך קענען צו זען די נעמען.
ווי צו שפּיאָן אויף אַ צעל טעלעפאָנירן – ינסטאָלינג מאָניטאָרינג ווייכווארג אויף דיין קינד ס צעל טעלעפאָנירן
עס איז אַ קליין כאַפּן, כאָטש. איר דאַרפֿן צו קענען צו אָפּלאָדירן די ווייכווארג צו די טעלעפאָנירן אין דער ערשטער אָרט. איצט פילע עלטערן וואָלט נאָר זאָגן די קינד אַז זיי זענען טאן דעם און עס וועט נישט זיין אַ פּראָבלעם. געזונט, אפֿשר עס וועט, אָבער אַז ס אייער פּריראַגאַטיוו. אין אנדערע קאַסעס, און ספּעציעל מיט עלטערע טינז דעם קען זיין אַ טריקיער פאָרלייג און איר זאל וועלן צו ינסטאַלירן די ווייכווארג בעסאָד.
אַמאָל איר האָבן נאכגעגאנגען די ינסטראַקשאַנז די מאָניטאָרינג אַפּ וועט ניט מער זיין קענטיק ערגעץ אויף די טעלעפאָנירן אַזוי דיין טאָכטער וועט האָבן קיין געדאַנק אַז איר קענען האַלטן טאַבס אויף איר. עס ס וויכטיק צו טאָן אַז ווען איר זענען געבעטן פֿאַר די דערלויבעניש שליסל, איר וועט האָבן גאַטאַן דעם בעפאָרעהאַנד ווען איר צייכן אַרויף און באַצאָלן פֿאַר די ווייכווארג!
אַזוי, איר האָבן באַצאָלט פֿאַר די ווייכווארג (ויסשרייַבן מיין אַראָפּרעכענען לינקס אויף דעם בלאַט!) און איר האָבן דיין דערלויבעניש שליסל און איר האָבן אינסטאַלירן דעם אַפּ אויף דער ציל טעלעפאָנירן. וואָס איצט?
ווי צו שפּיאָן אויף אַ צעל טעלעפאָנירן – ניצן צעל ספּייינג ווייכווארג צו מאָניטאָר אייער טאָכטער ס קאַללס
אויב איר האָבן געטאן אַלע די טריט אויבן, איר קענען איצט קלאָץ אין די זיכער פּריוואַט געגנט אַז די פאַבריקאַנט האט צוגעשטעלט פֿאַר איר אָנליין, ניצן די email און פּאַראָל צוגעשטעלט ווען איר באַצאָלט פֿאַר די ווייכווארג. איר וועט האָבן צוטריט צו אַלע פון די אינפֿאָרמאַציע אַז פּאַסיז דורך די טעלעפאָנירן (אַפֿילו אַלע אַז וואָס געץ אויסגעמעקט טייקעף!).
איר איצט האָבן אַ לייזונג צו ווי צו מאָניטאָר אייער טאָכטער ס טרייַבל און עס וועט קאָסטן איר וועגן $15.99 פֿאַר די אַפּ. ווי קאַונטלאַס באריכטן פון די ווייכווארג ווייַזן - דעם איז געזונט ווערט די געלט פֿאַר שלום פון גייַסט אָדער די דאַרפֿן צו באַקומען צו די דנאָ פון אַ צוטרוי אַרויסגעבן אָדער פּראָבלעם מיט דיין טאָכטער. כאָטש $50 מיינט אַ גרויס פרעגן אין ערשטער בליק, איר וועט געפֿינען אַז דעם ווייכווארג איז מיסטאָמע די מערסט טראַסטיד אָנליין און איר דאַרפֿן צו ויסמייַדן די סקאַם זייטלעך וואס וועט צושטעלן ווייכווארג אַז אָדער טוט ניט אַרבעט אָדער וועט קאָסטן איר אַן אָרעם און אַ פוס אין כוידעשלעך ינסטאָלמאַנץ.
די זאַך וועגן דעם באַזונדער ווייכווארג איז אַז דער קונה דינסט איז ויסגעצייכנט, און די צאָלונג מעטהאָדס זענען פילע און וועריד. אויך, אויב איר זענען דערגייונג אַז די ווייכווארג איז ניט ארבעטן פּונקט ווי איר זענען יקספּעקטינג עס צו, איר קענען באַקומען אַ פול צוריקצאָל מיט לעגאַמרע קיין טענות. דאס איז די מערסט טראַסטיד סאָרט אָנליין און די פֿעיִקייטן אַז איר באַקומען פֿאַר אַזאַ אַ קליין פּרייַז זענען גלייבן. דאס איז ממש ווי בעת אַ דעטעקטיוו ארבעטן פֿאַר איר אַרום דעם זייגער. ימאַדזשאַן ווי פיל געלט וואָס וואָלט סוף אַרויף קאָסטינג איר! געפֿינען אויס דעם אמת הייַנט און שטעלן דיין מיינונג בייַ מנוחה, אין לעצטע.
איר קענען אָפּלאָדירן: ווי צו שפּיאָן אויף אַ צעל טעלעפאָנירן מיין טאכטער ?


text:
שיר השירים
שיר השירים איז די "געזאַנג פון געזאַנגען", געשריבן דורך שלמה המלך. עס רעדט זיך וועגן א פארל וואס דרוקן אויס זייער טיפער בענקשאַפט און ליבע איינער צום אנדערן אין פארשידענע סארט אומשטענדן, מיט שטארקע געפילנדיגע אויסדריקן און גראַפישע טערמינען.
לויט רש"י און דער ייִדישער טראדיציע איז יעדער פּסוק אַ משל אויף דער ליבשאַפט צווישן גאָט און זײן געליבטע פאָלק, די ייִדן; דעריבער ווערט דאָס פאַרעכענט ווי דאָס הייליקסטע ספר.
אזעלכע פֿירן זיך צו זאָגן שיר השירים פֿאַר קבלת שבת.
ס'איז א מנהג צו ליינען שיר השירים ביים סוף פונעם סדר, און אויך אין שול שבת חול המועד פסח.


text:
די גריכיש רעגירונג איז גענומען טריט צו באַוועגן אַ סעריע פון קליין אינזלען אין די מזרח אַעגעאַן ים, אין סדר צו ויסמייַדן טעריטאָריאַל קליימז אין דער געגנט פון אַנקאַראַ, שרייבט צייַטונג קאַטהימעריני.
די פּלאַן איז שטעלן אויס אין דעם דאָקומענט דערלאנגט אין פּאַרליאַמענט דער דעפּיוטי מיניסטער פון שיפּינג און אינזל פּאָליטיק נעקטאַריאָס סאַנטאָריניאָסאָם. ער סאַגדזשעסץ עטלעכע מיטלען און קליין-וואָג פּראַדזשעקס אויף קסנומקס אינזלען, כולל די קאַנסטראַקשאַן פון ליגהטהאָוסעס און מיליטעריש אָוטפּאָסץ, Infrastructure פֿאַר פּאַסטוכער און פישערמען.
לויט צו די צייַטונג, ינדיק ביז אַהער גערופֿן אין קשיא די סאַווראַנטי פון גריכנלאנד אויף עטלעכע אַנינכאַבאַטיד אינזלען אין די מזרח אַעגעאַן ים.


text:
סיטואַטעד אויף די הויפּט אינזל פון די Ålands, בעערעך האַלב וועג צווישן די פֿיניש יאַבאָשע און שוועדן, Mariehamn האט קאָוס אויף ביידע זייטן, וועגן צוואַנציק מינוט גיין באַזונדער אָבער אַ לאַנג וועג דורך ים רעכט קייַלעכיק די דרום פון דעם אינזל.
די פּראָם קווייַס זענען אויף די מערב און לעבן זיי איז די נאַוטיקאַל מוזיי און דער מוזיי שיף, פּאָממערן, אַ איצט יינציק פיר-בעל געמאכט אין קלידעסידע און אַמאָל געניצט אויף די אַוסטראַליאַן ווייץ לויפן. צווישן די קאָוס ליגט די צענטער פון Mariehamn מיט פילע גרין ספּייסאַז און בוים-ליינד ראָודז רעמאַניסאַנט פון France.
אויף די מזרח זייַט עס איז אַ פייַן מאַרינאַ, די אַלאַנד אַסעמבלי בנין און די אַלאַנד מוזיי. שטאָט אַריבערפירן איז באגרענעצט אָבער בחינם און די פינף אינזל רוץ, ניט פּאָטער, אָנהייבן לעבן דער ביבליאָטעק. צוויי פון די גיין צו די פּאָרץ פון ינטער-אינזל Ferries אַז ביסט פּאָטער צו פּאַדעסטריאַנז. צו די דרום אויף די מזרח זייַט זענען די טאַון האַלל און אַ פּאַרק מערדזשינג אין עפענען לאַנד.
Mariehamn מאַרק
עס ס קוים מעגלעך צו באַזונדער די שטאָט פון דער פּראָווינץ אין דיין פאַנטאַזיע און איין באַליבט ליגט אויף די ויטאָבוס מאַרשרוט קסנומקס בייַ קאַסטעלהאָלם ווו עס איז ניט בלויז אַ פייַן אַלט שלאָס אָבער אַ פּאָטער עפענען לופט מוזיי, אַ טורמע מוזיי און אַ גיין צו די אַלט קירך פון Sund. די פּאַרטקולאַרלי סיניק אינזל פון קøקאַר [פּראַנאַונסט טשירקע מיט די E- זייער ווייך] איז בעסער געניצט פֿאַר אַ נאַכט ען מאַרשרוט צווישן Mariehamn און טורקו, Finland 'ס רגע שטאָט. אין Mariehamn זיך, באַליבט סייץ זענען די פּאָממערן, דערמאנט שוין און די עלעוואַטעד פּאַרק נעבן עס מיט אַ פּאַנאָראַמיק מיינונג און די מערב ברעג געגאנגען דרום.
פּאָממערן - נידעריקער דעק
דער קוואַל בלומען אויף די לעצטע געהייסן ברעג דרך זענען Fabulous, קאָווסליפּ, די אינזל בלום, גענומען שטאָלץ פון אָרט אָבער מיט ווייזט פון וויילאַץ, האָלץ אַנעמאָנעס, ווילד דזשערייניאַם און אַ באַלעבאָס פון אנדערע. משמעות שפּעטער אין די צייַט די אָרטשידס זענען גלענצנדיק. די ריינקייַט פון דער שטאָט און די ינפאָרמאַליטי פון זייַן אַטראַקשאַנז פֿאַר קינדער זענען אויך שיין ימפּרעסיוו, דער הויפּט אַ 'פּיראַט שיף' אַז געווען צו האָבן אַ קינד סוואָרם איבער אים.
דער קירך, קאָקאַר
עס זענען אַזוי פילע סייץ אַז עס איז שווער צו קלייַבן באַזונדער אָנעס. די אַלט פּאָסטן הויז און די דאָרף בייַ עקקעראָ זענען ימפּרעסיוו. מיר דער הויפּט לייקט די קירך און זייַן באַלדיק געגנט אין קאָקאַר.
Mariehamn Ferries
וויקינג ליניע און סילדזשאַ ליניע שיפּס טראַוואַלינג צווישן Finland (העלסינקי, טורקו) (קסנומקס ה צו טורקו און קסנומקס ה צו העלסינקי) און שוועדן (סטאָקכאָלם) (קסנומקס ה) דאָק בעקיצער בייַ Mariehamn אָדער לåנגנäס (אין דער נאַכט) פֿאַר שטייַער סיבות. אויב די האַלטן איז ביי לåנגנäס, עס איז יוזשאַוואַלי אַ ויטאָבוס אָדער טאַקסי קשר צו Mariehamn, קאָסטינג ווי פיל ווי די שיפל בילעט.
טאַללינק מאכט אַ סטאַפּאָוווער אין Mariehamn אויף די טאַללינן - סטאָקכאָלם מאַרשרוט, כאָטש עס איז ניט דערלויבט צו נוצן דעם מאַרשרוט צו גיין פון Mariehamn צו סטאָקכאָלם.
בירקאַ קרויסעס ראַנז טעגלעך פון סטאָקכאָלם, ניצן זייער אייגן וואָקזאַל אין די מערב פּאָרט, facing די אַדלאָן האָטעל און פּיצע רעסטאָראַן.
די סטאָקכאָלם שיפל איז גאָר לאַנגזאַם און זאָל זיין אַוווידיד אויב טראַוואַלינג צו / פון סטאָקכאָלם. אָנשטאָט, איר זאָל נעמען די שורה קסנומקס ויטאָבוס פֿון די סטאָקכאָלם מזרח סטאַנציע צו נאָררטäלדזשע, דעמאָלט קסנומקס / קסנומקסקס צו Kapellskär, און פֿון דאָרט אַ וויקינג ליניע פּראָם צו Mariehamn.
וויקינג, סילדזשאַ און טאַללינק אַלע נוצן די זעלבע וואָקזאַל אין די מערב פּאָרט. דער וואָקזאַל איז עפענען קסנומקס ה. טיקקעץ קענען זייַן באָוגהט ווען אַ שיפל איז רעכט צו לאָזן. פאַסיליטיעס זענען באגרענעצט. עס זענען עטלעכע לאַקערז, אַ געלט וועקסל מאַשין (עור-סעק), טוילאַץ און אַ מינהגים אָפיס. נאָר אַרויס, עס איז אַ קאַפע און אַ קליין קעבאַב רעסטאָראַן.


text:
הויז
צי מיינט איר הויזן?
הויז איז א געביידע וואו מענטשן וואוינען. עס ווערט געבויעט דורך מענטשן און ווערט גערופן הויז אזוי ווי עס פארמאגט פיר ווענט מיט א דאך.
א הויז באשוצט קעגן רעגן, שניי, קעלט, ווינטען, גנבים און חיות.
מענטשן וועלן רוב צייט פון טאג נישט זיין אין זייער הויז, נאר ביי דער ארבעט און אין אנדערע פלעצער אבער וועלן זיך געוויינליך געפינען אין זייער הויז ביי נאכט.
עס איז קאמיש אז מענטשן וועלן אוועק געבן רוב צייט פון זייער לעבן פאר דעם הויז אפילו זיי געפונען זיך אינדרויסן מער וואו דערין.[פֿעלט אַ מקור]
א הויז פארמאגט צום ווייניגסטנס איין טיר און עטליכע פענסטער
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס הויז האט ערמעגליכט מענטשן זיך ארויסצוציען פון היילן און פון געצעלטן וועלעכע זענען געווענליך נישט געווען באשיצט פון קעלטן און בעלי חיים, זייענדיג געבויעט פון ליילעכער ליים האלץ און הויט פון חיות.
היינט ווערן די מערהייט פון הייזער געבויעט פון שטיין און צעמענט. עס זענען נאך אלס פארהאן אזעלעכע וואס בויען א הויז פון האלץ און בלעך.
בויען און אויסשטעלן א פלאן פון בויען איז היינט א גרויסע מארק, אזוי אויך אדוואקאטן פאר "בויען פערמיטן" וכדו'.
אין פארשידענע מיוזיעמס דורכאויס דער וועלט זענען פארהאן בילדער און אויסשטעלן פון פארשידענע סארט געבויאכצער דורכאויס די יארן.


text:
פלארידע
פלארידע איז איינע פון די 50 שטאַטן פון אמעריקע, זי ליגט אויפן דרום-מזרח טייל פונעם לאנד. און ווערט אנגערופן דער גן עדן פון אמעריקא.
א דאנק איר ווארימער קלימאט וואס הערשט אין פלארידע אויך אין קאלטע ווינטער טעג, שטראמען אהין הונדערטער טויזנטער אמריקאנער פון די קאלטע צפון שטאטן צו דער ווארימער פלארידע.
פלארידע איז צוטיילט און פיר הויפט טיילן:
- נארדערן (צפון) פלארידע, די מערסטע באקאנטסטע געגנט איז דשעקסאנוויל, דער טייל גרעניצט זיך מיט דעם שטאַט דזשארדזיע.
- צענטראל פאלארידע, די מערסטע באקאנטסטע געגנט איז ארלענדא.
- סאדערן (דרום) פלארידע, די מערסטע באקאנטסע געגנט איז מיאמי.
- די פענ-הענדל, דאס איז דער לאנגער ברייטער צפון-מערב טייל, דער חלק איז די ווייניגסטע באוואוינט, עס גרעניצט זיך מיט די שטאַט עלעבעמע.
דער הויפט שטאט פון פלארידע איז טעלעהעסי.
פלארידע איז ברייט באקאנט געווארן בעת די 2001 פרעזידענט וואלן צווישן דער דעמאלטסדיגער טעקסעס גאווערנער דשארדש דאבעליו בוש און דער ארויסגייענדיגער ווייס-פרעזידענט על גאור, וואס די אנטשיידונג פון די וואלן איבען לאנד האט זיך געוואנדן און די אויסערגעווענליכע נונטע פארמעסט אין פלארידע. די אויסגאנג פון די פארמעסט האט זיך געצויגן וואכן לאנג איבער די ציילונגען און איבער ציילונגען פון די פלארידע שטימען.
פאר פרומע אידן איז באקאנט די געגנט מיאמי און מיאמי ביטש, וואס מען קומט אהין פאר אפרו און עלטערע מענשטן באזעצן זיך אויסצולעבן זייער יארן במנוחה. עס איז נעבן וואסער און דער קלימאט איז געוואלדיג הייס גרינג און געזונט.
אויך איז דער געגנט ארלענדא באקאנט, ווי פרומע פארפעלקער פארן אהין שטראוואנצן.
מיאמי, איז דער עקסטרעמער דרום שפיץ פון פלארידע און אויך אמעריקע, עס איז קנאפע 70 מייל אוועק פון קובא, דעריבער שווערצן זיך אהין אסאך אומלעגאלע קובאנע אימיגראנטן ווי זיי קומען אהין אן מיט היימיש-געמאכטע שיפלעך, אסאך פון זיי לעבן עס נישט איבער און דערטראנקען זיך.
פלארידע ווערט אסאך געשלאגן פון שעדליכע שטורעם ווינטן, באקאנט אלס "האריקעינס", ספעציעל די דרום-מערב טייל וואס בארטנט זיך מיט די ווארעמע וואסערן פון גאלף אוו מעקסיקא.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די הויפט עקאנאמיע פון פלארידע איז טוריזם. אנדערע אינדוסטריעס זענען ציטרוס פרוכט און אויסגראבן פאספאטן.


text:
תשרי
תשרי איז דער זיבעטער חודש צו דער ציילונג פון די חדשים וועלכע ווערט געציילט פון ניסן[1] (און דער ערשטער חודש צו דער ציילונג פון יארן, וועלכע ווערט געציילט פון תשרי[2]).
אינהאַלט
קביעות - קאלענדאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פון ווען ס'איז באשטימט געווארן דער יידישער קאלענדאר (קביעות החדשים), איז 'תשרי שטענדיג א פולער חודש (מלא): א חודש פון דרייסיג טעג.[3]
ראש חודש תשרי איז שטענדיג איין טאג: דער ערשטער טאג פון תשרי, וויבאלד אלול איז שטענדיג א פארקערצטער חודש (חסר): ער האט שטענדיג נאָר ניין און צוואנציג טעג.
אין פסוק שטייט "תקעו בחדש שופר בכסה ליום חגנו" (תהלים פא. ד.), די גמרא דרשנט דעם פסוק חג שהחדש מתכסה בו [4], רש"י און פארשידענע בעלי תוספות ערקלערן אז דאס מיינט ראש השנה איז א יום טוב וואס דער חודש איז אין אים באהאלטן, אויף פארשידענע אנדערע ערקלערונגן:
- מען זעט נישט די לבנה.[5]
- מען האט נישט מקריב געווען דעם קרבן שעיר פון ראש חודש.[6]
- דער פסוק שרייבט נישט ארויס אז מען האט מקריב געווען דעם קרבן שעיר פון ראש חודש.[7]
- מען דערמאנט נישט ראש חודש ביים דאווענען מוסף פון ראש השנה.[8]
- "מתכסה" מיינט א פארבערייטע צייט, דער יו"ט ראש השנה איז פארבערייט צו זיין ראש חודש.[9]
דער ערשטער טאג פון חודש תשרי קען נאר אויספאלן פיר טעג פון דער וואך: (ב ג ה ז) מאנטיק, דינסטיק, דאנערשטיק, שבת.[10] (ס'איז באקאנט דער לשון "לא אד"ו ראש")
דער נאמען פון חודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין פסוק ווערט דער חודש תשרי אנגערופן ירח האיתנים (שטארק), ווי ס'שטייט: "ויקהלו אל המלך שלמה כל איש ישראל בירח האיתנים בחג" (מלכים א' ח. א.), די חז"ל ערקלערן דאס מיינט דער מאנאט וואס אין איר איז געבוירן די שטארקע פון די וועלט: די אבות - אברהם, יצחק, און יעקב[11].
דער אינהאלט פון חודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער צירוף פון חודש תשרי גייט ארויס פון דעם ענדע פון די ווערטער (סופי תיבות) ויראו אתה שרי פרעה[12] (בראשית יב. טו.).
דער מזל פון תשרי ווערט אנגערופן תאומים.[13]
ימים טובים אין דעם חודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- א' תשרי און ב' תשרי איז ראש השנה.
- ט' תשרי איז ערב יום כיפור.
- י' תשרי איז יום כיפור.
- ט"ו תשרי איז דער ערשטער טאג יום טוב סוכות.
- ט"ז תשרי איז אין ארץ ישראל דער ערשטער טאג חול המועד סוכות, און אין חוץ לארץ דער צווייטער טאג יום טוב סוכות.
- י"ז תשרי, י"ח תשרי, י"ט תשרי, כ' תשרי, זענען חול המועד סוכות.
- כ"א תשרי איז הושענא רבה.
- כ"ב תשרי איז שמיני עצרת.
- כ"ג תשרי איז אין חוץ לארץ שמחת תורה.
ספעציעלע טעג פון חודש אין חז"ל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע צען טעג פונעם חודש זענען די עשרת ימי תשובה.
ג' תשרי איז א פאסט טאג צום גדליה
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- עשרת ימי תשובה
- ראש השנה
- תשליך
- סליחות
- שלש עשרה מדות
- כפרות
- יום כיפור
- סוכות
- חול המועד
- שמיני עצרת
- שמחת תורה


text:
ריכטער סקאלע
די ריכטער סקאלע גיט א נומער וואס מעסט די שטארקייט פון אן ערדציטערניש.
די ריכטער סקאלע איז געווארן אנטוויקלט אין 1935 דורכן געאלאג טשארלס ריכטער (Charles Francis Richter) אין קאלאבאראציע מיט בענא גוטנבערג (Beno Gutenberg), ביידע פונעם קאליפארניע אינסטיטוט פון טעכנאלאגיע ("קאלטעק").
די ריכטער סקאלע ווייזט די שטארקייט פון ערדציטערנישן אויף א לאגריטמישער סקאלע (צו באזע 10), דאס הייסט אן ערדציטערניש מיט א מאס 7 אויף דער ריכטער סקאלע איז 10 מאל אזוי שטארק ווי אן ערדציטערניש מיט מאס 6. דעריבער ניצט מען א לאגריטמישע סקאלע ווייל די שטערקסטע ערדציטערניש וואס מ'האט אמאל געמאסטן (9.5 אויף דער ריכטער סקאלע) איז 1,600,000,000 אזוי גרויס ווי די שוואכסטע ערדציטערניש וואס מ'קען מעסטן. דער נומער אויף דער ריכטער סקאלע מעסט פארהעלטענישמעסיג די ענערגיע באפרייט אין דעם מיטלפונקט פון אן ערדציטערניש.
דער יסוד פון מעסטן איז א באוועגונג 100 ק"מ פונעם מיטלפונקט פון דער ערדציטערניש. א גרייס פון 1.0 אויף דער ריכטער סקאלע איז א באוועגונג פון א הונדערטל פון א מיקראן. א גרייס פון 2.0 איז א באוועגונג פון א צענטל פון א מיקראן. א גרייס פון 3.0 איז א באוועגונג פון א מיקראן א.א.וו. די מאס פון ענערגיע באפרייט צווישן צוויי נומערן אויף דער ריכטער סקאלע איז דרייציג מאל אזוי ווי די פריערדיגן.
די גרעסטע שטארקייט וואס מ'האט אמאל געמאסטן איז געווען א סעריע פון ערדציטערנישן מיט גרייס 9.5 אין טשילע אין 1960.
די פאלגנדע טאבעלע ווייזט די שטארקייטן פו ערדציטערנישן לויט דער ריכטער סקאלע:


text:
צושטאנד פון מאטעריע
מאטעריע עקזיסטירט אויף דער ערד אין דריי צושטאנדן אדער פֿאַזעס: סאליד, פליסיקייט און גאז, אבער אינעם אוניווערס איז מאטעריע געוויינלעך אין דעם פלאזמע צושטאנד. דער צושטאנד קען זיך ענדערן לויט טעמפעראטור און דרוק.
די דריי קלאסישע צושטאנדן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סאליד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין א סאליד זענען די מאלעקולן גאנץ נאנט איינס צו אנאנד. א סאליד האלט זיין פארעם, דערפאר איז מעגלעך צו שטופן א סאליד פון איין ארט צו א צווייטן. צו ענדערן די פארעם פון א סאליד דארף מען אים צעברעכן מיט קראפט.
פליסיקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין א פליסיקייט קענען זיך די מאלעקולן באוועגן א ביסל. ביי א געוויסן טעמעפעראטור און דרוק האט די פליסיקייט א באשטימטן פארנעם, אבער זי טוישט איר פארעם צוצופאסן צו איר האלטער. דער פארנעם ווערט גרעסער ווען די טעמפעראטור ווערט העכער אדער דער דרוק ווערט נידעריגער.
גאז[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – גאז
אין א גאז באוועגן זיך די מאלעקולן אז כמעט האבן זיי נישט קיין פארבינדונג איינס מיט אנאנד. דער גאז האט נישט קיין באשטימן פארנעם, און טוט שטענדיק אנפילן זיין האלטער.
פאזע איבערגאנגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- שמעלצן: פון סאליד צו פליסיקייט
- פארפרירן: פון פליסיקייט צו סאליד
- אויסוועפן, אויסדאמפֿן: פון פליסיקייט צו גאז
- קאנדענסירן: פון גאז צו פליסיקייט
- סובלימאציע: פון סאליד צו גאז
- דעפאזיציע: פון גאז צו סאליד
- יאניזאציע: פון גאז צו פלאזמע


text:
6טן מערץ
דעם 6טן מערץ איז דער 65סטער טאג פון יאר (66סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 300 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1853 - די אפערע "לאַ טראַוויאַטאַ" ווערט געוויזן צום ערשטן מאל אין ווענעציע.
- 1869 - דמיטרי מענדלעעוו ווייזט די פעריאדישע טאבעלע פארן רוסישן פארבאנד פאר כעמיע
- 1946 - וויעטנאם באקומט אויטאנאמיע פון פראנקרייך
- 1953 - געארגי מאלענקאוו ווערט באשטימט דעם פירער פונעם סאוועטן פארבאנד
- 1981 - וואלטער קראנקייט פארלאזט ברענגען די נייעס אויף דער CBS נעצווערק נאך 19 יאר
- 2008 - די ישיבה מרכז הרב שחיטה אין ירושלים
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1952 - יירגן שטרופ, עס עס אפיציר וואס האט פארניכטעט די ווארשעווער געטא. עקזעקוטירט (געב' 1895)
- 1964 - פאולוס מלך פון גריכנלאנד (געב' 1901)
- 2005 - האנס בעטע, אמריקאנער פיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיק (געב' 1906)


text:
א באַרימט שטריך פון סאַן אַנטאָניאָ איז די פאַנטאַסטיש סעלעקציע פון טרענדי רילאַקסט גאַס קאַפעס און ציטער אויס ברעג באַרס, כולל די באַרימט Cafe דעל מערץ וואַטטשינג די ונטערגאַנג פון די סאַנסעט סטריפּ בייַ קאַלאַ ד עס מאָראָ איז אַ סאַן אַנטאָניאָ יום טוּב יקערדיק. די קאַפעס זענען די צענטער פון די PRE-קלאַבינג סצענע און אַ ויסגעצייכנט וועג פון דערגייונג אויס וואָס איז געגאנגען אויף ווייַטער!
בעאַטשעס
עס זענען פינף גרויס ביטשיז ין גרינג דערגרייכן פון די ריזאָרט און די געביטן זענען באקאנט פֿאַר רויק, וואַרעם וואַסער און האָבן אַלע די אַמענאַטיז. איר קענען פּרובירן אויס וואַסער ספּאָרט אָדער נאָר נעמען עס גרינג און האָבן אַ רילאַקסינג יום טוּב אויף די ברעג, שפּיץ אַרויף דיין בעזש און לייענען אַ גוט בוך.
סאַן אַנטאָניאָ האַרבאָור
נעמען אַ יאַזדע צו סאַן אַנטאָניאָ האַרבאָור פֿאַר די וויידאַסט ריינדזשאַז פון באָוטינג אַקטיוויטעטן און דער בעסטער וועג צו ויספאָרשן יביזאַ. דאס איז אַ פאַנטאַסטיש וועג צו פאַרברענגען דיין טאָג סיילינג צוזאמען די קאָוסטליין פון יביזאַ - ווייקן זיך די זון און דערפאַרונג עטלעכע בוילעט קוקן. אָדער Amble צוזאמען דעם היסטארישן פּאָרט און זייַן דלאָניע פרינגעד פּראָמענאַדע, געזונט ווערט אַ באַזוכן.
וואַסער פּאַרק
עס איז אַ פאָלקס שפּיל פּאַרק אויף סאַן אַנטאָניאָ Bay ווו איר וועט געפֿינען טראַמפּאָלינעס, קליימינג ראָמען, באַונסי קאַסאַלז, זאַמד פּיץ און סווינגס צו האַלטן די קידס אַמיוזד פֿאַר שעה. דאס איז אַ גאנץ אָרט פֿאַר אַ טאָג אַוועק פון די ברעג און ידעאַל פֿאַר משפּחה יום טוּב פאַרווייַלונג.
פּאַינטבאַלל לאָונגע פּאַרטיי
פּאַינטבאַלל לאָונגע פּאַרטיי Offers אַ מערקווירדיק פּאַינטבאַללינג פּאַסירונג וואס איז ניט צו זיין מיסט. ווי דער נאָמען סאַגדזשעס, עס איז פיל מער צו דעם וועניו ווי די בריליאַנטלי שטעלן אויס פּאַינטבאַללינג - אין צווישן גאַמעס איר קענען האָבן אַ שווימען, כאַפּן אַ ביס צו עסן, און אַ ווייך טרינקען אָדער אַלקאָהאָליקער טרינקען בייַ די באַר. דאס איז גרויס פאַרווייַלונג אויב איר גיין אַליין, אין אַ גרופּע אָדער מיט דער משפּחה.
אַקוואַריום קאַפּ בלאַנק
די אַקוואַריום קאַפּ בלאַנק גיט די געלעגנהייט צו זען אַ סעלעקציע פון די מעדיטערראַנעאַן ס ים לעבן אין זייַן נאַטירלעך סוויווע. די אַקוואַריום איז ליגן אויף די אַוצקערץ פון סאַן אַנטאָניאָ נאָענט צו קאַלאַ גראַסיאָ, אַזוי עס ס גרינג צו באַקומען צו.
דייווינג
פון סאַן אַנטאָניאָ עס איז גרינג צו בוך אַנטו אַ דייווינג קורס בייַ איינער פון די Qualified דייווינג שולן אין דער געגנט. טריפּס צו איבער קסנומקס ונטערטוקנ זיך זייטלעך כולל קאַוועס און רעקס זענען אויף פאָרשלאָגן כּמעט אַלע יאָר ארום, און ביגינערז נוץ פון די קאַמנאַס און הויך וויזאַביליטי פון די וואַסער דאָ. אַרענאַל דייווינג איז איינער פון די מערסט פאַכמאַן און אַוואַנסירטע דייווינג סענטערס אויף די מערב ברעג פון יביזאַ, סיטשוייטיד צו די צפֿון פון סאַן אַנטאָניאָ בוכטע.
קאַפע דעל Mar
רעכט אין די סוף פֿאַר סאַן אַנטאָניאָ בוכטע איז די באַרימט באַר, קאַפע דעל מערץ מאַכן זיכער איר באַקומען דאָרט איידער סאַנסעט, באַקומען זיך אַ טרינקען, און געפינען זיך אַ פּלאַץ צו זיצן און היטן די זון גיין אַראָפּ. דאס איז דער באַר אַז האט לאָנטשט פילע ציטער-אויס קאַמפּאַליישאַנז אַז ביסט וועלט באַרימט. אַזוי איר וועט זייַן אין פֿאַר עטלעכע גוט מוזיק און דעם איז אַ גרויס אָרט צו אָנהייבן איידער איר שלאָגן די קלאַבז!
נייטלייף
אַ יום טוּב צו סאַן אַנטאָניאָ שאַוץ אויס, נייטלייף! עס ס פּאַקט מיט קלובבערס קוקן פֿאַר זון, ברעג אָפּרו און די באַזינג נייטלייף פֿאַר וואָס יביזאַ איז איצט וועלט באַרימט. די מערסט באַרימט קלאַבז אין סאַן אַנטאָניאָ ביסט געפֿונען אויף סאַנסעט פּאַס, אַ געגנט מיט גרויס קוקן און אַ פרייַנדלעך, פּאַרטיי אַטמאָספער. אָדער איר קען קאָפּ צו יביזאַ טאַון פֿאַר אַ אנדער ברירה.
ווי ווויל ווי פּאַרטיינג, איר קענען אויך הנאה עטלעכע ברעג לעבן אין סאַן אַנטאָניאָ! דער בעסטער סאַן אַנטאָניאָ ביטשיז זענען צו די דרום און אין קאַלאַ באָו. שעלטערד סאַן אַנטאָניאָ ביטשיז מיט זיכער פּליטקע וואַסער זענען געפֿונען צו די צפֿון בייַ קאַלאַ גראַסיאָ אָדער מייַרעוו בייַ קווייאַטער פּאָרט דעס מאַבל. סאַן אַנטאָניאָ Offers שעפע פון וואַסער ספּאָרט צוזאמען מיט וואַטערפּאַרקס, קאַרטינג, פּאַראַססענדינג, באַנדזשי דזשאַמפּינג, טעניס און פערד ריידינג.


text:
1982
1982 איז דאס 82סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1982 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
1982 איז געווען א נארמאל יאר וואס האט אנגעהויבן פרייטיק.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 2טן אפריל - ארגענטינער קראפטן אינוואדירן די פאקלאנד אינזלען, און הייבן אן דעם פאקלאנד קריג.
- 30סטן מיי - שפאניע ווערט א מיטגליד אין נאט"אץ
- 13טן יוני - צה"ל ציט צוריק פון לבנון.
- 23סטן אויגוסט - באשיר זשומייעל געוועלט פרעזידענט פון לבנון.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 23סטן אויגוסט - סטאנפארד מור, אמעריקאנער ביאכעמיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר כעמיע (געב' 1913)
- 10טן נאוועמבער - לעאניד ברעזשנעוו, הערשער פון סאוועטן פארבאנד (געב' 1906)


text:
צור
"צור" איז א שטאט אין לבנון, וואס געפונט זיך אויף די ברעגעס פון די מיטלענדישער ים. די פערטע גרעסטע שטאט אין לבנון, מיט א באפעלקערונג פון 120,000 איינוווינער, ס'מערהייט שיאטן מוסלמענער, אויך סוני, און קריסטן. די שטאט איז דערקלערט געווארן דורך די פאראייניגטע פעלקער, אלס אינטערנאציאנאלע היסטארישע פלאץ.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס איז נישט קלאר, ווען גענוי די שטאט איז געגרינדעט געווארן, אין תנ"ך ווערט דערמאנט חירם קעניג פון צור, וואס האט געהאט פארבינדונגען מיט שלמה המלך. אין יוסיפון ווערט דערמאנט צור, און ער שרייבט אז די שטאט איז געווען אן אינדזל, און אויך אויף די טרוקעניש. און חירם, האט פאראייניקט די שטאט. אנדערע היסטאריקער פון יענע צייט שרייבן, אז די שטאט איז פאראייניקט געווארן דורך אלכסנדר מוקדון.
די שטאט איז מערערע מאל אטאקירט געווארן, דורך אימפעריעס פון יענע צייט, ווי עגיפטן, בבל, און אשור, און שפעטער דורך אלכסנדר מוקדון. נאך די אראבישע זיג, קעגן די ביזאנטישע אימפעריע, איז צור געווארן א וויכטיקע פארט, פאר די אראבישע ים פלאט. און איז שפעטער געווארן הויפטשטאט פון די געגנט, איבערנעמענדיק עכו.
ווען די קרייצצוג איז אנגעקומען, האבן זיי איינגענומען צור אין יאר 1124, און עס איז געווארן א טייל פון די ירושלים קעניגרייך. און די שטאט איז געבליבן אין קריסטליכע הענט, ביזן יאר 1291, ווען די מאמלוקן, האבן צוריק איינגענומען די שטאט, סאלאך א דין האט נישט באוויזן איינצונעמען צור.
שפעטער איז עס געווארן א טייל פון די אטאמאנישע אימפעריע, די הערשער פון גליל, האט אויפגעבויט זיין הויפטשטאט עכו, מיט שטיינער פון צור. א פירער פון די דרוזן, האט פרובירט צו שטעלן די שטאט אויף די פיס, אין די זיבנצענטע יארהונדערט, ער איז אבער דורכגעפאלן.
נאך די ערשטע וועלט מלחמה, איז אויפגעשטעלט געווארן א שטאטראט, וואס האט געשטיצט פייסל דער ערשטער, נאכדעם וואס פראנקרייך, האט פארשיקט פייסל פון סיריע. דער פראנצויזישער מאנדאט האט געגרינדעט די היינטיקע לבנון, און צור איז געווארן א שטאט אין לבנון.
ארכיטעקטור פון שטאט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די שטאט איז געבויט לענגאויס די ים, די אינדזל איז די אלטשטאט, און צוויי בריקן פארבינדן די אלטשטאט צום שטאט. די בריקן זענען טריקעניש דורכגענג, אין די מזרח טייל פון שטאט, לויפט די היסטארישע באן פון חיפה קיין ביירוט.
אין 1948 זענען אויפגעשטעלט געווארן דריי פאלעסטינער פליטים לאגערן, אין די געגנט פון צור.


text:
לאגיק
לאָגיק איז די וויסנשאפט פון פארשטאנד און באווייזן. עס איז אן אפטייל פון פסיכאלאגיע און מאטעמאטיק. דורך א לאגישע טעאריע קען מען אנטשיידן צי עטוואס איז אמת אדער פאלש. די יסודות פון לאגיק האט אוועקגעשטעלט דער לאגישער אריסטא.
דער באוווסטער ביישפיל פון אריסטא צו מסביר זיין וואס איז לאגיק, איז ווי פאלגנדיק: אויב מיר ווייסן אז א מענטש איז שטערבלעך, און מיר ווייסן אז אריסטא איז א מענטש, מוז דאך זיין אז אריסטא איז שטערבלעך.
לאגיק שרייבט מען מיט באשטימטע סימבאלן. באדייט "און". באדייט "אדער". באדייט "אויב...דען". און באדייטן "נישט".
אויב מיר שרייבן דעם פריעריקן ביישפיל מיט סימבאלן, שרייבט מען עס אזוי:
און מיט אלגעמיינע צייכונגען שרייבט מען עס אזוי:
לאגיק אין א קאמפיוטער הייסט אלגאריטם ווייל א קאמפיוטער פראגראם איז געבויעט אויף אן אויפן וואס גיט דעם קאמפיוטער אונטעריכטן וואס צו פראצעסן.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין אנהייב איז לאגיק געווען בלויז אין די פילאסאפישע קלאסיפיקאציע, אבער במשך די לעצטע הונדערטע יארן האט מען עס צוגעלייגט אויך אין די מאטעמאטישע קלאסיפיקאציע, וואס מען רופט 'מאטעמאטיק לאגיק.


text:
ווארשעווער געטא
די ווארשעווער געטא איז געווען די גרעסטע געטא ביי די שואה וואס האט אנטהאלטן ארום 450 טויזנט לייט. זי איז באשטעטיקט געווארן כסליו ה'ת"ש. אין איר איז פארגעקומען דער גרעסטער יידישער אויפשטאנד ביים חורבן.
די געטא איז געשטאנען דריי יאר. רוב מענטשן האבן נישט זוכה געווען ארויסגיין פון דער געטא אין פארלויף די דריי יאר.
אינהאַלט
אויפשטעל אומשאנדן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די נאציס האבן פארארדענט אין יעדער שטאט, וואו עס איז געווען א געמיינדע מיט יידן, אויפצושטעלן א יודנראט, און זיי זאלן זיין די פארמיטלער פון דער יידישער באפעלקערונג, מיט די נאצישע טיראנען, ווי פארשטענדליך איז דאס געווען, אויסנוצן די יידן פאר די נאצישע אינטערעסן.
און ווארשע, די שטאט אין אייראפע מיט דער גרעסטער באפעלקערונג מיט יידן נישט געווען אנדערש, און די פארשטייער פון יידישן קהילה, איז באשטימט געווארן, דורכן קאמאנדיר פון די באוואפנטע קרעפטן פון ווארשע. אדאם טשערניאקאוו איז באשטימט געווארן אלס הויפט פונעם יודנראט, און דער פארארדענונג פון דער געטא איז געגאנגען אויף, אין דעם איז אריינגערעכנט אויפשטעלן א יידישע פאליציי, פינאנץ, א יידישע וואלוטע, בילדונג, און קולטור, ספארט אא"וו.
דער באפעל וואס די נאציס האבן געגעבן, פאר די יידישע פירער פון דער געמיינדע, האט געלויטעט אז אלע יידן מוזן זאפארט פארלאזן זייערע היימען, פאר די, וואס וווינען אינדרויסן פון די באשטימטע גרעניצן פון געטא, און אומבאדינגט זיך אריבערציען, אינערהאלב די קליינע שטח פונעם געטא, וויפיל מען האט פרובירט צו פארהאנדלען, איז זיי געלונגען, עס אפצושטופן אויף א וואך.
פון אנפאנג איז די געטא געווען אפן אן קיין צוים, און יידן האבן זיך געקאנט דרייען פריי אין די ארישע זייט, די נאציס האבן געהאט פארשפראכן פארן קהילה, אז עס וועט אזוי בלייבן, מיט די צייט האט מען אנגעפאנגען בויען די מויער, וואס האט ארומגענומען די געטא, פון אלע זייטן, נישט צופיל מענטשן זענען אריבער די טויער פון געטא,
די עסן איז געווארן טייערער פון דעם, די שווארצע מארק האט זיך געשטארקט, א טייל דערפון איז געווען מיט די שטיצע פונעם יודנעלטעסטע, און געלט, און שטיצע וואס איז געקאמען פון אנדערע פלעצער האבן אויפגעהערט אנצוקאמען אין געטא, און מענטשן האבן אנגעפאנגען אויסצוגיין פאר הונגער.
דאס לעבן אין געטא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ענגשאפט: דאס לעבן אין דער געטא איז געווען זייער ענג, די נאציס האבן אריינגעשטופט צווישן 15 ביז 20 מענטשן אין איין קליין צימער. דאס געטא איז געווען גרויס 2.4% פון גאנץ ווארשע, אבער כאטש דעם איז דאס געטא געווען באזעצט מיט א דריטל פון ווארשעס באפעלקערונג, וואס צוליב דעם האבן די מענטשן אין דעם געטא בדרך כלל פארברענגט רוב טאג אינדרויסן פון שטוב.
- ריינקייט: איז געטא איז נישט געווען זייף און גענוג וואסער צו רייניקן דעם קערפער, און דאס האט גורם געווען צו פארשפרייטן א שרעקלעכע אנשטעקיקע קראנקייטן די טיפוס.
- היץ: אין געטא איז נישט געווען קיין אויוונס, פיל מענטשן זיינען געשטארבן פון קעלט.
- הונגער: די באשטימע מאס עסן אין געטא איז געווען זייער ווייניק, דאס געטא איז געווען אפגעשיידט פון שטאט, און מע האט נישט געקענט אריינבריינגען עסן פון דרויסן.
דער גרויסער אפשיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער צווייטער אפשיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער רעוואלט און ליקווידאציע פון דער ווארשעווער געטא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער געדאנק צו רעוואלטירן קעגן די נאציס איז געווען ווי מען האט אנטדעקט אין די פארגאנגענע פאר יאר, פון די רעוויזיאניסטן, זאב זשאבאטינסקי'ס פארטיי צהר, בית"ר, זיי האבן שטענדיק געוואלט אויפשטעלן א יידישער מיליטער, האבן אסאך פון זיי געדינט אין דער פוילישער ארמיי, און אזוי ארום געווען געלערנט, אין טאקטיקן און אין אלע זאכן בנוגע מלחמה.
אין יאר 1940 האבן זיי שוין אנגעפאנגען, מיט אויפשטעלן א יידישער אונטערגרונט, אין די געטא, ווי קויפן געווער, אויפרייס מאטעריאל, אא"וו. זייער גרופע קעמפער איז גערופן געווארן מיליטערישע יידישע פאראייניקונג.
אין יאר 1942, ווען מען האט געזען, און געהערט אין געטא, פון די מאסן שחיטות, וואס קומען פאר אין טרעבלינקע, האבן זיך אנדערע פארטייען זיך צוזאם גענומען, און אנגעפאנגען מיט אויפשטעלן, אן אויפשטאנד קעגן די נאציס, עס איז זייער שווער געווען פאר זיי, ווייל קיין ערפארונג האבן זיי נישט געהאט, און די פוילישע פארטיזאן גרופעס, האבן נישט געהאט א געמיינזאמער שפראך מיט די יידישע פארטייען. די יידישע פארטייען זענען געווען, השומר הצעיר, די בונד, קאמוניסטן, און די ציוניטישע באוועגונגען ווי דרור, פועלי ציון.
די אקציעס, וואס די נאציס האבן דורכגעפירט, יאנואר 1943, האט אנגעצינדן די ערשטע פינק, און די יידן, האבן געפירט א בלוטיקע קאמף, קעגן דער אקציע, ווייניק מענטשן בכלל, האבן אויסגעהערט צו די באפעל, פון די נאציס זיך צו שטעלן ביים אומשלאגפלאץ, די יידן האבן געפירט א פסיכאלאגישער קאמף, קעגן די נאציס, און זייערע קאלאבארירער, זיי האבן געהרגט מוסרים, און יידישע פאליציי לייט וואס זענען נישט געווען געטריי צו זייער פאלק.
דאס איז אבער גארנישט געווען, קעגן די אויפשטאנד פון אפריל, אין יענעם יאר. די יידן האבן פאראורזאכט פארלוסטן, פארן דייטשן ווערמאכט אין דריי וואכן, אין א קליינע געטא, 2.4 פראצענט פון שטאט ווארשע, שוין נאכדעם וואס דאס רוב פון אירע איינוווינער, זיינען שוין אומגעבראכט געווארן, מער וואס דאס פוילישע ארמעי, האט באוויזען ביים זיך שלאגן, ווען די דייטשן האבן אינוואנדירט פוילן.
עס האט זיך אנגעפאנגען פאר פסח, און עס האט אנגעהאלטן פאר דריי וואכן, ביז די דייטשן האבן נישט געזען קיין לייזונג, און האבן אנגעהויבן פארברענען הייזער, אויף אירע איינוווינער, דאס לעבן געבליבענע האט מען פארשיקט קיין טרעבלינקע, געטא קראקע, און די געגענט, די קעמפער וואס זענען אריבער געלאפן צום ארישער זייט, האבן אטייל גענומען אינעם פולישן אויפשטאנד, אין יאר 1944. דער אויפשטאנד, איז נישט געווען אויף צו בלייבן לעבן, עס איז געווען פארן כבוד פונעם יידישן פאלק. די באפעלקערונג פון דער געטא ביים אנהייב, איז געווען צווישן זיבעציק טויזנט, און הונדערט טויזנט, ביי דער ענדע זיינען נישט געראטעוועט געווארן, קיין סאך יידן פון ווארשע. אין דעם זיינען נישט אריינגערעכנט, די דריי הונדערט פופציק טויזנט יידן, וואס זיינען אומגעקומען, בעפאר דער אויפשטאנד האט זיך אנגעפאנגען. די פוילישע באפעלקערונג, האט זיך גענומען גרייטן צו איר אויפשטאנד, גלייך ווען די יידן האבן געפירט זייער קאמף, און זיי האבן געזען אז דער שוואכער ייד, קען זיך אויך שלאגן קעגן די נאצישע מיליטער.
די געטא איז געווען, פוסט און וויסט נאך דער מלחמה און די שטאט ווארשע, האט אויך אזוי אויגעקוקט נאכן פוילישן אויפשטאנד.
אומגעקומען אין דער ווארשעווער געטא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
בילדער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
-
-
סטאטוע אין ווארשע צום אנדענק ווארשעווער געטא רעוואלט
-
-


text:
אנטוויקלונג שטאט
אנטוויקלונג שטאט, (אין העברעיש עיירת פיתוח) איז א באצייכענונג אין ישראל, פאר שטעט איבערן לאנד, וועלכע געפונען זיך ווייט, און עטוואס אפגעזינדערט פון די גרויסע שטעט, וואס זענען גוט אויפגעבויט, און שטייען גוט אין אלע הינזיכטן, פון אן אויפגעבויטע שטאט. רוב פון די איינוווינער אין די אנטוויקלונג שטעט, זענען ארעמער, און פארדינען ווייניקער פון די געווענליכע ארבייטער אין לאנד, די רעגירונגען פון אנהייב די עקזיסטענץ פון ישראל, האבן פרובירט צו איבערצייגן גרויסע פירמעס און געזעלשאפטן, צו אינוועסטירן אדער אויפבויען פאבריקן אין די שטעט, צו לינדערן די שווערע ארבעטסלאזיקייט, וואס הערשט אין אזעלכע שטעט. פאבריקן וואס האבן פיליעס אין אזעלכע שטעט, צאלן ווייניקער שטייער, און באקומען הילף אין פארשידענע פארמען, פון די רעגירונג.
די אנטוויקלונג שטעט האבן אין מערסטנטייל נישט געהאט גרויס דערפאלג, און זייער צושטאנד איז ביז היינט זייער שוואך פינאנציעל, און די ארבעטסלאזיקייט ראטע איז פון די העכסטע אין לאנד. אן אויסנאם איז ערד, וואס איז יא געווען סוקסעספול, אין איז שטארק פינאנציעל.
א טייל פון די אנטוויקלונג שטעט, זענען שפעטער אויסגעוואקסן אין געהעריקע שטעט, ווי קרית שמונה, כרמיאל. אנדערע זענען געבליבן די זעלבע ווי ביים גרינדונג פון שטאט ווי ירוחם.
א טייל פון די אנטוויקלונג שטעט, האבן באקומען פון לאנד, א מוניציפאלע הערשאפט, וואס זענען גרעסער פון תל אביב, וויבאלד די לאנד האט געמיינט אז אזעלכע שטעט וועלן זיך ארויפארבעטן, און ווערן גרויסע שטעט. א טייל פון די שטעט זענען געבויט געווארן, נאכן האבן דארט איבערגאנגס לאגערן (מעברות), ווי שדרות, אור יהודה, און אנדערע.
דורכאויס די 1990גע יארן, ווען קיין ישראל האט געשטראמט אן עליה, פון די ראטן פארבאנד לענדער, זענען אסאך פון די איבערגאנגס שטעט גרויס געווארן, און אסאך פארגרעסערט זייער באפעלקערונג.
ליסטע פון די אנטוויקלונג שטעט.
אין צענטער פון ישראל. בית שמש, לוד, יבנה, אור יהודה.
אין גליל. בית שאן, חצור הגלילית, קרית שמונה, כרמיאל, נצרת עילית, יקנעם עילית, שלומי, מגדל העמק.
אין די נגב. קרית גת, ערד, קרית מלאכי, דימונה, מצפה רמון, אילת, שדרות, נתיבות אופקים, ירוחם.


text:
מויל
דער מויל געפינט זיך אינמיטן פנים.
מקען דערמיט רעדן, אויכט קען מען דערמיט שמייכלן און קייען און עסן און שפירן דער טעם פון עסן.
אויכט קען דערמיט קושן די חבר, פאמיליע אד"ג, אויכט קען מען שלינגען וואסער און אנדערע ליקוואדס.
אויכט קען מען דערמיט פייפען, מאכן ברוגז, און זיין שטרענג.
שרייען לאכן און וויינען.
די פייכטע טעקסטשאר אן קיין ביינער געבן צו געשמאקייט צו דעם מויל.
אויך אטעמט מען דורך די מויל
החיים והמות ביד הלשון, די מויל רעדט שטותים און קען אויך רעדן קלוגשאפט, דעריבער איז דאס בעסטע איר צו האלטן פארמאכט און הערמעטיש פארשאלסן כדי עס זאל נישט ארויסקומן פון איר קיין סכנה אדער אריינגיין אין איר זשערמס וואס קען הרגענען די מענטש.
די מויל איז די עפענוג פון גליק צום לעבן.


text:
לייב גלאנץ
לייב (לייבעלע) גלאַנץ (1טן יוני 1898, קיעוו - 27סטן יאנואר 1964, תל אביב) איז געווען פון די בארימטע חזנים און קאמפאזיטארן. נאך דער חורבן אייראפע האט ער זיך געצויגן קיין ישראל וואו ער פלעג ציען מאסן צו הערן זיין חזנישע ערשטע סליחות.
יונגע יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
גלאנץ איז געבוירן אין יאר תרנ"ח אין קיעוו, אוקריינא, צו זיין פאטער ר' קלמן, דער בעל תפלה טאלנער שטיבל אין קיעוו פאר דרייסיג יאר צייט.
שוין אלס קינד פון אכט יאר, האט דער יונגער לייבל ארויסגעהאלפן זיין פאטער ביים עמוד.
אין 1926 האט ער פארלאזט אייראפע מיט דער כוונה אריבערציען אין ארץ ישראל, אבער צוערשט איז ער געפארן אין אמעריקע צו רעקארדירן זיין ערשטן אלבאם, און ער איז געבליבן דארט ביז נאך דער צווייטער וועלט מלחמה.
חזנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
גלאנץ איז געווען א געוואלדיגער קאמפאזיטאר, און איז בארימט מיט זיין לייכטער און שנעלער קאלאראטור. באזונדער ווערט נאכגעזינגען זיין שטיקל "שמע ישראל" פון דער מוסף קדושה, וואס איז זייער א שיין און קונצליך שטיקל.
אין די דרייסיגער יאהרן האט ער געטוישט זיין הברה פון די אשכנזישע צו די ספרדישע\העברעאישע וואס מען נוצט אין ישראל.
עס איז מערקווירדיג אז זיין לעצטע קאמפאזיציע וואס ער האט מחבר געווען ביי זיין לעבן, איז געווען אויף קדיש.
ער האט געוואוינט אין ארץ ישראל די לעצטע צען יאר פון זיין לעבן, און איז געווען דארט גאר פאפולער.
ער איז געשטארבן אום שבת שירה, תשכ"ד זייענדיג זעקס און זעכציג יאר אלט.
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1936 האט גלאנץ געהייראט מרים ליפטן. זיי האבן געהאט צוויי זין, קלמן און עזרא.
דיסקאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אין כערכך
- פניני חזנות
- תפילת הסליחות
ביבליאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- דער מאן וואס האט גערעדט צו גאט אין ענגליש דורך זיין זוהן עזרא.
- זהרים
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- א שטיקל פון א לעקציע אין נוסח אויף ראדיא קול ישראל אין 1963 http://www.youtube.com/watch?v=Uf2q4elIa8o\
- זיין בארימטע קאמפאזיציע אויף תפלת טל http://www.youtube.com/watch?v=eW-B-FMjasE
- לייב גלאנצ'נס אלבאמען


text:
RapidShare
רעפידשער (RapidShare) איז א טעקע גאסטגעבן סערוויס וועבזייטל וואו מען קען ארויפלאדן אויף איר טעקעס פון א פריוואטן קאמפיוטער אויפן אינטערנעט, דער קאמפאני אפערירט פון דער שווייץ און פינאנצירט זיך דורך די איינגעשריבענע באצאלטע מיטגלידער. רעפידשער איז איינער פון די גרעסטע וועלטס טעקע גאסטגעבן וועבזייטלעך מיט מיליאנען טעקעס אין אירע סערווערס. לויט דער אינטערנעט שטודיע פירמע אלעקסע איז רעפידשער דאס 12טע אויף דער ליסטע פון מערסט באזוכטע וועבזייטלעך. Rapidshare.de איז אסאך ווייניגער און האלט ביי די 232סטע אויף דער ליסטע אום אפריל 2008.
אינהאַלט
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפידשער האט צוויי אנדערע וועבזייטלעך אבער ביידע וועבזייטלעך דארפן צו זיין פון אנדערע ארגאניזאציעס. דאס ארגינעלע וועבזייטל איז RapidShare.de, וועלכע נוצט די דייטשע מערסט גענוצטע דאמיין "de", און די ארגאניזאציע איז באזירט אין טשעם, שווייץ.
אום אקטאבער 2006 האט רעפידשער אנאנסירט אז "ליידער זענען אלע דרייווערס פון RapidShare.de איבערגעפולט אויפן מאמענט". א פריש וועבזייטל RapidShare.com האט זיך אויפגעשטעלט און פרובירט אריבערצוברענגען צו איר דאס באנוץ פון RapidShare.de, ווען די RapidShare.com האט זיך געעפנט, האבן מיטגלידער פון די אלטע סייט געקענט נוצן זייער קאנטע אויך אויף די נייע ביז זייער ארגינעלע קאנטע איז אויסגעגאנגען. פון דער אנדערער זייט האט מען אבער נישט געקענט נוצן קיין קאנטע פון די נייע סייט אויף די אלטע.
אפעראציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס זייטל ערלויבט באניצער ארויפצולאדן טעקעס ביז 100מעגאבייט אויף rapidshare.com און ביז 300 מ"ב אויף rapidshare.de, דער באניצער באקומט דאן אן אויסשליסליכער לינק וועלכע ערלויבט יעדעם איינעם, מיט וועם דער באנוצער טיילט מיט דער לינק, אראפצונעמען דעם טעקע צו זיין קאמפיוטער. רעפידשער שטעלט נישט צו קיין זוך סיסטעם אויפצוזוכן טעקעס אויף זייער סערווער, אבער עס איז פארהאן סורטש ענדזשען ספעציעל געאייגנט אויפצוזוכן אזאלכע טעקעס וועלכע ווערן פאבליצירט אויפן גאנצן אינטערנעט.
אויף זייער היימבלאט שרייבן זיי אז זיי פארמאגן 230 גיגאבייט פון אינטערנעט קאנעקטיוויטעט, און 4.5 פעטאבייטן פלאץ צו האלטן טעקעס.
אומאיינגעשריבענע באנוצער האבן שטארקע באגרענעצונגען מיטן אראפלאדן טעקעס, ווי פאלגנד:
- זיי דארפן ווארטן א צוויי דריי מינוט ביז זיי קענען אראפלאדן די טעקע.
- זיי דארפן אריינלייגן די פארזיכערונגס קאד וואס רעפידשער שטעלט ארויס אויף יעדן אראפלאד באזונדער.
- זיי דארפן ווארטן צווישן איין אראפלאדונג און דער צווייטער א לאנגע צייט, צומאל אויך אן אנדערטהאלבן שעה, געוואנדן ווי גרויס די טעקע איז.
רעגיסטרירטע באניצער קענען אבער אראפלאדן טעקעס איינס נאכאנאנד זייער שנעל. אבער אויך נישט מער ווי 25000 מעגא בייטן אין א פעריאד פון פינף טעג.
פראבלעמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געוויסע אינטערנעט סערוויסן בלאקירן רעפידשער צוליב אומלעגאלע און קאפי רעכט טעקעס וואס מען קען אראפלאדן דארט.
אום יאנואר 2007 האט די דייטשע GEMA אגענטור געווינען א צייטווייליגע סטעי קעגן ביידע סייטס פון רעפידשער צוליבן באנוץ פון קאפירעכט געשיצטע טעקעס אויף רעפידשער, אויף וואס רעפידשער האט צוריקגעשלאגן אז זיי האבן נישט קיין אהנונג וועלכע טעקעס פריוואטע מענטשן לייגן ארויף אויף איר סערווער כדי דאס צו קענען קאנטראלירן. צום סוף איז די פסק קלאר געווען אז היות די באניצער זענען די וואס לאדן ארויף די טעקעס און עס האט גארנישט מיט די אנפירער פונעם סייט איז עס פון א לעגאלע קוק ווינקל נישט קיין פראבלעם.
פארזיכערונגס קאד CAPTCHA[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביז יעצט פלעגן זיי האבן אז מען דארף אריינטייפן אלע אותיות וואס מען האט געזען. אבער אין אפריל 2008 האבן זיי צוגעלייגט א נייע זאך וואס מאכט אסאך שווערער צו קענען אידענטיפיצירן דעם קאוד. עס ווערט ארויסגעלייגט אכט אותיות, פיר מיט א בילד פון א הונט אריינגעלייגט אינדערמיט, און די אנדערע פיר מיט א בילד פון א קאץ, דער באנוצער דארף אידענטיפיצירן די פיר מיט די בילד פונעם קאץ.
מען קען נוצן די נומער 0 אנשטאט די אות O, אדער קאפיטעל אותיות אנשטאט קליינע.
א פרייליכע שטונדע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צװײ שעה אַ טאָג, לויטן איסטערן סטענדערט טיים, אקטיוויזירט רעפידשער א "פרייליכע שעה" וואס מען דארף נישט דאן אריינלייגן די פארזיכערונגס קאָד, און די אַראָפּלאָדן ראטע איז שנעלער.


text:
מאת סאטמארי
די קאמפאני "בלום" בלאפט דעם היימישען ציבור אויף א שרעקליכען פארנעם
דהיינו - א פאר זאכען מאכען זיי כשר מיט א הכשר פון וועלאווער רב
די אנדערע זאכען וואס זענען נישט כשר אלע מינים טרייפענע קענדיס און נאשערייען
האבען זיי גענומען א נאמען פון א יונגערמאן אן אינשורענס בראקער פון קרית יואל
וואס
האט באגאנבעט הונדערטער יונגעלייט און געזאגט אז ער פארקויפט זיי
אינשורענס און קיינמאל נישט געגעבן געלט צו די אינשורענס קאמפאני און זיי
האבן נישט געהאט אינשורענס
יעצט האט די קאמפאני "בלום" עהם א נאמען געגעבן הרב מיט א אב"ד געבליץ
עס איז נישט דא אזא מין קהילה ער איז נישט קיין רב אדער א בן הרב
לא ריכא ולא בר ריכא ( בבא בתרא דף ד' ע"א) סתם געמאכט ליצנות פונעם עולם גולם
זיי מיינען אז די גאס איז פשוט משוגע אלעס איז שוין א ליצנות
ענדערש וואלטן זיי געדארפט שרייבען הרב משה פאפריקאש שליט"א אב"ד טשאלענט
וואלט דאס געווען חאטשיג א חסידישער מאכל
שעמט אייך "בלום" מאכילי נבילות וטריפות מיט בלאפן דעם ציבור מיט פאלשע נעמען


text:
מרדכי בנעט
רבי מרדכי בן ר' אברהם באנעט (מהר"ם בנעט) (ה'תקי"ג - י"ג אב ה'תקפ"ט) רב אין ניקאלשבורג און געווען הויפט רב אין מדינת מעהרן אונטער דעם קעניגרייך פון פראנץ יאזעף דער צווייטער, וואס זיין מלכות איז געווען אין וויען, און האט געוועלטיגט אויף עטלעכע מדינות, היינט איז ניקאלשבורג אין טשעכיי.
אינהאַלט
זיין יוגנט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מהר"ם באנעט איז געבוירן אין דארף שורגע, אונגארן. זיין טאטע האט געהייסן ר' אברהם ביה"א (ר"ת בן יהודה אשכנזי) און איז געווען א בן-אחר-בן אייניקל פון ה"חכם צבי" ר' צבי הירש אשכנזי. זיין מאמע מרת פראדל איז געווען א טאכטער פון די רבני באנעט פון ניקאלשבורג, וואס לאנגע דורות איז פון דער משפחה געווען רבנים אין ניקאלשבורג.
אויך איז זי געווען אן אייניקל פון רבי נפתלי כ"ץ פון פוזנא בעל "סמיכת חכמים". דער מהר"ם באנעט האט געשטאמט פון כל גדולי ישראל, הראשונים, תוס' יו"ט, מהר"ל מפראג, רבי ר' העשיל פון קראקא, רבינו מרדכי בעל הלבושים, מהר"ם פאדווא, רבינו שלום שכנא מלובלין, מהרש"ל, ר' אליעזר בעל מעשי השם, תבואות שור הראשון, ר' יונה בעל או"ה הארוך, שו"ת מהר"י ווייל, ר' זרחי' הלוי בעל המאור, רא"ש, ראב"ן, בעל הערוך, ריב"ן חתן רש"י, און נאך. (אזוי ווי עס איז געדרוקט באריכות אין זיינע ספרים)
פון די פינף יאר איז ער אויפגעצויגן געווארן ביי דער באבען באנעט אין ניקאלשבורג; האט ער פון דארט באקומען דעם נאמען באנעט אנשטאט אשכנזי.
אלס קינד איז ער שוין פאררעכנט געווען פאר א עילוי, און א עושר ר' גבריאל מארקברייטער האט אים אויסגעהאלטן מיט אלע הוצאות אלס קינד. ביי דער עלטער פון עלף האט מען אים געשיקט לערנען אין דער ישיבה פון רבי יעקב קאצנעלנבויגן אין איטינגען, בייערן. צו 15 יאר איז ער געגאנגען אין פירט ללמוד אצל רבי יוסף שטיינהרט. צו 18 יאר עבר לפראג, שם למד, בין השאר, אצל ה"נודע ביהודה" רבי יחזקאל לאנדא.
ער איז געווען אן איידעם ביי הנגיד ר' גימפל פרוסטיץ פון ניקאלשבורג, ועבר ללמוד שם ביי רבי שמואל שמעלקא הורוויץ, מראשי החסידות ורב המקום, אליו התקרב מאוד.
לויטן מסורת ביי חסידים, פון א יונגן עלטער נהג בפרישות, בתעניות ובסגפנות, ביז דער רבי אלימלך פון ליזענסק נזף בו על שהוא מסתגף ומאז הוא רק צמצם במאכלו.
זיין רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין שנת תקל"ח איז ער אויפגענומען געווארען אלס דיין אין ניקאלשבורג בימי רבנות הגה"ק רבי שמעלקא פון ניקלשבורג. יענע יאר איז נסתלק געווארן דער רבי ר' שמעלקא, און הגה"ק ר' גרשון חיות זצוק"ל איז געווארן רב אין ניקאלשבורג. שפעטער איז ר' מרדכי אויפגענומען געווארען אלס רב אין לונדענבארג (מעהרין), דארט איז ער געווען רב אנדערהאלבן יאר, נאך איז ער געווען רב איין יאר אין שוסבורג אין מדינת אונגארן. אין שנת תקמ"ט, איז נפטר געווארן הגאון ר' גרשון חיות, צום הספד זענען צוזאמען געקומען אלע רבנים, גלייך נאך זיין הספד, האט גאנץ קהל אויס געשריגן "מזל טוב" מ'האט אים אויפגענומען פאר רב אין ניקאלשבורג און גאנץ מדינת מעהרין.
ער האט געפירט דארט א ישיבה וואס שטענדיג פלעגט דארט זיין מער ווי פיר הונדערט תלמידים. ער האט געפירט דאס רבנות אין ניקאלשבורג א משך פון 40 יאר, ביז זיין פטירה.
אין די הספדים שטייט, אז מהר"ם באנעט האט געקענט און איז געווען בקי בעל פה, אין ש"ס בבלי וירושלמי, און ארבע חלקי שולחן ערוך, זוהר הקדוש און ספרי קבלה, און נאך אסאך ספרים, וואס ער האט געקענט איבער זאגן בעל פה, אויסנווייניג.
אין תולדות ר' יהודה אסאד וואס איז געווען א תלמיד פון זיין ישיבה, ווערט דערציילט, אז ער האט באקומען רשות פון זיין רבי מהר"ם באנעט, צו לערנען קבלה.
מהר"ם באנעט, האט לוחם געווען אנקעגען לערנען מיט תלמידי הישיבות חכמות חיצוניות.
מהר"ם באנעט, איז געווען אנערקענט פון דעם קייסער אלץ הויפט רב, האט ער דאס אויסגעניצט צו ראטעווען אידן, אסאך שלעכטע גזירות האט ער אפגעשלאגן, און באפרייט פארשפארטע אידן, אויך האט ער געראטעוועט די חסידים אין גאליציע פון די מסירות פון מתנגדים (לויט דער פערזענליכער בקשה צו אים פון הגה"ק ר' נפתלי מראפשיץ) וואס זענען אויך געווען אונטער דעם מלכות פון פראנץ יאזעף דער צווייטער.
כדי זיך צו קענען שטעלן פאר דעם קייסער און פאר די שרים האט אויסגעפעלט ער זאל קענען פארשידענע חכמות, און די ריכטיגע שפראך וויאזוי צו רעדן צו זיי, מיט זיין גאונישן קאפ, האט אין א קורצער צייט דורעכגעקוקט די נויטיגע פאפירן, און ער האט שוין ריכטיג געוואוסט אלץ וואס ער האט געדארפט פאר זיין השתדלות.
מהר"ם באנעט האט לוחם געווען בתקיפות אנטקעגן אהרן חורינער און די נעאלאגן, אויך האט ער געשטערט דאס בויען א רעפארמער שול אין האמבורג. דאך שטייט אז ער איז געווען א רודף שלום, און זיך מונע געווען פון מחלוקת, אויך האט ער נישט צוגעלאזט מ'זאל איינפירן צו לערנען לימודי חול מיט קינדער אין חדר.
זיין שטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אום י' אדר איז ער אריבער געפירט געווארן קיין ניקאלשבורג. אויך שטייט (בשו"ת חת"ס הנ"ל) אז דער מהר"ם באנעט האט געזאגט קודם פטירתו, אז אויב מ'וועט דארפן א ישועה, זאל מען קומען משטתח זיין אויף זיין קבר.
אין דרשות חת"ס ח"ב דף שפ"ג, וז"ל, הגאון נר ישראל מו"ה מרדכי באנעט זצ"ל ... כי הי' אב לישראל ובן יחיד לשכינתא קדישא.
עס ווערט דערציילט, אז מהר"ם באנעט האט גזעגאט אין חלום פאר זיין זוהן, אז די סיבה איז געווען, ווייל אלס בחור, איז ער געווען א חתן צו דער טאכטער פון רב אין ליטענשטאט, און שידוך איז אפגעלאפען ווייל די כלה איז נישט געווען א געזונטע, די כלה האט נישט מוחל געווען בלב שלם, פאר דעם האט געמוזט ליגן לעבן איר פאר האלבע יאהר.
פאר ער איז נסתלק געווארן, האט מען אים געפרעגט: ווער זאל זיין ממלא מקום, האט דער מהר"ם באנעט געענטפערט: דער שמש, די פרעגער האבען געמיינט אז תקיף ליה עלמא, ווייל זיי האבן נישט פארשטאנען וואס ער האט געמיינט צו זאגן. אבער נאך דעם האלבן יאר וואס ער איז געליגן אין ליטענשטאט, און נאכן פסק האט מען געעפנט דעם קבר, און ארויס גענומען דעם נפטר, פלוצלונג איז דער געטרייער שמש צוזאמען געפאלן און גלייך נפטר געווארן, איז מען מסופק געווען אויב מ'מעג אים לייגן בתוך קברו הקדוש פון הייליגן רב, האט מען זיך דערמאנט אז דער רב האט געזאגט: אז דער שמש וועט זיין ממלא מקום, ממילא האט מען פארשטאנען זיין כוונה, און מ'האט טאקע דארט געלייגט דעם שמש.
הגאון ר' מאיר גלוגא פון בי"ד אין פראג, בעהמח"ס דברי מאיר און שמן למאור, האט מספיד געווען מהר"ם באנעט, אינמיטן הספד איז ער צוזאמען געפאלן און נפטר געווארן.
מתלמידיו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- רבי שמחה בונים פון פרשיסחא
- רבי יהודה אסאד אבד"ק סערעדהעלי בעהמח"ס יהודה יעלה
- רבי שלמה קוועטש ממלא מקומו אין נילקשבורג, בעהמח"ס חכמת שלמה
- בנו רבי ישעיה בנעט, אבד"ק קאלוב וגלילות סאלבאטש
- בנו רבי נפתלי באנעט, אבד"ק שאפא
- קרובו רבי מנחם מנדל באנעט, דיין בפאקש (אונגארן)
- קרובו רבי משה מרדכי באנעט, אב"ד שטאמפי (סלאוואקיי)
- רבי צבי הירש אפנהיים, אבד"ק טעמעשוואר
- רבי שמואל זאנוויל כהנא פון סיגעט, איידעם פון רבי יהודה כהנא בעל קונטרס הספיקות, רב אין סיגעט, און שווער פון רבי יהודה מודרן בעל זכרון שמואל פון סיגעט.
זיינע ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- חדושי מהר"ם בנעט - חידושים על הש"ס
- מחשבת מרדכי - דרשות על התורה
- ביאור מרדכי - הגהות על פסקי המרדכי (שכתב המרדכי הראשון)
- מגן אבות - על מלאכות שבת
- דברי מרדכי - על הלכות או"ה בשולחן ערוך חלק יורה דעה
- תכלת מרדכי - דרשות על הש"ס
שאלות ותשובות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- גדולת מרדכי
- הר המור
- פרשת מרדכי
באשרייבונגען פון מהר"ם באנעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- בנו ר' יעקב אבריל באנעט, האט געשריבן א קונטרס תולדות מוהר"ר מרדכי בנעט, (דפוס ראשון: אפען, תקצ"ב 1832), טארנא, תרפ"ט, היינט איז אריין געדרוקט סוף ספר מגן אבות , ביאור מרדכי.
- אנפאנג ספר מחשבת מרדכי על התורה
- הקדמה און סוף ספר מגן אבות על ל"ט מלאכות שבת
- הקדמה און סוף ספר תכלת מרדכי
- הקדמה און סוף ספר דברי מרדכי על טור שולחן ערוך יור"ד


text:
זשאנסאן & זשאנסאן
זשאנסאסן & זשאנסאן איז א גלאבאלער אמעריקאנער פארמעסיוטיקאל, מדעצין'אישע געצייגן און קאנסומער געפאקטע ארטיקלן מאנופאקטורער געגרינדעט אין 1886.
אירע סטאקס ווערן געטרעיט אלס טייל פון די דאו דזשאונס אינדוסריעל עוורעדזש, און די קאמפאני צווישן די פארטשאן 500 ליסטע.
זשאנסאן און זשאנסאן זענען באוויסט פון זייערע ברענד נעים פראדוקטען וואס איז באנוצט אין יעדע שטוב טעג הויפטזעכליך די טיילענאל און אנדערע מעדצינען און פראדוקטן ווי דער בענד-עיד און אנדערע ערשטע הילף סופלייען. ווי אויך בעיבי פראדוקטן, קאסמעטיקס, קאנטאקט לענסס און נאך שיינהייט און ריינקייט פראדוקטען.
זייער הויפט קווארטיר איז אין ניו בראנסוויק, ניו זשערסי, פאראייניגטע שטאטן. זיי האבן אפגעקויפט און קאנטראלירן 230 קלענער קאמפאניס וואס אפערירען דורכאויס 75 לענדער. אירע פראדוקטן ווערן פארקויפט אין 175 לענדער.


text:
נעאן
נעאָן (ענגליש: Neon) איז דער נישט-מעטאלישער כעמישער עלעמענט מיט סימבאָל Ne און אטאמישן נומער 10. נעאָן איז אַן איידעלער גאַז. נעאָן קען שאַפֿן אַ פארבינדוננג מיט פלואָר אין דער לאַבאָראַטאָריע. ניט זיכער אַז נעאָן שאפט פארבינדונגען אין נאַטור, אָבער עטלעכע זאָגן סאַגדזשעס אַז דאָס קען זייַן אמת. נעאָן איז יוזשאַוואַלי אין דער פאָרעם פון גאַז אַטאָמאַרי. נעאָן רער ערד ס אַטמאָספער און איז איינער פּאַרטאַקאַל פון 65,000. נעאָן ציבעלע איז פול מיט אַן ינערט גאַז רערנ - ליניע, וואָס ענדס אין צוויי ילעקטראָודז. ווען די ינדוסט וואָולטידזש צווישן צוויי ילעקטראָודז איז הויך גענוג, די גאַז הייבט צו שייַנען אַ קוואַליטעט קאָלירן. די ערשט שפּאַנונג פארלאנגט איז לעפיערעך הויך, אָבער ווען עס אַרבעט, נעאָן ציבעלע קאַנסומז ווייניקער ענערגיע, ינקאַנדעססענט לעפיערעך נאָרמאַל. רעד פֿאַרב - נעאָן מאַראַנץ נעאָן באַלבז עמיץ - לאַנג געניצט אין פּריפּערינג די אַדווערטייזמאַנט צייכנס. דער נאָמען "נעאן" איז א מאל געניצט צו באַשרייַבן די דזשאַנעריק פאָרעם פלאָרעסאַנט באַלבז ווען אין פאַקט, פילע אנדערע גאַסיז געניצט אין מאַנופאַקטורינג די באַלבז אַרויסלאָזן ליכט פון פאַרשידענע פארבן.


text:
זשאמבלאט
די זשומבלאט פאמיליע איז א מאכטפולע פאמיליע פון דרוזן אינעם לבנון, איר אפשטאמונג איז פון קורדן, און פון די 1600ער יארן, זענען זיי די פירער פון דרוזן,
כאמיל זשומבלאט, פון גרינדער טאטעס פון דער ערשטער לעבאנעזער רעפובליק, און די גרינדער פון דער סאציאליסטישער פראגרעסיווער פארטיי, איז אומגעקומען אינעם לבנון ברודער קריג.
זיין זון וואליד זשומבלאט, איז א מאכטפולער פאליטיקער אין לבנון, און ער האט געפירט די דרוזישע קעמפער דורכאויס דעם ברודער קריג, ער איז זייער מאכטפול און אלע רעכענען זיך מיט אים, ער האט געהייראט א פאלעסטינעזער מיידל, וואס איז קעגן דער דרוזישער רעליגיע. ביי די וואלן אין 2009, איז ער געלאפן צוזאמען מיט כעזבאלא.


text:
צום אלעם ערשט וויל איך קלאר שטעלן אז איך בין נישט קיין אפיציעלער פארטרעטער פון סקווער און איך בין נישט באשטעלט געווארן דורך קיינעם.
איך האב נאר אין די לעצטערע צייטן באקומען לינקס צו פארשידענע געשרייבעכצער, אין וועלכע איך זעה א געפערליכע האס און שנאה צו סקווירא, און איך, זייענדיג א נאכפאלגער פון סקווער, בין זייער געטראפן פון דער פאקט אז עס ווערט נישט אפגעענטפערט געהעריג, און מאנכע מיינען אז עס איז א בחינה פון שתיקה כהודאה. איך ווייס אז איך לאז מיך אריין אין דעליקאטע עניינים, אבער מיינע געוויסן הייסן מיר דאס צו טוהן, און איך פיהל אז עס איז אן עת לעשות.
אויך וויל איך קלאר באטאנען אז איך ווייס זייער קלאר אז איך גיי נישט טוישן די מיינד פון די מחרחרי ריב וועלכע פרייען זיך אויף יעדע שטיקל שמוץ און דברי בזיון אויף סקווער (מן הסתם אויך אויף יעדע אידישע קהילה קדושה) כמוצא שלל רב, און צו זיי ציהל איך אינגאנצן נישט. איך ווייס נאר אז עס זענען אויך פארהאן יונגעלייט מכל קצוי תבל וועלכע קוקן אויף סקווירא מיט פארוואונדערטע אויגן פרעגענדיג ‘וואס גייט דארט פאר אין סקווירא?’, און עס איז ביז היינט נאר געווען צו באקומען די באריכטן אין די נעגאטיווע פארמאט, צוליב דעם וואס די גאר גרויסע מערהייט פון בלאג פאסטערס זענען פון די מהרסים וועלכע קענען נישט פארנעמען די וואוקס און בליה פון סקווער, און ס’רוב פון סקווירא איינוואוינער און נאכפאלגער האבן נישט קיין עקסעס צו די זאכן בכלל, און דעריבער קען זיך אמאל דוכטן אז סקווער האט פארלוירן איר געלדענעם גלאנץ, דעריבער וויל איך אין די פאלגענדע שורות מסביר זיין וואס עס גייט באמת פאר, ווי ווייט איך בין באקאנט מיט די פאקטן.
וזה החלי… סקווער (אדער סקווירא, ווי עס ווערט אפיציעל אויסגעלייגט) איז אן הייליג שטעטל וועלכע איז געבויט געוואר בערך שנת תשי”ז מיט בלוט און שווייס דורך כ”ק מרן הקוה”ט מסקווירא ז”ל, מיט’ן איינציגן ציהל אז עס זאל זיין א פלאץ אין אמעריקא ווי מ’זאל קענען ערציהען די קומענדיגע דורות בקדושה וטהרה, און ס’זאל נישט אנקומען אזוי שווער ווי עס איז דאן געווען אין די שטאט אין וועלכע מ’איז אויסגעשטעלט צו די גוי’שע און מאדערנער גאס.
ער האט אוועק געשטעלט פארשידענע גדרים וסייגים וועלכע ער האט געפילט פאר וויכטיג, צו דער ערציהונג פונם יונגן דור. איינס פון די גרויסע יסודות איז געווען אז אין סקווירא זאל נאר זיין איין ביהמ”ד און איין מנין שבת קודש און יו”ט צו קבל”ש און שחרית-מוסף, דער ציהל איז בפשטות געווען (ס’קען זיין אנדערע סיבות, אבער אזוי פארשטיי איך) אז אזוי וועט זיך איעדער תושב פילן ווי אן אקטיווער חלק אינ’ם זעלבן קהילה, און אזוי וועט זיין אן הנהגה צו וועלכע דער עולם וועט זיין אויסגעשטעלן ווייניגסטנס איינמאל א וואך דורכ’ן דאווענען צוזאמען. אבער אפגעזען צו דאס איז די סיבה, איז דאס, אן קיין ספק, געווען דעתו ורצון קדשו פונם מייסד פונם שטעטל, און ער האט נישט ארויפגעלייגט קיין עקספיירעישען דעיט דערויף, ווי אנדערע ווילן זאגן, אז ער וואלט שוין היינט אנדערש געזאגט.
זענען געקומען מהרסים וועלכע האבן זיך געפיהלט אומבאקוועם אין שטעטל, און אנשטאט מחליט זיין אז דער שטעטל איז נישט געמאכט פאר זיי, צוליב דעם וואס זיי פארנעמען נישט דער פאקט אז עס איז נאר דא איין הנהגה אין שטעטל, האבן זיי געוואלט טוישן איינס פון די גאר שטארקע יסודות אויף וועלכע די שטעטל איז געבויט געווארן, און ווערט ווייטער געפיהרט.
העכסט פארשטענדליך, אז דאס האט נישט געמעגט פארשוויגן ווערן, און די חברי הקהילה און דיינים פון שטעטל האבן פרובירט מיט איעדע מעגליכע טאקטיג, מיט גוט’ן און מיט בייזן, דאס אפצושטעלן, אומסוקסעספול. דערנאך איז ליידער געשען וואס עס איז געשען, וואס עס זענען כולי עלמא מודי אז האט נישט געדארפט געשען, אבער איז ווי נישט ווי אביסל פארשטענדליך.
לאמיר נעמען א משל פון א ביהמ”ד אין וויליאמסבורג. דער רב און מייסד פון ביהמ”ד האט איינגעפירט אז אין דער ביהמ”ד זאל נאר זיין איין מנין פאר שחרית שבת צופרי. נאך עטליכע יאר איז צוגעקומען נייע מתפללים, וועלכע האבן פון’ם אייגענעם מיינונג מחליט געווען אז דער ביהמ”ד דארף שוין נאך א מנין, און איין שיינעם שבת האבן זיי צוזאם געקראצט א מנין און זיך געשטעלט דאווענען. וואלט זיי דען דער רב נישט ארויסגעטראסקעט פון’ם ביהמ”ד? און אויב וואלטן זיי זיך נישט געלאזט מיט גוט’ן וואלטן די אנדערע ערנסטע מתפללים זיי לגמרי באזייטיגט. נישט קיין ספק.
ס’קען זיין אז דער מציאות פון נאר האבן איין מנין שב”ק צו קבל”ש און שחרית-מוסף קוקט אויס אין די אויגן פון די גאס ווי אן אומגעווענליכע און נישט גוטע זאך, אבער דאס איז געווען איינס פון די יסודות אויף וועלכע דער סקווערער רבי ז”ל האט מיסד געווען דער שטעטל. און אויב קומען יחידים און ווילן דאס אונטערברענגען, אוודאי ברענגט דאס אויף א געוואלדיגע היציגקייט אין די יונגווארג און מ’טוט וואס מ’טוט.
חוץ פון דעם, איז דער מנין וועלכע די מהרסים האב’ן מייסד געווען נישט געווען די איינציגסטע עוולה וועלכע זיי זענען באגאנגען אנטקעגן דער סקווערע רבי שליט”א און אנטקעגן רוב פון די תושבים וועלכע זענען צופרידן פונ’ם סקווערן לייף סטייל. זיי האבן געמאכט ליצנות פון די כח ההנהגה פון סקווער ווען נאר געווען מעגליך, און געזוכט וויאזוי נאר מעגליך אונטער צו ברענגן די כח ההנהגה פון סקווער.
עס פרעגט זיך אליין, ווי זענען די רעכטן פון’ם רוב פון די איינוואוינער וועלכע ווילן יא האבן די סארט הנהגה, און די מהרסים ווילן עס אונטער ברענגן? אויף צו האבן די זעלבע סארט הנהגה ווי אנדערע חסידישע מקומות קענען זיי אהין גיין. מיט וועלכע רעכט מעגן זיי צונעמען די לייף סטייל וועלכע די סקווערע איינוואוינער האבן? אויב איז עס נישט באקווען פאר זיי, זאלן זיי טרעפן וואס עס איז יא באקוועם, און נישט נעמען דעם עקזיסטירנדן לייף סטייל און ארום דרייען לויט זייער באקוועמליכקייט.
איך וויל קלאר שטעלן דעם טאון. איך האלט אויסדריקליך אז דער וועג פון טעראר איז נישט דער אידישער וועג. אבער עס איז ברור כחמה אז עס איז א געוואלדיגע עוולה אנטקעגן א קהילה קדושה, צו נעמען דער הנהגה פונם פלאץ, און צוליב יחידים וועלכע זענען נישט צופרידן פונם מהלך, פרובירן צו טוישן. און עס ברענג אויף הייס בלוט ביי די וועלכע קענען זיך נישט קאנטראלירן.
אפילו אויב די מהרסים וועלן זאגן אז רוב איינוואוינער פונם שטעטל ווילן נישט די יעצטיגע הנהגה, וועלכע איז פאר איעדן בר דעת קלאר שקר, זענען זיי נאכאלץ נישט בארעכטיגט דערצו. זיי מעגן אפשר פרובירן איבער צו רעדן מענטשן זאלן מופן צו פלעצער אין וועלכע זיי וועלן זיין מער צופרידן, אבער טוישן דער מהלך ההנהגה פון א פלאץ? אויסדריקליך אן עוולה שאין כדוגמתו, אנטקעגן דער מייסד פונם שטעטל, אנטקעגן דער סקווערע רבי שליט”א, אנטקעגן דיר רבני ודייני הקהילה, און אנטקעגן אלע איינוואוינער.
איך וויל דא אויך קלאר שטעלן אז אין סקווערער שטעטל וואוינען היין צו טאג בערך 1200 משפחות בלי עין הרע, און צו זאגן אז אין סקווער באגייט מען זיך טעראריסטיש און ענדליכע לאזונגען איז א געוואלדיגע עוולה. אויב פון 2500 ערוואקסענע מענטשן (מענער פרויען און בחורים) זענען פארהאן 10 מענטשן וועלכע קענען זיך נישט קאנטראלירן, ווערט שוין דער גאנצער שטעטל אפגעפרעגט? ווי איז פארגעסן געווארן די הונדערטער גאלדערנע יונגעלייט וועלכע לערנען 18 שעה’דיגע טעג? ווי זענען פארשטעקט די חשובע דיינים מיט וועלכע די רבנישע גאס קען זיך נישט גענוג אפוואונדערן? פארוואס הערט מען נישט אויף די גאס פון די סקווערע אפגעהיטענע בעלי בתים? יא, סקווער האט א גרויסע מאיאריטעט פון גאר חשוב’ע יונגעלייט און עלטערע יונגעלייט, און צוליב די עטליכע יחידים וועלכע טוהען נארישע עוולות אויך די אייגענע הענט, איז דאס דער אימעדזש וואס הייסט ‘סקווער’.
דער תירוץ איז פשוט. אין גארבעדזש קען איז נישט דא קיין אויבן אן, און צו מיסט קלעבן פליגן. דער אלגעמיינע גאס ציהט צו לשון הרע ורכילות אנטקעגן יחידים און נאכמער אנטקעגן קהילות ווי פליגן צו מיסט. און אז מ’קען נעמען א קהילה קדושה ווי סקווירא און אויפבויען א קעיס אנטקעגן זיי, קוקט מען אוועק פון אלע פאזיטיווע פאקטן מיט וועלכע די קהילה איז ב”ה געבענטשט, און מ’קלעבט זיך אן אין די שמוץ וואס עטליכע אום קאמפאטענטע יחידים באגייען.
איך מיין אז עס איז צייט אז לכל הפחות יודן בעלי דעת זאלן איינזען אז די סחורה וואס ליגט ‘אן דיספלעי’ אויף די אינטערנעט, איז דירעקט ארויס געלייגט דורך אנשי בליעל וועלכע פארנעמען נישט קיין שום דבר שבקדושה און לייגן עס אן אויף יחידים און קהילות קדושות צו בארעכטיגן זייערע געוויסן.
שכוח פאר’ן מיר אויסהערן.
איך גיי צענזורירין די קאמענטס און נאר אריינלאזן זאכליכע קאמענטס. עס מעג זיין נעגאטיוו, אבער מוז זיין רעספעקטפול און אן ליצנות.


text:
שאסיי 1 (ישראל)
שאסיי 1 אין ישראל איז א שאסיי פון תל אביב קיין יריחו דורך ירושלים.
דער ירושלים-תל אביב שאסיי איז דער פארנומענסטער און חשובסטער שאסיי אין ישראל, אויסגעפלאסטערט נאך אין 1869 דורך די טערקן, און אספאלטירט געווארן דורך דעם בריטישן מאנדאט. דער שאסיי איז בערך 95 קילאמעטער לאנג, פון תל אביב ביזן גרעניץ פון יארדאניע.
די ארגינעלע רוטע איז נישט אינגאנצן דער היינטיגער וועג קיין ירושלים. אין די 70ער יארן איז דער שאסיי איבערגעבויט געווארן, און איז געטוישט געווארן צו א נייעם וועג, צווישן לאטרון און תל אביב.
דער וועג פון שער הגיא (אין יידיש טויער פונעם טאל, אין אראביש באב על וואד), איז דער אלטער וועג קיין ירושלים.
דער שאסיי הייבט זיך אן אין תל אביב, וואו ער טיילט זיך אפ פון נתיבי איילון. ער פארבינד צו שאסיי 4, און צום בן גוריון פליפעלד, לוד, ראשון לציון, כביש שש, לאטרון, שער הגיא וואו א שטראז פירט קיין בית שמש, אבו גאש, ביז קיין ירושלים, ווי ער טיילט זיך אפ און פירט צו דער געגנט פראנצויזישער בארג, און פון דארט קיין מעלה אדומים און יריחו.
ביז 2007 איז דער שאסיי אדורכגעפארן סאכאראוו גארטנס און דעם אריינגאנג צו ירושלים, און דער פארקער איז אפטמאל געווען פארשטאפט. אין 2007 האט מען געווידמעט א נייע ליניע פאר שאסיי 1 דורך טונעלן פון מוצא ביז יגאל ידין וועג און גאלדא מאיר בולוואר וואס פארמיידט דעם אריינגאנג קיין ירושלים.
פון 2011-2016 טוט מען פארבעסערן דעם טייל פונעם שאסיי צווישן שער הגיא און מוצא, מיט נאך א טראקט אין יעדער ריכטונג און עטלעכע נייע קנופן.


text:
27סטן מיי
דעם 27סטן מיי איז דער 147סטער טאג פון יאר (148סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 218 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1703 - געגרינדעט פעטערבורג, הויפטשטאט פון דער רוסלענדישער אימפעריע
- 1974 -
- וואלערי זשיסקאר דעסטען באשטימט פרעזידענט פון דער פינפטער רעפובליק פון פראנקרייך
- זשאק שיראק באשטימט פרעמיער מיניסטער פון פראנקרייך צום ערשטן מאל
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1911 - טעדי קאלעק, בירגערמייסטער פון ירושלים אין די יארן 1993-1965 (נפטר 2007)
- 1915 - הערמן וואוק, יידישער-אמעריקאנער שרייבער און דראמאטורג
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1840 - ניקאלא פאגאניני, איטאליענישער פידלער און קאמפאזיטאר (געב' 1782)
פייערטעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- באליוויע - מוטער'ס טאג


text:
טשינג דינאסטיע
די טשינג דינאסטיע (כינעזיש: 清朝) איז געווען די לעצטע דינאסטיע וואס האט געהערשט איבער כינע, צווישן די יארן 1644 און 1912. פאר דער טשינג דינאסטיע האט געהערשט די מינג דינאסטיע, און נאך איר איז כינע געווארן א רעפובליק. די הויפטשטאט פון לאנד איז געווען ביידזשינג.
דאס לאנד איבער וואס די טשינג דינאסטיע האט געהערשט איז געווען דאס גרעסטע אינעם 18טן יארהונדערט, ווען די דינאסטיע האט געהערשט איבער גאנץ כינע, כולל מאנטשוריע.
אין 1871 האט מען אויפגעשטעלט דעם בעיאנג פלאט וואס איז געווארן ביים סוף פונעם 19טן יארהונדערט איז געווען דער גרעסטער פלאט אין דעם ווייטן מזרח און דער אכטער גרעסטער פלאט אין דער וועלט.


text:
ריש לקיש
ריש לקיש אדער ווי זיין נאמען איז ר' שמעון בן לקיש. ער איז געווען אן אמורא און דער בר פלוגתא פון זיין שוואגער רבי יוחנן. ער ווערט דערמאנט הונדערטער מאל אין ש"ס.
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ריש לקיש איז געווען א הויפט פון רויבערס, איינמאהל האט ער געזעהן ווי ר' יוחנן וואשט זיך ביים טייך, ר' יוחנן איז געווען זייער א שיינער מענטש, ריש לקיש איז געווען אויבן אין ר' יוחנן אונטען, איז ריש לקיש אריינגעשפרינגען אין וואסער צו זעהן ר' יוחנן'נס לייב, האט זיך ר' יוחנן אנגערופן דאס איז א שטארקייט פון דיר דאס פאסט די זאלסט עס נוצען פאר די תורה, זאגט אים ריש לקיש, דיין שיינקייט פאסט פאר פרויען, ענטפערט אים ר' יוחנן אויב טוסטו תשובה וועל איך דיך געבן מיין שוועסטער פאר א פרוי, זי איז נאך שענער פון מיר, אזוי ארום האט ריש לקיש תשובה געטוהן און איז געווארן פון א הויפט פון רויבער א תורה ריז, א חבר פון ר' יוחנן (ב"ב פד.).
ריש לקיש איז געווען א תלמיד און א חבר פון ר' יוחנן. אין גמרא איז דא עטליכע פלעצער ווי ער רופט אהן ר' יוחנן "מיין רבי" (זעה קידושין יט. חולין קלט. תענית ח. ברכות לא.).
ר' יוחנן אליין האט געהאט גרויס רעספעקט צו זיין שוואגער און תלמיד ריש לקיש, ער זאגט אויף אים אמאל שכנגדי חלק עלי זאגט רש"י פשט ער איז אזוי ווי איך, ער איז ראוי צו קרוגן אויף מיר (כתובות פד: נד:).
ריש לקיש האט געוואוסט אסאך תורה און געקענט אסאך פאר ר' יוחנן האט אים געמאכט פאר א אמורא, אבער ער האט פורק געווען פון זיך דעם עול תורה און האט פארגעסן די תורה און געווארן א רויבער (תוס' ב"מ פד, תוספ' עירובין סה: ויבמות נז.).
א ראיה ברענגט תוס' אז מען זעט אז ער האט מפלפל געווען מיט אמוראים פונעם דור פאר ר' יוחנן, אויך געפונט מען אז רבי יהודה הנשיא האט אים געזאגט בעט פאר מיר (בר"ר פע"ח), זעהט מען אז ער איז שוין געווען א גרויסער מענטש אין די צייטן פון רבי.
אין גמרא גיטין ווערט פארציילט א וואונדליכע מעשה וויאזוי ריש לקיש האט זיך געלזאגט אריין כאפן פון רויבער, און וויאזוי ער האט באוויזן זיי צו בונדען די הענט און זיי הרג'ענען.
פון זיינע גרויסע מדות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געווען אמאהל וואס ער האט געהערט א הלכה פון זיין רבי און שוואגער ר' יוחנן "אסור לאדם שימלא פיו שחוק בעולם הזה" זייט דאס בית המקדש איז חרוב געווארן טאר מען נישט לאכן מיט א אפענעם מויל, ווייל מען מיז שטענדיג אינזין האבן דעם צער פונעם חורבן, זינט ער האט עס געהערט האט ער קיינמאהל נישט געלאכט הויך מיט א אפענער מויל (ברכות לא.).
זיין סדר איז געווען ווען ער האט געהערט ווי ר' יוחנן זאגט א הלכה און האט נישט מסכים געווען האט ער נישט גלייך געקריגט אויף אים, נאר ער פלעגט ווארטן ביז ר' יוחנן האט מסביר געווען גיט זיין גאגנג, דערנאך האט ער געקוקט אפשר וועט ער דאך חרטה האבן, דערנאך האט ער מיט אים זיך געקרוגט אין לערנען (חולין עה: שבועות מ. מה: משהא הוה שהה ושתיק).
עולא האט געזאגט ווער עס זעהט ריש לקיש אין בית המדרש ווי ער טענה'ט זיך, זעהט א בילד ווי איינער רייסט אויס גרויסע בערג און ער מאלט עס צוזאמען איינס צו צווייטען (סנהדרין כד.).
ריש לקיש איז געווען אזוי בייגלייבט אז ער האט נישט מיט יעדען גערעדט אין די גאס, ווייל מיט וועמען ער האט גערעדט אין די גאס איז געווען א סימן ער איז א בייגלייבטער מענטש, מען דארף נישט קיין עדות ווען מען מאכט א געשעפט מיט אים (יומא ט:), מען געפונט ער האט אפילו נישט גערעדט אין די גאס מיט רבה בר בר חנה, און מיט רבי אלעזר, זיכער ווען מען האט אים געפרעגט האט ער געענטפערט, אבער אין די גאס איז ער נישט צוגעגאנגען צו אנדערע (תוס').
זיין פטירה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געווען אמאל וואס ריש לקיש האט זיך געקריגט מיט זיין גרויסן שוואגער ר' יוחנן, די מחלוקה איז געווען איבער ווען א שווערד איז מקבל טומאה, דאס הייסט א כלי איז מקבל טומאה ווען עס ווערט פארטיג, איז די שאלה ווען ווערט פארטיג א שווערד גרייט צום באנוץ, וואס דעמאלטס איז עס א כלי און איז גרייט צו ווערן טמא, ר' יוחנן האט געזאגט א שווערד מקבל טומאה ווען מען נעמט עס ארויס פון גליעדיגען אויבן, אבער ריש לקיש האט גע'טענה'ט אז דאן איז עס נאך אלץ נישט פארטיג, א שווערד ווערט פארטיג א גאנצע כלי ווען מען וואשט עס ארום מיט וואסער עס צו מאכן גלאנצן, רופט זיך אהן ר' יוחנן צו ריש לקיש אוודאי ווייסטו בעסער ווען א שווערד ווערט פארטיג, ווייל די ביזט דאך געווען א רויבער, זאגט אים ריש לקיש, נו אויב אזוי וואס האסטו געטועהן מער פאר מיר, דארט בין איך געווען א "רבי", א הויפט פון די רויבער, און דא בין איך א רבי, א הויפט פון די בני תורה, זאגט אים ר' יוחנן אבער אזויפיל האב איך אויפגעטוהן אז איך האב דיך געברענגט תחת כנפי השכינה, האט דאס וויי געטוהן פאר ר' יוחנן אז ריש לקיש זאגט ער האט גארנישט אויף געטועהן מיט אים, און ריש לקיש איז געווארן נישט געזונט, איז געקומען די ווייב פון ריש לקיש די שוועסטער פון ר' יוחנן און געבעטן ער זאל מתפלל זיין איהר מאן זאל געזונט ווערן, אבער ער האט נישט געוואלט, און ריש לקיש איז געשטארבן.
ר' יוחנן האט געהאט גרויס צער דערפון, ווייל ער האט נישט געהאט אז גוטער תלמיד ווי ריש לקיש, די חכמים האבן אים געוואלט בארואיגין האבן זיי געשקיט צו אים ר' אליעזר בן פדת, ער איז געווען א חריף א שארפען מאן, און יעדער זאך וואס ר' יוחנן האט געזאגט האט ער געברענגט א ראיה צו ר' יוחנן אז ר' יוחנן איז גערעכנט, אבער ר' יוחנן האט זיך נישט בארויגט, ער האט געוויינט "את בר לקישא" די ביסט דען ווי ריש לקיש האט ער געזאגט, ווען איך פלעג זאגן א דין פאר ריש לקיש האט ער מיך אפגעפרעגט דעם דין מיט פיהר און צוואנציג קושיות, איך האב איך פארענטפערט פיהר און צוואנציג תירוצים, און אזוי איז ארויסגעקומדעם דעם ריכטיגן פשט נישט ווען מען זאגט די זעלבער וואס איך זאג. ר' יוחנן האט זייער געוויינט און געבענגט נאך ריש לקיש ביז ר' יוחנן איז אויך געשטארבן (ב"מ פד.).
די מעשה איז געווען א יאר פאר די פטירה פון ר' יוחנן (ספר הכריתות).
נאך די פטירה פון ריש לקיש האט זיין זוהן א קליין יונגעל געלערנט פאר ר' יוחנן אבער זיין מאמע האט אים אוועק גענומען פון ר' יוחנן ווייל זי האט מורא געהאט אז עס וועט אים שאדן די קפידא פון ר' יוחנן (תענית ט.).


text:
קראקעווער געטא
די קראקעווער געטא איז געווען איינע פון די פינף הויפט געטאס וואס די נאציס האבן אויפגעשטעלט אין פוילן.
קראקע איז געווען די הויפטשאט, פון דער גענעראלגובערנאמאן, עס האבן געוווינט אין קראקע, איידער דער קריג 60,000 יידן, זייענדיג איינע פון די עלסטע יידישע קהילות אין פוילן.
אין סעפטעמבער 1939, ווען די נאציס האבן איינגענומען פוילן, זענען געווען 80,000 יידן אין קראקע, זיי האבן גלייך אנגעפאנגען מיט צרות, קעגן די יידן אין שטאט, רויבערייען, און טעראר, איז געווען אויף א מאסן שטייגער. ביז מערץ 1941, זענען 40,000 יידן, פארטריבן געווארן פון דער שטאט, און אסאך אנדערע זענען אריבער צום רוסישע זייט גרעניץ, צו שטעטלעך אין די אומגעגנט, נאכדעם האט מען אויפגעשטעלט די געטא, די געטא איז גרויס געווען, צוויי אין א האלב קיוביק קילאמעטער, 18,000 יידן זענען דארט געווען איינגעשפארט, געווען ארגאניזאציעס, וואס האבן געהאלפן לינדערן די פראבלעמען פונעם געטא.
טויזנטער יידן זענען געווען באשעפטיגט, אין די פאבריקן, אין דער געטא, און אין דרויסן פון דער געטא, אין מיי-יוני 1942, האבן די נאציס פארשיקט 6,000 יידן, קיין בעלזשעץ, אין אקטאבער נאך 7,000 זענען פארשיקט געווארן קיין בעלזשעץ, און אוישוויץ, זעקס הונדערט יידן זענען אומגעקומען אינעם אומשלאגפלאץ.
מערץ 1943, זענען 2,000 יידן פארשיקט געווארן אין דער פלאשיווער געטא, און 2,500 קיין אוישוויץ, און 700 אומגעקומען אין קראקע.
די יידישע קאמף ארגאניזאציע, איז געווען אקטיוו אין דער קראקעווער געטא, דורכפירנדיג צענדליגע אטאקעס אויף דייטשע צילן, אבער פארקערט ווי אין דער ווארשעווער געטא, האבן זיי דורכגעפירט זייערע אקטן, אויף דער ארישע זייט. א באוואוסטע אקציע וואס זיי האבן דורכגעפירט, א באמבע אינעם קאפע צינגעריא, ווי עלף זענען אומגעקומען.
באקאנטער מענטשן אין דער געטא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אסקאר שינדלער, א דייטשער סוחר, איז געקומען אין קראקע ווייל די געטא האט געהאט אסאך יידן וואס קענען ארבעטן. די יידן וואס האבן געארבעט אין זיינע פאבריקן, אלע זענען געראטעוועט געווארן. ער איז געגעבן געווארן דעם חסיד אומות העולם טיטל, פארן זיך איינשטעלן צו ראטעווען זיינע טויזנט ארבעטערס, אין 1974, דורך יד ושם.
מרדכי געבירטיג איז געווען איינער פון די פאפולערסטע שרייבער פון יידיש-שפראך לידער און דיכטונגען. ער איז נפטר געווארן אין דער געטא אין 1942. מרים עקביה, א ישראלדיקע שרייבערקע, האט איבערלעבט די קראקעווער געטא און קאצעטן. דער בארימטער הויט-דאקטער יעקב באראל איז אויך געווען אן איבערלעבער פון דער קראקעווער געטא.
בערנארד אפן איז געבוירן אין 1929 אין קראקע. ער האט איבערגעלעבט די קראקעווער געטא און פארשידענע נאצי קאצעטן.


text:
תל אביב-יפו
תל אביב איז די צווייטע גרעסטע שטאט אין מדינת ישראל און די גרעסטע שטאט אין גוש דן. איר בירגערמייסטער איז רן חולדאי. זי באדעקט א שטח פון 50,553 דונאַם.
מיט דערצייט האט זי באקומען א סלענג נאמען "עיר ללא הפסקה", וויבאלד די שטאט איז טאג און נאכט נאכאנאנדיק טעטיק.
איר באפעלקערונג אין סוף 2011 איז א געשאצטע 404,750 איינוווינער, און זי איז די גרעסטע פינאנציעלע, און קולטורע שטאט אין ישראל. אין תל אביב געפינען זיך די בערזע, די אמבאסאדעס און אינטערנאציאנאלע פארשטייערשאפטן, און די גרויסע ישראל צייטונגען.
געגרינדעט אין יאר 1909, און מיט צוואנציג יאר שפעטער, איז די באפעלקערונג געשטאנען ביי הונדערט פופציג טויזנט, איז תל אביב געווען פון די שנעל וואקסענדע שטעט אין דער וועלט. ביי דער אומאפהענגיקייט-מלחמה האט תל אביב געדינט אלס די הויפטשטאט פון ישראל, ביז ווען די רעגירונג איז אריבער קיין ירושלים.
אינהאַלט
טראנספארטאציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זייענדיק דער פינאנציעלער צענטער אין ישראל, מיט א גרויסער באפעלקערונג אין דעם מעטראפאליטען שטח, איז דא א גאנץ מאדערנע שאסיי סיסטעם, מיט עטליכע שאסייען וואס פארבינדן תל אביב צו די שטעט אין דעם אומגעגנט.:
- כביש החוף, וואס קומט פון צפון, חיפה, נתניה.
- נתיבי איילון, פון דרום, ראשון לציון, בת ים, חולון, וואס פארט דורך ביי דער זייט פון שטאט, און פארט ביז הרצליה.
- שאסיי 1, פון מזרח-דרום פון בן גוריון פליפעלד, און ירושלים.
- שאסיי נומער 5, פון מזרח-צפון, פתח תקוה, אריאל.
און נאך מערערע געגנטליכע שאסייען, ווי זשאבאטינסקי גאס, וואס פאנגט זיך אן אין פתח תקוה, פארט אריבער בני ברק, רמת גן, און פארט אריין אין שטאט.
פובליק טראנספארטאציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין תל אביב זענען פאראן פיר באן סטאנציעס: תל אביב צענטראלע באן סטאנציע, איז די גרעסטע, פון וואנעט באנען פארן ארויס צו אלע שטעט אין לאנד וואס האט גערעלסן, תל אביב השלום באן סטאנציע, תל אביב אוניווערסיטעט באן סטאנציע, און תל אביב ההגנה באן סטאנציע.
אין תל אביב געפונט זיך די תל אביב נייע צענטראלע סטאנציע פאר אויטאבוסן, וואס דעקט כמעט דאס גאנצע לאנד. און איז די גרעסטע סטאנציע אין דער וועלט פאר אויטאבוסן.
מוניציפאליטעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
תל אביב האט א שטאטראט מיט 31 מיטגלידער. די בירגערמייסטערס פון תל אביב זענען:
- מאיר דיזנגאף (1922 - 1925)
- דוד בלאך-בלומענפעלד (1926 - 1928)
- מאיר דיזנגאף (1928 - 1936)
- משה שלוש (1936)
- ישראל רוקח (1936 - 1952)
- חיים לבנון (1953 - 1959)
- מרדכי נאמיר (1959 - 1969)
- יהושע ראבינאוויטש ( 1969 - 1974)
- שלמה להט (1974 - 1993)
- רוני מילא (1993 - 1998)
- רון חולדאי (זייט 1998)
געגנטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
תל אביב איז צעטיילט אין ניין דיסטריקטן. דער עלצטער דיסטריקט איז יפו, אן אלטע פארט שטאט, וואס ווערט דערמאנט אין תנ"ך (ספר יונה אין תרי עשר). אנדערע דיסטריקטן זענען רמת אביב, שכונת שפירא און נווה צדק. הקריה איז די הויפטקווארטיר פון צה"ל און א גרויסע מיליטערישע באזע.
קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מוזייען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ביאליק הויז
- דיזנגאף הויז
- בן-גוריון הויז
- בית התפוצות
- בית התנ"ך
- בית רוקח
- שלום עליכם הויז
- ארץ ישראל מוזיי
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ארכיטעקטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די 1920ער און 1930ער יארן האבן זיך באזעצט אין תל-אביב דייטשע-יידישע ארכיטעקטן וואס זענען אנטלאפן פון די נאציס. ארום דעם שטאט צענטער געפינען זיך 5000 געביידעס אינספירירט דורך לע קארבוזיע.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]


text:
אריסטא
אַריסטא (גריכיש: Ἀpισtotέλnς אַריסטאטעלעס; 384- ביז 7טן מערץ 322-) איז געווען פון די װעלט-גרעסטע פילאסאפן. ער האט געלעבט אין די צייטן פון די חכמי המשנה, ער האט זיך געטראפען מיט שמעון הצדיק דער כהן גדול, און איז זייער באאיינדרוקט געווארן פון זיין גרויס קלוגשאפט. ער איז געווען דער לערער פון אלעקסאנדער דער גרויסער.
אריסטא איז געווען א גרויסער דענקער, רוב השקפות און שיטות וואס שטאמען פון די אלטגריכישע פילאסאפן און רוימישע פילאסאפן שטאמען פון אים, עס ווערט דערמאנט א סך ספרים וואס ער האט מחבר געווען.
אַריסטא אין די ספֿרי-קודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער רמב"ם אין זיין ספר מורה נבוכים ברענגט אסאך פון אים און בויט אויף זיינע געדאנקען א סך.
דער ספר "ילקוט מעם לועז" ברענגט א בריוו פון אריסטא צו זיין תלמיד אלכסנדר מוקדון ערקלערענדיג אז ער האט זייער חרטה אויף אלע זיינע מיינונגען ביז היינט, וויבאלד זייט ער איז צוגעקומען צו די אידישע גלויבן האט ער איינגעזען אז דאס איז דאס ריכטיגע גלויבן, און אלע קושיות זענען אים ווי פארשוואונדן געווארן, און אלץ האט זיך אויסגעגראדט אויפן גלייכסטן אופן וואס נאר מעגליך, און עס איז א גרויסע שאד אז ער קען נישט צוריקציען פון זיינע מיינונגען ווייל עס איז שוין אפגעשריבן און פארשפרייט איבער דער גאנצער וועלט.[1]
דער "מגדל עוז" דערציילט אז אריסטא האט זיך אליינס גענומען דאס לעבן ווען ער האט שטודירט א געוויסע טייך פארוואס די וואסער לויפן אראפ און דערנאך צוריק ארויף אין געוויסע צייטן, און אזוי ווי ער האט עס נישט געקענט דערגיין, האט ער זיך גענומען דאס לעבן (מגדול עוז, להגאון יעב"ץ)
עס שטייט אין ספר יוסיפון, אז מען האט אמאל געכאפט אריסטא טאן זייער א נישט צניעותדיגע זאך, ער איז געווען א נאנטער מענטש צום קעניג, און האט זיך פארליבט אין דער קעניגן, און האט געהאט סקס מיט איר, און ווען מען האט אים אפירגעהאלטן פון וואו קומט עס צו אים - אזא גרויסער פילאסאף וואס פרעדיגט אלץ עטיקס וכדומה - זאל אליינס אדורך פאלן מיט אזא הארבע זאך? האט ער געענטפערט: ווען איך האלט א רעדע בין איך טאקע אריסטא דער גרויסער פילאסאף, אבער נאכדעם ווען עס קומט צו די מענטשליכע תאוות בין איך דאך א מענטש.
דער חיד"א ברענגט אין זיינע ספרים אז אויב אריסטא וואלט ווען געזען מיט זיינע פליישיגע אויגן יציאת מצרים און די גרויסע ניסים וואס האט דאן פאסירט וואלט ער זיך ווען געברויכן און וואלט מודה געווען אין חידוש העולם, און אז דער וועלט האט א האר (חומת אנ"ך תהלים קאפיטל קי"ז, פני דוד פרשת בא).
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ דער בריוו במילואו איז געדרוקט אין ספר ילקוט מעם לועז, אויך אין סוף פונעם ספר רחמי האב איז דער בריוו געדרוקט.


text:
צעטיילונג
צעטיילונג אדער חילוק איז איינע פון די גרונט רעכענונגען פון אריטמעטיק. זי איז די פארקערטע אפעראציע פון טאפלונג.
דעפיניציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דעם פעלד פון ראציאנאלן, רעאלן אדער קאמפלעקסע צאלן: פאר יעדער צאל און יעדער נישט נול צאל , געפינט זיך גענוי איין צאל וואס לייזט די גלייכונג
- (וואס מען ליינט „b מאל x באטרעפט a“ ).
אין דעם פאל זאגט מען אז איז די צאל וואס מען באקומט ווען ווערט צעטיילט דורך . אין סימבאלן:
- (וואס מען ליינט „ a צעטיילט דורך b באטרעפט x“ ).
מען שרייבט אויך
צעטיילן דורך 0 איז נישט מעגלעך.


text:
איינער נוצלעך אָפּנאַרן פֿאַר זיסוואַרג ענגשאַפט פֿרייַ ליוועס איז ווי גייט:
אויב איר שפּילן אויף אַ מיטל און טאָן ניט נוצן פאַסעבאָאָק דעמאָלט איר קענען דרייען דעם זייגער אויף דיין מיטל פאָרויס 2 שעה, און דעריבער האַלטן קראַשינג זיסוואַרג צו אַלע נאַכט לאַנג…
צו מאַכן דאָס טוישן אויף אַ יפאָנע
. גיין צו סעטטינגס > אַלגעמיין> דאַטע & צייַט > שטעלן צייט אויסגעלאשן > שטעלן טאָג און צייט > לייג צוויי שעה פאָרויס און באַקומען 4 מער לעבן אין דיין שפּיל.
צו מאַכן דאָס טוישן אויף אַנדרויד
גיין צו סעטטינגס > טאָג און צייט
איר וועט יווענטשאַוואַלי האָבן צו באַצאָלן צוריק די צייַט, אָבער פּלאַן אַז פֿאַר ווען איר ניטאָ סליפּינג סייַ ווי סייַ. געדענקען צו טוישן די צייַט פון PM צו בין אויב איר זענען געגאנגען פאַרגאַנגענהייַט האַלבנאַכט.


text:
די Gameplay ריזעמבאַלז ראַקקוועטבאַלל טעניס ראַקאַץ אָבער קלענערער, און עס איז נייטיק צו קלאַפּן די בערדיז. ון דעם קען זיין גערופֿן אַ וניווערסאַל פאָלק. איר גיין אויף אַ מאַכנ אַ פּיקניק, ברעג אָדער נאָר גיין שפּילן אין די הויף מיט Friends, כאַפּן דעם שפּיל און אַקטיוו פריילעך וואַקאַציע איז צוגעשטעלט צו איר. מיר האָבן אויך דערלאנגט עס פֿאַר אָנליין שפּיל, אַזוי איר קענען שפּילן, אויב די אַרויס וועטער. צו איר פאַרבינדן דיסניי אותיות, קיוט באַבעס אין ביקיניס, צייכענונג מענטשן און מער איר וועט לערנען וועגן די כינעזיש באַדמינטאָן, וואָס איז ניט אַזוי ראדיקאל אַנדערש פון די געוויינטלעך.
גאַמעס באַדמינטאָן דורך קאַטעגאָריע:
עס איז שווער צו זאָגן ווי אַלט שפּיל פון באַדמינטאָן. אויף דעם איין האַנט עס איז געווען די אלטע ינדיאַן שפּיל "פּונאַ", רעמאַניסאַנט פון די מאָדערן שפּיל פון באַדמינטאָן, און אַז טאַקע ינדזשויד פּלייינג בריטיש אָפפיסערס אין די קסיקס יאָרהונדערט. אבער ערשטער גאָלף געבויט אויף זיין נחלה דוק פון Beaufort אין 1873, ווי אַ גיריק ספּאָרצמען און מחבר פון ביכער אויף די ונטערטעניק פון ספּאָרט, און נאָך 20 יאר אין ענגלאנד ארויס דער באַאַמטער כּללים פון באַדמינטאָן.
אין דעם קאָנקורס קאָנקורירן אין צוויי אָדער צוויי פּערז, טראָוינג בערדיז איבער די נעץ אין די מיטן פון די פּלאַץ מיט די הילף פון ראַקאַץ. עס ריקאָלז טעניס טומל, אָבער האט אַ שוואַך ביניען. אבער עס דאַרפֿן ניט זיין מאַסיוו, ווייַל די וועבשיפל איז שיין גרינג. ביז אַהער געניצט נאַטירלעך שוטטלעקאָקק Feathers איצט פּראַקטיש צו נוצן פּלאַסטיק. זיי זענען בעסער באַלאַנסט און מער דוראַבאַל. די פאָכער געמאכט פון Feathers אָדער פּלאַסטיק לייקע וועבס קאָננעקטעד אין דעם צענטער, מאָלדינג די קאָפּ פון אַ סינטעטיש מאַטעריאַל אָדער קאָריק.
אן אנדער פּראָסט שטריך פון באַדמינטאָן און טעניס & נדאַש; מאַרקינג דער פּלאַץ אויף די סעקטאָר מיט אַ נעץ אין דער מיטן. שפּילער plays שוטטלעקאָקק, ביטינג אַ קעגנער. עס איז אַנאַקסעפּטאַבאַל אַז ער איז געפֿאַלן צו דער ערד & נדאַש; עס איז געהאלטן אַ אָנווער. עס זענען כּללים אַז באַשטימען די געווינער:
די ברעג באַדמינטאָן איז סימפּלער & נדאַש; מענטשן שפּילן פֿאַר שפּאַס און נאָר פּרובירן צו האַלטן די שוטטלעקאָקק אין די לופט מער. עס איז מעגלעך צו כעזשבן ווייזט פֿאַר די צוליב פון יקסייטמאַנט, אָבער איר קענען אָפּזאָגן עס.
סאַפּרייזינגלי, באַדמינטאָן געווארן טייל פון די אָלימפּיק גאַמעס, אָבער, עס איז בלויז אין 1992.
געדענק די זומער ווען עס ס צייַט צו באַהאַלטן סקיס און סלעדגעס, פּלייינג באַדמינטאָן אָנליין הילף. זיי זענען פול פון רייַך פֿאַרבן לאָנקע סונליט. טיפּע די אותיות מאכט זאָרגלאָז שמייכל און צו פילן ווי אין אַ פּאָליאַנע ווייַטער צו זיי.
אַז אנגעהויבן צייכענונג פון דער ערשטער קייַלעכיק, און איר וויגילאַנטלי נאָכפאָלגן די מווומאַנץ פון די וועבשיפל, אין סדר צו רעאַגירן אין צייַט, פליסנדיק עס צוריק. טשעערס & נדאַש; עס אויסגעדרייט אויס! דילייט אָווערווהעלמס און ינספּיירז די ווייַטער קלאַפּ, וואָס זאָל ווערן מער זיכער. איר קענען ינוועסטירן אין די מאַכט מאַך און טוישן די ריכטונג פון די וועבשיפל, צו צעמישן די פייַנט.
באַדמינטאָן שפּיל פּאָטער צו שפּילן ספּעציעל פייַן ווען איר טרעפן דיסניי אותיות, גרייט צו ווייַזן אַוועק זייער סקילז אין דעם ווונדערלעך ספּאָרט. אויך, עס איז פּלייַעד סמעשאַריקי, קאַפּיטאָשקאַ, אַנימאַלס, סטיקמען. מיט דעם שפּיל די פּאָלעמיק באַשליסן גאַס גאַנגז. שטערן קידס ווי באַדמינטאָן, ווו אויף-פּלאַץ, ווי אַ סטאַרי הימל, קאָנקורירן צוויי ביסל שטערן.
אויב געבעטן, איר קענען שפּילן שפּאַס צוזאַמען, ווו אַלעמען איז אין קאָנטראָל פון זיין כאַראַקטער. דעם אָפּציע איז ספּעציעל פאָלקס מיט גאַמבלינג און Friends.
אין 2009, אַטלעט פון מאלייזיע האט שלאָגן די וועבשיפל, פליסנדיק עס אין אַ גיכקייַט פון 421 קילאמעטער / ה. אָבער, עס איז ניט געטאן בעשאַס די גלייַכן, און אין דער לאַבאָראַטאָריע. אין 2010, ער האט אין די גויננעסס בוך.
סידעק-ומדריי & נדאַש; אַזוי גערופֿן קאָרמען טווינעד וועבשיפל אַנפּרידיקטאַבאַל פלי דרך. ער אויך ינווענטאַד די Malaysian & נדאַש; מיסבון סידעק אין 1980. עס איז געווען אַ רעוואָלוציע אין באַדמינטאָן, אָבער באַלד די שלאָגן באַנד ווייַל עס ספּוילז די שוטטלעקאָקקס.


text:
גאנצל האט געשריבן: שקר און בול שיט בלאף און היסטערי פארדרייעכץ ברויך פארמעגליך פארשריגן ווערן
איך אויך האט געשריבן:גאנצל האט געשריבן: שקר און בול שיט בלאף און היסטערי פארדרייעכץ ברויך פארמעגליך פארשריגן ווערן
איסר האטלקי האט געשריבן:אויך מיר א פארגלייך צו וויזניץ.
מיט וואס איז ישראל א צדיק?
וואס האט ער געגעבן דעם ברודער אויסער דעם נאמען וויזניץ?
וואס האט אים מענדל צוגענומען אויסער אפאר משוגעים?
קיין פרוטה אחת, קיין האלבער בעסמענט, און קיין שום חפץ ירושה.
איז פארוואס איז געווען א הוא אמינא אז ישראל זאל אים פייטן?
און דאס אלעס איז נאך וואס מענדל האט אלעס געהאט פאר וויפיל יאר?....
איך מוטשע מיר שוין מיט דעם יארן, אדרבה, אויב איינער קען מיר מסביר זיין.
ירמי' האט געשריבן:איך געדענק נישט קיין פלאן צו גיבן די רבנות אין פלעטבוש פאר ר' אהרן דעמאלטסדיגע קרית יואלע רב.
אלס איינער וואס איז געווען ערוואקסען און מיט געהאלטן פון די נאנט פון די סאמע אנפאנג פאליטיק, געדענק איך נישט אז מען זאל עם וועלן אוועקנעמען די רבנות אין קר"י.
בסך הכל איז די רעדע אייביג געווען פון רבנות אין ווילימסבורג, און די רבי די ברך משה פלעגט אלס רעדן אז ר' אהרן אין קר"י און רז"ל אין ווילימסבורג, און די צוואה צו עס איז פאלש צו נישט ווערט אויך נאר דערמאנט די ווילימסבורג רבנות, זעהט מען קלאר אז די גבאים האט נישט געשטערט אז ער בליבט רבי אין קר"י.
מיר געדענקן נאך ווי ר' אהרן האט פון אנפאנג מקבל געווען אז רז"ל איז רב אין ווילימסבורג און דאס פראקלאמירט ברבים.
און ווען ער בלייבט מיט די טאן וואלט ער בעסער געשטאנען היינט.
באמת גרוילט מיר צו רעדן פון די נושא אבער ווי זאגט @גאנצלאיך אויך האט געשריבן:גאנצל האט געשריבן: שקר און בול שיט בלאף און היסטערי פארדרייעכץ ברויך פארמעגליך פארשריגן ווערן
ירמי' האט געשריבן:מיט א מימרא'לע וואס מתאמריה משמיה פון די גבאי משה וואס ער האט געזאלט צו זאגן פארענטפערט נאכנישט די מעשים.
פאקטיש איז קיינמאל קיין שטער געווען מתחילה צו די רבנות אין קרית יואל קיינמאל קיין דרשות געווען און אויך קיין מעשים.
און מצד די גבאי משה אויך קיינמאל. אלע דרשות והזהרות איז געווען כלפי ווילימסבורג אין די ערשטע עטליכע יאר.
און ווען ר' אהרן וואלט זיך באגנוט מיט תפשת מיעוט אין קרית יואל וואלט ער אסאך שענער געשטאנען און זיין ברודער וואלט נישט אנגעקומען צו האלב ווי ער שטייט היינט.
נאכדעם וואס די האסט שוין געוויזן ווי די באלאנגסט אין ווי שטארק דיין דמיון גייט, איז שוין א שאד דיינע פרישע, #פארמעגליך היידפארק אלערטירמי' האט געשריבן:צום נושא האשכול וועל איך מיטטיילען מיינע אבזערוואציעס פון די לעצטע צייט.
איך באגעגן זיך מיט האדמו"ר מהר"א פון צייט צו צייט סיי ארומגענומען מיט מאות חסידיו און סיי מער אויף א פריוואטע פארנעם, האב איך באמערקט לעצטענס אז זיין זעלבסט ווירדע האט זיך היבש געביטן, פון אן אמאליגע מלכות'דיגע כאראקטער כל כולו אומר כבוד, טראץ זיינע נאטורן ווי רעדן הויך ושלא מן הענין והזמן, וואס איז לאוו דווקא מן הנימוס בפרט פאר א מנהיג פון א גרויסע עדה, פארט האט געשפראצט פון עם מלכות, אזוי אויך זיינע מענטשען די גבאים האבן געהאט א יראת הכבוד ווען ער איז אנגעקומען ערגעץ האט זיך דערקענט אן אימה ויראת הכבוד כעומדים לפני המלך,
דאס אלעס איז נישטא ער איז אינערליך אנידערגעשלאגן און ער האט שוין נישט די מלכות פאוער און זיינע נאנטע מענטשען זעהט מען לאכן צווישען זיך ביליגערהייט ווען ער וויל עפעס בעטן דארף ער בפועל זיי רופען אנשטאט א ווינק.
און למעשה זעהט זיך דאס אן ביי די דרשות פומבי וואס אמאל איז דאס געווען פול מיט חידושים און תקנות פון מתקן זיין די וועלט, און אלעס האט זיך אויסגעלאזט ווי א זייף באלון, זיינע דרשות זענען סאליד און מיט כמעט חידושים.
דאס קען זיין א שטארקע פאקטאר צו זיין שלום זיכעריי למעשה ער מאכט זיך א חשבון וואס ער האט אויפגעטון מיט די מחלוקת וואס ער האט פארדינט דערמיט, דערזעהט ער זיך אז די ברודער איז א שטארקע נאמבער אין די וועלט און געווען מהעומדים הראש ביי די גרעסטע כינוס אפגעזען די סיבה פארוואס ער האט אפגעזאגט, האט עס למעשה זיין קליינע ברודער געמאכט אז ער איז א חלק פון די וועלט רבי'ס און עס גיט עם א שטארקע אימעדש וכדו' און למעשה פילט ער זיך אויסגעשפילט, אנדערש פון האדמור מבאבוב וואס זיכט דירעקט נישט צו זיין פון די וועלט באזארגערס, איז אונזער צדיק פון יא די טייג געקנאטן, און עס באדערט עם אז ער איז למעשה אונדרויסען, מיט זיינע סיבות משום קנאות איז ער א קול קורא במדבר.
נאך א חלק וואס קען צושפילען איז וואס די מאכער'ס טוישען זיך דור הולך ודור בא און די היינטיגע זעהן נישט קיין תועלת פון נאגעטיווע שריט ענדערש אויף א פאזיטיווע אופן, בפרט בפטירת הראש הקהל וואס ער איז אלס געווען העומד בראש.
איסר האטלקי האט געשריבן:אויך מיר א פארגלייך צו וויזניץ.
מיט וואס איז האדמו"ר ר' ישראל א צדיק?
וואס האט ער געגעבן דעם ברודער אויסער דעם נאמען וויזניץ?
וואס האט אים האדמו"ר ר' מענדל צוגענומען אויסער אפאר משוגעים?
קיין פרוטה אחת, קיין האלבער בעסמענט, און קיין שום חפץ ירושה.
איז פארוואס איז געווען א הוא אמינא אז האדמו"ר ר' ישראל זאל אים פייטן?
און דאס אלעס איז נאך וואס האדמו"ר ר' מענדל האט אלעס געהאט פאר וויפיל יאר?....
איך מוטשע מיר שוין מיט דעם יארן, אדרבה, אויב איינער קען מיר מסביר זיין.
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
גאַמעס רעטעניש
מיסטאָמע אַלעמען טשיקאַווע צו פּרובירן דיין לאָגיק סקילז, ווי געזונט ווי צו פּרובירן זיך אויף ינדזשאַנואַטי.די מענטשן מיט די בעסטער געלעגנהייט צו באַקומען סאַווי צו באַווייַזן זייער אַבילאַטיז און שאַרף גייַסט צו שייַנען אין אַ שלאַכט מיט טשיקאַווע און טשאַלאַנדזשינג רעטעניש שפּיל.ווי איר וויסן, אַ רעטעניש שפּיל אַז איר קענען שפּילן אויף אונדזער פּלאַץ זענען אַ גרויס ווערקאַוט פֿאַר דעם מאַרך.אין דערצו, דעם טריינינג וועט געבן איר פאַרגעניגן.און מאַרך טעטיקייט וועט נאָר נוץ.דעריבער, מיר קענען פאַרענדיקן אַז די גאַמעס פּאַזאַלז אָנליין און יקסייטינג, און נוצלעך.אויף אונדזער פּלאַץ איר וועט געפֿינען אַ ריזיק נומער פון שפּילערייַ, וואָס אַרייַננעמען און פֿאַרוויילערישע פּאַזאַלז און טשאַלאַנדזשיז אין אַ טריקי און יקסייטינג רעטעניש טריקס.אַזוי אויב גאַמעס אָנליין רעטעניש איר ווי, און איר ווי צו טראַכטן און סאָלווע פּאַזאַלז, דעמאָלט איר ווע קומען צו די רעכט אָרט.יענע מענטשן וואס האָבן בייַ מינדסטער אַמאָל געסט עפּעס ווי אַז, שוין וויסן אַז דער פּראָצעס איז אַ קלו פּאַזאַלז און שפּאַס דערפאַרונג, עס גאָר קאַפּטשערז און טוט נישט לאָזן גיין ביז די קלוז.ווי איר וויסן, איר קענען שפּילן פּאַזאַלז אָנליין בייַ פארשידענע לעוועלס פון שוועריקייט.עס איז פֿאַר דעם סיבה אַז זיי קומען ווי קליין קינדער און אַדאַלץ.קינדער זענען ספּעציעל נוצלעך ווייַל זיי באַן דיין לאָגיק און אַטענטיוונאַס.צווישן אנדערע זאכן, זיי אַנטוויקלען ספּיישאַל פאַנטאַזיע, און דאַרפן ספּעציעל סייכל, וויציקייַט און סייכל.עס איז צו אַרייַננעמען פארשידענע קאַטעגאָריעס פון פּאַזאַלז פּאַזאַלז, מאַזעס, פּאַזאַלז, און שפּילערייַ ווי טעטריס.אויב אַ רעטעניש שפּיל פֿאַר קינדער, דעריבער דער פּראָצעס פון געסינג איז דערלאנגט ווי אַ שפּאַס און פֿאַרוויילערישע שפּיל.דעם סאָרט מאכט דעם מענטש מאַרך אַרבעט שווער.זיי דזשענערייט אַ גרויס נומער פון אָפּציעס און פאַרשידן אָפּציעס אַז אויפשטיין אין די מיינונג פון די שפּילער, פאָרסינג אים צו זוכן די נאָר אמת לייזונג.מייַן קאָפּ אנגעהויבן צו אַרויסקומען אַ אַנדערש געדאַנק, און דער מענטש מעדיטאַטעס אויף די ונטערטעניק, צי עס איז אויף די רעכט דרך.אפֿשר דאָס איז וואָס פּאַזאַלז זענען אַזוי פאָלקס ווייַל עס איז אַזוי טשיקאַווע צו סאָרט אויס פארשידענע קאַמבאַניישאַנז און אָפּציעס פריער, עס געפינט די ריכטיק ענטפֿערן.די פאַרשיידנקייַט פון די פּאַזאַלז קענען מאַכן זיי פאָלקס צווישן סטודענטן, און צווישן אַדאַלץ.אַלעמען וויל צו גיין צו אומבאַקאַנט דרך פון אָנהייב צו ענדיקן און קוק פֿאַר ענטפֿערס צו די מערסט שווער שאלות.גוט גליק!