text:
a1b2 האט געשריבן:http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?f=12&t=1477
DotCom האט געשריבן:דער אשכול וועט אויך אפגעשפארט ווערן גלייב איך, אבער כאב שוין באקומען דעם אנטשולדיגונג בריוו, די געים איז אווער.
שיטה מקובצת האט געשריבן:האט מיר דערציילט א איד אז הר"ר אהרן ישראל קאהאן, בעל מחבר סידור "תפילה בכוונה" און "הוצאת שמע בני", האט אים דערציילט דאס גרויס חשיבות פון דעם בוך, און ווי עס איז א חיוב א יעדער בחור זאל דאס לערנען און חזר'ן. ער האט דערפאר געוואלט ארבעטן עס ארויסצוגעבן אין א אידישע מהדורא , כדי דער חסידישער עולם זאל אויך האבן צוטריט צו דעם אוצר. וויבאלד ליידער איז אויף אידיש גאאאארנישט דא, אפילו נישט עפעס שוואכער פון דעם.
פארן צוטרעטען צו די מלאכה האט הרב קאהאן געפרעגט איבער דעם פלאן פון הרה"ג יצחק זלמן גיפס שליט"א ראש הכולל ספינקא בארא פארק, - וואס איז אליין א גרויסער חסיד פון דעם בוך. הרב גיפס האט אים געזאגט אז עס וואלט געוועהן געוואלדיג אויב דער בוך ערשיינט אויף אידיש, אבער!! עצה טובה קמ"ל, אנטלויף דערפון!! וואס פעלט דיר אויס אז אלע הימיישע רבנים זאלן ארויסקומען מיט א איסור אויף דעם בוך - וועסט נאר פארלירן געלט און מ'וועט באשמוצן דיין נאמען!
ליידער ליידער איז שוין ביי אונז מקויים געווארן דעם פני הדור כפני הכלב - וואס ווי באקאנט שרייבן דערויף די ראשונים אז א כלב לויפט טאקע אלעמאל פאראויס, אבער אלעמאל קוקט ער פון אונטן ווי די וויידל גייט. ווער נאך איז אין אונזער געמיינדע אזוי פני הדור ווי ר' יצחק זלמן, אין יעדן הינזיכט, צו אין זיין איבערגעגעבנקייט פאר זיין קהלה, צו זיין תורה, צו זיין כלליותדיקע עסקנות, און דאך האט ער נישט די דרייסטקייט צו פירן דעם ציבור אויף די רעלסן וואס זענען לשיטתו די ריכטיגע
שלמה_דיין האט געשריבן:לויט וואס דו שרייבסט האלט הרה"ג ר' יצחק זלמן גיפס שליט"א אז איבערטייטשן דעם ביכל וואלט געווען א טובה פאר אידישקייט און דאס קען העלפן א סך נבוכים בעניני אמונה אבער ער האט נאר צוריקגעהאלטן דעם אנדערן פון עס ארויסגעבן לטובתו פון יענעם. ר' יצחק זלמן איז טאקע א חשוב'ע קאלעגע מיינע, אן ערענסטע ת"ח, און א יר"ש מרבים. אבער ווי קומט דאס אז ער האט נישט די דרייסטקייט צו טוהן וואס ער האלט איז ריכטיג? אויב האלט ער טאקע אז איבערזעצן דעם ביכל אויף אידיש איז א צורך הרבים זאל ער במחילה אליין שטיצן דעם איבערזעצן און זיכער מאכן אז פאר א צווייטן קומט נישט דערפין ארויס קיין שאדן!
ליידער ליידער איז שוין ביי אונז מקויים געווארן דעם פני הדור כפני הכלב - וואס ווי באקאנט שרייבן דערויף די ראשונים אז א כלב לויפט טאקע אלעמאל פאראויס, אבער אלעמאל קוקט ער פון אונטן ווי די וויידל גייט. ווער נאך איז אין אונזער געמיינדע אזוי פני הדור ווי ר' יצחק זלמן, אין יעדן הינזיכט, צו אין זיין איבערגעגעבנקייט פאר זיין קהלה, צו זיין תורה, צו זיין כלליותדיקע עסקנות, און דאך האט ער נישט די דרייסטקייט צו פירן דעם ציבור אויף די רעלסן וואס זענען לשיטתו די ריכטיגע.
זר זהב האט געשריבן:וועגן עס איבערטייטשן אויף אידיש מיין איך אז יעדער וואס דארף שוין צוקומען צו דעם ביך קען געווענליך ליינען דעם גרינגען ענגליש מיט וואס דער ביך איז געשריבן.
זוי מיין איך.
קאווע טרינקער האט געשריבן:ליידער ליידער איז שוין ביי אונז מקויים געווארן דעם פני הדור כפני הכלב - וואס ווי באקאנט שרייבן דערויף די ראשונים אז א כלב לויפט טאקע אלעמאל פאראויס, אבער אלעמאל קוקט ער פון אונטן ווי די וויידל גייט. ווער נאך איז אין אונזער געמיינדע אזוי פני הדור ווי ר' יצחק זלמן, אין יעדן הינזיכט, צו אין זיין איבערגעגעבנקייט פאר זיין קהלה, צו זיין תורה, צו זיין כלליותדיקע עסקנות, און דאך האט ער נישט די דרייסטקייט צו פירן דעם ציבור אויף די רעלסן וואס זענען לשיטתו די ריכטיגע
איר דארפט פארשטיין, אז הרב גיפס קען א גוטע ענגליש, ער האט מן הסתם אויך געזאגט פאר הרב קאהאן, אז די פאר פארמאכטע וואס קענען נישט קיין ענגליש, נוצען סייווי נישט די קאפ, און זיי ווייסען נישט אז מ'מעג טראכטן.
שיטה מקובצת האט געשריבן:דער פראבלעם איז א שרעקליכע און א טיפע. אונזער לעבן איז אויסגעשטעלט אז דווקא די נאאיווע זענען מצליח אין רבנות פאסטנעס, און די אינטעליגענטע בלייבן טמיר ונעלם. אזוי קומט אויס אז די רבנים וואס זענען פאליסי מאכער זענען, צוליב זייער גרויסע נאאיוויטעט און פתי יאמין מענטאליטעט, בכלל נישט אפן צו די מציאות פון אינטעליגענטע פראגעס אויף אידישקייט. זיי האלטן אז פראגעס קענען אפגעפרעגט ווערן מיט א סטעיטמענט פון מרן אור שבעת הימים, א ווערטל פון בריסקער רב, און א טשעפע פון רביה"ק מסאטמאר זי"ע.
דער פראבלעם פון אנערקענען דאס לעגיטימקייט פון אינטעליגענטע פראגעס איז פארשפרייט אין אלע חרדישע קרייזן, אבער ביי חסידים איז עס פי כמה, ווארשיינליך וויבאלד פאר חסידות - מיט אמונה פשוטה אין רבי'ן - איז א סכנה צו אנערקענען אז פראגעס זענען לעגיטים, און פארלאנגען ערנסטע דורעכגעטראכטע תשובות.
איין בוך וואס האט שוין געהאלפן גאר אסאך חרדישע אידן איז "בעיאנד עי ריזאנעיבל דאוט", פון הר"ר שמואל וואלדמאן. דער בוך טוט פארענטפערן גאר אסאך פראגעס אויף א הערליכן אופן און מיט א צוגענגליכע שפראך.
האט מיר דערציילט א איד אז הר"ר אהרן ישראל קאהאן, בעל מחבר סידור "תפילה בכוונה" און "הוצאת שמע בני", האט אים דערציילט דאס גרויס חשיבות פון דעם בוך, און ווי עס איז א חיוב א יעדער בחור זאל דאס לערנען און חזר'ן. ער האט דערפאר געוואלט ארבעטן עס ארויסצוגעבן אין א אידישע מהדורא , כדי דער חסידישער עולם זאל אויך האבן צוטריט צו דעם אוצר. וויבאלד ליידער איז אויף אידיש גאאאארנישט דא, אפילו נישט עפעס שוואכער פון דעם.
פארן צוטרעטען צו די מלאכה האט הרב קאהאן געפרעגט איבער דעם פלאן ארק, - וואס איז אליין א גרויסער חסיד פון דעם בוך. הרב גיפס האט אים געזאגט אז עס וואלט געוועהן געוואלדיג אויב דער בוך ערשיינט אויף אידיש, אבער!! עצה טובה קמ"ל, אנטלויף דערפון!! וואס פעלט דיר אויס אז אלע הימיישע רבנים זאלן ארויסקומען מיט א איסור אויף דעם בוך - וועסט נאר פארלירן געלט און מ'וועט באשמוצן דיין נאמען!
פארשטייט זיך אז פון דעם פלאן איז גארנישט געווארן.
אזוי קוק מיר נעבעך אויס...
טראכט האט געשריבן:עס איז דא א איד וואס הייסט ראביי דוד סאפירמאן ער האט געגרינדערט א ארגעניזאציע וואס הייסט אני מאמין פאנדעשאן Ani Maamin Foundation מיטל ציל אפציראטעווען אידן וואס פלאגן זיך מיט כפירה ר''ל, ער האט שוין ארויסגעגעבן עטליכע ביכער און MP3's פין צענדליגער שעות ווי ער רעד ארום איבער אמונה, ער רעד אין זייער א גרינגען ענגליש,
איך וועל אפשר שפעטער דא ארויפלייגן א לינק פין א דרשה וואס ער האט געגעבן און ווי ער איז מסביר די שרעקליכער חורבן וואס גייט היינט פאר,
געפילטע פיש האט געשריבן:דאס ווייזט טאקע די שפל המצב פונעם דור, נישט פון דעם רב גיפס, סך הכל האט ער פראקטיש גע'עצה'ט א איד אז אזא אינוועסטמענט וועט נישט ברענגען נישט קיין כבוד און נישט קיין געלט.
רב בערל וויין שרייבט לעצטענס אין די "(נערישע)עמי" וועגן סטאמר רב, ס'איז א נחת. 100 מאהל בעסער ווי הערץ פרענקל
ידען האט געשריבן:געפילטע פיש האט געשריבן:דאס ווייזט טאקע די שפל המצב פונעם דור, נישט פון דעם רב גיפס, סך הכל האט ער פראקטיש ג'עצה'ט א איד אז אזא אינוועסמענט וועט נישט ברענגען נישט קיין כבוד און נישט קיין געלט.
גערעכט אבער פארוואס זאל נישט רב גיפס אליין ארויסקומען מיט א שטארקע הסכמה דערויף און זיך נישט דערשרעקען פון די רשעים?
קען זיין אז די רשעים האבן יא א שטערקערע כח ווי ער.
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


c: text/html

text:
לאָטעריע ינווענטאַד לאַנג צוריק, אָבער בייַ ערשטער זיי זענען פּריוואַט. זיי זענען אָרגאַניזירט פֿאַר די פאַרווייַלונג פון די רייַך, אָבער אָפֿט שוואַך געדאַנק-אויס סכעמע האט ניט ברענגען נוץ צו די באַזיצער. איצט לאָטעריע גאַמעס זענען געהאלטן אין די שטאַט מדרגה, און זענען קאַנטראָולד דורך געזעץ. אין דעם מערב, ספּעציעל פאָלקס קוק ווי לאָטאָ און די לאָטעריע איז באגלייט, אַפֿילו אין קהילות. צו באַקענען איר צו די פאַרשידענע געביטן, מיר האָבן צוגעגרייט אָנליין לאָטעריע, און איצט איר קענען שפּילן זיי פֿאַר פּאָטער. זי ווייקס אַרויף די יקסייטמאַנט, ווייַל איר באַקומען אַ ווירטואַל פּריז געלט, און אין פאַקט פֿאַר די צוליב פון עס, און שטעלן אַרויף ענלעך פאַרווייַלונג.
גאַמעס לאָטעריע דורך קאַטעגאָריע:
צי איר וויסן דעם נאָמען?
דאָך, איר ווע געהערט וועגן די לאַטעריז פון גאַנצע, באַמפּט אין זיי אויף די אינטערנעט און געזען די פּאָסטערס אין צווייגן פון באַנקס אַז צוזאָג מיליאָן מאַזלדיק נגני ווינינג דער צוקונפֿט.
גאַמעס מיט געלט אַדוואַנטיידזשאַס בלויז צו די שטאַט, אויב עס כאַפּאַנז אין פאַקטיש לעבן. אבער זינט מיר זענען אין די ווירטואַל וועלט, אָנליין לאָטעריע גאַמעס געבן פאַרגעניגן אָן אָנווער. דעריבער, אויב דיין באַפעלן אַרבעט, טאָן ניט דאַרפֿן צו צאָלן טאַקסיז אויף ווינינגז און מורא פֿאַר זייַן זיכערקייַט. קיין איינער וועט גאַנווענען דיין בילעט, אָבער אויך אָנצוטאַפּן אַסעץ וועט זיין געוויזן בלויז אין די פאָרעם פון ווייזט. פּלייינג די שפּיל אָנליין שפּיל לאָטעריע, איר טאָן ניט באַקומען עפּעס, אָבער טאָן ניט פאַרלירן עפּעס.
גלויבן מיר, עס איז מעגלעך פֿאַר לעבן צו קעסיידער קויפן לאָטעריע טיקאַץ און בלייַבן מיט אַ ליידיק בייטל. אויב מיר רעכענען די סומע אויסגעגעבן צו קויפן זיי, עס טורנס אויס אַז עס קענען זיין גרינג צו קויפן אַ מאַשין.
ווער האט ניט געחלומט פון פּאַסיק אַ מיליאָנער יבערנאַכטיק? אַזאַ פאַנטאַסיעס גיין יעדער מענטש לפּחות אַמאָל. גאַמבלערס קעסיידער קויפן טיקאַץ, אָבער קאַריז בלויז די ליבלינג פון מאַזל. אויבן זיי, ווי אויב אויסגעשטרעקט האַנט פון מאַזל, דערעקטינג צו די געהעריק סעלעקציע פון די ווינינג נומערן. צי איר זענט איינער פון יענע מענטשן, צו העלפן געפינען אונדזער לאָטעריע גאַמעס.
שפּיל לאָטאָ, קלאָוזינג באַראַלז אָדער טשיפּס מודיע דורך די נומערן אויף די קאַרדס. ווען נאָענט אַלע, באַטראַכטן זיך אַ געווינער. די ווירטואַל ווערסיע איז ענלעך צו דער ראַט שפּיל גערופֿן "לאָטטאָ", ווו יעדער נומער אויף די פאַס האט זייַן אייגן נאָמען, למשל, 11 & נדאַש; דרומסטיקקס, 6 & נדאַש; Fallen מלאך, 44 & נדאַש; שטול, 2 & נדאַש; סוואַן, 90 & נדאַש; זיידע.
די ווערסיע פון די שפּיל פון די לאָטעריע פּויק און ראָוטייטינג עס געציילט באַללס וועט אויך זיין פאָרשטעלן אויף די פּלאַץ. פֿאַר זייַן יקער די פאָלקס אין סאָוויעט צייטן, אַ ענלעך שפּיל אַז כּמעט ווייאַלאַנטלי געצווונגען צו שפּילן דורך דיסטריביוטינג טיקיץ פֿאַר ענטערפּרייזיז און שאַפּס. זיי געגעבן די אַרויסגעבן, ווי אַ ינסעניוו, און די מאַסע צו אַרומפאָרן.
נגני האט צו פּלאָמבירן אין די טייל פון די טיקעט, און ווען די לופט צילינדער געגעבן אויס איינער פּילקע, אַלעמען וואס אנטייל אין די לאָטעריע מיט די האָפֿן פון וואַטשינג די רעזולטאַט. לאָטטעריעס וואָס צייַט איז צוגעשטעלט ווי אַ געווינען ניט נאָר געלט, אָבער אויך די טעכניק פון & נדאַש; וואַשינג און נייען מאשינען, אָטאַמאָובילז, טעלאַוויזשאַנז. אויב די נומערן אויף דעם בילעט טוט ניט גאָר גלייַכן, אַ באַטייליקטער קען זיין דער שטאָלץ באַזיצער פון דרייַ אָדער איינער רובל.
מענטשן האָבן שטענדיק געחלומט פון געטינג רייַך טייקעף, קיין מי & נדאַש; באַקומען אַ ירושה, עפּעס ווי אַ מתנה, געפֿינען דעם אוצר, צו געווינען די לאָטעריע. פון יענע וואס געראטן צו זיין צווישן די מאַזלדיק אָנעס ווי, טייקעף ווערט אַווער אַז בלויז פועלס די יקסייטמאַנט אנדערע.
לאָטעריע אָרגאַניזירט פֿאַר אַ לאַנג צייַט. זיי זענען נישט שטענדיק מצליח, און אָפֿט אָרגאַנייזערז מיסקאַלקיאַלייטיד טנאָים פֿאַר זיך קאַט אין אַ כיסאָרן. די רייַך סטיידזשד לאָטעריע פֿאַר שפּאַס און ווי אַ הילף צו די ארעמע, ווען יעדער כאַנדראַדט בילעט אַוואַדע באַצאָלט אַ זיכער סומע.
טאָדייַ, דער באַאַמטער שטאַט-קאַנטראָולד לאָטעריע, אָבער עס זענען זייטלעך ווו די מיטינג איז געהאלטן אָנליין. עס באַצאָלט רעסורסן אַז ביסט ניט פאַראַנטוואָרטלעך צו די נגני. אויב איר טאָן ניט ווילן צו פילן טשיטיד, בלייַבן מיט אונדז. מיר נאָר זיכער און פּאָטער לאָטאָ גיימינג פּראָדוקטן פֿאַר קינדער און עלטערן, קעריינג די פרייד און פאַרגעניגן.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
פּראָסעקוטאָר אַרעאָפּאַגוס (איינער פון די העכסט קאָרץ פון גריכנלאנד) וואַסיליקי טהעאָדאָראָו סאַגדזשעסטיד נישט צו געבן אַנקאַראַ צוויי פון אַכט טערקיש זעלנער וואס איז אַנטלאָפֿן צו גריכנלאנד קסנומקס יולי, נאָך די אַטטעמפּטעד קו, לויט צו די אַטהענס News אַגענסי.
דער הויף וועט הערשן אויף די צוויי אָפפיסערס קסנומקס פון יאנואר.
דער פּראָקוראָר רעקאַמענדיד אַז די פּלאַץ אָפּוואַרפן די טערקיש בעטן פֿאַר עקסטראַדישאַן ליגאַלי ינאַדמיססיבלע ווי קעגן טערקיש זעלנער "קענען ניט זיין אַ שפּאָר פּראָצעס, זיי זענען בייַ ריזיקירן פון פּייַניקונג און דיגריידינג אוממענטשלעך באַהאַנדלונג". לויט צו דער פּראָקוראָר, אין די בעטן פֿאַר עקסטראַדישאַן עס איז קיין ספּעציפיש אינפֿאָרמאַציע און די ינדייטמאַנט טוט ניט אַנטהאַלטן ספּעציפיש Facts.
דער פּראָקוראָר האט געזאגט אַז אין טערקיי ערעסטיד קסנומקס שפּיץ מיטגלידער פון דער נאַציאָנאַלער פֿאַרזאַמלונג - די קעגנערס פון די פּסאַק פּאַרטיי, דזשאָורנאַליסץ קסנומקס, קסנומקס טויזנט ריכטער און פּראַסיקיוטערז זענען FIRED - 1/5 פון די דזשודישיערי. זיי זענען דיסמיסט פֿאַר קיין קלאָר סיבה קסנומקס טויזנט יידל קנעכט ערעסטיד קסנומקס טויזנט מענטשן און מער ווי קסנומקס טויזנט בלייַבן אין טורמע.
איינער פון די אָפפיסערס דערציילט וועגן די פֿאַרפֿאָלגונג פון זיין משפּחה און זייער דיסמיסאַל, אַרעסט פון באַנק אַקאַונץ. "זיי סטאַרטעד ערעסטינג מיליטעריש ווייבער מיר אַנטלאָפֿן צו גריכנלאנד צו ראַטעווען זיין לעבן, און מיר האבן געהייסן טרייטערז.", - ער געזאגט.
לויט צו די אָפיציר, ערעסטיד פילע חברים אין טערקיי טאָרטשערד.
די געהער אנגעהויבן אויף דינסטאג. די פאַל פון די אנדערע זעקס אָפפיסערס וועט זיין דיסקאַסט אויף מיטוואך און פרייטאג.
טערקיי וויל צו געבן אַלע מיליטעריש פּערסאַנעל. אויף די ערעוו פון די פּלאַץ סעסיע אין די טערקיש מידיאַ געמאלדן אַז זיי זענען פּריפּערינג אַ פּרווון אויף די פּרעזידענט טייַייפּ ערדאָגאַן. סאַמי מיליטעריש געלייקנט קיין ינוואַלוומאַנט אין די קו.
EUROPEAN געזעץ פּראָוכיבאַץ די ישוינג ענטיטיז, אויב זיי פּנים די טויט שטראָף.


text:
טשעכאסלאוואקיי
טשעכאסלאוואקיי (טשעכיש און סלאוואקיש: Československo; נאך 1990: Česko-Slovensko) איז געווען א סאווערענער שטאט אין צענטראל אייראפע פֿון אקטאבער 1918 (ביים פראקלאמירן איר אומאפהענגיקייט פון דער עסטרייך-אונגארישער אימפעריע) ביז 1992 (מיט א גלות רעגירונג אין דער צווייטער וועלט מלחמה פעריאד). אום 1 יאנואר, 1993, האט טשעכאסלאוואקיי צעשפאלטן פֿרידלעך אויף טשעכיי און סלאוואקיי.
טשעכאסלאוואקיי איז געווען א צוזאמשטעל פון עטלעכע לענדער נאכן ערשטן וועלט קריג ווען מען האט איבערגעטוישט די מאפע פון אייראפע איז געווארן פון די לענדער בעהמען און מעהרן און דער סודעטן געביט און אויבערלאנד אונגארן און נאך שטחים פון דער עסטרייך-אונגארישער אימפעריע, פארמירט א ניי לאנד וואס האט געהייסן טשעכסלאוואקיי.
דער לעצטער פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי איז געווען וואצלאוו האוועל.
גרונטיקע אינפארמאציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שטאַט:
- 1918–1938: א דעמאקראטישע רעפובליק
- 1938–1939: נאכן אנעקסירן פֿון סודעטנלאנד דורך דייטשלאנד אין 1938 געווארן א שטאַט מיט לויזע פארבינדונגען צווישן טשעכישע, סלאוואקישע און רוטענישע טיילן. א גרויסער פאס פון דרום סלאוואקיי און רוטעניע האט אונגארן אנעקסירט, און פוילן האט גענומען די זאאלזי ראיאן.
- 1939–1945: צעשפאלטן למעשה אויף פראטעקטאראט פון בעהמען און מעהרן און די סלאוואקישע רעפובליק. לעגאליש איז טשעכאסלאוואקיי נאך געווען א לאנד מיט א גלות רעגערונג אין לאנדאן געשטיצט פון די מערב אליאירטער, נאך דער דייטשער אינוואזיע פון רוסלאנד אויך אנערקענט פון דעם סאוויעטן פארבאנד.
- 1945–1948: א לאנד רעגירט מיט א קאאליציע ווען קאמוניסטישע מיניסטארן (כולל דעם פרעמיער מיניסטער און דעם אינערן מיניסטער) שפילן הויפט ראלעס
- 1948–1989: א קאמוניסטיש לאנד מיט א פלאנירטער עקאנאמיע (פֿון 1960 אפֿיציעל א סאציאלישטישע רעפובליק):
- 1969–1990: א פֿעדעראלישע רעפובליק באשטייענדיג פֿון דער טשעכישער סאציאליסטישער רעפובליק און דער סלאוואקישער סאציאליסטישער רעפובליק;
- 1990––1992: א פֿעדעראלע דעמאקראטישע רעפובליק באשטייענדיג פֿון דער טשעכישער רעפובליק און דער סלאוואקישער רעפובליק
ארומיגע לענדער: דייטשלאנד (1945–1990: מערב דייטשלאנד און מזרח דייטשלאנד), פוילן, פֿון 1945 סאוויעטן פארבאנד (1992: אוקריינע), רומעניע (ביז 1939), אונגארן, עסטרייך
ספארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עמיל זאטאפעק האט געווינען פיר גאלדענע מעדאלן אין אטלעטיק ביי דער אלימפיאדע, און ווערט גערעכנט איינער פון די בעסטער אטלעטן פון אלע צייטן.


text:
אונקלוס
אונקלוס איז געװײן אַ גר און דער מחבר פֿון אַ תרגום (איבערזעצונג פֿונעם חומש אויף אראמיש). דער תרגום איז די באַקאַנטעסטע פֿון אַלע תרגומים; און מע' רופֿט אים תרגום אונקלוס. על-פּי תלמוד, איז ער געװען אַ רױמישער פֿירשט װאָס איז שפּעטר געװאָרן אַ ייִד.
ער האט זיך מגייר געווען אין דעם יאר ב'תת"מ. (צמח דוד).
אונקלוס איז געווען א שוועסטער קינד פון דעם גרויסן רומישן קייסער טיטוס, וואס האט חרוב געמאכט דעם בית המקדש. ער האט געוואלט פארשטיין די תורה און איז געקומען לערנען די תורה פאר הלל און שמאי, האבן זיי אים געזאגט דו וועסט נישט פארשטיין די תורה נאר אויב די ביסט זיך מל. האט ער דאס געטוהן (זוהר פר' אחרי).
ווען ער האט זיך געוואלט מגייר זיין האט ער מורא געהאט פון זיין פעטער טיטוס אז ער וועט אים הרג'נען האט ער אים געפרעגט א קשיא איך וויל פאהרן האנדל'ן מיט וואס זאל אים מאכן ביזנעס ? זאגט אים זיין פעטער זיך א סחורה וואס איז ביליג ביי דער וועלט ווייל עס וועט אמאהל טייער ווערן, איז ער געגאנגען און האט זיך מגייר געווען, ווען זיין פעטער האט אים געפרעגט פארוואס האסטו עס געטוהן? האט ער געזאגט דו האסט מיר געגעבן די עצה, ווייל די אידן זענען זייער ביליג ביי דער גאנצער וועלט און זיי וועלן נאר ווערן טייער (גמרא גיטין)
אונקלוס איז געווען א תלמיד פון רבי אליעזר און רבי יהושע (מגילה ג.). און זיין תרגום איז דאס וואס ער האט מקבל געווען פון זיי. די גמרא זאגט דארט אז דער תרגום אונקלוס איז געגעבן פאר אידן אויפן בארג סיני. דאס הייסט אידן האבן עס שוין געוויסט פאר אונקלוס נאר עס איז פארגעסן געווארן און אונקלוס האט עס דערמאנט שכחום וחזרו ויסדום (עיין סמ"ג עשין י"ט).
עס איז דא וואס זאגן אז ער איז אויך געווען א תלמיד פון רבי גמליאל (יוחסין, אברבנאל הקדמת נחלת אבות).
ווען זיין טאטע איז געשטארבן האט ער אויך באקומען א חלק פון דער ירושה, אבער אזוי ווי די ירושה האט אויך איינגעשלאסן עבודה זרה, און דאס איז אסור בהנאה, האט ער נישט געוואלט האבן א חלק אין דעם געלד און האט אלעס געווארפן אין ים המלח (תוספתא דמאי פ"ו י"ב).


text:
שווארצער פעפער
דער שוואַרצער פֿעפֿער איז א געוואוקס וואס ווערט באניצט אלס געווירץ. מען קען אים נוצן צו קאכן גאנצערהייט, אבער אין מערסטנטייל ווערט ער צוריבן.
עס איז דאס מערסטע באניצטע געווירץ אין דער וועלט און ליגט געוויינליך אויפן טיש זייט ביי זייט מיט זאלץ.
ווען מען צומאלט אים פרישערהייט איז סאך געשמאקער ווי ווען מען קויפט אים צוריבן.
דער שווארצער פעפער קומט פון אינדיע, אמאליגע צייטן ווען מען האט געוואלט זאגן אז איינער זאל אוועקגיין און מער קיינמאל נישט צוריקקומען האט מען געזאגט "גיי ווי דער שווארצער פעפער וואקסט".
סארטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן זעקס סארטן פעפער וואס אלע פון זיי קומען פונעם זעלבן געוואוקס, נאר ווערט אנדערש פראצעסירט.
- ראזע
- גרין
- טעליטשערי
- מאלאבאר שווארץ
- סאראוואק ווייס
- מונטאק ווייס


text:
זיסוואַרג צעטרעטן לעוועלס 30 צו 35
Candy Crush Saga takes an interesting turn as you hit the 30’s, פיל ווי לעבן איך רעכן! גלייַך 30 איז אַלע וועגן דראַפּינג טשעריז און האָזענע ניסלעך. עס קיקס אַוועק מיט אַ קליין בערגעלע פון שטיין זיסוואַרג אַז בלויז נעמט איין ענגשאַפט צו דיסינטאַגרייט. עס איז אָבער וויכטיק אַז איר טאָן דעם פאר לאַנדינג דיין ינגרידיאַנץ […]
גלייַך 147 – וואָס מיר האַס עס, און ווי מיר קענען קלאַפּן עס
גלייַך 147 איז איינער פון די זיסוואַרג צעטרעטן שפּאַס ווילטינג לעוועלס, עס האט פילע עלעמענטן וואָס פאַרבינדן צו מאַכן דעם אַ פראַסטרייטינגלי שווער 'סאַגע'. טכילעס דער פּלאַן פון די ברעט טוט ניט קוקן אויך ינטימידייטינג ביז איר פאַרשטיין אַז די זיסוואַרג טוט ניט פאַלן גלייַך ביז עס געץ פאַרבייַ די 'שנייַדן אויס’ געביטן. די פעלנדיק ביץ פון […]
גלייַך 65 – דעמיסטיפיעד
גלייַך 65 מיינט צו זיין די זיסוואַרג צעטרעטן פאַבריקאַנט אָדער צוימען, עס זענען דאָך די וואס סטאַבערנלי שלאַכט אויף ניט לעטינג דעם בינע באַזיגן זיי, און אויב משפטן דורך די הויפן פון פריינט איך האָבן לאָיטערינג אין דעם דעם פונט, עס זענען די גיין 'גוט איך בין אויס'. איצט דעם איז עפשער אַ גוט זאַך, ניט […]
זיסוואַרג צעטרעטן סורוויוואַל – עצות איר דאַרפֿן צו וויסן
עס זענען אַ פאלק פון קליין הינץ און טרינקגעלט אַז וועט מאַכן אייער זיסוואַרג צעטרעטן שפּיל שפּיל אַ ביסל גרינגער, עטלעכע איר זאלט האָבן דיסקאַווערד פֿאַר זיך, אנדערע זאל זיין אַ ביסל מער טונקל און אַ רעזולטאַט פון אַ קלאָר ווי דער טאָג אַדיקשאַן! ביי קיין טעמפּאָ עס העלפט צו וויסן ווי פיל ווי מעגלעך אויף דעם אַ פּאָנעם […]
ספּעציעל קאַנדיז און יבער קאַמבאַניישאַנז
קיין איינער לעפיערעך ערנסט וועגן קאַווערינג ערנסט טראַקס אַבאָרד די זיסוואַרג צעטרעטן באַן ווייסט די וויכטיקייט פון 'ספּעציעלע' קאַנדיז; סטריפּי אָנעס, אלנגעוויקלט אָנעס און די טאָמיד געשמאַק שאָקאָלאַד פרעקאַלז! אַזוי ווי טאָן איר גיין וועגן שאפן דעם שטאַרק זיסוואַרג סמאַשינג גוטסקייט? גוט זייַן לעפיערעך פּשוט אַמאָל איר באַקומען געניצט צו רעקאַגנייזינג און מאַניפּיאַלייטינג פּאַטערנז און […]
זיסוואַרג ענגשאַפט סאַגאַ – גלייַך 50
גלייַך 50!…איר 'ווע געמאכט גוט פּראָגרעס, איר ניטאָ באשטימט געטינג די הענגען פון דעם זיסוואַרג צעטרעטן געשעפט, אָבער אויב איר האָבן געפונען זיך צוויי אָדער דרייַ דזשעליז אַוועק פון פּאָליאַנע דעם ברעט צייַט און צייַט ווידער, רו אַשורד איר זענען נישט אַליין! בייַ ערשטער בליק עס זאל ויסקומען לעפיערעך גרינג אָבער אָן אַ ביסל מאַזלדיק לויפט און […]
ימפּאַסאַבלי סטאַק אין זיסוואַרג צעטרעטן – מייושעוודיקייַט שפּאָרן הינץ און עצות
עס איז קיין קשיא, עטלעכע זיסוואַרג צעטרעטן לעוועלס זענען שווער און די מער איר זענען סטאַק פֿאַר די האַרדער די לעוועלס ויסקומען. ווען איך באַקומען צו די פונט פון פראַסטריישאַן עס זענען אַ ביסל זאכן איך פּרובירן אַז קען אָדער קען ניט מאַכן קיין פאַקטיש חילוק, אָבער איך שטענדיק באַקומען עס אין די סוף! […]
גלייַך 421 - איר מוזן זיין דזשאָוקינג!
וואַו לעוועל 421! דורך וועגן איצט איר 'ווע לאַנג לינק הינטער אַלע פון אייער' נאָרמאַל 'פריינט און זענען עפשער געפיל עפּעס סמוגלי' מבֿין ', וואָס ניט! איר 'ווע קראַשט דיין וועג דורך אַ טאַן פון זיסוואַרג, באשאפן יעדער קאָמבינאַציע…אין טריפּליקאַט, קלאַפּן ווהירלווינדס און טאָרניידאָוז, דיפייד אַלע-קאַנסומינג שאָקאָלאַד סקווערז, קלירד דזשעלי אין אַנריטשאַבאַל געביטן, געמאכט קרעפּלפלייש אויס פון פּיצע […]
אָנפירונג ניט-גיימינג פאַסעבאָאָק פריינט און קאַנדי צעטרעטן
ווי רובֿ זאכן אין לעבן, זיסוואַרג צעטרעטן איז מער שפּאַס מיט פריינט, און די מער פריינט איר האָבן די מער יקסייטינג (און באַקוועם) עס איז! אָבער ווער עס יז מיט אַ געזונט פאַסעבאָאָק לעבן ווייסט ווי שווער עס קענען מאל זיין צו פירן אייער 'זיס זיס' געצוקערט אַדיקשאַן און האַלטן אַלעמען אויף דיין פריינט רשימה צופרידן. עס […]
זיסוואַרג צעטרעטן קאָלאָור באָמבס (פרעקאַלז)
זיסוואַרג צעטרעטן איז אַ גאַנץ פּלאַץ מער ווי אַ זיסוואַרג סוויטשינג, פינגער פונ פוס טאַפּינג, מאַרך רייצנ…זייַן אַ סאַגאַ! און טייל פון דעם מאַדזשיקאַל מיסטיש נסיעה איז דעוועלאָפּינג די געלענק צו שאַפֿן ספּעציעל קאַנדיז. וואָס קען זיין בעסער ווי מאכן אַ זיסוואַרג אַז ווייפּס די ראַט פון אַ איין קאָליר? גוט אפֿשר טימינג עס אַרויף מיט אַ סטרייפּט […]


text:
פאנטשקע
א פּאָנטשקע אדער פאַנקע (ענגליש: "Doughnut", העברעאיש: "סופגנייה" וואס באדייט "שוואָם - ספּאָנדזש") איז א טייגל געפרעגלט אין בוימל וואס מען פילט אן מיט א זיסע איינגעמאכטס ווי: ווענילע קאסטערד אדער לעקוואר.
מען שמירט ארויף דערויף אביסעלע שאקלאדע אדער שפריטץ מען ארויף אביסעלע קאנפעקשאן צוקער.
מנהג צו עסן חנוכה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס איז א טראדיציאנאלער מאכל וואס מ'עסט ביי אשכנזישער יודן אום חנוכה, זייט ביי זייט מיט לאטקעס און אנדערע עסנווארג וואס זענען געפרעגלט אין אויל אלס זכר צו דעם וואס דער נס חנוכה איז געשעהן מיט שמן.
דער מנהג ווערט שוין דערמאנט אין פריערדיגע פוסקים. פון די ערשטע מקורות איז רבי מיימון הדיין דער טאטע פונעם רמב"ם וועלכער שרייבט אז עס איז שוין א פריערדיגער מנהג און מ'זאל נישט משנה זיין.[פֿעלט אַ מקור]
אמעריקאנישער דאנאט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער הויפט אונטערשיד צווישן א טראדיציאנאלע פאנטשקע און א אמעריקאהישער דאנאט איז בעיקר אז אינעם לעצטן מאכט מען א לאך אינדערמיט.
וועב לינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ווי אזוי צו מאכן פאנטשקעס, א רעצעפט אויף העברעאיש
- ווידעא אויף ענגליש
- פארשידענע ווערסיעס פון פאנטשקעס איבער דער וועלט


text:
Pesaro טוריסט סייץ
עס זענען עטלעכע טשיקאַווע זאכן צו זען אין דער אַלט שטאָט צענטער, וואָס ליגט צווישן די באַן סטאַנציע און די ם. פון די באַן סטאַנציע, קאָפּ צו די רעכט סקערטינג די שטאָט ווענט. פֿון פּיאַזזאַלע גאַריבאַלדי גיין גלייַך אויף צוזאמען וויאַ בראַנקאַ. דאס איז אַ נוצלעך הויפּט גאַס וואָס קאַץ דורך דעם היסטארישן צענטער, פּאַסינג דורך די גרויס פּיאַזאַ דעל פּאָפּאָלאָ, די שטאָט 'ס הויפּט קוואַדראַט, ווו איר קענען באַווונדערן די גראַנד דוקאַל פּאַלאַס (פּאַלאַזזאָ דוקאַלע). קאָנטינוינג גלייַך אויף צוזאמען וויאַ ראָססיני, איר וועט פאָרן ראָססיני ס הויז און די שטאָט ס קאַטהעדראַל (זען ווייטער) און דעמאָלט אָנקומען אין די מאָדערן סיסייד טייל פון שטאָט. די טוריסט אינפֿאָרמאַציע אָפיס איז אויף די רעכט דאָ אין פּיאַזזאַלע דעלאַ ליבערטà, און איז געזונט-סטאַקט מיט ויסגעצייכנט מאַפּס און לעאַפלעץ אין ענגליש. די סעאַפראָנט פּראָמענאַדע ליגט נאָר פאָרויס; דעם איז אַ גוט פּלאַץ צו זיצן, קוקן בייַ די ים, לערנען די טוריסט לעאַפלעץ און פּלאַן דיין טאָג. דו זאלסט נישט פאַרפירן די פאַנטאַסטיקאַללי פּראָטים ווילאַ אין וואָס יטאַליאַנס רופן ליבערטי נוסח (נאָך די לאָנדאָן קראָם) אויף די זעלבע קוואַדראַט. עס איז די וויללינאָ רוגגערי, און איז געווען געבויט צווישן קסנומקס און קסנומקס אין ימאַדזשאַנאַטיוו קונסט נאָווועאַו נוסח.
Pesaro ס קאַטהעדראַל (קאַטטעדראַלע) אויף וויאַ ראָססיני האט אַ אַטראַקטיוו ראָמאַנעסקווע Facade, און אַ געשיכטע וואָס גייט צוריק ווייַטער ווי די פאָרשטעלן בנין. עקסקאַוויישאַנז האָבן אַנקאַווערד סטרעטשיז פון פרי קריסטלעך מאָוזיייקס ונטער דעם קראַנט בנין, דייטינג צו צוויי פריער קהילות אויף די פּלאַץ. דאס זענען קענטיק ונטער גלאז פּאַנאַלז אין דער קירך שטאָק; נעמען קאָינס צו אַרבעטן די יללומינאַטיאָנס (€ קסנומקס ווען איך גיין).
עס זענען אַ ביסל קליין מיוזיאַמז צו באַזוכן אין Pesaro. ראָססיני ס בערטפּלייס, די קאַסאַ ראָססיני, איז אין די גאַס איצט געהייסן נאָך אים. דאס קליין מוזיי איז עפענען צו דעם ציבור און הייזער פאַרשידן ביץ פון מעמעראַביליאַ. ראָססיני איז געבוירן דאָ אין קסנומקס, כאָטש זייַן משפּחה נאָר געלעבט אין די הויז פֿאַר אַ ביסל יאָרן. די מוסעי סיוויסי (שטאָט מיוזיאַמז) צונויפשטעלנ זיך פון אַ סעראַמיקס מוזיי און אַ קונסט גאַלעריע (פּינאַקאָטעקאַ), ווו די הויכפּונקט איז דזשאַוואַני בעלליני ס Coronation פון די ווירגין. די מוסעאָ אָליוועריאַנאָ כּולל אַרקיאַלאַדזשיקאַל יגזיבאַץ, פילע פון אַ נירביי יראָן אַגע נאַקראַפּאַלאַס בייַ נאָווילאַראַ.
נאָך אַ שפּאַציר צוזאמען די סעאַפראָנט, אַ קאַווע אין פּיאַזאַ דעל פּאָפּאָלאָ און עטלעכע מוזיי מאָל, עס איז נאָך עטלעכע יקספּלאָרינג צו טאָן אין Pesaro. עס זענען מער טשיקאַווע קהילות און בנינים צו זען; די מאַפּע בנימצא אין דער טוריסט אינפֿאָרמאַציע אָפיס איז אַ ינוואַליאַבאַל פירן. די פאָגליאַ טייַך סקערץ די שטאָט צענטער און ישוז אין די אַדריאַטיק אַלאָנגסייד Pesaro ס פּאָרט און לייַכטטורעם. אויף די אנדערע זייַט פון דער באַן ליניע איז אַ גרויס ציבור פּאַרק, די פּאַרקאָ מיראַלפיאָרע. ווייַטער פון שטאָט זענען צוויי היסטארישן ווילאַז וואָס זענען ווערט באזוכן ווען עפענען - טשעק מיט די טוריסט אינפֿאָרמאַציע אָפיס אין Pesaro: ווילאַ קאַפּרילע, וואָס האט אַן עלעגאַנט גאָרטן מיט קוואלן (גאַרדענס עפענען אויף זומער אַפטערנאָאָנס), און די ימפּאָוזינג ווילאַ ימפּעריאַלע (וויסיטאַבלע אויף טיילמאָליק גיידיד טאָורס באָאָקאַבלע דורך די טוריסט אינפֿאָרמאַציע אָפיס).
וועגן די ביטשיז
די סענטראַל סיסייד פּראָמענאַדע איז אַלאָנגסייד פּיאַזזאַלע דעלאַ ליבערטà, ווו בענטשעס און אַ ביסל העאַדלאַנד געבן האָלידייַמאַקערס צו הנאה קוקן איבער די וואַסער און צוזאמען די קאָוסטליין. עס זענען זאַמדיק ביטשיז אין יעדער ריכטונג, און אן אנדער אַרום די ווינקל בייַ Baia פלאַמיניאַ, אויף די ווייַט זייַט פון די פּאָרט. ווי נאָרמאַל אין איטאליע, די ביטשיז זענען פּאַקט מיט פּריוואַט ברעג הנחות און ראָוז פון סונבעדס. דורך דעם בערגל בייַ די דאָרעמדיק סוף פון שטאָט, די Colle אַרדיזיאָ, עס איז עטלעכע פּאָטער ברעג (ספּיאַגגיאַ libera) אויב איר בעסער אַ מער יקערדיק ברעג דערפאַרונג.
דאס צו טאָן אַרום Pesaro
כאָטש עס נאָר נעמט אַ קליין צייַט צו באַזוכן Pesaro ס טוריסט סייץ, עס איז טאַקע ווערט יקספּלאָרינג די געגנט אַרום דער שטאָט. ינלאַנד זענען אַטראַקטיוו ראָולינג גרין היללס און ערטער פון אינטערעס; מיט אַ ביסל פון פּלאַנירונג איר קען באַזוכן עטלעכע פון די דורך ציבור אַריבערפירן. אנדערע ריזאָרץ צוזאמען די ברעג, אַזאַ ווי Rimini און Fano, זענען גרינג צו דערגרייכן פון Pesaro ניצן די באַן ליניע וואָס גייט די ברעג. די מערסט קולטור טאָג אויס וואָלט זייַן אַ יאַזדע צו Urbino, די אַטראַקטיוו כילטאַפּ שטאָט באַרימט פֿאַר בעת געווארן די אַוועקזעצן פון דוק Federico פון מאָנטעפעלטראָ, וועמענס וואַסט רענעסאַנס פּאַלאַץ איז עפענען צו דעם ציבור. אָפט בוסעס לאָזן Pesaro באַן סטאַנציע פֿאַר Urbino; עטלעכע זענען לאַנגזאַם היגע באַדינונגען און אנדערע, פראַקטיאָנאַללי מער טייַער, צושטעלן אַ קסנומקס-מינוט שנעל קשר.
Pesaro טראַנספּאָרט
די מערסט באַקוועם ערפּאָרץ פֿאַר Pesaro זענען אין אַנקאָנאַ און Rimini (ביידע געדינט דורך בודזשעט ערליין ריאַנאַיר פון די וק). Pesaro איז אויף אַ באַן ליניע וואָס קאַנעקץ באַלאָוני און Rimini מיט אַנקאָנאַ און עס זענען אָפט טריינז צוזאמען דעם אויסשטרעקן פון ברעג, מאכן עס גרינג צו באַקומען פון איין ריזאָרט צו אנדערן. אַנדערש טייפּס פון באַן לויפן אויף דער מאַרשרוט און איר וועט דאַרפֿן צו קויפן די ריכטיק בילעט פֿאַר דעם טיפּ פון דינסט איר זענען ניצן. רעגיאָנאַלי, רעגיאָנאַל טריינז, זענען סלאָוער אָבער אַ פּלאַץ טשיפּער ווי די שנעל עוראָסטאַר און Intercity באַדינונגען. די באַן סטאַנציע איז אויף די ינלענדיש זייַט פון דער שטאָט צענטער, און איז וועגן אַ צוואנציק מינוט גיין פון די ים
די ינלענדיש פון די מאַרש געגנט איז זייער כילי און רובֿ שטעט זענען קאָננעקטעד דורך בוסעס. Pesaro איז אין דער צענטער פון אַ היגע נעץ; פילע ויטאָבוס באַדינונגען לאָזן פון אַלאָנגסייד די באַן סטאַנציע און אנדערע פון די ויטאָבוס סטאַנציע אין פּיאַזזאַלע מאַטטעאָטטי; איר קען קלייַבן פאָרפּלאַן אינפֿאָרמאַציע דאָ אָדער פֿון די טוריסט אינפֿאָרמאַציע אָפיס דורך די ים.


text:
ניוראן
ניוראן (אדער נערוונצעל) איז דער נאמען פון די דאזיגע עלעקטרישע לעבהאפטיגע צעלן אין דער נערווען סיסטעם וואס פראצעסירט און טראנסמיטירט אינפארמאציע. דאס טוט ארבעטן ווי עלעקטראנישע דראטן אין דער נערוון סיסטעם וואס איז אחריות אויף אריבערפירן מעלדונגען און פראצעסירן אינפארמאציע פארן קערפער.
אין ווערטעבריעט בעלי חיים איז די ניוראנס דער הויפט באשטאנדטייל פון מוח און די נערוון, און עס געפינט זיך אסאך אין די רוקן ביין.
עס קוקט אויס ווי פיצקעלע שטרענגלעך ווארצלעך פון א בוים.
עס קומט פארשידענארטיק אין גרייס און אין פארעם.
זיי טוען קאמוניקירן דורך כעמיקאלן און עלעקטראנישע סינאפסעס.


text:
פאראדיע
א פאראדיע איז ווען מען מאכט נאך א צווייטן, מיט דער כוונה חוזק צו מאכן, קאמענטירן, אדער באווינציגערן דעם אריגענעלעם ווערק, איר אינהאלט, איר פארפאסער, איר סטיל אדער סיי וואספארא באשטאנדטיל פונעם אריגענעלם ווערק. מען קען טרעפן פאראדיע אין ליטעראטור, מוזיק, קונסט און פילם.
פון די עלטסטע פעראדיעס אינעם אידישען קולטור איז מסכת פורים, געשריבן אויפן שטייגער פון תלמוד בבלי אבער אויף א קאמישען אופן.
פאראדיע איז אויך געווען א שטארקע געצייג וואס איז באנוצט געווארן דורך די משכילים אפצוחוזקן פון די פרומע רבנים. איינע פון די באקאנטסטע משכילישע פאראדיעס איז א שפיל אין וועלכער פרומע יידן פירן א מלחמה. דער קאמאנדיר רופט אויס ווער עס דארף אלץ על פי הלכה פארלאזן דעם מיליטער, און נאכדעם וואס די אלע פארלאזן בלייבן נישט איבער נאר צוויי אלטע אידן, תלמידי חכמים, צו פירן די מלחמה.
בכלל איז פאראדיע שטארק גענוצט געווארן דורכאויס דער היסטאריע צו באקעמפן אלע סארטן פונדאמענטאליזם. אין דער אינטערנעט תקופה איז די סארט פאראדיע גאר שטארק פארשפרייט געווארן, אזש ס'האט זיך געשאפן א כלל, וואס רופט זיך פאו'ס געזעץ, וועלכער לויטעט אז פיל מאל קען מען נישט דערקענען צו דאס איז פאראדיע אדער גאר ריכטיג פונדאמענטאליזם.


text:
וואולקאן
דער וואולקאן (מצ. וואולקאנען) איז א בארג וואס שיסט אויס מיט הייסע ברענעדיגע לאווא.
דאס פאסירט געווענליך נאך א ערד ציטערניש, וואס רוקט די פלאטעס פון די וועלט און דורך דעם גייט אריין לופט אין טיפעניש פון די ערד, און עס ברענגט צו א עקספלאזאציע און עס שיסט אויס.
די וועלט איז איינגעטיילט אין 7 קאנטינענטן...
אינווייניג אין דער ערד געפונט זיך הייסע גליעדיגע צולאזטע שטיינער וואס הייסן...
אויב זאל מען גראבן א טיפע לאך אין דער ערד וועט מען זיך אנהאקן אין א גרויסער דיקער שיכט פון שטיין וואס נעמט ארום דער גאנצער וועלט, וואס מען קען נישט אדורך האקן, אונטער דעם געפונט זיך ווייכע שטיינער, און ווי טיפער דערפון ווערט עס ווייכער און ווארימער, ביז אין מיטל פונקט פון דער וועלט געפונט זיך הייסע צולאזטע לאווא...


text:
גאַמעס מאָטאָציקל ראַסינג אָנליין, דעם ספּעציעל פאָר, וואָס איז בנימצא פֿאַר פּאָטער און לעגאַמרע זיכער. ריפּיטינג אַ פאַקטיש מאָטאָציקל ראַסינג, קאָמפּיוטער שפּאַס ניט פֿאַרגעסן וועגן טראַמפּאָלינעס, סליידז, קליפּינגז. עטלעכע שיקן איר צו שפּילן אין אַ דער הויפּט געפערלעך & נדאַש; אין די בערג, ווו עס איז נייטיק צו פאָרן סערפּענטינע & נדאַש; שמאָל וועג, וויינדינג צווישן באַרג ריינדזשאַז. אויב איר גיין דעם דרך צו העלדישקייַט, און טאָן ניט פאַלן אין דער תהום, אין די ענדיקן שורה איר וועט זיין גריטיד מיט אַפּלאָדיסמענטן פאַנס. בעת די שפּיל באַקומען צו וויסן די טריקס, טאַמבלינג, דזשאַמפּס און אנדערע נייטיק ברעקלעך צו געווינען אויף ווייזט און פאַרווייַלונג.
גאַמעס גניסַאר עקיברָאטָאמ דורך קאַטעגאָריע:
מאָטאָציקל & נדאַש; עס איז דער חלום פון פילע. עס מיינט ווי איר ניטאָ זיצן אויף שפּיץ פון אַ שטאַרק בייק, קראָום טיילן עס ספּאַרקאַלז אין די זונשייַן, שוואַרץ לעדער דזשאַקיץ סמעלד גאַזאָלין, דעקערייטאַד מיט אַ שאַרבן באַנדאַנאַ, קאָוובוי שיך אויף זיין פֿיס אָדער אין עקסטרעם קאַסעס, קנעכל שיך, פּאַסערז-דורך גלאָצן בייַ איר. און דעמאָלט איר פליקן אַרויף און גיך מווומאַנץ, געלאזן הינטער בלויז שטויב ראָודז און אַדמיירינג סייז. אַלע דעם פאַנטאַזיע, וואָס נישט אַלע קומען אמת. מאָטאָציקל אַנדינייאַבלי אַ שיין מאַשין, אָבער אויך גאַנץ געפערלעך.
גאַמעס פאָרשלאָגן מאָטאָציקל ראַסינג שפּיל אויף אונדזער פּלאַץ אין דעם אָפּטיילונג. זאָטל ווירטואַל מאָטאָציקל, איר זענט נישט ימיון פון די פאַלן, אָבער אין קאַנטראַסט צו די פאַקט, עס וועט ניט פירן צו ערנסט שאָדן. די פאַרביק גלייבלעך סימיאַלייטערז איר קענען פילן די גאנצע פאָר, וואָס איז יקספּיריאַנסינג די פאַקטיש ראַסערס. אַלץ איז אַזוי קוואַלאַטייטיוולי טרייסט, און די Gameplay אַקיעראַטלי קאַנווייז אַלע די דעטאַילס פון די קאָנטראָל אַז קריייץ אַ געפיל פון פּערזענלעך בייַזייַן אויף דער שפּור.
צו אָנהייבן מיט, איר קענען פאַרברענגען אַ מאָוטערבייק, יקוויפּינג עס מיט נאָך פֿעיִקייטן. און ווען די הייבן אַוועק, ערשטער-מענטש קוק וועט געבן אַ גאַנץ בילד פון וואָס ער זעט און Feels מאָוטערסייקליסט ראַסינג. אויך, איר קענען באַשטימען צו זען די פּאַנאָראַמאַ פון די סיטואַציע און די גענעראַל פּלאַן. די זייער זעלביקער ראַסע קענען נעמען אָרט ביידע אויף די פלאַך אָבער וויינדינג וועג אַז אויס אין די ווינקל פון דעם עקראַן און העלפּס צו רעאַגירן אין צייַט צו די ווייַטער קער, אָדער אויף די וועג. אין קיין פאַל, אַ מיניאַטורע קאָרט בעשאַס די שפּיל אויף מאָטאָרסיקלעס וועט האָבן די דרך טראַווערסט און די אַפּקאַמינג, אַרויסווייַזן זיי אויף די פּלייינג פעלד. אַמאָל אין די מדבר, אָדער באַמפּי פעלד, טאָן ניט ציילן אויף אַ ווייך פאָר. אָווערקאָמינג מניעות אַבליגאַטאָרי, וועט האָבן צו גיין אַראָפּ אין דער גרוב, און גיין אויף די בערגל בייַ פול גיכקייַט, און דזשאַמפּינג פון די העכסטן פונט אין עטלעכע קאַמפּאַטישאַנז זענען מאַנדאַטאָרי ינדיקאַטיוו נומער. אין דערצו צו די סימיאַלייטערז, קינדער זענען ענקערידזשד צו שפּילן אין בייק ראַסינג, ווו עס איז קיין פּינטלעך סעטטינגס און רובֿ ימפּאָרטאַנטלי, בלייַבן אויף די וועג, נישט אויסגעדרייט איבער און דערגרייכן די ענדיקן שורה ערשטער. אבער צווישן די סטאָרילינעס איר קענען שטענדיק געפֿינען די Offers שפּאַס און פֿאַרוויילערישע אַדווענטשערז.
צו מאָטאָקראָסס אַרייַננעמען: & נבספּ;
דיסציפּלין קומען אויס פון מאָטאָקראָסס:
סך פון די גאַמעס דערלאנגט אויף אונדזער וועבזייַטל, זענען אין די האַרץ פון די אַלט גאַמעס, די געשיכטע פון וואָס דאַטעס צוריק צו דער קאַנסאָולז. אבער, בייק ראַסינג גאַמעס בייַ די צייַט זענען נאָר אַ אַנדערש ווערסיע פון דער פּראָסט ראַסעס זענען ציען. דער עמעס כיידיי פון די זשאַנראַ אָקקוררעד פיל שפּעטער. עס איז נישט אַפֿילו דער ערשטער טקופע פון פּשוט קאָמפּיוטער גאַמעס. די פּרעזענט פּאָפּולאַריטעט פון די בייק ווי אַ הייסן פון אַריבערפירן שפּיל, געבראכט דעם פֿאָרמאַט, ינווענטאַד אין די הייך פון די מאָדערן טקופע. דעמאָלט עס איז געווען גאַנץ מעגלעך צו מאַכן אַ שפּיל ענלעך צו מאָדערן סימיאַלייטערז מיט דרייַ-דימענסיאָנאַליטי און אַוואַנסירטע גיימינג פיזיק. אבער די אַנטוויקלונג פון קאָמפּיוטער טעכנאָלאָגיע האט Created אַ נייַ סאָרט פון שפּיל & נדאַש; שפּיל אַמט. פּונקט ין דעם מינים און באַרימט גאַמעס אויף מאָטאָרסיקלעס. די עסאַנס פון די נייע פֿאָרמאַט איז געווען אַז די בייק איז באווויגן פון די וועלט פון ראַסינג גאַמעס אין דער וועלט פון גיימינג פיזיק. נגני זענען געבעטן נישט צו געווינען ראַסעס, און צו באַקומען מניעות אין די פאָרעם פון שטיינער, ספּעציעל Platforms און בומפּס, בשעת מיינטיינינג וואָג. אזוי איז געבוירן אַ גאָר נייע שפּיל וואָס איז געווען אַזוי יקסייטינג, וואָס איז געווען דער גרינדער פון אַ מין פון גאַמעס.
שפּיל בייק ראַסינג איז געווען ניט מער אינטערעסירט אין די צוויי-דימענשאַנאַל פּלאַץ. א דרייַ-דימענשאַנאַל גאַמעס זענען דימאַנדינג און שווער, וואָס איז נישט ערלויבט צו ניצן זיי אין אַ פֿאָרמאַט אָפיס גאַמעס. אין דעם מעמד, אַ נייַ פֿאָרמאַט האט ווערן זייער באַקוועם & נדאַש; אין פאַקט אין 3 ד אַזאַ אַ שפּיל וואָלט ניט נאָר זייַן שווער אין טערמינען פון רעסורסן, אָבער אויך די נגני וואָלט גרונט אַ נומער פון שוועריקייטן מיט דער אַדמיניסטראַציע, וואָס וואָלט מאַכן עס די פּלאַץ פון פאַנס. אבער אָנליין גאַמעס בייק ראַסינג גענומען אַ קלאַפּ. קאַלקיאַלייטינג די פאַרשפּרייטונג פון כוחות אין די צוויי-דימענשאַנאַל פּלאַץ ווי אַ פּשוט אַרבעט פֿאַר הייַנט ס קאָמפּיוטערס, אַז עס זאל דורכפירן קיין קאָמפּיוטער. דעם פּאַוועד דעם וועג פֿאַר די גאַמעס זענען באזירט אויף בליץ. וואָס אין קער האט Produced אָנליין גאַמעס אויף מאָטאָרסיקלעס אויף פאַרווייַלונג וועבסיטעס און פּאָרטאַלס. אזוי אנגעהויבן די געשיכטע פון די ווונדערלעך אידיש. דערנאָך דעם פֿאָרמאַט האט ניט געביטן.
איצט דעוועלאָפּערס זענען טריינג צו מאַך עס צו אנדערע זשאַנראַז. פֿאָרמאַט איז באַליבט צווישן ביידע גיימערז און פאַנס פון מאָטאָרספּאָרץ. אויף אונדזער פּלאַץ וווווו. שפּיל-שפּיל. קאַם. ואַ איר קענען געפֿינען אַ זאַמלונג פון די גאַמעס אַז מיר זענען געגאנגען פֿאַר איר. כל מעגלעך אָפּציעס פֿאַר גוט אַלט גאַמעס אויף אַ מאָטאָציקל & נדאַש; אויף דעם בלאַט. כל גאַמעס זענען פאַראַנען פֿאַר Free Download!


text:
ערבות
צו מיינט איר ערבות פאר ארבעה מינים אדער פאר הושענה רבה?
ערבות איז א פארפליכטונג אזא גאראנטי, אז ווען איינער בארגט געלט פון א צווייטן נעמט ער מיט אן עָרב וואס יענער אף על פי וואס ער אליין'ס באקומט נישט דאס געלט נעמט ער זיך אונטער צו באצאלן אויב דער חבר קען נישט באצאלן.
ערבות איז א זאך וואס א מענטש איז זיך זעלבסט מתחייב זיי רופן דאס וואראנטי אז ווען מ'קויפט עפעס קען מען דאס צוריקגעבן און דער פארקויפער מוז געבן א נייע זאך צוליב זיין התחייבות.
אנשטאט וואס ביי די בענק איז דא נכסים פארמעגן וואס ווערט אן ערב פארן חוב איז דא אזא זאך אז אנדערע מענטשען קענען זיך מתחייב זיין צו באצאלן. די גמ"חים היינט אין ניו יארק פארבארגן בלויז מיט 3 אנדערע ערבים וואס שרייבן אונטער.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס איז דא אזא רוחניותדיג ערבות אויף יעדן איד צו זעהן אז יענער זאל זיך פירן הייליג. ווי די משנה זאגט כל ישראל ערבים זה בזה


text:
אברהם יצחק הכהן קוק
הרב אברהם יצחק הכהן קוק (ט"ז אלול ה'תרכ"ה - ג' אלול ה'תרצ"ה) איז געווען דער ערשטער הויפט רב (רב הראשי) פון די אשכנזים אין ירושלים אין דער תקופה פון דעם בריטישן מאנדאט אין ארץ ישראל.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הרב קוק איז געבוירן אין לעטלאנד אין יאר תרכ"ה און איז געווען אן אפשטאמיגער פון שטאלצע חסידים און מתנגדים. ער האט געלערנט אין דער וואלאזשינער ישיבה און האט אנגעקניפט א שטארקע נאנטשאפט מיט דעם נצי"ב. אין יאר תרמ"ו האט ער חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון פאנאוויזשער רב רבי אליהו דוד ראבינאוויטש-תאומים דער בעל ה"אדרת". ער האט געדינט אלס רב אין עטליכע שטעט אין ליטא.
אלס בחור נאן אין ישיבה האט ער זיך אנגעלייענט מיט משכיל'שע ביכער, און אויך נאך דער חתונה[פֿעלט אַ מקור]. רבינו חיים מבריסק האט דאן ארומגעשיקט צו אלע שטעט אז מען זאל אים נישט אויפנעמען אלס רב, דערזענדיג זיך אן קיין עתיד, איז ער געפארן קיין לאנדאן. וואו ער האט זיך באקענט מיט די ראשי הציונים, זיי האבן אין אים געטראפן א איש כלבבם, און אים געשיקט אויף יפו, מיט די אויגן אויף ירושלים ווען די צייט וועט רייף ווערן.
און אין תרס"ד איז ער ארויף קיין ארץ ישראל און געווארן רב פון יפו פאר צען יאר. אין די יארן פון דעם ערשטן וועלט קריג (תרע"ד-תרע"ז) איז ער געווען אין אייראפע. אין תרע"ט איז ער צוריק געקומען קיין ארץ ישראל און אנגענומען דעם פאסטן פון רב הראשי לעדת אשכנזים וואס רב קוק'ס געגנערס האבן גערופן רב מטעם. אין תרפ"ד האט ער געגרינדעט ישיבת מרכז הרב אין ירושלים.
הרב קוק איז לויט אלעמען געווען א גאון אין נגלה און נסתר. צוערשט איז ער געווען שטארק בידידות מיט די רבנים און גאונים פון ירושלים, ווי רבי יוסף חיים זאנענפעלד און רבי יצחק ירוחם דיסקין. שפעטער זענען א טייל פון זיי געווארן זיינע שארפע קעגנערס. הרב קוק האט אלע זיינע יארן אנגעהאלטן נאענטע ידידות'שאפט מיט פיל גדולי הרבנים און אדמורי"ם פון ארץ ישראל און אייראפע, ווי צום ביישפיל. דער אדמו"ר בעל אמרי אמת פון גער, דער אדמו"ר רבי מרדכי יוסף ליינער פון ראדזין, אדמו"ר רבי ישראל פרידמאן פון טשארטקאוו, בענדינער רב ר' חנוך צבי הכהן לעווין, און נאך. פיל האבן זיך אויסגעדריקט אויף אים מיט גאר ווארעמע ווערטער און געלויבט אויף זיין גאונות, חכמה, און צדקות.
הרב קוק האט פרובירט צו גרינדן אן ארגאניזאציע מיטן נאמען דגל ירושלים וואס וועט דינען אויף צוזאמצוברענגען גאנץ כלל ישראל אונטער דער השפעה און אויטאריטעט פון א וועלטס בית דין, א ישיבה, און אנדערע אינסטיטוציעס. דער פלאן איז געווען א גראנדיעזער, און צו דעם האט ער געלאזט דריקן די ערשטע פון זיינע ספרים אויף מחשבת ישראל מיטן נאמען "אורות". אין דעם קונטרס האט ער ארויסגעברענגט זיינע אידעען אויף דער געהויבנקייט פון דעם קאלעקטיווען זעל פון כלל ישראל און זייער תפקיד, ספעציעל אין דעם ענין פון ישוב ארץ ישראל.
רב קוק האט געזען אין דעם צוריקקער קיין ארץ ישראל א געשעעניש פון אויסערגעווענלעכער היסטארישער און טעאלאגישער מערקווירדיגקייט. ער האט פיל געארבעט מקרב צו זיין יידן צו תורה און שמירת המצוות. ער פלעגט זאגן אויפן מאמר חז"ל "שמאל דוחה וימין מקרבת", אז עס זענען שוין דא גענוג וואס זענען דוחה און זיין פליכט איז צו טון דאס התקרבות.
קאנטראווערסיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א טייל פון די רעיונות אין "אורות" האבן געברענגט די אויפמערקזאמקייט פון קנאים אין ירושלים, וואס האבן געהאלטן אז עס זענען געשריבן דארט זאכן וואס זענען נישט לויטן דרך התורה. די קנאים האבן ארויסגעגעבן א קונטרס מיטן נאמען קול שופר. דער גרעסטער טייל דערפון איז געווען גאר א שארפער בריוו און חרם אויף רב קוק'ס קונטרס "אורות" מיט דער חתימה פון רבי יוסף חיים זאנענפעלד און רבי יצחק ירוחם דיסקין.
אפילו פון די וואס זענען נישט ארויסגעגאנגען קעגן אים האבן געהאלטן אז ער שרייבט א סך רעיונות וואס איז נישט אויסגעהאלטן לויטן דרך התורה, און אז ער איז פארפארן דורך אפטייטשן ענינים אין קבלה נישט דעם ריכטיקן וועג. בפרט די ענינים אז אין יעדער זאך איז דא א ניצוץ אלקי, און אז מ'דארף דאס מעלה זיין.
א פייער פון מחלוקת האט אויסגעבראכן, אין וועלכן פיל יקירי ירושלים זענען געווארן אריינגעכאפט. אויך האבן א סך רבנים פון אונגארן, און א טייל רבנים פון ליטא געהאלטן מיט די קנאים פין ירושלים.
הרב קוקס ידיד נפש און תלמיד מובהק, רבי יעקב משה חרל"פ (וואס זיין פאטער האט געדינט אויפן בית דין פון הרב דיסקין, און ער אליין איז געווען שטארק צוהילף רב דיסקין צו ווערן אנעגענומען ביי אלע קרייזן אין ירושלים) האט געשריבן א קונטרס "טובים מאורות" וואו ער פרובירט צו דערקלערן און אויפווייזן די ריכטיקייט פון פילע פון די רעיונות וואס זענען געדרוקט אין "אורות". אנדערע חשובע נאכפאלגער פון הרב קוק זענען געווען דער ירושלימער דיין ר' צבי פסח פראנק, ר' יחיאל מיכל טוקאטשינסקי (אן אור-איידעם פון ירושלימער רב ר' שמואל סאלאנט), ר' צבי דוד הירשביין (פון די זקני חסידי גער אין ירושלים), ר' ישראל פורת, ר' מנחם מענדל פרוש, ר' אייזיק בן טובים, און נאך.
די מחלוקת איז געווארן אזוי איבערגעהיצט ביז דער אדמו"ר בעל אמרי אמת פון גער איז פארבעטן געווארן צו קומען קיין ארץ ישראל און פרובירן איינשטעלן שלום. דינסטיק, ד' ניסן תרפ"א, איז דער בעל אמרי אמת אנגעקומען קיין ירושלים. באלד א חודש צייט איז דער אמרי אמת פארבליבן אין ארץ ישראל, און פילע שעות איז ער געזעסן און אויסגעהערט די טענות פון ביידע צדדים. אויפן שיף פארנדיק צוריק אין דער אייראפע האט ער אפגעשריבן זיין מסקנא אויף דער נושא.
"רב קוק", האט דער גערער רבי געשריבן, "איז א מאן מיט פילפאכיקע טאלאנטן אין תורה און אין נאבעלע מדות, און איז א שונא בצע. זיין ליבשאפט צו ציון פליסט איבער די גרענעצן און דאס ברענגט אים צו 'מטהר זיין טמאים און ברענגען אויף דעם ראיות', וואס דערמאנט פון דעם תנא ר' מאיר וואס חז"ל האבן אויף אים געזאגט אז ער איז געווען א יחיד בדורו און דעריבער איז די הלכה נישט ווי אים."
דער אמרי אמת שרייבט ווייטער אז די כוונה פון רב קוק איז ערלעך און לשם שמים. אבער וויבאלד עס קומט ארויס פון געוויסע אויסצוגן א חילול שם שמים האט רב קוק אים געגעבן אן אונטערגעשריבענעם כתב אז ער איז מבטל די אלע זאכן וואס האבן דערצו גורם געווען. ער שרייבט ווייטער אז ער האט דערנאך גערעדט מיט הרב זאנענפעלד און הרב דיסקין, און זיי האבן מסכים געווען צו חתמען אז זיי זענען מבטל דעם "קול שופר" מיט די חרמים און די פילע באליידיגונגען. דערצו האבן די רבנים צוגעגעבן אז די בריוון און חרמים זענען געדרוקט געווארן דורך קנאים שלא בידיעתם, אבער זיי האבן אויף דעם נישט פראטעסטירט ווילאנג די אויסצוגן בלייבן אין דעם ספר.
די קנאים האבן שפעטער געטענהט אז דער כתב פון רב קוק איז נישט גענוג, און דער בריוו מצד די קנאים מבטל צו זיין דעם "קול שופר" איז קיינמאל נישט צושטאנד געקומען.
זיין פטירה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אורות
- אורות הקודש
- אורות התורה
- אורות מאופל
- אורות התשובה
- אור של גאולה
- איגרות הראי"ה
- עין אי"ה
- מדבר שור
- שבת הארץ
- ראש מילין
- דעת כהן
- חבש פאר
- סידור עולת ראיה
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מיט ר' יוסף חיים זאנענפעלד און ר' משה בלוי ארויסקומענדיג פון א וויזיט מיט בריטישע באאמטע אין 1918. (גוגל ווידיאו קליפ)
- רשימה פון ארטיקלען פון אברהם יצחק הכהן קוק, ביי רמבי"ש
- הרב קוק'ס וויזיע שיטה און לעבן. ביאגראפעיע פון ווידעא קליפס פון זיינע תלמידים. ערוץ 7


text:
טאזש מאהאל
דער טאַזש מאַהאַל איז א מאווזאליי געבויט אינעם 17טן יארהונדערט דורכן מאגול הערשער שאה דזשאהאן אלס אנדענק פאר זיין ווייב, מומטאז מאהאל.
די געביידע געפינט זיך אין דער שטאט אגרא, אוטאר פראדעש, אינדיע. א סאך מענטשן האלטן זי פאר איינער פון די שענסטע געביידעס אין דער וועלט, און זי איז פון אינדיעס גרעסטע טוריסטן אטראקציעס.
די געביידע איז באפוצט מיט שיינער קאליגראפיע געשריבן דורכן פערסישן ארכיטעקט און קאליגראף, אמאנאט כאן שיראזי. די לעגענדע דערציילט אז ווען ער האט געענדיקט בויען דעם טאזש מאהאל האט דער קייסער אפגעהאקט זיינע הענט, כדי ער זאל נישט קענען בויען נאך אזא שיינע געביידע.


text:
װיקיפּעדיע:קוואליטעט אטאקע
אינהאַלט
אריינפיר[רעדאקטירן מקור]
קוואליטעט אטאקע איז אן איניציאטיוו צו קאנצענטרירן דער אנשטרענגונג פון דער וויקיפעדיע געמיינדע מיט א צוועק צו פארבעסרן דעם אינהאלט פון די ארטיקלען און צופארעכטן/צוענדיגן האלב געשריבענע אדער ליידיקע ארטיקלען. עס איז גוט אז מען ארבעט צוזאמען אויף אן ארטיקל אין א געוויסער נושא פאר א וואך, אזוי אז דער ארטיקל זאל ווערן אויסגעבעסערט דורך א געמיינזאמע ארבייט.
וועלכע ארטיקלען צו אויסוויילן[רעדאקטירן מקור]
די ארטיקלען וויילט מען אויס נאך וואס די מיטגלידער קומען צו צו א באשלוס אין די וואלן (ארונטער).
פאלגנדיק איז א ליסטע פון ארטיקלען וואס פאסטן נישט צו זיין אין דער קוואליטעט אטאקע?
- צו פרעפעסיאנאלע ארטיקלען (ווי למשל אויף א געוויסע זעלטענע קרענק, אדער א קאמפיוטער טייל)
- צו פאליטישע ארטיקלען.
- ארטיקלען וואס האבן ווייניק אינפארמאציע.
די 'קוואליטעט אטאקע' ארטיקל קען זיין פון כלערליי טעמעס, ווי היסטאריע, רעליגיע, קונסט, ספארט, יידישקייט, באקאנטע פערזענלעכקייטן, טעכנאלאגיע, סאציאלאגיע, פאליטיק און אזוי ווייטער.
יעצטיגע קוואליטעט אטאקע ארטיקל[רעדאקטירן מקור]
אנגעבן די קומענדיגע 'קוואליטעט אטאקע' ארטיקל[רעדאקטירן מקור]
לייגט אריין דא בלויז איין ארטיקל וועלכער איר האלט אז ס'פאסיק צו זיין ווי א 'קוואליטעט אטאקע' ארטיקל. און שמועסט זיך דורך וועגן דעם אינעם באזונדערן שמועס בלאט.
ווי אזוי ארבעט דאס?[רעדאקטירן מקור]
- אין דעם ארטיקל וואס ווערט אויסגעקליבן לייגט מען אריין דעם מוסטער {{קוואליטעט אטאקע}}.
- אין דעם ארטיקלס שמועס-בלאט לייגט מען אריין דעם מוסטער {{צו טאן}} וואס ווייזט אָן וואס פעלט אין דעם ארטיקל.
- נאך די וואך, אויב די ארטיקל איז געווארן טאקע שיין אויסגעארבעט, לייגט מען אריין אינעם ארטיקל דעם מוסטער {{רעקאמענדירטער ארטיקל}}.
דער חילוק צווישן די "איין ארטיקל א טאג איניציאטיוו"[רעדאקטירן מקור]
דער איין ארטיקל א טאג איניציאטיוו איז זייער א גוטער איניציאטיוו בעיקר אויפצובויען דער וויקיפעדיע מיט מער ארטיקלן ווידער די קוואליטעט אטאקע האט א גאנץ אן אנדער ציל, צו מאכן צוזאמען א זייער שטארקער קוואליטעט ארטיקל, און זיך אויסצולערנען צו ארבייטן צוזאמען.


text:
אָנליין שפּיל גאַמעס אַוואַטאַר געווען אַ קאַנטיניויישאַן פון די עפּאָנימאָוס Sci-Fi פֿילם. די געשיכטע איז געווען אַזוי יקסייטינג אַז ווען די געלעגנהייט איז אויפֿגעשטאַנען צו שפּילן, בנין אויף דיוועלאַפּמאַנץ אין די נייַ סצענאַר אין די ווירטואַל וועלט פון די פאַנס האט ניט אָפּבאַלעמענ זיך. דאָ איז אַ באַקאַנט פיגור וואס מוזן איצט דורכפירן אַ נייע מיסיע מיט אייער הילף. אויב עטלעכע פון די פּראַפּאָוזאַלז צוזאָג צו די דיוועלאַפּמאַנץ, בשעת אנדערע זענען דיזיינד פֿאַר קאַנטאַמפּליישאַן און אַקטיוויטעטן פֿאַר די זאַמלונג פון פּאַזאַלז, אָדער זוכן פֿאַר זאכן אין די בילדער געמאכט מיט די באַקאַנט פאַרביק און פאַנטאַזיע.
גאַמעס רַאטַאווַא דורך קאַטעגאָריע:
אַוואַטאַר די לעצטע אַירבענדער גאַמעס ינווענטאַד באזירט אויף די אַנאַמייטיד סעריע אַוואַטאַר אַלוועלט ווו מאַדזשישאַנז פירן פיר יסודות פון נאַטור, סאַבאָרדאַנייט צו זייער מאַכט צו האַלטן די וואָג אין אייער וועלט. אבער ערגעץ לעבן גוט ינטענטשאַנז שטענדיק געץ די בייז אַז איז טריינג צו פעסטשטעלן זייַן אייגן כּללים און צו סאַבאָרדאַנייט אַלע לעבעדיק זייער מאַכט. די קעסיידערדיק קאָלעקטיוו קיללערס ינקעראַדזשאַז רעזידאַנץ דאָ נעמען אָדער זייַט צו באַשיצן זייער אידעאלן. אין דעם מעמד, עס זענען שטענדיק העלדן, גרייט צו געבן זייער לעבן פֿאַר יושר און שלום. אַזוי העלדיש העלד אַאַנג געווארן אמת Friends מיט די מאַנשאַפֿט. ער טיירלאַסלי קאַמף קעגן די פירעלאָרד & נדאַש; אָזייַאַ און זייַן מענטשן. אַאַנג זיך פאַרמאָגן די מאַגיש פון לופט, אָבער איז טריינג צו אָנכאַפּן קאָנטראָל און אנדערע עלעמענטן, און שטיצן אים אין דעם Friends. די פּראָוטאַגאַנאַסט נעמט פּערסאַוויראַנס אין טריינינג און נאַטירלעך טאַלאַנט העלפּס צו בעל דער וויסנשאַפֿט שנעלער. די לאַנג מלחמה האט געפֿירט זיין מענטשן צו אַ כּמעט גאַנץ צעשטערונג און צו באַקומען אן אנדער געלעגנהייַט צו געווינען, אַאַנג וואַלאַנטעראַלי געבונדן זיך און זיין פליענדיק ביסאָן אין אַ בלאָק פון ייַז צו באַקומען באַפרייַען פון קעלט קאַפּטיוואַטי אין אַ הונדערט יאר. ער קוקט צוועלף טיניידזשער, אָבער פֿאַר די יוגנטלעך יקסטיריער כיידז אַ יקספּיריאַנסט און ומדערשראָקן וואָריער. ספּענדינג אַ פּלאַץ פון צייַט פֿאַר טריינינג און קלערן, אַאַנג אָנפֿרעגן פֿאַר ענטפֿערס צו זייַן דילעממאַס טאָרטשערינג און בעשאַס באַהאַנדלונג צו זייער פֿריִערדיקע לעבן, גייט אין די אַוואַטאַר.
אַוואַטאַר גאַמעס זענען פול פון מאַגיש און מאַרשאַל קונסט. צוזאַמען מיט דעם הויפּט העלד איר האָבן צו באַקומען פילע שווער רוץ, דער ציל פון וואָס:
באַזירט אויף די סאַגע עצה פון מענטאָרז, צוגעהערט צו דער עצה פון Friends און געמאכט זייַן פינדינגס, אַאַנג איז העכער אין זייַן מאַכט צו קיין יקספּיריאַנסט קעגנער. צוליב טאָף, ניט געזען אויגן, לייענען די ווייבריישאַן פון פאַרשידן אַבדזשעקס, אַוואַטאַר געלערנט צו קאָנטראָל מעטאַלס. זי דורכגעגאנגען דעם קאַפּאַציטעט צו אַ פרייַנד און געשטארקט זיין סקילז ווידעראַמאָל. קאַנטריביוטיד צו זיין טריינינג סאָקקאַ און זיין שוועסטער קאַטאַר. סאָקקאַ מאַנידזשיז די וואַסער עלעמענט, און ער סעלפלעססלי געגעבן צו טריינינג, כאָטש עס בלייבט אין דער זעלביקער צייַט מין און סימפּאַטעטיק פרייַנד. קאַטאַר אויך אַאַנג האָבן דעוועלאָפּעד אַ ראָמאַנטיש שייכות און זיי קיינמאָל לאָזן יעדער אנדערע אין קאָנפליקט, אַפֿילו ווען קאַפּטשערד דורך די אָזייַו.
סטאַרטינג צו שפּילן די שפּיל אַוואַטאַר, איר זענט ריינקאַרנייטיד אין דער העלד און לערנען צו קאָנטראָלירן די יסודות פון נאַטור, לערנען מאַגיש ספּעלז, אָבער אין די קאַמף וועט ווערן געניצט אין דערצו צו די שווערד פירעבאַללס און מאַדזשיקאַל ספּעלז. איר וועט געפֿינען פילע פּאַזאַלז און באַטאַלז, די העלדיש מעשים און טריינינג, אין סדר צו האָנע דיין סקילז איידער די קאָלעקטיוו קיללערס.
אין סדר צו אַנטוויקלען גרעסער גיכקייַט, אַאַנג געשווינד שאַרן זייער פֿיס, קריייטינג אַרום אים אַ לופט לייקע, און ווייַל פון דעם, איז ביכולת צו באַוועגן כּמעט מיד. ניצן דעם קוואַליטעט, איר וועט קענען צו געווינען פילע באַטאַלז און בלייַבן אַנסקיידד. & נבספּ;
גאַמעס אַוואַטאַר די לעצטע אַירבענדער אָפּענעד אַ שולע אין וואָס צוזאמען מיט אונדזער כאַראַקטער, איר וועט קענען צו פֿאַרבעסערן און וואַקסן אין די מאַרשאַל קונסט. צו זיין דער בעסטער אין אַלץ זיי דרייען אַ בויגן אין טאַרגאַץ, און דאָס וועט מאַכן דיין צייכן. און צו בעל דער פאָרמיטל בישליימעס, באַקומען אויף די בייק און נעסיטעס ראַסע מיט דעם ווינט.
די גערלז ווי צו שפּילן אין די אַוואַטאַר, טשוזינג זיין קליידער אין אַ טראדיציאנעלן נוסח אָדער געמעל די שוואַרץ-און-ווייַס בילדער. אבער פאַנס פון פּאַזאַלז נאָר האָבן די רעטעניש מיט זייַן בילד און געפֿינען אויס וואָס איז גרייט צו זאָגן אונדזער העלד צו די ווייַטער בינע. קיין שפּיל & נדאַש; דעם ניו פּאַסירונג אין דער וועלט פון אַוואַטאַר.
שפּיל אַוואַטאַר קענען פאַנס פון קיין זשאַנראַ & נדאַש; פון קוועסץ צו סטראַטעגיעס. פֿאַר די וועלט אַנימע איז אַזוי וואַסט אַז אַלאַוז צו געפינען און גרויס-וואָג באַטאַלז און קליין סיקריץ אין די דאַנדזשאַנז. שטיין אויס קאַמף שפּיל באזירט אויף די אַנימאַטעד סעריע אויף. נאָך אַלע, מאַכן-גלויבן וועלט ווי עס איז דיזיינד ספּעסיפיקאַללי פֿאַר זיי. אויף אונדזער פּלאַץ איר קענען אין דעם שפּיל, און דעדאַקייטאַד מולצעריאַלו פֿילם אַוואַטאַר און שפּיל אָנליין פֿאַר פּאָטער. א ברייט פאַרשיידנקייַט פון גאַמעס אין ביידע קאַמפּיין באַשטעטיקן וועט לאָזן איר צו ניט מער זוכן גאַמעס פון דעם טעמע. זיי זענען אַלע דאָ.
פאַנס שפּילן אַוואַטאַר די לעצטע אַירבענדער האט אַ גרעסערע ברירה פון פּאַסירונג, און פֿאַר די יונגע פאַשיאָניסטאַס וועט צוגאַנג אַ סכום פון גאַמעס. צו אַז & נדאַש; באַשליסן פֿאַר זיך. באשטימט איינער & נדאַש; פֿאַר יענע וואס ווי צו שפּילן אָנליין אַוואַטאַר פּאַסיק פּונקט. צוליב דעם וואָרט איז כיידינג אַ פּלאַץ פון גאַמעס אין אַ טאָוטאַלי אַנדערש זשאַנראַז. און פֿאַר יענע וואס ווי צו אָפּלאָדירן גאַמעס אָנליין פֿאַר פּאָטער אַוואַטאַר וועט זיין זייער נוציק. ווייַל וווווו. שפּיל-שפּיל. קאַם. ואַ ענייבאַלז איר צו אָפּלאָדירן די שפּיל פֿאַר פּאָטער אויף אייער קאָמפּיוטער.


text:
װיקיפּעדיע:שמועס
אויפן הייך פון יעדן זייטל אין וויקפידיע וועט איר באמערקן א שמועס טאב. דאס עפֿנט דעם רעדן בלאט וואס דינט פאר אלע באניצערס זיך דורכרעדן און דיסקוטירן פארשידענע מיינונגען בנוגע צום תוכן פון דעם ארטיקל.
אלע רעדן וואס האט נישט מיטן ארטיקל, זאל מען נאר שרייבן אין דעם באניצער:רעדן.
געדענקט זיך אייביג אונטערשרייבן אייער חתימה נאכן ענדיגן צו רעדן, אזוי ווייסט מען ווער רעדט.
ווען איר וועט זיין ביים רעדן זייט, וועט איר מערקן א פּלוס סימבאל (+) (אדער ביים נייעם אויבערפלאך א טאב "צושטעלן טעמע"), דאס דינט אנצוהייבן א נייעם טעמע, מיט א נייעם קעפל אינעם רעדן בלאט.
אלס הקדמה וועלן מיר שטעלן די ווערטער פון ר' דוד שי, וואס ער איז דער גרעסטער וויקאפיד אין דער העברעישער וויקיפעדיע הדיון הוא נשמת אפה של ויקיפדיה, והמפתח לאיכותה ולאמינותה. החוכמה היא להקפיד שדיון פורה לא יהפוך לוויכוח סרק. לפני כתיבת תגובה בוויכוח, ראוי לחשוב רגע: האם התגובה מוסיפה משהו למה שכבר נאמר? האם היא נאמרת בצורה שלא תלהיט את הרוחות לחינם? האם הנושא ראוי להתווכח עליו? האם זו השקעת הזמן הטובה ביותר לקידומה של ויקיפדיה? האם המטרה היא טובת הקוראים, ולא השגת ניצחון במאבק שהניצחון בו אינו ראוי להפוך למטרה? אם התשובה לכל אלא חיובית, התגובה חשובה ביותר. אם אחת התשובות שלילית, מוטב להרחיב קצרמר
אינהאַלט
דער סימבאל ":"[רעדאקטירן מקור]
אויב איר ענטפערט אויף א געוויסע הודעה אין דער רעדן-בלאט, הויבט אן די ליניע מיט דער סימבאל (:), אזוי וועט די הודעה אנפאנגען אביסל טיפער, און עס וועט זיין גרינג צו אופמערקן אז ס'איז אן ענטפער אויף די פריערע מעלדונג. ווען איר ענטפערט ווידער אויף די פריערע געענטפערטע מעלדונג, שרייבט צוויי סימבאלן (::), און די הודעה וועט זיך אנפאנגען מער טיפער, אא"וו. ווען די הודעות ווערט שוין גאר טיף, קען מען צוריק אנהויבן פון אנהייב. ווי צ.ב.:
די ערשטע הודעה...
- :די טיפערע הודעה...
- ::די נאך טיפערע הודעה.
ווען די הודעות איז שוין גאר טיף, שרייבט מען אן סימבאלן צו אנפאנגען א נייע סעריע פון טרעפלעך.
נישט צושפרייטן א שמועס אין עטליכע רעדן-בלעטער[רעדאקטירן מקור]
ווען איר הויבט אן א געוויסע שמועס וועגן א געוויסע טעמע אין א געוויסע רעדן-בלאט, זייט אייך משתדל צו ממשיך זיין די טעמע אין דער זעלבער רעדן-בלאט. אויב איר ווילט אריבערפירן די טעמע אין אן אנדער רעדן-בלאט, דארפט איר דאס אנצייכענען אין די ארגינעלע רעדן בלאט, און געבן א לינק צום נייעם רעדן-בלאט צו ממשיך זיין די דיסקוסיע.
אונטערשרייבן[רעדאקטירן מקור]
אויף רעדן בלעטער איז דער שטייגער אז מען שרייבט אונטער וואס מ'האט געשריבן. מ'קען דאס מאכן מיט די סימבאלן --~~~~ דאס וועט שאפן א חתימה.
באנוצער:רעדן בלאט[רעדאקטירן מקור]
באנוצער רעדן
- ביי יעדן באנוצער וועט איר טרעפן דעם בלאט דורך דרוקן דעם טעב נעבען זיין נאמען אדער איַי.פי. אַדרעס.
- דאס איז געווידמעט איר זאלט ליינען און שרייבן אלע שאלות הערות און מעלדונגען צו אדער וועגן יענעם באנוצער.
- איר ציל איז ארויסהעלפן דעם פראיעקט וואקסן דורך רעדן איינער צום צווייטן און אנדערע זאלן מיטהאלטן.
- געדענקט זיך אייביג אונטערשרייבן אייער חתימה נאכן ענדיגן צו רעדן, אזוי ווייסט מען ווער און וואס רעדט.
- צו טרעפן אייער חתימה דרוקט פשוט די טעב וואס קוקט אויס ווי א חתימה העכער די גוף פון הודעה.
- עס איז זייער נישט שיין און מענטשליך צו מעקן אייער רעדן בלאט, אבער דערווייל איז דא א חילוקי דיעות צו מען זאל דאס פארבאטן. וויבאלד אונזער הויפט מנהל רוני איז קעגן פארבאטן צו מעקן קען מען דערווייל גארנישט טאן דערוועגן. (אויב א באנוצער איז א אויסערגעווענליכער וואנדאל און מעקט כסדר זיין רעדן בלאט זיך צו באהאלטן זיינע געמיינע וואנדאליזם, מוז מען דאס דאקומענטירן אין געמיינדע בלאט ווייל דארטן טאר קיינער נישט מעקן. און מען וועט פונקטליך קענען מיטהאלטן וואס יענער באנוצער איז אפ טו.


text:
גיטהעיאָ איז קסנומקס קילאמעטער פון Sparti און איז צוטריטלעך דורך וועג פון די מנוחה פון מאַני און פֿון סקאַלאַ. עס איז אויך אַ פּראָם שורה קאַנעקטינג די פּאָרט פון גיטהעיאָ צו נעאַפּאָלי, קיטהיראַ און קרעטע, בשעת עס איז אויך אַ צושטעלן פּאָרט פֿאַר פּריוואַט יאַץ.
גיטהיאָן איז דער גרעסטער שטאָט אין די מאַני מיט קסנומקס שטענדיק רעזידאַנץ. די פאָר פון אַטהענס איז אַ ביסל מער ווי דרייַ שעה אַזוי ווי נאַפפּליאָ פילע אַטהעניאַנס קומען פֿאַר וויקענדז. ספּאַרטאַ איז אַ צוואַנציק מינוט פאָר צאָפן אַזוי איר קענען באַזוכן מיסטראַס און דעמאָלט קומען צוריק צו איינער פון די פילע ביטשיז און פאַרברענגען די גאנצע נאָכמיטאָג שווימערייַ און עסן פיש.
די מערסט וויכטיק און טשיקאַווע אָרט צו באַזוכן אין די געגנט פון גיטהיאָן איז די דיראָס קאַוועס וואָס זענען אַ האַלב שעה פאָר סאַוטוועסט. פון דאָרט איר קענען פאָרזעצן אין די מאַני געגאנגען אַראָפּ די מערב ברעג און אומגעקערט אַרויף די מזרח. די ברעג בייַ סקאָוטאַרי איז איינער פון די מערסט כיינעוודיק אין די פּעלאָפּאָנעססאָס און די קליין משפּחה לויפן סיסייד טאַווערנאַ צו אַקרוייאַלי באדינט ביליק פיש זיי כאַפּן מיט זייער אייגן שיפל.
צפֿון פון גיטהיאָ צוזאמען די ברעג איר וועט געפֿינען אַ לאַנג זאַמדיק ברעג אַז איר קענען נישט פאַרפירן ווייַל עס איז אַ גרויס ראַסטיד כאַלק פון אַ שיף זיצן אויף עס. די לאַקאָניקאָס בוכטע איז שטוב צו לאָגגערהעאַד ם טערטאַלז, אויך באקאנט ווי קאַרעטטאַ קאַרעטטאַ און נעסץ זענען געפֿונען צוזאמען די עווראָטאַס ברעג, מאַווראָוואָוני, סעליניצאַ, וואַלטאַקי און וואַטהי ווו אויף זאַמד דון רעסטעריישאַן איז גענומען אָרט, דער ערשטער פון זייַן מין אויף גריכנלאנד. די שטאָט פון סקאַלאַ האט אַ ענוויראָנמענטאַל אַוואַרענעסס צענטער לויפן דורך די אַרטשעלאָן ארגאניזאציע וואס אויך האָבן אַן אינפֿאָרמאַציע קיאָסק אין גיטהיאָן אין די זומער ווו איר קענען קויפן בילדער, ביכער און מנחורת אַז העלפן צו שטיצן די שוץ פון די טערטאַלז.
אין די צפֿון פון דער שטאָט הייַנט, אויף די בערגל, די רעליקס פון די אַקראָפּאָליס בער עדות צו די אלטע שטאָט. אין זייַן פֿיס ליגט די אלטע טעאַטער, נאָך אין נוצן הייַנט בעשאַס פעסטיוואַלס. די חורבות פון Roman סטראַקטשערז ברענגען היים די צייטן פון געדייַען פון די רוימער יראַ, ווען עס איז געווען טייל פון די Commons פון Free לאַקאָניאַנס. די אַמפיטהעאַטריק פאַרשפּרייטן פון די שטאָט אויף אַ מאַונטאַנאַס טעריין אָוווערלוקינג די בלוי ים גיט עס אַ אָראַ פון אַן אינזל: ניי-קלאסישע בנינים, צוויי אָדער דרייַ-סטאָרי הויך, אַרום די פּאָרט מיט זייַן פילע פאַרביק פישערייַ באָוץ, וואָס מאַכן זיכער עס איז שטענדיק פריש SEAFOOD אויף די טישן פון די אָוזערי בייַ די סעאַפראָנט, מאַכן אַרויף אַ פּיקטשעראַסק אָרט צו בלייַבן.
גיטהעיאָ איז אַ געזונט-אָרגאַניזירט טוריסט ריזאָרט, מיט זייַן אייגן רעפּריזענאַטיוו פון די גריכיש טוריסט אָרגאַניזירונג אַמט, מאָדערן האָטעלס, רענאַווייטיד האָטעלס און כאַסטאַלז, קעמפּינג זייטלעך, און בלוי-פאָן באַלוינט ביטשיז, צו עטלעכע פון וואָס די קאַרעטטאַ-קאַרעטטאַ ם טערטאַלז קומען צו לייגן זייער עגגס.
אין די ביטשיז פון סעליניצאַ און פון מאַווראָוואָוניאָ, איר קענען הנאה שווימערייַ אָדער טאָן ים ספּאָרט, ספּעציעל סערפינג דאַנק צו די גינציק ווינטן פון דער געגנט. אין די קליין אינזל קראַנאַי, אין די דרום פון גיטהעיאָ, איר קענען באַזוכן די היסטארישע און עטהנאָלאָגיקאַל מוזיי אין די טזאַננעטאַקי טורעם (עסט. קסנומקס) און אויך באַקומען אַ פויגל ס אויג מיינונג פון די בלוי ים פֿון די מירמלשטיין אַקטאַגאַנאַל לייַכטטורעם (עסט. קסנומקס) . Pausania רעקאָרדס אַז דאָס איז די אינזל ווו פּאַריז איבערגענעכטיקט מיט העלען פון טראָדזשאַ איידער זיי טראַוועלעד צו טראָדזשאַ.
טראַוועללינג קסנומקסקם צו אַרעאָפּאָלי די בלייבט פון די שלאָס פון פּאַססאַוואַ זענען נאָך ליגנעריש ווו די פראנצויזיש קאַנגקערערז געבויט עס צו זייַן זייער באַזע. צוזאמען די קאָוסטליין פון גיטהעיאָ, פֿאַר קסנומקס קילאמעטער די אָפּציעס פֿאַר אַ ונטערטוקנ זיך זענען פילע, אין אַגעראַנאָס, אין קאַמאַרעס, אין גליפאַדאַ און אין וואַלטאַקי. פון קורס די ווונדערלעך קנויל פון קליין אינזלען, מיט זייער קריסטאַל קלאָר וואסערן און זייער נאַטירלעך סיקלוזשאַן, וועט גאַנווענען דיין האַרץ.


text:
בידגאש
בידגאש (פויליש: Bydgoszcz, דייטשיש: Bromberg, לאטיין: Bydgostia) איז די אכטע גרעסטע שטאט אין פוילן. זי איז איינע פון די הויפטשטעט פון דער קויאוויע-פאמעראניע וואויוואדעשאפט (די צווייטע איז טארען) מיט א באפעלקערונג פון 363,926 (2011). בידגאש געפינט זיך אין צפון פוילן, צווישן די ווייסל און ברדא טייכן.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער מלך קאזימיר דער גרויסער האט געשאנקען בידגאש מיט שטאט רעכטן דעם 19טן אפריל 1348.
אין 1629 האט שוועדן איינגענומען די שטאט. ווען מ'האט צעטיילט פוילן אין 1772 איז בידגאש געווארן א טייל פון פרייסן.
אין 1807 האט נאפאלעאן געזיגט פרייסן, און בידגאש איז געווארן א טייל פון דער הערצאגשאפט פון ווארשע.
טראנספארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
בידגאש איז א הויפט באן קנופ, ווי א הויפט צפון-דרום ליניע טרעפט א הויפט מזרח-מערב באן ליניע.
די יידישע היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צווילינג שטעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די צווילינג שטעט פון בידגאש זענען:
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Kragujevac Twin Cities. ©2009 Information service of Kragujevac City. דערגרייכט דעם 2009-02-21.
- ↑ Aιeθveίς Exέσeις. e-patras.gr. דערגרייכט דעם 2011-09-16.


text:
חשוון
חשוון איז דער אכטער חודש צו דער ציילונג פון די חדשים וועלכע ווערט געציילט פון ניסן[1] (און דער צווייטער חודש צו דער ציילונג פון יארן, וועלכע ווערט געציילט פון תשרי[2]).
קביעות - קאלענדאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויך נאכדעם וואס ס'איז באשטימט געווארן דער יידישער קאלענדאר (קביעות החדשים), קען חשוון זיין אמאל א פולער חודש (מלא): א חודש פון דרייסיג טעג, און אמאל א פארקערצטער חודש (חסר), א חודש פון ניין און צוואנציג טעג.[3]
ראש חודש חשוון איז שטענדיג צוויי טעג: דער דרייסיגסטער טאג פון תשרי, און צומארגענס, דער ערשטער טאג פון חשוון, וויבאלד תשרי איז שטענדיג א פולער חודש (מלא): ער האט שטענדיג דרייסיג טעג.
דער ערשטער טאג פון חודש חשוון קען נאר אויספאלן פיר טעג פון דער וואך: (ב ד ה ז) מאנטיק, מיטוואך, דאנערשטיק, שבת.[4]
דער נאמען פון חודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין פסוק ווערט דער חודש חשוון אנגעריפן ירח בול (מלכים א' ו. לח.)
חז"ל רופן דאס מרחשון. דאס ווארט שטאמט פון דער בבלישער שפראך וואס מיינט אכטער לבנה חודש. אידן האבן צוגעלייגט שיינע טעמים וואס איז פשט פון ווארט מר אויף חשוון; אז עס איז נישטא אין דעם חודש קיין אידישע ימים טובים, אדער אז עס איז מר מלשון א טראפ אז אין דעם חודש הייבט זיך אן רעגן.
מען זאגט נאך פון רבי'ן ר' בונם און אויך פונעם הייליגן ריזשינער אז מרחשון איז פון לשון „מרַחשוון שפוותיה" דאס איז תרגום לשון „די ליפן מורמלן" נאך די תפילות פון די הייליגע טעג. ביי חסידים האט מען געטיישט אז די עבודת ה' פון דעם חודש איז איבערצוקערן די נאמען פון מר חשוון צו רם חשוון. - פון מר: ביטערקייט צו רם: דערהויבענקייט.
דער אינהאלט פון חודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער צירוף פון חודש חשוון גייט ארויס פון דעם אנפאנג פון די ווערטער (ראשי תיבות) ודבש היום הזה י'[5] (בראשית יב. טו.).
דער מזל פון חשוון ווערט אנגערופן עקרב.[6]
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א' - ב' - ג' - ד' - ה' - ו' - ז' - ח' - ט' - י' - י"א - י"ב - י"ג - י"ד - ט"ו - ט"ז - י"ז - י"ח - י"ט - כ' - כ"א - כ"ב - כ"ג - כ"ד - כ"ה - כ"ו - כ"ז - כ"ח - כ"ט - ל'


text:
טרעאַטינג די אַנדערלייינג גרונט פון טינניטוס
February 5, 2015 דורך Emma
פילעד אונטער טינניטוס, טינניטוס רעמאַדיז
עס זענען קייפל רעקאַמענדיד וועגן פון אָנפירונג די סימפּטאָמס פון טינניטוס. אָבער, ווי טינניטוס איז אַ באַדינג געפֿירט דורך עפּעס אַנדערש, אלא ווי אַ דיסאָרדער אין זיך, דעם אָפּטיילונג קוקט בייַ טרעאַטינג די אַנדערלייינג גרונט פון טינניטוס.
טינניטוס געפֿירט דורך אַ בויען-אַרויף פון ירוואַקס קענען זייַן אַליוויייטיד דורך די נוצן פון עאַרדראָפּס אָדער אויער יראַגיישאַן. אויער יראַגיישאַן ינוואַלווז ניצן אַ פּרעשערייזד שטראָם פון וואַסער צו באַזייַטיקן די ירוואַקס.
סטריינינג צו הערן מאכט די סימפּטאָמס פון טינניטוס ערגער, דעריבער טרעאַטינג געהער אָנווער דורך פּאַסן אַ געהער הילף פֿאַר בייַשפּיל וועט ניט נאָר העלפן איר הערן בעסער, אָבער זאָל אויך אַראָפּלאָזן די סימפּטאָמס פון טינניטוס.
כירורגיע – רובֿ מענטשן וועט ניט דאַרפֿן כירורגיע צו מייַכל טינניטוס. אָבער, אויב די טינניטוס איז געפֿירט דורך אַ גשמיות פּראָבלעם, לעמאָשל, אַ אָנוווקס נעבן דיין אויער, דיין כירורג קען רעקאָמענדירן בעת די אָנוווקס אַוועקגענומען.
גפּס זאלט קענען צו פאָרשרייַבן רפואות צו מייַכל די אַנדערלייינג גרונט פון טינניטוס, פֿאַר בייַשפּיל אַנטיביאַטיקס קענען זייַן פּריסקרייבד פֿאַר אַן אויער ינפעקציע.
באַהאַנדלונג פֿאַר סיבות אַזאַ ווי דייַגעס און דעפּרעסיע וואָס פאַרשטאַרקן די סימפּטאָמס פון טינניטוס קען העלפן יז אייער צושטאַנד.
הויך בלוט דרוק קענען זיין געראטן דורך ענדערונגען צו דיעטע און מעדאַקיישאַן.
דאנק איר פֿאַר לייענען דעם אַרטיקל, דעם וועבזייַטל שטיצט אַ פּראָדוקט גערופן טינניטוס מיראַקלע וואָס האט ווייַטער גרויס אינפֿאָרמאַציע וועגן העלפן פֿאַר טינניטוס און צו געפינען אויס מער דריקט דאָ: טינניטוס מיראַקלע


text:
הייַנט: קסנומקס יאנואר קסנומקס
די אמעריקאנער סאָרט וויקטאָריאַ ס סעקרעט, ספּעציאַליזירט אין די פּראָדוקציע פון ונטערוועש, האט באַקענענ אַ נייע זאַמלונג גערופֿן חלום מלאכים שלעכט. דערציילט Lenta.ru געמאלדן די ספּאָוקסמאַן פון די סאָרט.
די זאַמלונג כולל גוף קיץ און די אָפּשיידנדיק שטריך פון די דיקאָר - אַ מעטאַלליק שנירל. דאס זענען געמאכט מערסטנס אין טונקל שיידז, פון טונקל בלוי צו לילאַ.
וויקטאָריאַ ס סעקרעט - אַ פירמע ספּעציאַליזירט אין די פּראָדוקציע פון לאַנזשעריי, קליידער, אַקסעססאָריעס און קאָסמעטיקס. באַזירט אין קאָלומבוס (אָהיאָ, USA). דער ערשטער ווייַזן איז געווען געהאלטן אין די יאָר קסנומקס.
אין רוסלאַנד, דער ערשטער קראָם פון די ונטערוועש פון די סאָרט Opened אין פעברואר קסנומקס יאָרן. איידער צו דעם, די פּראָדוקטן פון דעם סאָרט איז געווען באַקענענ אין די ווינקל און באגרענעצט צו קאָסמעטיקס און אַקסעסעריז.
פּאַמעלעך


text:
זשיראנע
זשיראנע (קאטאלאניש: Girona; שפאניש: Gerona, כעראנע) איז א שטאט אין דער אויטאנאמישער געמיינדע קאטאלאניע אין שפאניע, און די הויפשטאט פונעם זשיראנער ראיאן.
די שטאט געפינט זיך ביי דעם צוזאמענפלוס פון די טער, אניאר, גועל און גאליגאנטס טייכן. די באפעלקערונג פון דער שטאט איז 95,000 מענטשן (2010).
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די זידלונג האט אנגעהויבן נאך פריער פון דער צייט פון די רוימען.
די רוימען זענען אנגעקומען אין דעם געגנט אין 218 פאר דער ציווילער ציילונג און האבן אויפגעשטעלט א פעסטונג אינעם ארט, וואס זיי האבן גערופן גערונדע (Gerunda). דרך
אין אנהייב פונעם אכטן יארהונדערט האבן די מוסולמענער איינגענומען די שטאט. זיבעציג יאר שפעטער האט קארל דער גרויסער איינגענומען די שטאט.
יידן אין זשיראנע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פונעם סוף פונעם 9טן יארהונדערט ביז מען האט פארטריבן די יידן פון שפאניע אין 1492 האט זשיראנע געהאט א יידישע קהילה. די יידן האבן געוואוינט אינעם יידישן פערטל "על קאַל"- “El Call”.
איינער פון די חשובער חכמים פון זשיראנע איז געווען דער רמב"ן, וואס איז געווען הויפט רב פון זשיראנע און גאנץ קאטאלאניע.
קאארדינאטן: 41°59′04″N 02°49′16″E / 41.98444, 2.82111
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אפיציעלער וועבארט (אויף קאטאלאניש)


text:
מוסטער coord איז דער צענטראלפונקט פאר ווייזן קאארדינאטן אין וויקיפעדיע, און צו פארמעגליכן א גרינגע פארבינדונג מיט אן אויסקלייב פון מאפעס דורך די geoHack געצייג פון וויקימעדיע.
מען קען אריינגעבן די קאארדינאטן אויף דעצימאל אדער אויף גראד/מינוטן/סעקונדן מיט נארוואס א גענויקייט. דער מוסטער לאזט ווייזן די קאארדינאטן אין א סטאנדארטן אופן אדער אין דעם ארטיקל אליין (ניצט דעם פאראמעטער display=inline) אדער ביים קעפל -צו לינקס (ניצט דעם פאראמעטער display=title אדער אן דעם פאראמעטער display).
פארשידענע מעגלעכקייטן-
ס'איז כדאי צולייגן נאך א פאראמעטער וואס באשטימט דעם זום, אזוי: סארט:type| מיט די פאלגנדע מעגלעכקייטן:


text:
טערעזנשטאט
טערעזנשטאט איז געווען איינע פון די פולע לאגערן וואס די נאציס האבן אויפגעשטעלט, די ציל מיטן אויפשטעלן איז אבער געווען אנדערש ווי געוויינטליך, דהיינו צו ווייזן פארן רויטע קרייץ, און פאר די וועלט, ווי גוט די נאציס גיבן זיך אפ מיט די יידן.
די לאגער איז געווען אן אלטע פעסטונג, און פאר די מלחמה, איז דארט געווען א מיליטערישע באזע, פון דער טשעכישער ארמיי.
ווען די נאציס האבן איינגענומען טשעכאסלאוואקיי, האבן זיי דארט אויפגעשטעלט די לאגער, און אהינגעשיקט אסאך דייטשע, און טשעכישע יידן, און פארארדענט פון זיי עס אויפצושטעלן ווי א יידישע שטאט פון בלויז יידן, די שטאט האט געהאט אלעס וואס יעדע שטאטישע אדמיניסטראציע האט, ווי טראנספארטאציע, קאמוניקאציע, פאסט, און בילדונג, געזונט, אא"וו, דער זיכערהייט אין דער געטא, איז געווען די ארדענונגסדינסט, אדער די יידישע פאליציי, און פונדרויסן עס-עס וועכטער, די געטא איז געווען ארומגענומען מיט א צוים, און איינער וואס האט זיך דערוואגט זיך אדורך שווערצן איז גלייך דערשאסן געווארן.
אין ענדע נאוועמבער 1941 זענען די ערשטע יידן אנגעקומען, עס איז געווען זייער באוואוסט אויף פאמיליעס מיט קינדער, אין דער געטא האבן געלערנט פופצן טויזנט קינדער אין די שולעס, לויט א באריכט וואס מען האט געפונען אין א פראטאקאל באהאלטן אין דער געטא.
דער יודנעלטעסטער, האט געהייסן יעקב עדלשטיין א טשעכישע ציוניסטישע עסקן, וואס האט אסאך געטאן ארויסצוהעלפן די מענטשן, אין די שווערע הונגער וואס האט דארט געהערשט, ער האט זיך נישט דערשראקן פון זיך אויסטענהן מיט אדאלף אייכמאן, און מיט אנדערע נאצישע פירער, ער איז אומגעקאמען אין אוישוויץ מיט א סאך אנדערע יידן פון טרעזנשטאט.
144,000 יידן זענען געווען אין טערעזנשטאט, פון דעם זענען געבליבן 19,000, ווען דער קריג איז פאריבער, איבער דרייסיג טויזנט זענען געשטארבן פאר הונגער, און די איבריגע האט מען פארשיקט צו די פארניכטיגונגס לאגערן, אדער צו שטעט אין פוילן ווי זיי זענען דארט אומגעבראכט געווארן.


text:
מייַן ליב שוועסטער. איך ליבע איר. איך האָבן געפרוווט אַזוי פילע מאל צו געפֿינען די ווערטער צו זאָגן.
איך געהרגעט אַ שעד לעצטע וואָך, עס האט שאַטן אַ מיידל און איך געדאַנק פון איר. עס איז ניט באַטראַכט, אָבער איך קען ניט שטיין באַזונדער און טאָן גאָרנישט. איך האב ווערן שטארקער בלאַזער. איך וועל נישט געבן אַרויף. ווען לעצט איך גערעדט מיט סעלענאַ זי דערציילט מיר צו זאָגן איר, אז זי מיסיז דיין שמייכל, און אַז איר זאָל בלייַבן שטאַרק. צי ניט דיספּער.
איך האב געפונען אַ גרופּע פון דעלווערס וואס ויסקומען צו זייַן אויף צו עפּעס גרויס.
דער שטיין איך איז געגעבן פון דער שלאנג האט שוין אַקטינג סטריינדזשלי אויך. מייַן געדאנקען זענען ווי פיש אין אַן אקעאן, אַזוי פיל צו דערציילן איר אָבער זיי ילוד מיר. איך וועל זען איר ווי באַלד ווי איך קענען מיין ליב. איך וועל האָבן אונדזער פרייַנד שמוגלען דעם צו איר, צוזאמען מיט אַ רעפטל פון ראַבאַרבער פּיראָג ווי באַלד ווי איך קענען. אָדער אפֿשר קאַרש. קאַרש איז געווען דיין באַליבט. איך האָפֿן עס איז נאָך.
כל מיין ליבע, ברעאַקער.
מזל דיין געבורסטאָג.


text:
האלענדישע יידנטום
דער ערשטער דאקומענט וואס דערמאנט די יידישע קהילה פון האלאנד קומט פונעם 12טן יארהונדערט. אינעם מיטל אלטער האבן געוואוינט ווייניג יידן אין האלאנד. פונעם מיטל אלטער ביזן 17טן יארהונדערט הערט מען נישט וועגן די יידן אין האלאנד.
היינט ווערט גערעכנט אז אומגעפער 40,000 יידן וואוינען אין האלאנד, צווישן זיי 10,000 ישראלדיקער וואס האבן זיך באזעצט אין לאנד. רוב פון די יידן האבן נישט קיין שייכות מיט די אפיציעלע יידישע געמיינדעס.
די אלטע היסטארישע פארטוגעזישע שול אין אמסטערדאם וועלכער איז אויפגעשטעלט געווארן אין די יארן נאך גירוש שפאניע, איז נאך אין באנוץ און איז אייגנארטיג צוליב וואס זי ווערט נאך באלאכטן בלויז דורך ליכט אן קיין עלעקטעריע בכלל.


text:
כינעזער וואנט
די גרויסע כינעזער וואנט (ענגליש: Great Wall of China) איז א שטיינערנע מויער וועלכע איז געבויט געווארן צו באשיצן די גרעניצן פון צפון כינע און ציט זיך הונדערטער מיילן אויף שפיץ בערג. די וואנט איז עטליכע מאל איבערגעמאכט געווארן ווען גרעניצן האבן זיך געטוישט. אויף טייל ערטער אין כינע קען מען נאך היינט טרעפן איבערבלייבענישן פון די כינעזע וואנט וועלכע זענען צוברעקלט געווארן ווען די וואנט איז גערוקט געווארן אויף אן אנדער ארט. די וואנט ציט מיליאנען באזוכער יעדעס יאר ביי איינע פון אירע ווינקלן נעבן די הויפט שטאט בעדזשינג און אויף נאך געציילטע ערטער.
די כינעזע וואנט איז באוואוסט אלס כינע'ס נאציאנאלע סימבאל וועלכע קען געזען ווערן אין קאסמאס ווייל די וואנט ציט זיך אויף הויכע בערג. עטליכע אסטראנויטן האבן געזאגט אז זיי האבן קלאר געקענט זען די וואנט ווי זי שלענגלט זיך לענגאויס די צפון גרעניצן. לויט היסטאריקער איז אבער די ריכטיגע כינעזער וואנט נישט אזוי גרויס אז מען זאל איר קענען זען פון קאסמאס נאר עס באהעפט זיך מיט זייער אסאך אנדערע מויערן און טורעמעס וועלכע שאפן צוזאמען א גרויסן בילד פן כינע'ס צפון גרענעצן. די וואנט האט זיג-זאג שפיצן וועלכע'ס דיזיין ווערט גענוצט איבער דער וועלט צו סימבאליזירן כינע. אין אונזער פאל איז באקאנט די ווייסע שבת'דיגע "וואל אוו טשיינע" טישטעכער וועלכע ענדיגן זיך מיט די זעלבע דיזיין ווי די כינעזישע וואנט.
איר שאפונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אמאליגע צייטן איז געווען שטארק איינגעפירט ביי אלע אייראפעאישע און אזיאטישער לענדער צו בויען מויערן ארום זייערע טעריטאריעס זיך צו פארזיכערן פון מעגליכע פיינטליכע אנגרייפונגן. די מויערן פלעגן געבויט ווערן פון ריזיגע שטיינער געמישט מיט ערד און ליים. טייל פון די מויערן ווערן געשאצט אלס טויזענטער יארן אלט. כינע האט געהאט אסאך מלחמות בעפאר עס איז אפיציעל געווארן כינע. עס זענען געווען צענדליגער קעניגן וועלכע האבן יעדע איינע געוועלטיגט אויף אנדערע טעריטאריעס, וועלכע זיי האבן פארזיכערט מיט שטארקע מויערן. אינעם 16'טן יאָרהונדערט האבן טויזענטער ארבייטער זיך גענומען באהעפטן די אלע ווענט צו איין גרויסע מויער אבער אן פונקטליכע מאפעס איז עס געווען א שווערע ארבעט און ווי עס האט זיך שפעטער ארויסגעשטעלט האבן די ארבייטער געמאכט אסאך טעותים און די וואנט האט נישט דעגרייכט אלע שטעט. לויט דאקומענטן פון יענע צייטן זענען די ארבייטער דורכגעגאנגן און איבערגעמאכט א שטח פון 1500 מייל (2400 קילאמעטער). די וואנט זעלבסט איז אנדערש אויף יעדע ארט סיי אין גרויסקייט און סיי געבוי. אויף סטראטעגישע פונקטן, ווי די אטראקציע ארט אין בעדזשינג, איז דער געשטעלט פון די וואנט ארום 25 פיס הויך און 30 פיס ברייט. דאס איז ספעציעל אזוי געבויט געווארן כדי דאס מיליטער זאל קענען מארשירן אויף די וואנט אן קיין שטערונגן. אויף טייל ערטער איז אויך פאראן הויכע טורעמעס פון גאר אלטע צייטן וועלכע האבן געדינט אלס קאמיוניקאציע צענטערן צווישן די כינעזער מיליטער וועלכע האבן זיך געווינקן מיט סימנים ווען אומגעווינטשענע געסט זענען געקומען נאנט צו די מויערן.
די וואנט אין פארשידענע צייטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די וואנט איז אמאל נישט געווען באוואוסט אין די מערב וועלט לענדער ביז אינעם 19'טן יאָרהונדערט ווען די רעפובליק רעגירונג האט אונטערגענומען א פרישע בוי ארבעט אויף די פילע ווענט זיי צוזאמענצוברענגן. פאר די כינעזער איז אלע יארן געווען באקאנט צוויי הויפט ווענט אויף צוויי אנדערע זייטן פון לאנד מיט צוויי באזונדערע נעמען, אפילו ווען די פילע ווענט זענען שוין געווען באהאפטן איז נאך אלס געבליבן די צוויי נעמען ביז די מערב וועלט טוריסן האבן עס אנגעהויבן רופן די גרעיט וואל אוו כינע. צווישן די פילע מויערן איז געווען א באזונדערע מויער ארום די הויפט שטאט בעדזשינג וועלכע איז פארניכטעט געווארן ווען די קאמוניסטן זענען געקומען צו דער מאכט און דורכגעפירט א קולטורל רעוואלוציע צושטערנדיג אלעס וואס געהאט צו טאן מיט טראדיציאנאלע קולטורל. אפגעזען פון איר היסטארישן ווערט האבן די קאמוניסטן אראפגעריסן די גאנצע מויער ארום די הויפט שטאט און נאך מויערן אין אנדערע שטעט. אין די לעצטע יארן ווען נאציאנאליזם איז שטערקער געווארן אין כינע האט די רעגירונג אנגעהויבן א גרויסע רענאוואציע קאנטראקט מיט צענדליגער קאנסטראקשן פירמעס וועלכע האבן רענאווירט די וועלט'ס גרעסטע מויער און עס אפיציעל געעפנט פאר טוריסטן.


text:
זשואיש פרעס
זשואיש פרעס - איז א רעכטע שטארק צינוסטישער צייטונג וואס ווערט ארויסגעגעבן וועכנטליך אין ניו יארק פאר מאדערן ארטאדאקס אידן, וואס וואוינען אין פלעטבוש, טינעק, וועסט סייד, ריווערדעיל. און אזוי ווייטער. עס האלט זיך פאר די גרעסטע אידישער צייטונג אין אמעריקע.
דאס איז געגרינדעט דורך ר' שלום קלאס אין א שותף און איז אריבער צו זיין טאכטער וואס איז אן עגונה.
זיי האבן גאר באלערענדע קאלומנעס פון אלע שישקעס און עסקנים פון ארטאדאקסישן אידנטום. פון צווישן זיי, מארווין שיק, רעביצען אסתר יונגרייז, ר' יחזקאל גאלדוואסער, סטיווען פלאוט, ר' יצחק לעווין דער אינגער זשורנאליסט אהרן קליין און פילע נאך. זייער איצטיגער רעדאקטאר איז זשעיסאן מאוז וואס האט אויך פילע בלערענדע קאלומנעס.
חסידים קויפן דאס בעיקר צוליב די מערסטע פאפולערע קלאסיפירטע רעקלאַמעס וואס דאס פארמאגט יעדע וואך פאר אַרבעט, שטעלעס און אנדערע פרנסה געלעגנהייטן.
זיי האבן די מערסטע רעקלאַמעס פון אלע אידישע צייטונגען, ד.ה. אין ביזנעס זענען זיי די מערסטע מצליח פון אלע אידישע צייטונגען. אבער עס איז זייער ארים און נידעריג אין זשורנאליסטישע סטאנדארט. ווייל עס איז בעיקר פראפעגאנדע און איינזייטיגע השקפה. כמעט נישטא קיין נייעס.
אבער זיי האבן יא אינטערסאנטע באלערנדע ארטיקלען לגבי היסטאריע און וויסנשאפט.
זיי האבן א באזונדערע אפטיילונג פאר קינדער גערופן "פאמיליע מאגאזין", און אויך אן אפטיילונג פאר ערוואקסענע גערופן "פעמילי אישוס" וואס ספעציעל געלייגט אינמיטן כדי אז מען זאל עס קענען ארויסנעמען און די קינדער זאלן דאס נישט זעהן.
עס באלאנגט פאר די קלאס משפחה, זיי האבן איין אייניקל וואס לערנט זיך איצט אין קאלאמביע זשורנאליזם און מ'לייגט גרויס האפענונג אז ער וועט ארויפארבייטן די צייטונג וואס זיין מאמע און זיידע האבן נישט מצליח געווען.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זייער וועב זייטל: זשואיש פרעס


text:
לופטקילער
א לופֿטקילער (אדער טעמפעראַטור רעגולאַטאָר) (ענגליש: Air conditioner) איז א מעכאנישער מאשין וואס פראדוצירט קאלטע לופט וואס ווערט ארויסגעבלאזן דורך א פען. לופטקילערס ווערן גענוצט אין די מאדערנע לענדער צו קילן הייזער און געביידעס אין דעם זומער.
אינהאַלט
דער הויפט געדאנק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א לופטקילער איז גארנישט אנדערש ווי א פרידזשידער (מיט'ן אויסנאם אז האט נישט דער ליידיגער חלל וואו מען לייגט אריין די עסן). ביידע מאשינען פארמאגן א קאמפרעסער וואס גיט ארויס קעלט.
מיר וועלן באנעמען אין קורצן דעם קאמפרעסאר און דאן וועלן מיר פארשטיין וויאזוי ער ארבעט סיי דער לופטקילער און סיי דער פריזשידער. אינעם קאמפרעסאר איז פאראן א געוויסע קאלטער גאז מיט'ן נאמען "קילער פֿריאן גאז" וואס איז א געדיכטער אומזעבארער גאז. דער קאמפרעסער טוט צונויף דרוקן דעם גאז וואס מאכט אז דער גאז ווערט זייער הייס בטבע. פון דארט פארט דער גאז אריין צו שפולן (אייזערנע דינע געדרייטע רערן) אין וועלכע די היץ פון דעם גאז וועפט אויס און דער גאז אליינס ווערט אויסגעארבעט צו א פליסיקייט וועלכע ווערט קעלטער און קעלטער ווי ווייטער עס גייט.
ווען ער איז שוין פליסיג רינט ער ווייטער אריין אין אנדערע שפולן דורך אן עקספאנסיע וואלוו וואו עס נעמט אויף די אריינגעצויגענע הייסע לופט פון דעם צימער און מאכט דאס קאלט און ווערט צוריק ארויסגעבלאזן דורך א ווענטילאטאר.
ווען איר וועט עפענען א לופטקילער וועט איר גלייך זען די רערן און ביידע שפולן (די הייסע צו די גאס און די קאלטע אויפ'ן אינעווייניג'סטן טייל) און א קאמפרעסער מער אונטן. אויך איז דארט פאראן צוויי ווענטילאטארס איינס אויף ארויס וועלכע בלאזט ארויס די היץ פונעם מאשין צו דער גאס און די צווייטע אויף אריין וועלכע בלאזט אריין די נארוואס געווארענע קאלטע לופט אינעם צימער.
די סיבה פארוואס עס רינט ארויס וואסער פון א לופטקילער כאטש ער פארמאגט נישט קיין טראפן וואסער, איז ווייל די קאלטע שפולן ליגן אין א ווארימע אטמאספערע און עס זאמעלט זיך אן דארט די פייכטקייט פון דער לופט און עס רינט אראפ (שטעלט אראפ א פלעשל קאלטע געטראנק אויפ'ן טיש וועט איר באלד אלעס פארשטיין איינמאל דאס פלעשל וועט אנהייבן שוויצן). דאס ציט אויך ארויס פון שטוב די פייכטקייט, וואס איז די נאסע לופט, און דורך די טרוקנקייט ווערט אסאך בא'טעמ'טער.
יעצט וועלן מיר באטראכטן די הויפט סארטן לופטקילערס וועלכע זענען פאראן אויף די מארקעט.
פענסטער לופטקילער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווי דערמאנט פארמאגן רוב הייזער די אלטמאדישע פענסטער לופטקילער וועלכע איז ביליג און ברויך נישט קיין באזונדערע איינריכטיגונג. א פענסטער לופטקילער איז א קליינע שאכטל אין וועלכע די גאנצע לופטקילער סיסטעם איז צוזאמענגעשטעלט. ווען איר וועט עפענען דעם שאכטל וועט איר באלד זען אלע טיילן וועלכע זענען: א קאמפרעסאר, אן עקספענשן וואלוו, צוויי רייעס פון קוילס, די הייסע צו דער דרויסענדיגע זייט און די קאלטע צו די אינעווייניגסטע זייט, צוויי פענס, און א קאנטראל יוניט פון וואו דער מאשין ווערט קאנטראלירט. מיר האבן צוגעשטעלט אן אויסצייכענונג וועלכע צייגט זייער קלאר די אלע טיילן. איר קענט זען אינדערמיט וואו עס ליגט די קאמפרעסאר, פון די קאמפרעסאר גייט די גאז צו די ערשטע גרופע קוילס וועלכע געפינט זיך צו די דרויסענדיגע טייל פון די לופטקילער, פון דארט פארט עס דורך א רער צו אן עקספענשן וואלוו וועלכע טראגט עס אריבער צו די צווייטע גרופע קוילס אין וועלכע די גאז איז שוין קאלט. אין דער צענטער פון די לופטקילער איז פאראן א מאטאר וועלכע דרייט צוויי פענס, איין פען בלאזט די היץ פון די הייסע קוילס ארויס צו די גאס און העלפט אפקילן די גאז און די צווייטע פען בלאזט צוריק אריין די קאלטע לופט אינעם צימער.
די פענסטער לופטקילערס זענען ספעציעל געמאכט אין פארעמען עס זאל אריינגיין אין א געווענליכער פענסטער. עס זענען אויך פאראן שמאלע און הויכע פענסטער לופטקילערס וועלכע זענען ספעציעל געמאכט פאר שמאלע פענסטער אין וועלכע די ארגינעלע לופטקילער גייט נישט אריין. די פענסטער סארט לופטקילערס זענען ספעציעל דעזיינט צו ארבעטן ביי א פענסטער וואו עס איז פאראן אסאך לופט. טייל מענטשן שטעלן אריין לופטקילערס אין ספעציעלע לעכער אין די וואנט וועלכע פארשטעלט די צוויי זייטן פון דעם לופטקילער. אבער נישט אלע לופטקילערס קענען דאס פארנעמען און מען דארף זיכער מאכן אין אזא פאל אז מען קויפט אן לופטקילער וועלכע קען אויך גיין אין א וואנט. אויב מען איז נישט קלאר זאל מען פרעגן דעם סוחר.
בי-טי-יו און אי-אי-אר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לופטקילערס ווערן געמאסטן אין צוויי סארט מעסטונגן וועלכע רופן זיך בי-טי-יו און אי-אי-אר. די ערשטע סארט רעכענונג, בי-טי-יו, איז דער מאס פון די לופטקילער ווי שטארק דאס איז. דאס רופט זיך אין פולן נאמען "בריטיש טערמאל יוניטס" וועלכע איז א סארט מאס צו מעסטן היץ. איין בי-טי-יו איז טייטש די מאס היץ וואס עס נעמט איין פונט וואסער צו ווערן אנגעהייצט צו איין דעגרי פארנהייט. יעדע בי-טי-יו איז צעטיילט צו איבער טויזענט דזשולעס (א קלענערע סארט מאס) און איין טאן דזשולעס קומט אויס גענוי 12,000 בי-טי-יו. ווען איר קויפט א 12,000 בי-טי-יו לופטקילער איז טייטש אז דער מאשין קען אפקילן 12,000 בי-טי-יו היץ פער שטונדע. די גרינגסטע וועג צו רעכנען וויפיל בי-טי-יו עיר קאנדישן מען דארף האבן צו קילן איז 30 בי-טי-יו פער סקווער פיס. דאס מיינט אז אויב איר ווילט אפקילן א צימער פון 200 סקווער פיס וועט איר דארפן נוצן א 6,000 בי-טי-יו לופטקילער. א דורכשניטליכע הויז אין אמעריקע איז בערך 2,000 סקווער פיס וואס מיינט אז מען דארף האבן א סך הכל פון 60,000 בי-טי-יו אז די גאנצע הויז זאל ווערן אפגעקילט (אביסל ווייניגער ווייל די ווענט נעמען אוועק א שיין ביסל). וויבאלד א הויז איז איינגעטיילט אין צימערן דארף מען אויסרעכענען יעדע צימער באזונדער ווי גרויס דאס איז כדי צו וויסן וואספארא סייז לופטקילער מען זאל דארט אריינשטעלן. ווייניגער עיר קאנדישן איז נישט קיין חסרון נאר מיינט אז די לופטקילער וועט נישט קענען אפקילן גענוג גוט אין זייער א הייסע טאג. אבער א גרעסערע לופטקילער ווי עס פעלט אויס איז א פראבלעם ווייל עס מאכט די צימער צו קאלט און עס ווערט אומבאקוועם און קאסט עלעקטריציטעט פאר גארנישט. אי-אי-אר (ענערגיע עפישענט רעיטינג) איז א צווייטע סארט רעכענונג מיט וועלכע מען מעסט די צאל ענערגיע וואס די לופטקילער נעמט צו אפערירן. ווי העכער די אי-אי-אר איז אלס ווייניגער ענערגיע נוצט דאס. צום ביישפיל א 10,000 בי-טי-יו לופטקילער נוצט געווענליך 1,200 וואטס פון עלעקטריציטעט וואס קומט אויס צו 8.3 אי-אי-אר. די אי-אי-אר קען זיין העכער (וואס מיינט ווייניגער ענערגיע) און די פירמעס פארמעסטן זיך ווער עס קען מאכן וואס מער אי-אי-אר וואס מאכט די לופטקילער א בעסערע מאדעל. למעשה קומט עס אבער מיט א טייערערע פרייז און וואס העכער די אי-אי-אר אלס מער קאסט די לופטקילער. אין פאקט לוינט זיך געווענליך נישטצו שפענדן מער געלט פאר א העכערע אי-אי-אר לופטקילער ווייל די ביסל ענערגיע וואס מען שפארט זיך קען געדויערן יארן עס זאל זיך לוינען און רוב לופטקילערס זענען שוין גארנישט ווערט דעמאלט. לאמיר נעמען א ביישפיל פון א 10,000 בי-טי-יו לופטקילער וועלכע נוצט 1,200 וואטס ענערגיע וואס קומט אויס צו 8.3 אי-אי-אר און א צווייטע 10,000 בי-טי-יו מאדעל וועלכע נוצט נאר 1,000 וואטס וועלכע קומט אויב צו 10 אי-אי-אר. אין אזא פאל וועט דער חילוק אין פרייז צווישן 50$ און 100$. אויפ'ן חשבון אז א קילאוואט עלעקטריציטעט קאסט 10 צענט וועט נעמען בערך 5 שטונדן פאר דעם טייערן לופטקילער צו שפארן 10 צענט. רוב מענטשן נוצן לופטקילערס בערך 4 מאנאטן פער יאר און בערך 6 שטונדן פער טאג (דאס איז א געשאצטער נומער צעטיילט צו אלע זומער טעג. טייל טעג נוצט מען דאס 15 שטונדן און טייל גארנישט) וואס קומט אויס צו בערך 720 שטונדן פער זומער. לויט אונזער פריערדיגן חשבון וועט אויסקומען אז די טייערע לופטקילער וועט שפארן בערך 1,000 קילאוואטס עלעקטריציטעט וואס מיינט ווייניגער פון 15$ פער זומער.
דער ספליט סיסטעם לופטקילער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רוב הייזער און קלענערע געביידעס וועלכע פארמאגן צענטראלער ער קאנדישן (ער קאנדישן וועלכע קומט אריין אין דאקטס וועלכע זענען צעשפרייט איבער די הויז ווערט אנגערופן צענטראלע עיר קאנדישן) זענען א ספליט סיסטעם. אין אידיש איז דאס טייטש א צעטיילטע סיסטעם אין וועלכע די הייסע און קאלטע טיילן פון דעם סיסטעם זענען אפגעטיילט איינע פון די אנדערע. אין א ספליט סיסטעם ליגט דער קאמפרעסאר און די הייסע קוילס אינדרויסן און די קאלטע קוילס ליגט אינעווייניג. ביידע טיילן פארמאגן פענס צו בלאזן די לופט. דער ספליט סיסטעם האט צוויי מעלות. די ערשטע און הויפט מעלה איז אז וויבאלד דער קאמפרעסאר ליגט אינדרויסן מיינט עס אז 90 פראצענט פון דער גערודער איז אינדרויסן פון די הויז און אינעווייניג קען מען געניסן פון קאלטע לופט אן ווערן געשטערט פון די טראקטאר סארט גערודער וועלכע לופטקילערס גיבן ארויס. די צווייטע מעלה איז אז וויבאלד די לופט ווערט אריבערגעפירט פון איין פלאץ צום צווייטן אזוי ווייט ווערט עס בעסער אפגעקילט בטבע און דאס פארלאנגט ווייניגער ענערגיע ווען עס קומט אריין אינעם צווייטן טייל וואו עס געפינען זיך די קאלטע קוילס. פונעם אינעווייניגסטן טייל (געווענליך אין פארעם פון א פוירנעס) גייט ארויף א גרויסע דאקט וועלכע ווערט צעטיילט צו עטליכע קליינע דאקטס וועלכע צעשפרייטן זיך איבער די גאנצע הויז און די לופט דעגרייכט איבעראל. די ספליט סיסטעמען קומען אויך אין סייזעס גרויס און קליין. געביידעס פארמאגן גאר גרויסע סיסטעמען און טיילמאל עטליכע קליינע וועלכע זענען צעטיילט צו זאנעס. היינט איז פאראן א נייע סארט ספליט סיסטעם לופטקילער וועלכע פארלאנגט נישט מער ווי א דינע רער אנשטאט די גרויסע דאקטס. יענער סיסטעם שפארט אסאך עלעקטריציטעט וויבאלד די לופט גייט דורך אזא שמאלע רער וואס קילט איר אפ זייער שנעל.
קאלטע וואסער סיסטעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ספליט סיסטעם איז גענוג גוט פאר הייזער אדער קלענערע געביידעס אבער פאר א גרויסע געביידע איז דאס שוין נישט אינטערעסאנט צי ווייל די צוויי טיילן ווערן אפגערוקט צו ווייט אדער ווייל די צעשפרייטונג פון אזויפיל דאקטס קלאפט מער נישט און די לופט דעגרייכט נישט איבעראל. אין אזעלכע פעלער איז געאייגענט די קאלטע וואסער סיסטעם וועלכע איז דער גאנצער סיסטעם אויף איין ארט (אויפ'ן דאך פון די געביידע אדער ערגעץ אין די זייט) נאר אנשטאט א פען וועלכע בלאזט לופט טוען די קוילס אפקילן וואסער וועלכע לויפט אריין אין די געביידע אין רערן זייער גרינג און צו יעדע באשטימטע זאנע וואו עס דארף ארויסקומען לופט זענען פאראן לופט באהאנדלער וועלכע נוצן פענס צו בלאזן לופט קעגן די קאלטע וואסער וועלכע קילט אפ די לופט און שיקט דאס צוריק אריין אין די צימערן. די חסרון פון דעם סיסטעם איז אז עס פרעסט אסאך מער עלעקטריציטעט ווי די ספליט סיסטעם אבער פון די אנדערע זייט איז עס פיל פראקטישער ווייל צו טראגן וואסער איבער א געביידע איז זייער גרינג און מאכט קיינמאל נישט קיין פראבלעמען.
אפקילונג טורעמס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווי פריער דעמאנט איז דער חסרון פון די ארגינעלע קאלטע וואסער סיסטעם אז עס נוצט צופיל עלעקטריציטעט. אן אפקילונג טורעם לעזט דעם פראבלעם דורך אן אינטערעסאנטער חכמה. אין אלע לופטקילער סיסטעמען ווערט גענוצט לופט אפצוקילן די הייסע גאז וועלכע לויפט אין די ערשטע גרופס קוילס. דער אפקילונג סיסטעם נוצט וואסער אנשטאט לופט פאר דעם זעלבן צוועק און שפארט אסאך ענערגיע. דער אפקילונג טורעם באשטייט פון א טאנק וואסער וועלכע לאזט רינען א קליינע שטראם פון וואסער צו א באזונדערע ארט אין דעם טאנק. דארט לויפט דאס וואסער דורך אויף א געדיכטע נעץ ווען פון אונטן בלאזן פענס אויף דאס וואסער וואס געפינט זיך העכער איר. די לופט מאכט אויסוועפן די הייסקייט פון דאס וואסער און די איבעריגע וואסער ווערט געפרוירן קאלט און ווערט אריבערגעפירט צו די קוילס וואו עס קילט אפ די גאז. וויבאלד עס וועפט אויס אסאך וואסער קומט כסדר אריין פרישע וואסער אינעם טאנק צו ערזעצן דאס וואסער וואס האט אויסגעוועפט. דער אפקילונג סיסטעם ווענדט זיך אבער בעיקר אויף די מאס פייכקייט וואס עס איז פאראן אין די לופט. אויב עס איז זייער פייכט (הומעד) וועט עס דארפן נוצן מער ענערגיע אפצוקילן דאס וואסער און אויב עס איז פאראן ווייניג פייכקייט אין די אטמאספערע וועט דאס וואסער ווערן אפגעקילט זייער שנעל אפילו אויב עס איז גאר הייס. אזא סיסטעם איז פיל טייערער ווי די ארגינעלע קאלטע וואסער סיסטעם אבער עס צאלט זיך אויס זייער שנעל ווייל עס שפארט גאר אסאך ענערגיע דורך דעם אפקילונג חכמה.
קאסטן פון אפערירן אן לופטקילער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אלעס ווענדט זיך לויט וויפיל עלעקטריציטעט קאסט אין די געגענט וואו מען וואוינט. לויט די פרייזן פון קאן עדיסן אין ניו יארק וועט א 10,000 בי-טי-יו לופטקילער קאסטן בערך 20 צענט פער שטונדע, א 5,000 בי-טי-יו בערך 11 צענט פער שטונדע, און א גרויסע 36 בי-טי-יו וועט קאסטן בערך 75 צענט פער שטונדע.
אויב איר פארמאגט צום ביישפיל צוויי 5,000 בי-טי-יו, איין 10,000 בי-טי-יו, און איין 14,000 בי-טי-יו לופטקילערס וועט אייך אלע אינאיינעם אפקאסטן בערך 65 צענט פער שטונדע. אויב איר וועט אלע דריי לאזן ארבעטן איבער א זומער שבת וועט דאס קאסטן בערך 16$. די איינציגסטע וועג פון שפארן געלט איז אויסצולעשן די לופטקילערס ווען מען דארף עס נישט ווי אינמיטן די נאכט אדער ווען עס איז נישט אזוי הייס. דרייען די לופטקילער צו נידעריג וועט גארנישט העלפן ווייל די קאמפרעסאר ארבעט די זעלבע שטארק און עס איז נאר די פען וועלכע בלאזט שוואכער. אגב, איז נישט גוט צו לאזן די פען נידעריג ווייל דעמאלט איז פאראן מערערע שאנסן אז דער לופטקילער זאל פרירן וויבאלד די קעלט בלייבט שטעקן אינעווייניג.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע לופטקילער איז אויסגעטראפן געווארן דורך וויליס קעריער וועלכער האט דאס אויפגעשטעלט אין זיין פרינטינג פירמע אין יאר 902'. נאך עטליכע יאר אלס א סוקסעס האט קעריער געלייגט א פאטענט דערויף און האט דאס אנגערופן אפאראט צו באהאנדלן לופט. דער נאמען איז איבערגעטוישט געווארן צו לופטקילער דורך א פראפעסאר עטליכע יאר שפעטער.
אין יאר 917' האבן צוויי פובליק געביידעס איינגעשטעלט עיר קאנדישן, איינס אין שיקאגא און די צווייטע אין אלבאמא. אין יאר 928' האט די קאנגרעס זאל באקומען עיר קאנדישן, א יאר דערויף די סענאט הויז, און א יאר דערויף דאס ווייסע הויז.
די מאסן האבן ערשט אנגעהויבן קויפן לופטקילערס נאך די צווייטע וועלט קריג. אין יאר 946' האט מען פארקויפט 36,000 שטיק און אינעם יאר 953' האט מען שוין פארקויפט איבער א מיליאן. אין יענע צייט איז ארויסגעקומען א שטודיע אז די מענטשן וואס האבן עיר קאנדישן אין זייערע הייזער שלאפן לענגער דורכאויס דעם זומער, נעמען זיך מער רואיגע צייטן, און האבן א בעסערע הנאה פון עסן. די לופטקילערס פון יענע צייטן זענען געווען זייער גרויס און ערשט אין 957' האט מען אויסגעטראפן וועגן וויאזוי דאס קלענער צו מאכן אז עס זאל אריינגיין אין א פענסטער. אין יאר 98' איז געגרינדעט געווארן א ספעציעלע גרופע וועלכע האט אנגעפאנגן א לאנג יעריגע שטודיע איבער לופטקילערס און מען ערווארט זיי זאלן אויפקומען מיט נייע חכמות אינעם צוקונפט.


text:
פלוין
א פלוין (אדער פליין) איז א שטח פון לאנד וואס איז אין אלגעמיין נידעריג און האט נישט קיין בערג העכער פון 100 מעטער און אויך נישט קיין וועלדער. פלוינען זענען גוט פאר לאנדווירטשאפט, און אפטמאל די ערד אין פלוין איז זייער רייך זו וואקסן פלאנצן.
דער גרעסטער פלוין אין דער וועלט איז אין אנטארקטיקע.
עס מאכט זיך א סך מאל אז דאס לאנד ביים ברעג ים, צווישן די בערג און דעם ים, איז א בארטן פלוין.
א פלוין וואס געפינט זיך לעבן א טייך איז א פארפלייצונג פלוין, וואס ווערט פארפלייצט ווען צו פיל וואסער רינט אדורך דעם טייך.


text:
מרדכי דוד אונגער
רבי מרדכי דוד אונגער (געב' ה'תשי"ד) אדמו"ר פון "באבוב" (45).
רבי מרדכי דוד איז נתמנה געווארן אלס באבאווער רבי דורך טייל באבאווער חסידים גלייך נאך דער פטירה פון זיין שווער, דער באבאווער רבי ר' נפתלי צבי האלבערשטאם זי"ע, וואס האט קיין זון נישט איבערגעלאזט נאר צוויי איידעמער. דער עלטערער איידעם, רבי יהושע רובין שליט"א, איז געווארן אויפגענומען אלס דער רב. פון דער אנדערע זייט האבן אנדערע באבאווע חסידים אויפגענומען זיין פעטער רבי בן ציון אריה לייבוש האלבערשטאם שליט"א א האלבער ברודער פונעם פריערדיגן רב ר' נפתלי צבי הלברשטאם זי"ע אלס באבובער רב און רבי. צען יאר שפעטער האט רבי מרדכי דוד אפיציעל אנאנסירט אז וועגן פרידן צווישן די הויפן וועט ער אננעמען דעם נאמען "באבוב - 45", טיילווייז באזירט אויפן פסק דין וואס איז דעמאלט געווארן ארויסגעגעבן, (וועלכע איז געווען גאנץ איינזייטיג געשריבן, און באקומען אסאך אנידערשלאגע פון די חרדי'שן אידנטום).
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי מרדכי דוד איז געבוירן געווארן אין אמעריקע, א זון פון רבי יעקב יצחק פון דאמבראוו, א זון פון רבי בן ציון אונגער פון צאנז און אן אייניקל פון רבי חיים האלבערשטאם, דער "דברי חייים" פון צאנז[1]. זיין מוטער איז געווען א טאכטער פון רבי יהושע אשר רויטבלט, שעדליצער רבי. זייט דער פטירה פון זייער פאטער, איז זיין ברודער הרב בן ציון דאמבראווער רבי אים זייער פאטער'ס בית המדרש אין ניו יארק.
ער האט חתונה געהאט מיט מרת רבקה, טאכטער פון רבי נפתלי צבי האלבערשטאם, באבאווער רבי.
אלס קינד האט ער גערלערנט אין די באבאווער ישיבה, און האט ארויסגעשיינט מיט א זעלטענע קלוגשאפט און חן. ער איז געווען פון די בעסטע בחורים אין באבאווער מתיבתא, ווען ער האט חתונה געהאט האט זיין זיידן די באבאווער רב ר' שלמה זיך שטארק שטאלצירט מיט איהם.
קינדער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ר' יוסף זיין עלטסטער זון (איידעם פון הרב שמעי' לעוו רב פון א קהילה אין בארא פארק).
- איידעם ר' חיים ברוך הלברשטאם (זון פון הרב בן ציון הלברשטאם פון פאקשאווניץ, א זון פון הרב יחזקאל דוד הלברשטאם די באבובער רב'ס [קדושת ציון] זון.
- ר' שלום (איידעם פון אלכסנדר רבי'ן פון בארא פארק).
- ר' חיים בן ציון (איידעם פון ר' יצחק טובי' רובין א זון פון ציעשנובער רבי'ן).
- ר' יעקב יצחק שטערנבוך (זון פון ר' אשר שטערנבוך דיין פון מחזיקי הדת, אנטווערפן, זון פונעם ראב"ד רבי אליהו שטערנבוך ).
- ר' יחזקאל (איידעם פון הרב הורוויץ פון סאטמאר).
- איידעם ר' מנחם נחום הורוויץ (זון פון ר' ברוך הורוויץ זון פון ר' יעקב פון מעליץ זון פון ר' ברוך פון מעליץ-ליז'ענסק)
- איידעם ר' שמחה וואזנר זון פון ר' מרדכי זאב הלוי וואזנר, רב פון קהל מחזה אברהם אין ניו יארק (זון פון ר' חיים וואזנער און איידעם פון ר' חיים אלעזר פרידמאן אב"ד טענקא)
- ר' משה יהושע אשר, איידעם פון ר' משה מנחם ווייס דומ"צ פאפא בארא פארק
- ליפשע, ווייב פון ר' אשר מנחם אייכנשטיין, זון פון רבי פנחס שלום אייכנשטיין אב”ד חודרוב, זון פון זידיטשויבער רבי פון שיקאגא
- טאכטער, שנור פון רבי מאיר יצחק הורוויץ אב”ד ‘משיב כהלכה לינסק’.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ווידעא קליפ פון שמועס מיט ר' יושע רובין מיט ר' שמואל דוד האלבערשטאם קלויזנבורגער רבי אין בארא פארק. [1]
- הייד פארק פארום פון זיינע חסידים
- ↑ זיין עלטער-זיידע, רבי מרדכי דוד אונגער פון דאמבראווא, האט געהייראט די אייניקל פונעם "דברי חיים"


text:
זאלץ
זאלץ איז א קריסטאלישער מינעראל וואס באשטייט בעיקר פון נאטריום קלאריד (NaCl). וואס איז נויטבאר פאר מענטשן און בעלי חיים צו לעבן, אבער צופיל זאלץ קען שעדיקן. מען לייגט זאלץ אריין אין עסן ס'זאל שמעקן גוט און אויפלעבן די אפעטיט. זאלץ איז פון די עלטסטע ווירצונגען. אויך ניצט מען זאלץ כדי עסן זאל זיך האלטן פאר א לענגערע צייט.
מ'קען אויסגראבן זאלץ פון דער ערד אדער אויסטרוקענען פון ים וואסער.
אין יידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען מען מאכט המוציא איבער ברויט אדער חלה טונקט מען עס אין זאלץ לויט דער יידישער טראדיציע.


text:
סטאמבול
סטאמבול (פֿריער ביזאנץ און דערנאך קושטא אדער קאנסטאנטינאפאל) איז די גרעסטע שטאט אין טערקיי און די דריטע גרעסטע אין דער וועלט. די שטאט נעמט איין 27 דיסטריקטן פונעם סטאמבול פראווינץ.[1] זי איז געבויט אויף זיבן בערג און געפֿינט זיך אויפן באספארוס דורכגאס און רינגלט ארום דעם נאטירלעכן האוון וואס איז באקאנט אלס דער גאלדענער הארן, אין צפון-מערב פון לאנד. די שטאט ציט זיך סיי אויף דער אייראפעישער זייט (טראקיע) און סיי אויף דער אזיאטישער זייט (אנאטאליע) פונעם באספארוס, און איז די אייציגע מעטראפאליע אין דער וועלט וואס ליגט אין צוויי קאנטינענטן. סטאמבול איז אמאל געווען די הויפטשטאט פון דער רוימישער אימפעריע (330–395), פון דער ביזאנטישער אימפעריע (395–1204 און 1261–1453), פון דער לאטיינישער אימפעריע (1204–1261), און פון דער אטאמאנישער אימפעריע (1453–1922).
סטאמבול איז די קולטור און פינאנץ צענטער פֿון טערקיי. די שטאט איז אויסגעקליבן ווי די בשותפותדיקע אייראפעישער הויפטשטאט פון קולטור פאר 2010.
אינהאַלט
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טראנספארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סטאמבול האט עטלעכע גרויסע געביידעס, איינע פון זיי די האגיא סאפיא, געבויט פאר א קלויסטער אבער היינט א מוזיי.