text:
ר' מרדכי יצחק סאמעט שרייבט נייעס פון תפיסה
ר' מרדכי יצחק סאמעט שרייבט נייעס פון תפיסה
היינטיגע צייטן פארמאגט שוין נישט קיין בריוו א גרויסע מאס חשיבות, קודם כל ווייל מ'שרייבט שוין נישט היינט, אלעס איז דאך אינסטענט, ועוד שרייבעריי בעצם האט פארלוירן זיין אמאליגע חשיבות.
אבער דא האב איך געטראפן א בריוו וואס אפי' ס'איז געשריבן געווארן אפאר טאג צוריק, איז דאס אן היסטארישע, אינטרעסאנטע, און עמאציניאלע בריוו. דאס איז א בריוו געשריבן געווארן פון תפיסה, ווי יעדעס ווארט דארט איז געמאסטן, כמעט פון די איינציגסטע אופנים וואס מ'האט א פארקער מיטן דרויסענדיגן וועלט, געשריבן געווארן אזוי אידישליך און אזוי הארציג, טאקע וועגן דעם האט דאס געכאפט מיין הארץ.
איין זאך וואס מ'זעט אינעם בריוו, ווי פייערליך ס'ווערט אויפגענומען דארט יעדער בשורה, וואס וועט זיי ארויסנעמען פונעם רוטינען סדר, אזש צוויי גאנצע חדשים רעדט מען נאר פון דעם, דאס דארף זיין א מוסר השכל פאר אינץ, אז מ'דארף די אידן גיין באזוכען, און מחזק זיין ווי ווייט ס'איז מעגליך.
און צום סוף, וויל איך פשוט ארויס ברענגען מיין קנאת סופרים, צו דעם רבי'ן, וואס געהאט די זכיה מחיה צו זיין אזויפיל צובראכענע אידן, אויסהערן יעדן איינעם פערזענליך און זיי מחזק זיין אז אזוי ווייט אז ער דריקט זיך אויס אין בריוו:
This day, Chof Zayin Sivan - all of us will remember this for the rest of our lives, and tell our children about this day and the blessings we receive
זאל די אייבירשטער העלפען אינץ זאל מיר אויך האבן די זכיה, צו קענן טון אזעלכע גמילות חסדים, וואס מ'קען אפי' אנרופן חסד של אמת.
איך האב עס פראבירט איבערצוטייטשן אויף אידיש ווי ווייט מעגליך, איך האף ס'האט נישט פארלוירן דעם טעם...........
פון: סאמעט מרדכי
נושא: גאר גיטע נייעס – די גרויסע רבי פון סאטמאר [מהרי"י] היינט אין פארט דיקס (תפיסה ווי ר מרדכי יצחק, און נאך אסאך אידן ווערן געהאלטן, צ.ד.ז.)
בס"ד היינט, יום רביעי – כ"ז סיון תשע"א
פאר בערך צווי חדשים גייט אן די צו'גרייט'ונגן פאר דעם טאג. עסקנים האבן מסדר געווען אלע נויטיגע ענינים פאר די אפיצעילע וויזיט פון די סאטמאר'ע רבי צו קענען וויזיטן די אידישע געמיינדע דא אין פארט דיקס . און ס'איז אויסגעקליבן געווארן דעם היינטיגן טאג פאר דעם וויזיט. די לעצטע שבת, זענען די גאנצע אידישע געמיינדע דא אפיציעל איינגמאלדן געווארן, אז דער גרויסער סאטמאר'ע רבי וועט קומען אויף א וויזיט און געבן חיזוק פאר אלע אידן דא אין פארט דיקס. מיט גרויס שמחה און איבעראשנוג איז אויפגענומען געווארן די גרויסע נייעס (לשונו הזהב של ר' מרדכי יצחק) יעדער איינער איז איבערגענומען געווארן מיט האפענונג און געפרעגט ווען און ווי אזוי דאס וועט זיך אויסשטעלן. פונעם טשאפלעין'ס אפיס, איז געמאלדן געווארן אז יעדער איינער וואס דארף טון ארבייט (צוגעטיילט פון די טורמע איינגעשטעלטע צ.ד.ז.) וועט באקומען א פטור כדי צו קענען קומען צו די טשאפעל און זיין צוגעגרייט מקבל פנים צו זיין די גרויסע רבי פון סאטמאר.
דורך אויס די גאנצע וואך, זענען אלע קופקעס פארנומען געווען מיטן דורך שמועסן ווי אזוי די רבי וועט קומען, מ'האט געמאכט פלענער וועגן די אלע הכנות (וועד המכינה צ.ד.ז.) און וואס מ'זאל טון מ'זאל איהם אויפנעמען כראוי וכיאות. דורך אויס דעם וואך האבן מיר צוגעגרייט ספעיציעלע טאוולען (סיין'ס צ.ד.ז.) צו מקבל פנים זיין די רבי מיט זיינע געסט. די טשאפעל האט מען אויסגערוימט און מסדר געווען, אזוי ווי מ'וואלט ווען געטוהן פאר גרויסע פארשטייערס פון וואשינגטאן זאלן קומען (זעט אויס אז ס'איז דא אזאנס אין תפיסה צ.ד.ז.) (למעשה איז אויסגעקומען אז בשעת'ן אויסרוימען האבן זיי אוועק גענומען אסאך זאכן וואס אינץ האבן מיר געדארפט - וויל בשעתן אויפרוימען האבן זיי געטראפן זאכן און געזאגט אז דאס האט נישט געזאלט דא זיין). דורכן אויס דעם גאנצן וואך האבן זיי געקלינט ביזן היינטיגן צופרי. היינט צופרי נאך תפילת שחרית, וואס אינץ האבן מיר גענדיגט בערך ניין אזייגער, האבן מיר אנגעפאנגן צוצוגרייטן אלע טישן- ברענגענדיג אלע טישן צו דעם גרויסע טשאפל שטוב (וואס היינט האט עס באקומען א נאמען ביי אונץ "היכל השולחנות" (געווענליך האבן די אידישע איינווינער א ספעיצעילע שטוב צום ניצען מיט אן ארון קודש א.ד.ג. אבער וועגן דעם גרויסען אווענט זענען מיר געגאנגן צו דעם גרויסן טשאפל און צוגעגרייט דארט)) אינץ האבן מיר אנגעגרייט אלע טישן און דעם גרויסען (לשון ר' מ.י.) שטוב, און געלייגט טישטיכער, און אויפגעהאנגען דעם סיין, און אויסגעשטעלט א ספעיציעלן "שטוב" פאר די רבי שליט"א אויף צונעמען יעדן יעדן איינעם אלס א יחודית שטוב (לשון ר' מ.י.) און מ'האט אנגעגרייט א פילע טיש פיל מיט סנעקס און גיטע זאכן פאר די גאנצן עולם.
און בערך 12 אזייגער, האט זיך שוין די גאנצע געמיינדע אנגפאנגן זיך צוזאם צוקומען אינעם טשאפל, רענדנדיג וועגן דעם ערווארטענדיגע מעמד, און העלפן צוגרייטן, און סתם אפצוווארטן און זען ווי די רבי קומט צו גיין, אזוי אז מ'זאל קענען כאפן פון איהם ברכות. אזוי ווי די עולם האט זיך אנגעפאנגן צוזאם צוקומען, האט מען געזען אז ס'איז נישט דא גענוג טישן, האט מען געברענג נאך טישן צו מאכן א גרעסערן טיש. און בערך 1 אזייגער האבן אינץ באקומען די ידיעה אז די רבי איז אויפן וועג (עי' ערך כ"א כסליו... צ.ד.ז.) און ביז אפאר מינוט וועט ער דא זיין, און אזוי איז טאקע געווען און בערך 1:10 האט שוין די רבי שפאצירט אונעם קאמפאנד (שטח התפיסה), קומענדינג נענטער צום טשאפל און אונז שטייען מיר און קוק מיר ווי אזוי די רבי קומט אן דורכ'ן פענסטער פונעם טשאפל. אונז זענען געשטאנען ביים פענסטער און געקוקט ביז ער איז אנגעקומען צום טיר פון דעם טשאפעל בילדינוג.
ווי נאר די רבי איז אריין געקומען אינעם בילדינוג, האבן אינץ מקבל פנים געווען די רבי שליט"א און איהם געוויזן אינזער בית המדרש. די רבי שליט"א איז מיטגעקומען מיט געסט – ראביי נידערמאן, רבי שמואל טייטעלבוים (די רבי שליט"א'ס גבאי), רבי אלימלך ווייס, און רעביי קליין. אזוי ווי יעדער איינער איז אנגעקומען, זענען זיי אריין געגאנגן אינעם טשאפלעין'ס אפיס פאר אפאר מינוט.
די רבי שליט"א מיט די געסט זענען אריין אינעם היכל השלחנות. די גאנצע עולם האט מקבל פנים געווען די רבי מיט די געסט. בעפאר די רבי האט זיך אראפ געזעצט האט ער זיכער געמאכט ארומצוגיין און געבן שלום פאר יעדן איינעם, און יעדער איינער האט איהם צוריק געגבן שלום מיט א שמייכעל בסבר פנים יפות. און נאכדעם וואס די רבי האט זיכער געמאכט אז ער האט געגעבן שלום פאר יעדן איינעם, האט ער זיך אראפ געזעצט אויפ'ן אויבן אן טיש צוזאמען מיט די געסט. און דערנאך האט זיך די גאנצע עולם זיך אראפ געזעצט צו די טישן. און אינץ האבן מיר מכבד געווען רבי נידערמאן צו עפענען די מעמד.
רבי נידערמאן האט זיך אויפגעשטעלט, און געגעבן א ווארעמען ברוכים הבאים דרשה פארן גאנצן עולם. ער האט געגעבן ווארימע דברי חיזוק פון וואס די גענצער עולם איז געווארן זייער איבער גענומען הערנדינג זיין דברי חיזוק, אזוי ווי ער האט גענדיגט, האט די גרויסע רבי אנגעוויטשען זיינע ברכות און געזאגט אפאר ווערטער פון דברי חיזוק. די רבי מיט הרב נידערמאן האבן ארויסגעברענגט אז זיי זענען מיט אינץ, און זיי וועלן קיינמאל נישט פארגעסן פון אינץ, און זיי זענען איביג גרייט אינץ ארויס צוהעלפען מיט וואס זיי קענען נאר – ביידע סיי דא און סיי ווען אינץ וועל מיר בעזה"ש זיין אינדרויסן. און זיי האבן געגעבן זייערע ברכות אז אינץ זאלן שוין גאר בקרוב זיין באפרייט מיט א גאנצע ישועה.
אזוי ווי אינץ האבן געפארטיגט, האט דער גרויסער רבי געגעבן לחיים וואס איז מיטגעקומען מיט א כללות'דיגע ברכה, און נאכדעם נאכאמאל געווינטשן יעדן איינעם. און בערך 2 אזייגער, האט זיך גענדיגט די צוזאמקום פארן פובליקום, און די רבי איז אריין אין זיין פרייוואטע "שטוב", אויפצונעמען דעם עולם פאר יחודית אנצווינטשען ברכות. יעדער איינער דא איז איז אריין צום רבי'ן שליט"א פרייוואט, און יעדער איינער איז געווען אויף געלייגט און צופרידן. און יעדער איינער איז געווארן איבערגענומען און וועט קיינמאל נישט פארגעסן דעם מאמענט ווען ווען זיי זענען געזיצן מיט'ן רבי'ן פרייוואט. דאס איז געווען אן היסטארישען פאסירונג פאר יעדן פון אינץ, דא, היינט.
און דער זעלבער צייט וואס דער גרויסער רבי האט אויפגענומען דעם עולם פרייואט, האט הרב נידערמאן אויך זיך דורך גערעדט מיט יעדן איינעם, נעמענדיג זייער אינפארמאציע, זיכענדיג צו העלפען יעדער איינציגער פערזאן מיט וואס אלס ס'מעגליך. אזוי אויך די אנדערע רבנים האבן אויך גערעדט מיט יעדן איינעם, און אויסגעהערט יעדן איינעם'ס קול איבער יעדע אישו וואס זיי האבן געוואלט ארויפברענגן – שטארקענדיג און זייענדיג מחזק יעדן איינעם.
די AW Sutherland (??? צ.ד.ז.) איז אנגעקומען אינמיטן פונעם מעמד, און די רבי האט זיך אינטער געהויבן און איהם באגריסט פאר די אלע גיטע זאכן וואס ער טוט דא פאר די גאנצע אידישע געמיינדע, און אויך באדאנקט די אלע טשאפלעין'ס פאר אלעם וואס זיי טוהן פאר אינץ דורך'ן גאנטצ'ן קלייכדיגן יאר. די גרויסע רבי האט זיי אנגעווינטשן , און צוגעשטיפט זיי זאלן טוהן נאך און נאך פאר אינץ.
דעם טאג, כ"ף זיי"ן סיון- וועלן אלע פון אינץ געדענקען פאר אינזער גאנצער לעבן, און פארציילן פאר אינזערע קינדער איבער דעם טאג און די ברכות וואס אינץ האבן באקומען. יעדער איינער האט זיך באדאנק'ט און געוויטשען די גרויסער רבי פאר זיין גוטסקייט קומענדיג אונץ באזיכען און אינץ אנווינטשן. און אינץ אלע האפן מיר או ווארטן צו זען, אז אלע זיינע ברכות זאלן ערפילט ווערן און אינץ זאל מיר זען די ישועה פאר גאנץ כלל ישראל מיט משיח און גיכען. (לשון ר' מ.י.)
די דארפסט מיך מוחל זיי אז דאס איז דעשריבן געווארן אין א שנעלקייט, ווייל די קאמפיוטער גייט אראפ, און איך וויל היינט פארטיגן, מיט דעם אלעם מער דעטאלן וועלן קומען שפעטער.
- leiby
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3905
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג נובעמבער 16, 2008 11:08 pm
- לאקאציע: צווישן אידן
שמן למאור האט געשריבן:א גרויסן יישר כח צו די זאך
מורא'דיג עמאציענאל
א עקסטערע דאנק פארן איבערטייטשן
עס איז טאקע "צו די זאך"
- לאז געמאכט
- שר האלפיים
- תגובות: 2153
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג דעצמבער 14, 2007 11:55 am
- leiby
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3905
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג נובעמבער 16, 2008 11:08 pm
- לאקאציע: צווישן אידן
-
- שר האלף
- תגובות: 1788
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג נובעמבער 10, 2009 11:55 pm
- לאקאציע: בעסער אז מ'רעדט נישט..
ווייל יעדע מענטש האט זיך זיין טאלאנט, וואס קען מאכן די וועלט מער אינטערעסאנט, זיך עס נאר אויף, ברענג עס ארויף, ווייל דאס קען פארשענערן די וועלט.
(קרעדיט: מאטי אילאוויטש - מחשבות)
-
- שר האלף
- תגובות: 1788
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג נובעמבער 10, 2009 11:55 pm
- לאקאציע: בעסער אז מ'רעדט נישט..
- וויכטיג מאכער
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 18027
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך מארטש 12, 2008 6:21 pm
- לאקאציע: צווישן טרעק 4 און טרעק 5.
טייערע יודן, מ'טאר קיינמאל נישט פארגעסן פון אונזערע ברודער וואס זיצן נעבעך איינגעשפארט אין די תפיסות! זיי פרייען זיך צו יעדן בריוו! יא יעדע בריוו יעדע באזוך מאכט זיי גוט שפיהרן! מ'קען זעהן פון די ווערטער ווי גוט אזא באזוך איז פאר זיי, נעמט אראפ פון די פרייע צייט צו גיין באזוכן, אדער שיקן בריוון צו די צובראכענע יודן!
- סמארט
- שר חמש מאות
- תגובות: 590
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 05, 2011 10:50 am
- לאקאציע: נו.... גילוי!!
טאקע א לימוד פאר אונז ווי שטארק די אידן ווארטן אויף סיי וואספארא גריס פון דרויסדיגען וועלט, מ'וואלט טאקע געדארפט אראפנעמען אביסל צייט צו גיין באזוכען די אידן
אפשר קען איינער ברענגען א ליסטע פון תפיסות אין די שכינות, און אויך אנדערע דיטעילס ווען מען מען גיין, וכו'
- moshele11211
- שר האלף
- תגובות: 1252
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 26, 2010 2:18 pm
סמארט האט געשריבן:wow אזוי מעכטיג אראפגעלייגט, און שכויעח פאר די טרענסלעישען
אפשר קען איינער ברענגען א ליסטע פון תפיסות אין די שכינות, און אויך אנדערע דיטעילס ווען מען מען גיין, וכו'
קודם עפעס
viewtopic.php?f=3&t=7543&hilit=%D7%91%D7%A8%D7%99%D7%95%D7%95+%D7%AA%D7%A4%D7%99%D7%A1%D7%94%2C
אגב, אין די מעלות דעם חודש ציטירט איינער א בריוו וואס ער האט באקומען פון די אסורי יאפאן, און ער לייגט צי די פונקטליכע אדרעסן זיי צי שיקן בריוועלעך, מ'דארף גארנישט שרייבן עפעס ספעציעל סתם וואס ס'קומט אייך אויף אין געדאנק, מעשעלעך, ווערטלעך, און בעיקר חיזוק אויף סיי וועלכע פארמאט, מצוות און זכותים נפלאים וואלגערן זיך אוטער די פיס, מ'דארף עס נאר אויפהייבן.
-
- שר מאה
- תגובות: 174
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג סעפטעמבער 15, 2009 6:23 pm
אגב, עס איז א גרויסע ענין אויב איינער איז קאנסידערד א בן תורה, און נאך דערצו אויב ער גייט מיט א אנדערע היט ווי א סאטמערע שטאפענע אדער ביבער היט, איז די מצוה נאך גרעסער,
עס זיצן דארט ליטווישע, ערענסטע בני תורה, וואס זענען אנגעקומען פשוט ווייל מיר אלע ווייסן ווי די לעכער אינעם סיסטעם איז, און זיי האבן נישט געוואוסט דאן, און יעצט קומען אן די חסיד'ישע זיי צו באזוכן, זיי שעמען זיך אזאנס שטארק צוליב דעם וואס די פלאטשיגע חסידים זענען די אויסענווייניגסטע און זיי די בעסערע זענען נאך אלעם אנגעקומען אין תפיסה און מוזן צוקומען צו אונזער חיזוק,
איך בין געגאנגען מיט איינעם וואס גייט מיט א האמבורגע היט, און געלערנט אין אזאנע ישיבות וואס זיי האבן געפילט אנגענעם מיט איהם, עס איז געווען א שטארקע זאך,
דערנאך האבן מיר געזען ווי ענערגישע מענטשן זעהען אויס ווען זיי זיצן.... אז עס האט זיך מיר פארווילט אויפגעבן אלע מתנות פון אנקל סעם....
זיי האבן זיך גענומען טאנצן, און טאנצן און טאנצן.... מען האט געזען זייער א גרויסע שינוי, כבין זיכער אז זיי זענען געזונט געווארן,
זיי זעצן זיך צו נעבן א היימישן נאר כדי צו זיצן נעבן א מענטש פון מיין ביהמ"ד.... אזוי פארווארפן שפירן זיי זיך.
זאל דער אויבערשטער העלפן מען זאל נישט וויסן.
און ווער איז ראביי קליין?
בעזרת ה'.
-
- שר האלף
- תגובות: 1788
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג נובעמבער 10, 2009 11:55 pm
- לאקאציע: בעסער אז מ'רעדט נישט..
חיים של פרנסה האט געשריבן:
און ווער איז ראביי קליין?
ר' משה וואלף קליין הי"ו - דרייווער פון רבי'ן שליט"א
ווייל יעדע מענטש האט זיך זיין טאלאנט, וואס קען מאכן די וועלט מער אינטערעסאנט, זיך עס נאר אויף, ברענג עס ארויף, ווייל דאס קען פארשענערן די וועלט.
(קרעדיט: מאטי אילאוויטש - מחשבות)
-
- שר האלף
- תגובות: 1788
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג נובעמבער 10, 2009 11:55 pm
- לאקאציע: בעסער אז מ'רעדט נישט..
ליצנות אין א זייט. ווארשיינליך שרייבט דאס ר' מרדכי יצחק וויבאלד אפיציעל הייסט דער באזוך א וויזיט פון רבנים, און וויבאלד די תפיסה באאמטע ליינען די אימעיל'ס, האט ער יעדן באטיטעלט ראביי. כנלע"ד.
ווייל יעדע מענטש האט זיך זיין טאלאנט, וואס קען מאכן די וועלט מער אינטערעסאנט, זיך עס נאר אויף, ברענג עס ארויף, ווייל דאס קען פארשענערן די וועלט.
(קרעדיט: מאטי אילאוויטש - מחשבות)
- גראדער
- שר האלף
- תגובות: 1097
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אפריל 01, 2009 6:06 pm
- לאקאציע: אין די הויזן
- פארבינד זיך:
זיצנדיג על סיר הבשר אינעם ווייכן רעקליינער קענען מיר זיך נישט פארשטעלן וואס דאס הייסט זיצן פארשמאכטעט אין תפיסה, מיר באגרייפן נישט וואס דאס מיינט פאר אן אסיר צו באקומען א לעבעדיגן גריס פון די דרויסענדיגע וועלט, ב''ה אין די לעצטע יארן פארמערן זיך ארגענעזאציעס וואס טוען מער מחי' צו זיין די צובראכענע נפשות, שכרם הרבה מאוד!
- פאטאקי08
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 10626
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 09, 2007 1:30 pm
- לאקאציע: בקרוב אין וואשינגטאן
What Was My Purpose Being In The SHU?
Hashem has many reasons why He put me in the SHU, and I'm sure I don't understand all of the reasons. But one of the things that I do understand and which I saw, I would like to write you about. The reason I write this one before the other subject is because I have a message for you regarding this topic.
When they put me in the SHU, I knew I had something to do there, but I asked Hashem to please help me to fulfill my shlichus over there. There happened to be another Yid in the SHU as well, whose name is Moshe Levy. When he was notified that I was in the SHU, he sent a message to me that I should try to get into the same room as him, and he even tried to make these arrangements by speaking with officers and lieutenants. When they offered me to move in with him, for many reasons I said I didn't want to go. A few reasons were because if I had to be with him, and he doesn't eat kosher, or if he does something improper on Shabbos, I don't want to sit and see these things with my eyes. And from the other side, I can't tell him not to eat non-kosher, as the kosher food they give there is very little and terrible. So in such a difficult time, it's so hard to say something to someone. And as I said, I have other reasons which I don't want to mention here.
It happened to be that I was with a goy and he was already in the SHU for 17 months. This man was about to go home in 3-4 months. They didn't want to let him back out on the compound before he left. And they also didn't want to transfer him to another prison as his time was short. Therefore they were keeping him in the SHU here. He was with me, and I offered him that he should try to ask what's the reason they don't let him out. He'd only be here for a short time on the compound. So by encouraging him to try, he didn't have anything to lose by trying to ask, as a person never knows what will happen. Therefore when the executive officials come each week, as you shall read later in another email, then people have a chance to ask any question of the executives. So the first week I was there, he asked why he should remain in the SHU? They should give him a chance to be out for the little time left after being so much time in the SHU. The answer was an outright "NO!". The following week he tried asking again. At that time, it was a not as big "No.". And they said they'd think about it. The third week, the answer was that it's a good chance. The fourth week, as the executives were making their "tour" of the SHU, they told him that he'd leave that very day! He didn't believe it, but in fact he left that day and went out from the SHU, and then I was alone in the cell.
The reason I mention this issue is 2 reasons:
1) A man has to know to never give up, and always try.
2) Maybe the reason they let him out was this would automatically lead to the next step that would occur, as you shall read further, be"H.
So after this, when I was alone in the cell, they came again to ask me if I want to be with the other Yid mentioned previously. I was thinking over what to do, maybe I have to go, but after thinking, I said no again.
Two days later, on Friday, they came to tell me, giving me an order that I had to move. So if they gave an order, there's anyways nothing to challenge. And if this is what Hashem wants, this is what I have to do, and accept it with love. When I get an order, I have no doubts as this is what Hashem wants.
As I came to the room, he welcomed me so warmly. And I saw his happiness. You cannot imagine how happy and excited he became. And this made me feel I was wrong in my previous decision not to go with him. Furthermore, from his own will, he decided to eat kosher and be observant. And I didn't even have to tell him. And after when I realized he was so happy, I had much regret and pain why I didn't do this before. I was thinking to myself, to have this merit to make a Yid happy in the SHU to such a great degree, there's no greater mitzvah. And I was thinking, maybe my whole reason to be in the SHU could have been for this. Further, I'm thinking, after being in the SHU so long, I still hadn't seen the DHO (a committee to hear the charges and have a ruling on the charges), and usually a person sees them after maybe 2-3 weeks at the most. So maybe it's all due to this. As the reason to be in SHU was to make a Yid happy.
So the time they brought me there was Erev Shabbos Kodesh, and we made a fine Shabbos, according to the circumstances. Although there's nothing that we have inside. But we say, yismichu b'Malchus'cha Shomrei Shabbos (rejoice in Your Kingship shall those who observe the Shabbos). I heard this from my father many times, he said in the name of the Holy Rizhiner, zy"a. The Holy Rizhiner was in jail - he said, what does this phrase of yismichu mean? We're happy Shabbos having all good things - good food, nice clothes, we don't work. There's lots of things happening Shabbos to be happy about. What's the yismichu b'Malchus'cha (rejoice in Your Kingship) mean - that I'm happy only with "b'Malchus'cha" (in Your Kingship)? So he said, in jail we have nothing else to be happy with, only with the Kingship of Hashem. So we tried to be happy the whole Shabbos and study. We're Yidden and we need to fulfill the Shabbos as Hashem instructed us.
By the way, all week we davened 3 times/day together. After davening, we danced. He was so excited with everything. So every day I was thinking that I was wrong with my former decision, and I had regret that I didn't come before.
So in concluding, being together with a Yid, I was happy every moment making a Yid happy there. There's no question it's a merit and mitzvah which no one else can do. This mitzvah to make happy a Yid in SHU, it's not easy, and not everyone can do - a person has to be in the SHU to fulfill this mitzvah.
So after Shabbos I was thinking, ok, I'm here and now I've fulfilled my mission. But no, it wasn't enough. It was Friday morning, a full week later, that I was called to the DHO. After seeing DHO, they dismissed all charges. Some of the charges they didn't even bring to the DHO (they were thrown out earlier).
After coming back from DHO, I didn't know if I'd be out right away, or maybe it'll take a day or 2 or more. So when I came back, I gave the news to Moshe Levy. And I told him that I'd be happy to stay for Shabbos with him. To help you understand, it's very difficult to leave the SHU right before Shabbos. A person has nothing prepared, all of his property is in disarray, etc. So I told him, I hoped I'd be Shabbos with him. But as I was talking with him, the AW stopped by, and we had a big discussion, and at the end of the discussion it was clear I'd be there another week (or at least a few days). So I told Moshe that we'd start to prepare for the Shabbos, clean the room, and have the full plan for Shabbos.
We cleaned the room, says l'kuvod Shabbos Kodesh. We had a tiny table which we covered. In the middle of the cleaning, they came to me and told me "pack your stuff", and they kicked me out. I couldn't stay for Shabbos. Obviously, I was very excited and happy, but from the other side, it wasn't easy for this other Yid.
So I thought to myself what I can do. I ask you all to please help me in this. You can write him a letter. By writing him a letter, you cannot imagine how big and important it is. I'm sure every one of you, if I could display a video to you, how every day we wait for mail, and how happy we are to see we get a letter... We read it and study it. Every person would write at minimum one letter. So I'm here to let you know you have the opportunity to help a Yid in this situation. And it's even better to be a short letter - 1 page or even just a little note. By sending him a letter, it would make me feel better, as I left him alone. By sending him a letter, you shine a light into the deep darkness.
I shall give you Moshe Levy's information. He's 46 years old. You have to write him only in English. And to be fair, only a one page letter. The following is his information to write:
Michael Levy #63749-053
FCI Ft. Dix - West
P.O. Box 2000
Ft. Dix, NJ 08640
Please, if you tell me you sent him a letter, you'll make me happy too. And you can encourage other people to write too. So if you send him a letter, please send me an email letting me know that you did. You can also write him regards from me. You can write him that I encouraged you. Whatever you feel to write is good. You don't have to put what I recommend. A half page, or whatever you do is good - in English.
-
- שר האלף
- תגובות: 1162
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 30, 2012 2:31 am
צוריק צו “אידישע און וועלטליכע נייעס”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: Bing [Bot], shalsheles און 22 געסט


c: text/html

text:
מוסר באוועגונג
די מוסר באוועגונג איז א באוועגונג וואס איז געגרינדעט געווארן אין מיטן פון די 19טע יאר הונדערט דורך הרב ישראל סאלאנטער אין מזרח אייראפע. די ציל פון דעם באוועגונג איז געווען צו אויפטון אויף א גרויסן פארנעם אין דעם ענין פון זיך אויסארבייטען די מידות. הרב סאלאנטער האט פארשפרייט די לערע פון מוסר צווישן די המון-עם. זיינע תלמידים האבן בעיקר פארשפרייט מוסר אין די ליטווישע ישיבות, און האבן אפילו אויפגעשטעלט אייגענע מוסר ישיבות. די "בעלי המוסר" דינען היינט צו טאגס אלס משגיחים אין די ליטווישע ישיבות, ווי צום ביישפיל הרב דן סגל אדער הרב מתתיהו סאלאמאן.
אינהאַלט
יסודות און עיקרים פון דער באוועגונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די מוסר באַוועגונג איז אנטשטאנען צוליב דעם וואָס זי האט געזען אז דער אריגאנאלער יידישקייט ווערט פארקלענערט און מען נויגט אפ דערפון. דער מוסר באַוועגונג זעט אין יידישקייט א לערע וועלכע ארבייט אויס דעם מענטש אין אלע אספעקטן פון לעבן: אין די יידישע גלויבן און אין דעם דערקענונג פון גאָט, וועלט-קוק און טראַכט, כאראקטערן און מידות, און דאס געשטעל פון געזעץ און יושר. פאקטיש אָבער, איז די המון-עם'ס פאַרהעלטעניש צו יידישקייַט געווען ווי אַ ריטואלע רעליגיע, וואס שטייט אויף א באשטימטער צאל מצוות און עבירות. לויט די לערע פון דעם באוועגונג זענען שטיקער תורה וועלכע אנבאלאנגט דעם מענטשענ'ס זיך אויסאיידעלען און דאס באנעמונג פון א מענטש צו זיין פריינט פארגעסן געווארן.
די מוסר באוועגונג איז נאך א באוועגונג אין כלל ישראל, וועלכער קומט נאך אסאך באוועגונגען וועלכע האבן געוואלט אריינברענגען א פנימיות אין יידישקייט, ווי די קבלה באוועגונג, וועלכער איז געגרינדעט געווארן דורך רבי יצחק סגי נהור, דער רמב"ן, און שפעטער דער אר"י און דער רמ"ק, אדער די חסידות באוועגונג וועלכער איז געגרינדעט געווארן דורך דער בעל שם טוב, דער מעזריטשער מגיד און ר' שניאור זלמן פון לאדי.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די הונטערגרונד פון דעם באוועגונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער גרינדער פון דעם באוועגונג ר' ישראל סאלאנטער, האט אנגעהאנגען זיין מהלך אין מוסר אין זיין רבי'ן ר' יוסף זונדל פון סאלאנט וועלכער איז געווען א תלמיד פון ר' חיים פון וואלאזשין. עס זענען דא וואס טענה'ן אבער אז דעם באוועגונג האט סאלאנטער געגרינדעט אלץ א אפענטפער צו השכלה און חסידות.
דער ערשטער דור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ר' ישראל סאלאנטער, האט אין קאוונע צוזאם גענומען ארום זיך תלמידים און האט מיט זיי געלערנט מוסר. ער האט געלערנט מיט זיי פון מוסר ספרים, אבער ער האט אויך גע'טענה'ט אז כדי צו קענען מקיים זיין ווי עס באדארף צו זיין די מצוות וועלכע מענטשן זענען מזלזל דערין, ווי מצוות שבין אדם לחבירו, מוז א מענטש זיך פארטיפן אין זיינע "טינקעלע כוחות" (א טערמין וועלכער איז ווי עס זעט אויס גענומען געווארן פון אימאנועל קאנט). די וועג וויאזוי דאס צו טון איז לויט סאלאנטער, לערנען מוסר מיט אן איבערראשונג, א "התפעלות". נאך א פראקטיק וועלכער ר' ישראל האט איינגעפירט איז געווען די "מוסר הייזער" וועלכע זענען געווען אוועקגעשטעלט אויף די מטרה פון לערנען מוסר מיט א התפעלות.
דער צווייטער דור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין דעם צווייטען דור זענן אויפגעשטעלט געווארן אפאר שטרוימען אין דעם מוסר באוועגונג דורך ר' ישראל'ס תלמידים:
- דער שטרוים פון "דער אלטער פון קעלם", ר' שמחה זיסל זיו, האט זיך אויסגעצייכנט מיט א שטרענגען חינוך, א פארלאנג פאר ארדער, ריינקייט און שטרענגער זעלבסט-דיסציפלין.
- דער שטרוים פון "דער אלטער פון סלאבאדקע", ר' נתן צבי פינקל, וועלכע האט געלייגט א דגוש אויף אפעלירן צום שכל און צום באוואוסטזיין. אין ראם פון דעם האט דער אלטער ארויסגעברענגט דעם וויכטיקייט פון "דאס גרוויסקייט פון א מענטש" (גדלות האדם) - - אז דער מענטש איז אפילו גרעסער ווי מלאכים, און ער דארף זיך דעריבער פירן ווי עס פאסט. אין סלאבאדקע האט מען דעריבער געמאכט זיכער זיך צו קליידן מיט א אייראפעאישער מאדערנער קליידונג.
- דער שטרוים פון "דער אלטער פון נאווארדאק", ר' יוסף יוזל האראוויץ, וואס האט געהאלטן פונקט פארקערט ווי די קעלמער און סלאבאדקער שטרוים, און האט געהאלטן אז א מענטש דארף וויסן דאס אייגענע נידריקייט (שפלות האדם). אין זיין ספר "מדרגת האדם" צייגט דער אלטער ווי נידריג דער מענטש איז און וויאזוי ער איז פיל מיט "נגיעות", דאס הייסט פריוואטע אינטערעסן וועלכער האלטן אים צוריק פון צוקומען צו דער אמת. דערפאר האט די שטרוים דלייגט א גדוש אויף צוברעכן די מידות און דערנידערן דעם מענטש, אריינגערעכנט דורך עקסטרעמע און מאדנע אקטן.
קעגנשאפט צו די באוועגונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דאס אריינברענגן אנדערע לערעס אין ישיבה אחוץ גמרא, האט זיך אנגעשטויסן אין א שארפע קעגנערשאפט. די מחלוקת ארום די מוסר באוועגונג האט זיך געצויגן יארן לאנג, און האט צוטיילט די ליטווישע רבנישע וועלט אין צוויי.
ר' דב כץ, פון די תלמידים פון דער אלטער פון סלאבאדקע, (ר' נתן צבי פינקל) האט ארויסגעגבן א ספר ווי ער ערקלערט די מוסר קאנטראווערסיע. די קאנטראווערסיע האט געהאט צוויי שטאפלען. דער ערשטער שטאפל, וואס איז פארגעקומען אין די ענדע פון די 18טע יארהונדערט, איז געעוען פון א פאליטישען שטייגער - א שארפער געשלעג איבער דאס אריינברענגען די מוסר לערע אין די ישיבות. די צווייטע שטאפל איז געקומען שפעטער און איז געווען אויף א אינטעלעקטואלע שטייגער - דאס קעגנערשאפט צו מוסר דורך אזעלכע חשוב'ע רבנים ווי דער חזון איש און בריסקער רב.
היינט איז שוין נישט דא קיין געפעכט. אין כמעט אלע ליטווישע ישיבות איז דא א מוסר סדר (חוץ אין די בריסקע ישיבות).אבער די ריכטיגע אנהענגערס פון די מוסר באוועגונג וואלטן זיך נישט באגנוגט מיט דעם, און וואלטן פארלאנגט אן ערנסטערע באשעפטונגונג מיט מוסר.
גרונט טערמינען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- טאפענדע אמונה/אמונה חושית - האבן אזא שטארקע אמונה אזש מען שפירט דאס ממש מיט די חושים.
- מדרגה - א הויעכע שטאפל אין רוחניות.
- בעל מדרגה - א מענטש וועלכער געםינט זיך אויף א הויעכע שטאפל אין רוחניות.
- תיקון המידות - אויסארבייטן די כאראקטער.
- הרגש - א געפיל אויפכאפנדיג א געדאנק וועלכער ליגט באהאלטן אין א פסוק אדער א מאמר חז"ל.
- התפעלות - ווערן איבערראשט פון דאס לערנען מוסר.
- שטייגען/עלייה - גיין פאראויס אין רוחניות.
- ירידה - גיין אויף צוריק אין רוחניות.
- כוחות בהירים - באוואוסטזיין
- כוחות כהים - פון אונטערן באוואוסטזיין.
- מבהיל - דערציטערט די מחשבה און די געפיל אזש עס קען ברענגן צו א טויש אין כאראקטער.
- מחייב - עפעס וואס פארלאנגט פון דעם מענטש צו גיין פאראויס אין רוחניות.
- מידה - א קוואליטעט פון דעם כאראקטער..
- נגיעה - אן אינטערעסע אדער א תאווה וואס איז גורם נישט צו זיין אביעקטיוו.
- ציור - זיך אויס'משל'ן א מצב אדער א געשעעניש.
- קבלה - זיך אינטערנעמען עפעס אויסצופירן אדער זיך צוריקצוהאלטן.
- קניין - א איינגעהאנגעלטע קוואליטעט.
- תביעה - דאס פאדערן צו גיין פאראויס אין רוחניות.
- מוסר סדר - א באשטימטע צייט וועלכער איז געווידמעט צו לערנען מוסר.
- שמועס/שיחה - א רעדע ווי מען רעדט ארום אויף א מוסר געדאנק.
- משגיח - דער וואס איז געשטעלט אויף מוסר אין א ישיבה.
- אלול - דער לעצטער חודש פון יאר, וועלכער ווערט געווידמעט זיך אנצוגרייטן צו די ימים נוראים.
צענטראלע פיגורען אין די מוסר באוועגונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- די גרינדער
- ר' יוסף זונדל סאלאנטער, ר' ישראל סאלאנטער'ס רבי
- ר' ישראל סאלאנטער, דער גרינדער
- צווייטע דור
- ר' שמחה זיסל זיו, "דער אלטער פון קעלם"
- ר' אברהם שענקער
- ר' יצחק בלאזער
- ר' נפתלי אמסטערדאם
- ר' אליעזר גארדאן פון טעלז
- ר' נתן צבי פינקל, "דער אלטער פון סלאבאדקע"
- ר' יוסף יוזל האראוויץ, "דער אלטער פון נאווארדהאק"
- דריטער דור
- ר' אברהם אליהו קאפלאן
- ר' ירוחם לייבאוויץ פון מיר
- ר' נפתלי טראפ
- ר' יוסף יהודה לייב בלאך
- ר' אליהו לאפיאן

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1856
1856 איז דאס 56סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1856 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- 30סטן מערץ - געענדיגט די קרימער מלחמה
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- 10טן יולי - ניקאלא טעסלא, אמעריקאנער פיזיקער, עלקטרישער אינזשעניר און ערפינדער פון סערבישן אפשטאם, פון די פיאנערן פון אפבייט שטראם (געש' 1943)
- 13טן נאוועמבער - לואיס בראנדייס, ריכטער אין דעם פאראייניגטע שטאטן העכסטע געריכט (נפ' 1941)
- 28סטן דעצעמבער - וואודרא ווילסאן, פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- 24סטן פעברואר - ניקאליי איוואנאוויטש לאבאטשעווסקי, רוסישער מאטעמאטיקער (געב' 1792)
- 9טן יולי - אמעדעא אוואגאדרא, איטאליענישער כעמיקער (געב' 1776)
- 29סטן יולי - ראבערט שומאן, קאמפאזיטאר (געב' 1810)


text:
גאנצל האט געשריבן:ומובן מאיליו אז אין 08 און אין 12 זענען די אמעריקאנע פאלק געווען העכסט נארמאל..........
פאר'ן אריינוועילן אן אומבאוואוסטע רויע אומקאמפטענטע קאמינוטי ארגענייזער צו פירן דאס לאנד און אין די ענד אויף די געים האט ער אריינגעפירט דאס לאנד און די גרעסטע דעפיציט עווער און אפגעקאליעט די העלטקעיר סיסטעם טייערער געמאכט דאס צו קומען צו נארמלע דאקטוירים אפגעהאקט אלע אינשורענס קעריערס צו האנדלן מיט מידל קלעס פיפעל ועוד ועוד
דא האבן זיי כאטש אריינגעוואויט א סוקסעספולער ביזנעסמאן ענערגישע טוער און א אפענע שכל מאן און איינער וואס טוט וואס דארף געטאן ווערן
פראביר דיך צו מחזק זיין מיט רעדן אויף אבאמא, אפענע שקרים מיט לאקשן אנגעהויבן אז ער איז א קאמיונטי ארגענייזער
, און טראמפ איז דאך מוראדיג סוקסעפול, קוק וואס טוט זיך אין וואשינגטאן, ער גייט גארנישט קענען אויספירן! גארנישט! מגייט אים ארויסטראסקענען פון דארט מיט די גרעסטע בושות, און דער סוקספולער בעזנעסמאן דיינע גייט פארלירן אלע זיינע געלטער און באנקראטירן צום צענטן מאל... און דאס מאל וועט אים שוין קיין איין באנק טראסטן נאכאמל, קושנער מיט איוואנקא גייען ביידע גייען יושבן פונקט ווי אלע קרינמינאלן, מ'האט אוועקגעלייגט א פלאץ פאר אים לעבן אלע קעפטיליסטן ,ער גייט זיין א roommate מיט בערני מעידאף.


text:
אויב איר 'רע נאָך וואַנדערינג און ווילן צו פֿאַרשטיין ווי צו פאָרן פאַרקער צו דיין אַמאַזאָן ליסטינג, דעמאָלט איר זענט מיסטאָמע שוין באַשטעטיקן זיך אַרויף פֿאַר הצלחה. און לאָזן 'ס פּנים עס אַמאָל - דיין לעצט ציל איז צו ריי פֿאַר די הויפּט ציל קיווערד (אָדער לאַנג-עק שליסל פראַזע) ווי די שפּיץ אָרגאַניק פּאָזיציע געפֿינט פֿאַר פאַרקויף. אין פאַקט, עס איז קיין אנדערע וועג פון דרייווינג פאַרקער צו דיין אַמאַזאָן ליסטינג, סייַדן איר הצלחה פאָרן דורך אַ פערלי געזונט-געשאפן פּראָצעס פון די קיווערד פאָרשונג. שטעלן פשוט, איר זאָל פּאָסטן דיין פּראָדוקט ליסטינג און אַפּטאַמייז עס פֿאַר די רעכט טערמינען אָפט געניצט דורך די פאַקטיש שאָפּפּערס אַזוי אַז דיין אָנעס וועט זיין ריכטן און דעריבער זיין פון די העכסטן פאָדערונג אויך.
און עס זענען אַ פּלאַץ פון מכשירים צו העלפן איר מיט וואָס. אבער איך פּערסנאַלי געפונען אַ פּאָר פון בעסטער סאַלושאַנז. ונטער איך בין געגאנגען צו טיילן עטלעכע פון מיין פרייַערדיק דערפאַרונג פֿאַר איר צו וויסן פֿאַר זיכער ווי צו פאָרן פאַרקער צו דיין אַמאַזאָן ליסטינג - מיט די פאלגענדע קורץ און גרינג פירן. חוץ, איר וועט ניט האָבן צו באַצאָלן אַ איין פּעני, נאָר ווייַל איך בין דעדאַקייטאַד צו די גוט אַלט ווייכווארג מכשירים צוגעשטעלט דורך די וועלט 'ס זוכן גיגאַנט דורך פעליקייַט. Seriously. איך מיינען אַז הייַנט איך בין ווייזונג איר אַז אַלט קייוואָרד טול, וואָס האט שוין געענדיקט עפּעס אַרום פינף יאר צוריק צו קוקן ווי מיר וויסן עס הייַנט.
אָנהייב גרונט פאָרשונג מיט די הויפּט ציל טערמינען
דאָ איז ווי צו פאָרן פאַרקער צו דיין אַמאַזאָן פּראָדוקט ליסטינג - איך רעקאָמענדירן גענומען אַ קיקקסטאַרט נאָר ניצן Google קייוואָרד פּלאַננער געצייַג. דער ערשטער שריט אויף די וועג צו פאַרענדיקן די אַרבעט איז אַ ניט-בראַינער - אַלע איר דאַרפֿן איז צו אַרייַן די הויפּט קיווערד אין דער זוכן באַר צו ווייַזן אַ רשימה פון שפּיץ-פֿאַרבונדענע טערמינען. דו זאלסט נישט פאַרגעסן, אָבער, אַז איר זאָל זוכן דורך די קייוואָרד ידעאַס (ניט אַדגראָפּ געדאנקען!).
- דורכשניטלעך כוידעשלעך זוך באנד - פון קורס, די פאַקטיש באַנד אויף אַמאַזאָן איז נישט אַרגיואַבלי דער זעלביקער זאַך רובֿ מסתּמא צו זיין געוויזן מיט דעם Google 'ס אָנליין העלפּער. דאך, די אַסיינד קאָרעוו נומער וואָלט זיין באשטימט גוט גענוג פֿאַר איר צו טאן ווי צו פאָרן פאַרקער צו דיין אַמאַזאָן ליסטינג דורך געבן בילכערקייַט צו די רעכט טערמינען.
- סאַגדזשעסטיד ביד פּענדינג אויף פאַרמעסט - פילן פֿרייַ צו האָפּקען דעם אָפּטיילונג אויב איר 'רע נייַ דאָ. אָבער אויב איר האָבן שוין פליסנדיק אַ וועבזייַטל, איר וועט מסתּמא וויסן אַז די שפאלטן דיזיינד פֿאַר אַדוואָרדס קאמפאניע שאַפונג אַקשלי האָבן גאַט גאָרנישט צו דיין פּראָדוקט ליסטינגס אויף אַמאַזאָן. אָבער, געגעבן אַז איר ניטאָ אַ רוקי דאָ, דעם אָפּטיילונג קענען ווערן אַ באשטימט בענעפיטיטינג איינער פֿאַר איר. איך מיינען אַז עס זאָל זיין אַ זיכער ווערטפול דאַטן, פון קורס, אויב איר זענט גרייט צו פאָרן דער הויפּט באַצאָלט פאַרקער צו דיין בלעטער.


text:
ראפיק על כארירי
ראפיק באהא על דין על כארירי (1טן נאוועמבער 1944 – 14טן פעברואר 2005) איז געווען א פרעמיער מיניסטער אין לבנון, און א טייקון. לויט פארבס מאגאזין, איז זיין פארמעגן געווען געשאצט אויף איבער 11 מיליארד דאלער.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
כארירי איז געבוירן דעם 1טן נאוועמבער 1944 אין צידון. זיינע עלטערן זענען געווען ארעמע סוני מוסלמענער דארפסלייט. ער האט געלערנט אין דעם אמעריקאנער אוניווערסיטעט אין ביירוט. ער איז געווארן א בוכהאלטער פאר א פירמע וואס האט זיך באשעפטיקט אין בויען. ביי דעם לבנון ברודער קריג, איז ער רייך געווארן, ווען ער איז גערופן געווארן צו ארבעטן פאר סאודי אראביע, ער האט געבויט גראנדיעזע פראיעקטן, מעטשעטן, פאלאצן. ווען די בירגער קריג האט זיך גענדיקט, האט ער איבערגעבויט לבנון. ער האט באקומען סאודישע בירגערשאפט.
אין לבנון האט ער געהאט עטליכע ראדיא סטאנציעס, א טעלעוויזיע קאנאל, א פאפולערע צייטונג. אויך אין פראנקרייך האט ער געהאט ראדיא סטאנציעס.
כארירי איז געווען פרעמיער, פון 1992 ביז 1998, און פון 2000 ביז 2004. נאך מיינונגס פארשידענהייטן מיט סיריע, האט ער רעזיגנירט דעם 20סטן אקטאבער 2004.
ער האט דורכגעפירט ריזיגע פראיעקטן, נאכן קריג האט ער איבערגעבויט די צענטער פון ביירוט, ער האט געבויט א וואסער רער אין דרום לבנון, ביי די גרעניץ פון ישראל, פון א טייך וואס פליסט אריין אין ירדן טייך, ביי די צווייטע לבנונישע מלחמה, האט ישראל באמבאדירט די איינריכטונג.
אין 2004, האט די פאראייניגטע פעלקער, אים געשאנקען דעם פרעמיע, פארן ווידער אויפבוי פון לבנון.
זיין מארד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
14טן פעברואר 2005, איז ער אומגעקומען אין אן אויטא באמבע, וואס האט אויפגעריסן נאנט צו זיין מאטראקאדע, אכט מענטשן זענען אומגעקומען, ער און זיינע לייבוועכטער, אויך א פינאנץ מיניסטער, איז געווען צווישן די געהרגטע.
פאראנטווארטליכקייט פארן אטענטאט, איז געקומען פון א געוויסע "הילף און זשיהאד אין סיריע". די לעבאנעזער בירגער, און די וועלט האט אנגענומען, אז סיריע, שטייט אונטער זיין מארד. שטורמישע פראטעסטן זענען פארגעקומען אין לבנון קעגן סיריע, און אין 28 פעברואר האט די רעגירונג רעזיגנירט. די ערשטע מאל אין אראבישע וועלט, וואס א רעגירונג גייט אראפ פון בענקל אן ווילדע ראיאטן, אדער אויפשטאנד.
זיין זון סאאד על כארירי, האט איבערגענומען זיין פאטערס פאזיציע אין פאליטיק, און היינט איז ער פרעמיער מיניסטער.
פאראייניגטע פעלקער אויספארשונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וואליד זשומבלאט, דער פירער פון די דרוזן, אין לבנון. טענהט אז באשר על אסאד, האט געסטראשעט כארירי, אז אויב גייט ער ארויסצווינגען סיריע פון לבנון, וועט ער חרוב מאכן לבנון. זשומבלאט זאגט אז ווען ער האט עס געהערט, האט ער פארשטאנען אז באשר וויל אומברענגען כארירי.
די אויספארשונג איז אנגעפירט געווארן דורך דעטליוו מאלעס, אין זיין ערשטע רעפארט שרייבט ער, אז סירישע הויכבאאמטע, זענען מעגליך שולדיג, ער באשולדיקט אבער נישט קיינעם, ער פארלאנגט א פארלענגערונג, צו אויספארשן גרונטליכער די פרשה.
אין 30סטן דעצעמבער 2005, האט א וויצע פרעזידענט פון סיריע, אין אן אינטערוויו, דירעקט באשולדיקט אסאד, אינעם מארד פון כארירי. פארלאמענט מיטגלידער פון סיריע, האבן אים רופן אין געריכט, פארן פארראטן זיין מוטערלאנד.
די זיכערהייט ראט, האט אין אן אפשטימונג באשלאסן, צו קענען לייגן סאנקציעס, אויף א לאנד וואס שטערט די אויספארשונג, נאביע בארי, פון די שיא אמאל פארטיי, און נאסאראלא, האבן פארדאמט דעם באשלוס.
אויף דעם 23סטן מיי 2009, האט די צייטונג דער שפיגל, פון דייטשלאנד. באריכטעט אז כעזבאלא, איז שולדיג אינעם מארד אן קיין שום ספק, לויט א געהיימן באריכט פון די פאראייניגטע פעלקער. כעזבאלא לייקענט שטיין און ביין.


text:
פרילינג נינדזשאַ סקאָר כאַק
באַגריסן! מאָרעהאַקקס קאָלעקטיוו האט באקומען פילע ריקוועס פֿאַר אַ כאַק געצייַג פֿאַר די שפּיל ספּרינג נינדזשאַ. דאס איז די נייַ דערשיינונג אין רירעוודיק גיימינג. פילע שפילער זענען געזאגט אַז דעם שפּיל איז אפילו האַרדער ווי די לעדזשאַנדערי פלאַפּפּי בירד. מיר זענען באקאנט ווי די בעסטער כאַקינג נעץ און מיר קענען נישט לאָזן אונדזער וסערס צו פאַרנוצן זייער נערוועס מיט דעם שפּיל. מיר Created דעם פרילינג נינדזשאַ סקאָר כאַק פֿאַר אַלעמען וואס וויל צו האָבן אַ היגהסקאָרע ביגער ווי אנדערע פריינט. 😉 Everyone will envy you if you use this tool.
Spring Ninja is a simple addictive endless game in which you take control of a ninja who can only jump with the help of springs. The main goal of the game is to jump from one platform to another and go as far as possible. די מער איר גיין, די ביגער די כעזשבן איז. אבער אויב איר נוצן אונדזער כאַק געצייַג איר קענען האָבן קיין כעזשבן איר ווילן צווישן 1 און 99999999999. מיט בלויז אַ ביסל קליקס איר קענען טוישן דיין בעסטער כעזשבן און ווייַזן די נייַ היגהסקאָרע צו אַלע דיין פריינט. כל איר האָבן צו טאָן איז צו פאַרבינדן דיין מיטל צו פּיסי, אויסקלייַבן דיין פּלאַטפאָרמע (אַנדרויד / יאָס) און גיט פאַרבינדן קנעפּל. די רגע שריט איז צו אַרייַן די כעזשבן אַז איר ווילן צו האָבן. צום סוף גיט אָנהייב קנעפּל און וואַרטן אַ ביסל מאָומאַנץ. אין ווייניקער ווי איין מינוט אונדזער געצייַג וועט געפינען די שפּיל טעקעס און וועט מאָדיפיצירן דיין היגהסקאָרע. אונדזער פרילינג נינדזשאַ סקאָר כאַק טאָן ניט דאַרפן קיין ינסטאַלירן אויף דיין קאָמפּיוטער. נאָר אראפקאפיע און נוצן. ווען איר גיט אָנהייב קנעפּל די פּראָקסי און אַנטי באַן סיסטעמס וועט זיין אַקטיווייטיד אויטאָמאַטיש. די סיסטעמס גאַראַנטירן אַ זיכער כאַק פּראָצעס. אַזוי, אויב איר ווילן צו האָבן די ביגאַסט היגהסקאָרע, נאָר אראפקאפיע און נוצן אונדזער געצייַג. האַנאָע האָבן!
ינסטרוקטיאָנס:
- אראפקאפיע פרילינג נינדזשאַ סקאָר כאַק
- פאַרבינדן דיין מיטל צו פּיסי
- דריקט פאַרבינדן קנעפּל
- אַרייַן די כעזשבן אַז איר ווילן צו האָבן
- דריקט אָנהייב קנעפּל און וואַרטן אַ ביסל מאָומאַנץ
- דיסקאַנעקט די מיטל און אָנהייבן די שפּיל
- האַנאָע האָבן!
פֿעיִקייטן:
- היגהסקאָרע כאַק
- 100% זיכער
- צי ניט דאַרפן שורש אָדער דזשאַילברעאַק
- צי ניט דאַרפן ינסטאַלירן אויף פּיסי
- זייער גרינג צו נוצן
ונטער איר קענען זען אַ פּשוט דערווייַז:


text:
אויס מענטש האט געשריבן:@קאווע טרינקער וואס זענען די סתירות ?
און וואס איז מיט די סתירות און טעותים און ספר פאר משה (רוטנער) אויף וואס זיין ארטיקל באציט זיך.
סאיז סתירות אסתירות קרמית
גראדע איז די בעלזע ווערסיע טויזנט מאל מער פארדרייט ווי די סאטמארע
חזקיהו המלך האט געשריבן:למעשה וועגען דעם בעלזא ביכל, כ'פארשטיי נישט פארוואס דער בלאט ברויך זיך צי וויסענדיג מאכען, כאילו ס'פעלט וואס צי מתקן זיין אין סאטמאר אז זיי האלטען שוין ביים בעלזא ביכל, ס'איז פשוט די תאוה פאר מחלוקת, זאל בעלזא שרייבען וואס זיי ווילען, וועם גייטעס אן, כאילו סאטמאר שרייבט נישט וואס זיי ווילען, נארישקייטען,
חזקיהו המלך האט געשריבן:די גאנצע בעלזא מעשה איז ווי ס'זעהט אויס געקומען נאר נאכדעם וואס די סאטמארע האבען גוט אנגעדרייט דעם בעלזע'ר רב, אי ער איז געווען א יונגערמאן אין ער האט זיך געלאזט אנדרייען,
שרייבער האט געשריבן:חזקיהו המלך האט געשריבן:די גאנצע בעלזא מעשה איז ווי ס'זעהט אויס געקומען נאר נאכדעם וואס די סאטמארע האבען גוט אנגעדרייט דעם בעלזע'ר רב, אי ער איז געווען א יונגערמאן אין ער האט זיך געלאזט אנדרייען,
דזשאסט פאר די רעקארד, דער יונגערמאן דער סאטמאר רב איז שוין געווען דאן א בן שבעים
דעת תורה האט געשריבן:לויטן (עיקר) טעם פונעם ויואל משה (לאפוקי די אנדערע אוסרים) איז בחירות דייקא יא א (אביזרייהו ד) אמונה אישו. כאטש לאו דוקא פון די יסודות הדת.
כל מחשבה שהוא גורם לו לאדם לעקור עיקר מעיקרי התורה מוזהרין אנו שלא להעלותה על לבנו ולא נסיח דעתנו לכך ונחשוב ונמשך אחר הרהורי הלב. מפני שדעתו של אדם קצרה ולא כל הדעות יכולין להשיג האמת על בוריו... ואינו יודע המדות שידין בהן עד שידע האמת על בוריו ונמצא יוצא לידי מינות.. (רמב"ם עיי"ש)
קאווע טרינקער האט געשריבן:
איך האב שוין מעורר געווען אין דעם "דער בלאט" אשכול, אז זיין ארטיקל איז מלא סתירות און שקרים.
קאווע טרינקער האט געשריבן:חזקיהו מישט מהר"א מיט מהרי"ד השני.
קאווע טרינקער האט געשריבן:חזקיהו מישט מהר"א מיט מהרי"ד השני.
איינע פון די חילוקים וואס איז כדאי צו נעמען אין חשבון ווען מ'שטעלט צוזאם וואס סאטמאר שרייבט און וואס בעלזא שרייבט: די וואס שרייבן צד בעלזא זענען מענטשן - גבאים און משמשים - ממקור ראשון. משא"כ אין סאטמאר רעדט מען פון געלבמאן פילאפף און טעללער, והבן.
ווילאנג סאטמאר וועט נישט איינזעהן אז איסור "בחירות" איז א שיטה יחידאי, און אפילו אויב מ'האלט אז ס'איז אסור האט דאס מיט אמונה און יסודות הדת קיין שייכות, וועלען זיי זיך מוטשענען צו פארענטפערן זייער אייגן געמאכטע קלאץ קשיא, הלמאי ס'געווען צדיקים וואס זענען געגאנגען צו בחירות.
הערטס אויף!
גראבן אין ארץ ישראל האט נישט מיט אמונה אין תחית המתים!
תיקון עירובין האט נישט מיט אמונה אין "מחלליה מות יומת"!
און נישט יעדעס מאל איינער האלט אנדערשט ווי דיר, איז יענער אן אפיקורס מחמת" זאת התורה לא תהא מוחלפת".
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
ביטקוינס פון דער יוד פינאנץ קריפטא-קורענסי פאניק אין קריפטא-וואלוטע מארקעט; ביטקוין וואקלט זיך
די עקאנאמישע וועלט איז לעצטנס אין א שטארקער דילעמע וויאזוי צו באהאנדלען דעם אויפשטייג פון דיגיטאלע קריפטא-וואלוטע, ספעציעל זינט די ביטקוין האט געגרייכט צו גאר א הויכן ווערד. דער אויפשטייג פון קריפטא-וואלוטע שטעלט א געפאר פאר'ן גלאבאלן עקאנאמישן סיסטעם, און פארשידענע רעגירונגען זוכן וועגן וויאזוי זיך צו ספראווען דערמיט. נעכטן האט א מיטגליד אין דער סאוט קארעא רעגירונג געמאלדן, אז די רעגירונג וועט פארווערן צו האנדלען מיט אזעלכע וואלוטע, און דערמיט איז זי די ערשטע רעגירונג צו נעמען אזא קלארע שטעלונג. דאס האט פארשטענדליך שטארק אפעקטירט די ווערד פון ביטקוין, וועלכע האט דראסטיש געטראסקעט מיט גאנצע 12 פערצענט, אבער שפעטער האט א ווארטזאגער פאר'ן פרעזידענט געזאגט אז דער באשלוס איז נאכנישט ענדגילטיג, האט עס צוריק ארויפגעברענגט די פרייז דערפון און ס'איז געשטיגן מיט 7 פראצענט, אבער נאך אלס געבליבן מיט 5 פראצענט נידריגער ווי א טאג פריער. עקאנאמיסטן האבן אנגעוויזן אז דאס איז א ביישפיל ווי ריזיקאליש ס'איז צו האנדלען מיט אזא וואלוטע.
ווי איז דאס געשעהן?
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
אַנאַרכיע אָנליין - דעם איז אַ פאַנטאַסטיש מולטיפּלייַער אָנליין שפּיל אין די נוסח ממאָרפּג. דער שפּיל נעמט שטעלן אויף אַ אַנינכאַבאַטיד פּלאַנעט ווו איר האָבן פילע אַדווענטשערז און קוועסץ. אין אַנאַרטשי אָנליין רעגיסטראַציע איז גאַנץ פּשוט און וועט ניט נעמען איר פיל צייַט, די בלויז שוועריקייט איז די ענגליש שפּיל
ווייַזן אַ דיטיילד באַשרייַבונג פון
אַנאַרכיע אָנליין - דעם איז אַ פאַנטאַסטיש מולטיפּלייַער אָנליין שפּיל אין די נוסח ממאָרפּג. דער שפּיל נעמט שטעלן אויף אַ אַנינכאַבאַטיד פּלאַנעט ווו איר האָבן פילע אַדווענטשערז און קוועסץ. אין אַנאַרטשי אָנליין רעגיסטראַציע איז גאַנץ פּשוט און וועט ניט נעמען איר פיל צייַט, די בלויז שוועריקייט איז די ענגליש שפּיל:
1. באַזוכן דער באַאַמטער פּלאַץ פון די שפּיל, וואָס איר קענען געפינען אויף דער אינטערנעץ ניצן קיין בלעטערער. 2. דריקט אויף די «מייַן חשבון», זיין אָפּגעהיט בלאַט איז צעטיילט אין צוויי פּאַרץ, און דיין טייל צו פּלאָמבירן די לינק. 3. אַרייַן אייער E-פּאָסט. 4. אַרייַן אייער באַניצער נאָמען קוינד (נאר אותיות). 5. אַרייַן פּאַראָל קוינד. 6. אַרייַן די פּאַראָל ווידער צו באַשטעטיקן עס. 7. טיקען די צונעמען קעסטל אויף די אַגרימאַנץ מיט די כּללים פון די שפּיל. 8. דריקט אויף «רעגיסטרירן איצט». איצט איר קענען בעשאָלעם אָנהייבן דעם שפּיל. צו שפּילן אַנאַרטשי אָנליין, איר דאַרפֿן אַ קאָמפּיוטער מיט די פאלגענדע סיסטעם רעקווירעמענץ:
פּראַסעסער - ינטעל פּענטיום 2
באַראַן - 128 מב פון באַראַן
דירעקט רענטגענ 7. שווער דיסק. - פֿון 800-2300 מעגאבייטן
גדולים גיכקייַט קשר צו דער אינטערנעץ. אין אַנאַרטשי אָנליין, איר קענען שפּילן אַ כאַראַקטער וואס מאַכן זיך פרי אין דער שפּיל. אויסקלייַבן עס ראַסע, דזשענדער, נאָמען, קליידער און ערשטיק וואָפן, ווי געזונט ווי די לאַנד פֿאַר וואָס ער וועט קעמפן. טשאָאָסינג איין זייַט, איר וועט ניט קענען צו גיין צו די שונאים, אַזוי זיין אָפּגעהיט ווען טשוזינג דער מדינה. אַנאַרכיע אָנליין שפּיל גיט איר די געלעגנהייט צו שפּילן מיט אַזאַ זעלנער ווי:
• אַטראָקס
• נאַנאָמאַגע
• אָפּיפעקס
• סאָליטוס
אַטראָקס - זייער העלדיש וואָריער, האט גרויס סטאַמאַנאַ און שטאַרקייַט, אָבער האט אַ מעסיק גייסטיקער אַנטוויקלונג קענען זיין צעבראכן בייַ קיין מאָמענט, ער אָפֿט גייַסטיק דיסאָרדערס. נאַנאָמאַגע - קאַסטער אַרטשעטיפּע, ווי אַ וואָריער ער איז שוואַך, אָבער די העכער מדרגה פון סייכל ווי אנדערע זעלנער, די שטאַרקייַט און ענדעראַנס ער איז געווען כּמעט נול. אָפּיפעקס - ניט ווי אַ וואָריער, אַ גנב, כיטרע און האט גוט מאַנוווראַביליטי, זיי האָבן נעבעך שטאַרקייַט און ענדעראַנס, אָבער אַ גוט מיינונג. סאָליטוס - אַ וואָריער מיט מענטשלעך דאַטן, האט אַ דורכשניטלעך דיפּלאָם פון שטאַרקייַט און ענדעראַנס. אַנאַרכיע שפּיל האט גרויס גראַפיקס און געשיכטע, יעדער פון די אותיות קענען קלייַבן אַ פאַך צו קלייַבן פון. יעדער פאַך איז יינציק און האט זייַן אייגן פּרייאָראַטיז, ערשטער וועט לערנען די פאַך, און בלויז דעמאָלט אָנהייבן צו אַרבעט. שפּיל אַנאַרטשי ווי איר קענען פֿאַר זיך און מיט דיין פריינט. די גאנצע שפּיל איר בודע באַגלייטן מוזיק אויסדערוויילט דורך יעדער ונטערטעניק, איר קענען דיסייבאַל עס אין די סעטטינגס מעניו. אויף די שפּיל ס באַאַמטער וועבזייַטל האט אַ פאָרום ווו איר קענען שמועסן מיט אנדערע שפילער, ייַנטיילן יקספּיריאַנסיז אָדער געפינען ענטפֿערס צו אייערע פראגעס. אויף דעם פּלאַץ איר קענען מיינונג טראַינינג ווידיאס און בילדער צו די שפּיל, באַקאַנטער מיט וואָס אין דער צוקונפֿט זאל העלפן איר, ווי גוט ווי View אינפֿאָרמאַציע וועגן אייער חשבון. דער באַאַמטער וועבזייַטל פון דער שפּיל האט אַ געשיכטע און יעדער כאַראַקטער. שפּיל אָנליין שפּיל אַנאַרטשי און ווערן אַ העלד פון דער צוקונפֿט, באַווייַזן צו זיך און אנדערע אַז איר זענען ביכולת צו טאָן עפּעס צו געווינען.
שפּיל / רעגיסטרירן


text:
ריינהארד היידריך
ריינהארד היידריך א קריגס פארברעכער א נאצי פון די הויפט פאראנטווארטלעכע צו די שואה.
אין יאר ה'תרצ"א (1931) איז ער אנגענומען געווארן ביי די נאצישע פארטיי, און דערנאך איז ער נאמינירט געווארן ווי דער הויפט גענעראל פון די פארט יידיגונגס רייך מיניסטעריום.
כסליו ה'ת"ש ווען די דייטשן האבן איינגענומען פוילן האט ער באפעלט די פוילישע קאמאנדאטן צו אויפשטעלן פאר די יידן געטאס און באשטימען א יודענראט.
ער איז אומגעברענגט געווארן אין טשעכאסלאוואקיי, אין יוני 1942, דורך טשעכישע אויפשטענדלער, וואס דערפאר האבן די נאציס אויסגעמארדעט א גאנץ דארף מיטן נאמען לידיצע אלס נקמה, 260 מענטשן, מיטן אויסרייד אז זיי האבן געהאלפן די אויפשטענדלער.
יידן פון טערעזנשטאט האבן באגראבן די אומגעקומענע, און אלס באלוינונג, האט די געטא באקומען די שעפעלעך פונעם דארף.
נאך דער אטאקע האט מען אפערירט אויף היידריך. ער האט געליטן פון סעפסיס, וואס מען קען באהאנדלען מיט פעניצילין, א מעדיקאמענט וואס איז שוין געווארן פאבריצירט נאר אין בריטאניע און די פאראייניגטע שטאטן, מיט וואס דייטשלאנד האט געהאלטן מלחמה.


text:
ווערס 1:
בוי איך כאַפּט אויס די גרוב גוט מאָרגן
איך געווען סליפּינג פֿאַר אויך לאַנג איך בין יאַוונינג
יעדער יינער גערעדט טריינג צו זען מיר, דיסביליף
ווי ווי ער ברידינג? ער איז געווען זעקס פֿיס טיף
בוי וואָס איר זאָגן? האַלטן אַרויף פאַרמאַכן דיין מויל
דעד מענטשן קענען נישט האָללאַ, וואָס איר גערעדט באַוט?
'קאָז אַמאָל דורך אַז טיר עס איז נישט גיין אויס
אבער לאָזן מיר נעמען איר צוריק אין מאָל צו מיין אָרן איצט
OOH וויסן איר שמעקן עס אין די לופט
גרונט איך געווען אין די גרוב פֿאַר אויך לאַנג איך שווערן
מענטשן געשריגן איך בין פעלנדיק, נעקראָלאָג שוין געשריבן
מיין פּנים בלאַס, זיי קענען נישט זאָגן דיין יינגל וועגן צו ווערן ריזאַן
נאָענט די אָרן, רוף די פּריידיקער, ער אַזוי ניטאָ
עס ס איבער קענען ניט קיינער דערגרייכן אים, זאָגן אַזוי לאַנג
אבער האַלטן אויף, איידער איר וויינען און לויפן אויס
איך געהערט עמעצער קומענדיק, אַזוי צו זאָגן: עפּעס יעלינג, “קום ארויס”
Pre-קרוק:
כאַפּט זיך אויס דער גרוב, גוט מארגן
איך געווען סליפּינג פֿאַר אויך לאַנג איך בין יאַוונינג
זיי באַגראָבן מיר אין שוואַרץ פּאַסן, שוואַרץ בונד
איך בין לעבעדיק און איך וואָוק אַרויף קוקן פליען
אַזוי פֿון איצט אויף
פאַרטשעפּען:
פון איצט אויף איר קענען רופן מיר אלעזר
פון איצט אויף איר קענען רופן מיר אלעזר
פון איצט אויף איר קענען רופן מיר אלעזר
געוועזענער טויט מענטש גיין אלעזר (יבערכאַזערן)
ווערס 2: (טהיס'ל)
זיי גאַט אַ פעלנדיק מענטשן מעלדונג און זיי קענען ניט געפֿינען די גוף
זאל זיי דערציילן די געשיכטע איך איז געווען שאָס אַרויף אין אַ פּאַרטיי
אָדער איז געווען איך הויך ספּידינג אויף אַ בייק
קאָפּ אַנטו אַ טראָק הויך ספּידינג דורך אַ ליכט
איר קענען זאָגן עס סייַ ווי סייַ איר ווי
סוף געשיכטע האָמיע איך איז געווען האט זיך דורך דער משיח
דעד מענטש גיין, גרין מייל
גיין און טשעק מיין גרוב עס ס 'שוין קלינד אויס
איצט קומען און קוקן אין מיין אויגן ברוה
איר קענען זען די פייַער גיין און דערציילן עם איך בין לעבעדיק ברוה
פול מאַכט ווי אַ דראָט ברוה
גאָט קאָננעקטעד צו מיר ווי עטלעכע קייבאַלז און איך בין FIRED אַרויף
דעד מענטשן טאָן ניט רעדן, זאָגן ליגט אָדער אמת
דעד מענטשן טאָן ניט גיין
אַזוי וואָס אַז מיינען פֿאַר מיר איז אַז זיי געחתמעט אַוועק
אויף מיין טויט באַרעכטיקן, אָבער איך איז געווען מחיה איידער עס דאַר אַוועק
Pre-קרוק
פאַרטשעפּען
ווערס 3:
כאַפּט זיך אויס דער גרוב, טהריללער נוסח
זיי איז נישט טראַכטן אַז ער קען טאָן עס, אָבער ער האט עס איצט
איך מיינען די קאַפּטאַן, דער אלמעכטיקער גאט
באַשטעטיקן קאַפּטיווז פּאָטער, אַלע אַבאָרד, אַלע אַבאָרד
קענען נישט האַלטן אים ווען ער גאַט זיין מיינונג געמאכט אַרויף
ער טאָן ניט ווי אַז ערנסט? סייַאָנאַראַ, מען וועט זיך זעהן
ער האט געמאכט די בלינד זען און גאַט דער לאָם אַרויף
אזוי עס ס קיין יבערראַשן ער קענען כאַפּן אונדז
וועקן זיי אַרויף איצט
געגלויבט ווען דיין לעבן איז קוקן האַרט איצט
ווען איר ניטאָ בייַ דיין אַלע מאָל נידעריק
דו זאלסט נישט פאַרגעסן אַז מאַכט אַז ער שוין געוויזן
Pre-קרוק
פאַרטשעפּען


text:
11/08/2011
רבותי עס ברענט - קומט לעשען
רבותי, עס ברענט
עס דרייען זיך ארום ביי אונז אין שטאט מחבלים, אסאך פון זיי באיצטלא דרבנן, למשל דער ערשטער אויפען בילד, משה חזרי' (זכרי') ראזענבוים, וואס וועגען עהם האט אן אידישע טאכטער פארלוירען דאס לעבען. ווער עס האט אויף עהם עפעס עדות צו זאגען אז ער האט עהם מאלעסטעט (אדער ער ווייסט וועמען ער האט מאלעסטעט), נישט קיין חילוק ווי אלט, זאל רחמנות האבען אויף אידישע קינדער און קומען עדות זאגען. מען קען רופען גראד צו די פאליס אויף 718-330-5600, אדער רופט צו אונז אויף 347-560-8050 און לאזן א מעסעדזש, עס איז ממש א סכנה עהם צו לאזען זיך דרייען אויף דער גאס, ער זעהט אויס ווי דער גרעסטער צדיק, עס איז אבער פני ד' בעושי רע - העלפט אונז מקיים זיין, להכרית מארץ זכרם.
לאזט אייך נישט איינרעדען פון די לעבאוויטשעס וכת דיליה און פון דער פארווערטס, אז דער קעיס צופאלט, און ממילא לוינט זיך נישט אנצוהייבען. עס צופאלט גארנישט, ער וועט אי"ה צוריק גיין אין תפיסה און מיטנעמען אפאר פון זיינע העלפערס. דאס וואס ער איז איצט אויף הויז ארעסט, איז נאר ווייל דאס געזעץ איז אז מען מוז עהם ארויסלאזען ביז נאך דעם אפיל, אבער זארטס נישט, ער גייט אי"ה צוריק.
עס האנדלט זיך דא פון ראטעווען א 5 יעריג קינד א יתום, וואס דער רשע וויל צונעמען פון זיין קרבן די מאמע'ס משפחה וואס וועגען עהם האט זי נעבעך פארלוירען איר לעבן - און ער זאל קענען מיט עהם מאכן תועבה - מאכט זיכער אז איר זאלט נישט דארפען זאגען "ידינו שפכו את הדם הזה"
ווער עס ווייסט עפעס אויף משה חזרי' (זכרי') ראזענבוים זאל נישט עובר זיין אויף אם לא יגיד און אויך נישט אויף לא תעמוד על דם רעך, נאר שוין קומען עדות זאגען. געדענק! דיינע קינדער קענען זיין די נעקסטע קרבנות.
Remember! This is not a custody issue!
This is about saving a child's future!
Posted by Rabbi Nuchem Rosenberg at 11/08/2011
רבותי עס ברענט - קומט לעשען
2011-11-08T00:16:00-05:00
Rabbi Nuchem Rosenberg
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
על בייַדאַ
אַל בייַדאַ (אראביש: البيضاء טאַראַבולוס) איז איינע פון די גרויסע שטעט אין ליביע, ווו איז עס די דריטע גרעסטע שטאָט אין מזרח ליביע, מיט אַ באַפעלקערונג פון 250.000 איינוווינער. און איינער פון די בעסטע שטאָט צו פּלאַנירט ווערן און די סביבה, וואס מאכט אים אין די מדינה אלס א שטאט וואס ציט טוריסטן, ווי אויך איז דארט געווען הויפּטקוואַרטיר פון די ליביען פרייהייטס קריג קעגן איטאליע, און דאָרט איז געווען דער הויפּטקוואַרטיר פון אָמאַר על-מוכטאַר. עס איז געווען א פלאן אריבערצוברענגען די אַדמיניסטראַטיווע הויפּטשטאָט פון דער מדינה אין דער רעגירונג, אבער אין ענדע איז די הויפטשטאט פארבליבן טריפאלי. פון מלך ידריס על-סאַנוסי, דער געוועזענער גענעראל פון ליביע.


text:
farshlufen האט געשריבן:פרישוואסער האט געשריבן:איז דא צו באקומען א פארטעבעל CD/USB Music player די זעלבע סארט וואס מען מאכט היינט פאר די קארס, ווי איר לייגט אריין א USB DRIVE אין איר קענט אפען סקרין זעהן/מישען אייערע מוזיק פיילס,
איך לייג צו א בילד פין מאן קאר אויב איינער וועט מיך בעסער פארשטיין
דאס איז די נאענסטע וואס איך ווייס און איך האב אסאך געזוכט.
עס ליינט די יו.עס.בי לויט די date created' ובכן דארף מען מסדר די פאלדערס מיט א פלאן, מיט סוב-פאלדערס, ס'האט מיר גענומען ביז כ'האב זיך עס דערלערנט.
יישר כוח
איך מיין אז טאמיר די סקרין איז גרעסער אין אויב מען זעהט די פאלדערס ציטיילט לויט די אלבומס/ארטיסט/ניגונים איז דאס א דבר השלם


text:
איך האב באזוכט לעצטנס א פארק אין דער גרויסער ניו יארק, וואו כ'האב עטליכע מאל געדארפט צוגיין צום אויטא ברענגען עסן אדער טרינקען פאר די קינדער. וויבאלד ס'איז געווען אן עלעקטראנישער טויער ביים אריינגאנג וואס האט זיך אויטאמאטיש פארקלאפט, האב איך געדארפט ווארטן ביז אן ארבעטער וועט עס עפענען פאר מיר, אבער יענער האט מיר געוויזן וויאזוי איך קען עס אליין עפענען דורכ'ן דרוקן אן אייזערנעם קנעפל איבערן טויער. דערווייל איז געווען באשערט אז יענער ארבעטער זאל זיך אהיימגיין, און איינע אן אויפזעערין וואס האט דערזען ווי איך עפן דעם טויער דורכ’ן קנעפל איז געווארן ברוגז אויף מיר.
מיר אידן האבן שוין געזען שווערע צייטן דורכאויס אונזער עקזיסטענץ. אייגנטליך, מיר האבן געהאט סך מער שווערע צייטן ווי גוטע. מיר האבן זיך ווי צוגעוואוינט צו פראבלעמען און מיר שמעקן כמעט נישט דעם גערוך פון אן אנקומענדער סכנה.
שווערע צייטן קומען געווענליך אין צוביסלעך, אין שטופעס. צוגעוואוינט פון אזויפיל יארן צרות, האבן מיר זיך אויסגעלערנט זיך צוצופאסן צו פראבלעמאטישע אומשטענדן. צו די פריערדיגע שטאפלען פון דער צרה האבן מיר זיך צוגעוואוינט און זיי געלאזט פארוואנדלט ווערן אין דער נארמע. ווען די אמת’ע געפאר ריקט זיך אן, איז עס שוין פאר אונז די לעצטע אנטוויקלונג אין א סעריע פון שלעכטע דערשיינונגען.
איינער פון די גרונד-פרינציפן אין אונזער חינוך, איז דער געדאנק אז מיר זענען ליכט יארן אוועק פון די אמאליגע דורות. נישט בלויז וואס זיי זענען געווען בעסער פון אונז, נאר מיר האבן אויך נישט קיין טראפן באגריף צו זייער מהות. אפילו ווען ס’גייט די רייד וועגן אזא קעניג ווי מנשה בן חזקיהו, אויף וועמען דער פסוק זאגט אז ער האט אריינגעשטעלט אן אשרה (א סטאטוע פון דער געטין „אשרה‟, אדער א בוים פאר אירעט וועגן) אינעם הויז וואו דער באשעפער האט געמאכט רוען זיין שכינה, און אז ער האט אנגעפילט ירושלים מיט מזבחות פאר אפגעטער, זאגט דאך די גמרא אז מיר קענען אים נישט משפט’ן לויט אונזערע השגות.
ווידעראמאל בלאזן די וועלט-ווינטן פון יענער אומהיימליכער ריכטונג, וואס ברענגען אן שווארצע וואלקנס און זאגן אן נישט-גוטע בשורות.
די וועלט פלאגט זיך מיט צרות; א בייזע קולטור, וואס האט אנגעהויבן ארויסשטעקן דעם קאפ פונעם הייל וואו זי האט זיך געפונען פאר עטליכע הונדערט יאר אין רעלאטיווער שטילקייט, שפייט בלוט און פייער.
און אידן, וועלכע זענען אויף אן אומראציאנאלן אופן פארוואנדלט געווארן אינעם עיקר און ערשטן צילברעט פון דעם דאזיגן שונא דער מענטשהייט’ס, ווערט צוביסלעך גאר פארוואנדלט אינעם שולדיגן.
איסלאם יאגט זיך אויף אייראפע און דראעט צו פארשוועמען דער מערב-וועלט אין א טייך פון בלוט, און די פוילע, אומבאהאלפענע אייראפעער טייטלען מיט’ן פינגער אויף ארץ ישראל.
איך האב לעצטנס געדארפט אוועקפארן אויף אפאר טאג, און ס’איז מיר אויסגעקומען צו זיין דורכ’ן שבת אן באקאנטע. איך בין געווען אין א דירה אליין, האב איך געפראוועט די שבת סעודות מיט די פיר ווענט. איך בין געווען איבערראשט פון דעם עפעקט וואס די ערפארונג האט אויף מיר געהאט. איך האב מיטאמאל דערפילט א געוויסע פרייהייט פון דער סביבה, א געלעגנהייט צו פראווען און זינגען וויאזוי ס’גלוסט זיך מיר אין הארצן, און דוקא דערפאר האט מיך דער שבת מער דורכגענומען. איך האב דערפילט דעם טעם פון א דינאמישער, פערזענליכער רעליגיעזיטעט. ס’איז מיר שווער געווען זיך צו געזעגענען פון דעם.
קארל מארקס, אין זיין עסיי „איבער דער יודנפראגע‟, באהאנדלט דעם ענין פון רעליגיעזע רעגירונגען וואס פאדערן אז יעדער בירגער זאל אויספאלגן די רעליגיעזע שריפטן. מארקס זאגט אז די מענטשן וואס לעבן אין אזא מדינה זענען אייגנטליך נישט קיין רעליגיעזע מענטשן, וויבאלד דאס פראקטיצירן רעליגיע איז נישט א רעזולטאט פונעם מאראלישן נאגעניש אין הארצן, נאר ס’איז א ציווילע פליכט פונעם בירגער, פונקט ווי דער חוב פון צאלן שטייערן. קארל מארקס זאגט וועגן דעם אז דוקא אין אמעריקע, וואו ס’איז דא א רעליגיעזע פרייהייט, איז רעליגיע בכח צו בליען. איך האב שוין די עסיי געליינט מיט אפאר יאר צוריק, אבער יעצט האב איך עס געפילט אויף דער אייגענער הויט, נישט צום ערשטן מאל אין לעבן.
יום העצמאות, דער טאג ווען מדינת ישראל פייערט איר אומאפהענגיגקייט, פלעגט ביי מיר אויפברענגען געמישטע געפילן. פון איין זייט, איז שווער זיך נישט וויסנדיג צו מאכן פונעם פאקט וואס ארץ ישראל איז צוריקגעקומען צו אידישע הענט. פון דער צווייטער זייט, ליגט מיר טיף אין באוואוסטזיין באגראבן דער חרדישער פערספעקטיוו וועגן די „ציונים‟ און די „מדינה‟ — די סעקולערע רעגירונג, די „ילדי תימן‟, די אנטי-דת גזירות פון די בראשית-יארן ווען מדינת ישראל איז געגרינדעט געווארן, און אזוי ווייטער מיט’ן גאנצן פעקל קריטיק און קללות אויף דער „מדינת שמד‟.
צווישן אונז גערעדט: ביידע זענען אמת. ארץ ישראל איז אומגעקערט געווארן צו אידן און אידן האבן זיך אומגעקערט צו ארץ ישראל. דאס איז א פאקט. מ’קען זאגן אז ס’איז „מעשה שטן‟, אבער סתם אוועקמאכן מיט דער האנט איז נישט שייך. „עפעס‟ — און טאקע א גרויסער עפעס — איז דא געשען.
ס’איז אבער אויך אמת, אז די ערשטע דורות פון ציונים, אריינגערעכנט די מיט וועלכע די מאדערנע ישראל איז געגרינדעט געווארן, זענען געווען לינקע, אנטי-רעליגיעזע מענטשן. דת און דתיים האבן די ערשטע פירערס פון ישראל געשטאכן אין די אויגן, און זיי האבן פרובירט שטערן און דערשטיקן רעליגיע וואו ס’איז נאר מעגליך געווען. מ’קען זאגן אז יענע זענען געווען פארנארט, פארדרייט; אז שיבת ציון קומט מיט יסורים, און אז יעדער מענטש וואס האט דעמאלט געוואוינט אין ישראל האט פארט געהאט פאר זיך די ברירה זיך קעגנצושטעלן דעם ווינט פון דער גאס און פארבלייבן פרום.
אין די לעצטע טעג האט זיך ארומגעדרייט א קליפ פון א מנהל אין א חדר אין קרית יואל, וואס האט געשמועסט מיט א קינד אין זיין ביורא במשך א שטיקל צייט. דער אופן וויאזוי דער מנהל האט געהאלטן דאס קינד פיזיש נאנט צו זיך האט ארויסגערופן חשש צי ס’איז נישט געשטאנען שלעכטע מאטיוון הינטער דער נאנטשאפט. כאטש איך בין מסכים אז די סצענע האט אויסגעזען מאדנע, בין איך ביי דער מיינונג אז די פרשה איז בעיקר א ביישפיל פון מיספארשטענדעניש צווישן קולטורן, און ס’צייגט אויף א שוואכקייט אין דער ליבעראלער וועלט זיך צו באפאסן מיט געזעלשאפטליכע פחדים אויף א מענטשליכן און ערוואקסענעם אופן.
דאס מענטשליכע לעבן איז פול מיט סכנות אויף יעדן טריט און שריט, אבער כדי צו קענען פונקציאנירן ווי א נארמאלע געזעלשאפט מוז מען ביי זיך באשטימען אויף ווי ווייט מ’וויל נעמען די חשדות קעגן מענטשן. לאמיר נעמען א ביישפיל פון דעם אנשיקעניש וואס רופט זיך טעראר, מיר האבן זיך אלע דערוועקט אינעם עלפטן סעפטעמבער צו א נייער רעאליטעט פון אן אומזעבארן שונא וואס קען זיך אין א שיינעם טאג אנרוקן און אנמאכן שרעקליכע חורבנות. דער פחד האט ארויסגענומען אמעריקע פון די כלים, מ’איז אפילו ארויס אין מלחמה קעגן עטליכע איסלאמישע לענדער, אבער דערנאך קומט מען צוריק צו א פראגע וויאזוי מ’זאל באהאנדלען מוסולמענער ביי זיך אינדערהיים.
פאראן א שטח אין (צי הארט נעבן) ארץ ישראל, וואס האט דעם כבוד אנגערופן צו ווערן מיט עטליכע נעמען. אנדערע רופן אים „אקופירטע שטחים‟, דאן זענען פאראן די וואס באציען זיך צו דעם לאנד ווי „מערב ברעג‟, בעת נאך אנדערע קענען די טעריטאריע מיט איר אריגינעלן נאמען — יהודה און שומרון.
וועלכער איז דער ריכטיגער?
אנשטאט דעם נאמען, לאמיר ליבערשט זיך באקענען מיט דער נאענטער היסטאריע פון דעם פלאץ. דעם נאמען וועלן מיר דערלויבן דאס מציאות צו דיקטירן.
מיט יארטויזנטער צוריק, איז דער שטח געווען צעטיילט צווישן די צוויי אידישע קעניגרייכן פון יענער תקופה, מלכות יהודה, מיט איר צענטער אין ירושלים, און מלכות ישראל, מיט איר צענטער אין שומרון. אינאיינעם: יהודה ושומרון. עווענטועל איז דער ראיאן אנגעשלאסן געווארן אין דער אטאמאנישער אימפעריע, וואס האט זיך געהאלטן אין משך פון עטליכע הונדערט יאר.
ווען די אטאמאנישע אימפעריע איז צעפאלן נאך דעם ערשטן וועלט-קריג, האט די „פעלקער ליגע‟ (פארגייער פון דעם היינטיגן „יו-ען‟) אין 1917 באשלאסן צו צעטיילן דעם ראיאן אין קלענערע חלקים און דארט גרינדן נייע לענדער. די „פעלקער ליגע‟ האט באשטימט ענגלאנד צו צייטווייליג פארפיגן מיט דעם שטח.
ענגלאנד האט דעמאלט באשלאסן צו באשטימען א קליין חלק פונעם מיטל-מזרח — ווייניגער ווי א פראצענט פונעם שטח אויף וועלכן זי האט פארפיגט — פאר א אידיש היימלאנד. אזוי קליין ווי ער איז דעמאלט געווען, האט דער שטח איינגעשלאסן נישט נאר יהודה ושומרון נאר זאגאר א באלעבאטישן טייל פון דער אנדערער, מזרח’דיגער זייט פונעם ירדן — וואו דאס לאנד ירדן געפינט זיך היינט.
פסח ביינאכט דערמאנט מען אין דער הגדה די “ארבעה בנים”, דאס זענען די פיר פארשידענע סארטן זין פאר וועמען דער טאטע דארף דערציילן די ניסים פון יציאת מצרים. דאס שטיקל מיט די ארבעה בנים האט מען אריינגעשטעלט באלד אנהויב פון דער הגדה, ווי צו מאכן אינטערעסאנטער דאס זאגן גלייך ביים אנהייבן.
אין דעקארירטע הגדות קען מען זען בילדער פון די ארבעה בנים. דער חכם איז אמאל איינגעוויקלט אין א טלית און שאקלט זיך איבער א גמרא, דער רשע האט א צעשויבערטע בארד און ווילדע אויגן, דער תם זעט טאקע אויס תמ’עוואטע מיט די צעעפנטע הענט וועלכע פרעגן „מה זאת?‟, און דער שאינו יודע לשאול (אויף אידיש: דער וואס ווייסט נישט וויאזוי צו פרעגן), איז א קינד וואס שפילט זיך מיט נארישקייטן.
כ'האב דורכאויס דער לעצטער וואך זיך אביסל „באקענט‟ מיט דעם דעמאקראטישן פרעזידענט קאנדידאט, בערני סאנדערס, און – ער געפעלט מיר. די קלארקייט פון זיין אידאלאגיע, דער זיכערער טאן מיט וועלכן ער רעדט וועגן זיינע פלענער, און דער פאקט וואס ער רעדט קלארע דיבורים איבער זיינע מיינונגען און וואס ער האט בדעה צו טאן אויב וועט ער געווינען די וואלן האבן ביי מיר זייער אויסגענומען.
ס'האט גענומען צייט ביז איך האב ביי זיך גע'פועל'ט בכלל זיך צו באקענען מיט סאנדערס. ער קומט פאר ווי א סאציאליסט פונעם לינק-ליבעראלן חדר, מיט וועלכן כ'בין בכלל היפש אומבאקוועם. כ'האב נישט ליב די ליבעראלן; כ'זע אין זיי נאאיווע אידעאליסטן וואס טראכטן אין אבסטראקט און האנדלען מיט דער וועלט „ווי זי וואלט געדארפט זיין‟ אנשטאט „ווי זי איז טאקע‟. און דאס איז שוין אין בעסטן פאל. אין ערגסטן, באשטייט דער ליבעראלער פליגל פונעם פאליטישן ספעקטרום פון א שיינעם סכום היפאקריטסווע — מענטשן וואס טראגן זיך ארום כלפי אנדערע מיט מער פאראורטיילן און אפילו שנאה ווי די וועמענס „ראסיזם‟ זיי זענען דעם גאנצן ליבן טאג פארנומען מיט פארשרייען.
פארנדיג קיין ארץ ישראל האב איך מיר איינגעקויפט עטליכע מוזיק קאמפאקטלען פונעם מיטללענדישן ישראלישן סטיל, א שטייגער ווי די מוזיק פון אייל גולן, פאר טסי, שרית חדד, און נאך אזעלכע זיסע שטימעס.
זיצנדיג אין דער ווייטער אמעריקע, איז מיר ליב צו הערן די קלאנגען פונדערהיים. די אראבישע סלענגען אין שפראך, די דריידעלעך אין מוזיק, דער מזרח’דיגער ריטם, און אלץ ארום. איך פארמאך מיר די אויגן און רעד זיך איין אז איך בין אזש פארפלויגן אהין צו די בערג און טאלן פון אונזער אלטנייעם לאנד, און די לונגען ווערן מיר אנגעפולט מיט דער אייגענער היימליכער אטמאספער.
„משיח‟ איז א ווארט וואס איז איינגעהילט אין א נעפל און ווערט באגלייט פון מיסטעריע. אידן ווארטן אויף אים שוין יארטויזנטער, אבער גענוי וואס וועט זיין דעמאלט, נאך דעם וואס משיח וועט אנקומען, איז נישט קלאר. די זאכן וואס דארפן געשען, די געשעענישן וואס דארפן לויטן פלאן זיך אויסשפילן אין די פיסטריט פונעם אויסלייזער אונזערן, זענען א סך אין צאל און גרויס אין פארנעם. אידן פון דער גאנצער וועלט וועלן זיך אומקערן קיין ארץ ישראל, דאס בית המקדש וועט אויפסניי אויפגעבויט ווערן, און די וועלט בכלל וועט אריינטרעטן אין א נייער עפאכע. די מענטשהייט, און מיט איר אינאיינעם די בריאה בכלל, וועט אויסגעלייזט ווערן פון אירע פראבלעמען און זיך באפרייען פון אלע אירע חסרונות.
הערשל גלעזער האט אין אן אנומלטן ארטיקל פאר'ן פארווערטס (אונטערן קעפל „לאמיר זיין יידן, נישט קיין אנגלא-סאקסן‟) געשריבן וועגן דעם וואס אונזערע אבות אין אייראפע האבן זיך נישט דערשראקן פאר געפילן, מ'האט זיך נישט געשעמט צו לאזן א טרער ווען ס'איז געקומען צו וויינען, בשעת די אידן אין אמעריקע זענען מער טעמפ, זיי ווערן פארוואנדלט אין קאלטע, פארשלאסענע אנגלא-סאקסן, וועלכע זענען חושד יעדן אויסדרוק פון סענטימענטן ווי גלייך ס'וואלט בלויז געווען א שפיל צו וועלן ארויסברענגען טרערן ביי אנדערע.
מיר הערן אפט רעדן וועגן דעם אז די חרדישע וועלט איז צו ענג איינצושליסן אין זיך די גאנצקייט פונעם אידישן לעבן. טייל רעדן זיך אפ אז אונזער אידישקייט איז נישט אמת'דיג רעליגיעז, ס'איז בלויז א צווינגעריש לעבן אן קיין אמת'ע אינספירירונג. אנדערע רעדן זיך אפ אז אונזער חרדישע אידישקייט איז נישט גענוג פאלקיש, ווי ס'איז געווען אינעם דור פון אונזערע זיידעס. די טענה גייט אז מיר האבן זיך אפגעריסן פונעם אידישן בוים, סיי פונעם אידישן גאט און סיי פונעם אידישן פאלק, און ס'איז שוין הויך צייט תשובה צו טון.
די צאל מענטשן וואס פארלאזן די חרדישע געזעלשאפט איז אויפן וועג ארויף. דאס איז א פאקט, אויף וועלכן ס'איז נישט שייך זיך צו דינגען. איך נעם דא אין חשבון אויך אזעלכע, וואס זענען מיטן גוף און לבוש אין דער קהילה, אבער מיטן קאפ און הארץ זענען זיי ווייט אוועק. ווייל עמיצער וועמענס טראכטן און שטייגער לעבן ווערט דיקטירט פון אן אנדערן קוק-ווינקל ווי דעם פון דער חרדישער וועלט, איז למעשה אוועק און איז אין דער קהילה נאר אויף אזויפיל וויפיל דער צוואנג פון די אומשטענדן האלטן אים דארט.
איז, יא. א סך פון אונזערע „אנשי שלומינו‟ שטייען מיטן קאפ, הארץ, און אפילו מיט איין פוס אינדרויסן די גרעניצן פונעם בוכשטעבליכן און פיגוראטיווען „עירוב‟. דאס מיינט אבער נישט אז אינעם קאמף פון רעליגיע קעגן סעקולאריזם, פון גאט קעגן אטעאיזם, האט דער צווייטער צד געוואונען. דווקא פארקערט.
אויף מיין לעצטן ארטיקל „דער נישט אידישער שבת‟ האט עמיצער (וועלכער האט זיך פארגעשטעלט מיטן נאמען „הוגה‟) קאמענטירט מיט דער טענה אז איך בין נישט גערעכט ביים זאגן אז דער איד קען נישט האלטן סיי דעם אידישן און סיי דעם נישט-אידישן שבת אין דער זעלבער צייט. לויט זיינע ווערטער קען מען געניסן פון ביידע וועלטן, מ’קען אין זיך איינזאפן די גאנצע רייכקייט פונעם מערב אן דעם וואס מ'זאל דערביי פארלירן פון דער אידישער גאנצקייט. לויט יענעם קאמענטירער קען מען אפילו זיין א העדאניסט, זיך נאכגעבן אלע תאוות, און נאך אלץ הנאה האבן פון א שבת'דיגן י-ה אכסוף.
ווער האט היינט א גרעסערער ציבור צוהערערס: דער בעל דרשן אויפן באלעמער, אדער וואטסעפ מעסעדזש?
די אינטערנעץ האט איבערגעדרייט די געזעלשאפט מיטן קאפ אראפ און די פיס ארויף. דאס איבערקערן איז נישט קיין אקט, נאר ליבערשט א פראצעס, וואס האלט זיך אינמיטן אויסשפילן אויפן זעלבן טעמפא און אינאיינעם מיט דעם אינטערנעט, וואס האלט זיך אינמיטן אנטוויקלען.
זיצנדיג אינעם אויטא בעת א נסיעה איז מיר אויסגעקומען צו הערן אויפ'ן ראדיא אפאר קלאסישע שטיקלעך וועלכע האבן פונקט געשפילט, ווי למשל מאצארט'ס „חתונה פון פיגארא‟, ווערדי'ס „לא טראוויאטא‟, און נאך אזעלכע וואונדערשטיק.
הערט מען זיי אפילו צענדליגער מאל, צעשפילט זיך דאס הארץ שטענדיג אויפסניי און פונעם אינערליכן גריזשען קומען אויף כל-מיני מחשבות. אמאל קומען אויף, זאל גאט באהיטן, הרהורים איבער פראגעס פון ריכטיגן לעבן, אידן און גויים, תורה און וועלטליכקייט, אאַז"וו. נישט חלילה אפיקורסות, פארשטייט איר, אבער פארט הרהורים.
אין דער ישראל מידיא איז די פאריגע וואך פובליצירט געווארן א לענגערער באריכט איבער חרדים וואס פארלאזן די פרומע געזעלשאפט.
דער מחבר, אבישי בן חיים, ווייסט צו דערציילן אז אזוי פיל ווי איינער פון צען חרדים פארלאזט די קהילה. די מענטשן אויף וועמען זיינע פאקטן און ציפערן זענען באזירט, זענען כמעט אלע געוועזענע חרדים וועלכע זאגן אז די חרדישע געזעלשאפט שטייט ביים שוועל פון אן ערנסטער, יסודות'דיגער קריזיס, וואס שטעלט איר צוקונפט אין געפאר.
ריבונו של עולם. דו ווייסט דאך אז דער כח פון א שרייבער איז נישט זיין אייגנס, נאר פון דיר קומט אלעס. דער תפקיד פונעם שרייבער איז נאר דאס, אז ער זאל אפשרייבן וואס ער זעט אלס ריכטיג, און ער זאל נישט פארקריכן פונעם אמת צוליב אויסערליכע סיבות, ווי געלט, כבוד און חנופה. דער שרייבער טאר אויך נישט מורא האבן פונעם ציבור, ווייל אזוי שטייט אין דער תורה וואס דו האסט אונז איבערגעגעבן דורך משה רבינו עליו השלום, אז א שופט זאל פון קיין שום מענטש נישט מורא האבן. נאר דער אמת אליין מעג זיין די ליכט פאר די פיס פונעם שרייבער.


text:
הייפיש
א הייפיש איז א פיש וועלכע איז גרויס אבער לייכט און איז פון די גרויסע פענגער אין ים.
דער הייפיש איז איינע פון די קלוגסטע און געלונגענסטע באשעפענישן אין ים צו וועלכע די אנדערע האבן גרויס רעספעקט.
וויסנשאפטלער האבן שוין געהאט אסאך נוצן פון הייפישן פאר פסיכאלאגישע אנטוויקלונגען. הייפיש פישן זענען באשאנקן מיט ספעציעלע כאראקטעריזם וואס מאכט זיי שטארק עפעקטיוו סיי צו פאנגן און אויך זיך אליינס צו ראטעווען.
הייפיש האבן שטענדיג אטאקירט מענטשן אין ים און ווייניג האבן זיך ארויסגעדרייעט פון זייערע שארפע ציינער. אין די לעצטע יארן האט מען געהערט פון זייער אסאך הייפיש אטאקעס ביי די ברעגעס פון פלארידע און די קאריביען. די הייפיש זענען געווענליך געקומען צום בארטן ווען עס איז געווען שטיל און זייערע קרבנות זענען געווען אליינס. כאטש נעבן די יבשה זענען זיי ווייניגער פעאיג ווי אינמיטן ים, האבן זיי אטאקירט און פארוואונדעט הונדערטער בלויז אין די לעצטע עטליכע יאר.
אינהאַלט
די הייפיש אנאטאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ווען מענטשן טראכטן פון הייפישן וועט זיך זיי געווענליך אויסמאלן דער גרויסער ווייסער הייפיש וועלכע זיי האבן געזען אין אקוואריומס אדער אויף בילדער און ווערט אנגערופן דער גרויסער ווייסער הייפיש. זיין קערפער געבוי איז אויג-פארכאפנד און זיין מויל מיט די פילע שארפע ציינער ווארפט א פחד. למעשה זענען אבער פאראן איבער 400 ערליי הייפישן וואס לעבן היינט אין די וואסערן און ווערן צוטיילט לויט זייער גרויס און ערטער וואו זיי געפינען זיך. איבער 50 פראצענט פון הייפישן זענען ווייניגער פון 3 פיס לאנג וואס איז די גרויס פון סיי וועלכע גרויסע פיש.
א הייפיש איז אנדערש פון אלע אנדערע פיש אין ים דורך זיין קערעפרליכן געבוי. רוב פיש און אנדערע קליינע באשעפענישן פארמאגן א געביין פון הארטע ביינער וועלכע פארנעמען דאס גרעסטע טייל פון דעם באשעפעניש'נס וואג. הייפיש פארמאגן א געביין פון קארטילעזש וועלכע איז די זעלבע סארט ביין וועלכע געפינט זיך און אונזערע נאז און אויערן. דאס מאכט דעם הייפיש זייער לייכט אין וואג וועלכע האלט אים גרינגער אויפ'ן וואסער און לאזט אים שנעלער באוועגן.
אויך זיין הויט איז פיל בעסער ווי אלע אנדערע פיש מיט דעם ווייל עס איז צוזאמענגעשטעלט פון גאר קליינע הויט באשטאנדטיילן אין פארעם פון מענטשליכע ציינער וועלכע לאזט אים זיין מער אקטיוו און דאך מער באשיצט.
א הייפיש אטעמט ווי אלע אנדערע פיש דורך שלינגען וואסער וועלכע וועפט אויס איר אקסיגען איינמאל עס גייט אריין אין זיין קאפ. דאס איז ווייל ארום דאס ארט וואו די וואסער האלט זיך איז פאראן א נידעריגערע אקסיגן דרוק וואס מאכט אז די געדיכטע אקגיסן אין דאס וואסער זאל אויסוועפן און דערנאך ווערט עס פארשפרייט צו די גאנצע קערפער און דאס איבעריגע וואסער רינט צוריק ארויס פון ספעציעלע לעכער וואס געפינען זיך ביי רוב פיש העכער זייער קאפ. דער הייפיש האט נישט קיין לעכער העכער'ן קאפ נאר אנשטאט האט ער א ווענטולאציע סיסטעם אויף ביידע זייטן פון זיין קערפער וועלכע מען קען גוט זען. אויב איר וועט באטראכטן דעם הייפיש וועט איר גרינג קענען באמערקן וויאזוי ער שלינגט אריין גאלאנען וואסער און סעקונדן שפעטער פליסט עס צוריק ארויס פון זיין ווענטולאציע סיסטעם און וויבאלד דאס וואסער איז שוין דעמאלט ווארימער וועט איר דאס גרינג קענען באמערקן.
רוב פיש און אויך רוב הייפיש פיש מוזן זיך באוועגן אין וואסער כדי צו קענען אפערירן זייער אטעם סיסטעם. ווען זיי שווימען עפענען זיי די מויל און דאס וואסער שטראמט אריין און מיט'ן זעלבן כוח צוריק ארויס. טייל הייפיש זענען מער וואונדערליך ווי דעם און זיי פארמאגן א ספעציעלע פאמפ, ענליך ווי דעם מענטש'נס לונגן, וועלכע פאמפ אריין און ארויס דאס וואסער אן דעם וואס ער זאל זיך דארפן באוועגן.
עס זענען פאראן הייפיש אין אלע סייזעס און פארעמעס. דער קלנעסטער הייפיש איז נישט מער ווי 6 אינטשעס לאנג ווען אינגאנצן אויפגעוואקסן. דער גרעסטער הייפיש, ווערט אנגערופן די וואל-הייפיש, קען זיך מעסטן 40 פיס לאנג. רוב הייפיש זענען ווי דער פארעם פון א טארפעידא (אן אונטערוואסער באמבע וועלכע ווערט ארויסגעשאסן פון סובמארינען) אבער עס זענען פאראן הייפיש וועלכע זענען אינגאנצן פלאך.
הייפיש ווערן אויך צעטיילט לויט זייערע געוואוינהייטן. מען קען זיי געפינען אין וואסער'ן איבער די גאנצע וועלט און שווימען אין אלע אקעאן טיפקייטן. די גרויסע אקטיווע הייפיש שווימען געווענליך ביי א מיטעלסטע טיפקייט און קומען אסאך ארויס צום אויבערפלאך און די קלענערע הייפיש דרייען זיך נאר ביים ים אפגרונד. געוויסע הייפיש שווימען לאנגע שטרעקעס יעדן טאג ווען אנדערע דרייען זיך נאר אין א קליינע געגענט ארום און ארום.
אונטער'ן וואסער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רוב פיש אין ים פארמאגן ספעציעלע שווים פענכער וועלכע העלפט זיי שווימען אונטער'ן וואסער. יעדעס מאל וואס דער פיש שלינגט איין וואסער גייט די גאזיגע טייל פון די וואסער אריין אין די שווים פענכער און דאס מאכט דעם פיש זיך באוועגן אויף ארויף. ווען ער וויל אראפשווימען וועט ער ארויסלאזן די גאזיגע וואסער און דאס וועט אים אויטאמאטיש מאכ'ן זינקן צוליב איר וואג. אלס א גוטער ביישפיל וועלן די וויסנשאפטלער דאס צוגלייכן צו א הייסע לופט באלון וועלכע הייבט זיך דורך ארייננעמען לופט און קומט אראפ דורך ארויסלאזן די לופט.
דער סיסטעם וויאזוי דער הייפיש שווימט ווערט צוגעגליכן צו א פליגער. ער פארמאגט נישט קיין שווים פענכער נאר נוצט זיין אונטערשטן טייל וועלכע די וויסנשאפטלער רופן זיין פראפעלער. עס איז באקאנט אז א פליגער האלט זיך אויף לופט. די מאטארן מאכן דעם פליגער גיין אויף פאראויס דורך אריינציען לופט און איינמאל עס גייט פאראויס אויף א שנעלן ספיד וועט זיך די לופט צעטיילן אונטער און העכער די פליגלן און די לופט אונטער די פליגן וועלן האלטן דעם פליגער. דער הייפיש רוקט זיך פארויס דורך באוועגן זיין פראפעלער און איינמאל ער באוועגט זיך שוין טוט די וואסער וועלכע שטראמט אונטער זיינע פלוספעדערן אים האלטן און אזוי גייט ער העכער און העכער ווען דאס וואסער אונטער אים האלט זיין וואג.
גענוי ווי דער פליגער, פארמאגט דער הייפיש צוויי פאר פלוספעדערן. די גרויסע פלוספעדערן זענען אויסגעשפרייט און די קליינע פון אונטן ליגן אויפ'ן האריזאנטעל פאזיציע. ווען ער וויל שווימען ארויף וועט ער בייגן זיינע פלוספעדערן אויף ארויף וואס דאס וועט ברענגן א גרעסערע שטראם פון אונטען און וועט אים ארויפשטופן העכער. דאס זעלבע וועט ער טאן ווען ער וויל שווימען אראפ, ער וועט בייגן די פלוספעדערן אויף אראפ און וויבאלד מער וואסער וועט שטראמען העכער זיינע פעדערן וועט עס אים אראפזינקן אונטערן וואסער. ווען ער וויל גיין רעכט אדער לינקס וועט ער נוצן זיין אונטערשטע פלוספעדערן (פראפעלער) און פאטשן די וואסער אויף די פארקערטע וועג וויאזוי ער וויל גיין. אויב איר פארשטייט וויאזוי א פליגער פליעט און דער לופטן איז דאס זייער ענליך.
פארשטייט זיך אז מיט דעם באוועגונג סיסטעם איז ער מער פארגעשריטן ווי אלע אנדערע באשעפענישן אין ים און דערפאר איז ער טאקע אן אויסגעצייכנטער פאנגער. רוב פיש באמערקן אפילו נישט דעם הייפיש קומען ווייל ער קען מאכן זייער שנעלע באוועגונגן און זיך אויך אפשטעלן אין א סעקונדע אויב ער וויל מען זאל אים נישט באמערקן.
זיינע חושים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער הויפט חוש וואס א הייפיש פארמאגט איז זיין אויסגעצייכנטער שמעק. ער האט א ריזיגע נאז מיט וועלכע ער דערשפירט זיין קרבן זייער שנעל און דארף נישט לאנג זוכן עסן. וויסנשאפטלער זאגן אז ער פארמאגט נאך אויסגעצייכנטע חושים צו דערשפירן זיינע קרבנות און שונאים אבער זיי ארבעטן אין א גרופע און אויב ער פארלירט איינע פון זיי דעמאלט טויג ער מער נישט אויפ'ן פעלד. א גרופע וויסנשאפטלער האבן זיך דאס איבערגעצייגט נאכדעם וואס זיי האבן פארקלעפט די נאז לעכער פון א הייפיש און ער האט זיך נישט געקענט קיין עצה געבן צו כאפן אנדערע פיש כאטש ער האט געקענט נוצן זיינע אנדערע חושים.
דער הייפיש'ס הויפט שפור איז בלוט. ער קען דערשפירן בלוט פון מיילן ווייט. ווען ער שווימט פליסט דאס וואסער צו די צוויי זייטן פון זיין לאנגע נאז וועלכע פארמאגט כמו סענסארס אונטער די הויט וועלכע שפירן אויף דאס וואסער אויב עס איז פאראן בלוט אינעם גאנצן ארום. וויסנשאפטלער האבן אמאל אריינגעלייגט א טראפן בלוט אין א אלימפיק סייז שווים באסיין און דער הייפיש האט דערשפירט דאס בלוט אין סעקונדן.
קיין איין באשעפעניש גיט נישט ארויס קיין בלוט אין וואסער סתם אזוי, אבער דער הייפיש דערשפירט בלוט דורך די שוויץ און אפפאל וואס קומט ארויס פון יעדע באשעפעניש. ווען דער באשעפעניש באוועגט זיך קומט ארויס קליינע טיילן שוויץ וועלכע גייט אריין אין דאס וואסער און דער הייפיש דערשפירט אויב דאס איז געקומען פון א לעבעדיגע באשעפעניש וויבאלד ער שמעקט דאס בלוט.
דאס איז אויך דער סיבה פארוואס זיי קומען צו די יבשה שטערן די מענטשן ווייל אויב ער קען דערשפירן די קאלטע בלוט פון פיש דאן קען ער זיכער דערשפירן די ווארימע בלוט פון א מענטש וועלכע באוועגט זיך אין וואסער.
די וועלט זאגט אז אויב מען באגעגענט א הייפיש זאל מען שטיין פארפרוירן און זיך נישט רירן. דאס וועט פארטרייבן דעם הייפיש ווייל ער וועט נישט דערשפירן די בלוט דורך די באוועגונגן אן ער וועט באלד אפטראגן. מיט'ן פחד אז איינער איז דא אים צו אטאקירן. אויסער דעם וואס ער דערשפירט בלוט וועט ער אויך שפירן פון וועלכע זייט עס קומט און ער וועט דאס גרינג נאכגיין.
הייפיש האבן אויך א גוטע חוש פון הערן. זיי קענען הערן שטילערע קולות ווי מענטשן און וועלן הערן א קליינע פיש זיך רירן הונדערטער פיס אוועק.
ווען א הייפיש כאפט זיין קרבן וועט ער ערשט געבן איין בייס דאס צו קאסטן און ער וועט דאס נישט ווייטער בארירן אויב דאס איז נישט אין זיין ארגינעלע דייעט. דאס איז דער סיבה פארוואס מען הערט זעלטן אז א הייפיש האט אומגעברענגט איינעם. אין רוב פעלער וועט דער הייפיש וואס אטאקירט א מענטש אים געבן א בייס און נאכ'ן שפירן דעם טעם וועט ער אפטראגן.
אויסער די אויבנדערמאנטע חושים פון שמעקן און הערן פארמאגט א הייפיש באזונדערע ספעציעלע חושים פון דערשפירן וועלכע אנדערע פיש פארמאגן נישט. וויבאלד די חושים געפינט זיך נישט ביי אנדערע באשעפענישן האבן די וויסנשאפטלער נאך נישט באוויזן צו דערגיין גענוי וויאזוי דאס ארבעט אבער וואס זיי ווייסן איז אז הייפיש פארמאגט ספעציעלע טובס אונטער זייער הויט וועלכע שפירן עלעקטראנישע שטראלן וועלכע ווערט ארויסגעגעבן דורך לעבעדיגע באשעפענישן. ווען דאס וואסער שטראמט אריין אין זייער קערפער וועלן זיי דאס באלד דערשפירן.
נאך א ספעציעלע חוש וועלכע א הייפיש פארמאגט איז א גרופע פון דינע האר אינדרויסן פון זיין קערפער וועלכע דערשפירן אנדערע בעלי חיים דורך די פארשטערקערטע וואסער שטראם. די ספעציעלע חוש ראטעוועט דעם הייפיש פון זיינע פיינט ווען ער שלאפט.
ווי געזאגט ארבעטן די אלע חושים אינאיינעם און דאס מאכט אים זייער סוקסעספול אין וואסער. מיט איינע פון די חושים אליינס טויג ער נישט צו די מלאכה און אפילו ווען נאר איינע פון די חושים ארבעטן נישט איז א האלב פארפאלענער.
זיינע ציינער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ווען איר קוקט אן א הייפיש זעט נישט אויס ווי ער קען בייסן. זיין מויל ליגט אים באהאלטן טיף אונטער זיין לאנגע נאז און ער וואלט געדארפט אויפהייבן זיין גאנצע קערפער צו קענען דעגרייכן עפעס מיט זיין איינציגסטע וואפן.
אין פאקט איז זיין גאנצע בארדביין זייער בייגעוודיג און זיינע מוסקעלן ציען אויס זיין גאנצע מויל ביז די עק פון זיין נאז און זיינע שווערדן שטייען די ערשטע ארויס פון זיין קערפער גרייט צו אטאקירן. דאס איז א ספעציעלע קונץ וועלכע קיין איין לעבעדיגע באשעפעניש קען נישט באווייזן. אלע באשעפעניש מיט ציין (אויך דער מענטש) קענען נאר באוועגן די אונטערשטע טייל פון די בארדביין אבער די אויבערשטע וועלכע איז באהאפטן צו די שארבן קען מען נישט רירן.
דער הייפיש פארמאגט די בעסטע וואפן אין וואסער וועלכע איז זיינע ציינער און בארדביין. זיינע ציינער זענען זייער שארף און זענען דירעקט אויסגעשטעלט צו עסן פלייש. טייל הייפיש האבן באזונדערע שטארקע ציין וועלכע קען אויך צעקראכן הארטע זאכן וועלכע געפינען זיך אונטער'ן וואסער אבער רוב אקטיווע הייפיש וועלן נישט קענען בייסן א הארטע זאך פשוט ווייל זייערע ציינע זענען נישט גענוג שטארק דערפאר.
די קלענערע הייפיש קענען נאר עסן קליינע פיש און פארמאגן א לאנגע רייע פון ציינער וועלכע זענען זייער שפיציג און געדרייעט אויף אריין. די הייפיש שווימען קעגן זייערע קרבנות און שלינגן אריין די פיש אין זייער מויל, געבן זיי איין ביס מיט וועלכע זיי הרגנ'ן זיי, און דערנאך שלינגן זיי דאס אראפ. די גרעסערע הייפיש האבן ברייטע שארפע ציינער וועלכע קען טאן די ארבעט פון א מעסער. די הייפיש פאנגן געווענליך גרעסערע פיש און דארפן זיי אטאקירן עטליכע מאל ווילאנג עס שטארבט און ערשט דערנאך וועלן זיי מאכן א סעודה. געוויסע הייפיש פארמאגן ביידע ערליי ציינער כדי צו קענען האלטן זייער קרבן ווילאנג זיי אטאקירן אים יענער זאל נישט קענען אנטלויפן.
א הייפיש'ס ציינער ווערן געטוישט יעדע שטיק צייט. ווען א ציין ווערט איבערגעארבעט אדער צעבראכן וועט עס ארויספאלן און א נייע וועט צוריקוואקסן. דאס מאכט זיי עפעקטיווע פאנגער וועלכע האבן א שארפן שווערד גרייט צו יעדע צייט.
זיין טאג-טעגליכער לעבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין די לעצטע יארן האבן וויסנשאפטלער צוזאמענגעקליבן זייער אסאך אינפארמאציע פון א הייפיש'ס לעבן אבער זיי ווייסן נאך אלץ נישט וואס זיין סדר היום איז וויבאלד רוב הייפיש שווימען אליינס און שווימען צענדליגער מיילן זייער טיף אין די וואסער, אן ארט וועלכע איז זייער שווער פאר מענטשן אנצוקומען. פון צייט צו צייט מאכן זיי מיטינגן אינאיינעם אבער וויסנשאפטלער פארשטייען נישט וואס זיי שמועסן דארט אפ. קיינער פון זיי רעדט נישט און עסט נישט דורכאויס די גאנצע מיטינג.
די קלענערע הייפיש עסן עטליכע מאל א טאג דורך אריינשלינגן פיש אין זייער ריזיגע מויל אבער די גרויסע אקטיווע הייפיש עסן נאר פון צייט צו צייט ווייל זיי ארבעטן זייער שווער צו פאנגן א גרויסע ים באשעפעניש, ווי א ים לייב אדער ים הונט, און דאס מוטשעט זיי אפ זייער שטארק. דער גרויסע הייפיש אטאקירט ערשט און ווארטן ווילאנג דער קרבן שטארבט דורך זיין בלוט אויסגיסונג און דערנאך מאכט ער זיין סעודה.
הייפיש אטאקירן געווענליך אליינס אבער עס קען זיך מאכן אז עטליכע הייפיש וועלן אטאקירן א גרויסע באשעפעניש אינאיינעם. די הייפיש געדענקן זייער גוט וואו דאס בעסטע פלאץ צו זוכן עס איז. אויף טייל ערטער פון די וועלט זענען הייפיש זייער אקטיוו נעבן מענטשליכע פיש כאפער ווייל זיי ווייסן אז די פיש כאפער פארלירן זייער אסאך פון די געפאנגענע פיש און זיי שלינגן דאס איין.
הייפישן ווערן כמעט נישט אטאקירט אין וואסער און די גרעסטע סכנה צו זיי זענען מענטשן וועלכע פאנגן זיי צוליב זייער טייערקייט. הייפישן פארמאגן גוטע הויט, פלייש, און ביין וועלכע ווערן גענוצט פאר פארשידענע צוועקן, אריינגערעכנט עטליכע מעדעצינען.
הייפיש לעבן דורכשניטליך צווישן 25 און 30 יאר אבער קענען לעבן מער ווי 100 יאר. הייפיש געבארן ווייניג קינדער וואס מאכט זייער באפעלקערונג ווייניג אונטערן וואסער. קעגן אנדער פיש מערן זיי זיך זייער לאנגזאם און עס איז א גרויסע פארלוסט ווען איינער פון זיי ווערט פארלוירן.