c: text/html

text:
farshlufen האט געשריבן:כהנא האט געשריבן:הג"ר זלמן לייב גריינוואלד ז"ל'ס טאטע - החסיד ר' יעקב ז"ל איז געווען איינע פין די טוענים ביי די ד"ת מצד הקדושת יום טוב זי"ע.
דעס וואס ער שרייבט וועגן די מחלוקה וועגען די זאלץ וואס איז פארגעגאנגען אין סיגוט איז נישט פינטקליך, אין ער פארציילט נישא אלע פרטים, ואכ"מ.
מיינע צוויי פרוטות צום חשוב'ן מו"ל:
אנטשולדיגט מיר ביטע, וואס גלויבט איר יא דעם רי"י גר"וו און וואס נישט?
פארוואסווען ער שרייבט ווער עס האט פארגעלערנט שיעורים אין סיגעט איז ער יא באגלייבט און דאס קויפט איר אפ פאר גוט געלט?
ועוד, אויף וואס ארויף צייכענט איר נישט צו דער מקור דערפון מיינט איר טאקע אז מענטשן זענען צוריקגעבליבן און ווייסן נישט דעם מקור הדברים?
.
גערעכט, הרב גר"וו איז א אן objactive שרייבער, אויך האט ער געהאט מורדיג אסאך ידיעות, אין זיינע מיינוגן אין היסטרי האט אסאך חשובות.
איך האב נאר געזאגט אז ביי דע פרשה האט ער אויסגעלאזט וויכטיגע פרטים, אין געגעבן א נישט ריכטיגע בילד, (עס קען זיין די סבה איז וויל ער האט געהאט געוויסע נגיעות כנ"ל, וועגען דעם האט ער אימווילעדיג אויסגעלאזט געוויסע פרטים, אין נישט נאכגעגאנגען די זאך. עס קען אויך זיין אז ער האט נישט געהאט נגיעות נאר ער האט זיך טועה געווען, שגיאות מי יבין). איך האב נישט געוואלט געבן מראה מקומות דא, ווייל דעס גייט אריין בהמתכבד בקלון חבירו. (איך וועל אייך שיקן די מקורות פריוואט).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
תרפ"א ראיאטן
תרפ"א אויפרוהר איז געווען א טעראריסטישער אויפרוהר וואס די אראבער האבן געמאכט קעגן די יידן אין יפו ארץ ישראל אין יאר כ"ג ניסן ה'תרפ"א (1טן מײַ 1921) במשך פֿון 5 טעג. אין דער געשעעניש זיינען געמרדעט געווארן 43 יידן און 140 פארוווּנדעט געווארן.
דער אויפרוהר האבן זיי געמאכט נאך וואס דער בריטישער קאלאניען מיניסטער "ווינסטאן טשערטשיל" איז געקומען אויף א באזוך אין ארץ ישראל, און האט אפגעזאגט די אראבער פון זייער פארשלאג צו פארמיידן די ציונות און אויפשטעלן אן אראבישע רעגירונג אין ארץ ישראל.
דער ציל פון דער אויפרוהר איז געווען צו ווייזן פאר די וועלט אז די אראבישע נאציאנאליסטישע באוועגונג איז זייער שטארק, כדי צו באקומען א זכות צו אויפשטעלן אן אראבישע רעגירונג. און טאקע נאך דער אויפרוהר האבן די בריטן באשטימט צו אפשטעלן אויף א וויילע די עליות קיין ארץ ישראל.
נאך דער אויפרוהר האבן די יידן באשטימט צו שאפן א באזונדער ארגאניזאציע מיטן נאמען הגנה (וואס פון איר איז נאכער ארויס געוואקסן צה"ל) זאל שיצן די יידן פון אראבישע טעראר.
נאך דער אויפרוהר האבן פיל יידן אריבער וווינען פון יפו קיין תל אביב.


text:
יעקב אבינו
יעקב אבינו איז איינע פון די דריי עלטערן פון יודישן פאלק: (אברהם, יצחק און יעקב). ער איז געווען א זון פון יצחק מיט רבקה, און א צווילינג פון עשו.
לויטן מסורת איז יעקב געבוירן ערב סוכות ב'ק"ח, און ער איז נפטר געווארן ערב סוכות ב'רנ"ה ביי דער עלטער פון 147. יעקב איז געווען אן אור אייניקל פון תרח (דורך אברהם און יצחק) און אן אור-אור אייניקל פון תרח (דורך הרן, שרה און יצחק).
פון אים איז ארויסגעקומען גאנץ כלל ישראל דורך זיינע קינדער די הייליגע צוועלף שבטים. ער האט געהאט פיר ווייבער: לאה, רחל, בלהה און זלפה.
פון לאה האט ער געהאט די קינדער:
פון רחל האט ער געהאט:
פון בלהה האט ער געהאט:
פון זלפה האט ער געהאט:


text:
1898
1898 איז דאס 98סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1898 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן יאנואר - די שטאט ניו יארק סיטי איז געגרינדעט, מיט דעם פאראייניגן פון מאנהאטן, ברוקלין, קווינס, בראנקס און סטאטן איילנד
- 13טן יוני - יוקאן ווערט א קאנאדישע טעריטאריע
- 21סטן יוני - גוואם ווערט א טעריטאריע פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 13טן יאנואר - הרב אלעזר מנחם מן שך, ראש ישיבה פון דער פאנאוועזשער ישיבה (נפטר אין 2001)
- 28סטן פעברואר - מאלי פיקאן, יידישע טעאטער שפילערין (געש' 1992)
- 5טן מערץ - דשא-ען-ליי, פרעמיער מיניסטער פון כינע (געש' 1976)
- 3טן מיי - גאלדע מאיר, פערטער פרעמיער מיניסטער פון ישראל (נפטר 1978)
- 26סטן סעפטעמבער - דזשארדזש גערשווין, יידישער אמעריקאנער קאמפאזיטאר (נפטר 1937)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 14טן יאנואר - לואיס קאראל, בריטישער שרייבער און מאטעמאטיקער (געב' 1832)
- 19טן מיי - וויליאם יוארט גלאדסטאן, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1809)
- 30סטן יולי - אטא פאן ביסמארק, דייטשער פאליטיקער (געב' 1815)


text:
באלטישער ים
דער באלטישער ים איז אן אינלענדישער ים אין צפון אייראפע, פון 53°N ביז 66°N ברייט און פון 20°E ביז 26°E לענג. ער איז באגרענעצט פון דעם סקאנדינאווישן האלבאינזל, די אייראפעישער יבשה און די דענישע אינזלען. ער רינט אפ אינעם קאטעגאט, וואס איז ממשיך דורכן סקאגעראק אינעם צפון ים און דעם אטלאנטשין אקעאן. דער באלטישער ים האט א געמאכטן בינדונג צום ווייסן ים דורכן ווייסער ים קאנאל און צום צפון ים דורכן קיל קאנאל. ביים צפון ברעג פונעם באלטישן ים איז דער איינגאס פון באטניע, ביים צפון-מזרח ברעג דער איינגאס פון פינלאנד, און ביים מזרח ברעג דער איינגאס פון ריגע.
די הויפט טייכן פון צפון אייראפע פליסן אין ים אריין, ווי די אדער, ווייסל, נעמאן, דווינע און נעווא טייכן.


text:
שפאניע
שפּאַניע (שפאניש: España עספאַניאַ) איז א לאנד אין דרום-מערב אײראָפּע אויפן איבערישן האלבאינזל. צו מזרח און דרום ביי בארצעלאנע האט זי א בארטן אויפן מיטלענדישן ים א חוץ א קורצן גרענעץ צו דרום מיט דער בריטישער אויסלענדישער טעריטאריע פון גיבראלטאר. פון צפון האט שפאניע א גרענעץ מיט פראנקרייך און אנדארע, און פון מערב מיט פארטוגאל און מיטן אטלאנטישן אקעאן. די טעריטאריע פון שפאניע נעמט איין די באלעארישע אינזלען אינעם מיטלענדישן ים, לעבן דעם מזרח בארטן פונעם האלבאינזל, און די קאנארישע אינזלען אינעם אטלאנטישן אקעאן, לעבן דעם בארטן פון אפריקע.
שפאניע איז אַ מיטגליד לאַנד פונעם אייראפעישן פארבאנד. איר הױפּטשטאָט איז מאַדריד. זייט 1975 איז שפאניע א קאנסטיטוציאנעל קעניגרייך, און איר קעניג איז כואן קארלאס דער ערשטער.
די הויפט שפראך איז שפאניש, אבער אין א טייל פונעם לאנד רעדט מען קאטאלאניש. די מערסטע פארשפרייטע רעליגיע איז קאטאליציזם.
שפאניע באדעקט א שטח פון 504,030 קוואדראט ק"מ, און איז דאס צווייטע גרעסטע לאנד אין מערב אייראפע, נאך פראנקרייך. זי האט א באפעלקערונג פון 43 מיליאן מענטשן.
מיט בערך טויזנט יאר צוריק האט זי געהערט צו די מוסלעמענער, און עס האט דאן געהייסן אנדאלוזיע מיט קארדאווע אלס די הויפט-שטאט.
אין יאר ה'רנ"ב האט קעניג פערדינאנד פארטריבן אלע אידן פון שפאניע, און איינגעפירט די טרויעריגע בארימטע אינקוויזיציע.
שפאניע איז היינט א דעמאקראטיע, מיט דער 13טער גרעסטער עקאנאמיע אין דער וועלט.
אינהאַלט
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין אוראלטע צייטן האבן געוואוינט אין היינטיקער שפאניע די איבערישע און די קעלטן. די פעניקער האבן געבויט דארט שטעט צו האנדלען מיט צין און זילבער. שפעטער האט די רוימישע אימפעריע געהערשט איבער שפאניע מער ווי 500 יאר. ווען די רוימישע אימפעריע איז איינגעפאלן, האבן פארשידענע גערמאנישע שבטים איבערגענומען דאס לאנד.
אין 711 האבן אראבער איבערגענומען די הערשאפט, און דערנאך האבן די מוירן פון צפון אפריקע געהערשט איבערן לאנד במשך 800 יאר. די ציוויליזאציע איז געווען פארגעשריטן אין ארכיטעקטור. זיי האבן געבויט שיינע געביידעס, א סך פון זיי שטייען נאך אין די שטעט סעווילא, גראנאדע און קארדאבע אין אנדאלוזיע.
אין 1492 האט פערדינאנד דער מלך פון אראגאן און זיין ווייב איזאבעלא מלכה פון קאסטיל פארטריבן די לעצטע מורן און אזוי איבערגענומען גאנץ שפאניע. אין דעם זעלבן יאר האבן זיי געצוואונגען אלע יידן זיך צו שמדן אדער צו פארלאזן דאס לאנד. אויך אין דעם יאר האבן זיי געשיקט קריסטאפער קאלאמבוס אריבער דעם אטלאנטישן אקעאן, וואו ער האט געפונען די קאראאיבישע אינזלען.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שפאניע באדעקט א שטח פון 505,992 ק"מ2, און איז דאס 52סטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט. דער העכסטער שפיץ איז טעידע אין טענעריפע, וואס איז דער דריטער גרעסטער וואולקאן אין דער וועלט.
די שטאט ליוויע איז אינגאנצן ארומגענומען פון פראנקרייך.
אינזלען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שפאניע נעמט איין אויך די באלעארישע אינזלען אינעם מיטלענדישן ים און די קאנארישע אינזלען אינעם אטלאנטישן אקעאן.
פאלגנד איז די באפעלקערונג פון די אינזלען:
טייכן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די הויפט טייכן אין שפאניע זענען די טאכא (1,038 ק"מ, טייל אין פארטוגאל), עברא, דוערא, גוואדיאנא און דער גוואדאלקיוויר (647 ק"מ).
קלימאט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שפאניע האט דריי קלימאט זאנעס:
- מיטלענדישער קלימאט אינעם גרעסטן טייל פון לאנד
- האלבטריקענער קלימאט אין דרום-מזרח פון לאנד
- אקעאנישער קלימאט אין צפון פון לאנד
רעגירונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די היינטיקע קאנסטיטוציע פון שפאניע שטאמט פון 1978, וואס האט פעסטגעשטעלט שפאניע ווי א דעמאקראטיע מיט א קאנסטיטוציאנעלער מאנארכיע. מ'האט באשטעטיקט די קאנסטיטוציע אין א רעפערענדום דעם 6טן דעצעמבער 1978, דורך 88% פון אלע וויילער. לויט דער קאנסטיטוציע באשטייט שפאניע פון 17 אויטאנאמישע געמיינדעס און צוויי אויטאנאמישע שטעט וואס געהערן צום שפאנישן פאלק.
דער פארלאמענט פון שפאניע באשטייט פון צוויי הייזער. דער קאנגרעס פון דעפוטאטן (Congreso de los Diputados) האט 350 מיטגלידער וואס ווערן געוויילט דורך פראפארציאנעלער רעפרעזענטאציע. דער סענאט האט 259 סענאטארן, פון זיי 208 ווערן געוויילט דורכן פאלק און 51 ווערן באשטימט דורך די ראיאנישע פארלאמענטן. אלע דעפוטאטן און סענאטארן דינען פאר א קאדענץ פון פיר יאר.
- שטאַט הויפט
- קעניג כואן קארלאס דער ערשטער, זייטן 22סטן נאוועמבער 1975
- הויפט פון רעגירונג
- פרעמיער מיניסטער פון שפאניע (Presidente del Gobierno, טייטש פרעזידענט פון דער רעגירונג): מאריאנא ראכוי, געוויילט דעם 20סטן נאוועמבער 2011.
- וויצע פרעמיער מיניסטער: סאראיא סאענז דע סאנטאמאריא.
- פרעמיער מיניסטער פון שפאניע (Presidente del Gobierno, טייטש פרעזידענט פון דער רעגירונג): מאריאנא ראכוי, געוויילט דעם 20סטן נאוועמבער 2011.
אויסלענדישע באציאונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך דעם טויט פון פראנקא אין 1975 האט שפאניע אנגעהויבן א נייע תקופה אין אירע אויסלענדישע באציאונגען. זי איז געווארן א מיטגליד אינעם אייראפעישן פארבאנד. אין 1982 איז שפאניע געווארן א מיטגליד אין נאט"א.
שפאניע האט באזונדערע באציאונגען מיט שפאנישער אמעריקע און די פיליפינען.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שפאניע האט א קאפיטאליסטישע געמישטע עקאנאמיע וואס איז די דרייצענטע גרעסטע אין דער גארער וועלט, די פינפטע גרעסטע אינעם אייראפעישן פארבאנד און די פערטע גרעסטע אין דער אייראזאנע.
ארבעטסלאזיקײט אין שפאניע איז געשטאנען איבער 20% אין די אנהייב 1990ער יארן, אבער ביז 2006 איז זי אראפ צו 7.6%. די שוואכע פונקטן פון דער עקאנאמיע זענען א הויכע אינפלאציע ראטע, און אויך (לויט דער ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג) א שוואכע בילדונג סיסטעם אין פארהעלטעניש צו אנדערע אנטוויקלטע לענדער, אזוי ווי די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע און דאס פאראייניגטע קעניגרייך.
אין 1999 איז דער שפאנישער בודזשעט געווארן באלאנסירט, און שפאניע איז אריינגעטראטן אין דער אייראזאנע.
זייט די 1990ער יארן זענען עטלעכע שפאנישע פירמעס געווארן פיל-נאציאנאל, און האבן פארשפרייט זייערע טעטיקייטן אין לאטיינישער אמעריקע, וואס האט שטארקע קולטורעלע פארבינדונגען מיט שפאניע.
לעבנס-קוואליטעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דער 2005 לעבנס-קוואליטעט אומפרעג געפינט זיך שפאניע אין די ערשטע 10 אין דער וועלט, העכער פון פראנקרייך, דייטשלאנד, דאס פאראייניגטע קעניגרייך און דרום קארעע.
טוריזם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די לעצטע פיר יארצענדלינגען האט טוריזם אין שפאניע געוואקסן צו ווערן דאס צווייטע גרעסטע אין דער וועלט, מיט א ווערט פון 40 ביליאן איירא, אומגעפער 5% פון דעם ברוטא אינלענדישן פראדוקט, אין 2006.
לאנדווירטשאפט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
בערך נאר 17 פראצענט פון שפאניעס קולטיווירטער ערד ווערט באוואסערט, אבער עס ווערט געשאצט אז דאס איז דער קוואל פון 40 צו 45 פראצענט פון דער ווערט פון געראט פראדוקציע און 50 פראצענט פון אגריקולטורעלן עקספארט. מער ווי העלפט פונעם באוואסערטן שטח איז איינגעפלאנצט מיט קוקורוזע, פרוכטביימער און גרינסן. אנדערע אגריקולטורעלע פראדוקטן וואס האבן הנאה פון באוואסערונג שליסן איין טרויבן, באוול, בוריקעס, קארטאפל, קטניות, איילבירט ביימער, מאנגאס, טאמאטעס און געפיטער גראזן. ווענדנדיק אויפן געראט, ס'איז מעגלעך אויף 10 פראצענט פון דער באוואסערטער ערד צו באקומען צוויי גערעטענישן אין א יאר.
די טראדיציאנעלע לאנדווירטשאפט פראדוקטן פון שפאניע—ציטרוס פרוכטן, גרינסן, תבואה, איילבירטן אויל און וויין—זענען נאכאלץ וויכטיג.
ענערגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שפאניע איז איינע פון דער וועלט'ס פירנדיקע לענדער אין דער אנטוויקלונג און פראדוקציע פון באנייבארער ענערגיע. אין 2010 איז שפאניע געווארן דער זונקראפט וועלט-פירער
טראנספארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שפאניע האט א צעטראליזירטע סיסטעם פון שאסייען, מיט זעקס שאסייען וואס פארבינדן מאדריד מיט באסקנלאנד, קאטאלאניע, וואלענסיע, מערב אנדאלוסיע, עקסטרעמעדורע און גאליסיע.
שפאניע האט די ברייטסטע הויכגיך באן נעצווערק אין אייראפע, און די צווייטע ברייטסטע אין דער וועלט נאך כינע. אין אקטאבער 2010 האט שפאניע געהאט 3,500 ק"מ פון הויכגיך גערעלסן וואס פארבינדן מאלאגא, סעווילע, מאדריד, בארצעלאנע, וואלענסיע און וואלאדאליד, מיט באנען וואס פארן ביז 300 ק"מ א שעה. די באנען זענען זייער פינקטלעך, מיט 98.54% וואס קומען אן צו דער צייט (די צווייטע אין דער וועלט, נאכן יאפאנישן שינקאנסען, מיט 99%).
אין שפאניע זענען 47 פובליקע פליפארטן. דער מערסט באשעפטיקט איז מאדריד, מיט 50 מיליאן פאסאזשירן אין 2011, דער 15טער מערסט באשעפטיקטער אין דער וועלט.
דעמאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 2008 האט די באפעלקערונג פון שפאניע אפיציעל דערגרייכט 46 מיליאן איינוואוינער. 88% פון דער באפעלקערונג זענען געבוירענע שפאניער. די 12% אימיגראנטן שטאמען בעיקר פון לאטיינישער אמעריקע, צפון אפריקע און מזרח אייראפע.
די שטעט מיט דער גרעסטער באפעלקערונג זענען:


text:
פרשת וירא
פרשת וירא איז דער פערטער פרשת השבוע אין ספר בראשית פון דער תורה.
שבת פרשת וירא קען נאר געפאלן אין די טעג ט"ו חשוון, י"ז חשוון, י"ח חשוון און כ' חשוון.
די פרשה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די פרשה הייבט זיך אן מיטן פסוק "וַיֵרָא אֵלָיו ה' בּאֵלוֹנֵי מַמְרֵא, וְהוּא יוֹשֵב פּתַח הָאוֹהֶל כּחֹם הַיוֹם", דער טייטש: "און גאט האט זיך באוויזן צו איהם אין אלוני ממרא, און ער איז געזעצין ביים טיר פונעם געצעלט ביים היץ פון טאג".
דער פסוק איז א מיסטיריעזע, צוליב וואס עס ווערט נישט דערמאנט צו וועם גאט האט זיך באוויזן, אויך עס ווערט נישט דערמאנט דער אוירזאך פון דעם באווייזונג, ווי דער פאלגענדער פסוק הייבט אן צו שילדערן די געשיכטע פון די דריי מענטשן.
חז"ל ערקלערן אז דאס איז געווען אברהם אבינו דער דריטער טאג זינט ער האט זיך גע'מל'עט, וואס דעמאלטס איז דער פיינפולסטער טאג פאר דעם גע'מל'עטן, און גאט איז געקומען בלויז צו מבקר חולה זיין.
אין פרשת וירא ווערט אויך געשילדערט די פאלגנדע געשיכטעס:
- די דריי באזוכער וואס האבן געגעסן ביי אברהם אבינו, אברהם אבינו מיט שרה האבן זיי סערווירט א יונגן רינד, מילך מיט פוטער.
- שרה לאכט, נישט גלויבענדיג איז זי קען שוואנגעדיג ווערן נאכן זיין און אן עלטער וואס מען האט נישט קיין וסת.
- דער וואונדערליכער געבורט פון יצחק.


text:
צפון וויעטנאם
די דעמאקראטישע רעפובליק פון וויעטנאַם (וויעטנאמעזיש: Việt Nam Dân chủ Cộng hoà), באוואוסט מיטן נאמען צפון וויעטנאַם, איז פראקלאמירט געווארן דורך הא טשי מין שטאט אין האנוי דעם 2טן סעפטעמבער 1945. צפון וויעטנאַם האט איינגעשלאסן די פראווינצן טוקין און אנאם, וואס זענען פריער געווען א טייל פון פראנצויזישע אינדא-כינע. אין 1954 איז די טעריטאריע געווען צעטיילט אפיציעל און צפון וויעטנאם איז געווען אונטער א קאמוניסטישער הערשאפט וואס האט געפירט דעם וויעטנאם קריג מיט דרום וויעטנאם.
אין 1976 צפון וויעטנאם האט פאראייניגט מיט דרום וויעטנאם צו שאפן דאס לאנד וויעטנאם.
צפון וויעטנאם האט באדעקט א שטח פון 157,880 קוואדראט ק"מ און געהאט א באפעלקערונג פון 13 מיליאן מענטשן אין 1959.
די הויפטשטאט איז געווען האנוי.


text:
גלידער איבערפלאנצונג
גלידער איבערפלאנצונג איז אריינלייגן אנדערןס אברים אין א מענטש וואס האט פארלוירן זיין איבר אין אן עקסידענט אדער צו נאטורליכע קרענק, געוויינליך קומט דאס פון א טויטער מענטש, אבער געוויסע גלידער ווי א ניר און נאך קען קומן פון א לעבעדיגן.
הלכה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען קען טרעפן א היתר.
די דאקטער דארף געבן זיין דיאגנאזיע ווען דער מענטש איז טויט, און מען דארף זעהן צו דאן איז ער אויך טויט לויט די הלכה.
אויך איז דא א דיון אוואו די נשמה רוהט. אין יעדע גליד עקסטער אדער איז דאס הויפט קווארטירט אין מוח צו אין הארץ.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אבער מען פירט זיך נישט אזוי. צוליב די הייליגע באגריפן און אמונות פון קדושת ישראל; תחיית המתים און טומאת מת און נאך פארשידענע השקפות וואס רורען אן די יסודות פון אונזער אמונה.


text:
הציץ ונפגע האט געשריבן:צען טויזנט
זאגן 'וועלכע שוטה ווייסט דען נישט פון די יעלאוסטאון סופּער-וואָלקענא' איז אזוי פיל מער נודנע ווי אייגענטליך פארציילן איינעם איבער דעם יעלאוסטאון סופּער-וואָלקענא.
יאיר האט געשריבן:באמערקונג: עס איז ריכטיגער צו שרייבן ביי די לעצטע שורה "פארוואס דארפסטו דעם וואלף?".
קאווע טרינקער האט געשריבן:כ'האב פאר א מינוט געמיינט. אז דאס זענען אנטי KDC
וואס ווערט אדווערטייזט אין שאפראן-ראטה אין וויליפעסט
יידל האט געשריבן:איך געדענק אז ווען ס'האט זיך געטון איבער די נוטרינא פארטיקל וואס איז אנגעבליך געלאפן שנעלער ווי די ספיד אף לייט האט ער געהאט א זיסע קאמיק.
יאיר האט געשריבן::like
איך כאפ נאר נישט ווי אזוי לייבניץ קומט דא אריין.
יאיר האט געשריבן::like
איך כאפ נאר נישט ווי אזוי לייבניץ קומט דא אריין.
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
דער איד
דער איד איז אַ אידיש שפּראַכיקע סאַטמאַר-זאליס צייטונג, אָריגינעל געגרינדעט דורך ר' אַהרן ראָזמאַרין ז"ל.
סאַטמאַרער חסידים האָבן דאָס פֿון אים אפּגעקויפֿט אין תשט"ו. אין די אָנהייב-יאָרן איז זי דערשינען איינמאָל אין צוויי וואָכן. שפּעטער האָט ר' חיים משה שטויבער זי ארויפֿגעאַרבעט ווי א צײטונג מיט אַלערליי וועלט נײַעס, און אָנגעהויבן צו דעררשײַנען וועכנטליך.
דער ערשטער רעדאַקטאָר איז געווען דער דענקער און שריפֿטשטעלער ר' אוריאל ציממער, ארויסגעבער פון א השקפה-ביכל קעגן ציוניזם.
שפּעטער האָט דער סאַטמאַרער רבי, ר' יואל טייטלבוים געשטעלט ר' בערל פרידמאן, זון פֿון ר' ליפא פרידמאן, אַלס רעדאַקטאָר.
דער איד איז יאָרנלאַנג געוואָרן געדרוקט דורך דײַטש פּרינטינג, וואָס איז אָנגעפֿירט געוואָרן דורך ר' סענדער דייטש. ר' סענדער איז אויך געווען איר לאַנגיעריקער רעדאַקטאָר.
אין די אנהייב 80ער יאָרן האָט משה גבאי איבערגענומען דאָס גאַנצע ווירטשאַפֿט דערפֿון. ממילא דינט דאָס די אינטערעסן פֿון ר' זלמן לייב טייטלבוים אַנטקעגן ר' אהרן טייטלבוים, נאָכדעם וואָס דער איד האָט אים געבויט פֿאַר די פּאַרטיייִשע לייענער יאָרנלאִנג.
דער איד איז פֿאַר 40 יאָר געווען די איינציקע אידישע צײַטונג פֿאַר חרד'ישע איִדן אין אַמעריקע. אין 1986 האָט ר' אברהם פרידמאן, זון פון ליפא פרידמאן, איבערגעלאָזט דער איד און האָט זיך געעפֿנט אַן אייגענע צײַטונג מיטן נאָמען די צייטונג.
און יאָר תש"ס, עטוואָס נאָך דער סאטמאר מחלוקת האָט אויסגעבראָכן, האָבן די אַהרונים געעפֿנט אן אייגענע צײַטונג דער בלאַט, אויפֿן זעלבן סאַטמאַרער אַנטי-ציוניסטישן סטיל ווי דער איד.
איר היינטיגער רעדאקטאר איז ר' אהרן פרידמאן אבער די עדיטאריעל ווערט געשריבן דורך ר' משה לייב דייטש, ווי ער שרייבט די רעגלמעסיגע עדיטאריעלס צו ווי ער שפאסט און רייסט אראפ דעם סאטמארער רבי פון קרית יואל, ר' אהרן טייטלבוים, מיט זיינע חסידים.
פון אירע שרייבער איז ר' וואלף דייטש און זיין טאטע ר' שמואל אהרן דייטש וואס ער איז א זון פון איר לאנג יעריגער רעדאקטאר, ר' סענדער דייטש.
אויך לויפן וואכענטליך ארטיקלן פון דעם באקאנטן חרדישן שריפטשטעלער ר' הערשל פרידמאן וואס איז א ברודער פון איר רעדאקטאר ר' אהרן פריעדמאן, אונטערן פענע נאמען פ הירש און באבד און נאך נעמען.
דער איד אָפֿט האָט אַרטיקלען װאָס מאַכן װיצן פֿון אַלגעמײנע איִדן װאָס געהערן צו דער אגודה און ציוניסטישע קרייזן.


text:
וואכאקא
וואַכאַקאַ (שפאניש: Estado de Oaxaca) איז איינער פון די 31 שטאַטן וואס, צוזאמען מיטן פעדעראלען דיסטריקט, נעמען אריין די 32 שטאַטן פון מעקסיקע.
ער געפינט זיך אין דרום-מערב מעקסיקע, אין דעם דרום-מערב ווינקל פונעם איסטמאס פון טעהואַנטעפּעק. ער גרענעצט דעם שטאַט פון גערעראָ צו מערב, פּועבלאַ צו צפון-מערב, וועראַקרוז צו צפון און טשיאַפּאַס צו מזרח. צו דרום האט ער כּמעט 600 קילאמעטער פון ברעג אויפן פאציפישן אקעאן. ער האט אַ רייַך מולטיקולטורעלן זאַץ ווו מער ווי 16 עטנישע גרופּע. ווי אנדערע לענדער פון דער פעדעראציע, האט אָאַקסאַקאַ אַ קאָנסטיטוציע, אַ יידל קאָד, שטראפֿקאָד און פאַרשטעלן זיך.


text:
נחום ראזענבערג
נחום ראזענבערג באקאנט דורך זיין עוסק זיין אין עניני מקווה, סיי אין פראקטיק און סיי הלכה'דיג, ער וואוינט אין וויליאמסבורג. אויך איז ער באקאנט לעצטענס צוליב זיין האטליין זיך אנעמען פאר קינדער פון מלמדים לויט אים און אנדערע עוולות פון כשרות המאכלים און פארמעט וכו' מתריע צו זיין אויף די פירצות היהדות לויט אים.
ער זאגט אז ער פלעגט ארומפארן לשם מצוה בויען און פארעכטן מקוואות, דורך די יארן האט ער זיך איינגעקויפט אסאך פיינט, רבנים, צו סתם בעלי בתים, פאר'ן נישט וועלען נאכגעבן וואס ער פארלאנגט, נאכען יאהרען לאנג טועהן אין מקוואות האט ער זיך געגעבען א נאמען "רב המקוואות".
אינהאַלט
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נחום איז געבוירן אין ניו יארק צו זיין פאטער ר' משה צבי ראזנבערג און זיין מוטער מירל, א טאכטער פון רבי אשר אנשיל גרינוואלד שו"ב אונגוואר, וואס איז דער מחבר פון „מטה אשר" על שמ"ח, „נר מצוה" אויף חנוכה, „זוכר הברית" אויף מילה, „טוב ירושלים" און נאך.
האטליין[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער שרעקט זיך נישט פון גארנישט, יעדע מכשול אדער חסרון וואס ער האט געטראפן אדער טרעפט בכלל און אין מקוואות בפרט, וועט ער אריבער גיין צו יענעם רב פארהאלטן היתכן!, און ער וועט שיקן צו אלע רבנים בריוון און פאשקעווילן. היינט צוטאגס גיט ער זיינע מחאות אויפן האטליין זיינער.
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אלע חרדישע נייעס, תורה, און פראפאגאנדע טעלעפאן האטליינס
קול מבשר • קו הציבור • קול סאטמאר • לשון הרע • נטורי קרתא • זקניך ויאמרו לך • קול הלשון (דף היומי) • ישיבה וועלט • נטרונא • הכל בסדר • נחום ראזענבערג • אליהו אמסעל • קול השבת • קול זכור ימות עולם


text:
תגובהדורך פאליק » מיטוואך ינואר 11, 2017 10:34 am
וואוילע שעפעלע האט געשריבן:
פאליק האט געשריבן:דער טילערסאן ווערט בעסער און בעסער
אויב מעגליך גיב איבער קורצע אפדעיטס כסדר
אזויפיל וויל איך יא זאגן איך האב יעצט גענדיגט עס מיטהאלטן, רוביא האט פרובירט זיין בעסטע און טילערסאן האט זיך נישט געלאזט פון אים
Rubio: "Is Vladimir Putin a war criminal?"
Tillerson: "I would not use that term"
לעצט פאראכטן דורך פאליק
אום מיטוואך ינואר 11, 2017 10:35 am, מאל פאראכטן געווארן 1 סך הכל.
עס איז אדורך א חודש צוויי פון ווען טראמפ איז ערוויילט און די וועלט האט זיך נישט איבערגעדרייט


text:
מארסעל פרוסט
וואַלענטען-לואי-זשארזש-עזשען-מאַרסעל פרוסט (פראנצויזיש: Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust; 10טן יולי 1871 – 18טן נאוועמבער 1922) איז געווען א פראנצויזישער אינטעלעקטואל, שרייבער און קריטיקער פון א יידישן אפשטאם. ער איז מערסט באוואוסט פאר זיין בוך "זוכנדיק פארלוירענע צייט" (פראנצויזיש: À la recherche du temps perdu). פרוסט ווערט גערעכנט איינער פון די גרעסטע פראנצויזישע שרייבער אינעם 20סטן יארהונדערט.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פרוסט איז געבורין געווארן אין אטעי, א פארשטאט פון פאריז, אין 1871, צו זיין פאטער, אשיל אדריען פרוסט, א בארימטער פאטאלאג און עפידעמיאלאג, און זיין מוטער, אמו, זשאַן קלעמנס ווייל, די טאכטער פון א גבירישער יידישער משפחה פון עלזאס. זיין פאטער איז געווען א קאטויל און האט אים געהאדעוועט אין א קאטוילישער קולטור.
ביי די 9 יאר האט פרוסט געהאט זיין ערשטע אסטמא אטאקע, פון וואס ער איז כמעט געשטארבן. פון דעמאלסט אן איז זיין געזונט געווארן וואס שוואכערער.
אין 1906 איז זיין מוטער געשטארבן.


text:
1849
1849 איז דאס 49סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1849 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
דאס יאר 1849 אין אין דעם יידישן קאלענדאר די יארן פון אינמיטן ה'תר"ט ביז אינמיטן ה'תר"י.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 5טן יוני - דענמארק נעמט אויף א נייע קאנסטיטוציע און ווערט א קאנסטיטוציאנעלע מאנארכיע.
- 4טן מערץ - זאקארי טיילאר ווערט פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 19טן מערץ - אלפרעד פאן טירפיץ, דייטשער אדמיראל, קאמאנדיר פונעם דייטשן פלאט ביים ערשטן וועלט קריג (געש' 1930)
- 14טן סעפטעמבער - איוואן פאוולאוו, רוסישער פיזיאלאג
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 15טן יוני - זשיימס נאקס פאלק, 11טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1795)
- 17טן אקטאבער - פרעדעריק שאפען, פוילישער פיאניסט און קאמפאזיטאר (געב' 1810)


text:
איסלאם און סאָונדביטעס פּויפּסט פראַנקאָיס
איסלאם פאַרענדיקן און פולשטענדיק רעליגיע, אַ באַלאַנסט און מעסיק רעליגיע, אַ רעליגיע פון רחמנות יושר און יקוואַלאַטי, אַ אונטערשיידן רעליגיע און דיסטינגקשאַן, רעליגיע איסלאם שאַפֿער.
דאָ ס ווי עס יוזשאַוואַלי סעלז אונדז איסלאם!
אבער דער אמת איז זייער פאַרשידענע!
איסלאם איז אַ פאַלש רעליגיע.
און
דער זאָגן איז קלאָר ווי דער טאָג.
איינער קענען ניט פאָדערן צו דינען גאָט דורך גערעדט פון ליבע מיט געווער אין האַנט און עקסאַקיוטינג יענע וואס אָפּוואַרפן איסלאם.
נאָך דעם איז וואָס אַלעמען קענען זען יעדער טאָג אין יעדער לאַנד לעבעדיק אונטער יסלאַמיק געזעץ.
אבער אין אמת, איינער קענען ניט ינוואָוק ליבע אָן טאָלעראַנץ!
און טאָלעראַנץ איז ניט טייל פון יסלאַמיק וואַלועס ווי אַלע יענע וואס אָפּזאָגן איסלאם זענען סענטאַנסט צו טויט דורך די קאָראַן.
יענע וואס אָפּזאָגן איסלאם זיך קאָנדעמנעד צו טויט דורך די קוור’אַן!
אַז ליבע אַז איסלאם פּראָפעססעס!
אין די קאָראַן די ברירה איז פּשוט פֿאַר מענטשן, אָדער עס ס אַ שקלאַף ס לעבן אָדער צאָרעס (די משל פון וואָס מיר זען אַרום די וועלט) וואָס איז געפֿינט צו יענע וואס אָננעמען איסלאם אָדער איז טויט פֿאַר אַלע וואס אָפּזאָגן איסלאם.
מיר זען אַז דער לעבן פון מוסלימס אין יסלאַמיק לענדער איז אַ פאַקטיש לעבן פון סערוויטודע און אַבסאָלוט פאָלגעוודיקייַט צו ימאַמס. און מוטשען אָדער טויט ווען זיי אָפּזאָגן צו פאָלגן.
עטלעכע מוסלימס ביסט אַזוי קאַנדישאַנד דורך איסלאם זיי ווערן פאַנאַטיקס און זענען אין אַלע שייך אויסער וואָס איז required פון זיי די קאָראַן.
פון קורס פֿאַר איצט די יסלאַמיק געזעצן זענען געווענדט ליגאַלי אין לענדער אָדער מוסלים מערהייַט.
אבער מאָרגן דורך דעמאָגראַפיקס און יממיגראַטיאָן דירעגיאַלייטיד איסלאם וועט זייַן די מערהייט אין פילע מערב לענדער און די יסלאַמיק געזעצן דעמאָלט וועט אַרויסקומען אין די מערב.
דאס וועט זייַן די שאַריאַ מיט אַמפּיוטיישאַנז, סטאָנינגס און די פרוי רידוסט צו אַ ראָלע פון פיגוראַטיאָן און געשלעכט כייפעץ.
איסלאם איז אַ פאַקטיש געזעלשאַפט ס ראַק!
איסלאם איז ערגער ווי נאַזיסם, יסלאַמיסץ ענסלייוו מענטשן דורך ליגט און טעראָר.זיי מאַכן זיי די רובֿ כיינאַס קריימז, קאַטינג לשונות, הענט און פֿיס אין פּענאַלטיז פֿאַר בריטשיז פון קאָראַניק געזעצן.
זיי אַפֿילו טייטן יענע וואס אָפּזאָגן די יסלאַמיק געזעצן און אַפֿילו שפּילן פּילקע מיט די קעפּ פון די נעבעך וויקטימס.
די מערסט געפערלעך זענען די יסלאַמיק פאַנאַטיקס יסלאַמיסץ, זיי זענען פאַקטיש זעלנער פון לוסיפער.
זיי זענען בלאַדטערסטי באַרבעריאַנז וואס נאָכגיין, רוידעפן און טייטן יענע וואס אָפּזאָגן איסלאם און ספּעציעל די קריסטן.
מיר מוזן רופן אַ רידל אַ רידל! יענע וואס באַשיצן און שטיצן די יסלאַמיסאַטיאָן פון די מענטשן זענען קאַמפּליסאַט אין קריימז קעגן מענטשהייַט.
מאָהאַממעד איז אין זיין צייַט אין די בעסטער פאַל גענארט און אַביוזד דורך לוסיפער ווער איז פּאָוזינג ווי די מלאך גאַבריעל.
אַנדערש עס איז אַ וסורפּער ווער מיט די קאַמפּליסאַטי פון עטלעכע געבילדעט אין די העברעיש און קריסטלעך געזעץ געגרינדעט אַ רעליגיע און שרייַבן אַ נייַ ביבל « די קאָראַן » « אַפּעד » דער אמת דזשודעאָ-קריסטלעך ביבל אין סדר צו קאָנקווער זייַן צייַט קאָנקורענט שבטים און פעסטשטעלן זייַן אויטאָריטעט איבער די אומות, פון די מיטל מזרח.
זיין סאַקסעסערז זענען נאָך אים אַפֿילו אַרויף צו מאָדיפיצירן אָדער לייגן צו די קאָראַן ווערסעס צו באַרעכטיקן זייער אַקשאַנז און האַלטן די קאַנגקערד אומות, אונטער זייער געוועלטיקונג.
אבער יענע אין די 21 יאָרהונדערט גלויבן און שטיצן יענע משוגע בלאַדטערסטי, זענען גלייַך שולדיק פון זיי קריימז קעגן מענטשהייַט!
עס איז ווערט רימעמבערינג אַז אין די קאָראַן עס זענען ווערסעס אַז ביסט ווייַט פון אַ געטלעך ינספּיראַציע צו די משל פון די:
איך לאַדן איר צו היטן דעם ווידעא פון אַ מומכע אין איסלאם. אַבי גוי בלעטער
סאַטאַניק ווערסעס
מקור:
https://www.youtube.com/watch?v=qlt7UGzGg-8
סוראַ 53
http://islamfrance.free.fr/doc/coran/sourate/53.html
ווערסעס 19 און 20:
53:19: וואָס טאָן איר טראַכטן [דיאַטיז] לאַט און וזזאַ,
באַמערקונגען: וואָס טאָן איר טראַכטן פון על-לאַט און על-דעיטיעס’אָוזזאַ
53:20: און מאַנאַט, די אנדערע דריט?
באַמערקונגען : און די דריט מאַנאַט? דאס דיאַטיז זענען שטיין ידאָלס אַז די פּאָליטהעיסץ אַדאָרד קליימינג אַז זיי וואָלט ינטערסיד פֿאַר זיי מיט גאָט. אַז מיטל: זענט די ידאָלס טויגעוודיק פון עפּעס אַז איר דינען אויסערדעם גאָט דער אלמעכטיקער וואָס איך נאָר דערציילט איר?. טראָץ זייער ביטל גערלז, זיי קליימד אַז מלאכים זענען טעכטער פון גאָט. ער דערציילט זיי:
http://baladislam.over-blog.com/article-tafsir-sourate-53-l-etoile-par-al-jalalayn-98703250.html
עס וואָלט זייַן נאַריש צו גלויבן אַז איסלאם לידז צו גאָט ווייַל מיר זען יעדער טאָג און געזען אַלע די כאָרערז, אַלע די קריימז און אַלע די מאַסיקערז באגאנגען קריסטן דורך יסלאַמיסץ אין די נאָמען פון איסלאם, מוכאַמאַד, די קווראַן זיין האַדיטהס .
איסלאם איז אַ אַבעריישאַן, עס איז אַ כידיאַס און עקלדיק חיה וואָס ספּאָנד בייַ די סוף פון צייַט מאָנסטערס, בלאַדטערסטי און פאַנאַטיקאַל « יסלאַמיסט דזשיהאַדיסץ »זיי זענען אין די וואַלועס פון די גרויל הונדערט מאָל ערגער ווי די נאַזיס!
וואָס איז אַפֿילו מער ערנסט איז אַז דער » יסלאַמיסץ זענען דזשיהאַדי « זאָגן צולייגן צו די בריוו די קווראַן און « האַדיטה » (די פאַלש נביא מוכאַמאַד) און דעריבער מאַכט און אַפֿילו פליכט אומברענגען אַלע וואס אָפּזאָגן איסלאם . « אידן, קריסטן, ייטיאַס און אנדערע … »
איסלאם איז אַקטשאַוואַלי אַ סם און אַקטשאַוואַלי עס איז די רעליגיע פון לוסיפער, ער האט געשאַפֿן דורך געלעגן צו צעשטערן קריסטנשאַפט און פאַרלירן דרייווינג גלייַך צו גענעם אַלע יענע וואס קומען צו אים (מוסלימס).
די יסלאַמיסץ זענען קאָונטערפעיטערס!
און בלאַספעמערס!
מקור:
https://www.youtube.com/watch?v=r5mXw99TaY8
זען אויך מיין אַרטיקל:
מלחמה צייט צווישן יאָשקע משיח און לוסיפער אין גאָט ס יושר
https://victorpicarra.wordpress.com/2015/04/16/la-guerre-du-temps-entre-jesus-christ-et-lucifer-dans-la-justice-de-dieu/
פון קורס מוסלימס וואס פאָרשטעלן איבער אַ ביליאָן מענטשן « מענטשן, ווייבער און קינדער » זענען אין אַלגעמיין גוט מענטש ביינגז, וואַרעם און ברייטהאַרציק. זיי זענען פֿאַר אַ גרויס נומער און זייער פֿרום זענען זיכער דורך זייער געוויסן צו דינען גאָט.
אבער וויי זיי זענען וויקטימס פון די סינדראָום פון סטאָקכאָלם און ווי אַזאַ זיי זענען אונטערטעניק ימאַמס און פאַנאַטיקאַל יסלאַמיסץ אַז פירן טראָץ זיך גלייַך צו לוסיפער צו גענעם.
אבער מוסלימס ווי יעדער יחיד אויף ערד גאָט-געגעבן פּאָטער וועט און אַזוי זענען קאַמפּליסאַט אין קריימז קעגן מענטשהייַט באגאנגען דורך יסלאַמיסץ אין די נאָמען פון זייער גאָט « אַלאַ ».
אבער זיי קענען נאָך קומען צו יאָשקע משיח און אַזוי ווערן מוחל און געזונט. אבער זיי מוזן פֿאַרשטיין אַז מיר קענען נישט דינען צוויי הארן בייַ אַמאָל.
איר קענען נישט דינען גאָט און לוסיפער ביידע!
בשעת די « וואָרט » לוסיפער איז דער זעלביקער ינגרידיאַנץ ווי די « וואָרט » פון גאָט« ליבע און געזעץ » רעזולטאַטן זענען דאך קעגן.
גאָט: עס איז קיין ליבע אָן געזעץ און געזעץ אָן ליבע!
לוסיפער : עס זענען קיין געזעצן אין דער ליבע און ליבע אין די אקט
יענע וואס טאָן ניט קומען צו יאָשקע משיח צו גיין צו גאָט, קענען ניט זייַן געראטעוועט!
מיר מוזן וויסן, פֿאַרשטיין, אַרייַנלאָזן עס און נעמען פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט.
דאָ זענען צוויי זייער יקספּליסאַט ווידיאס איך לאַדן איר אַלע צו וואַך צו פֿאַרשטיין די ויסערגעוויינלעך וויכטיקייט יקסעפּשאַנאַל צייַט ווי דעם דור לעבט פון מענטשהייַט.
עדות פון Father מאָראַנד גאַלעך עקסאָרסיסט:
סאַטאַניק נעטוואָרקס
https://www.youtube.com/watch?v=DpDvgiD6f0k
די מיראַקאַלז פון די ביבל – 600 מיראַקאַלז פון מקוים פּראָפעסיעס
https://www.youtube.com/watch?v=41h4NNaQ77M
ווי איך געשריבן אין מיין פרייַערדיק אַרטיקל » דאָ » קריסטנטום איז קעגן פון די אַרויס אָבער אויך פון ין.
און אַפֿילו דורך די פּויפּסט געמיינט צו פאָרשטעלן משיח אויף ערד און גרייטן פֿאַר איר צוריקקומען.
פּויפּסט פראַנסיס 16 מאי 2015 אויף טוועעטער
פּויפּסט פראַנסיס פּאָנטיפעקס_פר
בעסער אַ ווונדאַד טשורטש, אָבער שטייענדיק אין דער וועג ווייַל אַ קראַנק טשורטש פֿאַרמאַכט אין אויף זיך .
אין ערשטער דערזען אַלעמען קענען שטימען אויף לייענען דעם טוועעט פון פּויפּסט פראַנסיס, אַ קלויסטער האט ווונדאַד אויף די וועג איז אַ קלויסטער אַז פּאַסיק אין זיין צאָרעס האלט צו אַרבעט פֿאַר די כבוד פון יאָשקע משיח און פון גאָט.
אבער פונאַנדערקלייַבן מער דיפּלי דעם ביסל פראַזע פון די פּויפּסט אויף טוועעטער וועמענס טייַטש איז זייער טיף אים.
קודם די פּויפּסט אנערקענט דורך אַ קאָמפּאַראַטיווע בילד אַז אמת קלויסטער איז ינדזשערד אין זיין פלייש.
און פֿאַר גוט סיבה, אָבער עס טוט נישט זאָגן איז אַז זינט וואַטיקאַן וו פילע קהילות קלאָוזינג זייער טיר פֿאַר פעלן פון ווערשיפּערז און כהנים.
און יענע וואס בלייַבן, דער קאָנפעססיאָנאַלס און קלאַמז זענען ביסלעכווייַז ווידדראָן.
זיי זענען ינקריסינגגלי דעסאַקרייטיד, וואַנדאַלייזד, לוטיד און אַפֿילו געברענט.
קריסטן זענען פּערסעקוטעד און מאַסאַקערד דורך יסלאַמיסץ.
און אַפֿילו אין די קלויסטער דאָרט איז אַ פלאַגראַנט אָפּפאַל פון די לערנען פון יאָשקע משיח, קריסטלעך וואַלועס און משפּחה.
און דער פּויפּסט האט קלאר אַז די קהילה איז קראַנק און קענען ניט היילן אויב עס בלייבט פֿאַרמאַכט אויף זיך.
וואָס מער קלאר מיטל אַז די קהילה מוזן זייַן עפענען צו אנדערע רעליגיאָנס. און אַזוי צו איסלאם!
סוף עס לייגט די צוויי וויזשאַנז פון די קלויסטער אין פאַרגלייַך.
איינער וואס בלייבט ינדזשערד אויף די וועג ווערט און איינער אַז איז קראַנק ווייַל עס בלייבט פֿאַרמאַכט.
אַלעמען ונדערסטאַנדס אַז בשעת פּויפּסט פראַנסיס דורך דעם ביסל פראַזע ינדיקייץ אַז די קלויסטער ער מוזן פאַרטיידיקן איז דער איין צו מאַכשער די קרבן און צאָרעס פֿאַר די כבוד פון יאָשקע משיח און פון גאָט דורך עפן אַרויף צו אנדערע רעליגיאָנס .
אבער מיר מוזן אויך פֿאַרשטיין אַז דורך עפן אַרויף צו אנדערע רעליגיאָנס די טשורטש אויך אַקסעפּץ איסלאם ין עס און אַלע זייַן באַרבעראַטי!
אבער דעמאָלט מיר מוזן פאַרשטיין אַז די פּויפּסט פראַנסיס איז אַ פולשטענדיק ברעכן מיט די לערנען פון יאָשקע משיח.
ער האט אַז אַלע רעליגיאָנס זענען אמת (דאָ ) און איצט ער וויל צו קומען איסלאם און אנדערע רעליגיאָנס אין די קלויסטער פון יאָשקע משיח!
דער פּויפּסט איז אַ געבילדעט מענטש, מיר פּנים אַזאַ ביטעס, כאָטש געצווונגען צו פרעגן זיך וועגן דעם פאַקטיש מאָוטאַוויישאַן !!!
וואָס פּראָוועס עס איז קלאָר ווי דער טאָג אַז ער אָופּאַנלי דינייז די לערנען פון יאָשקע משיח.
זאל אונדז געדענקען אנדערן קליין זאַץ אַטערד עס דורך יאָשקע משיח, עס זענען צוויי טויזנט יאר און וואָס איז מער ווי טאָמיד באַטייַטיק הייַנט: « איך בין דער וועג די אמת און די לעבן, קיין איינער קומט צו דער טאַטע אָבער דורך מיר! «
יאָשקע משיח האט ניט זוכן צו באַגריסן אין זיין קלויסטער און אנדערע רעליגיאָנס אויף די פאַרקערט, עס איז זייער יקספּליסאַט. עס קלאר זאגט אַז עס איז די בלויז וועג צו גאָט!
פראַנסיס פּויפּסט ינקעראַדזשאַז אים אַלעמען צו נאָכפאָלגן זיין דרך אין זיין רעליגיע ווען ער ווייסט אַז אַלע רעליגיאָנס פירן צו לוסיפער אַחוץ איינער, « קריסטנטום »!
פּויפּסט פראַנסיס וויזאַבלי ביכייווז ווי אַ הומאַניסט קאָפּ פון שטאַט און ניט ווי די קלויסטער פון יאָשקע משיח פירער!
ונעקוויוואָקאַללי, די קלויסטער מוזן בלייַבן פֿאַרמאַכט געזונט און אמת צו זייַן וואַלועס און לערנען פון יאָשקע משיח און אַזוי בלייַבן גאָר פֿאַרמאַכט צו אנדערע רעליגיאָנס.
אבער פון קורס, דער קלויסטער מוזן באַגריסן און פירער, עטלעכע רעליגיאָנס זיי קומען, אַלע יענע וואס ווינטשן צו גיין צו גאָט.
אבער צו גיין צו גאָט איז דורך יאָשקע משיח אַז מיר מוזן גיין און מיר וויסן די בלויז וועג מיר מוזן ווערן אַ קריסטלעך קאַטהאָליק. « באַפּטיסם, תשובה דורך אַסקינג פֿאַר מחילה אין תּפֿילה צו גאָט פֿאַר זינד באגאנגען און צו יאָשקע משיח צו זייַן אונדזער פּערזענלעך גואל און סענדז אונדז די רוח צו פירן אונדז און העלפן אונדז אין אונדזער לעבן.
אבער אין קיין פאַל די קלויסטער פון יאָשקע משיח מוזן שטימען צו קאָמפּראָמיס מיט אנדערע קהילות און אנדערע רעליגיאָנס.
עס איז בלויז איין אמת רעליגיע איז דער איינער אַז יאָשקע משיח געבעטן Peter צו שאַפֿן « קריסטנשאַפט » און דאָרט ‘ס נאָר איין און אמת טשורטש איז דער קאַטהאָליק טשורטש.
דער בלויז אמת קלויסטער פון יאָשקע משיח איז דער קאַטהאָליק טשורטש אָבער וויי קיין מער די וואַטיקאַן קלויסטער זינט די וואַלן פון פּויפּסט פראַנסיס האט געוואלט זינט די אַטראַביוץ פון קוואַליטעט פּויפּסט טוט רעקאַגנייזינג אַז סימפּלי ווי בישאָפּ פון רוים.
מיר נאָמען « פּויפּסט » בישאָפּ פון רוים « פראַנסיס » ווייַל דער פּויפּסט איז שטענדיק עלעקטעד בייַ דער זעלביקער צייַט באשטימט בישאָפּ פון רוים.
אבער עס איז קלאָר אַז « פראַנçאָיס » נאָך זיין וואַלן ווי פּויפּסט געוואלט די אַלגעמיינע באַשולדיקונג פון דינייינג די טשורטש זייַן אַטראַביוץ און אַקסעפּטינג בלויז די בישאָפּ פון רוים באַשולדיקונג!
דאס איז אַ יינציק פאַל אין די קלויסטער זינט זייַן שאַפונג!
די הייליק קאַטהאָליק טשורטש האט אָפפיסיאַללי סיסט צו זייַן ווייַל עס האט נישט געהאט אַ פירער נאָך 28 פעברואר 2013 נאָך די רעזאַגניישאַן פון די לעצטע פּויפּסט בענעדיקט קסווי.
מיר זענען זינט דעמאָלט מיין טייַער ברידער און שוועסטער אין משיחן, ליידיק און איבערגעגעבן צו אונדז אַפֿילו פּענדינג די אָט-אָט צוריקקומען פון אונדזער האר אויף דעם בארג פון הזיתים, וואָס וועט דאך זיין פּריסידאַד דורך די קידנאַפּינג פון זיין געטרייַ קלויסטער אַז איך ווילן מיט אַלע מיין האַרץ אַז איר קענען אַלע פאַרבינדן.
איך לאַדן מיין טייַער ברידער און שוועסטער אין משיחן יאָשקע צו לייענען אין די קאָנפוסינג צייטן פון די געשיכטע פון מענטש, די 24 קאַפּיטל פון מתיא ס בשורה געטרייַ צו די צוריקקומען צו ערד פון אונדזער האר און מלך יאָשקע משיח בלויז זון פון גאָט.
לינק: סוף פון טעג
אבער איצט ביז די צוריקקומען פון אונדזער האר יאָשקע משיח, נאָר אונדזער אמונה און ליבע מוזן פירן אונדזער טריט אין לעבן.
מיר מוזן פאַרשטיין אַז די סוף מאָל, לוסיפער קומט מיט אַ שטאַרקייט און אַ דיספּראַפּאָרשאַניט און ויסערגעוויינלעך כיטרע און אָן דער הילף פון די וואויל ווירגין מרים, די רוח פון יאָשקע משיח און פון גאָט מיר האָבן קיין לוסיפער געלעגנהייַט קעגן די גרעסטע כאַסאַלערז און לייערז פון אַלע צייַט.
זאל אונדז אַלע דאַוונען מיין טייַער ברידער און שוועסטער אין משיחן יאָשקע פֿאַר די געטלעך שוץ.
אַז ליבע און שלום פון משיח זייַן מיט איר אויף אייביק.
וויקטאָר


text:
יוסף דוב סאלאווייטשיק (ירושלים)
- דער ארטיקל דיסקוטירט דעם ראש ישיבה אין ירושלים. אויב איר זוכט אן אנדער באדייטונג, זעט יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק (באדייטן).
הרב יוסף דוב הלוי סאלאווייטשיק (באקאנט ווי רבי יאשע בער; תמוז ה'תרע"ו - ב' אדר ה'תש"ם) איז געווען בריסקער ראש ישיבה אין ירושלים. ער איז געוואן א זון פון הרב יצחק זאב הלוי סאלאווייטשיק, בריסקער רב.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי יאשע בערל איז געבוירן געווארן צו רב יצחק זאב הלוי סאלאווייטשיק און זיין ווייב להענדל, אן אוראייניקל פון רבי מאיר אוירבאך. ער האט געלערנט ביי זיין פאטער. גלייך נאך זיין בר מצוה האט ער אנגעהויבן לערנען זיין זיידנס ספר חידושי הגר"ח על הרמב"ם ביז ער איז געווען בקי אינעם ספר בעל פה. שוין אין זיינע יונגערע יארן האט ער אנגעהויבן זאגן שיעורים אין בריסק און אין ווארשע.
ביי דער צווייטער וועלט מלחמה איז ער אנטלאפן מיט זיין פאטער קיין ווארשע, און פון דארט קיין ארץ ישראל.
אזוי ווי זיין פאטער, האט ער געעפנט א קיבוץ אין זיין הויז וואו בחורים און יונגעלייט פון ארץ ישראל און חוץ לארץ האבן געלערנט.
ער איז געווען א שטארקער קעגנער פון ציוניזם.
אין תש"ם איז ער נפטר געווארן, און מען האט אים באגראבן אין הר המנוחות. זיין זון רבי אברהם יהושע סאלאווייטשיק האט איבערגענומען זיין קיבוץ. זיין ברודער רבי משולם דוד סאלאווייטשיק, וואס איז געווען א מגיד שיעור ביי רבי יאשע בערל, האט געעפנט זיין אייגענעם קיבוץ.
ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי יאשע בערל האט נישט פארשריבן זיינע חידושים, אבער זיינע תלמידים האבן געדרוקט זיינע שיעורים אויף מסכת זבחים מיטן נאמען "חידושי הגרי"ד".
זיינע תלמידים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זיין זון הרב אברהם יהושע סאלאווייטשיק - זיין ממלא מקום אין דער בריסקער ישיבה
- הרב מאיר שטערן - ראש ישיבת אין פאסייק, פאראייניגטע שטאטן
- הרב אליה בער וואכטפויגל - ראש ישיבה אין דרום פאלסבורג, פאראייניגטע שטאטן
- הרב קלמן עפשטיין - ראש ישיבה פון "שער התורה גראדנע" אין קווינס
- הרב אברהם אזבאנד - ראש ישיבה פון טעלז-ריווערדייל, פאראייניגטע שטאטן
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- קונטרס "שירת הלוי" - אודותיו ומדברי תורתו, בכתב העת ישורון, כרך ח, ירושלים תשס"א


text:
די גרויס זאַך וועגן סיראָס איז אַז עס האט אַלץ אַ גריכיש אינזל זאָל האָבן: פייַן ביטשיז, טאַווערנז און באַרס, אָבער עס האט נישט געווען צו אַדזשאַסטיד צו טוריזם. די סיבה איז אַז עס איז די אַדמיניסטראַטיווע צענטער פון די Cyclades, אַזוי די עקאנאמיע איז טאן געזונט גענוג פֿאַר מענטשן ניט צו זיין צו פאַרצווייפלט פֿאַר טוריזם.
עס אויך האט די פֿאַר גריכנלאנד זייער ומגעוויינטלעך כאַראַקטעריסטיש אַז העלפט די פּאַפּיאַליישאַנז איז קאַטהאָליק. טראָץ דער פאַקט אַז די אינזל איז זייער האַרב, מענטשן וואַקסן וועדזשטאַבאַלז, מאַכן ווייַן און האָדעווען אַנימאַלס. זיי אויך בויען שיפּס און מאַכן שטאָף, די שיפּיאַרדז פון סיראָס איז איינער פון די מערסט וויכטיק סיבות אַז העלפן די עקאנאמיע פון דעם אינזל. סיראָס איז אויך באַוווסט פֿאַר זייַן לאָוקאָומיאַ (די גריכיש ווערסיע פון די טערקיש פרייד סוויץ) אַז זענען יקספּאָרטאַד צו גריכנלאנד און פילע לענדער. סיראָס איז די הויפּט אַדמיניסטראַטיווע אינזל פון די Cyclades Prefecture און די אינזל איז אַ זייער פאָלקס יום טוּב דעסטיניישאַן פֿאַר גריכן און פרעמד טוריס.
געשיכטע:
סיראָס האט שוין ינכאַבאַטאַד זינט די שטיין אַגע. מיר טאָן ניט וויסן וואָס איז געווען דער ערשטער מענטשן צו פאַרענטפערן דאָ, אָבער עס קען האָבן געווען פאָעניסיאַנס. האָמער דערמאנט דעם אינזל און גערופֿן עס סיריין.
לעגענדע האט עס אַז דער ערשטער ייַנוווינער, קעראַונוס ( "בליץ"), געקומען צו דעם אינזל ריידינג אויף די צוריק פון אַ דעלפין נאָך זייַן שיף האט סאַנגק.
אויף סיראָס די אָולדאַסט אַקראָפּאָליס אין די Cyclades האָבן שוין געפֿונען.
די מערסט סטרייקינג שטריך פון דעם אינזל איז די ווענעטיאַן השפּעה. פּונקט ווי רובֿ פון די סיקלאַדיק אינזלען, די ווענעטיאַנס געקומען דאָ אין די אָנהייב אין די קסנומקסטה יאָרהונדערט, און זענען געווען צו בלייַבן ביז די טורקס גענומען איבער אין די קסנומקס דעם יאָרהונדערט.
וואָס צו זען
די הויפּטשטאָט ערמאָופּאָליס, אָדער מלכּה פון די Cyclades, איז שיין וואָס פילע נעאָקלאַססיק בנינים סיטשוייטיד אין אַ אַמפיטהעאַטריקאַל וועג. אויף דער קוואַדראַט איז אַ סטאַטוע פון דער פרייַהייַט העלד אַדמיראַל אַנדרעאַס מיאַאָולי.
די אַפּאָללאָ טעאַטער אין ערמאָופּאָלי איז אַ מיני קאָפּיע פון לאַ סקאַלאַ אין מילאַן. די שטאָט אויך האט זייער טשיקאַווע קהילות, פֿאַר בייַשפּיל אַגיאָס דעמעטריוס, Treis היעראַרטשעס און אַג ניקאָלאַס. עס איז אויך אַ אַרקיאַלאַדזשיקאַל מוזיי ווי געזונט ווי אַ טשיקאַווע ביבליאָטעק.
איר זאָל אויך פּרובירן צו באַקומען צו יאָר סיראָס, אַ קליין דאָרף אין מידייוואַל נוסח. דאָ איר קענען באַזוכן די קאַטהאָליק קאַטהעדראַל פון סט דזשארזש און די מאַנאַסטעריז פון די דזשעסויץ און קאַפּוסינס פון די קסנומקסטה און קסנומקסטה יאָרהונדערט ריספּעקטיוולי אַ ביסל ווייַטער אַוועק. דאָ איז אויך אַ מוזיי דעדאַקייטאַד צו מאַרקאָס וואַמוואַקאַריס, אַ קאָמפּאָזיטאָר פון בעקאַבאָלעדיק רעבעטיקאַ מוזיק. עס זענען מוזיק פעסטיוואַלס יעדער זומער אין דעם דאָרף.
אין האַלאַנדריאַני און Kastri עס זענען אַרקיאַלאַדזשיקאַל עקסקאַוויישאַנז ווו נעאָליטהיק סעטאַלמאַנץ האָבן שוין פאָונד.טהע סטאַלאַקטיטע הייל אַגיאָס Stefanos איז אויך ווערט אַ וויזיט.
די מערסט סטרייקינג שטריך פון דעם אינזל איז די ווענעטיאַן השפּעה. פּונקט ווי אין רובֿ פון די סיקלאַדיק אינזלען, די ווענעטיאַנס געקומען דאָ אין די פרי קסנומקסטה יאָרהונדערט, און סטייד ביז די טערקיש ינוואַזיע פון די קסנומקסטה יאָרהונדערט. ווי אַ רעזולטאַט פילע מענטשן פון סיראָס זענען קאַטהאָליקס.
וואָס צו טאָן :
עס זענען וואַסער ספּאָרט אין פילע ביטשיז אויף די אינזל. איר מוזן נישט פאַרפירן די סאַנסעץ פון סיראָס. אין ערמאָופּאָליס איר גיין פֿאַר גייט, באַווונדערן די בנינים ווי די טאַון האַלל בנין, די מיאַאָולי קוואדראט, דער טעאַטער און די ציבור ביבליאָטעק. אין ערמאָופּאָליס עס איז אויך אַ זומער סינעמאַ.
סיראָס בעאַטשעס די קאָוס אויף די דרום און מערב זייַט זענען בכלל געהאלטן צו האָבן די בעסטער ביטשיז. גאַליססאַס ברעג איז אַ זייער שיין זאַמד ברעג, וואַרי, פיניקאַס Bay און גיאַלאָס זענען אויך פאָלקס ביטשיז אָן ווייל יבערגעפּאַקט. עס איז ווערט טריינג אַ ביסל פון זיי. פֿאַר משפּחות מיט קינדער אַג Nikolaos, ערמאָופּאָליס און אַמבעלאַ זענען רעקאַמענדיד.
ניגהטטליפע:
רוב פון די נייטלייף איז סיטשוייטיד אין ערמאָופּאָליס. עס זענען גורל פון באַרס און קלאַבז דאָרט, אָבער די פּאַרטיינג איז מער רילאַקסט ווי אויף די "ווילדער" אינזלען.
עסנוואַרג
רוב טאַווערנז זענען אין ערמאָופּאָליס, און איר קענען הנאה ביידע גריכיש און איטאַליעניש עסנוואַרג דאָ. עס זענען אויך ערטער צו עסן בייַ גאַליססאַס, פּאָסעידאָניאַ און טשיינאַ פֿאַר משל. די סט מיטשאַלי קעז איז אַ היגע ספּעציאַליטעט, און עס איז אויך סיריאַן ווייַן. געבן די היגע סוויץ ווי לאָוקאָומיאַ, מאַסטיהי, האַלוואַדאָפּיטעס, אַ פּרובירן ווי געזונט.
שאַפּינג:
עס זענען פילע שאַפּס אין ערמאָופּאָליס, און איר וועט זייַן ביכולת צו געפֿינען אַלץ פון מאָדערן קליידער צו סווואַנירז, סעראַמיקס און רוגס.
געטינג אַרום
עס זענען גוט קאַנעקשאַנז צו פילע פון די וויללאַגעס און ביטשיז דורך די היגע בוסעס. עס זענען אויך טאַקסיס, און ערטער צו דינגען אַ פאָרמיטל.
געטינג דאָרט:
די קלאָוסאַסט אַעראָפּאָרט פֿאַר טשאַרטער פלי איז אויף מיקאָנאָס, און פֿון דאָרט איר קענען באַקומען די פּראָם שיפל וואָס נעמט וועגן קסנומקס שעה. עס איז אַ גוט געדאַנק צו בלייַבן אויף מיקאָנאָס די לעצטע נאַכט, אין פאַל פון שלעכט וועטער. וסואַלי דער בעסטער וועג איז צו באַקומען צו סיראָס איז דורך פּראָם פון פּיראַעוס, כּמעט אַלע Ferries צו Cyclades און עטלעכע פֿאַר די דאָדעקאַנעסע האַלטן אין סיראָס.


text:
"היט דיינע אויגן" (GYE) איז די פירנדע ארגאניזאציע אין דער אידישער וועלט פאר די וואס מוטשען זיך מיט נסיונות אין קדושה און אומריינקייט - אנגעפאנגען פון יונגע מענטשן וואס האבן נארוואס זיך אנגעפאנגען צו מוטשענען, ביז צו די וואס האלטן שוין אויף זייער א ווייטן שטאפל אין "אדיקשאן". אונזערע מיטלען און געצייגן מיט וואס מיר באנוצן זיך איז צושטאנד-געקומען דורך די אנווייזונגען פון די בעסטע עקספערטן אין דעם געביט און דורך די הילף פון הונדערטער אידן וואס האבן זיך שוין ב"ה אפגעריסן פון די שרעקליכע עדיקשאנס. אלע אונזערע סערוויסעס זענען אנאנים, פריוואט און פריי, און מ'קען זיך באנוצן דערמיט סיי וואו איבער דער וועלט.
שרייבט אייך איין צו באקומען די טעגליכע חיזוק-אימעילס:


text:
אידישע אמונה פרינציפן
עס זענען פארהאן פאשידענע ווערסיעס אין די עיקר פרינציפען פון די אידישע רעליגיע, אבער די מערסטע באקאנט און אנגענומען איז די רמב"םס ווערסיע.
אין לויף פון מיטל אלטער איז דאס באשריבן געווארן פיל ווערסיעס קיין איינס איז נישט געווארן עפעס א יסוד. אנדערשט ווי אלע אנדערע רעליגיעס ווי.צ.ב.ש. איסלאם אדער קריסטעניטום וואס זייערע פרינציפן זאגט צו מען באלאנגט אין זייער גלויבן צו נישט. איז ביי אידן לויטן הלכה שטאנדפונקט די אלע עיקרים נישט קיין תנאי אין דעם אידישן אידענטיטעט מען איז א איד אפילו מען גלייבט נישט אין פראקטיק די אלע פרינציפן. פון דעסט וועגן דאך, זענען די עקרים די הויפט אויספארעמער און ווערט באטראכט אלס הארב און גאר וויכטיג אין דעם רעליגיע טייל פון אידישקייט אז מען איז פארפליכטעט דערין צו גלייבן.
צווישן די פארשרייבער און ציילער פון די עיקרים פארעכענט זיך ר' סעדיה גאון אויף זיין פירוש אויף תורה רעכענט ער אויס 10 עקרים. דער רמב"ם אין זיין פירוש אויף משניות רעכענט אויס 13. דער חכם פון די קראים יהודה בן אליהו הדסי 10, רבי חסדאי קרשקש 6, רבי יוסף אלבו 3, און רבי יצחק אברבנאל רעכענט בלויז איין עיקר - די באשאפונג.
עיקרים לויט ר' סעדיה גאון[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי סעדיה גאון איז געווען דער ערשטער וואס האט דאס פארשריבן אפציציילן אין זיין פירוש אויף ספר שמות. די צען עיקרים וואס ער ציילט צוטיילט זיך אין 3 טעמעס:
- גלייבן אז דער באגריף גאט איז א פאקט און זיין איינציגקייט.
- דער פליכט צו איינהאלטן און פראקטיצירן די מצוות און גלייבן אין אפצאל און שטראף.
- גלייבן אין דעם איינהאלטונג פון אויסלייזונג פון אידישען פאלק.
עיקרים לויטן רמב"ם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער רמב"ם האט אויסגעשטעלט די אידישע פרינציפן אין 13 עיקרים, וואס אין דעם מוז יעדער איד לויט אים גלייבן.
אינעם אריינפיר צו זיין פירוש אויף פרק "חלק" פון מסכת סנהדרין פון די משנה צייכענט דער רמב"ם אן די עיקרים פון אידישקייט און שטעלט זיי אויף דרייצען.
דאס קען ווערן צוטיילט אין 3 הויפט גרופעס:
- די ערשטע גרופע איז איבער די פאקט פון א גאט און זיין איינציגקייט.
- די צווייטע גרופע רעדט זיך איבער די פרינציפ אז תורה איז פון הימל און איבער נבואה.
- די דריטע גרופע איז עוסק איבער די טואונגן פון גאט אויף די וועלט און אפצאל און שטראף.
די דרייצען פרינציפן זענען ווי פאלגענד:
- דער פאקט פון א גאט - אלע זאכן וואס זענען אין פאקט זענען באשפאן דורך אים, און ער איז דער אייציגסטער פאקט וואס איז נישט אנגעוואנדען אדער באשפאן דורך אן אנדערן.
- איין גאט - ד.ה. מ'קען אים נישט צוטיילן אדער צונעמען, און גארנישט איז נישט גלייך צו זיין מהות.
- גאט איז נישט קיין פיזישקייט און קיין שום פיזישקייט קען אים נישט באייפלוסן.
- גאט איז פאר אלעם געווען - ד.ה. אלע זאכן אחוץ אים (סיי פיזישע און סיי גייסטישע) זענען געווארן נאך אים.
- דער איינציגסטער וואס איז ווערד מען זאל אים דינען, און אלע אנדערע באשאפנישן קענען גארנישט טאן אן אים, אדער אנקעגן זיין ווילן, און דערוועגן טאר מען אויך נישט דינען דעם באשעפער דורך זיי.
- פאקט פון א באגריף וואס הייסט נבואה; מענטשען קענען זיין נביאים.
- די ספעציעלע נבואה פון משה רבנו - זיין נבואה איז גרעסער פון אלע נביאים וואס זענען געווען און וועלן זיין מיט 4 זאכן: ער איז דער איינציגער וואס האט באקומען די נבואה אן א מחיצה, אן קיין שוואכקייט, וואך און ווען אימער. דורך דעם, איז משה רבינו אנגעקומען און געגרייכט א גרעסערע שטאפל פון נבואה וואס קיינער קען נישט און האט נישט באגריפן איבער גאט און זיין ווילן.
- די תורה איז געגעבן פון הימל - צו גלייבן אז אלע פינעף בענדער פון חומש איז אלעס א קאפי וואס משה רבינו האט איבערגעקאפיט פון גאטס מויל ווארט אויף ווארט, און נישט ער און קיין איינער אנדערשט האט נישט צוגיילגט אפילו איין אות אויך נישט.
- מען טאר נישט פארמערן אדער פארמינערן פון די מצוות פון די תורה, סיי פון תורה שבכתב און סיי תורה של בעל פה.
- גאט ווייסט אלע טוענגן פון די מענשטן.
- גאט צאלט אפ פאר די וואס האלטן איין די מצוות פון די תורה, און ער שטראפט איינער וואס איז חלילה עובר אויף א עבירה.
- קימונג פון משיח - צו גלייבן אז עס וועט קומען א געזאלבטער פון בית דוד און ער איז גרעסער פון אלע קעניגען.
- די טויטע וועלן ווערן לעבעדיג.


text:
עטרות
קאארדינאטן: 31°51′46.11″N 35°12′31.11″E / 31.8628083, 35.2086417
עטרות איז א געגנט אין צפון ירושלים, וואס געפונט זיך אויפן וועג קיין ראמאללא.
געגרינדעט אין 1912, דורך 10 מענטשן, אבער פארלאזט ביים אויסבראך פון דער ערשטער וועלט מלחמה, די איינוווינער האב נישט געוואלט מאביליזירן צו דער טערקישער ארמיי. נאך דער מלחמה זענען אנגעקומען אנדערע ארבעטער, און אין 1919, האבן זיי אנגעהויבן קאלטיווירן די שטח, עס איז א שווערע שטח פון שטיין, האבן זיי געהאט אסאך פראבלעמען, ווי אויך א מאנגל אין וואסער. צו דעם אלעם איז די קבוצה געווען ארומגענומען מיט שטעטלעך, און דערפער, וואס זענען פול געווען מיט אראבער, וואס זיי פלעגן גנבנען, ביי די תרפ"ט ראיאטן, האבן זיי געפילט ווי ווייט זיי געפונען זיך, און אליין צווישן שונאים.
דורכאויס די אראבישע ראיאטן, האט עטרות פיל געליטן, אין מאורעות תרצ"ו-תרצ"ט זענען פינעף מיטגלידער אומגעקומען, אין א דארף פון 24 פאמיליעס. אויך האבן די אראבער פרובירט מערערע מאל צו אטאקירן דעם דארף, אבער וואלונטירן פון ירושלים, צוזאמען מיט די איינוווינער, האבן באוויזן אפצושטויסן די פיינט.
דער קלימאקס פונעם דארף איז געווען 1948, ווען עס האבן געוווינט 48 פאמיליעס אין עטרות.
דער בריטישער מאנדאט האט באשלאסן אין 1920, אויפצובויען א פליפעלד נעבן דארף, וואס מען האט גערופן אויף פארשידענע נעמען קאלאנדיע, אדער עטרות, אדער ירושלים לופט פעלד. פארדעם האבן זיי גענומען שטח פונעם קאלאניע, צו קענען אויפשטעלן א לאנדונגס ליניע. אויך איז אויפגעשטעלט געווארן א נוטרים בריגאדע צו באשיצן, די פליפעלד, און זיי האבן געוווינט אין דארף.
ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה, האבן די יידן פרובירט באשיצן דאס דארף, אין אנהייב האבן די יידן געווארן איינענמען די פליפעלד, די הגנה אבער האט באפוילן זיך צוריק ציען, קיין ירושלים. די אראבער האבן איינגענומען דאס דארף, ווי זיי האבן אלעס געגנבט, און זיי האבן חרוב געמאכט דאס פליפעלד. יארדאניע, האט אין די שפעטערע יארן באשלאסן, עס צו מאכן פאר א נאציאנאלע פליפעלד פון יארדאניע, און זיי האבן עס איבערגעבויט, אויף די חרוב געווארענע דארף און אויפן בית עולם.
נאך דער זעקסטאגיקער מלחמה, איז עטרות איינגענומען געווארן, אין די מוניציפאליטעט פון ירושלים. די שטאטראט האט באשלאסן אויפצושטעלן דארט אן אינדוסטריע געגנט, און די פליפעלד האט ישראל איבערגעבויט, אבער די פראבלעם פון די שכנים איז נישט אוועק, און די פאבריקן האבן שטענדיק געהאט צו ליידן פון אראבישע וואנדאלן, אין די על אקצא אינטיפאדע, זענען אסאך פאבריקן אוועק פון געגנט.
דאס פליפעלד איז מער נישט אין באנוץ, צוליב פאליטישע צוועקן, פאלעסטינער זען אין עטרות זייער אינטערנאציאנאלע פליפעלד. היינט געפינט זיך דארט דער גרעסטער אינדוסטריע פארק אין ירושלים.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אתר מורשת עטרות
- פעילותו של לוי אשכול בקלנדיה בשנת 1914 בפוסט: "פרוץ מלחמת העולם הראשונה וראשית צמיחתו למנהיגות של לוי אשכול" בבלוג של ארכיון המדינה


text:
שרייבער
א שרייבער איז דער וואס שרייבט שרייבונגען.
עס זיינען דא פארשידענע שרייבערס:
- א שריפטשטעלער איז דער וואס שרייבט ליטעראטור פאר זשורנאלן אדער ביכער.
- רעפארטער אדער זשורנאליסט איז דער וואס שרייבט אין צייטונגען.
- דיכטער איז דער וואס שרייבט דיכטונגען (פיוטים).
- דראמאטורג איז דער וואס שרייבט פארשטעלונגען צום טעאטער.
- ליריקער איז דער וואס שרייבט טעקסט פאר א קאמפאזיטאר כדי צו מאכן פאר די טעקסט מעלאדיע.
- סצענאר שרייבער איז דער וואס שרייבט סצענעס פאר פילמען אדער פאר טעלעוויזיע פראגראמען.
- איבערזעצער איז דער וואס זעצט איבער פון איין שפראך צו אן אנדערעס, דאס קען זיין ביכער, ארטיקלען, דיכטונגען, ליעדער א.א.וו.
- פראזאיקער איז דער וואס שרייבט פראזע.


text:
1736
1736 איז דאס 36סטע יאר אינעם 18טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1736 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 11 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 19טן יאנואר - זשיימס וואט, אינזשעניר און ערפינדער (געש' 1819)
- 25סטן יאנואר - זשאזעף לואי לאגראנזש, פראנצויזישער מאטעמאטיקער (געש' 1813)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 16טן סעפטעמבער - דניאל פארענהייט, פוילישער פיזיקער (געב' 1686)


text:
MS-DOS
MS-DOS (ר"ת MicroSoft Disk Operating System) איז די ערשטע ווערסיע פון מייקראסאפטס אפערירן סיסטעםען פון די ערשטע פערזענלעכע קאמפיוטערס. די אפערירן סיסטעם איז ארויס אין עטליכע ווערסיעס פון 1.0 ביז 6.22 אין פארלויף פון עטליכע יאר ביז ס'איז ארויס דער Windows 95.
מייקראסאפט האט אפגעקויפט די פראגראם DOS פון א פראגראמירער פון Data General געזעלשאפט, און האט דאס גענוצט פאר אלע איי.בי.עם. קאמפיוטערס.
די אפערירן סיסטעם האט געארבעט טעקסטואליש אן קיין (GUI) און ס'האט געקענט אנהאלטן נאר איין פראגראם אין איין וויילע. אויך איז דאס געווען באגרעניצט נאר צו 1 מעגע בייט פון RAM.


text:
20סטן פעברואר
דעם 20סטן פעברואר איז דער 51סטער טאג פון יאר אין דער אכטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 314 טעג (315 אין אן עיבור-יאר).
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1472 - נארוועגיע שרייבט איבער די ארקני און שעטלאנד אינזלען צו שאטלאנד
- 2005 - שפאניע באשטעטיקט די קאנסטיטוציע פונעם אייראפעישן פארבאנד
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1844 - לודוויג באלצמאן, עסטרייכער פיזיקער (געש' 1906)
- 1885 - פרינצעסין אליס פון באטנבערג, די מוטער פון פרינץ פיליפ, הערצאג פון עדינברע און איינע פון די חסידי אומות העולם (געש' 1969)
- 1951 - גארדאן בראון, פרעמיער מיניסטער פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1960 - לענארד וואולי, בריטישער ארכעאלאג (געב' 1880)
- 1966 - טשעסטער נימיץ, קאמאנדיר פון דעם אמעריקאנער פלאט אינעם פאציפישן אקעאן ביי דער צווייטער וועלט מלחמה (געב' 1885)


text:
פרידא קאהלא
פֿרידאַ קאִהלא דע ריוועראַ (שפאניש: Frida Kahlo de Rivera; 6טן יולי, 1907 – 13טן יולי, 1954; געבוירן מאַגדאַלענאַ קאַרמען פֿרידאַ קאִהלא אי קאַלדעראן)[1] איז געווען א מעקסיקאנער מאלערין, מערסט באוואוסט פאר אירע אייגן-פארטרעטן.[2]
וויכטיק אין איר קונסט זענען מעקסיקאנער קולטור און אמערינדישע קולטור.
לעבנסגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קאהלא איז געבוירן געווארן אינעם "בלויען הויז" אין קאיאאקאן, מעקסיקא. ביי די זעקס יאר האט זי געליטן פון פאליא. זי האט שטודירט מעדיצין מיט דער ציל צו ווערן א דאקטער. ביי די אכצן יאר איז זי שטארק פארוואונדעט געווארן אין א פארקער אקצידענט. נאך דעם האט זי אנגעהויבן מאלן.
זי האט געהייראט דעם מאלער דיעגא ריווערא.
זי איז געווען א קאמוניסט.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Herrera, Hayden (1983). A Biography of Frida Kahlo. New York: HarperCollins. ISBN 978-0-06-008589-6.
- ↑ Frida Kahlo by Adam G. Klein


text: דערלויבט שיסערייַ אין אַ פרידלעך געזעלשאַפט האט שטענדיק געווען אַ וועג צו פליסן אָנפאַל.וואָס, ווי מיר וואָלט נישט ווי צו טראַכטן געזונט פון אַ סיוואַלייזד מענטשן, איז שטענדיק פאָרשטעלן.ספּעציעל ווען מען פון אַלע זייטן ענטאַנגגאַלד וועב פון העפלעכקייַט און אַבלאַגיישאַנז, און אויך אָפענגיק אויף יענע וואס זענען אויבן אים אויף די געזעלשאַפטלעך לייטער.דאס איז גוט פארשטאנען דורך די יאַפּאַניש מיט זייער טאָוטאַליטעריאַן פֿירמע קולטור.דעריבער, זיי געקומען אַרויף מיט אַ ליאַלקע דיפּיקטינג די קאָפּ, מיט וואָס אַלעמען קענען "דערקלערן באַציונגען" אין אַ פּריוואַט צימער מיט ווייך ווענט.נו, מיר, די אייראפעער, אין דער אַוועק פון דאַלז און געלט צו קויפן אַ פּאַנטשינג זעקל, איז אַ בקשה צו דעם זוכן מאָטאָר "שיסערייַ בליץ גאַמעס אָנליין".א פאַרשיידנקייַט פון שיסערייַ גאַמעס מאַכן גאַנץ טויגן וועג צו צונויפגיסן די נעגאַטיוו דערפאַרונג און אָנפאַל צו די זעלבע אין צוריקקומען שפּאַס גאַמעפּלייַ און אַ פייַן פּלאַצן פון אַדרענאַלאַן.פּאַראַדאָקסיקאַללי, די קאַמפּלעקסיטי און רעאַליזם פון די שפּיל אין די טעראַפּיוטיק ווירקונג איז נישט פּלייינג שוטערז כמעט קיין ראָלע.אפילו די מערסט פּשוט און סכעמאַטיש שפּיל ווו איר פשוט ווילן צו צעשטערן די שונאים פון באַנדאַלז מיט געזונט-אַימעד שאַץ, כּמעט ווי יקסייטינג ווי פּיינסטייקינגלי פּיינט די שוטער מיט אַ פאַסאַנייטינג געשיכטע.נאָך אַלע, די אַטמאָספער פון אַ בלאַדי שלאַכט אין די אָנליין גאַמעס שיסערייַ שאַפֿן בישליימעס.און אָנטרייַבן צו אַראָפּוואַרפן אין עס ווער עס יז וואס פילז דער דאַרפֿן.ווי פילע הויזגעזינד און געשעפט געראַנגל איז אַווערטאַד נאָר ווייַל די האַנט פון איינער פון זיי פארקערט אויס צו פּאָטענציעל פּאַרטיסאַפּאַנץ אַזוי אַז ס די שפּיל.עס איז געגלויבט אַז דער בלויז גאַמעס פֿאַר יינגלעך שיסערייַ מאַכן טשיקאַווע און ענדזשויאַבאַל.אבער דאָס איז פאקטיש נישט דער פאַל.די גאַמעס זענען ווי פאָלקס און די וויקער געשלעכט.מינדסטער ווייַל פֿאַר מאָדערן מאַסע קולטור בילד פון אַ פרוי מיט אַ וואָפן איז נישט עקזאָטיש.קאָנווערסעלי, אַ מיידל מיט אַ ביקס עס איז פּאַזישאַנד ווי אַ אַטראַקטיוו און סעקסי.דאס מאכט אַ פּלאַץ פון גערלז פּרובירן אויס אַ ווירטואַל פייַער.און אַפֿילו דערגרייכן בוילעט רעזולטאַטן אין עס.אַזוי איידער די פאַנס פון דעם זשאַנראַ געץ נאָר איין פֿראַגע - ווו איר קענען שפּילן גאַמעס שיסערייַ גאַמעס פֿאַר פֿרייַ?ריכטיק ענטפֿערן - פֿרייַ אָנליין שיסערייַ גאַמעס זענען ווארטן פֿאַר איר דאָ אויף אונדזער וועבזייַטל.דערצו, אין סדר צו שפּילן זיי, איר טאָן ניט דאַרפֿן צו רעגיסטרירן.מיר גאַראַנטירן צו אונדזער ניצערס ניט בלויז שפּאַס גאַמעפּלייַ, אָבער אויך מאַקסימום טרייסט.אַזוי פילן פֿרייַ צו אָנהייבן פּלייינג רעכט איצט דורך געבן אַ קליק אויף קיין איר ווי אַ לינק אין דעם אָפּטיילונג.צי איר ווי שיסערייַ?- דערנאך איר ניטאָ בייַ.אויף אונדזער פּלאַץ כּולל דער בעסטער שוטער שפּילערייַ.ויסגעצייכנט סעלעקציע פון אָנליין גאַמעס פֿאַר יינגלעך, ווי געזונט ווי אומגעריכט און שפּאַס גאַמעס פֿאַר גערלז.שיסערייַ גאַמעס - עס ס שפּאַס פֿאַר אַלעמען.


text:
קאלקולאטאר
א קאַלקולאַטאָר (אדער רעכנמאשינקע) איז אַן עלעקטראָניש מיטל אויסעגפלאנעוועט דורצוכפירן רעכענונגען. מען ניצט א קאַלקולאַטאָר צו לייזן רעכענען פראבלעמען וואָס דאַרפן נישט קיין קאָמפּיוטער. תלמידים און סטודענטן ניצן קאַלקולאַטאָרן פֿאַר זייער שטודיום.
דער ערשטער קאַלקולאַטאָר וואָס מ'האט געקענט האַלטן אין איין האַנט, די קורטע, איז געווען מעכאניש, ניט עלעקטראָניש. ער האט געקענט צוגעבן, אַראָפּרנעמען, טאפלען, צעטיילן און רעכענען קוואַדראַט און קובישע ווארצלען. די קורטע האט גערעכנט פינקטלעך צו כאטש עלף ציפערן. איר אויסגעפינער, קורט הערצשטארק, האט געקאנטשעט איר פלאניפיקאציע ווען ער איז געווען פארשפארט אין דעם בוכענוואַלד קאָנצענטראַציע לאַגער ביי דער צווייטער וועלט מלחמה. ער האט אויסגעניצט מאטעמאטישע טעכניקן און מחודשדיקע מעכאניקן צו פארקלענערעם דעם פארנעם און וואָג. די קורטע איז געווען גאנץ פאפולער ביז די 1970ער יארן ווען עלעקטראנישע קעשענע קאלקולאטארן זענען אריין אין מאַרק.
בדרך כלל קען מען נישט פראגראמירן א קאַלקולאַטאָר, אָבער זענען פאראן אויך פרגראמירבאר קאַלקולאַטאָרן ווי דער HP-65, וואָס איז געווען דער ערשטער קאַלקולאַטאָר וואָס מ'קען פּראָגראַמירן. אן אנדער אונטערשייד צווישן טיפּן פון קאַלקולאַטאָרן איז דער חילוק צווישן פּראָסט קאַלקולאַטאָר וויסנשאפטלעכע קאַלקולאַטאָר. נאָרמאַל קאַלקולאַטאָר קענען דורכפירן די פיר חשבון אפעראציעס, און א מאל מער פּשוט אַקטיאָנס, אַזאַ ווי קאַלקיאַלייטינג פּערסענטידזשיז. וויסנשאפטלעכע קאַלקולאַטאָר טויגעוודיק פון טריגאָנאָמעטריק פונקציעס ווי געזונט, שטאַרק, און לאַגערידאַם. אן אנדער מאָדעל איז אַ פינאַנציעל קאַלקולאַטאָר, וואָס כולל פינאַנציעל חשבון פונקציעס: כעזשבן פון אינטערעס, קאַפּיטאַליזיישאַן און אַזוי אויף.
פילע אָפּערירן סיסטעמען אַרייַננעמען ווייכווארג קאַלקולאַטאָר, אַז מימיקס דער קאַמף פון אַ סטאַנדאַרט אָדער וויסנשאפטלעכע קאַלקולאַטאָר.
הייַנט, ינאַגרייטיד קאַלקולאַטאָרס אָדער אַגזיליערי צעל פאָנעס, PDA. עס זענען וואַטשיז אַז אַרייַננעמען זיי פון (כאָטש דאָס איז געווען מער געוויינטלעך שניט אין די '80ס).
הייַנטיקע קאַלקולאַטאָרן זענען ארבעטן עלעקטריש מיט א באטעריע.


text:
מאפוטא
מאַפוטא (פארטוגעזיש: Maputo) איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון מאזאמביק. די שטאט איז א פארט שטאט אויפן אינדישן ים. די הויפט עקספארטן זענען צוקער, באוול, כראמיט, סיסאל, קאפרא און האלץ. אין דער שטאט ווערט פאבריצירט צעמענט, טעפעריי, מעבל, שיך און גומע.
לויטן צענזוס פון 2007 האט מאַפוטא געהאט א באפעלקערונג פון 1,766,184 באוואוינער.
טראנספארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פליפלעצער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מאפוטא אינטערנאציאנאלע פליפעלד איז דאס הויפט אינטערנאציאנאלע פליפעלד אין מאזאמביק. אין 2010 האט מען געעפנט א נייעם טערמינאל מיט אן ארייננעם פון 900,000 פאסאזשירן א יאר.
טראמווייען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מאפוטא האט געהאט איינע פון די ערשטע טראמווי סיסטעמען אין דער וועלט, אין 1904. זייט 1975 ארבעט נישט די טראמוויי.
פארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1971 האט דער פארט פון מאפוטא באהאנדלט 17 מיליאן טאנען פון פראכט. אין 2010 האט מען ארויסגעגראבן א קאנאל און היינט קענען די מאדערנע גרויסע שיפן ניצן דעם פארט.
צווילינג שטעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מאפוטא איז פארצווילינגט מיט:
- בראזיליא, בראזיל
- לאגאס, ניגעריע
- לואנדע, אנגאלא
- ליסבאן, פארטוגאל
- קאפשטאט, דרום אפריקע
- ריא דע זשאנערא, בראזיל
- שאנכיי, כינע


text:
אירלאנד (אינזל)
אירלאנד (איריש: Éire; אולסטער סקאטס: Airlann) איז דער דריטער גרעסטער אינזל אין אייראפע,[1] און דער צוואנציגסטער גרעסטער אינזל אין דער וועלט.[2] ער ליגט צפון-מערב פון קאנטינענטאלישער אייראפע און איז ארומגענומען מיט הונדערטער אינזלען און וויספעס. מזרח פון אירלאנד, אריבער דעם אירישן ים, איז דער אינזל גרויסבריטאניע. פאליטיש, די רעפובליק פון אירלאנד (וואס הייסט אפיציעל אירלאנד) באדעקט פינף זעקסטל פונעם אינזל; דאס איבעריגע אין צפון-מזרח איז צפון אירלאנד, א טייל פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.
לעבן אונד געוויקסן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ערד אינעם אינדזל איז זייער רייך און פרוכטיק, עס איז באדעקט מיט גראז אונד גרינע פלאנצן. עס איז ניטא דארט א סך וועלדער נאר בעיקר פאשע פעלדער וואס פארנעמען דעם רוב פון דעם אינדזלס שטח. דאס אירישע פאלק האבן זיך פארלאזט אין פארלויף פון לאנגע יארן אויף קולטורן (איינוואקסן) קארטאפל ווי זייער א לעבנסמיטל; א שוועמל וואס האט אמאל פארניכטעט דעם קארטאפל שניט האט צוגעברענגט צו דעם גרעסטן הונגער אין אירלאנד. נאך א פארשפרייטע געוויקס דארט איז די גערשט. עס איז וויכטיק צו אויפמערקן דעם אבסענטעיזם פון שלענג אינעם אינדזל. די אירישע טראדיציע דערציילט אז די שלענג זיינען אוועק געטריבן געווארן פונעם אינדזל דורך דעם הייליקן פאטריק.
הערות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ גרויסבריטאניע איז דער גרעסטער און איסלאנד דער צווייטער.
- ↑ זעט רשימה פון אינזלען לויטן שטח.


text:
וויקינייעס
וויקינייעס איז א פילשפראכיגער פראיעקט פון וויקי סארטן וועב סייטס אין אלע שפראכן צו זאמעלען נייעס דורך די המון עם און נישט דורך די רעפארטערס. אבער אלץ מוז ווערן דאקומענטירט מיט מקורות.
געשיכטע ארום א יידישן וויקי נייעס פראיעקט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פאר א יאר צוריק האט זיך איינגעשלאפן די אקטועלע געשענישן באשרייבונגן, ווען מען האט אנגעהויבן אויפלעבן דא די ערשטע זייט פון דעם אידישען וויקיפעדיע זאל אנטהאלטן נייעס אבער פון צייט צו צייט האט ער עס פרובירט אויפציוועקן אלס א צייטווייליגער דערויסענדיגער פשרה אדער טריק, וויאזוי צו מאכן אז וויקיפעדיע זאל נישט פארוואנדעלט ווערן אין קיין נייעס צייטונג.
דערנאך האט מען עס צוריק אויפגעלעבט מיטן יעצטיגן נאמען וויקינייעס. דאס איז צושטאנד געקומען נאכדעם וואס מיר האבן זיך געוואנדן צו די העכערע פענסטער פון וויקיפעדיע, אז זיי זאלן אונז העלפן עפענען א אידישן וויקי-נייעס וויקי. און מיר האבן געמאכט עפענטליכע וואטס דערפאר, זעהט דא, און סאיז שוין דורכגעלאפן 3 חדשים, די רעזולטאטן זענען קלארע; צוועלעף איז יא און איין ניין, האט דער ניין דערווייל איבערגעוואוגן און געוואנען.
פראיעקטן פון וויקימעדיע פונדאציע
וויקיביכער • וויקיקאמאנס • וויקיווערטערבוך • וויקינייעס • וויקיפעדיע • מעדיעוויקי • וויקיביבליאטעק


text:
קרעדיט פונקטן
קרעדיט פונקטן איז א נומער וועלכע איז אויסגערעכנט געבויט אויף א קרעדיט היסטאריע צו געבן פינאנציעלע פירמעס א גרינגע אנאליז אויף יעדנ'ס פינאנציעלע לעבן פון וועלכע זיי וועלן וויסן אויב זיי זאלן יא אדער נישט בארגן.
יעדנ'ס קרעדיט היסטאריע ליגט באהאלטן אין די קרעדיט ביוראען קאמפיוטערס און איז געבויט לויט די קרעדיט באריכטן וועלכע די בענק, אינשורענס פירמעס, יוטיליטי פירמעס, און פינאנציעלע פירמעס גיבן אריין סיסטעמאטיש.
די קרעדיט באריכט איז א לאנגע באריכט מיט אסאך דעטאלן און מיט'ן מאכן די קרעדיט פונקטן האט מען דאס געגעבן אן איבערבליק אפשאצונג וועלכע באשטייט פון דריי נומערן און פון דעם ווייסט די באנק אדער פינאנציעלע פירמע אויב יענער איז א פארלעסליכע מענטשן וועלכע באצאלט זיינע בילס און פארדינט גענוג געלט דאס צו קענען ערלויבן.
סיסטעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן מער ווי איין קרעדיט פונקט סיסטעם אבער רוב פירמעס נוצן די אזויגערופענע פיקאו (FICO) סיסטעם וועלכע איז נאמינירט געווארן נאך די פעיר אייסעק ענד קאמפאני וועלכע איז געווען די ערשטע פירמע וועלכע איז אויפגעקומען מיט דעם געדאנק. בעפאר דעם האבן בענק און פינאנציעלע פירמעס געהאט אייגענע קרעדיט אפשאצונג סיסטעמען און יעדער האט גענוצט זייערע אייגענע מעטאדן צו מעסטן קרעדיט. היינט זענען פאראן דריי גרויסע קרעדיט ביוראען אין אמעריקע (עקספיריען, איקוויפעקס, און טרענסיוניאן) און טויזענטער קלענערע וועלכע נוצן אלע די פיקאו קרעדיט סיסטעם. די דריי קרעדיט ביוראען ארבעטן נאך אלץ אביסל אנדערש איינע פון די אנדערע און יעדער נוצט אנדערע נעמען פאר זייער קרעדיט אפשאצונג סיסטעם אבער אלע זענען געבויט אויף די פעיר אייסעק סיסטעם וואס מיינט אז יעדנ'ס קרעדיט פונקטן זענען כמעט אייניג ביי יעדע פירמע.
בענק און פינאנציעלע פירמעס קענען צולייגן אייגענע רעגולאציעס ווי צום ביישפיל וויפיל געלט מען פארדינט א יאר אדער ווילאנג מען ארבעט אויף די זעלבע פלאץ וועלכע גוט זיי אן אפשאצונג וויפיל יענער וועט ווארשיינליך פארדינען דעם קומענדיגן יאר. די בענק זענען נישט געצווינגן צו באשליסן לויט די קרעדיט ביורא און אפילו ווען די נומערן זענען גוט מעג די באנק דאס אפזאגן אויב ער האט אייגענע אנווייזונגן אין זיין סיסטעם וועלכע זאגט אים אנדערש.
ארגינעל האט פעיר אייסעק אפגעהאלטן די קרעדיט פונקטן פון די פובליק און נאר בענק און פינאנציעלע פירמעס האבן געהאט צוטריט דערצו. די פירמע האט געהאלטן אז אויב מענטשן וועלן דאס קענען זען וועט דאס זיי צעמישן ווייל זיי וועלן סייווי נישט וויסן וואס די נומערן מיינען און וואס די בענק זוכן אין די נומערן.
דאס האט זיך אבער געטוישט אין 01' נאך נאכאנאנדיגע דרוק פון קאנגרעס וועלכע האט פארלאנגט מען זאל עפענען די אינפארמאציע פאר די פובליק. היינט קען יעדער פארלאנגן זיין קרעדיט פונקטן באריכט ביי די דריי קרעדיט ביוראען אדער ביי די פעיר אייסעק פירמע.
די קאלקולאציע אונטער די דריי נומערן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
גענוי ווי א לערערין רעכנט אויס די אויסצייכענונג נומערן פאר די סטודענטן לויט די טעסטן און וויפיל פון זיי מען האט געקענט ענטפערן און די וויכטיגסטע פארנעמען די גרעסטע טייל פון דעם רעזולטאט, דאס זעלבע וועט די קרעדיט ביורא מאכן רעזולטאט נומערן געוואנדן לויט די קרעדיט באריכטן וועלכע זי באקומט און פארשטייט זיך אז די מער וויכטיגע אנווייזונגן פארנעמען דאס גרעסטע טייל פון דעם רעזולטאט נומער.
די דריי נומערן קענען זיין צווישן 300 אלס די נידעריגסטע און 900 אלס די העכסטע. גענוי וויאזוי די רעזולטאט נומערן ווערן צוזאמנגעשטעלט איז געהיימע אינפארמאציע פון די פעיר אייסעק פירמע אבער מיט די יארן האבן פינאנציעלע עקספערטן אליינס צוזאמענגעשטעלט די בערך'דיגע חשבון און וויפיל מאל מען האט דאס שטודירט האט עס געוויזן זייער פאזיטיוו.
אט איז דער חשבון:
35 פראצענט פון דעם חשבון איז געבויט לויט א מענטש'נס באצאלן היסטאריע וויבאלד דאס איז דער עיקר זאך וואס פינאנציעלע פירמעס ווילן וויסן בעפאר זיי בארגן ארויס געלט. איינער קען זיין רייך אבער וויבאלד ער איז א פארשלעפטער וועלכע באצאלט נישט אין צייט וועט מען אים שווער וועלן בארגן. פארקערט קען זיין איינער וואס איז א שוואכע פארדינער אבער זינט ער צאלט זיינע בילס אין צייט באקומט ער א גוטע קרעדיט היסטאריע אויף 35 פראצענט. דער חשבון נעמט אריין וויפיל בילס מען האט באצאלט שפעט און וויפיל פון דעם זענען אינגאנצן נישט באצאלט געווארן און איז געשיקט געווארן פאר א קאלעקשן אגענטור. ווי שפעטער דאס איז געשען אלס ערגער איז דאס פאר די קרעדיט ווייל מיט דער צייט ווערן אלטע פראבלעמען פארדעקט אויב מען צאלט אין צייט פאר לאנגע מאנאטן.
אנדערע 30 פראצענט פון דעם חשבון איז געבויט לויט וויפיל חובות מען האט נאך צו באצאלן. דער חשבון איז זייער פשוט ווייל אפילו אויב איר זענט א גוטע באצאלער וועט קיינער נישט וועלן געבן קיין קרעדיט אויב איר האט שוין אסאך קרעדיט און אלע זענען אפען וואס מיינט אז איר האט אסאך צו באצאלן. ווען א שיינע טייל פון די מארטגעדזש וועט זיך אויסצאלן וועט די חוב זיין פיל ווייניגער און דעמאלט וועט די קרעדיט פונקטן ווידער ארויפגיין און די באנק וועט זיין גרייט צו בארגן נאך אויפ'ן חשבון אז איר זענט א גוטע באצאלער.
דאס זעלבע איז מיט קרעדיט קארדס. ווי מער קרעדיט קארדס אלס בעסער פאר די קרעדיט אבער אויב די קרעדיט קארדס זענען אנגעפילט מיינט עס אז די חובות זענען גרויס און קיינער וועט מער נישט וועלן געבן קיין קרעדיט ווילאנג א טייל דערפון וועט ווערן אויסגעצאלט. די וועלט זאגט אז דאס בעסטע איז צו האלטן די קרעדיט קארד באלאנס ביי 25 פראצענט.
15 פראצענט איז געבויט לויט ווילאנג מען פארמאגט שוין קרעדיט. דאס איז נישט ווייל מען איז עלטער נאר פשוט ווייל ווי לענגער מען האט קרעדיט אלס א פונקטליכערע קרעדיט היסטאריע איז פאראן וואס מיינט אז די קרעדיט פונקטן זענען מער פונקטליך.
10 פראצענט פון דעם חשבון איז געבויט לויט וויפיל מאל מען פארלאנגט פאר קרעדיט. דער חשבון דערפון איז אז אויב איינער האט פארלאנגט צופיל קרעדיט אין די לעצטע מאנאטן איז א סימן אז ער איז מעגליך אריינגעפאלן אין פינאנציעלע פראבלעמען און קיינער וויל נישט זיין דער קרבן אים צו בארגן געלט מיט די שטארקע מעגליכקייט אז ער וועט דאס נישט קענען באצאלן. רוב קרעדיט ביוראען רעכנען נאר אריין די פארלאנגן וועלכע מען האט געמאכט אין די לעצטע 12 מאנאטן.
די לעצטע 10 פראצענט פון די קרעדיט פונקטן איז געבויט לויט וואספארא סארט קרעדיט מען פארמאגט. גענוי וואס די קרעדיט פירמעס זוכן ווייסט מען נישט און טייל ווילן זאגן אז דאס איז נאר געמאכט אין פאל ווען איינער האט א שוואכע קרעדיט וויל די קרעדיט ביורא וויסן וואספארא סארט קרעדיט ער האט צי איז דאס א מארטגעדזש אדער 10 קרעדיט קארדס. א מארטגעדזש איז קיינמאל נישט קיין פראבלעם ווייל א מענטש וועט געווענליך זיך פארלייגן צו באצאלן זיין מארטגעדזש פעימענט וויבאלד עס האט צעטאן מיט זיין הויז און זיין צוקונפט. א קרעדיט קארד וועט שטענדיג פאלן די ערשטע אלס קרבן.
די עפעקט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די קרעדיט פונקטן סיסטעם וועט נישט נאר געבן דעם באשלוס פאר די באנק אויב ער זאל אייך געבן א מארטגעדזש אדער נישט. עס וועט אויך מאכן א חילוק וויפיל די הלוואה וועט קאסטן. אויב האט מען א גוטע קרעדיט באקומט מען ביליגע פרייזן און אויב האט מען א שוואכע קרעדיט צאלט מען מער אינטערעסט וויבאלד די באנק נעמט א גרעסערע איינשטעל צו בארגן פאר איינעם וועמען זיי זענען נישט 100 פראצענט זיכער אז ער וועט דאס קענען באצאלן.
צוויי מענטשן וועלן פינאנצירן אן אויטא און איינער וועט צאלן 5 פראצענט אינטערעסט און דער צווייטער 12 פראצענט. לאמיר זאגן דער אויטא וועט קאסטן $25,000 און ביידע וועלן דאס פינאנצירן פאר 4 יאר. דער מיט א גוטע קרעדיט וועט צאלן א סך הכל פון $2,607 אינטערעסט און דער מיט א שוואכע קרעדיט וועט צאלן $6,430 וואס מיינט אז דער מיט א שוואכע קרעדיט וועט צאלן כמעט 150 פראצענט מער אינטערעסט ווי זיין חבר.
אויסער בענק און פינאנציעלע פירמעס וועט די קרעדיט פונקטן אויך טיילמאל גענוצט ווערן דורך לענדלארס, געשעפטן, ארבעטסגעבער, און אינשורענס פירמעס. די אינשורענס פירמעס האבן זיך אליינס צוזאמענגעשטעלט א חשבון וויאזוי זיי מעסטן קרעדיט און דאס טוט זיי העלפן פארמינערן זייערע פארלוסטן וויבאלד זיי מעסטן מענטשן לויט ווי מענטשליך זיי פירן זיך אויף אין לעבן און געווענליך איז דאס אויך דער פאל מיט'ן דרייוון. איינער וואס באצאלט שפעט זיינע בילס איז א צייכן אז ער איז נישט אין קאנטראל אין זיין לעבן און ער טראכט נישט וואס ער טוט וואס איז גענוג א צייכן אז אויך ווען ער דרייווט ליגט נישט זיין קאפ ביים דרייוון און ער וועט ווארשיינליך מאכן עקסידענטן און די אינשורענס פירמע וועט אים רעכענען מער געלט וויבאלד ער איז א גרעסערע איינשטעל.
פארבעסערן די קרעדיט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די קרעדיט פונקטן זענען נישט קיין אפשאצונג וועלכע בלייבט אויף א מענטש פאר א לאנגע צייט נאר עס טוישט זיך כסדר לויט די נאכאנאנדיגע קרעדיט באריכטן וואס קומען אריין וואס מיינט אז אפילו איינער איז געווען אין טיפע חובות וועט זיין קרעדיט זיך שנעל פארבעסערן איינמאל ער וועט אפצאלן די חובות.
אט זענען א רייע עצות וועלכע זענען רעקאמענדירט דורך פינאנציעלע עקספערטן אלס די בעסטע מיטלן צו פארבעסערן די קרעדיט:
עס מאכט זיך אסאך טעותים מיט די קרעדיט באריכטן און דאס קען האבן א שטארקע עפעקט אויפ'ן סך הכל קרעדיט אפשאצונג. דעריבער איז וויכטיג צו פארלאנגן א קרעדיט באריכט איינמאל אין 6 מאנאטן און דאס איבערקוקן אויב מען טרעפט א טעות. ווען טעותים ווערן פארראכטן טוישט זיך די קרעדיט דראמאטיש און עס לוינט זיך צו צאלן געלט דערפאר. צו באקומען נאר די דריי נומערן איז אומזיסט אבער די פולע קרעדיט באריכט קאסט עפעס געלט.
סתם האבן אפענע קרעדיט קארד וואס מען נוצט נישט איז נישט גוט פאר די קרעדיט ווייל אויב עס וועלן זיין אנדערע פראבלעמען וועט דאס זיין זייער א שלעכטע צייכן. אויב האט איר אלטע קרעדיט קארדס וועלכע איר נוצט נישט פארמאכט דאס און אויב עס איז פאראן קליינע באלאנסעס דערויף באצאלט דאס. אבער מאכט נישט דעם טעות פון פארמאכן אלטע קרעדיט קארדס און אריבער לייגן אלע באלאנסעס צו איין קרעדיט קארד ווייל די קרעדיט ביורא מאכט דעם חשבון לויט וויפיל קרעדיט איר פארמאגט און וויפיל דערפון איז אויסגענוצט. עס איז ענדערש צו האבן מער קרעדיט און קליינע באלאנסעס אויף יעדע פון זיי ווי איין קרעדיט קארד מיט א ריזיגע באלאנס.
אויב איר ווילט פארמאכן קרעדיט קארדס איז ענדערש צו פארמאכן די נייע און נוצן די אלטע ווייל די קרעדיט ביורא קוקט ווילאנג מען האט קרעדיט און א מענטש מיט די זעלבע קרעדיט קארד פאר לאנגע יארן וואס ווערט באצאלט אין צייט איז זייער א גוטע צייכן.
דאס בעסטע איז צו האלטן די באלאנסעס בערך 25 פראצענט. אויב איר קענט דאס נישט באצאלן פרובירט דאס כאטש האלטן אונטער 75 פראצענט ווייל מער פון דעם איז א שלעכטע צייכן.
באצאלן אין צייט איז די וויכטיגסטע כלל און מען דארף זיך פארלייגן אויף דעם. אויב איר האט באצאלט שפעט אבער עס איז נישט געווען אייער שולד (צום ביישפיל די ביל איז נישט אנגעקומען) רופט די פירמע וועלכע שיקט די ביל דאס צו מעלדן כדי זיי זאלן עס אראפנעמען פון אייער קרעדיט באריכט באצייטענס.
ווי געזאגט ווערט א טייל פון דעם חשבון באטראכט לויט וויפיל מאל מען האט פארלאנגט קרעדיט. דערפאר איז וויכטיג מען זאל פרובירן ווי ווייט מעגליך נישט צו לאזן אנדערע נאכקוקן אייער קרעדיט. א מענטש קען אמאל האבן א גוטע קרעדיט און ער וועט רעדן צו 5 מארטגעדזש בראקערס און ביים זעקסטן וועט זיין קרעדיט שוין נישט זיין אזוי גוט ווייל יעדער בראקער האט באזונדער נאכגעקוקט זיין קרעדיט און דאס ווערט אנגענומען אלס א צייכן אז יענער איז געדרוקט פאר געלט. (א פערזענליכע באריכט ווי מיר האבן פריער דערמאנט מאכט נישט אויס).
ווי מער קרעדיט אלס בעסער אבער עפענען נייע קרעדיט קארדס און נעמען ליין אוו קרעדיטס איז נישט די וועג. קרעדיט לימיטס ווערן מער פון זיך אליינס ווען די קרעדיט פירמעס זעען אז איר באצאלט.
אויב איר אפעלירט פאר קרעדיט און די באנק אדער קרעדיט פירמע זאגט אייך אפ צוליב עטליכע סיבות נוצט די סיבות צו א פארבעסערונג ווייל געווענליך זענען דאס די הויפט סיבות פארוואס אייער קרעדיט איז נישט גוט.
דער דורכשניטליכער קרעדיט פונקטן ביי אמעריקאנער איז 600 וואס איז נישט שלעכט אבער אויך נישט צו גוט און דאס וועט לאזן נעמען קרעדיט ביז א געוויסע לימיט. 700 הייסט א גוטע נומער און מער פון דעם איז גאר גוט. ווייניגער פון 500 איז שוין שלעכט און רוב בענק וועלן שוין נישט וועלן בארגן אזוי גרינג.


text:
חסידות
חסידות איז אַ שטרעמונג וואָס איז געגרינדעט געוואָרן דורכן בעל שם טוב, באַזירט אויף יסודות אין תורת הקבלה. די יסודות פון חסידות זענען צו דינען דעם באשעפֿער מיט אינערלעכקייט פֿון האַרץ. חסידות האט שטאַרק באַטאָנט לויטערקייט פון האַרץ, אַהבת ישׂראל, און התקשרות און אמונה אין צדיקים. אַן עקסטערן דגוש ווערט געלייגט אויף שבירת המדות, אויסצורײַסן גאווה, כּעס, א.ד.ג. און זיך ברעכן די תּאוות הגשמיות.
חסידים זענען די ייִדן וואָס פֿירן זיך לויט די אויבנדערמאָנטע יסודות פון דרך הבעש"ט.
דער ריכטיקער אָפּטײַטש פֿון דאָס וואָרט חסיד איז פֿון מתחסד עם קונו, ד.ה. ער טוט מער ווי מען ברויך צו טאָן כּלפּי די חובות היהודי לבוראו.
אינהאַלט
היסטאָריע פֿון חסידות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די שרשים פֿון חסידות זענען געשטעלט געוואָרן אין די שטעט און שטעטלעך פֿון אוקראַיִנע און וואהלין. נאכ'ן הסתלקות פֿון בעש"ט איז איבערגעגאַנגען די הנהגה צו רבי דוב בער ממעזריטש, באַקאַנט ווי דער מעזריטשער מגיד. אין יענער צײַט האָבן אָנגעהויבן צוגעקומען חסידים און תּלמידים פֿון פּוילן און גאליציע (ר' אלימלך פֿון ליזשענסק, חוזה פֿון לובלין, שפּעטער ר' שלום מבעלזא, שפּעטער דברי חיים צאַנז, און קאָצק גור אין פוילן, וכו') , און אפֿילו פֿון ווײַטער אונגעריש-עסטרײַכישער אימפּעריע (ר' פנחס הורוויץ בעל הפלאה, וכו').
נאָכן הסתלקות פֿונעם מעזריטשער מגיד האָט זיך די הנהגה פֿונאַנדערגעטיילט צווישן די גרויסע תּלמידים, איבערהויפּט: ר' שניאור זלמן פֿון ליאַדי, ר' מנחם נחום פֿון טשערנאָביל, און ר' אלימלך פֿון ליזשענסק.
די תּלמידים פֿון ר' אלימלך, איבערהויפּט דער חוזה פֿון לובלין און זײַן תּלמיד ר' נפֿתּלי ראַפּשיצער, האָבן געהאָלפן נאָך מער פֿאַרשפּרייטן די תּורת החסידות אויף ווײַט און ברייט דורך זייערע צאָלרײַכע תּלמידים און חסידים. דאַן האָט חסידות געשלאָגן וואָרצלען אין אַזעלכע ווײַטע ערטער ווי אונגערן דורך דעם חוזה'ס תּלמיד בעל ישמח משה.
נאָך דער צווייטער וועלט–מלחמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאָכן חורבן אין אייראָפּע האָבן זיך איבערגעפֿלאַנצט אַ סך חסידישע הויפֿן, גרויסע און קליינע, אין ארץ ישׂראל און אַמעריקע. חסידות אין מאָדערנע צײַטן האָט פֿאַרשפּרייט אין כּלל–ישׂראל די ליבשאַפֿט צו וואַרעמער נגינה און מער מנהגים באַזירט אויף קבלה, און אמונת–צדיקים.
חסיד'ישע הויפֿן זענען געוואָרן אלץ מער פֿאַרברייטערט און פֿאַרצווײַגט און מיט דעם זענען מיטגעקומען נײַע שוועריקייטן צו קענען אָנהאַלטן דעם אָריגינעלן דגוש פֿון חסידות אויף עבודת–השם מיט אינעווייניגסטע פֿון האַרץ, און אויף צו געדענקען און פֿארשטיין די טיפֿע תּורת–החסידות פֿון בעש"ט ותּלמידיו. אויך זענען חסיד'ישע הויפֿן געוואָרן מער פּאָליטיזירט און פּאַרטיייִש, און אַ סך זענען הײַנט מיטן געדאַנק אַז דער חסידישער לעבנסשטייגער איז מײַסטנס אויף אָנצוהאַלטן ייִדן בײַ ייִדישקיט. עס איז באַקאַנט אַז דער סאַטמאַרער רבֿ, ר' יואל טייטלבוים, האָט געשריבן אַז נשתכח תורת הבעש"ט. ער שרײַבט בפֿירוש דאָרטן אין ויואל משה "וצריך בינה יתירה להתבונן בדבריהם הקדושים".
עס זענען דאָ אַ סך חסידים וואָס האַלטן נאָך שטאַרק אָן מיט די אָריגענעלע יסודות, און עס קען נאָך ווערן געפֿונען הײַנט בני עלי' וואָס האָרעווען אין תּורת–החסידות און אין תּורת–הקבלה אויף וואָס דאָס איז געגרינדט, און אַרבעטן אויף תּורה לשמה, שבֿירת–המדות, און התדבֿקות לצדיקי אמת.
התנגדות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פֿון סאַמע אָנפֿאַנג זענען געווען שטאַרקע חולקים אויפֿן נײַעם דרך. ספּעציעל אין ליטע זענען אַרויסגעגעבן געוואאָרן צאָלריכע חרמים קעגן חסידים, א טייל פֿון וועלכע דער גר"א האָט זיך אין זיי אָנגעשלאָסן, און די ערשטע מיטגלידער פֿון חסידות האָבן געהאַט אויסצושטיין גאָר שטאַרקע רדיפֿות.
די הויפּט–טענות קעגן די חסידים האָבן באַשטייט אין דעם וואָס מען האָט משנה געווען אינעם נוסח התּפלה פֿון נוסח אַשכּנז צום נוסח אר"י, און אַז די חסידים האָבן מיקל געווען אין געוויסע הלכות, ווי צ.ב.ש. זמן–תּפלה, א.ד.ג. אויך איז געווען שטאַרק דאָס חשד אַז חסידות איז נישט מער ווי אַ כּת מיט מאָדנע געפֿירעכץ וואָס וועט צוברענגן צו אַ פֿאַרצווייפלונג אין יהדות צום גלײַכן ווי דער כת פון שבתי צבי.
מיטן אָנקום פֿון דער השׂכּלה איז די התנגדות קעגן חסידים שוואַך געוואָרן דורך דעם וואָס חסידים און מתנגדים האָבן אײַנגעזען אַז זיי מוזן פֿירן אַ געאייניקטן קאַמף קעגן השׂכּלה.
איינע פון די גרעסטע גדולים און גרויסע לייט אין דעם ערשטער דור פון דעם מגיד פון מעזריטש אין פון זיינע תלמידים, וואס האבן יא אנגענומען חסידות און זיי געהאלטן פאר גאר גרויסע לייט, איז געווען דער חיד"א. און אין שו"ת דברי חיים ברענגט ער דערפון א ראיה, אז גדולי ישראל האבן יא אנגענועמן חסידות עיי"ש. וואס כאטש ער איז געווען א ספרדי, און אין זיין געגענט אין איטאליע האט מען דאך כמעט נישט געוואוסט פון חסידות, דאך שרייבט ער זייער שיין אויפן רבי ישראל בעל שם און אויף זיינע תלמידים. ער שרייבט אויף איהם הרב החסיד קדוש מהר"י בעל שם טוב הגיד גדולת נשמת מהרבינו חיים (בן עטר) שם הגדולים ערך אור החיים וערך צפנת פענח). אויך דער צפנת פענת פון רבי יעקב יוסף פון פולנאה ברענגט דער חיד"א אין זיינע ספרים (שם הגדולים ערך צפנת פענח, און רוח חיים, און אין זיין ספר כסא דוד דרוש י"ד). אויך שרייבט ער אויף איהם אין שם הגדולים הקדמות רבו הרב המפורסם קדוש יאמר לו מהר"ר ישראל בעל שם טוב. אויך ווערט דערמאנט די חבורה פון בעל שם טוב אין זיין ספר ברכי יוסף (יורה דעה סי' רצ"ט סעי' א') אז ער האט געזעהן חסידים וואס גייען מיט קליידער פון זיידן און זענען מקפיד נישט צו גיין מיט וואל ער האט זיי געפרעגט דעם טעם און זיי האבן איהם געענטפערט, ער שרייבט אזוי: זה שנים כן באו סיעת ספריא מקרית חוצות לשכון כבוד בארץ, ותרי מינייהו רבנן המתקדשם והמטהרים בהדרי הדרים, ועין רואה הני מאני דרבנן מכף רגל ועד ראש לבושי משי ואיבעיא להו לרבנן מה מצוה זו ומצאה הקפידה באמור רבנן בטעמא עיי"ש. אויך דערמאנט ער אסאך מאל אין זיינע ספרים רבי גרשון מקיטוב, א שוואגער און א תלמיד פון בעל שם טוב. אויך ברענגט ער נאך תלמידים פון בעל שם טוב ווי רבי יוסף דער טאטע פון רבי ישראל נחמן מדראהביטש (חומת אנ"ך שה"ש א').
דער תולדות יעקב יוסף ברענגט ער אזוי: שפירש בספר בן פורת יוסף להרב החסיד מוהר"ר יעקב יוסף כ"ץ ז"ל תלמיד הרב עיר וקדיש מהר"ר ישראל בעל שם טוב ז"ל שבא לידינו מקרוב.
פון דער אנדערע זייט, די רביים פון חסידים ברענגן אויך דעם חיד"א זייער שיין, עס איז מקובל ביי חסידים זייער שיינע רייד פון רביים אויף איהם ווי עס שטייט אין ספר אהל אלימלך סי' רפ"א. וואס עס האט געזאגט אויף איהם דער צדיק רבי אלימלך מליזנעסק, ספעציעל איז באקאנט אז רבי צבי אלימלך מדינוב דער מחבר פון ספר בני יששכר ברענגט איהם זייער אסאך אין זיינע ספרים, אין א פלאץ שרייבט ער אויפן חיד"א אזוי: איך ווייס נישט ווי דער מראה מקום דערפון איז נישט אין סוגיות הש"ס, אבער וויבאלד דער חיד"א א רב מובהק אין זיין דור שרייבט אזוי בבית דין של מטה, פסק'נט מען אזוי אויך אין בית דין של מעלה (בני יששכר ח"ב חודש תשרי דרוש י"ד). אויך ברענגט דער בני יששכר זיינע ספרים ראש דוד, דבש לפי, און ער האט געשריבן דערויף הערות, די היסטאריע ספרים שרייבט אז דער בני ייששכר אין זיין שניט אין דרוש ענדעלט זייער צום שניט פון חיד"א.
אפרוף פונעם חפץ חיים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין ספֿר חיי החפץ חיים, (מחבר ר' ארי' לייב בן החפץ חיים) שטייט, דער חפץ חיים האָט געזאָגט, ער איז מקנא די חסידים מיט דריי זאַכן, 1) פֿון די זאַכן, אַז דער חינוך בײַ די חסידים האַלט זיך זייער שטאַרק, ווײַל, ווען אַ משׂכיל קומט אין אַ ליטווישער שטאָט, און רעדט צו די קינדער, וועט מען איבער טראַכטן אויב עס איז פּאַסיק אים צו שטערן, אויב עס איז לשון–הרע, א.ד.ג, אין די צײַט וואָס מענטשן טראַכטן וואָס צו טון, איז דער משׂכיל משחית דעם חינוך - אָבער אויב גייט דער משׂכיל אין אַ חסידישע שטאָט, און רעדט צו אַ קינד, וועט די גאַנצע שטאָט אים אַרויסבאַגלייטן מיט בזיונות בתופים ובמחולות, און עס איז אים נישט מעגלעך צו שעדיקן דעם חינוך (נ"ב מהכותב: עס גלייבט זיך נישט פֿונעם לשון אין ספר חיי הח"ח, אַז דער חפץ חיים רעדט דאָ פֿון אונגאַרישע חסידים דווקא, ער שרײַבט דאָס בפֿירוש אויף אלע חסידים).
אויך שטייט אַז דער חפץ חיים האָט געפֿרעגט דעם מהרש"ב פֿון לובאַוויטש, ווי אַזוי ער האָט געפּועלט בײַ זײַנע תּלמידים, זיי זאָלן לאָזן וואַקסן די בערד, ווײַל דער חפץ חיים האָט זיך זייער אַ סך געבעטן בײַ זײַנע תּלמידים זיי זאָלן לאָזן וואַקסן די בערד, און ער האָט נישט געפּועלט (אַזוי ווי עס פֿלעגט גיין אין ליטווישע ישיבֿות) האָט דער מהרש"ב געענטפֿערט, אַז ער האָט נאָך קיין מאָל נישט גערעדט וועגן לאָזן וואַקסן די בערד, די תּלמידים, האָבן דאָס אַליין פֿאַרשטאַנען.
ספרי יסוד פון חסידות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- תולדות יעקב יוסף
- מאור עינים
- נועם אלימלך
- ספר התניא
- דגל מחנה אפרים
- קדושת לוי
- עבודת ישראל
- באר מים חיים
- מאור ושמש
- ביי אסאך חסידים גייען נישט די ספרים אראפ פון טיש.
צדיקים האבן געזאגט: מ'דארף זיך פארזעצן (פאר'משכנ'ן) די שטריימל, צו קויפן א חסידיש ספר.
חסיד שוטה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א פרומער משוגענער רופט מען אן א "חסיד שוטה".הגם די ריכטכע דעפיניציע איז געזאגט געווארן אויף איינעם וואס ווייסט נישט וויאזוי צו זיין פרום, דהיינו ער גייט אין מקוה אין יום הקדוש, איז עס אויסגענוצט געווארן ביי שונאי חסידים אלץ א שפעט נאמען,


text:
ברית מילה
ברית, אדער ברית מילה איז איינס פון די חשוב'סטע מצות אין די תורה.
עס ווערט געטאן אויף די אבר פון א זכר. מען שנייט דאס הייטל, וואס דעקט איבער די עטרה.
אינהאַלט
די מצוה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- די מצוה ווערט ערשט דערמאנט אין די תורה אין פרשת לך לך ווי השי"ת זאגט פאר אברהם אבינו ע"ה אז ער זאל זיך און אלע זכרים פון זיין הויזגעזינד מל זיין. אברהם אבינו איז דעמאלט אלט געווען 99 יאר, זיין נאמען איז דעמאלט געטוישט געווארן צו אברהם פון אברם. צוזאמען מיט אים האט זיך אויך גע'מל'עט זיין זוהן ישמעאל און זיין קנעכט אליעזר, ווי אויך אלע אנדערע זכר פון זיין הויזגעזינד.
- אברהם אבינו ע"ה האט נישט געהאט ווער זאל אים מל זיין ווערט געברענגט אין מדרש אז השי"ת האט אים מל געווען.
- א יאר שפעטער ווען עס איז געבוירן געווארן צו אים זיין זוהן יצחק האט ער אים גע'מל'עט צו אכט טעג, אזוי ווי השי"ת האט אים געהייסן.
- עס ווערט נאכאמאל דערמאנט שפעטער אין די תורה עטליכע מאל, בעיקר אין פרשת תזריע, ווי עס שטייט אז מען זאל מל זיין א יעדעס זכר צו אכט טאג נאכן געבוירן ווערן.
- עס איז אינערסאנט אנצומערקן אז די גמרא אין מסכת נדה זאגט אז פארדעם איז עס צו אכט טאג און נישט פריער, ווייל א פרוי איז טמא טומאת ילדת פאר א זכר ביז זיבן טעג נאך דער לידה, און עס איז נישט שיין אז אלע זאלן זיין בשמחה ביי די סעודה און די עלטערן זאלן זיין טרויערדיג ווייל זיי קענען נאך נישט האבן קיין שייכות איינער מיטן צווייטן.
וואס שניידט מען אראפ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען שניידט אראפ א הייטל וואס דעקט איבער דעם גאנצן עטרה.
די מצוה פון ברית מילה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- די מצוה איז איינגעטיילט אין דריי:
חיתוך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז שניידן די הויט.
פריעה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז דאס אויפרייסן דאס אונטערשטע הייטל אויף דעם אבר.
מציצה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז אויסנאגן דאס בלוט פון די שניט, די גמרא זאגט אז דאס איז פאר געזונטהייט סיבות. עס איז מקובל, און אזוי ווערט געברענגט אין הלכה דאס צו טאן מיטן מויל, און דאס ווערט אנגערופן מציצה בפה.
מנהגים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
כסא של אליהו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – כסא אליהו
וויבאלד אליהו הנביא קומט צו יעדן ברית, גרייט מען אהן אַ שיין בענקל און מען רופט דאס כסא של אליהו, מען לייגט דאס קינד אויפ'ן כסא של אליהו פאר'ן ברית. א טייל האבן דעם מנהג אז דער סנדק מיט'ן קינד אויף זיין שויס זיצן אויף דעם.
סנדק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – סנדק
מען איז מכבד א חשוב'ן איד מיט סנדקאות.
קריאת השם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען גיבט א נאמען דאס נייע געבוירן קינד.
סעודת הברית[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען פירט זיך ביי אלע אידן אז מען מאכט א סעודה נאכן ברית, דאס איז אַ סעודת מצוה און א בכור מעג אויספאסטן ערב פסח פאַר אזא סעודה. עס ווערט געברענגט דווקא צו עסן פלייש אדער עופות ביי דער סעודה וויבאלד עס איז א חשוב מאכל
פארוואס האט גאט געהייסן זיך מל זיין[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די פראגע פארוואס איז נישט קיין נארישע. אידישע קינדער זענען מקיים גאטס געבאטן, און יעדע זאך האט א טעם. נישט איין טעם אדער סיבה, נאר מערערע. פשוט'ע סיבות און העכערע סיבות. מיסטישע און לאגישע. זאכן וואס מיר פארשטייען נישט און זענען העכער אונזער שכל, איז אויך גענוג סיבה פארוואס מיר דארפן פאלגן און אננעמען דעם געבאט. אבער יעדע מצוה האט א טעם דערביי, און די ראשונים מיטשען זיך גענוג צו טרעפן וואס מער טעמים פארוואס גאט האט אזוי געהייסן.
דא ביי ברית מילה, זאגט די תורה ארויס, אז דאס מל זיין דעם אבר הזכר, איז אן אות, א צייכן, צווישן אידן מיט גאט פון דער וועלט, אז דאס אידישע פאלק באלאנגט צו אים. און דאס איז אונזער סימבאל.
דער גרעסטער פון די חוקרים און פיליזאפן ביי אידן, דער הייליגער רמב"ם, זאגט אז דאס מל זיין איז אפצושוואכן און נידערן דעם כח התאוה, אז די תאוה ביים אידישן פאלק זאל נישט זיין אויף אזא מאסיוון פארנעם, ווי ביי דעם גוי. [1]
דער רמב"ם, אויסער דעם וואס ער איז געווען א דינאמישער פארשער, א פיליזאף פון העכסטן קאליבער, איז ער אויך געווען דער גרעסטער דאקטאר און מעדיצינישער עקספערט אויף דער וועלט אין זיינערצייט. און ווי מיר זעען האט ער אויך פארשטאנען מיט זיין חכמה אז דאס אראפנעמען די ערלה (אויבערשטע הייטל), פאראורזאכט דאס רעדוצירן דעם כח התאוה.


text:
מילך
מילך ווערט גערופן א ווייסע פליסיגקייט, וואס געווענליך ווערט דאס ארויסגעמאלקן פון א זויג חיה א נקיבה (למשל א קו) אדער א מענטש. עס זענען פארהאנען עטליכע ערליי מילך ווי צום ביישפיל עס איז דא וואס האט מער וואסער עס איז דא וואס זענען פעטער א. א. וו. מילך אנטהאלט פראטעין, קאלציום און וויטאמין C. דער עיקר צוועק פון מילך איז צו שפייזן די ניי-געבוירענע קינדער.
נאר מענטשן טרינקען מילך אפילו ווען זיי זענען שוין דערוואקסן, און דעמאלסט טרינקען זיי מילך פון בהמות, צום ביישפיל קי און ציגן.
מען קען אויך מאכן א סארט מילך פון מאנדלען, סאי, קאקוסניס און פארשידענע ניסלעך. אפילו פון באנאנען מאכט מען מילך.
געזונט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס מילך פון א בהמה אנטהאלט נאטורליך פארשידענע הארמאנען וואס לויט טייל שטודיעס זענען שעדליך פאר מענטשן. דערפאר זענען פיל מענטשן אלערגיש דערצו.
מאראליש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וויבאלד כדי צו טרינקען מילך פון א באשעפעניש ברויך מען זי כסדר פארשוואנגערן און צונעמען איהר קאלב תיכף נאכן געבורט, האלטן אסאך אז עס איז אוממאראליש. אזוי אויך דעם וועג וואס מ'באהאנדלט די קי אויף די גרויסע פארמס איז זייער גרויזאם און אוממענטשליך.
מילך פראדוקטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען מאכט דערפון יאגורט, פוטער און קעז.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מן התורה איז פאראן אן איסור צו קאכן מילך מיט פלייש, און מדרבנן איז אויכעט אסור אפילו צו מישן מילכיקס מיט פליישיקס.
לויט דער הלכה דארף זיין א איד בשעת'ן מעלקן, אנדערשט טאר א ייד נישט טרינקען צוליב א גזירה פון חז"ל. מילך וואס א ייד איז נישט געווען דערביי ביים מעלקן ווערט גערופן חלב עכו"ם. רבי משה פיינשטיין איז מתיר דאס אלגעמיינע מילך אין אמעריקע היינט ווען די רעגירונג פירט אדורך די געזעצן, און די OU פארלאזט זיך אויף זיין פסק.[1]
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ אזוי אויך האט דער פרי חדש מתיר געווען דאס מילך אין עגיפטן אין זיין צייט.


text:
פויבסט
- דער פּױבּסט אדער פּאַפּסט איז דער העכסטער רעליגיעזער גלח פון קאטאליקן.
- דער פויבסט וואוינט אינעם וואטיקאן אין רוים, און דארט פירט ער אן מיט די קאטוישלישע רעליגיע איבער דער גארער וועלט.
- עס זענען פאראן א געשאצטע ביליאן מענטשן, וועלכע אנערקענען דעם פויבסט אלס זייער העכסטער רעליגיעזער פירער.
ווי אזוי ווערט מען א פויבסט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין וואטיקאן איז דא א שטרענגער געזעץ, אז קיינער קען נישט פארטרעטן קיין שום שטעלע, אן דער הסכמה פונעם וואטיקאן. דאס געזעץ גילט יעדן גלח, בישאף, ארציבישאף, קארדינאל און גייט ביזן פויבסט זעלבסט.
דער פויבסט קען נישט ווערן אויסדערוויילט צו זיין פאזיציע, נאר דורך ספעציעלע וואלן אין וועלכן נאר קארדינאלן קענען שטימען. די שטימען זענען אין שטארקן געהיים, און קיין שום געהילף אדער פרעמדער פערשוין טאר נישט דארט זיין ביים ערוויילן א פויבסט.


text:
קערפער שפראך
קערפער שפראך (באדי לענגיוטש) איז א קאמיוניקאציע מיטל, ניצענדיג די קערפער מיט אדער אהן די מויל שפראך.
צולייגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קערפער-שפראך זענען אויסדריקען אויפ'ן גוף אדער אויפ'ן פנים ווי א שמייכעל, א בלינק מיט די אויגען, אדער א קוועטש מיט די נאז א דריי מיטען פינגער (שבכל הלילות). רוב באוועגונגען און אויסדריקען נעמען מענטשטען נישט אין אכט. ס'איז דא באמערקבארע און אומבאמערקבארע אויסדריקען אויסדריקען וואס מ'קען צוריקהאלטען אין וואס מ'קען נישט צוריקהאלטען.
- דאס איז די איינציגסטע שפראך גלייך פאר אלעמען, א שמייכעל איז א שמייכעל איבעראל, אין א גרימאס פנים איז אויך די זעלבע, באשעפענישען פארשטייען
- אפילו בלינדע וואס האבען קיינמאל נישט געזען קיין שמייכעל שמייכלען די זעלבע
קערפער-שפראך באניצער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די באוועגונגען פינעם קערפער געבען שטארק צו צו א שמועס עס צו מאכען אויס לאנגווייליג דאס ברענגט מענטשען זאלען זיך וועלן באקענען מיט דיר און דאס ברענגט זיך צו דערווייטערן ס'הארגעט אוועק פארבינדענישען פון לאנגע יאהרען
- דאס איז איינע פון די וועגען ווי אזוי מ'טרענירט חיות און ווי אזוי חיות פארשטייען זייערע בעלי בתים
- דאס געבט צו צום ריטאריק פין א רעדנער אז די עולם זאל נישט שנארכען אינמיטען זיין רעדע און אפילו פון מאהל צומאהל צוווארפען א שמייכעל און אנדערע ווערטער דער אויפטרעטער ניצט די אויסדריקען צו באאיינפלוסען דעם עולם אויף סיי וואספארא אופן ס'זאל צוגעבען צום טאהן אדער צום געשפאנטקייט און געשמאקייט פונעם סיטואציע.
- מ'לייגט ארויף אויפ'ן עדווערטייזמענט א בילד פון וואס מ'וויל אז ס'זאל אומבאמערקבאר אפעקטירען די אויג וואס זעיט דאס
- מ'מאכט נאך מענטשען מיט זייערע באוועגונגען
- קערפער-שפראך ביי בילדער מיינט מ'שטעלט זיך אין א פאזע, מיט: זאג - טשיז!!!
- סעילס לייט באניצען זיך אפט מיט די קערפער-שפראך צו אבזערווירען זייערע קונדען
- קורצע מעסעזשעס ווערן אזוי איבערגעגעבען
- פסיכאלאגען באבאכטען זייערע קונדען און דאס העלפט זיי דיאגניזירען
אויסדריקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ציטערן: די פיס שאקעלט (ציטערט).


text:
געלע זשורנאליזם
געלע זשורנאליזם איז א טערמין אויף אזא סארט פארדרייטען זשורנאליזם וואס לייגט פאר א ציל נישט בארייכערן די אינפארמאציע און צו פארציילן די פאקטן פאר די ליינער. נאר עס דרייט אן א קאשע מיט די אינפארמאציע איר צו אויפבלאזן און פארדרייען צו מאכן לעבעדיג. עס ציעט דעם ליינער שטערקער ווי סתם זשורנאליזם, ווייל עס מאכט דאס לעבעדיג הייס, און פיל מיט געפילן אבער עס דינט קעגן דעם ציל פון זשורנאליזם צו זיין נייטראל.
ביישפילן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טאבלויד'ס ווי דער ניו יארק פאוסט און דער דעילי ניוז ווערן פארעכענט אין דעם כלל, ווייל זיי זיכן נאר צו האבן שניידעדיגע קעפלעך. קעגן דעם ניו יארק טיימס וואס איז טאקע לאנגווייליג אבער עס שרייבט בלויז אינפארמאציע נישט לאזונגען.
די זעלבע אין ארץ ישראל הארץ וואס איז אינפארמאטיוו קעגן ידיעות און מעריב וואס זענן צוויי טאבלוידן (אין קוואליטעט אבער נישט אין מאס) וואס העצן און שימפן פון יעדעס ווארט פון סתם ארטיקלען.


text:
שארם אל שייך
קאארדינאטן: 27°51′N 34°16′E / 27.85, 34.267
שארם-על-שייך איז א שטאט אין סיני האלבאינדזל, עגיפטן. עס געפונט זיך אין דרום, ביי דעם אילת איינגאס פון ים סוף. געפונט זיך נאנט צו טיראן דורכגאס, וואס איז געווען דער גורם פארן אויסבראך פון דער זעקסטאגיקער מלחמה, צווישן ישראל און עגיפטן, נאכדעם וואס גאמאל אבדול נאסער, האט פארארדנט דאס פארמאכן דעם דורכגאס פאר ישראלדיקע שיפן.
דער פרעזידענט פון עגיפטן האלט א פאלאץ אין שטאט, וואו אויסלענדישע פירער קומען אפט מאל אלס גאסט, צו קאנפערירן מיטן פרעזידענט, ווי אויך קומען פאר דארט אינטערנאציאנאלע קאנפערענצן. אין שארם אל שייך וווינען 35,000 איינוווינער.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אנהייב איז שארם אל שייך געווען א קליין דארף פון פישערס, שפעטער געווארן א וויכטיקער פלאץ פארן עגיפטישן ים פלאט. ביי דער סיני מלחמה האט ישראל איינגענומען די שטאט, אבער צה"ל האט צוריקגעטרעטן, און ארויס פון סיני. ביי דער זעקסטאגיקער מלחמה, האט ישראל צוריק איינגענומען די שטאט, און שפעטער אויפגעשטעלט דארט פארשידענע באזעס, פון ים פלאט, און פון די לופט קרעפטן, און א לופטפעלד פאר מיליטערישע און ציווילע געברויכן. ביי די ענטעבע אפעראציע, זענען די מיליטערישע פליגערס אפגעפלויגן פון דארט. ביי דער יום כיפור מלחמה איז די שטאט געווען פון די ערשטע אטאקירט צו ווערן דורך עגיפטן.
ישראל האט אפגעגעבן די געגנט ביים שלום אפמאך אין 1982. עגיפטן האט באקומען שארם אל שייך גאנצערהייט, און האט צוגעבויט, צו דער גרויסקייט ווי עס איז היינט.
טוריזם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פון ווען ישראל איז געווען איז שוין אויפגעשטעלט געווארן אן אינפראסטרוקטור פאר טוריסטן, און אסאך מענטשן קומען דארט, בעיקר פון אייראפע, די שטאט האט געשעפטן, האטעלן און פארוויילונגס ערטער.


text:
זיסוואַרג ענגשאַפט is a whole lot more than a candy switching, פינגער פונ פוס טאַפּינג, מאַרך רייצנ…זייַן אַ סאַגאַ! און טייל פון דעם מאַדזשיקאַל מיסטיש נסיעה איז דעוועלאָפּינג די געלענק צו שאַפֿן ספּעציעל קאַנדיז. וואָס קען זיין בעסער ווי מאכן אַ זיסוואַרג אַז ווייפּס די ראַט פון אַ איין קאָליר? גוט אפֿשר טימינג עס אַרויף מיט אַ סטרייפּט זיסוואַרג אָדער אנדערן פרעקאַל איז אַ ביסל בעסער אָבער איר באַקומען מיין דריפט, די סוויץ זענען האַנטיק! …עטלעכע וואָלט זאָגן זיי זענען די 'באָמבע'! אַלע איר דאַרפֿן צו טאָן איז קלייַבן פינף קאַנדיז פון דער זעלביקער קאָליר, ניט דאַווקע ווי גרינג ווי עס סאָונדס אָבער די גוט נייַעס איז עס זענען עטלעכע האַנטיק הינץ צו געדענקען ווען טריינג צו מאַכן דעם פּאַסירן!
ערשטער איז די האָריזאָנטאַל קאַפּ, דעמאָלט דער ווערטיקאַל גליטש און דעמאָלט עס איז אַ וועג צו שטעלן זיי אַרויף דורך געפונען צוויי פּערז פון צוויי, אָדער האָריזאָנטאַל אָדער ווערטיקאַל צעטיילט דורך אנדערן פאַרשידענע בונט זיסוואַרג, דעמאָלט עס ס אַ ענין פון פליסנדיק קאַנדיז דורך די מיטל ביז איר שלאָגן די רעכט קאָליר. דער שליסל צו דעם איז קראַשינג די קאַנדיז בלויז אין אַז הויפט זייַל אָן דיסטורבינג די צוויי שטעלט אויף יעדער זייַט.
קאָלאָור באָמבס זענען עפשער דער רובֿ נוציק פון אַלע קאַנדיז, אַליין זיי קענען זיין סוויטשט מיט קיין זיסוואַרג צו באַזייַטיקן יעדער שטיק פון אַז קאָליר אויף דעם ברעט, דעם איז ספּעציעל האַנטיק אויב אַ זיסוואַרג איז פארשפארט אין זשעלע אָדער אַנדערש אַנריטשאַבאַל. ווייל ווי צו שטעלן אַרויף און מאַכן גרויס קאַמבאַניישאַנז קענען מיינען די חילוק צווישן זיצן אויף אַ ברעט פֿאַר וואָכן אָדער טשוגגינג גלייַך פאַרגאַנגענהייַט מיט דיין ספּער לעבן בעשאָלעם, וואָלט עס זיין מיינען פון מיר צו זאָגן מדרגה 65 איז אין פאַקט גרינג? גוט גרינג ווען איר קענען שטעלן אַרויף די ברעט פּאָליאַנע באָמבס פארלאנגט.
ווי באוועגט זענען באגרענעצט ווען קראַשינג זיסוואַרג איר דאַרפֿן צו קוקן פֿאַר וועגן צו ממש באַקומען דעם רובֿ קלאַפּ פֿאַר דיין באַק, טאָמער די ביגאַסט קלאַפּ איז ווען איר קאָלעקטיוו אַרויף צוויי פרעקאַלז, עס סיסטאַמאַטיקלי קלירז די ברעט מיט אַ סאַטיספיינגלי ספּעקטאַקיאַלער בליץ שטורעם.
ווען איר קאָלעקטיוו אַרויף אַ קאָליר באָמבע מיט אַ סטרייפּט זיסוואַרג די יפעקס זענען אויך שיין ימפּרעסיוו, עס יפעקטיוולי טורנס יעדער זיסוואַרג פון אַז קאָליר אין אַ סטרייפּט זיסוואַרג אַז דעמאָלט יקספּלאָודז. You can’t control the directions in which they go but it’s definitely handy in clearing a board and reaching any tricky spots.
א זיסוואַרג באָמבע קאַמביינד מיט אַ אלנגעוויקלט זיסוואַרג איז ענלעך אָבער אָן ווי פיל 'ומף' עס וועט צינגל אַ צוויי טייל סיקוואַנס. טכילעס עס וועט קער אַלע קאַנדיז פון אַז קאָליר אין אַ אלנגעוויקלט באָמבע און שטעלן זיי אַוועק און דעמאָלט דער זיסוואַרג באָמבע קומט אין שפּיל און רימוווז אנדערן טראַפ זיסוואַרג קאָליר. זייַן ניט די מערסט עפעקטיוו יקספּלאָוזשאַן אָבער עס זיכער סערוועס אַ ציל אין עטלעכע סיטואַטיאָנס, עס ס אויך שפּאַס אויב איר ווי בלאָוינג דאס אַרויף איך טרעפן!


text:
23סטן דעצעמבער
דער 23סטן דעצעמבער איז דער 357סטער טאג (358סטער אין אן עיבור-יאר), אין דער 51סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 8 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1913 - געגרינדעט דער פעדעראלער רעזערוו, דער צענטראלבאנק פון די פאראייניגטע שטאטן.
- 1972 -מער ווי 10,000 מענטשן שטארבן אין אן ערדציטערניש אין ניקאראגוא.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1513 - טאמאס סמיט, ענגלישער דיפלאמאט (געש' 1577)
- 1777 - אלעקסאנדער דער ערשטער קייסער פון רוסלאנד


text:
נייפונדלאנד און לאבראדאר
נייפונדלאַנד און לאַבראַדאר (ענגליש: Newfoundland and Labrador) איז א פראווינץ פון קאנאדע אויפן מזרח בארטן, ביים אטלאנטישן אקעאן. די הויפטשטאט פון נייפונדלאנד און לאבראדאר איז סט זשאנס. אין 2001, האבן געוואוינט אין נייפונדלאנד און לאבראדאר 533,800 מענטשן.
נייפונדלאנד איז אן אינזל, און לאבראדאר איז אויף דער יבשה פון קאנאדע, מיט א גרענעץ צו קוועבעק.
דער פראווינץ פון נייפונדלאנד און לאבראדאר האט געהייסן לכתחילה נייפונדלאנד און האט זיך באהאפטן צו קאנאדע אין 1949, אלס דער צענטער פראווינץ. פריער איז ער געווען א קאלאניע פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.


text:
ווינסטאן טשערטשיל
ווינסטאָן טשערטשיל - Winston Churchill (געבוירן כ"א כסליו ה'תרל"ה ; 30סטן נאוועמבער 1874 - געשטארבן כ"א שבט ה'תשכ"ה ; 24סטן יאנואר 1965) איז געווען א בריטישער פאליטיקער וואס האט געדינט אלס פרעמיער מיניסטער פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך במשך דעם צווייטן וועלט קריג און נאכאמאל פון 1951 ביז 1955. ער איז אויך געווען אן אפיציר אין דער בריטישער ארמיי, א שרייבער פון היסטאריע און א קינסטלער. פון 1900 ביז 1964 איז ער געווען א מיטגליד אינעם פארלאמענט פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.
ער ווערט פארעכענט פאר איינער וואס האט פארשטאנען די סכנה און די שלעכטס פון דעם נאצי רעזשים פון היטלער, נאך אסאך פריער איידער אסאך אנדערע האבן עס געזען. ער האט פון אנהייב געזאגט אז היטלער נאצי איז א סכנה פאר אייראפע, און פאר דער גאנצער וועלט, ער האט געווארנט די אמעריקאנער זיי זאלן זיך שלאגן קעגן היטלער, אבער די אמעריקאנער האבן נישט געוואלט זיך מישן, זיי האבן דאס ענדערש געזען ווי א פראבלעם פון אייראפע. ער האט אויך געווארנט די רוסן, אז היטלער איז א סכנה, אבער די רוסן האבן אים נישט געגלייבט נישט גאנץ ביים אנהייב פונעם קריג, דעמאלטס האבן זיי גאר נאך געמאכט דעם באקאנטען ריבענטראפ מאלאטאוו אפמאך מיט די דייטשן, און אפילו שפעטער האט ער זיי געווארנט אז די דייטשן וויל אנגערייפן רוסלאנד, אבער יאזעף סאטלין האט אים נישט געגלייבט. און האט גארנישט געטוהן דערצו און דערפאר האבן די דיישטן אזוי שנעל געגענט איינעמען רוסלאנד ביז זיי זענען געווען ביי די טויערן פון מאסקאווע.
ווען ער האט געזען אז היטלער וויל אויספירן זיין פלאן אין אייראפע, האט ער זייער פארפירט אינעם בריטישן פארלאמענט קעגן זיין קעגנער נעוויל טשעמבערליין, ביז ער האט איבערצייגט די בריטישער אין דער סכנה פון היטלער, זיי האבן איהם ארויף געזעצט אלס פרעמיער מיניסטער, ער האט אנגעפירט דעם קריג קעגן די דייטשן מיט שטארקייט, ביז ער האט זיי אונטערגעברענגט.
ער איז געווען זייער א שארפער שונא פון קאמוניזם, נאכן צווייטן וועלט קריג, האט ער געווארנט די אמעריקאנער אויף דער סכנה פון סטאלין, ער האט געוואלט מען זאל גלייך זיך נעמען שלאגן און אונטערברעגנען די רוסן, אבער די אמעריקאנער האבן עס נישט פארשטאנען. אבער נישט געהאט קיין כח זיך ווייטער שלאגן. ביז דער קאמוניסטישער געדאנק האט זיך פארשטארקט און האט איינגענומען גאנץ מזרח אייראפע.
ער האט פארמאגט א חוש פון הומאר, און עס ווערט פארציילט אסאך ווערטליך און קלוגנדיגע פראזן וואס ער האט געזאגט.
ציונות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין חודש אדר ה'תרפ"א (מערץ 1921) איז ער געקומען אויף א באזוך אין ארץ ישראל (וואס דאן איז דאס לאנד געווען אונטער א מאנדאט פון דער בריטישער רעגירונג) די אראבער האבן דאן געפאדערט פון אים מבטל צו זיין דעם געדאנק פון ציונות און אויפשטעלן א רעפרעזענטאטיווער רעגירונג פון די איינוווינער אין ארץ ישראל וואס וועט ווארשיינליך זיין אן אראבישע רעגירונג (ווייל דאן זיינען די אראבער געווען 80% איינוווינער קעגן 20% יידן), אויך האבן זיי געפאדערט צו פארמיידן די אימיגראציע גרופעס וואס זיינען געקומען קיין ארץ ישראל. אבער טשערטשיל האט אפגעשלאגט דיזע פארשלאג ווייל די בריטן האבן זיך מחייב געווען צו אויספירן באלפורס דעקלעראציע, און אלס דעם האבן די אראבער איניציאטירט דער שרעקליכער תרפ"א ראיאטן.
גלייך נאך דער אויפרוהר האט טשערטשיל אויספארמירט א נייע דיפלאמאטיע און געשריבן דאס ערשטע ווייסבוך וואס האט באשטימט נייע תקנות פאר דעם ציוניסטישן געדאנק.