text:
שיכון סקווירא
שיכון סקווירא, אדער ניו סקווער, (ענגליש: New Square) איז באקאנט אלס דאס ערשטע חסידישע שטעטל אין אמעריקע. עס איז געגרינדעט געווארן אין ווינטער תשי"ז, דורך רבי יעקב יוסף טווערסקי פון סקווירא זצוק"ל. דאס שטעטל באשטייט פון סקווערער חסידים, היינט צו טאגס ווערט דאס געפירט דורך זיין זון, האדמו"ר רבי דוד מסקווירא שליט"א און איז באקאנט הויפטזעכליך מיט איר אטמאספערע פון ערליכקייט און חסידישן חן.
דאס שטעטל געפונט זיך אין דער דיסטריקט פון ראמאפא, ראקלענד קאונטי, ניו יארק. צפון פון הילקרעסט, מזרח פון וואיאלע, דרום פון ניו העמפסטעד און מערב פון ניו סיטי.
ביים 2010 צענזוס האט ניו סקווער געהאט א באפעלקערונג פון 6,944.[1]
דער דומ"ץ פון שטעטל איז רבי יוסף ישראל אייזנבערגער. און די חברי בד"ץ - הגאון ר' שלום פאללאק, הגאון ר' זאב נחום גאלדמינצער. אונטער זיי זענען דא נאך מורי צדק אין כשרות און ממונות אפטיילונג א.ד.ג.
דער היינטיגער מעיאר פון ניו סקווער, איז ישראל משה שפיטצער.
א העלפט פון תושבי שיכון סקווירא, זענען בני תורה, א שיינעם חלק האבן 'הוראה', און פון די צוועלף כוללים פונעם סקווערן שטעטל, זענען שוין אויסגעוואקסן גאר חשובע גדולי עולם.
אינהאַלט
די גאסן פונעם שטעטל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די נעמען פון די ערשטע גאסן, זענען געווארן גערופן אויף די נעמען פון אמעריקאנער פרעזידענטן, לשלומה של מלכות. די הויפט גאס פונעם שטעטל איז וואשינגטאן עוועניו, און פון דעם קען מען זיך דרייען צו זשעקסאן עוועניו, וואס פון דארט קומט מען אן קיין טאפט לעין, און ווייטער ווידער קיין וואשינגטאן, וואו מ'קען פארן קיין אייזנהאוער, אדער טרומאן און דזשעפערסאן עוועניו, וואס איז דער צענטער פונעם סקווערן הויף, שול, און חצר פונעם רבי'ן, און אנדערע ציבורישע בנינים, און ביי דער ענדער גאס געפונט זיך דער שאפינג צענטער. פון וואשינגטאן ווייטער קען מען אריינגיין צו לינקאלן עוועניו, וואס פירט אויך קיין רוזעוועלט [וואס ביים ענדע גאס איז די בית החיים] און פון דארט קיין אדאמס לעין, אדער דורך לינקאלן קיין מאנראו לעין. - דאס זענען די גאנץ עלצטע גאסן, ביים גרינדונג פונעם שטעטל.
שפעטער, אין די תש"מ יארן, איז צוגעבויעט געווארן נייע גאסן, ווי ווילסאן אונטער אייזנהאוער, קליוולאנד און העריסאן און ביוקענען, דורך דזשעקסאן עוועניו, וואס זענען רעגירונגס-געבויעטע פאמיליע הייזער. מיט צען יאר דערויף, אין די תש"נ יארן, האט די ווילעדש אליינס געבויט א גאנץ נייע געגנט פון גאסן, ארום די אלטע גאסן, און אונטער וואשינגטאן און לינקאלן - אדאמס, איז אויפגעבויעט געווארן, בוש, קלינטאן, רעגן, און סוף די גאסן טרומאן און אייזנהאוער, איז געבויעט געווארן גארפילד עוועניו.
צען יארן דערויף, אין די תש"ס יארן, האט מען אנגעהויבן פריש בויען א רייע מיט גאנץ נייע גאסן - נעבן די פריערדיגע נייע גאסן, אבער זיי זענען שוין מיט אידיש-הייליגע נעמען. צווישן אדאמס און רעגן, איז אליק, וואס דארט איז אויך די מיידל שולע, און חתונה זאל. נעבן קלינטאן און בוש, איז קאריץ און שטערן(אין אנדענק פון א גרויסער נדבן - ר' חיים און זיין זון אברהם שטערן ז"ל), ווי דארט געפונט זיך די קאמפלעקס פונעם חדר. און ווידער צווישן רוזעוועלט און גארפילד, האט מען צוגעבויעט אוסטראה, זיטאמיר, בארדיטשוב, אוסטילע.
אין די תש"ע יארן, האט מען צוגעלייגט נאך פיר נייע גאסן, וואס הייסן, אניפאלי, מעזריטש, פולנאה, טיטיעוו.
וועלטלעכע געשטאלטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די סקווערער מוסדות החינוך, ישיבה און וועלט בארימטע צען כוללים, האבן אין איר היסטאריע גאר חשובע תלמידים, וואס זענען היינט פון די גאר חשובע פערזענליכקייטן אינעם היינטיגן דור.
- דער היינטיגער מאכניווקער רבי - ר' יושע'לע רוקח איז א תלמיד פון דער סקווערער ישיבה.
- רבי יוחנן וואזנער איז דער ראב"ד פון סקווערער חסידות און דומ"ץ פון דער סקווערער קהילה אין מאנטריאל.
- ר' מיכל שטיינמעץ פון די גרעסטע פוסקים אין בארא פארק, ספעציעל רב פון דער 'בוני עולם' ארגאניזאציע, איז א תלמיד וותיק פון סקווער.
- דער סקאליער רבי - ר' רפאל גאלדשטיין, איז א תלמיד ישיבה פון סקווירא.
- ר' מענדל האגער - וויזניצער רבי פון 'מרכז וויזניץ' אין ב"ב, איז א תלמיד פון סקווערער ישיבה.
- ר' אברהם חיים שפיטצער - רב 'אור חיים' ב"פ, איז פון די ערשטע כולל יונגעלייט.
- ר' דוד קוויאט - בעל 'ברכת דוד', פון די ערשטע תושבים אין שטעטל.
- ר' הערשל דיאמאנט - ראש מתיבתא אין לאנדאן.
- ר' יעקב יצחק גארדאן, מחבר ספרי פרדס יצחק, מהר"ם שיף המבואר, איז א תלמיד פון דער סקווערער ישיבה און כולל.
- רבי געציל פריעד, משפיע און מנהל פון טעלזער ישיבה אין 'אהאיא קליוולאנד' איז א תלמיד פון דער סקווערער כולל.
- הגאון ר' מנחם און זיין ברודער ר' אברהם סעקולע, 'סאדאוונע' רבנים אין בארא פארק.
- ר' יודל ניישלאס - מו"ץ בעדה החרדית ירושלים, מיט זיין ברודער ר' ירמי', סערדאהעלי רב אין ב"ב.
- ר' יושע לייפער - הרב מטעמשוואר, און נשיא מכון 'עוז והדר' העולמי.
געוועזענע כלי קודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער ערשטער רב אין שיכון סקווירא, איז געווען הרב משה ניישלאס - סערדאהעלער רב. נאך אים, הרב שמואל זלמן אפרים אונגאר.
די געוועזענע ראשי ישיבה פון דער סקווערער ישיבה ומתיבתא זענען: ר' משה גרין, ר' אברהם חיים ברים און ר' דוב מאיר קרויזער. ווי אויך האט געדינט הרב אברהם שאר אלץ די סקווירא ראש ישיבה
דער היינטיגער חרדישער לאנדאנער רב, הרב אפרים פאדווא, איז געווען דער דיין און ראש הכולל פונעם סקווערער שטיבל אין אייראפע, און פון די נאנטע חסידים.
באַקאַנטע פיגורן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
באַקאַנטע פיגורן, ארױס צוקוּמען פֿון דעם שטעטל זענען:
- דער חסידישער קאמעדיאַנט מנשה לוסטיג
- דער זינגער ליפּא שמעלצער
וועלטליכע אנשטאלטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- די באקאנטע ארגאניזאציע, חסד 24\7, אזוי אויך ביקור חולים דראקלענד קאנטי זענען פראדוקטן וואס זענען געגרינדעט געווארן אין סקווערן שטעטל.
- די הויפט פאזיציע פון די וועלט באקאנטע פירמעס, נר מצוה און אסטרייכערס קוקיס, אזוי אויך מאנסי טרעילס, זענען באזיצט אינעם באשיידענעם שטעטל.
תורה אנשטאלטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אינעם שיכון, געפונט זיך די הויפט באזע פון א נעץ פעולות פון פארשידענע תורה וצדקה אנטשטאלטן איבער דער גארער וועלט.
ווי צום ביישפיל:
- שארית לפנחס העולמי - תמיכה למסיימי חלקי שו"ע וסוגיות הש"ס.
- קופת מאמר מרדכי - תמיכה וביגוד לעניי ארץ ישראל.
- מכון משכנות יעקב - לחקר תולדות החסידות ומורשת טשערנאביל, והצלת קברי קדושים ברוסיא ופולין.
תושבים פון סקווירא אמאל און היינט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען ר' יעקב יוסף מסקווירא האט געגרידענט דאס שטעטל איז נאך נישט געווען אזוי קלאר פאר וועם מ'בויעט דאס שטעטל, און וואס איז די ציל פון שטעטל. מיט די יארן איז קלאר געווארן די אויבענדערמאנטע, קודם האט געקענט אהין ציען יעדער ערליכער איד אפילו א ליטווישער, ווי לאנג ער פירט זיך ערליך.
לדוגמא הרב דוד קיוואט, דער מחבר פון ספר סוכת דוד, איז געווען פון די ערשטע תושבים, און הרב משה טארים א סאטמארער קנאי, איז געווען דער דרדקי מלמד. הרב שמואל חיים ראובן וואגשהאל א גאליציאנער צאנזער חסיד., יעדער ערליכער איד האט געפינען זיין פלאץ, דער רבי ר' יעקב יוסף האט כסדר געבעטן אידן קומטס ווינען ביי אונז אין שטעטל, אויך אידן וואס האבן געהאט א ווייט שייכות מיט אים, אויבערלענדער אידן אדער גאליציאנער אידן און פיל פון זיירע קינדער זענען געווראן אינגאנצען אסימילירט אין סקווירא, אדער זיך אוועקגעצויגען,
מיט דער צייט איז געווארן אז יעדער איינוואוינער דארף אננעמען די סקווירא מנהגים, האט דאס אומבאקוועם געמאכט אט די אידן וואס זייער יוחס איז פון א שטארקער מסורה, פארוואס דארף איך מוותר זיין פון מיין אפשטאם, און אננעמען מנהגים וואס איז פרעמד פון אוקריינע, דאס האט גורם געווען אז פיל משפחות האבן זיך ארויסגצויגען, אדער זיך מגייר געווען און געטוישט זייער מסורה און מנהגים מבית אבותם, אין די צייטן פונעם היינטיגן רבי'ן האט מען כסדר צוגעלייגט תקנות וואס איז חל אויף יעדן תושב וואס איז נישט געווען פון אנהויב אן, און דאס האט גורם געווען עגמת נפש פאר ביידע צדדים,
פארשידענע זאכן האט מען כסדר צוגעלייגט ווי למשל אז מ'קען נישט ארויסשיקן תלמידים צו אנדערע מקומות גיין לערנען, אדער שידוכים מוז מען טוען נאר פון סקווירא.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Profile of General Population and Housing Characteristics: 2010 Demographic Profile Data (DP-1): New Square village, New York. U.S. Census Bureau, American Factfinder. דערגרייכט דעם 3טן פעברואר 2012.
וועבלינק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- חנוך טעלער, סקווער (אויף ענגליש)
קאארדינאטן: 41°8′23″N 74°1′42″W / 41.13972, -74.02833
אלע פרומע אידישע געגנטן וואו עס זענען צעשפרייט די היינטיגע אידישע באפעלקערונג איבער דער גארער וועלט
אלעד • אנטווערפן • אפער וועסט סייד • אשדוד • באלטימאר • באקא ראטאן • באסטאן • בארא פארק • בודאפעשט • בית ישראל • בית שמש • ביתר עילית • בלומענבורג * בני ברק • בעיסוואטער • גאלדערס גרין • גיבערס * גייטסהעד • גרעיט נעק • דיל • דעטרויט • וואודמיר • ווארשע • וויליאמסבורג • וויען • זשיטאמיר • חברון • חיפה • טאהש • טאראנטא • טבריה • טינעק • יאהאניסבורג • ירושלים • לאוער איסט סייד • לוגאנא • לעיקוואד • לאס אנזשעלעס • מאדריד • מאנטרעאל • מאנטשעסטער • מאנסי • מאסקווע • מאונט קיסקא •מארסיי • מודיעין עילית • מיאמי • מילאן • מעלבארן • נווה יעקב • ניי סקווער • סארסעל • סטאמפארד היל • סידני • סידערהערסט • סיאטל • סי געיט • סקאוקי • עדזשווער • פאסעיק • פאר ראקעוועי • פארעסט הילס • פאריז • פלעטבוש • פייוו טאונס • פראג • פוירט • ציריך • צפת • קאשוי • קווינס • קיעוו • קליוולאנד • קרוין הייטס • קרית יואל • רוים • ריווערדייל • שטראסבורג • שיקאגא


c: text/html

text:
מיט ראמני
מיט ראמני (געבוירן 12טן מערץ, 1947) איז אן אמעריקאנער ביזנעסמאן און פאליטיקער. ער איז געווען דער 70סטער גובערנאטאר פון מאסאטשוסעטס, ערוועלט געווארן אין 2002, ראמני האט געדינט איין טערמין ביז 2007, ער איז נישט געלאפן פאר נאך א טערמין.
ראמני האט קאנדידירט אין די אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008, פאר דער רעפובליקאנער פארטיי, און איז געלאפן נאכאמאל אין יאר 2012. עס האט זיך דערקענט און 2012 אז ער איז גוט צוגעגרייט צו זיין א קאנדידאט, ער האט צוריק געענטפערט אלע פראגעס שארף און צו דער זאך. ער האט אבער פארלוירן צום דעמאקראטישן קאנדידאט באראק אבאמא,
ער געהערט צו דער מארמאנישער רעליגיע, און איז דער ערשטער פרעזידענט קאנדידאט וואס געהערט צו יענער רעליגיע.
ביזנעס קאריערע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין ביזנעס האט ער זיך געמאכט א נאמען אלס איינער וואס געשטעלט אויף די פיס ביזנעסער וואס האבן געהאלטן ביים צוזאם פאלן. ער האט אויך געהאלפן שטעלן אויף די פיס די 2002 אלימפיאדע. ער האט זיך פארגעשטעלט ווידעראמאל אין די 2016 רעפובליקאנער פריימעריס פאר די פרעזידענט וואלן אבער האט פארלוירן צו דאנאלד טראמפ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
פאגראם
פאָגראָם איז א רוסיש ווארט וואס ווערט גענוצט אין אסאך שפראכן. די באדייט איז צו אטאקירן ווילד און אנזייען חורבן.
עס איז א מעכטיגע ווילדע אטאקע אנטקעגן א געוויסע עטנישע, רעליגיעזע, אדער אנדערע גרופע.
געוויינטלעך מיינט דאס אז די חברה וואס האבן פאגראמירט האבן חרוב געמאכט וויכטיגע אנשטאלטן (הייזער, רעליגיעזע געביידעס, אדער ארבייטס פלעצער) פון די גרופע אנטקעגן וועם די פאגראם איז געצילט.
אין רוב פעלער איז א פאגראם באגלייט מיט פיזישע אנפאל אויף די מענטשן פון די גרופע וואס איז די ציל פון די פאגראם, און אסאך מאל אפילו מיט מערדעריי.
די ווארט האט מען היסטאריש גענוצט ווען עס איז געווען אן אנפאל אנטקעגן אידן, נישט קיין אינטערשייד אויב די אנפאל איז געווען געפלאנט אדער נישט. אבער עס ווערט אויך גענוצט אסאך ווען מען רעדט פון אנדערע אנפעלער געווענליך אויף מינאריטי גרופעס.


text:
ראזא לוקסעמבורג
ראזא לוקסעמבורג (5טן מערץ, 1870 אדער 1871 - 15טן יאנואר, 1919) איז געווען א פויליש-געבוירענע דייטשע מארקסיסט. זי האט ארגאניזירט א סאציאלישטישע אויפשטאנד אין דייטשלאנד. זי איז געהרגעט געווארן דורך רעכטע עקסטרעמיסטן.
לעבנסגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ראזא לוקסעמבורג איז געבוירן געווארן ראזאליא, אין זאמאשטש, פוילן, צו אירע יידישע עלטערן, אליה'ש לוקסנבורג, א האלץ סוחר, און לינע לעוונשטיין. אין שטוב האט מען גערעדט דייטשיש און פויליש.
אין 1889 האט זי אנטלאפן אין דער שווייץ, וואו זי האט שטודירט פילאסאפיע, היסטאריע, פאליטיק, עקאנאמיק און מאטעמאטיק אינעם ציריכער אוניווערסיטעט.
זי האט איינגעפירט אסאך נייע קאמוניסטישע געדאנקען וואס באאיינפלוסן קאמוניזם ביזן היינטיקן טאג. זי האט געשטיצט די רוסישע רעוואלוציע פון לענין און טראצקי, אבער זי האט געהאלטן אז זיי זענען געווען אומדעמאקרטיש אנשטאט צו ארגאניזירן א דעמאקראטיש פאלק. זי האט געשטיצט די פרייהייט פון פארזאמלונג, פרייהייט פון דער פרעסע, פרייהייט פון ווארט און די אפשאפונג פונעם טויטשטראף. אין 1913 האט זי פארעפנטליכט אן עסיי "די אנקלייבונג פון קאפיטאל" וואו זי האט געטענה'ט אז קאפיטאל אנקלייבונג שאפט אימפעריאליזם.
זי האט ארגאנציזירט א סאציאלטישע אויפשטאנד אין דייטשלאנד. די רעכטע גרופע "פרייקארפס" האט זי דערמארדעט.


text:
יצחק שמיר
יצחק שמיר (15טן אקטאבער 1915 - 30סטן יוני 2012) איז געווען פרעמיער מיניסטער פון ישראל, א קעמפער אין די לח"י, און א הויכראנגיקער מוסד אגענט.
אינהאַלט
יונגע יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שמיר איז געבוירן אין פוילן, דעם 15טן אקטאבער 1915, מיטן נאמען יצחק יאזרניצקי. ער האט געלערנט אין פאלקסשולע, און דערנאך האט ער שטודירט געזעץ אין ווארשעעווער אוניווערסיטעט, ער האט אבער נישט פארענדיקט זיינע שטודירן.
זיינע יארן אין ארץ ישראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1934 איז שמיר געקומען קיין פאלעסטינע, ער איז פון פריער, געווען א מיטגליד אין דער בית"ר ציוניסטישע ארגאניזאציע, און ווען ער איז געקומען קיין ארץ ישראל, איז ער געגאנגען שטודירן, אין דעם העברעישן אוניווערסיטעט אין ירושלים, עטליכע יאר דערויף האט ער זיך אנגעשלאסן אין די אצ"ל, און ער האט אויפגעהערט צו לערנען, זיין פאמיליע איז פארבליבן אין פוילן, און זיי זענען אומגעקומען דורך די נאציס.
די צווייטע וועלט מלחמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1940, איז שמיר ארויס פונעם אצ"ל, און צוזאמען מיט אנדערע, געגרינדעט די לח"י, דאס איז געשען, נאכדעם וואס די אצ"ל האט דערקלערט, א פייער אפשטעל קעגן דעם בריטישן מאנדאט. ער איז עטליכע מאל געכאפט געווארן דורך די פאליציי, אבער ער האט באוויזן צו אנטלויפן עטליכע מאל, נאכדעם וואס אברהם שטערן איז ערמארדעט געווארן, האט די לח"י געארבעט ווי א ראט, יצחק שמיר, נתן ילין מור און ישראל אלדד.
ער איז געווען פאראנטווארטליך אויפן מארד פון לארד מוין, און אויף די אטענטאט פרווו, אויף העראלד מעקמייקעל, דער בריטישער פירער אין פאלעסטינע, אויפן מארד פון פאלקע בערנאדאט, א שוועדישער דיפלאמאט אין די יו ען, זיינע אקטיוויטעטן האבן געברענגט צו דעם, אז ביז היינט איז ער א "'פערסאנא נאן גראטא"' אין ענגלאנד.
לעבן אין מדינת ישראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די יארן נאך דער גרינדונג פון ישראל, האט ער געארבעט אין פארשידענע פאבריקן, ביז איסר הראל, דער הויפט פון דעם מוסד, האט אים מאביליזירט צו דעם מוסד, פאר צען יאר האט געארבעט אין די שפיאנאזש אגענטור, און אין 1965, איז צוריק געגאנגען ארבעטן אלס ביזנעסמאן.
זיין פאליטיש לעבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1969, איז ער געווארן א מיטגליד, אין דער חרות פארטיי, די פאטער פון די היינטיגע ליכוד, אין 1973 איז ער געווארן א כנסת מיטגליד, און ער איז געווארן פארזיצער פון די פארטיי, א פאסטן וואס ער האט אנגעהאלטן פאר לאנגע יארן, אין 1979 איז ער געווארן אויסערן מיניסטער, ביז ווען מנחם בעגין האט רעזיגנירט, זייענדיג איינער וואס גלייבט אין א גאנצע ארץ ישראל, האט ער זיך קעגנגעשטעלט די שלום אפמאך מיט עגיפטן, זייענדיג אויסערן מיניסטער ביי די ערשטע לבנון מלחמה, האט ער געוויסט וואס עס איז געשען אין די סאברא און שאטילא, פליטים לאגערן אין לבנון, אבער וויבאלד ער האט נישט געהאט, מיט די מלחמה צו טון, איז ער ריינגעוואשן געווארן פון די שמגר קאמיסיע.
אלס פרעמיער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מנחם בעגין האט רעזיגנירט, אינמיטן דער מלחמה, און שמיר האט איבערגענומען א לאנד, וואס איר לאגע איז געווען טיף אין דער ערד, אינמיטן א קריג, אן אינפלאצע וואס איז געווען די העכסטע וואס ישראל האט נאר אמאל געוויסט, די וואלן האבן זיך דערנענטערט, און סקאנדאלן זענען ארויף אויפן שטח, ביי די וואלן פון 1984, איז שמעון פערעס געלאפן פון די מערך פארטיי, ער האט כמעט געווינען קעגן שמיר, ער האט אבער נישט געקענט אויפשטעלן א קאאליציע, האט דער פרעזידענט, חיים הערצאג, געמאכט א ראטאציע, ווי א פאראייניגטע רעגירונג, שמעון פערעס צוויי יאר פרעמיער, און שמיר צוויי יאר, און זיי וועלן זיין אויסערן מיניסטארן, אין די צייט וואס זיי זענען נישט אויפן בענקל.
די ערשטע אינטיפאדע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די אינטיפאדע האט אויסגעבראכן אין זיין צייט, ווען ער איז געווען פרעמיער, ער האט אונטער גענומען א שטייפע פויסט קעגן די פאלעסטינער, ביי די וואלן 1988, איז די ליכוד אריינגעקומען שטארק, אבער דאך האט ער געמאכט א פאראיינגטע רעגירונג, פערעס אלץ פינאנץ מיניסטער.
פערעס האט פרובירט אראפצו ווארפן שמיר, דורך א זאך וואס איז באוויסט אלס דער שמוציגע פרווו, עס האט זיך אים נישט איינגעגעבן, און שמיר איז פארבליבן אויפן בענקל.
דער איינגאס קריג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען סאדאם כוסיין האט אטאקירט קואווייט, איז די פאראייניגטע שטאטן, ארויס אין א קריג קעגן איראק, מיט נאך אסאך אנדערע לענדער, איראק האט געשאסן אויף ישראל 39 סקאד מיסילן, די מיסילן האבן אנגעזייט א חורבן, און אסאך שאדן, שמיר האט זיך איינגעהאלטן, און געלאזט די אמעריקאנער קאאליציע פירן די קריג.
נאך דער מלחמה האט דער אמעריקאנער פרעזידענט דזשארזש ה. וו. בוש, אנגעפאנגען לייגן גרויס דרוק אויף שמיר, צו קומען צו די שלום קאנפערענץ, אין מאדריד, ער האט זיך שטארק קעגנגעשטעלט די קאנפערענץ.
אין 1992, האבן עטליכע פארטייען פון דער קאאליציע, ארויסגעטרעטן פון דער רעגירונג, מיט דער טענה פון קארופציע, די וואלן זענען געפעדערט געווארן, און יצחק רבין פון דער עבודה פארטיי האט געווינען, שמיר האט רעזיגנירט, פון דער פארזיצערשאפט פון די ליכוד.
ער איז צוריק צום ציווילן לעבן. זיינע לעצטע יארן איז ער געווען אין א מושב זקנים. ער איז נפטר געווארן שבת י' תמוז תשע"ב (30סטן יוני 2012).


text:
ונבנתה העיר האט געשריבן:מסתמא מיינסטו דעם חזן'ס זוהן פון 1937, איך זוך עס שוין יאהרן, אמאל איז עס געווען אוועילעבאל אויפן נעט, אבער היינט קען מען עס נאר קויפן דא.
דא איז א קליפ דערפון, ווי משה אוישער זינגט אב הרחמים אויף די אידישע ראדיא.
טעפל האט געשריבן:איך זוך א פילעם אויב איינער קאן עס אפיר קראצן ס'הייסט "דער זוהן פון חזן פון וילנא" סאמטינג לייק דעט פון מוישה אוישער.
דא איז דא פון אידיש שפיל, http://www.youtube.com/watch?v=WOmIOBtOrZg
איך זוך דו ארגינעלע.
א דאנק
ונבנתה העיר האט געשריבן:איך ווייס נישט וואס דיינע אינטערעסן זענען, אבער איך האב זיך באסמאקעוועט מיט יעדע סעקונדע.
דר"א, דיין נייע חתימה געפעלט מיר...
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
אמעריקאנער ארמיי
US ארמיי איז די גרעסטע פון די 5 אפטיילונגען און די אמעריקאנער מיליטער אויף 2004 האט עס געהאט 494,295 טרופן אקטיוו, און 342,918 אין (ARNG) די נאציאנאלע גארדס, און 204,134 (USAR) און די ארמיי רעזערוו.
די ארמיי האט אונטער זיך די ערד טרופן און אלע איהרע אפעראציעס זי ווערט אנגעפירט דורך די דעפארטמענט אף ארמי מיט א ארמיי גענעראל (מיניסטער) און שפיץ, די דעפארטמענט איז אונטער די דעפענס דעפארטמענט. ס'ווערט אנגערופען ביי אסאך די סאלדאטען
אפערירט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ס'אפערירט 4 בריגאדעס צו די 10 דיוויזיעס, און נאך אפאהר אפגעטיילטע רעגימענטן און בריגאדעס .
פוס - אינפאנטרי געפאנצערטע - ארמארד
- 1'טע געפאנצערטע דיוויזיע
- 1'טע קאוועלרי דיוויזיע
- 1'טע פוס דיוויזיע
- 2'טע פוס דיוויזיע
- 3'טע פוס דיוויזיע
- 4'טע פוס דיוויזיע
- 10'טע מאונטען דיוויזיע
- 25'טע פוס דיוויזיע
- 82'טע עירבארן דיוויזיע
- 101'טע עירבארן דיוויזיע
- 173'טע עירבארן בריגאדע
- 2'טע קאווערלי רעגימענט
- 3'טע געפאנצערטע קעווערלי רעגימענט
- 11'טע געפאנצערטע קעווערלי רעגימענט


text:
פאל מארטין
פּאָל עדגאר פיליפ מארטין (ענגליש: Paul Edgar Philippe Martin, געבוירן 28סטן אויגוסט 1938) איז געווען קאנאדע'ס 21סטער פרעמיער מיניסטער. ער האט איבערגענומען פון זשאן קרעטיען ווען ער האט צוריקגעצויגן פון אמט. שפעטער האט ער געוואונען נאך א קאדענץ. פאר דעם איז ער געווען דער פינאנץ מיניסטער.
אין זיינע צייטן אלס פינאץ מיניסטער איז קאנאדע'ס עקענאמיע שטארק צוגעוואקסן ער איז געווען א שטארק פאפולערער פינאץ מיניסטאר, אבער ווען ער האט איבער גענומען זשאן קרעטיען איז ער געקומען אין שאטן פון די סקאנדאלן וואס האט ארומגענומען די ליבעראלן פון סוף קרעטיען טערמין.


text:
היסטאריע פון וויסנשאפט
וויסנשאפט איז א קערפער פון קענטענישן, סיי עמפיריש (פון פראקטישער דערפארונג) סיי טעארעטיש, אויסגעארבעט דורך א גלאבאלער קהילה פון פארשער, ניצנדיג געוויסע טעכניקעס פון אבזערוואציע און דערקלערונג. די קונסט ווערט גערופן דער וויסנשאפליכער מעטאד. די היסטאריע פון וויסנשאפט ניצט די מעטאדן פון אלגעמיינער היסטאריע.
וויסנשאפט האט זיך אנטוויקלט פון פראקטישע נויט און אויך פון פילאזאפישע פארשונגען. די וויסנשאפטליכע רעוואלוציע האט אנגעהויבן אין אייראפע דעם 13טן יארהונדערט און דערגרייכט איר שפיץ אין דעם 16טן יארהונדערט.


text:
טרינקוואסער
טרינקוואסער איז וואסער פארן מענטשלעכן פארניץ. טרינקוואסער איז די וויכטיקסטע לעבנס-מיטל, און מען עס נישט פארבייטן.
טרינקוואסער איז פרישוואסער וואס איז געמאכט גענוג ריין אז מענטשן קענען עס טרינקען אדער ניצן צוגרייטן שפייז מיט זיכערקייט. טרינקוואסער טאר נישט אנטהאלטן קיין מיקראארגאניזמען וואס קענען שעדיגן דאס געזונט. אויך דארף טרינקוואסער צופיל צעלאזטע מינעראלן.
אין אסאך לענדער אין דער וועלט איז נישט דא גענוג פארזארג פון טרינקוואסער און מענטשן דארפן ניצן וואסער קאנטאמינירט מיט ארגאניזמען אדער כעמיקאלן וואס זענען שעדלעך צום געזונט, און מענטשן ווערן קראנק פון דעם און אפילו שטארבן. דעריבער איז דאס א ציל פון דער רעגירונג צו פארזארגן אין יעדן יישוב טרינקוואסער.
אין רוב אנטוויקלטע לענדער קומט אריין טרינקוואסער אין יעדן שטוב דורך רערן, און מען ניצט דאס וואסער אפילו פאר אנדערע געברויכן, למשל שווענקען געשיר, וואשן די קערפער, וואשן קליידער און נאך.
אפילו אין לענדער וואו מען קען באקומען טרינקוואסער דורך א קראן, ס'איז דא מענטשן וואס קויפן און טרינקען געפלעשערט וואסער.
פשוט וואסער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אמאליגע צייטן פלעגט מען נעמען וואסער פון סיי ווי עס איז נאר געקומען אונטער די הענט, און עס איז פארשטייט זיך געווען היבש פראבלעמאטיש, צ.ב.ש. פלעגן מענטשן אויסשפרייטן פעסער אונטער דעם דאך ווען עס האט גערעגנט וואס אין דעם פאל פלעגט געווענליך מיטקומען פול מיט שמוץ און פליגעלעך א.ד.ג. וואס עס האט זיך אלס אנגעזאמלט אויפן דאך דורך דער צייט, אדער פלעגט מען נעמען א שטייגער פונעם וואסער טרעגער האט זיך שוין געוואנדן ווי גוט און באפעסטיגט זיינע טעפ זענען ווי אויך האט מען געדארפט האבן גרויס מזל אז עס זאל נישט אריינפאלן אויפן וועג קיין אומגעוואונטשענע זאכן דערין, ארימעלייט האבן דאס זיך אויך נישט געקענט ערלויבן פלעגן זיי ארויסשעפן די וואסער פון די זומפן וואס האט געקענט זיין פול מיט באצילן א.ד.ג. .
דערפאר זענען דעמאלטס מענטשן אויפגעקומען מיט אן עצה אז מען פלעגט אנפילן וואסער גראד ביי א קוואל און פארמאכט דעם פלאש אזוי אז עס איז געווען פארהעלטנסמעסיג היבש בעסער ווי דאס פשוטע וואסער.


text:
קאמפלעקסע צאל
א קאמפלעקסע צאָל איז א צאל וואס באשטייט פון א רעאלן און אן אימאַגינערן טייל. מען קען זי שרייבן אין דער פארעם a + bi, וואו a און b זענען רעאלע צאלן, און i איז די אימאגינערע איינהייט מיט דער אייגנשאפט i 2 = −1. די קאמפלעקסע צאלן נעמען איין די רעאלע צאלן, און פארברייטערן זיי אז מען זאל קענען לייזן גלייכונגען וואס האבן נישט קיין באשייד אין רעאלע צאלן.
די טעאריע פון קאמפלעקסע צאלן איז געווארן שטארק אנגענומען צווישן מאטעמאטיקער דורך נילס הענריק אבעל, וואס האט געניצט קאמפלעקסע צאל אסאך מיט גרויסן דערפאלג.
אריינפיר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קאמפלעקסע צאלן לאזן לייזן געוויסע גלייכונגען וואס האבן נישט קיין רעאלן באשייד: די גלייכונג
האט נישט קיין רעאלן באשייד x, ווייל דער קוואדראט פון יעדער רעאלער צאל x איז 0 אדער פאזיטיוו, דעריבער x2 + 1 קען נישט זיין נול. מיט קאמפלעקסע צאלן לייזן מען די דילעמע. מען שטעלט צו צו די רעאלע צאלן די צאל i וועמענס קוואדראט איז 1−, בכדי x = i איז א באשייד צו דער פריערדיגער גלייכונג.
דעפיניציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א קאמפלעקסע צאָל איז אן אויסדרוק מיט דער פארעם
די a און b דא זענען רעאלע צאלן, און i איז א מאטעמאטישער סימבאל וואס הייסט די אימאגינערע איינהייט. למשל, -3.5 + 2i איז א קאמפלעקסע צאל.
אין דער קאמפלעקסער צאל z = a + bi רופט מען a דער רעאלער טייל פון z און די רעאלע צאל b רופט מען דער אימאגינערער טייל.
אנווענדונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מאטעמאטיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען קען ניצן דעם רעזידועס-טעארעם צו לייזן רעאלע אינטעגראלן.
קאמפלעקסע צאלן אין פאלארע פארעם ניצט מען צו לייזן דיפערענציאל-גלייכונגען.
עלעקטראמאגנעטיזם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין עלעקטרישער אינזשעניריע ניצט מען דעם פוריע טראנספארם כדי צו אנאליזירן וואריאירנדיקע וואלטאזשן און שטראמען. מען קען פאראייניקן די האנדלונג פון רעזיסטארן, קאנדענסאטארן און אינדוקטארן מיט אימאגינערע נומערן פאר די לעצטע צוויי און מען שטעלט צוזאמען אלע דריי אין איין קאמפלעקסער צאל וואס מען רופט דעם אימפעדאנץ.
א מער אבסטראקטער פארמאליזם פאר קאמפלעקסע צאל האט אנטוויקלט דער אירישער מאטעמאטיקער וויליאם ראאן האמילטאן, וואס האט פארברייטערט די אבסטראקציע צו דער טעאריע פון קוואטערניאנען.


text:
קארל דער גרויסער
קארל דער גרויסער איז געווען דער קעניג פון די פראנקן פון יאר 768 און קייסער פון דער רוימישער אימפעריע פון יאר 800 למספרם.
געבוירן דעם 2טן אפריל 748, און געשטארבן דעם 28סטן יאנואר 814.
באציאונגען מיט יידן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קארל דער גרויסער האט זיך געוואנדן ברייטהארציק צו די יידן, אזוי ווי זיין פאטער פעפין דער קורצער וואס האט געדענקט די הילף פון די יידן ווען ער האט איינגענומען פראוואנס פון די מורו. אין זיינע צייטן האט מען אריינגענומען יידן אין דעם קייסערישן הויף, און א ייד, יצחק, לכאורה א דאלמעטשער, האט באטייליקט אין דער גרופע וואס קארל האט געשיקט צו הארון אל-ראשיד. ביי יידן האט מען גערעכנט די תקופה פון קארל'ס מלוכה די גאלדענע צייט פון פראנצויזישן און דייטשן יידנטום.


text:
נאס
א נאָס, אדער ווי אנדערע רופן עס: נאָס, איז לופט שליים, שמוץ און וואסער, ארויסגעשאסן מיט אן עקספלוזשען פון א מויל און די נאז מיט אן אויסערגעווענליכע קראפט און קען גרייכן פון צען ביז צוואנציג פיס ווייט.
א נארמאלער נאָס שיקט ארויס פון זיך צווישן צוויי ביז פינף טויזנט באקטעריע אין דער לופט.
אפילו אז לויט טייל דאקטורים איז א נאָס פון א געזונטן מענטש נישט שעדליך און קען קיינעם נישט טאן קיין שאדן. אבער וויבאלד מ'קען דאך נישט וויסן ווער עס איז פארקילט, דארף מען זיך היטן און דאס נישט טאן נעבן אנדערע מענשטען, מען רעדט שוין נישט פון דעם וואס איז זייער נישט איידל, און עס איז זייער אומאנגענעם צו ווערן באשפּריצט פון א מבול פּיטשינקע נאסע שמוציגע שליימיגע טראָפּנס וואס קומען ארויס פון א פרעמדן מענטשנס מויל און נאָז, און דער גערוך און עקל וואס דאס ברענגט.
א מענטש וואס ליידט פון א פארקילונג, אדער פון א קלעפּיגער און אָנשטעקנדער קראנקייט, קען דורך אַן אומשולדיגן נאָס אָנשטעקן צענדליגע מענטשן מיט דער זעלבער קראנקייט פון וועלכע ער ליידט. אויב איינער ליידט פון א פארקילונג, הוסט און ניסט, דארף ער זוכן נישט צו קומען צווישן מענטשן און אנשטעקן אנדערע מיט זיין קראנקייט.
אפילו ווען עמיצער איז נישט קראנק און ליידט נישט פון א קאָלד אבער ער פילט פלוצלינג אז ער מוז טאן א הוסט אדער א נאָס, דארף ער זיך אוועקדרייען אין אַ זייט אדער זיך צוהאלטן די נאז און מויל מיט די הענט, מיט א טאשנטיכל אדער אָפּוויש-פּאַפּיר.
ווען איינער מאַכט אַ נאָס הערט זיך אַן אָפּקלאַנג: "האַ-טשו".
דער גורם צו דעם נאָס איז אז די הארעלעך פון נאז דערשפירן פרעמדע שטויבעלעך אדער שארפע גערוכן וואס זיי מיינען אז דאס אומגערופענע שמוץ וואס ווילן אינוואדירן דעם אינווייניגסטן קערפער, און די הארעלעך זענען אזוי ווי מינעס וואס עקספלאוידן, און ווערט אקטיוויזירט דורך דעם סענסער אלארם מיט אן אטאטמאטישער רעאקציע דאס ארויסצטרייבן מיט קראפט. דעריבער ווען א מענשט ניסט זאגט מען אים צום געזונט אדער אין ענגליש בלעסס יו, אדער אין העברעיש לבריאות, אים צו דערמאנען ווי גליקלעך ער איז אז זיין נאָס האלט אים לעבעדיג און ווארפט ארויס שעדליכע באצילן וואס ווילן אים קראנק מאכן און הרגענן.
ווען מען ניסט קען מען נישט האלטן אפן די אויגן ווייל די נאז און אויגן נערוון זענען שטארק פארבינדן.
אמאל פון אנפאנג פון די וועלט באשאף ביז די צייט פון יעקב אבינו פלעגן מענטשן שטארבן און אוועקגיין פון דער וועלט פלוצלינג, נאר דורך געבן א נאָס, און אזוי אויסהויכען די נשמה. דאס האט זיך אבער געטוישט ווען יעקב אבינו האט מתפלל געווען צום אויבערשטען אז מענטשען זאלען נישט אוועקגיין פלוצלינג, נאר זאלען זיין קראנק בעפאר, כדי מען זאל זיך קענעון געהעריג צוגרייטען צום טויט, און קענען געהעריג צוואה לאזען פאר די קינדער א.א.וו.
דער באשעפער האט צוגעהערט זיין געבעט, און אים געזאגט אז טאקע פון דיר וועט מען אנהויבען, און יעקב אבינו איז געווען די ערשטער מענטש זייט די בריאה צו זיין קראנק, ווי עס שטייט ארויס אין פסוק אין תורה אין פרשת ויחי "ויוגד ליוסף לאמר הנה אביך חולה", "און עס איז פארציילט געווארן פאר יוסף אזוי צו זאגן: אט איז דיין טאטע קראנק געווארן", און דעריבער ווען א מענטש ניסט וואונטשט מען אים "אסותא", דאס מיינט אויף א אראמיש א "רפואה", אין אויף אידיש "א היילונג", ווייל ביז דעמאלטס פלעגט מען אוועקגיין פון דער וועלט דורך געבן א נאָס.


text:
קלאד מאנע
קלאָד מאָנע (פֿראַנצױזיש: Claude Monet; דעם 14טן נאוועמבער 1840 - 5טן דעצעמבער 1926) איז געװען אַ פּראָמינענטער פֿראַנצױזישער קינסטלער, אײנער פֿון די גרינדערס פֿונעם אימפּרעסיאָניסטישן נוסח אין מאָלערײַ.
ער איז געבױרן געװאָרן דעם 14טן נאָװעמבער 1840 אין פּאַריז (פֿראַנקרײַך) אין דער משפּחה פֿון אַ שפּײַזקרעמער. זײַן מוטער איז געװען אַ זינגערין.
אין זײַנע בילדער האָט קלאָד מאָנע געשילדערט פֿאַרבנרײַכע אימאַזשן פֿון דער נאַטור, דאָרפֿישע און שטאָטישע לאַנדשאַפֿטן. אין 1872 האָט ער געשאַפֿן זײַן באַרימטן לאַנדשאַפֿט-בילד "אײַנדרוק: זון-אױפֿגאַנג" (Impression: soleil levant). אױפֿן סמך פֿון אָט דעם טיטל, עס האָט זיך שפּעטער באַװיזן דער נאָמען פֿון דער גאַנצער אימפּרעסיאָניסטישער קונסט-באַװעגונג.
צווישן 1883 און 1908 איז מאנע געפארן צום מיטלענדישן ים, וואו ער האט געמאלט אנדענקפונקטן, לאנדשאפטן און ים-שאפטן. ער האט געמאלט וויכטיקע סעריעס פון געמעלן אין ווענעציע און אין לאנדאן. זיין צווייטע ווייב, אליס, איז געשטארבן אין 1911, און זיין עלצטער זון, זשאן, איז געשטארבן אין 1914. זיין שנור בלאנש, וואס איז געווען אליסנס טאכטער, האט אכט געגעבן אויף מאנע נאך אליסנס טויט. אין די יארן האט מאנע אנגעהויבן ליידן פון קאטאראקטן אין די אויגן. די געמעלן וואס ער האט דעמאלסט געמאלן זענען א ביסל רויטלעך, וואס איז נארמאל פאר די וואס ליידן פון קאטאראקטן, ווייל זיי זען נישט גוט בלויע קאלירן. אין 1923 האט מען אפערירט אויף אים אוועקנעמען די קאטאראקטן.
קלאָד מאָנע איז געשטאָרבן דעם 5טן דעצעמבער 1926 אינעם שטעטל זשיװערני (Giverny), אין נאָרמאַנדיע. זײַן קבר געפֿינט זיך דאָרטן אױפֿן קלױסטער-צווינטער.


text:
רעגירונגס מאכט אבטייל
אויטאריטעט צעטיילונג (אפשר רעגירונגס-מאכט אבטייל) איז די רעגירונגס-מאכט צעטיילונג, וואס מען האט איר צעטיילט מיטן ציל צו באגרענעצן די מאכט פון די רעגירונג כדי זאל זי זיך דעמאקראטיש פירן צו איינבייגן די רעגירונג צו די געזעצן פון דער געריכט גלייך ווי יעדער בירגער.
די דריי אויטאריטעטן זיינען:
- געזעצנגעבער אויטאריטעט - וואס דאס באשטימען די פארלאמענט'ס מיטגלידער (אין ישראל: די חברי כנסת)
- אויספירער אויטאריטעט - דער פרעזידענט אין א רעפובליק אדער פרעמיער מיניסטער אין א פארלאמענט.
- ריכטער אויטאריטעט - דאס געריכט.
אין מדינת ישראל איז די ערשטע צוויי אויטאריטעטן אינעם זעלבן מאכט, אינעם כנסת. אבער אין אמעריקע, דער קאנגרעס איז דער אויספירער אויטאריטעט.


text:
טוקאן
די טוקאנען אדער פעפער-פרעסערס זענען א משפחה פון טראפישע פויגלען. די משפחה איז כולל פינף מינים און בערך פערציג זגאלן.
טוקאנען וואוינען אין טראפישע וועלדער אין צענטראל און דרום אמעריקע. זיי פליען נישט אין די קאלטע לענדער במשך די זומער חדשים.
א טוקאן האט א לאנגען שארפן שנאבל און קורצע פליגלען; ביי א טייל פון זיי איז דער שנאבל לענגער פונעם גוף.
זיי עסן בעיקר פירות אבער זיי עסן אויך אינסעקטן, קליינע יאשטשערקעס און אייער פון אנדערע פויגלען.
א טוקאן מאכט זיין נעסט אין א לאך וואס ער טרעפט אין דעם שטאם פון א בוים.די נקבה לייגט 2-4 ווייסע אייער אויף א מאל.
א טוקאן קען לעבן ביז 50 יאר (נישט אזוי לאנג אין געפענגעניש).


text:
1962
1962 איז דאס 62סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1962 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן יאנואר - מערב סאמאא ווערט זעלבשטענדיג פון ניי זילאנד
- 1טן יוני - אדאלף אייכמאן געהאנגען אין ישראל
- 5טן יולי - אלזשיר ווערט זעלבשטענדיק פון פראנקרייך
- 6טן אויגוסט - דזשאמייקע באקומט זעלבשטענדיקייט פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
- 31סטן אויגוסט - טרינידאד און טאבעגא באקומט זעלבשטענדיקייט
- 9טן אקטאבער - אוגאנדע ווערט א רעפובליק
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 18טן נאוועמבער - ניעלס באהר, יידישער פיזיקער


text:
סטיווען ספילבערג
סטיווען אלאן ספילבערג (ענגליש: Steven Allan Spielberg, געב' דעם 18טן דעצעמבער 1946) איז א יידישער רעזשיסאר, פילם פראדוצירער און א ביליאנער.
ער ווערט פארעכענט אלס דער פאפולערסטער פראדוצירער.[1]
זיין יידישער נאמען איז שמואל שפילבערג, ער איז געבוירן צו יידישע עלטערן, שנת תש"ז, אין סינסינעטי, אהאיא.
איינע פון די בעסטע פילמען, פונעם האלאקאסט, איז א פראדוקציע פון סטיווען, מיטן נאמען שינדלערס ליסטע, אויף ענגליש.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ The cinema of Steven Spielberg: Empire of light. Nigel Morris. Wallflower Press. 2007


text:
קעניגין וויקטאריע
קעניגין וויקטאריע (ענגליש: Queen Victoria; 24סטן מיי 1819 – 22סטן יאנואר 1901) איז געווען די מאנארך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און אירלאנד פון 20סטן יוני 1837 ביז איר טויט. פון 1טן מיי 1876 האט זי אויך געהאט דעם טיטל "קייסערין פון אינדיע".
וויקטאריעס פארבינדונגען מיט די קעניגלעכע פאמיליעס פון אייראפע האבן געשאפן פאר איר דעם ביינאמען "באבע פון אייראפע. וויקטאריע מיט איר מאן אלבערט האבן געהאט 42 אייניקלעך. זייערע אוראייניקלעך וואס לעבן שליסן איין די מאנארכן עליזאבעט די צווייטע (אויך איר מאן פרינץ פיליפ, הערצאג פון עדינבורג), האראלד דער פינפטער פון נארוועגיע, קארל גוסטאוו דער זעכצנטער פון שוועדן, מארגרעטע די צווייטע פון דענמארק און כואן קארלאס דער ערשטער פון שפאניע (אויך זיין ווייב די מלכה סאפיא).
זי האט גע'ירש'נט די מאנארכיע פון איר פעטער, וויליאם דער פערטער.


text:
TODAY'S קידס וואַקסן אַרויף געשווינד און ווערן ענדזשאַנירז, דאקטוירים, ביזניסמען. באַקומען די סקילז טריידז קענען הייַנט, און פּאָטער גאַמעס אָנליין געשעפט וועט לערנען איר צו באַטראַכטן און פּלאַן. איר וועט ניט נאָר שפּילן און האָבן שפּאַס, און קוקן פֿאַר דרכים צו הצלחה, עשירות, פעסטקייַט. דעם קענען זיין קיין עסק: קאַנסטראַקשאַן, געשעפט, האָטעל, פאַרווייַלונג און גיימינג. ווערן אַ פאַרוואַלטער פון די קאַסינאָ, האָטעלס, רעסטראַנץ, שאַפּס, ספּאַ אָדער קליין עסנוואַרג סטאָלז. אַרייַנציען קאָנסומערס פון אייער באַדינונגען אַ גוט אַרבעט און איר פאַרדינען הויפּטשטאָט.
גאַמעס געשעפט דורך קאַטעגאָריע:
עס איז זייער פּשוט & נדאַש; דעם שפּיל, אין וואָס עס איז די עקאנאמיע, וואָס איז, געלט לויפן האַכנאָסע און בערייש. ינווענטיד און Created אַ פּלאַץ פון אידיש, און די הויפּט טעמע וועט העלפן איר קלייַבן די איינער וואָס ציט די רובֿ. רובֿ פאָלקס האָטעלס, רעסטראַנץ, קאַנסטראַקשאַן און פאַרם. יעדער פון זיי אויך ויסקומען צו פאָרשטעלן געזונט און Offers אַ פּלאַץ פון טרענדס און ווערייישאַנז. & נבספּ; אין אַלע שפּיל געשעפט אָנליין שפּיל לייכט אויב אַ ביסל פּשוט כּללים צו לערנען, און העלפן צו טאָן עס הינץ אין די אָנהייב פון Gameplay.
ווען עס קומט צו די פאַרם, עס וועט זיין נייטיק צו וואַקסן קראַפּס און לייווסטאַק, אין סדר צו דעמאָלט שניט און פאַרקויפן עס אויף די מאַרק. פאָרשטעלן אין אידיש און אַ טענדענץ צו אַנטוויקלען & נדאַש; אויב אין ערשטער בלויז בנימצא יקערדיק זאמען און סידלינגז, אויף די שפּעטער לעוועלס, איר קענען בויען אַ קליין פאַקטאָריעס און מיללס פֿאַר פּראַסעסינג פון רוי מאַטעריאַלס און קאַנטראַקץ מיט רעסטראַנץ, האָטעלס און שאַפּס פֿאַר סכוירע. & נבספּ; דורך סעלינג די פֿרוכטן פֿון זייער לייבערז, און איר פאַרדינען די מער איר האָבן טעכנאָלאָגיע און געשעפט, די העכער די נוץ. קאָס שייך צו די אַקוואַזישאַן פון נייַ קראַפּס, חיות און ויסריכט וואָס קענען עקספּידייט און פאַסיליטאַטע אייער אַרבעט.
עס איז מעגלעך אין די שפּיל פּאָטער צו שפּילן געשעפט, געדינט האָטעלס. דאָ זייַן טעכנאָלאָגיע און נוץ דעפּענדס אויף די קוואַליטעט פון דינסט טענאַנץ. אַלעמען האט זייער אייגן דאַרף און עס איז נייטיק צו טרעפן די רעקווירעמענץ פון פעסט, נישט פאָרסינג מענטשן צו וואַרטן פֿאַר רייניקונג אין די צימער, פרישטיק און קאַווע. טרייסט רומז אויך plays אַ ראָלע, און די מער באַקוועם איר יקוויפּ רומז און פּראָסט געביטן, די מער קאַסטאַמערז איר וועט האָבן, ווי אַ נייַ מקור פון האַכנאָסע, ווי די דינסט און שפּיץ.
א ענלעך סיטואַציע מיט דער רעסטאָראַן געשעפט & נדאַש; איר ניטאָ געדינט קאַסטאַמערז, פּריפּערינג און ברענגען זיי צו עסן אין לויט מיט דעם סדר. עס איז נייטיק צו מאַכן אַ גרייַז מיט איין ינגרידיאַנט, ווי אַ מענטש וויל צו נעמען דעם קורס און האָבן צו קאָכן ווידער, און דעם וויסט פון צייַט און פאַרהאַלטן אנדערע וויזאַטערז.
די סטאָרז אויך וועט ניט זיין באָרד, ווייַל דער מענטש לויפן פון יניגזאָסטאַבאַל און יעדער האט זייַן אייגן רעקווירעמענץ. די טרעגער מוזן זיין יידל און העפלעך, ווי ווויל ווי צו אַרבעטן געשווינד און עפפיסיענטלי. אָבער ניט דאַווקע צו שטיין הינטער די טאָמבאַנק. אויב איר זענען די באַזיצער פון אַ גרויס קייט, האָבן צו אַרבעטן אויף יעדער קראָם ינדיווידזשואַלי, עננאָבלינג טריידינג זאַל, יקוויפּינג עס מיט פייַער און גנייווע, מאַשין פֿאַר טרינקען און סנאַקס, וואַטשינג די רייניקונג, פילונג די שעלוועס פון סכוירע. ווען אַ קראָם איז גרייט צו פאָרזעצן צו אַרבעטן אין דעם העכסטן שטאַפּל, עס ס צייַט צו מאַך אויף צו דער ווייַטער.
מאל די אידיש עס זענען עלעמענטן פון דעם שפּיל צו געפֿינען זאכן. ווי אַן נאָך אַרבעט וועט האָבן צו געפֿינען די רעכט זאכן, מאל אַנטיקס, אין די כאַאָס פון צעוואָרפן אָפּפאַל און פאַרקויפן צו מאַכן עטלעכע געלט צו קויפן טאַקע ווערט פון קאָפּיעס required פֿאַר אָרדענונג פון די צימער.
כל די אָנליין געשעפט גאַמעס פֿאַר פּאָטער אויף אונדזער וועבזייַטל, באַקענענ זיך, און איר מעגט צו באַוועגן פרעעלי אין זייַן סעקשאַנז. & נבספּ; איר זאל זיין אינטערעסירט אין די קאַנסטראַקשאַן פון שטעט, ריילווייז, ערפּאָרץ און סיפּאָרץ. אַלע אינסטרוקציעס זענען אַנדערש פון יעדער אנדערע נאָר אין טעמע, אָבער די עסאַנס איז שטענדיק דער זעלביקער, און זיי זענען גערופֿן די גאַמעס געשעפט סימיאַליישאַנז אָנליין. & נבספּ; איז סאַפּלייד צו זייער פּוינץ פון וועג אַריבערפירן יקוויפּ פּאַרקינג עננאָבלעס לאַונדזשיז. אין דער שטאָט אַ פּלאַץ פון אַרבעט און צונעמען צו ווייַזן די טאַלאַנט פון דער אַרכיטעקט און מייער אין איין מענטש, אַז אָרט האט שוין לאַנדסקייפּט און Functional. אַפֿילו די מינדסטע דעטאַל plays אַ ראָלע און קענען שפּילן מיט איר אַ בייזע וויץ, אויב איר פאַרגעסן וועגן אים.


text:
גאלילעא גאלילעי
גאַלילעא גאַלילעי (איטאליעניש: Galileo Galilei) (15טן פעברואר, 1564 – 18טן יאנואר, 1642) איז געווען א וויכטיקער פיזיקער און אסטראנאם.
געבוירן אין פיזא, איטאליע, ער האט שטודירט אסטראנאמיע. כדי צו פארשטיין די באוועגונג פון די פלאנעטן האט ער אנטוויקלט די שטודיע פון קינעמאטיק. ער האט אנטדעקט די פיר גרעסטע לבנות פון יופיטער.
ער האט אנטדעקט אז ווען מען ווארפט אראפ פון אן הויכע געביידע צוויי טאבעס, וועלן זיי ביידע אנקומען אויף דער ערד צוזאמען, אפילו אויב איין טאבע איז גרעסער און שווערער ווי דער צווייטער.


text:
טאקיא
טאקיא איז די הויפטשטאט פון יאפאן. צען פראצענט פון אלע יאפאנעזער וואוינען אין טאקיא. די שטאט האט א באפעלקערונג פון 12,790,000 אין (2007).
טראנספארטאציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טאקיא איז יאפאנ'ס גרעסטע קנופ פאר באן, שאסייען און לופט טראנספארטאציע. פובליקע טראנספארטאציע איז בעיקר א ברייטע נעצווערק פון ריינער און עפֿעקטיווע[1] באנען און אונטערגרונטן; אויך זענען דא אויטאבוסן און טראמווייען.
טאקיא אינטערנאציאנאלער פליפארט האט מערסטנס אינלענדישע פליען. אויסנווייניג פון טאקיא איז דא , נאריטא אינטערנאציאנאלער פליפארט, איז דער הויפט טויער פאר אינטערנאציאנאלע פֿארערס.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ A Country Study: Japan Chapter 2, Neighborhoods. The Library of Congress. ארכיווט פון דעם אריגינאל דעם 2012-05-26. דערגרייכט דעם 2007-10-24.


text:
בס"ד
3/13/12 1:44 AM
מיטוו
אך ויקהל -פקודי תשע"ב
12 Issue 21 | March 14 20
issue 21.indd 1
issue 21.indd 2
THE CHOOSE AND WIN PROGRAM It's easy as 1- 2- 3 1) Choose
a store number of the many store choices in the Weekly500
2) Submit
one store number where you would like to win $500, or 2 different stores to win $250 at each store
3) Win
$500 at your chosen store
There will be a winner of $500 weekly. 10 Lucky Kids
1) Choose
one of the ten prizes
2) Submit
the prize number
3) Win
מיטוואך
the prize you chose
אי"ה
There are ten lucky winners, Weekly.
To submit call 24 hr.
רן ביז
718-374-5144 $500.00 געווינט
ז אויף
3 2 1 עס איז אזוי גרינג ווי
קלויבט
500 א געשעפט פון די גרויסע אויסוואל פון געשעפטן אין די וויקלי
Pu
שיקט אריין
$250.00 אדער צוויי געשעפטן,$500.00 די נומער פון די געשעפט צו געווינען
$500.00 געווינט
200
ביי דיין אויסגעוועלטן געשעפט
גליקלעכע קינדער פראגראם10 די
קלויבט גליקליכע געווינערס יעדע10 עס וועט זיין.געווינט די אויסגעוועלטע פרייז -אריין די פרייז נאמבער
שיקט
- פרייזעס10 איינע פון די
וואך
Enter every week for the $500.00 prize. One entry per family. Kids enter every week, one entry per child.
2
3/13/12 1:44 AM
categories
AM
issue 21.indd 3
contents
5
Mens - kids Clothing - Womens Wear and Accessories - Dry Good - Shoes - Wigs
8 באווייז א קונץ
16 Weigh to Go
18 Weekly Feed 23 29
165 פארזעצונג-
דער פאלשער שלייער
יונה פשעירהאלדער-
7
30 Winners
32 10 Lucky Kids
Electronics Electronics - Photo Computer - Vacuuam
היסב בעט
31 Spot 10 Differences
Clothing
9
Food - Health Supermarkets Groceries - Fish Meat - Health food - Pharmacy
15 Home די אויסגאבע ווערט פארשפרייט אומזינסט יעדע מיטוואך
די קומענדיגע אויסגאבע וועט ערשיינען אי"ה
מיטוואך פ' ויקרא March 21th
אדווערטייזמענטס וועלן אנגענומען ווערן ביז
מאנטאג ויקרא
Linen - HardwareAppliances Furniture - Home Decoration - Toys
25 Jewelry - Silver Jewelry - Silver
March 19th 4:00
פאר סיי וועלכע קאמענטארן קאנטאקט אונז אויף Info@weekly500.com (347) 699-3355
Published every Wednesday by:
25 Judaica Judaica - Taleisim Books - Tefillin
28 Service 200 N 14th Street, PMB 272 Brooklyn, NY 11249 Phone: 866-943-5554 Office:
Electrician - Cleaners - Auto - Graphics - Printing - Styling - Whitening - Car Service
929-268-0147
Fax: 718-799-1450
Email: ads@weekly500.com Web: www.weekly500.com
© Copyright 2011 - 2012 All rights reserved to Weekly 500 inc.
3
3/13/12 1:44 AM
issue 21.indd 4
Enter free, it's easy! By Phone
When you call we automatically have your phone number in our voicemail system, just enter the store number (or 2 store numbers to win $250 in 2 stores). For the 10 Lucky Kids, enter the prize number you want to win.
By Text
Text the store or stores you would like to win, for example, text: $500 @ 032, or $250 @ 019 and 034. For kids text the prize number, for example Prize 5.
By Fax
Cut and fill out below with your information and choose the store or stores of your choice (Ex. for store #96 write 0 9 6 ) and fax it.
By Email
E-mail a Phone number where we can contact you, plus 1 store or 2 store numbers.
By Mail
Fill the form below, mail it with your information and the store or stores of your choice (Ex. for store #96 write 0 9 6 ), Send it to weekly500.
718-374-5144 201-687-9335 718-799-1450
Win@Weekly500.com
to: Weekly 500
200 N 14th Street PMB 272 Brooklyn NY 11249
Good luck!
Name:��������������������������������� Address:������������������������������� Phone:�������������������������������� Win $500
Win 2x $250
LUCKY KIDS I want to be one of the 10 lucky kids
(See Back Page)
Name:��������������������������������� Age:����������������������������������� School:��������������������������������
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 און וועלן,March 19 - 8:00 די גורלות וועלן פארקומען אי"ה מאנטאג ויקרא .געמאלדן ווערן אין די קומענדיגע אויסגאבע
4
3/13/12 1:44 AM
Clothing
issue 21.indd 5
1. 2.
3. MENS D E PA R T M E N T
4.
167 Lee Ave.
500 Flushing Ave. 167 Rodney St. T/F
718-797-2625
T/F
718.388.5831
718.388.2494
847 Bedford Ave. 718.640.1867
41 Lee Ave. 718.384.4816
Quality Shoes For The Entire Family 5. 6.
7. 8.
Phone 718-374-5144 Text 201-687-9335
5
3/13/12 1:44 AM
Clothing issue 21.indd 6
9. 10.
11. 12.
Join the FootPrince club...
Becoming a member is free!
FREE!
Buy 10 pairs, get the 11th of equal or lesser value
218 Wallabout St. 718.858.5898
13. 14.
Exclusive Elegant Evening Cell Phone & Camra Bags
15. 16.
Mrs. Z. Solomon
718-384-7817 6
Fax 718-799-1450 Email Win@Weekly500.com
3/13/12 1:44 AM
Clothing
17. 18.
Electronics
19. 20.
issue 21.indd 7
CHILDREN DEPARTMENT
t.
21. 22. 167 Rodney St. 718.599.2850
T/F
23. 24.
Phone 718-374-5144 Text 201-687-9335
7
3/13/12 1:44 AM
שפיר די קארטל רעזולטאטן :דו האלטסט א הויפן קארטלעך אויסגעדרייט צו די צוקוקער ,און מיטן באטאפן א קארטל שפירסטו וועלכע קארטל דאס איז. מאטריאלן :א קארד געים. צוגרייטונגען :לייג די הויפן אויפן טיש, אלע קארטלעך מיטן פנים אראפ .דריי איבער די אויבערשטע קארטל מיטן פנים ארויף)1( . אלע קארטלעך זענען מיטן פנים אראפ חוץ די אויבערשטע (פורים) קארטל איז אויף ארויף.
1
2 באווייז די קונץ :הייב אויף די קארטלעך צו די צוקוקער ,די אויבערשטע קארטל מיטן פנים צו די צוקוקער ,זיי זאלן מיינען אז אלע קארטלעך זענען מיטן פנים צו זיי)2( . גיב אבאכט אז זיי זאלן נישט באמערקן אז אלע קארטלעך זענען באמת אויף די פארקערטע זייט. מאך זיך ווי די פילסט די פאדערשטע קארטל )5( ,און זאג פאר די צוקוקער אז דו קענסט פילן אז עס איז די פורים קארטל.
3
אין די זעלבע צייט וואס דו ווייזט די פאדערשטע קארטל פאר די צוקוקער, קוק וואס עס איז די אונטערשטע קארטל וואס איז יעצט אויסגעדרייט צו דיר)3( . לייג די קארטל אויף א פלאץ ווי די צוקוקער וועלן נישט זען וואס דו טוסט, אונטער דיין רוקן ,אדער אונטער די טיש .אין לייג די אונטערשטע קארטל (שבועות) פארנט ,מיטן פנים צו די צוקוקער)4( . מאך יעצט איבער די קונץ ,כאילו דו קענסט פילן די קארטל און זאגן וואס דאס איז )5( .אין די צייט קוק שוין אויף די קומענדיגע קארטל וואס דו גייסט ארויסלייגן נאך די שבועות קארטל. דאס קען זיך ציען זייער לאנג ,ווילאנג איינע פון די צוקוקער כאפן זיך אז אלע קארטלעך זענען נישט מיטן פנים צו זיי.
4
5
אויב ווילסטו נישט אז זיי זאלן כאפן, מאך די טריק נאר געציילטע מאל ,אז זיי זאלן נישט האבן קיין מעגליכקייט צו באטראכטן וואס דו טוסט. די טריק איז אריינגעשיקט געווארן דורך :רפאל שמואל סאלאמאן
3/13/12 1:44 AM
8
issue 21.indd 8
Williamsburg Vacuum
& Sewing Machine 344 Robling St.
718-384-0851
We carry a full line of
Computer Accessories, Printers, Inks & Toners
FREE
ESTIM
ATES
269 Lee Ave, Brooklyn NY 11206
718•486•TECH 8
3
2
4
HOURS:
Monday to Thursday 9:00am to 7:00pm
www.mhvacuum.com
Food
issue 21.indd 9
26.
Electronics
די טריק
25.
• Computer Repair • Virus Cleaning • Windows 7 Upgrades
27. ads.indd 34
10/5/11 1:24 PM
28.
745 BEDFO
FAX: 718.8 PHONE: 71
an exceptional shopping experience!
FoodPyramid@
700 Myrtle Aveue telephone: 718-388-1200 fax: 718-388-1201
29. 30.
650 Bedford Ave
TEL. 718-858-5421 FAX. 718-596-5150
31. 32.
50 - 54 Division Ave. 718.387.5411 Phone 718-374-5144 Text 201-687-9335
9
3/13/12 1:44 AM
33.
Hot
$3.9
34.
Chicken
$4.9
Includes Fre
& Soft D
Food issue 21.indd 10
868 B
347
35.
Fresh Daily
36.
Service is our Priority
*till 11:3 0
208 Division Ave
718-963-0823
Free
Delivery
37. 38.
free
ery
deliv
39. 40.
3/13/12 1:44 AM
$3.99
42
Chicken Fingers
$4.99
Includes French Fries & Soft Drink
We Deliver
Food
issue 21.indd 11
41
Hot Dog
868 Bedford Ave
Bet Park & Myrtle
347-435-3131
43 44
BR EA KF
AS T LU NC H
* t i l l 11 :3 0
DI NE R CA TE RI NG SU SH I BA R CU ST OM PL AT ER S
*min . $15
45 46
47 48
Phone 718-374-5144 Text 201-687-9335
11
3/13/12 1:44 AM
49. 50.
Shop. Learn. Live.
149a Division Avenue Brooklyn, NY 11211 718.218.7151 Hours: Sunday: 11-7; Mon-Thurs: 10-7; Friday: 10-2
www.supremehealth.com
51. 52.
53. 54.
55.
whichever way you put it... ...Mamas & Papas puts it right.
56.
Urbo SHARP IMAGE 718-871-1874
Food issue 21.indd 12
264 Lee Ave. 718.640.1650
Free Delivery | Phone orders
Phone Orders
Sola
Call: 718-522-5154 • Fax: 718-522-2574 Email: order.hatzlacha@gmail.com
414 Flushing Avenue • 718-522-5154
12
FREE DELIVERY / 718.218.6001 / 432 Bedford Ave.
Fax 718-799-1450 Email Win@Weekly500.com
3/13/12 1:44 AM
58.
Food
Changing The Shopping Concept... One Home at At a Time.
59. 60.
Home
issue 21.indd 13
57.
61. 62. N OW ON
SALE
ONLY $369
236 Broadway
718-387-4479
204 Broadway • 718-799-5912
63. 64.
Phone 718-374-5144 Text 201-687-9335
13
3/13/12 1:44 AM
65.
D
66.
9O Re
How
A pant 147 Division Ave. | 718.599.2858
67. 68.
To set
Home issue 21.indd 14
useful It frees and all supplie time an
install or plac or near
Even b work.
You ca items a basem 69. 70.
To set
separa
1) Can
2) Pas
3) Stap broth a
4) Pap paper t foil 71. 72.
5) Bac such a
6) Bev
7) Brea
8) Sna
9) Des browni
brou yo
14
Fax 718-799-1450 Email Win@Weekly500.com
3/13/12 1:44 AM
m
issue 21.indd 15
Do It Yourself
9 Organization Tips to Reclaim Your Pantry How to Set Up a Pantry! A pantry is one of the most
useful “closets” you can have. It frees kitchen cabinet space and allows you to keep backup supplies of foodstuff thus saving time and money.
To set up a pantry, you can
install shelving in a nearby closet or place a large pantry cabinet in or near the kitchen. Even baskets on shelves will work. You can even keep canned items and non perishables in a basement or garage pantry.
To set up an efficient pantry, separate into sections:
1) Canned fruits and vegetables 2) Pasta, rice and beans 3) Staples such as gravy mix, broth and sugar 4) Paper supplies including paper towels, plastic wrap and foil 5) Back up refrigerator items such as ketchup and mustard 6) Beverages 7) Breakfast items 8) Snacks
Label the sections to make it easy for all household members to put away items. Try to contain smaller items in baskets or transparent storage items. Look around in stores for pantry storage items, even the local dollar store usually carries containers of different sizes. Gravy packet holders, small stacking shelves for easy viewing of soup cans. baskets that hang on shelves to hold onions, and various other organizers increase your pantry storage space and make it easier for you to find items quickly.
9) Desserts such as pudding and If you can view most of your brownie mixes food supply at the same time, it’s much easier to plan meals brought to and make grocery lists. you by: More Tips Next Week 15
3/13/12 1:44 AM
issue 21.indd 16
Licensed Nutritionist
Masks coming off Now that Purim is over, and all the Hamantashen consumed, it's time for the masks to come off. Literally. All the food consumed in the pre-Purim and Purim rush and all the nosh, well, noshed, all Purim day is now coming to remind us of their existence. When the masks come off, the pounds can no longer hide. But B"H there are some easy solutions to shed the extra weight: 1. no more snacking. When we rush around we don't have time to sit down for a nutritious meal and so we just grab a quick snack here and there. These "little" snacks can lead to a lot of calories quickly without us realizing. 2. Water I will stress it once again,water is always the key. Water helps with digestion, so food gets burned faster,and also helps us feel fuller so we won't need to eat as much. 3. Eating at night is a no-no Late-night calories are the worst. One cookie eaten at midnight can be equivalent to two cookies eaten at nine in the morning. Because you are no longer moving around as much at night, the fat will just sit in your system and not get converted into energy, thus leading to weight gain. When your doing your late night Pesach cleaning, pop in a piece of gum and chew that instead of nibbling all night. Soon spring, with all its glorious weather will be here. Wouldn't it be great to feel lighter as the winter jackets come off?
See you next week!
16
3/13/12 1:44 AM
74.
Kohn's
The Diamond & Jewelry Center
75. 76.
Home
Exclclusive 14 kt. Jewelry for the entire family 67 Lee Avenue 718.387.0445 Fax: 718.302.3330 Tel:
171 Rodney St. | 718.384.0920
Importers of Fine Sterling Silver Giftwear
77.
Jewelry - Silver
issue 21.indd 17
73.
78.
79. 80.
17
3/13/12 1:44 AM
issue 21.indd 18
Weekly Feed נייעס
Weekly 500 news and updates
Comments and suggestions For comments and suggestions please call (or text): (347) 699-3355 or email: Info@Weekly500.com P.s. Do not use this number for the drawings, as this will not register your entry.
Readers Speak: Thank you for putting out this publication. I wish you all the best in this great concept and idea. The ads in your booklet are amazing and I really enjoy reading the articles. I and everyone I know, find the stories both funny and enjoyable, especially the stories about Yona. However, I was wondering if you can start including some stories for kids with pictures? Please continue making us laugh during these difficult times. Weekly500: Thank you so much for your feedback and support. We really enjoy hearing back from our readers. We are currently working with some talented himeshe writers and hope to start including some articles for kids after Pesach.
באווייז דיין קונץ אויפן פארלאנג פון די ליינער גיבן מיר יעצט א געלעגענהייט ,אריינצושיקן אייערע אייגענע טריקס דורך די פאסט אראפגעשריבן קלאר אז מ'זאל פארשטיין (בילדער איז נישט . מיט די נאמען אין טעלעפאון נומער,)וויכטיג .3 אונזער אדרעס קענט איר געפינען אויף זייט
Most popular stores: Last weeks most picked store:
18
3/13/12 1:44 AM
פארזעצונג פון זייט 20
Spot 10 Differernces of the Keter Van
ed updates
מיט צוויי פון זיינע פריינט האט ער געפלאנט אויפצודעקן די שאנדע פון דעם קארטאפלער פאר די אויגן פון גאנץ ירושלים .ער האט שוין לאנג געוואלט אריינשמעקן וואס טוט זיך אלץ אינעם קעלער פון קארטאפלער. היינט האט ער זיך געהערט אנטשלאסן.
"איך זאג אייך אז ס'איז דא וואס צו זען .נישט אומזיסט לאזט ער קיינעם נישט אריין דארט .ער האט וואס צו באהאלטן .אפשר א טעלעוויזיע ,אפשר אנדערע שלעכטע שעדליכע זאכן .ער איז נישט אזא צדיק ווי ער מאכט זיך .ער טוט זיך אן א 'קאפטן' און זאגט מוסר פאר יעדן .היינט ביינאכט וועלן מיר אריינדרינגען אין זיין בונקער און מיר וועלן אויפדעקן זיין ריכטיגן פרצוף".
אבער וויאזוי קומט מען אריין? דער קארטאפלער האט געוואוינט אין אן אונטערערדישע דירה'לע .די שמאלע פענסטערלעך האבן געהאט גראטעס און די טיר האט ער געטוישט און געלייגט אנשטאט אן אייזערנע ריגל טיר .היינט האט זלמן בערגער אריינגענומען אויך דעם אייזערנעם ריגל טיר אלס עדות צו זיין דיאגנאזע: "איר האט געזען דעם באוואוסטן עניו ...א צדיק יסוד עולם ...צוליב די שמאטעס וואס ער טוט אן דארף ער אן אייזערנע ריגל טיר? גיי ווייס אויב ער נישט קיין מיסיאנער ,אויב ער באהאלט נישט דארט ביכער פון מינות וכפירה"... האט זלמן בערגער פארשארפט די קריטיק. אבער די טענה האט זיך געהערט ,פארוואס דארף טאקע דער קארטאפלער, וועלכער איז געשלאפן אויף א באנק אין 'ישועת יעקב' שטיבלעך ,אן אייזערנע ריגל טיר?
פארזעצונג קומט אי"ה 19
3/13/12 1:44 AM
issue 21.indd 19
פארזעצונג פון זייט 22
פון זיין נארע. אצינד האט ער פארגעזעצט זיין קאנטער אטאקע ,און ס'איז קענטליך געווען אז ער וויל עפעס זאגן פאר דעם גאנצן ציבור וועלכע האט צוגעקוקט דעם ווערטליכן שלאכט ווי גלייך ער האט גארנישט עפעס אנדערש אין זיין וועלט:
"ס'איז דא אזוינע וועלכע פארוואנדלען דאס ליידיג גיין אין א מצוה .אבער זאלסט וויסן אז די עבירות און דעם חורבן וואס דאס ליידיג גיין ברענגט ,קענען זייער ווייניג עבירות צוברענגען .א מענטש איז באשאפן געווארן צו דינען דעם אייבערשטן און עפעס טוען ,דו ווילסט נישט לערנען ,גיי טוען חסד .דו ווילסט נישט טוען חסד ,גיי ארבעטן .זאלסט שפייזן די משפחה .אויב דו ווילסט גארנישט טוען ,נידערסטו אראפ צו א נידעריגערע מדריגה פון בעלי חיים .די קיען וועלכע ליגן אויסגעשטרעקט אין פעלד טוען כאטש זייער אויפגאבע ,דו טוסט נישט דיין אויפגאבע ,און וויבאלד אנשטאט צו טוען גוטס און חסד ווי א איד טוסטו גארנישט, ברענגסטו א חורבן אויף די וועלט .אויף א מענטש ווי דו איז געזאגט געווארן ,אויב דער בית המקדש איז נישט געבויעט געווארן אין זיינע טעג רעכנט אים דער פסוק ווי גלייך ס'איז חרוב געווארן אין זיינע טעג .א חורבן און פארניכטונג ברענגסטו". א שטילקייט איז אנטשטאנען אין די שוהל פון די שטיבלעך .די אויסברוכן פון קארטאפלער איז נישט געווען ערווארטעט .די צוקוקער זענען געווען אין שאק. אלע האבן זיך פארגעשטעלט אז קארטאפלער איז נישט סתם עפעס א פוסטער מענטש ,אבער זיי האבן נישט ערווארטעט אזעלכע דורכדרינגליכע רייד וואס ער האט אזוי גוט אריינגעזאגט. פון צווישן די פארזאמלטע האט זיך געהערט א צינישע נארישע שטימע" :מיר האבן זוכה געווען צו א נייעם ר' בנציון יאדלער "...ר' בנציון יאדלער איז געווען דער באוואוסטער ירושלים'ער מגיד וואס זיין פעסטונג איז געווען אין די שטיבלעך. אבער זלמן בערגער האט נישט מוותר געווען און ער האט ווידעראמאל אריינגעציפט אין קארטאפלער" :דו האסט אונז נאכנישט דערציילט ווער דו ביסט און וואס דו זוכסט אין מאה שערים .אויב דו ווייסט אזוי גוט אונז צו זאגן מוסר ,איז פארוואס קוילערסטו זיך ארום פון ליידיג גיין אין די שטיבלעך און אין דיין קעלער, פארוואס שערסטו אפ דיין בארד פון צייט צו צייט ,פארוואס טוסטו אן פונקט א ירושלים'ער קאפטן אינמיטן די וואך ,ווער ביסטו בכלל ,און וואס ביסטו ,פון וואנעט ביסטו געקומען און וואו אהין גייסטו?" ס'איז געווען שארפע באליידיגונגען ,אבער די פראגן זענען געווען לאגישע ,און זיי האבן געשוועבט אין די לופטן .יעדער האט געווארט צו הערן דעם ענטפער פון קארטאפלער וועלכער האט זיך געמאכט ווי ער הערט נישט די רונדע פראגן וועלכע האבן געלאנדעט אויף אים ווי באראזש פון האגל שטיינער ,און ער האט אנשטאט פארגעזעצט פונעם פלאץ וואו ער האט פריער געענדיגט ,ווען זיינע מעטאלענע אויגן האבן זיך פלוצלונג אויפגעשטעלט ווי צוויי שווערדן: "ס'איז דא ביי אונז 'חכמים' וועלכע מאכן פראבלעמען פאר'ן ציבור .מיר האבן גענוג פראבלעמען ,פראבלעמען פון משפחות ,איר ווייסט נישט וויפיל ,מען באציהט זיך נישט גענוג ערנסט צום לעבן ,מען מיינט אז אלעס איז איין גרויסער 'געלעכטער' .פון דא נעמט זיך אויך די צרות מיט די קינדער וועלכע פארן אפ פון אידישן וועג .ס'איז נישטא קיין ערנסטקייט .מען מיינט אז אלעס קומט אליין ,מען פארשטייט נישט אז צו זיין עלטערן איז א ערענסטע מלאכה וואס מען דארף צו וויסן וויאזוי מען טוט דאס .אין די טעג וואס איך בין דא האב איך געזען אסאך פראבלעמען וואס מען וואלט געקענט לעזן". די באזעסענע פון צווישן די צוקוקער האבן צוגעשטימט צו אים מיט א שאקל פון קאפ .אנדערע האבן געשמייכלט מיט הנאה. *** זלמן בערגער האט אבער נישט אויפגעגעבן" .איך וועל דיר פארניכטן ביז צום ענדע" ,אצינד איז ער אויך געווען אויפגערעגט און געברענט פון נקמה אויף די דורכדרינגליכע רייד וואס קארטאפלער האט אים געלאזט הערן" .האחד בא לגור וישפוט שפוט" ,האט ער געשריגן מיט א הייזעריגע שטימע" .ער איז אנגעקומען פון אנדערן עק וועלט ,און שוין לערנט אונז אויס ,בני ירושלים פון דורי דורות ,וואס צו טוען".
Fax 718-799-1450 Email Win@Weekly500.com פארזעצונג אויף זייט 19
3/13/12 1:44 AM
20
issue 21.indd 20
Tapes/CD's Games Books Gifts Etc.
פארזעצונג פון זייט 22
חתן כלה בר מצוה אפשערן ספרים תשמישי קדושה
81. 82.
83. 84.
ö−−ñ
פון צ האבן זו באוואוס
Presented by
אבע אריינגע און וואס פארווא פארווא ירושלים ביסטו ג
85.
ס'אי זיי האב פון קא וועלכע אנשטא מעטאל
Services
Judaica
86.
t
Sales | Leasing | Financing Extended warranty | Damage Waiver | Lease Return
87. 88.
347-992-1721
Call:
124 Division Ave. 718.534.2070 f 718.504.7884 a
3/13/12 1:44 AM
אז ווער
אש קארטא אלע הא מענטש האט א
¼−®êôþêõò−ê
21
א
" זאלסט זייער ו אייבער נישט ט טוען ,נ ליגן או אויפגא ברענגס דער בי ווי גלייך
191 Lee Ave. | 718.218.7100 ¼¾−ô−−í - ¼¾−ð−ê
פון
Our miracle machine Eliminates Fumes & Dust from Scraping, Painting, Smoke Odors, and Mold
Phone 718-374-5144 Text 201-687-9335
"ס'א גענוג פ באציהט 'געלעכ אידישן פארשט צו וויסן פראבל
די ב פון קא
זלמן ענדע", דורכדר וישפוט פון אנד דורי דור
issue 21.indd 21
שונאים פון די ערליכע אידן ,זיי און נישט די שין בית וואס דו טראכסט אויס פון דיין פאנטאזיע ...עס טוט מיר וויי צוצוקוקן וואס דא טוט זיך ...וואס די רכילות טרעגער און די בעלי מחלוקת טוען אלץ אפ פאר כלל ישראל קען אים נישט זיין גרעסטער שונא אפטוען". זלמן בערגער האט נאכגעלאזט זיינע הענט וועלכע זענען געווען אויפגעהויבן און געמאכט קאמפס גרייט .די צוקוקער וועלכע האבן נאכגעפאלגט מיט הנאה נאך דעם ווערטער אויסטויש ,האבן געשפירט אז דער "קארטאפלער" האט דאס מאל געזאגט ווערטער וואס אנדערע טראכטן און דערוואגן זיך נישט ארויסצורעדן. למעשה איז עס דאס ערשטע מאל וואס ער האט אויפגעדעקט געפיהלן. "גוט געזאגט" ,האט זיך הויך אנגערופן ר' דוד בארקישוועסקי ,ווי דערמאנט דער מגיד שיעור פאר מנחה ,וועלכער האט אצינד אויך נישט ליעב געהאט דעם "קאמפיין" פון זלמן בערגער .זיכער נישט נאכדעם וואס ר' אביגדור לויבערמאן האט דערציילט מיט א רירענדע שטימע אלעס וואס משה קארטאפלער האט אלץ געטוען ארויסצוראטעווען זיין שטוב פון דעם ביטערן מצב. די באוואוסטע פאפולערסטע שטיבלעך אין די וועלט האבן בייגעוואוינט פארשידענע סארט דעבאטעס .די דאזיגע דעבאטע איז געווען פון די אריגינעלסטע פון צווישן זיי. קארטאפלער וועלכער האט געשפירט אז דער דעת הקהל איז גענויגט צו זיין זייט ,האט געשלאגן אויפן אייזן ווי לאנג ס'איז נאך הייס ,און נאכאמאל אריינגעפליקט אין זלמן בערגער: "אויב דער יצר הרע לאזט דיר נישט לערנען ,גיי ארבעטן ,עפען א געשעפט אין מארק ,ברענג פרנסה פאר דיין ווייב און קינדער .ווי עס שטייט אין משנה 'פשוט נבילה בשוק' ...ס'איז ליבערשט צו פארקויפן טאמאטעס אבער נישט קיין לשון הרע". זלמן בערגער איז געווארן "אנגעצינדן" ,זיין פנים איז געווארן רויט .א קלארער סימן אז דער קארטאפלער האט דאס מאל אריינגעשאסן אין פינטל ,און צוגעטראפן צום אמת .ער האט צוריקגעשאסן מיט א גרויסן שטורעם" :דו אלטער משוגענער". די פערזענליכע פארשעמונג האט געהאט אן עפעקט אויפן קארטאפלער ווי דער פאריעריגער שניי ,זיין צארן האט זיך בארואיגט און אויף זיין געזיכט איז ערשינען א שמייכל" :איך זעה אויס אין דיינע אויגן אן אלטער?" זלמן בערגער האט זיך נישט פארמישט און האט אויפן ארט געענטפערט" :די��� משוגעים זעען אייביג אויס יונג". און אצינד האט די פארזאמלונג געלאכט צוזאמען מיט בערגער .עטליכע יוגענטליכע פון די פארזאמלטע וועלכע איז געוואקסן פון מינוט צו מינוט האבן זיך געריבן די הענט מיט אפענע הנאה .זיי האבן באקומען דעם גאנצן פרייז פונעם "קארטל" .געווען זענען דאס די בחורים וואס נאך אזא שטיקל האט עס זיי געמאכט דעם טאג ,און אפשר דעם גאנצן חודש... אבער די סצענע האט זיך נישט געענדיגט .זלמן בערגער האט געשעפט גרויס חיזוק פון די געלעכטערס פון די פארזאמלטע אויף זיין בליציגן ווארט ,און איז געשפרינגען קעגן קארטאפלער ווייזנדיג מיט זיינע הענט צו די צוקוקער ,אביסל שרייענדיג און אביסל לאכנדיג" .קוקט אים אן ,ער רעדט פון ליידיג גיין ,איר האט אים אמאל געזען עפעס טוען? א גרעסערער ליידיג גייער פון אים איז נישט געווען", און דערנאך האט ער צוגעלייגט מיט פאראכטונג" :דו דל גאה וואס דו ביסט". די שמייכלען פון די צוהערער זענען געווען די הינטערלאגע מוזיק צו די געדאנקען פון קארטאפלער וועלכער איז געשטאנען ארומגערינגלט מיט א ציבור וועלכע איז שוין אפשר אנגעקומען צו די הונדערטער ,נאכדעם וואס ס'איז אנגעקומען ביזן מארק די פרייליכע נייעס אז קארטאפלער און בערגער טענה'ן זיך. מענטשן זענען אוועקגעשפרינגען פון די מארק טישלעך און געקומען צוקוקן פון די נאענט דעם גרויסן פון וואונדער וואו קארטאפלער האט זיך געעפנט דאס מויל, צום ערשטן מאל אין די היסטאריע .ביז יעצט האט ער נאר דערציילט זיינע פוסטע מעשיות .די איינוואוינער פון מאה שערים און די שטיבלעך מתפלללים האבן אים געקענט אלס א מיסטעריעזע געשטאלט. די אטאקע פון זלמן בערגער האט באוויזן אים ארויסצושלעפן
פארזעצונג אויף זייט 20
3/13/12 1:44 AM
22
issue 21.indd 22
דוד געלדער
קאפיטל 17
די ערשיינונג פון דזשאן סמיט וועלכער האט געדינגען א דירה אין די געביידע פון די 'בעלי מלאכה' געסל נעבן מאה שערים האט ארויסגערופן אינטערעסע. די טענה פון זלמן בערגער און זיין גרופע אז עמיצער פלאנצט אן אומאידענטיפיצירטע פאקטארן אין די מאה שערים אומגעגענט האט באקומען באשטעטיגונג .מען קען נישט ערקלערן וואס זוכט א גוי אנגעטוען שיין און עלעגאנט ווי א דיפלאמאט פונקט אין די מאה שערים געסלעך ,אין א קווארטל וואס איז גענצליך פרום. צו פארשטארקן זיין ארגומענט האט ער אנגאזשירט די שטייערן באאמטע אבלאוועס וועלכע האבן זיך לעצטנס שטארק פארמערט אין די מאה שערים אומגעגנט. איין מאנטאג ,נאכן לייענען ,האט זלמן בערגער געמאכט א גרויסע גראטשקע אינעם מיטלסטן שטיבל .ער האט געשריגן אז מען דארף מאכן פאר משה קארטאפלער א "משכנתא" און אים פארטרייבן פון די געגענט. אינמיטן זיינע ווערטער איז קארטאפלער אריינגעקומען אין די שוהל וועלכע איז נישט לאנג צוריק איבערגעבויעט געווארן .ס'איז אנטשטאנען א שטילקייט ,און אויפן פנים פון אלע אנוועזנדע איז געהאנגען א געוויסער שמייכל. משה קארטאפלער האט געקוקט אויף זלמן בערגער און יעדער איז געווארן געשפאנט ,ווי גלייך זיי קוקן זיך צו א פויסט קאמף .זלמן בערגער האט דאס מאל נישט געבלינקט ,נאר ער האט דירעקט געשאסן אין ריכטונג פון קארטאפלער: "טראג זיך אפ פון דאנעט ,מסור ,מלשין ,דו מאכסט זיך פאר א צדיק ,אבער דו ביסט א שפיאן ביי אונז ...גיי צו די שי"ן בי"ת וועלכע האט דיר אהערגעשיקט... רשע."... דעם "רשע" האט ער געשריגן מיט באנומענע קולות ,און מיט א שטארקן רי"ש וועלכע האט ארויסגעזידט פון צווישן זיינע ציינער. די געשרייען האבן פארזאמלט צענדליגער מתפללים פון די אנדערע שטיבלעך, איינגעהילט אין די טליתים ,האבן זיי מיט א געשפאנטע ערווארטונג געקוקט אויף קארטאפלער .אין אמת'ן איז זיין אויסזען טאקע געווען פארדעכטיגט .ער איז געווען אנגעטוען מיט א "כתונת פסים" ,די באוואוסטע "זעברא" קאפטן ,וועלכע האט די באקאנטע געל און בלויע פאסן .אויף זיין קאפ האט ער געטראגן דאס מאל א קוטשמע ,און אויף זיין פנים איז בכלל נישט געווען א בארד .די ווערטער וואס זלמן בערגער האט אים פארגעווארפן האבן נישט אויסגעזען ווייט פונעם מציאות. דער "קארטאפלער" האט געטראכט פאר א מינוט ,דערנאך האט ער אריינגעקוקט אין די אויגן פון בערגער וועלכער האט זיך דערנענטערט צו אים מיט א דראענדיגע באוועגונג ,און געזאגט מיט אן אומבאקאנטן צארן: "אלע אונזערע פראבלעמען (ער האט אונטערגעשטראכן דעם "אונזערע" ,ווי איינער וואס וויל זאגן "איך בין א טייל פון די זאך") הייבן זיך אן נישט פון די שפיאנען וואס דו טרעפסט אויס ,נאר פון די 'ליידיג גייער' ...פון אזויפיל ליידיג גיין ארבעט זייער קאפ צופיל .דער בית המקדש ווערט נישט אויפגעבויעט צוליב די מענטשן פון דעם סארט וועלכע פארמערן האס ,קנאה און מחלוקת .זיי זענען די ערגסטע
23
3/13/12 1:44 AM
issue 21.indd 23
89. 90.
געווארן ָ קלאר ָ זאל נישט זיין ,איז מיר וואס די סיבה ָ על כל פניםָ , ריינשּפאצירן אין ַ כאּפן וועל איך דוקא מוז'ן ַא ַאז אויב איך וויל זיי ַ יא ַאריין אין די געגנט ,איז שּפאציר שוין ָ ַ וויליאמסבורגַ .אז איך ַ ַאלט געדאנק ַאז אפשר גיי איך אונטערוועגנס ַ מיר אויפגעקומען אויף'ן וויליאמסבורגער געשעפט זיך אומקוקן אויף זייער ַ שוין ַאריין אין ַא קאוטשעס. ַ גאר גוטע גרוסן האב איך מיך ַאביסל אינטרעסירט ,און געהערט ָ ָ נאך. אויסוואל ,סערוויס און ָ ַ ום-סוויעט-האום' ,איבער זייער ָ 'הא איבער ָ איבערראשט ַ שּפאציר צו זיי ,און בין ווירקליך ַ געכאּפט ַא ַ האב איך ָ וואס זיי שטעלן האבן ַאלץ אויסגעשטעלט ,און ָ וואס זיי ָ געווארן פון ָ ָ טאקע גענוי ַאזעלכע וועלכע זענען קאוטש – ַ צוגאב צו די ַ ָ ַאלץ צו .אין ג-צו-נאכטס דרימלען ַ פרייטא ָ פאר פאר'ן סדר און ַ געאייגנט ּפונקט ַ דעקארירן די ָ באגעגנט מיט ַא רייע ּפיטשיווקעס צו האב איך מיך ַ ָיאר פאר איבער זעקס ָ האבן נישט געוואוסט דערפון ַ שאד מיר ָ הויזַ .א ָ האבן זיך ַאריינגעצויגן אין אונזער נייע דירה – איצט, צוריק ,ווען מיר ָ שאד צו אינוועסטירן ּפגעלאפן איז מיר שוין ַא ָ ָ ווען די ליעס איז שוין ָא געדאכט – מיר אויסקומען ַ ס'זאל – נישט מער ָ אין די צוגעהערןָ ,אבער דארט איז דער ערשטער ַאדרעס. צו מופן ,וועל איך שוין וואוסן ַאז ָ בייגעפאלן ַאז איך ַ ּפגעגאנגען ַא וועלט ,און ס'איז מיר נישט ַ כ'בין ָא גאסן ַאוועק. וואס איך זוך עטליכע ַ קען טרעפן ָ
Fax 718-799-1450 Email Win@Weekly500.com
3/13/12 1:44 AM
24
Services
אויף השגת גבול דורך ַאריבערקרייצן דעם בעדפארד ָ גרעניץ צו און סטייוועסאנט ָ קלינטאן היל? אפשר ָ וויבאלד אין ַ איז עס וויליאמסבורג ַ ַאלט פארן שוין כמעט ָ סקול קיין נישט באוואוסט, באסעס ,ווי ַ ָ אינגווארג ַ וויבאלד דער ַ בעיקר זיך האט ָ פארזעצונג פון זייט 26 אויסגעברייטערט אין לאנצירן מיט זיכער בא ַ די נייע געגנטן ,דעריבער וויל די פירמע עס ַ וויליאמסבורג? ַ פארן בלויז אין ַאלט באסעס ָ מאכן ַאז זייערע ָ ַ
issue 21.indd 24
92.
93. 94.
95. 96.
Services
issue 21.indd 25
91.
97. 98.
Phone 718-374-5144 Text 201-687-9335
25
3/13/12 1:45 AM
זאל זיין דאס ָ וויליאמסבורגַ ,אז ָ ַ וואס ער ברענגט קיין יא ָ – ווייסט שוין ָ וואס איך זוך. גענוי ָ טראק איז ָ גענארט .די ַ האט ער מיך נישט יארָ , ַאזוי ווי יעדעס ָ דורכגעגאנגען ַ האט ַארויסגעלייגט די סחורה .כ'בין ָאנגעקומען און ָ האט דאס ָ יאָ , געכאּפט ַא בליק דערויףָ . ַ בעפאר פסח, ָ עטליכע טעג כאּפנדיג ַא קוואליטעטָ ,אבער ַ ַ שוין אויסגעזען מער ווי פון ַא מעבל וואס איך דאס איז נישט ָ האב איך שנעל איינגעזען ַאז ָ בליק דערויף ָ האבן אויסגעזען ערגעץ צווישן ַא זוך .די הייך פון רוב פון די בענקלעך ָ האט נישט אויסגעקוקט קאווע טישל; בכללָ , תשעה באב בענקל און ַא ַ ערוואקסענע מענטשן ...ווייזט אויס ַאז ַ האלטן געמאכט צו ַ ַ ווי זיי זענען האבן די קינדער אויך היסב בעטלעך... סאוטס ָ אין די ַ ס'איז שוין געווען צו שּפעט צו גיין זוכן עּפעס ַאנדערש אויף'ן האב איך שנעל צוריק ַאריינגענומען די חג המצות ,און בלית ברירה ָ באלק טראגן צו די ָ ָ וואס איז שוין געווען גרייט צו ראקינג טשעירָ , ַ כ'האב ָ געּפראוועט דעם צווייטן סדר דערויף. ַ מ'האט ָ נטעינארס ,און ָ קא ָ בעפאר ָ קאוטש יאר וועל איך שוין טרעפן ַא ַ ּפגעמאכט ַאז קומענדיגן ָ ַ ָא שלשים יום קודם החג. ּפארק ,וואו רא ַ בא ָ רויסצופארן אויף ָ ָ האב איך געקלערט ַא לכתחלה ָ בעפאר פורים ָ קאוטש געשעפטן. ראן פילע היימישע ַ פא ַ עס זענען ַ לאנגע צייט נאך ַא ַ באס ַאהיןָ , כאּפן דעם ָ האב איך געקלערט צו ַ ָ כ'האב ָאבער ערשט ָ כ'האב שוין נישט גענוצט זייער סערוויס. ָ וואס ָ באס פירמע איז וויליאמסבורג ָ ַ ּפארק רא ַ בא ָ אויפגעּפאסט ַאז די ָ ַ איצט געווארן פון די אויסברייטערונג פון אונזער געגנט. ָ נאכנישט געוואויר ָ האלטן זיך שטרענג צו קארעקטקייט ...זיי ַ אפשר איז עס צוליב ָ וויליאמסבורג ,און ווילן נישט עובר זיין ַ ּפארק רא ַ בא ָ נאמעןָ , זייער ָ
26
3/13/12 1:45 AM
issue 21.indd 26
מ'דארף ַ צינדען ,ווען מאכן ַאז עס ַ זיכער געדויערט נישט מער האלבע שעה כדי ווי ַא ַ כאּפן מנח��? צו קענען ַ שוין ָאּפגערעדט פאר קיין רפואה ַ ַאז נישט איך האב ָ געקענט טרעפן ַא שטאף ָ קאוטש מיט ַא ַ פארזעצונג פון זייט 28 ריינּפאסן ַ זאל ַא וואס ָ ָ וויליאמסבורגער ַ אין ַא דיינינג רום .און די דערפאר, ַ זאל סעטלען ּפרייזן זענען בכלל נישט געווען איי...אייַ ...אז איך ָ מ'דארף עס ַ צוזאמענגעלייגט און ַ זאכן קומען סּפעציעל ַאז זייערע ַ נאך אויפשטעלן. ָ האב מיר געקויפט מאל ווען איך ָ דאס לעצטע ָ נאך ָ איך געדענק ָ מ'דארף ַאליין אויפשטעלן – ס'איז געווען ַאן ָאפיס ַ וואס מעבל ָ איינגעהאנדעלט דורך סטעיּפעלס ,זייענדיג ַ כ'האב מיר ָ וואס טישל ָ געטראפן ָ האב איך מיך לאג בילד דערפון – ָ טא ָ קא ַ איבערגליקליך פונעם ַ האט צוזאמענשטיקלען ָ ַ נאך'ן עס מיט עטליכע פעלנדע שטיקלעך; ָ געדארפט ַ האט מען דאס טישל אונטערגעהינקעט ,די לעדלעך ָ ָ רויסגעבראכן פון ָ האבן זיך גענצליך ַא קראפט ,ביז זיי ָ ַ ַארויסציען מיט רויסגעקאּפעט די טישל ָ האב איך ַא יאר ָ נאך ווייניגער ווי ַא ָ די ַאנגלעןָ . קאלן סוחר .דעריבערַ ,אז אייקי'ס לא ַ און מיך געקויפט ַא צווייטס פון ַא ָ זאך איז עס נישט ,וועל איך מעבל איז בכלל נישט ביליגער ,און צו די ַ מאל ּפרובירן אויפצושטעלן מעבל כא ָ נא ַ נישט ָ נאר ליבערשט זוכן מיט מיינע צוויי לינקע ידיםָ , זאל זיך מיען פלעגט באבע ָ ּפא' – ווי די ַ 'סא ַ ַא ַ וואס קומט שוין אויפגעשטעלט. עס רופן ָ - איבעראל ָ האב איך מיך ַארומגעקוקט ַאזוי ָ געטראפן עּפעס ָ יא האב איך שוין ָ – ערגעץ ָ וואלט אפשר געקענט גיין אין ַא דיינינג וואס ָ ָ רום ,איז עס זיכער געקומען ָאן קיין ּפלעסטיק. פאר געמאכט ַ ַ דאס איז בלויז זעט אויס ַאז ָ שטיבער ָאן קיין קינדער ,וואו די סחורה קען מאכן; און זיי ווייסן אויך נישט ַאז נישט שמוציג ַ דעסטינאציעס ַ קאוטש איז פון די ערשטע די ַ נגעיאּפעצטע אין פורים ,און ָאן קיין ָ פאר די ָא ַ קאוטש ַאליין די בית קיבול ּפלאסטיק ווערט די ַ ַ מאכן... און עס העלפט שוין נישט קיין פסח ַ האב איך אויסוואלָ , ַ שוואכן ַ זעענדיג דעם בעפאר פסח ,ווען זייט- ָ ווארטן שלאסן צו ַ בא ָ ַ מאבילס טראקס און ָ ָ ביי-זייט מיט די שמות גראסעריס ,שטעלט זיך אויך ָ פארנט פון די ָ טרעילאר אויף ליע ָ ראּפ ַא יאר-יערליך ַא ָ ָ עוועניו העכער די הייוועי און עס לייגט ַארויס טראק ָ קאוטשעס .כ'בין געווען זיכער ַאז די ַ וואס ברענגט די סחורה – דוכט זיך ַאז ער ָ סאוטס לאנגע רייזע פון ערגעץ פון די ַ מאכט ַא ַ ַ
27
3/13/12 1:45 AM
issue 21.indd 27
ּפראבלעם איז געווען .כ'וועל ענק מגלה זיין ַא סוד, ָ איין ערנסטער ַאז איך בין ליידער ַא משנה פונעם מנהג המקום .ביי מיר אין דיינינג יא, קאוטשָ ,אדער רעקליינערָ . פאַ , סא ַ נאכנישט קיין ָ רום געפונט זיך ָ כ'האף ַאז איר וועט נישט ָ שטאט אויך, ָ דא ַאזעלכע ביי אונז אין ס'זענען ָ ראּפקוקן צוליב דעם. רויסווארפן און איר וועט מיך נישט ַא ָ ַ מיך נישט ַא יאר קען מען זיך בדוחק גדול ַאן עצה געבןָ ,אבער צו ממילא ,איבער'ן ָ טראכט... בא ַ דאס קומט נישט אין ַ פירן ַא סדר אויף ַא פשוט'ן בענקלָ , נאכנישט געקענט ערלויבן האב איך מיך ָאבער ָ יאר ָ אינעם ערשטן ָ האט נשטאט ָ ָ צוגאב צו די ַאלע פרישע הוצאותַ .א ָ קיין היסב בעט ,אין קאוטש' 'ראקינג ַ זא ַ קאוטש ַא ַ מען גענוצט במקום רעקליינער ָאדער ַ האב נאך קידוש ָ נאך'ן ערשטן קינד .שוין ָ וואס איז געווען די בעיבי מתנה ָ ָ איך איינגעזען ַאז עס טויג נישט... נהאלטן דעם כוס מיט די געדארפט ָא ַ ַ האב וואס איך ָ נישט גענוג ָ נצוכאּפן די מה ַ האנט ָא געדארפט טרעפן ַא דריטן ַ ַ האב איך האנטוךָ , ַ טראסקען .כ'בין געווען געוואוינט ַאז ַ זאל נישט נשתנה קושען עס ָ אונטערצוהאלטן די ד' מינים ,דעם ַ ּפאר הענט, דארף איך דריי ָ סוכות ַ וואס איך קען נישט נאך די טעג ָ גארטל ,און ווער רעדט ָ טלית און דעם ַ דא מאך עס דורךָ . די הושעות אויסענווייניג – כ'ווייס נישט ווי ַאזוי איך ַ האב איך איינגעזען ַאז די גזירה שוה חמשה עשר חמשה עשר פון פסח ָ דארף מען פסח אויף סוכות ַארבעט אויף ביידע וועגןּ ,פונקט ווי סוכות ַ ּפאר הענט ,על כל פנים אויב מען זיצט אויף מיין ַאזוי- אויך ַאן איבריגע ָ גערופענע היסב בעטל. אפילו ַא דרימל צווישן שולחן עורך ביז מיינע חברה ענדיגן זייערע האט פאר'ן אפיקומן ָ איינהאנדלען ַ ַ וואס ביזנעס מיטינג ווער עס וועט ָ אויסגעארבעט מיט דעם בענקל... ַ זיך מיר נישט דאס איז מיר געבליבן אין די ביינער ,און דורכאויס דעם קומענדיגן ָ האב איך מיך ַאלץ אומגעקוקט אויף ַא געהעריגן היסב בעטל ַאז יאר ָ ָ וואס אויב עס וועט חלילה נישט מקויים ווערן לשנה הבאה בירושליםָ , האבן כאטש ָ זאל איך ָ מאל אויספירןָ , כא ָ נא ַ דאן וועט די בני בית זיכער ָ ַ עּפעס ַא געהעריגן היסב בעטל. זאל דינען ַאלס לייטיש דאס ָ געוואלט ַאז ָ ָ האב איך שוין איינוועגס ָ פארקלעבן זיך, נאכטס ,ווען די אויגן ַ פרייטאג צו ַ ָ נצולאנען ַ ָארט זיך ָא גאר ריינפאלן אין די חלה ברעקלעךָ ,אדער ָ ַ זאל ַא וואס איך ָ נשטאט ָ ָ ַא האט זיך שוין אויך וואס ָ זיך טרעפן מיט'ן שטריימל אין זוּפ טעלערָ , ּפאר זכרים און שבע ברכות'ן, יא ַא ָ רשלאף שוין ָ ָ פא געמאכטַ ...אז איך ַ ַ כאטש אויסרוען אויך... זאל איך מיך ָ ָ האב איך עס סאך צייט ביז פסחָ , געהאט ַא ַ ַ נאך דאך ָ כ'האב ָ ָ ַאזוי ווי גענומען רואיג ,און ַאלץ אויסגעשמעקט ַאנדערע פוירניטשור געשעפטן האב כ'האב מיך איינגערעדט ַאז איך וועל טרעפן מציאות .בעיקרָ , ָ וואו גינאטישע 'אייקי' ַ געהאלטן ַאן אויג אויף די ַ יאר איך דורכאויס דעם ָ דאס וועט שוין וואס איך זוך ,ווען ָ פירמע'ס וועב-זייטל צו טרעפן ָ ַאריינגעברענגט ווערן. לאנגע דארט געקענט טרעפן – ַ האב איך ַאלעס ָ נאך חדשים זוכןָ , ָ און קורצע בעטלעך ,איינזינקנדע בענקלעך -אויסער ַא לייטישן היסב בעטל. דארפן זאל דען ַא בן נח ַ רוואס ָ פא ָ איך בין געקומען צום שכל ַאז ַ נלאנען? ַאז וואס הייסט ַא דרימל ָאדער זיך ָא ַ זא בעטל? ער ווייסט דען ָ ַא ַ וואס דאך אים גוט ַא געהעריגן בעטלָ . דאך ,איז ָ שלאפטּ ,פופט ער ָ ָ ער נאך לעכט קאוטש ָ כאּפן ַא דרימל אויף'ן ַ וואס הייסט צו ַ פארשטייט ער ָ ַ פארזעצונג אויף 27
28
3/13/12 1:45 AM
issue 21.indd 28
יונה פשעירהאלדער
נאך שלשים יום קודם מ'האלט שוין ָ ַ דער פסח רוקט זיך אונטער, פאר קאוטש ַ החג ,און איך בין שוין טיף אינמיטן זוכן עּפעס ַא לייטישן ַ האבן האב שנעל איינגעזען ַאז די שאינם בני ברית ָ ַא היסב בעט .איך ָ וואסערע השגה קענען זיי שוין וואס עולם הזה מיינט – ָ נישט קיין ַאנונג ָ פרייטאג ָ כאּפן ַא דרימל קאוטש צו ַ וואס עס הייסט ַא לייטישע ַ האבן ָ ָ נאכטס צווישן די זוּפ און די פלייש ,אינמיטן כל מקדש ָאדער אויף צו ַ רּפאסן... פא ַ וואס זיי ַ ַא חסיד'יש ספר? זיי ווייסן אפילו נישט ָ האט אויסגע'פועל'ט וואס מיין בני בית ָ יאר ָ עס איז שוין עטליכע ָ ביי מיר ָאנצוהייבן פירן סדרים אינדערהיים .עס איז נישט ַאזוי לייכט געהאט ַ כ'האב מורא ָ כ'האב ַאלץ ּפרובירט עס ָאּפצושטוּפן. ָ געגאנגען. ַ כ'האב ָ וואס זיצט בראש המסובים. פון דעם גרויסן עול פון זיין דער ָ כ'האב מיך ּפרובירט ָ געהאלטן ַאז איך בין ראוי לאותו איצטלא... ַ נישט נאך ווי ווען איך בין געווען ַאן איינצו'טענה'ן מיט איר ַאז איך געדענק ָ פארן צום זיידע'ן אויף'ן סדר ,און צומאל ָ ָ נאך ערוואקסן קינד ,פלעגן מיר ָ ַ פארנומען דעם גאסט און ַ ווען נישט איז דער זיידע געווען ביי אונז צו ַ דארפן ַאליין נעמען די אחריות'דיגע זאל איך שוין ַ רוואס ָ פא ָ אויבען ָאןַ . ווארימע מיטהאלטן קיין ַ ַ זאלן די קינדער נישט רוואס ָ פא ָ אויפגאבע? ַ ַ סדרים ביי די אור-עלטערן? יאַ ,אזוי האט זי גע'פועל'ט .כ'פיר שוין ַא ַא סדר ָ - ָאבער אין די ענדע ָ אינג נעבעך... דאס וויינענדיג געזינדל דריי-פיר האט גע'טענה'ט ַאז שלעּפן ָ זי ָ פאר אירע רמאכטע אויגן ,איז שוין נישט ַ פא ַ האלב ַ ביינאכט ,מיט ַ ַ ַאזייגער ראלע פון פירן ריינוואקסן אין די ָ ַ האב איך געמוזט ַא כוחות ...בלית ברירה ָ מאלָ ,אבער ביי יונה'ן איז עס זייער ַא סדר .אויף ַאלעם קומט די צייט ַא ָ שנעל געקומען. מ'האט ַאלעס צוגערישט .די מצותַ ,א ָ פארשטענדליך ַאז זעלבסט ַ באשטעלט פון בוטשער ַא זרוע ,געקויפט ַא קערה ,געריבן דעם מרורַ , פאר די קינדער פארצוקוקן און קענען דערציילן ַ טוץ הגדות פון וואו זיך ָ אינטרעסאנטע מאמרי חז"ל ,און ּפרובירט צו זיין גרייט און אויספירן דעם ַ הייליגן פליכט פון והגדת לבנך.
29
3/13/12 1:45 AM
issue 21.indd 29
A
Winners Weekly500
משפחת שניטצלער $500
$250
B
$250
LUCKY KIDS אזוי ווי מיר זענען נישט אנגעקומען צו רופן אלע געווינער בעפאר מיר זענען געגאנגען צום דרוק ,האבן מיר נאר געשריבן די לעצט פיר נומערן פון די טעל
דוד פריעדמאן
0681
Prize 1
Prize 6
עקיבא גאלדבערגער
9417
אסתי מיסקי
1619
מנשה פעלדמאן
7230
ברוך וויינבערגער
3633
Prize 2
Prize 4
© YF Weekly 500
3/13/12 1:45 AM
Prize 7 Prize 8
Prize 3
Prize 5
-סאטמאר
Prize 9 Prize 10
די געווינער קענען אפנעמען די $10קרעדיט ביי Toys 4 u - 232 Lee Avenue ביטע קומען מיט איינע פון די עלטערן
30
issue 21.indd 30
3/13/12 1:45 AM
B
טרעף די 10מעלות פון די בעסטע ,באקוועמסטע ,שטערקסטע שענסטע און מהודר'דיגסטע טלית
© YF Weekly 500
31
Prize 1
0681
עקיבא
אסתי מ
Prize 2
Prize 3
Prize 4
מנשה
ברוך וו
Prize 5
issue 21.indd 31
A
רוף אריין די 'וויקלי '500אריינצוגיין אין גורל צו צו געווינען די נייע סי די פון ר' יואלי לעבאוויטש -פעסטערייזעד 10געווינער
LUCKY KIDS
10קינדער געווינען די נייע סי די פעסטערייזד 3/13/12 1:45 AM
issue 21.indd 32


text:
GM
דזשי-עם - (General Motors Corporation אדער פארקורצט GM.) איז אמעריקע'ס גרעסטע אויטא פראדוצירער און לאנגע יארן געווען אויך די וועלט'ס גרעסטע אויטא פראדוצירער ביז גאנץ לעצטענס ווען די יאפאנעזע פירמע טאיאטע האט איר איבערגעשטיגן אין סעילס.
אלגעמיינע אינפארמאציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דזשי-עם איז אמעריקע'ס הויפט אויטא פירמע מיט אפעראציעס אין צענדליגער לענדער ארום די וועלט. די פירמע פראדוצירט אויטאס אונטער עטליכע נעמען און פארמאגט די אייגנשאפט פון נאך אויטא פירמעס ארום די וועלט. אינאיינעם באלאנגען די פאלגענדע פירמעס אונטער איר נאמען: ביואיק, קעדילעק, שעווראלעט, דזשי-עם-סי, האלדן, האָממער, אפעל, פּאָנטיאַק, סעטרון, סאאב, און וואקסהאל. אויסער די פירמעס פארמאגט זי א גרויסע שותפות אין די יאפאזענער אויטא פירמעס איסוזו און סוזוקי און אין די רוסישע פירמע אויטא-וואז און גאנץ לעצטענס האט זי געקויפט א שותפות אין אפריקע'ס גרעסטע אויטא פירמע דעלטא און האט געעפנט אן אפיציעלע דזשי-עם אפטיילונג אין דרום אפריקע.
די פירמע האט אויך אנדערע פירמעס וועלכע פראדוצירן לאקאמאטיוון און אנדערע טראנספארטאציע מאשינען. זיי זענען: עי-סי-דעלקא, עליסאן טרענסמישן, און דזשענעראל מאטארס עלעקטרא-מאטיוו. דזשי-עם פארמאגט אויך די אייגנשאפט פון די פירמע הוס עלעקטראניק וועלכע פראדוצירט טעלעקאמיוניקאציע און אויטא עלעקטראניקס. די פירמע האט אן אייגענע פינאנצירונג פירמע אונטער'ן נאמען דזשי-עם-עי-סי וועלכע איז איינע פון די וועלט'ס גרעסטע אויטא פינאנצירונג, אינשורענס, און מארטגעדזש געבער.
דזשי-עם פארקויפט היינט צווישן 8 און 9 מיליאן אויטאס און טראקס פער יאר וואס קומט אויס צו בערך 15 פראצענט פון אלע אויטאס וואס ווערט פארקויפט איבער די וועלט און 30 פראצענט פון די מארקעט אין די פאראייניגטע שטאטן. די אויטאס ווערן געמאכט אין פראדוקציע פלענטס אין 30 שטעט איבער אמעריקע און אין 32 לענדער איבער די וועלט. אינאיינעם פארמאגט דזשי-עם 340,000 ארבייטער.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער גרינדער פון דזשי-עם, וויליאם דוראנט, איז אויפגעוואקסן אין מישיגן אין די ענדע פונעם 19'טן יאר-הונדערט ווען פערד איז נאך געווען דער הויפט טראנספארטאציע מיטל איבער'ן לאנד אבער אויטאס האבן זיך שוין אנגעהויבן פארקויפן. דוראנט האט אינאיינעם מיט א געלט שותף געעפענט א פירמע וועלכע האט פראדוצירט וועגנער פאר פערד וועלכע האט געארבעט מיט ספרינגס און האט פארמאגט עטליכע אינאוואציעס וועלכע איז גוט אויפגעכאפט געווארן אין די מארקעט און דוראנט איז געווארן א מיליאנער (וואס האט געמיינט ווי א ביליאנער היינטיגע צייטן). אין 904' האט דוראנט אריינגעטרעטן אין די אויטא ביזנעס ווען ער האט אפגעקויפט די ביואיק פירמע וועלכע איז געגרינדעט געווארן דורך א סקאטישער-אמעריקאנער און האט געהאט אסאך פינאנציעלע פראבלעמען. דוראנט האט גענוצט זיין גרויסע רייכטום צו בויען די פירמע וועלכע איז עווענטועל איבערגעשטיגן אמעריקע'ס נומער איינס אויטא פירמע פארד.
דוראנט האט געהאלטן אז אן אויטא פירמע מיט איין מאדעל סארט קען גרינג באנקראטירן ווייל אפילו אויב די מאדעל גייט שוואך נאר איין יאר קען דאס ברענגן ערנסטע פינאנציעלע פראבלעמען. ער האט געהאלטן אז אן אויטא פירמע דארף האבן עטליכע מאדעלן אונטער עטליכע נעמען כדי צו קענען ביישטיין די מארקעט ווינטן. אין 908' האט ער געעפענט די דזשענעראל מאטארס פירמע אין זיין היים שטאט פלינט, מישיגן, און האט אנגעהויבן צורעדן אנדערע אויטא פירמעס וועגן זיין געדאנק אז זיי זאלן זיך פאראייניגן אונטער איין גרויסע פירמע. זיין ביזנעס מאדעל האט געארבעט און ביז 2 יאר האט ער באוויזן אפצוקויפן ארום 25 פירמעס וועלכע האבן פראדוצירט אויטאס און אויטא טיילן.
צווישן די פירמעס וועלכע דזשי-עם האט דעמאלט אפגעקויפט איז געווען אלד מאטאר וועלכע איז געווען די ערשטע אויטא פירמע אין אמעריקע וועלכע האט זיך געגרינדעט אין 897' און איז שפעטער באקאנט געווארן אלס די אלדסמאביל נאמען. צוויי אנדערע גרויסע פירמעס זענען צוגעקומען עטליכע יאר דערויף, ערשט אקלענד מאטאר וועלכע איז שפעטער געטוישט געווארן צו פאנטיאק און קעדילעק אויטאמאביל וועלכע איז געגרינדעט געווארן אין דעטרויט אין 902' און איז נאמינירט געווארן נאך דעם פראנצויזישן עקספלארער אנטוואן די לא מאטע קעדילעק וועלכער האט געטראפן די שטאט דעטרויט.
אין די 920' יארן האט דזשי-עם אפגעקויפט די באס פירמע יעלאו קאוטש און האט אנגעהויבן פראדוצירן קאוטש באסעס העלפנדיג גרעיהאנד אריינגיין אין ביזנעס. די פירמע האט אין יענע יארן געקויפט און פארקויפט פירמעס אויף רעכט און לינקס פרובירנדיג צו פארכאפן די אויטא אינדוסטרי ווי ווייט מעגליך. א דאנק דזשי-עם איז רעילראוד איבערגעטוישט געווארן צו באסעס אלס דער נומער איינס פובליק טראנספארטאציע. די פירמע איז געגאנגן אזוי ווייט אז זי האט אפגעקויפט די אזויגערופענע סטריטקאר פירמעס (א געוויסע סארט באן וועלכע פארט אויפ'ן ראוד) און אלעס פארניכטעט און אנשטאט דאס אויפגעטוישט מיט באסעס כדי צו באזייטיגן די באן ביזנעס און אריינברענגן די אויטאמאביל ביזנעס. דאס האט געפירט צו א לעגאלע קאנספיראציע ווען דזשי-עם איז באשולדיגט געווארן אין טאן אומלעגאלע זאכן אינאיינעם מיט אנדערע פירמעס. אלע פירמעס זענען באשטראפט געווארן מיט קליינע געלטער און די לעגלע קאמפן האט אנגעהאלטן לאנגע יארן דערנאך.
דוראנט איז אבער נישט פארבליבן לאנג ביי דזשי-עם ווייל זיינע פארצווייגטע ביזנעס אקטיוויטעטן האבן געברענגט פינאנציעלע פראבלעמען און די בענק וועלכע האבן געבארגט געלט פאר די פירמע האבן אים ארויסגעשטויסן פון דארט. דוראנט האט נישט אפגעלאזט די אויטא אינדוסטרי און האט גענוצט זיין געלט צו גרינדן די שעווראלעט פירמע אינאיינעם מיט א באקאנטע ספארטלער פארמעסט דרייווער לואיס שעווראלעט פון שווייץ. שעווראלעט האט פראדוצירט ביליגע מאדעלן אין קאנקורענט צו פארד וועלכע האט אין יענע יארן שטארק מצליח געווען מיט איר טי מאדעל וועלכע איז געווען ביליג און געאייגענט פאר מיטל פארדינער. פון דאס געלט וואס זיי האבן פארדינט האט דוראנט געקויפט דזשי-עם'ס סטאק און מיט דער צייט האט ער געהאט די אייגנשאפט פון די גרעסטע פראצענט סטאקס און האט צוריק איבערגענומען די פירמע און אריינגעשמאלצן שעווראלעט אין איר.
אבער מיט דוראנט אין קאנטראל האט די פירמע ווידער גענומען ווילדע שריט און נאכאמאל איז זי אריינגעפאלן אין פינאנציעלע פראבלעמען און דוראנט איז נאכאמאל ארויסגעשטויסן געווארן אין 923' און די פרעזידענטשאפט איז אריבער צו די קאאפעראציע וועלכע האט אין 10 יאר איבערגעשטיגן פארד און איז געווארן א גלאבאלע אינדוסטריאלע אימפעריע מיט צענדליגער טויזענטער ארבייטער, אזוינס וואס איז נישט געזען געווארן אין יענע יארן נאר אין סאוויעט רוסלאנד וואו די קאמוניסטישע רעגירונג האט געפירט אלע פירמעס.
ווען אמעריקע האט אריינגעטרעטן אין די צווייטע וועלט מלחמה האט דזשי-עם אפגעשטעלט די פראדוקציע פאר ציווילע טראנספארטאציע און האט געארבעט נאר פאר די רעגירונג און די אליאירטע כוחות. די פירמע האט פראדוצירט טאנקן, פליגער, וואפן, און נאך מלחמה סופלייס און איז געווען שטארק פארנומען. דורכאויס די קריג האט דזשי-עם אויסגעארבעט פארשידענע נייע מעכאנישע און עלעקטראנישע אינאוואציעס פאר אויטאס וועלכע זי האט אריינגעשטעלט אין אירע נייע אויטאס באלד נאך די קריג וועלכע האט נאכמער פארשטערקערט אירע סעילס. אזעלכע זאכן ווי אן אויטאמאטישע גיר-באקס, סיט-בעלטס, פאוער סטירינג און ברעיקס, עיר קאנדישן, און נאך זיכערהייט מעטאדן וועלכע זענען נישט געווען בעפאר די קריג, זענען געווארן סטאנדארט ביי אלע אויטאס.
דזשי-עם'ס וואוקס האט אזוי אנגעהאלטן ביז אין די 950' יארן ווען די אייראפעאישע אויטא פירמעס זענען אריינגעקומען אין די מארקעט און האבן געשטעלט אן ערנסטע קאנקורענט פאר דזשי-עם איבער די וועלט און אויך אין אמעריקע. ביי יענע יארן האט דזשי-עם געבראכן די רעקארד פון איבער א ביליאן דאלאר סעילס אין איין יאר, א זאך וועלכע קיין איין פירמע האט נישט באוויזן ביז א לאנגע צייט נאכדעם.
די פאלגענדע יארן זענען געווען שווערע פאר דזשי-עם מיט די פארשפרייטונג פון די אייראפעאישע אויטאס און שפעטער די אויל עמבארגא פון די אראבישע לענדער וועלכע האט רעדוצירט די אויטא סעילס בכלל און דזשי-עם בפרט ווייל אירע אויטאס זענען געווען גרויס און האבן געגעסן אסאך גאזאלין קעגן די קליינע אייראפעאישע מאדעלן. די פירמע איז אין יענע יארן אויך באשולדיגט געווארן פאר איר איגנארירונג צו די פאלוציע פראבלעם וואס אויטאס גיבן ארויס וועלכע האט געפלאגט אלע גרויסע שטעט. דזשי-עם האט דאס ווייטער איגנארירט ביז די רעגירונג האט געגרינדעט די ריינע לופט אקט אין 970' און דזשי-עם איז געווען געצווינגן צו אנהייבן שטודירן וויאזוי צו פארמינערן דעם פראבלעם. איבער די קומענדיגע יארן האט דזשי-עם אויסגעגעבן 4.5 ביליאן דאלאר און דאס אסאך פארבעסערט.
אבער עס האט שוין נישט קיין סאך געהאלפן ווען די מארקעט איז פארפלייצט געווארן פון גוטע אייראפעאישע אויטאס וועלכע האבן אראפגעברענגט דזשי-עם'ס מארקעט טייל פון 45 פראצענט ביז 31 פראצענט אין א משך פון 10 יאר.
דאס האט אנגעהאלטן ביז אין 991' ווען די פירמע האט צוויי יאר נאכאנאנד פארלוירן אינאיינעם איבער 30 ביליאן דאלאר. בלית ברירה האט די פירמע זיך איבערגעארבעט אויף א קלענערן פארנעם און האט אויפגעזאגט צענדליגער טויזענטער ארבייטער און פארמאכט צענדליגער פראדוקציע פלענטס. אין 93' האט די פירמע צוריק פארדינט א פראפיט.
אין ווייטערדיגע שריט האט די פירמע אין די לעצטע יארן פארקויפט אסאך פון אירע אייגענשאפט פירמעס צו מאכן א פראפיט דערפון און האט אפגעקויפט די האמער פירמע וועלכע האט פראדוצירט מיליטערישע אויטאס. א פרישע סטרייק האט אויסגעבראכן קעגן דזשי-עם אין 98' און די פירמע האט פארמאכט א גרויסע טייל פון איר פראדוקציע פלענטס אין אמעריקע און דאס אריבער געפירט קיין קאנאדע, מעקסיקא, און אנדערע לענדער. דזשי-עם האט דעמאלט אויפגעגעבן די אלדסמאביל ברענד וועלכע האט נישט מער געברענגט קיין פראפיט.
אין 2005 האט די פירמע'ס פינאנציעלע פראבלעמען דעגרייכט א קלימאקס און וואל סטריט האט ערנסט גערעדט פון באנקראטירונג. די פירמע האט דאן געשניטן נאך ארבייטער, פארמאכט נאך פראדוקציע פליגלן, און פארקויפט טיילן פון אירע אינטערעסן, אריינגערעכנט איר פינאנציעלע סערוויס אפטיילונג דזשי-עם-עי-סי.
דזשי-עם און אירע ארבייטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זינט דזשי-עם איז געווען אמעריקע'ס גרעסטע ארבייטסגעבער האט איר באהאנדלונג צו אירע ארבייטער געצויגן אינטערעסע איבער'ן לאנד גענוי ווי מען טוט היינט צו וואל-מארט. מען האט נאכאנאנד באשולדיגט דזשי-עם אז זי באהאנדעלט נישט די ארבייטער געהעריג און רעכנט זיך נישט מיט זייער געזונט. דאס האט אנגעהאלטן לאנגע יארן ביז אריין אין די 930' יארן ווען די טויזענטער ארבייטער אין די פלינט, מישיגען, פלענטס האבן ארגאניזירט א סטרייק אין וועלכע זיי האבן אויפגעהערט ארבייטן איין אינדערפרי אבער זענען געבליבן זיצן אין די געביידעס. דזשי-עם האט שלעכט רעאגירט און האט אויסגעלאשן די הייצונג אין א קאלטע ווינטער טאג.
זעענדיג אז די סטרייק קומט נישט צו קיין ענדע האט די פירמע גערופן די פאליציי אבער זיי האבן נישט געקענט פארטרייבן די ארבייטער פון דארט און עס האבן אויסגעבראכן געשלעגן ווען די פאליציי האט פרובירט נוצן טרערן גאז זיי צו פארטרייבן. דער מישיגן גאווערנער האט אריינגערופן די נעשאנעל גארד און נאר נאכדעם איז געווארן ארדענונג.
די סטרייק האט אנגעהאלטן א לאנגע צייט דערנאך און האט זיך אויך פארשפרייט צו אנדערע דזשי-עם פלענטס איבער'ן לאנד און די פראדוקציע איז פארקריפעלט געווארן און די פירמע איז געווען געצווינגן נאכצוגעבן די ארבייטער וואס זיי האבן פארלאנגט און האט זיך אנגעשלאסן אין די יונייטעד אויטאמאביל ארבייטער אוו אמעריקע, א יוניאן ארגאניזאציע וועלכע דזשי-עם האט בעפאר נישט געוואלט אנארקענען, וועלכע באבאאכטעט איבער די אויטא פראדוצירונג פלענטס און שטעלט פאר סטאנדארטן וויאזוי אלעס דארף זיין.
היינט ווערט דזשי-עם פאררעכנט אלס איינע פון די ארבייטסגעבער אין לאנד מיט גוטע העלט קעיר און אנדערע לעיבאר פראגראמען.


text:
משה זון פון בעל התניא
משה, דער זון פון בעל התניא איז א פערזאן ארום וועמען עס זענען געווען פארשידענע קלאנגען און לעגענדעס אין די תולדות החסידות און אויף וועמען עס איז ביז לעצטנס געווען א גרויס מאס פארהוילן.
די הויפט ידיעה איבער משה, דער זון פון בעל התניא, איז אז ער האט זיך גע'שמד'ט און געווארן א קריסט. איבער דער מיסטעריעזער פאקט זענען געבויט געווארן פארשידענע גירסאות און נוסחאות.
צווישן חסידים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צווישן חסידים פלעגט זיין אנגענומען אז משה האט גענומען אויף זיך צוויי יאר צו וואנדערן גלות און אנדערע סיגופים אויף מכפר צו זיין אויף אן אומווילנדן שמד.
איין לעגענדע דערציילט אז ר' ברוך פון מעזשביזש האט זיך איינמאל געבייזערט אויפ'ן בעל התניא פאר'ן פסל'ען די תפילין זיינע וואס ער האט גע'ירש'נט פונ'ם בעש"ט, זאגנדיג דערביי: דו האסט מיר צוגענומען א יוד פון די תפילין, וועל איך דיר צונעמען א יוד פון דיינע זון.
דער רבי ריי"צ'ס גירסא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער פריערדיגער לובאוויטשער רבי, ר' יוסף יצחק שניאורסאן, וועלכער איז באקאנט געווען פאר זיינע ביכער און סיפורים איבער די אנהייב פון די חסיד'ישע פעריאדע, באשרייבט דעם עפיזאד אלס אן אקט פון קידוש השם פון דעם בעל התניא'ס זון. לויט דעם נוסח, האט משה זיך אסאך שטודירט אין קריסטליכע ענינים, און זיך געלאזט פירן א וויכוח מיט קריסטליכע גלחים. דער וויכוח האט ער געוואנען, אבער די רעגעניש פון די קריסטליכע גלחים האט געברענגט דערצו אז ער זאל מוזן אנטלויפן פון זיין היים און פאמיליע, מורא האבנדיג אז מען וועט אים צווינגען זיך צו שמד'ן.
חוקרי החסידות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
היסטאריקער פון די אלגעמיינע אקאדעמישע וועלט, ווי צ.ב.ש. דוד אסף, האבן ערפונדן אז די פרשה איז מער קאמפליצירט.
משה האט ווארשיינליך געהאט מענטאלישע און פסיכאלאגישע פראבלעמען וואס די משפחה האט פרובירט צו באהאנדלען. אין אנהייב האט זיך משה פארבעסערט, ביז מען האט אים געקענט חתונה מאכן מיט די טאכטער פון א גביר. שפעטער איז ער געווארן איינגעשטעלט אלץ א רב אין א געוויסע שטעטל.
מיט די יארן האט זיך זיין מצב פארערגערט, און עס איז אים אריין אין קאפ זיך צו שמד'ן.
עס זענען לעצטנס געפונען געווארן דאקומענטן אין רעגירונגס ארכיוון אין בעלארוס וואס ווייזן אז עס איז דא ממשות צו די קלאנגען פון שמד. צווישן די דאקומענטן איז געפונען געווארן א פארם מיט משה'ס חתימה וואו ער בעט מען זאל אים צוגרייטן דעם באקריסטליכונג צערעמאניע אין דעם קירכע. אויך איז דא א בריוו פון צוויי ברידער פון משה וואס בעטן מען זאל מבטל זיין דער בקשה ווייל משה איז גייסטיש (מענטאליש) קראנק און זיין בקשה קומט נישט פון ריכטיגן זינען.


text:
עיבור יאר
אן עיבור יאר איז א יאר (אין דעם יידישן לוח) ווען מען לייגט צו נאך א חודש אדער (אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר) ווען מען לייגט צו נאך א טאג. דער צווען פון צולייגן א חודש אדער א טאג צום יאר איז צוצופאסן דעם קאלענדאר יאר מיטן אסטראנאמישן יאר.
ס'איז דא נאך קאלענדארן וואס האבן אן עיבור יאר (אבער נישט אלע, למשל דער מוסולמענישער קאלענדאר האט נישט קיין עיבור יאר.
אינהאַלט
עיבור יארן אין יידישן לוח[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דעם יידישן לוח לייגט מען צו אין אן עיבור יאר נאך א חודש צווישן שבט און אדר; דעם צוגעלייגטן חודש רופט מען אדר און דעם געוויינלעכן אדר רופט מען ואדר. היינט איז מען מער געוויינט צו רופן דעם צוגעלייגטן חודש אדר ראשון אדער אין שריפט אדר א' (טייטש "ערשטער אדר") און דעם געוויינלעכן אדר רופט מען אדר שני אדער אין שריפט אדר ב' (טייטש "צווייטער אדר").
א זון יאר האט בערך 365 טעג און א פערטל טאג (מער גענוי: 365.2422), אבער א לבנה יאר (12 מאל וואס די לבנה גייט ארום דער ערד) האט נאר 354 טעג און א דריטל (מער גענוי: 354.3747 טעג). חז"ל דרשענען דעם פסוק "שמור את חודש האביב ועשית פסח לה' " אז מען דארף היטן חודש ניסן צו געפאלן אין אביב, דערפאר האבן זיי קובע געווען צו מאכן אן עיבור יאר יעדע פאר יאר..
בכדי די לוח פון דער לבנה זאל זיך צופאסן צום זון קאלענדאר מאכט זיבן עיבור יאר יעדע 19 יאר. ביז בערך די ד'ק' יארן פלעג מען מעבר זיין די יארן אין דעם בית דין פון דעם נשיא,[1] אבער היינט איז דא א סדר וואס רופט זיך "מחזור קטן". דאס הייסט, אין א מחזור פון 19 יאר זענען דאס 3טע, 6טע, 8טע, 11טע, 14טע, 17טע און 19טע יארן עיבור יארן, און אלע אנדער זענען פשוטע יארן.
עיבור יארן אין די יוליאנישן און גרעגאריאנישן קאלענדארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער יוליאנישער קאלענדאר האט איין עיבור יאר (ווען פעברואר האט 29 טעג, אקעגן 28 אין א פשוטן יאר) יעדע פיר יאר; דאס איז צוגעפאסט צום חשבון אז א יאר האט 365 טעג און א פערטל טאג. דער גרעגאריאנישער קאלענדאר האט דאס פאראכטן, און האט 97 עיבור יארן אין 400 יאר.
עיבור יארן אין רוימישן קאלענדאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אלטער רוימישע קאלענדאר האט געהאט נאר 11 מאנאטן—דער לעצטער מאנאט איז געווען יאנואר. אפיציעל האט מען צוגעלייגט א פעברואר פון 20 טעג יעדע אנדערע יאר.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ מסכת סנהדרין, דף י"א


text:
נתיבי איילון
נתיבי איילון איז שאסיי 20 אין ישראל. ער איז א צענטער שאסיי וואס פארט פון פאר ראשון לציון, אריבער צווישן בת ים און חולון, וואו ער פארט אריבער תל אביב, און פארט ביז הרצליה. עס איז דא א פלאן צו פארלענגערן דעם שאסיי, ביז קיין חדרה.
מען האט אויפגעבויט דעם שאסיי אין די זיבעציגער יארן, ווי א נאציאנאלע פראיעקט, דער שאסיי פארבינדט זיך מיט שאסיי נומער 4, ירושלים תל אביב שאסיי, אריאל תל אביב שאסיי, און צום חיפה תל אביב שאסיי,
די באן רעלסן, פארן אריבער ביים שאסיי צווישן די צוויי ריכטונגען. פינף באן סטאנציעס געפונען זיך יעצט אויפן שאסיי, הרצליה באן סטאנציע, תל אביב אוניווערסיטעט באן סטאנציע, תל אביב צענטראלע באן סטאנציע, תל אביב השלום באן סטאנציע און תל אביב ההגנה באן סטאנציע. מען האלט אינמיטן אויפשטעלן גערעלסן וואס וועלן פארן קיין חולון בת ים, ראשון לציון, אויך לעבן שאסיי.


text:
סנאָוופאַללס און פראָסט, געגרינדעט איבער גריכנלאנד, געפֿירט ריזיק שעדיקן צו אַגריקולטורע - די מערסט אַפפעקטעד סיטרוס און גרינס קראַפּס, זאָגן די גריכיש Farmers.
אַנטיסיקלאָנע "אַריאַדנאַ" פרייטיק געבראכט פֿון סיביר אַנפּרעסידענטיד פֿאַר גריכנלאנד פראָסץ און סנאָוופאַללס אין עטלעכע פּאַרץ פון די שטאַט פון נויטפאַל. אויף מאנטאג, מיטיעראַלאַדזשיס געווארנט פון אַ נייַ דיטיריעריישאַן אין די וועטער און שנייפאַל אַריבער די מדינה. שלעכט וועטער וועט לעצט לפּחות ביז דאנערשטיק.
"די Corinthia אַלע סנאָוועד מיר האָבן אַ זייער שווער קלאַפּ סיטרוס -. לעמאַנז, אָראַנדזשאַז, טאַנדזשערינז משמעות, עס וועט זיין אַפּראַקאַץ דעם יאָר ס שעדיקן וועט זיין זייער גרויס ..", - סאַיד די סטעלאַ מאַראַנגאַקי, וואָס וואקסט סיטרוס און טראגט רייזאַנז און דאַר Fruits .
לויט צו איר, עס איז אויך פרי צו זאָגן צי די וויניערדז האָבן געליטן. "עס וועט ווערן קלאָר שפּעטער, מיר האָפֿן אַז די ווייַנטרויבן זענען נישט ווימערז.", - זי געזאגט.
קארינט איז געווען פֿאַר עטלעכע סענטשעריז איינער פון די הויפּט סענטערס פון פּראָדוקציע פון רייזאַנז און יקספּאָרטאַד עס אַלע איבער די וועלט.
מאַסלינע ביימער פון פראָסט טוט נישט שאַטן, איך בין זיכער Dimitris קאָקקאַליס, די פּראָדוצירער פון הזיתים.
"זיי אָליוואַ ווי קאַלט בעשאַס די קעלט צייַט איז בלויז געטינג סטראָנגגער, גיינינג שטאַרקייַט פון די היץ אַז מאַסלינע ביימער מייַ שטאַרבן, און איצט זיי וועט זיין גאָרנישט נייַ גערעטעניש יאָר וועט נישט לייַדן ...", - סאַיד Dimitris.
שעדיקן, לויט צו אים, וועט בער יענע Farmers וואס האָבן נישט נאָך געזאמלט אַלע פון דעם יאָר ס שניט: "עס איז נישט די גאנצע גערעטעניש איז כאַרוואַסטיד, און די ביימער זענען איצט אין די שניי".
ער האט געזאגט אַז גרויס לאָססעס וועט זיין אין פּראָדוסערס פון וועדזשטאַבאַלז - קרויט, גרינז, טאַמאַטאָוז, "אַלץ וואָס וואקסט אויף דער ערד." "Four דיגריז פון פראָסט פֿאַר זיי - דעם איז זייער פיל", - האט Dimitris.
מיט דעם העסקעם די Farmers וואס וואַקסן די פּאַטייטאָוז. "מיר האָבן אלנגעזאמלט די שניט, עס איז אַלע אין סטאָרידזש אין די ערד איז גאָרנישט לינקס אָבער דאָ די פּראָדוסערס לוזינג ערד וועדזשטאַבאַלז זענען.", - סאַיד איינער פון די סעלערז.
ווי פֿאַר Fruits און בעריז, די עפּל ביימער פֿון פראָסט איז נישט אַפפעקטעד, און צי סטראָבעריז, אַ באַטייַטיק טייל פון די גערעטעניש וואָס די גריכן איידער די עמבאַרגאָ קומט אין רוסלאַנד, וועט נאָר זיין באקאנט אין פעברואר, זאָגן די Farmers.
גריכיש Farmers פאַרקויפן אַ באַטייַטיק חלק פון די גערעטעניש אין די אַזוי-גערופֿן "מענטשן ס מאַרקעץ", גענומען שטעלן איין מאָל אַ וואָך אין פאַרשידענע פּאַרץ פון אַטהענס. אויף דינסטאג, די סעלערז זענען זייער ווייניק מאַרקעץ - פילע קען ניט זיין ריטשט ווייַל פון אייז און שניי.


text:
בלעטל האט געשריבן: נודניק האט געשריבן:
בלעטל האט געשריבן:חכם דאס מיינט ברכה
זעט אויס אז אסאך זענען נישט זוכה דערצו,
יא אוודאי ועיין שם בגמרא כמה מימרות מר' יצחק דברים המפסידים הברכה.
מיין נקודה איז געווען אויף די וואונדער וואס איך זע און אסאך זעען אז די הכנסות שטימט נישט מיט די הוצאות און מ'איז נישט אין א מינוס. מ'דעקט זיך, און מיט דעם פרובירט צוגעבן צום פתיחת האשכול.
איך געדענק איך בין געווען נישט מער געדאכט א אינגערמאן בערך אכט ניין יאר נאך די חתונה, און איך האב מיר איינמאל צוזאמעגענומען און אנגעהויבן מאכן א פונקטליכע חשבון פון אלע פארצווייגטע הוצאות פון שמחות ימים טובים זומער מתנות וכו' און געזען די נומער קומט אן אין די ריזיקע רבבות נישט צופיל ווייט פון א מאה, סיי האט מיר געגעבן א שאק וויסנדיג אז איך מאך נישט אזעלכע געלטער.
מיט די קאפ אין די וואנט אריין. איר האט געהאט אלע פראגראמען? טעקס ריטורן וכולי וכולי
איר ווילט פארקויפן אז רוב מענטשען מאכן 1000 און געבן אויס 1200, און איר זאגט אז עס איז ניטאמאל א נס...
גיוו מי א ברעיק, איך ווייס פאר א פאקט אז רוב עולם קומט נישט אויס. און אפילו די וואס קומען יא אויס איז עס ביי אסך נישט דוקא מיט א גראדקייט.
עס איז דא א ביאור הלכה וואס ברענגט די רש"י אין ביצה אויף כל מזונותיו קצובין, אז א מענטש זאל צוליב דעם זיין געווארענט וויפיל ער געבט אויס, ווייל מען וועט אים נישט צוגעבן מער וויפיל מען האט אים באשטימט...די ביאה"ל לייגט צו אז דורך דעם קומט מען צו גזל (אזוי ווי די מציאות ווייזט) אזוי אויך איז דא די גמרא אין פסחים פון אכול בצל ושב בצל און צענדליגער מאל אין ש"ס, און איז מובן לכל מי שיש לו מח בקדקדו אז מען געבט נישט אויס וואס מען האט נישט.
ביאור הלכה סימן תקכט סעיף א
(*) ואל יצמצם בהוצאת יו"ט: אבל בשאר הימים צריך כל אדם לצמצם בהוצאותיו [טור] ומקורו מהא דאיתא בגמרא מזונותיו של אדם קצובים לו מראש השנה וכו' ופירש"י ליזהר מלעשות יציאה מרובה שלא יוסיפו לו אלא מה שפסקו לו עכ"ל וזהו תוכחת מרובה על זמנינו שבעו"ה הרבה אנשים עוברין ע"ז ולא ישימו לב איך להתנהג בהוצאות ביתם להרחיק דברים המותרים ורבים חללים הפילה הנהגה הרעה הזו שמביאה את האדם לבסוף עי"ז לידי גזל וחמס וגם לחרפה וכלמה. והרבה סיבות יש שגורמים להנהגה רעה הזו. והסיבה הגדולה שבכולן הוא ע"י הנשים שדעתן קלות ואינן רואות הנולד
ואשרי למי שיאמץ לבבו ולא ישגיח לפיתויים וינהל הוצאות ביתו בחשבון כפי ערך הרוחתו ולא יותר
ועיין בקונטרס שפת תמים פרק ה' מה שכתבנו בזה
אמר רבה בר בר חנה אמר רבי יוחנן משמיה דרבי יהודה ברבי אילעי: אכול בָּצָל ושב בַּצֵל [5]; ולא תיכול אווזין ותרנגולין ויהא לבך רודף עליך [6]; פְּחוֹת ממיכלך וממשתיך - ותוסיף על דירתך.
כי אתא עולא – אמר: מתלא מתלין במערבא:
דאכיל אליתא [7] – טשי [מתחבא] בעליתא [8];
דאכיל קקולי [9] - אקיקלי דמתא שכיב [10
זעט אויס אז איר ווילט אביסל בארואיגען דעם גילטי קאנטשעס פארוואס איר ספענט מער וויפיל איר פארדינט מיטן הסבר פון ברכה וואס איז נגד התורה השכל, דאס מאכט עס אבער בכלל נישט ריכטיג. אפילו עס איז ליידער א מכת מדינה.


text:
מאנאט
מאנאט איז א צייט ווען עס איז אדורך דאס וואס די לבנה איז געווארן פון גארנישט (דער מולד) צו גאר גרויס און דערנאך צוריק צי גארנישט.
דאס ווארט אלײן קומט פון אן אור-אינדא-אייראפעישען שורש מיט באטײטונג "לבנה".
די צייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אינעם אידישן לוח רעכנט מען דעם דורכשניט צייט פון איין מולד צום צווייטן 29 טעג, מיט 12 שעה, מיט 793 טיילן צו א שעה אויב/ווען מען צעטיילט א שטונדע אין 1080 טיילן (חלקים). אין אונזער זייגער קומט דאס אויס 29 טעג, מיט 12 שעה, מיט 44 מינוט, מיט איין טייל (וואס איז 3 מיט א דריטל 1/3 סעקונדעס).
- א שטערן מאנאט (ד.ה. די צייט וואס עס דויערט די לבנה ארומגיין די ערד, קוקנדיג פון די שטערן) איז 27.3 טעג. פון דער ערד איז א מאנאט צוויי טעג לענגער, ווייל די ערד רוקט זיך במילא קען מען נאך זען די אלטע לבנה נאך צוויי טעג.
די לבנה מיט דער זון[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- די לבנה איז דאס וואס מאכט עפעס וואס אונז קענען זעהן אנדערשט מיט דער צייט אז מען רופט צוליב דעם א שטיקל צייט א מאנאט.
- די זון איז דאס וואס מאכט די וועטערס און מאכט אז יעדע יאר איז דא די זעלבע סעזאן/צייט אין די יאר.
דערפאר האט א יאר נאר צו טאן מיט דער זון, און א מאנאט נאר מיט דער לבנה.
די קאלענדערס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לויט דער אידישע הלכה רעכנט מען די חדשים לויט דער לבנה, וויבאלד אבער עס איז דא אזא זאך ווי א יאר, האט די תורה באפוילן אז מען ציילן יארן אויך, אזוי אז די ימים טובים קומען אלעמאל אויס אין די זעלבע סעזאן/צייט פון די יאר. דערפאר ציילט מען לויט ביידע סיי די זון און סיי די לבנה, די יארן לויט די זון, און די מאנאטן לויט די לבנה.
די אלגעמיינע באפעלקערונג ציילט לויט דער זון, וויבאלד די זון ענדערט זיך נישט יעדע מאנאט, אבער עס איז פראקטיש צו האבן מאנאטן, האט מען צעטיילט די יאר אין צוועלף טיילן, וויבאלד בערך 12 מאנאטן פון די לבנה גייען אריין אין א יאר. וויבאלד עס איז אבער נישט פונקטליך איז דא מאנאטן וואס זענען 30, 31, 28, אדער 29 טעג.
גוישע מאנאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די גויאישע מאנאטן זענען: יאנואר, פֿעברואַר, מערץ, אפריל, מאי, יוני, יולי, אויגוסט, סעפטעמבער, אקטאבער, נאוועמבער, דעצעמבער.


text:
נסיון
אידן האלטן דאך אז אלץ איז פון הקב"ה וואס וויל אז צו טאן א מצווה און גוטער זאך זאל אנקומען שווער מאכט ער א נסיון. אזוי איז אנגענומען אז יעדע עבירה וואס קומט אונטער א מענטש זאל ער געדענקען אז דאס איז א ניסיון פון הקב"ה אים אויסצופריווען און דערהייבן נאך דעם וואס ער וועט קענען ביישטיין און נישט דורפאלן צו טאן די עבירה.
לויט די גמרא אין סוכה נב.: כל הגדול מחבירו יצרו גדול הימנו, קוקט אויס אז ווי שטערקער און חשובער די מצווה, מענטש, אדער ענין, איז אלס א גרעסער נסיון און קעגנערשאפט אפאזיציע איז דא דאס נישט צו טאן.
לויט דער גמרא איז דאס אן עקסטער כוונה פון הקב"ה מיט די ניסיונות, כדי צו געבן מער שכר אויף די שוועריגקייטן אויך. און דאס איז דער גאנצער חילוק פון עולם הזה און עולם הבא