text:
צום גדליה
צום גדליה איז א תענית אין דעם יידישן לוח וואס מען פאסט ג' תשרי. אז ג' תשרי געפאלט שבת פאסט מען צומארגנס, ד' תשרי.
שטאמונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אום ג' תשרי (לויטן רד"ק (ירמיה מא, א) און אבן עזרא (זכריה ח, יט) איז דאס געווען א' תשרי) נאך חורבן בית ראשון ווען גדליהו בן אחיקם איז געווען דער פירער אויף די פארבליבענע רעשטלאך יידן אין מלכות יהודה ער איז געשטעלט געווארן דורך נבוכדנצר און זיין מיליטער, גדליה האט מיט געהאלטן מיט ירמיה הנביא אז מען זאל מאכן א פרידן פאקט מיט נבוכדנצר, כדי מציל זיין די איבריגע אידן, און כדי נבוכדנצר'ס מיליטער זאלן אויפהערן פארגיסן יידיש בליט ווי וואסער, אבער דארט איז געווען א מיליטער מאן ישמעאל בן נתניה, וואס האט געהאלפטען פונקט פארקערט אז מען טאר זיך נישט ברעכען, און ער האט מיט א שווינדל געמארדעט גדליהו בן אחיקם, ראש השנה נאכמיטאג אין מיטן גדליה'ס סעודת יום טוב. אזוי אז עס איז נישט געבליבן קיין עצה פאר די פאר לעצטע פארבליבענע יידן זיי האבן אראפגענידערט פון ארץ ישראל קיין מצרים. חז"ל שילדערן אז זינט די געשיכטע, איז ארץ ישראל געבליבן פוסט און וואוסט אן קיין שום לעבנסצייכן, פאר 50 יאר האט מיטאמאל א פויגל אריבערגעפלויגן ארץ ישראל.
(לויט דער שיטה אז עס איז געשען א' תשרי האט מען אפגעשטופט דעם געדענק-טאג צו ג' תשרי פון וועגן ראש השנה). דער בית יוסף אין סימן ת"ר ברענגט ביידע שיטות און איז מפלפל לויט דעם צי צום גדליה האט א דין פון א נדחה און מען קען מיקל זיין ביים פאסטן.
דינים און מנהגים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער טאג ג' תשרי געפאלט אייביג אין די טעג ב' ד' ה' ז' און נישט אין די טעג פון א' ג' ו'
מען פאסט פון עלות השחר ביז מען זעט די ערשטע דריי שטערן ביינאכט. ווען עמעצער שטייט אויף פארטאגס מעג ער טרינקען ביז עלות, אבער עסן מעג מען נאר אז מ'האט געמאכט א תנאי איידער זיך לייגן שלאפן.
דער ש"ץ זאגט נאך א ברכה, עננו, נאך „גואל ישראל". ביי שחרית זאגט מען נישט קיין סליחות ווייל מ'האט שוין געזאגט סליחות פארן דאווענען.[1] מ'זאגט אבינו מלכנו נאך דער הויכער שמונה עשרה אזוי ווי אלע טעג אין די עשי"ת. ליינען ליינט מען ויחל סיי ביי שחרית סיי ביי מנחה; ביי די אשכנזים איז די דריטע עליה צו מנחה מפטיר, און מ'ליינט די הפטרה דרשו (ישעיה נד).
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ אבער אין חב"ד זאגט מען נישט קיין סליחות אין די עשי"ת, דעריבער זאגן זיי די סליחות פון צום גדליה ביי שחרית.
אזהרה: מען פסק'נט נישט קיין הלכה פון וויקיפעדיע.


c: text/html

text:
סאדע וואסער
סאדע וואסער אדער סעלצער איז וואסער אין וואס איינגאזירט מיט קוילן זויער.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זשאזעף פריסטלי איז געווען א ברייער אין לידז, ענגלאנד וואס האט ערפינדן אז מען קען ניצן דעם גאז פון יערן ביר צו געבן א געשמאקן טעם אין וואסער.
פאבריקאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
היינטיגע צייטן פאבריצירט מען סאדע וואסער ווען מען פירט קוילן-זויער דורך וואסער אונטער א שטארקן דריק. צוליב דעם דריק ווערט א סאך גאז צעלאזט אינעם וואסער. ווען מען עפנט דאס פלעשל, גייט אוועק דאס דריק און ס'ווערט בלעזלעך אינעם וואסער.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאלע: וויפל צוקער האט א פושקע זיסע סאדע? א ווידעא קליפ געט אייך די שוידערליכע ענטפער: 7 און האלב טיי לעפלעך... [1]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
בריטישער מוזיי
קאארדינאטן: 51°31′10″N 0°07′37″W / 51.519444, -0.126944
דער בריטישער מוזיי איז א מוזיי פון מענטשלעכער היסטאריע און קולטור אין לאנדאן. זיינע קאלעקציעס, וואס זענען סה"כ מער ווי זיבן מיליאן אביעקטן,[1] זענען פון די גרעסטע אין דער וועלט, און שטאמען פון אלע קאנטינענעטן, באשרייבנדיק די געשיכטע פון מענטשלעכן קולטור פון זיין אנהייב ביז היינט.
דער בריטישער מוזיי איז געגרינדעט געווארן אין 1753, באזירט בעיקר אין די קאלעקציעס פון דעם וויסנשאפטלער סיר האנס סלאן. דעם מוזיי האט מען געעפנט צום ערשטן מאל צום ציבור דעם 15טן יאנואר 1759 אין מאנטאגו הויז, בלומזבורי, אין דעם זעלבן ארט ווי דער מוזיי געפינט זיך היינט. במשך די פאלגנדע צוויי און א האלב יארהונדערטער האט דער מוזיי זיך פארגרעסערט און געשאפן פארשידענע צווייג מוזייען; דער ערשטער פון זיי איז געווען דער נאטירלעכע היסטאריע מוזיי אין דרום קענזינגטאן אין 1887.
ביז 1997 איז דער בריטישער מוזיי געווען דער איינציקסטער וואס האט געהאט א נאציאנאלן מוזיי פון אנטיקן און א נאציאנאלע ביבליאטעק אין איין געביידע. אין 1997 אבער האט די בריטישע ביבליאטעק זיך געצויגן פון דעם בריטישן מוזיי צו א נייעם ארט. אזוי ווי אלע נאציאנאלע מוזייען אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך, דארף מען נישט באצאלן אריינגיין אינעם מוזיי.[2] זייט 2002 איז דער דירעקטאר פונעם מוזיי ניל מאגרעגאר.[3]
אינהאַלט
חשובע אויסשטעלן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- די עלגין מארמארשטיינער, א טייל פונעם פארטענאן
- די ראזעטע שטיין
- די מאמי'ען פון עטליכע פרעה קעניגן פון עגיפטן
אפטיילן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אפטייל פון אוראלט עגיפטן און סודאן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אפטייל פון גריכנלאנד און רוים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אפטייל פון מיטל-מזרח[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אפטייל פון דרוקן און צייכענונגען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער אפטייל פון דרוקן און צייכענונגען האט די נאציאנאלע זאמלונג פון מערבדיקע דרוקן און צייכענונגען. דער ברייטער ציבור האט א צוטריט צו דער זאמלונג, וואס מ'האט געגרינדעט אין 1870.
עס זענען פאראן גאר שיינע גרופעס פון צייכענונגען פון לעאנארדא דא ווינטשי, ראפאעל, מיקעלאנדזשעלא, דירער, פעטער פאל רובענס, רעמבראנדט און גאיא.
אין דער זאמלונג זענען אומגעפער א מיליאן בריטישע דרוקן.
אפטייל פון פארהיסטאריע און אייראפע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ British Museum website. Britishmuseum.org (14 June 2010). דערגרייכט דעם 4טן יולי 2010.
- ↑ Admission and opening times. British Museum (14 June 2010). דערגרייכט דעם 4טן יולי 2010.
- ↑ "National man for British Museum", BBC News (29 November 2001). דערגרייכט דעם 27 April 2010.


text:
יתד נאמן
יתד נאמן איז א פרומע טעגליכער צייטונג, אויפן העברעישן שפראך, וואס איז אויפגעשטעלט געווארן דורך הרב שך אין יאָר 1985 דער פירער פון דגל התורה
פון אנפאנג ווען עס איז ערשינען האט דאס געהייסן נאר "יתד" וואס דאס איז די ראשי תיבות פון י'הדות ד'עת ת'ורה?? נאך דעם האבן זיי צוגעלייגט דאס ווארט "נאמן", מיינענדיג אויך א באגלייבטער נאגל.
איר היינטיגער גייסטליכער פירער איז הרב יוסף שלום אלישיב פון ירושלים, אבער זיי רופן אויך "מרן" דעם טיטול פון א ליטווישן מנהיג הרב שטיינמן, וואס ער איז דער צווייטער אין ראנק.
עס קומט ארויס וועכנטליך אין די ענגלישע שפראך אין אייראפע און אין אמעריקע. היינט צו טאגס איז דער אמעריקאנער "יתד" וואס ווערט געדרוקט אין מאנסי אין קארט פארהאנקערט אין א קריג ווער עס איז באלעבאס.
עס דינט די ליטווישע קרייזן.
- דא איז די ענגלישע צייטונג איבערגעלייגט אויפן אינטערנעט על אף די שווערע איסורים קעגן אינטערנעט. [1]


text:
אינטערנעט פראטאקאל
אינטערנעט פראטאקאל Internet Protocol אדער בקיצור IP איז דער דאטע אריענטירטער קאמפיוטער פראטאקאל און וועג וויאזוי עס ארבייט דער קאמיוניקאציע אריבערצופירן פעקלעך דאטע אופאמאל פון איין קאמפיוטער צום צווייטען לענגאויס אן אינטערנעטווארק.
דער אינטערנעט נוצט דעם פראטאקאל.
איי.פי. שטעלט צו אייגענארטיקע פארלעך פון גלאבאלע איי. פי. אדרעסן סיסטעם פאר יעדן קאמפיוטער אזוי ארום צו קענען קאמיוניקירן.
עס איז א טייל פון TCP/IP
עס ארבייט נישט לויטן אינהאלט אדער דערגרייכונג נאר בלויז לויט וויפל פעקלעך עס האט, און דאס איז די שנעלסטער און פארלעסליכסטער וועג פון שיקן אינפארמאציע דעריבער איז דא די מערסעט אויפגעכאפטער און פאפולערסטער קאמיוניקאציע מיטל אויף קאמפיוטער נעטווארקס.
עס ארבייט אז יעדע פעקל וואס ווערט אריבערגעפירט האט א קעפל א העדער און אנדערשט ווי אלע אנדערע פראטקאלס האט עס נישט קיין טרעילער.


text:
Immediate Family
-
-
-
-
-
daughter
-
-
-
-
brother
-
brother
-
sister
-
About ADMOR Rabbi Avi Ezri Zelig Shapira (Moglenitza Rebbe) (עברית)
רבי אבי עזרא זעליג שפירא זצ"ל (ה'תקצ"ו - י"ט מנחם אב ה'תרמ"ה), פון סטרי
רבי זעליג'ל איז געבוירן ה'תקצ"ו (אומגעפער) , צו זיין פאטער הרב חיים מאיר יחיאל שפירא, פון מאגלניצא, באקאנט אלס "דער שרף", א זון פון הרב אבי עזרא זעליג שפירא, פון גרעניץ, אן איידעם פון קאזניצער מגיד. און צו זיין מוטער מרת פייגא א טאכטער פון הרב אלעזר ווייסבלום פון ליזשענסק, א זון פון הרב אלימלך פון ליזשענסק, דער נועם אלימלך.
נאך זיין חתונה איז רבי זעליג'ל געבליבן וואוינען אין סאדיגורא, הערשט נאכדעם וואס זיין שווער איז נפטר געווארן, אין יאר ה'תרמ"ג, האט רבי זעליג'ל זיך געלאזט איינבעטען ביי זיינע אנהענגער און זיך געצויגן קיין סטרי און אנגעהויבן פראווען רביסטווע.
רבי זעליג'ל איז נפטר געווארן י"ט מנחם אב ה'תרמ"ה, און ליגט אין סאדיגורא.
(וויקיפעדיע)


text:
לעצטנס האָבן זיך אין דער ייִדישער וועלט פֿאַרשאַרפֿט דיסקוסיעס און סיכסוכים וועגן דער נעגאַטיווער באַציִונג צו דער וועלטלעכער בילדונג אין די חרדישע קהילות. למשל, מיט אַ חודש צוריק, האָט „דזשערוזאַלעם פּאָסט‟ איבערגעגעבן, אַז עדינה בר-שלום, די עלטסטע טאָכטער פֿון הרבֿ עובֿדיה יוסף, דער גײַסטיקער פֿירער פֿון דער ספֿרדישער „ש"ס‟-פּאַרטיי, האָט באַמערקט, אַז אַ סך חרדישע יונגע-לײַט שטויסן זיך אָן אויף גרויסע פּראָבלעמען, ווען זיי פּרוּוון צו באַקומען אַ העכערע בילדונג, ווײַל זיי האָבן נישט געלערנט, ווי געהעריק, ענגליש און מאַטעמאַטיק. בר-שלום האָט געגרינדעט דעם „חרדישן קאָלעדזש‟ אין ירושלים — אַ ספּעציעלע אַקאַדעמישע אינסטיטוציע פֿאַרן שטאַרק פֿרומען עולם.
דעם 4טן אַפּריל האָט די ניו-יאָרקער מאָדערן-אָרטאָדאָקסישע צײַטונג „דזשויִש פּרעס‟ פּובליקירט אַ לענגערן אַרטיקל וועגן דעם זעלבן ענין. דער מחבר האָט דערקלערט, די פֿראַגע „וואָס זאָל מען טאָן מיט חרדים?‟ איז הײַנט איינע פֿון די וויכטיקסטע אין ישׂראל. דער מחבר קריטיקירט דעם חרדישן עולם פֿאַר דעם, וואָס זיי אָנערקענען נישט די שיטות פֿון „תּורה עם דרך-ארץ‟ און „תּורה ומדע‟, לויט וועלכע דאָס תּורה-לערנען מוז קאָמבינירט ווערן מיט וועלטלעכע שטודיעס און באַקאַנטשאַפֿט מיט דער אַלגעמיינער מענטשלעכער קולטור.
אַ סך מענטשן טראַכטן, אַז דער חרדישער צוגאַנג איז אַ סימן פֿון אומזיניקער צוריקגעהאַלטנקייט. אין דער אמתן, איז ער פֿאַרבונדן מיט אַ צאָל ערנסטע היסטאָרישע, קולטורעלע און סאָציאַלע סיבות. דעם פֿאַרגאַנגענעם פּסח האָב איך געהאַט אַ לאַנגן שמועס מיט אַ פּאָר רבנים און יונגע-לײַט, וועלכע האָבן אַ שײַכות צו נטורי-קרתּא. זיי האָבן שאַרף קריטיקירט די ייִדן, וואָס לערנען וועלטלעכע חכמות מיט זייערע קינדער. ס'איז שווער צו געפֿינען אין דער וועלט אַ מער טראַדיציאָנעלע און קאָנסערוואַטיווע חבֿרה, ווי מײַנע אָפּאָנענטן. און פֿאָרט, אין פֿאַרגלײַך מיט אַנדערע „ווייכערע‟ חרדים, פֿון וועלכע איך האָב שוין נישט איינמאָל געהערט סתּם אַזוי, אַז „מע טאָר נישט לערנען גוייִשע זאַכן‟, האָבן זיי אַרויסגעזאָגט אַ ריי גאַנץ שׂכלדיקע און אינטערעסאַנטע אַרגומענטן.
קודם-כּל, טראָגט די קעגנערשאַפֿט צו דער וועלטלעכער בילדונג אין ישׂראל אַ ספּעציפֿישן טעם, וועלכער איז נישט בנימצא אין אַמעריקע און אייראָפּע. די ישׂראלדיקע פּאָליטיקער האָבן גאַנץ קלאָר געזאָגט, אַז זיי ווילן פֿאַרהעכערן דעם בילדונג-ניוואָ צווישן די חרדים, כּדי זיי זאָלן דינען אין דער אַרמיי און בכלל פֿירן זיך ווי אַ „נאָרמאַלער‟ ישׂראלי. די טראַדיציאָנעלסטע חרדישע גרופּעס זענען אָבער געשטימט קעגן ציוניזם און וועלן גיכער זיצן אין תּפֿיסה פֿאַרן אָפּזאָג פֿונעם מיליטער-דינסט. פֿון דער אַנדער זײַט, מוזן אָרנטלעכע חרדים מיט אַזעלכע אומאָפּהענדיקע דעות נישט אָננעמען קיין שום שטיצע פֿון דער רעגירונג און נישט לעבן אויפֿן חשבון פֿון די שטײַער-צאָלער; אַנדערש, איז עס טאַקע קרום.
אַן אַנדער סיבה האָט צו טאָן מיט קולטור. אויב אַ ייִדיש-רעדנדיקער חסיד גייט זיך לערנען אין אַן אַמעריקאַנער קאָלעדזש, וועלן די אַנדערע סטודענטן אים אָננעמען פּונקט אַזוי נאָרמאַל, ווי אַ מוסולמענער פֿון באַנגלאַדעזש אָדער אַ סיקך פֿון אינדיע. אין די ישׂראלדיקע אַקאַדעמישע סבֿיבֿות איז אָבער פֿאַראַן אַ ממשותדיקער דרוק קעגן די, וואָס רעדן אויף ייִדיש און פֿירן זיך צו „גלותדיק‟. ס'איז נישט אַ צופֿאַל, וואָס די ייִדיש-קלאַסן אין „בר-אילן‟ זענען הײַנט פֿול מיט אַראַבישע סטודענטן.
בקיצור, איז די הײַנטיקע כוואַליע פֿון צײַטונג-אַרטיקלען און דיסקוסיעס וועגן דער שוואַכער וועלטלעכער בילדונג צווישן די חרדים פֿאַרבונדן מיט ספּעציפֿישע פּאָליטישע סיבות. וואָס שייך אַמעריקע און אייראָפּע, איז די מעשׂה אַנדערש. ריזיקע גרופּעס אַמעריקאַנער חסידים רעדן אויף ייִדיש און שטרעבן ממשיך צו זײַן דעם אַלטן ייִדישן דרך פֿון מיזרח-אייראָפּע. ס'רובֿ שטעטלדיקע ייִדן זענען זיך באַגאַנגען אָן אַ הויכער בילדונג און אין די אַמאָליקע חדרים האָט מען נישט געלערנט קיין וויסנשאַפֿטלעכע חכמות. די שטעטלדיקע געלערנטע זענען געווען, געוויינטלעך, אַליין-געבילדעטע. אויב מע וויל אָפּהיטן די אַמאָליקע שטעטלדיקע קולטור, לייגט זיך אויפֿן שׂכל נאָכצומאַכן דעם זעלבן צוגאַנג צו וועלטלעכע לימודים. דערצו, קאָן אַ ייִד פֿון אַ גאַנץ יאָר זײַן אַ פּשוטער שוסטער אָדער אַ שאָפֿער. אַדרבה, ווען אַ פֿאַרמעגלעכער פּראָפֿעסיאָנאַל קוקט אַראָפּ מיט גנאַי אויף פּראָסטע אַרבעטער, איז עס אומיושרדיק און עקלדיק.
אַ ייִד מוז אויך נישט זײַן אַ פּערפֿעקטער קענער פֿון ענגליש, ווײַל זײַן אייגענע שפּראַך איז ייִדיש. שמועסנדיק מיט מײַנע באַקאַנטע, האָב איך באַמערקט אַן אינטערעסאַנטן מאָמענט. זייער ייִדישער וואָקאַבולאַר איז מערקווירדיק בעסער, ווי בײַ אַ דורכשניטלעכן אַמעריקאַנער חסיד, ווײַל זיי זענען, אויף אַן אייגענעם שטייגער, פּרינציפּיעלע ייִדישיסטן. זיי מײַדן סיסטעמאַטיש אויס אַמעריקאַניזמען און שטרעבן צו באַנוצן זיך בלויז מיט היימישע ייִדישע ווערטער.
אַן אַנדער פּאַראַדאָקס באַשטייט אין דעם, וואָס, ווי עס האָט זיך אַרויסגעוויזן בעת דעם שמועס, קענען זיי אַ סך בעסער אַזעלכע געביטן, ווי געשיכטע און געאָגראַפֿיע, ווי ס'רובֿ אַמעריקאַנער. פֿון זייער יוגנט אָן, האָבן זיי אַליין אויסגעקליבן פֿאַרשיידנאַרטיקע טעמעס, וועלכע זיי האָבן ערנסט און טיף שטודירט אויס נײַגער. צום בײַשפּיל, האָט איין חסידישער יונגערמאַן פֿון מאה-שערים דערמאָנט זייער פּרטימדיקע פֿאַקטן וועגן דער געשיכטע פֿון פּראָטעסטאַנטיזם און איסלאַם; אַ טיפּישער מאָדערן-אָרטאָדאָקסישער סטודענט פֿון ישיבֿה-אוניווערסיטעט ווייסט ווייניק וועגן אַזעלכע ענינים.
עס באַקומט זיך, אַז אַפֿילו אין די סאַמע קאָנסערוואַטיווסטע חסידישע קרײַזן שטייט די פֿראַגע נישט אַלעמאָל וועגן די וועלטלעכע שטודיעס בכלל, נאָר ווען, ווי אַזוי און צוליב וואָס איז כּדאַי זיך מיט זיי פֿאַרנעמען? נישט ווייניק וועלטלעכע מענטשן, אָפֿט דווקא אין הויך-געבילדעטע אַקאַדעמישע קרײַזן, האַלטן אויך, אַז אומפֿאָרמעלע היים-בילדונג איז בעסער ווי די אָפֿיציעלע שול-פּראָגראַמען. מע קאָן זאָגן, אַז די אומזיניקע קעגנערשאַפֿט צו אַלע „גוייִשע זאַכן‟ איז פּונקט אַזוי צווייפֿלהאַפֿטיק, ווי דער געדאַנק, אַז יעדער שול-קינד מוז, למשל, שטודירן ביאָגראַפֿיעס פֿון די אַמעריקאַנער פּרעזידענטן און אַנדערע לאוו-דווקא וויכטיקע ענינים. אַ סך הײַנטיקע פּראָפֿעסאָרן טענהן, אַז די מערבֿדיקע שול-פּראָגראַמען זענען זייער לעכערדיק און פּראָדוצירן תּלמידים, וועלכע ווייסן צומאָל נאָך ווייניקער, ווי אַ טיפּישער סאַטמאַרער חסיד פֿון וויליאַמסבורג.
היסטאָריש גערעדט, געפֿינען מיר היפּוכדיקע דעות וועגן די וועלטלעכע שטודיעס אין די רבנישע קוואַלן. דער „שולחן-ערוך‟ פֿאַרווערט צו לייענען פֿאַרווײַלערישע ביכער און אַזעלכע עראָטישע ווערק, ווי די לידער פֿון עמנואל הרומי, וווּ עס טרעפֿן זיך פּאָרנאָגראַפֿישע רמזים. צוליב דעם, האָט דער דאָזיקער איטאַליענישער פּאָעט באַקומען אַ סתּירותדיקע רעפּוטאַציע. הרבֿ יחיאל האַלפּערן, אַ באַקאַנטער מינסקער רבֿ, גיט אָבער אַן עצה דווקא צו לייענען דאָס „בֿאָווע-בוך‟ ווי אַ מוסר-ספֿר — נישט געקוקט אויף דעם, וואָס אליהו בֿחור, זײַענדיק אויך אַן איטאַליענישער רענעסאַנס-מענטש, דערמאָנט בפֿירוש עראָטישע מאָטיוון אין זײַן ראָמאַן.
אַ סך מקובלים האָבן זיך באַצויגן מיט אַ טיפֿן חשד צו פֿילאָסאָפֿיע, אָבער ווײַט נישט אַלע. הרבֿ ברוך הלוי עפּשטיין דערמאָנט אין זײַן „תּורה תּמימה‟, אַז משה באָטריל, אַ באַרימטער שפּאַנישער מקובל פֿונעם 15טן יאָרהונדערט און אויך רענעסאַנט-דענקער, באַציט זיך מיט גרויס כּבֿוד צו אַריסטאָטעל און שרײַבט, אַז מע מוז דווקא שטודירן פֿילאָסאָפֿיע, כּדי צו פֿאַרשטיין קבלה. באָטריל האָט אָנגעשריבן זײַן פּירוש אויף „ספֿר-יצירה‟, וווּ ער דערמאָנט די גריכישע חכמות אויף יעדן שריט און טריט, לטובֿת זײַן קריסטלעכן תּלמיד מיטן נאָמען מאַעסטראָ יאָאַן.
אין „טובֿ הלבֿנון‟ — אַ באַקאַנטער קאָמענטאַר צום קלאַסישן ספֿר „חובֿות הלבֿבֿות‟, וועלכן מע קאָן טרעפֿן כּמעט אין אַלע הײַנטיקע חסידישע שילן — שטייט געשריבן, אַז אַ מענטש, וואָס לערנט בלויז תּורה אָן וועלטלעכע חכמות, קאָן פֿאַרגליכן ווערן מיט אַן אַפּיקורס, ווײַל זײַן תּורה זעט אויס ווי אַ חוזק. דער מחבר, הרבֿ ישׂראל זאַמאָשטשער, איז געווען דער רבי פֿון משה מענדעלסאָן און אַ פֿאָרלויפֿער פֿון השׂכּלה.
אין דײַטשלאַנד און איטאַליע, האָבן בכּבֿודיקע רבנים זיך פֿאַרנומען מיט אַלע חכמות און צומאָל אַליין געשריבן ראָמאַנען. די וועלטלעכע בילדונג פֿלעגן זיי אָבער באַקומען, בדרך-כּלל, אויף אַן אומפֿאָרמעלן אופֿן.
בקיצור, די בילדונג-פֿראַגע בײַ ייִדן און בכלל אין דער הײַנטיקער וועלט איז אַ סך טיפֿער און ברייטער, ווי די פּראָבלעמען אין דער חרדישער וועלט — הגם זיי זענען, אַוודאי, זייער וויכטיק. אַזעלכע מאָדערנע מענטשן, וואָס באַקומען אַ דאָקטאָראַט בלויז כּדי זיך אַרויפֿקלעטערן אויפֿן סאָציאַלן „לייטער‟, זענען אויך נישט קיין מוסטערן זיי נאָכצומאַכן. קיין סך רענעסאַנס-מענטשן זענען הײַנט אין וועלכע-ניט-איז קרײַזן, צום באַדויערן, נישט פֿאַראַנען.
The Yiddish Daily Forward welcomes reader comments in order to promote thoughtful discussion on issues of importance to the Jewish community. In the interest of maintaining a civil forum, The Yiddish Daily Forwardrequires that all commenters be appropriately respectful toward our writers, other commenters and the subjects of the articles. Vigorous debate and reasoned critique are welcome; name-calling and personal invective are not. While we generally do not seek to edit or actively moderate comments, our spam filter prevents most links and certain key words from being posted and The Yiddish Daily Forward reserves the right to remove comments for any reason.


text:
פרייסן
פרייסן (דייטשיש: Preußen; לאטייניש: Borussia, Prutenia; לעטיש: Prūsija; ליטוויש: Prūsija; פויליש: Prusy; אלט פרייסיש: Prūsa) איז געווען אַ היסטאָרישער שטאַט וואס האט זיך אנגעהויבן אלס די הערצאגשאפט פון פרייסן און דער מאַרגראַוויאַט פון בראַנדנבורג. דורך עטלעכע יארהונדערטער האט דאס לאנד געהאט א היפּשע השפעה אויף דײַטשער און אייראפעישער היסטאריע. די לעצטע הויפטשטאט פון פרייסן איז געווען בערלין.
דער נאָמען פרייסן שטאמט פֿון די אלטע פרייסן, אַ באלטיש פאלק זיך אנגעקערט מיט די ליטווינער און די לעטן. אין דעם 13טן י"ה, איז "אלטפרייסן" געווארן איינגענומען דורך די טעווטאנישע ריטערס. אין 1308 האבן די טעווטאנישע ריטערס איינגענומען דעם אַמאָליגן פּוילישן ראַיאן פון פּאָמערעליע מיט דאַנציג. דאס לאנד איז געווען באפעלקערט מערסטנס מיט דײַטשן וואס האבן ארײַנגעוואנדערט פון צענטראל און מערב דייטשלאנד און, אין דרום, מיט פאלאַקן פון מאַזאָוויע. שפעטער ווערט פרייסן צעשפּאַלטן אין א מערב'דיקן טייל, קעניגלעך פרייסן, אַ פּראָווינץ פון פוילן, און א מזרח'דיקן טייל, זײַט 1525 גערופֿן הערצאגשאפט פון פרייסן. אין 1618 איז די הערצאגשאפט פון פרייסן פאראייניגט מיט בראנדנבורג; אין 1701 איז פראקלאמירט געווארן דאס קעניגררייך פון פרייסן.
פרייסן איז צוגעקומען צו זיין גרעסטע וויכטיקייט אין די 18טן און 19טער י"ה. בשעת דעם 18טן יאָרהונדערט, איז עס געווארן אַ גרויסע אייראפעישע מאַכט אונטער דער ממשלה פון פרידריך דער גרויסער (1740-86). במשך דעם 19טן יאָרהונדערט, האט דער קאנצלער אָטאָ פאָן ביסמאַרק נאכגעלאפן אַ פּאָליטיק פון פאראייניגן די דייטשע פרינציפאליטעטן אין אַ "קליין דייַטשלאַנד" וואָס האט אויסגעשלאסן די עסטרייך אונגארישע אימפעריע.
דאס קעניגררייך פון פרייסן האט באהערשט צפון דייַטשלאַנד פּאליטיש, עקאנאמיש, און אויך אין באַפעלקערונג, און איז געווען דאס האַרץ פון דער פאראייניגטע צפון דייַטשע קאָנפעדעראַציע פאָרמירט אין 1867, וואָס איז געווארן א טייל פון דער דייַטשער אימפעריע אין 1871.
מיט דעם סוף פון דער האָהענצאלערן מאָנאַרכיע אין דייַטשלאַנד נאכן ערשטן וועלט קריג, איז פרייסן געווארן א טייל פון דער וויימאַר רעפובליק ווי אַ פרייער שטאַט אין 1919. דער שטאט פון פרייסן איז אפגעשאפן אין 1947 דורך די אליאירטע פונעם צווייטן וועלט קריג. [1]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Clark, Christopher (2006): Iron Kingdom: The Rise and Downfall of Prussia, 1600-1947. ISBN 0-7139-9466-5 ISBN 978 0713994667


text:
רעפובליק פון קאנגא
די רעפובליק פון קאנגא (פראנצויזיש: République du Congo), אויך גערופן קאנגא-בראזאוויל, איז א לאנד אין צענטראלער אפריקע, מיט א קורצן בארטן אויפן אטלאנטישן אקעאן. דאס לאנד גרענעצט גאבאן אין מערב, קאמערון אין צפון-מערב, די צענטראלע אפריקאנער רעפובליק אין צפון, די דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא אין מזרח און קאבינדע (אנגאלא) אין דרום; און דעם אטלאנטישן אקעאן צו דרום-מערב. דער איינציגער צוטריט צום אקעאן איז א קורצער אטלאנטישער בארטן, און דאס 9 ק"מ ברייט מויל פונעם קאנגא טייך וואס פליסט אריין אין איינגאס פון גינע.
די רעפובליק פון קאנגא האט א באפעלקערונג פון 4,043,000 (2010). איר הויפשטאט איז בראזאוויל.


text:
17טן אקטאבער
דעם 17טן אקטאבער איז דער 290סטער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (291סטער אין אן עיבור-יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 75 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1448 - קאסאווא קאמף: די טערקן באזיגן די אונגארן; העלפט פון די באלקאנען קומען אונטער דער הערשאפט פון די טערקן.
- 1800 - גרויסבריטאניע באהערשט דעם אינזל קוראסאא.
- 1815 - נאפאלעאן הייבט אן זיין צווייטע גלות אויפן אינזל סאנט העלענע.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1880 - זאב זשאבאטינסקי, גרינדער פון דער רעוויזיאניסטן באוועגונג (נפ' 1940)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1849 - פרעדעריק שאפען, פוילישער פיאניסט און קאמפאזיטאר (געב' 1810)


text:
כאפעז על אסאד
כאַפֿעז אַל-אַסאַד ( 6טן אקטאבער 1930 - 10טן יוני 2000) איז געווען פרעזידענט אין סיריע, פון 1970, ביז ער איז געשטארבן.
אינהאַלט
זיין יונג לעבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אסאד איז געבוירן אין קארדאכא, ווי אן אלאווי, ער האט געלערנט אין שולע, אבער זיין פאמיליע האט נישט געקענט באצאלן פאר זיין לערנען, איז ער געגאנגען לערנען אין מיליטערישער שולע. ווען ער האט פארענדיקט לערנען, האט ער זיך אנגעשלאסן אינעם סירישן לופטפלאט, און ער איז געווארן א פילאט, אין 1955, איז ער שוין געווען אן אפיציר. ער האט געהייראט אין 1958, מיט זיין פרוי אניטע. שוין דעמאלט האט ער אנגעהערט די באאט פארטיי.
ווען די פאראייניגטע אראבישע רעפובליק, איז אויפגעשטעלט געווארן דורך גאמאל אבדול נאסער, הערשער פון עגיפטן. אין 1959 איז ער געווען אין רוסלאנד אויף מישטירונגען. און נאכדעם האט ער זיך געפונען אין קאירא, ביז די פאראייניגטע אראבישע רעפובליק, איז צעפאלן דורך סירישע אפיצירן. דעמאלט האט אסאד געשמאכטעט אין טורמע, פאר א חודש. ווען ער איז צוריק קיין דמשק, זענען פארגעקומען פוטשן איינער נאכן צווייטן, אסאד איז געצווינגען געווען צו אנטלויפן קיין לבנון, ווי ער איז געווארן ארעסטירט, און מען האט אים אויסגעליפערט קיין סיריע.
אום 8טן מערץ 1963, האט די באאט פארטיי פארכאפט די מאכט, אסאד איז געווען פאראנטווארטליך, צו איבערנעמען א מיליטעריש לופטפעלד, נישט ווייט פון דמשק. נאכן פוטש איז אסאד געווארן קאמאנדיר פון די לופטפלאט.
זיכערהייטס מיניסטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1966, איז פארגעקומען נאך א פוטש, ווי אמין על חאפעז, א סוני. איז אראפגעווארפן געווארן פון מאכט, סאלאך זשאדיד, אויך אן אלאווי, איז געווארן פרעזידענט. אסאד איז געווארן זיכערהייטס מיניסטער, ביז די זעקסטאגיקע מלחמה, ווען ישראל האט איינגענומען די גולן, צעשמעטערט די סירישע לופטפלאט, און די ארמיי איזגעווען הילפסלאז. נאכן מלחמה, האבן אסאדאון זשאדיד אסאך זיך ארומגעשלאגן, יעדער מיט באשולדיקונגען קעגן צווייטן, אז וועגן אים האט סיריע געליטן אזא דורכפאל.
אין 1969, איז געווען דער שווארצער סעפטעמבער, ווי כוסיין קעניג פון יארדאניע, האט געגעבן א פארארדענונג, אומצוברענגן טויזענטער פאלעסטינער, וואס האבן אנגעהערט צו די פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע. זשאדיד האט באפוילן די ארמיי צו אינוואדירן יארדאניע, מיטן ציל צו ארויסהעלפן די פאלעסטינער. אסאד האט זיך קעגן געשטעלט, און האט נישט צוגעשטעלט די לופטפלאט, צו באשיצן די פוסגייער זעלנער, די יארדאנישע ארמיי האט באזיגט די סירישע.
אין נאוועמבער יענע יאר, האט די סירישע נאציאנאלע קאנגרעס, געשטימט אנידערצוזעצן אסאד. אסאד האט גענומען די ארמיי וואס איז געווען לאיאל צו אים, און האט דורכגעפירט א פוטש, וואס איז נישט געווען קיין ווילדע, מיטן אויסרייד צו פארעכטן טעותים פון זיינע פארגייער.
אלס הערשער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דעם 13טן נאוועמבער 1970, האט ער זיך דערקלערט פרעזידענט פון סיריע. די פאלקסראט, וואס ער האט געשטעלט, האבן אלע געשטימט פאר אים, אין א רעפענדערום האט די פאלק געשטימט פאר זיין קאנסטיטוציע. (אינטערסאנט איז אין די קאנסטיטוציע, האט ער געשריבן אז דער פרעזידענט מוז זיין א מוסלמענער, ווען די אלאוויס זענען נישט אנערקענט דורך רוב אלס מוסלעמענער). רוב פון זיין רעגירונג זענען געווען אלאוויס, וואס מאכן אויס אין די באפעלקערונג ארום 12 פראצענט. ער האט געהערשט מיט אן אייזערנעם פויסט, אונטערברנגנדיק יעדע סארט ווידערשאנד קעגן אים.
ביי די יום כיפור מלחמה, האט ער אטאקירט ישראל, די ארמיי האט באוויזן איינצונעמען די חרמון, מיט א טייל פון די גולן, שפעטער ביי די קאנטעראטאקע, האט ישראל איינענומען געגנטער אין סיריע, כמעט אנקומענדיק קיין דמשק. נאכן מלחמה האט ישראל איינגעשטימט אפצוגעבן די געביטן, וואס זי האט פארנומען ביים קריג, צוזאמען מיט קוניטערא, און שלום טרופן פון די פאראייניגטע פעלקער, זיצן דארט ביז היינט, אפצוטיילן פון די צוויי קריגערישע זייטן.
דער לבנון ברודער קריג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1976, האט אסאד געשיקט די מיליטער, טיילצונעמען אין דעם לבנון ברודער קריג, שלאגנדיק זיך צוזאמען מיט די קריסטן, קעגן די דרוזן, און פאלעסטינער. עס האט געברענגט צו דעם, אז עגיפטן האט איבערגעריסן די דיפלאמאטישע באציונגען, צווישן די צוויי לענדער. וואס האט זיך פארשטערקערט, נאכן שלום אפמאך צווישן ישראל עגיפטן. אנוואר סאדאט, האט אנגעטראגן אסאדן, מיטצופליען מיט אים קיין ירושלים, ווי זיי וועלן זיך באגעגענען מיט מנחם בעגין, און עס וועט זיין שלום, אסאד האט אפגעזאגט.
אין 1980, האבן מיטגלידער אין די סירישע מוסלעם ברידערשאפט, דורכגעפירט אן אטענטאט פרווו, ווי זיין לייבוועכטער, איז אומגעקומען, דערנאך איז פארגעקומען א בלוטבאד אין כאמאט, וואס לויט סיריע זענען 3,000 אומגעקומען, און לויט אפאזיציע פירער, 20,000. פון דעמאלט ביז ער איז געשטארבן איז גארנישט מער פארגעקומען קעגן אים.
ישראל אין לבנון[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין אפריל 1982, האבן ישראל עראפלאנען אראפגעשאסן צוויי סירישע העליקאפטערן, וואס האבן אטאקירט קריסטליכע צילן. א האר האט געפעלט, עס זאל אויסברעכן א קריג צווישן די צוויי לענדער, אויף לעבאנעזער באד. 14טן דעצעמבער 1981 האט ישראל אנאקסירט דעם גולן הויכן, ווי א טייל פון ישראל טעריטאריע.
דעם 5טן יוני 1982, האט אויסגעבראכן די ערשטע לבנון מלחמה, און ישראל קרעפטן האבן אטאקירט לבנון. אנהייב האט מנחם בעגין, פרעמיער מיניסטער פון ישראל געמאלדן, אז ישראל האט נישט קיין אינטערעס זיך צו שלאגן מיט סיריע. אבער ווי לענגער די קריג האט אנגעהאלטן האבן זיך די צוויי זייטן מער און מער ארומגעשלאגן, מיטן אויבערהאנט פון צה"ל. שפעטער איז געווארן א פייער אפשטעל, צווישן די צוויי לענדער, מיט אמעריקאנע אינטערווענץ.
אסאד האט געמוזט צו זען ווי די סירישע ארמיי ציט זיך ארויס פון ביירוט, און צה"ל נעמט זיי איבער. א נקמה האט ער געהאט, ווען באשיר זשומייעל איז אומגעקומען, און זיין ברודער אמין זשומייעל, וואס איז געווען ווייניגער פרא ישראל, האט גענויגט מער צו סיריעס זייט.
שלום פראצעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביי דער מאדריד קאנפערענץ, איז גארנישט געווארן. סיריע האט אנגענומען א ראדיקאלע שטעלונג, און יצחק שמיר האט סתם נישט געהאט קיין אינטערעס, אין קיין שלום אפמאך, מיט סיי ועלכע אראבישע מדינה.
ווען יצחק רבין, איז געווארן פרעמיער, אין 1992. האבן זיך אנגעפאנגען א ריי געשפרעכן צווישן סיריע און ישראל. שפעטער האט רבין אפגעלאזט סיריע, און זיך גענומען איבער די פי על או, און יאסער אראפאט.
שפעטערדיקע פרעמיער מיניסטארן, האבן נישט געוואלט זיך אונטערנעמען, די זאכן וואס רבין האט מסכים געווען צו טון, ווי צוריקציען זיך פון גולן. הגם בנימין נתניהו, האט געהאט שטילע געשפרעכן מיט סיריע, איז אסאד שוין געווען שוואך און קראנק, ער איז געווען פארנומען איבערצוגעבן די הערשאפט פאר זיין צווייטע זון באשער על אסאד, נאכדעם וואס זיין ערשטע זון באסל, איז געשטארבן אין אן עקסידענט.
משפחה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אסאד האט געהאט פינעף קינדער, בושארא די עלסטע טאכטער. באסל וואס איז געווען דער צוקונפטיגער נאכפאלגער, אבער איז געשטארבן אין אן אויטא עקסידענט. באשר דער היינטיקער פרעזידענט. מאהער וועלכע איז אויך דערמאנט געווארן אלס נאכפאלגער, ווארשיינליך זייענדיג א היציגער מענטש, און א ווילדער, האבן געברענגט באשר צום מאכט. מאזשעד די יונגסטע זון.
אסאד האט באוויזן דאס אוממעגליכע, צו זיין פירער פון סיריע 30 יאר. אבער ער האט דאס דערגרייכט ווי א דיקטאטור. ווי א מענטש וואס האט אוועקגענומען דאס פרייהייט פון פאלק, און געפירט א קארופטירטע רעגירונג.
דעם 10טן יוני 2000, זייענדיג אויפן טעלעפאן, מיטן לעבאנעזער פרעמיער מיניסטער, איז ער געשטארבן.


text:
עמל צו פּסט קאָנווערטער ופּדאַטעס
די נייע ווערסיע פון דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד כולל מינערווערטיק זשוק פיקסיז און ימפּרווומאַנץ. ימפּראָוועד אַלגעמיין פעסטקייַט פון עמל צו דערוואַרטונג קאַנווערטער, פאַרפעסטיקט די אַרויסגעבן ווו עטלעכע עמל אַרטיקלען יקספּאָרטאַד פון די באַט טוט ניט בייַטן ריכטיק צו אַוטלוק פּסט. דער פּראָגראַם סלאָוז אַראָפּ בשעת ימפּאָרטינג מסג און עמל טעקעס וואָס כולל פאלק אַטאַטשמאַנץ. אוניקאָד טיש שוועבעלעך איז געווען עקסטענדעד צו שטיצן עטלעכע עקזאָטיש שפּראַכן. עטלעכע ניצערס זענען קאַמפּליינינג וועגן קאַנווערטינג פּראָבלעמס ווו שיקן און באקומען דאַטעס זענען פארענדערט צו דאַטע פון ימפּאָרטינג, so let’;s hope this will help them out. די נייע פֿונקציע אַלאַוז באַניצער צו שאַפֿן אַ נייַ פּסט טעקע פֿאַר ימפּאָרטינג עמל און מסג טעקעס. איצט איר קענען אַרייַנפיר ימיילז אין קייפל פּסט טעקעס איינער דורך איינער. אונדזער FAQ בלאַט דערהייַנטיקט מיט נאָך ינסטראַקשאַנז וועגן עמל צו פּסט קאַנווערזשאַן. סאָפטווער פּעקל ימפּרוווד דורך מבאָקס צו עמל קאַנווערזשאַן מאָדולע וואָס עקסטראַקט ימיילז פון מבאָקס מיילבאַקסיז און שפּאָרן זיי צו צעטיילן עמל טעקעס. די דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד מיט מבאָקס צו עמל קאָנטערטער קענען דינען איצט ווי מבאָקס צו פּסט קאַנווערטער אָדער מבאָקס צו דערוואַרטונג ימפּאָרטינג מאָדולע. עס איז גוט העלפער פֿאַר טהונדערבירד, ענטאָוראַגע און אנדערע שטיצט email קלעינט סאָפטווער ניצערס, וואס ווילן צו ענדערן email קליענט צו אַוטלוק. דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד קענען זיין געוויינט ווי עמל צו מסג קאַנווערטער צו אומקערן די סומע פון אַוטלוק. עמל טעקעס אין מסג פֿאָרמאַט (עמל צו מסג). Read more…;


text:
האנט גראנאט
האַנט גראַנאַט (ענגליש: Hand grenade) איז ווי א באמבע וואס מ'שיסט דאס און ביים טראסק ערשט עקספלאודריט דאס.
דער מעכאניזם איז א שווערער אבער דאס ארויסציען דעם פין, און אפלאזן דעם האלטער מאכט אז די אויפרייס שטאף זאלן אנהייבן קאכן, וואס דאס ברענגט אז די גראנאט זאל פלאצן, עס געדויערט פיר סעקונדעס אז עס זאל פלאצן, און עס שעדיקט אין די פינעף אין פערציג פוס, פון ווי עס איז געפאלן.
עס זענען פאראן גראנאטן וואס זענען נישט געמאכט אומצוברענגן, צב"ש קאלירן פאר סימנים, אדער פארשפרייטן ווילדע ראיאטן,


text:
בערזע
די בערזע איז א מארק וואו בערזע-מעקלער האנדלען אקציעס און ווערטפאפירן. די בערזע פירט א ליסטע פון די אקציעס וואס ווערן באהאנדלט דארטן.
אין 1171 האט די רעפובליק פון ווענעדיג געבארגט געלט פון אירע בירגער, מיט 5% צינזן, אבער אן א דאטע ווען זיי וועלן צוריקבאצאלן דאס געלט. במשך דער צייט האבן מענטשן אנגעהויבן צו קויפן און פארקויפן די ווערטפאפירן פונעם בארג, און מיט דעם איז געווארן א מארק פאר ווערטפאפירן.
באקאנטע בערזעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- די לאנדאנער בערזע (LSE)
- די ניו יארק בערזע (NYSE)
- די תל-אביב בערזע (TASE)


text:
יאהאנעס בראהמס
יאהאַנעס בראַהמס (דייטשיש: Johannes Brahms ;האמבורג, 7טן מיי 1833 - ווין, 3טן אפריל 1897) איז געווען א בארומטער דייטשער קאמפאזיטאר. אין אנהייב איז ער געווען א פיאניסט. ער האט געשריבן פיר סימפאניעס, פיר קאנשערטאס, און נאך. זיין וויגליד איז ברייט באקאנט.
לעבנסגעשיכטע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בראהמסנס פאטער האט געשפילט דעם קאנטראבאס אינעם האמבורג שטאָט ארקעסטער. בראהמס האט געלערנט שפילן די פיאנע ביי זיין לערער אטא קאסעל. ער איז ארומגעפארן שפילן און האט געטראפן דעם קאמפאזיטאר פראנץ ליסט.
בראהמס איז געשארבן פון ראַק אין זיין לעבער.


text:
קאקאא
קאקאַאָ איז דער אויסגעטרוקנט זוימען (יאדער) פונעם קאקאא בוים פון וואס מען פאבריצירט שאקאלאד.
"קאקאא" קען אויך זיין
- קאקאא פולווער וואס קומט פון צעמאלן די קאקאא זוימען און אוועקנעמען די קאקאא פוטער פון די טונקעלע ביטערע קאקאא סאלידן;
- א געטראנק פון קאקאא פולווער אריינגעמישט אין ווארעם מילך.
א קאקאא שויט האט א שאלעכץ אזוינע א לעדערנע, וואס קען זיין דיק 3 ס"מ. ער איז פיל מיט א פאפ, וואס מ'רופט 'באבא דע קאקאא' אין דרום אמעריקע, דאס הילט איין פון 30 ביז 50 ווייכע ראזעווע אדער לילא זוימען אדער באנדלעך (זיי זען אויס ווי מאנדלן).


text:
אקסיאם
אן אקסיאם איז א פראפאזיציע אין לאגיק וואס ווערט נישט דערוויזן נאר איז א קלארער אמת. ממילא נעמט מען דאס אן אלס אנהייבפונקט פון וואנעט מען לערנט ארויס אנדערע ווארהייטן.
אין מאטעמאטיק רופט מען אן אקסיאם א פעסטשטעלונג פון וואס מען קען ארויסלערנען טעארעמען.
א לאגישער אקסיאם דארף זיין אן אוניווערסאלער אמת, למשל (A ∧ B) → A. א מאטעמאטישער אקסיאם דעפינירט אן אייגנקייט פאר א טעאריע, למשל a + b = b + a.
די מעטאדע פון אקסיאמען אין מאטעמאטיק האט אנגעהויבן מיט אוקלידוס.
די מאדערנע לאגיקער האבן געהאפט אז די פארשידענע צווייגן פון מאטעמאטיק וועט מען קענען ארויסקריגן פון אן אויסגעהאלטענער זאמלונג פון גרונטלעכע אקסיאמען. דער פראגראם האט אנגעהויבן מיט דערפאלג ווען הילבערט האט פארמאליזירט אוקלידישע געאמעטריע, און מען האט אויסגעוויזן אז די אקסיאמען זענען אויסגעהאלטן.
עטימאלאגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט "אקסיאם" שטאמט פון גריכיש ἀEίwua (אַקסיאָמאַ) וואס איז טייטש ווערטפול, עכט. די אנטיק-גריכישע פילאזאפן האבן געזאגט אויף א טענה וואס איז וואר אן א באווייז אז זי איז אן אקסיאם.


text:
אונגארן
אונגאַרן (אױך: אונגערן[1], אונגאַריש: Magyarország מאָדיאָראָרסאַג) איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראל אייראפע וואס גרענעצט זיך מיט עסטרייך, סלאוואקיי, אוקראינע, רומעניע, סערביע, קראאטיע און סלאוועניע. זײַן הױפּטשטאָט איז בודאַפּעשט. אונגארן איז א מיטגליד אין דעם אייראפעישן פארבאנד, נאט"א, ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג און איז א שענגען לאנד. די אפיציעלע שפראך איז אונגאריש.
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס אונגארישע קעניגרייך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך דער ערשטער וועלט-מלחמה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אזוי ווי אונגארן איז געווען א טייל פון דער עסטרייך-אונגארישער אימפעריע, וואס האט נאכגעגעבן ביי דער ערשטער וועלט-מלחמה, האט עס פארלוירן א גרויסן שטח פונעם לאנד. רומעניע האט איבערגענומען זימבערגן און אנדערע טיילן פון מזרח אונגארן, דאס נייע לאנד טשעכאסלאוואקיי האט איבערגענומען די צפונדיקע טעריטאריעס (כולל א גרויסן טייל פון אויבערלאנד) און בשותפותדיקע סערבישע און פראנצויזישע ארמיי האט איבערגענומען א שטח אין דרום.
קאמוניסטישע רעגירונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1946 האבן זיך די קאמוניסטן געשטארקט, און צוביסלעך געקומען צו די מאכט, אונגארן איז געווארן א קאמוניסיש לאנד, און טויזנטער יידן זענען איינגעשפארט געווארן, אין די גרעניצן פונעם לאנד, אלעס אונטערן איינפלוס פון דעם סאוועטן פאריין,
אונגארן האט זיך אנגעשלאסן צו דעם ווארשע פאקט, מיט אלע אנדערע קאמוניסטישע לענדער אינעם ראיאן,
אין 1956 האט אויסגעבראכן די אונגארישע רעוואלוציע, קעגן דער קאמוניסטישער פירערשאפט, די רוסן האבן אריינגעברעגט די מיליטער, און האבן אונטערדריקט די רעוואלוציע, מיט גרויס ברוטאלקייט, טויזנטער יידן האבן אויסגענוצט די געלעגנהייט, און אנטרינען קיין עסטרייך, און פון דארט צו אנדערע לענדער ארום דער וועלט, ווי ישראל, פאראייניגטע שטאטן, ענגלאנד און קאנאדע
די סיטואציע אין דעם לאנד פון די מאזשיארן, האט זיך נישט צופיל געבעסערט, פארקערט גאר די מצב איז געווארן מער אנגעצויגן מיט רוסלאנד, און די עקאנאמישע לאגע איז געווען אין א כאאס צושטאנד,
אונגארן האט באקומען זעלבסטשטענדיגקייט, ווען דער סאוועטן פאריין איז געקומען צו אן ענדע.
די דריטע אונגארישע רעפובליק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויסנשאפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאליטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עקאנאמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך פיר צענדליקער פון קאמוניסטישער הערשאפט, האט אונגארן פארוואנדלט א צענטראליזירטע עקאנאמיע אין א מארק עקאנאמיע. אויסלענדישער אייגנשאפט און אינוועסטירונג אין אונגארישע פירמעס זענען גוט פארשפרייט. אונגארן וויל אריינגיין אין דער אייראזאנע אין די יארן 2012–2013; כדי דאס אויספירן מוז עס מינערן די רעגירונג הוצאות און רעפארמירן די עקאנאמיע.
אלס איינער פון די נייעסטע מיטגלידער פונעם אייראפעישן פארבאנד (זײַט 2004) האט אונגארן געוויזן עקאנאמישן וואוקס. דער פריוואטער סעקטאר פארנעמט מער ווי פון 80% GDP. דער העכסטער שטאפל פון איינקונפט-שטייער איז גאנץ הויך, אבער קארפאראטיווע שטייערן זענען נידעריג. אינפלאציע היינט איז נידעריג.
היינט איז אונגארן א פולער מיטגליד אין דער ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג (זײַט 2006) און די וועלט האנדל ארגאניזאציע.
געאגראפֿיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אונגאַרן איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראל אייראפע מיט א שטח פון 93,030 קוואדראט ק"מ. דאס לאנד ווערט צעטיילט דורך דעם דוניי טייך. דער מזרח טייל איז מערסטנס פלאך, מיט בערג אין צפון לעבן דעם גרענעץ מיט סלאוואקיי, און דער גרויסער אונגארישער פליין אין דרום-מערב. אויך אינעם מזרח טייל איז דער טיסא טייך. דער מערב טייל איז מער בערגיק, און האט די באלאטאן אזערע, די גרעסטע אזערע אין צענטראלער אייראפע.
בילדונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אונגארן איז בארימט פאר זיין אויסגעצייכנטע מאטעמאטיק בילדונג. צווישן די וועלט באקאנטע אונגארישע מאטעמאטיקער זענען דזשאן וואן נוימאן און פאל ערדאש.
אונגארישע דערפינדונגען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- טיוואדאר פושקאש האט דערפינדן די טעלעפאן צענטראלע
- דעניס גאבאר האט דערפינדן האלאגראפיע
- ערנא רוביק האט דערפינדן רוביקס קוב
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
דעניס פרעגער
דעניס פרעגער איז א אידישער ראדיאו טאלק שוי האוסט פון קאליפארניע וואס ווערט געהערט אין הונדערטע לאקאלע ראדיו סטאנציעס דורכאויס אמעריקע.
ער איז רעכט קאנסערוועטיוו געשטימט.
אויך געהער ער זיך אן צום קאנסערוועטיווער שטרעמונג פון אידישקייט.
ער איז נאנט צו חב"ד אקטיוויטעטן און נעמט אקטיוו אנטייל אין זייער פאנדרעיזינג.
ער איז געווארן אויפגעצויגן אלס קינד און בחור אלס פרומער און דערנאך געווארן מער פריי.
ער גלייבט אז די תורה איז פון הימל, און געשריבן דורך א העכערע גאטליכע האנט נישט דורך א מענטש.
ער האלט זיך אבער רוב מאל מיט די רעפובליקאנער קעגן די דעמאקראטישע פארטיי פאליטיק.
ער האט אנגעהויבן זיין פובליק רעדן קאריערע אלס אקטיוויסט צו באפרייען די אידן פון קאמונסיטישער רוסלאנד.
ער האט יארן לאנג אנגעפירט א רעליגיע פראגראם פון א גלח, רב און אימאם.
ער רעדט בעיקר פון מאראלן.
ער האט זיך געגט פון זיין אייגן ווייב און חתונה געהאט מיט זיין גויטע סעקראטאר.
דערויסענדע לינקס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ארכיוון פון אלע זיינע ארטיקלען ערשינען אין דעם וועב סייט זשאואיש ווארדל רעוויאו. [1]


text:
1999
1999 איז דאס 99סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1999 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן יאנואר - 1000 שטארבן אין אן ערדציטערניש אין קאלאמביע
- 2טן פעברואר - יוגא טשאוועז דערוויילט פרעזידענט פון ווענעזועלע
- 7טן פעברואר - אבדאללא דער צווייטער ווערט מלך פון יארדן נאכן טויט פון זיין פאטער כוסיין פון ראק
- 12טן מערץ - דריי לענדער פונעם געוועזענעם ווארשע פאקט - פוילן, טשעכיי און אונגארן - צושטיין צו נאט"א
- 17טן אויגוסט - שטארקער ערדציטערניש אין צפון-מערב טערקיי (7.4 אויף דער מאמענט סקאלע). אומגעפער 17,000 געהרגעט און 44,000 פארוואונדעט.
- 30סטן אויגוסט - די איינוואוינער פון מזרח טימאר שטימען פאר זעלבשטענדיקייט אין א רעפערענדום
- 14טן סעפטעמבער - קיריבאטי, נאורו און טאנגא ווערן מיטגלידער אין די פאראייניגטע פעלקער
- 12טן אקטאבער - פערוועז מושאראף כאפט די הערשאפט אין פאקיסטאן נאך א מיליטערישער איבערקערניש
- 27סטן נאוועמבער - העלען קלארק ווערט די ערשטע פרוי צו זיין פרעמיער מיניסטער פון ניי זילאנד.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 23סטן יולי - דער מלך חאסאן דער צווייטער פון מאראקא (געב' 1929)
נפטר געווארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 26סטן מיי - אלטע פייגא טייטלבוים, סאטמארער רביצין (געב' 1912)


text:
לע קארבוזיע
שארל-עדווארד זשאנערע, באוואוסט ווי לע קארבוזיע (פראנצויזיש: Le Corbusier; 6טן אקטאבער, 1887 – 27סטן אויגוסט, 1965), איז געווע אן ארכיטעקט, פלאנעווער און שרייבער. ער איז געווען בארימט אלס א פיאנער פון מאדערנעם ארכיטעקטור. ער איז געבוירן געווארן אין דער שווייץ, און איז געווארן א פראנצויזישער בירגער אין 1930. זיין קאריערע האט זיך געצויגן אריבער פינף יארצענדלינגער, און מען האט געבויט זיינע געביידעס דורכויס אייראפע, אינדיע און אמעריקע.
לע קארבוזיע האט געהאלטן אז ווען מען בויט א געביידע דארף מען אריינרעכענען ווי אזוי זי איז צוגעפאסט צו טראנספארטאציע, למשל אן אויטא. היינט פארשטייט דאס יעדער ארכיטעקט, אבער ער איז געווען דער ערשטער וואס האט געקלערט דערפון.
יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לע קארבוזיע איז געבוירן געווארן אין א קליין שטעטל אין צפון שווייץ. אין 1907, ביי די 19 יאר, האט ער זיך געצויגן קיין פאריז, פראנקרייך. ער איז ארומגעפארן איבער אייראפע.


text:
פארקילונג
פֿאַרקילונג, אדער אַקוטע אָנצינדונג פון די אייבערגארגל און נאז איז א ווירוס אינפעקציע קראנקייט פון די העכערע אטעמען גאנגען. די סימפטאמען זענען א הוסט, האלדז ווייטאג, נאזקאטאר, קאפוויי און פיבער. די פארקילונג דויערט בערך זיבן טעג, אבער די סימפטאמען קענען בלייבן צוויי אדער דריי וואכן. פארקילונג איז די מערסט פארשפרייטסטע מענטשלעכע קראנקייט.
דורכשניטלעך, געוואקסענע מענטשן ווערן פארקילט צוויי אדער דריי מאל א יאר, אבער קינדער וואס גייען אין שולע אדער חדר ווערן פארקילט אפילו צוועלף מאל א יאר.
ענלעך צו פארקילונג זענען גארגל אנצינדונג און סינוס אנצינדונג.
די בעסטע שוץ קעגן פארקילונג איז א הקפדה אויף וואשן די הענט. היינטיגער מעדיצין האט נישט קיין רפואה פאר פארקילונג.
פארקילונג איז אנדערשט ווי גריפע, וואס קומט פון אן אנדער ווירוס און האט שווערערע סימפטאמען.


text:
ישראל בר און
ישׂראל בר-און (געב. אין באר שבע דעם 31סטן יאנואר 1989; כ"ה שבט ה'תשמ"ט) איז א ישראלדיקער זינגער. ער האט געוווּנען אין דעם 6טן פארמעסט-טעלעוויזיע פראגראם כוכב נולד.
ישראל בר-און איז געוואקסן און דערצויגן געווארן אין א פרומע משפחה. ער האט פארלאזט די רעגיליעזע ווען ער איז געווען 18 יאר אלט. אויך זיין עלטערער ברודער דורון בר-און איז א יוצא בשאלהניק. נאך זיין פארלאזן דעם פרומען וועג האט ישראל אפגעהאקט אינגאנצן קשר מיט זיינע עלטערן, אבער נאך וואס ער האט געווונען אין דער כוכב נולד פראגראם האט זיין מאמע אים שטארק געבעטן זאל ער קומען באזוכן זיינע עלטערן, און ישראל האט גערן געקומען זיי באזוכן.


text:
פארלאמענט
צו מיינט איר װיקיפּעדיע:פארלאמענט?
פארלאמענט איז דאס הויז וואו עס זיצן די פארלאמענטע מיטגלידער כדי צו באוואכן די אקציעס פונעם רעגירונג, און אויב זיי ווילן, קענען זיי אומווארפן די רעגירונג און פאדערן נייע וואלן. אבער געווענטלעך איז דא א קאאליציע וואס וויל נישט אומווארפן די רעגירונג.
עס זיינען דא פארלאמענטן אין געוויסע מדינות (ווי צ.ב. אין מדינת ישראל) וואס די חברי כנסת באשטימען אויך די געזעצן פונעם רעגירונג. ד.ה. דער "געזעץגעבער אויטאריטעט" מיט דער "אויספירער אויטאריטעט" זיינען ענדליך (זעט: אויטאריטעט צעטיילונג), און נאר דאס געריכט איז אייניג.
א פאַרלאַמענט איז א לעגיסלאטורע הויס, בעזונדערס אין די לענדער, זידעם סיסטעם איז רעפובליק אָדער דעמאָקראטיע.
דער נאמען איז פֿון דעם פראנצויזישן וואָרט "פארלע", וואס איז טייטש :זאָגן.
דאס בריטישע פארלאמענט איז אלס די ערשטען פארלאמענט אין די וועלט געווען. דאס בריטישע פארלאמענט איז די מאָדעל וור די אנדערשטען פארלאמענטישע סיסטעמע, און זיינע טאטען האָבן א סאך אנדערע פארלאמענטע געשאפן.
דאס ערשטע ענגלישע פארלאמענט וורדע ווערנד דער רעגיערונג פֿון קעניג הענרי III אים 13 יאהרהונדערט געבילדעט.
די פארלאמענטע מיטגלידער זינד די מענער און די פֿרויען, די דען טיפֿפונקט אין די מדינה (אים שטאט) מאכען. זי זינד און שטאטזאנגעהעריגען אָדער רעגיאָנאלע וואלען געוואהלט (העברעאיש: בחירות).
דער מיניסטערפרעזידענט (העברעאיש: "ראש ממשלה") פֿון די נאציאָן איז פֿאסט אימער דער לײַטער פֿון די מעהר גרויסע פארטי אים פארלאמענט.
פארלאמענט קענען מיט קאָנגרעס, אָדער סענאט, אלס דאס מאָדעל פֿון אמעריקע זײַן.
דאס ישראלישע פאלאמענטע איז די כנסת, אין העברעאיש: "הכנסת" גערופען, אונד עס גיבט 120 פארלאמענטע מיטגלײַדער, די דארין ארבעטן.


text:
ספר
א ספר איז געשריבענע בלעטער וואס מען האט פארבונדן צוזאמען, וועגן א הייליגער טעמע פון תורה. א וועלטלעכע זאמלונג פון בלעטער הייסט א בוך.
פארצייטנס, פאר ווען עס איז דערשינען געווארן א דרוקעריי, האט מען געשריבן אויף שטיינער, נאכער אויף מגילות. היינט קען מען ליינען ביכער מיט עלעקטרישע ביכער ווי צום ביישפיל די וויקיפעדיע ווערט פארעכנט אלס א דיגיטאלישער בוך.
היינט נאך וואס די טעכנאלאגיע איז זייער אנטוויקלט געווארן, איז די באדארפעניש פון ליינען ספרים אראפגעגיינגען, און מען שעפט וויסנשאפט און אנדערע פארוויילונג פון אנדערע מיטלען, ווי טעלעוויזיע, אינטערנעט, טעאטער אא"וו.
איינער וואס פארקויפט ספרים הייסט א מוכר ספרים
ביי די פרומע געמיינדע איז די נייע אויבעדערמאנטע טעכנאלאגישע מיטלונגען פארבאטן, און דערפאר די ספרים באנעמען נאך ביי זיי א חשוב'ן פלאץ אין זייער לעבן.
ביי די אידן האט בכלל ספרים שטענדיג פארנומען א וויכטיג פלאץ, אין די ביכער ווערן אידן גערופן עם הספר דאס הייסט א פאלק וואס פארטיפט זיך אין ספרים, און שעפן זייער וויסענשאפט און אלעס וואס זיי האבן פון ספרים, אפילו אין די מיטל אלטער ווען די פעלקער זענען געווען אויסגעטוען פון יעדע סארט וויסנשאפט, איז אבער ביי אידן אייביג געבליבן דאס קוקן אין ביכער און אין ספרים.
וויאזוי צו דרוקן ספרים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער גאון רבי עקיבא איגר שרייבט אין דער הקדמה פון זיינע ספרים אז ער באשווערט מיט א שבועה אלע וואס וועלן דרוקן זיינע חיבורים זאלן זיי עס דרוקן מיט שיינע גרויסע אותיות, ברייטע גליונות, און שיינע בלעטער כדי יעדער זאל זיך שפירן גוט ווען מען קוקט דערין אריין, עס זאל ברעגנען א ברייטקייט, מען זאל זיין באקוועם מיט זיינע ספרים.
אין ספר מדרש פנחס פון רבי פנחס קאריצער שטייט א ספר מיט קליינע אותיות א בחינה פון מוחין דקטנות, עס ווייזט אויף א קליינער מוח, א ספר מיט גרויסע אותיות מיט א שיינע אויסלייג איז א בחינה פון מוחין דגדלות, עס ווייזט אויף א ברייטער מוח.


text:
10טן מיי
דעם 10טן מיי איז דער 130סטער טאג פון יאר (131סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 235 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1503 - קריסטאפער קאלאמבוס אנטפלעקט די קיימאן אינזלען.
- 1940
- נעוויל טשעמבערליין רעזיגנירט פונעם אמט פון פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך, און ווינסטאן טשערטשיל ווערט באשטימט אין זיין ארט
- צווייטע וועלט מלחמה: דייטשלאנד אינוואדירט בעלגיע, האלאנד און לוקסעמבורג
- 1941
- צווייטע וועלט מלחמה: די געביידע פונעם בריטישן פארלמאנט דעמאלירט אין א דייטשער באמבארדירונג
- צווייטע וועלט מלחמה: רודאלף העס, פון די פירער פון נאצי דייטשלאנד, פאראשוטעט זיך אינעם פאראייניגטן קעניגרייך צו רעדן וועגן א פרידן אפמאך
- 1942 - חורבן אייראפע: רוב יידן פון וואלאזשין דערמארדעט דורך די נאציס
- 1981 - פראנסוא מיטעראן דערוויילט דער ערשטער סאציאליסטישער פרעזידענט פון פראנקרייך.
- 1994 - נעלסאן מאנדעלע דערוויילט דער ערשטער שווארצער פרעזידענט פון דרום אפריקע.
- 1997 - 2,400 מענטשן אומגעקומען אין אן ערדציטערניש מיט שטארקייט 7.5 אין צפון איראן.
- 2013 - רינג ליקוי חמה.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1888 - מאקס שטיינער, יידישער אמעריקאנער קאמפאזיטאר (נפטר 1971)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1774 - לואי דער פופצנטער, מלך פון פראנקרייך (געב' 1710)
- 1829 - טאמאס יאנג, ענגלישער וויסנשאפטלער (געב' 1773)
פייערטעג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אנדענק טאג פאר די וואלאזשינער יידן


text:
אריטמעטיק
די אַריטמעטיק (פון גריכיש ἀpιθuός, אַריטמאס "נומער") איז דער עלצטער[1] און עלעמענטארסטער צווייג פון מאטעמאטיק, געניצט דורך כמעט יעדן איינעם, פאר ארבעטן פון פשוטן טאג-טעגליכן ציילן ביז פארגעשריטענע וויסנשאפט און האנדל חשבונות. זי איז געבויט אויף דער שטודיע פון קוואנטיטעט, ספעציעל ווי דער רעזולטאט פון אפעראציעס וואס קאמבינירן צאלן. אין דער געוויינלעכער שפראך, מיינט זי מער פשוטע אייגנקייטן ווען מען ניצט די טראדיציאנעלע אפעראציעס פון צוגאב, אראפנעם, טאפלונג און צעטיילונג מיט קלענערע צאלן. פראפעסיאנעלע מאטעמאטיקער ניצן אמאל דעם טערמין (העכערע) אריטמעטיק[2] בנוגע צו פארגעשריטענע רעזולטאטן אין נומערן טעאריע, אבער מ'זאל דאס נישט אויסטוישן מיט חשבון.
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער גריכישער מאטעמאטיקער דיאפאנטוס האט פארפאסט אינעם דריטן יארהונדערט די סעריע פון ביכער "אריטמעטיקא", וואס ווערט גערעכנט דעם אריטמעטישן פאראלעל צו די "עלעמענטן" פון אוקלידוס. אין דעם בוך האט ער געוויזן וועגן צו לייזן א סיסטעם פון גלייכונגען וואן די צאל אומבאשטימטע איז גרעסער ווי די צאל גלייכונגען און די לייזונגען זענען גאנצע צאל; די גלייכונגען רופט מען דיאפאנטישע גלייכונגען אויף זיין נאמען. צוליב דעם ווערט דיאפאנטוס גערופן "דער פאטער פון אלגעברע".
די מאיא קולטור האט געניצט א נומערן סיסטעם באזירט אויפן נומער 20, און האט אויך געהאט א סימבאל פארן נומער 0 נול. שוין פאר זייער צייט האט מען געניצט "ליידיק" פלעצער (למשל אין דער בבלישער סיסטעם), אבער די מאיא האבן דערפינדן א סימבאל פאר נול גאנץ נאענט צו ווי מען פארשטייט 0 היינט.
די דעצימאל סיסטעם וואס מען ניצט היינט, אין וואס יעדער ציפער באדייט א פאטענץ פון 10, איז געקומען פון אינדיע.
אריטמעטישע אפעראציעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – חשבון
די גרונטלעכע אריטמעטישע אפעראציעס זענען צוגאב, אראפנעם, טאפלונג און צעטיילונג. אנדערע אפעראציעס זענען פראצענט, קוואדראט ווארצלען, פאטענץ און לאגאריטמען.
צוגאב (+)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – צוגאב
צוגאב איז די יסודותדיקע אפעראציע פון אריטמעטיק. מען שטעלט צוזאמען צוויי צאלן צו פראדוצירן איין צאל, דעם סכום.
צוגאב פון צאלן איז קאמוטאטיוו און אסאציאטיוו, במילא קען מען ענדערן דעם סדר אין וואס מען רעכנט דעם סכום.
דער נייטראלער עלעמענט פאר צוגאב איז 0; ד"ה אז מען גיט צו 0 צו נאר וועלכער צאל באקומט מען די זעלבע צאל.
טאפלונג (× אדער · אדער *)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – טאפלונג
טאפלונג איז די צווייטע יסודותדיקע אפעראציע פון אריטמעטיק. מען שטעלט צוזאמען צוויי צאלן צו פראדוצירן איין צאל, דעם פראדוקט. די ערשטע צוויי נומערן רופט מען דעם טאפלער און דעם פֿארטאפלטער, אדער סתם "פאקטארן.
פאטענץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – פאטענץ
מיט גאנצע צאלן איז די אפעראציע פון פאטענץ נאר א פארקירצונג פאר איבערגעחזרטע טאפלונגען. אז מען טאפלט a מיט זיך b מאל רופט מען דאס "a צו פאטענץ b", און מען שרייבט ab
געזעצן פון אריטמעטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די געזעצן פון אריטמעטיק זענען פונדאמענטאלע פרינציפן וואס האלטן ביי די אריטמעטישע אפעראציעס, און מיט זיי קען מען פארגרינגען דעם גאנג פון רעכענען. דער ערשטער וואס האט געשריבן די געזעצן פון אריטמעטיק וואס מיר האבן היינט איז געווען דער אינדישער מאטעמאטיקער בראהמאגופטא, וואס האט געלעבט בערך אין יאר 625.
מיט די געזעצן ווערן די אפעראציעס פון אריטמעטיק שטארק נוצלעך מיט א סך אפליקאציעס. אין א פאראלגעמיינערטן שטייגער, א מאטעמאטישע סטרוקטור ווי די ראציאנאלע צאל אדער די רעאלע צאל וואס האט די אריטמעטישע אפעראציעס און היט זייערע געזעצן ווערט אנגערופן א פעלד.
פאלגנד זענען די פונדאמענטאלע געזעצן פון אריטמעטיק.
אסאציאטיווער געזעץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די אפעראציעס פון צוגאב און טאפלונג זענען אסאציאטיוו. דאס הייסט, אז מען וויל רעכענען א צוגאב אדער א טאפלונג פון דריי אדער מער נומערן אין א געוויסן סדר, איז נישט וויכטיק וואו מ'שטעלט די קלאמערן, קומט אויס אלעמאל דער זעלבער רעזולטאט. מאטעמאטיש שרייבט מען אזוי, ווען a,b,c זענען דריי טערמינען אדער פאקטארן:
- דערפאר מעג מעו שרייבן איינפאך .
- דערפאר מעג מעו שרייבן איינפאך .
קאמוטאטיווער געזעץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען מען רעכנט דעם צוגאב פון צוויי נומערן, אדער מען טאפלט צוויי נומערן, איז נישט וויכטיק וועלכן פון די צוויי שרייבט מען ערשט און וועלכן צווייט. דאס הייסט, עס האלט זיך:
- .
- .
אבער, די אפעראציעס פון אראפנעם און צעטיילן זענען נישט קאמוטאטיוו, און דער סדר ווי מען שרייבט די נומערן איז גאר וויכטיק. מען קען דאס זען גוט מיט א ביישפיל:
- , אבער
- , אבער
נומערן סיסטעמען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – נומערן סיסטעם
יעדע צאל קען מען אויסשטעלן אין פארשידענע וועגן לויט וועלכער סיסטעם מען ניצט. אין טאג-טעגלעכן לעבן ניצט מען די דעצימאלע סיסטעם, וואס האט צען ציפערן: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 און 9. מיט די צען ציפערן קען מען אויסשטעלן יעדע צאל. אין דער סיסטעם ווייזט דער ארט פון א ציפער זיין ווערט. אין דער רעכטער פאזיציע איז יעדער ציפער ווערט גענוי זיין צאל, אין דער צווייטער פאזיציע צען מאל זיין צאל, אין דער דריטער פאזיציע, הונדערט מאל זיין צאל, אא"וו.
היסטאריש, פלעג מען ניצן אנדערע סיסטעמען איידער די דעצימאלע סיסטעם איז געווארן ברייט אנגענומען. צוויי סיסטעמען וואס זענען נאך אין באניץ זענען די סיסטעם פון לשון קודש, וואו יעדער אות אין אלף בית האט א ווערט, נישט אפהענגיק אין וואו מען שרייבט אים, און די רוימישע צאלן, וואס האט געוויסע אותיות וואס זייער ווערט איז יא אומאפהענגיק וואו זיי זענען געשריבן, אבער נישט אזוי ווי די דעצימאלע סיסטעם.
נומערן טעאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – נומערן טעאריע
מען ניצט דאס ווארט "אריטמעטיק" צו באדייטן נומערן טעאריע. דאס שליסט איין אייגנשאפטן פון גאנצע צאלן וואס האבן א שייכות מיט פרימצאלן, צעטיילקייט און לייזן גלייכונגען אין גאנצע צאלן. דאס נעמט איין אויך דעם גרונט-טעארעם פון אריטמעטיק און אריטמעטישע פונקציעס.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Mathematics. Science Clarified. דערגרייכט דעם 23סטן אקטאבער 2012.
- ↑ Davenport, Harold, The Higher Arithmetic: An Introduction to the Theory of Numbers (7th ed.), Cambridge University Press, Cambridge, UK, 1999, ISBN 0-521-63446-6
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
דזשובא
דזשובאַ (ענגליש: Juba) איז די הויפטשטאט פון דרום סודאן און פונעם צענטראלע עקוואטאריע (ענגליש: Central Equatoria) ראיאן, דער קלענסטער פון די צען ראיאנען אין לאנד. די שטאט ליגט אויף די ברעגן פונעם ווייסן נילוס, און האט בערך 372,410 איינוואוינער.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אום 9טן יולי 2011, איז דזשובא געווארן פראקלאמירט אפיציעל די הויפטשטאט פון דרום סודאן, וואס האט זיך צעטיילט פון (צפון) סודאן. דאך, עקזאמענירט די דרום סודאן רעגירונג די מעגלעכקייט פון אויפשטעלן אן אנדער הויפטשטאט.[1]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ "New capital city for South Sudan?", ראדיא נידערלאנדן.


text:
פאלשע געלט
פאלשע געלט אין אמעריקע איז אן אנגייענדיגער פראבלעם אין וועלכע שווינדלער פרינטן פאלשע געלטער וועלכע גייט דערנאך אריין אין צירקולאציע.
אינהאַלט
וואלוטע זיכערהייטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די מינט דעפארטמענט ווייסט אויך פון דעם סוד אז יוגנטליכע און אויך פראפעסיאנאלע גנבים מאכן נאך געלטער און האבן דערפאר א ספעציעלע שטאב מיט עקספערטן וועלכע געבן זיך אפ מיט'ן פראדוצירן די וואלוטע מיט די מאקסימום זיכערהייט מאסנאמען וועלכע עס זאל זיין שווער נאכצומאכן. פון עטליכע פיס ווייט וועט א מענטשליכער אויג נישט באמערקן קיין חילוק צווישן אן עכטע און א פאלשע באנקנאט, אבער איינמאל מען קוקט דערויף פון דער נאנט דארף מען שוין נישט זיין קיין גרויסער עקספערט צו באמערקן די פאלשקייט.
פארשטייט זיך אז די פראפעסיאנאלע פעלשער מאכן א בעסערע דזשאב ווי די יוגנטליכע וועלכע טוען דאס מער פאר אינטערעסאנקייט ווי צו באגיין א פארברעכן[פֿעלט אַ מקור]. נאכגעמאכטע געלטער פון פראפעסיאנאלע שווינדלער קען מען שווער באמערקן און טיילמאל וועלן עס אפילו די מאשינען נישט אויפכאפן. די מינט דערפארטמענט איז נישט באזארגט איבער די יוגנטליכע כאטש זיי פראדוצירן זייער אסאך פאלשע געלט ווייל אין רוב פעלער כאפט מען זיי גענוג שנעל נאך איידער עס איז געווען א שאנס עס זאל זיך ערנסט צעשפרייטן. אבער מיט די פראפעסיאנאלע פעלשער קען מען זיך שווער אן עצה געבן ווייל ווי פארגעשריטן די מינט דעפארטמענט ווערט, אלס מער פארגעשריטן ווערן זיי.
לאמיר ערשט געבן א בליק אויף דעם באנקנאט און זען וואספארא סודות עס ליגן דארט באהאלטן:
די ערשטע זאך וואס יעדער באמערקט ווען מען נעמט אן אמעריקאנער באנקנאט אין די האנט איז די דינע פעדימער וועלכע זענען אויסגעלייגט ווי קליינע שלענגעלעך צווישן די צוויי פאפירן. די פעדימער זענען אריינגעקלעפט צווישן די צוויי טיילן פון דעם באנקנאט וועלכע איז כמעט נישט מעגליך נאכצומאכן אין רעאליטעט אבער דער סקענער אנדעקט באלד די אלע קלייניקייטן כאטש זיי טוישן די קאלירן און געבן געוויסע עפעקטן וועלכע קענען נישט געזען ווערן מיט'ן מענטשליכ'ן אויג.
יעדעס באנקנאט האט אויך באהאלטענע בוכשטאבן אויף פארשידענע ערטער און רוב באנקנאטן האבן אויך גאלדענע גלאנצנדיגע נומערן אדער בוכשטאבן. אבער די אלע מאסנאמען זענען שוין היינט גארנישט ווערט ווייל יעדע קלארע סקענער כאפט אויף די אלע סודות און מייקראפרינטינגס און אויב מען פארגרעסערט דאס מיט'ן קאמפיוטער קען מען דאס קלאר זען.
דער הויפט שוועריקייט נאכצומאכן באנקנאטן הייבט זיך אן ביים פרינטן. א גוטע סקענער האט יעדער צווייטער, אבער א גוטע פרינטער וועלכע קען פרינטן די אלע מייקראפרינטס איז כמעט נישט בנמצא. דער פרינטער וועט נעמען אלע דעטאלן און מאכן דערפון איין גרויסע קוגל און מען וועט שנעל קענען באמערקן אז די געלט איז פאלש. נאך א פראבלעם וואס דורכשניטליכע פרינטערס האבן איז, ווען עס קומט צו שטארק ליכטיגע פרינטינג. א נארמאלע פרינטער קען נישט פרינטן אזעלכע ליכטיגע קאלירן און וועט דאס אויטאמאטיש מאכן טונקעלער.
וויאזוי אימער, זענען אבער פאראן פרינטערס וועלכע קענען יא טאן א גוטע דזשאב און מען וועט כמעט נישט דערקענען קיין חילוק סיידן מען נוצט א פארגרעסערונג גלאז. די סארט פרינטערס זענען זייער טייער אבער פאר די פארברעכערס איז עס ווערט דאס געלט...
וואלוטע פאפיר[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שטודיעס ווייזן אז רוב פאלשע באנקנאטן ווערן אויסגעגעבן ביינאכט אין פלעצער וואו עס איז טונקל ווי רעסטוראנטן, טעקסיס, א.ד.ג. ווייל דעמאלט קען מען שווערער באמערקן די פאלשקייט פונעם פרינט. אבער א געשליפענער סוחר וועלכער האלט געלט אין זיין האנט א גאנצן טאג וועט באלד שפירן אז עפעס איז פארדעכטיגט דורכ'ן אנכאפן דעם פאפיר. געלט האט א געוויסע שפירונג אין די הענט וועלכע יעדער ווייסט צו זאגן און די וואס האלטן דאס אסאך אין די הענט וועלן דאס שנעל אנטדעקן.
עס זענען פאראן דריי הויפט זאכן וועלכע מאכן דעם באנקנאט שפירן אנדערש ווי אנדערע פאפיר. זיי זענען:
1) ארגינעלע פאפיר וועלכע מיר נוצן און אונזערע היימען און אפיסעס זענען געמאכט פון האלץ אפפאל שטויב וועלכע מען נעמט פון ביימער. די פאפיר פון געלט איז געמאכט פון קאטאן (באוול) און אנדערע פלאקס פייבערס וועלכע ווערט אנגערופן רעדזש פאפיר.
די רעדזש פאפיר איז שטארקער און וועט זיך נישט אזוי שנעל צורייסן. אויך וועט זיך עס נישט צומאלן פון וואסער (אויב מען וואשט דאס אויס בטעות) ווייל עס איז צוזאמענגעשטעלט אזויווי סחורה און נישט דורך קלעב.
2) די וואלוטע פאפיר איז אסאך דינער ווי אנדערע פאפיר לויט איר שטארקייט.
3) ווען דער וואלוטע ווערט געפרינט ווערט עס נאכמער צודריקט דורך א ספעציעלע געהיימע וועג פון פרינטן וועלכע לייגט ארויף טויזענטער פונט פון דרוק. דער דורק פון פרינטן בלייבט טאקע נישט צו לאנג און איינמאל עס הייבט אן צירקולירן ווערט עס דאפעלט די סייז.
צו באקומען די ריכטיגע פאפיר איז זייער שווער אבער איז פארט דא צו באקומען אין די אונטערוועלט מארקעט. די פראפעסיאנאלע פעלשער זענען פארבינדן מיט פאפיר פירמעס וועלכע שטעלן זיי צו די נויטיגע פאפירן אונטערן טיש. איינמאל דער פאפיר שפירט שוין געהעריג אין די הענט איז שוין דאס דרוקן א קליינע פראבלעם ווייל רוב מענטשן באטראכטן נישט קיין געלט צופיל אבער וועלן עס יא שפירן אין די הענט.
אין די לעצטע יארן זענען א גרופע שווינדלער פון אויסלאנד אויפגעקומען מיט א נייעם געדאנק. זיי האבן גענומען עכטע באנקנאטן אין קלענערע בילס און דאס איינגעטונקן אין בליטש וועלכע האט אינגאנצן ארויסגענומען די פארב נאך עטליכע טעג. איינמאל דער פאפיר איז געווען ליידיג און אויסגעטרוקנט האבן זיי ארויפגעדרוקט גרויסע בילס דערויף. אין אנדערע ווערטער האבן זיי געקענט מאכן פון אן איין דאלאר ביל א הונדערטער און פארדינט 99 דאלאר. זייער געדאנק האט געארבעט און לויט ווי מען שאצט האבן זיי אריינגעשווערצט צווישן 20 און 30 מיליאן דאלאר אין א משך פון עטליכע יאר ביז אויספארשער האבן געכאפט וואס זיי האבן געטאן.
אין אמעריקע גייט דאך אלעס פובליק און די גאנצע גאס האט געליינט אין די נייעס אז פארברעכער האבן געפעלשט געלט דורך אראפנעמען די אלטע דרוק און דאס איבערגעדרוקט אויף גרעסערע באנקנאטן. מער ווי דעם האט נישט אויסגעפעלט און טויזענטער יוגנטליכע האבן אנגעהויבן נאכטאן דאס זעלבע. איינעם איז דאס געגאנגן און איינעם נישט און פרישע מיליאנען פאלשע דאלארן זענען ווידער אריין אין די צירקולאציע.
די מינט דעפארטמענט האט זיך אן עצה געגעבן מיט דעם אויך און האבן אריינגעשטעלט א גאלדענע שטריך אין די ברייט פון רוב באנקנאטן וועלכע עס איז אוממעגליך אינגנאצן צו באזייטיגן. נאכמער, די שטריך איז אזוי געמאכט אז איינמאל מען רירט צו דערצו טוישט זיך דער קאליר צו גרין און דעמאלט איז שוין דער באנקנאט גארנישט ווערט.
נאך א זאך וואס די מינט דעפארטמענט האט צוגעלייגט און האט אויך אסאך געהאלפן צו דעם פראבלעם איז א וואסער-צייכן בילד אויף די קלענערע באנקנאטן וועלכע אנטהאלטן דעם מענטשליכן בילד פון דעם באנקנאט צווישן די צוויי פאפירן און קען נאר געזען ווערן פון איין זייט.
די אלע מאסנאמען וועלן נאכמער העלפן עווענטועל אבער דערווייל צירקולירן נאך אסאך פון די אלטע באנקנאטן און מען קען זיי גרינג פעלשן דורך דעם אויבנדערמאנטן וועג.
וויאזוי מען כאפט די פעלשער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
טויזענטער פעלשער ווערן געכאפט יעדעס יאר דורך לאקאלע פאליציי און דורך די סיקרעט סערוויס (די סיקרעט סערוויס האט צוויי פליכטן: היטן דעם פרעזידענט און נאכגיין געלט פעלשער). רוב פון די וואס ווערן געכאפט זענען יוגנטליכע וועלכע מאכן נישט קיין גוטן דזשאב אדער געבן עס איבער צו אנדערע יוגנטליכע וועלכע אלאמירן די פאליציי.
די פראפעסיאנאלע געלט פעלשער ווערן נאכגעגאנגן דורך די סיקרעט סערוויס מיט די הילף פון די לאקאלע פאליציי און אנדערע לאו ענפארסמענט אגענטורן. אזא אויספארשונג קען געדויערן יארן לאנג און הונדערטער אגענטן און פאליציי זענען טיילמאל פארמישט אין איין מיסיע.
די פראפעסיאנאלע פעלשער האבן ספעציעלע וועגן וויאזוי אריינצושווערצן זייערע פאלשע באנקנאטן אן דעם מען זאל זען אז עפעס איז פארדעכטיגט. אבער "סוף גנב לתליה", יעדער מאכט אמאל א טעות און אויך פראפעסיאנאלן מאכן טעותים און איין טעות ברענגט זיי אונטער די אייזערנע גראטעס.
די מינט דעפארטמענט האלט אויך אן אבזערווירנדן אויג דורכ'ן סקענען אלע באנקנאטן וועלכע צירקולירן אדורך זייער דעפארטמענט. אין א נארמאלע יאר צירקולירט דורך ארום 24.5 ביליאן דאלאר פון וועלכע איבער העלפט זענען 1 דאלאר באנקנאטן וועלכע ווערט דאס מערסטע באנוצט צווישן די מאסן. יעדע 1 דאלאר באנקנאט האלט בערך 18 מאנאטן און צירקולירט דורך די מינט דעפארטמענט 4 אדער 5 מאל פער יאר דורכשניטלעך. א 100 דאלאר באנקנאט איז די ווייניג גענוצטע באנקנאט און האלט טאקע לאנגע יארן. א הונדערטער צירקולירט נאר איינמאל אין 4 יאר.
ווען די מינט דעפארטמענט דערווישט א פאלשן באנקנאט הייבן זיי אן א אויספארשונג. אויב עס קומען נישט נאך פון די זעלבע בענק דעמאלט מאכן זיי נישט קיין עסק. אבער אויב זיי זעען אז עס שטאמט פון איין מקור (לאמיר זאגן איין שטאט אדער געגענט) אדער אויב די באנקנאטן זענען נאכגעמאכט אויפ'ן זעלבן וועג, דעמאלט מישט מען אריין די סיקרעט סערוויס אין די לאקאלע פאליציי פון יענע געגענט און אן אויספארשונג הייבט זיך אן.
יעדע באנק און ווענדינג מאשין קען אויך דערווישן א פאלשן באנקנאט ווייל די טינט אין רוב באנקנאטן האבן א געוויסע טייל מאגנאט וועלכע די מאשינען מוזן דערשפירן אויב נישט וועט עס צוריק אויסשפייען דעם באנקנאט. אבער א גוט נאכגעמאכטן דאלאר וועט יא דורכגיין ווייל א מאשין איז דאך נאר א מאשין. די סקענערס וועלכע די מינט דעפארטמענט און גרעסערע בענק נוצן קענען אבער נישט אויסגענארט ווערן קיינמאל. זיי פארמאגן 30 סענסארס פון וועלכע יעדע פון זיי באטראכט אן אנדערע טייל פונעם באנקנאט.
דער פארברעכן און איר שטראף[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען איינער מאכט א פאלשע באנקנאט, אפילו נאר פאר אינטערעסאנטקייט, און ער לייגט דאס אריין אין צירקולאציע דורך געבן פאר א געשעפטסמאן אדער אנדערן, שפילט ער זיך מיט זייער א הארבע פארברעכן וועלכע איז אין פאקט א פעדעראלע פארברעכן. די סיקרעט סערוויס איז זייער א שטייפע און פונקטליכע אגענטור וועלכע וועט זיכער מאכן אז יעדער פארברעכער ווערט אנגעקלאגט מיט דאס הארבסטע וואס מעגליך. די סיקרעט סערוויס איז געגרינדעט געווארן פאר דעם צוועק און האט שוין יארן ערפארונג. זייער פליכט צו באוואכן דעם פרעזידענט און אנדערע רעגירונג'ס אפישעלס האבן זיי ערשט באקומען צענדליגער יארן שפעטער נאר צוליב זייער אומגעהויערע סוקסעס. אין רעאליטעט איז גרינג צו פארשטיין פארוואס דאס איז אזא הארבע פארברעכן. געלט איז ווי אקסיגען צו די עקאנאמיע וועלכע איז די וויכטיגסטע זאך פאר די סאסייאיטי. אויב מענטשן קענען נישט געטרויען די געלט וועלכע זיי טראגן ארום אין טאש דעמאלט איז וועלט אויס וועלט.
אויב איינער מאכט נאר איינמאל א שפיל און ער ווערט געכאפט וועט ער באקומען 15 יאר טורמע און א רייע פון געלט שטראפן. אויסער דעם האט די רעגירונג רעכט צו קאנפיסקירן אלע פראפערטי און מאשינען וועלכע זענען גענוצט געווארן צו מאכן די פאלשע געלט. אפילו אויב עס געלונגט איינעם צו באקומען א מילדע טורמע אורטייל איז ער אבער שוין אנגעזעצט פאר זיין גאנצע לעבן ווייל יעדער מענטש וואס האט אויף זיך א פעדעראלער פארברעך וועט קיינמאל נישט קענען טרעפן א דזשאב אין א נארמאלע ביזנעס און קיין איין באנק וועט אים מער נישט וועלן געטרויען.
זייט געווארנט![באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויב איר שפאצירט אריין אין באנק מיט א פאלשן באנקנאט אומוויסנדיג אין אייער הענט און איר גיט דאס איבער פאר א טעללער וועט אייך דאס גליק נישט באטרעפן... איר וועט גענומען ווערן פאר אויספארשונג אזוי לאנג ווי איר וועט קענען איבערווייזן אז איר זענט אומשולדיג. טויזענטער מענטשן ליידן פון דעם פראבלעם יעדעס יאר אבער קיין אנדערע ברירה איז נישט פאראן, די פאליציי מוז נאכגיין די פארברעכער און צומאל וועט אן אומשולדיגער ליידן.
וויאזוי אימער, זענען אבער פאראן עצות וויאזוי זיך צו היטן פון פאלשע געלט:
1) זייט געווארנט, נעמט די צייט צו שפירן און באטראכטן יעדעס באנקנאט. אויב איר פארדעכטיגט עפעס זאגט עס אפ.
2) אויב איז עס א גרעסערע סומע געלט קוקט אויף די סיריעל נומערן, אויב זענען זיי די זעלבע איז א קלארער סימן אז זיי זענען פאלש.
3) פארדעכטיג יעדן אלטן באנקנאט. ווי עלטער דאס איז אלס מער שאנסן צו זיין פאלש.
4) שעמט אייך נישט אפצוזאגן אלטע פארקנייטשטע באנקנאטן.
5) לייגט דעם באנקנאט קעגן א לעקטער די סימנים וועלן באלד אויסזאגן דעם אמת.
6) אויב איר פארדעכטיגט אז איר האט פאלשע געלט אין אייער באזיץ גייט נישט דערמיט אין באנק נאר רופט די פאליצי.


text:
C (פראגראם שפראך)
סי שפראך (C) איז א וויכטיקע פראגראם שפראך געשאפן דורך דעניס ריטשי. C איז די הויפטשפראך פון א סך פראגראם שפראכן.
C שרייבט מען מיט א נאטירלעכע שפראך געבויט פון פארשיידענע פונקציעס, און מען ניצט א קאמפיילער איבערצוזעצן דעם נאטירלעכע שפראך צום מאשינס שפראך.
כאראקטערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אנדערש ווי עטלעכע אנדערע פראגראם שפראכן (למשל וויזועל בייסיק) - C באשייד צווישן גרויסע און קליינע לאטיינישע אותיות.
באגריפן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קעפלעך טעקעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויבאלד יעדע אפערירן סיסטעם האט אנדערע פונקציעס ווי אזוי זיך צו ווענדן צו די פארשיידענע קאמפיוטער באשטאנדטיילן, וואלט מען דאך געדארפט שרייבן א באזונדער פראגראם פאר יעדע אפערירן סיסטעם, אבער כדי צו פארשפארן פון צו שרייבן דאס זעלבע פראגראם עטלעכע מאל פאר יעדע אפערירן סיסטעם, האט מען באשטימט אן אייניקע קעפל-טעקע מיטן נאמען stdio.h (וואס מיינט STandarD Input Output.Header) וואס אנטהאלט די סטאנדארטישע אריינווארג און ארויסווארג פונקציעס. דער שרייבער פירט צו די טעקע אלע סטאנדארטישע פונקציעס, און דער קאמפיילער טוט זיי אויסארבעטן לויט די באשטימטע אפערירן סיסטעם. און דערפאר, אין יעדע C פראגראם אינקלודירט מען די קעפל טעקע stdio.h.
"Hello World" אויף C שפראך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאלגנדיק איז א ביישפיל פון א פראגראם וואס דרוקט ארויס די ווערטער "Hello World" אויפן עקראן:
#include   void main() { printf("Hello, World!\n"); return 0; }


text:
אמשינאוו (הויף)
דאס אמשינאווער חסידות שטאמט פון ווארקא. דער ערשטער אמשינאווער רבי איז געווען הרב יעקב דוד קאליש, א זון פון דעם אלטן ווארקער רבי און רב פון אמשינאוו אין קאנגרעס פוילן.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער אלטער ווארקער רבי, רבי יצחק פון ווארקא, איז געווען א תלמיד פון רבי דוד לעלאווער (תק"ו-תקע"ד), א תלמיד פונעם חוזה פון לובלין, וואס איז געווען א תלמיד פונעם רבי'ן אלימלך פון ליזשענסק, וואס איז געווען א תלמיד פונעם מגיד, הרב דוב בער פון מעזריטש, דער הויפט תלמיד פונעם בעל שם טוב, דער מייסד פון חסידות. נאך דער פטירה פון ר' דוד לעלאווער איז רבי יצחק געווארן א חסיד פונעם רבי'ן ר' בונם פון פרשיסחא.
דער ערשטער אמשינאווער רבי איז געווען רבי יעקב דוד קאליש (יד דוד), א זון פון רבי יצחק פון ווארקא. ער איז נפטר געווארן ה'תרל"ח אין מעראן, איטאליע און זיין זון רבי מנחם האט גע'ירש'נט די רביסטעווע.
נאך רבי מנחם'ס פטירה אין תרע"ח איז זיין זון רבי יוסף געווארן רבי אין אמשינאוו, און דער צווייטער זון, רבי שמעון שלום, איז געווארן רבי אין אטוואצק. ווען די ישיבה בחורים פון מיר, קלעצק, ראדין און נאווהארדאק זענען אנטלאפן פון פוילן קיין יאפאן און שאנכיי אין דער צווייטער וועלט מלחמה איז רבי שמעון שלום געווען איינער פון די פירערס וואס האבן געפועלט אדורכצופירן דאס ענין. אונטער די יאפאנער האבן געוואוינט אין שאנכיי 26,000 יידן.
רבי ירחמיאל יהודה מאיר קאליש (1901-1976) פון אמשינאוו, רבי שמעון שלום'ס א זון, איז געבוירן געווארן אין פשיסכע, פוילן. ער האט געלערנט תורה ביי זיין זיידן , רבי מנחם פון אמשינאוו.


text:
שאך (שפיל)
שאך (אדער שאך מאַט) איז זייער אן אלטע סטראטעגי טאוול טיש שפיל וואס ווערט געשפילט מיט צוויי מענטשן.
די שפיל איז געבויעט קעסטלדיג מיט 64 קוואַדראַטן און 8 ליניעס. יעדער שפילער האט 16 חלקים איינער שווארצע און איינער ווייסע: 8 סאלדאטן, 1 קעניג, 1 מלכה, 2 טורעמס, 2 לויפערס און צוויי פערדן.
די ראשונים פלעגן דאס אנרופן "משחק השקאקיא". (עס איז פאראן א פאעטישער פיוט פונעם חוקר ר' אברהם בן מאיר בן עזרא, בעל אבן עזרא איבער דעם שאך שפיל)
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פונקטלעך ווען די שפיל איז פארפאסט געווארען איז נישט באוואוסט אבער רוב היסטאריקער האלט אז מען האט געשפילט שאך צום ערשטן מאל אין צפון אינדיע געגנט אין דער תקופה פון דער גופטא אימפעריע אינעם 6טן יארהונדערט. דער שפיל האט אנגעהויבען צובאקומען איר באוויסטהייט אין אייראפע אונם אכטצען יאר הונדערט נאכדעם וואס די מארינס פון פרס האבן אינוואדירט שפאניע.
ספעציעלע גאנגן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען דא ספעציעלע גאנגן אין דעם שפיל.
- ען פאסאנט, דאס איז ווען א סאלדאט שטייט אין א קעסטעל די פערטע רייע פון קעגנער און די קעגנער ברענגט ארויס זיינס א סאלדאט וואס ווען ער ברענגט דאס איין טריט קען מען אים אראפנעמען, גייט ער און ער ברענגט דאס צוויי טריט, דאן אויף יענער גאנג קען ער דאס אראפנעמען אזוי ווי ער וואלט נאר געגאנגן איין טריט.
- גאפל (FORK), דאס איז ווען מען סטראשעט צוויי שטיקלעך אויף איינמאל פון קעגנער אין אזא וועג אז ער קען גארנישט טאן, למשל אז איינס פון די וואס ווערן געסטראשעט איז די קעניג און דער שטיקל וואס סטראשעט איז באשיצט, און עס סטראשעט נאך א שטיקל ווי למשל די מלכה, דאן הייסט דאס א גאפל ווייל דער קעגנער קען זיכער פארלירן די מלכה (חוץ אויב די שפילער האט אנדערע חשבונות).
- אראפשטעלן (PIN), דאס איז ווען מען סטראשעט א שטיקל וואס אויב דער קעגנער וועט ריקען דעם שטיקל וועט א שטיקעל וואס איז מער ווערט אראפגענומען ווערן. ווי למשל אויב א פערדל איז אין די זעלבע רייע פון די קעניג, און די מלכה צילט אויפן זעלבן רייע, דאן איז די פערדל אראפגעשטעלט.
ווערט פון די שטיקלעך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס איז דא אומאפציעלע פונקטן פאר א יעדע שטיקל, וואס לויט דעם קען מען בויען א סטראטעגיע וואס לוינט זיך פארלירן פארוואס.
- א סאלדאט איז ווערט 1 פונקט
- א טורעם 5 פונקטן
- א לויפער 3 פונקטן (נישט אלעמאל איז די לויפער און פערדל ווערט די זעלבע ווענדט זיך ווי אזוי די שפיל האלט)
- א פערדל 3 פונקטן (נישט אלעמאל איז די לויפער און פערדל ווערט די זעלבע ווענדט זיך ווי אזוי די שפיל האלט)
- א קעניגען 10 פונקטן
די קעניג האט נישט קיין נומער וויבאלד די שפיל ענדיגט זיך אהן אים.
לויט דעם חשבון קומט אויס אז אויב פארלירט איינער א טורעם מיט א פערדל און א לויפער פאר די קעגנערס מלכה, האט דער וואס האט פארלוירן די מלכה מער ווערטפולע שטיקלאך. אויך צו פארלירן ביידע טורעמעס פאר יענעם'ס מלכה איז די זעלבע זאך ווי פארלירן די מלכה. פארשטייט זיך אז דאס אלעס ווענדט זיך לויט די כשרונות פון די שפילערס.
באוואוסטע שפילער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שאך און די אידן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
משולם דוד הלוי סאלאווייטשיק
רבי משולם דוד סאלאווייטשיק (געבוירן תרפ"ב, 1921) פירט א בריסקער ישיבה אין ירושלים. ער איז דער נשיא פון דער עדה החרדית.
אינהאַלט
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי משולם דוד איז געבוירן געווארן אין תרפ"ב צו הרב יצחק זאב הלוי סאלאווייטשיק, שטאטס רב פון בריסק און זיין ווייב, מרת אלטא הינדא, טאכטער פון הרב חיים אוירבאך. ער האט געהייראט א טאכטער פון רבי אשר שטערנבוך פון לאנדאן, א שוועסטער פון הרב משה שטערנבוך, היינטיקער ראב"ד פון דער עדה החרדית.
ער איז געווען א מגיד שיעור אין דער בריסקער ישיבה פון זיין ברודער הרב בערל. נאך זיין ברודערס פטירה זענען געווען חילוקי דעות ווער זאל איבערנעמען די ישיבה, און רבי משולם דוד האט אויפגעשטעלט אן אייגענע ישיבה אינעם גוש שמונים געגנט אין ירושלים. רבי דוד'ס ישיבה פירט זיך ווייטער אין דער בריסקער שיטת הלימוד, מיט א דגש אויף התמדה אין לערנען. די ישיבה פון זיין נעפע רבי אברהם יהושע לייגט א דגש אויף חריפות אין לערנען. אנדערש ווי רבי אברהם יהושע, וואס איז שטארק מקפיד נישט צו פארשפרייטן זיינע שיעורים אינדרויסן פון דער ישיבה,רבי דוד'ס שיעורים זענען געדרוקט און פארעפנטליכט.
משפחה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זיין זון, הרב יצחק זאב, איז א מגיד שיעור אין זיין ישיבה. זיין איידעם, הרב נחמיה קאפלאן, איז ראש ישיבה פון "שער התלמוד".


text:
גוגל
די פֿירמע גוגל (ענגליש: Google) איז דער אייגענטימער פון דער גרעסטער זוכמאשין אינעם אינטערנעץ. דער נאמען "גוגל" שטאמט פונעם נומער גוגאל.
אינהאַלט
די פירמע מיט איר זוכמאַשין[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די דאָזיגע פירמע איז אויפגעשטעלט געוואָרן אין 1998 דורך לעררי פעידזש און סערגעי ברין, צוויי סטודענטן פון סטאנפארד אוניווערסיטעט. דער פירמע'ס איינציגער פּראָדוקט איז געווען די גוגל זוכמאַשין, וואס איז געוואָרן שנעל אויפגעכאַפט און ביז א קורצער צייט האט עס געהאַט מיליאָנען באַניצערס.
מאנאפאל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אבער היינט צוטאגס פירט זיך די אינטערנעט, און נעמט א פירענדע ראלע אין איר גאנצער אויספארמונג און פאפולערקייט פונעם קאלעקטיווען אינטערנעט. אמת עס איז טאקע געווען אינטערנעט פאר גוגל אויכט, אבער זיי האבן איבערגענומען די ראלע פון אפמאכן וועלכער וועבסייט ווערט באקאנט און באניצט און וועלכער נישט. גוגל האט געטוישט און איינגענומען דעם אינטערנעט פענאמען. און זיי זענען דער גרעסטער כוח וואס פירט ווייטער איר דינאמישקייט יעדן טאג מיט נייע ערפינדונגען.
גוגל האט זיך אריינגעשטעלט אינדערמיט און געווארן די אגענט וואס דעליווערט דעם אינטערנעט פארן מענטש. און זי באשלוסט וויאזוי, ווען, ווער, ווי, וואס און פארוואס, דאס ווערט אויפגענומען ביים מענטש.
אין אויגוסט 2004 איז די פירמע אַרויף אויף דער בערזע פאַר $85 פּער אקציע, פארדינענדיג דערביי 1.67 ביליאָן דאָלער. ביז'ן ענדע 2004 האָבן זיך די אקציעס געהויבן אויף באַלד $200, און ביים סוף 2005 האָט עס געהאַלטן ביי $400.
וואַקסענדיג אַלץ גרעסער האָט גוגל געהאַלטן אין איין שאַפן און אַרויסגעבן נייע פראָדוקטן, די מערסטע פון זיי אַלץ באדינונגען אויפ'ן אינטערנעץ.
היינט צוטאגס איז גוגל די גרעסטע זוך מאשין אויפן אינטערנעט, כמעט צוויי מאל אזוי גרויס ווי איר נאנטסטער קאנקורענט: יאהו.
איין זאך וואס זי צייכענט זיך אויס איז די שיינע דעזיין וואס איז נישט אנגעפאטשקעט מיט צופיל צעמישטע שרייענדע ווערטער און לינקס. איר הויפט בלאט איז ווייס ציכטיג און ליידיג און נישט אנגעפילט מיט אינפארמאציע.
פאפולערע גוגל באדינונגען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- גוגל דעסקטאַפ
- מאַפּע - טרעפט סיי וועלכע אַדרעס אדער ריכטונגען אויף צו פאָרן ווי אימער אין אַמעריקע
- גוגל ווידעא
- פינאַנץ - פאָרשונגס מיטל און אינפארמאַציע פּאָרטאַל אויף סטאַקס, בּאָנדס, מיוטשועל פאָנדן, און אַנדערע פינאַנציעלע דאַטאַ
- בּלאָגער - אַ גרינגן מיטל צו שרייבן אַן אייגענעם בלאָג אויפ'ן וועב
- לעֶבּס - דאָ קען מען זעהן פאַרשידענע נייע פראָדוקטן וואָס גוגל האַלט אינמיטן אויסאַרבעטן
- דזי-מעיל
- גוגל רידער
- גוגל טאָלק
- גוגל טול באַר
- גוגל ספרעדשיט
- גוגל נייעס
- גוגעל קא-אפ
- גוגל אנאליטיקס
- גוגעל אלערטס
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- גוגל יידיש זוכבלאט
- גוגל'ס הויפט וועב בלאט
- גוגל אויף העברעיש
- גלאַט-גוגל
- גוגל שׁעֶר אַקטיוויטעט פון גוגל פינאַנץ
- א אינטערסאנטע אומזינסטיגע ביכל אויפן אינטערנט פון 55 וועגן וויאזוי מען קען האבן פאן מיט גוגל.
- א א דאקומענטערי איבער גוגל
- א זייט ביי זייט חילוק צווישן גוגל מאפעס און יאהו מאפעס
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גוגל זוך מכשיר • גוגל כלים פאס • זשימעיל • גוגל שמועס • גוגל קא אפ • גוגל נייעס • גוגל דעסקטאפ • גוגל דאקומענטן • גוגל לייענער • גוגל אלערטס • גוגל מאפע • גוגל ווידעא • גוגל אנאליטיקס • בלאגער • גוגל פינאנץ • לעבס • גוגל בילדער • גוגל ביכער • פרוגעל • גוגל ערד • גוגל בוקמארקס • יוטוב • גוגל גרופעס


text:
טור דע פראנס
טור-דע-פֿראנס, (פראנצויזיש: Tour de France) וואס מיינט דער טור פון פֿראַנקרײַך, איז דער נאָמען פון די גרעסטע ראָד-בײַזיק געלאָף. עס װערט געפירט איין מאל א יאָר אין פֿראַנקרײַך אין אַ אָרביט פון-3,400 ק"מ במשך 21 טאָג. דער געלאָף גייט דורך פֿראַנקרײַך, איטאַליע און שפּאַניע. דער װאס ענדיקט דעם געלאָף מיט די װינטסיקסטע געזאַמלטע צײַט, ער איז דער געװינער.
דער געיעג איז פארגעקומען צום ערשטן מאל אין 1903. אין יאָר 1998 האָט מען אנטדעקט ביי א טייל ספארטלער אז זיי האבן געניצט א באזונדער דראג (וואס הייסט "דאָפּינג") וואס מאכט זיי טרייבן שנעלער, און צוליב דעם האט מען זיי פארשיקט פונעם געיעג.


text:
יולי 2006
אינהאַלט
- 1 געשענישן
- 2 זונטאג ה' אב
- 3 שבת ד' אב
- 4 פרייטאג ג' אב (28 יולי)
- 5 דאנערשטאג, ב' אב (27 יולי)
- 6 מיטוואך, ר"ח מנחם אב
- 7 דינסטאג, כ"ח תמוז
- 8 מאנטיג, כ"ז תמוז
- 9 זונטאג, כ"ו תמוז
- 10 פרייטאג, כ"ד תמוז
- 11 דאנערשטאג, כ"ג תמוז
- 12 מיטוואך, כ"ב תמוז
- 13 דינסטאג, כ"א תמוז
- 14 מאנטאג, כ"א תמוז
- 15 זונטיג, כ' תמוז
- 16 שבת, י"ט תמוז
- 17 פרייטאג, יולי 14
- 18 דאנערשטאג, יולי 13
- 19 מיטוואך, יולי 12
- 20 דינסטאג, יולי 9
- 21 מאנטאג, יולי 10
- 22 זונטאג, יולי 8
- 23 פרייטאג, יולי 6
- 24 דאנערשטאג, יולי 5
- 25 יולי 4
- 26 יולי 3
- 27 יולי 2
געשענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זונטאג ה' אב[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- נאצי וויקיפידיע באנוצער ווערן באקעמפט. [1]
- זונטאג: איבער 100 ראקעטן פאלן אויף צפון ארץ ישראל [2]
- פאפולערע וואדקע באקומט השגחה [3]
- חבד בחורים טוען תפילין זשוס פאר זשיסעס אידישע מיסיאנערן [4]
- 2 זעלבסט מערדער געכאפט און אומשעדליך געמאכט נעבן שכם [5]
- ברוקלין: נטורי קרתא מוחה אין שבת קעגן ציונים [6]
- הויפט רב אין רומעניע וואס האט אפגעראטעוועט אידן פון נאציס געשטארבן. [7]
- פרויפייל פון מערדער וואס האט געשאסן 6 אידן אין סיאטעל. [8]
- מעל גיבסאן ארעסטירט פארן דרייווען שיכור שעלט אידן אויף טעיפ, מיט קללות וואס האט גענומען 12 בלעטער פאר פאליציי צו אראפשרייבן. [9]
- בארא פארק: אסעמבלימאן דוב הייקינד פליט אפ קיין ארץ ישראל ארויסווייזן סאלארידיטעט מיט שווערן מצב. [10]
שבת ד' אב[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- א ווידיא קליפ וועגן די צוקונפט פון יִידיש. [11]
פרייטאג ג' אב (28 יולי)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעכציג יאר נאכן אצ"ל באמבע אין קינג דעיוויד האטעל, וואס האט אומגעברענגט די מערסטע קרבנות אין א טעראר אטאקע אין מיטל מזרח קאנפליקט'ס היסטאריע, קומען זיך צוזאם די אידישע טעראריסטן און זענען מסביר פארוואס זיי זענען נישט שולדיג אין די בלוט פארגיסונג. פון 91 טויטע. [12]
- לאנדאן: דיין יעקב ליכטענשטיין ריינגעוואשן פון קלאגעס וואס אידישער ביליאנער האט אים באשולדיגט אין לשון הרע. [13]
- נייער אינטערנעט טול רופט יעדן איד צו פייטן אין די ארץ ישראל לבנון מלחמה. [14]
- מאנסי: לאקאלע פייער לעשער פארן קיין ארץ ישראל ארויסהעלפן שטילן פייערן פון חיזבאלא ראקעטן. [15]
- זשאו ליבערמאן ווערט געהאלפן אין די פאול'ס אדאנק ארץ ישראל מלחמה צושטאנד. [16]
- ליבעראלע ראדיא טאלק שוי רופט אן ארץ ישראל אטאקעס אויף לבנון זשענעסייד (סיסטעמאטישער ציווילער אויסראטונג) [17]
- צה"ל סאלדאטן שטאטן אפ באזוך ביים סקווירא רבי אויפן וועג צום שלאכט פאר א ברכה [18]
- לייוו ווידיאו קליפ, ר' ישראל דוד ווייס אויף פאקס טעלעוויזשען איבער די התנגדות פון פרומע אידן צו ציונות און אז איראן וועט נישט טשעפענן קיין אידן. [19]
- מתנחל דאקטער אין די שטחים געקידנעפט און פארברענט אויפן וועג צו פיקסן זיין קאר אין אראבישע געגענט. [20]
- צה"ל רופט נאך 54,000 רעזערוו טרופן צום דינסט. [21]
- חיזבאלא נוצט יו.ען. אבזערווירער אלס שוץ. [22]
- חיזבאלא נוצט ציווילע פאלק אלס שוץ. [23]
דאנערשטאג, ב' אב (27 יולי)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- וויליאמסבורג ר' נפתלי שלעזינגער, באקומט מינימאלע תפיסה אורטייל, 15 יאר, פארן פארברענען זיין פאבריק און ארויסשווינדעלן אינשורענס געלטער, שארפע עמאציאנאלער ווערטער אויסטויש צווישן אים און פראסעקיוטער נעכטן ביים אורטייל אין געריכט הויז. [24]
- וויליאמסבורג: דראמאטישער פאליציי געיעג פון איסט סייד קיין וויליאמסבורג ענדיג זיך מיט משפחה פארוואונדעט און דרייווער ארעסטירט. [25]
- בני ברק: לעצט פארבליבן פרייען געגענט ווערט פרום, פרדס כ"ץ מאפיאנערן גייען ארויס און אינגע פאר פעלקער נעמען איבער. [26]
- ארץ ישראל: בלוטיגסטער טאג פון שלאכטן אין לבנון קלעימט לעבענעס פון 9 צהל סאלדאטן ה"י. [27]
- בארא פארק: בילדער פון קאר עקסידענט. [28]
- קעטסקילס: זומער קאנטרי אידן ווערן פארהאסט פון לאקאלע אנטיסעמיטען [29]
מיטוואך, ר"ח מנחם אב[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- נומבער פון אידישע פרויען וואס וועלן זיך טויפן צו איסלאם די יאר געדאפעלט. [30]
- לעיקוואד: חרדישער איד פייט צוריק און קלאגט אן פאליציי פאר אנטי-רעליגיע האס, פארן אים ארעסטירן נאכן אפהאלטן שווארצען גוי אויף זיין פריוואטער שטח, און אויסטאן די קאפל ביים ארעסט. [31]
- הונדערט פופציג חיזבאלא טעראריסטען טויט. [32]
- וויליאמסבורג: פאליציי שיסט באוופענטן אנטלויפער אין מארסי פראזעקטס [33]
- וויליאמסבורג: שכינות'דיגער טורמע וועט ווערן לאו אינקאם האוזינג. [34]
- עיטש. פי. קויפט ארץ ישראל טעכנעלאגיע קאמפאני פאר פיר ביליאן דולער. [35]
- ארכיאלאגיע: אור אלטער תהלים אנטדעקט אין אירענלאנד [36]
- שווערע נאכט אויפן שלאכט קלעימט 52 פארוואנדעטע צהל זעלנער. ( טויטע איז דא צענזור וואס לאזט נישט מעלדן) [37]
- בילדער פון מלחמה: די וואפן פון איראן נעבן די טויטע חיזבאלא קעמפער. [38]
- ליבעראלער קאלומניסט ריטשארד קאהן ציעט צוריק אביסל: כאטשיג מדינת ישראל'ס עקזיסטענץ איז א היסטארישער קאטאסטראפאלער טעות, איז זי בארעכטיגט צו קעמפן מיט אלע כוחות פאר איר איבערלעבונג. [39]
דינסטאג, כ"ח תמוז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ברוך דיין האמת: ספינקא רעביצען (פרוי פון ר' בעריש ספינקער) געשטארבן, נאכן ווערן אראפגעקלאפט פון קאר אין וואודריזש נעבן ספינקא קעמפ צוזאמן מיט ספינקא רבי ר' בעריש הורוויץ - וואס איז קריטיש. [40]
- ר' אייזעק וויינבערגער קאמפלעינט אויף אטוירני זשענעראל קאנדידאט, ענדרו קאומא פארן 2טן מאל טשעפענען סאטמאר, נישט אפגעבן ניחום אבלים וויזיט. [42]
- 4 חבד חסידים בלאנזשענען אריין אין לבנון אינמיטן זייער ארבייט פון אויפלעבן די סאלדאטן מיט מצוות תפילין [43]
- אינג אידיש מיידל אין וועסט סייד באגייט זעלבסט מארד [45]
- חיים רמון ווערט אויסגעפארשט פאר סעקסואעל באלעסטיגען מיידל [47]
- מאנסי סאטמאר רב, ר' חיים יושע האלבערשטאם ניצול פון שווערע קאר עקסידענט, ווען דרייווער שלאפט איין נעבן סארעטאוגע פון לאנגן וועג צוריק פון מאנטריאל וויזיט. [48]
- ליבעראלע בלאגספערע נויטונג צו חיזבאלא קעגן ארץ ישראל שאפט שווערע פראבלעם פאר דעמאקראטישע פארטיי [49]
- בילדער פון מלחמה:
מאנטיג, כ"ז תמוז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- וויליאמסבורג: פאליציי כאפט נערווען בראך, און שיסט אויס זיינע קוילן אין 10'נטן שטאק פון שעיפער דירות. [55]
- צהל אפאטשי העליקאפטער קראכט העכער צפת. [56]
- נועם טשאמסקי און אנדערע לינקע ליבעראלע פראפעסארן באשולדיגן גאר מדינת ישראל אין ערשטער קידנעפונג... [61]
זונטאג, כ"ו תמוז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זון פון סידני רב אפגעפארן, ערקלערט זיך געי און ארטיסט, דאקומענטירט זיין לעבן מיט פילם פון מקוה אלס ערשטער סעקסואלער עקספיריענס פון חרדישע בחורים, אונטער ארעסט דורך משמרת הצניעות וואס האט צוגערעדט בחורים עדות זאגן קעגן אים אז ער האט זיי באלעסטיגט. [63]
- אמעריקע פארשנעלערט באמבע שיפמענט פאר מדינת ישראל [64]
- מיידל פון ניו סקווירא עקסידענט נאך אלס קריטיש [65]
- קרוין הייטס: אידישע געמיינדע אטעמט אפ, ווען 2 אנטיסעמיטישע פאליצאנטן אראפגענומען פון די גאסן. [67]
- פראנקרייך: ארטיגע אידן פארזיצער פון בענק זענען פארמישט אין מאני לאנדריריאונג סקאנדל מיט ארץ ישראל בענק. [70]
- ר' משה אריה פרידמאן מוחה קעגן ציונים צוזאמן מיט אראבישע פרויען [71]
- נייער בוך דאקומענטירט, פוילן האט געפלאקערט מיט אנטיסעמיטיזם אפילו נאך אוישוויץ [72]
- מעריב: באקענט זיך מיט ר' יוליש קרויס: דער קעניג פון פאשקעווילן אין מאה שערים [76]
פרייטאג, כ"ד תמוז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- וועד הרבנים נוצט אוישוויץ אין זייער עדווערטייזונג קאמפיין אפצושרעקן פרומע אידן זאלן נאר קויפן זייער כשר סעלפאן'ס. [77]
- ווארטערבערי מקוה ליידט דורכפאל אין קארט [79]
- ניו יארק פאוסט געווינט קעגן דעילי ניוז ר' יואל וויטריאל יא אויפגענומען אין די פאליציי אקעדעמיע. טראץ סאטמאר חינוך. [80]
- אנגעקלאגט מערדער פון זשעי.די.על. קעמפער אין תפיסה. [81]
דאנערשטאג, כ"ג תמוז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- הרב משה שטערנבוך: חיזבאלא אטאקירט ארץ ישראל צוליב געי שטאלץ פאראדע אין ירשלים [82]
- מאנסי: פרייע איינוואונער שטורמען אויפן באשטימונג פון נייעם חרדישער איד אלס טרעזשואר פון פובליק סקול סיסטעם. [83]
- זשאו ליבערמאן טראסקעט אין די פאולס. [85]
- לייוו ווידיאו קליפ פון צהל כוחות שטורמען אריין אין לבנון, נאך תפילת הדרך מאכן גראד חיזבאלא פאזיציעס. [87]
מיטוואך, כ"ב תמוז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- נטורי קרתא האלט אפ פראטעסט צוזאמן מיט אראבער אין די גאסן פון מאנהעטען קעגן ציונים. (בילדער - בחדרי חרדים)
- טאגבוך פון איזראעלי פייטער זשעט פיילאט. (זשעי פאוסט)
- וויליאמסבורג: וואסער טעקסי סיגנאלט טויש פון ארטיסטן געגענט צו רייכע וואל סטריט געגענט. (נ.י. סאן)
- גליל איז פוסט, וואוסט און פארלאזט אונטער רעגן פון נאכאנאנדיגע מיסילס. (בילדער טור פון בחדרי חרדים)
- צענטער פון ארץ ישראל אונטער טעראר אלערט, אלע הויפט וועגן בלאקירט, זיכענדיג אויפרייס טעראריסט אויף די פריי. (זשעי. פאוסט)
- לייוו ווידיאו קליפ: פאקס טעלעוויזשען רעפורטער קומט אונטער צהל קוילן אינמיטן באריכט. (פאקס נייעס)
- חיזבאלא סטראשעט אמעריקע. (נ.י. פאוסט)
- וועב סייט ערלויבט אידן פון איבער די גארער וועלט צו הייסע פיצא פאר סאלדאטן אויפן פראנט. (פיצא איי.די.עף.)
- צה"ל איז אין קאנטראל אויף די ים ארום לבנון; א בליק אין איינע פון די שיף'ן. (זשעי.פאוסט)
- לייוו ווידאו קליפ פון חיפה לויפענדיג אין שעלטער אונטער טויב-מאכענדע קולות פון די סירינעס וואס ווארענען פון די פליענדע ראקעטען אויף זייערע קעפ. (יו.טוב.)
דינסטאג, כ"א תמוז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קורצע שנעל טוישענדע מיטעל מזרח קריג אפדעיטס. (שינוי כיוון):
- פרוי צהל סאלדאטקע, געשטאכן פארוואונדעט נאך איבערפאל, איר ביקס אוועקגעכאפט, אנגרייפער געכאפט. (זשעי. פאוסט)
- געוועזענער סאטמאר ראש ישיבה און יועץ פון ר' יואל טייטלבוים, ר' נתן יוסף מייזעלס נפטר געווארן. (חדשות סאטמאר)
- טויזענטע נעמען צו די גאסן אין ניו יארק סיטי צו שטיצן ארץ ישראל. (בילדער און ווידיאו קליפס)
- פאשקעווילן רעגנט אין לבנון קעגן חיזבאלא. (רויטערס)
- שידוך ביי סאטמאר-ארונים עלטסטע זון פון ר' מענדעלע טייטלבוים א חתן געווארן מיט טאכטער פון מאשלוי רבי. (כל העולם כולו)
מאנטאג, כ"א תמוז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קורצע שנעל טוישענדע מיטעל מזרח קריג אפדעיטס. (שינוי כיוון):
אין אנדערע נייעס:
- באבי יאר אנדעק וואנדאלעזירט (זשעי פאוסט).
- ישראלישע פאליציי ארעסטירט הויפט פון ירושלים אל זשאזירא (דראזש ריפארט.)
- בוש דריקט זיך אויס מיט א מיאוס ווארט קעגן די חיזבאלא (יאהו נויז).
- באמבע אויפרייס פארמיטן, איגענטליכער פארכאפט אין ירושלים אויפן וועג זיך אויפרייסן. (זשערוסאלעם פאוסט)
- 2 פייער באמבעס געשאסן אויף שול אין רמת שלמה שועפט געגענט אין ירושלים. (זשערוסאלעם פאוסט)
- 1,000 לינקע ליבעראלע אידן פראטעסטירן אין די גאסן פון תל אביב פארלאנגן מען זאל פארהאנדעלן מיט חיזבאלא און כאמאס. (וויינעט)
- פאליסטינער ווארפן באמבע אויף צהל פאטראל אין שכם אומברענגענדיג 1 און פארוואונדעט 6 (זשערוסאלעם פאוסט)
- עקספערטן ווארענען: תל אביב איז נעקסט אויף די מאפע צו ווערן באשאסן מיט ראקעטען. (נ.י. פאוסט)
- פראפעסאר דוד בערגער באשרייבט אין יתד נאמן אז אפילו די אנטי-משיחסטען אין חבד גלייבן אז דער רבי איז משיח און ער וועט אויפשטיין תחיית המתים אונז אויסצולייזן פון גלות. די חילוקי דעות איז נאר צו ער איז צייטווייליג געשטארבען צו נישט. (יתד נאמן)
- מחלוקת פאנאוויטש: געריכט פסקענט לטובת ר' אליעזר כהאנעמאן קעגן זיין שוואגער ר' שמואל מארקאוויטש. (בחדרי חרדים)
- הארץ באשרייבט אין לענגערען ארטיקל די דראמא פון מאה שערים, וויאזוי ישראל אהרן קלעצקין האט זיך פאראמפערט מיט די קנאים זיינע בעסטע קאסטומערס פון אלע יארן וואס האבן ביי אים געדרוקט אלע פאשקעווילן (הארץ)
- אידישע פרוי קלאגט אן חברה קדישא אז זיי לאזן צו מציבות קעגן די הלכה אין קווינס בית החיים (ניו יארק טיימס)
- זון פון קרית יואל מעיאר געשטארבן נאך לענגערע מחלה (וואס איז נייעס)
זונטיג, כ' תמוז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מיטעל מזרח קריג אפדעיט (שינוי כיוון):
- חיזבאלא הויפט נאסראלאה: דאס איז נאר די אנפאענג. (רויטערס).
- תל אביב אונטער ראקעט אטאקע ווארענונג (וויינעט).
- איראנער פירער אחמאדינעזשאד: מדינת ישראל פירט זיך אויף ווי היטלער (זשעי פאוסט).
- איראן האט זיך באטייליגט אין די שיף אטאקע (ניו יארק פאוסט).
שבת, י"ט תמוז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פרייטאג, יולי 14[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פירער פון עקסטרעם אידישע גרופע וואס האט געזאגט אז זיי האבן פארכאפט 2 פאלעסטינע אלס נקמה אקט, איז ארעסטירט אין ירושלים שטעלט זיך ארויס אלס הוילע בלאף. (וויינעט).
- גאנצער שפיטאל אין נהריה אראפ אין שעלטער (וויינעט).
- ראקעטן פאלן אויף חיפה צפת און גליל, 2 טויט, 100 פארוואונדעט, און איבער 2 מיליאן אידן אין סכנה. (ווינעט).
- פערל אבראהאם רעדט וועגן איר משפחה, גאט, און פרייליכקייט. (לוי פארד אינטערוויאו)
- וויליאמסבורג: שיף וועט טראגן און ברענגן איינוואונער קיין וואל סטריט טעגליך פון שעיפער בילדינג (וואס איז נייעס)
- הויפט אידישער פאנד רעיזער צו טאני בלעיר ארעסטירט צוליב כאבאר קארופציע. (ניו יארק טיימס)
- ר' אהרן טענדלער זאגט אז ער איז מער נישט קיין רב. (קענאניסט)
- ר' מרדכי טענדלער ציעט צוריק קלאגע אויפצודעקן אידעטיטעטס פון בלאגער'ס וואס האבן אים באשמוצט. (ניו העמפסטעט ניוז)
דאנערשטאג, יולי 13[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- עקסטרעם אידישע גרופע זאגט אז זיי האבן פארכאפט 2 פאלעסטינע אלס נקמה אקט (וויינעט).
- חיזבאלא וויל אריבערפירען די פארכאפטע ישראלישע סאלדאטן קיין איראן (זשעי פאוסט).
- ראקעטן פאלן אויף חיפה (ווינעט).
- לעיקוואד בית מדרש גבוה שיקט א כולל קיין סידני אוסטראליע אויפצובויען אידישקייט. (לאקאל סידני פרעסע)
- ליבעראלע אטאקעס קעגן זשאו ליבערמאן פארטרייבט פרומע אידן פון דעמעקראט פארטיי דורכאויס גאנץ אמעריקע. (פארווארד)
- רעפובליקאנער סענאטור פון פענסלוועניע אויף גרויסע צרות קומט צו אידן און ציונים פאר הילף. (פארווארד)
מיטוואך, יולי 12[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זאלונים האלטן אפ היסטארישען זיג, פארבלייבן ביי די מאכט אין סאטמאר וויליאמסבורג, ארונים פארלירן אויך זייער טייל פון בית החיים אין קרית יואל. אפעלאט ריכטער באשטעטיגן פסק פון ריכטער באראש אז דאס סעקולערע געריכט קען זיך נישט אריינמישן אין די אינערליכע קריג פון קהל יטב לב בעלות, ווייל עס רורט אטאמאטיק אן דעם רעליגיעזע פאנדעמענטאלע פראגע, וויפל דער רבי האט א כוח אפצוזאגן מעמבערס פון א חסידישע קהילה ווי סאטמאר. (ניו יארק טיימס)
- חיזבאלא פארכאפט 2 צהל סאלדאטן. (יאהו נייעס)
- קירוב רחוקים און בעלי תשובה באוועגונג צווינגט חרדישע רבנים צו רעדן אפען דעת תורה קעגן געיז, א זאך וואס וואלט קיינמאל פריער נישט פאסירט צוליב די צניעות פראבלעם. (זשערוסאלעם פאוסט)
- עף.בי.איי. און איי.אר.עס. פירן דורך אבאלאווע אויף דיעל ישיבה. (עי.פי.פי.)
- נייער פילם פון ר' יוליש קרויס, דער פאשקעווילן קאלעקטאר, און ר' ישראל אהרן קלעצקין דער פאשקעווילן שרייבער. (ירושלים פילם פעסטיוואל)
- ר' אמנון יצחק פובליצירט נייער ניגון פאר זיין ענווה מארטש, קעגן די געיז שטאלץ מארטש. (שופר ניוז)
- שרעקעדיגער ווידיאו קליפ פון סאטמאר וויליאמסבורג ספרדי בעל תשובה נטורי קרתא קנאי געווארענער מוסולמענער ר' יוסף כהן ערקלערט אז איסלאם וועט איינעמען די וועלט צו דורך גאט און אז נישט מיטן שווערד. (גוגל ווידיאו)
- מדינת ישראל פרעזידענט ר' משה קצב ווערט באשולדיגט דורך 2 פרויען אז ער האט זיי סעקסואל באלעסטיגט. (עי. פי.)
- פראטעסט אפגעהאלטן קעגן ניו יארק טיימס. (ניו יארק סאן)
דינסטאג, יולי 9[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- איסט סייד דאקטער וואס האט עקספלאודירט זיך אין זיין בנין, האט געטשעפעט אידישען ווייב מיט האקן קרייץן ווען זי האט געליטן פון קענסער (ניו יארק פאוסט)
- סייענטיסטן: ברית מילה היט אפ פון כאפן עידס וויירוס. (רויטערס)
- זקא אונטער נייע פירערשאפט פון ר' דודי זילבערשלאג הייבט אן נעמען געלט פון מדינת ישראל (ערוץ 7)
- חרדישער טאטע ארעסטירט נאכן אוועקכאפן קינד פון חדר. (בחדרי חרדים)
- סאודי אראביע: משמרת הצניעות ארעסטירט 70 יאריגע שוואכע פרוי צוליב יחוד. (לאקאלע צייטונג)
- איד געשאסן אין חבד שול נפטר געווארן. (סאן סעטעניאל)
- דעילי ניוז קעגן ניו יארק פאוסט: ערשטער חרדישער פאליציי נישט אנגענומען (דעילי ניוז)
- פאשקעוויל אין ירושלים רופט חרדים צו מערדערן געיז. און קול קורא'ס פון עדה החרדית רופט יעדן איד צו טאן אלע מיטלען זיי אפצושטעלן. (וויינעט)
- געהיימע שריפטן פון אלבערט איינשטיין אויפגעדעקט: ער האט פארלוירן זיין גאנצן רייכטום צום סטאק מארקעט און האט געהאט ליבע אנהאנדעלונגען מיט 10 פרויען און 2 ווייבער. (ניו יארק פאוסט)
- עם. טי. עי. צווינגט מיסיאנערישע גרופע זשוס פאר זשיסעס צו טוישן זייערע לאגאס נאכדעם וואס זיי קאפירן די 2 טרעין ליניעס וואס פירן חרדישע אידן פון בארא פארק און וויליאמסבורג, J and F ליניעס. (ניו יארק פאוסט)
מאנטאג, יולי 10[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ניו יארק סיטי פאליציי נעמט אויף ערשטע חסידישער אינגערמאן אין אירע ראנגן. ר' יואל וויטריאל איז געבוירען אין וויליאמסבורג און געלערנט אין קרית יואל ישיבה, דינט מיט פולער בארד און געקרייזעלטע פיאות. (ניו יארק פאוסט)
- בריטישער אינגער אידישער פירער דערמארדעט אין די גאסן פון וואשינגטאן די.סי. (סאמטינג זשואיש)
- קנאים שלאגן ירושלים צעטליך קלעבער ר' ישראל אהרן קלעצקין נאך זיין דף היומי שיעור אין זכרון משה שטיבלעך. (ען. עפ. סי.)
- לעיקוואד: אידישער ריעל עסטעיט פירמע אנגעקלאגט אין ראיסיסטישע דיסקרימינאציע קעגן נישט אידן. (זשעי.טי.עי.)
- בארא פארק קאנסולמאן ר' שמחה פעלדער ערלעידיגט א מיליאן דולער ווערט פון נייע סקול באסעס פאר חרדישע מוסדות צו ווערן אויסגעטיילט דורך אגודת ישראל. (ניו יארק סאן)
- נייער חרדישער ליטווישער ישוב אין וואטערבערי קאנעטיקעט קויפט בנין פאר נייער מקווה. (לאקאל צייטונג)
זונטאג, יולי 8[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- יודא משי זהב אין א אינטערוויאו מיט שרי מקובר, איבער זיין שטורמישען לעבן פון הויפט ירושלים קנאי ביז הויפט חרדישער פריינט צו פרייע אידן איבער די וועלט. (בחדרי חרדים)
- יודא משי זהב געזעגענט זיך פון זקא. (ערוץ 7)
- טעכנאלאגיע לערנען צענטער געפענט אין חרדישע שטאט ביתר אויסצולערנען פרויען צו ברענגן פרנסה (וויינעט)
- ר' מרדכי טענדלער קלאגט אין גוגל זאל ארויסגעבן אידענטיטעט פון יידישע בלאגערס וואס האבן געשריבן אויף אים לשון הרע. (פרעס רעליס)
- 4 חרדים ארעסטירט אין ירושלים ביים ווארפן שטיינער אויף פארענדע קארס אין שבת ביי בר אילן גאס. (זשערוסאלם פאוסט)
- מדינת ישראל העכסטער געריכט שטעלט אפ דאס גאנצער געבוי און אנטוויקולינג פון נייעם שטאט מודיעין עלית צוליב שטח וואס געהער צו אראבער. (זשערוסאלם פאוסט)
פרייטאג, יולי 6[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מזל טוב: טאהשער רבי א חתן געווארן. (מיט מרת הויער, וואס איר מאן איז פארלוירן געווארן אין וואלד און געשטארבן, זי איז א האס מיידל.) (כל העולם כולו)
- טינעק ניו זערסי ערוויילט ערשטען פרומע אידישער מעיאר. (לאקאל פעיפער)
- בטל געווארן געפלאנטע שיעור פון ר' מרדכי טענדלער צוליב שמוציגע סקאנדאל. (הארץ)
- מעיאר מייק בלומבערג אינדורסירט זשאו ליבערמאן אלס פאליסי פאר פארטיי. (ניו יארק פאוסט)
- פאול ווייזט אז רוב אידן אין קאנטיקעט וועלן שטימען קעגן זשאוי ליבערמאן. (זשעי.טי.עי.)
- אויסגעקומען נייער חרדישער בילדער מאגאזין; העולם החרדי קעגן כל העולם כולו. (בחדרי חרדים)
- ארוינשער מאגאזין: דער פלאם קריטיקירט מציצה בפה סטעיט אפמאך. און דרוקט אפען ארטיקל פון געאסורטע אינטערנעט הייד פארק טשעט רום. (חדשות סאטמאר)
- געריכט אין מדינת ישראל באפעלט חרדי צוריק צאלן פאר הארץ צייטונג, פארלוימדונג געלטער, ווייל פובליצירן א בילד פון אים אין אומאיידעלע גאס, איז ער אליינס שולדיג פארן זיך דרייען דארטן. (ערוץ 7)
- א פרייליכן זומער; קעמפ רעים קאונסלערס מאכן לעבעדיגע מוזיק ווידיאו. (גוגל ווידיאו)
- משפט וואלעס אפדעיט: חרדישע טאטע וואס האט זיך לויט די פאליציי מלכתחילה האבן מודה געווען אין מארד פון קינד, ווערט שוין נאר באשולדיגט אין שאקעלן דאס קינד. (וויינעט)
דאנערשטאג, יולי 5[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- בני ברק רבנים אנערקענען ערשטער היסטארישער סעקס טערעפי פראפעשנאל ארגענעזאציע וואס נעמט קער פון חרדישע בחורים וואס מאכן קאליע אנדערע בחורים דורך סעקסואל זיי באלעסטיגן, זעהנדיג אין דעם א פשרה שליכטונג, פון נישט מסירה אבער אויך נישט משמרת הצניעות. (הארץ)
- ירושלים שטאטראט וועט צושטעלן פובליק און פרייע עקסערסייז פלעצער צו הייבן געזונטהייט לעבנסשטייגער פון די איינוואונער. (וויינעט)
- חבד שלוחים האלטן אפ זיצונגען מיט ווייסען הויז באאמאטע (קרוינהייטס אינפא)
- ר' חיים קאניעבסקי אסרט צו ארבייטן במקום סכנה אונטער אראבישע טעראר אטאקעס. (אלעגעמיינער)
- האלאקאוסט לויער אונטער קריטיק נאכן פארלאנגן אסטראנאמישן סכום פון 4 מיליאן דולער. (אלגעמיינער)
- 11 יאריג קינד קריטיש נאך מודעה וואס פאלט אויף זיין קאפ אין שומרי החומות שול. (בחדרי חרדים)
- חרדישע פרעסע; דער ליטווישער יתד נאמן און דער חסידישער המודיע איגנארירען מערכה קעגן געי שטלאץ מארטש צוליב צניעות. (הארץ)
יולי 4[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ביתר: הצלה אינגערמאן אומגעקומען אין טראגישער עקסידענט. (בחדרי חרדים)
- סאטמאר מחלוקת אפדעיט: געריכט קלוירק שרייבט שארפן בריוו ווי ער טוט צוניש מאכן די אלע קלאגעס פון די זאליס אז די אלע הייד פארק רומערס זענען גרונדלאז און ווערדלאז, און מ'זאל תיכף אויפהערן צו אריינדרינגען אינעם געהיים פון די ריכטערס באהאנדלונגען, אויך פארן ארוני לויער, שרייבט ער אז עס איז נישט בכבודיג פארן געריכט צו אטאקירן זייער קאלעגע זאלי לויער, און ספאסט נישט פארן געריכט כאטשיג ער דאס טוט צופרידצושטעלן זיינע קליענטן. (כל העולם כולו)
- המודיע צענזוררירט קאטעלאג פון פעלדהיים פובלישינג דערמיט ווייזענדיג א שטארקער קאנטראסט צווישן ארץ ישראלדיגע פרומע קעגן די מער ליבעראלע פרומע פון אמעריקע. (זשערוסאלם פאוסט)
- איזראעלי דראג דילער וואס האט זיך באנוצט מיט חרדישע בחורים און אינגעלייט צו שווערצן זיינע סחורה געשאסן אין קאנאדעשער לוקסוסדיגע האטעל, אינמיטן האנדל וואס האט אנגעזעצט. (נאשינעל פאוסט)
- זשוס פאר זשיסעס מיסיאנערן פארפלייצען ניו יארק גאסן, הויפט צילן; רוסישע חסידישע און איזאעלי אידן (ניו יארק טיימס)
- אומרוען אין מאה שערים: פאליציי אטאקירט פון חרדים בשעתן ארעסטירן אראבער אומלעגאלער ארבייטער אין געשעפט. (וויינעט)
- הילערי קלינטאן וועט שטיצן קעגנער פון אידישען סענאטור זשאו ליבערמאן אויב פארלירט ער דעמאקרטישער טיקעט. (ניו יארק פאוסט)
- 59 יעריגע אידישע פרוי געבורט צווילינג (טייםס אנליין).
- אידישע פרומע סענאטאר זשאו ליבערמאן וואס שטייט אויס צו פארלירן פריימעריס פאר ווידערווילונג, זאגט ער וועט לויפן אלס אומפארטייאישער קאנדידאט אויב ער פארלירט פריימעריס (עי פי).
- ר' יהודה לעווין'ס ארבייט אויף א צוזאמען ארבייט צווישען די קריסטן, אראבער, און פרומע קעגן די געפלאנטע געי שטאלץ פאראדע אין ירושלים געקרוינט מיט סוקסעס, זיי ארבייטן אלע צוזאמען קעגן די פאראדע. יהודה לעווין זאגט צו א בלוט באד פאר חדשים נאכדעם (זשעי פאוסט).
- קאטראווערסיאלער רב און תלמוד חכם פון ענגלאנד וואס איז געווארן ארויסגווארפן פון ארטאדאקסישע אידענטום צוליבזיין ערקלערונג אז די תורה איז געשריבן דורך מענטשן געשטארבן. (טיימס אונלייין)
- ארץ ישראל: סייענטיסטן ערפינדן נייער טעכניק צו אפשטעלן קענסער צען פון זיך פארשפרייטן. (יאהו נייעס)
- ווי פארזיכערט איז אייער קינד אין די זומער קעמפס? ליינט א באריכט פון אלע זיכערהייט און געזונטהייט פארלעצונגן דורכאויס די לעצטע יארן. (רעקארד)
- א מגיד שיעור אונטער ארעסט פון א ירושלים ישיבה קטנה נאך דעם וואס 1 תלמיד זאגט אז ער האט אים סעקסואל באלעסטיגט. פאליציי פארשט נאך תלמידים נאכדעם וואס ער איז מודה אין פארברעך. (וויינעט)
- סופרים קארט שטעלט אפ צייטווייליג, פסק פון נידעריגער געריכט קעגן רעליגיע סימבאל אין שטאטישע שטח. (יועס עי טודעי.)
יולי 3[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מלחמה אין עזה פארשטערקערט אולמערט ווארענט מיטן ערגסטן ביז מען גיבט נישט צוריק פארלוירענעם סאלדאט, צה"ל ברעכט זיך איין אין אפיס פון די טעראריסטישע כאמאס.(פאקס)
- קרית יואל ספענד די מערסטע געלט פאר לאביאונג מער פון אלע שטעעט און קאונטיס פון גאנץ ניו יארק סטעיט. (ניו יארק טיימס)
- כשר פלייש שעכט הייזער אונטער פעדעראלער אויספארשונג צו זיי שרויפן נישט ארויף טייערע פרייזן. (וויינעט)
- קרוין הייטס בית דין רבנים מחלוקת אפדעיט: ר' אהרן יעקב שוויי שרייבט בריוו אנלייגענדיג די שולד פון משה רובאשקין ארעסט אויף ר' אברהם אזדאבא. (קאפי פון בריוו)
- סטעיט דאפארטמענט טעראר וועב סייט, רעכנט נישט אויס פאליסטינער טעראריסטן. (זשערוסאלם פאוסט)
יולי 2[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- הרב אלישב רופט עסקנים זיך צו באהעפטן מיט קריסטן אפצוהאלטין שטאלץ פאראדע אין ירושלים. (בחדרי חרדים)
- חסיד אומות העולם, גוי וואס האט געראטעוועט איבער 400 אידן פון נאציס געשטארבן אין קעטסקילס ניו יארק (זערוסאלם פאוסט)
- רובאשקין פלייש ערעפענט נייער פלענט אין נעברעסקע (לאקאל צייטונג)
- 11 יאריג מיידל וויזיט מאנסי פון ריווערדעיל אויף שבת, אומגעקומען אין עקסידענט פון שיכור'ן דרייווער אויף 306 אין פארענט פון בית רחל מיידל שולע. (זשורנאל ניוז)
- וויסענשאפטליכע פארשריט און העלפן געבוירן קינדער פאר עלעטערן, פארשאפט נייע הלכה קאפ וויי צו קינדער זענען אידן אדער אויב יא צו זיי מעגן חתונה האבן מיט אידן. (ניו יארק טיימס)
- מדינת ישראל פרעזידענט משה קצב ברעכט זיך און איז מסכים אנצוריפן רעפארם פירער ראביי אבער נישט רב אדער הרב און רבי (זשערוסאלם פואסט)
- רייכער איזראעלי יורד און דעמאקראט, חיים סאבאן קויפט אמעריקעס גרעסטע טעלעוויזיע נעץ. (וויינעט)


text:
מעלות (מאגאזין)
מעלות איז אַןַ אויסגאַבע, אויף דעם ערשטן בלאט שטייט אז דאס איז א "מאָנאַטליכע אויסגאַבע פֿאַר דער אידישער היים".
אַ געוויסע חסידישע פֿרוי פֿון מאָנסי איז איר רעדאַקטאָרין. און דאָס איז זייער אָרעם און גאָר שטאַרק צוריקגעשטאַנען אין די גראַפֿיקס טייל, אין קעגנזאץ צו אנדערע אויסגאבעס אויף דער אידישער מארק ווי דער שטערן, אָבער עס איז גאָר רײַך אין גראַמאַטיק, און איז פֿול מיט אינהאַלט אויף ייִדישקייט, חינוך, בין אדם לחבירו, תורה'דיגע ארטיקלען, און נאך .
זיי האבן ארטיקלען פאר מענער און פרויען֚ יונג און אלט֭ באזונדער זענען זיי בארימט מיטן אפטיילונג '''מאמע לשון''' וועלכער איז א יחיד במינו אין די היינטיגע חסידישע ליטעראטור. דער בארימטער פראפעסער הירשע דוד קאץ האט אין אן ארטיקל אינעם ירושלימער אלמאנאך (נומער 27) זייער שיין באשריבן די אויסגאבע. און ארויסגעברענגט איהר אייגנארטיקייט מיטן לערנען שפראך צום חסידישן עולם.
מעלות דינט אויך אלס א פלאטפארמע פאר דער אידיש רעדנדער עולם זיך אדורכרעדן און נאשן עצות איינער פונ'ם צווייטן אין פארשידענע ענינים, בעיקר אין געזונטהייט און השקפה. מעלות איז אויך געווען פון די ערשטע וועלכע האט אדורכגעבראכן דער מויער און האט אנגעהויבן רעדו אפן פון גייסטישע פראבלעמען ווי דעפרעסיע, ענקזייעטי, וכדומה. בפרט האבן זיי זיך באקאנט געמאכט מיט זייער סעריע ארטיקלען אויף בארדערליין פערסאנאליטי דיסארדער.
מיט די צייט האבן זיי אנגעזאמלט גאר אסאך חומר, וועלכע זיי נעמען צוזאם און דרוקן אפ אין ביכער לויט די קאטעגאריעס.
אין דער בלאָגערוועלט האָט שלום בערגער באַקאַנט געמאַכט מעלות דורכן פּובליצירן דעם בריוו–אויסטויש צווישן זיי און אים אין זײַן בלאָג.


text:
גימטריא
גימטריא מיינט אז יעדער אות פון לשון הקודש האט א ווערט לויט נומערן.
עס זענען דא פארשידענע וועגן וויאזוי צו רעכענען גמטריאות, אזוי ווי די ענדע אותיות מנצפ"ך קענען ווערן גערעכנט לויט זייערע אותיות ווערט, אבער לויט געוויסע חשבונות ווערט דאס גערעכנט צו די הונדערטער נומערן נאך ת' (ך=500, ם=600, ן=700, ף=800, ץ=900) אזוי קומט אויס אז ב"ן איז בגימטריא שב"ת.
גימטריאות טרעפט מען שוין אין די גמרא, און אין ספרי קבלה, און ספרי חסידות.
הייינט צו טאג'ס באנוצן זיך בדחנים מיט שיינע גמטריאות ווען זיי גראמען ביי א חתונה.
דער ספר "בעל הטורים" פון רבינו יעקב בן אשר איז פול מיט גימטריאות אויף די פסוקים פון דער תורה.


text:
רוטירער
רוטירער (ענגליש: router) איז א נעצווערק מעכאניזם וואס פירט פעקלעך דאטן פון איין פלאץ צום צווייטן, און דערפאר דער נאמען רוטירער וואס מיינט ארומפירער. אײנע פֿון די גרױסע פֿירמעס װעלכע פּראָדוצירט רוטירערס, איז די פֿירמע סיסקאָ.
איר ארבעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א רוטירער זיצט צווישן צוויי אדער מער נעצווערק און פירט די פעקלעך פון איין נעצווערק צום צווייטן.
א רוטירער איז אנדערש ווי א האב אדער סוויטש, צוליב דעם וואס עס ארבעט אויף דעם דריטן שטאק פון די OSI מאדעל און נישט אויף דעם ערשטן אדער צווייטן.
סארטן רוטירערס [באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זײַנען דא עטלעכע סארטן רוטירערס, די מערסטע באקאנטע איז די קליינע ביזנעס און היים ביורא רוטירער. וואס זײַנען באמת געװײנטלעכע טױערװעגן (gateway) וואס האבן נוצלעכע פונקציעס, ווי נעט, און דראטנלאזע (ווײַפֿײַ) פארבינדונגען. אבער עס האט גאר ווייניק עכטע רוטינג מעכאניזמען ווי BGP, אדער איבעריקייט. א רוטירער וואס פירט פון קאמפיוטערס צו די אינטערנעט ווערט אנגערופן א ?עזש ראוטער? און א רוטירער וואס פירט אין א נעצווערק צווישען רוטירערס ווי למשל ביי אן ISP איז אנגערופען א עיקר רוטירער.


text:
חיים טאפאל
חיים טאפאל (געבוירן תל אביב 9טן נאוועמבער 1935) איז א ישראל אקטיאר אין טעאטער, און פילמען, ער איז איינער פון די מערסטע באוואוסטע אקטיארן אין ישראל און איבער דער וועלט.
אין זיין יוגנט האט ער געארבעט אין א דרוקעריי, אין ארמיי איז ער געווען אין די נח"ל קאפעליע, ווי ער האט געטראפן אורי זוהר, און זיין צוקונפטיקן ווייב, אין די נח"ל האט ער געשפילט סאלח שבתי, פון אפרים קישון, שפעטער ווען ער האט געמאכט דעם פילם מיטן זעלבן נאמען, איז חיים געווען סטאר, ער האט באקומען דערפאר די גאלד גלאבוס, פארן בעסטע אקטיאר פון יאר.
טופולס קאריערע געקומען צו א הויכפונקט, ווען ער איז געקומען שפילן די ראלע פון טעוויע דער מילכיקער, געשריבן דורך שלום עליכם, אין דער פילם פידלער אויפן דאך, אין לאנדאן. לאנגע יארן האט ער געשפילט אלס טעוויע, אין טעאטערס אין בראדוויי און לאנדאן.
שפעטער האט ער געשפילט אין אנדערע פילמען אויך, אויף בי.בי.סי., און נאך אנדערע זאכן.
ער האט באקומען אין יאר 2008, אויסצייכענונג פון ישראל פעסטיוואל, פאר זיינע אויפטוען אין ישראל קולטור, פון לידער אין פילמען.


text:
מן
מן איז א סארט עסן וואס איז געפאלן אין מדבר פאר די אידן ווען זיי האבן דארטן געוואנדערט אין משך פון פערציג יאר. געגעסן די 40 יאר זייענדיג אין מדבר אויפן וועג פון מצרים קיין ארץ ישראל, די מן האט געהאט אלע טעמים, חוץ געציילטע וואס זענען שעדליך פאר מאנכע מענטשען, די טעם פון די מן האט זיך געטוישט לויט די טראכטונגען פונעם מענטש וואס עסט דאס, עס איז דא א חקירה אין די אחרונים אויב איינער האט געטראכט פון א איסור'דיגע טעם צו עס האט זיך אויך געטוישט דערצו, און צו מען האט עס געמעגט טוהן, ס'איז דא וואס זאגן אז מען האט געמאכט קידוש אויפן מן שבת וויילענדיג אין מדבר.