text:
חבורת "הוראה"- הערות והארות פון די בני החבורה
די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד
חבורת "הוראה"- הערות והארות פון די בני החבורה
סיי אויף די שיעורים און סיי סתם אזוי עני הארה והערה פון יעדעם איינעם איז וועלקאם. ווי אויך חיזוק אין אפדעיטס.
צו רעד ער פון איינער וואס "האלט" אז בשר עוף איז מדאורייתא, איז עובר אויף בל תוסיף "לדידן". אויב אזוי האבן די אלע חכמים אין גמרא וועלכע האלטן אז בשר עוף בחלב דאורייתא, עובר געווען אויף בל תוסיף "לדידן" בשוגג.
אויב רעדט ער פון איינער וואס ווייסט אז עס איז נאר א דרבנן, און ער "זאגט" אז עס איז א דאורייתא, ווי טרעפן מיר אז מען איז עובר א איסור בעל תוסיף מיטן זאגן א שקר?
ועוד, פון דעם וואס דער ש"ך ברענגט דעם רמב"ם כדי להוציא פונעם דעת המהרש"ל, זעהט מען לכאורה קלאר ווי דער ערשטע וועג, אויב אזוי איז שווער כדלעיל.
בן מהללאל האט געשריבן:איך האב קיינמאל נישט פארשטאנען דעם רמב"ם בנוגע בל תוסיף.
צו רעד ער פון איינער וואס "האלט" אז בשר עוף איז מדאורייתא, איז עובר אויף בל תוסיף "לדידן". אויב אזוי האבן די אלע חכמים אין גמרא וועלכע האלטן אז בשר עוף בחלב דאורייתא, עובר געווען אויף בל תוסיף "לדידן" בשוגג.
אויב רעדט ער פון איינער וואס ווייסט אז עס איז נאר א דרבנן, און ער "זאגט" אז עס איז א דאורייתא, ווי טרעפן מיר אז מען איז עובר א איסור בעל תוסיף מיטן זאגן א שקר?
ועוד, פון דעם וואס דער ש"ך ברענגט דעם רמב"ם כדי להוציא פונעם דעת המהרש"ל, זעהט מען לכאורה קלאר ווי דער ערשטע וועג, אויב אזוי איז שווער כדלעיל.
גוטע הערה!
דער רמב"ם רעדט ווען איינער האלט נישט אז עס איז אסור מן התורה. און די איסור בל תוסיף איז אז מען טאר נישט זאגען קיין שקר אין די ענינים, כדי עס זאל נישט ווערן קיין מישמאש. עס דארף זיין קלאר וואס איז א דאורייתא און וואס איז א דרבנן.
נאר וויבאלד דער רמב"ם נוצט די משל פון בשר עוף בחלב זעהט מען קלאר אז דער רמב"ם האלט אז בשר עוף בחלב דרבנן.
(זעה דארט די השגות הראב"ד)
האנטעך האט געשריבן:הגם די לשון פון די תורה איז ציגן פלייש אין זיין מאמעס מילעך, גייט אבער די איסור בב"ח אן ביי אלע כשר'ע בהמה פלייש, ווי די גמרא ברענגט אז די לשון גדי איז א שם הכולל פאר אלע בהמות. און אזוי אויך איז אסור צו קאכן אין אלע בהמה מילך, די תורה רעדט פון די געווענדליכע סדר, אז יעדע ציגעלע האט נאך א מאמע וואס גיבט מילך (פרישה).
איך האלט נישט מיט דעם שיעור ליידער, אבער דער ענין פון "דיבר הכתוב בהווה" אויף לא תבשל גדי בחלב אמו איז מקורו אין די גמ' במס' חולין ואחריו בהרמב"ם. דער אבן עזרא ברענגט עס אויפן פלאץ אין חומש, אבער דאכציך אז עס איז פארהאן עטליכע וועגן אויף וואס דאס גייט ארויף, צו דער הווה איז אויפן "אמו" אדער אויפן "גדי", זעה דא:
http://forum.otzar.org/forums/viewtopic.php?t=24750
-
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5201
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 06, 2015 6:18 pm
מיללער האט געשריבן:האנטעך האט געשריבן:הגם די לשון פון די תורה איז ציגן פלייש אין זיין מאמעס מילעך, גייט אבער די איסור בב"ח אן ביי אלע כשר'ע בהמה פלייש, ווי די גמרא ברענגט אז די לשון גדי איז א שם הכולל פאר אלע בהמות. און אזוי אויך איז אסור צו קאכן אין אלע בהמה מילך, די תורה רעדט פון די געווענדליכע סדר, אז יעדע ציגעלע האט נאך א מאמע וואס גיבט מילך (פרישה).
איך האלט נישט מיט דעם שיעור ליידער, אבער דער ענין פון "דיבר הכתוב בהווה" אויף לא תבשל גדי בחלב אמו איז מקורו אין די גמ' במס' חולין ואחריו בהרמב"ם. דער אבן עזרא ברענגט עס אויפן פלאץ אין חומש, אבער דאכציך אז עס איז פארהאן עטליכע וועגן אויף וואס דאס גייט ארויף, צו דער הווה איז אויפן "אמו" אדער אויפן "גדי", זעה דא:
http://forum.otzar.org/forums/viewtopic.php?t=24750
האמיר אביסל אנגעהויבן מעיין זיין אין די גמרא אין חולין און איך האלט נאך אינמיטען פראבירען אויסקנעטן. (עס קען זיין איך שרייב זאכן וואס איז נישט ריכטיג, איך שרייב ווי איך האלט יעצט, ווער עס וויל קען מיך אויסבעסערן).
ווי עס זעט אויס איז דא עטליכע נקודות אינעם פסוק וואס מען דארף פארשטיין וועלעכע פלייש און וועלעכע מילך איז אסור.
א). גדי- די גמרא איז מסביר אז גדי מיינט נישט קיין ציגעלע אזוי ווי אונז טראכט מיר, והא ראיה ווען די פסוק וויל זאגן א ציגעלע שטייט "גדיי העזים". אזוי שטייט ביי יהודה און תמר און אנדערע פלעצער, אבער ווען די תורה זאגט "סתם גדי" מיינט עס אויך א רחל מיט א פרה, בקיצור אלע כשרע בהמות.
ב). אמו- חלב גדי דוקא? אזוי ווי מיר האבן שוין געזען אז גדי מיינט אלע כשרע בהמות, איז זעלבע איז דער בחלב אמו מיינט די מאמע פון די אלע כשרע בהמות.
ג) אמו- כענין אותו את בנו? בעצם פונעם פסוק וואלט מען געקענט זאגן אז עס איז אסור דוקא צו נוצען די מילעך פון "די מאמע פון דעם קינד" צו קאכן דערמיט דאס אייגענע קינד וואס דאס איז דומה צו אכזריות (נוצען די מילך וואס די מאמע גיבט ארויס צו שפייזן דאס קינד און עס אויסנוצען צו קאכן דעם קינד), ענדליך צו אותו ואת בנו. למעשה ווערט קלאר מבואר במשנה ובגמרא אז דער איסור גייט אן אפילו ביי מילך פון "פרעמדע בהמות".
ד) אמו- חלב של מין כשר אחר?-מיר ווייסן שוין אז א א ציגעלע מיט א ציגעלע מילך און א אקס מיט קיען מילך טאר מען נישט וואס טועט זיך מיט א ציגעלע אין קיען מילך אדער אן אקס אין ציגעלע מילך, דאס איז שוין אפשר בכלל נישט דומה צו אמו, האט אויף דעם די גמרא פארשידענע לימודים אז עס איז אויך נכלל אינעם לאו.
ה) בהמה טמיאה-חיות-עופות אויב גייט מען מיט דעם מהלך פארשטייט מען זייער גוט פארוואס די אלע זענען נישט בכלל האיסור ווייל עס איז פשוט נישט בכלל גדי.
האף מיר מארגן אביסל מער דורכטוען שיטת רבי יוסי הגלילי ורבי עקיבא און די ת"ק און די סוגיית הגמרא. אזוי אויך מער איבער "לא תבשל".
דיינע שיעורים זענען מוראדיג
איך האב שוין לאנג געזיכט ערגעץ ווי איך קען ליינען שנעל אין א לייכטע שפראך די הלכות אין אידיש
האף מיר פין צייט צו צייט אריינצוווארפען א הערה
ביטע אויב שייך נאך יעדע עטליכע סעיפים מאך דערפון א פייל, עס זאל זיין געשמאקער צו פרינטן, איך קוק עס געווענליך אויף די וועג.
בן מהללאל האט געשריבן:וויאזוי קען מען אויסלאזן אזא זיסע מליצה, אז נתערב לו להבית יוסף בשר בחלב?
ריכטיג.
נישט אויפגעכאפט..
רצון טוב האט געשריבן:הערה בסעיף ג'
וויאזוי מעג מען דגים מיט מילך עסן, איז עס נישט א סכנה?
עס א מחלוקת אויב עס איז א סכנה, די וואס עסן זענען מקיל אין דעם.
היימישער אינגערמאן האט געשריבן:מיללער האט געשריבן:האנטעך האט געשריבן:הגם די לשון פון די תורה איז ציגן פלייש אין זיין מאמעס מילעך, גייט אבער די איסור בב"ח אן ביי אלע כשר'ע בהמה פלייש, ווי די גמרא ברענגט אז די לשון גדי איז א שם הכולל פאר אלע בהמות. און אזוי אויך איז אסור צו קאכן אין אלע בהמה מילך, די תורה רעדט פון די געווענדליכע סדר, אז יעדע ציגעלע האט נאך א מאמע וואס גיבט מילך (פרישה).
איך האלט נישט מיט דעם שיעור ליידער, אבער דער ענין פון "דיבר הכתוב בהווה" אויף לא תבשל גדי בחלב אמו איז מקורו אין די גמ' במס' חולין ואחריו בהרמב"ם. דער אבן עזרא ברענגט עס אויפן פלאץ אין חומש, אבער דאכציך אז עס איז פארהאן עטליכע וועגן אויף וואס דאס גייט ארויף, צו דער הווה איז אויפן "אמו" אדער אויפן "גדי", זעה דא:
http://forum.otzar.org/forums/viewtopic.php?t=24750
האמיר אביסל אנגעהויבן מעיין זיין אין די גמרא אין חולין און איך האלט נאך אינמיטען פראבירען אויסקנעטן. (עס קען זיין איך שרייב זאכן וואס איז נישט ריכטיג, איך שרייב ווי איך האלט יעצט, ווער עס וויל קען מיך אויסבעסערן).
ווי עס זעט אויס איז דא עטליכע נקודות אינעם פסוק וואס מען דארף פארשטיין וועלעכע פלייש און וועלעכע מילך איז אסור.
א). גדי- די גמרא איז מסביר אז גדי מיינט נישט קיין ציגעלע אזוי ווי אונז טראכט מיר, והא ראיה ווען די פסוק וויל זאגן א ציגעלע שטייט "גדיי העזים". אזוי שטייט ביי יהודה און תמר און אנדערע פלעצער, אבער ווען די תורה זאגט "סתם גדי" מיינט עס אויך א רחל מיט א פרה, בקיצור אלע כשרע בהמות.
ב). אמו- חלב גדי דוקא? אזוי ווי מיר האבן שוין געזען אז גדי מיינט אלע כשרע בהמות, איז זעלבע איז דער בחלב אמו מיינט די מאמע פון די אלע כשרע בהמות.
ג) אמו- כענין אותו את בנו? בעצם פונעם פסוק וואלט מען געקענט זאגן אז עס איז אסור דוקא צו נוצען די מילעך פון "די מאמע פון דעם קינד" צו קאכן דערמיט דאס אייגענע קינד וואס דאס איז דומה צו אכזריות (נוצען די מילך וואס די מאמע גיבט ארויס צו שפייזן דאס קינד און עס אויסנוצען צו קאכן דעם קינד), ענדליך צו אותו ואת בנו. למעשה ווערט קלאר מבואר במשנה ובגמרא אז דער איסור גייט אן אפילו ביי מילך פון "פרעמדע בהמות".
ד) אמו- חלב של מין כשר אחר?-מיר ווייסן שוין אז א א ציגעלע מיט א ציגעלע מילך און א אקס מיט קיען מילך טאר מען נישט וואס טועט זיך מיט א ציגעלע אין קיען מילך אדער אן אקס אין ציגעלע מילך, דאס איז שוין אפשר בכלל נישט דומה צו אמו, האט אויף דעם די גמרא פארשידענע לימודים אז עס איז אויך נכלל אינעם לאו.
ה) בהמה טמיאה-חיות-עופות אויב גייט מען מיט דעם מהלך פארשטייט מען זייער גוט פארוואס די אלע זענען נישט בכלל האיסור ווייל עס איז פשוט נישט בכלל גדי.
האף מיר מארגן אביסל מער דורכטוען שיטת רבי יוסי הגלילי ורבי עקיבא און די ת"ק און די סוגיית הגמרא. אזוי אויך מער איבער "לא תבשל".
זייער שיין מיללער און היימישער!!
היימישער מיר ווארטען אויף ווייטער...
-
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5201
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 06, 2015 6:18 pm
היימישער אינגערמאן האט געשריבן:
ווי עס זעט אויס איז דא עטליכע נקודות אינעם פסוק וואס מען דארף פארשטיין וועלעכע פלייש און וועלעכע מילך איז אסור.
א). גדי- די גמרא איז מסביר אז גדי מיינט נישט קיין ציגעלע אזוי ווי אונז טראכט מיר, והא ראיה ווען די פסוק וויל זאגן א ציגעלע שטייט "גדיי העזים". אזוי שטייט ביי יהודה און תמר און אנדערע פלעצער, אבער ווען די תורה זאגט "סתם גדי" מיינט עס אויך א רחל מיט א פרה, בקיצור אלע כשרע בהמות.
ה) בהמה טמיאה-חיות-עופות אויב גייט מען מיט דעם מהלך פארשטייט מען זייער גוט פארוואס די אלע זענען נישט בכלל האיסור ווייל עס איז פשוט נישט בכלל גדי.
האף מיר מארגן אביסל מער דורכטוען שיטת רבי יוסי הגלילי ורבי עקיבא און די ת"ק און די סוגיית הגמרא. אזוי אויך מער איבער "לא תבשל".
קודם א שכוח פאר ידידי היקר @האנטעך פארן אנהייבען די חבורה און זיינע זיסע שיעורים..
נעכטען אין סעיף ה' זענען מיר געגאנגען מיטן מהלך אז די סיבה פארוואס בהמות טמיאות-עופות-חיות זענען נישט אסור איז וויבאלד זיי זענען פשוט נישט בכלל גדי. אזוי האב איך פארשטאנען במושכל ראשון מחמת כמה טעמים. 1)די לשון הגמרא איז פרה ורחל (ובזה אפשר לדחוק כיון דאליבא דאמת אסור רק זה. ודרך אגב מזו משמע כשיטת הראשונים דגם לת"ק דוקא בהמות אסור, דאל"כ למה נקיט פרה ורחל ודו"ק) 2) די גמרא ברענגט א ראיה אז וויבאלד עס שטייט גדיי עזים איז א ראיה אז סתם גדי איז נישט נאר עזים. אבער אלס דעם מסתייך אז עס מיינט בהמות טהורות, אבער צו גיין זאגן אז ווען מען זאגט גדי זאל עס מיינען א חזיר, א חיה אדער א טשיקען דאס שוין אסך ווייטער, און נאך ווייניגער מסתבר.
למעשה אבער אז מען קוקט אריין אין די משנה אין חולין דף קי"ג זעט מען אז ר"ע זאגט אז חיה ועוף זענען נישט אסור מה"ת "ווייל עס שטייט אין די תורה 3 מאל גדי", חד למעט חיה, חד למעט עופות, וחד למעט טמיאות.
רבי יוסי הגלילי קריגט אבער און זאגט אז חיה איז יא אסור ווייל בב"ח איז מוקש לנבילה, ממילא איז עס נוהג ביי יעדע זאך וואס איז נוהג נבילה אפילו א חיה. ווידער עופות איז ריה"ג יא ממעט וויבאלד די תורה זאגט בחלב אמו, יצא עוף שאין לו חלב אם.
(לויט תוספות האלט דער ת"ק אליבא דהלכתט אז בב"ח איז נוהג ביי חיה ועוף מה"ת).
שטעלט זיך דער פראגע פארוואס ברויך רבי עקיבא א מיעוט, פארוואס זאל איך טראכטען אז חיה ועוף איז נכלל בכלל גדי (וה"ה לת"ק לתוספות). רש"י ענטפערט אז וובאלד אונז ווייס מיר דאך אז חיה בכלל בהמה, ממילא אז עס שטייט גדי וואס מיינט דאך בהמות, וואלט עס געדארפט מיינען חיות אויך ווען נישט דעם מיעוט. אבער וואס טועט זיך מיט עופות? עוף איז דאך נישט בכלל בהמה איז דאך עס אודאי נישט בכלל גדי?
תוספות אויפן פלאץ איז טאקע מסביר אליבא דת"ק (ועיין מהרש"א ומהרמ"ש) א די חולקים אויף ריה"ג האבן אויך געדרשנט דעם היקש לנבילה אז ווי עס גייט אן נבילה גייט אויך אן בב"ח (ולר"ע מש"ה הוצרך המיעוט לכאורה).
און באמת נאך תוספות קען מען זאגן אז די מיעוט פון חיה דארף מען אויך נאר האבן צוליב דעם היקש אבער סתם אזוי וואלט איך ווען נישט געזאגט אז חיה בכלל גדי. ודו"ק.
יעצט וועגן לא תבשל, זע איך כמה וכמה מדריגות.
1. קאכן א שטיקל פלייש אין מילך ע"ג האש.
2. קאכן אדער זיך אנרירען אין א כלי ראשון אדער גאר א כלי שני.
3. כבוש ומליח.
ביז אהער האט נאך אלס א שייכות מיט בישול עכ"פ מדרבנן.
אבער פון דא און ווייטער האט שוין בכלל נישט קיין שייכות מיט בישול אבער איז נאך אלס אסור מדרבנן.
4. עסן צוזאמען א סענדוויטש פון א שטיקל קאלטע פלייש צוזאמען מיט פוטער.
5. עסן פלייש און א רגע דערנאך עסן מילך אן קינוח והדחה וכולי.
6. עסן פלייש און עסן מילך נאכדעם מיט קינוח והדחה אבער אן די הפסק וואס פעלט אויס (שש שעות).
די זאכן וואס זענען נישט קיין געהעריגער בישול מדאורייתא, נאר די חכמים האבן געאסרט, קען מען אנהייבען דן צו זיין צו די חכמים האבן עס געאסרט אפילו ביי בשר עוף. לכאורה קען מען זאגן אז עס קען שוין אריינגיין אינעם ענין פון גזירה לגזירה. ביי וואסערע מדריגה שוואכער ווערט די שאלה מער בולט.
איז אזוי, באמת די גמרא אליינס רעדט שוין וועגן דעם נקודה פון גזירה לגזירה גלייך אנפאנג כל הבשר, און אביי זאגט אז די חכמים האבן געמאכט גזירות אפילו ביי בשר עוף מדרבנן.
האף מיר אי"ה ממשיך זיין איבער דעם ענין פון גזירות ביי דרבנן (און בכלל דארף מען זיין צו עס האט א שייכות מיט וואס מען טרעפט אין אנדערע פלעצער אז אביי איז מער מחמיר בענין גזירה לגזירה. עיין במס' שבת דף י"ב בלא יצא החייט מחלוקת אביי ורבא אם גזרו בכרמלית, וכמדומה בעוד מקומות).
-
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5201
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 06, 2015 6:18 pm
קעז איז דא א שיטה אז עס קען זיין א סכנה
מילך איז דא א מחלוקת אויב עס קען זיין א סכנה
רוב פוסקים נעמען אן לקולא אפילו ביי מילעך, און ס'דא פוסקים וואס זענען מחמיר
בן מהללאל האט געשריבן:איז דא א איסור מדרבנן, צו מישן בשר בחלב קאלטערהייט, נישט אויף צו עסן?
א גוטן מיש אין שו"ע ווייזט מיר אין אין אנפאנג סימן צ"א שטייט די הלכה. אויב איז עס אביסל פייכט איז א פראבלעם אויב איז עס טרוקן איז עס נישט קיין פראבלעם, (קעז מיט פלייש איז נישט קיין דבר יבש) מער באריכות וועט מען דארפן ווארטען ביז מען קומט אן דארט...
-
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5201
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 06, 2015 6:18 pm
האנטעך האט געשריבן:בן מהללאל האט געשריבן:איז דא א איסור מדרבנן, צו מישן בשר בחלב קאלטערהייט, נישט אויף צו עסן?
א גוטן מיש אין שו"ע ווייזט מיר אין אין אנפאנג סימן צ"א שטייט די הלכה. אויב איז עס אביסל פייכט איז א פראבלעם אויב איז עס טרוקן איז עס נישט קיין פראבלעם, (קעז מיט פלייש איז נישט קיין דבר יבש) מער באריכות וועט מען דארפן ווארטען ביז מען קומט אן דארט...
לענ"ד רעדט מען דארט בכלל נישט פון וואס עס זעט אויס דער שואל רעדט. אין צ"א רעדט מען פון פלייש און מילך וואס מען פלאנט צו עסן אז מען זאל עס נישט לאזן אנרירען איינס די אנדערע וואס אין אזא פאל טאר מעס נישט עסן פארן אפשווענקען, זאל מען זיך לכתחלה נישט פארלאזען אויף די הדחה ווייל איך האב מורא שמא יבוא לאכלו בלי הדחה (חוץ בשר חי שהסדר שמדיחים).
דער שואל דאכטזעך האט גערעדט ווען איינער וויל אויסמישען קאלטע בשר בחלב וואס ער פלאנט בכלל נישט צו עסן, וואס איז אויבענאויף נישט קיין פראבלעם, בפרט אויב עס איז ניכר אז עס איז געמישט בב"ח.
כנלע"ד. צוריק צו פ"ז.
היימישער אינגערמאן האט געשריבן:האנטעך האט געשריבן:בן מהללאל האט געשריבן:איז דא א איסור מדרבנן, צו מישן בשר בחלב קאלטערהייט, נישט אויף צו עסן?
א גוטן מיש אין שו"ע ווייזט מיר אין אין אנפאנג סימן צ"א שטייט די הלכה. אויב איז עס אביסל פייכט איז א פראבלעם אויב איז עס טרוקן איז עס נישט קיין פראבלעם, (קעז מיט פלייש איז נישט קיין דבר יבש) מער באריכות וועט מען דארפן ווארטען ביז מען קומט אן דארט...
לענ"ד רעדט מען דארט בכלל נישט פון וואס עס זעט אויס דער שואל רעדט. אין צ"א רעדט מען פון פלייש און מילך וואס מען פלאנט צו עסן אז מען זאל עס נישט לאזן אנרירען איינס די אנדערע וואס אין אזא פאל טאר מעס נישט עסן פארן אפשווענקען, זאל מען זיך לכתחלה נישט פארלאזען אויף די הדחה ווייל איך האב מורא שמא יבוא לאכלו בלי הדחה (חוץ בשר חי שהסדר שמדיחים).
דער שואל דאכטזעך האט גערעדט ווען איינער וויל אויסמישען קאלטע בשר בחלב וואס ער פלאנט בכלל נישט צו עסן, וואס איז אויבענאויף נישט קיין פראבלעם, בפרט אויב עס איז ניכר אז עס איז געמישט בב"ח.
כנלע"ד. צוריק צו פ"ז.
גערעכט היימישער
צוריק צו “שיעור הקרעטשמע - בית יאנאש”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך איצט דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און איין גאסט


c: text/html

text:
טיטראציע
טיטראַציע אָדער טיטרירונג (ענגליש: "titration", דײַטש: "Titration"\"Titrierung") איז אַ שיטה אין אנאליטישער כעמיע מיט וואָס מען קען מעסטן דעם כמות פֿון אַ פּרעפּאַראַט אָדער אַן עלעמענט אין א כעמישער מישונג.
מען איז מוסיף א מאסצעפירונג (ענגליש: "titrant"/titrator", דייטש: "Masslösung"/"Maßlösung") פון א בירעטע (ענגליש: "burette", דייטש: "Bürette") צו דער פראבעצעפירונג כדי צו לאזן א כעמישע רעאקציע פארצוקומען. אז די מאסצעפירונג און די פראבעצעפירונג זענען ביידע בלאס ניצט מען אפט אן אינדיקאטאר. דאס פארענדערט די פארב פון דער צעפירונג. די דאזיגע פארב וועט געענדערט אז די רעאקציע דערלאנגט דעם סוף. מען ווייסט די קאנצענטראציע פון דער מאסצעפירונג אבער נישט פון דער פראבעצעפירונג.
א ביישפיל פון ווען מען קען אפשר ניצן די דאזיגע שיטה איז ווען מען דעם אלקאליאינהאלט (ענגליש: "alkali content", דייטש: "Alkaligehalt") אלס נאטריומאקסיד (ענגליש: "sodium oxide" דייטש: "Natriumoxid" אפט אלס "Na2O" געשריבן.) אין נאטריומסיליקאט (ענגליש: "sodium silicate", דייטש: "Natriumsilikat"/"Natriumsilicat" אפט אלס "Na2SiO3" געשריבן.) מעסט. מען איז מוסיף א באוווסטעם כמות פון Na2SiO3 אין א בעכערגלאז און איז מוסיף עפעס וואסער דערצו. מען איז מוסיף עפעס מעטילאראנזש (ענגליש: "methyl orange", דײַטש: "Methylorange", פראנצייזיש: "méthylorange") כדי צו געבן דער צעפירונג א געלע פארב. דאן איז מען מוסיף שוועבלזייערס (ענגליש: "sulphuric acid"/"sulfuric acid", דייטש: "Schwefelsäure"), מיט א באוווסטער קאנצענטראציע, אלס די מאסצעפירונג צו דער פראבעצעפירונג ביז די פארב בלייבט אראנזש.
מען קען אויך למשל אלומיניום אלס +Al3 אין א פרעפאראט פון פאליאלומיניומכלאריד (ענגליש: "polyaluminium chloride", דייטש: "Polyaluminiumchlorid" אפט אלס "PAC" געשריבן) מעסטן אז מען איז מוסיף א באוווסטעם כמות פון PAC אין א בעכערגלאס. מען איז מוסיף וואסער און זייערס צו דעם בעכערגלאס. מען איז מוסיף א באוווסטעם כמות פֿון טראנס-ציקלאהעקסאן-1,2-דיניטרילאטעטראעסיקזייערס (ענגליש: "Cyclohexylenedinitrilotetraacetic acid1,2", דייטש: "trans-Cyclohexan-1,2-"dinitrilotetraessigsäure אפט אלס "CDTA" געשריבן.) מיט א באוווסטער קאנצענטראציע. דאס איז די רעאגענצצעפירונג אין דער דאזיגער רעאקציע. מען איז מוסיף עפעס קסילענאלאראנזש (ענגליש: "xylenol orange", דײַטש: "Xylenolorange") צעפירונג וואס גיט דער פראבעצעפירונג א ליכטיקע געלע פארב. מען איז מוסיף עפעס העקסאמעטילענטעטראמין (ענגליש: "hexamethylenetetramine", דייטש: "Hexamethylentetramin") כדי צו ברענגען דעם פ.ה.-ווערט (ענגליש: "pH value", דייטש: "pH-Wert") צו בערך 5. דאן איז מען מוסיף צינקסולפאט (ענגליש: "zinc sulphate", דייטש: "Zinksulfat" אפט אלס "ZnSO4"), מיט א באוווסטער קאנצענטראציע, אלס די מאסצעפירונג צו דער פראבעצעפירונג ביז די פארב בלייבט לילא און גייט נישט צוריק צו געל. די CDTA האט א רעאקציע מיט די +Al3 יאנען אין דער פראבעצעפירונג אבער עפעס CDTA בלייבט וואס האט נישט געהאט א רעאקציע. די +Zn2 יאנען פון דעם ZnSO4 האבן א רעאקציע מיט דער געבליבנער CDTA. אז מען ווייסט וויפיל ZnSO4 מען איז מוסיף קען מען דעם כמות פון אלומיניום אין דער פראבעצעפירונג געפינען. דאס איז א ביישפיל פון א ריקטיטראציע (ענגליש: back titration", דייטש: "Rücktitration") ווייל די מאסצעפירונג מיט דער אומרעאגירטער רעאגענצצעפירונג רעאגירט און נישט מיט דעם PAC.
עס זענען פאראן עטלעכע זגאלן פון טיטראַציעס וואס זענען נוגע ספעציפישע כעמישע עלעמענטן ווי צום ביישפיל ארגענטאמעטריע (ענגליש: "argentometry", דייטש: "Argentometrie"), וואס הייסט אז די פראבעצעפירונג האט זילבער אטאמען אדער יאנען. נאך א ביישפיל איז כלארימעטריע (ענגליש: "chlorimetry", דייטש: "Chlorimetrie"), וואס הייסט אז די פראבעצעפירונג האט כלאר אטאמען אדער יאנען. א גוטעס ביישפיל פון די דאזיגע צוויי זגאלן איז אז מען מעסט דעם גראד פון כלאריד אין וואסער. מען איז מוסיף א באוווסטעם כמות פון וואסער און עפעס זאלפעטערזייערס (ענגליש: "nitric acid", דייטש: "Salpetersäure" אפט אלס "HNO3" געשריבן), א באוווסטעם כמות פון זילבערניטראט (ענגליש: "silver nitrate", דייטש: "Silbernitrat" אפט אלס "AgNO3" געשריבן), מיט א באוווסטער קאנצענטראציע צו אן ערלענמייערקאלבען (ענגליש: "erlenmeyer flask", דײַטש: "Erlenmeyerkolben"). מען איז מוסיף עפעס אייזן(III)-ניטראט (ענגליש: "Iron(III)-nitrate", דייטש: "Eisen(III)-nitrat" אפט אלס "Fe(III)-(NO3)3" געשריבן) אלס אינדיקאטאר און עפעס דיבוטילפטאלאט (ענגליש: "dibutylphthalate", דײַטש: "Dibutylphthalat") כדי צו העלפן זאמלען די זילבערכלאריד (ענגליש: "silver chloride", דײַטש: "Silberchlorid" אפט אלס "AgCl" געשריבן) מאלעקולן. דאן איז מען מוסיף די מאסצעפירונג אמאניומטיאסיאנאט (ענגליש: "ammonium thiocyanate", דײַטש: "Ammoniumthiocyanat") ביז די פארב בלייבט לייכט רויט.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Abc.xyz איז אַ באַרימט פעלד נאָמען, וואָס איז אַ פאַרמאָג פון אלפאבעט ינק. ווייַל פון עטלעכע אומבאַקאַנט סיבות, דעם פעלד נאָמען איז ריפערד צו ווי ספּאַם דורך Google Analytics. אזוי, אַ פּלאַץ פון וועבמאַסטערס האָבן פארבונדן עס אויף אַ שטענדיק יקער, און איר זאָל אויך טאָן די זעלבע. עס איז געמאלדן אַז אַבק.קסי איז אפגעשטעלט דורך אַ פּלאַץ פון וועבמאַסטערס די וועלט - pancake mould. וואָס ספּאַממעד Google Analytics דאַטע מיט ניט-פאַקטיש רעפעראַל מגילה און ומלעגאַל פאַרקער. עס וואָלט נישט זיין פאַלש צו זאָגן אַז עס איז איינער פון די מערסט געפערלעך דריט טיילווייַז ספּאַממינג זייטלעך און זאָל ניט זיין געעפנט בייַ קיין פּרייַז.
דזשאַק מיללער, דער עלטער קונה סאַקסעס מאַנאַגער פון סעמאַלט , זאגט אין פאַל איר האָבן באזוכט דעם URL, זייַן לינק וועט זיין געזונט אין דיין בלעטערער. אויך, עס דיליץ די ניצערס צו וועב בלעטער אַז אַנטהאַלטן מאָדנע אַרטיקלען. איינער פון די אַרטיקלען איז לייענען ווי עס קומט פון דער גרינדער און סעאָ פון Google, לערי Page, אָבער דער פאַקט איז אַז עס איז גאָרנישט צו טאָן מיט פאַקט און זאָל זיין פארמאכט ווי פרי ווי מעגלעך.
בלאַקינג די URL אין Google אַנאַליטיקס
דאס באַזונדער URL ניצט אַ גרויס נומער פון טאַקטיק צו מאַכן זיך קוקן עכט און לאַדזשיטאַמאַט..א פּלאַץ פון מענטשן צוטשעפּען עס צו זייער זייטלעך און באַטראַכטן עס אַ גוט רעפעראַל פּראָגראַם, אָבער עס איז פאקטיש ניט. דעם דזשענערייץ גאַסט פאַרקער צו דיין פּלאַץ, דאַמידזשינג דיין דאַטע אויף אַ טעגלעך יקער. בלאַקינג דעם URL אין Google אַנאַליטיקס בייַ דיין ערליאַסט איז וויכטיק. דעם URL איז נישט רעקאַמענדיד צו גרויס וועבסיטעס און דינען פּראַוויידערז ווי עס איז פארבונדן מיט אַ פּלאַץ פון פישינג אנפאלן. די כאַקערז און ספּאַממערס אָנמאַכן מענטשן אין רעפעררער ספּאַם און גנבענען זייער פּערזענלעך אינפֿאָרמאַציע. אַבק.קסיז איז אַ לאַדזשיטאַמאַט פּלאַץ זיך, אָבער ווען עס געץ פארבונדן אָדער לינגקט מיט אנדערע וועבסיטעס, עס קען נישט באַקומען זיי גוט רעזולטאַטן.
רעפעררער ספּאַממערס
די ציל און ציל פון רעפעררער ספּאַממערס זענען צו ציל די דאַטן און טעקעס אויף דיין וועבסיטעס. זיי פּרובירן צו צוציען מענטשן דורך אַ נומער פון פּערמאָושאַנאַל קאַמפּיינז. זיי זאָגן אַז זיי וועלן העכערן דיין פּלאַץ און באַקומען קוואַליטעט סאַלעס, אָבער עס איז נישט אמת. כּמעט אַלע רעפעררער ספּאַממערס בוסט זייער אייגן Google זוכן רעזולטאַט ראַנגקינג דורך שאפן באַקקלינקס, זיי נוצן דיין וועבזייַטל צו מאַכן אַזאַ באַקקלינקס און קענען שאַפֿן פּראָבלעמס פֿאַר איר. זיי זענען קראָלד דורך Google 'ס אינדעקס באָץ און פאַרהיטן צו זיין טאן אַרבעט אויף דיין ביכאַף.
די געפאַר פֿאַר דיין פּלאַץ
Abc.xyz Google Analytics רעפערראַם ספּאַם בדעה צו שעדיקן דיין פּלאַץ און צעשטערן זייַן מעזשערמאַנץ אויף די אינטערנעט. עס ינפעקץ אייער דאַטע און קריטיקירט שווינדל ריפּאָרץ. דער ווייַטער שריט איז צו שיקן איר שווינדל וויזיץ און היץ אַזוי אַז Google Analytics דאַרף זיין צווייפל. דעם ינפעקץ רובֿ פון דיין ריפּאָרץ און ראַדוסאַז די קוואַליטעט פון דיין פאַרקער. אַזוי, עס איז זייער וויכטיק צו פאַרשפּאַרן דעם וועבזייַטל און טאָן ניט צייכן אַרויף צו זיין דילז און אָפפערס, קיין ענין ווי אַטראַקטיוו און ווונדערלעך זיי זענען. עס וועט באַקומען איר אַ הויך אָפּשפּרונג קורס און ציל דיין טערמינען צו ריי זייַן אייגן זייטלעך. צו באַקומען באַפרייַען פון עס, איר זאָל מאַכן פילטערס און פאַרשפּאַרן עס דורך אַדזשאַסטינג דיין סעטטינגס. איר קענען אויך שאַפֿן ויסשליסיק פילטערס צו מאַקסאַמייז דיין אָנליין שוץ.


text:
אובער וואל סטריט דזשורנאל מייקל כהן נאווארטיס עי.טי. ענד טי. פארד פון דער יוד קארופציע פרישע אויפדעקונגען איבער מייקל קאהן
וואשינגטאן – נעכטן איז אפירגעקומען פרישע דעטאלן איבער מייקל קאהן, פרעזידענט טראמפ'ס לויער, וועלכער האט פרובירט צו באקומען מיליאנען דאלארן פון פירמעס, זיי איינרעדנדיג אז ער קען זיי געבן צוטריט צום פרעזידענט און באאיינפלוסן זיינע פאליסיס. מען האט שוין געהערט פאריגע וואך אז אזעלכע גרויסע פירמעס ווי "עי-טי-ענד-טי", "נאווארטיס" און "קארעא עירספעיס" האבן געגעבן גרויסע געלטער פאר קאהן מיט'ן ציל צו באאיינפלוסן טראמפ'ס פאליסיס, און נעכטן איז אפירגעקומען אין א "וואל סטריט זשורנאל" באריכט, אז קאהן איז געגאנגען זיך בעטן צו "פארד" און "אובער" אז זיי זאלן אים געבן געלט און אין אויסטויש וועט ער זיי געבן צוטריט צו פרעזידענט טראמפ, אבער ביידע פירמעס האבן אים אפגעווארפן. אובער האט ספעציפיש געזאגט פאר קאהן, אז זיי קענען נישט ארבעטן מיט אים, וויבאלד ער האט אמאל אנגעפירט א טעקסי פירמע אין ניו יארק, און דעריבער איז ער קען זייערע אינטערעסן.
ווי איז דאס געשעהן?
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
דער אמת געזאָגט שעם איך מיך אַביסל צו דערציילן וואָס איך גיי איצט שרייבן. אָבער אף על פי כן. יעדעס יאָר חנוכה קלער איך פריש אַז איך וויל דאָס אויפשרייבן אַלץ א קאָמבינאַציע פון גרסא דינקותא און חטאות נעורים. צי איך וויל צי נישט איז עס אַן אומבאַשיידענער חלק פון מיין לעבן און ווער און וואָס איך בין און ממילא אַז דאָס איז מיין טיפה סרוחה איז דאָך אויף דעם דאָ אַ משנה, הסתכל בשלושה דברים.
עס האָט קיינמאָל נישט געהאַט אַ באַשטומטן נאָמען. אָמאָל האָט מען עס גערופן סתם קדושה אָדער קדושה וטהרה, אַמאָל יראת שמים, אַמאָל קדושת יוסף הצדיק, אַמאָל קדושת היסוד. מען האָט גערעדט פון שמירת הברית, אות ברית קודש, מחשבות זרות און זיכער אַנדערע נעמען וואָס איך קען מיך שוין נישט דערמאַנען. קיינמאָל האָט מען אָבער ברבים נישט אַרויסגעזאָגט די גרעבערע נעמער ווי טומאת קרי, הוצאת זרע לבטלה און אוודאי נישט זנות אָדער גילוי עריות. ווייטער ענגלישע רעפינירטע טערמינען איז אָפּגערעדט אַז זיי האָבן ביי אונז נישט געהאַט אַ דריסת הרגל. ראשית כּל פאַרמאָגן נישט חסידים אפילו אַלגעמיין דער רייכסטער וואָקאַבולאַר און כל-שכן נישט אויף דעם. אויסער דעם זענען די ענגלישע ווערטער צו מאָראַליש נוטראַל און צו שטאַרק צוגעפּאַסט צום מעשה אַליין און חסידים וועלן נישט צולאָזן אַ וואָרט וואָס טראָגט נישט אויך דערין דער אומווערד און זינדיקייט פונעם פעולה.
איצט ווען איך טראַכט צוריק איז געלעגן אין דעם אויך אַ רייצנדיקייט. וויבאַלד מען האָט נאָר אַרומגערעדט דער זאַך אָן קיינמאָל אָנצורירן, פיגורעטיוו גערעדעט פאַרשטייט זיך, דעם בעל דבר אַליין האָט עס שטאַרק געחשקט צו קוקן און לייענען ביי די וואָס רעדן דווקא יאָ אין פרצוף אַריין. מיר פלעגן ליב האָבן מאור ושמש און ישמח ישראל טאַקע פאַר זייערע גראָבקייט און בפירושדיקייט. אַז מען האָט געזאָגט אויף אַ חסידיש ספר אַז עס וואַרעמט אָן האָט מען געמיינט אַז זייערע דברי חיזוק פאַר די וואָס זענען 'דורכגעפאַלן' איז דירעקט און סענטימענטאַל. אַז איך געדענק גוט איז דאָ אויף אַ פּלאַץ אַ שטיקל מאור ושמש וואָס ער זאָגט אַז דער בעל שם און זיינע תלמידים האָבן אַראָפּגעברענגט תשובה אויף די ענינים. מיר בחורימלעך האָבן זיך געגעבן אַ צי אויפן גאַרטל וויסנדיק אַז מיר חסידישע בחורים וואָס גיין בדרך הבעל שם האָבן טאַקע די זכייה תשובה צו טון. ווייניק האָבן מיר געוויסט אַז געצויגן האָט אונז דווקא דער שמועס פון דער עבירה.
מיר האָבן ליב באַקומען דער סטיל פון אויסשרייבן אַלעס און וואָס ערגער דער שרייבער און וואָס וייניקער סובטיל אַלץ חשובער האָט מען אים געהאַלטן. התלהבות איז פיל לייכטער ווען מען דאַרף נישט צולייגן קאָפּ און אויף זיך אויסצוגליען דער נשמה העלפט אַז עס דערין נישט איינגעטאָן דער מוח. דאָ איז געווען געפלאָכטן סיי דער זאַפטיקער נושא און סיי דאָס שמאַלציקייט פונעם שרייבן איז אוודאי אַז נאָך מען האָט זיך צושאָקלט ערב שבת מיט די נאַסע פּיאות איבער אַזאַ שטיקל איז דער הודו און ידיד נפש געווען גאַנץ עפּעס אַנדערש.
איך האָב פריער געזאָגט וויאַזוי מען האָט עס גערופן אָבער נישט אונז האָבן עס גערופן ווייל מיר האָבן עס קיינמאָל נישט דיסקוטירט. דאָס איז געווען אַ זאַך וואָס מען האָט מיט אונז כסדר גערעדט וויבאַלד עס איז כמעט נישט דאָ אַ דאַטום אין דער יידישער קאַלענדער וואָס מען קען נישט דערין אַריינשלעפּן עניני קדושה. פרשת וישלח אין מיטן קאַלטן ווינטער? ויגע בכף ירך יעקב מיינט אַז דער שרו של עשו האָט געמיינט דערמיט פוגם צו זיין אין דער קדושת היסוד פון יעקב אבינו. שבת בשלח ווען דער קעלט בייסט נאָך שאַרפער? ויזנב בך כל הנחשלים אחריך מיינט ווי רש"י זאָגט אַז ער האָט אַרויפגעוואָרפן ערלות אין דער לופט. און וואָס קלערט איר האָט עמלק מיט דעם אינזינען געהאַט? אשר קרך בדרך דאַרף נישט אַ סאַך פּשטים.
פסח זענען געווען די מ"ט שערי טומאה און חמץ בפסח, שאור שבעיסה און קדש ורחץ זענען אַלע אַ רמז אויף צווישן די פיס. נאָך פסח איז געווען ספירה און אַ הכנה צו קבלת התורה וואָס דאַרף שמירה יתירה האָט מען האָט אונז באַטאָנט ולרשע אמר אלקים מה לך לספר חוקי. דער וואָס לאָזט אונז נישט לערנען, האָט מען אונז פאַרקויפט, איז דער וואָס טרייבט זיי, די ליטוואַקעס, צום גמרא.
ווער ווייסט דען אויך נישט אַז דער וואָך פון ספירה פאַר מלכות איז יסוד, אַז יסוד איז אַ רמז צו יסוד צדיק בשבעה נעלם און אַז דאָס מיינט יוסף הצדיק? און אַז מען דערמאַנט יוסף הצדיק מיינט מען נישט דער מסלסל בשערו, דער בעל החלומות, דער פותר חלומות און דער בנות צעדה עלי שור. חלילה. מען מיינט נאָר איין זאַך: דמות דיוקנו של אביו נראתה לו בחלון, וינס ויצא החוצה און ער האָט זיך מתגבר געווען אויף זיינע נסיונות. זיינס איז די זעקסטע הקפה פון עוזר דלים וואָס דער קאָצקער און אַנדערע האָבן אויף דעם פאַרפירט און אַ סאַך זינגן דערביי די ווערטער פון יסוד צדיק. פון דעם איז אויך נולד אַז אין פאַרשידענע חסידישע הויפן זינגט מען דעם ניגון אויך ביים רבינס מצווה טאַנץ. אַז חתן כלה גיין זיך באַלד איינוויקלען דאַרף מען זיי מיטגעבן צידה לדרך.
ווער רעדט נאָך אַז עס זענען געקומען די הייליגע טעג האָט מען מיט תשובה נישט געקענט עפּעס אַנדערש מיינען. אויף וואָס האָבן מיר קליינע בחורימלעך דען געהאַט תשובה צו טון אַז נישט אויף דעם? דער מזל פון אלול איז בתולה און מיט דעם האָט מען איינגעטייטשט דער פסוק אין איוב, ברית כרתי לעיני ומה אתבונן על בתול"ה. אַ זאַפטיקער פסוק וואָס האָט דערין סיי ברית סיי קדושת העיניים און סיי בתולה און איז ממש געאייניקט צו די וואַרעמע אלול און סליחות טעג. און אַז דערנאָך איז געקומען ראש השנה און יום כּיפור האָט מען אונז קוים געדאַרפט זאָגן אויף וואָס זיי זענען דאָ. ביי תקיעת שופר האָט מען זיך באַגראָבן דער פנים אינעם מחזור און זיך מתוודה געווען בשעת די תקיעות ווי עס שטייט אין ספרים הקדושים אַז אַזאַ ווידוי כאַפּט זיך אַריין מיט די תקיעות און גייט גלייך צום כסא הכבוד. ביי וקרב פזורנו איז ווידער דאָ אַ תפילה אויף איינצוזאַמלן די נשמות וואָס מען האָט פאַרגאָסן, האָט מען זיך אומגעקוקט אויף לינקס און אויף רעכטס און עס געגעבן אַ כאַפּ אָפּ אָן קיינער זאָל באַמערקן ווי מען האָט זיך פאַרשוואַרצט דער נשמה.
און אַזוי ווייטער און ווייטער. ברבים האָט מען גערעדט בכללות און ביחידות האָט מען אונז אויסגעפרעגט בפרטות. "ממש קיינמאָל נישט? אַלע בחורים האָבן די נסיונות." און איך האַלט מיך ביי מיינעם אַז נישט מיר מיינט דער פּסוק. איך האָב מיט אַ צווייטן נישט צו טון און מיט מיר אַליין אויך נישט. און אַז איך בין מיר אַרויס פון צימער האָט מיר געחלשט צוריקלויפן און זיך מודה ומתוודה זיין. איך האָב מיך אַרומגעדרייט מיט שולד געפילן אַז איך בין אַ ליגענר און אַ פאָפּער נאָך דערצו אויך. איך האָב אויך געחלשט זיך מודה ומתוודה זיין כדי ביי יענעם נושא חן צו זיין.
איך האָב מיך אָבער נישט געקענט ברענגן דערצו. איך האָב געהאַלטן אַז זיי זאָגן מיר אַז יעדער איז אַזוי מיך אויסצונאַרן און ווען זיי זאָלן וויסן וואָס פאַר אַ פאַרזינדיקטן נשמה איך האָב וועלן זיי שוין זען וואָס דאָס הייסט אַ בעל עבירה מיט אַלע מפרשים. ווען עס האָט פּאַסירט אַ טראַגעדיע אַז אַ בחור איז אַוועק האָט מען באַלד גערידערט אויף קדושה און געהאַלטן פייערדיקע דרשות. מיינע קניען האָבן זיך געקלאַפּט און איך בין געווען זיכער אַז יעדער רגע וועט דער משפּיע ווייזן אויף מיר מיט אַ פינגער. איך האָב געהאַלטן די אויגן אויף אַראָפּ ווייל טאָמער וועלן זיך אונזערע אויגן טרעפן וועט ער באַלד זיך צושרייען אַז אַלעס וואָס איך האָב געקוקט און געטון בין הזמנים האָט עס גורם געווען.
און דאָך קיינמאָל האָט מען אונז נישט געזאָגט וואָס דאָס איז, וויאַזוי מען טוט עס, און וויכטיקסטער פון אַלעס פאַרוואָס מען טאָר עס נישט טון. פאַרקערט גאָר. אין מיין ישיבה האָט מען קיינמאָל נישט גערעדט פון דער זאַך אַליין און מען האָט גאָר געשפּעט פון אַנדערע. "זייערע קדושה איז אונזערע ניבול פה" האָט מען געזאָגט. "תפילת זכה לערנט אויס וויאַזוי צו זינדיקן." “זיינע שובבי"ם שלש-סעודות תורות איז גוט פאַר זיינע גראָביאַנעס."
אָבער ביי אונז, אויף פרשת וישב האָט מען גערעדט פון יוסף הצדיקס נסיון אָבער קיינמאָל נישט פון מעשה ער ואונן. אויף שובבי"ם האָט מען געזאָגט אַסאַך תהילים און גערעדט פון תשובה און קדושה אָבער מען האָט ניטאַמאָל דערמאַנט דער 'חטא הידוע'. אויף פרשת קדושים האָט מען ווידער גערעדט פון קדושה אָבער נישט פון דער פרשת עריות ביים סוף. מען האָט צו אונז גערעדט פון גדרים און סייגים, אין דער גאַס גיין מיט די אויגן אויף אַראָפּ און אין דער מקווה מיט די אויגן אויף אַרויף - איה הקדשה, האָט מען געטייטשט, בעיניים על הדרך. מען האָט גערעדט פון חסידישע ייִדן וואָס האָבן זיך צוגעבינדן די הענט ווען זיי זענען געגאַנגן שלאָפן אָבער מען האָט נישט געזאָגט צו וואָס די הענט זענען מסוגל.
אָבער דאָך האָבן מיר פאַרשטאַנען. אַז מען האָט אונז געזאָגט גיין אויף דער גאַס ווי מען לויפט אויף הייסע קוילן האָט מען נישט געדאַרפט אַרויסזאָגן וועגן פּריצות. מען האָט צוגעלייגט ולא תתורו אחרי לבבכם ואחרי עיניכם און מיר האָבן פאַרשטאַנען וואָס מען מיינט דערמיט. קיין גאַנצער מפיל קינדער זענען מיר אויך נישט געווען. די טעכנישט חלקים האָבן רוב פון אונז אפשר נישט פאַרשטאַנען אָבער יעדער קען דאָך זיין נשמה און יעדער האָט געוויסט אַז צו קוקן און זען האָט עפּעס אַ געוויסער הנאה. און אָט די הנאה האָט מען אונז אויסגעלערנט איז שטרענג פאַרבאָטן. און דער וואָס האָט נישט פאַרשטאַנען ברמז האָט שוין געהערט פון די וואָס מען האָט אָנגעשלאָגן באישון לילה איבער מעשים אשר לא יעשו.
חנוכה איז געווען איבערהויפט צו דאָס אַלעס שטאַרק מסוגל. די יוונים האָבן געוואָלט מטמא זיי די ייִדן. מען האָט נישט געדאַרפט מסביר זיין וויאַזוי און עס איז גענוג געווען צו זאָגן אַז אין חכמת יוונית ליגן אַלע טומאות. די יוונים האָבן געזאָגט, כתבו לכם על קרן השור שאין לכם חלק באלקי ישראל, האָט מען איינגטייטשט אַז שור איז אַ רמז צו יוסף הצדיק, בכור שורו הדר לו, און יוסף הצדיק מיינט קדושה. אַז איינער האָט נאָך געצווייפלט האָט מען צוגעלייגט אַז די יוונים האָבן אויך געוואָלט צושטערן ברית מילה און צו דעם דאַרף מען שוין נישט אויספירן. און אַזוי האָט מען ווייטער געטייטשט וטמאו כל השמנים, שמן דאָס איז כלל ישראל, מה שמן צף על כל משקין, און אַזוי אַרום איז מען אָנגעקומען צו דער קדושה פון די ליכטעלעך, אַז נר מצוה ותורה אור און פארדעם דאַרף מען שמן זית זך ווייל שמן לויטערט אויס די נשמה און מען האָט צוגעלייגט אַ בני יששכר וועגן אור הגנוז און אויסגעלאָזט מיט דער אייבישטער זאָל העלפן...'.
די טייטשן זענען למעשה אַ מסכת פאַר זיך. אין חסידישע תורות זענען פסוקים און מאמרי חז"ל ווי אַ הענגער. יעדער ענין אָדער בחינה קען מען געפונען דערצו אַ גימטריא, צי אַ מסורה, צי אַ האָמאָנים, צי עפּעס אַן אַנדערע ווערטערשפּיל און אַזוי אַרום האָט מען אַ פאַרטיקע תורה. קיינער פרעגט נישט וואָס איז דער געדאַנק פּונקט ווי מען זוכט נישט דער געדאַנק פון אַ קראָסוואָרד פּוזעל. דער געדאַנק ליגט אין דעם ווי ווייט מען קען פאַרדרייען אַ וואָרט און ווי אַ רבי האָט געזאָגט מען דאַרף עס אַריינצווינגן אַזוי אַז דער פסוק זאָל פּלאַצן.
און אין יענע יאָרן איז מיר איינגעפאַלן צו טייטשן אַזוי.
רעות שבעה נפשי. רעות דאָס איז אַ רמז אויף די אָ ענינים ווי עס שטייט אין פסוק ויהי ער בכור יהודה רע בעיני ה'. שבעה נפשי דאָס מיינט אויך דאָס ווי דער גמרא זאָגט אין סוכה, אבר קטן יש לו באדם מרעיבו משביעו, משביעו מרעיבו.
ביגון כוחי כלה דאָס איז אויך אַ רמז אויף דעם ווי רש"י זאָגט אויף ראובן בכורי אתה, כוחי וראשית אוני. און ביגון מיינט טאַקע די עברה וואָס איז גורם צו עצבות.
חיי מררו בקושי דאַרף מען אינגאַנצן נישט מסביר זיין און ווי עס שטייט אויך אין זוה"ק אויף וימררו את חייהם אַז מען האָט עובר געווען אויף דער תורה.
בשעבוד מלכות עגלה איז נאָכאַמאָל אַ רמז אין דעם וואָס עגלה איז מרמז צו כתבו לכם על קרן השור ווי אויבן דערמאַנט.
דאָרט האָט זיך עס דעמאָלט אָפּגעשטעלט.
ווי ווייט בין איך פאַרקראָכן און וויפל זינד באַגאַנגן ביז היינט אַז עס פאַלט מיר איין וויאַזוי מען קען ווייטער פאַרטייטשן?


text:
איך הייס יאנקעלע, נאר אנדערע רופן מיך ישראל’יק. פארוואס ישראל’יק ווען איך הייס יאנקעלע? א קשיא אויף א מעשה. מיר איז עס גארנישט אזוי ניחא, נאר גיי קריג זיך מיט א וועלט. דער עולם רופט און איך מוז ענטפערן. אט גיי איך אויף דער גאס און איך קלער מיר “אט גייט יאנקעלע!” דערווייל קומט מיך אנטקעגן א חבר און פרעגט “וואס מאכסטו עפעס ישראל’יקל?” זאג איך אים “איך בין יאנקעלע”, זאגט ער מיר “די גאנצע וועלט ווייסט אז דו ביסט ישראל’יקל, קומסטו מיר דערציילן מעשה’ס?”
א מאדנע אנשיקעניש! קלער איך מיר, און איך ווייס נישט ווי דאס אויפצועסן. איך האב פרובירט שוין צו ווענדן זיך צו רבנים, צו גלחים, צו כישוף-מאכער, און וואס נישט. אזוי למשל קום איך אריין צום רב, אן איינגעבויגענער מיט א גרייז-גראע בארד - צו די יונגע רבנים האב איך נישט געוואלט גיין מחמת זיי זענען אלע פאלשע, איך גלייב נישט אין זיי – זעט מיך דער אלטער רב, זאגט ער מיר: “שלום עליכם ר’ ישראל! וואס איז מיט אייך?” רעד איך מיר אויס דאס הארץ אויף מיינע צרות. גיט זיך דער רב א האסטיגן שטעל אויף פון פלאץ, אן אלטער איד קיינעהארע, נישט לייכט געווען, און ער נעמט שרייען אויף מיר:
ס’איז שווער צו זיין א איד. אזוי קרעכצן מיר שוין הונדערטער יארן. דאס איז אבער געווען אמאל. היינט, איז בכלל נישט שווער צו זיין א איד. אלעס אין וואס מיר נויטיגן זיך איז פאראן. איבעראל וואו מען דארף גיין איז צוטריטליך. קיינער שטערט נישט און יעדער העלפט. מיר האבן פרייהייט, אלע געברויכן, אלע אינסטיטוציעס, קהילות, ארגאניזאציעס, און גוטע מענטשן וואס זענען גרייט צו העלפן מיט וואס מען נויטיגט זיך. אידישקייט האט אין דעם זין דערגרייכט ימות המשיח: אלעס וואס מען דארף דארף וואקסט אויפ’ן בוים. אלץ וואס דער מענטש דארף טאן איז, אויסשטרעקן די האנט און נעמען.
און פארט, ס’איז שווער צו זיין א איד. אבער אנדערש ווי אמאל, נעמען מיר זיך די שוועריגקייטן מיט די אייגענע הענט. און אנדערש ווי אמאל, ווי די שוועריגקייטן האבן געשטעקט אין דער אידישקייט שבתוך זיין א איד, זענען די מניעות היינט קולטורעלע און סאציאלע.
דער כח פון בענקשאפט איז שטערקער פון אונז אלע. וואוהין מיר זאלן זיך נישט קערן וועט זי אונז צערייסן אויף שטיקער. אט פארט מען אוועק פון שטוב, ווילט זיך אהיים, גייט מען אהיים בענקט זיך צום פרייען דרויסן. וואוינט מען אינעם מערב בענקט מען נאך מזרח, וואוינט מען אין מזרח בענקט מען נאכ’ן מערב. און אט שווערן זיך ביידע, אי דער מזרח אי דער מערב, אז דיין היים איז דוקא דארט וואו דו ביסט נישט!… דרייסטו דיך אזוי לאנג ביז דו פארלירסט דעם גלייכן זינען.
נאר אזוי איז מענטשליך. דער וואס איז ווייט פון זיין היים און ער בענקט נישט נאך איר איז א קנאפער מענטש. ווידער צו זיין פארשלאסן אין שטוב און נישט בענקען נאך דעם פרייען דרויסן איז פונקט אזוי קנאפער מענטש. א מענטש בענקט. אין חדר האט מען געזאגט אז דאס איז מעשה שטן, דער נישט גוטער דרייט דאס דעם מענטש א קאפ צו זוכן זיך אוצרות תמיד דארט וואו ס’איז נישטא, איך זאג אייך אבער אז ס’מוז נישט זיין מעשה שטן, דאס איז גלאט אזוי מעשה מענטש. א מענטש איז א בענקענדיג באשעפעניש, און דערפאר בענקט ער תמיד.
רעוואלוציעס און איבערקערענישן זענען א פאקט פון לעבן. ס’איז א מציאות וואס יעדער מענטש און יעדעס לאנד – און אפילו די וועלט – מוז צומאל דורכגיין. פארוואס דאס איז אזוי, איז אן ענין פאר זיך. דאס אז עס איז אזוי, איז אבער א פאקט.
ס’איז אויך א פאקט אז ס’איז נישט פאראן קיין וועלטס-מאכט וואס איז געבליבן שטיין לעולם וועד. דורכאויס דער היסטאריע זענען שוין געווען פילע אימפעריעס און מלוכות, אבער קיינער איז נישט געבליבן שטיין על מכונו. פריער צי שפעטער איז געקומען די צייט, און די מלוכה איז ווי א פרומער קריסט געפאלן אויף די קני. פאראן אימפעריעס, ווי למשל ענגלאנד, וואס זענען אזוי געבליבן קניען לאורך ימים, בשעת אנדערע, ווי דעם סאוועטן פארבאנד, איז ווי אן ערליכער מוסולמענער געפאלן צו דער ערד און געקישט די פאדלאגע. שטיין געבליבן איז אבער קיינער.
די וועלט איז די זעלבע, די ערד איז די אייגענע, די זאמד היט אויף איר אייביגע ברוינקייט, און די בערג ווארפן מיט שפיצן נישט אנדערש ווי אמאל. דאך דער מענטש איז נישט דאס אייגענע. די קו איז דאס זעלבע, די חיות אין וואלד אויך, נאר דער מענטש האט זיך געביטן. מילא די הינער האט מען נעבעך ארויסגעריסן פונעם שטאל און אריינגעשטעלט אין פאבריקן. דאס איז דעם מענטש צו פארדאנקען. דאך בלייבן זיי אלע אינגאנצן אומבאוואוסטזיניג צו די מהפכות איבער דער וועלט, רואיג אינגאנצן וועגן דעם פראבלעם פון נוקלעארן חורבן וואס באדראעט די ערד. די קו דערקענט נישט קיין אונטערשייד אין דער שטרוי פון אמאל ביז היינט, און פון איר זייט האט די מכה פון טעראר שוין געקענט איינהילן די וועלט אין פחד פאר דריי טויזנט יאר. קיין זאך צעשיידט נישט צווישן דעם עלעפאנט אין דער אייזן-תקופה און דעם פאטער זיינעם אין דער פאלעאליטישער תקופה. אמאל און היינט איז אייניג אומזיכער ווי זיכער, פשוט און טרוקן, מאט און חיה’דיג. נאר דער מענטש איז נישט דער זעלבער.
עס טוט זיך לעצטנס מיט א פרשה פון קברים אין בית שמש. איך בין נישט באקאנט אין די פרטים; עפעס האנדלט זיך עס וועגן א בוי-פראיעקט, וואס זאל אנגעבליך זיך האבן אנגעשטויסן אין קברים, ארום וועלכע ס’האט זיך אנטוויקלט א מיינונגס-פארשידנהייט איבער יא אדער נישט פארזעצן מיט דער ארבעט. “מיינונגס-פארשידנהייט”, ווי עס איז דער סדר אין אונזער וועלטל, באדייט פראטעסטן, פאשקעווילן, קללות און חרמות – און דאס גאנצע פעקל וואס קומט געווענליך מיט. דער חידוש מיט דעם פאל איז אבער, אז ביידע צדדים, להיתר און לאיסור, באלאנגען צום קנאי’שן לאגער. צווישן די מתירים זענען פאראן פראמינענטע און אקטיווע מיטגלידערס פון דער “עדה החרדית”, און די מחלוקה האט געפירט צו אן אומאפיציעלן אבער טיפן ריס אינערהאלב דעם קנאי’שן לאגער, בעיקר אין ארץ ישראל אבער אויך אין אויסלאנד.
“הערט אונז”, זאגן די אידישע דענקער, “קייעט איבער די תורה מיטן שכל. פארנעמט זי מיטן מוח וועט אייך ליכטיג זיין. מיר וועלן צו אייך דרש’נען וועגן אטענס און ירושלים, מיר וועלן בויען בנינים צו דערקלערן דיר וואו עס שטעקט דער חידוש פון יהדות איבער דער גריכישער חכמה, און מיר וועלן דיר איבערצייגן ווי די אידישע נביאים האבן געזען הויך הויך מער פון סוקראטעס, אפלאטאן און אריסטו. מער וועלן אייך נישט שווער זיין די קשיות פון געטליכן מוסר, טוב ורע, מער וועט אייך נישט שווער זיין וויאזוי גאט באווייזט זיך פון דארן, ביי אונז וועט איר געפינען רו קעגן די גרויסע קשיות פון שלעכטס אויף דער וועלט. קומט נאר אין ליכט פון דייטשן אידעאליזם, דערזעט די ליכט פון העגעל, דערקען דעם גאט פון די אידן דורך שפיגלען זיך אין גוישער חכמה. קאנט און דאך נישט קאנט, אריסטו און דאך נישט אריסטו, און אזוי ווייטער.”
האב איך אנומעלט געלייענט א נייעסל, אז א געוויסע חיות-רעכטן גרופע האט אריינגעגעבן א געריכטליכע אנקלאגע, וואס פארלאנגט אז א געוויסער מין מאלפע זאל אנערקענט ווערן ווי א “פערזאן”. יענע מאלפע, טענה’ט די גרופע, האט א גענעטישן צוזאמשטעלן וואס איז 99 פראצענט די זעלבע ווי דעם מין מענטש. מיט וואספארא רעכט, ברוגז’ן זיי זיך, זאלן מיר, כמעט-מאלפעס, האבן דאס רעכט זיך צו זען אלס בעסער ווי אונזערע האריגע ברידער?
איך מיין אבער, אז יענע אנקלעגערס זענען פרימיטיוו. זיי טראכטן זייער געצוימט און וואלטן געמעגט זיך דערלויבן אביסל מער ברייטקייט אין זייער וועלט-אויסקוק. און ווען ס’וואלט זיך גערעדט פון בלויז שמאלקעפיגקייט, וואלט איך עס זיי נאך פארשוויגן. נישט קיין איבעריג ברייטע מוחות; ס’איז נישט עק וועלט: מ’האט שוין געזען אזוינס. איך מיין אבער, אז דאס אוועקשטעלן די גענעס אלס יסוד פאר גלייכהייט און אייניגקייט שטעלט מיט זיך פאר א געפערליכן פרעצעדענט, ווייל עס שלאגט פאר א קריטעריע, וואס איז בעצם דיסקרימינאטיוו.
א ווייסע פלארעסענט האט באלויכטן דעם צימער, פון אלע זייטן איז געווען אנגעלייגט מיט ספרים און ביכער פון פארשידענע מינים. א חומש און א גמרא דירעקט איבער ביכער פון ש”י עגנון, שלום עליכם, חיים גראדע און באשעוויס-זינגער. דירעקט אינמיטן, איבער א שרייב-טיש וואס האט זיך קוים געקענט ארויסזען, איז זיך געזעסן איציק און געצויגן די ווערטער ווי מ’ציט וואסער אין א שטרוי. ש”י עגנון’ס ווערק האט ער אפגעליינט אין א אידישער איבערזעצונג, און פון שלום עליכמ’ן האט ער געהאט דוקא נאר אן איבערזעצונג אויף לשון-הקודש. מילא ליינען עגנון’ען אויף אידיש, קען מען נאך ווי עס איז אראפשלונגען, וויבאלד עגנון איז דאך ווי נישט אויסגעבוירן אויף אידיש און האט דעם סארט לעבן געהאט אינעם מוח, אבער שלום-עליכם אויף לשון-הקודש, דאס האט שוין עפעס צו שטארק א שעטנז טעם. נאר וואס קען מען טון? עפעס אנדערש האט ער נישט געטראפן ביים צווייט-האנטיגן ספרים-סוחר, און איציק איז צופרידן געווען מיט וואס ער האט.
דאס איז געווען אויף דער ניו-יארקער סובוועי, וואס דינט אלץ פלאטפארמע פאר אלערליי מאדנע מענטשן און געשעענישן. איך בין געזעסן אויף דער באן, פארטיפט אין לייענווארג. ווען כ’האב אויף א רגע אויפגעהויבן די אויגן, האב איך באגעגנט א פּאר נייגעריגע אויגן. מיין שכן, ווי עס שיינט, איז שוין אזוי געשטאנען און מיך באטראכט פאר א וויילע. ס’האט אויסגעזען ווי ס’חשק’ט זיך אים צו כאפן א שמועס, נאר ער האט נישט די מוט אנצוהויבן. האב איך געטאן, וואס מען טוט אין ניו-יארק: געגעבן אזא „סטראָוק‟-שמייכל — די ליפן צעשפרייט פון דאנעט ביז אהין; דער איבעריגער טייל פון פנים קאלט-פארפרוירן, ווי ביי א מארמארנער סטאטוע. יענער האט זיך צוגעכאפט און א שמועס האט זיך אנגעהויבן.
אז איך בין געקומען אין די יארן און איך האב געדארפט פארלאזן מיין טאטן’ס שטוב און זיך לאזן אין דער גרויסער וועלט אריין, האט מיר דער טאטע אנגעזאגט: “הער מיין קינד. אין גאט’ס וועלטעלע זענען דא בערג. גרויסע בערג. אפילו דו ווילסט זיי נישט זען, קענסטו זיי נישט פארפאסן. זיי דערהייבן זיך פון די קליינע נידריגע געביידעלעך און ציען זיך אויס א הימל הויך… אט דאס זענען בערג! נאר זעסטו, טאלן זענען אויך דא – אזעלכע וואס מ’זעט נישט, זיי געפינען זיך ערגעץ פארשטעקט צווישן בערג און ימ’ען, קליין, נישטיג און פאר זיך.
היינט, דעם נאוועמבער 5 ווערט אפגעהאלטן א רעפערענדום, אין וועלכן די וויילערס וועלן באקומען די געלעגנהייט צו באשטעטיגן אדער אפווארפן דאס עטאבלירן „געמבלינג קאַסינאָוס‟ אין דעם קעטסקיל-ראיאן. די „קעטסקילס‟ איז א פלאץ וואו טויזנטער פרומע משפחות וויילן יערליך דורכאויס צוויי חדשים פונעם זומער-סעזאן. שטיצערס פונעם קאסינאו-געדאנק זאגן, אז דער פראיעקט וועט אויפלעבן די לאקאלע עקאנאמיע און דאס לעבן דארט בכלל. קעגנערס טענה’ן, אז קאסינאוס ברענגען אויך פארברעכנס, זנות, און אנדערע אנשיקענישן.
חיים ווייס האט זיך אפגעווישט די שנויץ פון דער איינגעזאפטער קאווע, אפגעברעקלט עס פונעם לעקעך, און באלד אריינגענומען א פרישן שטיקל לעקעך אין מויל. די טלית האט אים נאך געהאנגען פון די פלייצעס און דאס גארטל האט זיך געשלעפט אויף דער ערד, און צווישן איין לעקעך און דעם אנדערן האט חיים דערציילט וועגן דעם וואס עס טוט זיך איבער עולם ומלואו, ווי די וועלט פירט זיך און וויאזוי אמעריקע האנדלט נישט ריכטיג, וואס דער פרעמיער פון מדינת ישראל וואלט געדארפט טון און נאך אזעלכע זאכן. ווען חיים רעדט, איז דער עולם ארום שטיל, מ’קוקט מיט נייגער אויף זיין רעדן, דא און דארט ווארפט מען אויך אריין שאלות. בלייבן אומוויסנדיק צי ס‘טויג צי נישט, מ’מוז דאך וויסן וואס ס’טוט זיך אלץ נישט אפ צווישן די גויים, און אז מ’קומט אין שול, מ’הערט פון חיים’ען זיינע באריכטן, ווייסט מען שוין אז מ’געפינט זיך ערגעץ אויף דער וועלט.
אז חיים רעדט וועגן דעם נוקלעארן חשש איבער איראן, די כעזבאללא, און נאך אזעלכע אנשיקענישן, שטייט דער עולם מיט אן איינגעהאלטענעם אטעם און ביי חיים’ען שיינען די אויגן פון תענוג. וואלט עס די עף-בי-איי געזען ווי דאס הארץ וואקסט אים ביים דערמאנען דאס ווארט „נוקלעארע‟, וואלטן זיי זיכער חושד געווען אז ער האט אין דעם גאנצן ענין א יד. מיינט איר אודאי, אז ער איז אזוי פרייליך נאר צוליב דעם וואס מ’הערט זיך צו צו זיינע ווערטער, און ער נעמט אן א חשוב’ן מקום צווישן די קאווע-טרינקערס אין פאליש? אזוי מיינט איר? נו אודאי, פארוואס זאלט איר נישט מיינען אזוי? איר קענט אפשר זיין גערעכט אויך, נאר ס’ענדיגט זיך נישט ביי דעם.
חיים האט שוין אויסגערעכנט מיט אותיות און מופתים, און ער קען דעם ענין אונטערשטיצן מיט א שלל פון מקורות, אז דא הייבט זיך אן וועבן, נישט עפעס אנדערש ווי די מלחמה פון גוג און מגוג. דאס אז גוג איז איראן איז ביי חיים’ען קיין ספק נישט, און אז מגוג איז אמעריקע איז אויך שטארק מסתבר, צוליב דעם אליין וואס זיי זענען די אפאנענטן פון גוג. און אזוי קומט חיים שטענדיג אין שול מיט פרישער ערווארטונג און שפאנונג איבער דעם סוף פון דער וועלט וואס דערנענטערט זיך, ס’קומט אן דער גרויסער טאג, משיח וועט קומען, גוג ומגוג, צעטומלען, צעטרעסען, די פרסיים, און אזוי ווייטער. דער ספר דניאל איז ביי אים שטענדיג אפן ביים דאווענען, אפילו ביי שמונה-עשרה קען ער זיך נישט איינהאלטן אריינבליקן אהין, און אין דער זייט ליגט אים דער זוהר וואס זאגט אז איראן וועט אין א טאג איבערנעמען די וועלט. דאס אלעס, זאגט חיים, שטימט זייער מיטן אור החיים הקדוש וואס מאכט קלאר, אז די וועלט וועט אין גיכן קומען צו אן עק.
פרובירט עמיצער מיט אים זיך איינ’טענה’ן, אז אפשר איז עס נישט דער זעלבער פֿרס, סנחריב האט דאך פארמישט די וועלט, שווערט זיך חיים ביי אלעם הייליגן, אז סנחריב האט אין פרס קיינמאל נישט איינגעטרעטן און די איראנער זענען נישט מער ווי די זעלבע פרסיים. היינט, אז איראן איז גוג און מגוג איז אמעריקע, וואס בלייבט נאך צו צווייפלען וועגן דעם ענין? מ’זעט דאך דאס קלאר, זאגט חיים, ווי אכמעדינעזשאד [דעמאלט איז נאך אכמעדינעזשאד געווען פרעזידענט..] טוט ממש דאס וואס די ספרים האבן פאראויסגעזאגט, און ווער ס’זעט נישט דעם ענין אזוי איז עס איינס פון די צוויי, אדער ווייל ער איז א פאר’עקשנ’טער אפיקורוס אדער פשוט טחו עיניו מראות.
איז אמאל אויסגעקומען, אז שמערל דער מרה-שחורה’ניק האט זיך געשטעלט פונקט קעגנאיבער חיים’ען און האט גענומען מיט אים זיך אמפערן אז, כאטש טאקע מ’זעט ווי ס’קומט די וועלט צו אן עק, איז אבער נישטא וואס צו פרייען זיך. דא שארפט מען זיך די שווערדן, מ’ווייסט נישט וואס מארגן וועט זיין, פאר אידן איז ביטער ווי א גאל, קוים האבן מיר זיך אריינגעשטופט אין א מדינה’לע וויל מען אונז מיט כח ארויסטראסקען, און ביי חיים’ען איז ששון ושמחה. געהערט שוין אזוינס? משיח טאקע, ווייסט מען נישט פארוואס ער קומט נישט אזוי לאנג, נאר אז דער עק פון דער וועלט וועט ברענגען די גאולה איז ביי שמערל’ען אזוי ווי מ’זאל זאגן, אז פון שעכטן א קאץ וועט ארויסוואקסן א לעמעלע.
קוים הערט חיים וועגן דעם פראבלעם פון דער ציוניסטישער מדינה, פארגעסט ער זיך וועגן וואס מ’האט פריער גערעדט, און הייבט אן מיט שמערל’ען צו טענה’ן, אז דאס גאנצע איז בכלל נישט קיין פראבלעם, מחמת מתחילה האט מען דאך געפלאנט צו גרינדען א מדינה אין אוגאנדע. ובכן, אויב שטעלט זיך ארויס אז מ’גיט זיך נישט קיין עצה אין ארץ-ישראל, זאגט דער שכל, אז מ’זאל זיך אויפהייבן, איבערלאזן דעם גאנצן געשעפט און איבערפעקלען זיך קיין אוגאנדע. שמערל מאכט מיט דער האנט אז דאס איז נישט קיין עסק, אבער חיים נעמט אים מסביר זיין גענוי וויאזוי אזא זאך דארף בכלל נישט זיין קיין פראבלעם. היינט צוטאגס, זאגט חיים, ווען די וועלט איז אזוי פארגעשריטן איז איין קלייניגקייט אויפצוהייבן א פאק מיט מענטשן און מאכן שבת פונדאסניי ערגעץ אנדערש… ס’איז גארנישט מיט נישט און ס’איז א שאד יעדן טאג וואס מ’טוט דאס נישט, וויבאלד די פראבלעמען וואקסן נאר לכבוד דעם אלץ העכער.
שמערל קוקט אים אן ווי ער וואלט פון דער לבנה געפאלן, אבער דאס לעצטע ווארט אין עניני מלוכה ופאליטיק האט חיים, נישט שמערל. אזוי למשל האט חיים פאראויס געזען ווען אמעריקע איז אריין אין מלחמה מיט איראק, אז ביז א צוויי וואכן וועט גאנץ איראק אפגעמעקט ווערן פון דער מאפע, און מיר ווייסן דאך אז אזוי איז געווען. למעשה האט חיים אויך פאראויס געזאגט אז א שווארצער פרעזידענט וועט אריינפירן אמעריקע אזוי טיף אין באד אז מ’וועט נישט קענען ארויסקריכן. בכלל גלייבט ער אז די טעראריסטן מאכן איין ווען זיי הערן נאר דעם נאמען פון אמעריקע. דאס וואס ס’דאכט זיך אמאל אנדערש איז נאר צוליב דעם וואס די אמעריקאנער רעגירונג מאכט אזוי דעם אנשטעל כדי לערבב את השטן.
דער עולם שטייט און הערט חיים’ס ווערטער מיט נייגער, מ’לערנט זיך ווי צו אנאליזירן א זאך ריכטיג. נישט וויסן טויג דאך נישט, איז דאך א מזל וואס מיר האבן א חיים’ען. נישט נאר איין חיים, נאר א סאך אזעלכע חיים’עך, אין די קאווע-שטיבלעך, אין די פאלישעס, אין די מקוה’ס, און אייגנטליך וואו נישט? זענען מיר ברוך השם געדעקט מיט דעם וואס מיר דארפן וויסן. און איר זאגט נאך אז מ’דארף א ראדיא?… זאל גאט רחמנות האבן און בעסער ברענגען משיח אויף אנדערע אופנים.
מענטשן האבן א טענדענץ צו פאגלייכן תקופות, צו ציען פאראלעלן צווישן עבר און הווה, און לפי-זה דרינגען מסקנות: היות די געשעענישן און אומשטענדן זענען ענליך, איז מסתבר, אז דער אויסגאנג וועט אויך זיין עפעס כעין דעמאלט. די דאזיגע נויגונג דריקט זיך אויס אינעם באקאנטן זאג: „היסטאריע חזר’ט זיך איבער.‟
דאס פארגלייכן איז אבער צום מערסטנסטייל פארפירעריש. והא ראי’, אויב זאל עס זיין אויסגעהאלטן, פארוואס זשע טאקע לאזן מענטשן עס צו, אז שלעכטע שטיקער היסטאריע זאלן זיך איבערשפילן איינמאל און ווידעראמאל? דער תירוץ איז, אז די געשעענישן זעלבסט חזר’ן זיך נישט איבער. וואס שפילט זיך יא איבער זענען די מאטיוון, די סיבות וואס האבן גורם געווען די געשעענישן זיך אויסצושפילן. ביים מאכן א חשבון הנפש נאך א שרעקליכער געשיכטע, שטעלט מען בדרך כלל זיך אפ אויף די עצם לויף פון די געשעענישן; מ’פאררעכט און רעפארמירט די אומשטענדן אזוי, אז מען זאל זיין אפגעהיטן קעגן א חזרה. און טאקע, הגם די סיבות בלייבן די זעלבע — דער זעלבער שמאלער ספעקטרום פון סיבות און חשבונות, וועט די איבערשפיל תמיד טראגן אן אנדערן פנים.
עס לייקנט היינט שוין כמעט קיינער, אז צווישן דער פירערשאפט און דעם עולם איז פאראן א באלעבאטישער שטח פריי פלאץ. וואס א דור שפעטער, אלץ גרעסער ווערט דער מרחק און וואס מער מענטשן ווערן אלץ ווייטער אפגעריקט פון די וועגווייזערס אין אונזער דור. מענטשן פילן, אז די עיני העדה פארשטייען נישט צו די “היינטיגע יונגעלייט” און זייערע פראבלעמען, שוועריגקייטן, ראנגעלנישן, און בכלל זייער מענטאליטעט.
ווען מען קוקט זיך ארום אויפן „מצב האומה‟ אין ישראל און די גלות-לענדער, פילט זיך ווי די עקסטרעמע אנטי-ציוניסטישע סאטמארער שיטה איז דורכגעפאלן. ווי א לאנד און ספעציפיש טאקע ווי א אידיש לאנד לעבט ישראל אויף אלע באקן. שוין נאך אלע מוטשענישן און מיט אלע פראבלעמען, מאכט דאס לאנד גרויס פארשריט, און איר רעפוטאציע ווי א סאפיסטיקירטער, מוצלח’דיגער שטאַט האלט אין איין וואקסן. די באפעלקערונג בכלל ווערט פרומער און קומט אלץ נאענטער צו יהדות און דער אידישער מסורה. די צאל פון באַקאַפּלטע קעפ אין דער כנסת וואקסט און שנאת הדת (כ’רעד דווקא פון דת, נישט חרדיזם) ווערט זעלטענער און ווייניגער. די עקאנאמיע גייט בארג ארויף און נאציאנאליזם — אין זיין ריינער פארעם: נישט שנאה כלפי אנדערע, נאר ליבע און איבערגעגעבנקייט צום לאנד ווי א אידיש לאנד — קריכט אלץ ווייטער און טיפער אריין אפילו אין די חרדישע רייען.
אז איך גיי אריין אין שול און דערזע ווי חסידישע אידן שמועסן און פארברענגען, אין א רואיגקייט וואס נאר א מאמין אין סיפורי צדיקים קען האבן, פיל איך א קנאה אין הארצן. איינער דערציילט דעם חבר א מעשה, וואס גענוי קען איך נישט הערן, דער חבר הערט זיך איין מיט נייגער און ווען די מעשה ענדיגט זיך, לאזט ער ארויס פונעם מויל „מורא'דיג!‟ אדער „מעשה נורא!‟ האט ער דערציילט א מעשה פון א צדיק? אדער סתם אזוי וועגן א השגחה פרטית? מסתמא איינס פון די צוויי. ווי עס זאל נישט זיין, בין איך די שמוסערס מקנא.
חומרות און פרומקייט איז נישט אין א טאג אראפגעפאלן פון הימל. א טייל האט די געזעלשאפט אליין אנטוויקלט, און א גרויסער טייל האבן די אידישע מנהיגים פון פריערדיגע דורות בכיוון אריינגעאטעמט אינעם אידישן קערפער. איז אבער די ברכה געווען וואס די רבנים האבן געוואוסט אונטערצושיידן צווישן לכתחילה און בדיעבד. ווי למשל, די עקסטרעמע פארהייליגונג פון „מסורה‟, די קעגנערשאפט צו וועלטליכער בילדונג (אפילו צוליב פרנסה), א.ד.ג. איז געווען א רעזולטאט פון א הוראת שעה, א רעאקציע צו דער ערשיינונג פון השכלה, קעגן וועלכער אן אנדערע הוראת שעה האט געקענט קומען און עס אויפלאזן אביסל.
ביים שילדערן די תקופה פאר ביאת הגואל, רעכענען חז”ל אויס א ריי אייגנשאפטן מיט וואס יענער דור וועט זיך אויסצייכענען. איינע פון די זאכן איז, חוצפה. „בעקבתא דמשיחא חוצפא יסגי‟ איז א גאר-פאפולערער זאג, וואס ווערט גענוצט בגדול דורך אלערליי דורשי רשומות און מוסר-זאגערס דורכאויס די לעצטע דורות.
די חסידישע רביים, די תלמידים פונעם בעל שם טוב, האבן שוין לאנג אנגעוויזן אז די קללות פון דער תוכחה וואס ווערן דערמאנט אין דער תורה, זענען אין אמת’ן דווקא ברכות, וואס זענען מחמת זייער גרויסקייט פארשטעלט געווארן אלס קללות. מסתמא לאזט די זעלבע לאגיק זיך אנווענדן כלפי די נעגאטיווע שילדערונגען פון ערב ביאת הגואל.
נאכט. די לבנה צעווארפט אירע בלאסע שטראלעכלעך אויף דער ערד, דער הימל איז שווארץ פארצויגן, און דער אימה’דיגער יקום, די אייביגע און ענדלאזע הויכן, לאזט זיך ארויסזען דוקא אין דער צייט וואס ס’ווערט פינסטער אויפ’ן ערד-קוגל. דעמאלט ווען די זון הערט אויף שיינען, דעמאלט ווען די אויגן קענען נישט זען, דעמאלט ווען דער מענטשליכער עקספערימענטיזם, אזא וואס דערשרעקט זיך מיטאמאל איינצושניידן אין די קישקעס פונעם מארס, איז יעצט אויפדערנאכט אפגעשוואכט, דעמאלט ווען די חושים באזיצן מער נישט די וואכזאמקייט פונעם טאג, דער מוח איז מיד און די חושים פארשלאפט, אט דעמאלט שארפט זיך דער יקום איבערן מענטש, דעמאלט גייט ער ארויס פון באהעלטעניש, און דערציילט דעם מענטש אז די וועלט ענדיגט זיך נישט מיט דער ליכט פון דער זון.


text:
מנחם מענדל (בוך)
מנחם מענדל איז א בוך, געשריבן געווארן דורכן גרויסן שריפט שטעלער און שרייבער, שלום עליכם, געשריבן געווארן צווישן די יארן 1913-1892, אבער איז ערשט ערשינען אין א בוך אין 1909. אין דער היינט (צייטונג), איז ערשינען אין 1913, פינף און פערציג בריוו, וואס פון זיי באשטייט די געשיכטע פון מנחם מענדל.
ווען ער האט עס איבערגעדרוקט אין א צווייטער אויפלאגע אין יאר ה'תר"ע, האט ער אסאך בריוו שטארק פארקירצט און א סך בריוולעך גאר ארויסגעווארפן - וואו ער זעלבסט שרייבט אין דער הקדמה דאטירט נערווי (איטאליע) ערב חנוכה תר"ע.
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער העלד אין דער געשיכטע איז א ייד, וואס זיין נאמען איז מנחם מענדל. ער האנדלט איבער א וועלט, בעת זיין ווייב זיצט אין אנאטעווקע, און ער שיקט בריוו כסדר, צו זיין ווייב, און זיין ווייב שיקט צוריק. ער ארבעט אין אדעס, יעהופעץ, ווארשע, ניו יארק, און ער פארנעמט זיך מיט אלערליי ארבעט, ווי שטענדיק זעצט ער אן, און פון זיין ארבעט לאזט זיך אויס א בוידעם, מיט דעם אלעם גיט ער נישט אויף, און ער גייט אן ווייטער, מיט זוכן אנדער ארבעט.
דאס בוך (אין צווייטער אויפלאגע) איז צוטיילט אין זעקס קאפיטלעך:
- לאנדאן (אדעסער בערזע), געשריבן אין יאר 1892.
- פאפירלעך (יעהופעצער בערזע), געשריבן אין יאר 1896.
- מיליאָנען (סוחרים, מעקלערס און "שפּעגעלאַנטען), געשריבן אין יארן 1899-1900.
- א בכבוד'ע פרנסה (מנחם-מענדל - א שרייבער), געשריבן אין יארן 1903-1909.
- עס פידלט נישט (מנחם-מענדל - א שדכן), געשריבן אין יארן 1900-1909.
- שלים-שלים-מזל (מנחם-מענדל - אן אגענט), געשריבן אין יארן 1900-1909.


text:
ווידעא צופרידן ווערט איצט מער און מער נייטיק, ספּעציעל וועגן פול-אָנלייגן אָנליין פֿאַרקויף סטראַטעגיע. צווישן די סטראָנגעסט ספּאַץ פון ינפאָרמאַטיוו ווידיאס עמבעדיד צו יעדער וועב בלאַט, איך זען ערשטער אַזאַ אַדוואַנידזשיז, ווי דרייווינג מער פירט, בנין מער פאַרלאָזלעך סאָרט נאָמען אויטאָריטעט מיט בעסער קונה וויסיקייַט, און לעסאָף גרעסערע האַכנאָסע-דזשענערייטינג פּאָטענציעל פֿאַר יעדער אָנליין טאן אויף דער גאנצער.
רובֿ קאַמאַנלי, ווידעא צופרידן איז עפעס פארבונדן בלויז מיט געזעלשאַפטלעך מידיאַ פֿאַרקויף אויף זייַן אייגן. אבער עס ס אַ גרויס טעות צו גלויבן אַזוי. יאָ, פון קורס, Twitter, פאַסעבאָאָק, און יאָוטובע זיך זענען די ויסגעצייכנט זאכן פֿאַר פּלייסינג דיין אויג-קאַטשינג פּראַמאָושאַנאַל ווידיאס - ultimate spinner toy. אַלע די פּלאַטפאָרמס זענען נוצן-פּראָווען און יידילי פּאַסיק פֿאַר אַקטינג ווי אַז. אבער דאָ קומט אַ מער ווי קריטיש קשיא - וואָס אויב עס זענען טייטער ינטערראַלז צווישן סעאָ און ווידעא צופרידן? ווי הייַנט זוכן אַפּטאַמאַזיישאַן איז קאַווערינג פיל מער אַספּעקץ ווייַטער פון צופרידן. אין פאַקט, פון די מיינונג פון די זוכן ענדזשאַנז, ווייל אַ געזונט-אָפּטימיזעד ווידעא צופרידן איז ווי האט אַ קוואַליטעט צופרידן, אָבער אין זייַן מער פּערזענלעך וועג. ונטער קומט אַ קורץ באַטראַכטונג - צי סעאָ און ווידעא צופרידן זאָל קומען האַנט-אין-האַנט צו ברענגען אַפֿילו מער אָרגאַניק פאַרקער יוזשאַוואַלי יוואַלווינג אין קוואַלאַפייד פירט? אָדער נאָך גאָרנישט צו אים? אָוקיי, איך בין דזשאָוקינג דאָ. ווי פֿאַר מיר, אַ געדאַנק נויטיק צו האָבן מיין נאָרמאַל אַרבעט אויף סעאָ און ווידעא צופרידן טייטלי ינאַגרייטיד מיט יעדער אנדערער איז שוין ווערן אַ גאַנץ גלייַכגילטיק שטאַט פון ענינים. איך בין געגאנגען צו באַווייַזן איך בין רעכט וועגן וואָס. ונטער איך וועט ווייַזן איר עטלעכע קאַנווינסינג עצות פֿאַר בעת אַ ביסל וידאו אַפּטאַמאַזיישאַן מיט די העכסטן עפעקטיווקייַט פֿאַר דיין אָנליין געשעפט.
איידער מיר אנגעהויבן, לאָזן ס פֿאַרשטיין איין פּשוט פאָרשלאָג - וועבזייטל סעאָ און ווידעא צופרידן אַפּטאַמאַזיישאַן זענען פיל ענלעך, אָבער נאָך ניט יידעניקאַל. ווי דער אָריגינעל צופרידן אין שרייבן, ווידיאס זענען ראַנגקט דורך Google באַטראַכטן קוואַליטעט צופרידן און די נומער פון שטאַרק באַקקלינקס. זאל ס אָבסערווירן עטלעכע פון מיין ערשטע דערפאַרונג צו מאַכן די בעסטער נוצן פון זייער ענלעך נאַטור.
ערשטער פון אַלע, לאָזן ס גיינ ווייַטער מיט ווידעא טראַנסקריפּשאַנז. ווייל אַ טראַנסקריבעד וידאו צופרידן אויף דיין וועב זייַטלעך וואָלט זיין גרויס פֿאַר אַלע: פאַקטיש ניצערס געניסן אַ ריין באַטייַטיק און ענגיידזשינג דאַטן פֿאַר אַ העכער קאַנווערזשאַן, בשעת די זוכן ענדזשאַנז זענען רובֿ מסתּמא צו אַוואָרד איר מיט בעסער ראַנגקינג אין די סערפּס. אַקטינג דעם וועג, מיר מוזן טאָן אונדזער בעסטער צו העלפן די קראַוולערז "לייענען" ווידעא צופרידן די זעלבע וועג ווי אויב עס איז נאָר אַ פּראָסט בריוו פון שרייבן. איר וועט דאַרפֿן אַ גאַנץ וואָרט טראַנסקריפּציע, ווי געזונט ווי טעקסט כיילייץ פֿאַר יעדער ווידעא איר זענען געגאנגען צו באַלעבאָס. צו טאָן דאָס, איך רעקאָמענדירן ניצן אַ ווערט דערפאַרונג אין דעם פעלד געמאכט דורך מאָז (נאָר וואַך זייער פאַנטאַסטיש ווידיאס אויף ווהיטבאָרד פרייטיק). איר קען ווי געזונט בלעטער פֿאַר די בעסטער פּאָדקאַסץ געזונט-שייפּט דורך די אנדערע אינדוסטריע פירער און לייכט געפונען אויף די אינטערנעט.
סוף, לאָזן ס באַקומען אַראָפּ צו מעטאַדאַטאַ אָפּטימיזאַטיאָן פֿאַר ווידיאס. ווי איך שוין געזאָגט, דער הויפּט אַספּעק פון גאַנץ סעאָ און ווידעא אַפּטאַמאַזיישאַן אַרבעט זענען זייער פיל. נאָר האָבן דיין ווידעא דיסקריפּשאַנז, ווי געזונט ווי יעדער טיטל: (קסנומקס) (קסנומקס) מער קאַמפּעלינג און וועלקאַמינג פֿאַר גרעסערע דריקט-דורך (קסנומקס) (קסנומקס) ריין באַטייַטיק און נאַטירלעך פֿאַר דיין וועב בלאַט צופרידן (קסנומקס) (קסנומקס) מעטאַ דיסקריפּשאַנז קומען אַרויף צו 155 אותיות אויג-קאַטשינג טיטלען שטייענדיק אונטער 55 אותיות


text:
דורך שרגא » זונטאג מערץ 04, 2012 12:36 am
WOW WOW WOW אזא איסור איז אנבעליוועבל. עס לאזט זיך נישט גלייבן אז די עסקנים האבן זיי אזוי אין טאש אז און קענען מאנעוורירן די רבנים גענוי ווי עס גלוסט זיך זיי.
ווי קען מען דאס מסביר זיין פאר א נארמאל קינד אז די רבנים, די גרויסע הייליגע תלמידי חכמים און פוסקים, האבן "גע'אסר'ט" נישט מער און נישט ווייניגער ווי "דער שטערן", אן אויסגאבע וואס ער ליינט שוין די לעצטע צען יאר אין זיין הויז, און יעצט האבן די רבנים מחליט געווען אז עס איז "אסור". יא, אסור. עס נישט נאר סתם געווארן פלוצלינג אסור נאך צען יאר ערשיינען אן קיין שום הסבר וואס איז יעצט אנדערש געווארן, נאר טאקע "בבל יראה ובל ימצא עד קצה האחרון". איז דאס נישט חוזק געמאכט פון זיך אליין?!
יא, איך טאטי האב די לעצטע צען יאר געליינט די "גויאישע" זאכן וואס איז בבל יראה ובל ימצא. דער היינטיגער בחור'ל וועט אזוינס קענען פארשטיין? קודם כל וועט ער פרעגן, פארוואס טאר איך נישט ליינען איבער די ראזענבערג שפיאנען אדער אז א מאנקי האט געטרייט צו רעדן? ווי קען אים דאס מסביר זיין אז אין די צייטונג מעג ער עס ליינען אבער אין א הארטע מאגאזין איז עס ממש "אסור בבל יראה"? און אויב איז עס די שפיאן אדער טעראריסט ארטיקלעך, וועט ער דאך דאס זעלבע סארט מאטעריאל אויך ווייטער ליינען אין דער בלאט און דער איד און דער צייטונג.
און בכלל, גויאי'שע נייעס און פאליטיק איז דען יא מותר? ס'הייסט אז די נייעס און פאליטיק דאס איז יא געאייגנט פאר א בחור'ל? פערזענליך מיין איך אז גויאישע פאליטיק איז צען מאל מער א גויאישע זאך און אויך ערגער פאר א בחור זיך אריינצולייגן, ווי א פשוטע אינטערעסאנטע געשיכטע ארטיקל ווי דער שטערן טוט. די גויאישע פאליטיק אין וואס א בחור'ל קאכט זיך מיט קול מבשר, איז דען איין פיצל ווייניגער פארגויאישט? און דאס איז איין נארישע מאל א חודש וואס נאכ'ן ערשטן שבת נאכמיטאג איז עס געענדיגט, ווידער די וועכנטליכע צייטונגען און די 24-שעה-קול-מבשר-ליניע זענען ממש ווי א גויאישע קאנסטענט מידיא פאר די יונגע נשמות. צי ווייל דארט ווערן די רבנים שיין געדעקט, האלט מען זיך שטיל? איז א קול קורא תורה אדער פאליטיק?
דערנאך וועט דער בחור אויך פרעגן: אז דער שטערן איז אסור, איז טאקע רובאשקין אויך א שייגעץ? עס גייט דאך כמעט סינאנים... אקעי, דזשאסט קידינג. אבער אמת'דיג, אויב די רבנים זענען מחליט אז מען טאר נישט ליינען ש.ר. ארטיקלעך, טאר מען דאך אים אויך נישט הערן רעדן... זיי האבן דאך געשריבן "בל יראה ובל ימצא"... סאו ווי גייט מען מסביר זיין אז הערן מעג מען יא און ליינען טאר מען נישט.
נאך א וויכטיגע פוינט: ווען דער שטערן האט באקומען די השגחה פון דריי רבנים, האב איך דאך זיך מחיה געווען צו ווייזן פאר מיין בחורל אז ער זאל נישט פילן ווי מיר האבן אין שטוב עפעס א "גויאישע זאך" ווי די פאשקעווילן פלעגן האמערן און שרייען, נאר עפעס וואס די רבנים געבן זייער צושטימונג. עס האט מיך געמאכט מער שפירן ווי א טאטע א בעל אחריות. אבער וואס זאל איך אים יעצט זאגן? קויפן גייט ער דאך ממילא מיך ווייטער צווינגען.
ער וועט אויך וועלן פארשטיין: טאטי, מה נשתנה היום הזה מכל הימים? לנעכטן האבן דריי רבנים געשריבן אז עס איז א גוטע זאך און יעצט אויף די זעלבע זאך קומען אנדערע צען רבנים שרייען אז עס איז "אסור בבל יראה ובל ימצא"? עס קאן דאך אזוינס נישט זיין. קודם קוקט עס אויס ווי א חוצפה, און בכלל, רבנים טוישן אזוי זייער מיינונג פון מאנטאג אויף דאנערשטאג? מ'געט ארויס אן איסור פונקט טאקע אויף דעם זעלבן אויסגאבע וואס עס האט געהאט א רבנישן שטעמפל דערויף פון דריי רבנים מיט זייערע חתימות? עס מאכט דאך ללעג ולקלס די גאנצע זאך פון א רבנישע אונטערשריפט. דאס ווייזט דאך קלאר פאר יעדן מענטש אז אלעס האט מיט פאליטיק. נעכטן האט איינער ערלעדיגט אזוי און מארגן קען א צווייטער ערלעדיגן פונקט דאס פארקערטע. עס גייט לויט די זייטיגע חשבונות וואס די עסקנים פירן? די היינטיגע בחורים און יונגעלייט קען מען נישט סתם אוועקמאכן מיט א מאך מיט דער האנט. עס דארף שטימען, עס דארף מאכן סענס.
איך האב נאך א טענה, אויב האלטן די רבנים טאקע אז עס איז בעסער פאר א בחור נישט צו ליינען, וואלטן זיי געקענט ארויסקומען מיט א "כתב הסברה", שרייבן א "רבי'שע רעקאמאנדאציע", אבער צו ארויסקומען מיט אן "אסור בתכלית האיסור" דארף מען דאך ריזערוון אזעלכע קול קורא'ס פאר די "ערגסטע זאכן" און די "גרעסטע דור פראבלעמען". די לשונות וואס זיי ניצן דא, איז דאך די זעלבע ווי ביי טעלעוויזיע. ווילן זיי דאס מאכן אייניג הארב, אמתמהה? צו שרייבן מיט אזעלכע משוגענע לשונות, ווי "ויתרחקו מהם אנשים נשים טף וזקן עד קצה האחרון" איז דאך א געלעכטער שאין כמוהו, זיי מאכן חוזק פון זיך אליין. און עס באדערט מיך באמת.
קיין "איסור" אויף דעם גרעסטן טומאה בדורינו , דעם אינטערנעט מיט די אלע סמארט-פאונס, אויף דעם אויף האב איך נישט געזען קיין רבנים אונטערשרייבן, ווי קען דאס זיין? איך בין געווען פאריגע וואך ביי א חתונה זע איך א בחור, וואס זיין טאטע איז געזיצן צוויי טישן אוועק, שפילט זיך מיט זיין "איי-פאון", אבער ואין פוצה פה ומצפצף? ווי קען זיין אז עס זענען נישטא ריזיגע פלאקאטן אז "קיין יונגערמאן זאל זיך נישט דערוואגן צו האבן אן איי-פאון!" אדער כאטש עכ"פ נאר מיט א רשות פון זיין רב אדער כאטש מיט דזשעי-נעט, אדער סיי וויאזוי די רבנים זענען מחליט. דער סמארט-פאון איז דאך באמת די זאך וואס דאס קען ממש אונטערברענגען דעם אידישן דור, און זיכער די סארט תמימות און ערליכקייט פון אונזערע עלטערן. אבער מיט דעם זענען די עסקנים נישט ביזי, די רבנים זארגן נישט אויף דעם פייער וואס ברענט אין פארנט פון זייערע אויגן, נאר מיט וואס יא? וואס איז זייער פייערדיגע מערכה מיט די הארבסטע לשונות של איסור קונם ושמתא, אה יא, קעגן דעם שטערן! און אויך אנדערע שטותים, ווי דעם עירוב אדער ליפא שמעלצער, נאר דאס איז מוראדיג וויכטיג פאר דער עקזיסטענץ פון כלל ישראל. איר קענט דאס גלייבן? קענען זיי מיט אזעלכע קול קורא'ס איינרעדן אז זיי מיינען עס ערנסט? צי ווייל זיי האבן גארנישט קעגן סטיוו דזשאבס פערזענליך, קומען זיי נישט ארויס קעגן דעם איי-פאון? נאר ווייל א היציגער עסקן האט אפגעמאכט אז ער גייט יעצט פירן א געוויסע מערכה, דארפן אלע רבנים מיטשפילן מיט יענעמ'ס געימס?
טייערע רבנים, איר ווייסט אז איר זענט די וואס האבן די אחריות צו ראטעווען דעם דור, אבער בשעת עס פאלן קרבנות און איר דארפט פרובירן מינימיזירן און אפשטעלן די מגיפה, זענט איר פארנומען צו גיסן א טעפל וואסער אויף א פלאם וואס ברענט אין די שכינות, און עס איז אפשר ניטאמאל א פלאם נאר א גאז רענטש... איר זענט אנשטאט פארנומען מיט פראבלעמען וואס זענען האלב-עקזיסטירנד, און זיכער נישט אויפ'ן אויבנאן פון "היינטיגע געפארן". איר זענט ביזי מיט זייטיגע חשבונות און אונטער דרוק פון היציגע נטורי-קרתא -סטייל עסקנים? ווייל אנדערש מאכט עס נישט קיין סענס. עס זענען דא ערנסטע פראבלעמען אויף די וועלט, זייט מוחל און הייבט אן טון צו דער זאך איידער עס איז צו שפעט. היציגע עסקנים: לאזט אפ אונזערע רבנים און לאזט זיי פירן מיט זייער אייגענעם דעת תורה, שטופט זיי נישט מיט ענקער איבערגעפלאמטע קליינקעפיגקייט!
איך ווייס נישט צי עס האט מיט דעם וואס די קהילות האבן זייערע פריוואטע צייטונגען, מאגאזינען, בילדער אלבומס און אוצרות, אדער אנדערע סיבות, אבער עס איז קיין שום ספק אז דער "איסור" האט נישט מיט דעם עצם ענין, ווייל קיין איין רב וואלט זיך נישט יעצט נאך צען יאר פלוצלינג אויפגעוועקט און מחליט געווען אז דער שטערן פירט אראפ דעם היימישן דור פון וועג. מסתמא האט דבורה פעלדמאן אנגעהויבן מיט'ן ליינען דעם שטערן, ניין?... אייגנטליך פאלט מיר יעצט איין אז דאס איז טאקע איינע פון די וויכטיגע טעמים וואס מען דארף יא האבן אזא זאך ווי דער שטערן, ווייל מרת פעלדמאן שרייבט אז זי פלעגט בגניבה זוכן צו ליינען גויאישע ערציילונגס ביכער, איז אפשר אין דעם שולדיג די אפגעריסענע לאו-קוואליטי ליין מאטעריאל וואס איז דא אין אידיש. איר טאטע איז נישט קיין סאטמארער וואס האט זיך געקאכט אין פאליטיק און דעריבער איז איר לגמרי נישט אינטערעסאנט געווען דער בלאט און דער איד. עס איז דא א מעגליכקייט אז אויב וואלט זי געהאט דעם שטערן, וכדומה, עפעס מער אינטערעסאנטע חומר צו ליינען, וואלט זי אפשר געבליבן ביי דעם און נישט געגאנגען זוכן חמצדיגע גויאישע ביכער, וואס האבן איר עווענטועל געעפנט דעם אויגן און אוועקגעפירט. דאס איז דאך אויך געווען די סיבה אין די פריערדיגע יארן פארוואס גרויסע רבי'ס האבן געשטיצט צו צושטעלן אייגענע אידישע "אינטערעסאנטע" לייען-מאטעריאל. ליידער זעט אויס ווי טייל פון די רבנים היינט פארשטייען דאס נישט און גייען מיט'ן קאפ אין וואנט. און אנשטאט די ארומיגע עסקנים וואס זאלן זיי געבן די ריכטיגע אינפארמאציע וואס עס טוט זיך רעאליסטיש אין די היימישע וועלט, גייען נאר די עקסטרעמע היץ-קעפ מיט זייערע בייסיגע ווערטער אויפשטורעמען און אנהיצן די רבנים צו טאן ווי זיי געפעלט און מאכן נאר זיכער אהערצושטעלן "קאושער דידזשיטעל קעמרעס" און אן איסור אויף דעם שטערן. רבונו של עולם, האב רחמנות און לייז אונז אויס פון גלות.
און אנאנים דערמאנט מיך א מוראדיגע פוינט וואס כ'נישט געכאפט (דאס איז אפילו אויב עס איז נישט פונקטליך די מעשה ווי ער לייגט עס אראפ): וואו איז דער בליץ אינעם איסור? מיט וואס איז דער בליץ א האר אנדערש? איך אליין האב נאך צוויי חדשים נישט געוואוסט אז עס איז בכלל אן אנדערער ארויסגעבער (ביז כ'האב עס אנגעהויבן ליינען...) , עס האט די זעלבע סארט ארטיקלעך, סאו ווי קען טאקע זיין אז די רבנים האבן אים ארויסגעלאזט? דאס קען איך פאר די וועלטס געלט נישט פארשטיין. איך וועל מסתמא אליין פרובירן אנרופן איינעם פון די חותמים, וואס איך קען אים אביסל, און אים פרעגן די ברענענדיגע שאלה. מיין געס איז, אז זיי ווייסן ניטאמאל דערפון, ווייל די פאשקעווילן די לעצטע פינף יאר האבן נאר דערמאנט דעם שטערן און די צייטשריפט... אדער מוז זיין אז די עסקנים האבן טאקע עפעס פערזענליך אויפ'ן שטערן, אבער נישט קעגן דער בליץ. אבער פון דעם בליק פון א פשוט'ן בעל הבית, וואס גייט יעצט זאגן פאר זיין בחורל אז "חלילה, בשום אופן נישט קויפן דעם שטערן ווייל עס איז אסור בתכלית האיסור און בבל יראה ובל ימצא", אבער דער בליץ, דאס איז גאר עפעס אנדערש, יענץ איז דיר ווייטער געראטן צו קויפן. וויאזוי קען מען דאס פארשטיין געבן? עס מאכט דאך נישט קיין טראפ סענס.
די אלע רבנים האבן נאך אלץ נישט מיט וואס צו זיין פארנומען אין דעם יעצטיגן דור נאר מיט ליפא שמעלצער און דער שטערן? אן "איסור", אויף היימישע ליין מאטעריאל? סאו די היימישע צייטונגען מיט זייערע אפענע פאליטיק, עקלדיגע מחלוקת און לשון הרע ווי קיינמאל בעפאר אין היימישן אמעריקע, מיט אפילו אנטי-דיינישע חוזקדיגע ארטיקלעך און אפענע עדיטאריעלס קעגן א רבי פון טויזנטער חסידים, נאר פון פארקערטן צד, דאס אלעס איז געווען כשר וישר, ניטאמאל א מחאה האט מען געהערט במשך די אלע יארן. הייסט דאס געפירט מיט ישרות און אמת? אויב נישט קיין איסור, כאטש א מחאה, כאטש ברמז, אבער ניין, גארנישט, יענץ שאדט נישט אונזערע טייערע קינדערלעך. (און כ'דערמאן זיך אז עס שוין ליידער געווען א פאל ווען נישט קיין אנדערער ווי א רבי פון טויזנטער חסידים, דער ברך משה, האט "גע'אסר'ט" א צייטונג, דער בלאט, און געדענקט וואספארא בזיון התורה דאס איז געווען) און אפילו סתם אלס די אנדערע ארטיקלעך, האבן די צייטונגען פונקט אזוי שוין געהאט יעדן סארט ארטיקל אויפ'ן זעלבן נוסח ווי דער שטערן האט, אבער זיי זאגט מען נישט קיין ווארט? אלעס ווייל זיי זענען א פארטיי און דא רעדט זיך פון אינדיווידועלע מענטשן. און דאס טראץ וואס זיי שרייען אז "מיר זענען זיך גרייט צוצושטעלן" און טראץ וואס זיי האבן א רב בישראל וואס האט געגעבן זיין גושפנקא. לשון הרע, מחלוקת און רכילות, נאו פראבלעם פאר אונזערע קינדער, אבער "וויאזוי קענעדי איז געשאסן געווארן" דאס איז די געפערליכע סם ? נאר דאס איז ממש אסור בבל יראה ובל ימצה עד קצה האחרון עד אין סוף ממש? איז דא אייינער וואס פארשטייט די תורה'דיגקייט פון אזא מהלך? קען איינער טרעפן וויאזוי צו מסביר זיין פאר זיין קינד.
איך האב מורא אזא איסור קען בעקפייערן, אזוי ווי פריערדיגע ענליכע "קול קורא'ס" האבן געטון און פונקט ווי די גאנצע פאליטיק הרג'עט יעדע ברעקל ערנסקייט פון דעם היינטיגן דור, ווייל עס הייבט אן אויסקוקן ווי זיי האבן חשבונות מיט יעדע זאך און עס מיינט נישט ערנסט, דאס זעלבע קען יעצט געשען. לאמיר זיך נישט פאפן, אויב די גראסעריס פארקויפן עס ווייטער, וועט עס נישט פאלן מיט קיין צוואנציג שטיק. און אויב גראסעריס גייען עס נישט פארקויפן, וועלן דאך אלע וואס זענען שוין צען יאר הייסע חסידים פונעם שטערן זיך זיכער נישט אזוי שנעל אפשאקלען דערפון נאר וועלן גלייך מאכן א סובסקריפשאן און באקומען אויף פאסט, וועט דאס נאר ווייטער אונטערהאקן די גאנצע זאך פון א קול קורא. עס וועט אויפטון וויפיל די מערכה קעגן דידשיטעל קעמערס. און דאס טוט מיר באמת וויי. אנשטאט אנהייבן א מעכטיגן קאמפיין קעגן איי-פאונס, וואס קען באמת אויפטון אויב מען ווייל און עס איז א מערכה וואס איז ווערט צו פרובירן מיט אלע כוחות אפילו אויב מען איז נאר 50 פראצענט סוקסעספול, אנשטאט איז מען ביזי מיט אזעלכע בעיבישע קאמפיינען ווי דעם שטערן און נאך טאקע מיט'ן גאנצן ערנסקייט און מיט די הארבסטע לשונות, וואס מאכט ליידער א פורים פון די רבנים און ווייזט פאר די בעלי בתים ווי די עסקנים פירן זיי ביי די נאז און ווי שטארק מ'קען זיך פארלאזן אויף די רבנים צו וויסן וויאזוי צו פירן דעם היינטיגן שווערן דור און מען זעט די וויכטיגע פריאריטעטן וואס ליגט די ערשטע אויף זייער אגענדע. א שאד, א שאד.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך שרגא
אום זונטאג מערץ 04, 2012 3:17 am, רעדאגירט געווארן 2 מאל בסך הכל.
(We need mercy, kindness, not judgment. (Describe, Matisyahu


text:
וועגן די פאַרשידענע נוסחאות, בתוכם אויף יידיש, רוסיש, ענגליש און אַנדערע שפּראַכן איז שוין אָפּגערעדט. דער נוסח פון הענריקס בדחן-ליד בלייבט אין דער ערשטער סטראָפע גאַנץ געטריי דעם "אחד" פונעם "אחד מי יודע"-ליד. און אָט איז דאָס ליד טאַקע גאַנצערהייט:
לאָמיר אָנהייבן צו ערקלערען
וואָס פון איינס קען ווערען
איינס איז ליבער גאָט
וואָס אויף הימל — אויף ערד
לאָמיר אָנהייבן צו ערקלערען
וואָס פון צוויי קען ווערען
צוויי זענען די מחותנים
וואָס זיי ציילן די מזומנים
לאָמיר אָנהייבן צו ערקלערען
וואָס פון דריי קען ווערן
דריי זענען די כלי-זמרים
וואָס זיי פאָרשפּילן פאַר געסט און מחותנים
לאָמיר אָנהייבן צו ערקלערען
וואָס פון פיר קען ווערען
פיר זענען די שטאַנגען
חתן-און-כלה פאַרבאַנדן
די אַנדערע נוסחאות פון דעם ליד האָט מען פאַרשריבן פיל פריער. צום ערשטן מאָל אפּנים מיט אַ יאָר 16-15 איידער אונדזער אינפאָרמאַנט איז געבוירן געוואָרן און גראָד אין דער ליטע (קאָוונער געגנט) און ס'איז אַריין אין דער פּיאָנערישער זאַמלונג יידישע פאָלקסלידער פון גינזבורג און מאַרעק פון 1901 (וועגן דער סביבה און קאָנטעקסט פון גינזבורג און מאַרעקס טעטיקייט זעט דאָ, כדי צו זען דאָס ליד גופא אין יענער זאַמלונג גיט אַ קוועטש דאָ). לויט י. ל. כהנס אויפפאַסונג (כהן 1957: זז. 495-494) איז יענער נוסח, וואָס איז אַריין אין גינזבורג און מאַרעקס זאַמלונג – אַ שפּעטערע, שטאַרק בדחנישע איבעראַרבעטונג פון אַ "לכתחילהדיקער ריין פאָלקסטימלעכער פאָרעם", וואָס אַ "בעסערן" נוסח פון איר האָט ער גופא פאַרשריבן (אפּנים נאָך אין די 1920ער) פון טויבע סאָסטשין פון טשימעראָוויץ אין פּאָדאָליע. ס'איז אָבער גאָר טשיקאַווע אַז מאַקס גרונוואַלד האָט אין 1905 אינעם 16טן העפט פון זיין "מיטטילונגען צור יודישען פאָלקסקונדע" פאַרעפנטלעכט "אַ צווייטן וואַריאַנט פון ביימען-מערן" וועלכן מ'האָט געהערט "אין צווייטן פערטל פון 19טן י"ה" און וועלכער "איז זייער שטאַרק פאַרדייטשט" (אַלע ציטירטע פראַזעס דאָ פון י.ל. כהן, 1957, ז. 494). דעם טעקסט איז ביי גרונוואַלדן פאַרשריבן מיט גלחות און פאַרשטייט זיך לויט דער דייטשישער אָרטאָגראַפיע און מע קען אים איבערלייענען דירעקט אָט-אָ-דאָ.
ס'איז אויך שטאַרק טשיקאַווע וואס אין דעם ליד וואָס הענריק פּרײַס האָט אונדז אויסגעזונגען שפּירט זיך גאַנץ בולט אויך די אויבנאויפיקע און למעשה שיער ניט סימבאָלישע "פאַרדייטשונג" – אין געציילטע פאַלן אין אויסרייד, ווי אויך אין מאָרפאָלאָגיע.
י. ל. כהן דערמאָנט אויך פּרטים אויך וועגן אַנדערע נוסחאות און ווייטער איבעראַנדערשטע וואַריאַנטן. וויכטיק איז דאָ צו באַמערקן אַז אין אַ ריי וואַריאַנטן איז דאָ לויט כהנען דער עלטסטער עלעמענט שוין אין דער ערשטער סטראָפע וואו "איינס" מיינט "חתונה הויז" אַן אָנווייזונג אויף דעם אַמאָליקן "טאַנצהויז" וואו מ'האָט געפראַוועט שמחות און חתונות. אָט איז דער אַנהייב און די לעצטע – די פולע סטראָפע פון דער, לויט כהנען, עכט-פאָלקסטימלעכער פאָרעם וואָס איז פאַרשריבן געוואָרן אין זיין זאַמלונג פון טויבע סאָסטשין:
1.
ווער עס קען כסדר ציילן,
וואָס עס מיינט – איינס?
איינס איז דאָס חתונה-הויז,
אין וואָס מע עסט,
אין וואָס מע טרינקט,
אין וואָס מע טאַנצט,
אין וואָס מע שפּרינגט
טאַ-לאַ, לאַ-לאַ-לאַ-לאַ
7.
ווער עס קען כסדר ציילן,
וואָס עס מיינט – זיבן?
זיבן זענען די שבע-ברכות,
וואָס דער אייבערשטער שיקט הצלחות;
זעקס זענען די ליכט-הבדלות,
וואָס דער אייבערשטער שיקט מזלות;
פינף זענען די כלי-זמרים,
וואָס זענען משמח רייך און אָרעם;
פיר זענען די חופּה שטאַנגען,
וואָס חתן-כלה ווערן געפאַנגען;
דריי זענען די מחותנים,
וואָס זיי ציילן די מזומנים;
צוויי זענען די חתן-כלה,
וואָס דער אייבערשטער איז זיי ממלא;
איינס איז דאָס חתונה-הויז,
אין וואָס מע עסט,
אין וואָס מע טרינקט,
אין וואָס מע טאַנצט,
אין וואָס מע שפּרינגט
טאַ-לאַ, לאַ-לאַ-לאַ-לאַ
עס זעט אויס אַז י. ל. כהן האָט שטאַרק געגלייבט, אַז מע קאָן און מע דאַרף אונטערשיידן צווישן דער ריינער פאָלקסשאַפונג און די פאַרשידענע "בדחנישע", בעל-מחברישע און אפשר אויך שוישפּילערישע באַפּוצונגען, איבעראַרבעטונגען, איבערדרייענישן א.א.וו. גלייך ווי די פאָלקספאַרוויילער וואָלטן ניט געווען קיין שותפים צו דער פאָלקשאַפונג, קיין לעגיטימער טייל פונעם פאָלק וואָס האָט געשאַפן און מיטגעשאַפן דעם אוצר פון יידישן ליד. ניט דאָ איז דאָס אָרט אַריינצוגיין אין חקירות מכוח דעם ענין. מירן נאָר באַמערקן אַז ווער עס זאָל ניט געווען דער שאַפער אָדער מיטשאַפער פון דעם צי יענעם נוסח, וואַריאַנט א.ד.ג. קומט עס שוין צו אונדז אָן שוין ווי אַ טייל פון יענעם פאָלק-אוצר, סיידן עס איז במילא פון אַ שפּעטערן טעאַטראַלישן אָדער אַ פעסטגעשטעלטן ליטעראַרישן מקור אויף וועלכן מע קאָן בפירוש אָנווייזן.
אין דעם פאַל פון דעם דאָ אַרומגערעדטן געזעמל לידער, אָדער וואַריאַנטן פון אַן אַמאָליקן טיפּ פון אַ יידישן חתונה-ליד איז שווער צו ברענגען עפּעס מער ממשותדיקס ווי די פאַרשידענע זאָל אפילו זיין גאַנץ קלוגע, אָבער פאָרט השערות פון איינעם פון די וויכטיקסטע, למעשה גרעסטע קענער און מומחים פונעם יידישן פאָלקלאָר, דעם פריצייטיק פאַרשטאָרבענעם יהודה-לייב כהן.
דער נוסח וואָס מיר האָבן זוכה געווען צו פאַרשרייבן פון הענריק פּרײַס – אים צו לאַנגע, געזונטע יאָר – איז כלל ניט ווייניק – און אפשר טאַקע גאָר נאָך מער – אַנדערש ווי די פאַרשידענע שוין באַקאַנטע נוסחאות. די ערשטע סטראָפע, ווי שוין געזאָגט, קערט זיך אום צו דעם מעגלעכן מוסטער פון דעם גאַנצן טיפּ חתונה-ליד, היינו צום פּסחדיקן "אחד מי יודע". דאָס ליד גופא איז שטאַרק פאַרקירצט פון זיבן סטראָפעס אויף אינגאַנצן פיר. אויך די פאַרשידענע נומערן רעפּרעזענטירן דאָ אַנדערע זאַכן. בלויז צוויי מחותנים ציילן די מזומנים און די כלי-זמרשע קאַפּעליע באַשטייט בלויז פון דרייכלי-זמר. ערשט די לעצטע סטראָפע דאָ דערמאָנט זיך אין חתן-כלה. אויך דער אופן פון אָנהייבן יעדע סטראָפע מיט – "לאָמיר אָנהייבן צו ערקלערן – וואָס פון XXXקען ווערן" – שיידט זיך בולט אונטער פון "ווער עס קען כסדר ציילן..." אָדער פון "אחת ואחת... אחת ושנים..." א.א.וו.
עס זעט אויס, אַז י.ל. כהן איז מרמז אַז "דאָס חתונה-הויז" קער פאַרמאָגן אַ פיל עלטערן יחוס – סיי היסטאָריש סיי געאָגראַפיש. דהיינו, עס קאָן שטאַמען אַזש פון דעם אַמאָליקן "טאַנצהויז" וואו מ'פלעג לפנים, זינט שפּעטן מיטלאַלטער, פּראַווען אין שטעט און שטעטלעך פון צענטראַל און מערב-אייראָפּע חתונות און אַנדערע שמחות אָדער קהלשע פאַוויילונגען (זען אַבראַהאַמס 1896, זז. 75). אויב אַזוי איז אפשר אויך דער פריער-דערמאָנטער וואַריאַנט פון ביימען-מערן לאוו-דווקא אַזוי שטאַרק "פאַרדייטשט", מערניט עס איז אפשר גענוג "פאַרדייטשט" צוליב זיין פאַרשריבן ווערן מיט גלחות און ניט פאָנעטיש ווי עס איז געוואָרן מעגלעך ערשט מיט אַוועלכע 20-15 יאָר שפּעטער, נייערט לויט דער דייטשישער שרייב-סיסטעם? בלייבט אָבער פאָרט די קושיא הלמאי איז אין דעם גערער נוסח אזוי בולט דער כמו-דייטשישער אַרויסרייד פון "ערקלערען" און "ווערען" און פאַרוואָס שפּרינגט צום סוף אומגעריכטערהייט, הגם לויטן גראַם, די גאַנץ אומגעלומפּערטע פאָרעם "פאַרבאַנד" אויף "פאַרבינדן"? ס'איז אַ מאָדנע פאַרדייטשונג אי ווייל די פאָרמע, וועדליק מיין באַגרענעצטער השגה, איז ניט קיין דייטשישע ממש, הגם עס קלינגט אפשר אַזוי "דייטשמעריש" פאַר אַן יידישן אויער, אי ווייל דער פּרעפיקס גופא ווערט גאָרניט פאַרדייטשט אויף "פער-" ס'בלייבט "פאַר" און שוין! אויך די פאָרעם "ווערען" איז אַ מין "דייטשישער" אַרויסרעד פונעם יידישן וואָרט "ווערן", וואָס אויף דייטש וואָלט דאָך אוודאי באַדאַרפט זיין "ווערדען". מיר האָבן דאָס ליד פאַרשריבן עטלעכע מאָל בעת דעם ערשטן באַזוך דעם 16טן מאַי און בעת דעם צווייטן – דעם 28סטן. דאָ ווייזן מיר נאָר דריי – דאָס ערשטע און דאָס דריטע מאָל געזונגענערהייט (הגם געוויסע פראַזעס סוף-סטראָפע איז הענריק פּרײַס נוטה זיי אַרויסצוברענגען מער אין רעטשיטאַטיוו איידער געזונגענערהייט (דאָס זעלביקע אויך אין אַ טייל אַנדערע לידער מיט וועלכע ער האָט אונדז מכבד געווען). אין דעם פאַל אינצווישן דעקלאַמירט ער פּשוט דעם טעקסט פונעם ליד און גראָד דאָ און ניט-געקוקט וואָס דאָס צעשטערט דעם גראַם (שטאַנגען – פאַרבאַנדן), זאָגט ער פּראָסט און פּשוט: "פאַרבינדן!" הכלל, עס איז דאָ נאָך גענוג ניט-פאַרענפערטע זאַכן סיי וואָס שייך דעם טיפּ חתונה-לידער אין אַלגעמיין, סיי וואָס שייך אָט-דעם אויף ווי וויט איך ווייס פריער ניט באַקאַנטן נוסח. אָבער עס זעט שוין אויס ווי אַ שטיקל נס, וואָס מע קאָן נאָך אַלץ אָנשטויסן זיך אויף מענטשן וועלכע זענען גרייט און מסוגל איבערצוגעבן פון זייער לעבעדיקן זכרון לידער און שפּורן פון מסורות וואָס וואָרצלען העט-העט אין דעם עבר –אין 19טן, צי 18טן י"ה, צי אפילו נאָך פריער, אין דער פאַרצייטיקער יידישער גאַס (דער אַמאָליקער "יידנגאַס") אין די שטעט פון צענטראַל און מערב-אייראָפּע. צום סוף, אָט איז טאַקע דער ווידעאָ-קליפּ מיט די דרײַ מאָל פאַרשריבענע אויספירונגען פון דעם בדחנס ליד ווי עס האָט אונדז געזאָגט און געזונגען פריינד הענריק (אברהם) פּרײַס נ"י:


text:
אינטערסאנטער האט געשריבן:יאך אליין ווייס פון עטליכע מעשיות וואס האט געהאט א שלעכטע אויסלאז צוליב טעקסט און די סיבה איז דוקא טעקסט ווייל דארט שעמט מען זיך ווייניגער וד"ל וד"ל וד"ל
די זעלבע קענסטו זאגן אויף טעלעפאון, וויפול שמוציגע האטליינס זענען פארהאן??
וואס מ'האט אמאל געדארפט שרייבן אין פינף מינוט קען מען היינט אין אפאר סעקונדען אפזאגן אויפן טרייבל, וקולו נשמע מסוף העולם ועד סופו ה"י, היל"ת, כולנו למערכה, לא עת לחשות, שעת השמד, די לעצטע נסיון פארן ביאת הגואל (מ'קען דאך רעדן מיט ציונים רח"ל).
די פאקט אז מ'קען טוהן דערמיט השחתה פסל'ט נאכנישט די גאנצע עסק, כמעט יעדע זאך קען מען ניצן צום גוטן און צום שלעכטן.
(נעם א דוגמה ק"ש, איך שרייב אויפגעקלערטקייט רח"ל, און דו שרייבסט דברי התעוררות מזמן לזמן.)


text:
אמעריקאנער בירגערקריג
דער אמעריקאנער בירגערקריג איז אנגעגאנגען אין די פאראייניגטע שטאטן אין די יארן 1861 - 1865, צווישן די שטאטן פונעם פארבאנד (25 צפונדיקע שטאן) און די קאנפעדעראציע שטאטן (11 דרומדיקע שטאטן, וואס האבן געמאלדן אז זיי שיידן זיך פונעם פארבאנד). די דרומדיקע שטאטן האבן געמאלדן אז זיי שיידן זיך פונעם פארבאנד נאכן זיג פון אברהם לינקאלן און דער רעפובליקאנער פארטיי אין די 1860 פרעזידענט וואלן. לינקאלן מיט זיין פארטיי האבן זיך געשטעלט אנטקעגען דער פארשפרייט פון שקלאפעריי וואס די דרומדיקע שטאטן האבן געהאלטן נייטיג פאר זייער עקאנאמיע.


text:
אידישע תאוות!!!!
- אלטעבחורל
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 1086
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך נובעמבער 14, 2007 11:28 pm
- לאקאציע: לעצטענס בינעך געווען אין א פאָפאָטש, היינט? אין אַ קראַקס
- פארבינד זיך:
איינגעבויגן אין צאמגעצויגן זיץ איך נעכטן מיטן געפרינטעכץ פון פאר שבת ארויס געשווערצט פון קאמפיוטער, אריין אינעם שבת ס'לעצטער מינוט, מעביר סדרה געווען אויפן א"ת ב"ש פארעם. געזינגען די זמירות, פארהערט די קינדער, געגעסן שאַמבעלויס - טייל רופן דאס מאַשמעלויס, ווי-שינ-ווי, וועניס קראָנטש מיט ביר איז געווען צום האאאַבן, איז דאס נישט קיין אידיש תאוות? איז דאס סתם א תאווה? דאס ברוינע קוגל מיט א הייסע גלעזל סאודע, מיט קאלטע ביר אין די זייט, איז עפעס א תאווה? אדער פשוט שבת נשמה יתירה. הערינ גיאנדערפרי מיט א פארבייס קוכעלעך איז עפעס אוועק צו מאכן? אטעמען אונטער א הייסער טלית בייןם דוכענען איז עפעס אוועק צו מאכן? שטיין צוקוועטשט ביים זאגן לשנה טובה איז עפעס אוועק צומאכן? ווארטן אויף די עלות שבועות ביינאכט אין זיך דערנאך וויקן אין א הייסן בור איז עפעס אוועק צומאכן? צוברעכן די יחץ פייסעך אין פרעגן די גאנצע נשים חד-גדיא וועכע עס איז גרעסער, איז עפעס אוועק צומאכן?
נו זעכער אז נישט, איך שטעל פשוט אויף די חזקה אז דו ביסט טריד א_וואאאאָעעס?
געוולאד!! ווי האט מען בכלל געקענט ארויס לאזן די תאווה פון שלונגען געדוכטע בילקעס אין א קורצן שבת נאכמיטאג, ווען די טשאלענט איז נאך פארקלעפט אויך די ליפן, ווי קען מען בכלל זיך אוועק דרייען ווען עס איז דא א ציבור אידן וואס טונקען פריש געדוכטע זיס-בילקעס אינעם געפילטע-פיש'ל, ווי איז שייך בכלל צו אוועק נעמען א עינא פקיחא ווי זיי לופטערן זיך נאך אזא אקציע?
נאר וואס דען, ווען מען טראכט נאר דערפון ווערט שלעכט, אקעי איך מוז גיין נעמען א טיילענאול...
שאץ; טענקס יו אר אקעעי!
- שטיקל גבאי
- שר חמש מאות
- תגובות: 785
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג אוקטובער 06, 2008 11:16 am
- לאקאציע: אין גבאי שטיבל
- יאנאש
- שר שמונת אלפים
- תגובות: 8286
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך יוני 28, 2006 8:40 pm
- לאקאציע: וואו בינעך טאקע?
-
- שר האלפיים
- תגובות: 2167
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 24, 2006 2:28 pm
און אט די אנגעצויגענע אומשטענדן האט אין מיר אריינגעשיינט א ליכט פון האפענונג. מיינע אנגעצויגענע רויטע באקן האבן זיך באלד סטאבעליזירט צום איינפאכן מענטשליכן געשטאלט, "ואם יאדימו כתולע" - זאגט דאך דער נביא – "כשלג ילבינו", און די דברי נבואה איז ביי מיר ממש פארפולקאמט געווארן. די אנגעצויגענע אנשויאונגען וועלכע האבן ארויסגעשריגן פון יעדן איינציגן גליד מיינעם זענען מיר פארשוואונדן געווארן ווי אן אייגן בליק, און אט בין איך צוריק איינגעדרייט אינעם פאטעל. אומגלויבליך, איך זיץ רואיג, איך בין רואיג, און אלעס ארום איז איינגעהילט אין עפעס א זעלטענעם רואיגקייט וואס איז שוין פאר וואכן נישט געזען געווארן.
יא, איך האב זיך אנידערגעזעצט און אפגעליינט אטא דעם ארטיקל און עס איז געשען וואס עס איז געשען.
ואז ישיר זרח את השירה הזאת לשאץ לאמר:
א חוץ מזה וואס דו ביסט אן אמת'דיגער דורכגעווייקטער חסידישער אינגערמאן, און עס פליסט אין דיין בלוט אידישקייט, ווארעמקייט און דאס פארעקלדיקייט צום גוי צוגלייך, איז אבער עפעס ספעציעל צום באוואונדערן דיין סענס אוו הומאר באגלייט מיט דיינע איינפעלער.
גאט האט דיך באשאנקען מיט א גוטן הומאריסטישן געשמאק און מיט א חוש נפלא אויפצוקומען מיט עפעס גאונישע איינפעלער, און זייענדיג א דורכגעווייקטער חסידישער אינגערמאן, א שטיק אידישקייט, נעמסטו די אלע מתנות פון גאט און דו ניצט דאס אויס אריינצוברענגען אין אידן ממאס צו זיין דעם גוי און זיך פרייען אז מ'איז א איד.
פארשטייט זיך אז ווען נישט דיין שרייבערישן טאלאנט וואלטן דאך די אלע זאכן נישט צושטאנד געקומען, נאר היות אז און צוגאב צו דיינע אויבנדערמאנטע מתנות האט דיר דער פון אויבן אויך צוגעשאנקען די מתנה פון שרייבן, דעריבער זענען דיינע ארטיקלען עפעס זעלטנהייט. פון דעם סארט וואס מ'זעט זעלטן. עס פארמאגט אין זיך א זעלטענער טעם זקנים, עס ענטהאלט אין זיך דעם ארגינאלן חן פון די אור אלטע אידישע ווערטלעך. עס דערמאנט די ווערטעליך וואס מיר פלעגן הערן פןו די אמאליגע פרייליכע דורכגעווייקטע חסידישע אידן, וועלכע זענען געווען געצילט אפצולאכן און ממאס צו זיין דעם דרכי הגוי און אריינצוברענגען אין אידישע קינדער א שטאלץ און א געשמאק אין אידישקייט.
א וואונדער אז דיין ארטיקל האט מיך בעל כרחך אריינגעווארפן אין א רואיגקייט?
נו, גיי זיי דאס מסביר פאר א גוי...
- צייטליך
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 12464
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך נובעמבער 01, 2006 6:13 pm
- לאקאציע: ערגעץ דא אין די געגענט.
אבער אפאר ווערטער מיז איך ריכטן צו שאצל. גלייב מיר אז קיין גוי וועט קיינמאל נישט פארשטיין וואס דאס איז אן ארטיקל פון שא"ץ! קיינמאל אין דער וועלט וועט ער דאס נישט משיג זיין, ס'איז א פאקט.
איך מיז דיר זאגן. די נעמט מיר ארויס פון די כלים יעדעס מאל עקסטערע מיט דיינע בליציגע רעיונות און פייבעלער, און ווי זארעכ האט געשריבן, איך האב לעצטענס גאר ווייניג צייט. איך פארברענגט זייער ווייניג אין קרעטשמע גופא אבער זענדיג אז די האסט שוין ווידעראמאל געשריבן א לענגס האב איך זיך געשאפן עטוואס צייט דאס דורכצוליינען. ערעב איד, איך באוויין דאס נישט. זייט זיכער.
פארשלאפן, איר האט אויך אריינגעשאסן דא עטליכע גוטע ביישפילן. יישר כח.
דאס איז אלעס וואס איך קען איצטערער זאגן.
יא, איך ברוך טו באשטעטיגן אז די אלע אויבערדערמאנטע רייד פון .......פון וועם? אה יא....פון א יעדעםץ
את אשר ישנו פה,( נא עס איז נאר די שליים) די וואס האבן שוין געלאזט נידערן זייערע שכוחות
ואת אשר איננו פ... איך זאג שוין גארנישט.. און די וואס וועלן נאך צוקומען. איך בין מיך מודה ומתודה. גוט האט עטץ געשריבן.
און פאר איך פארגעס, דעם הויפט מחותן, כבודו במקומו מונח. דער ש"ץ איז צום באוואונדערן. והאיש משתאה, דער בר נש איז עפעס וואונדערליך.
יו איז ער גוט...........................................
ווי וואנט מאר.....................ווי וואנט מאר..................
איך פלעג אלס קינד זעהן ווי דער ערל וואס רייניגט דאס בית המדרש פארשטייט נישט שטיל צו בלייבן ביי קדושה, האט מיר אויפגעבליצט דער געדאנק אז א גוי איז מיט גארנישט באגרעניצט. עס איז נישטא קיין צייט ווען ער טאר נישט עסן, א צייט וואס ער טאר נישט טרונקן, א צייט וואס ער דארף אויפזיין, א צייט וואס ער דארף שטיין, א צייט וואס ער דארף זיצן אנגעלעהנט און אזוי ווייטער און ווייטער. מה שאין כן א אידיש קינד איז געבענטשט מיט פונקטליכע אנווייזונגען: פארן דאווענען מעגסטו נאר טרונקן און נישט עסן, אינמיטן דאווענען שווייג, ביז שמונה עשרה קענסטו זיצן אבער ביי שמו"ע שטיי, דא בוק דיך און דא בייג דיך, דא הייב זיך אונטער און דא לעהן זיך אן. וואויל איז דעם איד וואס זיין גאנצע סדר החיים איז אויסגעשטעלט מיט פונקטליכע פארשריפטן, און איז נישט פריי צו טאן וואס זיין נארישע הארץ באגערט.
(דאס האט גארנישט מיט אידישע תאוות וכדומה, סתם א געדאנק וואס איך האב זיך דערמאנט ליינענדיג דעם ארטיקל)
- הכל בכל מכל
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 250
- זיך איינגעשריבען אום: מוצ"ש נובעמבער 01, 2008 10:11 pm
- לאקאציע: ווען ער זיכט א צווייטן
- שאץ מאץ
- שר האלפיים
- תגובות: 2877
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מאי 15, 2008 5:01 pm
- לאקאציע: איבעראל
- פארבינד זיך:
איך שפיר אז מיט דיין תגובה האסטו מיר בארירט...
מיין ציל איז באמת געוועהן ממאס צו זיין דעם גוי,
נישט אז רעדן פון ספארט'ס איז א עבירה, אבער איך וויל למען ידעו אז זיצן פסח ביינאכט און זעהן ווי די קליינווארג כאפן צו כיטרע דעם אפיקומן איז 100 מאל מער "גשמיות'דיגע" הנאה ווי אלע יענקי געים'ס,
יא! פשוט אלץ גשמיות'דיגן חלק איז געשמאקער און בא'טעמט'ער צו זיין א יוד....
און א באזונדערע שכוח פאר אלע מגיבים, איך בין מודה על האמת אז דאס גיבט מיר שטארק חיזוק צו שרייבן נאך, לויט די געפיל פון די מגיבים אזוי פיל איך דעם שטופ צו שרייבן נאך...
נאכמאל שכוח...
הק' שאץ ומאץ דק"ק ביקסאד.... (דערווייל)
- קעכער
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 380
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 18, 2006 10:40 pm
- לאקאציע: אין קאך
- wildturkey
- שר מאה
- תגובות: 240
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 22, 2008 11:11 pm
(וואס פארשטייט א גוי צו דעם אז גלייך נאכן זאגן אז נישט, שרייבט ער שוין עפעס) איך ווייס אז די רייכערסט נישט פארדעם האסטו עס אויסגעלאזט, וואס פארשטייט א גוי צו א צוגרעטל מוצאי שבת גלייך נאכן זמן?
א הארציגען דאנק פאר שא"ץ פארען צושטעלען פרייע ליין מאטיריעל אויפען געוועב, און וואו אויך א גרויסע דאנק פארען זיכער מאכען אז עס מען דארף נישט פאשען אים פרעמדע פעלדער, איך וויל דיר זאגען אפען אין פנים אריין, עס איז טאקע אמת אז אויף די וועלט באקימסטו נישט קיין געהאלט פאר אייער שרייב ווערק, אבער וויסען זאלט איר עס איז דא נאך א וועלט, וואו די ראקעט גרייכט נישט אהין, מען קימט נישט אן אהין מיט קיין געלט, אין נישט מיט קיין מזל, אהין קימט מען אן נאר מיט אייערע ארטיקלען, איך מיין נישט דוקא אייך איך מיין יעדער איינער וואס לייגט צו א האנט און שרייבט אן ארטיקעל, איך שעם זיך נישט (סקען זיין עס איז אן עולה אבער דאך איז דאס דער פאקט) איך עפען נישט קיין אנדערע ניקס דערפאר וכדו', איך פלעג אנקימען אויפען געוועב וואו א איד טאר נישט, און ווען עס איז דא סחורה אין קרעטשמע איז מיר פיל גרינגער זיך אן עיצה געבען מיטען ייצר הרע וואס פראבירט מיך אריינצוכאפען אין זיין געוועב.
אשר ע"כ פיל איך פאר א פליכט אייך מודיע צו זיין (סיי שא"ץ אין סיי די אנדערע שרייבערס), אז ווען די וועסט נאך דיין הינדערט אין צוואנציג ארויפקומען אויבען, אין מען וועט דיר זאגען אז די האסט אויף דיין אקאונט ארויסשלעפען אידען פין שאול תחתית, זאלסטו נישט מיינען אז עס איז בטעות אויפגעמישט געווארען א צוויטענס אקואנט, נאר זאלסט כאפען פון וואס מען רעדט.
דעריבער בעט איך אייך אז ווען מען געבט דיר נישט קיין (ש)כוח זאלסטו נישט ח"ו נאכלאזען פין דיין הייליגע ארבעט, נאר האלט פאר דיינע אויגען מיינע געציילטע שורות.
בחורים האפקענען אפאר שעה און ישיבה אלע מיני טענץ און אלעס נאר וועגען די רבי איז ניצל געווארן פון די פארשאלטענע נאצי'ס
נא מען גייט אנהייבן צו טאנצן יוא האט די רעדנער אריינגעוועפט ביי י סעודה עניוועי זאג די מיוזיק זאל אנהייבן שפילן חסדי ה', און בך בטחו און שנעל ענדיגן די ערשטע חלק און גלייך נאכדעם אנהייבן הארא אלעס פאר'ן רבי'ן
- מוטשע נישט
- שר חמש מאות
- תגובות: 585
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 05, 2010 9:38 pm
- msp
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 18004
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מארטש 10, 2011 10:03 am
- לאקאציע: בין גברא לגברא
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 14 געסט


text:
דעלפין
א דעלפֿין (Delphinidae) איז א סארט וואלפיש, א זויג חיה (Mammalia) מיט א געבערמוטער וואס לעבט אין די וואסער. די דעלפינען געהערן צו די ציינוואלפישן (Odontoceti). דעלפינען זענען די גרעסטע פאמיליע פון וואלפישן (Cetacea) מיט כמעט 40 זגאלן. זיי זענען פארשפרייט אין אלע אקעאנען.
אירע אייגנשאפטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- זייער א קלוגע אינטעלעגענטע חיה וואס מען קען איר אויסלערנען צו מאכן פארשידענע אקציעס און קונצן. איר מוח איז גרויס אין באצונג צו אנדערע חיות.
- זי שלאפט מיט איין אויג צוגעמאכט און די אנדערע אויג איז אויפגעמאכט.
- איר אטעם איז נישט נאכאנאנט ווי ביי אנדערע באשעפענישן, נאר זי אטעמט באוווסטזיניק, איין מאל אין א וויילע גייט זי ארויף איבער די וואסער צו אטעמען.
- די דעלפינען לעבן אין גרופעס באחווה. זיי פארן זיך נישט צונויף נאר מיט איינעם, נאר זיי זינדיגן אזוי ווי פארן מבול.
- זי איז זייער ליבליך צום מענטשן.
- אין די גרויסע ימ'ען זיינען זיי צערייסערס און האלטן זיך אויס פון עסן פיש.
- זיי האבן אן אייגענעם שפראך, און רעדן צווישן זיך מיט פארשידענע קלאנגען צו געפינען עסן, צו זיך אכטונג געבן פון א געפאר אד"ג.
- איר גרעסטע פיינט זיינען די הייפישן. אויך נאטורליך די מענטשישע פישער'ס וואס אויסער די ווילנדיקע פישער וואס מיינען צו כאפן דעלפינען, אויך די פראסטע פישער דערשטיקן זיי אומווילנדיק ווען זיי כאפן אנדערע פיש צו מאכן טאנא, דערפאר אין געוויסע מדינות שרייבט מען אויף די טאנא פושקעס "Dolphin Safe" צו טאן וויסן אז זיי האבן אכטונג געגעבן פון מארדעווען דעלפינען.
טייל דעלפינען זענען אין סכנה, און דערפאר האט אינדיע אויסגערופן דעם דעלפין איר נאציאנאלן ים-בעל חי, כדי צו שיצן דעם גאנגעס דעלפין וואס איז אין געפאר פון אויסשטארבן.


text:
צענטראל-אפריקאנישע רעפובליק
די צענטראל-אפֿריקאנישע רעפובליק (סאנגא: Ködörösêse tî Bêafrîka; פראַנצויזיש: République centrafricaine) איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראלער אַפֿריקע, וואס גרענעצט זיך מיט קאמערון צו מערב, טשאד צו צפון, סודאן צו צפון-מזרח, דער דרום סודאן צו מזרח, און די רעפובליק פון קאנגא און דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא צו דרום. איר הױפּטשטאָט איז באנגי. דאס לאנד באדעקט א שטח פון אומגעפער 620,000 קוואדראט ק"מ און די באפעלקערונג פונעם לאנד איז בערך 4.4 מיליאן (אין 2008).
פון תר"ע (1910) ביז תש"ך (1960) איז די טעריטאריע פונעם לאנד געווען א טייל פון דער פראצויזישער קאלאניע צענטראלע עקוואטארישע אפריקע מיטן נאמען "אובאַנגי שאַרי". צוויי דריטל פונעם לאנד ליגט אינעם בעקן פונעם אובאנגי טייך, וואס פליסט דרום אין קאנגא אריין.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די צענטראל-אפֿריקאנישע רעפובליק ווערט גערעכנט איינע פון די ווינציקסט אנטוויקלטע לענדער אין דער וועלט.
דעמאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
47% פון דער באפעלקערונג איז אונטער דער עלטער פון 15.


text:
אינטערנעט סערוויס אין קרית יואל
די אחראים: זייער נייגעריג, אחראי, thefact
אינטערנעט סערוויס אין קרית יואל
viewtopic.php?f=25&t=30243
מי יודע האט געשריבן:איך פלאג מיך ארום די לעצטע שטיק צייט מיט מיין אינטערנעט פראוויידעד ביי פראנטיער, צופיל העלפן זיי נישט, מיין שאלה איז איז דא נאך איינער וואס פראוויעדעד אינטערנעט סערוויס דא אין די געגנט, אדער מיר זענען געבינדן די הענט אזוי ווי דא
viewtopic.php?f=25&t=30243
אה, וועגן דעם שרייבסטו דא זעלטן לעצטנס......
-
- שר מאה
- תגובות: 180
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוגוסט 23, 2015 1:18 am
- לאקאציע: אויפן צווייטן שטאק
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 633
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג מארטש 16, 2010 3:34 pm
איך פלעג האבן בערך3-6 MBPS סאיז מיר געקראכן אויף די נערווען, פאר נאך $10 האב איך געאפגרעד צי 10-12 MBPS אין איך בין זייער ציפרידן
אין פראנטיאר האט מיר געזאגט אז אויב עפען איך א ביזנעס אקאונט קען איך גיין ביז 16-20 MBPS
green sunday האט געשריבן:אפשר איז דיין קאמפיוטער נישט גוט? מאך א ספיד טעסט קיק דיין דאונלאוד ספיד אין לאז וויסן די ריזאלטס,
איך פלעג האבן בערך3-6 MBPS סאיז מיר געקראכן אויף די נערווען, פאר נאך $10 האב איך געאפגרעד צי 10-12 MBPS אין איך בין זייער ציפרידן
אין פראנטיאר האט מיר געזאגט אז אויב עפען איך א ביזנעס אקאונט קען איך גיין ביז 16-20 MBPS
די קונץ איז אפלאוד ספיד נישט די דאונלאוד ספיד
green sunday האט געשריבן:אפשר איז דיין קאמפיוטער נישט גוט? מאך א ספיד טעסט קיק דיין דאונלאוד ספיד אין לאז וויסן די ריזאלטס,
איך פלעג האבן בערך3-6 MBPS סאיז מיר געקראכן אויף די נערווען, פאר נאך $10 האב איך געאפגרעד צי 10-12 MBPS אין איך בין זייער ציפרידן
אין פראנטיאר האט מיר געזאגט אז אויב עפען איך א ביזנעס אקאונט קען איך גיין ביז 16-20 MBPS
מיין אפלאוד ספיד איז 0.54 מב
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 633
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג מארטש 16, 2010 3:34 pm
green sunday האט געשריבן:זייער שוואך, קאל אריין פראנטיאר פאר נאך אפאר דאלאר קענסטו דאפלען די שנעלקייט סווערד די געלט, אדער עפען א ביזנעס אקואנט קענסטו מאכן דריי מאל שנעלער ווי דאס וואס די האסט יעצט
דער פראבלעם איז, צומאל אינמיטן טאג כאפט ער א דרימל, מיט א מעסעזש, קענאט ריעטש די סייט, אדער נאו אינטערנעט קאנעקשען, בו בזמן ווען דער מאדעם ווייזט אז אלעס איז בסדר, איז וואס האב איך צו העכערן מיין ספיד ווען איך קלער אז עפעס אנדערש איז דער פראבלעם איך ווייס אבער נישט וואס, ווער קען עצה'ן וואס דער פראבלעם איז דא?
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 293
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג נובעמבער 13, 2014 5:24 pm
- לאקאציע: אין דארף
מי יודע האט געשריבן:green sunday האט געשריבן:זייער שוואך, קאל אריין פראנטיאר פאר נאך אפאר דאלאר קענסטו דאפלען די שנעלקייט סווערד די געלט, אדער עפען א ביזנעס אקואנט קענסטו מאכן דריי מאל שנעלער ווי דאס וואס די האסט יעצט
דער פראבלעם איז, צומאל אינמיטן טאג כאפט ער א דרימל, מיט א מעסעזש, קענאט ריעטש די סייט, אדער נאו אינטערנעט קאנעקשען, בו בזמן ווען דער מאדעם ווייזט אז אלעס איז בסדר, איז וואס האב איך צו העכערן מיין ספיד ווען איך קלער אז עפעס אנדערש איז דער פראבלעם איך ווייס אבער נישט וואס, ווער קען עצה'ן וואס דער פראבלעם איז דא?
איך האב די זעלבע פראבלעם
-
- שר חמישים
- תגובות: 75
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך פאברואר 05, 2014 12:33 pm
חלה האט געשריבן:מי יודע האט געשריבן:green sunday האט געשריבן:זייער שוואך, קאל אריין פראנטיאר פאר נאך אפאר דאלאר קענסטו דאפלען די שנעלקייט סווערד די געלט, אדער עפען א ביזנעס אקואנט קענסטו מאכן דריי מאל שנעלער ווי דאס וואס די האסט יעצט
דער פראבלעם איז, צומאל אינמיטן טאג כאפט ער א דרימל, מיט א מעסעזש, קענאט ריעטש די סייט, אדער נאו אינטערנעט קאנעקשען, בו בזמן ווען דער מאדעם ווייזט אז אלעס איז בסדר, איז וואס האב איך צו העכערן מיין ספיד ווען איך קלער אז עפעס אנדערש איז דער פראבלעם איך ווייס אבער נישט וואס, ווער קען עצה'ן וואס דער פראבלעם איז דא?
איך האב די זעלבע פראבלעם
איך האב געהאט די זעלבע פראבלעם אז די אינטערנעט פלעגט עטליכע מאל א טאג אפשטעלן ( אויף די מאדעם איז אלעס געוווען געהעריג ) איך האב אראפגעריפן פראנטיר צענדליגע מאל. איינמאל האבן זיי מיר אראפ געשיקט א גרעסעסרע מימחה ער האט מיר געזאגט אז עס איז א קאמפיוטער פראבלעם .
למעשה האב איך געריפן א טעקנישן ער האט מיר געוויזן אז עס איז צוליב outlook אוןן אז משימר מיט outlook קען קרעשן ער האט עס פאראכטן. למעשה געשעט עס נאך דא דארט די פראבלעם אין ווען איך האב די פראבלעם ווייס איך אויסלעשן די אווטלאק. למעשה איז גיט ווען מען האט די פראבלעם עס צו ווייזן פאר א טעקנישן .ווייל אסאך מאל האט עס ציטין מיט די קאמפיוטער
-
- שר חמישים
- תגובות: 75
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך פאברואר 05, 2014 12:33 pm
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3504
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג מאי 14, 2010 4:13 pm
- לאקאציע: משנה מקום יעדע שטיק צייט
-
- שר חמישים
- תגובות: 75
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך פאברואר 05, 2014 12:33 pm
משנה מקום האט געשריבן:רעד צו די זאך האט געשריבן:וויס איך נישט.
אויב עס גייט שטייט וועט העלפן העכערן די ספיד. אויב עס האקט זיך אפ, און די מאדעם ווייזט גיט, איז דא א סברה אז עס איז עפעס מיטן קאמפיוטער.
א סאך א גרעסערע סברה אז עס האט נאך אלס מיט די מאודעם אדער מיט די וויירינג
נניח אז ס'האט מיט דעם, אבער ווי געשעט דאס פון איין טאג אויפן צווייטן, א קאמפיוטער ווערט שוואך, ווייערינג אויך?
האט דאס עפעס א באווייז אויפן פראבלעם פונעם קאנעקשאן אדער קאמפיוטער?
===
יעצט שרייבנדיג די תגובה האב איך באקומען קאנעקשאן נאכן אויספלאגן, און ענדיגנדיג שרייבן דרוקנדיג שלח האב איך ווידער פארלוירן קאנעקשאן, יעצט דארף איך ווייטער פלאגן, האט דאס טאקע מיטן קאמפיוטער?
- חכם ממה נשתנה
- שר חמש מאות
- תגובות: 915
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יוני 08, 2015 8:26 pm
- לאקאציע: א גאנצע צייט אינטער די השפעה פון די אפיקומן
Optimum
איך האב געטוישט די מאדאם עס האט נישט געהאלפען אינגאנצן
איך נוץ VCF filter
פראבעבלי איז דא א פראבלעם ביי זיי, איך מיין אז זיי נוצן די זעלבע סערווער ווי משומר פילטער
- סאדאם חוסעין
- שר ארבעת האלפים
- תגובות: 4568
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אפריל 30, 2015 5:10 pm
ווען איך בין געהעריג אריינגעפלאגט, פאסירט עס נישט
-
- שר האלף
- תגובות: 1397
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג פאברואר 18, 2016 6:44 pm
צוריק צו “אינטערנעט און אימעיל”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 4 געסט


text:
סי די על CDL און אלעס ארום
די אחראים: זייער נייגעריג, אחראי, thefact
-
- שר מאה
- תגובות: 148
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג אפריל 25, 2017 3:02 pm
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 868
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג ינואר 08, 2012 6:59 pm
געדענקסט נאך האט געשריבן:הרב פאטאש, ש'כח פאר די אינפארמאציע
ווייסט איר אפשר פון עפעס אזא זאך אין ברוקלין אויך ? די עד קוקט אויס ווי פון אפסטעיט
איך האב אמאל געהערט דעם מעסעדש אויפן 877 נומער דאכט זיך מיר אז מען דארף נישט גיין צו אים. אדרבה אויב ווייסט איינער אדער איר רופט לאז וויסן דעם עולם. קען אויך זיין אז ער ווייסט איינער פון ברוקלין.
צוריק צו “אויטאס און אלעס ארום”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 3 געסט