text:
פיליפוס
קעניגן און געוועלטיגער מבית הורדוס
פיליפּוס (נפטר געוואָרן אין 34) איז געווען דער טעטראַרך פון בשן. זײַן פאָטער איז געווען דער מלך הורדוס און זײַן מוטער – הורדוסעס א ווײַב קלעאָפּאַטרע פון ירושלים.
ער איז אויסגעוואַקסן אין רוים, בײַם הויף פונעם רוימישן קייסער, ווי דאָס רוב זין פון דעם מלך הורדוס. נאָכן טויט פון זײַן פאָטער אינעם יאָר 4 פאַר דער נײַער צײַטרעכענונג איז ער געוואָרן דער טעטראַרך פון בשן און האָט געהערשט דאָרט, זענענדיק אונטערטעניק אין די ערשטע יאָרן פון זײַן הערשונג זײַן ברודער ארקילאוס, דעם עטנאַרך פון יהודה. פיליפוס איז געווען באַקאַנט מיט זײַן גוטן כאַראקטער און מיט זײַן נטיה צו לעבן אין שלום מיט זײַנע שכנים. פיליפוס איז געווען דער ערשטער ייִדישער הערשער, וועלכער האָט אויסגעשלאָגן מטבעות מיט פּאָרטרעטן פון רוימישע די קיסרים אויגוסטוס און טיבעריוס. דער טעטראַרך פיליפּוס האָט ניט געהאַט קיין קינדער. צוליב דעם נאָך זײַן טויט אין 34 איז זײַן טעטראַרכיע אַריבער אונדער דער הערשונג פון רוימישן פּראָקוראַטאָר און אין 37 איז זי איבערגעגעבן געוואָרן פיליפּוסעס אַ פּלימיעניק אגריפס דעם ערשטן, וועלכער איז געוואָרן דער מלך פון יהודה.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אריה קינדלר, "מטבעותיו של הטטראך פיליפוס ובית-ציידא" (אויף העברעיש)


c: text/html

text:
סיריע
סיריע (אױף אַראַביש الجمهورية العربية السورية) איז אַ לאנד אין מערבֿ-אַזיע. איר הויפטשטאט איז דמשק. סיריע האָט גרענעצן מיט לבנון (קײן מערבֿ און דרום), איראק (קײן מזרח), טערקיי (קײן צפֿון), ישראל (קײן דרום), און דער מיטלענדישער ים (קײן מערבֿ). סיריע האָט פֿאַרלאָרן די רמת הגולן במשך פֿון דער זעקסטאגיקער מלחמה אין יאָר 1967. דער פרעזידענט פֿון סיריע איז באשער על אסאד (بشار الأسد אין אראביש). די אָפֿיציעלע שפראך פֿון דעם לאַנד איז אראביש.
פון די ערשטע ציוויליזאציעס אין דער וועלט זענען געווען אין סיריע. די אוראלטע שטאט עבלע, וואו א פערטל מיליאן מענטשן האבן געוואוינט, ווערט פאררעכנט פאר א באווייז אויף א גרויסער סעמיטישער אימפעריע וואס האט געהערשט פונעם ים סוף ביז אנאטאליע אין די צייטן פון אברהם אבינו. במשך דער היסטאריע האבן געהערשט אין סיריע פארשידענע אימפעריעס, צווישן די שבטי ישראל, די אשורים, די בבלים, די פערסישע אימפעריע, די גריכן, ארמעניע, די רוימען, די ביזאנטישע אימפעריע, די אראבער און די קרייצצוגער. דמשק איז פון די עלצטע שטעט אין דער וועלט, און איז אמאל געווען די הויפטשטאט פון דער אומאיאדישער אימפעריע, וואס האט געהערשט פון שפאניע ביז צענטראל אזיע, צווישן די יארן 661-760.
גובערניעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סיריע ווערט צעטיילט אויף 14 גובערניעס.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
דיזנגאף גאס
קאארדינאטן: 32°4′49.94″N 34°46′25.56″E / 32.0805389, 34.7737667
דיזנגאף גאס איז א צענטראלע גאס אין עלטערן געגנט פון צענטער תל אביב, גערופן אויפן נאמען פון מאיר דיזנגאף, דער ערשטער בירגערמייסטער פון דער שטאט.
די גאס פירט פון צפון אויף דרום, אין מערסטנטייל. און אין דרום טייל פארט ער אביסל פון מזרח צו מערב. די גאס פון דרום הייבט זיך אן פון שלמה אבן גבירול גאס, און פון דארט ציט דיזנגאף אויף צפון ביז צום אלטן פארט.
די גאס פלעגט זיין א טייל פון דער קולטור אין ישראל, ביז אין די 1980ער יארן, ווען אסאך קאמערץ צענטערן זענען אויפגעבויט געווארן, און אוועקגענומען די גלאנץ פון דער גאס. גרויסע ישראל דענקער, דיכטער און פערזענליכקייטן פלעגן צו זיצן אין די קאפע הייזער, וואס האבן אנגעפילט די גאס.
צינה דיזנגאף קרייז (פלאזא), פלעגט זיין פארעכנט אלס הארץ פון דער שטאט, ביז מען האט אים איבערגעבויט, און היינט איז די פלאזא העכער דער גאס, וואס לויט געוויסע, האט צוגעברענגט צום אונטערגיין פונעם גלאנץ וואס די גאס האט אמאל געהאט.
די דיזנגאף צענטער, א קאמערציאלע מאלל, איז אויגעבויט געווארן אום 1977. און איז אויך געווען א שטארקער גורם, אז די רעסטאראנטן און קאפע הייזער זאלן זיך פארמאכן.
אינמיטן די 1990ער יארן, זענען פארגעקומען צוויי זעלבסטמארד אטאקעס אויף דער גאס, וואס דאס האט געלייגט די גאס נאך מער אין שאטן. זייט 2000 האט די תל אביבער שטאטראט מערערע פלענער אויפצוריכטן די גאס, און היינט געפונען זיך מערערע קאפע הייזער, און רעסטאראנטן, וואס האבן זיך געפענט אין די פארגאנגענע יארן.
אויף דער גאס געפונט זיך דיזנגאף צענטער, בית ליסין טעאטער און די קולטור זאל (היכל התרבות).


text:
26סטן יאנואר
26סטן יאנואר איז דער 26סטער טאג פון יאר, אין דער פערטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 339 טעג (340 אין אן עיבור-יאר).
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1340 - עדווארד דער דריטער מעלדט זיך מלך פון פראנקרייך
- 1531 - ליסבאן חרוב געווארן אין אן ערדציטערניש
- 1837 - מישיגן ווערט דער 26סטער שטאט פון די פאראייניגטע שטאטן
- 1841 - דאס פאראייניגטע קעניגרייך אנעקסירט האנג קאנג.
- 1924 - פעטראגראד (פעטערבורג) באקומט דעם נייעם נאמען לענינגראד.
- 1965 - הינדי ווערט אן אפיציעלע שפראך אין אינדיע.
- 1993 - וואצלאוו האוול געוויילט דער ערשטער פרעזידענט פון טשעכיי
- 2001 - ערדציטערניש מיט שטארקייט 7.7 אין דערריכטער סקאלע איז גורם 20,103 טויט אין אינדיע
- 2004 - חאמיד קארזאי שרייבט אונטער די נייע קאנסטיטוציע פון אפגאניסטאן
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1763 - קארל דער פערצנטער, מלך פון שוועדן (געש' 1844)
- 1918 - ניקאלאי טשיישעסקו, פירער פון רומעניע (הינריכטעט 1989)
- 1924 - ראוף דענקטאש, ערשטער פרעזידענט פון טערקישער רעפובליק פון צפון קיפראס
- 1953 - אנדערס פאג ראסמוסן, פרעמיער מיניסטער פון דענמארק
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1823 - עדווארד דזשענער, בריטישער דאקטער (געב' 1749)
- 1942 - פעליקס הויסדארף, יידישער-דייטשער מאטעמאטיקער, א גרינדער פון טאפאלאגיע (געב' 1868)
פייערטעג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אוגאנדע - פרייהייט טאג
- אויסטראליע - אויסטראליע טאג
- אינדיע - רעפובליק טאג


text:
יום טוב
יום טוב ביי יידן איז א טאג וואס די תורה האט געהייסן א "מקרא קודש" ווען מען טאר נישט טון געוויסע מלאכות, און מען פרייט זיך מיט א פליישיגער סעודה און וויין, און מיט נייע קליידער.
די מלאכות וואס מען טאר נישט טון איז אזוי ווי שבת, אבער א מלאכה פון "אוכל נפש", למשל, קאכן און מאכן גרעסער א פייער, מעג מען יא, ווי אויך טראגן.
עס איז א גוטער טאג, וואס איז א יומא דפגרא. מ'מאכט גרויסע סעודות. און מען איז פרייליך און גוטמוטיג, געווענליך איז דאס אויך א רוה טאג דורכן אפפייערן.
ווען דער בית המקדש איז געשטאנען האט מען יעדן יום טוב מקריב געווען ספעציעלע קרבנות אויפן מזבח.
ביי דער תורה טערמענאלאגיע איז דאס אנגערופן חג לה', איז געקומען די גמרא אין געזאגט חציו לה' וחציו לכם, אבער היינט הייסט א חג וואס איז גארנישט מיטן אידישן גאט א חגא.
אידישע ימים טובים פון דער תורה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די תורה רעכנט אויס זיבן טעג אין יאר פאר ימים טובים:
- פסח (חג המצות) - ט"ו ניסן און כ"א ניסן
- שבועות (חג הביכורים) - ו' סיון
- ראש השנה (בכסא ליום חגנו) - א' תשרי
- יום כיפור (שבת שבתון) - י' תשרי
- סוכות (חג האסיף) - ט"ו תשרי
- שמיני עצרת (עצרת) - כ"ב תשרי
היינטיגע צייטן האלט מען ראש השנה צוויי טעג, א' תשרי און ב' תשרי. אין חוץ לארץ האלט מען א צווייטן טאג יעדן יום טוב, אחוץ יום כיפור.
די אלע טעג ווערן גערופן אין דער תורה "מקראי קודש", וואס מען טוט נישט קיין מלאכה. יום כיפור, אזוי ווי שבת, זענען אלע מלאכות אסור. די אנדערע ימים טובים מעג מען טון א מלאכת אוכל נפש, למשל מען מעג קאכן און באקן, און טראגן אין א רשות הרבים וואס מען דארף אויף יום טוב. חול המועד איז אסור אין געוויסע מלאכות.
יעדער יום טוב האט זיין באזונדערע מצווה: פסח עסן מצות, סוכות זיצן אין דער סוכה, ראש השנה בלאזן שופר און יום כיפור פאסטן. ביי אלע ימים טובים, אזוי ווי שבת, צינדט מען ליכט. ווען מען האט געהאט א בית המקדש, איז געווען דריי מאל א יאר, פסח, שבועות און סוכות, א מצווה פון עלייה לרגל, דעריבער הייסן די דריי ימים טובים די "שלוש רגלים", ווען מען איז מקריב אויפן מזבח עולת ראייה און שלמי חגיגה.
ווען איז יום טוב[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פסח הייבט זיך אן דעם 15טן טאג אין ניסן.
שבועות איז 7 וואכן נאכ'ן עומר. וואס קומט אויס 6 טאג אין סיון.
ראש השנה איז דעם ערשטן טאג אין תשרי.
יום כיפור איז דעם צענטן טאג אין תשרי.
סוכות הייבט זיך אן דעם 15טן טאג אין תשרי.
שמיני עצרת איז א טאג נאך וואס סוכות ענדיג זיך. (אויפהאלטונג).
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
קאדעקס כאמוראבי
קאדעקס כאמוראבי איז אן אוראלטער מגילה געשריבן אויף אקאדיש אויסגעטשעטשעט אויף א שטיין פון די צייטן פון אברהם אבינו.
די מגילה איז געשריבן געווארן אויף א שטיין דורך כאמוראבי דער קעניג פון בבל (א'תתקס"ח - ב'י) דערגרייכט 281 געזעצן ווען א סך חוקים פון זיי וואס געהערט צו בין אדם לחבירו זיינען געראטן צו די חוקי התורה (וואס איז געשריבן געווארן ארום 450 יאר שפעטער).
דרוסנדיקע לינקן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- לייענט מער וועגן די געראטנקייט צווישן די געזעצן פון כאמוראבי צו די תורה (העברעיש)
- לייענט אין "מנוף" וועבזייט די אפפרעג פון די רעליגיע צו די תנכישע פארשער (העברעיש)


text:
סטאטוע פון ליבערטי
די סטאטוע פֿון ליבערטי (מאנומענט פון פרייהייט) איז א סטאטוע וועלכע זיצט אויפן ליבערטי אינזל אין ניו יארק און איז א סימבאל פון פרייהייט. די סטאטוע איז פראקלאמירט געווארן אין 1886 אין דער שטאט ניו יארק. דער מאנומענט באשטייט פון צוויי קליינע אינזלען, ליבערטי אינזל און עליס אינזל, וועלכע געפינען זיך אין די העכערע טייל פונעם ניו יארק בעי אינעם אטלאנטישן אקעאן צווישן ניו יארק און ניו דזשערסי. דער מאנומענט איז אויפגעשטעלט געווארן אויפ'ן ליבערטי אינזל און עליס איילענד איז שפעטער געווארן א טייל פון די מאנומענט.
די סטאטוע פון ליבערטי און איר פארעם איז איינגעקריצט אין די מוחות פון רוב מענטשן אין די וועלט וועלכע ווייסן צו זאגן פון אמעריקע. די סטאטוע איז א מאנומענטל סקולפטור וועלכע סימבאליזירט פרייהייט אין די וועלט. איר פארמאלן נאמען איז ליבערטי ענלייטענינג די ווארלד (פרייהייט וועלכע באלייכט די וועלט) און איז אזוי גערופן געווארן דורך די ארכיטעקטן וועלכע האבן דאס געבויט. די פארעם פון די סטאטוע איז א מענטשליכע פרוי געשטעל וועלכע ראטעוועט זיך ארויס פון די קייטן פון טיראניע וועלכע ליגט אויף אירע פיס. איר רעכטע האנט האלט אין דער הייעך א ברענענדיגע פאקל וועלכע רעפרעזענטירט פרייהייט און אין איר לינקן האנט האלט זי א טעוועלע וועלכע האט אין זיך אריינגעקריצט די דאטום יולי 4 776' (אין רוימישע נומערן), די טאג ווען די פאראייניגטע שטאטן האט דערקלערט איר זעלבשטענדיקייט.
די געשטעל איז געקליידעט אין אמאליגע לאנגע קליידער ביז דער ערד און פארמאגט א קרוין אויפ'ן קאפ מיט 7 שפיצן וועלכע רעפרעזענטירט די 7 אקעאנען און קאנטינענטן פון די וועלט (אקעאנען: ארקטיק, אנטארקטישער אקעאן, דרום און צפון אטלאנטיק, דרום און צפון פאציפיק, און אינדישער אקעאן. קאנטינענטן: צפון און דרום אמעריקע, אייראפע, אזיע, אפריקע, אנטארקטיקע און אויסטראליע). אינעם קרוין איז פאראן 25 פענסטער וועלכע רעפרעזענטירן די 25 נאטורליכע מינעראלן וואס די ערד פארמאגט.
די סטאטוע איז 151 פיס הויך (46 מעטער) און ליגט אויף א געבויטע פלאטפארמע וועלכע ברענגט איר הייך צו 305 פיס (93 מעטער). די געבוי באשטייט פון אייזערנע זיילן באדעקט מיט אויסגעהאקטע קופער. די אייזערנע פארעם איז געבויט געווארן דורך דער פראנצויזישער אינזשעניר אלעקסאנדרע-גוסטאוו אייפעל וועלכער האט אויך געבויט די וועלט בארימטע אייפעל טורעם אין פאריז. די פלאטפארמע אויף וועלכע די סטאטוע זיצט איז געבויט געווארן דורך אן אמעריקאנער אינזשעניר ריטשארד מאריס האנט. די פלאטפארמע באשטייט פון א טורעם געבוי וועלכע זיצט אויף א גרויסע געביידע אין פארעם פון א שטערן. די גאנצע פלאטפארמע איז געבויט מיט צעמענט און די שטערן געביידע פארמאגט שטיינער פון א היסטארישן מויער וועלכע איז געבויט געווארן אויף דעם אינזל צו פארטיידיגן ניו יארק אין דער 1812 קריג. די אינזל איז דעמאלט גערופן געווארן פארט וואוד.
אין 2011 האט מען פארמאכט די סטאטוע אויף א יאר ביזן 28סטן אקטאבער 2012, כדי צו פאררעכטן די טרעפן און איינשטעלן עטלעכע זיכערהייט זאכן. ליבערטי אינזל האט מען געלאזט אפן. אבער א טאג נאכהער האט מען פארמאכט ליבערטי אינזל צוליב הוראגאן סענדי, און ער בלייבט פארמאכט צום קהל ביזן 4טן יולי 2013.
סטאטוע פאקטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סטאטוע פון ליבערטי איז אן אייזערנער געבויטער סקולפטור באדעקט מיט זייער א דינע שיכט פון קופער (דינער ווי די דיקקייט פון צוויי פעני מטבעות) וועלכע ליגט אויף א צעמענטענע טורעם וועלכע ליגט אויף א פלאטפארמע אין פארעם פון א שטערן. די סטאטוע שטייט הויך 305 פיס מיט 6 אינטשעס אויב מען רעכנט פון די ערד ביז איר פאקל. די סטאטוע זעלבסט איז נאר 111 פיס מיט 6 אינטשעס. דאס טייטש אז די פלאטפארמע איז 194 פיס הויך, כמעט מיט א דריטל העכער ווי די סטאטוע זעלבסט. די טעוועלע וועלכע זי האלט אויפ'ן האנט איז 23 פיס און 7 אינטשעס לאנג און 13 פיס און 7 אינטשעס ברייט. איר לינקע האנט איז לאנג 16 פיס מיט 3 אינטשעס און די רעכטע שטייט הויך 42 פיס מיט א דיקיקייט פון 12 פיס ביים אנהויב. איר טייטל פינגער איז לאנג 8 פיס און די נעגל איז 13 אינטשעס ביי 10 אינטשעס און וועגט 3.5 פונט. איר קאפ איז ברייט פון איין אויער צו די אנדערע מיט 10 פיס און לאנג 17 פיס, אירע אויגן זענען גרויס 2 פיס און 6 אינטשעס, די נאז 4 פיס און 6 אינטשעס, די מויל איז ברייט 3 פיס. די קערפער פון די סטאטוע איז דיק 35 פיס און עס וועגט א סך הכל פון 450,000 פונט, דאס איז בערך האלב פון א 747 דזשאמבאו פליגער.
די סך הכל מאטריאל וואס איז גענוצט געווארן צו בויען די סטאטוע איז 179,000 פונט קופער, און 250,000 פונט אייזן.
די סטאטוע איז געבויט אויף אזא מין וועג עס זאל זיך קענען בייגן ווען עס קומט שטארקע ווינטן. מיט יעדע ווינט וואס לויפט שנעלער ווי 50 מ.פ.ש. וועט זיך די גאנצע סטאטוע בייגן אהין און צוריק מיט 3 אינטשעס. איר האנט איז נאכמער בייגעוודיק און וועט זיך רירן מיט 5 אינטשעס. אינעם קרוין איז פאראן א גרויסע צימער וועלכע איז אויג פארכאפנד מיט אירע 25 פענסטער ארום און ארום פון וועלכע מען קען זען גאנץ ניו יארק און א טייל פון ניו דזשורסי.
די סטאטוע ליגט מיט'ן פנים צו מזרח קוקנדיג אויף אייראפע. אנאליסטן האבן אויפמערקזאם געמאכט אז די סטאטוע איז איבער 20 מאל די גרויס פון א דורכשניטליכער לעבעדיגער פרוי און וועגט ארום 3,215 מאל איר וואג. אין דער סטאטוע איז פאראן 85,000 קוביק פיס וואס איז בערך 10,600 מאל די קערפער פון א מענטש וועלכע פארמאגט ארום 8 קוביק פיס.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סטאטוע פון ליבערטי באצייכנט און אנדענקט די פריינטשאפט צווישן פראנקרייך און די פאראייניגטע שטאטן דורכאויס די אמעריקאנער רעוואלוציע פון 775' ביז 783'. די מאנומענט איז דעזיינט געווארן דורך א פראנצויזישער סקאלפטור מיט'ן נאמען פעדעריק אוגוסטע בארטהאלדי און איז פארטיג געווארן אין 884'. די פראנצויזישע באפעלקערונג האט געגעבן דאס געלט צו בויען די טייערע סטאטוע און די אמעריקאנער באפעלקערונג האט צעשטייער געגעבן צו בויען די טורעם אויף וועלכע די סטאטוע איז ארויפגעשטעלט געווארן. אין אמעריקע איז דאס געלט צוזאמענגענומען געווארן אין א מאסיוון קאמפיין וועלכע איז אונטערגענומען געווארן דורך דער לעגענדער צייטונג פאבלישער דזשאסעף פוליצער, אן אונגארישער אימיגראנט, וועלכע האט געווידמעט די עדיטאריעלס פון זיין "די וועלט" צייטונג צו קוראזשירן די באפעלקערונג מען זאל געבן געלטער צו קענען בויען די פלאטפארמע.
ווען די סקולפטור איז פארטיג געווארן האט מען דאס ערשט ארויסגעלייגט אויף פארשטעלונג אין פאריז און דאן האט מען דאס צענומען צו 350 שטיקער און איינגעפאקט אין 214 קאנטעינארס און אפגעשיקט קיין ניו יארק מיט א פראנצויזישן שיף וואו מען האט עס צוריק צוזאמענגעשטעלט אין 4 מאנאטן און ארויפגעשטעלט אויף די צעמענטענע פלאטפארמע אויפ'ן ליבערטי אינזל אין די וואסערן פון ניו יארק אין די אנוועזנהייט פון טויזענטער מענטשן.
די סטאטוע איז אפיציעל פארגעשטעלט געווארן צו די וועלט אין 886' ביי א ספעציעלע צערעמאניע מיט די באטייליגונג פון דעם דעמאלטדיגן פרעזידענט גראווער קליוולאנד. אין די פאלגענדע יארן איז די סטאטוע פון ליבערטי געווארן אן אינטערנאציאנאלע סימבאל פון פרייהייט ארום די וועלט. די סטאטוע האט אויפגענומען די מיליאנען אימיגראנטן וועלכע זענען אנגעקומען קיין אמעריקע צו עליס איילענד. אין 903' האט מען איינגעקריצט א פאעמע וועלכע איז געמאכט געווארן דורך א באוואוסטע אמעריקאנער פאעט עמא לאזארוס וועלכע שטעלט פאר די סטאטוע אלס די סימבאל פון פרייהייט און ברענגט ארויס די האפענונג וועלכע די וועלט לייגט אויף פרייהייט.
די סטאטוע פון ליבערטי איז פראקלאמירט געווארן אלס א נאציאנאלע מאנומענט ערשט אין 924' אינאיינעם מיט עליס איילנעד. נאך די קריג איז די סטאטוע באצייכענט געווארן דורך די יו-ען אלס א העריטעדזש ארט.
אין 986' האט מען צוגעגרייט דעם סטאטוע צו א הונדערט יאר פייערונג דורך איבעררייניגן די גאנצע קערפער און מען האט געטוישט די גלעזערנע און מעטאלענע פאקעל צו גאלד. די גאנצע ארבעט איז געמאכט געווארן דורך אינזשענירן פון פראנקרייך און אמעריקע און איז באצאלט געווארן דורך אמעריקאנער איינוואוינער נאכדעם וואס פרעזידענט רעיגן האט געעפענט א ספעציעלע פאנד דערפאר. א צייט שפעטער האט מען אריינגעבויט א ליפט וועלכע פירט ארויף ביזן דעק פון דעם פלאטפארמע טורעם וואו מען האט אויפגעשטעלט א מוזעאם פון איר היסטאריע וועלכע אנטהאלט די ארגינעלע גלעזערנע און מעטאלענע פאקל און נאך היסטארישע שטיקער פון די סטאטוע. טויזענטער מענטשן באזוכן ליבערטי איילענד יעדן טאג דורך א פערי רייד פון באטערי פארק אין מאנהעטן. די באזוכער האבן אמאל געהאט די געלעגנהייט ארויפצוגיין אויך אינעם טורעם זעלבסט ביז איר קרוין וואס איז א מהלך פון 354 שטיגן (אייניג צו א 22 שטאקיגער געביידע) וואו מען קען כאפן אן אויג-פארכאפענדע בליק איבער ניו יארק און אירע וואלקן קראצער געביידעס.
דורכאויס די יארן האט מען עטליכע מאל אפגעשפארט די סטאטוע פון באזוכער אויס מורא פאר איר שטארקייט. אום סעפטעמבער 11 2001 אינדערפרי האט מען דאס ווידער פארשפארט צוליב זיכערהייט סיבות. די פארק סערוויס האט דאן אונטערגענומען נאך אן אונטערזוכונג און פארשטערקערט די סטאטוע און דאס צוריק געעפענט פאר די פובליק אין 2005 אין די אנוועזנהייט פון הונדערטער מענטשן אין שפיץ פון מעיאר בלומבערג. נאך אלץ האט מען נאר געעפענט די פלאטפארמע וואו די מענטשן קענען ארויפגיין 150 פיס הויך און שטיין נעבן די פיס פון די סטאטוע אבער די סטאטוע זעלבסט איז געבליבן פארמאכט צוליב זיכערהייט סיבות. זינט דעמאלט איז אונטערגענומען געווארן א קאמפיין פון ארגאניזאציעס וועלכע לייגן דרוק אויף די שטאט און פארק סערוויס זיי זאלן ווידער עפענען די סטאטוע און רעפרעזענטירן די ריכטיגע פרייהייט. די ארגאניזאציעס האט געבעטן צענדליגער טויזענטער מענטשן זיי זאלן שיקן אי-מעיל און בריוון מיט א פארגעשריבענע פארלאנג מען זאל דאס צוריק עפענען אבער דערווייל איז דאס געבליבן פארשפארט.
עליס איילענד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער עליס איילענד (אינזל) האט געדינט אלס די אויפנאמ'ס אינזל ווי א געשאצטע 12 מיליאן אימיגראנטן זענען אנגעקומען צווישן די יארן פון 892' ביז 954', אריינגערעכנט אסאך מלחמה געליטענע איבערהויפט אידן.
די אינזל איז געווארן א טייל פון די סטאטוע פון ליבערטי נאציאנאלע מאנומענט אין 965'. אין 984' האט מען אנגעהויבן בויען א אימיגראנט מוזעאם אין די הויפט געביידע וועלכע איז פארטיג געווארן אין 990' און איז געעפענט געווארן פאר די פובליק אלס א טייל פון די באזוך אויפ'ן ליבערטי אינזל. די מוזעאם באשטייט פון 3 שטאקן און אנטהאלט א שטודיע לייברערי, און הונדערטער בילדער און ווידעאוס פון איר היסטאריע. די טור פעריס טראגן די טוריסטן צו ביידע אינזלן און די טוריסטן קענען דארט בלייבן ווילאנג זיי ווילן ווען יעדע 20 מינוט קומט אן א נייע פערי.
נאכגעמאכטע סטאטוע פון ליבערטיס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין פאריז, פראנקרייך האבן אמעריקאנער איינוואוינערס אויפגעשטעלט א נאכגעמאכטע סטאטוע פון ליבערטי וועלכע איז אויפגעשטעלט געווארן אין 889' ארום 1.5 קילאמעטער ווייט פונעם אייפעל טורעם אויף א קליינע אינזל אינעם סיען טייך. די סטאטוע איז נאר 35 פיס הויך און ליגט אויף א צעמענטענע טורעם בערך 50 פיס הויך. די סטאטוע איז באצאלט געווארן דורך די אמעריקאנער איינוואוינער אין פראנקרייך און האבן דאס געגעבן אלס א צוריק באלוינונג.
עס איז נישט באקאנט ווער עס האט געמאכט די סטאטוע און טייל זאגן אז עס איז גאר געווען די מאדעל סטאטוע וועלכע אייפעל האט גענוצט צו בויען די עכטע סטאטוע פון ליבערטי.
אין 902' האט א פראנצויזישער אימיגראנט, וויליאם פלאטו, וועלכע האט פארמאגט א ווערהויז אין מאנהעטן, אויפגעשטעלט א נאכגעמאכטע סטאטוע פון ליבערטי וועלכע ער האט אליינס געבויט און דעזיינט און עס אויפגעשטעלט אויפ'ן דאך פון זיין 8 שטאקיגע געביידע אויף דער 64סטער גאס און בראדוועי און איז געשטאנען 40 פיס הויך. פלאטו איז געשטארבן אין 931' זייער יונג און האט מיטגענומען די היסטאריע פון דער סטאטוע מיט זיך.
די סטאטוע איז זייער פונקטליך נאכגעמאכט די עכטע און עס פארמאגט שטיגן מיט וועלכע מען קען ארויפגיין ביז'ן קרוין וואו עס איז פאראן עטליכע פענסטער. די סטאטוע איז אבער פארשלאסן געווארן שוין אין 912' נאכדעם וואס אינזשענירן האבן באשלאסן אז עס איז נישט גענוג פארזיכערט און שטארק.
נאך סעפטעמבער 11 2001 האבן די געביידע פארוואלטער באשלאסן אראפצונעמען די סטאטוע און איבערבויען די געביידע מיט מער שטאקן. די סטאטוע איז געגעבן געווארן במתנה צו דער ברוקלין מוזיי אלס אנדענק פון די העלדישע פייערלעשערס, פאליציי אפיצירן, און עמוירדזשענסי ארבייטער וועלכע זענען אומגעקומען אין די וואורלד טרעיד צענטער אטאקעס.
נאך א סטאטוע פון ליבערטי געפינט זיך אין בירמינגהאם, אלאבאמא וועלכע איז געבויט געווארן דורך א לעבנס פארזיכערונג פירמע וועלכע האט זיך גערופן ליבערטי נעשאנעל לייף אינשורענס. די סטאטוע איז אויך געבויט געווארן אין פראנקרייך און איז בערך א דריטל די גרויס פון די עכטע סטאטוע פון ליבערטי. די סטאטוע איז ארויפגעשטעלט געווארן אויף די לייף אינשורענס פירמע געביידע. שפעטער האט מען אראפגענומען די סטאטוע און עס געשטעלט אין א שטאטישע פארק וועלכע מען האט א נאמען געגעבן ליבערטי פארק. אלע מאטאריסטן וועלכע פארן אויפ'ן 459 אינטערסטעיט הייעוועי קענען קלאר זען דעם סטאטו בייטאג און ביינאכט דורך לעקטער וועלכע באלייכטן איר.
נאך א גרויסע נאכגעמאכטע סטאטוע פון ליבערטי געפינט זיך אין לאס וועגאס, נעוואדע, און איז א טייל פון די וואונדערליכע ניו יארק האטעל וועלכע פארמאגט אויך נאכגעמאכטע וואלקן קראצער געביידעס פון ניו יארק סיטי. די סטאטוע איז האלב די גרויס פון די עכטע.
עס זענען פאראן נאך עטליכע נאכגעמאכטע סטאטוע פון ליבערטיס אין קלענערע פארמאטן ארום דער וועלט. באקאנט איז די סטאטוע אין בארדוי, פראנקרייך, וועלכע איז נישט מער ווי 8 פיס הויך. די סטאטוע איז אראפגענומען געווארן דורך די דייטשן אין דער צווייטער וועלט מלחמה און איז צוריקגעשטעלט געווארן אין 02' אלס אנדענק פון די סעפטעמבער 11 אטאקעס אין אמעריקע. עטליכע וואכן דערויף האבן אומבאקאנטע יונגען וואנדיליזירט די סטאטוע און דאס פארברענט און צעבראכן.


text:
העמד
אַ בלוזקע איז א גענייטער עלעגאנטער בגד וואס איז געמאכט פון וואל אדער וואטע. זי האט א קאלנער מיט אן ארבל און ווערט אנגעטאן מיט קנעפלעך.
דאס קען זיין קאלירט אדער ווייס, עס קען איר טראגן מענער אדער פרויען.
מען טוט זי אן נאר אין מכובדיקע פלעצער אדער אויף יום טובים. מכובדיקע מענטשן גייען שטענדיג מיט א בלוזקע. אויך פרומע גייען שטענדיג א ווייסע בלוזקע, וויבאלד עס איז א אלט-מאדישע קליידונג, און די פרומע זיינען קאָנסערוואַטיוו און אפגעשיידט פון דער מאדע.
אנדערש איז א טישערט העמד, וואס עס מוז נישט זיין עלעגאנט. עס קען זיין אן א קאלנער, אן קנעפלאך, און צו מאלן אנגעקאטשקעט מיט אלערליי שמאנצעס.


text:
דרייט זיך א אידעלע, אינמיטן וועג,
אינגאנצן פארצערט אינגאנצן פארטראכט,
ווי זענען מיינע טעג, ווי האב איך זיי פארבראכט,
אוי ווי אוי ווי געוואלד, אוי אוי וי איך האלט,
רבש"ע הער צו מיין געשריי.
פזמון:
איי אידעלע אי אידעלע,
שטארק דיך שטארק דיך אידעלע
מה רבו מעשיך ה'
דיינע וואנדער ווער קען פארשטיין
פול וועלטן האסט דו באשפען
דו פירסט און שפייצט דאך אלעס אליין,
וואס עס פאסירט אויף הימל און ערד
ווערט נאך דורך דיר באשערט
ווער קען דען באשרייבן דיין גרויסע כח
פון דיין מיליטער וואס דו האסט אין דער הויך.
טויזענטער מלאכים אן א צאל
וואס זענען אן א מאס גרויס
שטייען גרייט אויף דיין באפעל
ויי אפייל פליהט פון בויגן ארויס,
זיי לויבען מיט שירה דעם הייליגען בורא
דערהייבן זיין כבוד מיט ציטער און מורא
אבער א ברכה פון א איד מיטן הארץ צו איים
דער גרעסטער נחת האט ער פון דעם
געדענק, געדענק, דיינע מצוות אזוי שיין
דיין תורה מלא חן,
ערווארט אויף דיין געבעט,
דיין גוטע מחשבה ער זעהט,
אידעלע זיי פריילעך שטארק דיך שטארק דיך אצינד,
וויל דו ביסט דאך א בן מלך ער רופט זיך א מיין קינד,
אידעלע, אידעלע, וועק דיך פון שלאך אויף
א קרעכץ גייט ארויף,
ווי טייער איז יעדעס מאל
ווען דו זאגט שמע ישראל
אידעלע טוה דאנקן און לעבען שטארק דיך שטארק
דיך שוין
וויל דו ביסט דאך אזוי דערהויבען מכל עם ולשון.
פזמון:
איי אידעלע אי אידעלע,
שטארק דיך שטארק דיך אידעלע
באלד ווען משיח וועט קומען
מיר וועלן דלעבען דעם גרויסן טאג
וואס מיר ווארטען שוין אזוי פיהל יאר,
ווי באחן'ט ווי באליבט
דיין עבודה איז געוורען
וועסטו זעהן דאן אפען און קלאר,
לאמיר זיך פרייען מיטן גרויסען בורא
לאמיר זיך פרייען מיט זיין הייליגע תורה,
אים דינען יעדער רגע און א יעדער מינוט
מיר גייען שוין א קעגן משיח בן דוד,
געדענק, געדענק, דיינע מצוות אזוי שיין
דיין תורה מלא חן,
ערווארט אויף דיין געבעט,
דיין גוטע מחשבה ער זעהט,
אידעלע זיי פריילעך שטארק דיך שטארק דיך אצינד,
וויל דו ביסט דאך א בן מלך ער רופט זיך א מיין קינד,
אידעלע, אידעלע, וועק דיך פון שלאך אויף
א קרעכץ גייט ארויף,
ווי טייער איז יעדעס מאל
ווען דו זאגט שמע ישראל
אידעלע טוה דאנקן און לעבען שטארק דיך שטארק
דיך שוין
וויל דו ביסט דאך אזוי דערהויבען מכל עם ולשון.
פזמון:
איי אידעלע אי אידעלע,
שטארק דיך שטארק דיך אידעלע
דרייט זיך א אידעלע אינמיטן וועג
אזוי פריילעך זיין פנים לייכט,
אוי ווי שיין זענען מיינע טעג,
פיהל מיט מצוות טאג און נאכט,
אוי ויי אוי ווי געוואלד, משיח קומט דאך באלד
רבונו של עולם,
איך וועל בלייבען פאר דיר געטריי.


text:
באדן-ווירטמבורג
באדן-ווירטמבורג (דייטשיש: Baden-Württemberg) אין דרום-מערב דייטשלאנד, מערב פונעם ריין, איז איינע פון די 16 לענדער אין דייטשלאנד. באדן-ווירטמבורג איז דאס דריטע גרעסטע לאנד אין דייטשלאנד, סיי לויט שטח, מיט 35,752 קוואדראט ק"מ, סיי לויט זיין באפעלקערונג, מיט 10.7 מיליאן איינוואוינער.
די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז שטוטגארט.
באדן-ווירטמבורג גרענעצט זייגערווייז פון צפון-מערב די דייטשע לענדער ריינלאנד-פאלץ, העסע און בייערן, און די מדינות שווייץ און פראנקרייך.
דער ריין איז דער מערב גרענעץ און אויך א טייל פונעם דרום גרענעץ. דער דוניי קומט ארויס אין באדן-ווירטמבורג.


text:
עמבער אלערט
עמבער אלערט (Amber Alert) איז א מעלדונג סיסטעם צום פובליק ווען א קינד ווערט געקידנעפט וועלכע האט די קא-אפעראציע צווישן די פאליציי, מידיא, און טראנספארטאציע אפטיילונגן איבער גאנץ אמעריקע און קאנאדע.
אינהאַלט
מיסיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס קומען אריין ארום 800,000 באריכטן א יאר וועגן קינדער וואס פעלן וואס קומט אויס צו בערך 2,000 פער טאג. פארשטייט זיך אז דער גרעסטער טייל דערפון ווערט אפגעקומען מיט שרעק ווען דאס קינד קומט שפעטער אן אהיים אבער ארום א דריטל פון דעם זענען קינדנעפינגס. פיר פינפטלעך פון אלע קינדנעפינגס ווערן אויסגעפירט דורך פאמיליע מיטגלידער וועלכע באשליסן אז די קינדער ווערן נישט ריכטיג בא'הנדל'ט דורך זייערע עלטערן פאר סיי וועלכע סיבה. ארום איין פינפטל פון קינדנעפינגס ווערן אויסגעפירט דורך נישט פאמיליע מיטגלידער וואס קומט אויס צו בערך 400 קינדנעפינגס פער טאג.
אלס א רעזולטאט צו דעם טראגישן פראבלעם וועלכע פלאגט אזויפיל פאמיליעס, און ספעציעל די קליינע קינדער, האט מען אויפגעשעטעלט אין אלע סטעיטס אן עמוירדזשענסי רעספאנס סיסטעם פאר פעלנדיגע קינדער וועלכע האט באקומען דעם נאמען "עמבער" (אמעריקע'ס מיסינג בראודקעסט עמוירדזשענסי רעספאנס) וועלכע איז א פאראייניגטע אלערט נעטוואורק צווישן די לאו ענפארסמענט אגענטורן, די מידיא, און די עלעקטראנישע ראוד סיינס וועלכע אלערטן אינאיינעם די מאסן איבער א קינדנעפינג באלד ווען עס ווערט באריכטעט.
אין די קומענדיגע שורות וועלן מיר באטראכטן וויאזוי דער פראגראם איז אנטוויקעלט געווארן, וויאזוי עס ווערט גענוצט צו טרעפן פארלוירענע קינדער, און דער סוקסעס פונעם אלארם סיסטעם היינט צו טאג.
געבוירן פון א טראגעדיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די עמבער אלערט פראגראם איז געגרינדעט געווארן אלס אן ענטפער צו א טראגעדיע פון א קליינע 9 יעריג מיידל וועלכע איז געקידנעפט געווארן אין ארלינגטאן, טעקסאס, אין 996' און איז שפעטער אומגעברענגט געווארן דורך אירע קינדנעפער וועלכע זענען קיינמאל נישט געכאפט געווארן. יענע אינצידענט האט אויפגעטרייסלט דאס גאנצע לאנד און אסאך שאקירטע מענטשן אינאינעם מיט די לאקאלע אויטאריטעטן האבן צוגעזאגט אז עפעס דראסטיש וועט געטאן ווערן צו העלפן מאכן אן אפשטעל צו קינדנעפינגס. עטליכע פאליציי אפטיילונגן און א גרופע עקספערטן האבן זיך באלד געזעצט ארבעטן אויף א פלאן און זענען אויפגעקומען מיט עטליכע פלענער אריינגערעכנט די פאראייניגטע נעטוואורק פלאן.
א יאר דערויף האט מען אויסגעוועלט דעם פלאן וועלכע איז ארגאניזירט און באצאלט געווארן דורך עטליכע ראדיא סטאנציעס און איז נאמינירט געווארן נאך די קליינע מיידל וועלכע האט געהייסן עמבער. שפעטער האט מען אויך צוגעלייגט די אנדערע אויסטיישט צו די בוכשטאבן ווי פריער דערמאנט. אין אנפאנג זענען די אלערטס נאר געמאלדן געווארן דורך די ראידאס אבער מיט די צייט איז עס אריבער אויך צו טעלעוויזיע, עלעקטראנישע ראוד סיינס, און די פאליציי האט איבערגענומען די קאנטראל.
אן אלערט ווערט פארשפרייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער הויפט ציל פון אן עמבער אלערט איז צו מודיע זיין פאר יעדן וועגן א קינדנעפינג וועלכע האט נארוואס פאסירט וויבאלד די ערשטע שטונדן נאך אן אינצידענט זענען די מערסט קריטישע שטונדן ווייל מיט יעדע מינוט וואס גייט פארביי וועט דער קינדנעפער זיין ווייטער פון דאס קינד'ס הויז און די שאנסן אז ער זאל נישט שעדיגן דאס קינד ווערט קלענער. לויט א שטודיע פון די דעפארטמענט אוו יוסטיץ זענען 74 פראצענט פון קינדנעפינג פעלער וועלכע האבן זיך אויסגעלאזט טראגיש פארגעקומען אין די ערשטע שטונדן.
עס זענען פאראן איבער 150 עמבער אלערט סיסטעמען אין אלע סטעיטס און געגענטער וועלכע האבן זיך אלע זייערע אייגענע סטראטעגיעס וויאזוי צו פארשפרייטן דעם אלערט אין די ערטשע מינוטן. אבער אין גענעראל פאלגן זיי אלע נאך דעם סיסטעם וועלכע איז אויסגעטראפן געווארן אין טעקסאס.
די ערשטע און וויכטיגסטע כלל וואס אלע אנפירער פון די פראגראמען דארפן שטרעבן איז צו האלטן אן עמבער אלערט אלס זייער אן ערנסטע אלארם וועלכע יעדער זאל ארייננעמען אין קאפ. פארשטייט זיך אז אויב עס וועלן זיין עמבער אלערטס יעדן טאג וועלן מענטשן זיך מער נישט וויסנדיג מאכן דערפון. בעפאר אן עמבער אלערט ווערט אלאמירט וועלן די לאו ענפארסמענט אגענטורן זיכער מאכן עטליכע מאל אז עס האנדלט זיך טאקע פון א קידנעפינג און נישט פון א דערשראקענע מאמע וועלכע פאנטאזירט איבער איר קינד וועלכע האט זיך פארשמועסט מיט א פריינט ביים קארנער. אויך מעג נישט דער פראגראם גענוצט ווערן פאר קינדער וועלכע לויפן אליינס אוועק פון די עלטערן צוליב סיי וועלכע סיבה.
אין רוב עמבער אלערט פראגראמען וועט מען דאס נאר נוצן פאר קינדער אונטער 12 יאר וואו די שאנסן זענען גרעסער אז דאס קינד וועט געשעדיגט ווערן. אויך מאכט עס מער דראמאטיש דעם אינצידענט און די מאסן רעגיסטרירט אין מוח אז עמבער אלערט האנדלט זיך פון אומשולדיגע קינדער אויף וועלכע יעדער האט רחמנות.
די פאליציי דארף ארבעטן זייער געשיקט צו קלויבן אינפארמאציע פון עדות וועלכע האבן געזען דעם אינצידענט און דארפן איבער געבן אלע אינפארמאציע וואס זיי האבן איבער דאס קינד און אויב מעגליך וועגן דער קידנעפער אדער די אויסזען פון זיין אויטא. זיי דארפן אויך פארשאפן א בילד פון דאס קינד און דאס באלד אריינסקענען אין קאמפיוטער און פארשפרייטן דאס בילד וואו ווייט מעגליך אז יעדער זאל דערקענען דאס קינד אין פאל מען באמערקט אים/איר ערגעץ.
די גאנצע קאפ-שטיק פון דעם עמבער אלערט סיסטעם איז די קאלאבאראציע צווישן די לאו ענפארסמענט אגענטורן און די מידיא. די אגענטורן און מידיא פירמעס פארבינדן זיך גאר שנעל איינע מיט די אנדערע און טראנספערירן די אינפארמאציע אין מינוטן און קורץ נאכדעם מעלדט מען דעם אלארם מיט אלע דעטאלן וועלכע איז פאראן דערצו. ווען דער אלארם ווערט געמאלדן וועלן אלע מידיא סטאנציעס (ראדיא און טעלעוויזיע) איבערהאקן זייערע פראגראמען און מעלדן דעם עמבער אלערט מיט ערנסקייט און אפעלירן צו די פובליק מען זאל האלטן די אויגן און אויערן אפען און אויב מען פארדעכטיגט עפעס זאל מען באלד רופן דעם אנגעגעבענעם נומער פון די פאליציי דעפארטמענט וועלכע גיט זיך אפ ספעציעל מיט עמבער אלערטס.
דאס זעלבע ווערט דורכגעפירט צו די קאמיוניקאציע טאוולן. די פאליציי רופט אן די טראנספארטאציע אפישעלס וועלכע ערלעדיגן באלד אז אלע עלעקטראנישע הייעוועי סיינס זאל מעלדן דעם אלערט און לאזן דעם נומער וועלכע זאל גענוצט ווערן אין פאל איינער האט עפעס אינפארמאציע.
סוקסעס געשיכטעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זינט די עמבער אלערט סיסטעם איז אריין אין קראפט אין עטליכע סטעיטס האט עס שוין געראטעוועט נאנט צו 100 קינדער וועלכע זענען שוין געווען אין די הענט פון קינדנעפער און עס איז זיכער אז פיל מער קינדנעפינג'ס זענען צוריקגעהאלטן געווארן א דאנק דעם סיסטעם.
דאס לאנד האט גוט אויפגענומען די עמבער אלערט און נאך היינט איז עס א הויפט נייעס געשיכטע ווען עס ווערט גערופן אן עמבער אלערט, ספעציעל אין די סטעיט וואו די קינדנעפינג קומט פאר. די פאליציי און מידיא פירמעס באקומען טויזענטער טעלעפאן קאלס יעדעס מאל מען אלאמירט אן עמבער אלערט.
וויבאלד די עמבער אלערט האט געברענגט סוקסעס און האט פשוט געראטעוועט קינדער פון קינדנעפינגס האט די רעגירונג דאס אנגעהויבן שטודירן אין די ענדע 90'ער יארן און האט אנגעהויבן באטראכטן אויב מען זאל דאס איינשטעלן אין מערערע סטעיטס און אפשר גאר אין גאנצ'ן לאנד. אין 98' האט א מאמע מיט איר 10 יעריג קינד וועלכע איז געקידנעפט געווארן אויפגעטרעטן פאר א סענאט סוב-קאמיטע אין וועלכע זי איז אויסגעפרעגט געווארן וויאזוי די עמבער אלערט סיסטעם האט געהאלפן ראטעווען איר קינד.
אט זענען די מערסט באקאנטע סוקסעס געשיכטעס א דאנק די עמבער אלערט סיסטעם:
אראנדזש קאונטי, קאליפארניע (אוגוסט 02'). טאמארא ברוקס 16 יאר אלט און דזשעקולין מעריס 17 יאר אלט זענען געווען אויפ'ן גאס מיט אנדערע קינדער ווען זיי זענען געקידנעפט געווארן מיט אויסגעשטרעקטע ביקסן.
די פאליציי האט באלד אלאמירט אן עמבער אלערט אין וועלכע זיי האבן געוויזן בילדער פון די צוויי קינדער, א געמאלענע בילד פון דעם פארדעכטיגטן, און די לייסענס פלעיט נומער פון דער אויטא אין וועלכע זיי זענען פארכאפט געווארן. 12 שטונדן שפעטער האט א פעלד ארבייטער דערקענט די לייסענס פלעיט נומער וועלכע ער האט פריער געזען אויף די הייעוועי עלעקטראנישע בולעטין. ער האט גערופן די פאליציי און ביז עטליכע מינוטן זענען די צוויי קינדער געראטעוועט געווארן און דער פארברעכער איז ארעסטירט געווארן.
אבליענע, טעקסאס (אוגוסט 02'). אן איין מאנאט'יגע קינד מיט'ן נאמען נענסי שאוועז איז פארכאפט געווארן אין א וואל-מארט פארקינג לאט ווען די מאמע פון דאס קינד האט צוריק געטראגן די שאפינג וועגעלע ווי עס באלאנגט נאכ'ן אריינפאקן אירע איינקופטן אין איר אויטא.
דאס גאנצע לאנד איז אויפגעטרייסעלט געווארן פון די געשעעניש נאכדעם וואס עס איז באקאנט געווארן אז די מאמע פון דאס קינד האט נאך באוויזן אנצוהאלטן דעם פארנ'דיגן אויטא וואו איר קינד איז פארכאפט געווארן און איז געשלעפט געווארן 30 פיס און פארוואונדעט געווארן. אן עמבער אלערט איז אלאמירט געווארן און עטליכע שטונדן דערויף האבן א גרופע מענער אין א רעסטוראנט אויפגעפאסט אויף א פרוי וועלכע האט פרובירט מאכ'ן אן איינדרוק ווי דאס איז איר אייגן קינד אבער איז געווען פארדעכטיגט. זיי האבן אלע געוואוסט וואס האט פריער פאסירט און האבן באשלאסן צו רופן די פאליציי אלס אן אפשר. למעשה איז דאס טאקע געווען דאס פארכאפטע קינד וועלכע איז געקידנעפט געווארן דורך א 25 יעריגע פרוי.
עלקא, נעוואדא (אקטאבער 02'). ניקאל לייטפוט העלמאן, 14 יאר אלט, איז פארכאפט געווארן פארנט פון זיין הויז און איז געפירט געווארן 1,700 מייל ווייט צו א דערפל אין טעקסאס וואו די פאליציי האבן פארכאפט די קידנעפער נאכדעם וואס עס איז אויפגעדעקט געווארן א קרימינאלע רעקארד אויף א שכן וועלכע'ס בילד אין אינפארמאציע איז באקאנט געווארן פאר יעדן דורך אן עמבער אלערט.
אויך דארט האט א פשוט'ער מענטש באמערקט די זעלבע אויטא וועלכע ער האט עטליכע טעג בעפאר געהערט ערקלערן אויף די ראדיא. ער האט גערופן די פאליציי וועלכע האבן געמאכט א ראוד בלאק און דאס קינד איז צוריק געקערט געווארן צו די עלטערן אין עלקא.
די דריי געשיכטעס זענען אלע פארגעקומען אינעם זעלבן זומער ווען די עמבער אלערט האט אנגעהויבן באקאנט ווערן און די דריי אויבנדערמאנטע געשיכטעס זענען מיטגעהאלטן געווארן אין גאנצן לאנד. זינט דאן זענען שוין געווען נאך אסאך סוקסעספולע פאסירונגן וועלכע זענען געענדיגט געווארן מיט פרייד נאר א דאנק די עמבער אלערט סיסטעם.
עמבער אלערט היינט צו טאג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די עמבער אלערט סיסטעם איז צעביסלעך פארשפרייט געווארן איבער'ן גאנצן לאנד און אין אלע גרויסע שטעט אין קאנאדע. אום אפריל 03' האט פרעזידענט בוש אונטערגעשריבן די פראטעקט אקט פון דעם יאר 03' אין וועלכע עס איז געלעגן אלע פלענער וויאזוי מען זאל אויפשטעלן די עמבער אלערט סיסטעם אין גאנצ'ן לאנד און ראטעווען מער קינדער.
ביי די צערעמאניע איז אנוועזענד געווען די מאמע פון עמבער העגערמען, די קליין מיידעלע איבער וועלכע די אלערט סיסטעם איז געגרינדעט און נאמינירט געווארן. בוש האט צווישן זיינע ווערטער געזאגט:
"עס איז וויכטיג פאר די זיכערהייט פון אונזערע קינדער צו פארשפרייטן די עמבער אלערט סיסטעם כדי די פאליצי און שעריף זאלן באקומען צענדליגער טויזענטער און אפילו מיליאנען מיטהעלפער אין יעדע קידנעפינג. יעדע פארברעכער וואס וועט טראכטן פון פארכאפן א קינד וועט וויסן אז א גרויסע נעץ פון מיליאנען מענטשן וועט זיך אויסשפרייטן און יענער וועט געכאפט ווערן דורך די פאליציי אדער דורך א דערנעבנדיגן אויטא וועלכע וועט דערקענען דעם אויטא אדער די וואס זיצן אינעווייניג און ברענגן די פארברעכער צו גערעכטיקייט."
זינט די עמבער אלערט סיסטעם איז געווארן א נאציאנאלער סיסטעם האט מען איינגעשטעלט אן אלערט קאארדינירער אין די דעפארטמענט אוו יוסטיץ. די עמבער אלערט סיסטעם קאסט א געשאצטע 30 מיליאן דאלאר וועלכע איז היינט א טייל פונעם בודזשעט. דאס געלט ווערט גענוצט צו פאראייניגן די 911 עמוירדזשענסי סיסטעם מיט'ן עמבער אלערט סיסטעם און טרענירן די לאו ענפארסמענט אפיצירן וויאזוי צו האנדל'ן אין אן עמבער אלערט.
די עמבער אלערט האט זיך געגרינדעט און איז נאך היינט א וואלונטיר אלארם סיסטעם און האט טאקע אסאך מיטהעלפער וועלכע טוען דאס אלס א וואלונטיר ארבעט. די וואלונטירן זענען שטארק דערביי און שטודירן כסדר וויאזוי מען קען פארבעסערן די אלערט סיסטעם אז מער מענטשן זאלן דאס קענען זען און האלטן אן אויג. אין די לעצטע יארן האבן זיי אנגעהויבן פארשלאגן פאר ווער עס וויל א טעקס מעסעדזש אלערט אין וועלכע א סעליולער אדער ביפער באקומט די אינפארמאציע יעדעס מאל אן עמבער אלערט פאסירט.


text:
קאפיטאל
קאַפיטאַל באצייכנט די פארמעגן פון א מענטש (אדער וואס פאר א קערפער), וואס ער קען ניצן צו שאפן פראדוקטן אדער צו פארדינען אן איינקונפט. דער טערמין "קאפיטאל" ווערט ברייט געניצט אין די געביטן פון עקאנאמיק, פינאנץ און חשבון-פירעריי; דער גענויער באדייט פונעם ווארט קען ענדערן לויט די געביטן.
עקאנאמיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין עקאנאמיק, איז קאפיטאל איינער פון די דריי פאקטארן פון פראדוקציע; די אנדערע צוויי זענען באדן און ארבעט. גיטער וואס זענען קאפיטאל קען מען ניצן אין פראדוקציע, ווערן פאבריצירט דורך מענטשן (אנדערש ווי באדן און נאטירלעכע רעסורסן), און ווערט נישט אויסגעניצט דורך פראדוקציע.


text:
1952
1952 איז דאס 52סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1952 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 2טן מיי - כוסיין מלך פון יארדאניע הייבט אן זיין הערשאפט.
- 3טן מיי - דער ערשטער עראפלאן לאנדעט אויפן צפון פאלוס.
- 5טן יולי - וויליאם שאקלי ערפינדעט דעם טראנזיסטאר.
- 12טן אויגוסט - הרוגי מלכות פונעם ראטנפארבאנד: דרייצן פראמינענטע יידן אומגעברענגט דורך סטאלין אין מאסקווע, רוסלאנד.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 2טן סעפטעמבער - דזשימי קאנארס, אמעריקאנער טעניס שפילער
- 7טן אקטאבער - וולאדימיר פוטין, פרעזידענט פון רוסלאנד
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 12טן אויגוסט - איציק פעפער, שרייבער
- 14טן אויגוסט - דוד צבי פנקס, ישראלדיקער פאליטיקאנט און מיניסטער (געב' 1895)
- 3טן אקטאבער - דער חזן זבולון קווארטין (געב' 1874)
- 9טן נאוועמבער - חיים ווייצמאן, ערשטער פרעזידענט פון מדינת ישראל (געב' 1874)


text:
גאלד
גאלד (לאַטייַן: Aurum) איז א כעמישער עלעמענט מיט סימבאל Au און אטאמישן נומער 79. עס איז פון די טייערסטע מעטאלן אויף דער וועלט, טייערער פון זילבער און קופער, צוליב איר ווינציגקייט אויף דער וועלט. [פֿעלט אַ מקור]
גאלד ווערט געניצט ווי געלט און פאר זיין ווערט. אויך האט גאלד פראקטישע באניצן אין ציינדאקטעריי, עלעקטראניק און אנדערע פעלדער.
ביי די נדבות המשכן איז גאלד אויסגערעכנט די ערשטע אין פסוק 'זהב וכסף ונחושת'.
אין בית המקדש איז פארנוצט געווארן פיל גאלד.
אין די צייטן פון שלמה המלך איז געווען פיל גאלד, אזש זילבער איז שוין געווען טייערער פון גאלד!.[פֿעלט אַ מקור]


text:
קורצע דערציילונג
קורצע דערציילונג איז אן אפטייל פון פראזע. עס באשרייבט א קורצע געשעעניש.
דער אויסשטעל פון א קורצע דערציילונג: 1) דער אריינגאנג פאנגט זיך אן מיט אן אויסטיילונג 2) נאכער קומט דער פלאנטער 3) און דאן דער הויכפונקט פון דער דערציילונג 4) נאכער ווערט דער פראבלעם פון דעם פלאנטער אויסגעלייזט 5) און די ענדע.
די ענדע פון דער דערציילונג קען בלייבן אפן אדער פארמאכט, קיילעכיק אדער דער הויכפונקט.
קורצע דערציילונגען כאראקטעריס:
- די דערציילונג איז געשריבן קורץ און שארף.
- די דערציילונג פארמאגט נאר איין אקציע.
- עס איז דא אין איר ווייניק פיגורן, אין אלגעמיין איין הויפט פיגור און נאך א צווייטרייאיקער פיגור.
- די געשיכטע איז באוויקלט מיט איינע אדער מערערע מאטיפן. (א ווארט וואס ווערט איבעגעחזרט עטלעכע מאל אין דער דערציילונג כדי צו קלאר מאכן א געוויסער געדאנק).
- דער דערציילער קען זיין איינע פון די פיגורן אדער א דרויסנדיקער.
- די געשיכטע געשעט אין א קורצע צייט, א טאג, א וואך אדער אין א איבערגעשפרונקטע צייט פון צענדליקע יארן.
פון די באוווסטע וואס האבן געשריבן קורצע דערציילונגען איז געווען אנטאן פאוולאוויטש טשעכאוו.


text:
14טן דעצעמבער
דער 14טער דעצעמבער איז דער 348סטער טאג פון יאר (349סטער טאג אין אן עיבור-יאר). אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 17 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1819 - אלאבאמא ווערט איינער פון די פאראייניגטע שטאטן.
- 1911 - דער נארוועגישער אויספארשער ראאלד אמונדסען איז דער ערשטער מענטש צו דערגרייכן דעם דרום פאלוס.
- 1955 - אירלאנד ווערט אנגענומען אלס מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1895 - זשארזש דער זעקסטער, מלך פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1952)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1799 - דזשארזש וואשינגטאן, דער ערשטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
- 1989 - אנדרע סאכאראוו, רוסישער פיזיקער


text:
שווייסן
שווייסן איז א וועג צו פארבינדען צוויי חפצים, וויי מעטאל אדער פלאסטיק, מיט שמעלצען די צוויי חפצים צוזאמען. מען טוט עס אפט מיט לייגען א דריטער שטיקל אינמיטען, און די דריי שטיקלעך קילען זיך צו ווערען א שטארקער פארבונד.
שווייסן איז אנדעריש פון לייטן, וואס שמעלצט א חפץ, וואס צושמאלצט זיך אין נידעריגערע טעמפעראטורען, צווישן צוויי שטיקלעך צו פארבונדען זיי, אן שמעלצן די צוויי אריגינעלע שטיקלעך גופא.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- לייטן און שווייסן, לייב זאמעט, יידישע שפראך


text:
זשאן עף. קענעדי
זשאן פיצזשעראלד קענעדי (29סטן מיי, 1917 - 22סטן נאוועמבער, 1963) איז געווען דער 35סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן, געדינט פון: יאנוואר 20 1961 ביז: נאוועמבער 22 1963. א קאטאלישער קריסט, ער איז געמארדעט געווארן אין מיטן זיין קאדענץ אלס פרעזידענט.
ער איז אומגעקומען אין שטאט דאלאס טעקסאס, וואו ער האט פרובירט אויסצוארבעטן א פארגלייכונג, צווישן פאליטיקער פון טעקסאס. פארנדיק אין זיין אויטא וואס איז געווען אפן, האט "לי הארווי אויסוואלד" לכאורה געשאסן אין ריכטונג פון אויטא, צוויי קוילן האבן געטראפן קענעדי, און ער איז געשטארבן פון די ווונדען.
אסאך פארשער, טעארעטיקער, און סתם קאנספיראציע פארגלייבטע מענטשן גלייבן, אז די סי איי עי, אדער די קא גע בע, אדער אנדערע שפיאנאזש אגענטורן האבן געהאט א האנט אין די מארד פון קענעדי.
ער איז אנגענומען אין די פאראייניקטע שטאטן, אלס איינער פון די אויסגעצייכענסטע פרעזידענטן. אסאך ערטער אין אמעריקע טראגן זיין נאמען אין זיין אנדענק.


text:
טינטפיש טינט בענקל נייַ אין בייַ פאָלקלאָרע
טינטפיש טינט בענקל געמאכט דורך פארקערט אַש דורך פעליקס מאַקאָרמאַק פאַראַנען פון פאָלקלאָרע. דאס איז דער ערשטער אין אַ זאַמלונג פון מעבל וואָס ניצט טינטפיש טינט ווי האָלץ פאַרב. די ינספּיראַציע קומט פון די וועג בונט סליפּס זענען אָפֿט געווענדט צו סעראַמיקס, ווו איר קענען זען באַרשט סטראָקעס און די פּראַל פון די מענטש האַנט אויף די אַרבעט. […]
פיליפּ פון כער 100% נאָרווייַ אין טענט לאָנדאָן
100% נאָרווייַ אין טענט לאָנדאָן 2013 - א נייַ כוואַליע פון דיזיין פון די ארץ פון די פדזשאָרדס! די בערג באזירט דיזיינער פיליפּ פון כער איז איינער פון 10 X 10 דיזיינערז צו שטריך אין דער וויטרינע אין טענט לאָנדאָן דעם סעפטעמבער. ער וויל צו פאָרשטעלן טעזיס צוויי ווונדערלעך ברעקלעך, טריאַלאָגוע און ספּירע. פיליפּ […]
די עקאָפריענדלי בינדי דאָט פּאָוף
די עקאָפריענדלי בינדי דאָט פּאָוף עס ס אַ טעקסטיל פּאָוף ינספּייערד דורך די פאַרביק בינדיס אַז ינדיאַן פרויען טראָגן אויף זייער שטערנס. די ריזאַלטאַנט פּאָל 'קע פּונקט מוסטער איז אַ וויבראַנט פאַרטרעטונג באשאפן פון דיסקאַרדיד זייַד סאַרעעס. סטודיאָ אַווני דערלאנגט אין מילאַן פּלאַן וואָך אַ ופּסיקלעד און סאַסטיינאַבאַל זאַמלונג פון טעקסטיל פּאָופס, קאַנווערטינג אַלט און דיסקאַרדיד זייַד […]
עקאָפריענדלי פּאָמפּאָם פּאָוף
נישט נאָר זענען דעם עקאָפריענדלי העל בונט פּאָמפּאָם פּאָוף אַמייזינגלי שיין אָבער עס אויך האט אַ געשיכטע הינטער. די געשיכטע פון די פּאָם פּאָם פּאָוף איז אַז עס ס געמאכט פון ריסייקאַלד זייַד סאַרעע ס. אַווני סטודיאָ, אַ ינדיאַן דיזיינער, גיט די אַניוזד סאַרעעס, וואָס זענען גרויס מאַטעריאַל, אַ נייַ לעבן. דאס עקאָפריענדלי פּאָמפּאָם פּאָוף דורך סטודיאָ […]
דזשוריאַננע מאַטער קנאַל אַרויף פיש
זיס און כווימזיקאַל קנאַל אַרויף פיש, געפונען אין בלאָממע וואס פֿעיִקייטן טאַלאַנט און ינלענדיש ארטיקלען און אנדערע גרויס שטאָפּן פון די נעטהערלאַנדס. די גראַפיק אַרטווערקס קנאַל אַרויף פיש דיזיינד דורך דזשוריאַננע מאַטער דערשייַנען אַנדערסטייטיד, אָבער זען וואָס כאַפּאַנז ווען איר נעמען די ביסל פּשוט טריט! עס איז די זעלבע מיט אַלע די פּייפּערווערק […]
1 כייפעץ אין 1 מינוט דורך פּיער לאָטאַ
פראנצויזיש דיזיינער פּיער לאָטאַ האט עמבאַרקט אויף אַ פּרויעקט ער רופט 1 כייפעץ אין 1 מינוט דורך פּיער לאָטאַ. ער קריייץ אַ ווידעא פון אים אַסעמבאַלינג איינער פון זייַן אייגן אָסאַם דיזיינז ברעקלעך פון ימפּראַווייזד מאַטעריאַלס און מאכט עס דערשייַנען אַזוי פּשוט. יעדער ווידעא איז אונטער 1 מינוט. פּיער לאָטאַ איז טאַקע אַמייזינג און בעסטער […]
פּלומען - די וועלט 'ס ערשטער דיזיינער ענערגיע שפּאָרן ליכט באַלב
פּלומען איז די וועלט 'ס ערשטער דיזיינער ענערגיע שפּאָרן ליכט ציבעלע, דיזיינד דורך הולגער & שמואל ווילקינסאָן. דער נאָמען פּלומען קומט פון די "פעדער,"די דעקאָראַטיווע פעדערז פון אַ פויגל און" לומען,"דער אַפּאַראַט פון ליכט. פּלומען ליכט גלאָבוס איז אַ זייער מאָדערן און דעקאָראַטיווע ליכט ציבעלע אַז ענדערונגען אויסזען ווי איר קוק בייַ […]
האַללאָוועען ינספּיראַציע – ווינטידזש בוך פּאַמקאַנז
די ווינטידזש בוך פּאַמקאַנז זענען די גאנץ האַללאָוועען דעקעריישאַנז פֿאַר אַ לערער, ליבראַריאַן, בוך ליבהאָבער אָדער באַליבט ווינטידזש פרייַנד. מאַכן פּלאַץ פֿאַר עס אויף דיין בוקשעלף אין שטוב אָדער שטעלן אויס ווי טייל פון דיין האַרבסט דעקאָר. די ווינטידזש בוך פּאַמקאַנז פון אַ טריפט קראָם סטאַש זענען געמאכט פון אַלט, ווינטידזש, געזונט-ליב געהאט ספרים, […]
פריש סענס טייוואַן
פריש סענס טייוואַן וועט וויטרינע דער בעסטער פון טאַיוואַנעסע פּלאַן פֿאַר די ערשטער מאָל אין טענט לאָנדאָן. פריש סענס טייוואַן פאָרשטעלן די קאָונטריס יינציק פּלאַן געשיכטע, דיפּינג אין זייַן פאַרגאַנגענהייַט, פאָרשטעלן און צוקונפֿט פֿאַר ינספּיראַציע. טהיירע ריווייווינג און ריינווענטינג טראדיציאנעלן טעקניקס און מאַטעריאַלס, בשעת ברייקינג נייַ ערד צו בויען אַ 21 יאָרהונדערט טאַיוואַנעסע עסטעטיש. […]
אַוטאַרטשי דורך פאָרמאַפאַנטאַסמאַ
אַנדריאַ טרימאַרטשי און סימאָנע פאַררעסין זענען די איטאַליעניש דיזיינערז הינטער די עינהאָווען-באזירט פּלאַן סטודיע מיט די שיין נאָמען פאָרמאַפאַנטאַסמאַ. זייער פּרויעקט אַוטאַרטשי פּייַס קאָוועד צו די אַנקאַמפּלאַקייטיד, דער פּראָסט און די וואָכעדיק. די פּרויעקט האָבן שוין געזען אין עטלעכע געזונט-באקאנט מאַגאַזינז און אָנצייכענען events אָבער איז נאָך ווערט צו ווייַזן עס ווידער. אַוטאַרטשי […]


text:
קישקע
- דער ארטיקל דיסקוטירט דעם מאכל געפֿילטע קישקע. אויב איר זוכט קישקעס אין די מאגן, זעט געדערעם.
געפילטע קישקע איז מאכל פון מזרח-אייראפעישע יידן, געמאכט פון דער גראבער קישקע פון רינדער געפֿילט מיט געפרעגלטן ציבל, מעל, שמאלץ און געווירצן.
די געקאכטע קישקע קען זיין יעדן פֿארב פון ווייס-גרא ביז ברוין-אראנזש, דאס ווענדט זיך אין וויפל געווירצן מען לייגט אריין בעיקר די פאפריקע. היינטיגע צייטן ניצט מען סינטעטישע איינוויקלונג אנשטאט עכטע קישקע פו א בהמה. ענלעך צו קישקע איז מעגעלע, מען מאכט דאס אין שטוב מען פילט אן די הויט פונעם האלדז פון א הינדל אדער אן אינדיק.
די קישקע מאכט מען געווענלעך פרייטאג, און מען לאזט זי קאכן אין דעם טשאלנט, וואס מען עסט שבת בייטאג.


text:
טערקיש
טערקיש (Türkçe טערקטשע) איז א שפראך וואס מער ווי 77 מיליאן מענטשן רעדן אלס מוטער שפראך. מען רעדט טערקיש אין די לענדער טערקיי (אפיציעל), קיפראס (אפיציעל), איראק, בולגאריע, מאקעדאניע, גריכנלאנד און אלבאניע אחוץ פון טערקישע אויסלענדער געמיינדעס אין מערב אייראפע, ספעציעל אין דייטשלאנד.
מען פלעג שרייבן טערקיש מיטן אטאמאנישן שריפט, אבער זייט 1928 שרייבט מען מיט א וואריאנט פונעם לאטיינישן אלפאבעט; דאס איז געווען איינער פון די רעפארמען פון אטאטורק. טערקיש האט נישט קיין גראמאטישן מין. אויף טערקיש רעדט מען מיט דרך-ארץ צו א צווייטן אויף מערצאל (אזוי ווי אויף יידיש).
טערקיש אין איינע פון די טערקישע שפראכן וואס מען רעדט אין א ברייטן שטח פון אזיע.
דער נארמאלער סדר פון א זאץ איז סוביעקט, אביעקט, ווערב (אזוי ווי לאטיין).


text:
אינדאנעזיע
אינדאָנעזיע איז אַ לאַנד אין דרום-מזרח אַזיע. זי איז א טייל פונעם מאליי ארכיפעלאג. זי האט 17,508 אינזלען פון זיי בערך 6,000 זענען באפעלקערט. די הויפט אינזלען זענען דזשאווא, באלי, בארנעא, סולאוועסי און סומאטרא. די הױפּטשטאָט איז דזשאַקאַרטאַ, וואס געפינט זיך אויף דזשאווא. דאס לאנד ווערט צעטיילט אין 33 פראווינצן.
אינדאנעזיע איז דאס פערטע מערסטע באפעלקערטע לאנד אויף דער וועלט, מיט מער ווי 238,000,000 איינוואוינער. די אפיציעלע שפראך איז באהאסא אינדאנעזיע.
אינדאנעזיע גרענעצט פאפוע ניי גינע, מאלייזיע און מזרח טימאר.


text:
יוליוס קייסער
גייוס יוליוס קייסער (לאטיין: [1]Gaius Iulius Caesar) (13 יולי 102 לפנה"ס[2] - 15 מערץ 44 לפנה"ס), איז געווען א מיליטערישער און פאליטישער פירער אין דער רוימישער רעפובליק, וואס האט פֿארברייטערט די גרענעצן פון דער רעפובליק און די גרייך פונעם רוימישן קולטור אין דער גאליע (היינטיקער פראנקרייך). קייסער האט געפועלט אז די רוימען האבן אים געשאפֿן דיקטאטור פאר זיין גאנצע לעבן, און ער האט קאנצענטריט דעם פאליטשין קראפֿֿט אין זיינע הענט.
ווען מען האט אים דערהרגעט אום 15 מערץ האט דאס געפֿירט צו א בירגער קריג וואס האט געענדיגט די רוימישע רעפובליק, און אנגעהויבן די רוימישע קייסערשאפט, ווען נאך דעם קריג האט זיין אדאפטירטן זון אויגוסטוס קייסער איבערגענומען די הערשאפט פון דער רוימישע אימפעריע.
קולטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויליאם שעקספיר האט געשריבן א דראמע וועגן דער געשיכטע פון יוליוס קייסער.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ אזוי שרייבט מען זיין נאמען אויף מאדערנער לאטיין. אין קייסערֿ'ס צייטן, פלעג מען שרייבן דעם נאמען "CAIVS•IVLIVS•CAESAR".
- ↑ T. Rice Holmes, Was Caesar Born in 100 or in 102 B.C.?, The Journal of Roman Studies, Vol. 7. (1917), pp. 145-152


text:
קאגניטיווער נעץ
די קאנגיניטיווער סיסטעם אינעם מח, איז פאראנטווארטליך פאר די אינטעלעקטועלע קעמערלעך אין מח, וועלכע באאויפטראגן דאס קלאפן די טריליאנען ניוראןס, איינס צום אנדערן.
צו פארשטיין א פראגע און ענטפערן א תירוץ, פארלאנגט זיך עטליכע הונדערט טויזענט ניוראן סיגנאלן, וועלכע קלאפן זיך צונויף אין ווינציגער פון איין סעקונדע, און דאס מויל שטאמעלט ארויס אן ענטפער, וואס באפרידיגט דעם פרעגער.
יעדע קאנצענטראציע פונעם מח, פאדערט אקטיווער דינסט פונעם קאגניטיווער נעץ, וואס א זנעטווארק אינעם פראנטעל האיזמיסאלאגישער נעץ פון מח צעלן.
פראבלעמען אינעם קאגניטיוון נעץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אינעם צווייטן שטאפעל פון אלצהיימערס פאציענטן, ווערן געשעדיגט די חלקים מח צעלן וועלכע פארמירן דעם קאגניטיווען נעץ, און די רעזולטאטן זענען גאר ביטערע.


text:
אקטאבער 2006
אינהאַלט
- 1 געשעענישן
- 1.1 זונטאג ערב יום כיפור, ט' תשרי תשס"ז (1 אקטאבער)
- 1.2 דינסטאג י"א תשרי ה'תשס"ז (3טן אקטאבער)
- 1.3 מיטוואך י"ב תשרי תשס"ז (4 אקטאבער)
- 1.4 דאנערשטאג י"ג תשרי תשס"ז (5טן אקטאבער)
- 1.5 פרייטאג י"ד תשרי תשס"ז (אקטאבער 6)
- 1.6 מאנטיג י"ז תשרי ה'תשס"ז (9טן אקטאבער)
- 1.7 דינסטאג י"ח תשרי תשס"ז (אקטאבער 10)
- 1.8 מיטוואך י"ט תשרי תשס"ז (11טן אקטאבער)
- 1.9 דאנערשטאג כ' תשרי תשס"ז (12טן אקטאבער)
- 1.10 פרייטאג כ"א תשרי תשס"ז (אקטאבער 13)
- 1.11 מאנטאג כ"ד תשרי תשס"ז (16טן אקטאבער)
- 1.12 דינסטאג כ"ה תשרי תשס"ז (17טן אקטאבער)
- 1.13 מיטוואך כ"ו תשרי תשס"ז (18טן אקטאבער)
- 1.14 דאנערשטאג כ"ז תשרי תשס"ז (19טן אקטאבער)
- 1.15 פרייטאג כ"ח תשרי ה'תשס"ז (20סטן אקטאבער)
- 1.16 זונטאג א' ראש חודש חשוון - ל' תשרי תשס"ז (אקטאבער 22)
- 1.17 מאנטאג ב' ראש חודש חשוון - א' חשוון תשס"ז (23סטן אקטאבער)
- 1.18 דינסטאג ב' חשוון תשס"ז (אקטאבער 24)
- 1.19 מיטוואך ג' חשוון תשס"ז (25סטן אקטאבער)
- 1.20 דאנערשטאג ד' חשוון תשס"ז (אקטאבער 26)
- 1.21 פרייטאג ה' חשוון תשס"ז (אקטאבער 27)
- 1.22 זונטאג ז' חשוון תשס"ז (אקטאבער 29)
- 1.23 מאנטאג ח' חשוון תשס"ז (אקטאבער 30)
- 1.24 דינסטאג ט' חשוון תשס"ז (אקטאבער 31)
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זונטאג ערב יום כיפור, ט' תשרי תשס"ז (1 אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- שכנ'טע אין באסטאן רופט פאליציי נאכדעם וואס בית המדרש האלט עופות פאר כפרות אין הויף. [1]
- אונווערסיטעט פארשיקט פרומען אידישן פאליציי מאן צוליב זיין אידישקייט. [2]
- יום כיפור גרינגער פאסטן טיפס. [3]
- לקיים בנו חכמי ישראל: חכם עובדי' יוסף וועט פארברענגען יום כיפור אין שפיטאל. [4]
- דעילי ניוס: באשרייבט נייע אהרונים "נס שוהל" אין וויליאמסבורג.[5]
- פאליטיק: רעפבוליקאנער פארטיי פארשלאג צו צעטיילן דאווענען גרופע'ס אין מיליטער אפגעשלאגן פון ארטאדאקס גרופע. [6]
- קעטסקילס: איגענטליכע אנגעקלאגט אויפן איינברעכן אין קאנטרי'ס. [7]
- ווידעא: אל קאידא נומער 2 ערקלערט: פרעזידענט בוש איז א דורכפאל. [8]
- אמעריקע'ס פובליק סקול סיסטעם: סטודענט דערהארגעט זיין לערער. [9]
- פרעזידענט בוש וואונטשט א גמר חתימה טובה. לכבוד יום כיפור. [10]
- אמעריקע: ריכטער נעמט אוועק בירגערשאפט פון געוועזענער נאצי. [11]
- מאנטרעאל: הייוועי טראסקעט צאם. [12]
- בראזיל מאסן אומגליק: עראפלאן קראכט העכער די אמאזאנאס מיט הונדערטער פאסאזשירן. [13]
פארטאל:אקטועלע געשעענישן/2006 אָקטאָבער 2
דינסטאג י"א תשרי ה'תשס"ז (3טן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- הייד פארק איזראעלי שמועס גרופע מעקט אויס לאנגן אשכול וואס באהאנדעלט חסידות גור, נאך דרוק פון גור פירער. אויך איז איין ניק אויף גרויסע צרות זיך צו פארדייטיקן אין געריכט אז מען זאל אים נישט מאכן קיין גילו אויף זיין אמתער אידענטיטעט פארן עבירה פון לשון הרע אונטער אנאנימיטעט. [14]
- מאנסי: 2 איגענטליכע אנגעקלאגט פארן גנבענען בייק'ס. [15]
- קווינס: איד ארפאגעקלאפט פון שול אויף קווינס בולעווארד. [16]
- יד לאחים העראואישער חרדישער קאמאנדא אקציע ארויסצוראטעווען אידיש מיידל פון איר אראבישען פאטער אינמיטן א סכנהדיגער חאמאס געגענט. [17]
- קרוין הייטס: שווארצע אטאקירן בחור. [18]
- ארץ ישראל: מער און מער פרייע קיבוצים האבן זיך צוריקגעקערט צו אידישקייט דעם פארגאנגענעם יום כיפור. [19]
- טרויעריג און פיל מיט געפיל: זעט דאס בילד פונעם לעצטן ניגון פון דעם נפטר און אומאן. [20]
מיטוואך י"ב תשרי תשס"ז (4 אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 80 מציבות וואנדאלזירט אום יום כיפור אין מאסקווא. [21]
- באסעס פון יידישע גרופע וואנדאלזירט אין וואשינגטאן די סי. [22]
- אנטווערפן: סקינהעדס אטאקירן 2 בחורים פון ווילרייק ישיבה. [23]
- פלעטבוש: בחור אראפגעקלאפט אויפן וועג צו ישיבה אויף מעקדאנעלד עוועניו. [24]
- באגדאד: לעצטער רב פארלאזט איראק. [25]
- פראנקרייך: אינערן מיניסטער ניקאליי זארקאוזי באזוכט שול אין יום כיפור. [26]
- חרדישער שטאט אלעד: אויפרייס זעלבסט מערדער געכאפט אין צייט. [27]
- רוסישער אידישער ביליאנער ארקאידי גאידמאק ווערט אויפגענומען ווי א קעניג אין ישיבה אור החיים דורך איר פירער ר' ראובן אלבז. [28]
- ברוך דיין האמת: ברודער פון ראש ישיבה ד'מאנסי, ר' משה גרין שליט"א, נפטר געווארן. [29]
- שאק: ארץ ישראל: א דריטל פאציענטן ווערן באלעסטיגט דורך זייערע פסיכיאלאגן. [30]
- חב"ד - מידיע: כפר חבד (מאגאזין) פארגרעסערט, וועכנטליך 4 טיילן, מיט א צייטונג ביילאגע, נאכן זיך אנשליסן פון דעם חרדישן אינטערנעט בויער ר' דוד ראטענבערג פון בחדרי חרדים.
- זאלי געשטימטער הייד פארק פארום חדשות אנש סאטמאר זאגן אז ר' זלמן לייב טייטלבוים האט זיי געהייסן אויפהערן שרייבן אויפן אינטערנעט. [31]
- ארונים לייגן א האנט אויף די ארגינעלע ווידעא קליפ פונעם פאגראם פאראיאר שמח"ת אין ראדני. מ'זעט ווער זענען די אמת'ע שלעגער . [32]
דאנערשטאג י"ג תשרי תשס"ז (5טן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דעניס העסטערט - רעפובליקאנער ספיקער פון קאנגרעס - זאגט אז די דעמאקראטן אטאקירן די רעפובליקאנער דורך געלט פון אידישען ביליאנער זשארזש סאראס. [33]
- אלי וויזעל ווערט געקרוינט אלס קנייט דורך ענגלישע רעגירונג. [34]
- וויליאמסבורג אין שאק: היספאנישער פעדעפייל סעקסואל באלעסטיגט (נישט ערענסט) 2 קליינע חסידישע מיידלעך אנימיטן העלן טאג, אין הארץ פון אידישן געגנט אויף ראס סטריט, אין פארענט פון רוישענדער דושינסקי בית המדרש, אנטלויפט אויף די פריי אין שווארצע עס. יו. ווי., נאכדעם וואס פאטער באמערקט און לויפט אים נאך, די קאר איז צוהאקט דורכן פאטער וואס האט דאס געוואלט אפהאלטן מיט די אייגענע הענט אומסוקסעספול. אינצווישן קומט די גוטע נייעס אז פעדעפייל פון בארא פארק איז געכאפט און אנגעקלאגט. [35]
- קרוין הייטס: נייער חברה שומרים פאטראל קאר צו היטן געגנט פון פילע פארמערטע אנטיסעמיטישע און סתם קרימינאלע אטאקעס. [36]
- קרוין הייטס: דעמאנסטראציע אנטקעגן די פאליציי וואס לאזט צו געוואלדען אין קרוין הייטס מצד די שווארצע קעגן די אידן. [37]
- בני ברק: 2 אינגעלייט געווינען לאטא פון 25 מיליאן דאלער.
- ירושלים: רב יוסף שלום אלישיב לאזט רופן נייעם ראש ישיבה אין דער פאנאוועזשער ישיבה, רומערס זענען אז ער איז דערקעגן זיין התמנות. [38]
- חרדישע אינטערנעט וואוקס: משתפ: וועלקאם צו דעם נייעם פרומער ווידעא האוסטינג אפלאדינג און שערינג וועב סייט געגרינדעט צו קאנקורירען מיט די פרייע יו טוב און גוגל ווידיאו דארטן וועט איר נאר טרעפן צניעות'דיגע ווידעא קליפ'ס. [39]
- חסידיש מיידל וואס ליידט פֿון אנארעקסיע נפטר געווארן אין ירושלים סעמינאר. [40]
- וואשינגטאן די. סי.: פראמיניטער איינפלוסרייכע, שול, עדת ישראל, ווי די באקאנטסטע אידישע קאנגרעסלייט, סאנאטורן, לאביאיסטען, און מיניסטארן, - דאווענען באקומט איבעראשענדער נדבה פון די אסטראנאמישער סומע, 5 מיליאן דאלער פון שטילסטער מתפלל א ביזנעס זשורנאליסט וואס האט אוועק געלייגט דאלער אויף דאלער צו קויפן און האלטן סטאקס א גאנץ לעבן. איצט האט ער דאס אלעס אוועקגעשאנקן לעילוי נשמת זיין פארשטארבן ווייב. [41]
פרייטאג י"ד תשרי תשס"ז (אקטאבער 6)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אהרוינים בויען איבערנאכט ריזן סוכה אין וויליאמסבורג. בילדער. [42].
- וויליאמסוברג: פאליציי פארשט פארדעכטיגטען אין דעם סעקסאל אטאקע אויף קליין מיידל. [43]
- קליוולאנד: וואלן פלאץ אווענגענומען פון קירכע נאך אידישע פראטעסטן. [44]
- פייוו טאונס: פלייש געשעפט טוישט לעיבעל'ס רבנים פירן איין צו פארקויפן אן פעקל. [45]
- ארץ ישראל: עולה דערביטערט רופט אידן צו בלייבן אין אמעריקע. [46]
- אורי דן: ציווילער קריג אין פאליסטיניע, צווישן חאמאס און פאטאך. [47]
- ניו סקווירא: וואלן קארופציע אויסגעפארשט. [48]
- ריווערדעיל: פרוי שלאגט אפ רעיפיסט, אין אידישן געגענט. [49]
- ביבי נתניהו ערקלערט ביי נחל חרדי דינער: נישטא קיין האפענונג פאר אמעריקאנע אידישקייט. [50]
יום טוב אדער שבת יום טוב אדער שבת
מאנטיג י"ז תשרי ה'תשס"ז (9טן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- איראן: אייטולה וואס האט גערופן אפציטיילן רעגירונג פון רעליגיע ארעסטירט. [51]
- פינאנציאלער צייטונג אין ארץ ישראל די מארקער פארציילט וויאזוי שרייבער מאכט אויף זיך ארטיקל אין אלע וויקיפעדיע'ס ווערט אויסגעמעקט אחוץ אין יידישער וויקיפעדיע וואס עס בלייבט שטיין. איתמר הענדעלמאן בן כנען. [52]
- ערשטע מהדרין שפיטאל אין האלאנד אפגעטיילט מענער פון פרויען ווערט דעבאטירט. [53]
- סאלדאטן וואס האבן זיך אויפגעהאלט ביים ישראל לבנון קריזיס אין ישיבת מגדל העמק געבן אריין ספר תורה ביי ר' יצחק דוד גראסמאן'ס מוסדות אלס דאנק און לויב פאר הקב"ה אז אלע זענען צוריק געקומען גאנץ פון שלאכט. [54]
- צפת גאנצע משפחה אפגעווישט אויף איינמאל: טאטע זון מאמע שטארבן אין עקסידענט. [55]
- בילד: גרעסטע טלית אין די וועלט פארבריצירט פארן גורע קהילה אין בארא פארק פאר כל הנערים אין שמחת תורה. [56]
- בילבארד'ס אין איטאליע צו עדווערטייזן דענטיסט קליניקס, אראפגענומען נאכדעם וואס זיי ווייזן היטלער איז ממליץ זייער סערוויס אז א שמייכל קען טוישן די וועלט. [57]
- אנקעטע: רוב אזראעליס גלייבן אין גאט. [58]
- דער אידישער קאפ: העברעאישער אוניווערסיטעט ערצייגט מער פאטענטן ווי יעיל און אקספארד. [59]
- מצוה גדולה ליהות בשמחה: א רייד מיט די ברסלב משמרת השמחה. די נ נא נח נחמן'ס. [60]
דינסטאג י"ח תשרי תשס"ז (אקטאבער 10)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- שפיטאל אין ארץ ישראל בויעט ספעציעלע מוטער אפטיילונג פאר חרדישע יידען, מיט איינזייטיג גלאז אז נאר די מאמע קען זעהן די טאטע, צו פארגרינגערן די חבלי לידה בשעתן געבוירן בעיבי, אבער נישט פארקערט מחמת הלכות טהרה. [61]
- גוגל קויפט אפ יו טוב פאר איבער א ביליאן דאלער. [62]
- בארברא סטרייסאנד פליקט אריין פערזענליך פרעזידענ בוש אנימיטן קאנצערט. [63]
- שטודיע טוט פעסטשטעלן האלאקויסט קרבנות געמאכט פאר זייף דורך די נאציס. [64]
- ר' מוטקה בלוי פון וועד משמרת הקודש והחינוך מאכט גרויס פארשריט ווען ריזן קאמפאניס צאלן אים אויס משגיח צו באקומען השגחה אויף קאנצערטן איצט אין שמחת בית השואבה נעכט. דער זינגער יעקב שוועקי באקומט נישט השגחה צוליב נישט אינטערשרייבן אויף גדרי הצניעות [65]
- אידישע פרוי וואס האט געוואלט מאכן א פילם אין מאה שערים שילדערט די פייער האס מצד קנאים וויאזוי מען איר פארטריבן פון דארטן מיטן לעבן. [66]
- היסטארישער גרויסער באטיילוגונג ביי מאסן ברכת כהנים ביים כותל. [67]
- פופציג טויזענט אידן זענען עולה רגל און פרייען זיך מיט שמחת בית השואבה טענץ ביי די אבות ואמהות אין מערת המכפלה אין חברון. [68]
- פרעמיער מיניסטער אהוד אולמרט פארכאפט און מאכט קאמף צווישן די 2 רוסישע ביליאנערן; ארקאידי גאידמאק און לוי לביוב. [69]
- פענסילוועניע: פאליציי זוכט שרייבער פון האסליכן בריוו קעגן פיטסבורג שולן. [70]
- ארץ ישראל: סייענטיסטן אנערקענט פאר אויסטרעפן אפהאלט פון שליקעצען. [71]
- סאטמאר אידן קענען שוין גיין צום כותל מיט קוויטל דורך נייער קאמפאני מיני זשערוסאלעם. [72]
מיטוואך י"ט תשרי תשס"ז (11טן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- בילדער פון ריזן שמחת בית השואבה טיש פון רבי אהרן טייטלבוים אין וויליאמסבורג. [73]
- מאנסי פלייש סקאנדאל: גרויסע כשרות אסיפה אפגעהאלטן נעכטן אין וויליאמסבורג אין גרויסע סאטמאר-אהרונים ביהמ"ד, גרינדן נייע גלאבאלע כשרות ארגענעזאציע, "וועד הכשרות ד'סאטמאר".[74]
- בילדער פון שמחת בית השואבה צוזאמפאר אין חברון. [75]
- מאה שערים: גאסן זענען אפגעטיילט מענער פון פרויען איצט אין די רוישנדע נעכט [76]
- אידיש טינעיזשער פארלוירן אין אפער וועסט סייד. [77]
- אידיש טינעיזשער טויט אין קאר צוזאמענשטויס אין אויבערשטאט ניו יארק. [78]
- וויען: גאס געגעבן נייעם נאמען נאך שמעון וויזנטאל. [79]
- מעל גיבסאן: נישט איך בין אן אנטיסעמיט, נאר די אלקאהאלישע געטראנקען האבן ערקלערט די אנטיסעמיטישע ארויסזאגן קעגן אידן. [80]
דאנערשטאג כ' תשרי תשס"ז (12טן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- לכבוד הושענא רבא: התעוררות שמחה הושענא רבא תפלות מיט רבי שלמה קארליבאך זצ"ל. - ווידעא [81]
- טויזנטער ביי אושפיזא דמשה טיש אין סאטמאר דורך ר' זלמן לייב טייטלבוים שליט"א. – בילדער. [82]
- חולון: וואנדאלן פארברענען א רייע סוכות. [83]
- אושפיזא דיוסף: גרופע אידן זענען מתפלל ביי קבר יוסף אין שכם, אונטער מיליטערישע שוץ. [84]
- נייער מנהג א דאנק בעלי תשובות: פרויען טאנצן אויך שמחת בית השואבה. [85]
- גרויסארטיגע רבנים קאנפארענץ וועט פארקומען אין נאוועמבער דן צו זיין איבער דעם עגונות פראבלעם. [86]
- פילעדעלפיע: בוכארישער איד באזוכענדיג פון קווינס, אומגעקומען אין היט ענד ראן קאר צוזאמענשטויס קומענדיג פון שול נאך מנחה. [87]
- אידישער האטעל און קאסינא פילאנטראפ טויט ווען זיין הליקאפטער קראכט אינמיטן באקוקענדיג באדן אין סאנטא דאמינגא. [88]
- קהילה אין ניו העיוואן קאנטיקעט שיקט בולעט פראוו וועסטס צו צה"ל זעלנער. [89]
- צה"ל דערשיסט אויף טויט, זעלבסט מערדער מיט באמבע אויפרייס פאסיק, אינמיטן זיך דורכשווערצען פון צפון עזה זייט גרעניץ קיין ארץ ישראל. [90]
- מיטל מזרח קאנפליקט: מדינת ישראל לאזט נאך שטרענגע אנייצוימונגען אויף פאליסטינער אבער שטעלן אויף מער טשעקפוינטס, - וואס דאס פארשווערט די לעבן פון די פאליסטינער. [91]
- יורד קומט צוריק פון אמעריקע ווערט ארעסטירט אין פליפעלד צוליב זיך ארויסדרייען פון דינען אין מיליטער. [92]
- תל אביב: קבלה צענטער סוכה צאמגעווארפן דורך שטאטראט. [93]
- אינגאנצן 5 יאר נאך סעפטעמבער 11 עף.בי.איי. האט נאכאלץ נישט קיין אראביש רעדענדע אגענטן. בלויז 33 אראביש רעדנדע אנגענומען צוליב שטרענג זיכערהייט רעגולאציעס. [94]
- יענקיס פיטשער טויט נאכדעם וואס זיין פריוואטע פליגער פליט אריין אין הויכן אפער איסט סייד געביידע. [95]
- כינע נעמט אראפ צענזור פון וויקיפעדיע. [98]
פרייטאג כ"א תשרי תשס"ז (אקטאבער 13)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- עי בי סי טעלעוויזשען ווייזט פאר די וועלט א לענגערן איבערבליק איבער די פעדעפיליע פראבלעם ביי חרדישע מחנכים אויף אומבאהאלפענע אידישע קינדער וואס די קאמיוניטי וויל נישט זיך וויסענדיג מאכן פון זיי. (ABC News)
- ווידיאו קליפ געשלעגן אין וויזניץ צווישען ר' מענדעלע'ס חסידים מיט ר' ישראלטשע'ס חסידים. [99]
- גולן: גנב ווערט פרומע בעל תשובה קערט צוריק גניבה נאך 7 יאר. [100]
- מישיגען: שניי אין סוכות. – בילד. [101]
- קרוין הייטס מחלוקת צעפלאקערט: ר' משה רובאשקין שפארט אויס הרב אהרן יעקב שוויי פון בית דין. שפערלין מיט נאש עפענען פאר אים צווייטער בית דין שטיבל. [102]
- ריכטער באפעלט ר' מרדכי טענדלער אויסצוצאלן די לויער קאסטן פון די בלאגערס וואס ער האט געקלאגט אויף לשון הרע פארלוימדונג. [103]
- סעינט לואיס, מיזורי: אידישע פאמיליע שווער פארוואונדעט אין קאר עקסידענט. – תפילה לרפואה. [104]
- חבר הכנסת אביגדור ליבערמאן וויל טוישן פאליטישע סיסטעם אין ארץ ישראל אזוי ווי אין אמעריקע, נישט ווי אין אייראפע ווי ביז איצט. [105]
- אויל קוואל אנטדעקט נעבן ים המלח איז האפענונג אבער ווייט פון א נאטורליכע שפע ווי די ערד פון אראבישע שכינותדיגע לענדער. [106]
- רעכטער חבר הכנסת רעדט פון בויען שול אויפן הר הבית. [107]
מאנטאג כ"ד תשרי תשס"ז (16טן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- משה פינקל מאכיל נבילות וטריפות שרייבט בריוו ווי ער טוט תשובה [109]
- וויליאמסבורג: אינגערמאן, 23 יאר אלט, איידעם ביי אנפירער פון סאטמארער קצב, שטארבט פלוצלינג אוועק אויף דער גאס נאך די שמחת תורה הקפות. [110]
- קרית יואל: באקאנטער מגיד שיעור און רעדנער שטארבט פון קענסער לאזט איבער 13 יתומים. [111]
- ארץ ישראל: נייער פילם חופשת קיץ, וואס ווייזט וויאזוי חרדישע טאטע נעמט אויף טראגעדיע פון אייגן קינדס טויט פראדעצורט דורך אן אפגעפארן חרדישע בחור, פאנאוויטש תלמוד געווינט אנערקענונג מעדאל. [112]
- טייערסטע גט אין היסטאריע: רוסישער אידישער ביליאנער ראמאן אבראמאוויטש ווערט געפאדערט 10 ביליאן דאלער פון זיין ווייב פאר א גט. האלב פון זיין פארמעגן. [113]
- בני ברק: ערשטע באנק מיט אפגעטיילטע טעלער'ס פאר עקסטער מענער און פרויען. [114]
- מעלבערן אויסטראליע אנטיסעמיטישער אנפאל אויף איד שמחת תורה. [115]
- דראמא אין וויליאמסבורג ווען אויל טראק הענגט אראפ פון בי.קיו.אי. נאך עקסידענט. [116]
- מעכטיגער ערד ציטערניש צושאקעלט האוואי אינזל. [117]
- קאנאדע: ליבעראלן שטעלן זיך ארויס קעגן ארץ ישראל פאליסיס. [118]
- דעמאקראטן ווילן אויספארשן דעם רעפובליקאנער רב ר' דניאל לאפין פאר נוצן זיין טעקס עקזעמפט סטאטוס אלס רעליגיעזע קהילה צו מאכן געלט פאר זשעק אבראמאף קליענט. [119]
- לינקע ליבעראלע ראדיא, ער אמעריקע ראדיא פיילט טשעפטער 11 און גייט באנקראט פון איבער 40 מיליאן דאלער שאדן זינט איר גרינדונג, פאר 2 יאר צוריק. [120]
- רעפובליקאנע געבן אויף אויף סענאט זיץ אין אויהייאו. [121]
- ווירזשיניע: רעפובליקאנער שטארקער באזע, איז א טויט אייניגער רעיס, אנקעטעס ווייזן אז דעמאקראט איז אייניג מיט רעפובליקאנער סאנאטור. [122]
דינסטאג כ"ה תשרי תשס"ז (17טן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דער יידיש שרייבער און בלאגער ר' נועם סטאריק, פראוועט חסידיש פארברענגען לכבוד זיין געבורט-טאג. [123]
- טאהש, לאווען עפענט אויף נייע תלמוד תורה קעגן ר' מיילך האלב שטעטל לייגט אהין אריין די קינדער. [124]
- סאטמאר אין בילדער - ביי ביידע ברודער, ר' אהרן טייטלבוים און ר' זלמן לייב טייטלבוים, טישן און עבודה פון פארגאנגענעם יום טוב. [125]
- ראיאטן אין ירושלים, עזרת תורה געגנט, קנאים צושטערן אויספלאסטערונג פון שאסיי. [126]
- בילד - ג'י שוטענשטיין, דער פילאנטראפ וואס אויף זיין נאמען איז געדרוקט די ארט סקראל ש"ס, שטאט אפ באזוך ביי הרב אלישב שליט"א. [127]
- הערליכע חנוכת הבית פאר נייעם בית המדרש פון הרב אפרתי אין הר נוף. - בילדער. [128]
- פייער אין מאנסי מאכט הייםלאז משפחה. [129]
- פייוו טואנס פרייע איינוואונער טענהנען אז די פובליק טראנספארטאציע סקול באסס שטעלן זיך נאר אפ ביי די פרומע הייזער אראפצולייגן די קינדער אין פארענט פון די הויז פון די פריוואטע מוסדות און נישט פון פובליק סקולס קינדער וואס מוזן גיין צופיסענס אהיים. [130]
- פראג: שאפינג מאל וואס איז געפלאנט אויף אור אלטער אידישע בית החיים ווערט פינאנצירט דורך פרומע איד מוטי זיסער וואס האט אפגעשטעלט די ארבייט אנצופרעגן רבנים די הלכה וואס צו טאן איצט נאכן אויפדעקונג. [131]
- קאסאם ראקעטס מיט היברו אויפשריפט געלאנדעט אין שדרות. [132]
- חיזבאלא עפענט העברעישע שפראך וועב סייט צו סערווירן לינקע אידישע סימפאטיקער. [133]
- סופרים קארט דרייט צוריק נידעריגער געריכט'ס פסק אז געזונט פארזיכערונג מוז באצאלן זנות פאר אינוואליד. [134]
- ברוקלין: טראפיק כאאס פאר קאר וואס פארן פון און קיין מאנהעטן, א טייל פון מאנהעטן בריזש פארשפארט זיך פאר קומענדיגע 2 יאר צוליב איבערבוי. [135]
- טעראר לויערקע וואס האט געהאלפן הויפט טעראריסט אריבערפירן מעסעזשעס צו זיינע אנהענגער, באקומט לייכטע שטראף. [136]
- אידישער ליבעראלער ביליאנער דזשארדזש סאראס האט פינאנצירט טעראר לויערס פארדיטיגונג. [139]
- רעפובליקען אידישע קאעליציע וועט פארברייטערן עדווערטייזמענט קאמפיין צו אידישע וויילער זיי זאלן אנערקענען די פאקט אז רעפובליקעןס זענען פיל מער פרא-איזראעל געשטימט ווי דעמאקראטען. [140]
- וואשינגטאן פאסט: פאלעסטינער זשורנאליסט מיינונג: דעמאקראטן בעסער ווי רעפובליקאנער פאר אראבער צוליב איין סיבה: גוישע ציונים (רעפובליקענס) זענען פיל ערגער ווי אידישע ציונים (דעמאקראטען). [141]
- פאליטישע סעטייער: ליבעראלע פרייע יידיש אנימאציע ווידעא יידיש מיט זשארדזש און לאָרע בוש. [142]
- אמעריקאנער באפעלקערונג דערגרייכט 300,000,000 [143]
מיטוואך כ"ו תשרי תשס"ז (18טן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- היינט ביינאכט קומט פאר ריזן פראטעסט פון חרדים אין כיכר השבת קעגן האמאסעקסואל שטאלץ פאראדע אין ירושלים. [144]
- דירה צו פארקויפן הארט קעגן איבער דעם כותל המערבי. [145]
- מחלוקת סאטמאר: צוויי חתונות צוויי נגינה טעיפס. [146]
- ספר תורה ארויסגעפאלן פון די הענט פון ר' מאטעלע וויזניצער פון מאנסי, אויף דער ערד. [147]
- וואשינגטאן פאסט לויפט א בילדער איבערבליק אויף אלע 770 חב"ד הויז מאדאלן געביידעס פון ארום די וועלט; ניו זשערסי; ארגענטינע; סאו פאולא; לאס אנזשעלעס; חיפה; ירושלים; רמת שלמה; מעלבארן; מילאן; און קרוין הייטס. [148]
- אידישער ביליאנער, ניו יארק סיטי מעיאר, מייקל בלומבערג האט געגעבן דאס יאר * צדקה 144 מיליאן דאלער. [149]
- רייכע ארטאדאקסישע קהילה אין מאנהעטן, אונטער פירערשאפט פון ראביי מארק שניאור, קויפט נייע געביידע פאר שול פאר 24 מיליאן דאלאר. [150]
- ניקאלשבורגער רבי שליט"א אויף א באזוך אין דעטרויט מישיגן. [151]
- וויליאמסבורג: פייער פארברענט גענצליך ריזן גראסערי פון מענצער. [152]
- דאקטוירים באמערקן מער און מער קליינע קינדער באקומען פובערטי האר אין די גאר אינגע יארן, באטראכטן מעגליכער סייד אפעקט פון טעסטאסטעראן און הארמאן קאלעסטעראל דראגס, אדער ענווייערמענט. [154]
- דעמאקראטן זענען אזוי זיכער מיטן געווינען די סענאט אז זיי נעמען ארויס מולטי- מיליאן דאלער הלוואה פאר קאמפיין. [155]
דאנערשטאג כ"ז תשרי תשס"ז (19טן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מאנסי: עלטערער בחור פון 21 יאר אלט אונטער ארעסט נאכן ווערן געפאקט ביי פאליציי האבנדיג געשלעכט מיט אינגערע בחורים פון 14 יאר, וואס מאכט אים לעגאל א פעדעפייל. [157]
- ירושלים: קנאים פארברענען נייע קליידער געשעפט אינמיטן דער נאכט. - בילדער. [158]
- אוקריינע: אלע רבנים שליחי חבד טרעפן זיך מיטן פרעמיער מיניסטער אויף אן אוידיענס. - בילדער. [159]
- ירושלים: טויזנטער חרדים; ספרדים; און מתנחלים זענען פאראייניגט קעגן געי שטאלץ פאראדע; ר' משה שטערנבוך ערקלערט: ארץ ישראל פארלוירן אין קריג מיט לבנון צוליב דעם טעמע. - ווידיאו פון ככר השבת פראטעסט. [160]
- קרוין הייטס: שומרים לייגט ארויס איר ערשטער פול-טיים פאטראל קאר, צו באשיצן אידישע קאמיונעטי, פון די לעצטנס פארשטארקערטע אטאקעס מצד די שווארצע שכנים. - בילדער. [161]
- בראזיל: קאטאליקן אין די עמעזאן זשאנגל זענען פארגלייבט און פאר געטערן נאכן זעהן אפענע נסים ביי קבר פון ספרדישן צדיק. [162]
- ירושלים: היינט נאכט ווערט געפייערט יארצייט פון שמעון הצדיק מיט טויזנטער ערווארטעט צו באזוכן זיןקבר מיט פאליצייאישע שוץ אין אראבישע גאס אונטער אידישער שמואל הנביא גאס. [163]
- כל העולם כולו פשוטו כמשמעו: חרדישער בילדער מאגאזין ארויס מיט פארברייטערעטער ביילאגע פון יום טוב סוכות בילדער ביי די רבנים; ראשי ישיבות; חכמים; ספרדים; און חסידישע הויפן. [164]
- סאטמאר אין טרויער: איבער 8 ניחום אבלים'ס אין איין וואך; האלב פון די נפטרים זענען אונטער די 50 יאר פון זייער לעבן. רח"ל. [165]
- א חידוש: איזראעלי דיאמאנט מארקעט וואקסט אין נישט קיין אנדער פלאץ ווי אן אראבישע ראיאן: דוביי, אינידיע. [166]
- צה"ל אנטדעקט 5 טונעלן פאר וואפן שמוגל פון עזה. [167]
- אראבער באקומען בריוון פון צה"ל צו דינען אין אידישען מיליטער. [168]
- איד לייכט פארוואונדעט פון טעראר שיסעריי אויף זיין קאר אין מערב ברעג. [169]
- דאקטוירים אין עגיפיטען באקומען טרענירונג פון ארץ ישראל וויאזוי צו באקעמפן עידס אין זייער לאנד. [170]
פרייטאג כ"ח תשרי ה'תשס"ז (20סטן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- לעיקוואד: אינגערמאן, טאטע פון 5 קינדער שלאפט איין אינמיטן דרייווען פילער קאר, פארט אריין אין לעיק, הערויאישער שווארצער פאליצאנטקע ראטעוועט די גאנצע משפחה מיטן לעבן. - ווידיאו. [172]
- לאוער איסט סייד: נאך א קרבן צום ריעל עסטעיט בום; אור אלטער אידישער גארטעלס בעקעריי ציעט זיך אוועק פון געגענט; קאנדימיניוםס געפלאנט. [173]
- סטיווען ספילבערג פראדוצירט א פילם איבער באבי יאר. [174]
- פלעטבוש: סקול באס פון חיים בערלין חדר לאזט קליין קינד שלאפן אויפן באס נאכדעם וואס ער פארקד, דורכגייער רופט פאליציי, קינד נישט געשעדיגט. [175]
- ניו זערסי קאנסערוועטיוו ראביי, וואס האט געהארגעט זיין אייגן ווייב, א באליבטער רעביצען פון די קאמיוניטי, וויל 3'טער משפט, ווייל מערדער וואס ער האט געדונגען, האט נאך מערדערייען וואס מען האט נישט פארציילט פאר די זשורי. [176]
- בארא פארק: קאונסילמאן ר' שמחה פעלדער איז קעגן נייע שטרענגע רעגולאציעס צו פארמיידן ציגארעטל רייכערען פון בחורים. [177]
- איז דא א גאט? 2 נייע ביכער, פון 2 גרעסטע עוועלאשען ביאליגסטען און די וועלטס גרעסטע סייענטיסטען, קומען צו 2 פארקערטע מסקנות. - ריטשארד דוואקינס: די גאט דילוזיע. און פרענסיס קאלינס, א געוועזענער אטיאיסט וואס זיין ארבייט אין די די ען עי האט אים גאמאכט רעליגיעז: די שפראך פון גאט: א סייענטיסט לייגט אראפ די עדות פאר אמונה. [178]
- צענדליגע טויזענטע אראבער באלאגערן דעם הר הבית לכבוד ראמאדאן. [179]
- מערדער פון יצחק ראבין, יגאל אמיר ערלויבט צו באקומען אינטימע באזוכען פון זיין ווייב אין טורמע צו אויפשטעלן דורות פון אים. [180]
- אנקטעט: זשאו ליבערמאן עפענט א 17 פראצענט פאראויסדיגע שטארקייט קעגן זיין דעמאקראטישער פארטיי קעגנער. [182]
- קאנגרעסמאן וואס האט סעקסואל באלעסטיגט אינגע געהילפן, און דערמיט פארשאפט פאליטישער שאדן פאר רעפובליקאנער פארטיי אין די קומענדיגע וואלן, זאגט אז ער איז אליינס געווארן סעקסואל באלעסטיגט אלס קינד פון גלח; אלטער גלח איז מודה במקצת. [183]
- פיטער לוגער נאכאלטס די 5 בעסטע רעסטוראנט פון גאנץ ניו יארק. [184]
זונטאג א' ראש חודש חשוון - ל' תשרי תשס"ז (אקטאבער 22)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- טראגעידע אין מאנסי: חשובע פרוי, א מאמע און מנהלת אין סקול מיטן נאמען שבח אומגעקומען אין קאר עקסידענט. [185]
- כעס אין ירושלים: האמאסעקסואלען פלאנען זייער תועבה מארטש אין קריסטעל נאכט. [186]
- סאטמאר-אהרונים: דער רבי בעט זיינע חסידים נישט מאכן קיין בילדער ביי די חתונה. [187]
- אהרונים חתונה, רבי וועט עסן צוזאמן מיטן עולם חסידים. [188]
- נייער בוך: ארכיאלאגען ווענדן אפ תנ"ך געשיכטעס, איבער די קעיניגרייך פון דוד המלך און שלמה. [189]
- רוסלאנד: פרעמיער וולאדימור פוטין טרייבט ליצנות וויאזוי איזראעלי פרעזידענט האט געקענט באווייזן צו רעיפן 10 פרויען. [190]
- נטורי קרתא רב פון וויען; ר' משה אריה פרידמאן, איז עובר אויף התגרות באומות קעגן דייטשלאנד פאר זייער שטיצע צו די ציונים. [191]
- א רבס ווארלד סיריעס נביאה; נישט די קאפס. [193]
- טיים מאגאזין: עף בי איי פארשט אויס אידישע לאביאונג גרופע עיפאק פארן זיך מישן אין אמעריקע פאליטיק. [194]
- זשאו ליבערמאן באקומט גרויס געלט פון בוש רעפובליקענס. [195]
- חרדישער ארונישער ליבעראלער זשורנאליסט, ר' שמעון ראלינצקי, שרייבט פאליטישע אנאליז צו טרייבן שפאס פון זיינע חרדישע קאנסערוועטיוו געשטימטע ליינער, ער פארקויפט זיי אז טראץ אלע אנקעטעס זענען די רעפובליקאנער יא באמת פאראויס פון די דעמאקראטען. [196]
- זשאו ליבערמאן קאמפיין ציעט זיך אריבער קיין ניו זשערסי, ווען דעמאקראטישער סענאט קאנדידאט זאגט ליגענט אין שול אויפטריט און לייקענט זיין אינדארסירונג פאר ליבערמאן'ס קעגענער. [197]
- מאנהעטען: 6 יאר נאך סעפטעמבער 11 חורבן, קרוב צו הונדערט שטיקער ביינער און אנדערע קערפער טיילן, אנדעקט אין קאן עדיסאן מענהאולס אין און ארום די ווארלס טרעיד סענטער לאך. [198]
- מיידל אונטער ארעסט פארן קארזשעקינג פון מעיאר בלומבערג. [199]
- אנקלאגע קעגן גוגעל פארן נישט טאן גענוג אפצושטעלן פראבלעם פון קליק פראוד, ווי קאמפאניס צאלן געלט פאר מענשטען צו קליקן א גאנצער טאג אויף עדס כדי צו אינפלאטירן די פרייז וואס די עדס צאלן פאר גוגל. אנאליטיקער שאצן אז די פאלטשע ביזנעס איז איבער א ביליאן דאלער עקענאמיע. [200]
- חרדישער אינטערנעט הייד פארק פארום'ס לייגט צו נייע פיטשער וואס מען קען זעהן צו באנוצער געפינט זיך איצט אנליין. [201]
- סטודענט מאכט ווידיאו קליפ רעזומע און דאס ווערט פארשפרייט איבער די גאנצע וועלט. [202]
מאנטאג ב' ראש חודש חשוון - א' חשוון תשס"ז (23סטן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- סאטמאר - זאלוינים, ריזן ציבור טוט זיך אן שטריימלעך צו דער חתונה פון ר' זלמן לייב טייטלבוים שליט"א. החזן יענקל אונגער זינגט ביי חופה. . - ווידעא אנאליזן לייוו באריכט און בילדער. [203]
- סטיווען ספילבערג ביי חב"ד קירוב אויפטריט אין אוקריינא, רופט ארטיגע אידן זיך צוריקצוקערן צו די ווארצלן פון אידישקייט כדי צו פערזערווירן די עתיד און פארזעצונג פון אונזער פאלק און ראסע. [204]
- געריכט אנקלאגע קעגן רב און חבד שליח, וואס פלינדערט אויס געלט, וואס אלמנה האט מנדב געווען פאר נייע ארון קודש, צו פארן אויף וואקאציע. [205]
- צוויי דריטלעך פון העיט קרייםס אין אמעריקע זענען קעגן אידן. נישט קעגן שווארצע אדער אראבער אדער אלע אנדערע מינדעהייט גרופעס. [206]
- קרוין הייטס: פאר-פאלק ארפאגעקלאפט פון לויפנדן קאר אויף איסטערן פארקוועי. - בילדער. [207]
- קנאים אין ירושלים - בית שמש פראטעסטירן קעגן צניעות מהדרין באס ליניע. - צוליב ווייל אירע בעלי בתים זענען ציונים. [208]
- דאס לעבן פון די חרדישע ביליאנערן איז רעלאטיוו שטיל און זיי פרעגן זייערע רבנים ביי יעדע ביזנעס דעסיזשאן. [209]
- פאניק: 4 טויט פון פלו וואקסין. [210]
- רעפובליקענס בעטן קאנגרעס צו ארויסווארפן סי ען ען רעפארטערס פון די [[ארמיי] אין איראק צוליב קאלעבראציע מיטן פיינט. [211]
- די ערשטע מצוה אין די תורה איז דער יסוד; דאטע באווייזט אז גרויסע געבענטשטע משפחות זענען מער רעליגיעיז. [212]
- א 76 יאר אלטיגע רב וואס האט באקומען סמיכה פון ר' משה פיינשטיין, וועט לויפן אין די קומענדיגע מאראטאן גאלאפ. [213]
- גוגל ציעט די מערסטע אנקלאגעס, ווייל זיי זענען היינט די אינטערנעט. [214]
- ליבאראלע בלאגערס און נעטרוטס גרייטן צו מעכטיגער גוגעלבאמבע אטאקע קעגן רעפובליקאנער קאנדידאטן ממש פאר די וואלן. [215]
דינסטאג ב' חשוון תשס"ז (אקטאבער 24)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- שרעקליכע ביזנעס אנזעץ אין בעלזא, פון בארא פארק חסיד, בעל הבית פון פאפא - צעלים מצה בעקעריי, וואס אפגעווישט און שאדן געמאכט איבער הונדערט מיליאן דאלער פון הונדערטער אידישע אינוועסטירער. [216]
- חתונה אין מאנרא פון אינגסטן קינד פון ר' אהרן טייטלבוים שליט"א, ריזן ציבור טיט זיך אן שטריימלעך, החזן חיים העללער זינגט ביי חופה; טראגעדיע צושטערט שמחה, ר' שמואל בנימין קרויס פון לאנדאן כאפט אנפאל אינמיטן חתונה. - בילדער, ווידעא, אנאליזן, און לייוו באריכטן. [217]
- גורע רבי וויל צאמשטעלן א קרן פון הונדערטער מיליאנען דאלער צו שטיצן ווי מער קינדער געבורט ביי חרדים. [218]
- פשרה: ספרדישער הויפט רב עמאר וויל מתיר זיין גוים חתונה צווישן זיך אין ארץ ישראל כדי צו נישט לאזן רוסישער ח"כ אביגדור ליבערמאן אויספירן זיין פלאן, צו לאזן אידן חתונה האבן מיט גוים אין ארץ ישראל. [219]
- אויסטראליע; מעלבארן; פוטבאל שפילער זענען מודה אין אטאקע אויף חרדי. - בילד. [220]
- קרוין הייטס: לעצטער גוישער הויז אויף דעם בלאק פון 770 צו פארקויפן. [221]
- פרומער אידישער הצלה מעמבער אויפן ערשטן הצלה קאל אין זיין לעבן שטארבט אין אקצידענט. [222]
- איראן: קליין קינד געכאפט שאפליפטינג; שטראף: איבערפארן די האנט. [223]
- עזה: עי.פי. פאטאגראף געקידנעפט. [224]
- פראנצויזישער מיליאנער קומט צופליען מיט זיין פריוואט זשעט צו דינען אין צהל ריזערעוו. [225]
- ליאבארעלן מאכן ספעקטאקל אינמיטן זשאו ליבערמאן'ס ווערטער אין דעבאטע, רעפובליקאנער קאנדידאט מאכט זיי שטיל. - לייוו ווידיאו קליפ. [226]
- טומטום און אנדרוגינוס געווינען געריכט; זיי מעגן שוין נוצן סיי מענער און פרויען פובליק בית הכסאס. [228]
מיטוואך ג' חשוון תשס"ז (25סטן אקטאבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פלעטבוש: א נייער מנהג אין מילוואקי שול פון ר' מאטל טווערסקי על דרך ר' שלמה קאריבלאך דעם פארגאנגענעם שמחת תורה. מען טוט אויספארקויפן די ערשטע ארום נעם פון יאר פאר ווער עס צאלט די מערסטע סומע. [230]
- בני ברק: רבנים שטעלן משגיח זאל היטן אויף אראבישע ארבייטער פון די שטחים; אבער נישט צוליב טעראר געפארען. נאר צוליב ליבע אפערע'ס וואס זיי פירן מיט די ארטיגע אידישע מיידלעך. [231]
- פראנקרייך: געריכט טרעפט שולדיג, האסליכע בריוו שרייבער, וואס וויל פארגאזן אידן מיט זיקעלאון B. [232]
- פאסט מארקע (סטעמפ) אין ארץ ישראל ברויך גניזה צוליב נאמען פון גאט אויפגעשריבן אויף איר. [233]
- בארא פארק: דראמא אין ריזיגען פעט מארק ווען מאן מיט ביקס הייזשעקט געשעפט. [234]
- לאס אנזשעלעס: עירוב שטויסט זיך אן אין קענערשאפט פון ענווייערמענטאליסטן, וואס טענה'ן אז די פויגל וועלן דערהארגעט ווערן אריינפליענדיג אין שטריק, און פון ביטש שווימער וואס טענהען אז די שטריק וועט פארמיאוס דעם ים פאנאראמע. [235]
- פלעטבוש: שיכור כאפט אוועק איד'ס סעלפאון, און דערנאך געוואלט קאר-זשעקן. [236]
- חברון רב פסק: רעפארמער ערגער ווי מוסולמענער. [237]
- בענסנהוירסט: סאניטאציע ארבייטער אראפגעכאפט לייוו אויף ווידיאו ווי ער מאכט מיסט און דערנאך שרייבט ער טיקעט פארן בעל הבית פון געשעפט. [240]
- נייע וועבזייט: קיינציקלאפעדיע אויף יידיש! [241]
דאנערשטאג ד' חשוון תשס"ז (אקטאבער 26)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ארץ ישראל: קאמף קעגן אומ-צניעותדיגע קליידער פארשארפט; מער און מער געשעפטן ווער פארברענט, און מער און מער פרויען ווערן באגאסן מיט בליטש. דורך קנאים. [242]
- ספרדישער רב הראשי ר' שלמה עמאר ווארענט: תועבה מארטש גרעסערע סכנה און חרבן, ווי דער חורבן בית המקדש. [243]
- ווידאו פון ריזן עולם באטייליגונג ביי נעילת החג טיש אין ארונים סאטמאר נס שול וואס איז געבויט געווארן אין 2 וואכן ברענגט מסירות אז אינסטאנצן זאלן אויספארשן צו זיי לייגן נישט אריין דארטן מער ווי די ערלויבטע צאל מענטשן. [244]
- מאנטריאל: רעגירונג קאמיטעט וועט פארשן חסידישע מוסדות החינוך צו זיי לערנען די פארלאנגטע לימודי חול. [245]
- אוסטראליע: דראמא מיט אינג קינד בר מצוה בחור'ל וואס וויל זיך מגייר זיין, ווען ביי די טבילה באמערקן די רבנים אז ער איז נישט געמאלעט געהעריג על פי הלכה, בר מצוה איז געווארן אפגעשטעלט. [246]
- דעמאקראטן שלאגן אפ אנטי-איזראעל בוך פון זייער געוועזענער פרעזידענט זשימי קארטער. [247]
- רעפובליקאנער סענאטור פון פענסלוועניע וואס האלט ביים פארלירן זיין זיץ; אפעלירט צו אידן, זיין איינציגסטע לעצטער האפענונג, אים צו ראטעווען. [248]
- גאזאלין אין ניו זשערסי האלט שוין אונטער 2 דאלער. [249]
פרייטאג ה' חשוון תשס"ז (אקטאבער 27)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דער אידישיסט שלום בערגער שרייבט א באריכט איבערן אידישען וויקיפעדיע פארן פארווערטס. רעדט זיך אפ אז דאס איז א חרדי-פעדיע ווי די גאנצע אידישע שפראך וואס בלויז חרדים רעדן, און אז מיר האבן בלויז דא נישט מער ווי הונדערט באזוכער איבערן משך פון א חודש. [250]
- אלגעמיינער זשורנאל וועבזייטל געשלאסן, ווארשיינליך בלויז אויף דערווייל און צוליב טעכנישע סיבות.[251]
- פארווערטס האט איבערגעמאכט זייער יידישן וועבזייטל, זיי לייגן שוין ארויף די גאנצע טעקסט פון זייער צייטונג -נישט ווי ביז יעצט וואס די טעקסט איז נישט געווען אריינגעטייפט נאר אויף א בילד פארמאט, זיי האָבן גרויסע פּלענער אַרויסצוגיין אויף די עלעקטראָנישע רחבֿותן פֿון דער וווּנדערלעכער אינטערנעץ. [252]
- גרויסארטיקער שבע ברכות אין וויליאמסבורג סאטמאר - ארונים קהילה. - בילדער. [253]
- חכם עובדיה יוסף שליט"א שטעלט זיך ארויס קעגן פרומע איד זאלן דינען נשיא פון מדינת ישראל. [254]
- ערשטע באנד פונעם בוך ומשה הי' רועה, ארויסגעקומען. באשרייבט אין אידישע שפראך דאס לעבנשאפן פון לעצטן סאטמאר רבי ר' משה טייטלבוים ז"ל.[255]
ארץ ישראל און מיטעל מזרח
- העכסט אינטערסאנטע הומאריסטישע אנאליז אויף הייד פארק שטייטע וועבזייטל, ערשיינט אין היימישע קרעטשמע [257]
- שטערקסטע אנקעטע וואס איז נאר וואס אמאל ערשינען איבער מוסעלמענישע באפלעקערונג אין לאנדאן צייגט אז 8.5 פראצענט פון די לאנדאנע באפעלקערונג זענען מוסעלמענער, פונדעסטוועגן איז זייער איינפלוס אויף די רעגירונג זייער שוואך. [258]
זונטאג ז' חשוון תשס"ז (אקטאבער 29)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- וויקיפעדיע סיסטעם דעמאקראטיע ביי די ארבייט: וועטעראן וויקיפעדיע באנוצער; יודל; באקאנט אלס אבישי ווערט אויפגעזאגט פון מנהלות, (וואס ער האט סייוויסיי קיינמאל גענוצט), טראץ זיינע פילע ביישטייערונגען צום אויפלעב פון אידישער וויקיפעדיע, נאך וואלן אים צו פארשפארן; ווייל ער רודף'ט צופיל די קאמיונעטי און פארטרייבט באנוצער פון שרייבן אויפן אידישען וויקיפעדיע. [259]; יודל פארשפרעכט אויפציווייזן זיין ארגומענט פארן סטוארט באנוצער:danny, וואס ער האט אים געמאכט אויס מנהל, אז די וויילערס זיינען אפאר סאקפאפעטס וואס ברעכן וויקיפעדיע:פאליסיס און זיי ווילן פטור ווערן פון איר יודל... [260]
- לעיקוואד: אידן פראטעסטען אין פארענט פון חרדישען מעיאר'ס הויז; ר' מאיר ליכטענשטיין. פאר זיין שטרענג אינפארסירן געזעצן פון הייזער. [261]
- לעיקוואד: קאר שטויסט זיך אן אין הערש ביי עקסידענט פון חרדישן דרייווער. [262]
- ר' אברהם שמואל געשטעטנער געט ארויס סירוב קעגן ר' איצא גליק. [263]
- בארא פארק: א אינג ווייבל נויטיגט זיך אין א ניר נדבה, צו ראטעווען איר לעבן. [264]
- סאטמאר רבי ר' זלמן לייב טייטלבוים שליט"א, באזוכט היינט אין פלעטבוש פאר אווענט לטובת ר' מאיר בעל הנס. [265]
- וואטערבוירי ישיבה ווערט בשולדיגט אין אומ-לעגאל דארמיטארי. [266]
- יד ושם באקומט א נדבה פון 25 מיליאן דאלער פון רייכסטע איד אויף די וועלט; שעלדאן איידלסאהן. [267]
- הרב ר' מנשה פילאפ, תורה קאלומניסט פון נייעס באריכט ווידמעט זיין קאלום די וואך קעגן נייע ספר, וואס שטייט איבער מצוות ישוב הארץ. [268]
- חרדישער פרוי אין בני ברק שטארבט, איבערלאזנדיג א פאמיליע פון 18 יתומים. [269]
- געפענט וועב סייט וואס דינט ווי א דאטע באזע פון טויזענטע שטיקער קונסט און אייגנטום, פאר האלאקאוסט איבערלעבער און זייערע איינקליך צו אידעטיפיצירן זייערע פארמעגן און דאס צוריקבאקומען. [270]
- וויליאמסבורג: גוי ווערט בארויבט, צוברעכט די האנט פון רויבער, רויבער אנטלויפט, פאליציי כאפט אים אין וואדהאל האספיטאל. [271]
ארץ ישראל און מיטעל מזרח
- חברון קרית ארבע, איד ווערט דערשאסן און פארוואונדעט, פון אראבער וואס איז פארשטעלט ווי פאסטעך פון סטאדע שאף. [272]
מאנטאג ח' חשוון תשס"ז (אקטאבער 30)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- חרדישע וויליאמסבורג פון די נישט געזונטסטע געגנטן צוליב ווייניג איבונגען. [273]
- עליאט ספיצער פאשפרעכט מער געלט פראגראמען פאר די חרדישע מוסדות החינוך פון ניו יארק. [274]
- ר' יצחק טויביה ווייס דער ירושלים רב מטעם העדה החרדית זאגט צו בלוט אויב מען וועט נישט מבטל זיין די תועבה מארטש. [275]
- באבוב: ר' בנציון האלבערשטאם צואמפערט מיטן שוואגער נאכן ווייזן סימפאטיע צו צד פון ר' מרדכי דוד אונגער. [276]
ארץ ישראל און מיטעל מזרח
- דער יו ען וועט אויסמאפירן פנטקליך ווי איז די גרעניצען פון די קאנראווערסאלע שבח פארםס. [277]
- גרעסטער טאלק שוי האוסט אין היסטאריע, ראש לימבאוי קפיטיליזירט אין סקאנדאל איבער אקטיאר וואס שפילט עדס קעגן רעפובליקאנער. [278]
- דער ליבעראלער דעמאקראטישער געשטימטער צייטונג ניו יארק טיימס לייגט האר בעפאר די וואלן א בילדער אויסשטעל פון טויטע אמעריקאנער סאלדאטן אין איראק. [279]
- טראפיק וואקסט פון 2 פאפולערע וועב סייטס; וויקיפעדיע און יו טוב. [280]
- טעלעוויזיע סטעישאן האט נישט בעסערע פארציילער פון די נייעס און קענען נישט נוצן פרוי צוליב קרבן... [281]
- דער פאליציי מאן מאכט זיכער זיין קווואטא איז אנגעפילט... [282]
- הויפט מנהל פונעם אינטערנעט הייד פארק פארום עצור כאן חושבים בעט הילף אין איבערטייטשן די ארטיקל אין וויקעפעדיע אויף זיין פארום, פון אידיש צו עברית [283]
- רעקארד אונליין פאבליצירט אינטערסאנטע ווידיאו אין אידיש [284]
- היימישע קרעטשמע גרייט זיך צו פייערן זייער צען טויזנטנסטע תגובה [285]
דינסטאג ט' חשוון תשס"ז (אקטאבער 31)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- רייכסטער איד אויף די וועלט; שעלדאן איידלסאהן אין טאלקס אפצוקויפן מעריב טאג-צייטונג. [286]
- דער עי די על פרדאמט יד לאחים פארן פארשפרייטן ראסיסטיש צעטל; נישט צו פארדינגן אידישע הייזער פאר אראבער אין ירושלים. [287]
- אלי וויזעל באשרייבט אין דעטאל די אטראסעטיס פון נארט קאריע און בעט די יו ען זאל איר אפשטעלן. [288]
- באסטאן אידישע קאמיוניטי שיקט צען מיליאן דאלער פאר חיפה צו פארעכטן שאדן פון ארץ ישראל לבנון מלחמה. [289]
- ניו יארק פאליציי דעפארטמענט פארבאט אירע מעמבערס צו האבן אפענע כתובת קעקע - טאטואירונג. [290]
- קרית יואל: רעפובליקאנער קאנגערס-פרוי; סו קעלי אין שווערן פאליטישער קאמפ פאר איר לעבן, ארלעידיגט פאר ארונים אוידיענס מיט מעיאר מייקל בלומבערג איבער אפגעשפארטע חדר. [291]
- חכם עובדיה יוסף פסק פאר זיינע בעלי תשובה משפחות; זייט מוותר אויף מחיצות אויב עס ברענגט צו מחלוקת. [292]
- לעקיוואד ראש ישיבה; ר' מלכיאל קאטלער וועט פארלערנען א שיעור אין ארונים סאטמאר שול. [293]
- קאשוי רב שליט"א באזוכט לעיקוואד. [294]
- לעבעדיגע ווידיא הוק-אפ אויפן אינטערנעט ביים קבר רחל אין ארץ ישראל, צום בעפארגרייטונג צום יארצייט פון רחל אמינו. [295]
- זאל וויקיפעדיע אנהייבן לייגן עדס?; באקענט זיך מיט איין זייט פון די דעבאטע. [296]
- רעפובליקאנער זאגן: מיר זענען פאראויס אין פריע וואלן. [297]
געזונטהייט און סייענס
- א נייער פייגל פלו וויירוס איז אויפגעדעקט געווארן אין א מענטש אין כינע; וואס קען אויסהארגענען די גאנצע וועלט אין איין ריזן מגיפה. [298]
- סייענטיסטן טרעפן אויס נייע קאנטרעסעפטיוו פיל פאר מענער אן קיין סייד אפעקטס. [299]
- סייענטיסטן מאכן וואקסן און באשאפן, ערשטע מאל אין היסטאריע, מענטשליכע לעבער פון סטעם סעלס.
- נייער סיין אויף רוט 17 זאגט דרייווערס זייער ספיד. [300]
- ניו יארק פאוסט שטייגט איבער דעילי ניוז; ווערט 5'טער גרעסטער צייטונג אין אמעריקע. [301]
- גוגעל פליקט אראפ אלע קאפי רייט ווידאו קליפס פון יו טוב. [302]
- מיי ספעיס וועט ארויסבלאקירן באנוצער וואס וועלן ארויפלייגן קאפי רייט מוזיק. [303]
- יו טוב ווידיאו פון ישראלי וואס כאפט זיך מיט אויף קארן אויף ראלער סקעיטס. [304]
- אמעריקע: זוהן רעיפט אייגן מאמע. [305]


text:
התאחדות קהלות החרדים
דאס התאחדות קהלות החרדים איז א פארבאנד פון חרדישע אידישע געמיינדעס אין לאנדאן, ענגלאנד.
אינהאַלט
גרינדונג און פירערשאפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס התאחדות קהלות החרדים אין לאנדאן איז געגרינדעט געווארן אין יאר ה'תרפ"ו דורך הרב אביגדור שיינפעלד, רב פון דער עדת ישראל שול אין לאנדאן. נאך זיין פטירה יונגערהייט אין תר"ץ איז די קהילה איבערגענומען געווארן דורך זיין זון הרב שלמה שיינפעלד וואס ער האט אויפגעשטעלט די ארטאדאקסישע מוסדות און געברויכן אין לאנדאן, אין תשט"ו האט דאס התאחדות אויפגענומען הר"ר חנוך דוב פדווא אלס אב"ד, און הר"ר שלמה איז געווען דער רב הנשיא פון דער קהילה ביז ער איז נפטר געווארן אין יאר תשד"ם.
נאך הר"ר חנוך דוב פדווא איז געווארן אויפגענומען אלס אב"ד זיין זון הר"ר משה חיים אפרים פדווא וואס פירט די קהילה ביז צום היינטיגן טאג.
קערפערשאפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס התאחדות קהלות החרדים פארטרעט אלע חרדישע געגנטן אין לאנדאן, ד"ה סטאמפארד היל, גאלדערס גרין, הענדאן און עדזשווער, און פילע אידישע קהילות אין די אלע פלעצער.
דאס התאחדות קהלות החרדים טוט צושטעלן אלע קהלישע געברויכן ווי וועד הכשרות (מיטן נאמען כדתיא), בתי דינים און בית הוראה, מקוואות און א קימפעטארן היים "בית ברכה". די נארד לאנדאן חברה קדישא און נארד-וועסט לאנדאן חברה קדישא באדינען די קהילה, וואס ניצט די בתי חיים אין ענפילד און טשעשאנט.
די קוראטארן פון דער קהילה זענען ר' בנציון פרישוואסער און רבי אברהם פינטער.
ראבינאט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קהילה האט א ראבינאט, דער בית דין פון דער קהילה. די מיטגלידער פון דער ראבינאט בית דין זענען:
- הר"ר משה חיים אפרים פאדווא גאב"ד
- הר"ר אלחנן היילפרין נשיא
- הר"ר פינחס ראבערטס
- דיין אהרן דוד דונער
- דיין שלום פרידמאן
- דיין דוד גרינהויז (כשרות)
- דיין יוסף פאדווא (שחיטה)
- דיין זאב פעלדמאן
הר"ר ישראל מאיר גרינבערג, רב פונעם גאלדערס גרין בית המדרש, איז אויך משתתף אין דיונים פון דער ראבינאט.
בתי דינים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קהילה האט צוויי בתי דינים פאר דיני תורות, איינער אין סטאמפארד היל און דער אנדערער אין גאלדערס גרין. די דיינים אין סטאמפארד היל זענען, הרב נחמיה שנעק, הרב מרדכי אייזנער און הרב ישראל מאיר האלפערן. די דיינים אין גאלדערסט גרין זענען הרב חיים היילפרין מיט הרב דוד קאהן, הרב יצחק מאיר הערץ און הרב יהושע פוזנא; דער ספרא דדיינא איז הרב מתתיה לארענץ.
שולן און בתי מדרשים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קהילה האט מער ווי הונדערט שולן און בתי מדרשים.
בתי מדרשים אין גאלדערס גרין[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פאלגנדע בתי מדרשים אין גאלדערס גרין געהערן צום התאקה"ח:
מוסדות החינוך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די מוסדות החינוך פון די קהילה זענען כולל חדרים, שולן פאר יינגלעך, שולן פאר מיידלעך, הויכשולן, ישיבה קטנות, כוללים און א מיידלעך סעמינאר.
מיידלעך שולעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מיידלעך שולעס פון דער קהילה:
- אהל בלימא רחל ד'באבאוו
- בית חינוך לבנות
- בית חינוך, עדזשווער
- בית טראנע
- בית יעקב (סטאמפארד היל)
- בית יעקב עלעמענטארע-שול
- בית יעקב גראמאר-שול
- בית מלכה
- בית רחל דסאטמאר
- בית שרה שענירער
- בנות בית יעקב
- בנות וויזשניץ
- בנות ירושלים
- חשמונאים הויכשול (מיידלעך)
- יסודי התורה הויכשול פאר מיידלעך
- מנורה הויכשול פאר מיידלעך
- ליובאוויטש מיידלעך שול


text:
קאפירעכט
קאפירעכט מיינט אז דער מחבר פון שרייבענגון אדער באשאפער פון יעדע סיי וואסערע שאפונגען ווי מוזיק, קונסט און אזוי ווייטער האבן רעכט דאס צו באגרעניצן איר קאפירונג וואס איז באשיצט פון א געזעץ אז מען טאר דאס נישט קאפירן.
אין ספרים שרייבט מען "כל הזכויות שמורות" אלס מנהג המדינה. אַרבעט וואס מען וויל רעזערווירן די רעכט מיטן סימבאל © (דער בוכשטאב C אין אַ קײַלעך, ראשי תיבות פונעם וואָרט copyright) - און קומענדיק צו די פראַזע "אַלע רעכט רעזערווירט". אָבער אין ישראל און אין רובֿ לענדער, איז עס ניט נייטיק, און די אַרבעט וועט זיין געשיצט אפילו אָן דעם, אויב זי טוט באַגרענעצן פֿאַר אנדערע מאַטעריאַל.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוב פוסקים האלטן אז דאס איז נישט קיין שום פראבלעם צו קאפירן יענעמס ארבעט ווייל עס איז נישט שייך קיין קנין אויף אינטעלעקטועלן אייגנטום. אחוץ ווען דאס איז געמאכט פאר השגת גבול האט דער קאפירער אן אנדער עבירה.
אויף אידישע ספרים אין דער אלטער היים איז געווען איינגעפירט אז מען האט גענומען פון רבנים אן איסור אז קיינער זאל נישט טארן איבערדרוקן דעם ספר ביז א געוויסן טערמין פון יארן, געווענליך 10 יאר.


text:
געבורט קאנטראל
דער טערמין געבורט קאנטראל נעמט אריין אין זיך פיל טעכניקן און מעטאדען וויאזוי צו פארמיידען מענטשליכער פערטיליזאציע אדער אפשטעלן דאס שוואנגערן. געבורט קאנטראל טעכניקן און מעטאדן רעכענען אריין טראג פארהיטונג (קאנטראצעפטציע - דאס פארמיידן פון פערטיליזאציע. קאנטראצעפטיוון רעכענען אריין אופנים וועלכע האלטן צוריק די שפארם פון פערטעלעזירן דעם איי ווי קאנדאמען אדער דיאפראמען, פילן מיט הארמאנען פון שוואנגערן וועלכע מען נעמט איין און נאך.), קאנטרעגעסטאציע (דאס פארמיידן פונעם אימפלאנטאציע פונעם בלאסטאסיסט. קאנטרעגעסטאציע רעכנט אריין געצייג וועלכע מען לייגט אריין אינעם טראכט אפצוהאלטן דעם איי פון זיך איינפלאנצן אינעם טראכט.), אבארטאציע (ענדיגן די אנטוויקלונג פון דעם אומאנטוויקלט קינד ווען ער איז נאך אין דעם מוטער'ס טראכט), סטערעלעזאציע (צו מסרס זיין די פרוי אדער די מאן), און צייט מעטאדן (אויס'חשבון'ן די צייט פון אוויולעציע און נישט האבן געשלעכטליכע באציאונגען דאן).
אינהאַלט
מעטאדען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מעכאניזם פון די מעטאדן און זייער טערמינאלאגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פונקציע פון געבורט קאנטראל ווערט קלאסיציפירט לויט די שטאפל פון רעפרעדוקציע ביי וועלכער עס איז אקטיוו. א פארם פון געבורט קאנטראל וועכע האלט צוריק די שפארם פון פערטעלעזירן דעם איי איז א קאנטראצעפטיוו. א פארם פון געבורט קאנטראל וועלכע פארמיידט פונעם פערטעלעזירטע איי זיך צו איינפלאנצען אינעם מוטער'ס טראכט איז א קאנטראגעסטיוו. נאך וואס די איי איז שוין איינגעפלאנצט, איז די מיטל פון אפשטעלן דאס שוואנגער אן אבארטעפיצענט.
די טערמין "קאנטראצעפטציע" איז א צוזאמשטעל פון די ווערטער "קאנטרא", וואס מיינט "אנטקעגן", און "קאנצעפציע", וואס מיינט מענטשליכער פערטעליזאציע.
די טערמין "קאנטראגעסטאציע" איז א צוזאמשטעל פון די ווערטער "קאנטרא" און "געסטאציע", וואס מיינט דאס טראגן פון אן עובר. די טערמין איז געשאפן געווארן אין 1985 דורך דעם פראנצוזישן וויסנשאפטלער עטיען-עמיל באליע (Étienne-Émile Baulieu) וועלכער האט געשפירט אז מען ברויך האבן א ספעציעלע טערמין פאר דאס אפהאלטן דעם איי-איינפלאנץ, וועלכער ליגט נישט אין די צוויי אנדערע טערמינען "קאנטראצעפטציע" (וואס מיינט אפהאלטן די פערטילעזאציע) און "אבארטאציע" (וועלכער מיינט אפשטעלן די שוואנגער). נוצן די פאסיגע טערמין איז שטארק נוגע, ווייל עס איז א לעגאלע פראגע ווען די שוואנגער הייבט זיך אן, ביים קאנצעפציע (פערטעליזאציע - ווען די שפארם פאראייניגט זיך מיטן איי), צו ביים איינפלאנץ פון די איי אין די מוטער'ס טראכט.
אויך דארף באטאנט ווערן אז די מעכאניזמס זענען נישט אלץ אומאפהענגיק איינס פון צוויטען. געוויסע פילן אדער געצייכ קענען דינען אלס מער ווי איין מטרה. ווי צום ביישפיל, די IUD קען גענוצט ווערן סיי אלס א קאנטראצעפטיוו און סיי אלס א קאנטראגעסטיוו, געוואנדען אויף ווען מען לייגט עס אריין. דאס קען זיין שטארק נוגע אין הלכה, ווייל געוויסע פוסקים זענען נאר מתיר קאנטראצעפטציע אבער נישט קאנטראגעסטאציע.
קאנטראצעפטציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאנטראצעפטציע ווערט דעפינירט אלס דער אפהאלט פון פערטילעזאציע עס רעכנט אריין צוריקהאלט מעטאדן, וועלכע מאכן אוממעגליך פאר די שפארם און איי פון זיך טרעפן (ד.ה. קאנדאמס אדער דיאפראמען), און הארמאנישע קאנטראצעפטציע, וועלכע האלטן אפ אוולעציע (ovulation) פון פאסירן. די הארמאנען קענען ווערן גענומען דורך פארשידענע מיטלען: דורכן מויל אין פארם פון א פיל, אדער אריינגעשטעקט אין די וואגינע. די מערסט באנוצטע פארמען פון קאנטראצעפטיוו-פילן זענען די קאמבאנירטע קאנטראצעפטיוו פיל און די מיניפיל.
קאנטראגעסטאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאנטראגעסטיוון זענען קעמיקאלן וועלכע האלטן צוריק די פערטעליזירטע איי פון זיך איינפלאנצן און די מוטער'ס טראכט. דאס רעכנט אריין IUD (ראשי תיבות פון: Intrauterine device, יידש: א געצייג אינעם טראכט) און אויך געוויסע פארמען פון הארמאנישע נויטפאל קאנטראצעפטציע (ד.מ. קאנטראצעפטיוון וועלכע מען נעמט שוין נאכן האבן געשלעכטליכע באציאונגען, ווי די "מארגן דערנאך" פיל.)
סטערעליזאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סטערעליזאציע איז סירוס. היינט צו טאגס ווערט סירוס דורכגעפירט אין א כירוגישען אופן. אין פרויען שניידט מען אפ די פעלאפיען טוב, און אין מענער - די וואסא דיפרענשיע, דאס איז די קאנאל וועלכע פירט די זרע פון די ביצים צום שמאק. סטערעלאזציע ווערט פאררעכנט פאר אומצוריקקערבאר, כאטש עס מעגליך צו פרובירן דאס צוריק צו שטעלן. די סוקסעס פון אזעלכע אפעראציעס זענען אנגעוואנדען אין אסאך תנאים, ווי יארגאנג, און אופן פון סטערילעזאציע.
צייט מעטאדען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צייט מעטאדען זענען מעטאדען אין וועלכע מען האלט חשבון פון די צייט ווען די פרוי האט איר אוויולעציע, נישט צו האבן געשלעכטליכע באציאונגען דאן.
געבורט קאטראל אין הלכה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פון א השקפה שטאנדפונקט איז געבורט קאנטראל קעגן די אידישע רעליגיע. אין תורה (בראשית א, כח) שטייט אז דער באשעפער האט באפוילן אדם און חוה'ן "פְּרוּ וּרְבוּ וּמִלְאוּ אֶת הָאָרֶץ" - פרוכבארט און פארמערט אייך און פולט אן די וועלט". אין חז"ל וורעט טאקע דער מצוה אנגערופן "מצות פריה ורביה". אבער אין געוויסע פעלער איז געבורט קאנטראל מותר על פי הלכה. די גרינגסטע על פי הלכה איז קאנטראצעפטציע, וועלכער איז גאר נישט מסרס און סך הכל קאפירט עס די שוואנגער הארמאנען. די אייציגסטע הלכה פראבלעם וועלכע איז דא ביי קאנטראצעפטציע איז די מצוה פון פריה ורביה (האבן לכה"פ איין אינגעל מיט איין מיידל) און די מצוה פון "ולערב אל תנח ידך" - דאס פארמערן קינדער וויפיל מען קען. די הארבסטע על פי הלכה איז סטערעלעזאציע, זיך צו מסרס זיין, וואס אויף דעם איז דא א לאו דאוריתא.


text:
דזשובא
דזשובאַ (ענגליש: Juba) איז די הויפטשטאט פון דרום סודאן און פונעם צענטראלע עקוואטאריע (ענגליש: Central Equatoria) ראיאן, דער קלענסטער פון די צען ראיאנען אין לאנד. די שטאט ליגט אויף די ברעגן פונעם ווייסן נילוס, און האט בערך 372,410 איינוואוינער.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אום 9טן יולי 2011, איז דזשובא געווארן פראקלאמירט אפיציעל די הויפטשטאט פון דרום סודאן, וואס האט זיך צעטיילט פון (צפון) סודאן. דאך, עקזאמענירט די דרום סודאן רעגירונג די מעגלעכקייט פון אויפשטעלן אן אנדער הויפטשטאט.[1]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ "New capital city for South Sudan?", ראדיא נידערלאנדן.


text:
חתונה
דער ארטיקל איז בלויז צערעמאניע און פראצעדור פון חתונה האבן, אויב זוכט איר מער אינפארמאציע פארן לעבן נאך דעם גייט אין אישית.
חתונה אין אידיש הייראט איז די נאכט און מאמענט ווען מאן און ווייב גייען אריין אין זייער בשותפותדיגען לעבן טאנצט מען און עס איז א גרויסע זאך צו אויפלעבן דעם חתן מיט די כלה זיי זאלן זיין פרייליך פארן גאנצן לעבן.
הייראטען דאס איז דער באדייט פון חתונה האבן.
עס קומט פון לשון הקודש, ווי עס איז איינגעפירט ביי אידען צו מקדש זיין א פרוי ווען דער חתן גיט דער כלה אונטער דער חופה א גאלדענעם רינגל און זאגט "הרי את מקודשת לי בטבעת זו כדת משה וישראל" איז די ערשטע צוויי ווערטער איז "הרי את" און פין דעם קומט דער ווארט "הייראטען" וואס דאס איז געווארען מיט די צייט א אידיש - דייטש ווארט אויף "חתונה"
מצוות און מנהגים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אשכנזים זענען נוהג צו מאכן די חופה פון א זיווג ראשון תחת כיפת השמים (אונטער דער הימל) פאר א סימן ברכה, אזוי ווי עס שטייט אין פסוק: "והרבה ארבה את זרעך ככוכבי השמים" (בראשית כב, יז). א סך האבן דעם מנהג (לויט שולחן ערוך יורה דעה) אז די חופה זאל זיין "במילוי הלבנה" ווען די לבנה ווערט פול, ד"ה די ערשטע דריי וואכן פונעם חודש אין דעם יידישן קאלענדאר.
- חופה -
- דער חתן צוברעכט א גלאז ביי דער חופה צו געדענקען דער חורבן בית המקדש. מען לערנט דאס ארויס פון דער פסוק אִם-לֹא אַעֲלֶה, אֶת-יְרוּשָׁלִַם--עַל, רֹאשׁ שִׂמְחָתִי תהילים קל"ז
- - איך וועל געדיינקען חורבן ירושלים אין יעדער שמחה.


text:
ארקטיק
דער אַרקטיק איז דער ראַיאן אַרום דעם צפון פאלוס פון דער ערד , קעגנאיבער אַנטאַרקטיקע אַרום דעם דרום פּאלוס. דער אַרקטיק שליסט אײַן דעם אַרקטישן אקעאן און טיילן פון קאַנאַדע, גרינלאַנד, רוסלאַנד, די פֿאַראייניקטע שטאַטן (אַלאַסקע), איסלאַנד, נאָרװעגיע, שוועדן און פֿינלאַנד. דאס וואָרט "אַרקטיק" שטאמט פון גריכיש : apktwς - "אַרקטאס", טייַטש בער. דאס איז ווייל די לאקאציע פון דער קאנסטעלאציע "גרויסער בער" איז איבער דעם אַרקטיק געגנט.
די געוויינטלעכע דעפיניציע פון דעם אַרקטיק ראיאן איז אלץ וואס איז צפון פונעם אַרקטישן קרייז, (66° '33 צפֿון), וואס איז אויך די גרענעץ פון די האלבע נאכט זון. אנדערע דעפינירן דעם ארקטיק פון דער בוים שורה (צפֿון שורה ביז וואנעט ביימער וואַקסן).
אַרייַנגערעכנט אין אַרקטיק איז דער אַרקטישער אָקעאַן, באדעקט מיט אייז, ארומגענומען מיט פאַרפרוירענער ערד אָן ביימער.
בעלי חיים אינעם ארקטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאריבו און רעניפערן לעבן אינעם ארקטיק ראיאן. זיי עסן פארשידענע גראזן און לישייען. אין ווינטער גראבן זיי דורך דעם שניי מיט זייערע קאפיטעס.


text:
װיקיפּעדיע:טשעקיוזער
טשעקיוזער איז א פונקציע פון דער וויקימעדיע סיסטעם וואס ווערט באניצט אויף אלע זייערע וויקיס. נאר א באגרענעצטע צאל באניצערס האבן א רעכט צו ניצן די פונקציע.
דאס ווייזט סיי וויפל ניקס נוצן די זעלבע איי פי אדרעס. און סיי וויפל איי פי אדרעסן איין ניק נוצט. און סארטירט אויס אלע ארטיקלען וואס זענען געשריבן פון איין איי פי אדרעסע.
מען באנוצט דאס צו האלטן געבלאקטע אויסגעשפארטע באנוצער אינדערויסן; זיי זאלן נישט קענען צוריקומען דורך זייערע פארשידענע איי פי אדרעסן מיט א נייעם אדער אלטן ניק. אדער דורך א פרישן ניק וואס נוצט די זעלבע איי פי. דאס הייסט ווען מען שפארט אויס איינעם, ווערן אלע זיינע איי פי אדרעסן און ניקס פארבינדען אז דאס איז דער זעלבער.
ביי א טראל העלפט נישט די טול ווייל ער באווארענט זיך נישט צו נוצן די זעלבע אייפי פארן זעלבן ניק.
יעדער איינער קען דאס פארלאנגן פון סיי וואסארא סטוארט דורכפירן. אבער מיט א זאכליכע טענה אז יענער באנוצט זיך אלס סאקפאפעט צו געווינען קאנסענסוס.
אכטונג: אין א שוואכער וויקיפעדיע ווי די אידישע וויקיפעדיע איז דאס כמעט גארנישט ווערט ווייל רוב באנוצער שרייבן נישט מיטן זעלבן נאמען מערערע מאל אין א קורצע צייט אפשניט. און די טול גייט נאר צוריק מאקסימום א חודש.
זיי היטן אפ אייערע פריוואטקייטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אפילו אויב דער באנוצער באגייט די שרעקליכסטע פארברעך וועלן זיי נישט ארויסגעבן די אינפארמאציע וואס די טשעק יוזער טול האט אויפגעדעקט, זיי וועלן אפילו נישט אויסזאגן פון וועלכער טייל מדינה איר שרייבט.
ווען נוצט מען דאס?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- בלויז ווען דאס איז קריטיש וויכטיג פארן וויקיפעדיע עקזיסטענץ, למשל אויב איינער איז א סאקפאפעט וועט זיך דאס נאכנישט פארלאנגן דאס צו נוצען בלויז אויב ער זייט אן א חרבן ווי מאכן וואלן ארויסצושטויסן א וועטעראן באנוצער. א.א.וו.


text:
3טן סעפטעמבער
דעם 3טן סעפטעמבער איז דער 246סטער טאג פון יאר (247סטער טאג אין אן עיבור יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 119 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 301 - דער שטאַט סאן מארינא געגרינדעט.
- 1189 - ריטשארד דער ערשטער באקרוינט מלך פון ענגלאנד.
- 1651 - ענגלישער בירגערקריג: דער מלך טשארלס דער צווייטער באזיגט אינעם וואוסטר קאמף.
- 1939 - צווייטער וועלט קריג: פראנקרייך, אויסטראליע און דאס פאראייניגטע קעניגרייך פראקלאמירן מלחמה אויף דייטשלאנד.
- 1971 - קאטאר באקומט אומאפהענגיקייט פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1938 - ריאדזשי נאיארי, יאפאנעזער כעמיקער, געווינער פון נאבעל פריז
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1658 - אליווער קראמוועל, לארד פראטעקטאר פון ענגלאנד (געב' 1599)
- 1836 - דניאל מענדאזא, יידישער ענגלישער באקסער (געב' 1764)
- 1948 - עדווארד בענעש, פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי (געב' 1884)
- 1969 - הא טשי מין, פרעזידענט פון צפון וויעטנאם (געב' 1890)