text:
דער מו"ץ וואס היילט, דער טעראפיסט וואס פסק'נט, דער דיין וואס מאכט אידישקייט פרייליך. "קל כנשר" איז זיין שלאג–ווארט, מאכן אידישקייט בא'טעמ'ט איז זיין פריאריטעט, געזונטע עובדי השם זענען די בעסטע פירות פון זיין לאנגיעריגע הארעוואניע.
וַיֹּאמֶר שְׁמוּאֵל אֶל הָעָם: נאך דעם העכסט אינפארמאטיוון ארטיקל איבער OCD אין פריערדיגן נומער ברענגען מיר ארויף ר' שמואל אלס דער סאמע גרעסטער ספעציאליסט ווען עס קומט צו OCD, ובפרט ווען הלכה ערשיינט אין בילד. א קלארן איבערזיכט איבער דער נושא מיט פארשידענע עפיזאדן וואס קומען צו זיין טיר אויף א טעגליכן פארנעם
אריגינעל ערשינען אין נפשי #4 דורך בן מנחם
ביז נישט לאנג צוריק האט כלל ישראל כמעט נישט פארמאגט קיין פראפעסיאנעלע טעראפיסטן. פארוואס דאס איז געווען אזוי איז א גרויסע מחלוקה, טייל האלטן אז דאס איז צוליב וואס אמאל האט מען נישט אזויפיל געליטן אויף גייסטישע פראבלעמען, א טעאריע וואס איז מוטל בספק און האט נישט ווייניג חולקים. אנדערע טענה'ן אז דאס קומט צוליב וואס היינט זענען נישטא קיין אמת'ע צדיקים וואס פלעגן היילן דעם נפש ברוחניות ובגשמיות.
שפעטער האט כלל ישראל צוביסלעך אנגעהויבן זען א טויש אין דעם הינזיכט ווען א היימישער טעראפיסט איז שוין מער נישט געווען קיין זעלטנהייט. עס זענען געווען טעראפיסטן און עס זענען אויך געווען דיינים, מורי הוראה בישראל וואס האבן אנגעוויזן פאר די פראפעסיאנאלן את המעשה אשר יעשון ווען טעראפי שטויסט זיך אן מיט הלכה'דיגע אנגעלעגנהייטן, הויפטזעכליך ווען עס קומט צו OCD.
איין זאך איז אבער אויך היינט א חידוש, א זאך וואס איז ביז ממש לעצטנס נישט געווען, און דאס איז א טעראפיסט א מורה הוראה! אדער: א מורה הוראה א טעראפיסט. ווענדט זיך צו וועם מען רעדט… הרה"ג ר' שמואל ניימאן שליט"א האט געבראכן א רעקארד מיט זיין ריזיקאלישער שריט פון זיך אוועקשטעלן אלס א פראפעסיאנאל וואס נעמט טעגליך אויף מענטשן וואס דארפן הילף כאטש וואס ער איז גלייכצייטיג א ברייט באקאנטער און רעספעקטירטער מו"ץ אין וויזניץ מאנסי שוין יארן לאנג.
באמת, אזא יצירה פעלט שוין לאנג אויס וויבאלד די דיינים אין אלגעמיין טוען נישט אין די נושאים פון "מענטל העלט", און די טעראפיסטן זענען נישט קיין דיינים. דאס האט כסדר געברענגט צום אויבערפלאך צוויי קעגנזייטיגע פראבלעמען; אדער האבן טעראפיסטן גע'פסק'נט פאר פאציענטן שלא כהלכה, אן ערשיינונג וואס האט געברענגט צו ערנסטע מכשולות אויף א טעגליכן פארנעם. אדער פארקערט, דיינים האבן נישט געהעריג פארשטאנען וויאזוי זיך אומצוגיין מיט מענטשן וואס ליידן פון פראבלעמען, זיי האבן נישט געוואוסט וויאזוי צו דערקענען אויף א שואל אז ער ליידט, און זיי האבן נישט געהאט קיין ידיעה אין די נאטורן פון גייסטיגע פראבלעמען.
נאך א פראבלעם וואס איז אלץ געווען איז דער פאקט אז OCD ליידנדע האבן זיך אפט נישט געלאזט פון זייערע טעראפיסטן, און טיילמאל מיט רעכט, טענה'נדיג אז דער טעראפיסט האט נישט קיין רעכט צו פסק'ען הלכות פאר זיי – און פיל OCD פראבלעמען ביים היימישן ציבור זענען בנוגע פארשידענע הלכות. דאס האט זייער אסאך מאל געטראגן דעם טעראפי פראצעדור צו א גרידלאק.
הרה"ג ר' שמואל ניימאן איז א כל בו. אלס זון פון דעם בארימטן חשוב'ן דומ"ץ אין וויזניץ מאנסי הרה"ג ר' אברהם ניסן ניימאן שליט"א, האט ער יארן געלערנט הלכה והוראה ביי זיין פאטער, ער האט באקומען דארט שימוש און געוואקסן על במתי ההוראה ביז ער האט זוכה געווען צום פרס פון יורה יורה און איז מוכתר געווארן אלס א מורה הוראה בישראל. דאס איז געווען זיין אייביגע שאיפה אין לעבן, פסק'ען שאלות פאר אידישע קינדער.
איין פאסירונג האט גורם געווען א טויש אין ריכטונג, א זאך וואס האט למעשה געטוישט דאס לעבן פון הונדערטער, אויב נישט טויזנטער, אידישע קינדער, OCD ליידנדע, און מענטשן וואס האבן געליטן פון פיל אנדערע פראבלעמען, פון שלום בית ביז ענקזייעטי. דאן האט ר' שמואל געלערנט די פראפעסיאנעלע מעטאדן וויאזוי צו היילן גייסטישע קאמפליקאציעס.
און דאס איז וואס מאכט ר' שמואל אזוי אייגנארטיג. זיין שליטה אין הלכה, זיין פארשטאנד בעומק נפש האדם, און זיין צוגעלאזענער כאראקטער, האט פארמירט א זעלטענע רעצעפט און אים באקרוינט אלס דער אחד יחיד, דער איין-איינציגער מענטש וואס פארמאגט אין זיך די ריכטיגע געמיש פון באשטאנדטיילן וואס נעמען אוועק די אלע פראבלעמען וואס פלעגן זיך מאכן. ווען א שואל פרעגט אן ר' שמואל'ן א שאלה אין תורת הנפש דארף ער נישט חושש זיין אז דער טעראפיסט פסק'נט שלא כהלכה, דער OCD ליידנדער קען מיט דער פולסטער זיכערקייט אננעמען וואס דער דיין זאגט, און עס קומען נישט ארויס קיין מכשולות.
ווען עס קומט צו OCD בהלכה האט ר' שמואל די ערשטע און לעצטע ווארט. אלע פראפעסיאנאלן קענען זיין נומער, די 'ריליעף' ארגאניזאציע האט ווארשיינליך ר' שמואל'ן אויף "ספיד דייעל", וויבאלד ער איז דער איינציגסטער מורה הוראה וואס פראקטיצירט מענטל העלט.
בהמשך צו דעם שטארק אינפארמאטיוון ארטיקל איבער OCD וואס איז ערשינען אין פריערדיגן נומער (נפשי 3#) און האט געברענגט א פלייץ פון שאלות און אנפראגן איבער דער נושא, ברענגען מיר דא ארויף דעם מו"ץ אויסצוקלארן די נושא פון OCD בהלכה בכל פרטיה ודקדוקיה.
מיין חבר ליידט!
מיר אלע האבן חברים וואס ליידן, ווייניג זענען די וואס נעמען די רחמנות געפיל א טריט ווייטער צו למעשה. הרה"ג ר' שמואל שליט"א מיט זיין ווארעם הארץ איז פון די וואס קענען נישט צוקוקן צו די ליידן פון א אידיש קינד, און דאס איז וואס האט אים עווענטועל אריינגעברענגט אין דער וועלט פון רפואת הנפש.
"מיין געשיכטע גייט שוין צוריק 27 יאר ווען מיין חבר האט ליידער געכאפט א נערוון בראך," הייבט ר' שמואל אן פארציילן די השתלשלות הענינים וויאזוי פון א דיין איז געווארן א פראפעסיאנאל וועמענ'ס פריוואטע טעלעפאן הערט נישט אויף צו קלינגען מיט שאלות לעצה ותושיע פון איבער דער גארער וועלט.
"דער שורש פון דעם נערוון בראך איז געקומען צוליב וואס דער יונגערמאן איז געווען זייער 'איבערגעפרומט' – אזוי האב איך עס דעמאלט אפגעלערנט אין א צייט ווען OCD האט נאכנישט עקזיסטירט אין מיין לעקסיקאן… היינט באשטייט מיין ווערטער-בוך הויפטזעכליך פון דעם…" ווערטלט זיך ר' שמואל איבער דעם מצב צו וואס ער האט געגרייכט.
"דער יונגערמאן האט זיך אפגעהאלטן פון גיין אין דער גאס צוליב א חשש אז ער וועט ח"ו צוקומען צו זען נשים," שילדערט ער די סימפטאמען פון זיין חבר לויט ווי ער געדענקט עס פון יענע יארן ווען OCD איז נאך געווען א היפש אומבאקאנטער צושטאנד, ובפרט אין דער היימישער וועלט. "ער פלעגט כסדר האבן פארשידענע אומגעווענליכע חששות און ספיקות וואס האבן אים אוועקגענומען די ישוב הדעת.
"ער איז געווען א קלוגער און געראטענער," איז ר' שמואל מעיד אויף זיין חבר, פונקט ווי עס איז אפט דער פאל ביי אנדערע ענליכע פעלער, "אבער דאס אלעס איז ליידער פארשטעקט געווארן אונטער אן אומרואיגער קייט פון ספיקות און פיינפולע זעלבסט-באשולדיגונגען. מען האט דעמאלט ווייניג געוואוסט איבער דער עקזיסטענץ פון גייסטישע פראבלעמען בכלליות, און אוודאי נישט איבער אינדיווידועלע דיסארדערס א שטייגער ווי OCD. דאס האט רעזולטירט אין א מאנגל פון הילף פאר די סארט אנגעלעגנהייטן. און עס האט געקאסט נפשות.
"ביי מיין חבר האט דאס ליידער אויסגעקלאפט אויף די נערוון. דאס זיך כסדר עסן מיט ספיקות און חששות, ווען א רואיגע מינוט איז עפעס וואס ער האט שוין נישט מיטגעלעבט פאר לאנגע יארן, ווען א ליכטל פון הילף האט נישט געשיינט אויפ'ן פארטונקלטן האריזאנט, דאס האט אים ליידער צוגעטרעטן צו די נערוון.
"ווען איך האב געהערט די ביטערע נייעס בין איך אראפגעפארן צו אים, און נישט קענענדיג צוקוקן וואס עס פאסירט פאר מיינע אויגן האב איך זיך נאכגעפרעגט וואס עס איז שייך צו טון, און בס"ד בין איך אנגעקומען צו א גרויסן דאקטאר. איך האב אים דעמאלטס אפגענומען פון שפיטאל, ער איז נעבעך געווען אינעם אפטיילונג וואס איז געמאכט פאר מענטשן וואס זענען נישט ביים פולסטן זינען, און מיר זענען גלייך געגאנגען צום דאקטאר פאר אן אנאליז. דער דאקטאר האט דיאגנאזירט דעם יונגערמאן מיט א צושטאנד וואס ווערט באטיטלט מיט דריי בוכשטאבן, OCD, ער האט מיר דעמאלט מגלה געווען אז OCD מיינט "אבסעסיוו קאמפולסיוו דיסארדער", און ער האט געגעבן פאר דעם יונגערמאן מעדיצין און געזאגט אז מען דארף מאכן טעראפי.
"דער דאקטאר האט דאן געשיקט צו א גרויסן טעראפיסט, ער הייסט דאקטאר באלל, איך ווייס נישט צי ער לעבט נאך, ער איז דעמאלט געווען דער טעראפיסט בה"א הידוע, איך האב שוין זינט דעמאלט גערעדט מיט אסאך עסקנים און פראפעסיאנאלן און אלע האבן צוגעשטימט אז דער דאקטאר באלל איז בימים ההם געווען ממש דער גרעסטער פאכמאן אין דעם פעלד.
"איך בין געגאנגען צו דעם דאקטאר מיט מיין חבר. ווען מיין חבר האט אנגעהויבן מסביר זיין זיין פראבלעם אז ער טראכט כסדר גייענדיג אין גאס צי ער האט יא אדער נישט געזען עפעס וואס מען דארף נישט, האט דער דאקטאר געפרעגט מיט וואונדער 'נו, וואס איז דער פראבלעם? קוק געזונטערהייט!', ער האט נישט פארשטאנען אז מיר אידן זענען אן עם הנבחר און מיר האבן א תורה מיט א שולחן ערוך וואס איז נר לרגלינו צו יעדער צייט.
"איך האב פרובירט מסביר צו זיין פאר'ן דאקטאר אז די אידישע רעליגיע ערלויבט דאס נישט, אבער עס האט ווייניג געהאלפן. דער דאקטאר האט זיך נישט געקענט קיין עצה געבן מיט דעם יונגערמאן. ער האט קיינמאל פריער נישט געהערט פון קיין אידישע זאכן און ער האט נישט געוואוסט וואו איין און וואו אויס, וואס יא און וואס נישט, ער האט עס נישט געקענט באהאנדלען.
"האט מיר דער דאקטאר געזאגט: 'איך זע דו ביסט זייער קלוג, איך וועל דיר אויסלערנען וויאזוי מען ארבעט מיט OCD, דו וועסט ארבעטן מיט אים, און מיר וועלן עס באהאנדלען אינאיינעם. וכך הוה, דער דאקטאר האט געלערנט מיט מיר טעראפי מעטאדן א שטייגער ווי CBT און עקספאוזשער, מיר זענען געגאנגען צו אים וועכנטליך און ער האט מיר מסביר געווען וואס איך טו יא גוט און וואס נישט, און אזוי האבן מיר צוביסלעך שטארק פארלייכטערט דעם מצב ביי מיין חבר.
"עס איז אויסגעקומען אז דער פאל האט מיר געברענגט ערנסטע ידיעות און פאקטישע ערפארונג ווען עס קומט צו האנדלען מיט OCD, איך האב באקומען טרענירונג פון א ריזיגן ספעציאליסט, און דאס האט מיר שטארק געעפנט צו דעם פעלד.
"נאכ'ן גיין צום דאקטאר וועכנטליך פאר א האלבע יאר האט מיר דער דאקטאר געזאגט אז ער וויל צושרייבן צו מיין 'דעגרי' אז איך בין א געוואלדיגער טעראפיסט! ווען איך האב אים געזאגט אז איך האב נישט קיין דעגרי, איז דער דאקטאר געווארן שאקירט און האט געזאגט 'עס קען נישט זיין! עס קען נישט זיין!', איך האב אים אבער געזאגט אז איך מיין עס ערנסט און איך פארמאג נישט קיין דיפלאמע אין מיין באזיס, האט ער געזאגט אז אויב האב איך א דעגרי שרייבט ער גלייך צו אז איך בין א מורא'דיגער מומחה אין טעראפי."
זייט ר' שמואל האט קענענגעלערנט די טעמע ביי יענעם דאקטאר איז ארויס א קלא דלא פסיק אז 'דער דיין' פארשטייט צו OCD. וויבאלד ער איז אלע יארן געווען א דיין האבן מענטשן צוביסלעך אנגעהויבן קומען פרעגן הלכה שאלות וואס זענען נוגע צו OCD. עס איז געגאנגען מענין לענין, פון יו"ד ח"ב צו בשר בחלב, און פון דארט צו הל' פסח, וואס אין די נושאים מאכן זיך אפטער OCD פראבלעמען. די שמועה איז געגאנגען פון רעכל צו מעכל, און דער גוטער נאמען איז געווארן אלץ מער פארשפרייט. פון OCD איז עס אריבער צו שלום בית, זינט עס איז אפט תלוי הא בהא, און פון דארט איז עס געגאנגען צו אדיקשאנס, אביוז, ענקזייעטי, ביז ר' שמואל האט מער נישט געקענט נאכקומען דעם פארלאנג, און ער האט עס אנגעהויבן טון אלס א שטיקל פרנסה.
דעם דיין-טעראפיסט'ס נאמען האט באקומען פליגלען, און אויך דאקטורים האבן אנגעהויבן שיקן צו אים, וויסנדיג אז דא באקומען זיי אלעס אויף איין טאץ. סיי זיין לאנגיעריגע ערפארונג מיט OCD פאציענטן איז אומפארגלייכבאר, און ווען עס גרעניצט זיך מיט הלכה ווייסט יעדער אז ר' שמואל איז דער ריכטיגער אדרעס. די "ריליעף" ארגאניזאציע שיקט שוין צו אים איבער 20 יאר, און פאר א סיבה, ווי ר' שמואל דערציילט איבער די רעזולטאטן וואס רעדן פאר זיך אליין: "דאקטוירים זאגן אז ראביי ניימאן האט די גרעסטע סוקסעס ראטע ביי אזעלכע פעלער." היינט האלט שוין ר' שמואל נאך 25 יאר פון הצלת נפשות, א פאקטאר וואס שפילט שטארק צו צו זיין אזוי אויך שטארק סוקסעספולע רעזומע.
חילול שבת?!
ר' שמואל איז א "תכלית מענטש". נישטא קיין ארום און ארום, קיין בערך, קיין מסתמא, ער גייט נישט אריין אין קיין לאנגע הקדמות, ווי נאר אונזער שמועס הייבט זיך אן, קוים וואס מען עספיעט זיך צו באקענען, אבער ר' שמואל רודערט שוין, ער האלט שוין אינמיטן א טיפע ערקלערונג איבער דעם עומק נפש האדם און וואו קאמפליקאציעס הייבן זיך אן. ר' שמואל רעדט קורץ און צום פינטל, מען דארף האלטן קאפ און ארויסנעמען די ים פון אינפארמאציע און ערפארונג וואס שפריצט ארויס פון יעדן ווארט.
"OCD באשטייט פון 'אדער גאר אדער גארנישט', עס מוז זיין הונדערט פראצענט, אזא נומער ווי ניין-און-ניינציג עקזיסטירט נישט אין זייער וואקאבולאר. דאס איז OCD בקיצור, און דאס איז וואס ברענגט די אבסעסיעס און אלעס ארום. א מענטש דארף קענען מסכים זיין אז עס איז פארהאן אזא זאך ווי 99 פראצענט, 98 פראצענט, אז נישט קען מען נישט אנגיין מיט'ן לעבן.
"באמת זעט מען שוין דעם יסוד אין דער תורה אויף זייער אסאך פלעצער," טוט ר' שמואל אן די דיינ'ישע ברילן. "עס איז דא אזא זאך ווי 'ספק ספיקא להקל', 'הולכין אחר הרוב', וואס הייסט דאס רוב? איך וויל זיין הונדערט פראצענט זיכער אז דא איז נישטא קיין פראבלעם, וויאזוי קען מען זיך פארלאזן אויף רוב? נאר וואס דען, א מלאך איז הונדערט פראצענט, ביי א מענטש איז נישט שייך קיין אבסאלוטע זיכערקייט, א מענטש דארף זיך באגנוגן מיט רוב.
"וועגן דעם ווען עס קומט צו הלכה ווערן זאכן אפט קאמפליצירט. מענטשן ווילן זיין אויסגעהאלטן עפ"י הלכה אויף א שלימות'דיגן אופן, מען וויל האבן א הונדערט פראצענט כשר'ע קאך, א הונדערט פראצענט כשר'ן פסח, און דער פראבלעם איז אז 'הונדערט פראצענט' האט נישט קיין גרעניץ, ווי עס איז גרינג צו זען פון דעם פאלגנדן עפיזאד.
"א פרוי האט מיך אנגערופן אמאל צוליב אירע OCD פראבלעמען. איינס פון די זאכן וואס זי האט מיר פארציילט איז געווען אז ווען ערב פסח איז אויסגעפאלן שבת האט זי נישט מער און נישט ווייניגער געוואשן די פלאר נאך דער סעודה! כדי צו זיין 'זיכער' אז עס בלייבט נישט חלילה קיין משהו חמץ. זי האט מחלל שבת געווען כדי דער פסח זאל זיין 'הונדערט מאל הונדערט פראצענט'!
"זי האט געוואוסט אז זי איז מחלל שבת, זי האט מיר אבער געזאגט אז זי קען נישט אנדערש! שוין צוויי חדשים וואשט מען און מען רייבט ווייל עס גייט קומען פסח, און דא ערב פסח לאזט מען ברעקלעך חמץ עמי בבית? זי האט עס נישט געקענט פארנעמען. איך האלט בשיטה אז זי איז אן אונס גמור, זי האט נישט עובר געווען קיין עבירה. די OCD איז אזא קאפ פארדרייער, עס נעמט אוועק דעם מענטש פון מאכן באשלוסן באזירט אויף שכל.
"איך האב איר דעמאלט מסביר געווען אז דער שו"ע הרב זאגט קלאר אז די ברעקלעך וואס בלייבן נאך דער סעודה ערב פסח איז גארנישט. אבער ווען מען האט OCD העלפט דאס נישט. וואס הייסט ס'גארנישט? נו האב איך דאך נישט געדארפט פסח'דיג מאכן? און באמת, גערעכט! מען האט טאקע נישט געדארפט…" ווערטלט זיך ר' שמואל באזירט אויף דעם וואס שטייט אין שו"ע אז וואס מען קראצט און רייבט פעלט נישט אויס עפ"י הלכה, אבער מען זאל נישט אפרעדן די נשים דערפון. "עכ"פ, דאס איז OCD."
אז מען האט דערמאנט די פסח מעשה דערמאנט זיך ר' שמואל אן ענליכע שאקירנדע עפיזאד וואס ער האט מיטגעהאלטן נישט מער ווי א וואך בעפאר אונזער שמועס. "א פרוי האט מיר אנגערופן און פארציילט אז זי האט מורא פון חמץ, אבער נישט נאר ערב פסח, נאר א גאנץ יאר! די קינדער טארן קיינמאל נישט ארויפגיין צו די שלאף צימערן אויבן אויפ'ן צווייטן שטאק נאר נאך וואס די מאמע קלאפט זיי אפ פון ברעקלעך וואס זענען אפשר פארבליבן אויף זיי נאכ'ן עסן.
"די מעשה ענדיגט זיך נאכנישט. א גאנצע וואך באגנוגנט מען זיך טאקע מיט בלויז אפפוצן די קינדער, אבער שבת, וויבאלד מען האלט נאך א סעודה ווען עס טוט זיך ברעקלעך און חלה אויף אלע זייטן, לייגט זי נישט די קינדער שלאפן בעפאר זי וואשט זיי אפ געהעריג! א זאך וואס נישט עס גרעניצט מיט חילול שבת נאר דאס איז דער טייוול אליין, חילול שבת לכל הדעות.
"בקיצור, די מעשיות זענען ענדלאז," קרעכצט דער טעראפיסט איבער דעם מצב פון OCD ליידנדע. "דער סטייפלער גאון שרייבט אין א בריוו אז אלע גלות'ן זענען געווען בבחינת גלות כללי, אבער היינטיגע צייטן איז דער גלות א גלות פרטי, יעדער ביי זיך. מען ליידט גייסטיש." ווען מיר שטעלן די פראגע צי היינט זענען די פראבלעמען טאקע מער ווי אמאל, ענטפערט ר' שמואל מיט א קלארן "יא! און עס איז זיכער אז עס ווערט ליידער נאר מער און מער."
דער שורש פון OCD
פון וואו קומט OCD? וויאזוי שאפט זיך דאס? וואס איז איר פארמירונג פראצעדור? ווער באקומט דאס? א זאק מיט שאלות אויף א פארוויקלטע נושא, אבער ר' שמואל האט קלאר ארויס דעם ענין און געט עס איבער זייער פשוט. "עס זענען פארהאן צוויי הויפט קאטעגאריעס אין OCD.
"לויט רוב מעדיצינישע וויסנשאפטלער האבן OCD ליידנדע א כעמישע אומבאלאנס, דאס הייסט אז עס הערשט ביי זיי א מאנגל אין א געוויסן כעמיקאל אינעם מוח. דאס איז וואס ברענגט מענטשן צו די החלטה אז OCD נעמט זיך פון א כעמישע אומבאלאנס, און לויט דעם איז מעדיצין די כמעט איינציגסטע מיטל וואס וועט לינדערן דעם פראבלעם בס"ד. די מעדיצין געט פאר'ן מוח פון דעם כעמיקאל וואס עס פעלט און דאס מאכט דעם מענטש נארמאל כאחד האדם.
"עס איז אבער נישט אינגאנצן אזוי," דרייט ר' שמואל מיט'ן פינגער ענליך ווי ער נוצט דאס ביים שווימען אין ים התלמוד. "עס איז אמת אז OCD קומט דאס שטארקסטע ארויס ביי מענטשן פון וועם עס פעלט דעם כעמיקאל, עס מיינט אבער נישט אז דער פעלנדער כעמיקאל איז דער גורם צו OCD, עס קען פונקט אזוי מיינען אז די OCD איז דאס וואס רעזולטירט צו האבן דעם מאנגל אינעם כעמיקאל. און פאקטיש זענען אויך פארהאן מענטשן וואס ליידן אויף OCD אבער האבן נישט יענעם כעמיקאל מאנגל.
"דער אמת איז אז ווי געזאגט קומט OCD אין צוויי באזונדערע פארמען. עס זענען פארהאן מענטשן וואס זייער OCD איז צוליב א כעמישע אומבאלאנס וואס איז א נאטור וואס ליגט אין זייערע גענעס, דאס פארענטפערט דעם פאקט וואס מען טרעפט אפט אז געוויסע משפחות זענען מער אפעקטירט ווי אנדערע. פון דער אנדערער זייט זענען פארהאן מענטשן וואס דרויסנדיגע זאכן זענען די גורמים צו זייער OCD. אין דער צווייטער קאטעגאריע אליין זענען אויך פארהאן צוויי קאטעגאריעס. עס זענען דא וואס איינמאל זיי באקומען OCD ברענגט דאס שוין אויך א כעמישע אומבאלאנס, און עס זענען פארהאן וואס מען כאפט די פראבלעם ביי א פריערן שטאפל, בעפאר עס ווירקט אויפ'ן מוח.
"די וואס האבן דעם פראבלעם אין די גענעס האבן נישט איין ספעציפישע אבסעסיע וואס יעדער ליידנדער אין דער משפחה פארמאגט. די כעמישע אומבאלאנס קלאפט אויס ביי יעדן אנדערש געוואנדן אין פיל דרויסנדיגע גורמים. איך האב געהאט אמאל א טאטע מיט א זון וואס האבן ביידע געליטן פון OCD אבער עס האט אויסגעקלאפט אויף צוויי קעגנזייטיגע זאכן. דער טאטע פלעגט כסדר לויפן אין ביה"כ, דאס האט אים געפירט צו נוצן די ביה"כ אין יעדן פלאץ וואו ער האט זיך נאר געפונען, אפי' אין עפנטליכע פלעצער ווי אין באן סטאנציע און עס איז געווען שמוציג און אומבא'טעמ'ט.
"ווידער זיין זון האט געהאט א פארקערטע אבסעסיע, נעמליך, קעגן שמוץ און דזשערמס. ער האט זיך געעקלט ארויסצוגיין אין סיי וועלכן פרעמדן פלאץ, ווען ער האט געדארפט גיין צו א דאקטאר האט ער דריי טעג פריער נישט געטרונקען כדי עס זאל ח"ו נישט אויסקומען צו דארפן ארויסגיין אין דער פרעמד. דארט איז שטארק ארויסגעקומען דעם דיפרענץ צווישן טאטע און קינד, כאטש וואס ביידע האבן געהאט דעם פראבלעם פונעם זעלבן שורש, די גענעס.
אז מען רעדט פון יענעם עפיזאד ענדיגט ער שוין די מעשה, "דער טאטע האט זיך דעמאלט אויסגערעדט צו מיר אז ער האלט עס נישט אויס, ער דארף יעדע מינוט ארויסגיין, עס קומט ראש השנה און ער דאוונט אין א גרויס ביהמ"ד וואו עס הערשט א מאנגל אין פלעצער און אז מען גייט ארויס ריזיקירט מען דאס פלאץ, און בכלל איז עס א גרויסע שטופעניש און עס איז זייער שווער. איך האב אין יענעם פאל ארויסבאקומען אז דער חשש וואס האט אים געשטופט ארויסצוגיין כסדר איז געווען צוליב דעם לאו פון בל תשקצו, האב איך אים געזאגט אז דער הייליגער שינאווער רב שרייבט אז פון ווען מען גייט ארויס איז ביז דריי שעה נישט פארהאן קיין בל תשקצו. ער האט מיר אנגערופן נאך יו"ט באדאנקען אז איך האב אים געראטעוועט דעם יום טוב.
"הכלל, אפילו אויב די OCD קומט פון די גענעס קלאפט עס אויס ביי יעדן אנדערש און אפטמאל מיט קעגנזייטיגע אבסעסיעס. ביי אידן קלאפט עס אפט אויס אין הלכה. דאס מיינט נישט אז ביי גויים איז נישטא קיין OCD אין די גענעס. זיי ליידן אויך דערפון אינגרויסן, נאר ביי זיי קלאפט עס אויס אין אנדערע זאכן.
"געווענליך די וואס ליידן צוליב וואס זיי האבן עס אין די גענעס דארפן נעמען מעדיצין, און נעמען מעדיצין איז נישט אזא 'ביג דיעל' ווי מענטשן מיינען. מענטשן פרעגן זיך נאך בעפאר'ן נעמען מעדיצין ווי כאילו מען רעדט איבער א הארץ אפעראציע. עס איז גארנישט, בסך הכל פעלט א געוויסע כעמיקאל און מען נעמט עס אריין פונדרויסן. דאס אלעס! איינמאל מען באקומט דעם כעמיקאל קען מען בעזהשי"ת פונקציאנירן כאחד האדם און עס פעלט זיי גארנישט.
"די צווייטע קאטעגאריע פון OCD גייט פארקערט; דער מענטש אנטוויקלט OCD און דאס ברענגט אפט צו א כעמישן אומבאלאנס. וויאזוי אנטוויקלט דער מענטש OCD? דאס קומט זייער אסאך מאל צוליב צעמישעניש און אומקלארקייט. ווען א מענטש איז אומקלאר צי די נעקסטע שריט וואס ער גייט נעמען גייט אים פירן אין שאול תחתית וועט ער זיך כסדר צוריקהאלטן פון מאכן דעם טריט. דער פחד פון נישט זיין קלאר וואו איין און וואו אויס, וואס יא און וואס נישט, וואס איז א סכנה און וואס נישט, וואס איז א דאורייתא און וואס איז אן איינרעדעניש, וואו איז דער גרעניץ צווישן הלכה און מנהג און צווישן מנהג און שיינע ענינים. דער נעפל, דאס ברענגט אבסעסיעס."
צו היילן די צווייטע סארט OCD פעלט נישט אייביג אויס מעדיצין, ווי ר' שמואל איז ממשיך צו ערקלערן. "מען זאגט נאך פון רבי נחמן ברעסלאווער אז פונקט ווי ביי א שניט אויב רירט מען עס אן און מען שפילט זיך דערמיט ווערט עס ערגער, ווידער אויב לייגט מען א באנדאזש און מען איגנארירט עס פארהיילט זיך עס. דאס זעלבע איז אויך ביי נפשיות'דיגע שניטן. אויב לערנט מען זיך אויס וויאזוי צו לעבן מיט די OCD היילט זיך צומאל די כעמישע אומבאלאנס פון זיך אליין, און איך זע עס אסאך מאל.
"וועגן דעם, ווען די OCD נעמט זיך נישט פון קיין משפחה'דיגע כעמישע אומבאלאנס וועט אפט זיין גענוג צו מאכן טעראפי, ווייל דער כעמישער אומבאלאנס איז נאר א תוצאה פון די אבסעסיעס וואס דער מענטש האט באקומען פונדרויסן. אסאך מאל דארף מען אפילו אין אזא פאל יא האבן מעדיצין, אבער אפטמאל וועט זיין גענוג צו נעמען די מעדיצין פאר א קורצע וויילע פון אפאר חדשים און נאכדעם קומען שוין די כעמיקאלן צוריק נאטירליך בס"ד. ווייל בעצם דער מענטש האט נישט דעם פראבלעם מתולדה, עס איז א צוגעקומענע זאך.
"מענטשן פרעגן מיר אפט, 'אויב וועל איך ארבעטן אויף מיין OCD וועל איך אינגאנצן פטור ווערן דערפון?' מיין ענטפער איז אייביג: 'דאס אליין איז א OCD שאלה…' וואס וועט דען זיין אז דו וועסט יא בלייבן מיט 10 פראצענט OCD? עס מוז זיין הונדערט פראצענט? אויב וויל מען הונדערט פראצענט נישט האבן OCD האט מען דאך ווייטער OCD. און אויב קען מען לעבן מיט 10 פראצענט OCD איז א סימן אז מען איז שוין ב"ה געהיילט, מען דארף שוין נישט אז זאכן זאלן זיין בשלימות…"
דער שליסל: בהירות בהלכה
"ווען די נושא איז איבער די ערשטע סארט OCD וואס נעמט זיך פון א כעמישן אומבאלאנס קען מען נישט זאגן אז ביי אונז אידן מאכט זיך דאס אפטער ווי ביי די גויים. דער אומבאלאנס איז אייניג צעשפרייט אין פארשידענע גענעס און דער צאל ליידנדע דערפון איז נישט צו שטארק תלוי אין דרויסנדיגע פאקטארן. דער חילוק איז נאר אז ביי אידן קומט עס ארויס אין אבסעסיעס וואס האבן מיט הלכה און, להבדיל, ביים גוי טרעפט זיך דאס ביי אנדערע זאכן.
"ווען עס קומט אבער צו OCD וואס ווערט פאראורזאכט דורך צעמישעניש און אומקלארקייט קען מען קלאר זאגן אז יא, עס טרעפט זיך אפטער ביי אונז ווי ביי דעם אלגעמיינעם המון עם. מיר אידן זענען אן עם הנבחר, מיר האבן א תכלית אויף דער וועלט, אונזער לעבן איז תלוי אין די תורה הק', און וואס די תורה פארלאנגט, דאס מאכט אונזער לעבן. וועגן דעם, אויב הערשט אן אומקלארקייט איבער וואס די תורה פארלאנגט איז עס א שטארקע גורם צו אבסעסיעס וואס רעזולטירן זייער אפט אין OCD און דאס ברענגט שפעטער ביי אסאך א כעמישע אומבאלאנס."
און ר' שמואל ווארפט א באמבע: "איך האב גערעדט מיט אפאר אפטייקער וואס באדינען די היימישע געגנטער, זיי זאגן אז אין די היימישע געגנטער ווערן באשטעלט פיל מער פון די 'סחורה' ווי אין סיי וועלכע אנדערע פלאץ. און איך פארשטיי עס."
עס איז נישט גרינג אראפצושלינגען אזא סטעיטמענט און מיר זוכן א מליץ יושר, פרעגנדיג "אפשר איז דאס צוליב וואס ביים היימישן עולם זענען מענטשן מער אחריות'דיג און מען נעמט זיך מער אין דער האנט ווי ביי די אלגעמיינע מאסן?" זיין אנטווארט איז א קלארע: "אלעס קען זיין, אבער נישט דאס איז מיין ראיה, דאס איז בלויז א הוכחה צו וואס איך זע שוין לאנג.
"איך האלט מיט יעדן טאג ווי מענטשן ליידן זיך אן צרות יגון ואנחה יארן לאנג, אבסעסיעס מיט ספיקות, משוגעת'ן און איינרעדענישן, און עס וואלט געקענט פארמיטן ווערן מיט אביסעלע קלארע ידיעות אין הלכה." דאס נישט זיין קלאר אין הלכה ברענגט זייער אסאך פראבלעמען, און דער טעראפיסטישער דיין, וואס באגעגנט דעם בראך טעגליך, האט זיך גענומען פאר א ציל צו פארשפרייטן הלכות וואס זענען נוגע פאר מענטשן, ובפרט אין הלכות וואו עס הערשט אומקלארקייט.
מיט א שיינע פאר יאר צוריק איז ר' שמואל ארויסגעקומען מיט א ספר וואס הייסט "יצא אדם לפעלו", איבער די הלכות וואס זענען נוגע אין אפיסעס, ווי הל' יחוד וכו'. דער ספר איז שטארק פארשפרייט געווארן און ווערט געלערנט אין אלע שולעס וויבאלד עס איז נוגע יעדן טאג פאר די מיידלעך וואס ארבעטן מיט מענער אין אפיסעס. עס איז אויך ארויסגעקומען אין ענגליש אונטער'ן נאמען "9 to 5", און איז שוין איבערגעזעצט געווארן אויך אויף שפאניש. עס איז זייער מפורסם געווארן און עס זענען שוין געדרוקט געווארן טויזנטער שטיקלעך דערפון.
דער דיין זאגט גאר אסאך שיעורים א טאג, סיי אויף זיין טעלעפאן ליניע און סיי אין ביהמ"ד, ער האט שיעורים אין אלע הלכות וואס זענען נוגע אין טאג-טעגליכן לעבן, אפילו אין נושאים וואס עס איז נישט "פאליטיש קארעקט" צו זאגן דארטן דעם דעת תורה. "איך שרעק זיך נישט פון קיינעם," שטאלצירט ר' שמואל. "מענטשן זאגן אז איך בין א 'קל', מיין ספר הייסט גראדע 'קל כנשר'… אבער באמת, איך בין נישט מתיר קיין שום איסור, איך בין דא אויסצוקלארן די ריכטיגע הלכות. עס איז בבחינת אני הגבר ראיתי את עני עמי, איך זע יעדן טאג ווי דאס אומקלארקייט אין הלכה זייעט ליידער אן חורבנות, דאס איז ווי א מאסן מערדער, און איך האב גענומען פאר א ציל דאס צו פרובירן לינדערן עד כמה שידי מגעת."
ר' שמואל זיצט שוין יארן מיט מענטשן און העלפט זיי איבערקומען זייערע גייסטישע שוועריגקייטן, לעצטנס האט ער איינגעזען אז מ'קען אסאך מאל העלפן א ריזיגן ציבור מענטשן אויף איינמאל אנשטאט זיצן מיט יעדן באזונדער, און דאס, דורך טעלע-קאנפערענצן. "היינט, ווען איך נעם אן פאציענטן הייס איך זיי אפט הערן מיינע קאנפערענצן. עס מאכט די ארבעט גרינגער און שנעלער, זייער אסאך וויכטיגע אינפארמאציע וואס העלפן פאר OCD ליידנדע ווערן דארט געלופטערט."
און עס איז לאו דווקא OCD, זיין טעלעפאן ליניע איז פול מיט א ריזיגע אויסוואל פון שיעורים אויף גאר אסאך נושאים און מקצועות בהלכה. עס זענען דארט פארהאן שיעורים אויף שלוות הנפש וואס באציען זיך צו גייסטישע פראבלעמען און די וויכטיגקייט צו דערקענען דעם חילוק צווישן "יראת שמים" און א פראבלעם, טאקטיקן און עצות וויאזוי צו ארבעטן מיט אומרואיגקייטן, וויאזוי צו האנדלען מיט אנדערע מענטשן וואס ליידן פון אומרואיגקייטן און וויאזוי צו פארמיידן די קינדער פון אנקומען צו א מצב פון אומרואיגקייטן.
אזוי אויך האט ר' שמואל א שלל פון שיערים אויף "תכונות הנפש", וואו ער איז מסביר דאס אז יעדער מענטש האט אן אייגנארטיגן פערסאנאליטעט, די 9 אניאגראם נומערן פון די פארשידענע כאראקטערס וואס זענען פארהאן צווישן מענטשן און וויאזוי מען נוצט דאס אויף למעשה, די חילוקים אין נאטורן צווישן מענער און פרויען, וויאזוי צוויי אנדערע סארט פערסאנאליטי טייפס קענען האבן א גוטן שלום בית דורך ארויסהאבן די נאטור פון דעם אנדערן צד, און פערסאנאליטי טייפס און חינוך.
די גאר וויכטיגע שיעורים מיט'ן נאמען "ערך עצמי" רעדן איבער דער נושא פון אביוז, די אחריות פון עלטערן, וואס איז חינוך און וואס איז אביוז, די רעכטן און אחריות'ן פון א מאן און א פרוי אין שטוב, סימפטאמען פון אביוז און וויאזוי דאס אויסצומיידן.
"א קריטישע זאך וואס מען דארף מסביר זיין פאר מענטשן איז אז די תורה האט נישט פארלאנגט מען זאל זיין פערפעקט," זאגט ר' שמואל אין קורצן די שיטה וואס שיינט צו זיין דער מאטיוו וואס שטופט אים אונטערצונעמען די אלע גרויסע פראיעקטן וואו אלעס גייט מיט'ן ניגון פון 'וואס פארלאנגט די הלכה און וואס נישט'.
"מחמיר זיין איז זייער א גוטע זאך, פאר זיך. אומקלארקייט אין הלכה, איינרעדענישן און חומרות וואס מענטשן מיינען אז עס איז הלכה, זענען זאכן וואס לאדענען איין דעם פארנעפלטן וואלקן, זייען אן צעמישעניש, און זענען די הויפט אורזאך צו די OCD מגיפה וואס ווערט נאר שטערקער.
"די טעראפי וואס איך טו מיט מענטשן וואס זייער פראבלעם באשטייט פון אומקלארקייט פאקוסירט אויסצולערנען צוביסלעך אז 90 פראצענט איז גענוג, 80 פראצענט איז גענוג. מען דארף נישט צילן צו שלימות עד הסוף, ווייל קיין סוף צו שלימות איז נישט פארהאן.
"לאמיר געבן א גשמיות'דיגן משל. א מענטש וואס שטייט אויף פון בעט הונדערט מאל זיכער צו מאכן אז די טיר איז גוט פארמאכט. און ווען איך זאג הונדערט מאל איז עס נישט קיין גוזמא, דאס זענען ערשיינונגען וואס קומען צו מיין טיר טעגליך. אין אזא פאל פרובירט מען צו זען וויפיל מאל מען קען מאכן דער מענטש זאל זיך צוריקהאלטן פון פארמאכן די טיר.
"עס איז נישט שייך אים צו הייסן אינגאנצן אויפהערן גיין צום טיר ווייל דאס איז נישט מעגליך ווען מען האלט נאך ביי דער ערשטער פאזע פון די הילף פראצעדור, מיין ארבעט איז אייביג צו זען אינעם מענטש וויפיל קען ער ארבעטן און וויפיל גייט ארבעטן. ווייל תפסת מרובה לא תפסת."
ביי הלכה איז אפט גרינגער אפצושניידן און זאגן וואס עס איז נישט וויכטיג, וואס די תורה פארלאנגט נישט, וועלכע חלק איז סתם איינרעדענישן. "למשל ביי חציצה שאלות האב איך אפט מצליח געווען מסביר צו זיין וויפיל עס הייסט א חציצה עפ"י הלכה און וואס עס איז איבערגעטריבן. דער מענטש ווייסט אז ער האט געפאלגט א רב און דער רב האט געזאגט אז צו טון אזוי און אזוי איז גענוג. פארשטייט זיך אז ווען א מענטש וואשט זיך זיבן שעה צוליב חשש חציצה קען מען אים נישט גלייך אראפברענגען צו 10 מינוט, אלעס גייט לפי הענין ולפי המצב."
וכחלום יעוף
ר' שמואל טיילט מיט אן אייגנארטיגן עפיזאד וואס איז אנגעקומען צו אים, א געשיכטע וואס ווארפט א שטיקל ליכט און דעקט אויף פון די מעטאדן וואס ער נוצט צו העלפן מענטשן. די געשיכטע האט זיך אפגעשפילט ווען א כלה האט אים אנגערופן צוויי וואכן בעפאר איר חתונה מיט א זייער נישט-שכיח'דיגער פראבלעם, נעמליך, אז ווען זי קוקט מיט די אויגן קוקט זי זייער "שטארק". זי לייגט אריין אלע אירע מוסקלען אין די אויגן אויף א וועג אז די אויגן גייען כמעט ארויס פון פלאץ.
"אויף מיין פראגע פארוואס זי טוט דאס, האט זי געזאגט אז ווען זי איז אומבאקוועם הייבט זי אן צו ציטערן מיט די אויגן, און זי האט מורא אז ביי איר חתונה וועט זי ציטערן מיט די אויגן און עס וועט זיין בזיונות, עס וועט נישט אויסזען גוט. און די סיבה פארוואס זי איז חושש אז זי גייט ציטערן, איז צוליב וואס זי ווייסט אז איר פאטער גייט זיך אויפשטעלן רעדן א דרשה און אזוי ווי ער רעדט אומקלאר און אביסל אינטערעסאנט וועט זי זיך שעמען.
"ווען איר טאטע רעדט ביי אנדערע חתונות גייט זי ארויס, אבער דא איז זי דאך די כלה, זי וועט נישט קענען ארויסגיין, זי וועט מוזן זיצן און אייננעמען בזיונות בשעת די דרשה ביי איר אייגענער חתונה, וועגן דעם פרובירט זי זייער שטארק אריינצולייגן די מוסקלען אין די אויגן און עס אנהאלטן עס זאל נישט ציטערן. די פראבלעם איז נאר אז עס איז געווארן זייער אינטערעסאנט, זי קוקט אויף מענטשן און זעט אויס ווי דער מלאך המות, זי גייט אין דער גאס און די אויגן שטעקן זיך ארויס. עס קוקט אויס זייער שלעכט.
"מיין ענטפער צו איר איז געווען מיט א פראגע, איך האב איר געפרעגט צי זי קען שרייבן. ווען איר ענטפער איז געווען פאזיטיוו האב איך איר געזאגט, הער מיך אויס, איך האלט אז דו גייסט ציטערן מיט די אויגן די גאנצע נאכט פון די חתונה און עס גייט זיין גרויסע בושות. עס גייט זיין די רעדע אין שטאט, יעדער גייט רעדן ווי אומנארמאל די כלה האט אויסגעזען מיט די ציטערדיגע אויגן. 'ניין! איך וויל נישט!' האט זי אריינגעהאקט מיט א געשריי, אבער איך האב געזאגט אז איך ווייס דו ווילסט נישט, אבער דו שרייב אראפ… שרייב עס יעדן טאג אויף אן אנדערן אופן.
"שרייב ווי איינער זאגט פאר'ן צווייטן 'דו ביסט געווען נעכטן ביי דער חתונה? עס איז געווען אזא שיינע חתונה, אבער איין זאך איז געווען אזוי אינטערעסאנט, די כלה האט נישט אויפגעהערט צו בלינקען און שאקלען מיט די אויגן דורכאויס די גאנצע חתונה נאכט…' אזוי האב איך גערעדט מיט איר יעדע פאר טעג און זי האט פארציילט די מעשיות וואס זי האט געשריבן.
"נאך א וואך שרייבן זאגט זי, 'דו ווייסט וואס? איך הייב אן צו טראכטן אז עס איז גוט אזוי; עס גייט קומען די חתונה, נו, זאל איך בלינקען מיט די אויגן, וואס וועט שוין זיין?' זאג איך איר, זייער פיין, אבער שרייב, שרייב ווייטער. יעדן טאג זאלסטו שרייבן א מעשה, אפילו אין יום החופה אליין זאלסטו שרייבן. און אזוי האט זי ווייטער יעדן טאג געשריבן אן אנדערע מעשה. זי האט געבלינקט מיט די אויגן, זיך פרובירט אוועקצודרייען פונעם עולם אן ערפאלג, אלע ערליי דמיונות אין צוזאמענהאנג מיט בלינקען די אויגן און איר בעפארשטייענדע חתונה זענען געלופטערט געווארן.
"נאך אפאר טעג שרייבן האב איך איר געזאגט זי זאל פרובירן נישט אריינצולייגן די מוסקלען אין די אויגן, ווייל די גאנצע סיבה פארוואס דו לייגסט די מוסקלען איז דאך נאר ווייל דו ווילסט נישט בלינקען ביי די חתונה, דו גייסט דאך אבער ווי געשמועסט סיי-ווי בלינקען, נו, פעלט דאך שוין נישט אויס אנצושטרענגען די אויגן פאר גארנישט…
"נאך דער חתונה פרעג איך איר צי זי האט למעשה געבלינקט ביי דער חתונה? זאגט זי 'ניין! איך האב גארנישט געבלינקט! איך ווייס טאקע נישט פארוואס!'
"פארשטייסט וואס איך האב דא געטון?" פירט ר' שמואל אויס, "זי האט געליטן פון OCD און געהאט אן אבסעסיע נישט צו בלינקען, דוקא די אבסעסיע האט איר געמאכט אנגעצויגן און דאס האט גורם געווען זי זאל יא בלינקען, און אזוי איז אנגעגאנגען א מלחמה כבידה ביי איר אין הארץ און די רעזולטאט איז געווען ארויסגעשטופטע אויגן ווי א בת היענה.
"די עצה פאר אזא פראבלעם איז 'עקספאוזשער טעראפי', צו אויסשטעלן דעם מענטש צו אט די סיטואציעס פון וועלכן ער האט מורא, איך האב אבער נישט געקענט מאכן קיין עקספאוזשער דא, ווייל מען האט איר נישט געקענט אריינשטעלן אין א חתונה זאל און פארלאנגען צו בלינקען. וועגן דעם האב איך גענוצט דעם מעטאד פון עקספאוזשער אין דמיון. דורכדעם וואס זי האט געשריבן כסדר און גע'דמיונ'ט וויאזוי זי בלינקט מיט די אויגן און זי האט בזיונות איז די אומקלארע פחד דערפון פארשוואונדן געווארן ווי די רויך פון א קאווע."
שלמה המלך בזמנינו…
נאך א גאר מערקווירדיגן עפיזאד דערציילט אונז ר' שמואל, זייענדיג מקיים דעם 'אז ס'רעגנט זאל שוין גיסן', האבנדיג אין באזיץ אן ענדלאזע שפע פון אינטערעסאנטע מעשיות פון לאנגיעריגער ערפארונג. "איין יאר ביי די הקפות שמחת תורה, איז געווען א פרוי וואס איז געווען ביי די הקפות אין א גרויס ביהמ"ד, עס האט זיך דארט געטון א שטופעניש, און נאך די הקפות, אויפ'ן וועג אהיים מיט די קינדער איז איר אריין א געדאנק אז זי האט בטעות גענומען איר חברטע'ס קינד און איר חבר'טע האט איר קינד…
"די ספיקות זענען צוביסלעך געווארן אלץ שטערקער. זי האט געקוקט אויפ'ן קינד און פרובירט צו טראכטן צי דאס איז איר קינד אדער נישט. אפשר זעט דאס אנדערע קינד אויס ענליך צו מיינס? וויאזוי קען איך וויסן אז דאס איז ווירקליך מיין קינד?
"נאך יום טוב רופט זי מיר אן און זאגט 'הרב ניימאן, פארזיכערט מיר אז דאס איז מיין קינד!' האב איך איר געהייסן צעשניידן דאס קינד אין צוויי…" ווערטלט ער זיך מיט חכמה. "עעעה, נאר א וויץ. איך האב איר געפרעגט, 'פארוואס? וואס איז שלעכט אזוי? דו האסט דיין חבר'טע'ס קינד און זי האט דיינס, דיין חבר'טע איז אן ערליך אידישע פרוי, וואס קען שוין זיין?'
"האט זי געענטפערט, 'הרב ניימאן, איר מיינט טאקע אז עס קען זיין? איך ווייס דאך אז עס איז מיין קינד, איך וויל איר זאלט מיר פשוט פארזיכערן איך זאל נישט האבן קיין ספיקות…' זאג איך איר: וואס איז דען? אפילו אויב עס איז יא דיין חבר'טע'ס קינד, פאסירט אויך גארנישט. בקיצור, עס איז געגאנגען אזוי אהין און צוריק און איך האב זיך נישט געלאזט.
"זי האט זיך געבעטן, 'הרב ניימאן, וואס איז דאס מיט אייך, איך האב אייך גערופן מיר צו פארזיכערן אז דאס איז מיין קינד און איר גייט און איר מאכט מיר מער ספיקות. היתכן?' זאג איך: טאקע, עס קען טאקע זיין. אין שו"ע שטייט, וויאזוי ווייסט א מענטש אז זיין קינד איז טאקע זיינס, דאס קומט ווייל מען גייט נאך רוב. קומט אויס אז עס איז נישט הונדערט פראצענט, עס איז 51 פראצענט.
"פארגאפט פרעגט זי, 'איר מיינט עס ערנסט? עס איז דא 49 פראצענט אז מיינע קינדער זענען נישט מיינע קינדער???' זאג איך, יא! מען גייט נאך רוב. עפ"י הלכה איז דאס אייער קינד ווייל עס איז דא א חזקה אז א קינד גייט נאך א מאמע. דאס איז דאס קינד וואס וועט זיצן שבעה נאך אייך, עס איז אייערס עפ"י הלכה. אבער נישט ווייל עס איז הונדערט פראצענט אזוי, נאר ווייל עס איז 51 פראצענט אזוי…
"אויף למעשה האב איך איר געזאגט, א גאנצן טאג קענט איר זיך משוגע מאכן און טראכטן ארויף און אראפ צי עס איז יא אדער נישט אייער קינד, איר קענט קוקן אלטע בילדער, נעמען בלוט, עקס-רעיס, טוט וואס איר ווילט… אבער אין דער האלבע שעה צופרי ווען איר שיקט דאס קינד אין חדר אריין זאלט איר אפמאכן קלאר אז עס קען זיין עס איז נישט מיין קינד; איך שיק דאס קינד אין חדר נאר ווייל עפ"י הלכה איז דאס מיין קינד…
"צוויי וואכן שפעטער רופט זי מיר אן: 'הרב ניימאן! איך בין א משוגענער? מען האט שוין דען אמאל געהערט אזוינס מען זאל אויפטוישן א קינד? איך בין א צעדרייטע פרוי!' איך האב איר בארואיגט: עס איז גארנישט, איר זענט נישט צעדרייט, ס'גוט. זי האט אבער געבעטן, 'הרב ניימאן, זייט מיר מסביר וואס דא איז געשען, פארוואס האב איך געטראכט אז דאס איז נישט מיין קינד?'
"איך האב איר נישט מסביר געווען, איך האב געזאגט אז ס'גוט און פארטיג. וואס דא איז געשען איז אז ווען זי האט מיר גערופן דאס ערשטע מאל האט זי געמוזט זיין זיכער הונדערט פראצענט אז דאס איז איר קינד. הונדערט פראצענט ווערט א פראבלעם. איינמאל זי האט א האלבע שעה אין טאג מסכים געווען אז עס מוז נישט זיין אז דאס איז איר קינד, איז די גאנצע אבסעסיע אוועקגעפאלן.
"איך האב איר נישט געוואלט זאגן שפעטער וואס איך האב געטון, ווייל דעמאלט וואלט זיך עס אנגעפאנגען נאכאמאל – אהה, הייסט אז עס איז יא הונדערט פראצענט מיין קינד, אבער אפשר נישט?…"
זייט נישט קיין חכם!
"עס איז זיכער אז מ'קען ארויסקריכן פון OCD," איז דער מומחה קלאר איבערצייגט און זאגט דאס אלעמאל פאר מענטשן, "מען דארף נאר טון די ריכטיגע השתדלות. אויב מען דארף נעמען מעדיצין זאל מען נעמען מעדיצין! זייט נישט קיין חכם. דאס איז דער וועג וואס דער אויבערשטער האט געגעבן זיך צו העלפן. מענטשן מיינען אז די מעדיצין זענען זאכן וואס מען געט פאר נערוון קראנקע. די איינרעדענישן האבן נישט קיין האפט!
"עס איז פונקט ווי צוקער ליידנדע דארפן נעמען אינסולין צוליב א מאנגל וואס זיי האבן פון דעם באשטאנדטייל, און קיינער גייט נישט זאגן אז איינער וואס ליידט אויף צוקער איז נערוון קראנק. דאס זעלבע איז מיט מעדיצין פאר OCD. עס פעלט א כעמיקאל, מען ערזעצט דאס מיט די מעדיצין, און אלעס פאלט צוריק אין פלאץ.
"דער איינציגסטער קשר וואס נערוון-מעדיצין האט מיט מעדיצין פאר גייסטישע פראבלעמען איז אז ביידע ווערן געגעבן אין פארעם פון א טאבלעט. און אויב אזוי איז טיילענאל אויך אין דעם כלל. די סטיגמע אויף מעדיצין דארף אראפגיין. מען קען אזויפיל מענטשן אויסלייזן פון זייער גלות פרטי, וואס ווי אויבנדערמאנט זאגט דער סטייפלער גאון אז דאס איז דער נסיון הדור. די סטיגמע דארף אראפגיין!" דערקלערט ר' שמואל מיט א פעסטקייט, ווי ער זאל האפן אז זיין וואונטש זאל זאפארט פארוואנדלט ווערן אין א מציאות.
"מען דארף זיך נישט דערקלערן אלס משוגענער ווען מען נעמט מעדיצין, מענטשן מיינען אז מען ווערט 'פארדאופט'. עס איז א טעות, ווער ווערט דען פארטייבט? עס איז סך הכל א כעמיקאל וואס יעדער פראדוצירט נאטירליך און דער וואס האט א מאנגל דערין דארף עס באקומען דורך א טאבלעט. עס זענען דא מענטשן וואס זענען שוין אזוי קראנק אז די איינציגסטע עצה איז זיי צו פארטייבן דורך געבן א גאר גרויסע דאזע, און דאס איז די איינציגסטע ברירה. אבער נארמאל א מענטש וואס ליידט אויף OCD ווערט נישט אנגעשטאפט מיט מעדיצינען און פארטייבט. עס איז אן איינרעדעניש.
"נישט נאר וואס מען ווערט נישט פארטייבט נאר עס דערקענט זיך בכלל נישט אז מען נעמט מעדיצין. דער מענטש פאר זיך ווייסט אז ער נעמט אבער עס דערקענט זיך נישט. ווען מען נעמט 'נישט' די מעדיצין, דעמאלט דערקענט זיך עס. ווי געשמועסט, די אפטייקער שיקן מעדיצין פאר גאר אסאך היימישע מענטשן און קיינער חוץ זיי ווייסט נישט דערפון. האט איר שוין באמערקט אויף א חבר אז ער איז פארטייבט?
"איך זאג זייער אפט אז דאס איז עבודת השם. אז מען נעמט נישט קיין מעדיצין ליידט יעדער איינער, די משפחה, די קינדער, די ארומיגע. צו וואס פעלט דאס אויס? מענטשן פאלגן מיך נישט און נאך אפאר יאר ווען מען מוז זיך שוין ברעכן וויינט מען צו מיר פארוואס איך האב זיי נישט געצוואונגען דריי יאר צוריק. פארוואס איך האב נישט געצוואונגען? איך קען דען צווינגען? איך קען נאר מסביר זיין און בעטן, איך קען נישט צווינגען, זאל איך עס אריינווארפן אין איינעמ'ס וואסער?…
מיר דארפן אפענע אויגן
"מלמדים דארפן וויסן וואס OCD איז און וויאזוי דאס צו דערקענען אויף א קינד," פסק'נט ר' שמואל מיט'ן כח ההוראה. "אמאל זעט מען א קינד איז ערליך, ער וואשט זיך ערליך, דאוונט לאנג און זאגט ארויס קלאר יעדע ווארט, און מען טראכט צו זיך אז עס איז גוט, ער איז וואויל, ער פירט זיך אויף ערליך, ער איז א צדיק'ל. אבער זייער אפט ליגט דא פארשטעקט א ביטערע קייט פון יסורים.
"איך זאג אוודאי נישט אז יעדע ערליכע יונגל האט OCD, אבער נישט יעדע ערליכע אינגל איז גוט צו לאזן לויפן. דער נסיון איז זייער גרויס, ווייל פון דער אנדערער זייט זענען דא די ווילדע קינדער, די וואס מאכן דעם מלמד ארבעטן פאר זיין געלט… און מען פרייט זיך אז דאס קינד איז ערליך און דרייט נישט אן קיין פראוואקאציעס, אבער אויב איז דאס א פראבלעמאטישע ערליכקייט דארף מען דאס כאפן בעוד מועד בעפאר עס ווערט מער קאמפליצירט.
"נישט אז א מלמד זאל ווערן א טעראפיסט, פארקערט, א מלמד זאל בלייבן א מלמד און א טעראפיסט זאל בלייבן א טעראפיסט, אבער עס איז אן אחריות אויף די מלמדים זיי זאלן וויסן וואס די זאכן באדייטן, און ווען זיי זעען סימפטאמען אויף א קינד זאלן זיי רופן די עלטערן איבערגעבן וואס זיי זעען און אנווייזן פאר די עלטערן וואו צו גיין ווייטער. מען קען ראטעווען דורות, אדער ח"ו להיפך.
און דאס איז נישט גילטיג בלויז אויף מלמדים, נאר על הכלל כולו יצא. מענטשן וואס טוען מיט מענטשן דארפן וויסן וויאזוי צו דערקענען סימפטאמען פון OCD. פשוט, אויב איז עס אזוי שכיח היינטיגע צייטן דארף מען זיין באהאוונט. מיט דעם ריכטיגן צוגאנג קען מען בע"ה פארמיידן איבעריגע יסורים און ראטעווען מענטשן!
אלס רעדאקטאר פון "נפשי" האט שוין בן מנחם אינטערוויואירט צענליגער מענטל העלט פראפעסיאנאלן, דאקטוירים און טעראפיסטן, ער שרייבט חודש'ליכע עדיטאריעל ארטיקלען און מחשבות, צווישן אנדערע קורצע ווי לאנגע קאלומס און רובריקן


c: text/html

text:
ענגלאנד
ענגלאנד איז דאס גרעסטע און מערסט באפעלקערטע באשטייטיילע לאנד[1][2] אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און צפון אירלאנד. זיינע איינוואוינער זענען 83% פון דער גאנצער באפעלקערונג פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך[3]. די יאדערלאנד טעריטאריע פון ענגלאנד פארנעמט דאס דרום'דיג צוויי דריטל פונעם גרויסבריטאניע אינזל און האט יבשה גרענעצן מיט סקאטלאנד צו צפון און וויילס צו מערב; די ים גרענעצן זענען דער צפון ים, אירישער ים, אטלאנטישער אקעאן און ענגלישער קאנאל.
ענגלאנד איז געווארן א פאראייניגטע שטאַט אין דעם 10טן יארהונדערט. דער נאמען 'ענגלאנד' שטאמט פון די אנגלען, א דייטשיש פאלק וואס האט באזעצט די טעריטאריע אין די 5טער און 6טער יארהונדערטער. די הויפטשטאט פון ענגלאנד איז לאנדאן, וואס איז די גרעסטע שטאט אין ענגלאנד און אויך (לויט רוב מאסן) די גרעסטע שטאט אין דעם אייראפעאישן פאראיין.[4]
געאגראפיערעדאַקטירן
ענגלאנד געפינט זיך אינעם אינזל גרויסבריטאניע. צום צפון פון ענגלאנד איז סקאטלאנד, מיט וויילס צו מערב. צו מזרח און דרום, און אויך דערצו א טייל פון מערב, האט ענגלאנד א ים בארטן. פראנקרייך איז צו דרום-מזרח , אריבער דעם ענגלישן קאנאל. דער קאנאל טונעל אונטערן ים, באהעפט ענגלאנד מיט יאדערלאנד אייראפע. אירלאנד איס א גרויסער אינזל צו מערב.
לאנדאן איז די גרעסטע שטאט און די הויפטשטאט. אנדערע גרויסע שטעט זענען בירמינגהאם, מאנטשעסטער, לידז, שעפילד, בריסטאל און ליווערפול. דער לענגסטער טייך אין ענגלאנד איז דער סעווערן. אנדערע לאנגע טייכן זענען דער טעמז (וואס פליסט אדורך לאנדאן), דער טרענט און דער הומבער.
הויפט שטעטרעדאַקטירן
די גרעסטע שטעט אין ענגלאנד זענען (אלפֿאַבעטיש):
עקאנאמיערעדאַקטירן
ענגלאנד'ס עקאנאמיע איז פון די גרעסטע אין דער וועלט, מיט א דורכשניטלעכער ברוטא אינלענדישער פראדוקט א מענטש פון £22,907.[5] די עקאנאמיע איז א געמישטע מארק עקאנאמיע מיט א סאך פרייער מארק פרינציפן , אבער אויפהאלטנדיק א פארגעשריטענע סאציאלע פארזארג אינפראסטרוקטור.[6] די אפיציעל וואלוטע אין ענגלאנד איז דער פונט שטערלינג, מיטן סימבאל GBP. שטייערן אין ענגלאנד זענען נישט גאר הויך אין פארגלייך מיט גאנץ אייראפע—אין 2009 איז דער גרונטיקער פערזענלעכער שטייערקורס 20% אויף שטייערדיקן איינקומפט ביז £37,400, און 40% אויפן איבעריגן פארדינסט איבער דעם סכום.[7] די ענגלישע עקאנאמיע איז דער גרעסטער טייל פון דער עקאנאמיע פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך,[5] וואס האט דעם 18טן העכסטן GDP א מענטש אין דער וועלט. ענגלאנד גייט פון פארנט אין די כעמישע און פארמאצעווטישע סעקטארן און אין וויכטיגע טעכנישע אינדוסטריעס. לאנדאן, היים פון דער לאנדאנער בערזע, די הויפט בערזע אין די פאראייניגטע שטאטן און די גרעסטע אין אייראפע, איז ענגלאנד'ס פינאנציעלער צענטער—100 פון אייראפע'ס 500 גרעסטע קארפאראציעס זענען באזירט אין לאנדאן.[8] לאנדאן איז דער גרעסטער פינאנציעלער צענטער אין אייראפע, און אויך היינט (2009) די גרעסטע אין דער וועלט.[9]
לאנדווירטשאפט איז שטארק מעכאניזירט און פראדוצירט 60% פון די עסן באדארפן מיט נאר 2% פונעם ארבעטסקראפט.
וויסנשאפט און טעכנאלאגיערעדאַקטירן
פראמינענטע ענגלענדער פונעם פעלד פון וויסנשאפט און מאטעמאטיק שליסן איין סיר אייזיק ניוטאן, מייקל פאראדיי, ראבערט הוק, ראבערט בויל, דזשאזעף פריסטלי, טים בערנערס-לי און פאל דיראק.
אלס געבורטסארט פון דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע איז ענגלאנד געווען די היים פון א סך פראמינענטע דערפינדער אין די 18טן און 19טן יארהונדערטער. צווישן די בארימטע ענגלישע אינזשענירן זענען איזאמבארד קינגדאם ברונעל, שאפער פון דער גרויסער מערבדיקער באן, פארע-שיפן און וויכטיקע בריקן.
דער פאטער פון די אייזנבאנען, דזשארדזש סטיוונסאן האט געבויט די ערשטע צווישן-שטעט פובליקע אייזנבאן אין דער וועלט, די ליווערפול און מאנטשעסטער באן, וואס האט געעפנט אין 1830.
ענגלישע אויסגעפינסן שליסן איין: דער דזשעט ענזשין, די ערשטע אינדוסטריעלע שפינמאשין, דער ערשטער קאמפיוטער און דער ערשטער מאדערנער קאמפיוטער, די וועלט-וועב מיט HTML, בלוט-טראנספוזיע, די מאטאריזירטע שטויבמאשין, גראזשניידער, עלעקטרישע מאטאר און דאמפמאטאר.
דעמאגראפיערעדאַקטירן
באפעלקערונגרעדאַקטירן
שפראךרעדאַקטירן
די ענגלישע שפראך איז א מערב דייטשישע שפראך וואס מ'רעדט אין אסאך לענדער ארום דער וועלט. ס'איז דא אומגעפער 380 מיליאן מענטשן וואס רעדן ענגליש אלס מוטער-שפראך, אזוי איז זי די דריטע מערסטע גערעדט שפראך אין דער וועלט. א ביליאן מענטשן רעדן זי אלס צווייטע שפראך. ענגליש איז באאיינפלוסט דורך פילע פארשידענע שפראכן.
רעליגיערעדאַקטירן
קולטוררעדאַקטירן
מיטל ענגלישע ליטעראטור האט אנגעהויבן מיט דזשעפרי טשאסער, פארפאסער פון די קאנטערבורי מעשה'ס.
ספארטרעדאַקטירן
די פאלגנדע ספארטן האט מען ערפינדן אין ענגלאנד:
רעפערענצןרעדאַקטירן
- ↑ www.number-10.gov.uk. לענדער אינוועניג א לאנד. דערגרייכט דעם 2007-06-13.
- ↑ England -- Britannica Student Encyclopedia. URL retrieved on 6 June 2007.
- ↑ National Statistics Online - Population Estimates. URL דערגרייכט 6 June 2007.
- ↑ סיי לויט דער אפיציעלער דעפיניציע פון LUZ (גרעסערע שטאטישע זאנע) וואס אייראסטאט (די אייראפעישע סטאטיסטיק אגענטור) ניצט און סיי לויט באפעלקערונג צווישן די מוניציפאלישע גרענעצן.
- ↑ a b Office for National Statistics. Regional Accounts. statistics.gov.uk. דערגרייכט דעם 2009-09-17.
- ↑ The Welfare State – Never Ending Reform. BBC News. news.bbc.co.uk. דערגרייכט דעם 2009-09-17.
- ↑ שטייער אין ענגלאנד. AdviceGuide.org.uk. דערגרייכט דעם 2009-09-05.
- ↑ פינאנציעלער צענטער. London.gov.uk. דערגרייכט דעם 2009-09-05.
- ↑ סיטי פון לאנדאן פאליסי און רעסורסן קאמיטעט. The Global Financial Centres Index (PDF). cityoflondon.gov.uk. ארכיווט פון דעם אריגינאל דעם 2009-10-07. דערגרייכט דעם 2009-09-05.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
באק פולווער
בעיקינג פאודער
חילוק צווישן בעיקינג פאודער און בעיקינג סאדע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
באק פולווער און סאדע פולווער זענען ביידע יערן אגענטן וועלכע זענען צוזאמענגעשטעלט פון א רייע כעמיקאלן וועלכע פראדוצירן זויערע קוילנשטאף איינמאל עס ווערט געמישט מיט וואסער אדער דעגרייכט א געוויסע טעמפרעאטור.
ווי באקאנט לאזט מען רוב געבעקסן זיך יערן בעפאר מען שטעלט דאס צו באקן. א ברויט איז נישט קיין ברויט נאר אויב עס יערט און ווערט גרויס און ווייעך. פאר טויזענטער יארן אט מען גענוצט הייוון אלס דער יערן אגענט צו לאזן יערן ברויט. הייוון איז א געוואוקס פון די מאשרום פאמיליע און וועט בטבע אויפעסן צוקער איינמאל עס ווערט געשטעלט דערנעבן. אין דעם פראדעצור ווערט געשאפן קארבאן דיאקסייד (דאס איז די כעמיקאל רעאקציע) וועלכע איז ווי קליינע באבעלעך וועלכע בלייבן שטעקן אין די טייג און עס ווערט אויפגעבלאזן.
דער פראדעצור איז א לאנגע וויבאלד עס נעמט צייט ווילאנג די הייוון טוט איר ארבעט און די טייג יערט. אלס אן אלטערנאטיוו צו הייוון האבן כעמיקער ערפינדן בעיקינג סאדע און דענאך בעיקינג פאודער וועלכע מאכן די ארבעט אין סעקונדן. דער חילוק צווישן די צוויי איז אז בעיקינג סאדע מוז געשטעלט ווערן צו עסיד עס זאל אנהייבן ארבעטן ווי יאגורט, האניג, און טשאקלאד. די כעמיקאלע רעאקציע איז א באלדיגע אבער דעגרייכט איר קלימאקס ביי הויכע טעמפרעאטורן און דערפאר דארף מען אזא געבעקס באלד אריינשטעלן אין אויוון ווייל אנדערש וועט דאס ווערן אויפגעבלאזן און צוריק צוזאמענפאלן.
בעיקינג פאודער קומט שוין מיט די עסיד קאמפאנענט און אויך א טרוקענער אגענט (סטארטש) וועלכע האלט דאס טרוקן. בעיקינג פאודער קומען היינט אין צוויי פארמאטן, SINGLE ACTING און DOUBLE ACTING. די איינצעלע אקט פאודער הייבט אן ארבעטן ווען עס גרייכט פייכקייט. די סטארטש גייט פארביי און די כעמיקאלן לעבן אויף אויפ'ן מאמענט און מוז געשטעלט ווערן צום באקן גענוי ווי מיט בעיקינג סאדע. די דאפעלטע אקט פאודער פארמאגט צוויי אנדערע געמישן פון כעמיקאלן וועלכע ארבעט אין צוויי פאזעס. די ערטשע פאזע הייבט אן ארבעטן ווען עס גרייכט פייכקייט אבער די עיקר ארבעט הייבט זיך ערשט אן ווען עס גרייכט הויכע טעמפרעאטורן.
דער באנוץ פון די צוויי באשטאנדטיילן איז געוואנדן לויט די אנדערע באשטאנדטיילן אין א געבעקס. בעיקינג סאדע איז ביטער און וועט נאר גענוצט ווערן אויב עס איז אויך פאראן אין דעם געמיש א זיסע באשטאנדטייל ווי האניג. ווען עס איז נישט פאראן עפעס אנדערש צו פארגיטיגן די ביטערקייט פון די בעיקינג סאדע נוצט מען אנשטאט בעיקינג פאודער וועלכע גייט מיט נוטראלע באשטאנדטיילן.
מען קען שטענדיג נוצן בעיקינג פאודער אין פלאץ פון בעיקינג סאדע אבער עס וועט פארלאנגן פיל מער פון די כעמיקאלן וועלכע עפעקטירט די טעם פון דעם געבעקס. אין פלאץ פון בעיקינג פאודער קען מען אבער נישט נוצן בעיקינג סאדע ווייל אויב עס איז נישט פאראן קיין באשטאנדטייל מיט עסיד וועט עס נישט ארבעטן.


text:
וואכאקא
וואַכאַקאַ (שפּאַניש: Estado de Oaxaca) איז איינער פון די 31 שטאַטן וואס, צוזאמען מיטן פעדעראלען דיסטריקט, נעמען אריין די 32 שטאַטן פון מעקסיקע.
ער געפינט זיך אין דרום-מערב מעקסיקע, אין דעם דרום-מערב ווינקל פונעם איסטמאס פון טעהואַנטעפּעק. ער גרענעצט דעם שטאַט פון גערעראָ צו מערב, פּועבלאַ צו צפון-מערב, וועראַקרוז צו צפון און טשיאַפּאַס צו מזרח. צו דרום האט ער כּמעט 600 קילאמעטער פון ברעג אויפן פאציפישן אקעאן. ער האט אַ רייַך מולטיקולטורעלן זאַץ ווו מער ווי 16 עטנישע גרופּע. ווי אנדערע לענדער פון דער פעדעראציע, האט אָאַקסאַקאַ אַ קאָנסטיטוציע, אַ יידל קאָד, שטראפֿקאָד און פאַרשטעלן זיך.


text:
ריכוז אתרים עם חומר על בתי חיים
די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד
- יוראפ
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 18233
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג אוקטובער 18, 2011 12:16 pm
- לאקאציע: על אדמת נכר
טייטל האט געשריבן:מיללער האט געשריבן:טרעוולער האט געשריבן:וואו קען איך זעהן אינפארמאציע פונעם טבריה בית החיים ?
הרב בנימין פנטילאט פון פתח תקוה האט לעצטענס ארויסגעגעבן א ספר מיט א פונקטליכע רשימה פון מצבות און בכלל אינפארמאציע איבערן ביה"ח אין טברי'
וואסי די נאמען פון די ספר און אוואו קען מען עס באקומען?
הקהילה האשכנזית בטבריה
איר קענט זיך פארבינדן אויף זיין אימעיל
btoladot@gmail.com
עס איז נאר פון די יארן תרל"ט-תשט"ו
בית החיים בווילפולעי-גליציא
- וואנאוויטשער
- שר חמש מאות
- תגובות: 558
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אפריל 06, 2016 4:10 am
נו"נ לזקני הק' מוואניאוויטש זיע"א
ביה"ח ב יוון
Jzzl1 האט געשריבן:איינער האט עפעס אינפא אויף ביה"ח'ס אין גירכלאנד?
אפאר וואכן צוריק איז געווען אן ארטיקל אין די משפחה מאגאזי"ן פון א באזוך אין גריכענלאנד - יון.
דארט שטייט אז די בית החיים אין די שטאט טריקלו שטייט נאך, אבער עס איז געווען פארשפארט און די באזוכער האבן נישט געוואוסט ווי די שליסל ליגט.
די בית החיים אין די שטאט וועריא איז ליידער היינט צוטאגס א סאקע"ר פיעל"ד (Soccer Field), א חלק פון די מצבות זענען נאך דארט אויפן בארג.
אט זענען בילדער פון די משפחה
איך בין דא אדורך געפארן זייענדיג אויף מקומת הקדושים https://www.google.com/maps/place/48%C2 ... 21.7391283
ערגעץ דא איז דא א אידישע בית החיים ליידער אין זייער א שווערן מצב זיך איך ווער עס האט מער אינפארמאציע
-
- שר מאה
- תגובות: 113
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג ינואר 26, 2015 9:52 am
בית דוד עלמאנט
[דא ברענגט מען עטליכע בילדער]
האססאמעזא
די שטאט געפינט זיך אין ראמעניא 5 ק"מ פון ספינקא, און עס הייסט היינט Câmpulung la Tisa
בית החיים אין טאלטשווא
ליגט דארט הגאון האדיר ר' אברהם יצחק גליק אב"ד דשם. (שוין געברענגט עטליכע מאהל דא אין די אשכולות)
איך זיך א באבע אין יענעם בית החיים שוין געוואנדען זיך צי עטליכע יעדער זאגט די בית החיים איז חרוב.
אפילו צו המצא מנוחה זיך געוואנדען אין מיטן גאנצן גוטע ווילען מיר נישט געקענט העלפן.
נו אפשר קען דא איינער ארויס העלפן מיט בילדער/רשימות פונעם דארטיגען בית החיים.
יישר כח
אפטא האט געשריבן:קען איינער דא העלפן וועגן בית החיים אין טאלטשווא - אונגערן.
ליגט דארט הגאון האדיר ר' אברהם יצחק גליק אב"ד דשם. (שוין געברענגט עטליכע מאהל דא אין די אשכולות)
איך זיך א באבע אין יענעם בית החיים שוין געוואנדען זיך צי עטליכע יעדער זאגט די בית החיים איז חרוב.
אפילו צו המצא מנוחה זיך געוואנדען אין מיטן גאנצן גוטע ווילען מיר נישט געקענט העלפן.
נו אפשר קען דא איינער ארויס העלפן מיט בילדער/רשימות פונעם דארטיגען בית החיים.
יישר כח
איך פארעכט די בית החיים איז נישט חרוב נאר ס'זייער נישט באהאנדלט, אנגעוואקסן מיט ביימער וכדו'
מיללער האט געשריבן:איך געדענק נישט אז דער סייט זאל שוין ווערן באריכטעט דא, עס האנדלט זיך איבער א סייט וואס באהאנדלט גאליציע און בוקאווינע, עס פארמאגט בילדער און ליסטעס פון עטליכע בתי חיים, כולל; בורשטין, ראהאטין, פעטשיניזין, ליסייץ, טלומאטש און יאבלאנוב ועוד.:
דער סייט
http://jgaliciabukovina.net/
די בתי חיים:
http://jgaliciabukovina.net/search/cemeteries
אינטרעסאנט, כ'האב געזוכט אין בורשטין, האבן זייא א פאר הונדערט מצבות, אלעס נאר פון נשים (אויסער אפאר איינצילע 5/6), וואס איז פשט פון דעם ווייס איך נישט, אבער בכל אופן, ווער קען העלפן אויף נאך מצבות אין בורשטין, מענערישע. איך זוך א זיידע.
און איז דא ערגיץ בילדער פון מציבות פון דארט?
אויבער-ביסטרא
ווייסט איינער פון באשרייבונגען איבער אויבער-ביסטרא חוץ אין ספר מארמאראש?
שה אחד האט געשריבן:ווייסט איינער ווי ס'דא צו באקומען בילדער פון די ביה"ח אין אויבער-ביסטרא??
ווייסט איינער פון באשרייבונגען איבער אויבער-ביסטרא חוץ אין ספר מארמאראש?
http://data.jewishgen.org/wconnect/wc.d ... -1152776~K
http://kehilalinks.jewishgen.org/Verkhnyaya_Bystra/
http://www.jewishgen.org/yizkor/maramures/mar455.html
בית החיים בטאלטשווא
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 0 געסט


text:
לאטיין
לאַטײַן (Lingua latīna לינגואַ לאַטינאַ) איז א פארצייטישע שפראך, פון וואס שטאמען די אלע ראמאנשע שפראכן (איטאליעניש, פראנצויזיש, שפאניש, פארטוגעזיש, רומעניש און קאטאלאניש) וואס מען רעדט היינט.
היסטאריע פון לאטיין[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אינעם "לאטיום" פראווינץ ארום רוים איז געבוירן די לאטיינישע שפראך, אירע דיאלעקטן, אויספשריכן און קולטור.
דער לאטיינישער אלפאבעט איז אויך באזירט אויף דעם אלפאבעט פון אלט-איטאליק, וועלכע האבן אפגענויגט פון דעם גריכישן.
לאטיין דער צענטער פון וויסנשאפט און קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין לאטיין איז געבוירן די לאטיינישע ציפערן (לאטייניש: Numeri Romani). די העכערע קלאס מענטשן, דאקטוירים, פראפעסארן, אינטעלעקטואלן, דענקער און דיכטער האבן נאר געשריבן אין לאטייניש. דאס איז געווען און האט געהייסן די שפראך פון די געלערנטע.
לאטיין היינט צו טאג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די לאטיינישע שפראך איז היינט כמעט ווי אונטערגעגאנגען. גאר ווינציג מענטשן רעדן אדער שרייבן ריינעם לאטייניש. אויך ווערט עס געלערנט אין אינווירזיטעטן דורך שוהלער וואס זוכן צו קענען לייענען די אלטע ביכער געשריבן אויף לאטייניש. טראצדעם וואס אסאך ווערטער און אויסשפריכן זענען געבליבן איז אבער די שפראך כמעט ווי אינטערגעגאנגען. און גאר ווינציג לערנען זי
נאך היינט צוטאגס פארן מינדליכן באנוץ צוליב די חכמה און אינטערעסע דערין.
דער איינציגסטער ארט וואו לאטיין ווערט נאך באנוצט איז אינעם וואטיקאן אין רוים, אין וועלכן לאטיין איז די אפיציעלע שפראך פאר די גייסטלעכע, ווי אויך דער פויבסט רעדט נאר אויף לאטייניש ווען ער אדרעסירט די מאסן, אדער ווען ער פרעפעלט אין קירכע. עס איז פאראן א נייערער נסח פון לאטיין וואס מען האט באניצט צווישן בערך 1375 און בערך 1900 פאר וויסנשאפטליכע ליטעראטור. דער דאזיגער נסח הייסט ניילאטיין האט פארשידענע אותיות וועלכע דער קלאסישער נישט האט למשל "J/j" ("דזש"). אין קלאסישן לאטיין האט מען נאר "i/I" ("י-/יִ") אנשטאט באניצט. דאס הייסט אין ניילאטיין האט מען געשריבן צום ביישפיל "Jupiter" אבער אין קלאסישן לאטיין האט מען געשריבן "Iupiter".


text:
עמרם בלוי
ר' עמרם בלוי ( 1900 — 1974) דער גרינדער פון די נטורי קרתא, איז א ירושלימער איד וואס האט געקעמפט טאג און נאכט קעגן חילול שבת אין ירושלים און אלע פרייע פרצות וואס האט זיך דארט אפגעטאן.
ביאגראפיערעדאַקטירן
בלוי איז געבוירן געווארן אין ירושלים צו רב שלמה יצחק און אסתר שיינא (שיינדל), א טאכטער פון הרב ישעיהו ארנשטיין, א פינפטער דור אין ירושלים צו א משפחה וואס איז ארויפגעקומען אין ארץ-ישראל סוף דעם 18טן יארהונדערט.
זיין ברודער איז געווען דער אגודת ישראל עסקן אין ארץ ישראל ר' משה בלוי.
ער האט חתונה געהאט מיט הינדא וועבער און זיי האבן געהאט צען קינדער
ער האט סוף יארן חתונה געהאט בזיווג שני מיט א גיורת מיטן נאמען רות בן-דוד און זיינע קינדער זיינען געלאפן צו רבנים זיי זאלן ביי אים פועלן, נישט חתונה האבן מיט איר, אבער ער האט מגלה געווען פאר רבי יואל טייטלבוים פון סאטמאר זיין טעם, און רבנים האבן אים פארשטאנען, אבער די חברי הביד"ץ העדה החרדית האבן אים אריינגעלייגט אין חרם דערפאר.
נאך וואס ער האט חתונה געהאט מיט דער גיורת האט ער געמוזט אפלאזן זיין געבוירן-שטאט ירושלים און איז געגאנגען וווינען אין בני ברק. שפעטער האבן זיי צוריקגעצויגן קיין ירושלים.
אין תשל"ד איז ער נפטר געווארן און מען האט אים באגראבן אין הר המנוחות.
זיין קנאותרעדאַקטירן
ער פלעגט אלע מאל רעדן בראש המערכות צי איז דאס געווען אקעגן גיוס בנות, אדער די שווים באסיין, די נאכט לאקאל, וואס די פרייע האבן געוואלט בויען אין מאה שערים, אדער חילול שבת.
מ'האט אים פיל מאל ארעסטירט אין תפיסה צוליב זיינע אגיטאציעס אבער דאס האט אים נישט אפגעשוואכט פון זיינע מערכות אדרבה דאס האט אים געגעבן חיזוק אנצוגיין אויף ווייטער.
אין תפיסה זענען אים געקומען באזוכן גדולי ישראל אי מחזק זיין און ווייזען סימפאטישקייט פאר זיינע מערכות ובתוכם דער חזון איש. ווען מען האט אים געברענגט אין געריכט האט ער אויסגעשריגן איני מכיר אין דעם געריכט, און עס האט נישט געהאלפן.


text:
כעזבאלא
כעזבאָלאַ איז א שיאיטישע מוסלמענער ארגאניזאציע אין לבנון מיט פאליטישע און מיליטערישע צווייגן, וואס שטרעבט אויף צו באקעמפן מדינת ישראל. עס ווערט אנגעפירט דורך סאיעד כאסאן נאסראללא, און ווערט געשטיצט הויפטזעכליך דורך איראן און סוריע.
כעזבאָלאַ ווערט אנגעטיטלט דורך רוב לענדער אין דער מערב וועלט אלס א טעראריסטישע ארגאניזאציע. חיזבאלא און אירע שטיצער, אריינגערעכנט פילע פאליטישע פירער און סתם המון עם אין לבנון, האלטן אז זי איז א לעגיטימע מיליציע אויף צו היטן אויף לבנון קעגן ישראל'ישע אנגרייפן און אויף צו שטעלן ווידערשטאנד קעגן ישראל'ישע אקופאציע.
כעזבאָלאַ איז געגרינדעט געווארן אין די אנהויב 80'ער יארן אלס א קעגנשטאנד צו ישראל נאכן מלחמה מיט אראפאט'ס פ.ל.א. ארגאניזאציע און דער לבנון ברודער קריג, אין 1982-תשמ"ב. די ישראל'ישע אקופאציע פונעם זיכערהייט זאנע האט אנגעהאלטן פון 1982-תשמ"ב ביז דער ריקצוג אין מערץ 2000-תש"ס דורך דער ישראל'ישער פרעמיער מיניסטער אהוד ברק.
כעזבאָלאַ פארמאגט אן ארמיי פון עטליכע טויזנט קעמפפער, און פילע פארגעשריטענע וואפנס. זיי פארמאגן, לויט די אפשאצונג פון ישראל'ישע שפיאנאזש, איבער צען טויזנט קאטיושע ראקעטן, דאס מערסטע פון זיי אנטהאלטן פון איראן. אויך פארמאגן זיי פון איראן די ווייט שטרעקיגע מיסלס פאג'ר און זלזל.
במשך פון די יארן האט חיזבאלא געשיקט טויזנטער קאטיושע ראקעטן אויף די איינוואוינער אין צפון פון מדינת ישראל.
ישראל-כעזבאָלאַ קריזיס 2006[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין יולי 2006-תשס"ו האט אויסגעבראכן די צווייטע לבנונישע מלחמה נאכדעם וואס כעזבאָלאַ האט פארכאפט צוויי ישראלישע סאלדאטן. די ישראלישע רעגירונג האט אלס ענטפער אונטערגענומען אן אקציע אויף אויסצוראטן חיזבאלא און פארניכטן זייערע כחות. דער אקציע האט זיך ארויסגעוויזן פיל שווערער ווי דער ישראלישע מיליטער האט זיך גערעכנט, און האט זיך אויסגעלאזט מיט א פייער-אפשטעל רעזאלוציע פון דער יו ען, אונטער וועלכע דער לעבאנעזער ארמיי וועט איבערנעמען דאס קאנטראל פון דרום לבנון אנשטאט כעזבאָלאַ, אבער די חיזבאלא כחות זענען נישט פארניכטעט געווארן.
אין די שטרייטונגען האט כעזבאָלאַ צום ערשטן מאל גענוצט די ווייט שטרעקיגע ראקעטן, און געשאסן מער פון 70 ק"מ אריין אין ישראלישן שטח, ביז חיפה, טבריה און חדרה.
קעגן אמעריקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
כעזבאָלאַ ווערט באשולדיגט אין צוויי גאר מערקבארע טעראריסטישע אקטן אנטקעגן אמעריקע.
דער ערשטער האט פאסירט אפריל 18 1983-תשמ"ג. א ווען אנגעפילט מיט 2000 פונט אויפרייס שטאף איז אריינגעפארן אין דעם אמעריקאנער אמבאסאדע אין ביירוט, דורכרייסנדיג די שטעך-דראט צוים, און אריינגעקראכנדיג אין דעם בנין, אויפרייסנדיג דערביי א מעכטיגע אויפפלאצונג. 63 פערזאן זענען אומגעקומען, 17 פון זיי אמעריקאנע.
דער צווייטער און פיל מערקבארער אינצידענט איז געווען דער זעלבער יאר אקטאבער 23. א טראָק אנגעפילט מיט 12,000 פונט אויפרייס שטאף איז אריינגעפארן אין א קאמפאונד פון אמעריקאנער מארינעס, וועלכע זענען געווען אין לאנד אלץ א טייל פון א מולטי-נאציאנאלע שלום-האלטן מיסיאן, און זענען געווען הויפטקווארטירט אין דעם ביירוט אינטערנאציאנאלע לופט-פעלד.
דער טראק האט דורכגעריסן דעם שטעך-דראט צוים, דער פירער האט געשמייכלט צו די צוויי אמעריקאנער וועכטער, און אריינגעפארן מיט גאר הויכע שנעלקייט אין דעם באראק ווי די מארינעס זענען געווען פלאצירט. דער אויפרייס האט אראפגעברענגט דעם גאנצן בנין, און אומגעברענגט 241 אמעריקאנער, 220 פון די מארינעס.
אין דעם טאג זענען אומגעברענגט געווארן די גרעסטע צאל אמאריקאנער מארינעס אין איין טאג זינט די שלאכטן אין איווא דזימא. דער אטאקע איז פארבליבן דער טויטליכסטער אנגרייף אויף אמעריקאנער אויף א פרעמד לאנד זינט דער צווייטער וועלט מלחמה.
שטארקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
גענוי ווי שטארק זענען די כעזבאלא קראפטן ווייסט מען נישט. לויט ישראל מיניסטער נפתלי בענעט האט כעזבאלא עטלעכע 130,000 ראקעטן און מיסלען וואס זייער ציל איז ישראל, און דער ישראל שעף פון גענעראל שטאב גדי אייזנקאט האלט אז כעזבאלא פארמאגט "צענדליגע טויזנטער" לאנג-ציל און קורץ-ציל ראקעטן, דראנען, און פארגעשריטענע קאמפיוטער ענקריפציע מעגלעכקייטן, ווי אויך פארגעשריטענע פארטיידיקונג פעהיגקייטן ווי די SA-6 זעניט מיסלען סיסטעם.


text:
אהרן מרדכי רוקח
הרב אהרן מרדכי רוקח (געבוירן ז' חשוון ה'תשל"ו) ער איז דער איינציגסטער זון פון דעם בעלזער רב, רבי ישכר דוב רוקח.
ביאגראפיערעדאַקטירן
הרב אהרן מרדכי רוקח איז געבוירן געווארן חשון תשל"ו צו זיין פאטער, דער בעלזער רב, און זיין מוטער, די רעביצין מרת שרה רוקח, א טאכטער פונעם וויזשניצער רבי'ן און פון מרת לאה אסתר האגער ער איז געבוירן געווארן איבער צען יאר נאך דער חתונה פון זיינע עלטערן. מ'האט אים א נאמען געגעבן נאכן פריערדיגן בעלזער רב, רבי אהרן רוקח, און נאך זיין זיידן, הרב מרדכי רוקח, בילגורייער רב. אלס קינד פלעגט ער לערנען אין בעלזער חיידר אין דער געגנט פון זכרון משה אין ירושלים.
אלול תשמ"ח לויטן באפעל פון זיין טאטע דער בעלזער רב, האט ער אויפגעהערט צו לערנען אין בעלזער מוסדות און אנשטאט דעם האט ער געלערנט מיט פריוואטע מלמדים וואס זיין טאטע האט גענומען פאר איהם (איינער פון זיי איז רבי פנחס פריעדמאן, מחבר ספר פרי הדר און משוש דודים וואס פלעגט לערנען חברותא צוזאמען אינאיינעם מיט'ן בעלזער רב אליין) ביז עס איז געקומען די צייט פון זיין חתונה.
תשנ"ב איז ער געווארן א חתן, מיט מרת שרה לאה לעמבערגער, טאכטער פון רבי שמעון מאקאווער. די חתונה איז געווען ט"ו באב ה'תשנ"ג אין א ריזיגן שאטער אין באטייליגונג פון טויזנטער חסידים, און ביז היינטיגן טאג הייסט די חתונה איינע פון די גרעסטע אין דער גאנצער חסידישער וועלט.
אזוי ווי דער בעלזער רב פארט נישט כמעט ארויס פון ארץ ישראל די לעצטע צוואנציג יאר, שיקט ער זיין זון אלס שליח צו פארשידענע פלעצער וואו עס געפונען זיך בעלזער קהילות כדי זיי צו מחזק זיין און צו פראווען מיט זיי שבתים.
אין תש"ע האט זיין פאטער אים ממנה געווען צו זיין דער מסדר קידושין פון די בעלזער חסידים.
קינדעררעדאַקטירן
רבי אהרן מרדכי און זיין ווייב מרת שרה לאה האבן 13 קינדער:
- הרב שלום (האט געהייראט חנה בתיה, טאכטער פון רבי יחיאל מאיר פאנעט, מג"ש אין נאדווארנער ישיבה אין בני ברק. ר' יחיאל מאיר איז א זון פון ר' אהרן דוד פאנעט, און איידעם פון דער גארליצער רבי פון בני ברק ז"ל. ר' אהרן דוד איז א איידעם פון ר' יודא טירונויער, רב פון שומרי שבת שול אין בארא פארק און איידעם פון ר' חיים שלמה לעווי דער חוסט-טאשער רבי פון בארא פארק. ר' אהרן דוד'ס מאמע אין א שוועסטער פונעם עטרת משה פון מאקאווא.
- מרת מלכה אסתר, ווייב פון הרב אברהם סאפרין, זון פון ר' גדליה משה סאפרין זון פון קאמארנער רבי ר' יצחק שלמה (איידעם פון ר' מרדכי זוועהילער) און איידעם פון רבי זאב גרינפעלד
- הרב אברהם שמואל צבי, געהייראט שפרה לאה טאכטער פון רבי מאיר דוב רעכניצער, דער בעלזער ראש ישיבה און דיין אין שטאט חיפה.
- מרת נחמה גאלדא, די ווייב פון שלום אריה, זון פון רבי אהרן צוויבל, איינער פון די בעלזער רבנים אין ירושלים.
- הרב אלימלך נתן נטע, האט געהייראט מרת בלומא, טאכטער פון הרב אברהם יעקב שארף, א מגיד שיעור אין בעלזער ישיבה קטנה אין קרית יערים טעלזסטאן.
- הרב חיים מאיר[1], איז געווארן א חתן י"ב אב ה'תשע"ט מיט מרת שבע רבקה, טאכטער פון הרב שלום מאסקאוויטש, זון פון רבי נפתלי, מעליצער רבי פון אשדוד, און איידעם פון רבי יצחק יחיאל מיכל פאנעט, דעעשער רבי פון בני ברק.
- דוד [2]
- ישראל מנחם נחום[3]
- הענא חיה דבורה
- אשר ישעיה יהודה [4]
- אלעזר יחזקאל שרגא
- משה יהושע [5]
- שלמה נפתלי אלחנן [6]
רעפערענצןרעדאַקטירן
- ↑ בעלזא פייערט די בר מצוה פון אן אייניקל ביי "בחדרי חרדים"
- ↑ בעלזא פייערט די בר מצוה פונעם פינפטן אייניקל ביי "בחדרי חרדים"
- ↑ בחדרי חרדים י"ב כסלו תשע"ח
- ↑ [1]
- ↑ אשר קליין, ויקרא שמו בישראל ‘משה יהושע’, אויף JDN וועבזייטל, ו' תשרי תשע"ג (אויף העברעיש)
- ↑ [2] [3]


text:
היטשינער האט געשריבן:moishy56 האט געשריבן:איך זאג אייביג פאר מיינע קינדער, אז 2 יאר פאר 'סעפטעמבער עלעווען' בין איך געפארן אויף א פליגער מיט מיין טאטע, און מ'האט אונז אריינגעלאזט אינם cockpit, און געוויזן אלע קנעפלעך און מאשינען וכו',
זייט 'סעפטעמבער עלעווען' טאר שוין קיינער נישט אריינגיין אינם cockpit.
איר מיינט צו זאגן בשעת'ן פארן.
ווייל אפי' היינט קען מען אריינגיין פאר און נאכן פליען.
איך געדענק ווען איך בין געפארן די ערשטע מאל אליין אויף א פליגער אלס דרייצן יעריגע בחור'ל (כמעט 10 יאר נאך די סעפ. 11 טויש) האב איך מחליט געווען אז איך מוז זען וואס טוט זיך דארט, ביים אנקומען בין איך צוגעגאנגן צום פיילעט און איך האב אים געזאגט אז איך וויל זען וויאזוי מען דרייווט א פליגער, ער האט זיך הילכיג צולאכט אבער ער האט מיר אריינגענומען און געוויזן איבער א האלבע שעה פונקטליך וויאזוי אלעס ארבעט, דאן האט ער וואלאנטירט צו כאפן א בילד מיט מיין דיספאזעבל קעמרע ווי איך זיץ דארט.
נישט לאנג צוריק האט מיין ב"ב געבעטן רשות צו כאפן א בילד - פונדרויסן! - פונ'ם קאקפיט דורכ'ן אפענעם טיר, און די דטוארדס האבן איר געזאגט אז מען מעג נאר נאך די פלייט.


text:
[די צווייטע אין אַ סעריע לכּבֿוד מרדכי שעכטערס ביכל, „די געוויקסן-וועלט אין ייִדיש‟]
אַ חבֿרטע מײַנע האָט זיך שטאָלצירט, וואָס אין איר גאָרטן האָט זי אויסגערעכנט, אַז יעדע וואָך זאָל במשך פֿונעם זומער בליִען אַ נײַע בלום. האָב איך איר געענטפֿערט, אַז אין וואַלד, אין די פֿעלדער, בײַ די וואַסערן און בײַ די זײַטן פֿון די וועגן האָט די נאַטור אויך אויסגערעכנט, אַז יעדע וואָך זאָל זיך באַווײַזן נײַע בלומען. די פֿעלדבלומען וואָס מע זעט אין מײַ און יוני זענען אין יולי און אויגוסט שוין פֿאַרוויאַנעט. יעדע וואָך באַװײַזט זיך אַ נײַע בלום אין פֿעלד און יעדע בלום ברענגט מיט זיך אַ טראַדיציע, אַ גלייבעניש, אַ געשיכטע.
די בלום אַכילעע (common yarrow) הייסט אַזוי ווײַל מע דערציילט אַז דער גריכישער העלד אַכילעע האָט די בלום געניצט צו היילן די וווּנדן פֿון זײַנע סאָלדאַטן. מע ניצט זי נאָך אַלץ אין שאָטלאַנד און אַנדערע לענדער ווי אַ היילמיטל. אַמאָל האָט מען די בלום גערופֿן „בלוט פֿון דער נאָז‟, ווײַל ווען מע האָט אַרײַנגעשטופּט די בלעטער אין דער נאָז האָט גערונען בלוט. אַנדערע האָבן געניצט די בלעטער פֿאַר צאָנווייטיק. אין שוועדן הייסט זי „פֿעלדהאָפּס‟ ווײַל מע האָט די בלעטער געניצט צו מאַכן ביר. אַנדערע האַלטן אַז אויב מע מאַכט אַ טיי פֿון די בלעטער וועט עס העלפֿן מעלאַנכאָליע.
די אַכילעע איז ניט די איינציקע בלום פֿאַרבונדן מיט גריכישער מיטאָלאָגיע. די ווײַסע אַסטרע בלומען האָבן אויך אַ שײַכות מיט די אַלטע גריכישע און רוימישע לעגענדעס. „אַסטער‟ מיינט שטערן (דער ייִדישער נאָמען „אסתּר‟ שטאַמט אויך פֿון דעם), האָבן די בלומען שוין אין די אוראַלטע גריכישע צײַטן אויך געהאַט אַ ספּעציעלן באַטײַט. דעם „שטערנבלום‟ האָט מען פֿאַרברענט אויף די אַלטערן. אין איין לעגענדע האָט דער רוימישער גאָט יופּיטער געהייסן מע זאָל חרובֿ מאַכן די גאַנצע וועלט מיט אַ מבול. אַלע זענען אַנטלאָפֿן צום באַרג פּאַרנאַסוס אַחוץ דער געטין אַסטראַ. זי האָט געבעטן מע זאָל איר מאַכן פֿאַר אַ שטערן. צוויי מענטשן האָבן איבערגעלעבט דעם מבול, אָבער די וועלט איז געווען אין אַזאַ שלעכטן מצבֿ אַז אַסטראַ האָט געוויינט מיט שטערנשטויב און ווען דאָס שטויב איז געפֿאַלן צו דער ערד, איז עס פֿאַרװאַנדלט געוואָרן אין אַסטראַ-בלומען.
אין די זומפּן און וואַסערן וואַקסן איבער דער וועלט זאַמעט-קעפּלעך (cattails). על-פּי דער באָטאַניק האָט יעדעס „קעפּל‟ אַן ערך צוואַנציק טויזנט בלומען! במשך יאָרהונדערטער האָט מען אַנטדעקט אַ גרויסע צאָל באַניצן פֿאַר דעם געוויקס: אין שפּעטן פֿרילינג קען מען עסן דעם שטאַם אַפֿילו רויערהײט. איידער די קעפּלעך ווערן ברוין און זענען נאָך גרין קען מען זיי קאָכן און עסן ווי פּאַפּשוי. ווינטער קען מען פֿון אַ טייל פֿון די בלעטער מאַכן מעל.
אַלע קענען דאָס ליד „מאַרגאַריטקעלעך‟. אין אַ סך קולטורן קען די בלום זאָגן נבֿיאות אויף אַ געליבטן אָדער אַ חתן. די בלום קען פֿאָרויסזען ווען מע וועט חתונה האָבן (וויפֿל יאָרן) אָדער מיט וועמען. אין אַמעריקע רײַסט מען די קרוינבלעטלעך אָבער אין ענגלאַנד מאַכט מען צו די אויגן און מע גיט אַ ריס אַ בינטל בלומען; די צאָל מאַרגאַריטקעס װאָס איז פֿאַררבליבן אין דער האַנט שטימט מיט דער צאָל יאָרן אָדער חדשים ביז דאָס מיידל וועט האָבן אַ חתן.
דער בודיק (thistle) איז אַ בלום מיט שטעכיקע בערעלעך. אין ייִדישן פֿאָלקלאָר האָבן די קינדער אין שטעטל געוואָרפֿן די בערעלעך אין די בערד פֿון עלטערע ייִדן, זיי זאָלן לײַדן תּשעה-באבֿ. אַזוי ווי די בלום האָט שטעכלקעס האָט זי בײַ טייל קולטורן אַ שם ווי אַ קללה, אָבער בײַ אַנדערע, איז זי געוואָרן אַ סימבאָל פֿון חסד. זי קען אַוועקטרײַבן בייזע רוחות און זײַן אַ גוטער סימן פֿאַר מזל.
נאָך אַ בלום וואָס מע זעט אומעטום איז קלעווער אָדער קאַנעשינע (clover). עס איז באַקאַנט, אַז אויב מע געפֿינט קלעווער מיט פֿיר בלעטלעך אַנשטאָט דרײַ, ווי געוויינטלעך, וועט דאָס ברענגען מזל. שטעלט זיך אַרויס, אַז דער רויטער קלעווער, וואָס וואַקסט אין אַלע פֿעלדער אין אַמעריקע, שטאַמט גאָר פֿון ענגלאַנד. שוין הונדערטער יאָרן וואָס מע באַטראַכט די בלום ווי אַ היילמיטל קעגן כּלערליי קרענק: ראַק, הוסט, האַרצקרענק. מע האַלט, אַז די בלום רייניקט דאָס בלוט און אַ קלעווער-סיראָפּ קען העלפֿן קעגן היץ. בײַ די קריסטן האָט דער נומער דרײַ אַ שײַכות מיט זייערע געטער, האָט מען תּמיד געהאַלטן, אַז דער קלעווער איז אַ געטלעכע בלום. אָבער די פֿאַרבינדונג צווישן די דרײַ בלעטער פֿונעם קלעווער און די געטער גייט נאָך ווײַטער צוריק אין דער געשיכטע צו די גריכן און די קעלטן.
ווען מע האָט אַזאַ נאָמען ווי „שפּיצן-שלייערל‟ (Queen Anne’s Lace) ווייסט מען שוין, אַז ס’איז דאָ פֿאָלקלאָר וועגן דער בלום. סײַ אין דעם ענגלישן נאָמען, סײַ אין דעם ייִדישן איז געבליבן דער געדאַנק, אַז די ווײַסע בלום שטעלט מיט זיך פֿאָר עפּעס עלעגאַנטס גענייט. אַן אַנדער נאָמען פֿאַר דער בלום איז „ווילדער מייער‟. אַ סך לעגענדעס האָט מען דערציילט וועגן דעם שורש פֿונעם ענגלישן נאָמען וועגן דער מלכּה אַן. לויט איין טראַדיציע פֿלעגט די מלכּה אַרומפֿאָרן אין חודש מײַ ווען די בלומען האָבן אָנגעהויבן צו בליִען און דאָס פֿאָלק האָט געגלייבט, אַז לכּבֿוד איר זענען די בלומען געוואַקסן.
אַ געלע בלום צו וועלכער מײַן שווער און טויזנטער אַנדערע זענען אַלערגיש איז דאָס גינגאָלדעלע (Golden Rod). גינגאָלד באַטײַט עכט גאָלד. ווען מע האָט אָנגעהויבן פּראָדוצירן אויטאָמאָבילן איז הענרי פֿאָרד אײַנגעפֿאַלן צו מאַכן די רעדער פֿונעם אויטאָ פֿון גינגאָלדעלעך, ווײַל צען פּראָצענט פֿון דער בלום איז נאַטירלעך געמאַכט פֿון גומע. גאָרנישט איז געוואָרן פֿונעם פּלאַן. צווישן די פֿאָלק-גלייבענישן פֿון גינגאָלדעלעך — אויב מע טראָגט די בלום אַרײַנגעשטעקט אין די קליידער, וועט מען דעם צווייטן טאָג זיך באַקענען מיטן געליבטן.
ווי איר זעט איז פֿאַר יעדער בלום פֿאַראַן פֿאָלקלאָר און טראַדיציעס. עס לייגט זיך אויפֿן שׂכל — בלומען וואַקסן אַרום אונדז וווּ מיר זאָלן נישט זײַן.
The Yiddish Daily Forward welcomes reader comments in order to promote thoughtful discussion on issues of importance to the Jewish community. In the interest of maintaining a civil forum, The Yiddish Daily Forwardrequires that all commenters be appropriately respectful toward our writers, other commenters and the subjects of the articles. Vigorous debate and reasoned critique are welcome; name-calling and personal invective are not. While we generally do not seek to edit or actively moderate comments, our spam filter prevents most links and certain key words from being posted and The Yiddish Daily Forward reserves the right to remove comments for any reason.


text:
תחינות שחרית
תחינות שחרית - תחינה קבלת עול מלכות שמים - א נייע תחינה צו השכמת הבקר - תחינת מודה אני - תחינת ערב ובקר - א נייע ירושלים תחינה – תחינת שערים - תחינת מה טובו - תחינת שחרית - תחינה פון ירושלים - תחינות לימי השבוע - תחינת עומר לגולגולת - תחינת שלשה שערים - מפתחות
רבונו של עולם: איך בין נישט ווערט צו דיין חסד וואס דו טוסט מיט מיר יעדע צייט, בפרט ביי מיין אויפשטיין פון שלאף. איך לויב און דאנק דיין הייליקן נאמען פאר דער נשמה וואס דו האסט מיר צוריקגעגעבן מיט דיין דערבארעמונג.
א גרויסער בארמהארציקער גאט: אזוי ווי דו ביסט קדוש (הייליק) וטהור (און ריין), און אזוי ווי האסטו פארזאגט[2] אין דיין הייליקע תורה אז "קדושים תהיו", איר זאלט זיין הייליק. דערפאר האבן אונזערע חכמים מתקן געווען, אז מיר זאלן יעדע פרימארגן וואשן די הענט, ווייל די הויפט טומאה ליגט אויף די הענט. די פינגער דארפן זיין הייליק און ריין פון יעדן שמוץ, אזוי ווי דו פארלאנגסט אין דיין הייליקער תורה.
גלויבט ביסטו גאט, אונזער גאט, קעניג פון דער וועלט, וואס האט אונז געהייליקט מיט זיינע מצוות, און האט אונז געבאטן צו וואשן די הענט. ווי דו שרייבסט אין דיין הייליקער תורה "והייתם קדושים", איר זאלט יידן זאלט זיין הייליק. אונזערע חכמים האבן געזאגט: מען זאל די הענט וואשן, ווייל די גאנצע אומהייליקייט ליגט אין די הענט, מיט די הענט קען א מענטש טאן פיל שלעכטס, און דערפאר דארף ער זיי האלטן הייליק, און אפוואשן פון זיי אלע שמוץ.
גלויבט ביסטו גאט, אונזער גאט, דער קעניג פון דער וועלט, וואס האט באשאפן דעם מענטש מיט חכמה, און ער האט געמאכט אין אים לעכער און הוילע[3] רערן. ווי: א מויל, נאז, אויערן, הארץ, געדערים, און נאך און נאך. עס איז אנטדעקט און באוואוסט פאר דיין כסא הכבוד, אז ווען איינע פון די פארמאכטע אברים זאל געעפענט ווערן, וואלט נישט מעגלעך געווען צו לעבן און צו שטיין פאר דיר. גלויבט ביסטו גאט, דער רופא פון אלע באשעפענישן און וועלכער טוט גרויסע וואונדער.
מיין גאט: די נשמה וואס דו האסט אין מיר געגעבן איז ריין. דו האסט זי באשאפן, דו האסט געפארעמט איר געשטאלט, דא האסט זי אין מיר אריינגעבלאזן, און דו היטס זי אין מיר, און דו וועסט איר אפנעמען פון מיר, און אומקערן צו מיר לעתיד לבא. די גאנצע צייט וואס די נשמה איז אין מיר, דאנק איך דיר, גאט מיין גאט, און דער גאט פון מיינע עלטערן. דער הער פון אלע ווערק[4], דער הער פון אלע נשמות. גלויבט ביסטו גאט, דער וואס קערט אום די נשמות צו די טויטע גופים.


text:
אויפן פריפעטשיק
אויפן פריפעטשיק איז א ליד וואס דער דיכטער מארק ווארשאווסקי האט קאמפאזירט און געשריבן אין סוף פונעם 19טן יארהונדערט. דאס ליד דערציילט וועגן א ווארעמען חדר, וואו א פייער ברענט אינעם פריפעטשיק און דער מלמד לערנט די קינדער דעם אלף בית.
דאס ליד איז געדרוקט געווארן צום ערשטן מאל אין 1901 אין ווארשאווסקיס בוך "יידישע פאלקסלידער מיט נאטן". עס איז געווען דאס מערסט באקאנטע ליד פון ווארשאווסקי און איז גיך געווארן א סימבאל פון לעבן אין דעם יידישן שטעטל אין מזרח אייראפע. אין דעם ליד הערט מען ווי דער מלמד לערנט די קינדער דעם אלף בית אויפן טראדיציאנעלן שטייגער, יעדן אות מיט די פינטלעך.
מען הערט דאס ליד ביים סוף פון סטיווען ספילבערגס פילם "שינדלערס ליסטע".
די ווערטעררעדאַקטירן
אויפן פריפעטשיק ברענט א פייערל
און אין שטוב איז הייס,
און דער רבי לערנט קליינע קינדערלעך
דעם אלף-בית.
רעפריין:
געדענקט זשע, קינדערלעך, געדענקט זשע טייערע,
וואס איר לערנט דא;
זאגט זשע נאך א מאל, און טאקע נאך א מאל:
קמץ-אלף: אָ!
לערנט, קינדער, מיט גרויס חשק,
אזוי זאג איך אייך אן;
ווער ס'וועט גיכער פון אייך קענען עברי,
דער באקומט א פאן.
לערנט, קינדער, האט נישט מורא,
יעדער אנהייב איז שווער;
גליקלעך איז דער ייד לערנט תורה,
וואס דארפן מיר נאך מער?
ווען איר וועט, קינדער, עלטער ווערן,
וועט איר אליין פארשטיין,
וויפל אין די אותיות ליגן טרערן
און וויפל געוויין...
אז איר וועט, קינדער, דעם גלות שלעפן,
אויסגעמוטשעט זיין,
זאלט איר פון די אותיות כוח שעפן,
קוקט אין זיי אריין.
קישורים חיצונייםרעדאַקטירן
- פון די ערשטע רעקארדירונגען פונעם ליד, אין 1918, געזונגען דורך נחום קוסטער יידישע מוזיק ארכיוו
- דאס ליד ביי "חסידיסק"
- מעלאדיע
- Free sheet music version for classical guitar


text:
מודה בטפל האט געשריבן:ווי באקאנט אין ספרים שטייט אז פארטאגס איז א שעת רצון וויבאלד די לופט איז נאך ריין ס'ווערט נאך נישט געטון שלעכטס יעדער שלאפט. האב איך געקלערט אפשר אז ראש השנה די לעצטע עטליכע יארן איבער די מערהייט וועלט איז מער א ריינער צוליב וואס א מערהייט בעלי עבירה, ליידיג גייער, לצים, פראסעטניאקעס, בעלי תאווה געפינען זיך אפגעזונדערט אין אוקראינה, א חסד ה' אולי
מודה בטפל האט געשריבן:ווי באקאנט אין ספרים שטייט אז פארטאגס איז א שעת רצון וויבאלד די לופט איז נאך ריין ס'ווערט נאך נישט געטון שלעכטס יעדער שלאפט. האב איך געקלערט אפשר אז ראש השנה די לעצטע עטליכע יארן איבער די מערהייט וועלט איז מער א ריינער צוליב וואס א מערהייט בעלי עבירה, ליידיג גייער, לצים, פראסעטניאקעס, בעלי תאווה געפינען זיך אפגעזונדערט אין אוקראינה, א חסד ה' אולי
באניצער וואס לייענען דעם פארום: ישעיה און 2 געסט


text:
שטערן קריגן
שטערן קריגן אדער שטערן מלחמות (ענגליש: Star Wars) איז א פיקטיווע וויסנשאפט פילם סעריע געשאפן דורך דזשארדזש לוקאס. די ניין פילמען זענען פראדוצירט געווארן דורך לוקאס'נס פירמע, לוקאספילם, באפרייט דורך 20סטער יארהונדערט פאקס, און פארשפרייט דורך "יונייטעד אינטערנאציאנאל פיקטשערס".
"שטערן קריגן" איז געווען אזוי פאפולער אז עס זענען דא "שטערן קריגן" ביכער, ווידעא שפילן, טעלעוויזיע סעריעס, שפילכלעך און נאך.
אויך איז די סעריע באקאנט פאר איינער פון די מערסט בארימטע לידער געשריבן יעדן מאל פאר א פילם, דורך דזשאן וויליאמס.
אין די פילמען ווערן ראבאטן גערופן דרוידן, וואס קומט פון דאס ענגליש ווארט android. טייל די הויפט העלדן און רשעים אין די פילמען ניצן ענערגיע שווערדן וואס הייסן ליכטשווערדן, וועלכע קענען דורכשניידן כמעט אלצדינג.
פילמעןרעדאַקטירן
"שטערן קריגן" פריקוואל טרילאגיע:
- שטערן קריגן עפיזאד I: דער גרויל פונעם פאנטאם (1999)
- שטערן קריגן עפיזאד II: אטאקע פון די קאפיעס (2002)
- שטערן קריגן עפיזאד III: נקמה פון די סיט (2005)
"שטערן קריגן" אריגינעלער טרילאגיע:
- שטערן קריגן עפיזאד IV: א נייע האפענונג (1977)
- שטערן קריגן עפיזאד V: די אימפעריע שלאגט צוריק (1980)
- שטערן קריגן עפיזאד VI: דער צוריקקער פון די דזשעדיי (1983)
"שטערן קריגן" המשך טרילאגיע:
- שטערן קריגן עפיזאד VII: דער קראפט דערוואכט (2015)
- שטערן קריגן עפיזאד VIII: די לעצטע דזשעדיי (2017)
- שטערן קריגן עפיזאד IX: דער אויפשטייג פון סקייוואקער (2019)
"שטערן קריגן" אנטאלאגיע פילמען:
- ראָג איינס: א שטערן קריגן מעשה (2016)
- סאָלאָ: א שטערן קריגן מעשה (2018)
אנדערע פילמעןרעדאַקטירן
- שטערן קריגן: די קאפיע קריגן (2008)
וועבלינקעןרעדאַקטירן
- אפיציעלע וועבזייטל (אויף ענגליש)


text:
ווי אזוי גלייכט איר די נייע קרעטשמע
אחראי: אחראי
ווי אזוי גלייכט איר די נייע קרעטשמע
(נישט ח"ו שרייבען קיין קריטיק ברבים אויף די מנהלי הקרעטשמע נאר אויף דו טעכנישע אפטיילונג)
- יגרסהדותא
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 3682
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 03, 2006 10:14 am
- לאקאציע: קאר וואש
דער בעסטער משל מקרב צו זיין אל השכל, עס איז ביי מיר ווי א נייע טעיפ (וועא"מ), איך הער עס איינמאל און נאכאמאל, אמאמאמ, איך הער עס איבער צום דריטן מאל, דערנאך קען איך באשליסן ווי גוט ס'איז, צו ס'איז בכלל, און צו "אן דעם טעיפ קען מען קיין געשמאקן טאג אין לעבן נישט האבן"!!!...
ס'קוקט אויס שיין, ס'קוקט אויס געשמאק, מ'דארף זיך צוגעוויינען דערצו.
איין הארציגן יישר כח פאר "ארענדער" מוז איך שוין זאגן, אז אויף דעם סייט, ווען איך טייפ, שרייעט נישט מיין בעה"ב, ער זעהט און פארשטייט אז ס'איז עפעס א האטעל, און איך פוסטעווע נישט אוועק די צייט אויף "הייד פארק"!!
- יגרסהדותא
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 3682
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 03, 2006 10:14 am
- לאקאציע: קאר וואש
ביטע אראפנעמען
1. צבע גופן: טקסט עצה: ניתן גם להשתמש ב color=#FF0000
2. "נושא" ביי יעדע איינציגע תגובה, (ס'פעלט נישט אויס, און איך זעה דער עולם ניצט עס ממילא נישט.
3. די ווערטער אינטען (יעצט ביים שרייבן די תגובה) "תצוגה מקדימה" "שלח", דארף די שלח קנעפל זיין גרעסער, און פארדעם, דאס מיינט, רעכטס "שלח" לינקס "תצוגה מקדימה.
די מעלות זענען אומבאשרייבלעך, ס'איז דא צו סאך אז איך זאל אלעס אויסרעכענען, בעיקר, מ'קען זעהן בשעת'ן שרייבן א תגובה די פריערדיגע תגובות, דאס מאכט עס מוראדיג געשמאק.
א שאלה אין די זייט, וויאזוי גייט אויסזעהן אונזערע אייניקלעך'ס קרעטשמע?...
דיין ערשטע הערה וועגן צבע גופן האב איך נאך נישט פונקטליך געכאפט וואס דו מיינסט.
און וועגן די אנדערע זאכען וועל אי"ה זעהן וואס מ'קען טוהן כ'האב גראדע געזעהן ערגעץ רעדן דערוועגען נאר כ'האב עס נישט געהעריג דורך געטוהן אבער אז דו ברענגסט עס ארויף וועל איך עס נאך קוקן...
און איין וועג'ס בעט מען דעם עולם אז איר האט א הערה שעמט אייך נישט דאס צו שרייבען, ס'מיינט נישט אז אלעס קען מען אדער וועט מען טוהן אבער מיר וועלען נעמען און באטראכט אלעס וואס איר וועט שרייבען..
מיט דאנק .
- סאכדעס
- שר עשרים אלפים
- תגובות: 21010
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יוני 27, 2006 2:15 pm
- לאקאציע: אלעמאל נאנט צו התאחדות
- פארבינד זיך:
- התאחדות
- דומ"ץ דקהלתינו
- תגובות: 67
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יולי 02, 2006 5:35 pm
- לאקאציע: אין בעסדין שטיבל
- סאכדעס
- שר עשרים אלפים
- תגובות: 21010
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יוני 27, 2006 2:15 pm
- לאקאציע: אלעמאל נאנט צו התאחדות
- פארבינד זיך:
דער דאיען איז גערעכט
- יגרסהדותא
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 3682
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 03, 2006 10:14 am
- לאקאציע: קאר וואש
- מעסטערמיינד
- שר האלף
- תגובות: 1515
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יוני 25, 2006 5:35 pm
- טאגליכט
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 299
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 03, 2006 5:27 pm
- לאקאציע: אויפן פליגער
- איך_הער
- סעקרעטאר
- תגובות: 18577
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 04, 2006 6:47 pm
- לאקאציע: אין אפיס
- פארבינד זיך:
יגרסהדותא האט געשריבן:פיינעלי, נאך אלעס באטראכטן, הייב איך אויף מיין היטעל, מיטן פולסטן רעספעקט פאר "ארענדער" וחבריו עמם, יישר כחכם
ס'איז באמת בא'טעמ'ט, שיין, גרינג, אלעס וואס כ'האב אמאל גע'חלומט איז זיס אהערגעשטעלט
יעצט גיי מיר זיך נעמען טרינקן
טוט'ס ענק אן סיט בעלט'ס... ....
אזוי ווי עס שטייט קלאר ארויס אין מדרש ישקינו אז FREINDS DON'T LET FREINDS DRINK AND DRIVE, וועלן מיר יעצט אוועקכאפן די שליסלעך פון אונזער פריינט יגר'ל, און איר אלע קענט אייך אויסטאן די סיעטבעלטס.
- יגרסהדותא
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 3682
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 03, 2006 10:14 am
- לאקאציע: קאר וואש
דרך אגב: קרעמער, איך ווארט נאך פאר די טיקעט צום ספעיס...
יעצט א ווארט צום ארענדער,
א פרעמדער וואס קומט דא אריין, קען פאלן אין חלשות, ער זעהט די ווערטער:
אתה לא יכול לפרסם נושאים חדשים בפורום זה
אתה לא יכול להגיב לנושאים בפורום זה
אתה לא יכול לערוך את הודעותיך בפורום זה
אתה לא יכול למחוק את הודעותיך בפורום זה
אתה לא יכול להצביע בסקרים בפורום זה
אזא מין שטרענגע סיין, מ'קען חליש'ן, אבער, ס'קומט זיך יענעם ערליך, ווייל מיר זענען נישטא אויף "שוי"!! מ'שטעלט זיך נישט ביי די פענסטער אריינצוקוקן און גארנישט מעלדן.
אבער אז מ'קוקט גוט אויף די שורות, קען מען אויספלאצן אין א געלעכטער. ס'שטייט קודם אזוי
אתה לא יכול לפרסם נושאים חדשים בפורום זה
אתה לא יכול להגיב לנושאים בפורום זהנו
אשר על כן, זייט מיר מסביר וויאזוי ער זאל נאך מיינען אז ער קען "אויסמעקן" זיין תגובה??? אתמההה, מ'מוז אים דאס נאך אנזאגן?
אתה לא יכול למחוק את הודעותיך בפורום זה??
די זאך איז זייער פשוט עס זענען דא סייט וואס אפי' די וואס קומען נאר אויף געסטעריי קענען אויך שרייבען געט מען א מעגליכקייט פאר די מנהלים אז געסט זאלען נישט קענען מעקען אפי' וואס זיי האבען געשריבען ווייל אויב יא וועט יעדער מעקען וואס עם שמעקט וויבאלד עס איז נישט דא א נאמען. און אזוי אויך זענען דא מנהלים וואס לאזען אפי' די אייגענע נישט מעקען אפי' תגובות וואס זיי האבען אליין געשריבען , במילא שטיין די אלע זאכען וואס דאס זענען דרגות וואס א מנהל קען אלץ ערלויבען און צירוק האלטען ..
ביי אונז איז אלעס זייער גראד אז דו סיינט זיך אויף קענסטו שרייבען, פארעכטען, און מעקען דיינע תגובות און וואוטען אויף סקר'ס.. אויב נישט קענסטו גארנישט טוהן חוץ זיך אויפצוסיינען, און ליינען..
כ'האף אז ס'העלפט...
- יגרסהדותא
- מ. ראש הקהל
- תגובות: 3682
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 03, 2006 10:14 am
- לאקאציע: קאר וואש
דער סייט איז הערליך, מ'דארף גארנישט פאררעכטן, גארנישט מיינט גארנישט.
איך פרוביר נאר אויס פארשידענס, סתם פאר אינטערעסאנטקייט. איך גלייך זייער א נייע זאך, און איך באטראכט עס פון אלע זייטן.
אז דו ווילסט קען איך שרייבן די זאכן נאר אין "אישי".
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך איצט דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און איין גאסט


text:
טעקסאס
צו מיינט איר שטייער?
טעקסאַס (ענגליש: Texas, טעקסעס; שפאניש: Tejas, טעכאַס) איז איינער פון די פופציג שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן, אין דרום-מערב, וואס ווערט אנגערופן וועסט-סאוט-סענטראל. זיין הויפטשטאט איז אסטין.
די גרעסטע שטעט אין טעקסאס זענען היוסטן, סאן אנטאניא און דאלאס.
דער פריערדיגער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן דזשארזש וואלקער בוש איז דארט געווען גובערנאטאר, ער האט צוויי מאל געוואונען די וואלן דארט.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די גרעסטע שטעט אין טעקסאס זענען היוסטן, סאן אנטאניא, דאלאס און אסטין (די הויפטשטאט).
רעגירונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
טעקסאס קולטור איז א צונויפמישונג פון צפון-אמעריקאנישע קולטור, שפאנישע קולטור און מעקסיקאנישע קולטור.
דער פאפולערסטער ספארט איז פוסבאל. אויך שטארק פאפולער זענען אויטאספארט און פערד געיעג.


text:
א חסידישע יונגערמאן באשרייבט זיין סיפור
איך גיי יעצט באשרייבן מיין לעבן כדי אז איהר זאלט הערן דברים כהוויתן אין בעזרת השם וועט איהר דורך דעם קלוגער ווערן אין פארשטיין וואס איך און אנדערע גייען אדורך.
אז מען קוקט מיר אהן וואלט נישט מעגליך געווען זיך פארצושטעלן וואס איך בין אלץ אדורך און וואס איך גיי נאך אלץ אדורך. איך בין א חסידישע יונגערמאן פין א חסידישע משפחה, געלערנט אין א חסידישע חדר, ישיבה, און כולל, ערליכע חסידישע עלטערן וואס שטאמען פון רבי'שע און רבני'שע משפחות; א גרויסער יחסן. איך האב אין ישיבה גאנץ פיין געלערנט, זיך פארהערט, זיך געווייקט ביים רבין'ס טיש, זיך דערקוויקט מיט חסידישע ספרים... אויפוואקסנדיג האט מיר גארנישט געפעלט ברוחניות ובגשמיות ב''ה; אבער פארט בין איך אדורך שבעה מדורי גיהינום פין יסורי הנפש וואס בעז''ה האלט איך מיך נאך אינמיטן ערהוילן פון די שרעקליכע פיין און פלאג, איך וועל עס פארציילן בקיצור, דברים כהווייתן:
אנגעהויבן האט זיך עס...
די ווארט וואס מען זאגט נאך אויף ''ביכל'' אז דאס איז ר''ת ''כל באיה לא ישובון'' האב איך מיר ביטער געלערנט עלי ועל צווארי, די ביכלעך וואס מיין מאמע זאל זי זיין געזונט פלעגט אהיים ברענגן פון די גוי'אישע לייברעריס פלעג איך אינמיטן די נאכט ארויס גנב'ענען פון איהר צימער, אדורך ליינען במשך די נאכט אין דערנאך צוריק לייגן. מן הסתם איז פון די דאזיגע ביכלעך געקומען מיין ערשטע ידיעה אין די ענינים ווען איך בין אלט געווען מן הסתם בערך 10-11 יאר, און פון דאן בין איך שוין פארכאפט געווארן.
אין ישיבה קטנה און שפעטער אין ישיבה גדולה פלעג איך שטענדיג זוכען און טרעפן אלע סארט שמוציגע זאכען... דער געפיל און הנאה איז געווארן די עצה צי א יעדער פראבלעם וועס פלעגט נאר אויפקומען, למשל: זיך געשלאגן מיט'ן חבר, נישט געקענט ביים פארהער, פארלוירן די היט, א.א.וו.... די עצה איז אלע מאל גיווען שמוץ.
אזוי זענען מיינע בחורישע יארן פאריבער מיט ירידות ועליות ועוד ירידה ועוד עליה. און וויבאלד די תאווה ברענט טאקע האט זיך עס נישט אפגעשטעלט ביי דעם, עס האט מיר אלץ געצויגן צו נאך א נידריגערע אין נאך א נידריגערע דרגא... און ווי חז''ל זאגן ''משביעו רעב''. אבער א יעדער ירידה האט געבראכן נאך א גדר וואס איך האב מיר אליין נישט געקענט פריער פארשטעלן. נאר בחסדי השם בין איך געבליבן מיט'ן יודישן חסיד'ישע צורה וואס האט מיר אנגעהאלטן די חצוניות אז עס זאל כאטשיג זיין א כלי וואס זאל נאך קענען צוריק פארראכטן ווערן.
האיש מקדש
אלץ חתן איז ב''ה די חומה געווען שטערקער, איך האב זיך אנגעגרייט צום חתונה בקדושה ובטהרה. אבער נאך די חתונה ווען עס איז ערמעגליכט געווארן צו זיין א נבל ברשות התורה, זענען אלע אלטע תאוות, הרהורים, דמיונות, געפילען, פארמישטקייטן, און זכרונות צוריקגעקומען ווי די מים הזידונים, און איך בין געווען צו שטארק נשתרש בחטא צו האבן א מעגליכקייט פון זיך אנטקעגן שטעלן; בין איך טאקע באלד טיף צוריקגעפאלן נאך אסאך ערגער ווי פריער. איך פלעג זיך ארויסלאזן פון שטוב צו גיין אין כולל צו אין ביהמ''ד, און שפעטער צו די ארבעט און פלוצלינג, כאילו רגלי מוליכות אותי, פלעג איך זיך טרעפן אין שמוציגע ערטער, צי אין א ליידיגע פארקינג-לאט מיט א די.ווי.די. מאשין וואס איך האב מיר איינגעהאנדעלט ווען איך האב נאך אפיציעל געלערנט אין כולל, און בשעת מיין ווייב איז געגאנגען ארבעטן פלעג איך פארברענגן שעות איבער שעות, גאנצע פארמיטאג'ס אין שטוב זיך פארשמוצן די אויגן מיט די ערגסטע שמוץ. איך האב עס געניצט צו זעטיגען דעם יצה''ר פאר א פאר חדשים, חרטה געהאט, תשובה געטון, ארויסגעווארפן דעם די.ווי.די. אין דאמפסטער אריין, נאך א צוויי שעה מיט די תאווה פלאקערנדיג, צוריק אריינגעקראכען אינעם פארסרוכעטן דאמפסטער און עס ארויסגעשלעפט, גענוצט פאר אפאר חדשים, חרטה געהאט, תשובה געטוהן, עס צעריסן און צעבראכן, אריינגעווארפן טיף אין דאמפסטער, און א טאג דערנאך געלאפן קויפן א נייע, וחוזר חלילה...
געכאפט ביים גניבה
איין טאג פאר עטליכע יאר צוריק מן הסתם ווינטער תשס''ג, האב איך בטעות געלאזט דעם די.ווי.די. מאשין אינדערהיים אויפ'ן טיש און מיין ווייב האט עס געטראפן, נאך קולות אין וויינערייען האב איך בלית ברירה צוגעשטומט צו גיין פאר ''העלפ'' צו וועם זי וועט הייסן. מיין ווייב האט זיך נאכגעפרעגט, אנגערופן דעם רב אין יענעם עסקן ביז זי איז אנגעקומן צום נאמען פון איינער פון די גרעסטע ''מומחים'' אויף שלום בית. א איד א תלמיד חכם מיט א דעת תורה, א ראש ישיבה פון די איינער פון די בעסטע ישיבות, א בעל דרשן נפלא, וואס טוט שוין אינעם חינוך\שלום בית\חכמת הנפש פעלד לאנגע יארן, מען רופט איהם פון אלע עקן וועלט ונהנים ממנו עצה ותושיה...
איך בין געגאנגן צו איהם מן הסתם 12-15 מאהל, מיר האבן פיין פארברענגט אין געשמועסט, געלערנט דעם מוסר ספר אין יענעם הלכה, א שטיקל נ''ך איך דברי חיזוק פון ספרי חסידות א.א.וו. איך האב איהם דערציילט פון מיינע תאוות אין מכשולות, אין ער האט געגעבן דעם עצה מיט יענער חיזוק ווארט... בקיצור פארברענגט על הא ועל דא אבער וויבאלד נישט איך און נישט ער האבן געכאפט אז מען האנדלט דא פון א מצב פון ''נשתרש בחטא'' (אדיקש'ן בלע''ז), אין אפילו ווען יא וואלט ער אויך דאן נישט געוויסט ווי אזוי מיר צו העלפן, בין איך שנעל נמאס געווארן פון אויסגעבן נאך א הונדערטער און נאך א הונדערטער אויף סתם שמועסן און איך האב גע'טענה'ט צו מיין ווייב אז די פראבלעם איז שוין פאריבער און אויפגעהערט צו גיין.
נעשה לו כהיתר
די אלטע טבע וואס איז שוין געווארן א חלק פון מיין מציאות איז ווידער ארויפגעשווימען און זיך געפאדערט זיינס, און איך האב זיך אריינגעלייגט די קאפ און מח אין כל דבר אסור. פאר שעות אין שעות נאכאנאנד, פארגעסענדיג פון בורא מיט'ן תורה, פון ווייב אין קינדער, פון שאף אין רינדער פון כבוד, פון יחוס, פון פרנסה. ווי שפעטער א יאר אלץ מער פארזונקען און פארכאפט בין איך געווארן, איך פלעג אפמאכן אז: "עד כאן, די דאזיגע ליניע וועל איך זיכער קיינמאל נישט אריבער גיין", און יעדעס מאל וואס איך פלעג אדורך פאלן פלעג איך אריינפאלן אין א פארביטערטע מרה שחורה, א טאג א מלאך- א טאג א גלח, מצד אחד האב איך געהאט אזוינע דערהויבענע רצונות און שאיפות, ווען דער בורא כל עולמים האט מיר חונן געווען א זמן פון גדלות פלעג איך פילען אזוי וואויל, ערליך, דערהויבן און הייליג; אבער גייענדיג אויפ'ן גאס אפאר מינוט דערויף, איז אלעס אוועקגעפלויגן כלא היה.
וויפיל תהילים איך האב געזאגט, וויפיל הגדרות איך האב געמאכט, וויפיל בלעטער גמרא איך האב געלערנט, וויפיל טרערן איך האב פארגאסן, וויפיל קדושה איך האב מיר אנגעשעפט ביים רבין'ס טיש איז אלעס געווארן בטל ומבוטל אנטקעגן די איבערנעמענדיגע כח וואס די תאווה האט געהאט אויף מיר, איך האב געפילט ווי איך בין צוויי אנדערע מענטשן וואס וואוינען אינעם זעלבן גוף. איינער אן ערליכער, איידעלער, חסיד'ישער יונגערמאן וואס שטרעבט צו מחנך זיין זיינע קינדער על במתי התורה והחסידות, און דער צווייטער, א ווילדער צולאזטער גאסען יונג. איך האב פראבירט כל מיני אופנים זיך צו האלטען דעם גלייכגעוויכט, אבער זיך צו שלאגן מיט זיך אליין איז כמעט ווי אוממעגליך...
שלום בית טערעפי
מיט צוויי יאר צוריק, נאך שרעקליכע שלעגערייען מיט מיין ווייב, אין נאכן סטראשענן אז זי גייט מיר אפלאזן אין אנטלויפן פון מיר, בין איך געווען זיכער אז דער פראבלעם ביי אונז אין שטוב איז פשוט א שווערע שלום בית זאך, האב איך בלית ברירה אנגעהויבן גיין צו שלום בית טערעפי, וואס האט גארנישט געהאלפן וויבאלד אויב מען ווייסט ניטאמאל וואס די פראבלעם איז, ספעציעל ווען מען רעדט זיך איין אז מען ווייסט יא... ווי אזוי איז שייך צו האבן א הוה אמינא צו לייזען דעם פראבלעם?
איך פלעג טאקע גארנישט האבן דערפון, חוץ אפשר א שטיקל כפרה דורך די געלט הוצאה, צער, אין בושה. איך פלעג אהיימקומען אזוי אויפגערעגט אז מען האט ניטאמאל געקענט רעדן צו מיר פאר א גאנצע טאג דערנאך. איך פלעג זאגן פאר מיין ווייב אז איך פיל אז מען רעדט און רעדט און מען רעדט בכלל נישט צו מיר...
ער האט מיר געצה'ט צו אראפשרייבן 3 גוטע זאכן אויף מיין ווייב, אויף מיר אליין, א.א.וו., שפעטער האט ער בחסדי השם איינגעזעהן אז ער קומט גארנישט אהן מיט מיר האט ער מיר געשיקט צו א שטאטישע טעראפיסט וואס האט מיר געטראכט צו דייעגנאזן מיט עי. די. די. און ''קאמפאלסיוו דיסארדער'' און נאך שמות הנרדפים, ווייטער גערעדט און גערעדט אבער נישט אנגעקומען צום שורש. שפעטער האט מען געטוישט טעראפיסט און דערנאך נאכאמאל געטוישט, ביז דער פערטער מענטש האט מיר ענדליך צוגעשיקט צו א וועבסייט וואס הייסט דשי.וויי.עי. GUARDYOUREYES וואס דארט איז געווען די אתחלתא דגאולה.
אתחלתא דגאולה
ב''ה ראש חודש זמני תשובה ממשמשין ובאין (תמוז) תש''ע, האב איך עמטליך אנגעהויבן ציילען ניינציג טעג אויף GYE, היינט צוטאגס האלט איך שוין ב''ה איבער צען חדשים אן הוז"ל, אן רופן א שלעכטע טעלעפאן נאמבער, אן גיין צו א מקום זימה, אן נגיעות אסורות, אהן דיבורים אסורים. גייענדיג אין גאס פאל איך א סאך ווייניגער דורך מיט ראיות אסורות בטעות, און נאך אסאך וויניגער מיט הסתכלות אסורות בדוקא. מיין שלום בית האט זיך פארבעסערט מן הקצה למשנהו לטובה; מיין דאווענען איז היינט מיט אסאך מער דחילו ורחימו, מער בפנימיות אין נישט נאר מן השפה ולחוץ; מיין לערנען, אסאך ערנסטער און פלייסיגער; מיין גאנצע לעבן איז אסאך מער תוכנ'דיג, הייליגער און רואיגער; מיין קשר מיטן בורא כל עולמים אסאך שטערקער און קלארער. אין א יעדען פרט איז נאך דא א געוואלד צו פארבעסערן אבער איך פיהל אז פני וקרסולי מועדות אינעם גוטן ריכטונג. ואני תפילה לקל חי אז ער זאל מיך ווייטער פירען על דרך אמת, איך זאל שטייגן מעלה מעלה בקדושה ובטהרה בתוך שאר אחינו בני ישראל העומדים שבים ביד יצרם, אמן.
די הילף וואס מענטשן וואס זענן פארכאפט אין שמוץ קענען געניסען דורך GYE איז אויסערגעווענליך! די ערשטע מאל האב איך דערהערט אז איך בין פשוט פארכאפט -אז איך האב אן אדיקשאן! און אויב איך וועל אריינלאזן דעם יצה"ר אפילו מיט אן אויגן-בליק כמימרא איז שוין פארפאלן און דערנאך! און איך האב געלערנט:
* אז שמירת עינים מיט מסירות נפש וועט מיך ראטעווען דאס לעבן!
* אז אן שמירת עיניים וועל איך בלייבן אונעם זומפף אויף אייביג!
* אז תורה מיט חסידות אליין וועט מיך נישט קענען ראטעווען!
* אז עס זענען דא נאך מענטשן אויפ'ן וועלט וואס האבן דעם פראבלעם!
* אז מענטשן אין ערגערע מצבים ווי מיר זענען בעז''ה ארויסגעקראכן דערפון צו ווערן ריין פאר לאנגע יארן!
* אז ''באהבה תליא מלתא'', צו אריינברענגען ''ואהבת את השם אלוקיך בכל לבבך, נפשך ומאודך'', און ''אין אש קודש ואש הדיוט משתמשים בכלי אחד''!
און נאך אסאך פראקטישע, פאקטישע, בדוק ומנוסה'דיגע רעיונות עצות והדרכות דורך צענדליגע טויזענטער מענטשן וואס בדידהו הווא עובדא מנסיונות חייהם. עס איז געווען כמים קרים על נפש עיפה! איך האב מיר ממש דערקוויקט אין אויפגעלגעבט!
GYE
איך וועל פראבירן באשרייבן די חלקים פון GYE וואס האבן מיר פערזענליך געהאלפן, אבער יותר ממה שכתבתי לפניכם יש כאן:
* 90 טעג – א צעטל ווי מען האלט חשבון אווי מען האלט אין די מלחמת היצר מיט אן אויסגעשטעלטע חשבון און מהלך. אנהייב האב איך עס גענוצט צו האלטן חשבון וויפיל טעג איך בין נישט דורך געפאלן אין גראבע עבירות, למשל: הוז"ל, ניבול פה, קלות ראש. שפעטער אויף מער דקות, למשל: ראיות אסורות, הרהורים, מחשבות קדושות, מרבה שיחה.
* טעלעפאן גרופעס – ווי חברים מקשיבים נעמען זיך צוזאם און רעדן זיך דורך און ליינען דורך ליטעראטור פון מענטשן און ארגאניזאציעס וואס לערנען אויס ווי זיך אן עצה צו געבן מיט דעם פראבלעם.
* האנטביכלעך – שוין דא איבערגעשריבן און אידיש. איז מסביר בטוב טעם ודעת וואס דער פראבלעם איז, פון וואס עס קען אלץ קומען, ווי אזוי עס אנצונעמען, זיך אן עצה צו געבן, פיהל מיט דברי חיזוק והתעוררות פון דברי חז"ל, ראשונים, אחרונים, חסיד'ישע אין מוסר ספרים בסדר ובהדרגה מן הקל אל הכבד פאר אלע מדריגות אין אופנים פון פארכאפטקייט.
* חברים – ווי באוויסט אין צעטיל קטן פין רבי'ן ר' אלימלך זצ"ל אין סעיף י"ג שרייבט ער: "לספר בכל פעם לפני המורה לו דרך השם, ואפילו לפני חבר נאמן, כל המחשבות והרהורים רעים אשר הם נגד תורתנו הקדושה, אשר היצר הרע מעלה אותן על מוחו ולבו וכו' ולא יעלים שום דבר מחמת הבושה. ונמצא על ידי סיפור הדברים שמוציא מכח אל הפועל, משבר את כח היצר הרע שלא יוכל להתגבר עליו כל כך בפעם אחרת, חוץ מעצה הטובה אשר יוכל לקבל מחברו שהוא דרך השם, והיא סגולה נפלאה". ב''ה איך האב דורך GYE זיך אנגעבינדן אין אפאר חברים וואס איעדע מאל וואס עס מאכט זיך א שוואכע מינוט קען איך זיין בקשר מיט זיי אין אפשוואכן דאדורך דעם כח היצר.
* טעגליכע חיזוק עי-מעיל'ס – מדי יום ביומו שיקט GYE ארויס 3 פארשידענע סארט חיזוק EMAILS וואס דאס דערמאנט מיך שטענדיג זיך ווייטער צו האלטן.
* איטערנעט פארום - להוציא בלעו מפיו פונעם יצר הרע איז די פארום (FORUM ( ווי מען קען זיך דורך שמועסן מיט אנדערע אין דעם זעלבען מצב, הערן עצות און חיזוק, זיך אויסרעדן דאס הארץ ווען עס גייט שווער, שרייבן און לייענען דברי תורה והדרכה, אדער סתם שמועסן און פארברענגן אין א היימישע אטמאספערע על טהרת הקודש מיט געשמאקע חברים. און במקום וואס איך פלעג פארברענגען מיט שמוץ און גירוי היצר, קען איך היינט פארברענגען אויף גוטס.
* באשיידענקייט - קיינער דארף נישט וויסען ווער איך בין אויף GYE. די מניעה וואס איך פלעג שטענדיג האבן פון זיך אויסצורעדן מחמת בושה איז נישטא וויבאלד איך קען האבן א פארזענליכע קשר מיט חברים, מומחים, וכדו' אן צו דארפן דערציילען ווער איך בין, ווען נישט דעם וואלט איך נאך יעצט געהאלטן אלעס ביי מיר אין קאפ און אין הארץ באהאלטן...
* מומחים אויפ'ן געביט – די עצות וואס איך באקום וויסענדיג אז זיי קומען פון די גרעסטע מומחים אויף דעם פראבלעם מאכט עס גרינגער אז איך זאל זיי אננעמען און פראבירן אויסצופירן.
* נסיון החיים - אנדערע וואס זענען אדורך ערגערע מצבים ווי מיר אין זענען שוין ארויסגעקראכן פון דעם, זיי האבן פראבירט און אליין געזעהן וואס ארבייט יא אין וואס נישט. זייערע עצות פיל איך זענען פי כמה מער ווערד ווי די עצה והדרכה וואס איך פלעג באקומען פון טעראפיסטן, רבנים און מומחים,
* ליין מאטריאל - ווי פריער געשריבן גלייך איך שטארק צו ליינען, דעריבער איז מיר גאר שטארק צוניץ געקומען די פילע בלעטער, צעטלעך, קונטרסים, ספרים, ביכלעך און מעשיות וואס איך האב מיר אנגעזאמעלט פון די כשר'ע אין ניצבארע ליטעראטור וואס איז גרייט צום באנוץ אויף GYE.
* שאר ענינים - עצות והדרכה לגבי שלום בית, שבת קודש, לימוד התורה, עצבות, עצלות, אהבת השם, חינוך פון די קינדער, צניעות, קדושה, מדות טובות בין אדם לחבירו, ועוד ועוד עד אין לשער האב איך קונה געווען דורך GYE, צו אויפ'ן FORUM אדער אויף דעם טעלעפאן ליין און די טעגליכע אי-מעילס וכדו'. מיין לעבן איז בעזהי"ת היינט פילפאכיג פארבעסערט לטובה אין אלע געביטן, און אלץ א דאנק די הייליגע ארבעט פון די ארגאניזאציע GYE.
* רעדן קלאר – GYE האט מיר געגבן די מעגליכקייט פון הערן קלארע דיבורים הן בעניני קדושה, הן בעניני תורה ותפילה. איך האב דערהערט אז די קהילות אדער חסידות'ן וואס מען וועט נאר רעדן ברמיזה וועגן קדושה ענינים לאזן אפן ברייטע טירן פאר'ן יצר זיך אריינצוכאפן, איך האב געהערט אפענע רייד אויף אהבת השם, יראת השם, צניעות, חובת האדם בעולמו, זיך ברעכן די מדות, ווי אזוי זיך צו היטן די אויגן, א.א..וו.
יישר כח
הרבה יותר ממה שכתבתי לפניכם כתוב כאן, יעדער איינער פון אונז וואס האט זיך געטראפן דאס פלאץ אויף GYE קען עקסטער באשרייבן גאנצע מגילות וואס האט איהם פערזענליך געהאלפן, עס איז מיר נאר געבליבן צו איבערגעבן א הארציגען דאנק אין לויב פאר GYE, אין אנווינטשן א יישר כח פאר די מייסדים אין מסייעים פון דעם גרויסן אין הייליגן פראיעקט פון ראטעווען כלל ישראל אז עס זאל בלייבן דער עם הנבחר להשם, ימלא השם משאלות לבם לטובה אמן.


text:
ווי קען מען זיך בכלל צוזאם נעמען די הרגשים צו שרייבן איבער ר' יהושע וואלדמאן ז"ל?
די פעדער פאלט ארויס פון הענט שרייבנדיג אויף אים די ווערטער "זכרונו לברכה"...
איז ער שוין טאקע נישטא? אדער איז דאס בלויז א בייזער חלום?
עס לאזט זיך נישט גלייבן, אז מיר זענען געבליבן נאר מיט זיינע זכרונות, און אים אליין האבן מיר ליידער פארלוירן...
עיני עיני יורדה מים!
אזא ליבליכע טאטע צו זיינע 9 קינדערלעך!
אזא געטרייע מרביץ תורה צו זיינע הונדערטער תלמידים!
אזא נאנטער חבר צו זיינע הונדערטער גוטע פריינט!
זיין שמחה, זיין שמייכל, זיין ליבשאפט, זיין איבערגעגעבנקייט... פון אלעם איז ליידער געבליבן נאר זכרונות!
זיין צובראכענע אלמנה, זיינע ערשיטערטע קינדערלעך, זיינע פארקלעמטע תלמידים, און זיינע פארווייטאגטע חברים, אלע שרייען פה אחד "מי יתן לנו תמורתו?"
פון ווי נעמט אזא דיימאנט? ווי טרעפט מען נאך אזא צדיק? צו גאט און צו לייט, וועלכער האט אוועק געגעבן א יעדע איבעריגע מינוט פאר אנדערע.
הצדיק אבד, והכפירים שואגים לטרף!
דער צדיק האט ליידער פלוצלונג אויסגעהויכט זיין לויטערע נשמה נאכן כאפן א מאסיווער הארץ אטאקע, אינעם יונגן עלטער פון קוים 47 יאר אלט, און זיינע קינדערלעך זענען געבליבן בעירום ובחוסר כל, אן קיין לחם לאכול ובגד ללבוש, נישטא ווער ס'זאל לייגן א פיאסטער אויפן טיש!
כל ימי חייו האט ער אוועק געגעבן על התורה ועל העבודה און מרביץ געווען תורה לעדרי צאן מיט א געוואלדיגע ליבשאפט און איבערגעגעבנקייט, און פון דעם האט ער געצויגן זיין חיונא בצמצום, אבער ער איז געווען א מסתפק במועט, און קיינמאל נישט געדארפט מער. אבער יעצט איז ליידער נישטא גארנישט! נישט אפילו די מינימום!
עס ליגט אויף אונז אן אחריות און א פליכט, צו מאכן זיכער אז זיין משפחה זאל ליידער נישט דארפן ליידן די ביטערע קאסעקווענסן פון עניות און דחקות.
עס איז שווער גענוג צו לעבן אן א טאטן, אבער ווען עס איז נישטא קיין ברויט צו פיטערן די פיצלעך קינדערלעך איז דער בראך נאך פיל גרעסער.
קענען מיר דען איגנארירן זייער דאפלטע פיין?
לאמיר זיך מתאמץ זיין יותר מכפי יכולתנו, און ארויס ווייזן ברודערשאפט פאר די פארטרויערטע משפחה. לאמיר זיי מחזק זיין, לאמיר זיי ארויס נעמען פון זייער פינאנציעלע קלעם.
זייט אייך משתתף מיט סכומים הגונים, אז מיר זאלן קענען אויפשטעלן פאר די משפחה א פעסטע קרן, וועלכע זאל זיי העלפן זיך פארמעסטן מיט זייער טראגישע אומשטענדן.
ובשכר זה זאלן מיר זוכה זיין צום הבטחה פון קוב"ה אליין "אם אתה משמח את שלי אני משמח את שלכם!"


text:
אירענא סענדלער
אירענא סענדלער (פּויליש: Irena Stanisława Sendlerowa) (ווארשע, 15טן פעברואר 1910- 12טן מיי 2008)[1] איז געווען א פוילישע סאציאל ארבעטער און הומאניטאר וואס האט געהאלפֿן ראטעווען 2,500 יידישע קינדער פון די נאציס ווען זי האט זיי ארויסגעשמוגלט פֿון דער ווארשאווער געטא און געגעבן זיי פֿאלשע פאפירן.[2]
ביאגראפֿיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אירענא איז געבוירן אין ווארשע, קאנגרעס פוילן. פֿארן קריג האט זי געוואוינט אין טורטשין. אין יאר 1939 האט זי געארבעט אין דעם ווארשאווער פֿארזארג-אפטייל פון וואנעט זי האט געפֿירט די ריזיקאלישע הצלה אפעראציעס ראטעווען יידישע קינדער פון דער געטא במשך די ברוטאלער אקופאציע פון נאצישן דייטשלאנד. זי איז געווען טעטיק אין דער זשעגאטא פוילישער אנטי-חורבן ווידערשטאנד.
איר גרופע פֿון 20 מענטשן האט געראטעוועט בערך 2500 קינדער פון דער געטא צווישן אקטאבער 1940 און אפריל 1943, ווען די נאציס האבן פֿארברענט די געטא און געשאסן אסאך פֿון די איינוואוינערס און געשיקט די איבעריגע צו די טויט לאגערס. מיט אן אויסרעד פון איבערקוקן די היגיענע אין דער געטא אין אן אויסבראך פון בויכטיפֿוס, זענען סענדלער מיט אירע געהילפֿן אריין אין דער געטא אויסזוכן קינדער וואס מ'קען זיי ארויסשמוגלען כדי צו בלײַבן לעבן כלומערשט אלס קאטאליקן. זיי האבן ארויסגעשמוגלט עופֿעלעך און קליינע קינדער אין אמבולאנסן און טראמווייען, איינגעוויקלט אלס פעקעלעך. עלטערע קינדער זענען ארויס מיט צוואנגארבעט גרופעס. ארויס פון דער געטא האט מען זיי פלאצירט מיט פֿאמיליעס, יתומים-הײַזער, שפיטעלער און קאנווענטן.
מיט דער האפֿנונג פֿון פאראייניגן זיי מיט זייערע משפחות—וואס רוב פֿון זיי זענען נעבעך אומגעקומען אין די נאצישע טויט-לאגערס—האט סענדלער געשריבן די אמת'ע נעמען אויף פאפירלעך. אין יאר 1943 זענען געקומען די דייטשע פאליציי צו ארעסטירן זי, דעמאלסט האט איר געהילף באהאלטן די פאפירלעך און שפעטער האט מען זיי באגראבן אין א סלוי אונטער אן עפלבוים.
נאכן קריג האט סענדלער געארבעט אלס סאציאל ארבעטער און דירעקטאר פון פֿאכשולעס און האט ממשיך געווען העלפֿן טייל פֿון די קינדער זי האט געראטעוועט.
אין 1965 האט די יד ושם חורבן אייראפע אנדענק אין ירושלים זי באלוינט אלס איינע פון די ערשטע מיטן טיטל "חסידי אומות העולם".[3] די קאמוניסטישע רעגירונג האט נישט געלאזט אז זי זאל פארן אין ישראל, נאר הערשט שפעטער אין 1983 האט זי באקומען די אויסצייכענונג.
זי איז געווארן קראנק מיט א לונגען-ערצינדונג אין 2008, און געשטארבן אין א שפיטאל אין ווארשע 12 מיי צום עלטער פֿון 98.
זי לאזט איבער איין טאכטער יאַנינא זגזשעמסקא און אן אייניקל.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רעפֿערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ Irena Sendler
- ↑ Baczynska, Gabriela; JonBoyle (2008-05-12). "Sendler, savior of Warsaw Ghetto children, dies", Washington Post, The Washington Post Company. דערגרייכט דעם 2008-05-12.
- ↑ Irena Sendler - Yad Vashem website