text:
װיקיפּעדיע:מוסטערן
א ליסטע פון אלע יידישע מוסטערן אזעלכע פורעמען, טעמפלעטס, פון גרייטע קעסטלאך כדי צו צייכענען וויכטיגע באַמערקונגען. זעהט הילף:מוסטערן וויאזוי דאס ארבייט.
אינהאַלט
געשטעלטע צו מעקן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- געשטעלטע צו מעקן איז א פורעם וואס איר קענט לייגן ביי ארטיקלען וואס צוליב א געוויסע סיבה קלערט איר אז זיי זיינען נישט פּאַסיג צו זיַין אינעם וויקיפּעדיע.
ווען איר שרייבט אזא פורעם, ווערט איר געבעטן אויך שרייבן די סיבה דערפון אינעם רעדן בלאט. (אויב איר קלערט אז מען דארף נאר פאַרבעסערן דעם ארטיקל, נוצט זיך מיטן פארעם {{איבערשרייבן}}).
כדי צו צולייגן דעם פורעם, שרייבט אזוי:
און איר וועט זען דעם פורעם:
איבערשרייבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- איבערשרייבן איז א פורעם וואס איר קענט לייגן ביי ארטיקלען וואס זיינען בעשריבן אומבאטאמט.
כדי צו צולייגן דעם פורעם, שרייבט אזוי:
און איר וועט זען דעם פורעם:
מחלוקת[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מחלוקת איז א פורעם וואס איר קענט לייגן ביי דעליקאטע ארטיקלען וואס איז געמישט מיט פיל מיינונגען.
כדי צו צולייגן דעם פורעם, שרייבט אזוי:
און איר וועט זען דעם פורעם:
באדייטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- באדייטן איז א פורעם צו לייגן ביי א ווערט וואס האט עטליכע באדייטן.
כדי צו צולייגן דעם פורעם, שרייבט אזוי:
און איר וועט זען דעם פורעם:
דאָס װאָרט קען זיך װײַטער צעטײלן צו עטלעכע באַדײַטן:
XXX
זעהט צו ביישפיל דא: שולע
שלום עליכם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- שלום עליכם איז א פורעם צו באגריסן נייע באַנוצערס.
כדי צו צולייגן דעם פורעם, שרייבט אזוי:
און איר וועט זען דעם פורעם:
טײַערער הױך-געשעצטער פרײַנט, ברוך בואך צו דער ייִדישער װיקיפּעדיע! די פֿרײַע און אָפֿענע ענציקלאָפּעדיע פֿאַר יעדן אײניק צו לײענען און שרײַבן.װיקיפּעדיע:וויאזוי צו רעדאקטירן א בלאט) און פאררעכט וויאזוי איר פארשטייט. בעפאר איר היט אויף אייער ענדערונג איז גוט צו דרוקן "פֿאראויסדיקער אויסקוק" אונטן, דערמיט צו פארזיכערן אז אייער ענדערונג שטייט גוט אינעם בלאט. ביטע ערקלערן די אייגנארטיגקייט פון דער ענדערונג אינעם "קורץ ווארט" קעסטל, אדער צולייגן איינצלהייטן אינעם "שמועס" בלאט.
שמועס בלאט פונעם בלאט. דארט קען מען ארומרעדן מיט אנדערע וועגן דעם אינהאלט פונעם ארטיקל. צום שמועס בלאט קען מען צולייגן א פרישע נושא דורכן דרוקן אויפן "צושטעלן טעמע" צינגל וואס געפינט זיך העכערן בלאט.
מען שרייבט זיך יא אונטער נאך יעדער הערה אין דעם שמועס בלאט. כדי דאס צו טון זאל מען צולייגן פיר ~ שטרעכלעך צום סוף פונעם טעקסט וואס מען שרייבט, (אזוי: ~~~~), דאס וועט אויטאמאטיש איבערגעדרייט ווערן בײַם אויפֿהיטן אלס אן אונטערשריפט װעלכע אַנטהאַלט אײַער נאמען, און א לינק צו אײַער באניצער בלאט, און די פונטקלעכע צײַט און דאַטע.
באַניצער בלאט וואס מען קען דערצו אנקומען דורכן דרוקן אויף דעם נאמען פונעם באניצער, באדינט בדרך כלל דעם באניצער כדי ארויסצושטעלן זיינע אייגענע איינצהייטן. אין דעם רעדן בלאט קען מען אים איבערלאזן מעלדונגען. דער באניצער וועט זען ווען ער האט א נייע מעלדונג וואס ער האט נאכנישט געליינט.
קאפירעכט באשיצט. סיי ארטיקלען און סיי בילדער- מען טאר נישט ארויפלייגן בילדער וואס מען טרעפט אויפן אינטערנעט, בלויז אויב מען האט בפירושע רשות דאס אהער צוברענגען.
הילף אַרטיקלען וואס ערקלערן די כללים פונעם שרייבן. פאר פראבעס זיך אויסצולערנען ווי אזוי צו שרייבן און ווי אזוי צו ענדערן פרובירט זיך שפילן אין זאמדקאסטן.
מיר קוקן ארויס אויף אייערע בײַשטײַערונגען, און ווינטשן אײַך הצלחה, מיט פיל דאנק פארן זיך אנשליסן אין אונדזער בשותפותדיקן פראיעקט.
מיט דאנק
פון אלע וויקיפעדיע באניצער, לייענער, און שרייבער
קאָפּיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קאָפּיע איז א פורעם צו שיקן באנוצערס וואס האבן קאפירט אינהאלט פון אומערלויבטע פלעצער.
כדי צו צולייגן דעם פורעם, שרייבט אזוי:
און איר וועט זען דעם פורעם:
שלום עליכם!
מיר דאנקען דיר זייען פאר'ן שרייבן ארטיקלען אינעם וויקיפּעדיע.
אָבער דער אַרטיקל וואס האסט דא געשריבן צעברעכט ערשאַפֿער רעכטן.
לויטן וויקיפּעדיעס טאַקט טאר מען נישט קאָפירן אַרטיקלען פון אנדערע ערשאפערס. אויב דו ביסט ערלויבט (צוליב וואס) צו איר קאָפּירן, ביטע שרייב דאס אינעם רעדן-פלאץ, אדער צו איינע פון די אקטיווישע דירעקטאָרס.
וואָרענונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- וואָרענונג איז א פורעם צו אנווארן שרייבערס וואס האבן משחית געווען ארטיקלען ביודעים ובלא יודעים.
כדי צו צולייגן דעם פורעם, שרייבט אזוי:
און איר וועט זען דעם פורעם:
- ווען איר ווילט מאכן א רעדאקטירונג פראבע, קענט איר מאכן דאס אין דעם זאמדקאסטן.
- אויב איר האט געזוכט אן ארטיקל און נישט געטראפן, מ'קען איבערלאזן א בקשה אז עמעצער זאל אים שרייבן אין װיקיפּעדיע:בעטן ארטיקלען.
- אויב פילט איר אז אייערע ענדערונגען זענען נישט אין כלל פון וואנדאליזם, ביטע ערקלערט אייער מיינונג אויף דעם שמועס בלאט פונעם ארטיקל.
אויסגעמעקט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אויסגעמעקט איז א פורעם וואס לאסט וויסן דעם שרייבער אז זיין ארטיקל האט געמוסט אויסגעמעקט ווערן פונעם וויקיפעדיע. געווײנטלעך באקומט דער שרייבער אויך א פערזענליכע מעלדונג מיט אן ערקלערונג פארוואס האט מען געמוסט אויסמעקן זיין ארטיקל.
כדי צו צולייגן דעם פורעם, שרייבט אזוי:
און איר וועט זען דעם פורעם:
שלום עליכם!
מיר דאנקען אײַך זייער פארן שרייבן ארטיקלען און פארן אויף בויען דער יידישער װיקיפּעדיע'ס ענציקלאָפּעדיע.
אָבער ליידער האבן מיר געמוזט אויסמעקן אײַער ארטיקל, פון וועגן אומערלויבטן אינהאַלט, אדער אן ארטיקל וואס איז צו קורץ צו האבן א פלאץ אין אן ענציקלאפעדיע. אויב איר האלט אז דאך זאל דער ארטיקל בלייבן ווייל איר האלט ביי פארברייטערן אים, דארפט איר ווענדן צו סיסאפן מיט א בקשה מבטל זיין דאס אויסמעקן און צוריקשטעלן דעם בלאט.
איר זענט אײַגעלאַדן צו ליינען דעם האנטבוך כדי צו פארשטיין בעסער די סטאנדארטן וואס וויקיפעדיע פֿאדערט.
פאראייניקן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צומאלן ווערט געשריבן א געוויסע ארטיקל דורך צוויי מענטשן אויף איין ענין, נאר יעדער איינער האט געשריבן אן אנדער קעפל צום ארטיקל. ביי אזא פאל שטעלן מיר צוזאמען ביידע ווערסיעס אין איין ארטיקל אונטער א פאסיגע קעפל, און מיר שטעלן זיי צוזאם אדער בעטן מיר אנדערע זיי צוזאמען שטעלן. כדי צו אויפמערקן דעם ארטיקל אז מען דארף איר צוזאמען שטעלן, שטעלט אין אנפאנג פון דער ארטיקל דער מוסטער {{פאראייניקן|צווייטן-ארטיקל}} און איר וועט זען די טאוועלע:
דער ארטיקל איז געשטעלט צו פאראייניקן מיט צווייטן-ארטיקל.
איר ווערט געבעטן אים פאַררעכטן.
נישט פארטיק בעט הילף פון אנדערע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויב איר פאנגט אן שרייבן אן ארטיקל, און איהר ווילט נאר שרייבן איין איינצעלהייט פון דעם ארטיקעל. אדער פלאנט איהר א קומענדיג מאהל צוענדיגען, און איהר ווילט אז אנדערע זאלען אויך צולייגען א האנט ביזדערווייל, לייגט איהר אריין די מוסטער {{נישט פארטיק}} כדי צו בייצייכענען אז אנדערע קענען אדער זאלן העלפן, די מוסטער לייגט מען ביים סוף פון ארטיקעל, ס'שטערט פון אנפאנג.
כדי צו צולייגן די פארעם, שרייבט אזוי:
און איהר וועט דאס זען:


c: text/html

text:
בריסק
בריסק (בעלארוסיש: БpэcT; רוסיש: БpecT; פויליש: Brześć/nad Bugiem), פֿריער ברעסט אויפן בוג און בריסק דליטא איז א שטאט (באפֿעלקערונג 290,000 אין 2004) אין בעלארוס נישט ווײַט פונעם פוילישן גרענעץ. זי איז די הויפטשטאט פון ברעסט וואבלאסט (גובערניע). ליגנדיג אויף דער הויפט באן ליניע מאסקווע - בערלין און א צווישנלענדישער שאסיי, איז בריסק געווארן א פרינציפעלע גרענעץ פונקט זײַט דער צווייטער וועלט מלחמה אין די יארן פון די סאוועטן. היינט טוט זי פארבינדן דעם אייראפעישן פארבאנד מיטן קהל פון זעלבשטענדיקע שטאטן.
בריסק האט אמאל געהאט א שיינע יידישע קהילה. צווישן אירע רבנים איז געווען הרב חיים סאלאווייטשיק.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
באשער על אסאד
באַשער על-אַסאַד איז דער היינטיקער פרעזידענט פון סיריע, א זון פון פריערדיקן פרעזידענט כאפעז על אסאד. געווארן פרעזידענט נאכן שטארבן פון זיין פאטער, אום יוני 2000.
באשער איז געבוירן 11טן סעפטעמבער 1965, אין די הויפטשטאט דמשק צו זיינע אלאווישע עלטערן, ער האט געלערנט אין א פראנצויזישע שולע, און ער רעדט א פליסיקע פראנצויזיש און ענגליש. צווישן די יארן 1988 ביז 1992, האט ער שטודירט מעדיצין אין דמשק אוניווערסיטעט. פון 1992 האט ער פראקטיצירט אויגן דאקטעריי אין לאנדאן, ווי ער האט באגעגנט זיין ווייב אסמא על אכערס, פון סוני מוסלמענישע אפשטאם.
באשער האט געהאט אן עלטערע ברודער באסעל, וואס איז געווען באשטיט צו זיין נאכפאלגער פון כאפעז על אסאד, ביז ווען יענער איז אומגעקומען אין אן אויטא עקסידענט, אום 21טן יאנואר 1994, דעמאלט איז באשער געווארן דער נאכפאלגער פון זיין טאטע.
נאכן טויט פון זיין טאטע, האט ער נישט גלייך געקענט ווערן פרעזידענט, ער איז דעמאלט אלט געווען 34 יאר. מען האט געדארפט טוישן פונקטן אין די קאנסטיטוציע. אין וואלן וואס זענען פארגעקומען, איז ער ערוויילט געווארן צו א קאדענציע פון זיבן יאר, דורך 97 פראצענט פון די וויילער, אין 2007 איז ער נאכאמאל ערוויילט געווארן, דורך די זעלבע צאל שטימען.
אנהייב האט ער פרובירט אנקניפן פארבינדונגען מיט ישראל, אריק שרון דאן פרעמיער מיניסטער האט אנדערש פון זיינע פארגייער, נישט געוואלט האבן קיין מגע משא מיט אים. פון די הויפט סיבה אז סיריע שטיצט טעראר, און מערערע טעראר ארגאניזאציעס האבן זייערע הויפטקווארטירן אין סיריע.
אין יאר 2005 איז ראפיק על כארירי אומגעקומען אין לבנון, א לאנד וואס סיריע האט יארן געפירט מיט די צושטימונג פון די וועלט. מאסן דעמאנסטראציעס זענען פארגעקומען אין ביירוט און אין אנדערע שטעט, אז די סירישע זאלן זיך ארויסציען פון לבנון. צום ענדע נאך אסאך דרוק פון די וועלט, האט סיריע ארויסגעצויגן איר ארמיי פון לבנון.
אסאד האט מערערע מאל דערקלערט, אז ער איז גרייט צו פארהאנדלען אויף א שלום אפמאך, מיט מדינת ישראל, וואס וועט מוזן אפגעבן די גולן הויכן צוריק צו סיריע.
אין 2011, ווען אין די אראבישער וועלט האט זיך אנגעהויבן די פרילינג פון פעלקער, האט די סירישע באפעלקערונג אנגעהויבן נעמען א טייל אין די אויפשטאנד, וואס די ציל רעכנט אריין דאס ארונטערזעצן באשער פון בענקל, טויזנטער זענען אומגעקומען אין די אונטערדריקונגען פון די ארמיי, און די וועלט האט אונטערגענומען סאנקציעס קעגן סיריע. די אראבישע ליגע האט ארויסגעווארפן סיריע פון די מיטגלידערשאפט, ביז באשער וועט אויפגעבן די מאכט.


text:
וואלף
א וואלף (Canis lupus) איז א זויגער פונעם סדר Carnivora (פארצוקערס). דער געשטוביקטער הונט שטאמט פונעם וואלף. וויסנשאפטלער זאגן אז דער הונט שטאמט פון וועלף דרום פונעם יאנגצע טייך אין כינע.
א וואלף וואיעט, און דעם קול וואס ער מאכט רופט מען א וואיעניש.
אויסזע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א געוואקסענער וואלף איז געוויינלעך אומגעפער צוויי מעטער אין לענג פון נאז ביזן וויידל, און וועגט פון 13–79 ק"ג. דער פעלץ האט צוויי שיכטן; דער אונטערשטער שיכט האלט אויס קעגן וואסער. דער אויבערשטער שיכט קען זיין פון די פארבן גרא, ווייס, רויט, ברוין און שווארץ.
וואוין[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועלף געפינען זיך אין אייראפע, אזיע און צפון אמעריקע. זיי וואוינען אין מדברות, וועלדער און בערג.
אין בריטאניע האט מען געיאגט וועלף הונדערטער יארן ביז קיינער זענען נישט געבליבן. די לעצטע וועלף אין בריטאניע האבן געלעבט אין דעם סקאטישן הויכלאנד.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ מוסטער:IUCN2006 Database entry includes justification for why this species is of least concern.


text:
הײַנט אין דער פֿרי, בײַם עסן אָנבײַסן, האָב איך, ווי מײַן שטייגער איז, געקוקט די נײַעס פֿון “בי-בי-סי” (כ’בין אין אָקספֿאָרד איצט). קודם-כּל, האָט מען מיר געזאָגט, אַז אַזאַ מיאוסן פֿרילינג האָט דאָס לאַנד שוין ניט געזען אין משך פֿון פֿופֿציק יאָר. אָבער אַז מע לעבט, דערלעבט מען – הײַנט דערוואַרט מען דעם וואַרעמסטן טאָג הײַיאָר, אַזש 20 גראַד (אָדער 68 גראַד, אויב איר טראַכט אין פֿאַרענהײַט). דערצו וועט מען זיך באַגיין (אַזוי זאָגט מען צו) אָן אַ רעגן.
און דערנאָך איז מען אַריבער צו אַן אַנדער טעמע: אויסלייג. ענגליש איז אין דעם זין אַ געוואַלדיק קאָנסערוואַטיווע שפּראַך. אָפֿט מאָל האָט דער אויסלייג ניט קיין שום לאַגיק, לכל-הפּחות פֿאַרן עולם, וואָס גריבלט זיך ניט אין דער עטימאָלאָגיע פֿון דעם אָדער יענעם וואָרט. פֿאַר וואָס דאַרף מען אויף ענגליש שרײַבן “דײַטשמעריש” chutzpah, אָבער אויסרעדן עס מיט אַ “כ” און ניט מיט אַ “טש”? אמת, איין מאָל איז מיר אויסגעקומען צו הערן אויפֿן ראַדיאָ “טשוצפּאַ”.
דערווײַל האָב איך זיך געכאַפּט, אַז הײַיאָר קענען מיר אָפּמערקן דעם 100-יאָריקן יוביליי פֿון אונדזער הײַנטיקן ייִדישן אויסלייג. אין יאָר 1913 האָט בער באָראָכאָוו, וועמען מע האַלט פֿאַרן גרינדער פֿון ייִדישער פֿילאָלאָגיע, פֿאַרעפֿנטלעכט זײַן פּראָיעקט פֿון באַפֿרײַען די ייִדישע אָרטאָגראַפֿיע פֿון דער איבערמאָסיקער השפּעה פֿון דײַטש. און אייניקע אַנדערע זאַכן און זאַכעלעך האָט יענער פּראָיעקט פֿאָרגעלייגט. הײַנט שרײַבן מיר מער אָדער ווייניקער לויט באָראָכאָוון, מיט געוויסע מאָדיפֿיקאַציעס געמאַכט אין ייִוואָ.
אָט ווי עס האָט אויסגעזען דער אויסלייג פֿון “פֿאָרווערטס” (איך האָב עס גענומען פֿון אַן אַרטיקל געדרוקט אין יאָר 1916):
“עס איז שוין היינטיגע צייטען ניט מעהר נויטיג צו שרייבען ארטיקלען אום צו בעווייזן, אז רעליגיאָן און נאציאָן זיינען ניט איינע און די זעלבע זאך.”
הײַנט וואָלט עס אויסגעזען אַנדערש:
“עס איז שוין הײַנטיקע צײַטן ניט מער נייטיק צו שרײַבן אַרטיקלען אום (אָדער כּדי) צו באַווײַזן, אַז רעליגיע און נאַציע זײַנען ניט איינע און די זעלבע זאַך.”
אין יאָר 1956 האָט זיך אין “פֿאָרווערטס” געפֿירט אַ דיסקוסיע וועגן אַריבערגיין אויף דעם “נײַעם” אויסלייג. איך ברענג דאָ בלויז איין בריוו, געדרוקט דעם 1טן פֿעברואַר 1956 (איך היט דאָ אָפּ דעם אויסלייג פֿונעם אָריגינאַל):
ווערטער רעדאַקטאָר.
ערלויבט מיר צו זאָגען מיין מיינונג אין דער דעבאַטע וועגען דעם אויסלייג פון דער אידישער שפּראַך, וואָס געוויסע פּערזאָנען ווילען מאָדערניזירן, דאָס הייסט, איבעראַנדערשען, ווייל עס געפעלט זיי ניט דער אויסלייג פון די ווערטער ווי זיי ווערען געשריבען אין די אידישע צייטונגען.
עס איז שוין דריי פערטעל יאָרהונדערט ווי אין אַמעריקע עקזיסטירט אַ אידישע פּרעסע. מיר האָבן דאָ אידישע צייטונגען מיט זעהר גוטע שרייבער, וואָס שרייבען אינטערעסאַנטע און באַלערענדע אַרטיקלען. יעדער שרייבער אין “פאָרווערטס” איז אַ ספּעציאַליסט אין זיין פאַך. עס איז אַ פאַרגעניגען צו לייענען זיי און די לעזער זיינען צוגעוואוינט צו דעם אידיש, וואָס אונזערע שרייבער שרייבען און זיי האָבן גרויס הנאה פון זייער שרייבען. איז צו וואָס מאַכן אַן ענדערונג אין דעם אויסלייג פון די ווערטער? מיר איז אויסגעקומען צו לייענען דעם “מאָדערנעם אידיש”, און וואָס זאָל איך זאָגען? דאָס איז ניט קיין אידיש. מיר אַלע ווייסען, אַז אויף אונזער פּראָסטען אידיש האָבן געשאַפען די גרעסטע ווערק אונזערע גרויסע קלאַסיקער. אויב אונזער פּשוטער מאַמע-לשון איז געווען גוט פאַר אַזעלכע קינסטלער ווי מענדעלע, פּרץ, רייזען, שלום עליכם און אַנדערע באַרימטע שרייבער, איז דאָס דער בעסטער באַווייז, אַז עס איז גאָר ניט דער מער מיט דעם אויסלייג פון די ווערטער אין דער אידישער שפּראַך. איז לאָמיר טאַקע לאָזן צורוה אונזער אידיש, און ניט מאַכן קיינע ענדערונגען.
סיימאָן בראַנינסקי
ברוקלין, נ.י.
The Yiddish Daily Forward welcomes reader comments in order to promote thoughtful discussion on issues of importance to the Jewish community. In the interest of maintaining a civil forum, The Yiddish Daily Forwardrequires that all commenters be appropriately respectful toward our writers, other commenters and the subjects of the articles. Vigorous debate and reasoned critique are welcome; name-calling and personal invective are not. While we generally do not seek to edit or actively moderate comments, our spam filter prevents most links and certain key words from being posted and The Yiddish Daily Forward reserves the right to remove comments for any reason.


text:
טראנזיסטאר
א טראנזיסטאר איז אן עלעקטראנישער באשטאנדטייל וואס קאנטראלירט דעם פליעס פון עלעקטריציטעט צווישן די טויזעטער און גאר מיליאנען אדער ביליאנען קליינטשיגע באשטאנדטיילן אינעם עלעקטראנישן אפאראט אדער טשיפ.
א טראנזיסטאר האט דריי שטעכערליך (דראטן) וועלכע קומען ארויס דערפון, צוויי ווערן גענוצט פאר דעם פליעס פון עלעקטריציטעט, דער דריטער דראט איז דער קראן וואס קאנטראלירט וויפיעל עלעקטריציטעט זאל אדורך פליעסן. ווי מער עלעקטריציטעט מ'לייגט צו צום דריטען דראט אלץ ווייניגער עלעקטריציטעט לאזט עס דורך.
א טראנזיסטאר איז נוצבאר פאר עלעקטראנישע אינסטראמענטען וואס נוצען טשיפס און דארפן מאכן יא אדער ניין באשליסענס, דאס ווערט קאנטראלירט דורך דעם דריטען דראט.
היינטיגע קאמפיוטער טשיפס זענען זייער קאמפליצירט און פארמאגן איבער א ביליאן טראנזיסטארס!


text:
ישראל אברהם פארטוגאל
ישראל אברהם פארטוגאל (געב' ה'תרפ"ג) איז דער היינטיגער סקולענער רבי וואס האט איבערגענומען די פירערשאפט פון זיין טאטן אין יאר תשמ"ג ר"ח אלול.
אנדערש ווי זיין טאטע וואס האט געוואוינט אין וויליאמסבורג האט ער זיין דירה אין דעם דערנעבנדיגן בארא פארק אבער אזוי ווי וויליאמסבורג ווערט אנגעזעהן אלס דער צענטער פונקט פון סקולען, וויילט דער רבי שליט"א דארטן כמעט העלפט פון די שבתים וואס ער וויילט אין שטאט, אזוי אויך די צווייטע העלפט חנוכה נעכט ווערט געפראוועט אין וויליאמסבורג און אזוי אויך אנדערע צייטן צ.ב.ש. ל"ג בעומר און אזוי אסאך צייטן פונעם יאר
צוליב זיין געזונט צושטאנד וויילט ער א גרויסן טייל (אפשר כמעט העלפט) פונעם יאר אין די קאנטרי געגנט, אנהייב פלעגט ער וויילן אין ראזען'ס באנגעלא, און שפעטער היינט צוטאגס האט ער אפגעקויפט אן אייגענעם שטח מיט עטליכע דירות דערויף נעבן דעם נייעם וויזשניצער שטעטל אין קייאמישע לייק, וואס ער גענוסט דארטן פון ביידע סיי וואס עס איז די בערג פרישע לופט און אלע צוגעהערן, און פון די צווייטע זייט איז דאס הארט נעבן א הערליכן חרדי'שן יישוב וואס ברענגט אז אלע צוגעהערן וואס קען זיך אויספעלן זאל ער האבן נאנט צו דער האנט.
היינט צוטאג'ס איז ער שוין פון די איינציגע רבנים וואס זענען נאך פונעם אלטן דור, און ממילא חוץ וואס ער האט אליינס א גרויסן ציבור וואס אנגעהערן צו אים, קומען צו אים אויך פון אנדערע שיכטן און קרייזן פון אלע ווינקלען פונעם כלל ישראל צו האבן די זכי' צו זען א איד נאך פון פארגאנגענעם דור וואס האט זיך מוסר נפש געווען הינטער דעם אייזערנעם פארהאנג צו היטן תורה אין אידישקייט און ערציען יתומים מיט יתומות אויפן ערליכן וועג.


text:
װיקיפּעדיע:צוריקדרייען
צוריקדרייען אן ארטיקל הייסט צוריקשטעלן דעם עפעקט פון איין אדער מער רעדאקציעס, און דער ארטיקל גייט צוריק צו א פריערדיגער ווערסיע.
צוריקדרייען איז זייער גרינג און געשווינד. גייט אריין אין די ווײַזן היסטאריע טאב, דארטן דרוקט אויף דער ווערסיע זייגער און דאטום, נאכן מברר זיין אז דאס איז די ווערסיע וואס איר וויל דורך דרוקן אויף קארענט און "צו לעצט" גייט אריין אין דעם ווערסיע, דארטן דרוקט "ענדערן און פארעכטן" וועט אייך ארויפקומען א ווארענונג אז איר באארבייט א אלטער ווערסיע, איר זאלט דאס אפהיטן, און אלעס וועט צוריקגעדרייט ווערן ווי פריער.
מען טאר קיינמאל נישט צוריקדרייען אן קיין קורץ ווארט אויפקלערונג אחוץ דאס איז אפענע וואנדאליזם, און וואנדאליזם האט א קלארע מיינונג. ווייל דאס ווערט באטראכט פון דעם פריערדיגן באנוצער אלס באליידיגונג אז איר האלט אפילו נישט פאר וויכטיג צו זיך דורכרעדן.


text:
יפו גאס (ירושלים)
די יפו גאס (העברעיִש: רחוב יפו) איז א הויפט גאס, פון די עלטסטע און לענגסטע גאסן אין מערב ירושלים, וואס פארט פון דעם טויער פון אלטשטאט יפו טויער ביזן אריינגאנג צו דער שטאט אין רוממה.
די ירושלימע שטאטראט, די האנדלסצענטער בן יהודה גאס און קעניג דזשארדזש, דער אלטער באוואוסטער מארק אדער שוק מחנה יהודה, די צענטראלע אויטאבאס סטאנציע און די נייע שנעלע באן קיין תל אביב, וואס איר סטאנציע וועט זיין אין דער יפו גאס, פארשידענע רעגירונגס געביידעס, בענק, פאסט, ווי אויך האטעלן, נאכט לאקאלן, שענק אא"וו.


text:
מעזשביזש
מעזשביזש (אוקראיניש: Meджибiж, רוסיש: Meджибoж מעדזשיבאזש, פויליש: Międzybóż אדער Międzybuż, דייטשיש: Medschybisch, טערקיש: Mejibuji) איז א שטעטל אין אוקראינע.
מעזשביזש איז באוואוסט אלס דער געבורטספלאץ פון חסידות, וואו דער בעש"ט האט געוואוינט און וואו ער ליגט באגראבן.
דאס שטעטל מעזשביזש איז א גאנץ קליינע, עס איז ווי רוב קליינע שטעטלעך אין אוקריינא, ארים און כמעט גארנישט אינטערעסאנט. חוץ אז עס ליגט דארט דער גרינדער פון דרך החסידות.
אין דעם בית החיים ליגן אויך אסאך גרויסע מענטשן ווי די אייניקלעך פונעם בעל שם טוב וואו רבי ברוך ממזעבוז, רבי אפרים מסדילקאב, רבי ישראל א ברודער פון רבי נחמן מברסלב, אויך ליגן דארט תלמידים פונעם בעל שם טוב ווי רבי ישראל פאליצעקר, רבי וואלף קוציס, רבי הערש סופר, אויך רבנים פון שטאט רבי אברהם יהושע העשיל מאפטע דער אוהב ישראל. אלעס איז לעצטנט געוארן איבערגעבויעט און איבערגעפלאסטער דורך ישראל מאיר גבאי.
אין די לעצטע יארן זייט אסאך אידן פארן צו די קברים פון צדיקים, האט מען אויסגעפלאסטערט די וועגן צו ציון און פונעם ציון פון בעל שם טוב, מען האט אויפגעבויט א שיינער אוהל אויף דאס פאלץ וואו דער בעל שם טוב לייגט, דענעבן האט מען אויפגעשטלט א בית המדרש, און עטליכע גרויסע בנינים צוגערישט מיט אלעס דערין, בתי כבוד, א מקוה טהרה, שטובער צו שלאפן, א גרויסע קיך. דאס אלעס האט אהערגעשטעלט דער באקאנטער עסקן וואס בויעט קברים איבעראל ישראל מאיר גבאי. דער ראש פון דרך צדיקים.
אסאך רבי'ס און גוטע אידן קומען אהין אויף א שבת, און פראווענען דארט א חסידשען טיש, דער לעלובער רבי פון ארץ ישראל פירט זיך ער פארט אהין יעדן שבועות צו פראווען דארט דעם יארצייט פון בעל שם טוב, דער רבי פון תולדות אברהם יצחק און נאך זענען שוין עטליכע מאהל דארט געווען. דער באקאנטער חסידישער זינגער מרדכי בן דוד, האט פארפאסט א ניגון א שבת אין מזעביזש ווי ער פארציילט מיט גלוסטענישט און ליבשאפט פון א שבת אין מזעביזש.
אויך האט ער געזוכט און געטראפן דעם ארגינעלן פלאץ וואו דער בעל שם טוב האט געהאט זיין בית המדרש אינמיטן שטאט, דער בנין איז נאך געשטאנען, אבער דאס גאנצע בית המדרש האט ער איבערגעבויט פאר א העכרליכן בית המדרש אויפן אלטן שטייגער וויאזוי עס האט אויסגזען אמאל.


text:
אסטראנאמיע
אַסטראָנאָמיע איז די וויסנשאפט וואס באהאנדלט איבער די הימלען באַװעגונגען, און אַלעס װעגן אַנטװיקלונגען אַרום אונדזער װעלט ו.צ.ב די זון מיט דער לבֿנה, שטערן און אַלע הימל געשעענישן.
אַסטראָנאָמיע װערט גערעכענט אַלס זײער אַן אַלטע װיסנשאַפֿט, װאָס עס איז דערקענט שױן צום װענעגסטן אומגעפֿער 6000 יאָר.
אַסטראָנאָמיע העלפֿט אונדז אָרנגירן אונדזערע צײַט און נוצן זיך מיט דעם נײטיקן קאַלענדאַר װאָס פֿירט אונדזערע טעג, װאָכן, חדשים, און יאָרן אין זײער שטײגער, לױט די זון אָדער (לבֿנה).
אין די אמאליגע צייטן איז אסטראנאמיע געווען די אבזערוואציעס און פארויסזאגען פון די באוועגונגען פון די הימלישע קערפער וואס מען קען זען מיט די אויגן.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע אסטראנאמען האבן געזען די שטערן נאר מיט זייערע אויגן. זיי האבן געמאכט מאפעס פון די שטערן און מיט זיי אויסגערעכנט וועלכע צייט אין יאר איז עס.[1] די פריערדיקע ציוויליזאציעס, ווי די מאיא און די אוראלטע עגיפטישע האבן געבויט אבזערוואטאריעס צו קוקן אויף די שטערן און מאכן שטערן מאפעס. זיי האבן אויך אויסגעטראכט וואו די עערד געפינט זיך אינעם אוניווערס.
זעט אױך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
אירלאנד (אינזל)
אירלאנד (איריש: Éire; אולסטער סקאטס: Airlann) איז דער דריטער גרעסטער אינזל אין אייראפע,[1] און דער צוואנציגסטער גרעסטער אינזל אין דער וועלט.[2] ער ליגט צפון-מערב פון קאנטינענטאלישער אייראפע און איז ארומגענומען מיט הונדערטע אינזלען און וויספעס. מזרח פון אירלאנד, אריבער דעם אירישן ים, איז דער אינזל גרויסבריטאניע. פאליטיש, די רעפובליק פון אירלאנד (וואס הייסט אפיציעל אירלאנד) באדעקט פינף זעקסטל פונעם אינזל; דאס איבעריגע אין צפון-מזרח איז צפון אירלאנד, א טייל פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.
לעבן אונד געוויקסן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערד אינעם אינדזל איז זייער רייך און פרוכטיק, עס איז באדעקט מיט גראז אונד גרינע פלאנצן. עס איז ניטא דארט א סך וועלדער נאר בעיקר פאשע פעלדער וואס פארנעמען דעם רוב פון דעם אינדזלס שטח. דאס אירישע פאלק האבן זיך פארלאזט אין פארלויף פון לאנגע יארן אויף קולטורן (איינוואקסן) קארטאפל ווי זייער א לעבנסמיטל; א שוועמל וואס האט אמאל פארניכטעט דעם קארטאפל שניט האט צוגעברענגט צו דעם גרעסטן הונגער אין אירלאנד. נאך א פארשפרייטע געוויקס דארט איז די גערשט. עס איז וויכטיק צו אויפמערקן דעם אבסענטעיזם פון שלענג אינעם אינדזל. די אירישע טראדיציע דערציילט אז די שלענג זיינען אוועק געטריבן געווארן פונעם אינדזל דורך דעם הייליקן פאטריק.
הערות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ גרויסבריטאניע איז דער גרעסטער און איסלאנד דער צווייטער.
- ↑ זעט רשימה פון אינזלען לויטן שטח.


text:
וואלטער
וואלטער (פראנצויזיש: Voltaire) איז דער פסעוודאנים פון פראנסואַ-מאַרי אַרוע (פראנצויזיש: François-Marie Arouet; 21סטן נאוועמבער 1694 - 30סטן מיי 1778), א פראנצויזישער פילאסאף און שרייבער.
וואלטער איז געווען פון די וואס האבן נישט מסכים צו גלייבן אלץ וואס די רעגירונג און די קירכע האבן געהייסן, נאר זיי האבן געהאלטן אז יעדער איינער אויסטראכטן פאר זיך זיין אייגענע דעה.
צוליב א מעשה ווען מען האט וואלטער אריינגעלייגט אין טורמע אין דעם באסטיל האט ער געבעטן מען זאל אים שיקן ענדערשט אין גלות, און אין 1726 האט מען אים געשיקט קיין ענגלאנד ביז 1729. דארט האט ער געטראפן דעם ענגלישן פילאסאף דזשאן לאק.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין זיין יוגנט איז וואלטער געווען קראנק און אויך איז ער פאר'יתומט געווארן פון זיין מוטער. ביי די 16 יאר האט וואלטער פארלאזט די שולע און ער האט אנגעהויבן שרייבן, טראץ דעם וואס זיין פאטער האט געוואלט אז ער זאל ווערן אן אדוואקאט.
אין 1755 האט וואלטער זיך באזעצט אין גענף. אין 1758 האט ער פארלאזט גענף און געקויפט דעם מאיאנטעק "פֿערניי" (Ferney), אויפן פראנצויזישן-שווייצער גרענעץ. אין דעם מאיאנטעק האט ער ווייטער געשריבן כמעט ביז זיין לעצטן טאג.
ער האט געשריבן צענדליקע ביכער, הונדערטער ארטיקלען און טויזנטער בריוו צו זיינע פריינט אין אייראפע. אויף פרנסה האט ער קולטיווירט זיידווערעם און האט דערפאלגרייך פארקויפט זייער פראדוקט.
אין 1778, ביי דער עלטער פון 83, האט וואלטער צוריקגעקערט קיין פאריז, זיין געבורטשטאט. ווען ער איז אנגעקומען דארטן איז ער געשטארבן. די קירכע האט נישט געלאזט האבן א רעליגיעזע קבורה, און מען האט אים געדארפט באגראבן גאנץ ווייט אין שאמפאניע.


text:
טרינקוואסער
טרינקוואסער איז וואסער פארן מענטשלעכן פארניץ. טרינקוואסער איז די וויכטיקסטע לעבנס-מיטל, און מען עס נישט פארבייטן.
טרינקוואסער איז פרישוואסער וואס איז געמאכט גענוג ריין אז מענטשן קענען עס טרינקען אדער ניצן צוגרייטן שפייז מיט זיכערקייט. טרינקוואסער טאר נישט אנטהאלטן קיין מיקראארגאניזמען וואס קענען שעדיגן דאס געזונט. אויך דארף טרינקוואסער צופיל צעלאזטע מינעראלן.
אין אסאך לענדער אין דער וועלט איז נישט דא גענוג פארזארג פון טרינקוואסער און מענטשן דארפן ניצן וואסער קאנטאמינירט מיט ארגאניזמען אדער כעמיקאלן וואס זענען שעדלעך צום געזונט, און מענטשן ווערן קראנק פון דעם און אפילו שטארבן. דעריבער איז דאס א ציל פון דער רעגירונג צו פארזארגן אין יעדן יישוב טרינקוואסער.
אין רוב אנטוויקלטע לענדער קומט אריין טרינקוואסער אין יעדן שטוב דורך רערן, און מען ניצט דאס וואסער אפילו פאר אנדערע געברויכן, למשל שווענקען געשיר, וואשן די קערפער, וואשן קליידער און נאך.
אפילו אין לענדער וואו מען קען באקומען טרינקוואסער דורך א קראן, ס'איז דא מענטשן וואס קויפן און טרינקען געפלעשערט וואסער.
פשוט וואסער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אמאליגע צייטן פלעגט מען נעמען וואסער פון סיי ווי עס איז נאר געקומען אונטער די הענט, און עס איז פארשטייט זיך געווען היבש פראבלעמאטיש, צ.ב.ש. פלעגן מענטשן אויסשפרייטן פעסער אונטער דעם דאך ווען עס האט גערעגנט וואס אין דעם פאל פלעגט געווענליך מיטקומען פול מיט שמוץ און פליגעלעך א.ד.ג. וואס עס האט זיך אלס אנגעזאמלט אויפן דאך דורך דער צייט, אדער פלעגט מען נעמען א שטייגער פונעם וואסער טרעגער האט זיך שוין געוואנדן ווי גוט און באפעסטיגט זיינע טעפ זענען ווי אויך האט מען געדארפט האבן גרויס מזל אז עס זאל נישט אריינפאלן אויפן וועג קיין אומגעוואונטשענע זאכן דערין, ארימעלייט האבן דאס זיך אויך נישט געקענט ערלויבן פלעגן זיי ארויסשעפן די וואסער פון די זומפן וואס האט געקענט זיין פול מיט באצילן א.ד.ג. .
דערפאר זענען דעמאלטס מענטשן אויפגעקומען מיט אן עצה אז מען פלעגט אנפילן וואסער גראד ביי א קוואל און פארמאכט דעם פלאש אזוי אז עס איז געווען פארהעלטנסמעסיג היבש בעסער ווי דאס פשוטע וואסער.


text:
שטאט
מיינט איר א מדינה?
א שטאָט (מערצאל: שטעט) איז א פארהעלטענישמעסיגע גרויסע זידלונג. קיין גענויע דעפיניציע פון א שטאט איז נישט דא, און דאס קען זיך ענדערן פון איין לאנד צו א צווייטן. אין אייראפע איז אנגענומען צו רופן א שטאט א שטאטישע זידלונג מיט א קאטעדראל. אין ענגלאנד אבער צו ווערן גערופן א שטאט דארף זי האבן א קעניגלעכן טשארטער.
אין אנדערער לענדער גייען אן אנדערע כללים.
גאר אלטע שטעט זענען אפט נישט פלאנירט, נאר זיי וואקסן במשך הונדערטע יארן. רוב פלאנירטע שטעט זענען געמאכט ווי א געפלעכץ. טיילמאל בויט מען א שטאט מיט א צענטראלפונקט און די הויפט שאסייען שטראלן פון דעם פונקט.


text:
גלויבן
- דער ארטיקל דיסקוטירט דעם סובסטאנטיוו גלויבן. אויב איר זוכט אן אנדער באדייטונג, זעט גלויבן (באדייטן).
גלויבן, (העברעאיש - אמונה ענגליש - belief), באציעט זיך צו יעדע זאך וואס דער מענטש האט ערייכט נישט דורך זיין אייגענע איבערצייגונג, נאר דורך גלייבן אן אנדערן וואס האט דאס ערייכט דורך זיין אייגענעם איבערצייגונג.
פארווארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- גלויבן און גלייבן האבן צוויי אנדערע באדייטן, גלויבן איז א סובסטאנטיוו (שם העצם) – (העברעאיש - אמונה, ענגליש - belief), גלייבן איז א ווערב (שם הפעילה) - אויף (העברעאיש - להאמין, ענגליש - believe), (צו האבן גלויבן דארף מען גלייבן).
- וויסן און גלויבן זענען צוויי אנדערע סובסטאנטיוון – (שמות), צו-וויסן און גלייבן זענען צוויי פארשידענע ווערבען – (פעילות) (א מענטש גלייבט וואס אן אנדערער ווייסט).
וויסן באציעט זיך צו יעדע זאך וואס דער מענטש האט ערייכט מיט אייגענע איבערצייגונג, באנוצנדיג זיך מיט די געפילן – חושים – senses – וואס מען פארמאגט צו ערייכן דעם וויסנטשאפט, צ.ב.ש. זען, הערן, פילן, שמעקען, מאטעמאטישער בארעכנונג, לאגישער בארעכנונג, א.ז.ו. אנדערע וויסנטשאפטליכער מעטאדעס.
גלויבן באציעט זיך צו יעדע זאך וואס דער מענטש "האט נישט ערייכט מיט אייגענע איבערצייגונג", אבער באנוצנדיג זיך מיט זיינע געפילן האט ער דאס ערהאלטן פון איינעם וואס האט דאס ערייכט דורך אייגענע איבערצייגונג. גלויבן באציעט זיך צו יעדע זאך, וואס איז נישט ערייכט געווארן צו דעם גלייבנדן מענטש דורך זיינע אייגענע איבערצייגונג, אבער עס איז ערייכט געווארן צו א געוויסן אנגענומען און פארלעסליכן מענטש, אדער צו מערערע גרויסע פאפולערע מענטשן איז עס ערייכט געווארן, אדער דאס גלייכן, אין א געוויסן מאמענט מיט א קלארער איבערצייגונג, און ס'איז אומאיבערגעהאקט איבערגעגבן צו דעם גלייבנדן מענטש, דירעקט פון די דאזיגע איבערגעצייגטע מענטשן, אן אומאיבערגעהאקטע איבערגעבונג ווי פון א טאטן צו א קינד. [1]
אנדערע אויסדרוקן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט גלויבן:
- ווערט באנוצט אין טאג טעגליכן געשפרעך אלס אויסדרוק פאר רעליגיע, וויבאלד יעדע רעליגיע שטעלט פאָר זיין אייגענעם גלויבן (פעלט א מקור).
דאס ווארט גלייבן ווערט באנוצט אין טאג טעגליכן געשפרעך נישט דירעקט און פארבינדונג מיט גלויבן:
- ווען א מענטש שטעלט זיך פאָר איבער א געוויסע זאך וויאזוי ס'וועט זיין, (ענגליש - asume), ווערט אויסגעדרוקט "איך גלייב ס'וועט זיין אזוי". צ.ב.ש. א מענטש וואס איז געפארען שנעל און א פאליציי האט עם אפגעשטעלט, גלייבט ער אז ער וועט ווארשיינלעך באקומען א רעפּאָרט, ווייל ער שטעלט זיך אזוי פאָר.
- ווען א מענטש פארטרויט זיך אויף אן אנדערען, (העברעאיש - בטחון, ענגליש faith), ווערט אויסגעדרוקט "איך גלייב אין דעם אנדערען".
- ווען דער מענטש פארטרויט אן אנדערן, (ענגליש trust), ווערט אויסגעדרוקט "איך גלייב דעם אנדערען", אדער "דער אנדערער איז ביי מיר באגלייבט". צ.ב.ש. א מעטרעאלאג זאגט מארגן גייט זיין קאלט, "גלייבט" מען אז ס'וועט זיין אזוי ווייל מען האט פארטרויען אין זיינע בארעכענונגן.
גלייבן אין אייבערשטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – אמונת השם
אמונת השם - גלייבן אין אייבערשטן - איז פון די פרינציפן עקרים פון יידישקייט, דער רמב"ם רעכנט דאס דער ערשטער פון די שלושה עשר עיקרים וואס ער האט אוועק געשטעלט.
- זעט אױך: אמונת צדיקים.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ ספר העקרים מאמר ראשון פי"ט


text:
אביי
אביי דער אמורא איז געווען ראש ישיבה אין פומבדיתא. ער איז געווען א תלמיד פון רבה בר נחמני. ער ווערט דערמאנט אסאך מאל אין ש"ס, און ער איז דער בר פלוגתא פון רבא. געבוירן אין שנת ד"א ל"ט און איז נפטר געווארן ד"א צ"ו — צ"ט, (סדר הדורות).
אינהאַלט
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אביי'ס פאטער האט געהייסן כייליל (זבחים קיח: רש"י ד"ה חד ברא). די גמרא פארציילט אז ווען ער איז געווען קליין האט שוין רבה געמערקט אויף איהם אז ער וועט אויסוואקסן א גרויסער מענטש ער האט אויף איהם געזאגט דעם שפריך ווארט בוצין בוצין מקטפי ידוע (ברכות מח.).
ער איז געווען א כהן , אבער זיין סדר איז געווען ער האט נישט גענומען די מתנות פון כהונה נאר איינמאל א יאהר ערב יום כיפורים כדי מען זאל וויסן ער איז א כהן (שבת קלג.). אפילו ווען מען געדוכנט איז ער נישט ארויף אויף די בימה מיט אנדערע כהנים ווייל ער פלעגט זיין זייער פארטועהן אין לערנען מיט זיינע תלמידים (שם).
ער איז געווען א קיילעכדיגער יתום אהן א טאטע און אהן א מאמע, זיין טאטע איז געשטארבן פאר ער איז געבוירן, און ווען ער איז געבוירן איז זיין מאמע געשטארבן. ער איז אויפגעצויגן געווארן ביי א פרוי, ער פלעגט אסאך נאכזאגן זאכן פון איהרט וועגן ווי דער גמרא זאגט אז אביי פלעגט זאגן אמרה לי אם מיין מאמע האט מיר געזאגט (שבת סו: קלד. עירבוין כט: סה. יומא עח: מו"ק יב. יח.) דאס מיינט דער וואס האט איהם אויפגעצויגן (קידושין לא:). די וועלט זאגט אז אביי איז די ראשי תיבות פון דעם פסוק א'שר ב'ך י'רוחם י'תום (הושע יד, ב).
זיין עכטער נאמען איז געווען נחמני, (שבת לג. עד. מעילה כ:). ער האט געהייסן אזוי נאך זיין זיידע און אזוי ווי ער איז געווען א תלמיד פון זיין פעטער רבה בר נחמני און רבה האט איהם נישט געוואלט זאגן דעם נאמען פון זיין טאטע האט ער איהם גערופען אביי פון דעם לשון טאטע, און דערפון איז געווארן דער נאמען אביי. (ערוך, ורש"י פ' המקבל).
אין א צווייט פלאץ זאגט רש"י (גיטין לד:) פארקערט זיין עכטער נאמען איז געווען אביי, נאר זיין פעטער רבה האט איהם זייער ליב געהאט און איהם גערופען אויפן נאמען פון זיין טאטע נחמני.
עס איז דא א הלכה אז אויב א פרוי האט צוויי מאל אדער דריי מאל חתונה און יעדעס מאל שטארבט דאס מאן, דארף מען חייש זיין מער נישט חתונה האבן מיט איהר ווייל אפשר איז זי א קטלנית, דאס הייסט איהרע מענער האלטן זיך נישט ביי איר, פארציילט די גמרא (כתובות סה.) אז אביי האט נישט געהאלטן ווי רבי אז ביי צוויי מאל הייסט א חזקה און ער האט חתונה מיט א שיינע פרוי א יפת תואר וואס האט שוין געהאט צוויי מענער פאר איהם, ביידע מענער זענען געווען גרויסע תלמידי חכמים איינער רחבה פון פומפדיתא דער צווייטער רבי יצחק דער אייניקל פון רבה בר בר חנה, אבער אביי האט נאך זיין חתונה נישט מאריך ימים געווען.
ער איז געווען פון די משפחה פון בית עלי (וואס ווערט דערמאנט אין שמואל א'). און כאטש אלע כהנים פון בית עלי זענען געשטארבן יונגערהייט צוליב דעם עונש וואס שטייט דארט אין פסוק אבער אביי האט געלעבנט ביז די זעכציג יאר ווייל ער האט געלענרט תורה און אויך געטוהן אסאך טובות פאר אידן (ראש השנה יח. יבמות קה.).
פון זיינע מנהגים און גוטע זיטען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אביי פלעגט גיבן די הענט פאר אלטע לייט און זיי געהאלפן זיך באוועגן (קידושין לג. ושאילתות דרב אחא).
ער האט באוויזן א קונץ שטיק, ער האט געווארפן אכט אייער און זיי אלע געכאפט איינס נאך אנאנד (סוכה נג.).
ער האט זיך שטארק געפרייעט ווען א תלמיד חכם האט מסיים געווען א מסכתא, ער פעלגט דאן מאכן א סעודה א סיום מסכתא פאר אלעמען ( שבת קיח:).
די הלכה בלייבט ווי ער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די גמרא זאגט (גיטין לד:) והלכתא כנחמני, די הלכה בלייבט ווי אביי וואס הייסט נחמני.
עס איז דא א כלל אז די הלכה בלייבט ווי אביי ביי די הלכות פון יע"ל קג"ם [דאס איז ראשי תיבות י'אוש שלא מדעת (ב"מ כב), ע'ד זומם (סנהדרין כז), ל'חי העומד מאליו (עירובין טו.), קידושין שלא נמסרו לביאה (קידושין נא), ג'ילוי דעת בגיטין (גיטין לד), מ'ומר (סנהדרין כז), עס שטייט אין מלחמות ה' (מסכת ב"ק י.) אז אויב עס איז א פשוט'ע זאך פאר אביי און פאר זיין חבר רבא איז עס א ספק, דאן בלייבט די הלכה ווי אביי.
זיין גרויסקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין הימל האט מען אויסגערופען זיי געווארט אין דעם צדיק נחמני, און דערפאר האט ער געקענט פארטרייבן די קליפה פון אגרת בת מחלת (פסחים קיב:).
די גמרא זאגט אין תענית אז מען פלעגט אים שיקן א גריס א שלום עליכם פון הימל יעדן ערב שבת.
די גמרא פארציילט (גיטין מה.) עס איז אים אמאל פארלוירן געווארן אן אייזל צווישן גוים, און ער האט געגעבן א סימן אויף אן אייזל אז עס איז זיינס, האט מען אים געזאגט "אלמלא נחמני את" ווען דו ביסט ווען נישט אזא צדיק וואלט מיר דיר עס נישט צוריקגעגעבן, אבער מיר ווייסן אז דו זאגסט נישט קיין ליגנט.
אלס ראש ישיבה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אביי איז געווען דער ראש ישיבה אין פומבדיתא נאך רב יוסף, נאך אביי איז רבא געווארן דער ראש ישיבה (גיטין סו"פ הנזיקין, ברכות פרק הרואה), ער איז געווארן ראש ישיבה אין יאהר ד"א שנת פ"ה, (סדר הדורות ערך ד"א צ"ט בחלק א'. ער איז געווען דרייצען אבער פערצין יאהר ראש ישיבה (ספר יוחסין).
די גמרא פארציילט ווען מען געוואט שטעלן א ראש ישיבה איז דארט געווען ר' זירא, און רבה בר מתנה, און רבא, יעדען האט מען אפגעפרעגט נאר נישט אביי, דעריבער האט איהם רבא געזאגט פתח נחמני הייב אהן נחמני
זיינע חברים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רב יוסף איז געווען זיין חבר און אויך זיין רבי (שבת מה: קידושין לג. ערכין ספ"ד) זעה אין (מנחות לה:) אביי איז געזעסן פאר רב יוסף.


text:
1938
1938 איז דאס 38סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1938 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 6טן אפריל - אנטפלעקט די כעמישע פארבינדונג טעפלאן
- 8טן אויגוסט - אנהייב פון אויפשטעלן דעם מאוטהאוזן קאצעט
- דער נומער גוגאל איז באשאפן געווארן.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן מיי - ריימאנד קארווער, אמעריקאנער שרייבער און דיכטער (געש' 1988)
- 1טן סעפטעמבער - עלען דערשאוויץ, אמעריקאנער יוריסט
- 3טן סעפטעמבער - ריאדזשי נאיארי, יאפאנעזער כעמיקער, געווינער פון נאבעל פריז
- 29סטן סעפטעמבער - ווים קוק, פרעמיער מיניסטער פון האלאנד


text:
צונאמי
צונאַמי איז א קייט פון מאכטפולע כוואליעס אין דעם אקעאן, וועלכע פארמירט זיך נאך א שטארקן אונטערוואסער ערדציטערניש, אדער נאך אן אויפרייס פון א וואולקאן. א צונאמי איז ווי א וואנט פון וואסער וועלכע קען גיין צענדליגער פיס הויך און פאלט ארויף אויף די ים ברעגעס מיט גאר א שטארקע קראפט וועלכע קען אוועקוואשן הייזער און געביידעס.
אינהאַלט
וואס מיינט א צונאמי?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט צונאמי איז א יאפאנעזער ווארט וועלכע איז דער אפטייטש פון ברעגע וואלן. די ערשטע העלפט ווארט "סו" מיינט ים ברעגע און די צווייטע העלפט "נאמי" מיינט כוואליע. די סארט וואלן האט פארשידענע נעמען און איינע פון זיי איז פלייצכוואליעס. די עקספערטן זאגן אבער אז צו רופן א צונאמי א פלייצכוואליע איז נישט ריכטיג ווייל כאטש עס ברענגט הויכע וואלן ווערט עס אבער נישט געשאפן די זעלבע וועג ווי פלייצכוואליעס וועלכע האט צעטאן מיט די וועטער און היץ פון די זון און לבנה.
ווי דערמאנט ווערט א צונאמי געשאפן דורך אן ערדציטערניש אונטערן וואסער וועלכע הייבט אויף איין טייל פון דאס וואסער און שאפט א מאכטפולע כוואליע וועלכע פארט ביז אזוי שנעל ווי 500 מייל פער שטונדע. כאטש רוב וואלן ווערן אפגעשוואכט ווי מער זיי פארן, בלייבט אבער די צונאמי מיט'ן זעלבן קראפט אפילו טויזענטער מיילן ווייט. אינעם אקעאן איז א צונאמי נישט אזוי שעדליך און וועט נישט זינקען קיין שיפן ווייל די קראפט דערפון איז אין די טיפענישן פון ים און אויפ'ן אויבערפלאך וועלן די כוואליעס נאר זיין צווישן 1 און 5 פיס הויך.
א צונאמי איז מער קראפטיג ווי הויך. וויבאלד עס קומט צו פארן אזוי שנעל קראכט עס אריין אויפ'ן ים ברעגע מיט א שנעלן טעמפא און דאס שיסט ארויס אסאך וואסער פון טיף אריין אים ים ארויף אויף די יבשה און דערנאך פליסט עס צוריק אריין אין ים מיט כמעט די זעלבע מאס קראפט.
סייענטיסטן זאגן אז א צונאמי קען יא פארמירן גאר הויכע וואלן פון איבער 50 שטאק אבער זיי ווייזן אן אז נישט די הויכקייט איז דער טויטליכער טייל פון א צונאמי נאר ליבערשט די קראפט דערפון וועלכע איז זייער שטארק נאך א מעכטיגע ערדציטערניש.
וואלקעאנען און אנדערע אונטערערדישע פארדרייאונגן קענען אויך שאפן צונאמיס אבער אין די פארגאנגענהייט זענען רוב גרויסע צונאמיס געקומען פון שטארקע ערדציטערנישן.
מיט וואס איז א צונאמי אנדערש ווי אנדערע וואלן?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סתם וואלן וועלכע מיר זעען ביים ברעג פון ים זענען אויבערפלעכליכע וואלן וועלכע ווערן געשאפן דורך די ווינט און האלטן אן נאר 10 סעקונדן. די וואלן זענען לאנג מאקסימום 500 פיס און עס קומען ארויס פרישע איינע נאך די אנדערע. ווי מער ווינטן עס איז פאראן אלס מער וואלן ווערן געשאפן. פארשטייט זיך אז ווען עס קומט א שטורעם ווינט ווערן געשאפן גרויסע וואלן וועלכע פארן היבש שנעל אינאיינעם מיט די ווינט.
א צונאמי איז א אינערליכע כוואליע וועלכע גייט אראפ ביז די טיפענישן פון ים און דערפאר האט עס אזא שטארקן קראפט. א צונאמי קען זיין 80 מייל לאנג און קען אנהאלטן מיט די זעלבע שטארקייט פאר איבער א שטונדע.
יעדע ים כוואליע באקומט איר שטארקייט לויט איר גרויס. א קליינע כוואליע קען נישט אנהאלטן צו לאנג אבער א צונאמי וועלכע איז כמעט אזוי טיף ווי ברייט פארלירט נישט איר שטארקייט ביז זייער א לאנגע צייט ווייל די לענג פון די כוואליע איז זייער גרויס. די גיאלאגיסטן רעכנען דאס אויס לויט די טיפקייט אין ים און זיי צעטיילן דאס אין 20 און דאס איז דער נומער ווי שנעל די כוואליע פארט. צום ביישפיל אויב די ים איז 4000 מעטער טיף (13,123 פיס) וועט מען דאס צעטיילן אין 20 וואס קומט אויס צו 200 מעטער (656 פיס) און דאס איז די שנעלקייט פער סקעונדע ווי שנעל עס פארט. אויב מען רעכנט דאס צוזאמען אין א שטונדע: 60 מאל 60 קומט אויס 3600 סעקונדן און 3600 מאל 200 מעטער קומט אויס גענוי 720 קילאמעטער א שטונדע, וועלכע איז 447 מייל פער שטונדע.
א צונאמי כוואליע קען אויך פארשנעלערן איר ספיד אינמיטן ים ווען די ערד אונטער די וואסער ווערן העכער אסאך אויפאיינמאל אין די קראפט פון די וואסער וואס קראכט אריין דערין שטופט די וואסער העכער איר נאך שנעלער. אין א געוועזענע צונאמי אין טשילע אין 1960 האט די צונאמי דעגרייכט ביז יאפאן וועלכע געפינט זיך איבער 10,000 מייל ווייט פון טשילע אינעם פאציפיק אקעאן. יענע צונאמי האט אומגעברענגט 200 מענטשן אין יאפאן און איז געשאפן געווארן פון אן ערדציטערניש וועלכע האט זיך געמאסטן 8.2.
עס דעגרייכט די יבשה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איינמאל מען פארשטייט וואספארא סארט כוואליע א צונאמי איז, איז גרינג צו פארשטיין פארוואס עס מאכט אזויפיל חרבנות ווען עס דעגרייכט די ים ברעגעס. ווען די צונאמי הייבט אן דעגרייכן די ברעגעס ווערט עס אויטאמאטיש פארלאנגזאמט אבער די וואסער פון אונטן קומען ארויף אין שיכטן איינע אויף די אנדערע און ווערט הויך און קראפטיג. עס איז שווער זיך פארצושטעלן וואספארא קראפט וואסער טראגט מיט זיך, ספעציעל אזויפיל וואסער אויפאיינמאל און אזוי שנעל.
די עצם כוח פון די טראסק ארויף אויף די יבשה קען צוברעכן הייזער, אויטאס, ביימער, און אפילו שטיקער יבשה. איינמאל דאס גאנצע וואסער איז שוין אויף די יבשה פאלט עס באלד צוריק אריין אין ים אבער דאסמאל פיל שוואכער ווי עס איז געקומען ווייל עס פארלירט איר כוח מיט'ן פאלן. די שוואכע כוח איז אבער אויך גענוג שטארק וויבאלד עס איז אסאך וואסער אויפאיינמאל און עס שלינגט איין אלעס וואס געפינט זיך און אלעס וואס עס האט פריער צעבראכן. די גאנצע זאך געדויערט ווייניגער ווי א מינוט און עס איז אוממעגליך צו אנטלויפן דערפון און ווער עס איז גליקליך טרעפט עפעס א שטארקע זאך אויף וואס זיך אנצוהאלטן ער זאל נישט פארשוועמט ווערן מיט די וואסער.
קען מען דאס באווארענען פון פריער?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אינעם פאציפיק אקעאן איז איינגעשטעלט געווארן א צונאמי ווארענונג סיסטעם נאכדעם וואס עטליכע צונאמיס האבן באטראפן דעם אקעאן און עטליכע לענדער, אריינגערעכנט האוואי. די ווארענונג סיסטעם איז איינגעשטעלט אין 26 מיטגלידער לענדער וועלכע באטראכטן אינאיינעם די דאטא וועלכע דער קאמפיוטער האלט חשבון. אין א פאל עס פאסירט אן ערדציטערניש איז געווענליך פאראן כאטש א שטונדע ביז א צונאמי הייבט אן געשאפן ווערן און דאס איז נאר גענוג צייט צו פארטרייבן צענדליגער טויזענטער מענטשן פון די ים ברעגעס. עס פאסירן אסאך ערדציטערנישן אינעם ים אבער ווייניג פון זיי זענען שטארק און אפילו ווען יא מוז נאך נישט זיין אז עס וועט שאפן א צונאמי.
אינעם אינדישן אקעאן איז נישט פאראן קיין ווארענונג סיסטעם ווייל קיינער וואס לעבט היינט געדענקט נישט קיין צונמאי דארט. היסטאריקער און גיאלאגיסטן זאגן אז עס האט שוין יא פאסירט נאר שוין זייער לאנג צוריק.
צונאמיס אין די פארגאנגענהייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די 2004 אזיע צונאמי, וועלכע איז פארמירט געווארן אינעם אינדישן אקעאן דעם 26סטן דעצעמבער 2004, איז געווען די טויטליכסטע צונאמי אין מאדערנער היסטאריע מיט א געשאצטע 230,000 קרבנות. קיינמאל בעפאר (וואס מען ווייסט) זענען נישט אומגעקומען אזויפיל מענטשן און קיינמאל בעפאר זענען נישט אזויפיל לענדער געטראפן געווארן אויפאיינמאל. די צונאמי איז געקומען פון אן ערדציטערניש מיט א מאס פון 9.3, מיט דעם צענטער אינען אקעאן נישט ווייט פונעם בארטן פון סומאטרא, אינדאנעזיע. הונדערטער טויזנטער מענטשן אין אינדאנעזיע, סרי לאנקא, טיילאנד, אינדיע, סאמאליע און אנדערע לענדער זענען אומגעקומען אדער געשעדיקט געווארן פון איר.
די לעצטע גרעסטע צונאמי בעפאר איז געווען אויך אינעם אינדישן אקעאן אין 1883 וועלכע איז געשאפן געווארן דורך א וואולקאן וועלכע האט אויפגעריסן אין ים. היסטאריע זאגט אז יענע צונאמי איז געווען 90 פיס הויך ווען עס האט געטראפן די יבשה וועלכע איז היינט אינדאנעזיע. ארום 36,000 מענטשן זענען אומגעקומען.
במשך די יארן זענען פארגעקומען עטליכע קליינע צונאמיס וועלכע האבן באטראפן אינדאנעזיע און עס ווערט געשאצט אז זיי האבן פארלוירן איבער 100,000 מענטשן ביז היינט נאר פון צונאמיס.
די דריטע גרעסטע צונאמי פון וועלכע מען ווייסט איז פארגעקומען אין יאפאן אין 1896 און האט אומגעברענגט א געשאצטע 27,000 מענטשן.
ווייטער צוריק זאגן זיי האט א צונאמי אומגעברענגט עטליכע טויזענט מענטשן אין שפאניע אין 1755. יענע צונאמי איז לויט זיי געקומען פון אן ערדציטערניש און איז געווען גאר שטארק נאר וויבאלד ווייניג מענטשן האבן געוואוינט נעבן די ברעגעס איז נישט געווען קיין סאך טויט פעלער.
די לעצטע צונאמי בעפאר דער באקאנטער אזיע צונאמי איז פארגעקומען אין 1946 אין אלאסקע וועלכע איז געקומען פון א 7.2 ערדציטערניש און האט אפגעווישט א ליכט הויז פון די יו-עס קאוסט גארד מיט אלע 5 אקופאנטן. די ליכט הויז איז געווען געמאכט פון צעמענט און אייזן און איז געשטאנען 90 פיס העכער די וואסער. די גרויסע וואלן האט אבער איינגעשלינגן די גאנצע טורעם אן קיין שום פריערדיגע ווארענונג. דער זעלבער צונאמי האט עטליכע שטונדן שפעטער דעגרייכט אינזלן אין האוואי און האט אומגעברענגט 159 מענטשן, אריינגערעכנט א גרויסע צאל קינדער וועלכע זענען געווען מיט זייערע לערערין אויף א באזוך נעבן די ברעגעס.
עס זענען געווען נאך אסאך צונאמיס אין די לעצטע 100 יאר אבער רוב פון זיי האבן נישט געברענגט קיין סאך פאטאליטעטן. באקאנט איז די צונאמי פון אלאסקע אין 1964 וועלכע האט אויך דעגרייכט עטליכע מערב ברעגעס פון אמעריקע און קאנאדע אבער נאר 120 מענטשן זענען געשטארבן.


text:
פאו'ס געזעץ
פא'ס געזעץ, על שם דעם ערפינדער פון דעם קאנצפעט נתן פא, לויטעט אז א פאראדיע פון עקסטרעמיזם וואס פארמאגט נישט קיין שום אנדייטונג אז דאס איז א פאראדיע (ווי א סמיילי צייכן וכדומה) קען פאררעכנט ווערן אלץ אמת'ע עקסטרעמיזם.
דער געזעץ גייט אויף פארקערט אויך. אמת'ע פונדאמענטאליזם אדער עקסטרעמיזם קען ווערן בטעות אויסגעטייטשט ווי א פאראדיע פון דעם פונדאמענטאליזם.
פאו'ס געזעץ איז באשאפן געווארן אין 2005 אויפן וועבזייטל christianforum.com דורך נתן פאו און א שמועס איבער קרעאציאניזם (בריאת העולם ווי פארציילט אין דער תורה). פאו'ס אריגענעלר זאץ ליינט ווי פאלגנד (אין יידשער איבערזעצונג):
"עס איז אוממעגליך צו מאכן א פאראדיע פון א קרעאציאניסט וועלכער איינער וועט נישט נעמען פאר ערנסט, אן א ווינקעדיגער סמיילי אדער סיי וועלכע אנדערע אפענע צייכן פון הומאר"
די סענטימענטן וועלכער פאו האט אויסגעדרוקט גייען צוריק אסאך פריער, לכל הפחות צו 1983 ווען דזשערי שווארץ האט אין א פאסט אויף יוזנעט געשריבן (אין יידשער איבערזעצונג):
"פארמיידט סארקאזם און קאמישע קאמענטארן - אן די פאסיגע שטימע און באוועגונגען, ווערן די דאזיגע [סארקאזם און קאמישע קאמענטארן] שלעכט אויסגעטייטשט. די זייטיגע שמייכל :-), איז געווארן ברייט אנגענומען אויפן אינטערנעט אלץ א וועג וויאזוי צו זאגן אז "איך מאך אן הלצה". אויב שרייבט איר א סאטיריש ארטיקל אן דעם סימבאל, נישט קיין חילוק ווי קלאר ס'איז פאר אייך אז דאס איז סאטיר, זייט ניטש ערשטוינט אויב מענטשן נעמען דאס אן ערנסט."
נאך א פרעצעדענט צו פאו'ס לאו איז געשריבן געווארן אויף יוזנעט אין 2001 דורך עלען מארגען:
"א גענוג גוטע פאראדיע וועט זיין אומדערקענבאר פון א אמת'ער kook".


text:
פעברואר 2007
פעברואר 2007 האט אנגעהויבן דאנערשטיק.
אינהאַלט
- 1 געשעענישן
- 1.1 מיטוואך תשס"ז, פאברואר 28 2007
- 1.2 דינסטאג תשס"ז, 27סטן פעברואר 2007
- 1.3 מאנטאג 26סטן פעברואר 2007, תשס"ז
- 1.4 זונטאג, 25סטן פעברואר 2007, תשס"ז
- 1.5 שבת, 24סטן פעברואר 2007, תשס"ז
- 1.6 פרייטאג תשס"ז, פאברואר 23 2007
- 1.7 דאנערשטאג תשס"ז, פאברואר 22 2007
- 1.8 מיטוואך תשס"ז, פאברואר 21 2007
- 1.9 דינסטאג תשס"ז, 20סטן פעברואר 2007
- 1.10 מאנטיג תשס"ז, 19טן פעברואר 2007
- 1.11 זונטאג תשס"ז, פאברואר 18 2007
- 1.12 שבת, 17טן פעברואר 2007, תשס"ז
- 1.13 פרייטאג תשס"ז, פאברואר 16 2007
- 1.14 דאנערשטאג תשס"ז, פאברואר 15 2007
- 1.15 מיטוואך תשס"ז, פאברואר 14 2007
- 1.16 דינסטאג, דעם 13טן פעברואר 2007
- 1.17 מאנטיג תשס"ז, פאברואר 12 2007
- 1.18 זונטאג תשס"ז, פאברואר 11 2007
- 1.19 פרייטאג תשס"ז, פאברואר 09 2007
- 1.20 דאנערשטאג תשס"ז, פאברואר 08 2007
- 1.21 מיטוואך תשס"ז, פאברואר 07 2007
- 1.22 דינסטאג תשס"ז, פאברואר 06 2007
- 1.23 מאנטאג תשס"ז, 5טן פעברואר 2007
- 1.24 זונטאג תשס"ז, פאברואר 04 2007
- 1.25 פרייטאג תשס"ז, פאברואר 02 2007
- 1.26 דאנערשטאג תשס"ז, 1טן פעברואר 2007
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מיטוואך תשס"ז, פאברואר 28 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פינאנציעלער וועלט שאקעלט זיך ווען שאנכיי סטאק מארקעט אין כינע פאלט. אנמאכענדיג זארג אז גלאבאלער עקאנאמיע ווערט שוואכער דערמיט שאפענדיג א גאלאפ פון פארקויפן סטאקס אויף וואל סטריט אלס פחד פון ווערדלאזע שעירס. דאו זשאונס פארמאכט זיך נעכטן מיט טראסק פון 416 פוינטס. די S&P טראסקעט מיט 50 פוינטס אדער 3.3 פערצענט. נעסדעק 96 פוינטס. נידעריגסטער איין-טאג טראסק זינט סעפטעמבער 2002. (ניו יארק טיימס)
- האג אינטערנאציאנאלער בית דין טרעפט אומשולדיג סערביע אין מאסן מארד אין באסניע אבער זיי ווערן באשולדיגט און דאס נישט צוריקהאלטן. (וויינעט)
- צענדליגע טויזענטע באטייליגען זיך אין גורע חתונה, צום ערשטען אייניקל פון רבי יעקב אלטר. נייע תקנות איינגעפירט צו איינצוימען קאסטען פון חתונה ביי חסידים, און דעם רביןס חתונה אלס עקזעמפל; בלויז אפאר הונדערט חשובע מענטש עסן סעודה, די איבעריגע חסידים זענען בלויז געווען ביים חופה. (הארץ)
- הויפט פון סנהדרין אונטער ארעסט פארן פסק אז זשאנדאר וואס האט פארטריבן אידן פון גוש קטיף איז א מסור. (זשעי. פאוסט)
- קענסעס: פרוי גערעיפט אין א שול דורך גויאישער רייניגער. (לאקאל מידיע)
- באוקא ראטאון פלארידע: קאמפיין פון טעגליכע פראטעסטען פון ארטיגע אידן קעגן הויז פון דאקטער וואס האלט צוריק גט פון זיין געוועזען ווייב פאר איבער צעהן יאר וואס מאכט איר אן עגונה. - ווידיאו. (הרהורים)
- דעמאקראטישער הויז ספיקער'קע, נענסי פעלאוסי, באשטימט אלס איר הויפט ראטגעבער, א לינקער ליבעראלער אקטיוויסט פון דזשארדזש סאראסס ארגענעזאציע. (פראנט פעידזש)
- טענעסי: דראמאטישער סצענע אין געריכט ווי עדות פארציילט וויאזוי טעקסי דרייווער פארט איבער זיין פאסאזשיר, שרייענדיג אז היטלער האט נישט פארענדיגט זיין זשאב אויסצורייניג]ען די וועלט פון אידן. (די טענעסיען)
- היסטאריע געבראכן: ארץ ישראל קרויןט דאס ערשטע מאל אן אראבער אלס איר פרעזידענט פאר איין וואך. א דרוז. (ניו יארק פאוסט)
- זארג אין אמעריקע מיט מאסן מגיפה פון בין'ען וואס באדראעט וואוקס פון אומצאליגע תבואה. (ניו יארק טיימס)
- יונג איזראעל און אגודת ישראל שיקן בריוו פון 2 ליטווישע גדולים, הרב אלישב און הרב שטיינעמאן צו פרעזידענט דזשארזש בוש, אז ער זאל באפרייען דעם אידישען שפיאן ר' יונתן פאלארד, נישט מן הדין נאר בלויז אלס חסד. (ען.אר.זשי.)
- וויליאמסבורג: גוים שיסן זיך מיט גאןס נאך ווערטער געפערט. (ניו יארק דעילי ניוז)
- בלאגספערע לעבט אויף מיט נייעם וויקי סטייל קאנסערוועפעדיע וואס א גרופע קאנסערוועטיווען אנטוישט פון בייעס אנקעגן רעליגיע, שטעלט איר ציל צו צענזוררירען די ליבעראלע נויגאונג פון וויקיפעדיע לגבי עוועלאשען און וועלט באשפונג דורך א גאט לויט די תורהס ערציילונג. (גארדיאן)
- מאנסי: 5 קאר עקסידענט אויף רוט 59 פארוואונדעט 2. (זשורנאל ניוז)
- מאנסי: רייען קארבן פארטרעט ר' גדליה אבערלענדער אין קארט צו מאכן זיין הויז פאר שטייער פריי אלס דאס אנערקענען פאר א שול. (זשורנאל ניוז)
- יאסי גרין ארבייט שוין 3 יאר אויף א אלבוים וואס וועט אנטהאלטן אלע שטערןס אין חסידישע מוזיק; מרדכי בן דוד; גד אלבז; אברהם פריד; און ליפא שמעלצער וואס יעדע איינער וועט זינגען איין ניגון פון זיינע בעסטע קאמפאזיציעס. (בחדרי חרדים)
- בד"ה: פון ירושלים קומט ביטער בשורה אויפן פטירה פון ר' יוסף בוקסבוים, דער גרינדער און פירער פון מכון ירושלים. (בחדרי חרדים)
- נייער געגענט פאר חרדים אין ירושלים געפלאנט, מיט 11 טויזענט פרישע דירות, טונעל ווערט געגראבן צו טראגן טראנספארט און טראפיק פון צענטער פון שטאט אונטער און אויסצוקראסן אראבישע געגענטער. (בחדרי חרדים)
- באבוב ריזן טענט ווערט געבויט אין פארקינג לאט פון ר' מרדכי דוד אונגערס חסידים. (כאפצעם)
- ר' מענדל האגער וועט פראווען כ"א אדר שבת יארצייט אין ליזענסק. (בחדרי חרדים)
- ברוקלין: דרוק פון אידישע איינוואונער צו טוישען נאמען פון גאס וואס הייסט נאך אנטיסעמיט. (ניו יארק פרעס)
- קרוין הייטס: אידישע פרוי געכאפט גנבענען ביי לחיים אין זשואיש טשילדרענס מוזיעם. קיינער וויל נישט פרעסן טשארטשעס צוליב הלכה אז מען טאר נישט מאסערן. - בילדער. (קרוין הייט אינפא)
דינסטאג תשס"ז, 27סטן פעברואר 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- טעראריסטן באמבארדירן טויער פון אמעריקעס אמבאסאדע אין אפגאניסטאן אינמיטן וויצע פרעזידענט דיק טשעיני וויזיט אינעווייניג. 18 טויט. (בלומבערג)
- פרומע פרויען לערנען זיך צוריק שלאגן מיט קאראטע. (וויינעט)
- מוזיק רעוויאו איבער נייעם אלבוים פון ר' שמואל בראזילס רגש סעריעס: ר' אביש בראדט זינגט די הויכע טענער, מיט זיין נשמה קול, כאר מיט ר' מענדי זשוראפי טראגן דעם טעיפ צו זיין מער סוקסעספול ווי אוהדס און שוועקיס לעצטיגע פראדוקטען, אלעס צוליב די שטילע און הארמאניע קול פון ר' שמואל בראזיל און זיין סטייל קאמפאזיציעס וואס מאכט דאס גרינג מיט צו זינגען און בלייבן סטאק אינעם מוח פון הערער. (זשואיש מוזיק)
- שיף קאפיטאן פון עקסאודאס, ווערט געכאפט מיטן דרייווען קאר פאר די לעצטע 18 יאר אן א לייסענס. (זשעי.טי.עי.)
- איבער 60 פראצענט פון קיבוצים אין ארץ ישראל האבן שוין געטוישט זייער ווירטשאפט פון סאציאליזם צו קאפיטאליזם. (באסטאן העראלד)
- פרומער חסידישער חב"דסקער אינגערמאן, לויער פון כפר חב"ד ווערט באשולדיגט און פארדייטוגען טעראר גרופע פון סוריע פאר גרויס געלט. (ען.אר.זשי.)
- לכבוד פורים: נייער קאמפיין קעגן רייכערען ציגארעטען ביי די איגענט, גרויסע שילדען און אלע חרדישע געגענטער מיטן לאזונג, נעבעך, ווער עס רייכערט. (ען.אר.זשי.)
- זשעימס קעמארמאן דער פראדוצירער פונעם פילם טיטאניק און נייעם פילם וואס ווייזט אז יאשקע איז גאר געווען די מאן פון מערי, וואס די קריסטען זאגן אז דאס איז זיין מאמע און די ווייב פון גאט. זיי האבן געטראפן די קברים פון ביידע, לויט זיי פעסטגעשטעלט מיט די ען עי באווייזן, דאקומענטערי וויאזוי מען טרעפט דאס אלעס אין ארכיאלאגיע סייט אין ירושלים ווערט געוויזן קומענדיגע וואך אויף דיסקאווערי טשאנעל. (ניו יארק טיימס)
- חברון: אראבישער רויטערס קאמעראמאן קערט צוריק קליין אידיש מיידל וואס האט אריינגעוואנדערט און געבלאנזשעט צווישן די אראבער צו אירע באזארגטע מתנחלישע עלטערן. (חדשות 10)
- רבנים פון משיחסטען לאגער אין חב"ד מיט פסק דין: רעגירונג אין ארץ ישראל האט נישט קיין זכות קיום. (chabad.fm)
- סופרים קארט זאגט זיך אפ פון אנעמען אפיעל פון אריזאונע פעדעפייל וואס איז געווען א טיטשער און ארטיגע שולע און איז באשטראפט געווארן מיט 200 יאר טורמע צוליב 20 בילדער פון קליינע קינדער אינמיטן סעקס, 10 יאר פאר יעדע בילד. (וויינעט)
- נטורי קרתא אין ירושלים שליסן זיך אן אין די טעגליכע אראבישע פראטעסטן קעגן די גראבונגען נעבן כותל. - בילדער. (בח"ח)
- חרדישער ביליאנער ר' לוי לביוב איז מנדב די פאנטאסטישע סומע פון 60 מיליאן שקל פאר די פארטריבענע אידן פון גוש קטיף. (ען.אר.זשי.)
- ביידע מערדער פון מתנחל וואס האט געהאלטן אינמיטן התבודדות אין וואלד נעבן חברון אונטער ארעסט. (וויינעט)
- חברי הכנסת פארלאנגען אנצוקלאגן אין געריכט פראפעסער פון בר אילן אוניוועריסיטעט וואס האט געשריבן בוך אז בלוט בלבול איז באזירט אויף אמת. (זשעי. פאוסט)
מאנטאג 26סטן פעברואר 2007, תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ליסטע פון די 79 אקעדעמי אווארד געווינער פון די בעסטע האליוואוד פילמען פון יאר גייט פאר די דיפארטעט איבער א מאפיע מעשה וואס ווערט געשפילט דורך זשאן ניקאלסאהן און מעט דעימאן מיט לינארדא דיקאפראו; די קעניגען איבער די קעניגען פון ענגלאנד; חלום מיידלעך איבער שווארצע זינגער וואס זענען געווארן גרויס און נאך.. (סידני מארנינג העראלד)
- געוועזענער וויצע פרעזידענט, על גאור, געווינט אסקער נאמינאציע פאר זיין פילם איבער גלאבאלע אנווארעמונג, אלס בעסטער דאקומענטערי פון יאר. ווערט איבערגעריסן בעפאר גרויסען פרעזידענטליכער ערקלערונג דורך מוזיק. (עי.פי.)
- אידישער דירעקטאר פון פילם איבער מיטל מזרח קאנפליקט געווינט אויך אנערקענונג, איבער זיין אסימילאציע מעשה ווי א אידישער פאלאפעל סוחר פאלט אין ליבע מיט זיין קאנקורענט אן אראבקע פאלאפעל סוחרקע. (זשעי. פאוסט)
- ברוך דיין האמת: מתנחל געפינען דערשטאכן אויף טויט דורך פאליסטינער, צפון פון חברון הי"ד. (וויינעט)
- נפטר געווען א מוזיקאלישער נפש אויך געווועזען אקטיוו צו פארשפרייטן אידישקייט אין אינדיע. אויסגעהויכט זיין נשמה אינמיטן אפרעכטן התבודדות אין איזאלירט וואלד. (ען.אר.זשי.)
- 96 יאריגער פוילישער גויטע, נאמינירט צו געווינען נאבעל פריז פאר איר העלדישער מיסיע פון ראטעווען 2.500 אידישע קינדער ביים חורבן אייראפע. (זשעי.טי.עי.)
- טינעק, ניו זשערסי: מתנחלים האלטן אפ הייזער פארקויף אין לאקאלער שול רופט ארויס בייזע פראטעסטן פון לינקע אידן מיט פאליסטינער. (ניו יארק פאסט)
- ווענזועלא: חב"ד רב ווייזט צוריק וויזיט פונעם פרעזידענט, יוגא טשאוועז, צו קאראקאס שול, כדי אים נישט געבן פאליטישע שטיצע. (וויינעט)
- אייניקל פון הרב שמשון רפאל הירש ז"ל, געווינער פון חתן פרס ישראל אויף תנ"ך, נפטר געווארן. (ערוץ 7)
- צה"ל לייגט גאנץ שכם מיט אירע 50,0000 אראבער אונטער קורפיא אויסצורוימען אירע טעראריסטען. (בי.בי.סי.)
- פראפעגאנדע פילם פון אש התורה קעגן מוסולמענער קאמפ קעגן ציונות רופט ארויס רוגזה אין קאלעזש קעמפוס. (ניו יארק טיימס)
- מקובל הרב דוד בצרי אין פראיעקט פון 10,000 קינדער זאלן דאווענען אז אכמאדיניזשאד זאל נישט קענען טשעפענען קיין אידן. (זשעי. פאוסט)
זונטאג, 25סטן פעברואר 2007, תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אמעריקעס וויצע פרעזידענט, דיק טשעיני אין אויסטראליע, סטראשעט איראן אז אלע אפציעס זענען אויפן טיש אויב זיי שטעלן נישט זאפארט אפ זייער ניוקלער פראבעס. (עי.פי.)
- איראן זאגט: אז זיי האבן ארויפגעשאסן מיט סוקסעס א ראקעט אין קאסמאס. (גאלף נייעס)
- ארץ ישראל איז דאס איינצייגסטע לאנד וואס רוב אמעריקע רעכנט עס אלס א פריינט. (וויינעט)
- ראנאלד לאודער וויל אפקויפן היסטארישער בערלין רייכען ארכיטעקטור עירפארט וואס נאציס האבן געבויט און דאס פארוואנדאעלן אין ספא. (וויינעט)
- מיידלעך באפאלן און שלאגען חרדישע בחורים אין פארענט פון זייער ישיבה נאכער וואס א בחור טוט אומאיידעל טשעפענען מיידל. (מעריב)
- כאן יוניס: 5 טויט איבער 40 פארוואונדעט, און הריגות צווישן 2 פאליסטיניעער משפחות, וואס איינער איז פארבינדען מיט כאמאס און די אנדערע מיט פאטאח. (ניו יארק טיימס)
- טראסט קריזיס צווישן אל על מיט די חרדים נאכדעם וואס עירליין מאכט א טריק טוישט די עראפלאן נאמען צו אנדער קאמפאני אונטער זייער בעלות כדי נישט צו מחלל שבת זיין אפען אונטער די נאמען אל על. (ען.אר.זשי.)
- אשכנזי רב הראשי פון ארץ ישראל יונה מצגר רופט צו בטל מאכן די אויפגאבע פון פורים רב נאכדעם וואס דאס שפעט אפ פון רבנים. (ען.אר.זשי.)
שבת, 24סטן פעברואר 2007, תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פרייטאג תשס"ז, פאברואר 23 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ברוך דיין האמת: ר' אברהם בלומענקראנץ פון די גרעסטע פוסקים אין היינטיגען דור און דער הויפט עקספערט אין פעלד פון כשרות נפטר געווארן. (ישיבה וועלט)
- ארץ ישראל: טשיקאווער בילד פון פארדיטיגונג מיניסטער, עמיר פרץ ווי ער באטראכט מיליטערישע מאנווערעס מיט פארמאכטע שפאקטיווען רופט ארויס שפאס אין די גאנצע וועלט. (בי.בי.סי.)
- געוועזענער ספרדישער רב הראשי פון ארץ ישראל, הרב מרדכי אליהו, אויף פראגע וואס ער זאגט צום סטעיטמענט פון געוועזענער הויפט ריכטער, אהרן ברק: אז עס איז נישטא קיין עולם הבא און מען קען פארברענן זיין טויטער קערפער' ענטפערט די רב; אויב עס איז נישטא קיין גאט און קיין עולם הבא, דאן פארוואס זאל מען אים נישט פארברענען דעם הויפט ריכטער ביים לעבן?. געבט אויך ארויס פסק אז פרומער איד מעג דינען אלס לויער אבער נישט אלס פראסעקיוטער אין די פרייע געריכטען. (ען.אר.זשי.)
- ר' אשר אנטשיל כ"ץ וויעןער רב ליידט הארץ אטאקע. (כל העולם כולו)
- אין ארטיקל אין משפחה, רופט איינע פון די הויפטן פון ארץ ישראל משמרת הצניעות, ר' מרדכי בלוי צו די עסקנים און רבנים זיך אויפוועקן, צום פאקט פון מאדערן טעכנאלאגיע, נאכצוטאן אמעריקעס חרדים און עפענען כשר אינטערנעט. (חבד אונליין)
- טינעיזשערס אונטער ארעסט צוליב וואנדאליזם אויף באבי יאר זכרון מציבה. (זשעי.טי.עי.)
- ר' זיידל ראזענבוים קרעטשניף רבי פון אמעריקע באזוכט לאנדאן און היטשען - בילדער. (בחדרי חרדים)
- גור'ע רבי, ר' יענקל אלטער, זאגט פאר בחור מיט פיאות פאסט נישט צו כאפן בילדער. (בחדרי חרדים)
דאנערשטאג תשס"ז, פאברואר 22 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- באקאנטער פערזעהנליכקייט אין גאלף ספארט, ליינט העסליכע לשון הרע קעגן זיך אין זיין אייגן וויקיפעדיע ביאגראפיע ארטיקל, קלאגט דירעקט אן דעם שרייבער, איינע פון די 20 קאמפיוטער פון א לויער פירמע, אין געריכט פאר פארלוימדונג, נישט קענענדיג אנקלאגן די וויקימעדיע פאונדאוציע איבער די אחריות פון די ארטיקל אויף וויקיפעדיע. (מיאמי)
- יתד נאמן אין לאנגען העסליכן ארטיקל אנטקעגן דעם מאדערן ארטאדאקס רבנים קאלעדזש, ישיבת חובבי תורה, איבער זייער מיסיע פון מאדערנעזירן די אראטאדאקסיע צו זיין מער אפען צו פלארעליזם. עס צולייגט די סטעיטמענטס פון זייערע פירער און תלמידים. פון זייער הויפט רב, ר' אבי ווייס אנטקעגן ר' דוד האלענדער דער היינט צייטיגער גרעסטער קעמפער קעגן ראפארם אידישקייט און קאנסערוועטיווער אידישקייט, ביז זייער ראש ישיבה, ר' דוד לינזער וואס פרעגט צו מען זאל בייגן די הלכה צו אקאמעדירן די היינטיגע אייניגע רעכטן פרינציפ?. און זיין פראבלעם מיט די מצווה פון מחיית עמלק. לויטן יתד נויגן זיי אוועק גאר ווייט אפילו פונעם וועג אין אידישקייט פון זייער אייגן רבי; ר' יוסף בער סאלאווייטשיק ז"ל, מיטן עפענען אן אינטער-רעליגיע דייאלאג מיט קריסטען איבער רעליגיע וואס ער האט בפירוש געאסערט. (ישיבה וועלט)
- צום 275'סטן געבורטס טאג פון אמעריקעס פאטער דזשארדזש וואשינגטאן, ליינט איבער זיין קשר מיט אידן און אידישקייט. (אלגעמיינער זשורנאל)
- שלום בערגער ערקלערט: דער אידישיסטישער אימפעריע איז אלעס געוועזן איין מענטש אלייןס אויפן וועלט, דר. מרדכי שעכטער (פארווארד)
- רב ווערט דערווייטערט פון זיין אייגן שול פאר 14 טאג צוליב דעם וואס ער איז א סכנה פאר מתפלל. (מעריב)
- איזראעל רוסישער מאגנאט גרינדעט א סאציאלער יוסטיץ באוועגונג וואס וועט שטיצן ביבי נתניהו איבערנעמען פירערשאפט פון מדינת ישראל. (וויינעט)
- אינעם נייעם אינטערנעט עפאכע, דאס מאנטעליטעט פון איגענט געטוישט; זיי שעמען זיך מיט גארנישט, און זייער גאנצער לעבן איז אויפגעדעקט פאר יעדן צו זעהן און ליינען. (ניו יארק מאגאזין)
- ביל געיטס דער מאדערן טאטע פונעם היינטיגען קאמפיוטער וועלט, געבט ארויס גזירה אויף זיין קינד: נישט מער צו פארברענגען פון 45 מינוט אויפן קאמפיוטער א טאג. (עי.פי.)
- מיטן וואוקס פון אינטערנעט טשעט טעכנעלאגיע וואקסט אויך די פראבלעם פון פעדעפיליע: שטודיע ווייזט אז 25 פראצענט פון קינדער זענען שוין געווארן באלעסטיגט פון פעדעפיילען, נאנט פון האלב האבן זיך שוין געטראפן פנים אל פנים מיט זייערע פעדעפייל רודפים. איצט קומט א ישועה פון אן אזיראעלי קאמפאני וואס איז געווארן אויסגעוועלט דורך די פעדעראלע רעגירונג צו ערצייגען א טעכנאלאגיע וואס וועט ווייזן ווי אלט די באנוצער איז, כדי קינדער זאלן וויסן אז זיי רעדן מיט איינער וואס איז נישט זייער יארגאנג. (סקופ)
- האטעל בוי אין אומאן נעבן קבר פון ר' נחמן ברסלב, צו אקאמדירן די פילע טויזענטע טוריסטען א יאר, צייטווייליג אפגעשטעלט נאך ארגומענט פון חרדים אז אונטער דעם געפינט זיך קברים. (הארץ)
מיטוואך תשס"ז, פאברואר 21 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- היינט אז אן אינטערנאציאנאלער טאג געווידמעט פון די אידישיסטען צו לערנען די מוטער שפראך אידיש פאר אידן איבער די גארער וועלט. (זשעי. פאוסט - וואלה)
- טעקסאס רעפובליקאנער פאליטיקער און געזעץ געבער אנטשולדיגט זיך פאר מעמא וואס רופט צו אסרען עוועלאציע טעאריע צו לערנען אין פובליק שולעס צוליב דעם וואס דאס שטאמט פון קבלה. (ניו יארק טיימס)
- אן אלטער איד מיט איבער 100 פאטענטען אויף זיין נאמען געשטארבן. (זשולישעס)
- דעמאקראטישער פרעזידענט קאנדידאט, זשאן עדווארדס ערקלערט: דאס גרעסטער סכנה פאר וועלט שלום, איז די זארג אז ארץ ישראל וועט באמבעדירן איראןס ניוקלער רעאקטאר. (נעשינעל ווארלד רעוויאו)
- איראן פייפט זיך אריין אין היינטיגן דעדליין פון יו.ען. אז זיי מוזן סוספענדירן די ניוקלער אקטיוויטעטען. (עי.בי.סי.)
- אשכנזי הויפט רב פון ארץ ישראל, ר' יונה מצגר אין פסק וואס אסערט אנטאן פויר, וואס מען מאכט דערפון שטריימעלס און פעלץ פאר קליידונג צוליב צער בעלי חיים וויאזוי דאס ווערט פראדוצירט, פונעם חיה ווען עס לעבט נאך. (ניו יארק פאוסט)
- משמרת הצניעות ארגענעזאציע פון ר' מוטקה בלוי קעגן חרדישען קאמיניקאציע מיניסטער פון ש"ס פארטיי וואס טוט ווייניגער ווי זיינע פרייע פארגייער צו באקעמפן פארנאגראפיע אויף די סעלפאוןס. (ען. אר. זשי.)
- הרב שמחה הכהן קוק אשכנזי רב פון שטאט רחובות, ווערט אויפגענומען צו דינען אלס רב אין חורבת ר' יהודה החסיד שול אין אלט שטאט ירושלים. (ערוץ 7)
- וויליאמסבורג: וואשינגטאן פאוסט איז מספיד די ארטיסטען און פאטריקאנער וואס פארלאזן די געגענט פאר רייכע ווייסע וואל סטריט גוים. (וואשינגטאן פאוסט)
דינסטאג תשס"ז, 20סטן פעברואר 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פראנקרייך: פרעזידענט זשאק שיראק פארציילט אין ביאגראפיע בוך אויף זיך וויאזוי זיין פריינטשאפט מיט חסידים האט אים געקאסט אין שלום בית ווען זיי האבן נישט געוואלט געבן שלום מיט דער האנט פאר זיין פרוי צוליב צניעות און זי האט זיך טיף באליידיגט. (בחדרי חרדים)
- נייער שאפינג מאל בויט זיך אין בית שמש וואס וועט אריינלאזן בלויז מענער מיט שווארצע היטן. (ען. אר.זשי.)
- חסידישע משפחה אין קרית יואל מאכט 5טן שידוך פון קינדער, אין בלויזער צייט אפשניט פון פיר חדשים. (כל העולם כולו)
- וויען עסטרייך: רב פון בוכארישער קהילה געכאפט אריין שמוגלען אומלעגאלע דראגס אין טורמע. (טאטאלי זשואיש)
- ציריך שווייץ: כשרות פראבלעם נאך מחלוקת פון שטאטס רב מיט הרב פינחס פאדווא, בעלזער דיין און זון פון לאנדאנער רב. (בח"ח)
- נייער ספר פון ביבי נתניהוס שווער איבער די מוסר באוועגונג, זכרונות פון זיין ישיבה יארן אין נאבארדאק. (וויינעט)
- המודיע קומט היינט ארויס מיט עקסטער ביילאגע לכבוד די יארצייט פונעם בית ישראל. (בח"ח)
- קריסטען האבן געגעבן נדבות פאר אידן אין ארץ ישראל 37 מיליאן דאלער אין פארגאגענעם יאר 2006. (וויינעט)
- פראטעסטירער פארן באפרייאונג פון אידישען שפיאן, יונתן פאלאראד, רייסן זיך אריין אין האטעל ווי קאנדי רייס האלט זיך אויף . (וויינעט)
- ישראלי ביזנעסמאן דערמארדעט אויף טויט אין מיאמי ווארשיינליך דורך רויבעריי. (וויינעט)
- הרב אמנון יצחק פארלירט אפעלאט געריכט קעגן לאנדאוס עקספרעס. (בח"ח)
- פייוו טאונס: אידישע ארטאדאקסישער מאמע וואס האט א בלאג, ווערט אנגקלאגט אין געריכט אז מען זאל אויפדעקן איר ריכטיגער נאמען, צוליב העסליכע קאמענטס וואס האבן ערשינען אין בלאג קעגן אן ערוויילטער פאליטיקער. (דורכגעפאלענער משיח)
- בארא פארק: באוואפענטער באנדיט רוימט פריי אויפן D ליין סאבוועי. זייט באווארענט און באהיטען. (דאבעליו.ען.בי.סי.)
- וויליאמסבורג: נייער טעכניק אויפן L טרעין ווייזט אייך וויפל מינוט עס איז נאך דא ביזן קומענדיגן באן. וועט עווענטואל נאכגעטאן ווערן אין גאנץ ניו יארק סיטי. (ניו יארק טיימס)
- נס: וועלטס היסטארישיסטער קלענסטער בעיבי געבוירן בלויז 22 וואכן נאכן קאנסיוואונג איז געזונט און אהיים געלאזט פון שפיטאל. - בילדער. (דעילי מעיל)
- לאנג איילענד: סקעלעט פון טויטער מענטש געטראפן זיצען אין זיין הויז קעגן איבער אן אנגעצינדענער טעלעוויזיע, איבער א יאר וואס ער לעבט שוין נישט. (דעילי ניוז)
- אידישע נגינה: נייער אלבוים פונעם איזראעלי זינגער אוהד ברענגט ארויס זיין קוואליטעט שטימע וואס קיין איין גוטער ניגון קען נישט טאן גענוג יושר מיט אזא זיסער שטימע. (חיים רובין)
- וואל סטריט סוקסעס הייבט ריעל עסטעיט מארקעט אין ניו יארק סיטי. (ניו יארק טיימס)
- שמעון וויזענטאל צענטער רופט קראטיע רעגירונג אפצושטעלן פארקויף פון צוקער פעקלעך מיטן בילד פון היטלער דערויף. (ניו יארק פאוסט)
- לעיקוואד: אינג בחור אין עלטער פון 23 יאר פאלט אוועק אין בית מדרש גבוה און ווערט נפטר. ישיבה וועלט.
מאנטיג תשס"ז, 19טן פעברואר 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- בארא פארק: סאטמארער רבי ר' אהרן טייטלבוים אין דרשה קעגן דעם ענגלישער המודיע, צוליב דעם וואס עס אגודיסטיש געשטימט און עס איז געשריבן נישט אין אידיש נאר אין ענגליש. (בחדרי חרדים)
- איזראעלי קאבינאט פארלענגערט פאר נאך 5 יאר, די חוק טל וואס פטרט די חרדים און אראבער פון צייטווייליגער מיליטער דינסט. (וויינעט)
- ר' אברהם בלומענקראנץ איז אין קריטישער מצב. (ישיבה וועלט)
- קנאים אטאקירן ר' אורי לופליאנסקי ירושלים מעיאר אין מאה שערים, פארענט פון שטוב פון הרב אלישב. (ישיבה וועלט)
- זק"א שיקט אירע וואלענטורן אויפזוכן די טויטע קערפער פון הויך ראנגקיגער איזראעלי גענעראל וואס האט איבערגעלאזט א זעלבסטמארד נאטיץ אינמיטן זיין מיסיע אין פראנקרייך. (הארץ)
- האטעל אין טבריה שיקט א ווארענונג פאר אלע האטעלן אין גאנץ ארץ ישראל אז יודא משי זהב דער גרינדער פון זק"א איז א גנב, בשעת ווען ער האט איבער א מיליאן דאלער חובות, געבט ער א פאלטשע טשעק פארן האטעל פון 25 טויזענט שקלים פאר טייערן שבת וואקאציע. (ען. אר. זשי.)
- געריכט אין ארץ ישראל צווינגט עטרת כהנים גרופע אויפגעבן אפארטמענט געביידע אין סוליוואן די אראבישע געגנט אין מזרח ירושלים קעגן איבער דעם כותל אין שער אשפה. דאס ערשטער מאל זינט 1967 וואס אזא פסק צווינגט אידן ארויס פון התנחלות אין ירושלים. (הארץ)
- וואסארע באקטעריע און שמוץ לעבן אלס אין ניו יארק סיטי וואסער? (ניו יארק טיימס)
- רעפובליקאנער פרעזידענט קאנדידאט, און אריזאונע סענאטור, זשאן מעקעין זאגט אז פסק פון סופרים קאורט, וואס האט לעגאליזירט אבארשען דארף איבערגעקערט ווערן. (עי.פי.)
- נייער טעיפ פון ניגוני ר' שמואל בראזיל, אין די סעריע פון רגש געזינגען דורך ר' אביש בראדט. (בלאגמייסטער)
- באקענט זיך מיטן נייעם אויפגייענדער שטערן, אין עולם הנגינה: שלומי גערטנער איז באטראכט לויט טייל עקספערטן אלס דער קומענדיגער ליפא שמעלצער. (בלאגמייסטער)
- המודיע: אברהם לינקאלן איז מעגליך געוועזען א איד. (לייף אין איזראעל)
- ווידיאו קליפ, ר' שמעון לעמבערגער, מאקעווער רבי פון כפר אתא ביי ר' ליפא שמעלצער אין שטוב. (זשואיש ברעיקינג נוז)
- בלאגס העלפן מענטשען צו מענעזשען זייערע פינאנצען און זיך ארויסזעהן פון חובות. (ניו יארק טיימס)
- קרית יואל קימפעטורען היים האט באקומען א מיליאן דאלער פון גאווערנער פאטאקי. (טיימס יוניאן)
- ניו זשערסי קהילה שיקט משלוח מנות פאר די טרופען אין איראק דורך יו טוב קאמפיין. (זשואיש טיימס)
זונטאג תשס"ז, פאברואר 18 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- געוועזענע פוירסט לעידי און דעמאקראטישער פרעזידענט פראנט ראנער, מרס. הילערי קלינטאן, וואס האט געוואוט צו שיקן די טרופען קיין איראק, רופט איצט זיי אהיים ברענגן פון 90 טעג ארום. (עי.בי.סי.)
- מחלוקת הפוסקים איבער מיאמי ביעטש: אינדערצייט וואס חסידישע רעביס ווי סקולען וויזשניץ מאנסי פאפא וכו', געבן ארויס איסור אהין צו גיין אין זיי באטיטולען קינדער וואס פארן קיין מיאמי צו העלפן די אלטע קראנקע עלטערן, אלס מצוה הבאה בעבירה, טוען די ליטווישע גדולים און ראשי ישבות ארגעניזירן א ירחי כלה דארטן פאר די פילע אידן וואס האלטן זיך דארטן אויף. (סירקוס טענט)
- הונדערטע אידן ווערן געשטראנדעט פאר שעות און גאנצעטע טעג צוליב דעם טעות פונעם ביליגען עירליין קאמאפני זשעט בלו, וואס קענסעלט איבער 90 פליגער. (ניו יארק פאוסט)
- איד געווינט אין געריכט אורטייל 54 טויזענט דאלער פארגיטיגונג פון פאטא קאמערע געשעפט וואס האט נישט געוואלט דוועלאופע זיין משפחה בילדער פון פילם, צוליב די ארגומענט אז זיי זענען ציוניסטישע טעראריסטען. (מערקארי נייעס)
- נייער בוך איבער די יארן פון ר' יוסף יצחק שניארוסאהןס טעכטער און איידעמער אין בערלין ווייזט אז זיי האבן געלערענט איינפאכע פרנסה אין עלעקטאריק אינזשענירונג, נישט קיין פילאזאפיע און אויך אין א פשוטער מוסד. (הארץ)
- פאליציי פארשט טויט פון בעיבי נאך ברית מילה, דאסמאל אין לאנדאן. (דעילי מעיל)
- דער חרדישער שריפט שטעלער, ר' הערשל פריעדמאן און דער חרדישער קאמידיען ר' וועלוול גאלדשטיין ביידע פון שטאט קרית יואל טרעטן אויף אין וויליאמסבורג לכבוד ראש חודש אדר פארן דינער און מלוה מלכה צו ארויפטרייבן נדבות פאר בית לפליטות. (חדשות אנש)
- ניו יארקס מעיאר מייקל בלומבערג אונטער קריטיק פון רעליגיעזע פירער פארן פארטיילען בחינם, פון די שטאטישע שטייער געלטער קאנדאםס אויף די גאסן פאר אלע איינוואונער. (ניו יארק פאוסט)
- ניו יארקס קאר אוינערס אטעמען אפ פריי נאך די גוטע בשורה אז בלומבערג ברעכט זיך אונטער די קריטיק פון נישט סוספענדירן די אלטערנעיט סייד פארקינג ראלעס אין די גרויסע שניי שטורעם, איר קענט איצטער צורייסן אלע אייערע פארקינג טיקעטס וואס די פאליציי האט אייך אויסגעשריבן. (ניו יארק פאוסט)
- פראפעסער אלי וויזעלס אטאקירער געכאפט אין ארעסטירט אין א דראג ריהאביליטאציע צענטער אין ניו זשערסי. (וויינעט)
- ספרדישער הויפט רב פון ארץ ישראל, ר' שלמה עמאר ערקלערט אז גראבונגען נעבן הר הבית איז פראוואקאציע קעגן אראבער און מען זאל דאס שוין אפשטעלן. (וויינעט)
- דאנקין דאונאטס פרעטשייז צווינגט סטאר אייגענטומער אין וואשינגטאן צו פארקויפען טריפה דערמיט אויפגעבן זיין כשר השגחה אויף 3 געשעפטען. (וואשינגטאן זשואיש וויק)
- באנק אין באסטאן אנטשולדיגט זיך פאר אידישער געמיינדע נאכן לויפן עדווערטייזמענטס פון חרדישען איד וואס דערמאנט די שטירמער קאריקטורען. (באסטאן העראלד)
- לינקער ליבעראלער יו.סי.על.עי. ראביי פון די דארטיגע הלל ארגענעזאציע, וואס האט געשלאגען א אידישער פרוי זשורנאליסטקע, אינמיטן א היציגער פראטעסט קעגן פראפעסער עלען דערשאוויץ, אנטשולדיגט זיך אין טייל פון געריכט פשרה. (זשאואיש זשורנאל)
- באנדיטען געזוכט, נאכן באפאלן אין אטאקירן 2 אידישע ברודער מיט בעיסבאל בעט אויפן גאס אין גאלדערס גרין. (טאטאלי זשואיש)
- וויליאמסבורג: היספאנישער לעוועל 3 סעקס אביוזער אונטער ארעסט פארן טשפענען חרדישער קליין מיידעלע אין הארץ פון געגענט, האט א רעקארד פון אזאלעכע שמוציגע קרייםס. (עי.בי.סי.)
שבת, 17טן פעברואר 2007, תשס"ז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פרייטאג תשס"ז, פאברואר 16 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ברוך דיין האמת: גרויסער אידישיסט, ר' מרדכי שעכטער ז"ל, דער ברודער פונעם גאט-זעהליגער גרויסען אידישען שריפט שטעלערקע, בילא שעכטער - גאטעסמאן, צו לאנגע יארן, דער גרינדער און פירער פון איגענט רוף געשטארבן. (שלום בערגער)
- אידישיסטען מיט פרומע אידיש רענדע אויף תפוז אידיש דעבאטירן די נייע פרייע הנהלה אויפען אידישער וויקיפעדיע וואס ווילן טוישן איר חרדישער צורה מיט געוואלד, לויט זיי. (תפוז אידיש)
- פראפעסאר וואס האט געשריבן בוך אז בלוט בלבולים איז באזירט אויף עפעס אמת, איז א זוהן פון געוועזענער הויפט רב פון רוים. (אלגעמיינער זשורנאל)
- דוד שי דער הויפט פון היברו וויקיפעדיע דרוקט אויס זיין שטיצע פארן אריינלייגן עדווערטייזמענטס אין וויקיפעדיע אויב איז דא א מאנגל אין פינאנץ דורך די נדבות. (די מארקער)
- באריכט: די מוסד האט הינריכטעט א הויך-ראנגיקער סייענטיסט אין איראן ניוקלער פראיעקט. (אלגעמיינער זשורנאל)
- האלאוקאויסט לייקענער, ערנסט זונדעל פאראורטיילט צו 5 יאר טורמע אין דייטשלאנד. (סי.בי.סי.)
- שלום ברעכט אויס צווישן כאמאס און פאטאח אין פאליסטינע. (עי.בי.סי.)
דאנערשטאג תשס"ז, פאברואר 15 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אידישער וויקיפעדיע גייט דורך גרונטליכער ווידעראויפבלוה, דורך נייע פאליסי פון נייע מנהלים:
- חודש אדר וועט דינען אלס שטרענגער איבערטייטש פאזע און פראיעקט ד.ה. אז מען טאר נישט דא באשרייבן אדער עדיטען ביז סוף חודש אדר קיין שום מענטש באגריף אדער זאך וואס האט נישט קיין ארטיקל אין ענגלישער וויקיפעדיע און \ אדער די היברו וויקיפעדיע.
- ווער עס וועט רעדן נאכאנאנד מיט גאווה, האס אדער באופן טשעפע, וועט ארויסבלאקירט ווערן.
- ווער עס וועט האבן מער פון 30 עדיטס אין רעדן בלעטער אין איין חודש וועט ארויסבלאקירט ווערן.
- די הנהלה פאדערט און איז מעודד בלויז שרייבן און עדיט ארטיקלן פון װיקיפּעדיע:וויכטיגע ארטיקלן ליסטע. (מר. הראל דער נייער מנהל)
- ריזן שניי שטורעם אפעקטירט רוב פון מזרח טייל פון צפון אמעריקע, הארגעט צום ווייניגסטען 16 מענטשן. ([
- ברוך דיין האמת: הרב גרשון שטעמער דער פירער פון עדה החרדית איז נפטר געווארן אין עלטער פון 82 יאר. (בח"ח)
- זיטאמער: אויקריינא רעגירונג קאנפעסקירט 17 היסטארישע אור-אלטע ספרי תורה, וואס איז לויט זיי נישט געהאלטן געווארן בדרך כבוד דורך די לאקאלער אידישער קהילה, רב ר' שלמה ווילהעלם לייקענט און זאגט אז דאס איז געהאלטן געווארן אין א סעיף. (חבד אונליין)
מיטוואך תשס"ז, פאברואר 14 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- היינט איז די חגא פון וועלענטיינס טאג ביי די גוים, אין א נייער אנקעטע פון דער אפטייקווארג קאמפאני, פייזער, ווייזט אז די אידן אין ארץ ישראל זענען גאר די מערסטע פארטאן אין סעקס, זיי זענען די צווייטסטע אינעם ראנג פון אלע פעלקער פון די וועלט, אינעם נאנכאנאדיגקייט אפהאלטן אינטימע געשלעכט מיט זייערע געליבטע. (הארץ)
- חסידים אין וויליאמסבורג בעטן זיך ביי ניוסדעי און סיערס זאלן אויפהערען שיקען זייערע אדווערטייזמענטס מיט אומאיידעלע בילדער. (דעילי ניוס)
- בר אילן אוניווערסעטי פראפעסער ערקלערט: אז היטארישע בלוט בלבולים, אז אידן זאלן האבן געשחטן קריסטליכע קינדער פאר די בלוט צו די מצות, זענען יא געווען עפעס באזירט אויף אמתע פאקטן. (הארץ)
- הייד פארק ווערט דאמינירט ביי היימישע חרדישע אידן פון אמעריקע טראץ איסור פון די ארטיגע רבנים קעגן אינטערנעט באנוץ. (זשעי. פאוסט)
- חרדים מאכן עקסערסייז אנדערשט. - בילד און באריכט פון כשר זשים. (זשעי. פאוסט)
- צה"ל פירט איין כשר טעלעפאון צו מינימיזירן חילול שבת. (זשעי. פאוסט)
- חסרון אין רבנים ביים חורבן בית שני האט מעגליך געפירט צו די אסימילאציע פון אידישן פאלק. (זשעי. פאוסט)
- אויפברויז ביי אמאריקאנע אידן: רעפובליקאנער פרעזידענט קאדידאט, מיט ראמני ערקלערט זיין קאנדאדיטור אין מוזיעם ווא הייסט נאך הענרי פארד דער גרינדער פונעם פארד מאטאר קאמפאני וואס איז באוויסט אלס אן אנטיסעמיט אין פריינד מיט היטלער ימ"ש. (הארץ)
- פראנקרייך פאליציי ארעסטירט 11 אין אל קעידא רעקרוטינג נעץ. (פאקס ניוז)
- פירער פון די קירכע פארן זיך צונויף אין א סאמיט דורכצושמועסן די פראבלעם פון האמאסעקסואליטעט צווישן זייערע גלחים. (בי.בי.סי.)
- באריכט: בעלגיע האט קאלעבערירט אין די צווייטער וועלט מלחמהס דעפארטאציע פון אידן. (א.דזשעי. פרעס)
- הארץ טוישט איר פארמאט און סייז פון פאפיר, פון לאנג ווי דער אלגעמיינער זשורנאל, צו קורץ ווי דער איד. פון איצט אן איז דער המודיע דער איינציגסטער לאנגער פאפיר פון די טאג צייטונגען אין ארץ ישראל. (בח"ח)
- קיעוו שול אטאקירער באפרייט, סטראשעט נאך ווילדקייטן. (פ.עס.יו. מאניטער)
- לאס וועגאס איז טאקע אידיש אבער עס פעלט פיל אין אידישקייט. (הארץ)
- קלאגע: הויזן פון חתן צורייסט זיך אינמיטן זיין חתונה. (ען.עף.סי.)
- באקענט זיך מיט א נייע מארקעט: קאמפאני וואס ערצייגט בלויז כשר דאליס. (ניו יארק מאגאזין)
- אור עקיבא: נאמען פון גאס נאך ר' מאיר כהנה ברויזט אויף שכינים. (וויינעט)
דינסטאג, דעם 13טן פעברואר 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- היברו וויקיפעדיע בארגט 2 וועטעראן מנהלים זייערע פארן אידישער וויקיפעדיע צו איינשטילן דא די פילע מחלוקתער. פון די זאכן וואס ווערן שוין אונטערגענומען דורך זיי: נישט צו שרייבן קיין שום חסידישע ארטיקלעך אויף איין וואך! (זייער רעדן בלאט)
- נארט קוריע איז מסכים זיך צו אנטוואפענען פון ניוקליער פראגראם אויפן תנאי פון עקאנאמישע הילף און פארברייטערטע דיפלאמאטיע מיט זיי. (וויינעט)
- שאלות ותשובות פרויעקט פון בר אילן יוניווערסעטי איז זוכה אין פרייז פון פרס ישראל פאר תורה ביכער. (ערוץ 7)
- שווארצער און דעמאקראטישער פרעזידענט קאנדידאט, באראק אובאמא, אנטשולדיגט זיך פאר סטעימענט אז מיליטער ליידיגען אפ זייער לעבן. (דעס מאוניעס רעגיסטער)
- מקובל הרב דוד בצרי וועט היינט פארטרייבן א דיבוק פון א קליין 6 יאריג מיידל. (בח"ח)
- באבוב מחלוקת: כל העולם כולו רעדאקטאר ר' אבי קעניג ווערט געהערט אויף טעיפ וויאזוי ר' בנציון האלבערשטאםס חסידים געבן נישט קיין בילדער אבער געלט און איז מרמז אז ר' מרדכי דוד אונגערס חסידים זאלן זיך אויך צושטעלן אייניג. (בח"ח)
- באריכט פון מערערע אינצידענטען ווי רוסישע גוים וואס אימיגרירן קיין ארץ ישראל פירן זיך אויף ווי געהעריגע אנטעסעמיטען. (וויינעט)
- גאב"ד ירושלים ד'העדה החרדית באזוכט לעיקוואד, וועט פארלערנען שיעור אין בית המדרש גבוה. (ישיבה וועלט)
מאנטיג תשס"ז, פאברואר 12 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- עדה החרדית טוישט ענדליך נאך חדשים פון מאנסי פלייש סקאנדאל אירע השגחה אויף כשרות סטאנדארט: פון היינט מאל אן דארף יעדע פלייש געשעפט אדער רעסטוראנט האבן אויפן פלאץ א משגיח תמידי. (בח"ח)
- סטארעט סיטי סעיל פאר דעם חרדישען ריעל עסטיעט מאגנאט, ר' דוד ביסטריצער רופט ארויס אויספארשונג פון 2 קאנגרעסלייט וואס פארטרעטן פערצופעל אויך חרדישע אידן. ענטאני ווינער פון פלעטבוש און עד טאונס פון וויליאמסבורג ווילן דורכפירן פארהערן וואסערע איינפלוס דער סעיל וועט האבן אויף די ארימע איינוואונער לגבי העכערן זייער רענט וואס זיי קענען נישט דערהייבן. (ניו יארק פאוסט)
- בארא פארק: באזוך פון ר' שמעון לעמבערגער, גאב"ד מאקעווע פון כפר אתא, רעכט אפ שבת און פילער וואך פראווענונג אין ניו יארק. (חדשות אנש)
- בני ברק: פרוי מיט שייטל אין חרדישער לבוש ווערט אראפגעכאפט אויף ווידיאו אין רויב פון שווערע טויזענטער וועד אין צירונג. (בח"ח)
- איבער 200,000 יורדים ישראלים פון לאס אנזשעלעס ווערן אהיים גערופן קיין ארץ ישראל דורך שר הקליטה פון מדינת ישראל. (וויינעט)
- שוידערליכע נייע אנקעטע ווייזט אז דער אידישער פאלק אין ארץ ישראל ווערט פארגויאיש, איינס פון 10 משפחות האבן חתונה מיט גוים. בלויז 58 פראצענט משפחות האבן ביידע עלטערן אידן, אבער רוב פון די משפחות האלטן זיך אידיש. (וויינעט)
- ירושלים: חרדישער מעיאר, ר' אורי לופליאנסקי געבט זיך אונטער די דרוק פון אראבישע ראיאטען שטעלט צייטווייליג אפ בוי ארבייט נעבן הר הבית. (עי.פי.)
- קאנטרי: היסטארישער ריזן האטעל אין סאוט פאולסבערג וועט צוריק געפענט ווערן דאס יאר, אבער נישט פאר די פרייע אידן וואס וועלן קומן הערן זשעקי מעיסאן, נאר פאר חרדישע חסידישע אידן וואס וועלן וועלן מיטהאלטן א שבת ביים באבובער רבין'ס טיש אין א חסידישער סביבה. (רעקארד)
- וויליאמסבורג: נייער אטוירני זשענעראל, ענדרו קאומאו וועט קלאגן אין געריכט דעם ריזן גאזאלין קאמפאני עקסאן אויפצרייניגען זייער אויל אויסגיסאכץ אין שכינותדיגן גרין פאונט געגענט פון יארן צוריק וואס פארפעסטעט די סביבה און שאדט פארן געזונט. (ניו יארק טיימס)
- ארץ ישראל: פאציענט ווערט ווילד און אטאקירט דאקטער, אלע דאקטוירים סטרייקן. (ען.אר.זשי.)
- ראביי וואס האט אויסגעטראפן א פאטאגראפיע טעכניק פון לענס פאר קאמערע ווערט אנדעקט אלס ריזן הצלה אקטיוויסט פאר אידן זיך צו ראטעווען פון די נאציס און אויך זייערע גויאישע ווייבער צוליב זייער נאנטקייט צו אידן. (גארדיען)
- שאק: אנטיסעמיטישער גראפיטי געטראפן אין שטילען רייכען אידישען געגענט אין לאנדאן גאלדערס גרין ביי באס סטאפ. (לאקאל צייטונג)
- אינטערנעט: מיטן נייעם מאדערן וועלט פון טעכניק ווערט דער אלגעמיינער אינטערנעט באנוצער א נייעס רעפארטער. (עי.פי.)
זונטאג תשס"ז, פאברואר 11 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פראפעסער אלי וויזעל אטאקירט אין האטעל אין סאן פראנסיסקא דורך האלאקאוסט לייקענער, פארברעכער אנטלויפט נאך וויזל'ס קולות פאר הילף און בארימט זיך אויפן אינטערנעט וויאזוי און פארוואס עס איז פארגעקומען די שוידערליכע איבערפאל. (עקזעמינער)
- מעיאר מייקל בלומבערג באזארגט איבער ר' דוד ביסטריצער אלס לענדלארד און אנטוויקלער פון סטארעט סיטי, צוליב זיין שלעכטער רעקארד אלס א סלאמלארד. (ניו יארק דעילי ניוז)
- ר' דוד ביסטריצער ענטפערט אז די אלע פראבלעםן אין די הייזער וואס ער אונט איז געווען בעפאר ער האט דאס אפגעקויפט. (ניו יארק טיימס)
- גל פז פארלירט דין תורה קעגן ר' יוחאי בריסקמאן און שוועקי. (בח"ח)
- נייער טעיפ פון שוועקי ווערט פארקויפט מיט תנאי דאס נישט איבערקאפיען. (בח"ח)
- ירושלים: העפטיגע ראיאטען פון אראבער וואס זענען מוחה איבער ארכיאלאגישע גראבאינגען אויף זייער דריט הייליגסטער פלאץ, הר הבית. (עי.פי.)
- נס אין סאוט אפריקע: פראמעניטער איד ווערט דערשאסען אין קאפ פון רויבערס. אבער די קוילען פליען איין סענטימיטער פון מוח, דער איד לעבט דאס איבער צו פארציילן די נסים פאר אנדערע. (וויינעט)
- רוסלאנד געריכט פאראורטיילט 5 איגענטליכע צו טורמע פאר אנטיסעמיטישער אטאקע. (וויינעט)
- חב"ד: 2 טויזענט ווייבער פון שליחים קומן זיך צוזאם אין קרוין הייטס פון איבער די גארער וועלט. (הארץ)
- די יואליס': כאפט א בליק אויף די ריין חסידישער סאטמאר ארקאסטרע פון בחורים און אינגעלייט מיט פילע בערד און פיאות. (כאפצעם)
- סלאעטסבוירג: די געגענט ווי עס געפינט דיך די מנחה עריע ווערט געפאלנט צו בויען א ישיבה און אידישער געגענט. (זשורנאל ניוז)
מוסטער:Portal:Current events/2007 פֿעברואַר 10
פרייטאג תשס"ז, פאברואר 09 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- שמועות אז וויקיפעדיע גייט זיך אפשפארן שטעלן זיך ארויס אלץ אומריכטיג לינמאגאזין
- וויקיפעדיע איז אין צרות - זיי האבן געלט צו שטיצן די פראיעקט בלויז אויף 3-4 מאנאטן [1]
- היימישער חרדישער ריעל עסטעיט מאגנאט פון בארא פארק, ר' דוד ביסטריצער און זיינע שותפים אין איבער א ביליאן דאלערדיגע מקח, קויפן אפ ריזן געגענט אין ברוקלין, סטארעט סיטי ביים וואסער ברעג נעבן קאנארסי, מיט ריזיגע ליידיגע שטחים צו בויען ניי געביידעס. ארימע איינוואונער פירן דורך פראטעסטן אין בארא פארק מען זאל זיי נישט העכערן די רענט. (ניו יארק טיימס)
- אינטערנעט ביי חרדים טוישט היסטאריע: בעל חוב וואס האט אנגעזעצט אומשולדיגע ירושלים אינגעלייט אין פארלירן זייערע הייזער מיט פאלטשע אינוועסטמענט ווערט באשמוץט און אויסגעטאן נאקעט אויף בחדרי חרדים דורך איר מנהל ר' דוד ראטענבערג, כדי קיינער זאל נישט אריינפאלן נאכאמאל אין זיין נעץ. דאס אלעס נאכדעם וואס חרדישע צייטונגען דרוקן דוקא יא די נייעס און באריכטן וועגן דעם פרשה אבער פארהוילן די עיקר און שרייבן נישט קיין נעמען. (בח"ח)
- התאחדות הרבנים מיט איסור קעגן נייע קאנסערוואטיווער הכשר וואס וועט מאניטירן עסענווארג קאמפאניס נישט צו באלעסטיקן זייערע ארבייטארער; ר' איצא גליק האט פארבאטען די קאמפאניס אריינלאזן די ראבייס משגיחים אין זייערע פלענטס. (פארווארד)
- א נקמה אין היטלער: נייער שטודיע צייגט, אידענטום אין אמעריקע ציילט שוין העכער 6 מיליאן נפשות. (פארווארד)
- גענצליך נייער ווערסיע פון אידישער אנציקלאפידיע ארויסגעקומען, ווען זשורנאליסט פרעגט איינע פון די מחברים וואס פעלט דאס אויס היינט צוטאגס ווען וויקיפעדיע איז סיי ווי מער פאפולער? איז דעם פראפעסערס ענטפער: וויקיפעדיע ווערט באלאנצירט צו זיין צו אביעקטיוו און נייטראל, אידן ברויכן א אנציקלאפידיע פון א בייעסד אידישען שטאנדפונקט געשריבן דורך בלויז אידן. (פארווארד)
- פייער וואס האט פארלענדט אפאראטמענט קאמפלעקס אין סקווירא, און בלויז בדרך נס איז קיינער געשעידיגט, רופט צו חשבון הנפש פארוואס געשען אזויפיל פייערס און אנדערע סכנות דארטן? (זשורנאל ניוז)
- אידישער טאטע מיט זיינע 2 קינדער אנגעקלאגט אין אינסיידער טרעידינג שווינדל. (זשורנאל ניוז)
- לאטערי געווינער טיקעט פארקויפט אין בארא פארק געשעפט. (וואס איז נייעס)
דאנערשטאג תשס"ז, פאברואר 08 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- געוועזענער דעמאקראטישער פרעזידענט זשימי קארטער באשולדיגט סימאן וויזענטאל צענטער אין פארשפרייטען לשון הרע, נאכדעם וואס זיי קריטיקירן אנטיסעמיטישע אויסצוגן אין זיין בוך. (פאקס ניוז)
- לקיים בנו חכמי ישראל: סקולענער רבי גייט דורך שווערע אפאראציע. (בחדרי חרדים)
- בקהילה: נייער שר המשפטים אין ארץ ישראל, פראפעסער דניאל פרידמאן, איז אן אנטעסעמיט קעגן חרדים. (ען.אר.זשי.)
- בית דין פון ר' נסים קארעליץ לייגט ארויף עיקול, אויף אלע נייע טעיפס פון שוועקי, קיינער טאר דאס נישט פארקויפען און קויפן, נאכדעם וואס ר' יוחי בריסקמאן ברעכט קאנטראקט מיט גל פז. (בחדרי חרדים)
- אין קאקא קאולא איז מען שוין גרייט פאר פסח. - ווידיאו. (בחדרי חרדים)
- אראבער זענען מוחה קעגן ארכיאלאגישע גראבובנגען ביים הר הבית. (וויינעט)
- אמעריקע געריכט פארגיטיגט צענדליגע מיליאנען דאלער פאר אידישער טעראר קורבן. (וויינעט)
- ר' משה אריה פרידמאן אין געריכט אין וויען קעגן מוסדות וואס האבן ארויסגעווארפן זיינע קינדער צוליב זיין איראן האלאקאוסט קאנפערענץ באטייליגונג. (וויינעט)
- ניו יארק פאליטיק אין אלבאני, דאסמאל נצחון פארן בולדאוזער אסעמבלי ספיקער שעלי סילווער איבערן סטימראלער גאווערנער עליאט ספיצער. (ניו יארק פאוסט)
- הכנות צו פורים: די יאריגע מערסטע פאפולערע פארשטעלאכץ'ער. (וויינעט)
- אנטעריא, קאנאדע האט אפגשטופט וואלן טאג עס זאל נישט אויסקומען אין אידישן יום טוב שמיני עצרת. (סי.בי.סי.)
- אידישער בחור ערמארדעט אין די גאסן פון פאריז ווערט מפונה פון זיין קבר אין פראנקרייך צו באגראבן זיין קערפער אין ארץ ישראל. (וויינעט)
מיטוואך תשס"ז, פאברואר 07 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- שוועקי'ס טעיפ "לשם שמים" איז שוין ענדליך דא אין די געשעפטן, חדשות אנש עולם הנגינה באשרייבט אן אנאליז איבערן טעיפ, און געבט ארויס אן עקסקלוסיוו אודיאו פון די אריגענעלע מוזיק אראנדזשירונגען רעקארדינג פונעם ניגון "טאטע". (עולם הנגינה)
- א בליק אויפן באיאנער רבי שליט"א'ס פאטער וואס איז פאריגע וואך נפטר געווארן. ווער איז די מאדערן ארטאדאקס משפחה לבית רוזשין? וויאזוי ביידע קינדער פליען אין הימל? און וויאזוי דער ישיבה אוניווערסיטעט לערער און אקעדעמיע אינטעלעקטואל האט מוותר געווען אויף די אדמו"רות און דאס איבערגעגעבן פאר זיין קליין קינד. אן איבערבליק אויף די ספרים לעבן און שאפן וואס איז ווייט פון חסידות אבער דאך נישט געווען קיין סתירה לגבי די כבוד וואס די חסידים האבן אים צוגעטיילט אלס נומער 2 אין באיאן. (הארץ)
- שיכון סקווירא: ריזיגע פייער ברעכט אויס אינמיטן דער נאכט און פארברענט א גרויסן אפארטמענט הויז, 17 משפחות געבליבן אן א דאך.(האדסאן נייעס)
- איין בילד מער פון טויזנט ווערטער: ר' משה אריה פרידמאן איז נישט געגט, דא איז געווען א בייזוויליגער ציוניסטישער פראפאגאנדע לשון הרע. (בחדרי חרדים)
- הרב אלישיב מאכט פרום דעם בית הדין הגדול אין ארץ ישראל. (הארץ)
- ניו יארק סיטי קאונסיל ספיקער, קריסטין קווין און נאך 10 קאנסיל מעמבערס לעבן איבער ראקעט אטאקע אויף די אייגענע הויט, ביי באזוך אין ארץ ישראל וויליזש שדרות, וואס שטייט אויס די סארט אטאקעס טעגליך. קיינער פון זיי איז געשעידיגט. (ניו יארק פאוסט)
- איראן קאמיטעט וואס פארשט צי די חורבן אייראפע האט אמל פאסירט, זאגט צו אייראפע: געבט אונז די עדות אז עס איז פארגעקומען... (הארץ)
- סענאטאר ר' יוסף ליבערמאן: אמעריקע ברויך ארויפלייגן א נייעם שטייער אויף אירע איינוואוינער, מיטן נאמען, מלחמה קעגן טעראר שטייער. (עי.בי.סי.)
- ארץ ישראל: דאקטער געפינען ערמארדעט אין זיין קאר אויף טויט. (די מארקער)
- בריטני ספירס אין אינטערוויאו מיט לערי קינג: איך לערן תורה מיט מיין אידישען מאן. (ען.עפ.סי.)
- אגודת ישראל רופט צו באפרייען אידישען שפיאן, יונתן פאלאראד פון טורמע. (זשעי.טי.עי.)
- אור שמח פארברייטערט זיך אין מאנסי. (זשעי.טי.עי.)
- אשכנזישער הויפט רב, הרב יונה מעצגער, באגעגנט הינדו פירער אין אינדיע. (זשעי. פאוסט)
- שכיר חרב מערדער וואס איז געדונגען געווארן דורך ראביי צו הארגענען זיין אייגן רעביצן איז זיך מתוודה פאר די מעדיע. (פאקס נייעס)
- יאזעף געבעלס היים צו פארקויפן פאר 2 מיליאן דאלער. (ניו יארק סאן)
דינסטאג תשס"ז, פאברואר 06 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פייער טראק ווערט נתנדב פון קהילה אין לאנג איילענד צו שדרות די געגענט אין ארץ ישראל וואס ווערט באהאגעלט יעדן טאג פון פאליסטינע ראקעטן פון עזה. (פייער רעסקיו)
- אין א נייע מאדערן וועלט, ווי אלע געשעפטען ווערן איינגעשלינגן דורך טשעין סטארס, ווערט בי ענד עיטש פאטא דער אייגענארטיגער חסידישער געשעפט א ניו יארק אינסטעטוציע ווי טוריסטען און פראפעשאנאלס פון איבער די גארער וועלט באזוכן. (ניו יארק סאן)
- וויליאמסבורג: פאסט ווערט פארגעזעצט צו דעליווערט ווערן אין 2 אפארטמענט געביידעס, נאך 2 טעג אפשטעל, צוליב דעם וואס פאסט טרעגער ווערט באגאנוועט. (דאבעליו.סי.בי.עס.)
- צענזור אינעם ענגלישער וויקיפעדיע: ארטיקל איבער ר' שלמה קארילבאך ז"ל, פארהוילט אלע נעגאטיווע דעטאלן פון זיין שמוציגען באלעסטיגונג פון פרויען און מיידלעך. (דוד פון די.סי.)
- רעוויאו אויף ניגון ביי ניגון פון נייע טעיפ פון אוהד ארויסגעגעבן דורך משה לויפער מיט קאמפאזיציעס בעיקר פון יאסי גרין און אויך פון פינקי וועבער. (בלאגמייסטער)
- ביטערע פרעסט פלאגען ניו יארק אין די צפון שטעט. (עי.פי.)
- איבער טויזענט נייע ים ספישיס אנדעקט. (אינדיפענדעט)
- איבער הונדערט דיינעסאור אייער אנדעקט. (הינדאסטענטיימס)
- אמעריקעס מידיע וועבסייטס אנטזאגן זיך צו לויפן אידישע עדווערטייזמענטס קעגן אכמאדיניזשאד. (זשעי. פאוסט)
- טאלק ראדיאו פערזענליכקייט, מייקל סעוועדזש, טראכט פון לויפן פאר פרעזידענט. (ניזו מעקס)
- געוועזענער ניו יארק סיטיס מעיאר, רודי זשוליאני, איז נענטער צו לויפן פאר פרעזידענט. (וויינעט)
- וואלאובאוטער רבי שליט"א, ר' ישראל מענדל שווארץ איז זיך משתטח אויף קברי צדיק]]ים. (חדשות אנש)
מאנטאג תשס"ז, 5טן פעברואר 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- בעיבי קריטיש פארוואונדעט נאך ברית פון מוהל וואס האט צופיל פארשניטן די ערלה. (וויינעט)
- הלל ארגענעזאציע אין ארץ ישראל וואס העלפט די חרדישע אפגעפארענע חוזרי בשאלה. באשרייבט פונקטליכע אינסטראקשען'ס אין ידיעות אחרונות וויאזוי זיך איינגלידערן אין פרייען אידישען געזעלשאפט פון איזראעל איינמאל מען האט אויסגעטאן די קאפל פיאות און ציצית און ארויס פון פרומע עלטערן שטוב. (וויינעט)
- ישיבה בחור געראטעוועט פון אראבער פארכאפונג זאגט אז ער וועט ווייטער נעמען היטשעס. (וויינעט)
- טעראריסטן פאראנטווארטליך אויף די אנטאבי עראפלאן הייזשעקינג געבן זיך ענליך אונטער צו יוסטיץ נאך 19 יאר. (וויינעט)
- לויער פון משה קצב אנטזאגט און רעזעגנירט זיך פון קעיס, נייע לויער פרטרעט אויך חרדישע טאטע פון מאה שערים וואס ווערט באשולדיגט און הארגענען אייגן קינד. (די מארקער)
- ספרדישער ש"ס פארטיי צייטונג יום ליום אין אטאקע אויף אבישי בן חיים חרדישער אנגעלעגנהייטן רעפארטער פארן מעריב צוליב זיין ארויסנעמען די קאנטראווערסיאלע ווערטער פון הרב עובדיה יוסף פון קאנטעקסט. (ען. אר. זשי.)
- רב אין ארץ ישראל אנגעקלאגט פארן געבן הכשר אויף עסענווארג פראדוקטען אן סמיכה און רשות פון רבנות אין כשרות. (ען.עף.סי.)
- מ'לערנט אידיש אין טיילאנד, מיט די ארטיגע איגענטליכע גוים. (ידיעות אחרונות)
- איחוד הצלה מעמבער אין ירושלים באגעגענט זיך מיט שאקירענדער עמערזשענסי קאל אין גאולה: געשעפטמאן שפירט זיך נישט גוט, און ווייסט ניטאמאל אז מען האט אים פארסםט און בארויבט. (בח"ח)
- בית שמש: 2 חרדים אונטער ארעסט פארן ווארפן שטיינער. (בח"ח)
- היסטארישער רעקלאמע אין המודיע, צייטונג פון אגודה פון דושינסקי וואס געהער אפיציעל צום קנאים עדה החרדית. (בח"ח)
- הונדערט מיליאן שקל פארן איבערבוי פון הר הזיתים. (בח"ח)
- נייער טעיפ פון יעקב שוועקי, הערט אוידאו סעמפלס. (בח"ח)
- קאלעזש נעמט אראפ צלם נאכן פארלאנג פון אידישע סטודעטן מאכט אן סקאנדאל. (דעילי פרעס)
- שול צוריק געפענט אין יפו נאך צרות פון לאקאלע אראבער ציעט גרויסע אידישע באטייליגונג פאר חיזוק. (ערוץ 7)
זונטאג תשס"ז, פאברואר 04 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- הרב אלישב מיט נייעם פסק: טאטעס וואס האבן סעלפאון נישט כשר'ע טארן די מוסדות נישט אנעמען זייערע קינדער. (ען. אר. זשי.)
- וויליאמסבורג: ניו יארק טיימס מיט אפהאנדעלונג איבער די קנאים וואנדאליזם אויף עורה עדווערטייזמענט פון אינגל אן פיאות אויף ליע עוועניו און די נייע עד מיט די פיאות. (ניו יארק טיימס)
- וואוס מעיל פון נטורי קרתא אפגעהאקט צוליב דרוק פון דזשעי.די.על.. (אלגעמיינער)
- באשולדיגונג: געוועזענער דעמאקראטישער פרעזידענט, זשימי קארטער, האט געהאלפן א נאצי. (אלגעמיינער)
- געריכט אין מינכען פאראורטיילט: ניאו-נאציס מעגן טראגן געווער. (אלגעמיינער)
- ניו יארק: אידישע מוסדות ליידן ווען קינדער קענען נישט אהיים געטראגן ווערן צייטליך פרייטיג פארן זמן, דורך שטאטישע באס טראנספארטאציע. (ניו יארק פאוסט)
- סנהדרין איז מוחה קעגן די אנקלאגעס און רדיפות אויף משה קצב און חיים רמון ווייל די גאנצער פרייער אידישער ציוויליזאציע איז גארנישט בעסער פון זיי, ווייל זיי האבן נישט קיין גאט, לויט זיי. (ערוץ 7)
- בארא פארק: שכנים שרייען אז קאנסטראקשען צו בויען שול איז פול מיט עסבעסטעס. (סי.בי.עס.)
- בלויז 150 חרדים האבן זיך איינגעלידערט אין צה"ל מיליטער דינסט, זינט חוק טל. (הארץ)
- וויליאמסבורג: פאליציי זוכט שווארצער דראג האנדלער וואס האט געשאסן פאליציי. - בילד. (נ.י.1)
- מאנסי: קאר עקסידענט ווען דרייווערן גייט אריין אין קומענדיגן טראפיק און שטויסט זיך אן מיט באס אויף רוט 59. (זשורנאל ניוז)
- פלארידא: קאנדימיניום געזעץ פארבאט אידישע רעזידענטן לייגן מזוזה ביים טיר פון דירה. (ארלעדאו סענטינאל)
- א אידישע שולע ווי האלב סטודענטען זענען מוסולמענער. (אינדעפענדענט)
מוסטער:Portal:Current events/2007 פֿעברואַר 3
פרייטאג תשס"ז, פאברואר 02 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ר' דוקי גרינוואלד פארזיצער פון הצלה ישראל אין ביטערן אינטערוויאו מיטן הארץ (צייטונג) באשולדיגט זיין קאנקורענט איחוד הצלה אלס א פאראייניגונג פון קנאים וואס זענען בלויז אינטערסירט אין ציונות און אין צניעות, מיט א קליקע געלט גייציגע עסקניםלעך וואס ער האט אויפגעהאדעוועט און זיי האבן אין אים ווידערגעשפעניגט. ערקלערט אז ביזן פטירה פון ר' משה האלבערשטאם דער רב פון הצלה און חבר הביד"ץ פון עדה החרדית האבן זיי זיך די קאפ נישט געקענט אויפהייבן. ווערט קאנפראנטעט מיט בילדער וויאזוי ער האט געטוישט נעמען פון נדבנים אויף די זעלבע מאטאר ביציקלעך ארויסצופאפן פון זיי געלט דורך א פאלטש צערמאניע. איחוד הצלה עסקן זוהן פון לעגענדארע עסקן ר' יהושע פולק אפערט צו געבן שוחד פארן זשורנאליסט ער זאל נישט באשרייבן זייער מסירה קעגן הצלה ישראל. (הארץ)
- ירושלים: לכבוד ט"ו בשבט הרב בצרי דער גרויסער קאבאליסט רעכט אפ מאסן תפילה פאר א זיווג הגון פאר די טויזענטע בחורים און מיידלעך וואס נויטיגען זיך אין שידוכים. (הצופה)
- ר' צבי מאיר זילבערבערג פירט זיין טאכטער אונטער די חופה. בילדער און ווידיאו קליפ פון די חתונה. (חדשות אנ"ש)
- וויליאמסבורג: פייער אין קאלעמענטי פראזשעקטס, קיינער געשעדיגט. (עי.בי.סי.)
- סענאטאר הילערי קלינטאן רופט צו פארהאנדעלן מיט איראן פאר מלחמה מיט זיי, אין פארענט פון ציוניסטישער פארטי אין טיימס סקוועיר. (ניו יארק פאוסט)
דאנערשטאג תשס"ז, 1טן פעברואר 2007[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ר' אהרן טייטלבוים אין דרשה ביי זיין ישיבה זאגט אז די אריזאונע ווייץ איז פיל בעסער. (כל העולם כולו)
- וויליאמסבורג: ארונים סאטמאר באס אנגעפילט מיט קליינע קינדער אין קאר עקסידענט, קיינער ערענס פארוואונדעט. - בילדער פון דעם דראמאטישער סצענע. (כל העולם כולו)
- טראגעדיע אין ירושלים: פאטאלער עקסידענט אין פארענט פון שובו בנים ברסלב מיידל שולע הארגעט אינג 11 יאריג מיידל. (בחדרי חרדים)
- חיים רמון געוועזענער געזעץ מיניסטער פון ארץ ישראל געטארפן שולדיג דורך 3 ריכטער אין שמוציגער אקט צוליב אומאיידעלע מעשה וואס האט באלעסטיגט אינג מיידל וואס האט געארבייט פאר זיין אפיס. (בחדרי חרדים)
- רבקה פאלוך דער חרדישער פרוי וואס האט געדינט אלס ספאוקסמאן פון אריק שרון און שרייבער אין משפחה ווערט שטארק אטאקירט פון די ריכטער אין זייער פסק פארן זאגן פאלטשע עדות און באשמוצען דעם קורבן אלעס כדי צו באפרייען חיים רמון פון שולד. (בחדרי חרדים)
- ערשטער מאל אין היסטאריע אן אראבער ווערט אנערקענט אלס חסיד אומות העולם פארן ראטעווען אידן ביים האלאוקאוסט. (בי.בי.סי.)
- איזראעלי פאליציי פארשט אויס די סנהדרין איבער זייער פסק אז א גענעראל וואס האט עוואקואירט און פארטריבן אידן פון זייערע היימען איז א רודף. (דזשעי.טי.עי.)
- ניו זשערסי ראביי מודה און גנב'נען 86,000 דאלער פון זיין שול קאסע, פאנוצט די געלט צו קויפן רינגל פאר מיסטרעס. (עי.בי.סי.)
- בקהילה: הרב מנחם גלכובסקי הויפט פון חב"ד בית דין אין ארץ ישראל קעגן ר' יואל כהן. ער באטייליגט זיך יא צוזאמן מיט די משיחיסטען. (בח"ח)
- מאנסי: 4 אונטער ארעסט פארן דורכפירן בוטשער פלייש געשעפט רויבעריי. (זשוירנאל ניוז)


text:
שטראז
א שטראָז איז גרויסע שטראסע וועלכע איז ספעציעל געבויט צו פירן אויטאס פון איין פלאץ צום צווייטן. א שטראָז איז געבויט ברייטער און בעסער ווי געווענליכע גאסן און קען נעמען צענדליגע טויזנטער אויטאס אן מאכן פארקער פראבלעמען. דאס ווארט שטראָז איז א שם הכולל און ווערט אנגערופן מיט מערערע נעמען געוואנדן לויט פלעצער און לענדער. באקאנטע נעמען זענען: אויטארוטע, אויטאבאן, עקספרעסוועג, אויטאשטראסע, אויטאסטראדא, אדער מאטארוועג.
קאנצעפט און היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שטראזן זענען פון די וויכטיגסטע אינפראסטרוקטור פאר א מאדערנעם לאנד. ווי מער פארגעשריטן די שטראָז סיסטעם איז אלס בעסער איז די טראנספארטאציע אין לאנד. שטראָזן ווערן גענוצט פאר עטליכע טראנספארטאציע מיטלן, אריינגערעכנט אויטאס, באסעס, טראקס, מאטארביציקלעך, און נאך. הייעוועיס זענען דעזיינט פאר שנעלע טראנספארטאציע וואו טויזענטער אויטאס קומען פון אלע קלענערע ראודס צו נוצן דעם ברייטן אויסגעפלאסטערטע שטראז צו פארן שנעל.
אמאליגע צייטן איז נישט געווען אזא זאך ווי גרויסע הייעוועיס נאר יעדע שטאט\שטעטל האבן זיך געהאט זייערע אייגענע אויסגעפלאסטערטע וועגן פאר די בהמות וועלכע האבן געפירט מענטשן און פעקלעך. די ערשטע לאנגע שטראזן זענען געבויט געווארן אין אייראפע פאר צוויי טויזנט יאר צוריק און איז בעיקר געווען געמאכט פאר סוחרים וועלכע האבן אינאיינעם פינאנצירט פיר לאנגע שאסייען וועלכע זענען דורכגעלאפן צענטראל אייראפע. אבער די ראודס זענען געווען שוואך צוגעשטעלט און מענטשן פלעגן כסדר ווערן געשטראנדעט אויפ'ן וועג צוליב רעגן און שנייען אדער אנדערע עקסטרעמע וועטערס. ווערן רעדט נאך פון רויבערס וועלכע האבן געלאקערט אויף די וועגן און באפאלן די אומבאהאלפענע דורכגייער.
היסטאריע זאגט אז מיליטערן האבן זיך געהאט זייערע אייגענע הייעוועי סיסטעמען וועלכע זענען געהאלטן געווארן אין געהיים און איז נאר באנוצט געווארן דורך די מיליטער. ווען אויטאס האבן אנגעהויבן פארשפרייט ווערן אין די גרעסערע לענדער האבן רעגירונגן אנגעהויבן בויען ראוד און הייעוועיס וועלכע זענען אין רוב געווען לאקאלע רעגירונגן אדער פריוואטע אונטערנעמונגן.


text:
קאפירעכט
קאפירעכט מיינט אז דער מחבר פון שרייבענגון אדער באשאפער פון יעדע סיי וואסערע שאפונגען ווי מוזיק, קונסט און אזוי ווייטער האבן רעכט דאס צו באגרעניצן איר קאפירונג וואס איז באשיצט פון א געזעץ אז מען טאר דאס נישט קאפירן.
אין ספרים שרייבט מען "כל הזכויות שמורות" אלס מנהג המדינה. אַרבעט וואס מען וויל רעזערווירן די רעכט מיטן סימבאל © (דער בוכשטאב C אין אַ קײַלעך, ראשי תיבות פונעם וואָרט copyright) - און קומענדיק צו די פראַזע "אַלע רעכט רעזערווירט". אָבער אין ישראל און אין רובֿ לענדער, איז עס ניט נייטיק, און די אַרבעט וועט זיין געשיצט אפילו אָן דעם, אויב זי טוט באַגרענעצן פֿאַר אנדערע מאַטעריאַל.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוב פוסקים האלטן אז דאס איז נישט קיין שום פראבלעם צו קאפירן יענעמס ארבעט ווייל עס איז נישט שייך קיין קנין אויף אינטעלעקטועלן אייגנטום. אחוץ ווען דאס איז געמאכט פאר השגת גבול האט דער קאפירער אן אנדער עבירה.
אויף אידישע ספרים אין דער אלטער היים איז געווען איינגעפירט אז מען האט גענומען פון רבנים אן איסור אז קיינער זאל נישט טארן איבערדרוקן דעם ספר ביז א געוויסן טערמין פון יארן, געווענליך 10 יאר.


text:
פאקיסטאן
פּאַקיסטאַן (אורדו: پاکِستان; פארמאל: איסלאמישע רעפובליק פון פאקיסטאן) איז א לאנד אין דרום אזיע מיט מער פון 160 מיליאן איינוווינערס. עס איז דאס זעקסטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט פון דער באפעלקערונגס פונקט. צו דרום האט פאקיסטאן א בארטן לאנג 1,046 ק"מ אויפן אראבישן ים און דעם איינגאס פון אמאן; עס גרענעצט איראן און אפגאניסטאן צו מערב, אינדיע צו דרום און כינע צו צפון-מזרח. זיין הויפטשטאט איז איסלאמאבאד. דער פריערדיקער פרעזידענט איז געווען פערוועז מושאראף. דער היינטיקער פרעזידענט איז אסיף אלי זארדארי.
ביז 1971 האט פאקיסטאן געהאט צוויי טיילן, מזרח פאקיסטאן און מערב פאקיסטאן, אבער אין 1971 האט זיך מזרח פאקיסטאן אפגעשיידט און דערקלערט זיין אומאפהענגיקייט, און געווארן דאס לאנד באנגלאדעש.
שפראַכן פֿון פאַקיסטאַן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין פאקיסטאן רעדט מען אסאך שפראכן. די אפיציעלע שפראך איז ענגליש און די נאציאנאלע שפראך איז אורדו. צווישן די נישט-אפיציעלע שפראכן זענען פונזשאבי מיט 60 מיליאן רעדערס,[1] פאשטא, סינדהי, סארייקי, און באלאכי; געבילדעטע מענטשן רעדן ענגליש.[2]
פאליטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פרעמיער מיניסטארן:
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Ethnologue Western Punjabi
- ↑ In Pakistan, a Big Push to Teach English; Local Versions Flourish VOA News. URL accessed on May 18 2008.


text:
5טן מיי
דעם 5טן מיי איז דער 125סטער טאג פון יאר (126סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 240 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1494 - קריסטאפער קאלאמבוס אנטפלעקט דזשאמייקע ביי זיין צווייטע רייזע קיין אמעריקע
- 1835 - די ערשטע באן ליניע אין דער יבשה פון אייראפע געעפנט אין בעלגיע, צווישן בריסל און מעכעלען
- 1936 - איטאליע קראפטן נעמען איין אדיס אבאבע, הויפטשטאט פון עטיאפיע
- 1941 - דער קייסער היילע סעלאסי קומט צוריק אין עטיאפיע
- 1949 - געגרינדעט דער קאנסיליום פון אייראפע
- 1955 - מערב דייטשלאנד איז זוכה אין פולן סואווערעניטעט
- 1961 - דער ערשטער אמעריקאנער אסטראנאט, אלען שעפערד, געשיקט אין קאסמאס
- 1983 - חיים הערצאג איינגעשוואוירן דעם זעקסטן פרעזידענט פון מדינת ישראל
- 2002 - זשאק שיראק געוויילט פרעזידענט פון פראנקרייך
- 2005 - טאני בלער געוויילט א דריט מאל פרעמיער מיניסטער פון בריטאניע
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1818 - קארל מארקס, דייטשער סאציאלאג און פילאסאף (געש' 1883)
- 1958 - ראן אראד, ישראלדיקער זעלנער, גענומען אין געפענגעניש אין לבנון
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1821 - נאפאלעאן באנאפארטע, קייסער פון פראנקרייך (געב' 1769)
- 1859 - יאהאן פעטער גוסטאוו דירישלע, דייטשער מאטעמאטיקער (געב' 1805)
- 1995 - מיכאיל באטוויניק, רוסישער יידישער שאכשפילער, עטלעכע מאל וועלטס שאכשפיל גרויסמייסטער (געב' 1911)
פייערטעג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דענמארק - באפרייונג טאג (1945)
- האלאנד - באפרייונג טאג (1945)
- עטיאפיע - באפרייונג טאג (1941)


text:
כרמלית (חיפה)
כרמלית (אויסגערעדט: קאַרמעליט) איז די אונטערגרונט באן פֿון דער שטאָט חיפֿה. דער כרמלית איז אײנע פֿון די קירצסטע מעטראס אױף דער גאָרער װעלט.
דאס כרמלית איז אויפגעשטעלט געווארן אין די 1950ער יארן, און האט אנגעהויבן אויפנעמען פאסאזשירן, דעם 6טן אקטאבער 1959. די ערשטע פלענער אויפצושטעלן די אונטערגרונט באן, איז שוין פון דעם בריטישן מאנדאט, וועלכע האט פלאנירט, און באטראכט פארשלאגן פון עטליכע אינזשערנירן אין די 1930ער יארן, עס איז אבער קיינמאל נישט צושטאנד געקומען.
ווען ישראל איז געווארן זעלבסטשטענדיק, האט מען פריש אנגעפאנגען באטראכטן פלענער, און צום ענדע באשלאסן אויפצושטעלן אן אונטערגרונט באן. דער באן איז פאקטיש נישט א באן, עס ארבעט אין א געוויסע וועג ווי א ליפט, מיט צוויי מאטארן, פון ביידע עקן פון די רעלסן, וואס זיי טרייבן די וואגאנען, ווען איין וואגאן פארט ארויף, פארט אן אנדערע וואגאן אראפ און טרייבט ארויף די אנדערע באן. דער ליניע באשטייט בלויז פון אן איינצעלנע רעלס, אבער פונקט אינדערמיט ווי די צוויי וואגאנען טרעפן זיך איז דא צוויי, צו ערמעגלעכן דאס אריבערגאנג.
די לענג פון די ליניע איז 2,000 מעטער, מיט די זעקס סטאנציעס אריינגערעכנט, 1,803 מעטער אן די סטאנציעס.
די ווייטקייט פון דער ערשטער סטאנציע ביזן ענדע ליניע, איז זעקס-זיבן מינוט רייזע. די באן געפונט זיך זעכצן מעטער אונטער ערד אין דורכשניט, די ברייטקיטט פון טונעל איז 3.30 מעטער, און ביי די צענטער ווי ביידע וואגאנען טרעפן זיך דאפלט 6.60. די הויכקייט פון טונעל איז 4.20.
אין סטאמבול, טערקיי. איז פארהאן א קלענערע ליניע, אבער דארט איז דא א ברייטע נעץ פון אונטערערדישע באנען, און אין חיפה איז דאס די איינציקסטע אונטערערדישע טראנספארט מיטל. די שיפקייט איז 30 פראצענט, און די אונטערשידט צווישן די העכסטע סטאנציע און די נידעריקסטע, איז 274 מעטער וואס די איינציקסטע אין די וועלט צו פארן אזא שיפקייט.
די ערשטע סטאנציע געפונט זיך אויפן כרמל בארג , וואס דארט געפונט זיך די קאנטראל סיסטעמען, די סטאנציע געפונט נאנט צו די זאא, און הייסט גן האם. די צווייטע סטאנציע בני ציון, וואס איז נעבן בני ציון שפיטאל. די דריטע סטאנציע איז אין הדר געגנט איז מצדה סטאנציע. פערטע סטאנציע איז הנביאים גאס. סולל בונה איז די פיפטע סטאנציע. און פאריז פלאזא איז די לעצטע, און נידעריקסטע סטאנציע, וואס געפונט זיך אין אונטערשטען טייל פון שטאט (עיר התחתית). נאנט צום פארט, און חיפה צענטראל באן סטאנציע.
גאַלעריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]