text:
דורך שרגא » זונטאג מערץ 04, 2012 12:36 am
WOW WOW WOW אזא איסור איז אנבעליוועבל. עס לאזט זיך נישט גלייבן אז די עסקנים האבן זיי אזוי אין טאש אז און קענען מאנעוורירן די רבנים גענוי ווי עס גלוסט זיך זיי.
ווי קען מען דאס מסביר זיין פאר א נארמאל קינד אז די רבנים, די גרויסע הייליגע תלמידי חכמים און פוסקים, האבן "גע'אסר'ט" נישט מער און נישט ווייניגער ווי "דער שטערן", אן אויסגאבע וואס ער ליינט שוין די לעצטע צען יאר אין זיין הויז, און יעצט האבן די רבנים מחליט געווען אז עס איז "אסור". יא, אסור. עס נישט נאר סתם געווארן פלוצלינג אסור נאך צען יאר ערשיינען אן קיין שום הסבר וואס איז יעצט אנדערש געווארן, נאר טאקע "בבל יראה ובל ימצא עד קצה האחרון". איז דאס נישט חוזק געמאכט פון זיך אליין?!
יא, איך טאטי האב די לעצטע צען יאר געליינט די "גויאישע" זאכן וואס איז בבל יראה ובל ימצא. דער היינטיגער בחור'ל וועט אזוינס קענען פארשטיין? קודם כל וועט ער פרעגן, פארוואס טאר איך נישט ליינען איבער די ראזענבערג שפיאנען אדער אז א מאנקי האט געטרייט צו רעדן? ווי קען אים דאס מסביר זיין אז אין די צייטונג מעג ער עס ליינען אבער אין א הארטע מאגאזין איז עס ממש "אסור בבל יראה"? און אויב איז עס די שפיאן אדער טעראריסט ארטיקלעך, וועט ער דאך דאס זעלבע סארט מאטעריאל אויך ווייטער ליינען אין דער בלאט און דער איד און דער צייטונג.
און בכלל, גויאי'שע נייעס און פאליטיק איז דען יא מותר? ס'הייסט אז די נייעס און פאליטיק דאס איז יא געאייגנט פאר א בחור'ל? פערזענליך מיין איך אז גויאישע פאליטיק איז צען מאל מער א גויאישע זאך און אויך ערגער פאר א בחור זיך אריינצולייגן, ווי א פשוטע אינטערעסאנטע געשיכטע ארטיקל ווי דער שטערן טוט. די גויאישע פאליטיק אין וואס א בחור'ל קאכט זיך מיט קול מבשר, איז דען איין פיצל ווייניגער פארגויאישט? און דאס איז איין נארישע מאל א חודש וואס נאכ'ן ערשטן שבת נאכמיטאג איז עס געענדיגט, ווידער די וועכנטליכע צייטונגען און די 24-שעה-קול-מבשר-ליניע זענען ממש ווי א גויאישע קאנסטענט מידיא פאר די יונגע נשמות. צי ווייל דארט ווערן די רבנים שיין געדעקט, האלט מען זיך שטיל? איז א קול קורא תורה אדער פאליטיק?
דערנאך וועט דער בחור אויך פרעגן: אז דער שטערן איז אסור, איז טאקע רובאשקין אויך א שייגעץ? עס גייט דאך כמעט סינאנים... אקעי, דזשאסט קידינג. אבער אמת'דיג, אויב די רבנים זענען מחליט אז מען טאר נישט ליינען ש.ר. ארטיקלעך, טאר מען דאך אים אויך נישט הערן רעדן... זיי האבן דאך געשריבן "בל יראה ובל ימצא"... סאו ווי גייט מען מסביר זיין אז הערן מעג מען יא און ליינען טאר מען נישט.
נאך א וויכטיגע פוינט: ווען דער שטערן האט באקומען די השגחה פון דריי רבנים, האב איך דאך זיך מחיה געווען צו ווייזן פאר מיין בחורל אז ער זאל נישט פילן ווי מיר האבן אין שטוב עפעס א "גויאישע זאך" ווי די פאשקעווילן פלעגן האמערן און שרייען, נאר עפעס וואס די רבנים געבן זייער צושטימונג. עס האט מיך געמאכט מער שפירן ווי א טאטע א בעל אחריות. אבער וואס זאל איך אים יעצט זאגן? קויפן גייט ער דאך ממילא מיך ווייטער צווינגען.
ער וועט אויך וועלן פארשטיין: טאטי, מה נשתנה היום הזה מכל הימים? לנעכטן האבן דריי רבנים געשריבן אז עס איז א גוטע זאך און יעצט אויף די זעלבע זאך קומען אנדערע צען רבנים שרייען אז עס איז "אסור בבל יראה ובל ימצא"? עס קאן דאך אזוינס נישט זיין. קודם קוקט עס אויס ווי א חוצפה, און בכלל, רבנים טוישן אזוי זייער מיינונג פון מאנטאג אויף דאנערשטאג? מ'געט ארויס אן איסור פונקט טאקע אויף דעם זעלבן אויסגאבע וואס עס האט געהאט א רבנישן שטעמפל דערויף פון דריי רבנים מיט זייערע חתימות? עס מאכט דאך ללעג ולקלס די גאנצע זאך פון א רבנישע אונטערשריפט. דאס ווייזט דאך קלאר פאר יעדן מענטש אז אלעס האט מיט פאליטיק. נעכטן האט איינער ערלעדיגט אזוי און מארגן קען א צווייטער ערלעדיגן פונקט דאס פארקערטע. עס גייט לויט די זייטיגע חשבונות וואס די עסקנים פירן? די היינטיגע בחורים און יונגעלייט קען מען נישט סתם אוועקמאכן מיט א מאך מיט דער האנט. עס דארף שטימען, עס דארף מאכן סענס.
איך האב נאך א טענה, אויב האלטן די רבנים טאקע אז עס איז בעסער פאר א בחור נישט צו ליינען, וואלטן זיי געקענט ארויסקומען מיט א "כתב הסברה", שרייבן א "רבי'שע רעקאמאנדאציע", אבער צו ארויסקומען מיט אן "אסור בתכלית האיסור" דארף מען דאך ריזערוון אזעלכע קול קורא'ס פאר די "ערגסטע זאכן" און די "גרעסטע דור פראבלעמען". די לשונות וואס זיי ניצן דא, איז דאך די זעלבע ווי ביי טעלעוויזיע. ווילן זיי דאס מאכן אייניג הארב, אמתמהה? צו שרייבן מיט אזעלכע משוגענע לשונות, ווי "ויתרחקו מהם אנשים נשים טף וזקן עד קצה האחרון" איז דאך א געלעכטער שאין כמוהו, זיי מאכן חוזק פון זיך אליין. און עס באדערט מיך באמת.
קיין "איסור" אויף דעם גרעסטן טומאה בדורינו , דעם אינטערנעט מיט די אלע סמארט-פאונס, אויף דעם אויף האב איך נישט געזען קיין רבנים אונטערשרייבן, ווי קען דאס זיין? איך בין געווען פאריגע וואך ביי א חתונה זע איך א בחור, וואס זיין טאטע איז געזיצן צוויי טישן אוועק, שפילט זיך מיט זיין "איי-פאון", אבער ואין פוצה פה ומצפצף? ווי קען זיין אז עס זענען נישטא ריזיגע פלאקאטן אז "קיין יונגערמאן זאל זיך נישט דערוואגן צו האבן אן איי-פאון!" אדער כאטש עכ"פ נאר מיט א רשות פון זיין רב אדער כאטש מיט דזשעי-נעט, אדער סיי וויאזוי די רבנים זענען מחליט. דער סמארט-פאון איז דאך באמת די זאך וואס דאס קען ממש אונטערברענגען דעם אידישן דור, און זיכער די סארט תמימות און ערליכקייט פון אונזערע עלטערן. אבער מיט דעם זענען די עסקנים נישט ביזי, די רבנים זארגן נישט אויף דעם פייער וואס ברענט אין פארנט פון זייערע אויגן, נאר מיט וואס יא? וואס איז זייער פייערדיגע מערכה מיט די הארבסטע לשונות של איסור קונם ושמתא, אה יא, קעגן דעם שטערן! און אויך אנדערע שטותים, ווי דעם עירוב אדער ליפא שמעלצער, נאר דאס איז מוראדיג וויכטיג פאר דער עקזיסטענץ פון כלל ישראל. איר קענט דאס גלייבן? קענען זיי מיט אזעלכע קול קורא'ס איינרעדן אז זיי מיינען עס ערנסט? צי ווייל זיי האבן גארנישט קעגן סטיוו דזשאבס פערזענליך, קומען זיי נישט ארויס קעגן דעם איי-פאון? נאר ווייל א היציגער עסקן האט אפגעמאכט אז ער גייט יעצט פירן א געוויסע מערכה, דארפן אלע רבנים מיטשפילן מיט יענעמ'ס געימס?
טייערע רבנים, איר ווייסט אז איר זענט די וואס האבן די אחריות צו ראטעווען דעם דור, אבער בשעת עס פאלן קרבנות און איר דארפט פרובירן מינימיזירן און אפשטעלן די מגיפה, זענט איר פארנומען צו גיסן א טעפל וואסער אויף א פלאם וואס ברענט אין די שכינות, און עס איז אפשר ניטאמאל א פלאם נאר א גאז רענטש... איר זענט אנשטאט פארנומען מיט פראבלעמען וואס זענען האלב-עקזיסטירנד, און זיכער נישט אויפ'ן אויבנאן פון "היינטיגע געפארן". איר זענט ביזי מיט זייטיגע חשבונות און אונטער דרוק פון היציגע נטורי-קרתא -סטייל עסקנים? ווייל אנדערש מאכט עס נישט קיין סענס. עס זענען דא ערנסטע פראבלעמען אויף די וועלט, זייט מוחל און הייבט אן טון צו דער זאך איידער עס איז צו שפעט. היציגע עסקנים: לאזט אפ אונזערע רבנים און לאזט זיי פירן מיט זייער אייגענעם דעת תורה, שטופט זיי נישט מיט ענקער איבערגעפלאמטע קליינקעפיגקייט!
איך ווייס נישט צי עס האט מיט דעם וואס די קהילות האבן זייערע פריוואטע צייטונגען, מאגאזינען, בילדער אלבומס און אוצרות, אדער אנדערע סיבות, אבער עס איז קיין שום ספק אז דער "איסור" האט נישט מיט דעם עצם ענין, ווייל קיין איין רב וואלט זיך נישט יעצט נאך צען יאר פלוצלינג אויפגעוועקט און מחליט געווען אז דער שטערן פירט אראפ דעם היימישן דור פון וועג. מסתמא האט דבורה פעלדמאן אנגעהויבן מיט'ן ליינען דעם שטערן, ניין?... אייגנטליך פאלט מיר יעצט איין אז דאס איז טאקע איינע פון די וויכטיגע טעמים וואס מען דארף יא האבן אזא זאך ווי דער שטערן, ווייל מרת פעלדמאן שרייבט אז זי פלעגט בגניבה זוכן צו ליינען גויאישע ערציילונגס ביכער, איז אפשר אין דעם שולדיג די אפגעריסענע לאו-קוואליטי ליין מאטעריאל וואס איז דא אין אידיש. איר טאטע איז נישט קיין סאטמארער וואס האט זיך געקאכט אין פאליטיק און דעריבער איז איר לגמרי נישט אינטערעסאנט געווען דער בלאט און דער איד. עס איז דא א מעגליכקייט אז אויב וואלט זי געהאט דעם שטערן, וכדומה, עפעס מער אינטערעסאנטע חומר צו ליינען, וואלט זי אפשר געבליבן ביי דעם און נישט געגאנגען זוכן חמצדיגע גויאישע ביכער, וואס האבן איר עווענטועל געעפנט דעם אויגן און אוועקגעפירט. דאס איז דאך אויך געווען די סיבה אין די פריערדיגע יארן פארוואס גרויסע רבי'ס האבן געשטיצט צו צושטעלן אייגענע אידישע "אינטערעסאנטע" לייען-מאטעריאל. ליידער זעט אויס ווי טייל פון די רבנים היינט פארשטייען דאס נישט און גייען מיט'ן קאפ אין וואנט. און אנשטאט די ארומיגע עסקנים וואס זאלן זיי געבן די ריכטיגע אינפארמאציע וואס עס טוט זיך רעאליסטיש אין די היימישע וועלט, גייען נאר די עקסטרעמע היץ-קעפ מיט זייערע בייסיגע ווערטער אויפשטורעמען און אנהיצן די רבנים צו טאן ווי זיי געפעלט און מאכן נאר זיכער אהערצושטעלן "קאושער דידזשיטעל קעמרעס" און אן איסור אויף דעם שטערן. רבונו של עולם, האב רחמנות און לייז אונז אויס פון גלות.
און אנאנים דערמאנט מיך א מוראדיגע פוינט וואס כ'נישט געכאפט (דאס איז אפילו אויב עס איז נישט פונקטליך די מעשה ווי ער לייגט עס אראפ): וואו איז דער בליץ אינעם איסור? מיט וואס איז דער בליץ א האר אנדערש? איך אליין האב נאך צוויי חדשים נישט געוואוסט אז עס איז בכלל אן אנדערער ארויסגעבער (ביז כ'האב עס אנגעהויבן ליינען...) , עס האט די זעלבע סארט ארטיקלעך, סאו ווי קען טאקע זיין אז די רבנים האבן אים ארויסגעלאזט? דאס קען איך פאר די וועלטס געלט נישט פארשטיין. איך וועל מסתמא אליין פרובירן אנרופן איינעם פון די חותמים, וואס איך קען אים אביסל, און אים פרעגן די ברענענדיגע שאלה. מיין געס איז, אז זיי ווייסן ניטאמאל דערפון, ווייל די פאשקעווילן די לעצטע פינף יאר האבן נאר דערמאנט דעם שטערן און די צייטשריפט... אדער מוז זיין אז די עסקנים האבן טאקע עפעס פערזענליך אויפ'ן שטערן, אבער נישט קעגן דער בליץ. אבער פון דעם בליק פון א פשוט'ן בעל הבית, וואס גייט יעצט זאגן פאר זיין בחורל אז "חלילה, בשום אופן נישט קויפן דעם שטערן ווייל עס איז אסור בתכלית האיסור און בבל יראה ובל ימצא", אבער דער בליץ, דאס איז גאר עפעס אנדערש, יענץ איז דיר ווייטער געראטן צו קויפן. וויאזוי קען מען דאס פארשטיין געבן? עס מאכט דאך נישט קיין טראפ סענס.
די אלע רבנים האבן נאך אלץ נישט מיט וואס צו זיין פארנומען אין דעם יעצטיגן דור נאר מיט ליפא שמעלצער און דער שטערן? אן "איסור", אויף היימישע ליין מאטעריאל? סאו די היימישע צייטונגען מיט זייערע אפענע פאליטיק, עקלדיגע מחלוקת און לשון הרע ווי קיינמאל בעפאר אין היימישן אמעריקע, מיט אפילו אנטי-דיינישע חוזקדיגע ארטיקלעך און אפענע עדיטאריעלס קעגן א רבי פון טויזנטער חסידים, נאר פון פארקערטן צד, דאס אלעס איז געווען כשר וישר, ניטאמאל א מחאה האט מען געהערט במשך די אלע יארן. הייסט דאס געפירט מיט ישרות און אמת? אויב נישט קיין איסור, כאטש א מחאה, כאטש ברמז, אבער ניין, גארנישט, יענץ שאדט נישט אונזערע טייערע קינדערלעך. (און כ'דערמאן זיך אז עס שוין ליידער געווען א פאל ווען נישט קיין אנדערער ווי א רבי פון טויזנטער חסידים, דער ברך משה, האט "גע'אסר'ט" א צייטונג, דער בלאט, און געדענקט וואספארא בזיון התורה דאס איז געווען) און אפילו סתם אלס די אנדערע ארטיקלעך, האבן די צייטונגען פונקט אזוי שוין געהאט יעדן סארט ארטיקל אויפ'ן זעלבן נוסח ווי דער שטערן האט, אבער זיי זאגט מען נישט קיין ווארט? אלעס ווייל זיי זענען א פארטיי און דא רעדט זיך פון אינדיווידועלע מענטשן. און דאס טראץ וואס זיי שרייען אז "מיר זענען זיך גרייט צוצושטעלן" און טראץ וואס זיי האבן א רב בישראל וואס האט געגעבן זיין גושפנקא. לשון הרע, מחלוקת און רכילות, נאו פראבלעם פאר אונזערע קינדער, אבער "וויאזוי קענעדי איז געשאסן געווארן" דאס איז די געפערליכע סם ? נאר דאס איז ממש אסור בבל יראה ובל ימצה עד קצה האחרון עד אין סוף ממש? איז דא אייינער וואס פארשטייט די תורה'דיגקייט פון אזא מהלך? קען איינער טרעפן וויאזוי צו מסביר זיין פאר זיין קינד.
איך האב מורא אזא איסור קען בעקפייערן, אזוי ווי פריערדיגע ענליכע "קול קורא'ס" האבן געטון און פונקט ווי די גאנצע פאליטיק הרג'עט יעדע ברעקל ערנסקייט פון דעם היינטיגן דור, ווייל עס הייבט אן אויסקוקן ווי זיי האבן חשבונות מיט יעדע זאך און עס מיינט נישט ערנסט, דאס זעלבע קען יעצט געשען. לאמיר זיך נישט פאפן, אויב די גראסעריס פארקויפן עס ווייטער, וועט עס נישט פאלן מיט קיין צוואנציג שטיק. און אויב גראסעריס גייען עס נישט פארקויפן, וועלן דאך אלע וואס זענען שוין צען יאר הייסע חסידים פונעם שטערן זיך זיכער נישט אזוי שנעל אפשאקלען דערפון נאר וועלן גלייך מאכן א סובסקריפשאן און באקומען אויף פאסט, וועט דאס נאר ווייטער אונטערהאקן די גאנצע זאך פון א קול קורא. עס וועט אויפטון וויפיל די מערכה קעגן דידשיטעל קעמערס. און דאס טוט מיר באמת וויי. אנשטאט אנהייבן א מעכטיגן קאמפיין קעגן איי-פאונס, וואס קען באמת אויפטון אויב מען ווייל און עס איז א מערכה וואס איז ווערט צו פרובירן מיט אלע כוחות אפילו אויב מען איז נאר 50 פראצענט סוקסעספול, אנשטאט איז מען ביזי מיט אזעלכע בעיבישע קאמפיינען ווי דעם שטערן און נאך טאקע מיט'ן גאנצן ערנסקייט און מיט די הארבסטע לשונות, וואס מאכט ליידער א פורים פון די רבנים און ווייזט פאר די בעלי בתים ווי די עסקנים פירן זיי ביי די נאז און ווי שטארק מ'קען זיך פארלאזן אויף די רבנים צו וויסן וויאזוי צו פירן דעם היינטיגן שווערן דור און מען זעט די וויכטיגע פריאריטעטן וואס ליגט די ערשטע אויף זייער אגענדע. א שאד, א שאד.
רעדאגירט געווארן צום לעצט דורך שרגא
אום זונטאג מערץ 04, 2012 3:17 am, רעדאגירט געווארן 2 מאל בסך הכל.
(We need mercy, kindness, not judgment. (Describe, Matisyahu


c: text/html

text:
סנהדריה מורחבת
סנהדריה מורחבת איז א חרדישער געגנט אין ירושלים, ישראל. די טייטש פונעם נאמען איז "פארברייטערטע סנהדריה".
דער געגנט איז געגרינדעט געווארן אין 1970 ווי א צפונדיקע פארברייטערונג פון סנהדריה. דער הר חוצבים אינדוסטריעלער קאמפלעקס געפינט זיך נאענט צום געגנט. דער געגנט איז קיילעכדיג.
אין 2007 האט די געגנט געהאט 784 דירות.
שבת און יו"ט איז דער געגנט פארמאכט צו אויטא פארקער.
יד שרה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1976 האט אורי לופאליאנסקי, אן איינוואינער אין סנהדריה מורחבת, געעפנט איז זיין דירה א גמ"ח צו בארגן מעדיצינישע הילפן. במשך די יארן האט דער גמ"ח זיך אנטוויקלט אין דער ארגאנציזאציע יד שרה אויפן נאמען פון לופאליאנסקי'ס באבע, וואס איז אומגעקומען אין חורבן אייראפע. היינט איז יד שרה א גרויסע ארגאניזאציע אין גאנץ ישראל וואס באזארגט דינסטן צו מענטשן מיט פאך-באגרענעצונגען. אין 1994 האט יד שרה באקומען די ישראל פרעמיע. .
נחל צופים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לעבן סנהדריה מורחבת רינט דאס טייכל נחל צופים, וואס פליסט אריין אין נחל שורק. אויפן דרום ברעג פון נחל צופים איז דא א בארגאראפ מיט טעראסעס פון די צייטן פון צווייטן בית המקדש וואו מען האט געפלאנט ביימער.
בארימטע איינוואוינער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קאארדינאטן: 31°48′07″N 35°13′05″E / 31.802017, 35.217962
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- יד שרה היימבלאט (אויף העבעריש)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
קראי
א קראי איז איינער וואס גלייבט אז מען דארף די תורה אויסטייטשן לויטן פשוט'ן פשט - די פשט וואס, לויט זיי, וואלטן פארשטאנען די אידן וואס האבן געלעבט ווען די תורה איז געגעבן געווארן. זייערע פשטים זענען אפט נישט די זעלבע פשטים וואס די חז"ל האבן געלערנט אין די פסוקים, און וואס לויט חז"ל איז געווען די פארשטענדעניש פון די אידן אין יענע צייט. זיי נעמען אויך נישט אן די "מצות דרבנן" וואס ווערן דערמאנט אין חז"ל אבער נישט אין די תנ"ך. כאטש זיי האבן אויך אייגענע מנהגים און סייגים, האלטן זיי אבער אז די מנהגים זענען נישט א חלק פון די תורה, און יעדער מעג האלטן וואסערע מנהגים מען וויל.
אינהאַלט
גרינדונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ס'איז אנגענומען אז ענן בן דוד האט געגרינדעט די קראים. דער הויפט קעגנער אין יענע צייטן איז געווען רב סעדיה גאון.
קראי'שע אויפירונגען וואס זענען אנדערש ווי חז"ל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
תפילין און מזוזות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קראים האלטן אז די פסוקים פון "וקשרתם לאות על ידיך", "וכתבתם על מזוזות ביתך", וכדו' זענען פיגוריש גערעדט, אזוי ווי די פסוק "כתבם על לוח לבך" וואס מיינט נישט אז מען זאל טאקע שרייבן אויפן הארץ, נאר עס איז אן אויסדריק וואס מיינט: געדענק עס אייביג - אזוי ווי עס וואלט געווען אויף דיין הארץ, אנגעקנופט אויף דיין האנט, ציווישן דיינע אויגן, אוין אויף די מזוזת פון דיין טיר.
אין ארץ ישראל זענען דא קראים וואס לייגן מזוזות אויפן טיר, נישט אויסצוזעהן אומפרום אין א פלאץ ווי אלע פרומע האבן מזוזות.
אין זייערע מזוזות לייגן זיי אריין געשריבן די עשרת הדברות.
ספירת העומר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די תורה שטייט: "וּסְפַרְתֶּם לָכֶם מִמָּחֳרַת הַשַּׁבָּת מִיּוֹם הֲבִיאֲכֶם אֶת-עֹמֶר הַתְּנוּפָה שֶׁבַע שַׁבָּתוֹת, תְּמִימֹת תִּהְיֶינָה עַד מִמָּחֳרַת הַשַּׁבָּת הַשְּׁבִיעִת תִּסְפְּרוּ חֲמִשִּׁים יוֹם" וואס טייטש: "און ענק זאלן ציילן צומארגענס פון די שבת פון די טאג וואס ענק ברענגען די עמר התנופה, זיבן שבתות גאנצע זאלן זיי זיין ביז דעם מארגן נאך דעם זיבעטען שבת, זאלן ענק ציילן פיפציג טעג".
לויט חז"ל מיינט "צומארגנס פון דעם שבת" "צומארגענס פון די ערשטע טאג פסח" און דאמאלט פאנגט מען אן צו ציילן. די קראים האלטן אז מען פאנגט אן צו ציילן צומארגענס פון דעם שבת וואס איז נאך דעם טאג וואס מען ברענגט די עומר. זיי ברענגען א ראיה אז "השבת" מיינט נישט פסח, ווייל עס שטייט אויך "השבת השביעת" וואס מיינט זיכער נישט פסח. לויט די קראים האט די תורה געוואלט מען זאל ציילן "זיבן גאנצע וואכן" דאס מיינט מען זאל נישט אנהויבן אינמיטן א וואך.
שבת[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זיי פלעהגן נישט לאזן ברענען א פייער אום שבת, טייטשנדיג לא תבערו אש אז ס'זאל בכלל נישט זיין קיין פייער אום שבת אפילו וואס מען האט אנגעצינדן פון ערב שבת. פון דא קומט די מנהג פון פרומע יודן צו עסן שבת ווארעמס, (ביי אשכנזישע יודן איז דאס טשאלנט) כדי להוציא מלבן של צדוקים.
זיי פלעהגן אויך שטארק מחמיר זיין ביי ספק פקוח נפש, וואס זיי האבן געהאלטן איז נישט דוחה שבת, וויבאלד זיי האבן נישט אנגענומען די ענינים פון עירובין האבן זיי נישט געהאלטן פון ארויסגיין פון שטוב אדער ארויסטראגן זאכן אום שבת. אבער די זאכן זענען שוין היינט גרינגער ביי זיי.
האבן סעקס איז ביי זיי נאך היינט אסור, אזוי אויך אמירה לעכו"ם טאר מען נישט אפילו ברמיזה.
טייל פון זיי האלטן אז זיך באנוצן מיט לעקטער איז בכלל נישט קיין איסור, וויבאלד עס איז נישט קיין פייער. זעהט אויס זיי נעהמען נישט אהן אז גרמא איז אסור.
פרויען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זיי האבן אנגענומען פיל א ליבעראלערע צוגאנג לגבי פרויען ווי די פרושים, אזש אין רוב זאכן זענען פרויען אייניג צו די מענער.
- זיי זאגן נישט די ברכה "שעשני כרצונו" און די מענער זאגן נישט "שלא עשני אשה", נאר יעדער זאגט "הבוראי בצלם אנוש".
- פרויען זענען נישט פטור פון מצות עשה שהזמן גרמא.
- פרויען זענען פונקט אזוי כשר פאר עדות ווי מענער.
- מענער מעהגן הערן ווי פרויען זינגען.
- די רעכטן ביי א גט איז ביי ביידע די זעלבע.
- אין פאל פון אן עגונה, קען דער בית דין געבן א גט אנשטאט דעם מאן. אזוי אויך מעג מען גט'ן בעל כרחה.
- אין די קראישע שוהלן איז דא א מחיצה צוליב צניעות, וויבאלד ביים בוקן זיך קענען זיי זיך אויפדעקן.
זייער לוח[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זיי האבן אן אייגענעם קאלענדער וועלכע איז באזירט סיי אויף די לבנה און אויך אויף די זון.
שבועות איז ביי זיי אלעמאל אין א זונטאג.
ראיות וואס קראים ברענגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די קראים ברענגען פארשידענע ראיות אז זיי זענען גערעכט און אז די תורה שבעל פה איז נישט מסיני.
פסוק אין יהושע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין יהושע (ח, ל"ד-ל"ה) שטייט: "וְאַחֲרֵי-כֵן, קָרָא אֶת-כָּל-דִּבְרֵי הַתּוֹרָה, הַבְּרָכָה, וְהַקְּלָלָה--כְּכָל-הַכָּתוּב, בְּסֵפֶר הַתּוֹרָה. לא-הָיָה דָבָר, מִכֹּל אֲשֶׁר-צִוָּה משֶׁה אֲשֶׁר לא-קָרָא יְהוֹשֻׁעַ, נֶגֶד כָּל-קְהַל יִשְׂרָאֵל וְהַנָּשִׁים וְהַטַּף, וְהַגֵּר, הַהֹלֵךְ בְּקִרְבָּם." וואס טייטש: "און דערנאך האט ער געליינט די גאנצע תורה, די ברכה און די קללה, אלעס ווי עס שטייט אין די ספר תורה. עס איז נישט געווען א זאך פון אלעס וואס משה האט באפוילן וואס יהושע האט נישט געליינט". דאס ווייזט אז משה רבינו האט נישט באפוילן נאך זאכן וואס עס שטייען נישט אין די תורה.
שיטה פון חז"ל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לויט ווי דער רמב"ם זאגן אין הקדמה פון זיין פירוש המשניות אז יודען האבן פון אנפאנג אהן מקיים געווען די מצוות ווי די פרומע זענען עס היינט מקיים, דאס הייסט מען האט געלייגט תפילין ווי עס עס מקובל ביי די פרומע אידן, עס זאל זיין פיר פרשיות, און דער בית זאל זיין געמאכט פון הויט פון א בהמה און שווארץ ווי די הלכה למשה מסיני איז, אבער זיי האבן נישט געהאט דערין א רמז אין דער תורה, זיי האבן געלייגט אזוי תפילין ווייל זיי האבן געזעהן ווי משה רבינו און יהושע בון נון לייגט אזוי תפילין, און אזוי אויך א אתרוג האבן זיי גענומען די סארט פרי ווייל זיי האבן אזוי געזען ביי די פריערדיגע, נישט ווייל זיי האבן דאס געוואוסט פון דער תורה, ביז די חכמים האבן דאס ארויסגעלערנט פון פסוקים, זיי האבן געטראפען א רמז אז טוטפות הייסט פיהר, און אתרוג מיז דווקא זיין א פרי הדר באילנו משנה לשנה, אבער די קראים האבן דאס נישט אנגענומען, און האבן זייט דאן אויפגעהערט צו לייגן תפילין און נעמען א אתרוג ווי עס איז געווען מקובל, נאר האבן זיך געמאכט אייגענע פשטים.
דרייצן מדות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זייער שיטה און לימוד איז אין קעגנזאץ צו די גלויבן פון די תנאים (פרושים) און פון די מסורה, און פון רוב פרומע אידן היינטיגע צייטן וואס גלייבן אז די תורה קען אויסגעטייטש ווערן לויט דרייצן "מידות" וואס פארענדערן די מיינונג פון א פסוק.
זייערע רבנים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אבו יוסף יעקב אל-קרקסאני
- אבן סאקויה
- אברהם בן שמואל פירקוביץ
- אהרן בן אליהו ניקומידיאו
- אהרן בן יוסף הזקן פון קושטא
- אליהו בן אברהם
- אליהו בן כלב אפנדופולו
- אליהו בן משה בשייצי
- בן זוטא
- בנימין הגהאונדי
- דוד בן אברהם אלפאסי
- דוד בן בועז
- דניאל אלקומסי, ער איז שפעהטער געווארן א קעגנער פון ענן'ס שיטות
- חסון בן משיח
- טוביה בן משה
- יאשיהו בן שאול דער אייניקל פון ענן
- יהודה הדסי
- יוסף הרואה
- יוסף שלמה בן משה
- יפת בן עלי הלוי
- יעקב הקרקסאני
- יצחק בן אברהם
- ישועה בן יהודה
- לוי בן יפת הלוי
- סהל בן מצליח
- סידי אבן אל תראס, ווען ער איז געשטארבן האט זיין ווייב איבערגענומען די הנהגה
- ענן בן דוד ווערט פאררעכנט ווי דער גרינדער
- שאול דער זוהן פון ענן
- שלמה בן אהרן פון פאסוואל
- שלמה בן ירוחם, ווערט באצייכנט אלס "קנאי פון ירושלים"
- שמחה בן שלמה בבויץ
- שמחה יצחק בן משה פון לוצק
זייערע ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אגרון
- אדרת אליהו
- אפריון עשה לו
- אשכל הכפר
- המובחר
- הרואה
- חזוק אמונה
- חלוק הרבנים והקראים
- כתאב אלאציל
- כתאב אלפיציה
- מטה אלהים
- ספר המצוות לענן, דאס איז זייער עלצטע ספר
- ספר מצוות פון דניאל אלקומסי
וועב לינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- די אפיציעלע קראישע וועבזייטל http://www.karaite.org.il/
- קראים אין אמעריקע http://www.karaites.org/
- קראים ביי דעת http://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=2319
- http://tora.us.fm/tnk1/sofrim/zuckm/qraim.html
- אן ארטיקל אין פארווערטס איבער א קראישע סעקטע אין ליטע און זייער שפראך http://yiddish2.forward.com/node/4902


text:
ומל ה’ אלוקיך את לבבך…!
בס”ד
א גוטן טייערע חבירים וידידים..!
לאמיר אריין קוקן אין די וואכעדיגע פרשה: רְאֵה אָנֹכִי נֹתֵן לִפְנֵיכֶם הַיּוֹם בְּרָכָה וּקְלָלָה, אֶת הַבְּרָכָה אֲשֶׁר תִּשְׁמְעוּ אֶל מִצְוֹת ה’ אֱלֹקֵיכֶם אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוֶּה אֶתְכֶם הַיּוֹם, וְהַקְלָלָה אִם לֹא תִשְׁמְעוּ אֶל מִצְוֹת ה’ אֱלֹקֵיכֶם, משה רבינו זאגט אונז: זעה, איך געב פאר דיר היינט א ברכה און א קללה, די ברכה איז אז די וועסט צוהערן צו די מצות פון השי”ת, די קללה איז אויב די וועסט נישט צוהערן צו די מצות פון השי”ת, לאמיר פארשטיין די ווערטער פון משה רבינו, א) וואס פאר א אויסדרוק איז די ווארט “ראה-זעה” איך געב דיר היינט, וואס זאלן מיר זעהן און ווי זאלן מיר קוקן? ב) די ברכה: אויב די וועסט הערן וכו’ פארוואס זאגט נישט משה רבינו אויב די וועסט “טוען” די מצות ה’? ג) קודם זאגט ער ראה וואס איז א לשון יחיד, און דערנאך זאגט ער לפניכם פאר ענק א לשון רבים? ד) וואס איז דער היום “היינט”?
די ווערטער “ראש חודש אלול” זאגט אונז גאר אסאך… דער חודש וואס טראגט אונז אריין אין די ימים נוראים טעג וואס מיר גייען קרוינען השי”ת, און אין די זעלבע צייט גייען מיר אדורך גיין טעג פון משפט ודין, וואס איעדע פון אונז וועט שטיין פארן מלך מלכי המלכים און געבן א דין וחשבון אויף אלע אונזערע מעשים וואס מיר האבן געטוען דעם גאנצן יאר, עס זענען טעג וואס מיר דארפן איבער קוקן אונזערע מעשים און אנפאנגען זיך צוריק קערן צו אונזער טאטע אבינו שבשמים, מיר דארפן ווערן בעלי תשובה… געווענדליך ווען מיר הערן דעם ווארט “אלול” קומט אריין אין אונז א צומישעניש, פון איין זייט זענען מיר שוין זאַט פון נאָכלויפן נאך נאַרישקייטן און מיר ווילן באמת תשובה טוען, זיך צוריק קערן צו אונזער טאטע בלב שלם, אבער פון דער אנדערע זייט שרייט פון אונז ארויס א געפיל פון: ס’איז צו שווער ס’איז צופיל ארבעט, פון איין זייט האבן מיר מורא פונעם דין מיר ווילן זיך שוין נעמען צו די ארבייט, אבער פון די אנדערע זייט איז די מענטשליכע נאַטור אָפצושטופן ווי לענגער מען קען …איך האב דאך נאך א גאנצע חודש ביז ראש השנה… ביז יום כיפור… הושענא רבה… אוודאי גיי איך תשובה טוען, אבער נישט יעצט…?! טייערע חבירים ווען מיר שטייען ביי שוועל פון חודש אלול לאמיר אריין קוקן מיט א טיפערן בליק און פארשטיין וואס איז דאס חודש אלול. וואס חודש אלול מיינט פאר איעדן איד, כדי צו קענען אויסניצן די געוואלדיגע מתנה וואס השי”ת געבט אונז.
אין די ספרים הקדושים ווערן געברענגט צוויי רמזים אויף דער ווארט אלול, די ווארט אלול איז ראשי תיבות א’ני ל’דודי ו’דודי ל’י – אידישע קינדער זאגן פאר השי”ת איך בין צו מיין פריינד און מיין פריינד איז צו מיר, דאס מיינט אז די אידן ווערן נענטער צו השי”ת און השי”ת ווערט דורך דעם נענטער צו זיי, די אנדערע רמז וואס ווערט דערמאנט אויף אלול איז ומל ה’ אלוקיך א’ת ל’בבך ו’את ל’בב – השי”ת וועט אויפשניידן אונזער האַרץ און די האַרץ פון אונזערע קינדער דאס מיינט אז ער וועט אויפעפענען אונזערע הערצער אז ס’זאל נישט זיין פאַרשטאָפט און אז מיר זאלן קענען גרינגער אָננעמען זיינע רייד און טוען זיין ווילן, אז מ’באטראכט ביידע רמזים צוזאמען קוקט עס אויס ווי א שטיקל סתירה, די רמז פון אני לדודי מיינט אז מיר דארפן קודם טוען עפעס נאנט צו ווערן און ערשט דערנאך וועט השי”ת ווערן נענטער צו אונז, ווידעראום דער רמז פון ומל ה’ אלוקיך ווייזט גאר פארקערט אז השי”ת וועט קודם טוען די ארבעט ער וועט פון אונז אוועק נעמען די שוועריגקייטן און דערנאך וועלן מיר צוריקקומען צו אים, ווי אזוי גייען די צוויי רמזים צוזאמען?
ר’ מיכאל דרייט זיך ארום אינגאנצן צובראכן און צוקלאפט ס’איז שוין עטליכע יאר אדורך זייט ער האט בלית ברירה מיט א שווער הארץ געמוזט פארשיקן זיין טייער באליבט קינד שראליק פון שטוב, כאטש אז שראליק האט זיך אזוי שטאַרק געבעטן, ער האט גאר שטאַרק געוואָלט בלייבן האט ער עס געמוזט טוען… זיין שראליק האט זיך נישט אויף געפירט ווי ס’דארף צו זיין, ער האט פארברענגט מיט די נישט ריכטיגע חבירים, זיך געדרייט אין פלעצער ווי מ’דארף נישט, און ער האט אהיים געברענגט א שלעכטע רוח, דאס האט געברענגט דערצו אז ר’ מיכאל האט מחליט געווען אז ער מוז אים פארשיקן פון שטוב, אפשר דאס וועט אים אויף וועקן, אים צו געבן דאס געפיל פון אחריות אויף זיין אייגענע לעבן, אפשר דאס וועט אים געבן צו שפירן ווי גליקלעך עס איז צו זיין אינדערהיים?! אבער ליידער האט די פלאַן נישט געאַרבעט און שראליק איז געבליבן דער זעלבער ווי נעכטן און ווי לעצטע יאר גארנישט האט אים נישט געטוישט… אזוי לויפן די וואָכן און חדשים דער טאטע וויינט און בעט פון השי”ת אז מיין טייער שראליק זאל שוין תשובה טוען און צוריק קומען אהיים…
שראליק פון זיין זייט מוטשעט זיך שרעקליך, ער גייט אדורך א לעבעדיגע גיהנום, ער האט נעבעך נישט גארנישט אויף די וועלט, ער דרייט זיך אין גאס ווי א פארלוירן אינגל, שלאָפן שלאָפט ער אין עפעס א קליין פארקראַכטן בעיסמענט, ער האט נישט קיין פרוטה צום לעבן, פון זיינע שלעכטע חבירים ברעכט ער שוין, פון תאוות עולם הזה וויל ער זיך שוין זעהן ארויס, אבער עס גייט אים נישט, ער פארמאגט נישט די קוראזש צו מאכן די החלטה דאס איז עס …איך גיי אנפאנגן לעבן! איך גיי נעמען די פאר טריט צו מיין טאטעס שטוב און זאגן די דריי ווערטער טאטי! “איך בין צוריק”, אזוי לויפן די יארן, זיין הארץ איז צוריסן אויף שטיקער ער בענקט אהיים, ער וויל זיך ארויס זעהן פון זיין מצב, ער וויל תשובה טוען און אנפאנגן לעבן א נארמאלע לעבן ווי אין זיינע אינגע יארן… טאג און נאכט טראכט ער פון זיינע גוטע יארן אלץ בחור ווען ער פלעגט אהיים קומען פון ישיבה און מען האט אים אָפגעווארט מיט אויסגעשטרעקטע ארעמעס… און יעצט זיצט ער דא אין דעם בעיסמענט נישט קיין רוחניות און נישט קיין גשמיות, נישט קיין שום סיפוק החיים, ניטאַמאָל קען ער טראכטן גראָד, ער איז פארזינקן אין זיין אייגען פלאָנטער, ער בענקט… און בענקט זיך ביטערליך אהיים.
איין טאג גייט ר’ מיכאל אין גאס אין באגעגנט זיך מיט א גאר נאָנטער ידיד ר’ שלום, אַה שלום עליכם וואס מאכסטו מיכאל? ב”ה, וואס מאכסטו שלום? מזל טוב האסט דאך א שידוך געטוען מיט א אייניקל ריכטוג? יא ב”ה, אזוי גייען זיי אריין אין א געשמאקן שמועס, פלוצלינג פרעגט ר’ שלום פון ר’ מיכאל זאג נאר מיכאל אלעס איז בסדר, די זעסט מיר אויס אביסל נערוועז?! עפעס באַדערט דיר? ר’ מיכאל האט זיך נישט געקענט צוריק האלטן און ער הייבט זיך אָן אויסצוגיסן דאס הארץ פאר זיין חבר, ער האט אים פארציילט ווי שווער עס איז אז זיין טייערע שראליק איז נישט אויפן ריכטיגע וועג, ער וואנדערט אזוי סאך ארום, אזוי רעדענדיג גליטשט זיך ארויס א טרער און ער זאגט איך וויל נאר איין זאך ער זאל אהיים קומען נישט קיין חילוק וויאזוי ער קוקט אויס …איך בענק מיך, איך בענק מיך! נאך עטליכע מינוט פון שטילקייט פרעגט ר’ שלום די האסט נאך עפעס שייכות מיט אים? ווען האסטו אים לעצטע מאל געגעבן דעם רמז אז די בענקסט דיך? אפשר ווארט ער נאר פאר א צייכן? אפשר שרייבסטו אים אפאר ווארעמע ווערטער? איך גלייב אז אויך ער בענקט צו דיר, נאר זיינע תאוות זיינע גליסטונגען די עולם הזה דאס האלט אים צוריק, געב אים א צייכן אז די וואַרטסט נאך אים?! ר’ מיכאל הערט זיך צו און זאגט ביסט דאך נישט מער ווי גערעכט, יישר כח שלום וואס זאל איך דיר זאגן איך וועל עס איבער טראכטן, אפשר וועל איך אים טאקע שרייבן אפאר שורות… א גוטע נאכט!
ר’ מיכאל לייגט זיך אין בעט אין די ווערטער פון ר’ שלום קלינגען אים אין קאפ …אפשר …אפשר, ער הייבט זיך אויף און גייט ארויס פון בעט, נעמט די טעלעפאן אין די האַנט קוועֶטשט אריין די נומערן זיך צו פאַרבינדן מיט זיין טייער שראליק, קיינער ענטפערט אבער נישט, ר’ מיכאל לאזט אים א קורצע מעסעדזש “שראליק איך ווארט… טאטי!”, דערנאך זעצט ער זיך אוועק און פאנגט אָן שרייבן לכבוד מיין טייערע שראליק… איך ווארט אויף דיר, קום צוריק אהיים… דעם נעקסטן אינדערפרי שטייט ער אויף פארטאגס און לויפט צו די בעיסמענט ווי זיין שראליק שלאפט, אזוי שטייט ער ביים טיר ווען זיין הענט און פיס טרייסלן ענדליך נעמט ער זיך די מוט און געבט א קלאפ, דער טיר מאכט זיך אויף ברייט און זיין טייערע שראליק פאלט ארויף אויף אים ?!?! טאטי! איך האב אזוי שטארק געוואלט קומען צו דיר, איך האב מיר אזוי געבענקט, מיינע שוועריגקייטן האבן מיר נישט געלאזט, איך האב נישט די ווערטער דיר צו באדאנקן פארן קומען, פארן מיך רופען, די האסט מיר געראטעוועט און אזוי האלזן זיי זיך ארום מיט א געוואלדיגע ליבשאפט…!
מיר אלע זענען קינדער’לעך וואס אונזער טייערע טאטע האט אונז פארשיקט פון זיין שטוב, כאטש אז מיר האבן אזוי שטארק געוואלט בלייבן, האט ער עס געטוען כדי מיר זאלן זיך אויף וועקן און זיך צוריק קערן צו אים, אבער ליידער האבן מיר זיך נישט פארבעסערט… אזוי לויפן די וואָכן און חדשים, דער טאטע וויינט און בענקט נאך זיינע טייערע קינדערלעך, מיין טייער קינד ישראל זאל שוין תשובה טוען און צוריק אהיים קומען…
מיר אידן פון אונזער זייט: וואנדערן ארום אין דעם גלות, ארום גענומען מיט אלע סארטן שווערע נסיונות, מיר פלאגן זיך מיט אלע ערליי תאוות און גלוסטענישן, א וועלט וואס שרייט קום אהער דא ס’איז געשמאק, קום דארט מיר מאכן א לעבן וכו’ אבער דערווייל פון אינעווייניג עקלן מיר זיך פון דעם און עס שרייט זיך ארויס רצוננו לעשות רצונך, טאטע אין הימל קוק אויף אונזער מצב מיר ווילן זיין גוט, השיבנו ה’ אליך ברענג אונז נענטער צו דיר, מיר ווילן דיר אמת’דיג דינען, חדש ימינו כקדם באניי אונזערע טעג ווי אמאל, געב אונז סייעתא דשמיא, העלף אונז אז מיר זאלן זיך קענען ארויסזעהן פון דעם ביטערן מצב און אהיים קומען, אבער ליידער זענען מיר פארקניפט מיט צופיל גלות שטריק אז מיר האבן נישט די קוראזש צו מאכן דעם שטארקען החלטה און זאגן די דריי ווערטער “טאטי איך בין צוריק” “טאטי איך גיי מיך פירן אזוי ווי די פארלאנגסט” אזוי זיצן מיר דערווייל פארווארפן אין אונזערע בעיסמענטס, און עס הערט זיך ארויס א קול פון געוויין טאטע! העלף מיר איך בין אריין געפאלן אין אזא מין פלאנטער איך האב גארנישט… איך בענק צו דיר איך וויל תשובה טוען…
השי”ת אונזער טאטע ווען ער זעט אז מיר קומען נישט, מיר קלאפן נישט אויף זיין טיר, איז ער מחליט גענוג געווארט, יעצט וועל איך אים גיין געבן א סימן אז איך ווארט אויף אים, איך וועל אים שיקן א בריוו לאזן א מעסעדזש, וואס דאס מיינט השי”ת שיקט אונז כל מיני רמזים אז ער ווארט אויף אונז אהיים צו קומען, אסאך מאל קומט די רמז דורך שמחה ווען ער העלפט אונז מיט ברכות און נחת אז דאס הארץ שפירט א עקסטערע מין קירבות עפעס אזא מין נאנטקייט און דערהויבענקייט אז דער איד פילט ווי עס ציעט אים צום בורא כל עולמים ממש ווי א מאגנעט, און ער וויל נאר צוריקגיין, אמאל קומט עס חלילה דורך צרות און שוועריגקייטן ווען דער איד איז שוין זאט פון א יעדעמ’ס עצות און הילף און ער וועקט זיך אויף און פארשטייט אז נאר אהיימגיין וועט אים אויסלייזן פון זיינע פראבלעמען, צו איז עס אמאל דורך דעם וואס דער איד הערט אדער זעט דברי התעוררות וואס וועקט אויף זיינע באהאלטענע געפילן און ער שרייט ארויס נכספה וגם כלתה נפשי לחצרות ה’, מיין הארץ ציעט צו דיין היים, הצד השוה איז אז השי”ת האלט אונז און איין רופן אויף כל מיני וועגן, מיר דארפן זיך נאר אויף וועקן און דערהערן די רוף פון אונזער טאטע, דעם בת קול וואס קומט ארויס איעדן טאג ווי השי”ת בעט זיך: שובו בנים שובבים טייערע קינדער קערט אייך צוריק קומט אהיים טאטי ווארט…
“אלול” איז דער חודש וואס השי”ת קלאפט שוין ענדליך אויף אונזער טיר און זאגט קינדער שטייט אויף פון שלאף, ס’איז טאטי איך ווארט אויף אייך, שוין גענוג געווארט יעצט איז צייט אהיים צו קומען… השי”ת שטייט אונטערן טיר מיט אויסגעשטרעקטע הענט און ווארט אז מיר זאלן נאר אויף מאכן און אריינפאלן אין איר…! דער אידעלע קומט צו השי”ת און זאגט טאטי! איך האב אזוי שטארק געוואלט קומען צו דיר, איך האב מיר אזוי געבענקט, מיינע שוועריגקייטן האבן מיר נישט געלאזט, איך האב נישט די ווערטער דיר צו באדאנקן פארן קומען, די האסט מיר געראטעוועט און אזוי האלזן מיר זיך ארום מיט א געוואלדיגע אהבה…!
דאס זאגט אונז משה רבינו “ראה” טייערע איד זעה! מאַך אויף דיינע אויגן און זעה ווי השי”ת רופט דיר, ווי ער שטייט ביים טיר און ווארט פאר דיר, ווי ער שיקט דיר רמזים אָן אויף הער, ברכה איז הערן! יא נאר די פאקט אז די הערסט די רוף פון דיין טאטע, וועט שוין ברענגן אלע ברכות אויף די וועלט אלע דיינע שוועריגקייטן וועלן זיך אויף הערן, זיי נאר מקיים דעם אני לדודי זיי מקיים דעם ראה, דעם תשמע דערהער די רוף פון דיין טאטע, און דער פסוק זאגט אונז ווייטער לפניכם ער וויל מיר זאלן אלע אהיים קומען צוזאמען, אבער איעדע יחיד זאל דעהערן זיין אייגן רוף, איעדע יחיד זאל נעמען די מיה און ווילן מיט אן אמת אהיים גיין, “היום” שטופ עס נישט אפ נאר היינט, יעצט, אין די מינוט, נעם דיר די קוראזש האב נישט קיין מורא וואס דער זאגט אדער וואס יענער זאגט, טו צום זאך און זאג פאר דיין טאטע יא איך האב געהערט דיין רוף, איך זעה דיין רמז, און איך פארשטיי עס… איך קום צוריק אהיים…
טייערע חבירים אלול פאנגט זיך טאקע אָן מיט ומל ה’ אלוקיך, השי”ת נעמט די ערשטע טריט, ער קלאַפט אויף אונזער טיר און רופט אונז אז מיר זאלן אהיים קומען, מיר זאלן תשובה טוען, מיר זאלן זיך מחזק זיין, איעדע איינע פון אונז ספעציעל דורכן חודש אלול האט עפעס א מינוט א צייט וואס ער הערט דעם רוף הויעך און קלאר, דערנאך דארפען מיר זיך באווייזן ביים טיר און אויסרופן טאטי אני לדודי טאטי איך בין דא! יישר כח פארן מיך אויף וועקן “יעצט בין איך דא” איך האב אזוי שטארק געוואלט קומען ביז יעצט אבער איך האב נישט געהאט די קוראזש צו מאכן דעם החלטה, איך האב מיך געשעמט פון דעם און פון יענעם און ווען איך האב שוין יא מחליט געווען אז איך קום איז מיר גלייך אונטער געקומען שוועריגקייטן ווי נאר די טאטע ווייסט אזוי גוט אז איך מוטשע זיך מיט נסיונות על גבי נסיונות אלע מיני שוועריגקייטן, איך קען עס קוים אויסהאלטן… זאגט דער טאטע אויב אזוי מיין קינד די ווילסט קומען, די דארפסט הילף ודודי לי, קום מיין קינד איך וועל דיר אהיים נעמען מיט מיר, סייעתא דשמיא קומט צו גיין, ווי חז”ל זאגן אונז הבא לטהר מסייעין אותו… השי”ת וואַשט אונז אויס, ער גראד פאר אונז אויס דעם וועג, ער האלט אונז אונטער ביי די הענט אז מיר זאלן קענען אהיימגיין אן קיין שום שוועריגקייטן.
דאס איז אונזער תפקיד דורך די נעקסטע 30 טאג ביז ראש השנה צו נעמען דעם רוף און זיך צוביסלעך דערנענטערן צו השי”ת, נאך א קאפיטל תהלים, אביסל מער כוונה ביים דאווענען, מער תורה מער חסד, א טריט נאך א טריט גייען מיר אלע אהיים. אז מיר וועלן טאקע דערהערן די רוף וועלן מיר זוכה זיין צו אלע ברכות וואס די תוה”ק איז אונז מבטיח, מיר וועלן זוכה זיין צו ווערן אמתע בעלי תשובה און מיט אונזער טאטע צוזאמען צוריק אהיים גיין… ביז דער טאטע וועט זאגן אויף זיין טייער שראליק: ישראל אשר בך אתפאר…!
לסיכום געדענק:
- זעה און דערהער די אלע רמזים וואס השי”ת שיקט דיר, און ווי ער רופט דיר אהיים…
- עפען אויף די טיר און זאג טאטע איך בין צוריק, איך וויל מיט דיר אהיימגיין…
- ווען די ביסט גרייט אהיימצוגיין וועט השי”ת דיר באגלייטן מיט הצלחה און סייעתא דשמיא…


text:
זאמביע
די רעפובליק פון זאַמביע (ענגליש: Republic of Zambia) איז א לאנד איינגעשלאסן לאנד אין דרומדיקער אפריקע. זאמביע גרענענט די דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא צו צפון, טאנזאניע צו צפון-מזרח, מאלאווי צו מזרח, מאזאמביק, זימבאבווע, באצוואנע און נאמיביע צו דרום, און אנגאלא צו מערב. די הויפטשטאט איז לוסאקא, פלאצירט אין דרום-צענטראלן טייל פון לאנד. דער זאמבעזי טייך פלוסט אדורכן לאנד.
די אייראפעישע אויספארשערס האבן אנגעהויבן קומען אין זאמביע אינעם 18טן יארהונדערט, און די הויפטן פון די לאקאלע שבטים האבן מסכים געווען אז דאס לאנד זאל ווערן א בריטישן פראטעקטאראט, וואס האט געהייסן צפון רהאדעזיע.
אום 24סטן אקטאבער 1964 האט דאס פאראייניגטע קעניגרייך געמאכט צפון רהאדעזיע איר זעלבשטענדיק, און זי איז געווארן א מיטגליד אינעם קאמאנוועלט. פון 1964 ביז 1991 האט קענעט קאונדא געפירט דאס לאנד, אלס אן איינפארטייאישער שטאט. דער צווייטער פרעזידענט איז געווען פרעדעריק טשילובא, פון 1991 ביז 2002. דער דריטער פרעזידענט איז געווען לוי מוואנאוואסא, ביז זיין טויט אין 2008. ער האט אסאך געטון אויסראטן קארופציע אין דער רעגירונג.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זאמביע איז פון די ארימסטע לענדער אין דער וועלט. אין דעם 21סטן יארהונדערט האט דער מצב אנגעהויבן צו פארבעסערן. א גרויסער טייל פון דער עקאנאמיע איז אפהענגיק אין אויסגראבן און באארבעטן קופער.
85% פון דער באפעלקערונג איז באשעפטיקט אין לאנדווירטשאפט. דער הויפט פֿארם פראדוקט איז קוקורוזע, וואס איז סיי א קוואל פון איינקומפט סיי א חשובערקוואל פון שפייז פאר די פארמער. אחוץ דעם טוט מען וואקסן סארגע, פיסטאשקעס, גרינצייג, טאבאק, באוול און קאפע, ווי אויך בהמות.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ פאראייניגטע פעלקער סטאטיסטיק אפטיילונג. Population by sex, rate of population increase, surface area and density (PDF). דערגרייכט דעם 2007-11-09.
- ↑ זאמביע. אינטערנאציאלער מאנעטארישער פֿונד. דערגרייכט דעם 2010-04-21.


text:
גרעגאריאנישער קאלענדאר
דער גרעגאריאנישער קאלענדער איז דער לוח וואס איז נוהג אין רוב לענדער פון דער וועלט; ער גייט לויט די גוישע מאנאטן און נישט לויט די יידישע.
ער איז די מערסטע באניצטע לוח סיסטעם היינט צוטאגס אויף דער וועלט.
ער איז א מאדיפאקאציע צום פריערדיגען יוליאנישן קאלענדאר, כדלהלן:
- יעדע יאר וואס איז טיילעוודיק מיט 4 איז אן עיבור יאר, אחוץ יארן וואס זענען טיילעוודיק מיט 100; די יארהונדערטער וואס זענען טיילעוודיק מיט 400 זענען אבער יא עיבור יארן. למשל, דאס יאר 1900 איז נישט קיין עיבור יאר; דאס יאר 2000 איז יא אן עיבור יאר;.
ער הייסט נאכן פויבסט גרעגארי וואס האט דאס פאפולער געמאכט.
די יארן דערין זענען אויסגעשטעלט זייט די געבורט פון יאשקע.
מען טוישט די צייכענונג AD צו CE וואס מיינט Common Era. און BC מיט BCE.
אויף אידיש רופט מען דאס "למספרם".


text:
געזונט פאָרויס פון דער טערמין געשטעלט דורך Google זעץ אַפּי צו האַלטן אַרבעט, מיר האבן ענדלעך קענען צו צונויפנעמען דעם נייַ מעלדונג. דעם איין נאכגעגאנגען אַ לאנגע צייַט פון פּראָבלעמס אַז האבן דערלאנגט דורך די עלטערע ווערסיע, דער הויפּט ווייַל פון דעם פאַקט אַז Google באַשלאָסן צו פּאָזע לימיטיישאַנז אויף באַניץ פאר זייער טערמין וואָס האָט געפֿירט די פריערדיקע ווערסיעס שטיצן ריקוועס צו סערדזש צו נייַ כייץ. דער Google טוישן אויך טריגערד אַ אַפּי שיעור אין די בינג איבערזעצונג אַפּי, זינט ניצערס זענען סוויטשינג ענדזשאַנז, וואָס אָוווערלאָודיד די טראַנספּאָש שווער קאָדעד אַפּי שליסל פֿאַר בינג.
אָבער, מיר סערווייווד דעם צייַט צו צושטעלן איר מיט אונדזער לעצט און גרעסטע ווערסיע. דעם ווערסיע פיקסיז די פּראָבלעמס זיין פּראַוויידינג אַ בייפּאַס (פראקסי פֿאַר Google און טעמפּ שליסלען פֿאַר מסן) און עס אויך אַלאַוז איר צו נוצן אייער אייגן שליסל גלייַך (דאַנק צו ראַנדי פון ספּיוואַרע הילף צענטער פֿאַר פּראַוויידינג אונדז מיט זיין שליסל פֿאַר טעסטינג) וואָס וועט נעמען פאָרהאַנט איבער די אנדערע מעטהאָדס. בשעת טאן דעם מיר זענען בכוח צו דראַמאַטיקאַלי פֿאַרבעסערן די ינפראַסטראַקטשער פון די פּלוגין, טשאַנגינג די וועג אַדזשאַקס רופט האבן געטאן צו אַ אופֿן וואָס איז געבוירן צו וואָרדפּרעסס (ע.ג. אויב אייער אַדמין בלאַט אַרבעט, עס זאָל מיסטאָמע אַרבעט ווי געזונט). בשעת טאן אַז מיר זענען בכוח צו רעדוצירן דזשאַוואַסקריפּט קאָד דארף פֿאַר דעם באַקענד בשעת אַלאַוינג די איבערזעצן אַלע שטריך צו אַרבעטן פיל פאַסטער (און סופּפּאָרטינג אַפּערטיום צו!).
בייַ דעם פונט מיר האט אַ האַרט ווערסיע, וואָס געווען ווי אַ גוט זאַך צו באַפרייַען, אָבער ניט, מיר האט צו האָבן עטלעכע אנדערע פֿעיִקייטן אין, אַזוי מיר לעסאָף באַשלאָסן צו מאַכנ זיך די אַרויסגעבן פון קייפל ווידזשיץ שטיצן (און טיטל סעלעקציע צו, ייפּי!). מיינט גאַנץ גלייַך פאָרויס? אָבער ניט, דעם געפֿירט אַ הויפּט רירייט פון אונדזער ווידזשיט ינפראַסטראַקטשער ווי געזונט. פאקטיש ימפּרוווינג עס גאַנץ דראַסטיקלי מיט טשאַנגינג די וועג קסס איז מוסיף, און דער וועג די ווידזשיץ נאָוטאַפייד די סערווערס פון טוישן אין שפּראַך (מיר איצט ויסמייַדן אַ אַרויסגעוואָרפן פּאָסטן רופן צו די סערווער). בשעת שרייבן אַז מיר זענען מאַזלדיק גענוג צו שטאָמפּערן אויף אַ פפּ5.3 צו פפּ5.2 ינקאַמפּאַטיביליטי אַרויסגעבן מיט אַ גאַנג פון אנדערע פראבלעמען וואָס געהאלטן אונדזער מעלדונג צוריק אנדערן וואָך. מיר ווילן צו דאַנקען די פילע ניצערס אַז האָבן לייגן אַרויף מיט אונדזער ביתא ריליסיז און געהאָלפֿן אונדז געפינען פּראָבלעמס אַז געווען פאַרבאָרגן אונטער לייַערס פון קאָד און קאַמפּלעקסאַטי.
מיר אויך גענומען דעם געלעגנהייט צו ענדערן אונדזער טנאָים אַ ביסל, אויב איר זענען ווייַזנדיק Google אַדס פון אַדסענסע אויף אייער איבערגעזעצט בלעטער, מיר וועלן נעמען 1/1000 פון אַז פּלאַץ פֿאַר באַניצן מיט אונדזער אייגן אַדסענסע קאָד, אַזוי אויב טראַנספּאָש איז העלפּינג איר דזשענערייט אַ רעוועך פון $ 10ק איר וועט זיין בייינג אונדז קאַווע! אַזוי דאַנק! צו דערקלערן דאס אַ ביסל, מיר טאָן ניט מאַכן נאָך אַד אָרט אויף דיין בלאַט, און מיר וועט ניט טאָן קיין אַדס אָדער טוישן דיין אויסלייג, אויב איר האָבן קיין אַדס, מיר טאָן גאָרנישט. אויב איר טראַכטן אַז דאָס איז אַסקינג צו פיל, איר קען פשוט ויסמעקן אונדזער פּלוגין, פייַף אַ ווייך ניגן, און זיין אויף דיין וועג. אויב איר ווילן אַ געשעפט דערלויבעניש, מיר טאָן ניט פאַרקויפן זיי נאָך, אָבער זיי וועט מיסטאָמע קאָסטן מער.
אנדערע ענדערונגען צו דעם ווערסיע אַרייַננעמען:
- צוגעגעבן קאַטאַלאַניש און הינדיש שטיצן פֿאַר בינג – רעדט פֿאַר זיך.
- דראָפּדאָוון ווידגעט ימפּרוווד קסס – עס פאקטיש קוקט פיל בעסער איצט.
- סופּפּאָרט פֿאַר מעמקאַטשעד – אויב אַפּק און אנדערע אָפּקאָדע קאַטשעס געווען צו פיל פֿאַר איר, איצט איר קען נוצן מעמקאַטשעד און האָבן אַ פּלאַץ פון פאַרווייַלונג.
- בעסער 404 בלאַט האַנדלינג (טאָן ניט מאַכן נייַ לינקס צו ניט-יגזיסטינג בלעטער) – טייַטש דער Google קריכער וועט כאַסאַל דיין פּלאַץ ווייניקער.
- פאַרריכטן קאַטשינג אויף ראַקקספּאַסע קלאָודסיטעס – זיי האט רענטגענ-קאַש אינסטאַלירן פֿאַר אָפּקאָדע קאַש, אָבער מיט קיין באַניצער זיקאָרן, וואָס האָט געפֿירט אַ סערדזש אין לאָגפילעס – איצט פאַרפעסטיקט.
- פילע מער מינערווערטיק פיקסיז – מיר זאלן ציילן די, אָבער מיר טאָן ניט האָבן גענוג פינגער.
- טערקיש איבערזעצונג דורך סעמיה יעסיליורט.
מיר האָפן איר וועט הנאה דעם ווערסיע, און ווי שטענדיק, ווארטן פֿאַר דיין באַמערקונגען, געדאנקען, פֿירלייגן און פלאַמעס.
פּס – טעסטעד אויף וואָרדפּרעסס 3.3 בעטאַ4, מעשים גרויס.


text:
ענגלישער קאנאל
דער ענגלישער קאנאל (ענגליש: English Channel, פראַנצויזיש: la Manche, דער "ארבל") איז אן ארעם פונעם אטלאנטישן אקעאן וואס שיידט גרויסבריטאניע פון צפון פראנקרייך, און באהעפט דעם צפון ים צום אטלאנטיק. ער איז לאנג בערך 560 ק"מ, און זיין ברייט איז 240 ק"מ אין ברייטסטן פונקט אבער נאר 34 ק"מ אין דעם דורכגאס פון דאווער.[1] ער באדעקט א שטח פון 75,000 ק"מ.[2]
די גרעסטע אינזלען אינעם קאנאל זענען דער אינזל פון ווייט, נישט ווייט פון סאוטהאמפטאן, ענגלאנד און די קאנאל אינזלען נאנט צום בארטן פון פראנקרייך.


text:
Ett skepp kommer lastat med kakor!
Vi använder cookies för att förbättra användbarheten på Vasamuseets webbplats och göra våra online-tjänster mer relevanta för dig.
די וואסא מוזיאום
די וואסא איז די וועלטס איינציגסטע פרעזערווירטע זיבענצנטע יאר-הונדערט שיף. 98 פראצענט דערפון באשטייט פון ארגינעלע טיילן און איז באצירט מיט הונדערטער געשניצטע סקולפטורס. די וואסא איז א אייגנארטיגע ארט אוצר און איינס פון די וועלטס גרעסטע אטראקציעס. די שיף געפונט זיך אין די ספעציעל געבויטע מוזיאום אין שטאקהאלם, די הויפטשטאט פון שוועדן. ארום די וואסא איז דא עלעוו באזינדערע עקזיבישאנס, א געשעפט און א טייערע רעסטוראנט. צייגענישן פון די מוזיאום ווערן געוויזן יעדן טאג. פילם סקרינינג זענען גרייט אין ניין שפראכן. די וואסא מוזיאום איז סקאנדינאוויעס מערסט באזוכטע מוזיאום, און עס קען זיך לויען א באזוך קיין שטאקהאלם פאר א באזוך.
די זינקונג
אום אוגוסט 10, 1628 האט א גרויסע קריגס שיף אפגערייזט פון די שטאקהאלם האפן. עס איז געווען ניי געבויעט און האט באקומען די נאמען די וואסא, נאך די געוועלטיגנדע וואסא פאמיליע. פון די עפענונגען ביי די זייטן, האבן קאנאנען געשאסן א סאלוט. די מעכטיגע רייזונג האט געדארפט געפייערט ווערן!
ביסלעכווייז האט די גרויסע שיף אפגערייזט צום פארט ארויסגאנג. פלוצלונג איז געקומען א שטארקע ווינט אין די וואסא האט זיך געבויגן אבער זיך צוריק אויסגעאייניגט. דערנאך איז געקומען נאך א שטארקע ווינט און די שיף האט זיך איבערגעדרייעט. וואסער האט אנגעהויבן אריינצופליסן דורך די אפענע געווער עפענונגען. די וואסא האט געזינקען. פון די ארום 150 מענטשן אויפן שיף זענען אמווייניגסטנס 30, אדער אזויפיל ווי 50 אומגעקומען. עס וועט דויערן 333 יאר ביז די וואסא וועט נאכאמאל זעהן די שיין פון די זון.
די געפונער
פריוואטע פארשער אנדערס פראנזען האט אנגעהויבן זוכן די וואסא דורכאויס די פריע 1950 יארן. אפילו אלס קינד איז ער געווען פארגאפט פון די אפפאל וואס האט זיך געפונען אינדרויסן פון די פערענטינג היים אין די שטאקהאלם ארכיפאלעגא. שיפווארים (Teredo Navalis) וועלכע עסן אויף האלץ אין די וואסערן איבער די וועלט, לעבן נישט אין די באלטישע ברעקיש וואסערן. דערפאר האט אנדערס פראנזען געטראכט אז די גרויסע שיף עקזיסטירט נאך, און אום 1956 האט אנדערס פראנזען געטראפן די וואסא.
גרויס אין איר צייט
די וואסא איז געבויעט געווארן אין שטאקהאלם מיט די שטיצע פונעם דייטשן שיף בויער הענריק הייבערסצאן. אים ארויסצוהעלפן האט ער געהאט הילצער, דזשוינער, האלץ האקער, פעינטער, גלאזער, סעיל מאכער, שמידער און נאך אסאך. - א סך בכל פון 400 מענטשן.
דער קליענט איז געווען דער שוועדישער קעניג גוסטאוו דער צווייטער אדאלף. עס האטגעדויערט ארום צוויי יאר צו בויען די וואסא. די וואסא האט געהאט דריי שטאנגען און האט געקענט טראגן צען סעילס. עס איז געווען 52 מעטער פון אונטען ביז אויבן, 69 מעטער לאנג און האט געוואויגן 1,200 טאן! ווען די שיף איז פארטיג געווארן איז עס געווען פון די מעכטיגסטע שיפן וואס איז נאר אמאל געזען געווארן.
פארוואס האט די וואסא געזינקען?
היינטיגע צייטן קענען מיר פונקטליך אויסרעכענען וויאזוי צו בויען א שטארקע שיף. אין די 1600 יארן האבן זיי גענוצט קעסטלעך מיט מעסטונגען וויאזוי א גוטע שיף ווערט געבויעט. אין די אלטע דאקומענטן קען מען זעהן אז די פלענער זענען געטוישט געווארן נאכדעם וואס די ארבעט האט זיך שוין אנגעהויבן.
דער קעניג האט געוואלט האבן מער ביקסן ווי געווענליך. די מעסטונגען וועלכע זענען גענוצט געווארן פאר די שיף האבן מער נישט געארבעט און זיי האבן געדארפט אויפגעבן. די וואסא איז געבויעט געווארן הויעך, מיט צוויי אריינגעבויטע דעקס פאר קאנאנען. גרויסע שטיינער, באלאסט, זענען אריינגעבויעט געווארן אונטן פון די שיף אז עס זאל פארבלייבן סטאביל אין וואסער, אבער די וואסא איז געווען צו שווער, און די באלאסט פון 120 טאן איז נישט גענוג געווען.
פארוואס איז די וואסא געבויעט געווארן?
די וואסא וואלט געווארן א וויכטיגע שיף אין די שוועדישע נעוועל פלאטע. אויפן שיף זענען געווען 64 קאנאנען, מערסטנס פאר 24 פונט (איבער 11 קילאגראם) קאנאנבאלס. שוועדן האט ארום צוואנציג קריגסשיפן, אבער קיינס מיט אזויפיל שווערע ביקסן ווי די וואסא.
די וואסא האט ווארשיינליך געפלאנט צו פארן קיין פוילן, די פיינט פון יענע צייט. קעניג זיגיסמונד פון פוילן איז געווען די שוועדישע קעניגס קוזין. זיי האבן געהאט דעם זעלבן זיידן. זיגיסמונד האט געדארפט איבערנעמען די קעניגרייך אין שוועדן אבער האט זיך געדארפט ארויסציען צוליב זיין קאטוילישע גלויבן.
וויאזוי די וואסא איז ארויסגעצוייגן געווארן פון די טיפעניש
אום אפריל 24 1961, נאך יארן פון זיך צוגרייטן, איז די וואסא ארויסגעצויגן געווארן צום אויבערפלאך. יעצט איז געקומען די ארבעט פון פרעזערוואציע. א שיף וואס איז געווען אין וואסער אזוי לאנג, קען נישט ווערן אויסגעטריקנט אויף די לופט, ווייל עס קען זיך צוברעכן און צוזאמפאלן.
צום ערשט איז די וואסא באשפריצט געווארן מיט וואסער ווארטענדיג פאר די עסקפערטן עצה וויאזוי צו באהאנדלען די אפפאל. די פרעזערוואטיוו וואס איז אויסגעקליבן געווארן איז געווען פאליעטילין גלייקאל (PEG), א וואסער לייגנדע וואקס פראדוקט וואס טוט צוביסלעך אריינדרינגען אין די האלץ און ערזעצט די וואסער. דאס שפריצן מיט PEG האט אנגעהאלטן פאר פילע יארן.
די סקולפטורס
צוזאמען מיט די וואסא זענען מער ווי 14,000 לויזע הילצענע שטיקלעך געראטעוועט געווארן, אריינגערעכענט 700 סקולפטורן. די טיילן ווערן באזונדער פרעזערווירט און ווערן דערנאך ארויפגעלייגט צוריק אויף די שיף אזויווי א גיגאנטישע דזשיקסאו פאזעל.
די קריגס שיפן פון די 1700 יארן זענען נישט בלויז געווען קריגס מאשינען נאר אויך שווימנדע פאלאצן. די געראטעוועטע סקולפטורן האבן געהאט שפירן פון גאלד און קאלירן. סאפיסטיקירטע אנאליזן צייגן אז די סקולפטורן זענען געפארבט געווארן מיט ליכטיגע קאלירן, טיילווייז באגילדעט, און די הונטערגרינד איז געווען רויט. די סקולפטורן שטעלן פאר לייבן, ביבלישע העלדן, רוימישע עמפערארס, ים באשעפענישן, גריכישע גאדס און נאך. די דעקאראציעס האבן פארגעטערט דעם שוועדישן קעניג און איז געווען א אויסדריק פון זיין מאכט, וויסנשאפט און פאליטישע אמביציס.
וואס מאכט די וואסא היינט?
באמיאונגען צו שטיצן און פארזארגן די וואסא גייען נאך אלץ אן. א סטאבילע קלימאט איז זייער וויכטיג פאר קאנסערוואציע. דורכאויס די יארן, ביי די גרונד פון וואסער, ווערן די אייזערנע נאגל ראסטיג און די אוק האלץ ווערט שווארץ פון די אייזן. די אפפאל איז געהאלטן געווארן צוזאם דורך הילצענע פעגס. טייל פון די שמוץ אין די וואסער איז איבערגעמאכט געווארן צו סולפור וואס געפונט זיך היינט אסאך אין האלץ. סולפור שטיפט ארויס אין רעאגירט מיט אקסידזשען, וואס פארמירט סולפוריק עסיד, וואס איז נישט גוט פאר די האלץ, אבער אומשעדליך פאר די באזוכער ביי די מוזיאום. פארשונג איז אנגייענד איבער וויאזוי צו פרעזערווירן די וואסא אויפן לאנגן טערמין.
די וואסא אלס א צייט מאשין
די צייט האט זיך אויפגעהערט אויפן שיף ווען עס האט געזינקען. א אומבארירטע טייל פון די 1700 יארן איז אפירגעקומען אום 1961. טויזנטער אביעקטן זענען געפונען געווארן, איטליכע מיט זייער אייגנארטיגע ערציילונג, אריינגערעכנט די איבערבלייבענישן און ארטיקלען פון מענטשן, און די שיף'ס געצייג.
צווישן די בלאטע ביי די גרונד פון די וואסא איז געליגן זעקס זעגל וואס זענען נישט געווען באפעסטיגט אין די צייט פון די חורבן. זיי זענען געווען זייער הייקל, אבער זענען יעצט פרעזערווירט געווארן און זענען די וועלטס עלצטע פרעזערווירטע זעגל! פארשונג איז אנגייענד אויף די אביעקטן. די מוזיאום'ס עקזיביטס צייגן די אייגנארטיגע אביעקטן און גיט לעבן צו א אנדערע עפאכע און אירע מענטשן.
באזוכן די וואסא מוזיאום
שטונדן אין דינסט
יאנואר 2 ביז מאי 31 און סעפטעמבער1 ביז דעצעמבער 30
פון 10:00 ביז 5:00 נאכמיטאג, מיטוואכס פון 10 אינדערפרי ביז 8 ביינאכט
(וואסא מאזיאום רעסטוראנט פון 10:00 ביז 16:00)
יוני 1 ביז אוגוסט 31
8:30 אינדערפרי ביז 6 נאכמיטאג
(וואסא מאזיאום רעסטוראנט פון 9:30 אינדערפרי ביז 5:30 נאכמיטאג)
דעצעמבער 31
פון 10:00 ביז 3:00 נאכמיטאג
(וואסא מאזיאום רעסטוראנט פון 11:30 אינדערפרי ביז 2 נאכמיטאג)
פארמאכט יאנואר 1 און דעצעמבער 23-25
איינטריט
ערוואקסענע 130 קראנע
קינדער (0-18) 0 קראנע
סטודענטן (מיט סטודענט אידענטיפיקאציע) 110 קראנע
טורס אין ענגליש פון די מוזיאום קומען פאר עטליכע מאל א טאג.
צייגענישן פאר גרופעס מיט מער ווי 9 פערזאן מוז ווערן רעזערווירט פון פאראויס.
פילם סקרינינגס מיט ענגלישע סאונדטרעק אדער ווערטער ווערט געוויזן טעגליך עטליכע מאל א שטונדע.
פילמס אין אנדערע שפראכן קען אויך ווערן רעזעווירט פון פאראויס.
רעזערוואציעס: bokningen.vasa@maritima.se
וויאזוי אנצוקומען צו די וואסא מוזיאום:
די מוזיאום געפינט זיך אויף יארגארדאן אינזל, גראד נאך די יארגארדאן בריק.
די אדרעס פון די גאס איז Galärvarvsvägen 14 אין שטאקהאלם.
גייט פון די צענטראלע סטאנציע (30) מינוט אדער פון די קארלאפלאן אונטערגראונד סטאנציע (10 מינוט).
טראם 7 פון Sergeltorg סקווער / Harbour סטריט ביז די נארדיק מוזיאום / וואסא מוזיאום סטאפ.
באס 69 פון שטאקהאלם צענטראל סטאנציע און Sergel סקווער ביז די יארגארדאן בריק סטאפ.
באס 67 פון Karlaplan ביז די נארדיק מוזיאום / וואסא מוזיאום סטאפ.
פערי פון Slussen / אלט שטאט, און דורכאויס זומער, אויך פון Nybroplan.
יארגארדאן אינזל:
יארגארדאן איז א הערליכע לוסט און אונטערהאלטונג צענטער אין צענטראל שטאקהאלם. די אינזל, וואס איז אמאל געווען די קעניגליכע פאנג ארט, איז פאר צענדליגער יארן געווען א גרינע דאטשע פאר די שטאקהאלם איינוואוינער. היינט צו טאג קומען דא מיליאנען מענטשן. עס שטעלט פאר Skansen, די וועלטס ערשטע אפענע-לופט מוזיאום, Junibacken, די גראנע לאנד שפיל ארט, די וואסא מוזיאום און פילע אנדערע אטראקציע.
טוריסטן באסעס:
באס פארקינג איז גרייט אינדרויסן פון די מוזיאום
דורך קאר:
עס זענען דא ווייניג פארקינג פלעצער אויף יארגארדאן.
עס זענען גרייט פארקינג פאסיליטיעס פאר די יארגארדאן בריק, דורכאויס די טריקעניש און Narvavägen.


text:
דזיאוואני דא פאלעסטרינא
דזיאוואַני פיערלוגי דא פאַלעסטרינאַ (איטאליעניש: Giovanni Pierluigi de Palestrina; 1525, פאלעסטרינא - 2טן פעברואר 1594, רוים) איז געווען אן איטאליענישער קאמפאזיטאר פון דער רענעסאנס תקופה. ער האט געשריבן מוזיק פאר כארן.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פאלעסטרינא איז געבוירן געווארן אין דעם קליינעם שטעטעלע פאלעסטרינא לעבן רוים, איטאליע. ביי די ניינצן האט ער געשפילט דעם ארגל. ער האט געוואוינט פערציג יאר אין רוים.
ער האט אויך געשריבן מעט ווי הונדערט מאדריגאלן, און האט ארויסגעגעבן צוויי ביכער פון זיינע מאדריגאלן.
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צוויי פון זיינע זין זענען געשטארבן אין 1575. זיין ערשטע ווייב איז געשטארבן אין 1580.
ער איז געשטארבן אין 1594.


text:
משה שרת
משה שרת (שערטאק) (15טן אקטאבער 1894 -1965) איז געווען אויסערן מיניסטער פון ישראל, פון 1948, ביז ווען דוד בן גוריון, האט רעזיגנירט פון די פרעמיערשאפט,
ער איז געווען דער צווייטער פרעמיער מיניסטער (פון 1954 ביז 1955), ווען די פרשה פון פנחס לבון איז באוואוסט געווארן.
דעמאלט איז ער געצווינגען געווען צו אפטרעטן פון אמט, און בן גוריון איז צוריק געקומען צו די מאכט.
דער באנקנאט פון צוואנציק ניי שקל האט זיין בילד,
לעבנגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געבוירן דעם 15טן אקטאבער 1894, אין דער שטאט כערסאן אין אוקראינע, אין יאר 1906 איז ער געקומען מיט זיין פאמיליע, קיין ארץ ישראל, וואו זיי האבן געוווינט אין אן אראביש דארף, צפון פון ראמאללא, און אין יפו, וואו ער האט זיך אויסגעלערנט אראביש, פאר דעם ערשטן וועלט קריג, האט ער געלערנט געזעץ אין אוניווערסיטעט אין סטאמבול, און ביי דער מלחמה איז ער געווען א זעלנער אין דער טערקישער ארמיי.
נאך דער קריג האט ער אטייל גענומען אינעם פאליטיק, און ער האט געלערנט עקאנאמיע אין לאנדאן, אין 1931, איז ער געווארן פארטרעטער פון חיים ארלאזאראוו, און ווען ארלאזאראוו איז אומגעברענגט געווארן, האט ער פארנומען זיין ארט, אלס הויפט פון לאנדס אפטיילונג פונעם יידישע אגענטור, וואס איז געווען דער אויסערן פאליטיק פונעם ישוב אין ארץ ישראל.
ביי דער דעקלעראציע פון ישראל איז ער געווארן אויסערן מיניסטער, אינעם איבערגאנגס רעגירונג ביז צו די וואלן, און אויך נאכדעם ביז ווען ער איז געווארן פרעמיער, און נאכדעם איז ער צוריק געווארן אויסערן מיניסטער ווען ער האט אפגעטרעטן פון בענקל.
אין 1956, ביי דער סיני מלחמה, האט ער געשטימט קעגן דעם קריג, און דערפאר האט מען אים אויפגעזאגט פון אמט, און איז געבליבן פון בן גוריון'ס געשוווירענע פיינט.
ער איז געשטארבן אום 1965, און ער איז באגראבן אין טרומפלדאר בית עלמין אין תל אביב.


text:
1829
1829 איז דאס 29סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1829 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 13טן אפריל - דער בריטישער פארלאמענט שענקט פרייהייט פון רעליגיע צו קאטאליקן אין בריטאניע
- 23סטן יולי - אין די פאראייניגטע שטאטן שרייבט איין וויליאם בערט א פאטענט פאר דעם טיפאגראף, פון וואס שטאמט די שרייבמאשין
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 6טן אפריל - נילס הענריק אבל, מאטעמאטיקער (געב' 1802)
- 10טן מיי - טאמאס יאנג, ענגלישער וויסנשאפטלער (געב' 1773)
- 29סטן מיי - האמפרי דייווי, בריטישער כעמיקער (געב' 1778)


text: גאַמעס פֿאַר יינגלעך אָנליין איז אַ פאָרשלאָג פֿאַר יינגלעך פון אַלע צייטן. אָנליין גאַמעס פֿאַר יינגלעך זענען יינציק אין דער פאַקט אַז נישט זאָרגן ווער איר זענט אַ יינגל אָדער אַ דערוואַקסן מענטש. גאַמעס פֿאַר יינגלעך וועלן העלפן איר ווערן אַ דערוואַקסן פון די יינגלעך און בראַווע מענטשן, און דער מענטש ווידער טראַנספּאָרטאַד אין אַ ווייַט און פארגעסן קינדער צייַט און געדענקען יענע ווונדערלעך זאָרגלאָז טעג. פֿאַר איר, מיר האָבן צונויפגעשטעלט די מערסט טשיקאַווע און פּאַטעטיש גאַמעס אַז ביסט דערהייַנטיקט יעדער טאָג ראַסינג, פייטינג, מלחמה, ראַסינג, שיסערייַ, פליענדיק. קלייַבן קיין זשאַנראַ, וואָס איר ווי און שפּילן. באַן און ווייַזן אַוועק צוזאמען מיט אָנליין גאַמעס פֿאַר יינגלעך זייער סקילז אין פלינקייַט, אַקיעראַסי, גיכקייַט, אָבסערוואַציע, פיייקייַט צו מאַכן שנעל דיסיזשאַנז און אַקט. די סקילז קענען זייַן נוצלעך צו איר אין פאַקטיש לעבן. פרובירט צו שפּילן גאַמעס פֿאַר יינגלעך אָנליין וואָס וואָלט פּרובירן זייער שטאַרקייַט און זען ווו איר דאַרפֿן מער פיר, און ווו איר איצט אייגן סקילז ווי אַ פאַכמאַן. אין קיין פאַל, מיר ווינטשן צו האָבן שפּאַס.


text:
װיקיפּעדיע:פריוואטקייט פאליסי
אלע פראיעקטן פון דער וויקימעדיע פונדאציע ווערן אנטוויקלט צוזאמען דורך אירע באניצער ניצנדיק דאס מעדיעוויקי ווייכווארג. יעדער איינער מיט צוטריט צו דער אינטערנעץ (און וואס מען האט אים נישט אנדערשט באגרענעצט פון טון דאס) קען רעדאקטירן די רעדאקטבארע בלעטער פון די וועבזייטלעך מיט אדער אן זיך אריינלאגירן ווי אן איינגעשריבענער באניצער.
די פריוואַטקייט פאליסי איז א פארזיכערונג צוזאג און פאליסי פון אלע באניצער דא און אויך פון דער וויקימעדיע פונדאציע, וויאזוי זיי פארפליכטן זיך צו היטן אויף דער פריוואטקייט פון אלע וויקיפעדיע און אנדערע וויקי'ס באניצער און אינפארמאציע.
דאס הייסט אז מען טאר נישט באשרייבן קיין פריוואטע מענטשן סתם אזוי נאר בלויז אויב זיי שטימען אין דעם גדר פון מערקווערדיקייט און וויאזוי מען באשרייבט ביאגראפיעס פון לעבעדיגע פערזענליכקייטן.
די פאליסי דא אין דער יידישער וויקיפעדיע איז נישט שטרענגער מיט קיין איין פרט פון אנדערע וויקיפעדיעס. אין אלע וויקיס באהאנדלט מען דעם שטרענגסטן אונזער אידענטיטעט פון די באנוצער פון אלע וויקיפעדיעס, אבער נאכדערצו ביי אידן וואס רוב זענען דא פרומע באנוצער וואס זייערע רבנים לאזן זיי נישט שרייבן אויפן אינטערנעט און זייער אויפדעקונג איז א שטער פאר דער יידישער וויקיפעדיע.
מודעה: אלס וואס איר ביישטייערט צו א פראיעקט פון וויקימעדיע ווערט פארעפנטליכט בפרהסיא. וואס נאר איר שרייבט ווערט געהאלטן אויף אייביג. דאס איז כולל ארטיקלען, באניצער בלעטער און רעדן בלעטער.
אינהאַלט
מען טאר נישט אויפדעקן קיין אנדערנס פריוואטע אידענטיטעט[רעדאקטירן מקור]
אויפצודעקן די אידענטיטעט אדער סיי וואסארא אנדערע פריוואטקייט פון אן אנדער באנוצער אן רשות אים צו פערזענליך אטאקירן, איז זייער שטרעג פארבאטן אין דער אידישער וויקיפעדיע און מ'ווערט בלאקירט דערפאר פון אלע וויקיפעדיע שפראכן אן ווארענען.
אויב א סייט טוט אויפדעקן די פריוואטקייט פון א וויקיפעדיע שרייבער, האט די וויקימעדיע פונדאציע א פאליסי אז א ראבאט לאזט נישט לייגן די דאזיגע וועבערטער אין קיין איין וויקי אונטער זייער בעלות, אויך האבן זיי אן אפמאך מיט גוגל און יאהו און אנדערע זוכמאשינען אז די דאזיגע זייטלעך ווערן אנערקענט אלס ספעם און זיי לינקען נישט אהין אין די זוך רעזולטאטן. מען דארף דאס נאר ציוויסן טאן פאר די סטוארטס זיך מיט דעם מטפל זיין.
אופן:
- אפילו עס איז נאר א רמז.
- אפילו עס איז נישט אמת.
- אפילו ער טענה'ט אז ער האט נישט געמיינט צו טשעפן.
- אפילו יענער האט קעגן אים געטאן אן עוולה.
- אפילו יענער האט געבראכן פאליסי.
- אפילו ער טענה'ט אז ער האט נישט געוויסט די פאליסי.
- אפילו יענער האט אים געזאגט זיין אידענטיטעט.
צום ביישפיל:
- אויב איינער רופט איינעם ביי א אנדער נאמען אפילו עס איז נישט זיין ריכטיגער נאמען איז דאס א פארעם פון ארויסגעבן זיין אידענטיטעט, ווייל עס קען זיין א רמז פאר עפעס.
- אויך א פלאץ אדער א פאך וואס מען ארבייט פאר פרנסה.
- אדער א חסידות, דווקא א קליינער חסידות נישט סאטמאר אדער גור ברסלב וכדו', אז מען זאגט איינעם אז ער איז א חסיד פון יענעם רבין און יענער רבי האט בלויז אפאר חסידים.
סיבה:
ווייל רוב אויב נישט כמעט אלע יידיש שרייבער זענען היימישע חסידים וואס קענען זיך איינער דעם אנדערן און ווייסן זייערע משפחה נעמען און ווער זיי זענען. און סיי וואסארא יעדע רמז אז מען האט געפאקט דעם שרייבער אויפן אינטערנעט; איז זיין פרנסה; חינוך פאר די קינדער; שידוך פאר די קינדער; סאציאלער שטאנד אין קהילה; און אזוי ווייטער געשאכטען געווארן פאר אייביג. ווייל אינטערנעט איז טריפה או אפגעפרעגט ביי חסידים וואס רעדן יידיש.
נישט יעדער חסיד האט די מסירת נפש פאר וויקיפעדיע און רוב פון זיי זיכן זיך נישט קיין צרות און זיי וועלן נישט זיך באטייליגן אין וויקיפעדיע אויב מען וועט נישט פארזיכערן צו היטן זייער אידענטיטעט פאר אלע געלטער.
וואס איר שרייבט אויף וויקיפעדיע איז מער נישט אייערס פריוואט[רעדאקטירן מקור]
וואס מען שרייבט אין וויקיפעדיע איז נישט אייערס מער, אפילו איר האט זיך שטארק געפאלגט דערויף און נאר איר האט דאס געקענט שרייבן.
אייער פריוואטער אידענטיטעט[רעדאקטירן מקור]
זיי וועלן נישט ארויסגעבן קיינעמ'ס פריוואטקייט נאר אויב זיי ווערן פארלאנגט פון די רעגירונג דורך דעם געזעץ פון לאנד. און אויף אנדערע אומשטענדן וואס זיי האלטן אז דאס פעלט אויס פארן וואולזיין פון אלע וויקי'ס ווי וויקיפעדיע און וויקינייעס און אזוי ווייטער.
זיך איינשרייבן[רעדאקטירן מקור]
אויך כדי צו היטן אויף אייער פריוואטקייט פאדערן זיי אויף יעדן באנוצער זיך איינשרייבן אין וויקיפעדיע און נאר שרייבן מיטן באנוצער נאמען ווייל דער איי. פי. אדרעסע קען אייך ארויסגעבן די פריוואטקייט פאר שווינדלער וואס ליינען וויקיפעדיע.
זעט אויך[רעדאקטירן מקור]
- וויקימעדיע אפיציעלע פאליסי (אויף ענגליש)


text:
אליעזר
- דער ארטיקל דיסקוטירט אליעזר אין תנ"ך. אויב איר זוכט דעם תנא רבי אליעזר, זעט אליעזר בן הורקנוס.
אליעזר איז דער נאמען פון דריי מענטשן אין תנ"ך.
אליעזר עבד אברהם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געווען דער קנעכט פון אברהם אבינו. ביי דער מלחמה מיט די פיר מלכים שטייט[1] אז אברהם האט מיטגענומען 318 מענטשן; חז"ל זאגן אז דאס איז געווען אליעזר, וואס די גימטריא פון זיין נאמען איז 318. תרגום יונתן רופט אים אליעזר דער זון פון נמרוד.
אברהם האט אים געשיקט אויסזוכן א כלה פאר יצחק. חז"ל זאגן אז ער הייסט "דמשק אליעזר" ווייל ער איז דולה ומשקה מתורת רבו לאחרים.
אליעזר בן משה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער צווייטער זון פון משה רבנו און צפורה האט געהייסן אליעזר.
דער נביא אליעזר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין מלכים ווערט דערמאנט דער נביא אליעזר וואס האט געזאגט א נבואה קעגן דעם מלך יהושפט.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ בראשית יד יד


text:
Windows 7
Windows 7 (איר קאָד נאָמען איז Windows Viene) איז דער נאמען פון דער לעצטער Windows אפערירן סיסטעם, נאך Windows Vista, וואס איז פובליקירט געװאָרן סוף 2009. עס הייסט Windows 7 צוליב דעם וואס ס'איז די זיבעטע הױז Windows אפערירן סיסטעם. די סיסטעם איז געגרינדעט געװאָרן אינגאנצן פון דאס נײַ, אנדערש ווי די Windows Vista סיסטעם וואס איז געבויט געווארן אויף פריעריקע ווערסיעס. אויך Windows 7 שטיצט א באַטאַפּ עקראַן.
אײגנקײַטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
Windows 7 איז אינטעגרירט מיט דער Windows Live.
Windows 7 אַרױסגאַבעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פאלגנדיק איז א ליסטע פון די Windows 7 פעקלעך:
- Windows 7 Starter - זייער א באַגרענעצטע און ביליגע ווערסיע פאר פרימיטיװישע און ארימע לענדער וועלכע דער Windows איז נאר וואס ארײַן אין מארק.
- פון אירע באגרענעצטע פונקציעס: 1) עס שטיצט נאר א 32-BIT פראצעסער. 2)מען קען נוצן נאר 3 קאמפיוטער פראגראמען אין איין װײַלע. 3) עס שטיצט נישט א לאקאלער נעצווערק (נאר אַן אינטערנעץ-נעצווערק). 4) דאס קומט אָן דער AERO אינטערפײס.
- Windows 7 Home Basic - א גרונטיקע ווערסיע פון Windows פארן הויז וואס קומט נישט מיט נעצווערק קאנפיגוראציעס און מיט דער AERO אינטערפײס.
- Windows 7 Home Premium - די ווערסיע איז אויך פאר הויזלעכע באניצערס, אבער דאס דינט אויך ווי א מעדיע צענטרום אויף צו ארגאניזירן מולטימעדיע, ווידעא-רעדאַקטירונג און נאך.
- Windows 7 Professional- די ווערסיע איז ענדלעך צו דער Windows XP Professional וואס דינט פאר ביזנעס אין ביורא אדער אין הויז. אין די ווערסיע פעלט געוויסע מעדיע פונקציעס וואס דער Home Premium האט.
- Windows 7 Enterprise - די ווערסיע איז געמאכט פאר גרויסע ביזנעס געשעפטן וואס האט אין זיך פארגעשריטענע פונקציעס. (קומט מיט א Bitlocker).
- Windows 7 Ultimate - די ווערסיע האט אין זיך אלע פריעריקע פונקציעס.


text:
אינדיק
דער אינדיק איז א גרויסער פויגל וואס מען האדעוועט אויף לעבנס-מיטל. דער אינדיק קומט נישט פון אינדיע נאר פֿון צפון אמעריקע (ווייל מ'האט אמאל געמיינט אז אמעריקע איז טאקע אינדיע). רוב אינדיקעס האבן ווײַסע פֿעדערן, אבער טייל האבן ברוינע. אן אינדיק לעבט געוויינטלעך ביז 10 יאר. דער אינדיק פֿליט נישט.
קאמערציעלע פראדוקציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער גרעסטע פראדוצירער פון אינדיקעס איז בערנארד מאטיוס אין ענגלאנד.
אינדיק אלס לעבנס-מיטל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די פאראייניגטע שטאטן עסט מען אן אינדיק ביי דער מאלצייט פון דאנקסגעבן טאג. אין ישראל גרייט מען שווארמע מיט אינדיק פלייש, ווי אויך שניצל. מען קען אויך רייכערן אינדיק פלייש.
דאס פֿלייש איז רייך אין אײַזן.


text:
סאטמאר (הויף)
- דער ארטיקל דיסקוטירט דאס חסידות. אויב איר זוכט די שטאט, זעט סאטמאר (שטאט).
סאטמאר איז א חסידות געגרינדעט דורך רבי יואל טייטלבוים, רב אין סאטמאר, זיבנבערגן. היינט וואוינען די חסידים בעיקר אין וויליאמסבורג, ניו יארק, און אין דעם סאטמארער שטעטל קרית יואל אין מאנרא, ניו יארק, ווי אויך זענען דא סאטמארער חסידים אין אנדערע פרומע ישובים איבער דער וועלט. זיי זענען בעיקר באקאנט מיט זייער שטארקע קעגנזאץ צו ציוניזם וואס ר' יואל האט שטענדיק שטארק געשטורמט קעגן דער גרינדונג און אידעאלאגיע פון ציוניזם. די סאטמארער חסידים זענען בעיקר פונעם אונגארישן און ראמענישן אפשטאם.
אינהאַלט
רבי יואל טייטלבוים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – יואל טייטלבוים
און יאר תרפ"ח איז פלוצלינג נסתלק געווארן דער סאטמארער רב, ר' אליעזר דוד גרינוואלד, דער קרן לדוד, איז דאן ווידער ערוועקט געווארן די געדאנק פון אויפנעמען רבי יואל פאר רב, ר' יואל האט דארט געהאט פילע אנהענגער און חסידים, נאך געציילטע יארן פון מיינונגס פארשידנהייטן און א דין תורה איז ר' יואל אויפגענומען געווארן פאר רב, און איז זיך געקומען באזעצן אין שטאט און יאר תרצ"ד.
סאטמאר איז א גרויסער באוואוינטער צענטער שטאט ווי עס האבן געוואוינט טויזנטער פרומע אידן פון פארשידענע שיכטן און קרייזן. דארט און סאטמאר האט ר' יואל געפירט א גרויסע ישיבה. ר' יואל איז געווען דארט רב ביזן חורבן אייראפע, ווען מ'האט ניסן תש"ד קאנצעטרירט די סאטמארער אידן אין געטא, און זיי שפעטער ליקווידירט קיין אוישוויץ הי"ד.
אדמורי"ם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי יואל טייטלבוים , דער מייסד פון די הייליגע מוסדות, איז נסתלק געווארן אום יום כוא"ב (כ"ו אב) תשל"ט, און זיין ציון הקדוש איז אין זיין געגרינדעטע שטעטל קרית יואל, איז א פלאץ וואו מען קען טרעפן אידן פון איבער דער גארער וועלט, פון אלע שיכטן און קרייזן וועלכע קומען זיך אויסגיסן דאס הארץ ביים קבר פון דעם צדיק אמת.
נאך זיין פטירה האט איבערגענומען די הנהגה זיין פלימעניק הגה"ק רבי משה טייטלבוים וועלכע האט ממשיך געווען מיט די הייליגע ארבייט, ווי מחזק זיין די יסודות און אזוי אויך מייסד געווען פרישע פליגל'ען צו די הייליגע תורה אימפעריע בכל קצווי תבל.
רבי משה טייטלבוים , דער מנהיג פון די סאטמארער מוסדות, איז נסתלק געווארן אום כ"ו ניסן ה'תשס"ו, און איז נטמן געווארן אינעם אוהל אין קרית יואל,
נאך זיין פטירה האט איבערגענומען די הנהגה זיין עלטסטער זון רבי אהרן טייטלבוים אין קרית יואל און זיין זון רבי זלמן לייב טייטלבוים אין װילימסבורג
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סאטמאר איז א קהילה אין ניו יארק וואס איז אויפגעשטעלט געווארן דורך א גרופע אידן ובראשם הר"ר יואל טייטלבוים, דער סאטמארער רבי - סאטמאר איז א שטאט אין טראנסליוואניע וואו דער אדמו"ר איז געווען רב - נאכ'ן אנגעקומן אהין שוין נאך דער צווייטער וועלט מלחמה קיין אמעריקע, אין זיך געזעהן אהן גארנישט אויף אזוי ווייט אז מ'האט געדארפט מצרף זיין צו מנין א קטן מיט א ספר תורה האט מען אנגעהויבען צו בויען מוסדות וכו' אין נאך פיל מיה און פלאג האבן מענטשן אנגעהויבן צו קומען דאווענען אדער צום טיש קיין סאטמאר (דאן א קליין בית המדרש'ל), אויך זענען אנגעקומען אביסל אידן פון מעבר לים.
קנאות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סאטמאר, באקאנט אין דער וועלט פאר איר אומ'פשרה'דיגן דרך און שטארקער אנטי ציוניזם, איז געגרינדעט געווארן דורך רבי יואל טייטלבוים, זייענדיג רב אין דער שטאט סאַטמאר אין ראמעניע פאר דער צווייטער וועלט מלחמה.
סאטמאר'ס פשרה'לאזער וועג אין אידישקייט שטאמט פון דעם דרך פונעם חתם סופר.
סאטמאר האט באוויזן נאכ'ן קריג אין אמעריקע אויפצושטעלן אן פארצווייגטע נעץ פון מוסדות און ארגעניזאציעס פאר חינוך און געזעגשאפטליכע אינטערעסן וואס זענען היינט צושפרייט איבער דער גארער וועלט. סאטמאר ווערט היינט פאררעכנט פון די סאמע גרעסטע חסידות'ן און רבי'שע הויפן איבער דער וועלט.
צדקה וחסד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א באזונדערן כח האט דער סאטמארער רבי ארינגעלייגט אין איינפלאנצן די מדה פון צדקה און חסד אין זיינע חסידים, זייענדיג אליין דער לעבעדיגער מוסטער פאר זיי, ער האט פארטיילט שווערע לעגענדארישע סומעס פאר צדקה, און זיך געבארגט צו טיילן ווייטער.
דאס טיילן צדקה האט ער אויך אויסגעלערנט זיינע חסידים, ווען נאך היינט צו טאג זענע די סאטמארער פון די גרעסטע צדקה טיילער פאר יעדן צוועק.
די סאטמארער רביצין הרבנית הצדיקת אלטא פייגא ע"ה האט פארנומען דעם ארט פון די קעניגן אין די סאטמארער מלוכה, און האט געהאט א גרויסן חלק אין אויסבויען אוןו אוועק שטעלן די סאטמארער אימפעריע, ביז דאס איז אויסגעוואקסן וואס ס'איז היינט.
דער רבי און די רביצין האבן אויך געגרינדעט און אוועקגעשטעלט אומצאליגע ארגאנעזציעס וואס העלפן אידן אין אלערליי שווערע אומשטענדן, צווישן די מוסדות ווערן פאררעכענט, רב טוב, ביקור חולים, און נאך פיל אנדערע.
מוסדות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סאטמאר האט בתי מדרשים מוסדות געשפטען מקוואות קעמפס און נאך פילע זאכן.
בתי מדרשים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וויליאמסבורג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
17 בתי מדרשים, צווישן זיי
-
-
-
- ראדני
- דער ביהמ"ד אויף ראדני סט. איז דער עלטסטער און גרעסטער בית המדרש (חוץ דער קליינער בית המדרש אין הויז פון ר' יואל טייטלבוים ערשטער סאטמאר רב, וואס איז עלטער) טייל אידן האבן א ספעציעל געפיל צו דעם ביהמ"ד וואס רבינו הק' בעל ויואל משה האט אין דעם געדאוונט.
-
-
דער סאטמארער בית המדרש אויף הופער סטריט איז געבויט געווארן תיכף נאך די פטירה פון רבי משה מסאטמאר זי"ע פאר די געברויך פון חסידי ר' אהרן וועלכע זענען געבליבן בית המדרש'לאז נאכדעם וואס ר' זלמן לייב האט גע'ירש'נט דעם ראדני בית המדרש, ווי אויך האבן ביידע זייטן עטליכע קלענערע בתי מדרשים אין אלע געגנטער פון שטאט.
קרית יואל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
-
-
-
- 16 גארפילד (ר' אהרן)
- דער צענטראלער ביהמ"ד הג' ייטב לב אין קרית יואל געבויט דורך די ראשי הקהילה פון סאטמאר, אינעם ביהמ"ד געפונט זיך דער "היכל ראזנבערג" וואס איז באוויסט מיט אירע טויזנטער לומדים א טאג.
-
-
און נאך 13 בתי מדרשים.
אויך בתי מדרשים אין בארא פארק, מאנסי, לייקוואוד, לאנדאן, אנטווערפן, מאנטשעסטער, ירושלים, און בני ברק.
מוסדות התורה והחינוך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
-
- וויליאמסבורג
- תורה ויראה ובית רחל זאלונים
- א ריזן אימפיריע מיט איבער [10,000] צען טויזנט תלמידים אינגלעך מיידלעך און בחורים.
- תורה ויראה ובית רחל ארונים
- תורה ויראה ובית רחל זאלונים
- קרית יואל
- תורה ויראה ובית רחל
- ויואל משה ובית רחל
- בני יואל
- מאנסי
- תורה ויראה ובית אסתר
- בארא פארק
- תורה ויראה ובית רחל
- מאנטריאל
- תורת משה ובית אסתר
- לאנדאן
- אנטווערפן
- ירושלים
- בני ברק
- וויליאמסבורג
כוללים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער רבי ז"ל האט לויט וועסיעס נישט געהאלטן פון א כולל.
-
- וויליאמסבורג
- תהילת יואל
- די כולל תורה ויראה אין תהילת יואל אדער ווי אנדערע רופן עס קינגס טעררעס איז דער גרעסטער כולל אין וויליאמסבורג און פארמאגט קרוב צו 500 אינגעלייט.
- קיפ סט.
- הופפער
- תהילת יואל
- קרית יואל
- בארא פארק
- מאנסי
- כולל ויואל משה
- כולל ייטב לב (ארונים)
- מאנטריאל
- לאנדאן
- אנטווערפן
- ירושלים
- בני ברק
- וויליאמסבורג
קעמפס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
-
- אינגל קעמפ
- בחורים קעמפ
- מיידל קעמפ אלטע/נייע
- מחנה רב טוב (ארונים)
- מחנה בית רחל (ארונים)
חברה קדישא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סאטמאר אין ארץ ישראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די רבנים פון דעם חסידות אין ארץ ישראל זענען:
- הרב חיים צבי טייטלבוים, זון של רבי זלמן לייב, רב פון זיין פאטערס חסידים אין ירושלים
- הרב שלמה יהודה הירש, דיין פון רבי זלמן לייבס קהילה אין ירושלים
- הרב משה טייטלבוים (זון פון דעם סאסאווער רבי'ן), דיין פון רבי אהרן'ס קהילה אין ירושלים
- הרב אליהו כ"ץ, רב פון שיכון סאטמר אין בני ברק
- הרב חיים צבי מייזליש (אייניקל פונעם ברך משה), מנהיג פון דער קהילה אין בני ברק, ראש ישיבת סאטמר אין בני ברק.
דער היינטיקער רבי זלמן לייב איז אמאל געווען רב פון דער סאטמארער קהילה אין ירושלים.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- היסטארישער פראטעסט אין וואשינגטאן קעגן ציונות ווערט געזען ר' זלמן לייב טייטלבוים נעבן זיין ברודער ר' אהרן טייטלבוים אויך די פאליטישע פירער פון סאטמאר: ר' בערל פרידמאן ר' סענדער דייטש ר' חיים משה שטויבער ר' אברהם ווידער ר' יוסף וואלדמאן. [1]
בילדער פון סאטמארער רבי'ן אויך כ"א כסליו תשל"ו, און ארץ ישראל תשכ"ה.
-
האדמו"ר מסאטמאר
ר' יואל טייטלבוים
בעל דברי יואל
-
האדמו"ר מסאטמאר
ר' משה טייטלבוים
בעל ברך משה
-
האדמו"ר מסאטמאר
ר' אהרן טייטלבוים
-
האדמו"ר מסאטמאר
ר' זלמן לייב טייטלבוים


text:
ריטשארד ניקסאן
ריטשארד מילהאוס ניקסאן (9טן יאנואר, 1913 - 22סטן אפריל, 1994) איז געווען דער 37סטער USA פרעזידענט, געדינט פון: 20סטן יאנואר 1969 ביז: 9טן אויגוסט 1974. דער איינציקסטער אין US וואס האט זיך באפרייט פון זיין פרעזידענט שטעלע. זיין ערשטער וויצע פרעזידנעט איז געווען ספירא עגנו ער האט רעזינגנירט, און עס האט אים איבערגענומען דער צווייטער וויצע פרעזידנעט דזשעראלד פארד, ניקסאן זעלבסט האט רעזינגנירט געצוואונגנערהייט, ווען ער האט איינגעזעהן איז דאס אמעריקאנער קאנגרעס וועט איהם אימפיטשען. זיין וויצע פרעזידענט פארד האט אים איבערגענומען.
ער איז געווען וויצע פרעזידענט פון אייזנהאוער, דערנאך איז ער געלאפן קעגן פרעזידענט קענעדי און פארלוירן, ווען מען האט געשאסן קענעדי האט אים זיין וויצע פרעזידענט איבערגענומען דזשאנסן, נאך דזשאנסן איז ניקסאן ווייטער געלאפן און געוואונען.
ניקסאן איז געווען א קאנסערוואטיוור עקסטרעמער פרעזידענט, אין דער היסטאריע ביז היינט באטראכט אים פאר גאר א שטרענגער מענטש, וואס האט נישט געקענט דולדן קיין קריטיק, און האט זיך געוואלט אפרעכענען מיט אלע זיינע שונאים דאס האט געפירט צו די באקאנטע ווייסוואטער אויספארשונג קעגן אים.
צו זיין קרעדיט ווערט צוגעשריבן אז ער האט מיט זיין פאליטישן חוש געשפירט אז כינע גייט זיין א גרויסע וועלט מאכט, האט ער פארכאפט דעם וועג פון רוסלאנד און האט געעפנט די אמריקאנער טירן פאר כינע און אנגעשלאסן מיט אים פאליטישע פארבינדוגנען.
ער איז געווען א געשוואוירענער פריינד פון ישראל ער האט געשטיצט די מדינה מיט וואס ער האט געקענט.


text:
פרעהיסטאריע
פרעהיסטאריע (ד"ה פאר היסטאריע) באדייט די צייט איידער מען האט אנגעהויבן שרייבן היסטאריע. פרעהיסטאריע ווערט צעטיילט אין דריי עפאכעס: די שטיין עפאכע, די בראנדז עפאכע און די אייזן עפאכע. אזוי ווי מ'האט נישט געשריבן די פרעהיסטאריע, ווייסט מען נישט קיין סאך וועגן די פרעהיסטארישע צייטן. מען פארלאזט זיך אויף די געצייג פון יענע צייטן, ביינער וואס זענען איבערגעבליבן און בילדער אין היילן.
דעמאלסט האבן מענטשן געוואוינט אין היילן אדער געצעלטן געמאכט פון דעם פעל פון א בעל חי. זיי האבן געמאכט פייער מיט שטיינער, און מיט פייער האבן זיי געקאכט דאס עסן און זיך אנגעווארעמט אין די קאלטע טעג.
די וויסנשאפטן וואס פארשן פרעהיסטאריע זענען ארכעאלאגיע (וואס שטודירט אלטע זאכן פון פרעהיסטאריע), אנטראפאלאגיע (וואס פארשט די אויפפירונג פון מענטשן אין פרעהיסטאריע), פאלעאנטאלאגיע, ביאלאגיע, אסטראנאמיע און געאלאגיע.
ווען פרעהיסטאריע האט געענדיקט און היסטאריע האט אנגעהויבן ווענדט זיך אין דעם ארט. אין מעסאפאטאמיע, כינע און אוראלט עגיפטן האט פרעהיסטאריע געענדיקט און היסטאריע אנגעהויבן מיט טויזנטער יאר צוריק. אין ניי גיני האט פרעהיסטאריע געענדיקט ערשט אין 1900.


text:
סטראפקאוו
סטראפקאוו (סלאוואקיש: Stropkov, אונגאריש: Sztropkó) איז א שטעטל אין סטראפקאוו דיסטריקט, פרעשאוו ראיאן, סלאוואקיי.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סטראפקאוו איז אן עקאנאמישער, סאציאלער און קולטורעלער צענטער פון זעמפלין. ער איז געגרינדעט געווארן ביים לינקן ברעג פונעם אנדאווא טייך.
ביזן ערשטן וועלט קריג איז סטראפקאוו געווען אין אונגארן.
יידישע קהילה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע יידן האבן זיך באזעצט אין סטראפקאוו, אפשר ביים אנטלויפן פון פאגראמען אין פוילן, בערך אין יאר ת"י. פופציג יאר נאכהער האט מען פארטריבן די יידן פון סטראפקאוו קיין טיסינעץ, א דארף א ביסל צפון פון סטראפקאוו.
דער ערשטער רב פון סטראפקאוו איז געווען הרב משה שיינפעלד; אין תקצ"ג איז ער געווארן רב אין וואראנאוו. נאך אים איז געווארן רב אין סטראפקאוו רבי יקותיאל יהודה טייטלבוים, ביז מען האט אים אויפגענומען אלס רב אין אוהעל אין תר"ג. דערנאך האט מען ממנה געווען הרב חיים יוסף גאטליב אלס אב"ד פון סטראפקאוו ער האָט געפֿירט ביז זײַן שטאַרבן אינעם יאָר ה'תרכ"ז.
אין תרכ"ח איז דער שינאווער רב, רבי יחזקאל שרגא האלבערשטאם, באשטימט געווארן רב פון סטראפקאוו. ער איז געבליבן אין דעם רבנות ביז תרמ"א, ווען ער איז צוריקגעגעאנגען קיין שינאווא.


text:
טהעראַפּיעס צו הילף מיט טינניטוס
א נומער פון פאַרשידענע טייפּס פון טהעראַפּיעס זענען בנימצא צו העלפן אָנפירן די סימפּטאָמס פון טינניטוס. טשאָאָסינג די רעכט איינער פֿאַר איר איז וויכטיק. דאָ זענען עטלעכע שליסל ביישפילן פון די טייפּס פון טהעראַפּיעס בנימצא:
טינניטוס שייַעך-טריינינג טעראַפּיע – טינניטוס-ריטריינינג טעראַפּיע איז אַ טעראַפּיוטיק צוגאַנג וואָס יפעקטיוולי רעטראַינס די וועג דיין מאַרך ריספּאַנדז צו טינניטוס. דאס אַרבעט דורך רידערעקטינג דער סייכל ופמערקזאַמקייַט פון די טינניטוס סיגנאַל, די סופפערער שיין האַביטואַטעד צו די סאָונדס פון טינניטוס און ביסלעכווייַז הייבט קענען צו ניגן זיי אויס. טינניטוס שייַעך-טריינינג קאַמביינז פּיריאַדז פון צוגעהערט צו נידעריק לעוועלס פון ספּעשאַלי באשאפן סאָונדס מיט קאַונסלינג סעשאַנז. די קאַונסלינג יימז צו פאַרגרעסערן דיין וויסיקייַט און פארשטענדעניש פון טינניטוס און צו העלפן איר צו האַנדלען מיט די נעגאַטיוו געפילן אַז ביסט פארבונדן מיט עס. איבער צייַט, דורך האַביטואַטיאָן און קאַונסלינג, דיין וויסיקייַט פון פאַרשידענע סאָונדס איז רידוסט און איר וועט בלויז אַכט דיין טינניטוס ווען איר ספּאַסיפיקלי פאָקוס אויף עס. טינניטוס ריטריינינג קען נעמען עטלעכע חדשים אָדער אפילו יאָרן.
קאַגניטיוו ביכייוויעראַל טעראַפּיע (קבט) – קבט איז אַ קאָמבינאַציע פון ביידע קאַגניטיוו טעראַפּיע (וואָס יסענשאַלי יגזאַמאַנז אַנוואָנטיד געדאנקען, אַטאַטודז, און ביליפס) און ביכייוויעראַל טעראַפּיע וואָס פאָוקיסיז אויף דיין אָפּפירונג אין ענטפער צו די געדאנקען. קבט איז באזירט אויף די געדאַנק אַז דיין געדאנקען ווירקן די וועג איר ביכייוו און עס דעריבער אַרבעט דורך לערנען איר קאָופּינג טעקניקס צו האַנדלען מיט קיין נעגאַטיוו געפילן. דורך אָפּרו און קאַגניטיוו ריסטראַקטשערינג פון געדאנקען, קבט קענען טוישן די וועג איר טראַכטן און פילן וועגן דיין טינניטוס וואָס קענען אין קער העלפן צו גרינגער מאַכן די סימפּטאָמס.
קאָמפּלעמענטאַרי טעראַפּיע – קאָמפּלעמענטאַרי טהעראַפּיעס אַז העכערן אָפּרו און אַ געפיל פון וועללבעינג קען זיין נוצלעך אין ריליווינג די ומבאַקוועמקייַט און דרוק אַז טינניטוס קען פאַרשאַפן. טהעראַפּיעס אַרייַננעמען יאָגאַ, קלערן, Reflexology, אַקיופּאַנגקטשער און מאַסאַזש. בעט דיין גפּ פֿאַר עצה אויף די טהעראַפּיעס. ער אָדער זי זאל קענען צו רעקאָמענדירן אַ קוואַלאַפייד פּראַקטישנער.
היפּנאָסיס – היפּנאָסיס און היפּנאָטהעראַפּי איז געהאלטן דורך פילע צו זייַן אַ זייער עפעקטיוו באַהאַנדלונג פֿאַר אַליוויייטינג די סימפּטאָמס פון טינניטוס – דער הויפּט אויב דרוק איז יגזאַסערבייטינג די סימפּטאָמס. דאס אַרבעט זיין זוכט צו באַזייַטיקן די עמאָציאָנעל אָפּרוף צו די טינניטוס סאָונדס און מאַכן די מענטש פילן רילאַקסט אַנשטאָט וואָס ראַדוסאַז די דרוק ווירקונג וואָס האט די קלאַפּן-אויף-ווירקונג פון רידוסינג די סימפּטאָמס פון טינניטוס. דאס קענען זייַן פּראַקטאַסט אין שטוב ניצן פאַר-רעקאָרדירט מאַטעריאַל.
אָפּרו טעטשניקוועס – ברידינג און מוסקל אָפּרו טעקניקס אַזאַ ווי יענע געלערנט די טינניטוס קליניק זענען געפונען צו זיין זייער וווילטויק צו טינניטוס סאַפערערז.
קאָונסעללינג – לעבעדיק מיט טינניטוס קענען זייַן פראַסטרייטינג און דיסטרעסינג פֿאַר עטלעכע מענטשן. טייל פון די אַרויסגעבן איז די באמערקט פעלן פון קאָנטראָל די מענטש פילז זיי האָבן איבער די סימפּטאָמס. ווייל אַ גרעסערע פארשטאנד פון טינניטוס און זייַענדיק קענען צו רעדן וועגן עס העלפט מענטשן פירן צו זייער סימפּטאָמס. ערטער אַזאַ ווי די טינניטוס קליניק צושטעלן אינפֿאָרמאַציע און עצה אויף די ז און טריטמאַנץ פֿאַר טינניטוס. זיי אויך אַרייַננעמען קאַונסלינג אויף ביכייוויעראַל פאַרוואַלטונג סטראַטעגיעס און דילינג מיט דיין ימאָושאַנז ווי געזונט ווי פּראַקטיש עצה אויף דיעטע און געניטונג.
שלאָפן קאַונסלינג / סליפּ טהעראַפּי – ווי טינניטוס ווערט מער באמערקט אין אַ שטיל סוויווע, עס קען ווירקן דיין שלאָפן פּאַטערנז. דאס קענען זייַן דורך אָדער פּרעווענטינג איר פון פאַללינג שלאָפנדיק אין די ערשטער אָרט, אָדער ריפּיטידלי וואַקינג איר אַרויף. אויב איר זענען באַזאָרגט וועגן דיין טינניטוס, דעם קענען מאַכן די סימפּטאָמס ערגער ווי די מוסטער פון נעגאַטיוו געדאנקען און עלעוואַטעד דרוק לעוועלס קענען מאַכן די טינניטוס ויסקומען מער באמערקט און ינטרוסיוו. שלאָף טעראַפּיע ינוואַלווז ראַפלעקטינג אויף דיין ביליפס וועגן שלאָפן און יוואַליוייטינג די נעגאַטיוו אָטאַמאַטיק געדאנקען וועגן שלאָפן און טינניטוס. די קאַונסלינג פּראָצעס יימז צו טוישן אַטאַטודז צו טינניטוס, און לעסאָף פֿאַרבעסערן דיין שלאָפן קוואַליטעט.
דאנק איר פֿאַר לייענען דעם אַרטיקל, דעם וועבזייַטל שטיצט אַ פּראָדוקט גערופן טינניטוס מיראַקלע וואָס האט ווייַטער גרויס אינפֿאָרמאַציע וועגן העלפן פֿאַר טינניטוס און צו געפינען אויס מער דריקט דאָ: טינניטוס מיראַקלע


text:
ניזשער טייך
דער ניזשער טייך איז דער הויפט טייך פון מערב אפריקא, און ציט זיך פאר א שטרעקע פון 2,600 מייל (4,180 ק"מ). זיין מקור איז אין די גינע הויכלאנד אין דרום-מזרח גינע. ער שטראמט אדורך מאלי, ניזשער, אויפן גרעניץ מיט בענין, און פון דארט דורך ניגעריע, אריין רינענדיג דורך א מאסיווער דעלטע אינעם איינגאס פון גינע אינעם אטלאנטישן אקעאן.
דער ניזשער טייך איז דער דריטער לענגסטער טייך אין אפריקא, איבערגעשטיגן נאר דורך דעם נילוס און דעם קאנגא.
דער אויספארשטער איבן באטוטא האט געמיינט אז דער טייל פונעם ניזשער טייך לעבן טימבוקטו איז דער נילוס.


text:
היסטאריע פון גריכנלאנד
די היסטאריע של גריכנלאנד האט זיך אנגעהויבן גאר פרי. שוין אין אוראלטע צייטן האט זיך אנטוויקלט די מינאישע ציוויליזאציע אויף די ברעגן פון דעם אגאישן ים. אין דעם 9טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג האט אנגעהויבן א נייע תקופה אין די געשיכטע פון גריכנלאנד, ווען די שטאטס שטאַטן ווי אטען, ספארטא און נאך זענען אויפגעשטעלט געווארן. אין יענער צייט האט זיך אנטוויקלט די העלעניסטישע קולטור.
אין דעם 4טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג האט אלעקסאנדער דער גרויסער פאראייניקט די אלע גריכישע שטעט און זיי זענען געווארן א טייל פון זיין אימפעריע. נאך זיין טויט האט די אימפעריע צעשפאלטן.
דערנאך איז גריכנלאנד אראפגענגאנגען ביז אין יאר 168 האט די רוימישע אימפעריע איינגענומען גריכנלאנד, וואס איז דעמאלסט געווארן א פראווינץ אין דער רוימישער אימפעריע. ווען די רוימישע אימפעריע האט זיך צעשפאלטן אויף צוויי אין דעם 4טן יארהונדערט, איז גריכנלאנד געווען אין דעם מזרח טייל, וואס מען רופט היינט די ביזאנטישע אימפעריע, מיט איר הויפטשטאט אין קאנסטאנטינאפאל. די ביזאנטישע אימפעריע האט געדויערט טויזנט יאר ביז, אין דעם 15טן יארהונדערט, האט די אטאמאנישע אימפעריע זי איינגענומען. די אטאמאנען האבן געהערשט אין גריכנלאנד ביז דעם 19טן יארהונדערט. אין 1821 האט אויסגעבראכן א רעוואלוציע פון די גריכן קעגן דער אימפעריע, ביז אין 1832 האט זיך גריכנלאנד אפגעזונדערט פון דער אימפעריע.
אין 1940 האט אויסגעבראכן די איטאליע-גריכנלאנד מלחמה ווען פאשיסטישע איטאליע האט אינוואדירט גריכנלאנד. ווען די איטאליענער האבן נישט געקענט אייננעמען גריכנלאנד, האט נאצי דייטשלאנד אריינגמישט אין דער מלחמה און האבן געהערשט אין גריכנלאנד ביזן סוף פון דער מלחמה.
נאך דער וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן אין גריכנלאנד א בירגער קריג ביז 1949. נאכדעם איז גריכנלאנד געווען א קאנצטיטוציאנאלע מאנארכיע. אין 1967 האט די מיליטער איבערגענומען די הערשאפט. אין 1973 האט די מיליטערישע רעגירונג מבטל געווען די מאנארכיע.
אין 1975 איז אויפגעשטעלט געווארן אין גריכנלאנד א דעמאקראטישע רעפובליק. אין 1981 איז גריכנלאנד געווארן א מיטגליד אין דעם אייראפעישן פארבאנד. אין 2001 איז גריכנלאנד אריין אין דער אייראזאנע און די וואלוטע איז געטוישט געווארן פון דעם דראכמא צו דעם איירא.


text:
דינאזאווער
דינאָזאַװער איז א סארט ריזיקע באשעפעניש וואס איז שוין נישט דא, װיסנשאַפטלער זאגן אז דאס איז א ראי' צו עוועלאציע.
ווי אזוי זיינען זיי פארלענדן געווארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די אנגענומענע היפאטעזע פון דער פיזיקער לואיס אלווארעז איז, אז פאר 65 מיליאן יאר האט א ריזיקער פעלדז א מעטעאריט באטראפן דעם ערד פלאנעט, און דאן לויט געוויסע האט עס געשאפן א געפערליכע היץ אויף דער וועלט וואס דאס האט פאראורזאכט זייער אומקום, אדער לויט טייל וואס זאגן אז דאן איז געשאפען געווארן א שרעקליכע קעלט וואס דאס האט צוגעברענגט אז זיי זענען פארניכטעט געווארן, און לויט געוויסע האט עס צוגעברענגט צו א ריזיקן וואלקן וואס האט פארשטעלט די זון במשך פֿון 3 חדשים, און צוליב דעם האבן די געוויקסן פארשימלט געווארן, און די אלע גרויסע חיות זיינען געשטארבן פון הונגער. אבער רעליגיעזע טענה'ען {פֿעלט אַ מקור} אז דאס איז פשוט געווארן פארלענדעט ביי דעם מבול און אנדערע רעליגיעזע האלטן אז נח האט יא אריין געומען קליינע דינאָזאַװיערס און די גרויסע זענען פארלענדט געווארן אין די ערשטע 150 טעג פונעם מבול און די וואס זענען געווען אויף די תיבה זענען פארלענד געווארן דורך מענטשען נאכן מבול.


text:
אומאידענטיפיצירטער פליענדער אביעקט
אן אומאידענטיפירט פליגענדער אביעקט (ענגליש: UFO) איז א איינרעדעניש ביי געוויסע מענטשען אז זיי זעהן געוויסע באשטאנדטיילען ארומפליען אין די לופטן אין רינדעכיגע טעלערלאך, וואס דאס זענען שדים ורוחות פון אנדערע פלאנעטן וואס זענען פיל מער פארגעשריטען פון אונז, און אין איין שיינעם טאג קענען זיי נאך אהערקומען אין די מאסען אייננעמען די וועלט מיט פארגעשריטענע טעכנעלאגיע וואס מיר באגרייפן ניטאמאל, און זיי וועלן אונז אייננעמען אדער הרג'ענען ווי פליגן.
הרב יום טוב עהרליך האט ארויסגעגבן אן אידישן ספר איבער זיינע זעהנישען פון אט די מראות, און דאס א נאמען געגעבן קול מבשר אלס צייכענעס אויף משיח'ס אנקום.


text:
שייטת 13
שייטת 13 איז אן עליטער קאמאנדא איינהייט, פון צה"ל, און א טייל פון דעם ישראלדיקן ים פלאט. די באזע זייערע געפונט זיך אין עתלית, דרום פון חיפה. זיי ווערן אויסמושטירט צו קעמפען פון די וואסער, און די טרוקעניש. אויף מערערע סארטן קאמף סטראטעגיעס.
די געדאנק פון איינהייט, איז שוין פון די צייטן פון פלמ"ח, אנהערנדיק צו די ים פלאט פלי"ם. שפעטער ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה, האבן זיי טיילגענומען אין עטליכע אקציעס. דאס וויכטיקסטע איז געווען, זינקען די עגיפטישע קריגס שיף, אויפן נאמען פון קעניג פארוק.
אין די יארן צווישן 1949, ביז דער זעקסטאגיקער מלחמה, איז די שייטת נישט געווען צופיל אקטיוו. ביי דער מלחמה זעלבסט, האבן זיי געליטן עטליכע דורכפעלער. ביי די מלחמת ההתשה, האבן זיי דערפאלגרייך צוזאמען מיט סיירת מטכל, איינגענומען די גרין אינדזל. אין די נאכפאלגענדע יארן האבן זיי אטאקירט טעראר צילן אין לבנון, אינאיינעם מיט סיירת מטכל און די מוסד, ווי עטליכע פון די טעראריסטן פאראנטווארטליך אין די ישראלדיקע ספארטלער אומקום ביי די מינכן אלימפיאדע.
ביי דער יום כיפור מלחמה, האבן זייערע אקציעס געהאט הצלחה. און נאכדעם האבן זיי טיילגענומען אין מערערע אקציעס אין לבנון, קעגן די פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע, און דעריבער באקומען די אויסצייכענונג פון שעף פון גענעראל שטאב.
ביי די ערשטע לבנון מלחמה האבן זיי אויך טיילגענומען, אבער שפעטער זענען זעלנער געטראפן געווארן פון מינימאלע דורכפעלער, וואס האט געלייגט זייער ארבעט אין שאטן. אין 1997 זענען עלף זעלנער אומגעקומען, אין א כעזבאלא אטאקע, וואס איז באוויסט געווארן אין ישראל, אלס די שייטת טראגעדיע, וואס עס איז געשען גענוי איז א געהיימניס.
ביי דער על אקצא אינטיפאדע האבן זיי טיילגענומען אין די קאמפן, קעגן פאלעסטינער טעראריסטן, און פארכאפט דריי שיפן, אנגעלאדענט מיט וואפן, וואס איז געווען אויפן וועג קיין עזה שטרייף.
אין דער צווייטער לבנון מלחמה, איז די קאמאנדא איינהייט ווידעראמאל געווען זייער אקטיוו, און אין צור, דורכאויס אן אטאקע, געהאט עטליכע פארווונדעטע.
איבער די יארן, האבן זיי געהאט דורכגעפירט מערערע מיסיעס, אין א סאך ערטער איבער די וועלט. אין עטיאפיע, ארויף צו ברענגן די יידן קיין ישראל. אין אלזשיר. אין יאר 2009 האבן זיי פארכאפט א שיף נאנט צו ציפערן, פיל מיט וואפן געשיקט פון איראן, געווענדעט צו די כאמאס אין עזה.
אום 31סטן מיי 2010, האבן זיי איבערגענומען זעקס שיפן, וואס זענען ארויס פון טערקיי און גריכנלאנד, וואס איר ציל איז געווען, ברעכן די בלאקאדע וואס ישראל האט ארויף געלייגט אויף עזה, אויף איין שיף האט אויסגעבראכן ווילדע געראנגעל צווישן די אזויגערופענע "שלום אקטיוויסטן", און אין די שלעגערייען זענען ניין אקטיוויסטן אומגעקומען, און נאך צוואנציק פארווונדעט געווארן, צווישן די זעלנער זענען צען פארווונדעט געווארן צוויי פון זיי ערנסט.
צו ווערן אנגענומען אין שייטת, גייט מען דורך שווערע פיזישע טעסטן, אויף פיר טעג, די טרענירונגען זענען אינטענסיוו פאר צוואנציק מאנאטן, און מען דארף דינען אין ארמיי פיר און א האלב יאר. דאס געזונטהייט מוז זיין פראפיל 97 לויטן ישראל מיליטערישן סטאנדארט.


text:
אין די אָפיס, אין שטוב, און געזעצט אויף די פּלאַטעס אָנליין שפּיל שפּיל זומאַ. ווייל אנגעהויבן צו שפּילן, עס איז שוין אוממעגלעך צו יבעררייַסן. צאַצקע טייטאַנז, פאַססינאַטעד. שלאַנג פון באַללס פון פאַרשידענע קאָלירן קריפּס אין די לאָך, און איר דרייען עס אויס פון אַ קאַנאָן, פּיקינג אַרויף די פּילקע פֿאַר די ווייַטער שאָס וואָס שוועבעלעך די קאָלירן פון אַ זיכער גרופּע אין די קייט. מאַזלדיק שאָס דיסטרויז די גרופּע, און אויב שלאָגן דורך & נדאַש; עס ווערט טייל פון די שלאַנג, און יקסטענדינג עס נעענטער צו דער ציל. אבער גאָרנישט, באַלד איר וועט האָבן די באָנוס באַללס.
& נבספּ;
וואָס צו טאָן ווען עס איז געווען אַ פּאָטער האַלב-שעה? רוב טאָן ניט האָבן צייַט צו ענדיקן דעם שפּיל, אָבער צו שפּילן אָנליין שפּיל גאַמעס זומאַ גאַמעס וועט קומען אין האַנטיק. צאַצקע כאָטש מאַלטי-מדרגה, אָבער אין קיין מאָמענט עס קענען זיין ינטעראַפּטיד אין סדר צו צוריקקומען ווידער צו די געשעענישן שפּעטער. זי איז די עסאַנס פון די צעשטערונג פון גרופּעס פון זעלביקער-בונט באַללס אַז מאַך צוזאמען אַ ספּיראַליש ליינד שלאַנג, און שטרעבן צו דערגרייכן די הויז. איר האָבן צו האַלטן עס, און ווען איר דרייען אַ ביקס און ברעכן די גרופּע, דעמאָלט שנייַדן די קייט און פּושיז עס צוריק. פאָקוס אויף די קאָליר פון אַ קאַנאַנבאָל און נוצן די הילף פון די באָנוס באַללס.
גאַמעס זומאַ דורך קאַטעגאָריע:
די וועלט פון גלייַכגילטיק & נדאַש; פּשוט גאַמעס אַזוי גרויס אַז ער איז ביכולת צו יבערראַשן אַלעמען וואס כאָטש מאל דראָז ופמערקזאַמקייַט צו קאָמפּיוטער גאַמעס. זייער פּראָצעס טוט נישט דאַרפן קיין ספּעציעל עקספּערטיז, און זיי זענען אָפֿט בנימצא אָנליין. צווישן די ווערייאַטיז עס זענען אַנדערש געביטן:
בשעת עטלעכע זענען דיזיינד ספּעסיפיקאַללי פֿאַר קינדער, בשעת אנדערע זענען וניווערסאַל און אַדאַלץ שפּילן אין זיי מיט פאַקטיש לייַדנשאַפט. מיר פאָרשלאָגן אָנליין שפּיל זומאַ און ינדיפּענדאַנטלי באַשטעטיקן דעם. די קאטעגאריע האט אַ פאַרשיידנקייַט פון אָפּציעס פֿאַר שפּאַס און אויב איר ווי די קולינאַריש טעמע, גיין צו אַ יאַמ רעסטאָראַן. פּרובירן צו האַלטן עסנוואַרג אויף די טרעדמיל גאַרטל טוט ניט דערגרייכן די עדזשאַז, אַנדערש זיי פאַלן צו די שטאָק און די שפּיל ענדס. אין פאַקט, יעדער מאָל איר שפּילן זומאַ אָנליין פֿאַר פּאָטער, דעם פּרינציפּ וועט זיין מיינטיינד. אין די קלאסישע ווערסיע פון די פּראָדוקט אַנשטאָט פון טופּען אויף די פּלייינג פעלד מאָווינג שלאַנג פון בונט באַללס. זי סלאָולי קראָלז אויס פון זייַן הייל און באוועגט אין אַ הויז אין די מיטן פון די פעלד און איר האָבן אַ ביקס אַז שוץ דער זעלביקער באַללס. איידער דער שאָס איר קענען זען ווי די פּילקע וועט פליען אויס פון די פאַס, און קוקן פֿאַר אַ ענלעך קוק אין דעם גוף פון אַ שלאַנג. פאָקוס געשווינד, אַנדערש איר פאָרן די מדרגה, און וועט ריפּליי. ווען די פֿאַרבן צו דרייען די פּילקע די זעלבע ווי אין דער זעלביקער שלאַנג, דרייען אים און ווען אָנקלייַבן אַ גרופּע פון דרייַ יידעניקאַל אַבדזשעקס, עס דיסאַפּירז, און פאַרשטייַפן די גוף פון רעפּטיילז און ריקאַנעקט.
די יזיאַסט וועג צו נעמען ציל, ווען די באַוועגונג איז אויף דער ערשטער, אַ גרויס קרייַז, אָבער ווי די ספּיראַליש דרך, עס קומט אַ צייַט ווען צוטריט צו די רעכט באַללס דעקן די נייַ קוילז פון די שלאַנג. יעדער ווערט נעראָוער און עס קאַמפּליקייץ דער פּראָצעס פון צעשטערונג, אַזוי עס ס וויכטיק צו שטעלן סקאָרינג פּאַנטשיז אין די זייער אָנהייב פון די מדרגה.
ווען אין דיין חשבון אַקיומיאַלייץ גענוג ווייזט, איר באַקומען איין פון די באָנוסעס, און יעדער ערנד אַ באָנוס ברענגט נייַ געלעגנהייט. איצט איר קענען ציל פֿאַר אַ נייַ שאָס ניצן אַ לאַזער טייַטל & נדאַש; אין דעם פאַל עס איז שווער צו פאַרפירן די אויסגעקליבן כייפעץ. עטלעכע באַללס ופרייַסן און צעשטערן מער באַללס פון קיין קאָליר. מער ווערסאַטאַל און ינאַגרייטיד אין די ביניען גאָר אַנדערש באַללס, דיסטרויינג זיי. אויך דאָרט זענען אַזאַ אַז די פּאַמעלעך באַוועגונג פון די שלאַנג, אַלאַוינג איר צו האַנדלען מיט עס ונ דורך. אבער עס זענען אויך פּענאַלטיז, למשל, אַ סעריע געראָטן באוועגט פאַרקער קראָלינג שלאַנג ווערט Faster, איר זענט נישט אין האַנט. אויב פּלוצלינג איר האָבן גרייט צו פייַער די פּילקע גאָר ומנייטיק, אַז איז, די פעלד איז ניט די זעלבע קאָליר עס, דרייען בייַ גאָרנישט צו באַקומען צו דעם ווייַטער דרייַ מער נוצלעך.
אין זומאַ אָנליין שפּילן זייער טשיקאַווע. יעדער שפּיל & נדאַש; דעם איז אַ נייע טעמע, אָבער עס איז שטענדיק אַ Firework פון העל פֿאַרבן און שיין מוזיק. מיר האָבן ווערן צוגעוווינט צו דעם פאַקט אַז איבער צייַט עס זענען פּראָדוקטן אין די הויפּט בלויז ריזעמבאַלז די אָריגינעל שפּיל. דעריבער, איר וועט ניט זיין סאַפּרייזד אַז איר קענען שפּילן אָנליין זומאַ אנדערש. לעמאָשל, די באַללס וועט נישט לויפן אין אַ ספּיראַליש, און וועט אַרומדרייען אַרום אַ זיכער צענטער, און יעדער מאָל איר טשודאַק שאָס און דרייען די אנדערע זייַט. ווען געגרינדעט עטלעכע קלאַסטערז פון באַללס פון פאַרשידענע קאָלירן פון די סענטראַל אַקס, זיי ריזעמבאַל אַ ריוואַלווינג פאָכער, אָבער איר נאָך האָבן צו דרייען אַראָפּ די פּינטלעך זעלביקער גרופּע שאָס.
אן אנדער אָפּציע ווען די שפּיל זומאַ שפּיל פֿאַר פּאָטער Offers, דיסטרויינג אַבדזשעקס אַז האָבן אַקיומיאַלייטיד אין די שפּיץ פון די פּלייינג געגנט. זיי וויין, אָבער עס טוט נישט מאַכן דעם פּראָצעס גרינגער. אויב איר זענען געגאנגען צו שמיר עס מיסאַז די ציל, באַלד עס איז ניט מער פּלאַץ צו מאַנוווער, און עס מיטל אַ אָנווער.
די שפּיל איז זייער ענלעך צו זומאַ רעטעניש זשאַנראַ & לאַקוואָ, דרייַ אין אַ רודערן & ראַקוואָ, אָבער זייער פּרינציפּ איז ימפּלאַמענאַד מיט אַ פיל מער דינאַמיש. אין זומאַ טשיפּס זענען אין קעסיידערדיק באַוועגונג, סליידינג אַראָפּ צו די צענטער פון דעם עקראַן, אָדער מאָווינג אַראָפּ דעם דרך צו קיין כייפעץ. טשיפּס קענען ניט זיין סוואַפּט, אָבער איר קענען לייגן שאַץ צו ריפּלעניש זיי דורך קריייטינג שטעלט פון דרייַ אָדער מער יידעניקאַל Figures & נדאַש; די גרופּעס פאַרשווינדן פון דער עקראַן. פּראָבלעם & נדאַש; צו פאַרמייַדן מאָווינג די טשיפּס צו די ענדיקן שורה.
אין זומאַ, ווי רובֿ אַזאַ גאַמעס, די טשיפּס זענען געמאכט אין די פאָרעם פון בונט באַללס, אָבער עס זענען עטלעכע ומגעוויינטלעך ווערסיעס פון דעם רעטעניש. לעמאָשל, אין דעם גאָרטן עטלעכע ינסעקץ קריכן און שפּין טראָוז זיי אנדערע צו, מאכן אַרויף די רייען פון די ינסעקץ פון דער זעלביקער קאָליר צו באַזייַטיקן זיי פון דעם דרך, און נישט לאָזן די פּעסץ צו שניט פרוכט. עס איז אַ שפּיל אין וועלכע די קאַץ האט מאַסטערד די קונסט פון היפּנאָסיס און ינספּייערד די טשיקאַנז אַז זיי האָבן צו שפּרינגען אין זיין אייגן מויל. בלויז איין הינדל אנטרונען פון די שרעקלעך דילוזשאַן, און איצט מיט אַ שפּראָץ שיסערייַ זיין יונגערמאַן-בונט פייגעלע שורה צו פאַרמייַדן מערדעראַס קאַץ סעסט פון זייער וויקטימס.
אין זומאַ דעלוקסע שפּילן אָנליין פֿאַר פּאָטער דורך סאַלעקטינג איינער פון צוויי מאָדעס. אין דער ערשטער פּראָפּאָסעד עטלעכע ראָונדס & נדאַש; עס איז דאַרפֿן פֿאַר אַ לימיטעד צייַט צו פאַרענדיקן אַ באַזונדער וואָג, דער קורס פון וואָס ינקריסאַז פון יעדער גרופּע פון Figures חרובֿ. אין אן אנדער מאָדע, די שפּיל האלט ביז דעמאָלט, ביז אַ טעות איז געמאכט, און די קייט ריטשאַז די סוף פון די דרך. דעם אַלאַוז אַ גרויס רעקאָרד פֿאַר סקאָרינג. אַזאַ ראַזשימז קענען זיין געפֿונען אין אנדערע גאַמעס מיט ענלעך Gameplay, אָבער די אָפּטייל אין ראָונדס דאָ קענען זיין ימפּלאַמענטאַד אנדערש & נדאַש; למשל, די מדרגה פון די שפּיל איז וואַן נאָך אַ זיכער נומער פון טאָקענס חרובֿ.
אין סדר צו הצלחה שפּילן זומאַ אָנליין, איר קענען נוצן עטלעכע באָנוס זאכן וואָס דערשייַנען צווישן די אנדערע נומערן. צו אַקטאַווייט די באָנוס, איר מוזן אַרייַננעמען עס אין די גרופּע פּלאַננעד צו עלימינירן עס. אַזוי, איר קענען קלאַפּ אַלע די טשיפּס אין אַ זיכער ראַדיוס פון & נדאַש; אָפֿט אַזאַ אַ באָנוס איז אנגעוויזן דורך אַ באָמבע. אָדער מאַך די גאנצע קייט פֿאַר אַ קורץ דיסטאַנסע פון די סוף פון די דרך & נדאַש; דעם איז געשען מיט די פייַל שפּאָן. צו פאַרהאַלטן קייט, געניצט די באָנוס צו די וואַך. פּלייינג אין זומאַ, איר קענען נוצן טאַקטיש באוועגט אַז העלפן באַשיצן קעגן אָנווער. לעמאָשל, אויב איר צעשטערן אַ גרופּע אין דעם צענטער פון די קייט, עס וועט זיין אַ דורכפאַל, און דער פראָנט טשיפּס קענען צוריקקומען צו די פאַרגאַנגענהייַט, מאָווינג אַוועק פון די ענדיקן שורה. אָפֿט, אָבער, דעם ריקווייערז אַז די עדזשאַז פון די איבערגעבליבענע קייטן פון די זעלבע קאָליר. פֿאַרבעסערן דיין סקילז אין סאַלווינג דינאַמיש פּאַזאַלז זומאַ אָנליין און אנדערע ענלעך אַמוסעמענץ אויף אונדזער פּלאַץ!


text:
פרשת יתרו
פרשת יתרו איז די פינפטע פרשה אין ספר שמות, זי קומט נאך פרשת בשלח. די פרשה הייבט אן מיט דער געשיכטע ווען יתרו איז געקומען צו משה רבינו און די יידן. דער צווייטער העלפט פון דער פרשה איז וועגן דעם מעמד הר סיני.
אינהאלט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יתרו, דער שווער פון משה, קומט צום לאגער פון די יידן צוזאמען מיט צפורה (משה'ס ווייב) און אירע צוויי זין. צו מארגן (רש"י ברענגט אז די פרשה האט פאסירט צו מארגן פון יום כיפור, ווען משה האט אראפגעברענגט די צווייטע לוחות) זעט יתרו ווי משה משפטעט דאס פאלק גאנץ אליין, און שלאגט פאר אז ער זאל אויפשטעלן א רייע פון דיינים, און נאר די שווערסטע דיני תורה זאל ער אליין הערן. משה נעמט אן יתרו'ס פארשלאג און יתרו קערט זיך צוריק קיין מדין.
ראש חודש סיון קומען אן די בני ישראל צו די פיס פון בארג סיני. משה גייט ארויף אויפן בארג און דער אייבערשטער זאגט אים אז ער מאכט א בונד מיט די יידן צו ווערן אן "עם סגולה". משה גרייט צו דאס פאלק אויף דריי טעג, כדי זיי זאלן זיין גרייט צו באקומען די תורה. דעם דריטן טאג, שבת, ווייזט זיך דער אייבערשטער אויפן בארג מיט דונער און בליצן און הייבט אן זאגן די עשרת הדיברות צום פאלק.
ביים סוף פון דער סדרה קומט א קורצע פרשה וועגן דעם מזבח.
הפטרה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען ליינט די הפטורה אין ספר ישעיהו, פרק ו' פסוק א' ביז פרק ז' פסוק ו', דארט שרייבט ישעיהו וויאזוי דער אייבערשטער מיט די מלאכים האבן זיך באוויזן צו אים צום ערשטן מאל. די תימנים און ספרדים ליינען ווייטער ביז פסוק י"ג. די תימנים און אשכנזים זענען מוסיף צוויי פסוקים, ה' און ו', פון קאפיטל ט'.
קאלענדאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שבת פרשת יתרו קען געפאלן נאר אין די טעג: י"ז שבט, י"ח שבט, י"ט שבט, כ' שבט און כ"ב שבט.


text:
קלענסטע געמיינזאמע טאפלונג
אין מאטעמאטיק איבערהויפט אין אלגעברע, די קלענסטע געמיינזאמע טאפלונג צווישן צוויי גאנצע צאלן, איז די קלענסטע נומער וואס ביידע גאנצע צאלן קענען אים צעטיילן. למשל די קלענסטע געמיינזאמע טאפלונג פון 21 און 6 איז 42, ווייל דעם 42 קען מען צעטיילן סיי אויף 6 און סיי אויף 21: און . מען קען אויס חשבונען דער קלענסטער געמיינזאמער טאפלונג דורך פאקטאריזירן דעם נומער צו פרימצאלן (למשל די פרימצאל פון 42 איז 2*3*7), אדער דורך צעטיילן די טאפלונג פון די צוויי גאנצע צאלן מיטן גרעסטן געמיינזאמן טיילער (זעט ווייטער).
באנוצונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער קלענסטער געמיינזאמער טאפלונג נוצט מען בעיקר כדי צוצוגעבן צוויי ברוכטיילן. למשל אויב מיר האבן צוויי ברוכטיילן: און מיר ווילן וויסן וואס זיי באטרעפן, זוכן מיר דער קלענסטער געמיינזאמער טאפלונג פון 6 און 21, וואס דאס איז 42, און מיר טאפלען דעם דענאמינאטאר פון יעדן עלעמענט מיט א צאל זאל דער דענאמינאטאר ווערן 42. דעם טאפלען מיר מיט 7, און דעם מיט 2, און מיר נעמען זיי צוזאמען אזוי:
די וועג צו זיך דערוויסן וועלכער נומער איז די קלענסטע געמיינזאמע טאפלונג איז דורך דעם וואס מען געפינט דעם גרעסטן געמיינזאמען טיילער, און מען טאפלט די צוויי צאלן מיטן גרעסטן געמיינזאמען טיילער.
ווי צום ביישפיל: כדי צו געפינען וואס איז די קלענסטע געמיינזאמע טאפלונג פון 6 און 21. זוכן מיר דעם גרעסטן געמיינזאמען טיילער, וואס דאס איז 3 (ווייל סיי דעם 6 און סיי דעם 21 קען מען צעטיילן אויף 3 אויף א פאל זאל בלייבן א גאנצע צאל). א צינד טאפלען מיר דעם 6 מיטן 21 און דער באטרעף צעטיילט מען אויף 3. ווי פאלגנדיק:
- .
- LCM איז די "קלענסטע געמיינזאמע טאפלונג" - "Least Common Multiple".
- GCD איז דער "גרעסטער געמיינזאמער טאפלונג" - "Greatest Common divisor".


text:
אחד מי יודע
אחד מי יודע איז א פיוט וואס מען זאגט אין סוף ליל הסדר. עס איז געשריבן אין לשון קודש געמישט מיט אראמיש. זיין געשטעל איז 13 פראגעס אויף א פארעם פון: "אחד מי יודע", "שנים מי יודע" אא"וו, און די ענטפערס זיינען: "אחד אלוהינו", "שני לוחות הברית" אא"וו.
דער פיוט איז געשריבן אין דער מיטלאלטער און דער מחבר זיינער איז נישט באוווסט. אין א סידור פון יאר ה'קס"ו (1406) שטייט אז דער פיוט האט מען געטראפן אין דער שול פון ר' אלעזר בר יהודה פון ראגמיזע, דער בעל הרוקח.
אין געוויסע געמיינדעס האט מען זיך געפירט זינגען "אחד מי יודע" אויך שבת-שבע ברכות.


text:
צערעס
צערעס ( לאטייניש: Cerēs), אפיציעלער נאמען 1_Ceres, איז דער קלענסטער קארליק פלאנעט אין דער זון סיסטעם. ער געפינט זיך אינעם אסטערויד פאס. דער אסטראנאם דזשוסעפע פיאצי האט אים אנטפלעקט דעם 1טן יאנואר, 1801,[1]. בערך 200 יאר שפעטער, אין 2006 האט דער אינטערנאציאנאלער אסטראנאמישער פארבאנד באשלאסן אז צערעס זאל מער נישט הייסן אן אסטערויד נאר א קארליק פלאנעט.
צערעס איז דער גרעסטער קערפער אינעם אסטערויד פאס, מיט א דיאמעטער פון 950 ק"מ. אנדעריש ווי די אסטערוידן איז צערעס גאנץ קיילעכדיק. צו זען צערעס דארף מען קוקן דורך א טעלעסקאפ.[2]
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ פיאצי, דזשוסעפע (1801). Risultati delle osservazioni della nuova Stella scoperta il dì 1 gennajo all'Osservatorio Reale di Palermo (אויף איטאליעניש).
- ↑ Ceres at Solarviews.com


text:
פון טאַרס אָנלאָללאַנד, די פּראָם נעמט פֿיס פּאַסאַנדזשערז, קאַרס, מאָטאָרסיקלעס, מאָופּעדז און בייסיקאַלז צו ספּאָדסבדזשערג אויף Langeland. די אַריבער צייַט מיט לאַנגעלאַנדספæרגען איז קסנומקס מינוט.
אַריבער די גרויס בעלט פון ספּאָדסבדזשערג צו טאַרס - אָדער די פאַרקערט ריכטונג - נעמט וועגן קסנומקס מינוט, און איז געשען אַבאָרד די Ferries אָדין סידפיען (אויבן) אָדער פריגג סידפיען, אַז פאָרשלאָגן אַורלי דינען אין די דייטיים אַלע יאָר לאַנג. די Ferries אַרויסגיין ביידע ספּאָדסבדזשערג און טאַרס בייַ קסנומקס מינוט פאַרגאַנגענהייַט די שעה. אין די זומער פון קסנומקס, צוויי נייַ Ferries זענען דערוואַרט צו גיין אין דינסט צווישן ספּאָדסבדזשערג און טאַרס.
די ספּאָדסבדזשערג-טאַרס פּראָם איז אַ וויטאַל טייל פון שאָסיי קסנומקס צווישן אָדענסע אויף פונען און Nykøbing פאַלסטער אויף פאַלסטער. שאָסיי קסנומקס איז motorway צווישן אָדענסע און Svendborg אויף פונען, אָבער פון Svendborg צו ספּאָדסבדזשערג אַריבער די אינזלען פון טåסינגע און Langeland, שאָסיי קסנומקס איז אַ צוויי שטעג שאָסיי מיט אַ פּלאַץ פון פאַרקער, אַזוי דערוואַרטן בייַ מינדסטער קסנומקס מינוט פון דרייווינג צייַט פון Svendborg צו ספּאָדסבדזשערג אויף Langeland.
דעם אָפּטיילונג פון שאָסיי קסנומקס איז דורך די וועג גאַנץ סיניק און קראָסיז צוויי פון דענמאַרק ס גרויס בריקן, די סווענדבאָרגסונד בריק פון Svendborg צו די אינזל פון טåסינגע און די Langeland בריק, אַ קלאַסיש כיטרע בריק צווישן די קליין אינזל פון סיø און Langeland. שאָסיי קסנומקס אויף Lolland איז אויך פֿאַר די רובֿ טייל אַ צוויי שטעג שאָסיי, אָבער די מערהייַט פון די שאָסיי קסנומקס אויף Lolland איז גלייַך ווי אַ פייַל מיט קוים קיין קליין שטעט און אַ קסנומקס קילאמעטער / ה גיכקייַט שיעור.
אויף זייער זעלטן מאל ווען די גרויס בעלט בריק איז פֿאַרמאַכט רעכט צו Falling ייַז פון די קייבאַלז אויף די הויך בריק, די ספּאָדסבדזשערג-טאַרס פּראָם איז געווען דער בלויז קשר צווישן מזרח און מערב דענמאַרק - צוזאַמען מיט די פּראָם רוץ אַריבער Kattegat צווישן Jutland און זילאַנד.
טוריסט אינפֿאָרמאַציע צענטער
די טוריסט אָפיס נאַקסקאָוו טוריסטבורעאַו האט בראָושורז און גורל פון נוציק אינפֿאָרמאַציע וועגן Lolland-פאַלסטער. די טוריסט אָפיס איז ליגן בייַ אַקסעלטאָרוו קסנומקס, קסנומקס נאַקסקאָוו. נעמען אַ קוק אין זייער וועבזייַטל, ווו איר וועט געפינען אַ עשירות פון ינספּיראַציע!
סייקלינג יום טוּב
אויב איר זענט אינטערעסירט אין אַ סיקלינג יום טוּב, Lolland-פאַלסטער האט מאסע צו פאָרשלאָגן. באַזוכן Lolland-פאַלסטער האט ציען אַרויף עטלעכע וועלאָסיפּעד רוץ אויף ביידע Lolland און פאַלסטער אַז נעמען איר דורך די קאַנטריסייד און די שטעטלעך. פֿאַר מער אינפֿאָרמאַציע, גיט די לינק ווייטער.
לאַנגעלאַנדס פæרגען
טאַרס-ספּאָדסבדזשערג Ferry
אָרט סיטי טאַרס
קאנט Lolland
לאַנד דענמאַרקקאָנטאַקט אינפֿאָרמאַציע טעלעפאָנירן, + קסנומקס קסנומקס קסנומקס קסנומקס קסנומקס
אַדרעס טåרסוועדזש
טאַרס, Lolland קסנומקס האַרפּעלונדע
דענמאַרק


text:
מקור ברוך
מקור ברוך איז א געגנט אין צענטראל ירושלים. זיינע גרענעצן זענען שרי ישראל גאס אין מערב, דוד יעלין גאס אין דרום, יוסף בן מתתיהו גאס צו מזרח און מלכי ישראל גאס אין צפון. אריבער יוסף בן מתתיהו גאס איז דער זכרון משה (גאולה) געגנט. די הויפט גאס אין געגנט איז רש"י גאס, א לאנגע גאס פון מזרח צו מערב, וואס מען האט אויפגעשטעלט אין די סוף תר"ף יארן.
כרם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ארום דון יוסף הנשיא גאס פלעג זיין א קליינער געגנט וואס האט געהייסן "כרם" (וויינגארטן). צווישן די איינוואוינער פון כרם זענען געווען רבי אלעזר מנחם מן שך, רבי שמחה בונם אלטער (שפעטער געווארן גערער רבי), רבי אפרים גרינבלאט און רבי זונדל קרויזער.
טראנספארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אגד אויטאבוסן 1, 10, 11, 15, 49א פארן אדורך מלכי ישראל גאס.