text:
:איך וויל מיין נדבה זאל גיין צו
יעדער בחור א לעבעדיגע וועלט!
ישיבה תפארת התורה היכל הקודש ברסלב איז שוין היינט ברייט באקאנט איבער די גאנצע וועלט, ס'איז איבריג ארויסצוברענגען די געוואלדיגע מעלות פון די הייליגע ישיבה וואס האט שוין געברענגט אזויפיל בחורים צום אייבערשטן, א ישיבה וואו די בחורים האבן ליב דעם ראש ישיבה און ווילן נאר פאלגן וואס ער זאגט, די בחורים זיצן און לערנען מיט גרויס התמדה, דאווענען מיט אן ערליכקייט, אנגעפילט מיט יראת שמים און מדות טובות.
אבער די ישיבה איז שוין היינט נישט נאר אינעם בנין הישיבה, די שיעורים וואס דער ראש ישיבה שליט”א זאגט אין ישיבה, ווערן שוין היינט פארשפרייט איבער די גאנצע וועלט, פילע טויזנטער בחורים און אינגעלייט און אפילו עלטערע אידן לערנען אין ישיבה... זיי האלטן מיט די געוואלדיגע דרשות און שיעורים, וואס דער ראש ישיבה שליט"א געבט איבער וואס מוהרא"ש האט געלערנט די הייליגע עצות און לימודים פון הייליגן רבי'ן, וואס לעבט אויף און איז מחיה און מחזק יעדן איד, אין וואסערע מצב ער געפינט זיך נאר.
איר קענט אויך האבן א חלק אין די הייליגע ישיבה, מיט דעם וואס ער וועט מנדב זיין ארויסצוהעלפן די ישיבה, אז מען זאל ווייטער קענען אנגיין מיט עבודת הקודש אן קיין שטער פון געלט.
נעמט א חלק אין די הוצאות, און איר האט א גלייכער חלק אין די געוואלדיגע שכר וואס דער אייבערשטער געבט פאר דער וואס איז מקרב אידן צו אים.
בין כותלי הישיבה, צו די גאנצע וועלט!
אין די היינטיגע טעכנעלאגישע וועלט, ווען פילע מענטשן זענען אנגעשלאסן צו זייער קאמפיוטער און טעלעפאן צו קענען זיין פארבינדען מיט די גרויסע וועלט, קען מען מקרב זיין פילע אידן צום אייבערשטן דורכ'ן צושיקן צו זיי די אלע שיעורים און דרשות, ספרים און קונטרסים, דורך דעם וועבסייט וואס מיר האבן אויפגעשטעלט בסייעתא דשמיא. ערליכע אידן לייגן ארויף א פילטער אויף זייערע כלים, צו זיין אפגעהיטן פון אלע שלעכטע זאכן צו וואס מען קען ליידער אזוי גרינג צוקומען, דעריבער האבן מיר זיך אנגעשטרענגט און אריינגעלייגט שווערע צענדליגע טויזנטער דאלארן צו קענען האבן אן אייגענעם וועבסייט, וואס זאל זיין אפגעהיטן בלויז פאר גוטע און ערליכע זאכן.
טויזנטער מענטשן באזוכן יעדן טאג דעם וועבסייט, און זענען זיך מחיה מיט די פילע שיעורים, שאלות ותשובות, בריוון, און נאך; פול מיט חיזוק און עצות פאר'ן טאג טעגליכן לעבן.
ועוד ידינו נטויה, מיר האבן נאך גאר אסאך אינטערעסאנטע און נוצבארע אפטיילונגען וואס דארפן נאך ווערן צוגעלייגט צום וועבסייט, אבער דאס אלעס קאסט אפ שווערע געלטער. מיט דעם וואס נעמט א חלק אין די גרויסע קאסטן, האט איר א גלייכער טייל אין די עבודת הקודש פון מחי' זיין אזויפיל אידישע קינדער.
אויב האט איר הנאה פון דעם וועבסייט, ווילט איר דאך אוודאי אז נאך אידן זאל הנאה האבן דערפון, און איר ווילט זיכער אז מען זאל עס נאך מער פארשענערן און פארברייטערן. זייט אייך משתתף ברוח נדיבה, און דער זכות וועט אייך ביישטיין אז איר זאל געהאלפן ווערן בכל מיני ישועות.
נאך א ספר, העלפט נאך א איד!
"קרן הדפסה היכל הקודש" האט זיך גענומען פאר א ציל צו דרוקן דעם הייליגן רבינ'ס ספרים און עס צושפרייטן איבער די גאנצע וועלט, און מיט דעם מקרב זיין אזויפיל אידישע קינדער צום אייבערשטן.
יעדעס יאר ווערט געדרוקט מיליאנען ספרים און קונטרסים בלי שום גוזמא, און זיי ווערן צושפרייט איבער אלע אידישע געגנטער פאר עטליכע פרוטות. טויזנטער אידן זאגן עדות אז זייער לעבן האט זיך געטוישט נאכדעם וואס זיי האבן באקומען א ספר אדער א קונטרס וואס האט זיי געעפנט די אויגן צו זען אז ס'איז דא א באשעפער אויף דער וועלט, און ער הערט אויס יעדן איינעם צו יעדע צייט. די געוואלדיגע עצות און חיזוק פון הייליגן רבי'ן, בלאזט אריין א חיות אין יעדן וואס הערט זיך צו צו זיינע רייד.
פארשטייט זיך אז די עטליכע פרוטות וואס מען צאלט פאר א ספר, קען נישט אויסצאלן די אומגעהויערע הוצאות פון דרוקן אזויפיל ספרים. מיט דעם וואס איר נעמט א טייל און איר זענט זיך משתתף ארויסצוהעלפן צו דרוקן די ספרים, וועט איר זוכה זיין צו די געוואלדיגע ברכות וואס דער הייליגער זוהר זאגט אויף דעם וואס איז מקרב אידן צום אייבערשטן.
וועהלט דא אויס אייער זכות און סכום


c: text/html

text:
נישט געזאגט דעם ווארט איך אפילו ער איז געווען אין ארץ ישראל עס איז
ארויסגעקימען טויזענטער מענטשען אלעס איז נישט אים געמיינט עס איז ציגעקימען
טויזענטער מענטשען אין די קהילה דאך האט ער קיינמאל נישט גענימען קרעדיט פאר
זיך . אין נאר אזוי פירען מיר אונז זיך אזוי ווי מיר האבען געזען ביים טאטען
דאס האט אונז די טאטע געלערענט . אין דער וואס עס זאגט יא דער "איך איך" מיט
די גאווה כסדר רעדן פין זיך דער סוף וועט עטס זען אין דעם א רשע אין פושע
ישראל
זאלי רעדט מורא'דיג וועגן אנהאלטן אלעס וואס איז געווען אמאל נישט מאכן קיין
נייע זאכן. איז מוסף אויף זענטא רב'ס ווערטער. אז די פריערדיגע דורות איז
געווען גוט און אונז זעמיר גארנישט ווערט

robotstxt: allowed

filter: keep


text: אויב איר ווי צו פּלאַן, מאַכן, טריינג צו פאָרסי דער רעזולטאַט פון זייער לייבערז אין דער צוקונפֿט, דעריבער, פֿרייַ סטראַטעגיע שפּיל ינווענטיד פֿאַר איר. ווו נאָר עס איז נייטיק צו אַנטוויקלען אַ פּלאַן פון אַקציע, די גאַמעס קענען זייַן גערופן סטראַטידזשיק. יעדער שריט ינוואַלווז אַ קייט דורך וואָס דאס וועט אַנטוויקלען, און די פיייקייַט צו מאַכן גוט דיסיזשאַנז פירן צו הצלחה. קיין אַרמיי קענען געווינען די שלאַכט, אויב דער זעלנער שוואַך אַרמד, טריינד, אנגעטאן און הונגעריק. זייער מאָראַל איז אין אַראָפּגיין, און זיי וועלן געבן זיך לייכט אין די רחמנות פון די וויקטאָר. צו ווייַזן זיך אַ קאָמפּעטענט קאַמאַנדער, אָנהייבן צו אַנטוויקלען זייער טימז, זייער מעבלירט אונדזער מיליטעריש שטאָט און באַרייַכערן נאַטירלעך רעסורסן. איר פֿאַרשטיין ריכטיק - צו האָבן צוטריט צו פּראַוויזשאַנז, וועפּאַנז און קאַנסטראַקשאַן מאַטעריאַלס, איר דאַרפֿן געלט. אין די פעלד, זיי קענען זייַן יקסטראַקטיד פון די ערד, אַזוי, שיקן די באַפֿעל צו די מינעס פֿאַר די יקסטראַקשאַן פון מעטאַלס און שטיינער. ניצן זיי, איר וועט פאָרגע וועפּאַנז און מינץ זייער אייגן קאָינס צו קויפן אַלץ אַז איר דאַרפֿן. איבער צייַט, איר וועט וואַקסן נייַ קאַנסטראַקשאַן - פאָרטאַפאַקיישאַנז, טאָווערס, בלאַקקסמיטהס, הייזער, סטייבאַלז, און אנדערע. שפּיל אָנליין סטראַטעגיע און טשיקאַווע צו די וואס ווינטשן צו דערפאַרונג די יקסייטמאַנט פון עקספּלעריישאַן פון אנדערע פּלאַנאַץ, גיין צו די ים נסיעה און קאַמף מיט די פּייראַץ, צו זען דעם לעבן פון מייקראָובז. יעדער ווערסיע פון זייַן יקסייטינג מאָומאַנץ וואָס וועט לאָזן קיין איין גלייַכגילטיק. אַלעמען וויל צו געפינען אַ קאַסטן פון גאָלד אַז פּייראַץ מקבר געווען אויף ווייַט אינזלען. עס הבטחות אַ פּלאַץ פון אַדווענטורעס, פייץ מיט ים באַנדאַץ, ראָצכיש פּרעדאַטערז, די יסודות פון נאַטור. אָדער זייַן אויף די זייַט פון געזעץ און פאַרטראַכטנ די ינוואַזיע פון פייַנט שיפן אין די פּאָרט. א פלאָוטילאַ כעדינג צו דיין שאָרעס, און איר נאָר האָבן צו צעשטערן עס מער אויף די אַוצקערץ. פּלייַינג אָנליין סטראַטעגיע, איר קענען עמבאַרק אויף פאַרשידענע פּאַטס און געפינען זיך אין אַ גאָר אַנפאַמיליער וועלט פֿאַר אונדז, למשל, די מייקראָוביאַל וועלט. זיי נעסט אין די גוף גאַנץ קאָלאָניעס און קאָמפּליצירן מענטש לעבן. דיין אַרבעט איז צו פאָר זיי פון זייער אָנגענעם לעבעדיק סוויווע און ברענגען גוט געזונט צו מענטש. נאָר ניצן די רעכט טאַקטיק, איר וועט קענען צו קאָפּע מיט די קרענק. אפילו איר קענען טאָן ביזנעס און צו אַנטוויקלען אַ נעץ פון שאַפּס, האָטעלס און רעסטראַנץ. דעם שלום אָפּמאַך, אָבער אַפֿילו דעמאָלט ניט אָן שטרענג געזעצן פון געשעפט - איין פאַלש מאַך און איר וועט צעשטערן די פאַרמעסט. ווי געוויינטלעך, עס אַלע סטאַרץ מיט אַ קליין און אַ מאַנגל פון געלט. יעדער צאַצקע מוזן אַדכיר צו די כּללים, און דער ציל איז שטענדיק דער זעלביקער - צו העכערונג צו די שפּיץ פון די קאַפּיטאַליסט אָלימפּוס. פאַרקויפן עסנוואַרג, קליידער, צירונג, מינעראַלס, אַנטוויקלען האָספּיטאַליטי רומז און זייער דינסט, קאָרמען די הונגעריק רעסטאָראַן פּייטראַנז. ווייסט די באדערפענישן פון קאַסטאַמערז, איר קענען נעמען אַ פאָלקס באַשלוס און ינאָובאַל האַללס דעקאָראַטיווע יסודות, און צו פאַסילאַטייט זייער אַרבעט און גיכקייַט, יקוויפּ די וואָרקספּאַסע מיט מאָדערן מאַשינערי. פאַרם אַנטוויקלונג אויך דערציילט צו סטראַטידזשיק גאַמעס, עס ס אויך אַ געזעלשאַפֿט, כאָטש, און איז דעוועלאָפּינג אויף דער ערד. וואַך אויס פֿאַר די קאַנסומער מאַרק צו שטענדיק זייַן אַווער פון, האָדעווען די נייטיק פּראָדוקטן צו אַרייַן אין קאַנטראַקץ פֿאַר די צושטעלן פון פּראָדוקטן און שטעקן צו די סטיפּיאַלייטיד באדינגונגען, אַזוי ווי נישט צו פאַרלירן די פונט פון פאַרקויף. פון אַ קליין שטיק פון לאַנד וועט ביסלעכווייַז פאַרגרעסערן דיין פאַרם אין אַ גרויס פאַרם, וואָס שוין האט זייַן אייגן קליין פאַבריק און אַ פאַבריק פֿאַר פּראַסעסינג פון רוי מאַטעריאַלס. אַלע אָנליין סטראַטעגיעס געפֿינט צו פאָרן די דורכקוק פֿאַר הויפּט. אפילו אויב איר טאָן ניט האָבן צו טאָן מיט דער אַרמיי, איר זענט נאָך אין דער העלם און גלייַך די געשעענישן מיט זייער אייגן וועג.


text:
באָאָמסקי אָנליין - סטראַטידזשיק מאַלטיפּלייער בלעטערער שפּיל, וואָס איז 1/3-מענטש אַרקייד. די שפּיל קריייטערז הואַקי גאַמעס, אָבער עס ארויס אויף די אינטערנעט דורך די פירמע נגאַמעס
ווייַזן אַ דיטיילד באַשרייַבונג פון
באָאָמסקי אָנליין - סטראַטידזשיק מאַלטיפּלייער בלעטערער שפּיל, וואָס איז 1/3-מענטש אַרקייד. די שפּיל קריייטערז הואַקי גאַמעס, אָבער עס ארויס אויף די אינטערנעט דורך די פירמע נגאַמעס. עס איז אַמייזינגלי שיין וועלט מיט שפּאַס אותיות און העל פּרעטטינעסס גראַפיק פּלאַן. דער הויפּט שטריך פון די שפּיל איז די נוצן פון אַ פאַרשיידנקייַט פון ערקראַפט אין וואָס די אותיות און מאַך און זענען אַקטיוולי פייטינג. איר וועט שפּילן ווי אַ פּילאָט, געראטן אַבדזשעקס, פליענדיק אין די לופט, וואָס זענען אויך צו זייַן מאַדערנייזד. די שפּיל גיט אַ געלעגנהייט צו קריגן באָאָמסקי פּליינז ניט נאָר דורך קויפן, אָבער אויך ינדיפּענדאַנטלי קלייַבן זיי. גיין פֿאַר אים! איר קענען פּלאָמבירן דיין האַנגאַר גאנצע זאַמלונג! באַהעפטן אין אַ שפּיל באָאָמסקי קאַמף איז נייטיק, עפן די טיר צו יקסייטינג אַדווענטשערז. פּלאָמבירן די פאָרעם מיט אַזאַ פעלדער ווי פאספארט נומער, פּאַראָל (יבערכאַזערונג), E-פּאָסט, איר האָבן צו שטעלן אַ טיקען אין די סוף, אַז אַקסעפּטאַנס פון דער באַניצער פערטראג. אַז ס עס - באָאָמסקי טשעק דורכגעגאנגען! צו געניסן די גאַמעפּלייַ, איר טאָן ניט האָבן צו זייַן די באַזיצער פון אַ קאָמפּיוטער מיט אַראָפאַנג פּאַראַמעטערס. פּאַסיק פֿאַר גאַמעפּלייַ דורכשניטלעך קאַנפיגיעריישאַן. דעם בייַזייַן פון אַ געזונט קאָרט, אַ נאָרמאַל בלעטערער און אינטערנעט קשר וועט לאָזן איר צו דערפאַרונג די אַטמאָספער פון די שפּיל, אָן לוזינג צייַט צו ינסטאַלירן קיין נאָך סאָפטווער. אין סדר צו שפּילן דעם שפּיל באָאָמסקי דאַרפֿן אַ כאַראַקטער. קלייַבן פון פיר פאַראַנען טייפּס. גאָלאַן עפפעל ינקאַראַדזשאַבאַל אָפּטימיסט, איר טרויערן נישט ניטפּיקינג פאַרוואַלטער וועגן איר יניקספּיריאַנס. זי איז אַ מומחה אויף די פאָרמירונג פלי 2. חוץ איר ליבע אַלע אַרום, ווי עס איז גאַנץ אַ פייַן מענטש. עמאַ איז זייער אַקטיוו און מאל ניט זייער פיליק. ליב מאַקאַניקס און געלערנט אַ פּלאַץ פון זייַן פאטער, אַ ינזשעניר אין די לופט פאָרס באַסע נועוואַדע. די ראָלע פון פּאַרטיי פאָרמירונג פליענדיק עס איז גרויס. פאַל טרינעד אַמאָל פאַרפאַלן אין דער מלחמה פון זייער עלטערן. נינאַ ווי ער ינליסטאַד אין דער אַרמיי און איז פּריפּערינג פֿאַר שלאַכט. דאס ומרויק יינגל וואס איז ביכולת צו אָנשטעקן די קראַפט-ווי. ווילאַ נועוואַדע - יינגער פּילאָט, וואס פארבראכט פילע יאָרן געלערנט די מעטהאָדס פון פלי. שיין באָכער, וועמענס לעבן וואָלט זייַן גאַנץ צופרידן אויב עס זענען נישט אַ נואַנס אַז קריייץ ומבאַקוועמקייַט - סטאַטערינג. ווי איר קענען זען, די אותיות זענען פאַרשידענע כאַראַקטער און אַבילאַטיז, אָבער איר קענען נישט זאָגן אַז איינער איז בעסער, אנדערע ערגער. ווי שוין דערמאנט, שפּילן באָאָמסקי איר, ניצן ערפּליינז. קלעאַווינג אַ ברייט געגנט - פון האָריזאָנטאַל "שורות" צו לופט "ייבערפלאַך" - איר וועט זייַן טאן אַ נומער פון זאכן. נעמען קעיר פון די וועפּאַנז וואָס זענען ניט דערשראָקן צו טרעפן די פייַנט, נוצן די קלאסישע אופֿן פון אַדזשאַסטינג די ווינקל פון פייַער, און לאָודער, באַצאָלן ופמערקזאַמקייַט צו די שטאַרק ייַזנוואַרג טיילן. ימפּלאַמענטאַד אַ נייַ סיסטעם אין די שפּיל לופט שלאַכט איז זיכער איר וועט זייַן צופרידן! באָאָמסקי אָנליין שפּיל גיט ניצערס מיט די פאלגענדע טייפּס פון ערקראַפט: אַלאַש, אַנסטייבאַל מיליטעריש פלאַך פליענדיק קאַנטיינער, זילבער דאָללאַר, אַ פּיראַט שיף, דער סוף באַראָן, F-10, שטורעם, קאַלט, האַלב-ווילד פערד. מיר זאָל אויך וואָרענען די פּלייַערס וועגן דעם באַגריף ווי דעבופפס - ינסידיאַס טראַפּס, וואָס לענדז זיך צו אַ מין פון ערקראַפט פּראַל און פארלירט זייַן שייכות. אַזוי איר קענען באַקומען פארברענט און די ערקראַפט וועט זייַן מער דאַמידזשד מיט יעדער נייַ דרייַ, פאַל אונטער דער ווירקונג פון דער האַלטן, וואָס בלאַקס די באַוועגונג פון די ערקראַפט וועט אַנדערגאָו אַ דאַזע, נאָך וואָס די ערקראַפט ענדערונגען צו באַוועגונג אָדער צו דערפאַרונג נאַמנאַס, טאָן ניט לאָזן פֿאַר די שאַץ. וואַך אויס! אין באָאָמסקי אָנליין פול פון געפערלעך סאַפּרייזיז! אבער טוט עס האַלטן באָאָמסקי פעלן צו שפּילן? נאָך אַלע די אַדווענטשערז איר דאָ און באַקלאָגנ זיך! זייַן זיכער איר באַקומען דעם שטאָפּן מיט אַ נקמה! מיר קענען נאָר ווינטשן איר די גיימינג יקסייטמאַנט און גוט שטימונג!
שפּיל / רעגיסטרירן


text:
האָט איר אלץ געוואלט צו צוריקקומען צו אַ צייַט ווען זיי זענען נאָך אַנדיסקאַווערד לענדער? ראָמאַנטיש רייזע און באַטאַלז, יקסייטינג אַדווענטשערז. די תקופה פון פּייראַץ עמפאַסייזיז אַלע פון די טשאַראַקטעריסטיקס אין די צייַט דער בעסטער. אַזוי, איר האָט אַ גרויס געלעגנהייט צו ונטערטוקנ זיך אין אַז ווייַט וועלט, וואָס איצט קענען זייַן געפונען בלויז אין ספרים אָדער קינאָ. 1 פּיראַט שפּיל וואָס וועט נעמען איר דאָרט. איר וועט זייַן מיד גערעדט אין די גרויס אַטמאָספער, פון וואָס איז זייער שווער צו ברעכן. אַמאָל אין די פאַרגאַנגענהייַט, איר זאלט געפֿינען זיך אַ שיף, און צו ווערן איינער פון די וועגן פון ווייַטער דיוועלאַפּמאַנץ. די שפּיל קענען זייַן ווי איר ווילן, צי עס ס אַ בלאַדטערסטי פּיראַט אָדער אַ אוצר הונטער, און אפֿשר אַ מצליח סוחר אָדער אַ איידעלע וואָריער אָן מורא, און אָן טייַנע. אָדער וועג, איר וועט זייַן לייַדנשאַפטלעך וועגן די פאַביאַלאַס וועלט פון יקסייטינג אַדווענטשערז אויף די וואַסער אָדער אויף לאַנד, ווו עס איז אויך אַ הויכפּונקט. יעדער אינזל איז נאָר טימינג מיט פארשיידענע מאָנסטערס. אויך, איר קענען דורכפירן אַ מעשוגע סומע פון טשיקאַווע קוועסץ באַלוינונג פון וואָס וועט נישט נעמען לאַנג. אין אַלגעמיין, איינער צו שפּילן דעם שפּיל אָנליין פּיראַט פאַרגעניגן. רובֿ מסתּמא, איר וועט קלייַבן די וועג פון די ים הונט, אַזוי איר זאָל זייַן פייַן צו עקוויפּ דיין שיף, און לערן צו פירן עס. דאַנק צו פאַנטאַזיע דעוועלאָפּערס בייַ דיין באַזייַטיקונג וועט באַקומען אַלע מינים פון שיפן, אַרויף צו די שיפן פון אונדזער צייַט. אַוואַנסירטע מאָדעלס פון שיפן וועט זייַן עפענען צו איר ווי דיין פּיראַט וועט געווינען דערפאַרונג. פֿאַר יעדער פון די שיפן צוגעשטעלט עקוויפּמענט: פאנצער פֿאַר שוץ פון פייַנט אנפאלן. גאַנז צו דרייען בייַ פייַנט שיפן. כוקס צו קלייַבן פּראָדוקציע פון די סאַנגקאַן רעקאַדזש פון אַ פייַנט שיף. דאס שפּיל האט אַ ספּעציעל אָרט איז געגעבן צו טאַקטיק. פֿאַר בייַשפּיל, אויב איר זענט נישט זיכער אַז דיין פאָרמיטל איז גרייט פֿאַר שלאַכט, עס איז בעסטער צו אַדכיר צו אַ מער זיכער קאַנאַל. און אויך, זאָל באַצאָלן ופמערקזאַמקייַט צו דער פאנצער וואָס וואָלט באַשיצן אייער שיף פון פייַנט אנפאלן, און זייַן זיכער פון די אָרנטלעכקייַט פון דער שיף. אויב איר, אויף די פאַרקערט, ווי די ריזיקירן, דעמאָלט פּאַסיק אַ הויך-גיכקייַט שיף און טרער דער בעסטער וואָפן אין דעם קאַמף. עס וועט זייַן פאַסאַנייטינג צו וואַך, פֿאַר וואָס איר באַקומען אַ גיימינג דערפאַרונג און פּראָדוקציע, געזאמלט פון די רעקאַדזש פון די פייַנט שיף. אין דעם שפּיל, די געפאַר וואָלט ליגן אין וואַרטן פֿאַר שפילער נישט בלויז אין ים אָבער אויך אויף לאַנד. עס זענען פיר ראַדאַר אינזלען: טאָרטוגאַ, טאַבאַק, די אינזל און די אינזל פון טויט אַביס. יעדער פון די אינזלען וועט האַלטן איר אַ פּלאַץ פון אוצר צו וואָס די דרך וועט נאָענט געפערלעך קעגנערס. אויף די מאַפּס פון פּיראַט אינזלען איר קענען געפֿינען פילע לאָוקיישאַנז, וואָס זענען די ביטשיז און שאַפּינג געגנט, טאַווערנז און פּאָרט געביטן, מיסטעריעז טעמפלען און פינצטער וואַלד. ווידער, אין די לאָוקיישאַנז, איר קענען געפֿינען אַ ריזיק נומער פון קוועסץ און מישאַנז, די באַלוינונג פֿאַר וואָס איר זענט נישט נאָר געלט, אָבער אויך די פארשידענע מאַדזשיקאַל זאכן. אַזאַ ווי אַמיאַלאַץ, פּאָושאַנז, פּויזאַנז, און, פון קורס, אַ פלאַש פון ראַם. רעגיסטרירן אין שפּיל 1 פּיראַטע פּאַסיז זייער געשווינד און לייכט. וואָס איר דאַרפֿן צו טאָן:
- גיין צו די וועבזייַטל און גיט אויף די שפּילן קנעפּל "1 פּיראַט רעגיסטראַציע"
- דעמאלט, טאָן אַלע וואָס איז דאָרט אנגעוויזן
- גיי צו אייער בליצפּאָסט און באַקומען די לינק צו דיין חשבון
- גיין צו די שפּיל און אַרייַן די דאַטן. איר קענען אָנהייבן דעם שפּיל. ווי איר קענען זען, גאָרנישט קאָמפּליצירט, ווייַל די שפּיל בלעטערער און עס טוט נישט דאַרפֿן צו זייַן דאַונלאָודיד צו דיין קאָמפּיוטער. עס איז זייער באַקוועם. אבער, אַפֿילו טראָץ דעם, די שפּיל איז איינער פּיראַטע פאַרפאַלן שיינקייט פון די שפּיל וועלט. די גראַפיקס אין דעם שפּיל איז פשוט אַמייזינג, און די גאַמעפּלייַ וועט ענוועלאָפּ איר גאָר אַטמאָספער פּיראַט פּאַסירונג. אַזוי, איר גיין צו דעם שפּיל פּלאַץ, רעגיסטרירן, און אָנהייבן זייער נסיעה. הנאה דיין שפּיל שפּיל1 פּיראַטע


text:
קינעטישע ענערגיע
אין פיזיק, איז קינעטישע ענערגיע די ענערגיע וואס אן אביעקט האט צוליב זיין באוועגונג. די קינעטישע ענערגיע פון אן אביעקט ענדערט זיך נאר ווען זיין גיך ענדערט. די קינעטישע ענערגיע פון אן אביעקט איז גלייך צו דער ארבעט וואס מען דארף כדי צו פארגיכערן אים פון שטייענדיק ביז יענער גיך.
אין קלאסישער מעכאניק, האט אן אביעקט (וואס דרייט זיך נישט) מיט מאסע m וואס גייט מיט גיך v קינעטישע ענערגיע פון mv²½. לויט ספעציעלער רעלאטיוויטעט איז דאס גילטיק נאר ווען v איז א סך ווייניקער פון דער גיך פון ליכט.
קאסמאסשיפן ניצן כעמישע ענערגיע צו ווערן לאנצירט, און פארדינען היפשע קינעטישע ענערגיע ביז זיי דערגרייכן זייער ארביטגיך.


text:
אינעם קעניגליכן הויף רעש'ט זיך שוין די לעצטע פאר וואכן צווישן די שרים אין די מיניסטארן אינערהאלב דעם קעניגליכן פאלאץ, פון ווען ס'איז נאר געקומען די קאמישע מעלדונג אז דער קרוין פרינץ האט זיך אויסגעקליבן א כלה נישט מער און נישט ווייניגער א מיידל פון א פשוט'ע שטוב אן קיין שום היסטאריע און איז ווייט פון האבן עפעס שייכות מיט קעניגליכקייט, פארשטייט זיך אז ס'איז געוועהן א שטיקל בושה פאר די מאנארכיע דער גאנצער שידוך אבער די קעניגליכע הויף זעענדיג זיין אנטשלאסנקייט צו טון דוקא דעם שידוך און נישט עפעס אנדערשט האבן זיי נישט געשטעלט קיין גרויסע ווידערשטאנד, איין זאך האט די קעניגליכע הויף יא געפאדערט אז כאטש קיין בזיון זאל נישט ארויס קומען פון די גאנצע זאך, און אז די כלה זאל ערשיינען צו די חתונה ווי עס פאסט זיך פאר בני מלכים, די שווערסטע פראגע וואס איז געשטעלט געווארן צום קרוין פרינץ איז געוועהן אויב די כלה האט די אלע תכשיטים און פארמאגט די אלע צוגעפאסטע קליידער מיט וואס א כלה פון א קרוין פרינץ דארף האבן אין די טאג פון די חתונה, אבער דער קרוין פרינץ האט געזאגט מיט א פיל מויל אז יא, ער ווייסט קלאר אז זי האט מכל טוב וטוב לויט אלע פארשריפטן פון די מלוכה,
פארשטייט זיך אז די תשובה פונעם קרוין פריץ איז נאר ארויסגעקומען נאכדעם וואס דער קרוין פרינץ אליין האט זיכער געמאכט און געגעבן געלט פאר די כלה איינצוקויפן פון אלע מינים וואס עס פעלט אויס, דער קרוין פרינץ האט געהאט א רואיגן געוויסן אז אלע אירע קליידער זענען מסודר על מכונו וויסנדיג אז ער האט איר געגעבן געלט און די מעגליכקייט צו קויפן אלע זאכן און אפי' געשטאנען על המשמר אז די קליידער זאלן געקויפט ווערן, און אזוי האט זיך דערנעטערט די טאג פון די חתונה, למעשה האט מען זיך אבער געזארגט אין קעניגליכן הויף אז ס'זאל נישט אנקומען צו קיין בזיון האט מען געמאלדן דעם קרוין פרינץ אז ער זאל וויסן אז אין די נאנטע טעג וועלן אריבער גיין א אפציעלע שליחות פון קעניגליכן הויף צו די כלה אין שטוב, פשוט זיכער צו מאכן אז אלע קליידער זענען דא און אלע צורינגען זענען אויסגעפיצט כדת וכראוי,
דער בן מלך האט גוט פארשטאנען דער מצב האט ער שנעל אנגערופן די כלה און געמאלדן אז ס'גייט קומען א אינספעקציע זעהן צו אלעס איז דא, ווי אין א שאק האט זיך די כלה גענומען ארויס שטאמלען פון מויל האלבע ווערטער אז ס'איז דא נישט גוטע נייעס, קוים וואס זי האט פארציילט און ארויס געזאגט די שלעכטע בשורה אז זי איז אריין געפאלן אין שווערע חובות און זי האט געמוזט פארקויפן די צורינגען און די קליידער, דער מצב יעצט כרגע איז אז זי האט נישט גארנישט מיט וואס צו גיין צו די חתונה, ווי א דינער אינמיטן העלן טאג איז געפאלן די בשורה פאר דעם בן מלך אז דא שטייט מען שוין ממש א טאג פאר די חתונה און באלד קומט א אינספעקציע פונעם קעניגליכן הויף און די כלה איז אויסגעליידיגט מכל וכל,
ער האט זיך שנעל גענומען טראכטן פון עפעס א אויסוועג און א עצה וויאזוי מ'זעהט זיך ארויס פון דעם פלאנטער, מיטאמאל רופט ער זיך אן צו די כלה, לאמיר דיר פרעגן איין זאך, דו געדענקסט ווען די האסט איינגעקויפט די קליידער זענען די קליידער געקומען איינגעפאקט אין אזא סחורה'נע האלטער, דו האסט נאך אפשר די סחורה'נע איבערדעק פון די קעניגליכע קליידער, זאגט זי יא, איך האב נאך די אלע צודעקן ביי מיר אין שטוב, גוט, זאגט דער בן מלך, נעם שנעל די סחורה'נע האלטער (גארמען בעג'ס בלע"ז) און פאק עס אן און פיל עס אן מיט שמאטעס ס'זאל אויסזעהן ווי ס'איז באמת דא דארט אריין געלייגט די קליידער, אולי ואולי וועלן זיי גלייבן די אינספעקטארן אז אין די האלטער ליגן טאקע אריין געלייגט די קליידער און זיי וועלן זיין צופרידן מיט דעם אליין,
נאך פילע שרעקיגע מינוטין איז אדורך די איספעקציע פון די משרתי המלך און בחסדי ד' אז ס'איז טאקע אדורך גלאטוג די גאנצע אינספעקציע ווי זיי האבן איר געגלייבט אויפן ווארט אז אין די האלטער'ס ליגן טאקע אריין געפאקט די קענינגליכע קליידער, ווייל די סדר איז דאך אזוי אז סתם קליידער לייגט מען נישט אין אזעלכע האלטער'ס נאר די גאר חשוב'ע קליידער, און אז די סחורה'נע האלטער'ס זענען דא איז משמע אז אונטער דעם ליגט טאקע די געפאדערטע קליידער,
אבער מיינט נישט אז מיט דעם האט זיך דער בן מלך באנגיגט, נאר ער האט פארשטייט זיך שנעל ערלעדיגט אז מ'זאל איינקויפן די ריכטיגע קליידער אזוי אז ביי די חתונה זעלבסט זאל נישט זיין קיין בושות, און ער זאל אנקומען מיט זיין כלה כדת של מלך ובית המלוכה,
הנמשל מובן, די בת מלך די הייליגע נשמה האט זיך משדך געוועהן מיטן פראסטן גוף, דער גוף האט נישט קיין השגה וואס מיינט ג"ע, וואס מיינט רוחני, אבער דער שידוך איז געשלאסן געווארן און דער נשמה מיטן גוף ווערן באשאפן אין א פריש געבוירענע מענטש, די חתונה דארף פארקומען נאך די 120 יאר פון א מענטש ווען די נשמה קומט ארויף אויך יענע וועלט אין ברענגט מיט די אלע קליידער און תכשיטים דאס זענען זיינע מצות ומעש"ט וואס דער גוף האט געטון במשך די צייט,
אזוי לעבט זיך א מענטש זיינע יארן מיט א רואיגקייט ער ווייסט אדער ער מיינט אז זיין גוף טוט טאקע מצות ומעש"ט און ס'וועט זיין גוט, ער מיינט אז זיין באגאש איז פיל מיט תכשיטים און רוחניות'דיגע קליידער, למעשה קומט חודש אלול תשרי מ'לאזט אים מעלדן אז כביכול ופמליא דילי' גייען קומען אויף א באזיך מ'גייט כאפן א בליק וואס טוט זיך אביסל מיט דעם מענטשעלע, דער נשמה ווערט אנגעצויגן ווער ווייסט וואס וועט זיך דא אויסלאזן, ער נעמט אפיר זיין גוף'ל אין איינע פון די עשרת ימי תשובה טעג און כאפט מיט אים א שמועס'ל, זאג נאר ווי האלסטו אויף די וועלט, ס'איז דא מיט וואס צו גיין צום טיש?, עפעס תורה? עפעס מצות? די האסט ביי דיר די אלע קליידער און תכשיטים?
דער גוף זאגט כ'וועל דיר זאגן דעם אמת, איך האב געהאט א שווער יאר, חובות, דער יצה"ר האט מיר פאר חובות'ט, דאס ביסל מצות וואס איך האב יא געהאט האט ער צוגענומען פון מיר כדרכו של החיצונים וואס כאפן צו די מצות וואס ווערן געטון אנע תשובה, איך שטיי יעצט כרגע בעירום ובחוסר כל, איך האב נישט גארנישט, דער נשמה וויל ממש וויינען, אוי וויי וואס וועט דא זיין ס'קומט אזא טאג ווי יום כיפור די שלוחים גייען קומען זעהן וואס טוט זיך, און געוואלד בושה תכסה פנינו וואס וועל איך טון דא?
זאגט דער נשמה גוט איך האב א עצה, ווייסט דאך אז לאחר מאה ועשרים ווען ס'קומט די חתונה איז דא אזא סחורה'נע צודעק דאס איז דער טלית מיטן קיטל וואס דאס דעקט אזוי איבער דעם גוף וואס האט מקיים געוועהן די אלע מצות, דהיינו דעי סחורות זענען דעם צודעק פאר די עכטע קליידער, כאפ שנעל דעם טלית און קיטל וויקל דיך איין אין דעם ס'וועט אויסזעהן ווי מ'שטייט שוין גרייט צו געבן דעם דין וחשבון און מ'קען שוין ברענגען די קליידער – מצות ומעש"ט וואס דער גוף האט געזאלט טון, אפשר אזוי וועט שוין זיין א שטיקל המתקה און די מלאכי מעלה וועלן דאס אדורך לאזן,
און אט אזוי מיט אזא פנים שטייען מיר כל נדרי ביינאכט, ווי דער הייליגער ישמח משה האט געזאגט אין א דרשה כל נדרי, מורי ורבותי פונקט אזוי ווי מיר שטייען איצט מיטן טלית און קיטל פונקט אזוי וועט מען שטיין פארן בי"ד של מעלה און אפגעבן דין וחשבון אויף אלע מעשים, און ס'איז צום האפן אז די הצלה פורתא וועט אדורך גיין און דער דין וועט ארויסגיין לטובה,
מיינט אבער נאך נישט אז ס'איז פארטיג ס'געשעפט, ניין, הערשט יעצט דארף מען גיין איינקויפן די מצות – קליידער, אזוי אז ווען ס'וועט קומען די חתונה אז אחר מאה ועשרים זאל נישט זיין קיין בושות, פארדעם גליך נאך יו"כ נעמט מען זיך צו די סוכה און מ'כאפט מען אריין נאך און נאך מצות, כדי צו זיין גרייט צו די חתונה הגדולה, און מ'זאל קענען אנקומען צו שמחת בית השואבה און זאגן מיט א פיל מויל אשרי ילדתינו שלא ביישה את זקנתינו, אדער כאטש אשרי זקנתינו שכפרה את ילדתינו,
האטס מיר אלע א גמר חתימה טובה אלע אידן,


text:
א גיטען חניכה
יעצט איז חניכה און יעדע נאכט גייט מען ערגעץ אנדערש, נעכטען בין איך געווען ביי מיין מימע וואס איז איינער פין מיינע בעסט פרענדס סטאם אזוי , אין איך האב נישט געוויסט וואס איר צי קויפען פאר א פרעזענט. אלעס האט זי שוין זי איז נישט אזוי רייך אבער זי איז א גרויסע ספענדער, אין וואס זי וויל קויפט זי זיך, אבער איך קען נישט גיין אן א פרעזענט האב איך געקויפט א שיינע דיש נישט צי טייער אבער אבי נישט אנציקימען אן גארנישט. נאך א מאזעל אז מיין מאן האט ליב צי צינדען ביי די זמאן ער גייט אפילי אין מיקווע פאר דעם אין דאווענט פרי מאריב אז ביי די זמאן זאל ער שוין קענען צינדען סאו זעמיר געווען אן טיים. סאיז געווען זייער שיין אינץ האמיר גיט ענזשויט איך האב אפילי געמאכט געלט פין קוויטלעך מער וויפיל סהאט מיך געקאסט די פרעזענט. מאצע שאבעס דארף איך שוין ווייטער לויפען צי א אנדערע פארטי איך בין נאכנישט זיכער ווי אדער צי מיין מאמע אדער וועט עס זיין ביי מיין עלסטע שוועגערין אבי מענזשויט.
איך האב געטראכט צי מאכען א בלאג אין ענגליש (נאר אויב איך האב צייט) איך וועל נישט קענען האבען צוויי בלאגס אויך האב איך ליב צי זיין פראפעשענעל אין ענגליש וואס וועט לענגער געדויערען צי שרייבען. ידיש פלאג איך מיך נאר צי טייפען אבער סגייט מיך נישט אן אויב סנישט פראפעשענעל ווייל סוואלט געדויערט צי לאנג אין איך וואלט קיינמאל נישט געקענט שרייבען.
אז איך שרייב שוין וועגען א ענגלישע בלאג וועל איך קאפיען א פאוסט וואס איך האב שוין לאנג געשריבען אין נישט גענדיגט:
איך וועל יעצט שרייבען וועגען א חסיד א הערעטיק אדער אויפגעקלערטע חסיד איך וועל עם ריפען שטריימעל סאיז אינטערעסאנטער. די ערשטע זאך וואס איך וויל עם זאגען אז ער שרייבט זייער גיט ענגליש פאר א חסידישער, האלעוויי מיין מאן זאל קענען אזא ענגליש, (איך קען בעסער ספאניש ווי ער קען ענגליש) איך וויל עם טאקע פרעגען וויזוי ער האט זיך אויסגעלערענט אזוי גיט, ספעלען קען ער פין די ספעל טשעקער אבער ער קען מער ווי דעם, ער דארף נאר גלייבען אז ער קען, סנישט אזוי גיט ווי שלום בערגערס ענגליש וואס איך ליין פין צייט צי צייט אבער פאר א חסידישער איז עס עקסעלענט. איך האב זייער ליב געהאט זיין לאנגע ארטיקעל פין מוישי אין חי סאיז געווען זייער שיין אין אינטערעסנט. איך האב שוין געשריבען אמאל אז איך בין אין א אנדערע פאזישען איך בין נישט אינטערעסירט אז מיין מאן זאל לערנען אין קוילעל סשטערט מיך נישט אבער איך מיין אז ספעלט נישט אויס אבער אז ער וויל שטארק זאל ער גיין אבער איך האלט אז איינער וויל נישט קען מען עם נישט צווינגען
ביז דא האב איך אמאל געשריבען איך וויל מיך נישט פלאגען פאר סטאם האב איך עס דא געלייגט. זייט דעמאלטס האט ער שוין סאך מער געשריבען אין איך זע אז ער האט סאך מער ליינערס ווי איך האב געמיינט אין איך הייב עם אן מקאנע צי זיין ( אבער ווילאנג איך האב נאכנישט געלייגט די ציילער ווייס איך נישט ווייל איך זע אז די ידישע פארברענג האט אויך אסאך מענטשען וואס ליינען עם)
איך ענדיג שוין אבער איך בעט אז קיינער זאל נישט לייגען נארישע קאמענטס איך גיי נישט שרייבען וועגען שמיציגע זאכען דא


text:
מוטצען האט באשטעטיגט די באריכט און געזאגט אז קאטאר זוכט בעסערע באציאונגען מיט אידן איבער די וועלט, און זיי גלייבן אויך אז גוטע באציאונגען מיט אידישע גרופעס אין אמעריקע וועט פארשטערקערן זייערע באציאונגען מיט די אמעריקאנער רעגירונג. אזוי אויך זוכט די קעניגרייך צו האבן א אומדירעקטע פארבינדונג צו מדינת ישראל דורך די אמעריקאנער אידישע פרא-מדינת ישראל געמיינדע, וויבאלד אפיציעלע האט זי נישט קיין דיפלאמאטישע באציאונגען מיט מדינת ישראל, און מדינת ישראל טוט איר באשולדיגן אין שטיצן טעראר און פינאנצירן די כאמאס טעראר גרופע.
קאטאר זוכט נענטערע באציאונגען מיט אידישע געמיינדע
מוטצען האט באשטעטיגט די באריכט און געזאגט אז קאטאר זוכט בעסערע באציאונגען מיט אידן איבער די וועלט, און זיי גלייבן אויך אז גוטע באציאונגען מיט אידישע גרופעס אין אמעריקע וועט פארשטערקערן זייערע באציאונגען מיט די אמעריקאנער רעגירונג. אזוי אויך זוכט די קעניגרייך צו האבן א אומדירעקטע פארבינדונג צו מדינת ישראל דורך די אמעריקאנער אידישע פרא-מדינת ישראל געמיינדע, וויבאלד אפיציעלע האט זי נישט קיין דיפלאמאטישע באציאונגען מיט מדינת ישראל, און מדינת ישראל טוט איר באשולדיגן אין שטיצן טעראר און פינאנצירן די כאמאס טעראר גרופע.


text:
6טן סעפטעמבער
דעם 6טן סעפטעמבער איז דער 259סטער טאג פון יאר (260סטער טאג אין אן עיבור יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 116 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- 1939 - דרום אפריקע פראקלאמירט מלחמה קעגן דייטשלאנד
- 1968 - סוואזילאנד ווערט זעלבשטענדיק
- 1970 - פיר איינצייטיקע עראפלאן פארכאפונגען דורך דעם פאלקספראנט פאר דער באפרייאונג פון פאלעסטינע. צוויי פון די עראפלאנען לאנדן אין דאסאנס פעלד, יארדאניע.
- 1991 -
- דער סאוועטן פארבאנד אנערקענט די זעלבשטענדיקייט פון די באלטישע לענדער.
- לענינגראד, די צווייטע גרעסטע שטאט אין רוסלאנד, ענדערט זיין נאמען צוריק צו פעטערבורג נאך 67 יאר.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- 1766 - דזשאן דאלטאן, ענגלישער כעמיקער און פיזיקער (געש' 1844)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- 1966 - הענדריק פערווארד, פרעמיער מיניסטער פון דרום אפריקע (געב' 1901)
- 2005 - יודזשיניא טשארלס, פרעמיער מיניסטער פון דאמיניקע (געב' 1919)
- 2007 - לוטשאנא פאוואראטי, איטאליענישער טענאר (געב' 1935)
פייערונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- סוואזילאנד: זעלבשטענדיקייט טאג


text:
די וואך האט כלל ישראל זוכה געווען צו זען א פארזאמלונג פון ראשי
אלפי ישראל, ראשי גולת אריאל, רשכבהג"י דורינו, די מלאכים ושרפים
פון לעיקוואד, וויליאמסבורג, סאוט פאלסבורג, בארא פארק, פארשעי,
קרית יואל, פלעטבוש, מאנסי, און ירושלים עיה"ק. עס האבן זיך דארט
באטייליגט די מלאכי מעלה בדמות אדם, די אדמורי"ם לבית סאטמאר,
פאפא, קארלסבורג, קאסאני, און פארשעי, און די ראשי ישיבות לבית
חיים בערלין, לעיקוואד, סאוט פאולסבורג, און צולעצט - די סאמע שפיץ
שרפים עומדים ממעל לו - די ירושלימ'ע עסקנים/רבנים.
בליץ שנעל האבן זיך אנגעהויבן די אטאקירונגען פון אלע ריכטונגען,
ליעקס און פעיק ניוז למיניהם, אזש די טראמפ אדמיניסטראציע וואלט
ווען באדארפט קומען קיין וויליאמפעסט אויף שימוש ביי די זאלוינים
וויאזוי מ'קען ליעקן, ספינען, און אוודאי געוויס - פעיק ניוז'ן, אפילו עס
איז נישט ערשינען קיין איין טוויט פונעם ווייסן הויז שבקרית יואל הבירה.
כלל ישראל האט זוכה געווען צו א ספעציעלע הצצה אל הקודש פנימה,
זייענדיג מקבל חכמה עד אין סוף פון די גדולי ישראל וואס דאגה'ן פאר
תושבי ארץ כנען, וואס האבן - ווי רבינו הקדוש בשעתו - "ווייטע אויגן"
וואס קוקן ביזן ווייטן ארץ ישראל, און טאקע ווי ביים רבי'ן אליינס ווערט
די בליק וואס אמאל ווייטער און ווייטער פונ'ם מציאות.
פארט אבער האבן מיר נישט געוואוסט וועלכע ווערסיע פון די אומצאליגע
ספינערייען צו גלייבן. מיר האבן אפט גע'ספיקא'ט אויב ר' אהרן קרית
יואל'ער איז טאקע אזא פערד ווי די זאלוינים טענה'ן, אדער גאר איז דער
פארשעי'ער זעלבסט-געקרוינטער-קנאי-וצדיק-וחכם גאר דער נעסטי
אטאקירער וואס זוכט אביסל צומי ווי הרב הקדוש מרן ראש הישיבה
ראבי הי"ד שנשפך כמים לאחר שנתגלה קלונו ברבים.
אינצווישן האט זיך אפט גע'חקר'ט אויב דער קארלסבורגער איז פלוצים
געווארן א פוסק הדור איבערן פארשטאנד פון די בחורי ארץ ישראל,
אדער אויב ר' מלכיאל לעיקוואדער זוכט עטוואס מער ווי אן אייגענע
אדמורו"ת נוסח ליטא. דאס זעלביגע האבן זיך ברעמענער געהויבן מיט
וואונדערליכע מינעס, הערנדיג שארפע קנאות נוסח סאטמאר, יוצאים
מפי הגבורה שבגבורה פון רבי חיים בערלינער ראש ישיבה, לעצטנס
מער באקאנט אלץ "זקן ראשי הישיבות" אדאנק זיין זיך צושטעלן צו די
רעטאריק פון די בראקעלי-און-פאטעיטע קעפ.
אנדערע האבן געהאט ערנסטע ספיקות אויב דער ירושלימער קנאי און
סיקריק, בנו הגדול של ר' זלמן לייב'ן וויליאמסבורגער, האט געכאפט א
הארץ אטאקע אינמיטן די אסיפה נכבדה, אנטלויפנדיג פון דארט ווי א
קאץ געגראדזשעטן, אדער אויב דער "לא זו בלבד עשה לנו בן עמרם"
- ה"ה הלוחם מלחמות הידוע בשמו הנכבד "טייטלבוים", איז גאר דער
ווארטזאגער פאר יהדות הקנאית ולא רק יהדות הסיקריקית )הסבר
לאינם מבחינים: סיקריקים קעגן קנאים, איז ווי אייסיס קעגן אל-קאידא(.
צווישן די קטעי דברים וואס זענען ערשינען דורך ליעקערס למיניהם,
האבן מיר געזען אז דער קרית יואל'ער ברייטער מויל ארבעט אווערטיים,
און אז די ליטוואקען האבן נאך א שווערע דזשאב זיך צוצופאסן צום
קנאישן ווינקל פון "דאס הייפעלע" ברכיים שכרעו לבעל ויוא"מ, וויבאלד
ס'פעלט זיי זיבעציג יאר שימוש )דאס איז אזוי לאנג ווי גאנץ גלות בבל(,
מאז קום המדינה, וויאזוי צו סיקריקעווען/קנאעווען. אזוי אויך האבן מיר
זוכה געווען צו זען א ברייטע שמייכל אויפן הייליגן געזיכט פון פאפער
שרף, וואס געווענליך זענען אנדערע סארט מינעס אויסגעשפרייט אויף
זיין לעכטיג צורה, מער פון די "פחד-ווארפענדע" סארט מינעס.
די פאר וואנאביס, המכונים בשם רב הצעיר דקארלסבורג, פארשעי'ע
רבי )אוי! טשילס(, והמסתעפים מהם, האבן זיך מער חרוב געמאכט ווי
געבויט. אבער פון א צווייטע קוק-ווינקל, קען אזא לוזער זיך נאר בויען
דערפון. בבחינת מרשעים יצא רשע ומטיפש יצא טפשות ומגס רוח יצא
גסות אזש צום ברעכן.
להמשך כנסו כאן:
*
אבער מה עשה הקב"ה? גאט האט אונז נישט צונאר געלייגט, תלוי בחסדי
אחרים, תלויים ועומדים בין שמים וארץ ובין סיקריקים לקנאים, נאר ער
האט אונז צוגעשיקט די שמועס מיטן טראנסקריפט, אז יעדער בר בי רב
דחד יומא בבי מדרשא דסיקריקיא, וועט קענען מיטהאלטן דעם סוד שיח
שרפי קודש המשלשלים בשלשול גדושה לגודש.
ווי נאר די נייעסער האבן זיך אנטפלעקט צו די אלצווייסער, בין איך
געווארן ווי א זנב לאריות )פאן אינטענדעט אויף ביידע ווערטער(, און
מיינע אויערן האבן דערגרייכט די שמועה טובה ששמעו ישראל על הר
סיני "לא תגנוב", והלך זה וגנב, ווי דער קאצקער האט געטייטשט אז
מ'טאר זיך נישט זעלבסט בא'גנב'ענען און אויסנארן. און דא שטייען מיר
פאר א באנדע כסילים, זה בכה וזה בכהכה ]מיט א קמץ[, וואס הוציאו את
עצמם מן הכלל של עם נבון וחכם.
מיט א יגיעה רבה ועצומה, כיגיעתו של הסאטמארע רבי )ביידע( איבערן
בהתאסף ראשי עם, הדומה לחמור
להמשך כנסו כאן:
תוכן האסיפה אודות גזירת גיוס בני בישיבות
בעיה"ת מאנסי - א בלק תשע"ז לפ"ק
@ארי נוהם - ק"ש
גזירת גיוס, בין איך אדורך זייער גאנצע שמועס, און טראצדעם וואס איך
בין ווי א ננס נגדם, ומי אשר יתחצף ויאמר אני ירדתי לסוף דעתם, און
כ"ש איך וואס קען ניטאמאל יורד זיין לתחילת דעתם, און כ"ש וכ"ש ווען
איך זע נאכנישט קיין דעתם בכלל, פארט בין איך א ננס ע"ג ארי )פאן
אינטענטעט(, ולכן אזרתי אומץ וחגרתי חרב ושנסתי מתניים וקשרתי
קשרי אותיות, צו פארשטיין דעם שיחתן של עבדי אבות, אדע לפחות די
בהמתן של עבדי אבות.
וזה החלי בעזהש"י:
החכם הגדול מכל האדם, רביה"ק מפארשעי שליט"א
צוערשט עמיר זיך נעמען צו די ביינער פון פארשעי'ע רבי. סיי ווייל די
מערסטע נאנסענס איז ארויס פון זיין פום ממלל רברבין, סיי ווייל ער האט
גע'חוצפה'ט און איבערגעהאקט, און בעיקר ווייל דער וויל דא בויען א
ברענד אויף אונזער חשבון. דער צדיק האט קיינמאל געהאט קיין שייכות
מיט קנאות, קיינער אין ארץ ישראל ווייסט ניטאמאל אז ער עקזיסטירט
- על הצד אז זיי וועלן שוין יא "פאלגן" אמעריקאנע דעות זאגערס, און
דער חכימאה דיהודאה האלט זיך באשיינפערליך פארן שלמה המלך
פונעם דור וואס האט לשם שינוי "אנדעקט ארץ ישראל" )קולומבוס,
הפארשעי'ער אחריך!(, א זאך וואס אלע ארץ ישראל'דיגע גדולי ישראל
האבן פארפאסט צו זען בקוצר דעתם ושכלם ל"ע.
דער פארשעיער פרעגט ]19:25" :]איז הכל מודים אלע רבנים און ראשי
ישיבות אז ס'איז א פראבלעם?"
דער חצוף וסיקריק עמרם ט"ב ערקלערט ]40:39" :]אלע ראשי ישיבות
ורבנים זעען נישט קיין פראבלעם אין די פיתויים", און דער פארשעי'ער
צדיק שפרינגט שוין האלבוועגס מיט התרסה: "זעען זיי נישט דעם
מציאות, אדער זעען זיי יא דעם מציאות און האלטן נישט ס'איז א
פראבלעם?"
אפאר מינוט גייען אדורך, און זיין שאלה ווערט חוצפה'דיגער ]00:57 :]
"איז אמת אז אין ארץ ישראל זענען פארהאן רבנים און ראשי ישיבות
וואס האבן טויזענטער מענטשן אונטער זוך, און זיי ווייסן נישט וואס עס
גייט פאר?"
עטליכע מינוט שפעטער, האט ער זוכה געווען צו א השראה משמים און
ס'איז אים שוין קלאר אנפלעקט געווארן מתוך גילוי אליהו הנביא המכונה
בשם עמרם ט"ב, אז ]06:62" :]ס'קומט אויס אז די גדולי ישראל ווייסן
נישט וואס עס טוט זיך" )אבער נאך-א-מזל אז דער קדוש פון פארשעי
לעבט נאך, און וועט מגלה זיין מעפר עיניהם וואס עס טוט זיך ביי זיך
אינדערהיים(.
צווישן זיינע פנינים איז אזא פיקחות'דיגע ענטפער פארוואס ס'נישטא
קיין "שמוע בין אחיכם" פון די אנדערע צד )טענת הרבי מקרית יואל(,
און דער חכימאה דפארשעיאה ענטפערט: "מ'האט גערופן מאיר פרוש,
אבער..."
אדער נאך א שארפע טענה, ממש תסמר שערות אנוש: "א מגיד שיעור
אין א היימישע ישיבה האט געזאגט פאר א סאטמארער בחור אז ס'איז
נישט קיין פראבלעם צו גיין אין מיליטער". חברה, לאמיר מוחה זיין אז ער
האט פארפאסט צוצולייגן די צוגעפאסטע ווערטער "שומו שמים"!
ביני לביני שטופט ער צוויי מאל אנצוגרייטן א קול קורא דערוועגן )חתמ'ע
נאכאמאל איבערן איסור פון גיין מיט א דאסטער, אויב דיין חתימה
המתנוסס בראש חוצות איז אזוי וויכטיג לבריאות נפשך הטהור(.
ווער רעדט נאך פון זיי פיקחות'דיגע ענטפער אויפן קרית יואלער רבי'ס
טענה, אז קודם דארפן די ארץ ישראל'דיגע רבנים שרייבן בחומרת הענין,
און דערנאך קען מען צולייגן אמעריקאנע חתימות. דערויף ענטפערט דער
חכם פון פארשעי ]16:109" :]אבער זיי האבן זיך שוין געוואנדן צו אונז. די
ספרדים האבן זיך געוואנדן צו אונז" )פשששש, אטע-דאס מיינט מען,
ריכטיג? אט די פקחות זאגט ער איבער צוויי מאל ביים אסיפה(.
די שמועס פארט ווייטער ווי פאלגענד.
קרית יואלער פרעגט: "די אשכנזים האבן זיך אויך געוואנדן צו אייך?"
פארשעי: "אבער דאס בי"ד העדה החרדית האט זיך געוואנדן צו אונז" )אן
ענטפער ממין הטענה, עילוי'שקייט בתפארתה(
קרית יואל: "גערער רבי האט זיך געוואנדן צו אייך?"
פארשעי: "ניין"
קרית יואל: "וויזניצער רבי האט זיך יא געוואנדן צו אייך?"
פארשעי: "ניין"
קרית יואל: "בעלזער רבי האט זיך געוואנדן צו אייך?"
פארשעי: "ניין" )קענטיג צוביילט פון דעם געגן אטאקע, פרובירט ער צו
מינימיזירן די אפעקט(: "דארפן מיר די דריי רבי'ס זאלן זיך ווענדן? ביז
אהין?" )חמור איינער, ניין נישט ביז אהין, נאר ביז די ספרדישע בריוו!(
נאך אסאך גאונישע שטיקלעך זענען ארויסגעקומען פון הצדיק
מפארשעי, און וועלן דערמאנט ווערן שפעטער ביי אנדערע שיחת חולין
של תלמידי טיפשים.
פירות הנושרים להלכה:
1 .אז מ'קען נישט נעמט מען זיך נישט אונטער.
2 .פארשעי'ער, מה לך אצל קנאות, כלך לך לליידאקעס אשר בגלילותיך.
3 .קיינער אין ארץ ישראל דארף נישט דיין עדווייס, און קיינער וועט פון
דיר נישט קלוגער ווערן.
4 .הדיוט קופץ בראש זאגט די גמרא אויף המן. ס'נישט גוט נאכצוטון זיין
ביישפיל.
5 .שכל נעמט מען נישט פון די פוס. אויב דו ווילסט א "צווייטע צד" רוף
נישט אהער מאיר פרוש. אביסל קאממאן סענס אין פעלד פון קנאות!
6 .אויב דו בלוטיגסט טאקע, רעד מיט א גדול אין ארץ ישראל אנשטאט
ווילדעווען אין אמעריקע.
7 .פערזענליך האב איך דיך אמאל אנגעקוקט אלץ קלוגער רב. נאו מאר!
בכה רבי ואמר... יש מחריב עולמו בשעה אחת.
מרנן דלעיקוואד שליט"א
אצינד וועלן מיר מופן קיין לעיקוואד. עס איז יעצט טאקע זייער הייס און
יומיט דארט, די שטומפיגע מצב האט זיכער אפעקטירט די שטומפיגע
קעפ דארט, ואין ראש אלא ראשעשיווע, ומיעוט "קעפ" שנים, ה"ה הני
תרי צנתרי דדהבא קאטלער/שוסטאל ענד קא.
ברם יזכר לטוב אותו האיש, נעים זמירות ישראל, דוד מלכא דשוסטלא
דלעיקוואדא, וואס האט גראדע גערעדט גאר איינגעהאלטן, מיט טיפישע
ליטווישע תמימות. לאמיר טאקע גיין צו אים צוערשט:
מיט א קאכעניש וואס פאסט פאר א הימל קראצער, טענה'ט ער איבער
די וואס העלפן חרדים זיך אנגלידערן אין מיליטער ]18:93" :]איר ווייסט
ווער ס'העלפט מיט? דער יצר הרע! מיר דארפן זיך נעמען צום יצר הרע,
מיר דארפן מתפלל זיין" )אה, ב"ה ס'שוין דא דער בעל מוסר וואס וויל
מיט תפילה מבטל זיין די גזירת גיוס הנוראה(.
הרב שעכטער ענטפערט אז מ'דארף מאכן אן עצרת הסברה, אבער הרב
שוסטאל גייט ווייטער מיט זיינס, שארפער אויסגעדריקט: "ניין. לאמיר
מתפלל זיין"!
קלערט איר אז ס'איז בלויזע תמימות וואס דריקט אים? ניין, ער האט א
חשבון, הגם א לעגיטימע, פארוואס נישט צו מאכן א פרישע עצרת זעם/
הסברה/מחאה. ווען דער קאסאנער וויל ווייטער אז מ'זאל מאכן אן עצרת,
מסביר'ט זיך דער לעיקוואדער: "אבער מיר קענען נישט זאגן פאר ארץ
ישראל", אה, יצא המרצע מן השוק. ער האט מורא/דרך ארץ פאר די ארץ
ישראל'דיגע חברה.
ביים סוף, האבן די ליטוואקעס א סוד שיח'ל, בהשתתפות דעם קרית
יואל'ער, און מ'זעט ווייטער וואס דריקט אים ]18:112:]
קאטלער: "מ'זאל מאכן א יום תפילה"
שוסטאל: "מיר דארפן מתפלל זיין"
שעכטער: "מ'דארף מסביר זיין און מ'דארף מתפלל זיין"
שוסטאל: "מ'דארף טאן אז מ'זאל נישט שטערן פון ארץ ישראל" )דינגט
זיך פערזענליך אויף הרב שעכטער(
כ'בין נאך מסופק אויב שוסטאל און קאטלער דינגען זיך אפילו איבער די
מהלך פון מתפלל זיין. קאטלער וויל אן עצרת תפילה, שוסטאל וויל אז
מ'זאל מתפלל זיין און מעגליך אז יעדער פאר זיך. בעיקר וויל ער נישט
אויפרעגן די ארץ ישראל'דיגע גדולים, און זוכט א וועג ארויס און פארט
סאלווען די ברענעדיגע פראבלעם פון גזירות גיוס רח"ל היל"ת ה"י ל"ע.
*
אצינד צום מייסטער פאליטיקאנט פון לעיקוואד, דער נכד בא"ב, וואס
פרובירט שוין לאנג צו מרן'ען, דערווייל אן ערפאלג.
הרב קאטלער איז א כיטרע שלאנג. ער זעט ווי דער קרית יואל'ער
האט א שטארקע טענה: מ'דארף קודם זען וואו מ'האלט מיט די ארץ
ישראל'דיגע רבנים, און ס'זענען ערשינען מכתבים פון זיי אז ס'איז נישטא
קיין פראבלעם. ווידער קאטלער וויל פארט מ'זאל פארפירן פון דאהי,
אפגעזען די דעה פון די רבני ארץ ישראל. ער קען דאס נישט זאגן הויך,
ווייל דעמאלס איז ער קאמפאט פאר דער ברייטער מויל פון קרית יואל,
אזוי אויך וועט ער כאפן אינדערהיים פון די ליטוואקעס. דערפאר פרובירט
ער מזייף צו זיין און זאגן חצאי אמיתיות ושקר שלם.
דער לעיקוואדער ענטפערט דעם קרית יואלער'ס משלי שועלים, כאילו
טראמפ כאפט א שמועס מיט ביבי וכו', וזל"ק של קאטלער ]55:100 :]
"דער מציאות איז, אז די רבנים אין ארץ ישראל זענען מודה אז ס'איז דא
א פראבלעם. אלע רבנים רובם ככולם זענען מודה היינט. ס'איז נישטא
קיינער וואס האלט ס'איז נישטא קיין פראבלעם. דער לאיער האט
געשריבן אז ס'איז דא א פראבלעם".
שקרן! במילתא דעבידא לגלוייה! שעים אן יו!
דער שמועס פארט ווייטער, און דער קרית יואל'ער לאזט זיך נישט. ס'איז
קלאר דא רבנים וואס האלטן אנדערש. האלט מיט א שפעטערדיגע חלק
פון שמועס, א גרויל ווען א ליטאי מיט ביליגע אינטערעסן דערקלערט
זיך קנאי!
קאטלער ערקלערט מיט א קאלטקייט ]108" :]ס'איז געווען א עצרת אין
ארץ ישראל, און היינט איז נישטא ווער ס'איז מכחיש דעם פראבלעם.
כ'מיין די צוויי אידן וואס האבן געשריבן אז ס'איז נישטא, האבן שוין
צוריקגעצויגן און זענען שוין מסכים. ס'איז נישטא קיין נידון".
א ביישפיל פון א חצוף, שקרן, וזייפן, אויפאמאל! אגב, די צוויי אידן זענען
די אנערקענסטע גדולים אין ארץ ישראל, און זייער אויטאריטעט וועגט
אלעס איבער. אבער דער רעדט כאילו ס'געווען עפעס צוויי אידן, וגם הם
חזרו בהם!
אבער דער קרית יואלער מיטן פולן רעספעקט לאזט זיך נישט: "חשובער
ראש ישיבה, איר האלט נישט אז די צוויי ראשי ישיבות )אגב, ר' מלכיאל,
לערנט אייך פונעם גרויסן מויל וויאזוי מ'באטיטלט די "צוויי אידן"( האבן
געשריבן בשם די אלע אנדערע ראשי ישיבות?", אויף וואס הרב קאטלער
ענטפערט: "איך ווייס בידיעה אז די אנדערע ראשי ישיבות האלטן אז
ס'איז דא א פראבלעם".
דער איז זיך סותר מיניה וביה, זאגנדיג א רגע פריער אז אפילו זיי צוויי
האבן צוריקגעצויגן, ומתוך זה פשוט אז אלע אנדערע האלטן אזוי. זעט
אויס אז ער וויל טאנצן אויף צוויי חתונות, בדרך גם מזה וגם מזה אל תנח
ידך, וחדא ועוד קאמר. אם תמצא לומר אז זיי צוויי האבן צוריקגעצויגן,
אידעך גוט, ואם לאו שם תהא קבורתם אבער כאטש ווייס'ך בידיעה אז די
אנדערע האלטן יא אז ס'איז א פראבלעם.
*
למעשה מאכט מען באשלוסן, און קאטלער זאגט די אויבן ציטירטע
ווערטער אז מ'זאל מאכן א יום תפילה, כלומר, עפעס גענוג שטארק צו
ווייזן פאר די גדולים אין ארץ ישראל אז מיר קענען אליינס און מיר האבן
אויך א דעת תורה, אבער נישט גענוג מחאה זעם'דיג וואס וועט מעורר זיין
א מחאת זעם קעגן אים ביי אנ"ש דלעיקוואד.
ווען דער קרית יואל'ער טענה'ט ווידער: "איר מוזט צוקומען צו די ארץ
ישראל'דיגע", ענטפערט אים דער לעיקוואדער ]09:114" :]אבער אז מיר
זענען מעורר פון דא?", ווי צו זאגן אז מיר קענען אליינס, און מ'דארף נישט
צוקומען צו די גדולי ארץ ישראל.
וואס דער קרית יואל'ער רבי כאפט נישט, איז אז נאר ער האט די
פראבלעם וועגן עפעס אויפטון למעשה, ווידער דער לעיקוואדער רבי
האט אנאנדערע חשבון, זיך בויען און אפשאקלן פון די ארץ ישראל'דיגע
מרנן, און וועגן דעם דארף ער נישט און וויל טאקע נישט די שטיצע פון
די רבני ארץ ישראל.
אזויפיל זעט מען יא, אז דער קרית יואל'ער גלייבט נישט זיין פרעכע ליגנט,
און ווידערהאלט ביים סוף אסיפה: "אז ס'איז ארויסגעקומען צוויי חשוב'ע
ראשי ישיבות )"צוויי אידן" אלערט, ראה ר' מלכיאל!( און געזאגט אלעס
אין ארדענונג, נעמט עס די וועלט אן אז אלעס אין ארדענונג. איך זאג
נישט אז ס'איז אזוי, אבער די וועלט נעמט אזוי אן". אין אנדערע ווערטער,
ער גלייבט נישט די ליגנט פון מרן מלעיקוואד, אז אפילו זיי צוויי האבן
שוין צוריקגעצויגן פון זייער בריוו אז ס'נישטא קיין פראבלעם.
ווען דער קרית יואל'ער באשליסט אז מ'דארף מאכן א קאמיטע וכו',
ענדיגט הרב שוסטאל צו מיט א טריקענע "יא מיר וועלן זיי העלפן", און
דא ענדיגט זיך די שיחת קודש פון אנשי לעיקוואד.
פירות הנושרים להלכה:
1 .אויב דו ווילסט מאכן אן עצרת תפילה, וואזשע פעלט זיך אויס אזויפיל
אסיפות? טו כרצונך הטוב און לאז געמאך.
2 .תפילות זענען זייער גוט נגד היצר הרע. ייש"כ הרב שוסטאל פארן
אויפמערקזאם מאכן.
3 .במילתא דעבידי לגלויי לא משקרי אינשי, איי געס אז נישט יעדער איז
בגדר אנושי.
4 .מ'ווערט נישט קיין מרן פון אונטערהאקן אנדערע מרנן'ס, און אוודאי
נישט פון ליגנט.
5 .נעקסטיים רעדטס ענק גוט צונויף פון פריער: יום תפילה אדער בלויז
מתפלל זיין? חילוקי דעות זאלן נישט זיין דורכזיכטיג.
6 .קנאות איז נישט די מיטל צו ווערן א מרן אין ליטא, כ"ש בליטא
שבארה"ב. עי' ערך ר' אל'ה בער. ס'ארבעט פשוט נישט.
7 .דער קרית יואל'ער איז טאקע פון קנאישן לאגער, אבער ער קויפט
נישט קיין פרעכע ליגנט אבי ס'זאל זיך קנאי'ווען, דאס קען מען טון פאר
די אנשי בראקעליס-ענד-פאטעיטאס ענד קא. וואס זוכן אויך צו בויען א
חסידישער מרן אזויווי דו זוכסט אין לעיקוואד. צו קענען די קאודס פון
קנאישע לאגערן, ברויך מען זיין א חסיד.
וואנאבי רבנים, דעה זאגער, און עשקנים
אצינד דארף מען בעצם צו רעדן פון די וואנאביס לבית קארלסבורג
רב צעיר וביכרא סיכלא, קאסאני, סאטמאר-ווילי-ירושלים ענד קא.
דסיקריקיא בראשית עמרם ט"ב, און דער ליטווישער עסקן וואס איז מער
בוירינג ווי בויעררינד.
אבער גלויבט מיר, זיי זענען נישט ווערד קיין שמועס. הערטס אויס די
שמועס, ליינטס די טראנסקריפט, און זעטס וואס פאסירט ווען יעדער
חכם בעיני עצמו ווערט א דעה זאגער אין זאכן וואס ר' דוב לאנדא איז
כנראה נישט גענוג אויסגעקאכט דערין.
לו עמי שומע לי, ישראל בדרכי הלכו, לו התבונן בעיני רוחו ולא בעיני בשר,
לו לא עינו הטעתו, וואלטן די חברה זיך געשעמט צו עפענען דאס מויל.
אבער האבן זיי ווען שכל, קומען זיי דען צום אסיפה? אלא מאי, קשיא
מעיקרא ליתא. איך קען נישט עקספעקטן פון די חברה מער פון וואס זיי
האבן דעליווערט.
נעקסט קעיס.
הגאון הגדול זקן ראשי הישיבות,
הקנאי המפורסם מבערלין שליט"א
אה, ברוך הבא מרן הקנאי, זקן ראשי הישיבות, הגאון האדיר ששמו
נודע בשערים מאז היתה סאטמאר לבראקעליס וזאלונים לפאטעיטאס,
ה"ה מרנא ורבנא קדישא ר' אהרן שעכטער. לזכותו יאמר, אז ער איז אן
ערליכער איד און כ'וויל אים נישט אויסטון נאקעט, דערפאר איז טאקע
א פלא היהפך כושי עורו ונמר חברבורותיו וליטאי שכלו ומזג רוחו הקר?
לאמיר ציטירן זיינע ווערטער, ומצוה ליישב.
הרב שעכטער פרעגט די עסקנים ]50:25" :]אפשר קענט איר זאגן פאקטן
אז אזוי איז דער מציאות?", אויף וואס דער בויערינג פארשוין הייבט אן צו
דרייען מיטן צונג מיט ערקלערונגען.
עטוואס שפעטער ]40:39 ,]איז עמרם ט"ב הסיקריקי מוציא לעז אויף
גדולי ארץ ישראל, אז זיי זעען נישט קיין פראבלעם מיט די פיתויים, אויף
וואס די רביים פון פארשעי און קרית יואל וואונדערן זיך צו עס קען טאקע
זיין אז זיי זעען נישט קיין פראבלעם. הרב שעכטער רעגט זיך אויך: "וואס
הייסט ס'איז נישט קיין פראבלעם? מ'ווערט נאך נתפתה! שרעקליכער
פראבלעם?!"
נאך אפאר מינוט גייען אדורך, ווען מ'רעדט פון די מפתים להתגייס,
און ס'קומט ארויס א פסק דין פון פוסק הדור וזקן ראש הישיבות
]20:71" :]מ'דארף מאכן א הסברה און ארויסקומען. די גרעסטע מצוה
ארויסצוקומען קעגן זיי און רעדן לשון הרע אויף זיי".
*
דערנאך קומט די באמבע ממש, ווען דער קרית יואל'ער פרעגט די פשוטע
פראגע ]30:76" :]מ'בעט די אמעריקאנער ראשי ישיבות זאלן העלפן. די
ארץ ישראל'דיגע ראשי ישיבות ווייסן נישט די אלע זאכן?" והנה, נהפך
החררה ונהפך לאבל מחולינו. גאר דער ליטווישער זקן זאגט די פאלגענדע
שאקירנדע ווערטער: "איך בעט מחילה פון די גרויסע מענטשן דארט. זיי
באקומען תמיכה"!!!!
איר פארשטייט וואס דא טוט זיך? די ווערטער זענען נישט ארויסגעקומען
פון עפעס א שארמאשע מח גדול, ווילי וואנעבי קנאי הדור, אדער רבי
זכיסעליינע איד. ניין, דאס קומט ארויס פון א "רבי חיים בערלינער", און
נאכדעם פארשטייען נישט די זאלוינים פארוואס די אמעריקאנע גאס
אנערקענט נישט אז ער איז א הגאון הגדול און זקן ראשי ישיבות.
אז ס'גיסן זיך פערלרייד, דאן קומט ווייטער פאר א רייד. הרב שעכטער
קומט ארויס מיט א באמבאסטישע דערקלערונג, זיך אייסערענדיג מיט
חכמה אויפן קרית יואל'ערס ווערטער אז גיין אין מיליטער איז ביהרג
ואל יעבור )ער ווערט געבעטן צו שעכטן זיין פלומעניק, נכד גיסו השרף
מסאטמאר-53.)
אויף דעם לייגט שעכטער צו ]14:91" :]דער רבי האט געזאגט, ס'איז יהרג
ואל יעבור. איך זאג, ס'איז יהרוג פון כלל ישראל"! פשיהא, דאס דארף מען
מודיע זיין פאר ר' זלמן סורוצקין וואס האט זעלבסט געטון פארקערט
פונעם ליטווישן פוסק וזקן הראשי ישיבות. זעט אויס אז ר' זלמן האט
ערמארדעט כלל ישראל ל"ע.
ווי שוין דערמאנט אויבן, בלייבט זיין פסק דין: "לאמיר מאכן א עצרת
הסברה בכל העולם", אויף וואס הרב שוסטאל האט געענטפערט: "ניין.
לאמיר מתפלל זיין". דאס זעלביגע חזר'ט זיך איבער ביים סוף, ווען הרב
שעכטער פאדערט ביידע: "מ'דארף מסביר זיין )עצרת( און מ'דארף
מתפלל זיין".
פירות הנושרים להלכה:
1 .סאטמאר זאל נישט קרוינען ליטווישע גאון גדול'ס, ליטווישע זקני
ראשי הישיבות, אדער הוגי דעות. פאר א סיבה זעען די ליטווישע זעלבסט
למי יאה אצלם כתר המלוכה.
2 .יוחנן כה"ג איז ביי די אכציג געווארן א צדוקי. קען מען ביי די אכציג
פלוצים ווערן א קנאי? איינער האט אמאל געהערט פון אים קנאות?
עפעס ברענט אים גאר שטארק.
3 .א געווארענער איז ערגער פון א געבארענער. וואס דער קרית יואל'ער
וואגט זיך נישט צו זאגן, זאגט דער גאון גדול בריש גלי: "זיי באקומען
תמיכה". געענדיגט!
4 .אנדערש ווי די אנדערע ליטאים, גייט ער עד הסוף. ס'גייט אים בכלל
נישט אן וואס ס'מאכט סענס, וואס ס'פאסט, און וואס איז ריכטיג. מצדו
זאל מען אים נאר געבן די שטאף, און ער וועט זיך מחיה זיין מוחה צו זיין.
פליאה דעת ממני.
5 .ס'לוינט צו לערנען ליטווישע היסטאריע, בעפאר א פסק אז ס'איז
ביהרג פון כלל ישראל. כי נמצאת מזלזל בכבודו של גאון גדול וזקן ראש
הישיבות - באמת - רבי זלמן סורוצקון זצ"ל.
6 .א פסק פון א מצוה ארויסצוקומען און רעדן לשון הרע. סיקריקים
למיניהם, כאפטס ענק מיט אויפן וואגאן פון טון נאך מצוות. נאר אזעלכע
מצוות!
7 .איינער וואונדערט זיך נאך פארוואס מ'האט )כלומרשט( נישט
אויפגענומען דעם גאון גדול אין די הייזער פון גדולי ארץ ישראל, וואס ער
מאכט אוועק זייערע דעות צוליב "זיי באקומען תמיכה"?!!!
האי פה מפיק מרגליות מקרית יואל שליט"א
אחרון אחרון חביב, הוא ניהו דער באשמוצטער טראמפ פאר א וואך צייט,
אבער קומט צום סוף צוריק מיט א קאמבעק כדבעי למיהוי, ה"ה דער
ברייטער מויל פון קרית יואל.
נישט אז ס'פעלן נישט חסרונות פון דעם פה מפיק צרורות אין יעדן
געלעגנהייט, און איבעריגע פאפע דיבורים קומען צו פליסן אפילו אין
דעם אסיפה. מיר וועלן טאקע נישט אדורכלאזן די גאווה און זעלבסט
זיכערקייט מיט קליינקעפיגע רעדעריי. פארט אבער רעדט ער די מערסטע
צום זאך, האלט זיך ביי א נושא, האלט דעם קאפ, פירט דעם שמועס,
רעדט צום זאך, פליקט אריין וועם ס'קומט זיך, און מאכט נארמאלע
באשלוסן. קודאס פארן קרית יואל'ער!
שוין ביים אנהייב, קומט אן ערשט קלאסיגע פראגע. קורץ און צום זאך
]25:32" :]וואס איז דער חילוק צווישן חוק טל פון אמאל ביז היינט?", אויף
וואס די וואנאבי עסקנים הייבן אן מיט ערקלערונגען.
ווען עמרם ט"ב זאגט די אויבנדערמאנטע חוצפה אז די ראשי ישיבות
ורבנים זעען נישט קיין פראבלעם אין די פיתויים, דריקט זיך דער קרית
יואל'ער אויס: "איך פארשטיי עס נישט", כלומר, ס'קלעבט נישט.
די בעסטע שטיקל, איז די פאלגענדע שארפע שמועס, נאך א לענגערע
גרעפצעריי פון עמרם ט"ב. יעדעס ווארט איז גין גאלד.
קרית יואל ]30:76" :]מ'בעט די אמעריקאנער ראשי ישיבות זאלן העלפן.
די ארץ ישראל'דיגע ראשי ישיבות ווייסן נישט די אלע זאכן?"
שעכטער: "איך בעט מחילה פון די גרויסע מענטשן דארט. זיי באקומען
תמיכה".
קרית יואל על ע. ט"ב: "איך גלייב נישט דעם איד קיין איין ווארט וואס ער
זאגט. ס'איז דא שמוע בין אחיכם. אנדערע ראשי ישיבות זענען מכחיש
אלעס".
פארשעי: "אבער ס'איז דא רעגירונגס פאפירן".
קרית יואל: "אויב מ'וואלט אראפגערופן יענעם צד און געהערט אנדערע
עדות, וואלט מען געהערט גאנץ אן אנדערע בילד. מ'וואלט געדארפט
מעלדן פאר א צווייטן אויך!"
פארשעי: "מ'האט גערופן מאיר פרוש, אבער..."
קרית יואל: "איך וואלט מיט מאיר פרוש נישט געזעצן. איך האב געוואלט
מ'זאל מאכן א קאמיטע און אריבערגיין צו די צד און צו די צד, נישט צו
די חברי הכנסת, צו זיי טאר מען נישט גיין. צו די רבנים און צו די רבי'ס".
בוירינג בויעררינד: "אבער זיי זאגן גארנישט" )פרעכע ליגנט, ווי ראש
ישיבת קאטלער(
קרית יואל: "זייט נישט אזא בטלן, ס'איז ארויסגעקומען פון זיי א בריוו אז
אלעס איז אין בעסטן ארדענונג. מיר קענען ארויסקומען מיט בריוו קעדן
די אלע מעשים וואס ציידים און פיתויים. יא מיר קענען, וואס גייען מיר
אויפטאן? אלע זענען מודה אז מ'טאר נישט גיין אין מיליטער"!
פארשעי: "מיר קענען מאכן א קול קורא אז מ'טאר נישט גיין אין
מיליטער".
קרית יואל: "מ'דארף צו מאכן אזא קול קורא? איז דען דא א מחלוקת אין
דעם?"
פארשעי: "בחורים ווייסן נישט" )שקר אדער ריינע טיפשות?(
]00:84 ]דער בוירינג ליטוואק איז אויך "מעיד שמים וארץ אז בחורים
ווייסן נישט", אויף וואס דער קרית יואל'ער איז מגיב: "אמת, א גרויסע
פראבלעם איז אז מ'שווייגט. איך האב געזאגט ברבים אז גיין אין מיליטער
איז יהרג ואל יעבור" )כאילו איינער דארף דעם קרית יואל'ערס חוות דעת,
און כאילו דאס וועט עפעס אויסמאכן. אבער טאקע דאס בלוטיגט ער, אז
אנדערע שווייגן לפי דברי הקדושים מפארשעי ובויעררינד(.
*
אצינד איז ער ממשיך צו אטאקירן די פלג'ניקעס ]45:87" :]מ'האט
געמאכט א קאמף איבער יא שטעלן, נישט שטעלן. דאס מאכט קליע
די גאנצע מערכה", אויף וואס דער פארשעי'ער איז מגיב - פאסיג - שלא
מן הענין, די אויבנדערמאנטע ווערטער אז א מגי"ש האט געזאגט פאר א
סאטמארע בחור אז ס'נישט קיין פראבלעם צו גיין אין מיליטער...
שפעטער איז דער קרית יואל'ער ממשיך צו פרעגן שארף און צום ציל
]30:92" :]וואס איז מען מחליט? וואס איז די עצה? וואס וויל מען דא
ארויסברענגען?", און דער קאסאנער חכם איז פותח את פיו: "מ'דארף
ארויסברענגען פאר דעם יונגען דור דעם חומר הענין פון גיין אין מיליטער.
אונז עלטערע אידן מיינען אז די יונגערע דור פארשטייען".
ווען דער נאר איז נישט מיינס, וואלט איך אויך געלאכט.
דאס זעלביגע פאסירט ממש א מינוט שפעטער, ווען דער קרית יואל'ער
פרעגט: "איר ווילט זאגן פאר אמעריקע אדער פאר ארץ ישראל?
גייען דאס די ראשי ישיבות אין ארץ ישראל אונטערשרייבן? איך קען
אונטערשרייבן אז מ'טאר נישט גיין אין מיליטער, אבער וועט וועט דאס
צוהאלטן אין ארץ ישראל?"
אויף די וואלידע פראגע, קומט א פיקחות'דיגע תירוץ, נוסח קאסאני:
"פארוואס ווען מ'האט מוחה געווען קעגן ילדי צרת, ילדי תימן, פארוואס
האט מען דעמאלט יא געקענט?", און דער קרית יואלער ערקלערט
בפשיטות: "די ארץ ישראל'דיגע האבן אויך מוחה געווען, דאהי אויכעט.
איר מוז האבן ארץ ישראל צו דעם".
דער קאסאנער ברעכט זיך, אז מ'דארף טאקע מאכן אן אויפוועקונג
דערצו, און דער קרית יואל'ער פריידט זיך אז ענדליך פארשטייט מען וואס
ער רעדט, אז די "ארץ ישראל'דיגע רבנים דארפן צוהאלטן".
---
אקעי, חברה, איך האב שוין נישט קיין כח, נערוון, און צייט נאכצוברענגען
אלעס וואס ער האט געזאגט. אבער כאטש איבערליינען די טראנסקריפט
קען יעדער טון, און זיך איבערצייגן אז טראץ זיין גראבע ברייטע שפראך,
טראץ זיין אני ואפסי עוד וואס האט "קאנעקשאנס" מיט ארץ ישראל'דיגע
רבי'ס, און איז גרייט צו "דרש'ענען אין ארץ ישראל" דערוועגן, און זיין
פערזענליכע אטאקע - מיט רעכט - קעגן הסיקריק הידוע ע. ט"ב, האט
ער פארט די מערסט גערעדט צום זאך, געפירט די שמועס, און די
וויכטיגסטע: פאקטיש האט זיך יעדער געבראכן צו זיין מיינונג!
ער האט געווינען די שמועס, און ס'איז לדעתי געווען א שטיקל הכתרה
פאר אים אלץ עמטליכע דעה זאגער צווישן רבנים וואס זענען אפילו נישט
אפיליאירט מיט זיין לאגער )שלא כאדמו"ר מוויליאמפעסט ובראקעליס
ענד פאטעיטעס, וואס האט געהאט א ריזן הכתרה, אבער נאר אינערהאלב
אלע חסידי פאטעיטעס(.
סוף דבר הכל נשמע
א פחד צו קוקן אז דאס זענען אונזערע מנהיגים, אן עקל צו הערן די
וואנאביס עסקנים ורבנים, א תמהון לבב צו זען א בערלינער ווערן א
קנאי, אן אפשיי צו זען מרן קאטלער מרנ'ען אויף אונזערע קעפ, און...
אן אומגלויבליכער התדרדרות הרוחני אז דער קרית יואלער איז גאר
ארויסגעקומען די נארמאלסטע מענטש מיט די קלארסטע ווערטער און
מיינונג, אנע פליפ פלאפס, צווישן די גאנצע געהענגעל רבנים ועסקנים.
טרם אסגור את פי האריה השואג, וויל איך איבערבעטן אלע רבנים וכו'
וואס איך האב מזלזל געווען בכבודם מתוך ריתחא דשיחייתא, אבער אויב
מ'לייגט א מענטש פאר א קובה של זונות, אדער לחלופין פאר א אסיפת
רבנים וואס זענען נישט חייש לזילותא דבי דינא מיטן רעדן וואס זיי האבן
צאמגערעדט, איז מה יעשה הבן שלא יחטא?
והוא רחום יכפר וכו'.דערמאן יא דיין הייליג נאמען


text:
וידבר ה’ אל משה לאמר נקם נקמת בני ישראל מאת המדינים וכו’ החלצו מאתכם אנשים לצבא ויהיו על מדין לתת נקמת ה’ במידן” במדבר לא א-ג
אין פרשת בלק זעהען מיר אז די תורה איז מתיר צו הרג’נען א איד וואס וואוינט מיט א גויטע ברבים, און מ’מעג אים ערמארדן אהנע בית דין, אהן עדים און אהן התראה. אויך זעהן מיר – מ’זאל נישט מחלל שבת זיין כדי אפצוראטעווען א גוי פון טויט. אין די פרשה גייען מיר עוסק זיין אין די דינים פון הרג’נען א גוי. נישט ווען עמיצער לאזט א גוי אויסגיין אום שבת, אדער ווען א גויטע איז בועל א איד. נאר וואס איז דער דין פון דער וואס הרג’עט סתם א גוי?
יעצט, די נקמה וואס משה האט געטוהן מיט די מדינים איז געווען, דאס הרג’נען אלע זכרים זייערע, און אפילו די קינדער און נקיבות. אלע אויסער די קליינע נקבות וואס זענען נישט ראוי פאר ביאת זכר (מענליכער געשלעכט) די זענען די אונטער דריי יאר, ווי ס’שטייט “ועתה הרגו כל זכר בטף וכל אישה ידעת איש (ראויה ליבעל, רש”י) למישכב זכר הרגו” במדבר לא יז
און אויף וואס ארויף איז געקומען די נקמה אין די מדינים? ווייל זיי האבן צוגערעדט די אידישע פאלק צו מעשי זימה און צו דינען דעם עבודה זרה בעל פעור. [בעל איז איינע פון די כנענישע עבודה זרה’ס, און בעל פעור אויך. און דעם נאמען טראגט עס על שם שפורעין לפניו פי הטבעת ומוצאין רעי, מ’גייט הכנות דערויף. און דאס איז די וועג וויאזוי מ’דינט אים” רש”י במדבר פרק כה ג]
איז דאך קלאר אז די מדיינים האבן נישט געצווינגען די אידן צודינען ע”ז אדער צושלאפן מיט די מדיינישע מיידלעך! אבער אויף דעם אלעם האט גאט און משה געצערנט און ארויסגעגעבן א ווילדע גזירה פון אויס-רצח’נען און אויסמארדן פרויען; קינדער; און קליינע מיידעלעך (און דאס ווערט נישט פאררעכנט פון די מופתים). און דורכאויס דעם גאנצן בלוט-באד האבן זיי נישט פארגעסן די מדינישע מיידלעך — די קליינינקע וואס זיי האבן גענומען אין געפענגעניש ווי ס’שטייט אין במדבר לא יח: “וכל הטף בנשים אשר לא ידעו משכב זכר החיו לכם” ווי אויך האבן זין מקפיד געווען צוגעבן פאר די כהנים און לווים א חלק פונעם אומגליקליכע געפענגעניש וואס איז באשטאנען פון קליינע מיידעלעך ווי א שטייער פון די פשוטע המון עם – כלל ישראל. ווי ס’שטייט “ונפש אדם ששה עשר עלף ומכסם לה’ שנים ושלושים נפש” במדבר לא מ. און ווען נישט די זאכן וואלטן קלאר ארויסגעשריבן געווארן וואלט זיי שווער געווען צודערמאנען אויפ’ן צונג אפילו. וואס די כהנים און לוויים האבן געטוהן מיט די קליינינקע מדייני’לעך ווייסט איין באשעפער…
אט זעהן מיר פון דא אז דאס וואס די ארגון “יד לאחים” טוט זיך איזדעקעווען מיט די מיסיאנערישע ארגעניזאציעס איז נאך גארנישט קעגן וואס די תורה איז מתיר צוטוהן. א ציטער כאפט אן צו טראכטן וויאזוי די חברה’לייט וואלטן זיך אויפגעפירט ווען נישט די מורא פון פאליציי.
אבער נישט בלויז די מדיינים זענען מיר באפוילן געווארן צו הרג’נען נאר אלע זיבן פעלקער וואס האבן דאן געוואוינט אין ארץ ישראל יענע טעג. ווי ס’שטייט אין ספר החינוך מצוה תקכח: שהוזהרנו בלא תעשה שלא נחיה אחד משבעה עממים בכל מקום שנמצאם ונוכל להורגם בלי סכנה לנפשותינו ושבעה עממין הן, הכנעני והפריזי והחוי והיבוסי והחתי והגרגשי והאמורי וכו’ ואף על פ שהאמת כי דוד המלך הרג מהם רבים עד אשר כמעט כלה אותם ואבד זכרם עדיין נשארו מהן קצת שטבעו בין האומות, וכל מי שימצא מהם חייב לאבדם בכל מקום שהם” . עס איז גענוג ס’זאל נאר קומען עפעס א פוסק און זאל באשטימען אז דער אדער יענער פאלק איז צום דערקענען אלס אייניקלעך פון די זיבן פעלקער, און נישט בלויז ער איז מתיר זייער בלוט אין יעדן ארט אימער, נאר ס’איז נאך אסור מיט א ציווי דאורייתא, זיי צו לאזן לעבן! און ווער ס’הארגעט זיי נישט בכל מקום ובכל זמן איז עובר אויף א לאו דאורייתא!
און אויב וועט עמיצער פרעגן וויאזוי איז מעגליך? ס’שטייט דאך קלאר אין פר’ דברים כ יא: “כי תקרב אל עיר להלחם עליה וקראת אליה לשלום”?! שתי תשובות בדבר: איינס, אויב זיי ווילן שלום ווערט דאך די גאנצע שטאט אינטערטעניגט און אלע ברויכן זיין קנעכט וואס צאלן שטייערן, ווי ס’שטייט: “והיה אם שלום תענך ופתחה לך והיה כל העם הנמצא בה יהיו לך למס ועבדוך” און צווייטנס די שלום פונוואס מ’רעדט דא, איז געווען אז די בני ישראל האבן זיי געדארפט געבן דעם אויסוואל זיי זאלן מקבל זיין אויף זיך די שבע מצות בני נח ווי דער רמב”ן שרייבט אין דברים כ יא: ” הא אם עשו תשובה אינן נהרגים בשבעה עממים הוא, והתשובה הוא שיקבלו עליהם שבע מצוות שנצטוו בני נח “.
זעען מיר לויט דעם גאנץ קלאר וויאזוי עס ווערט מפורש דער פסוק “דרכיה דרכי נעם וכל נתיבותיה שלום” פשט איז: אדער דו ביסט מקבל וואס די תורה פארלאנגט פון דיר און דו קענסט לעבן אויף דעם אופן וואס איז ארויף געצווינגען געווארן אויף דיר. אדער איז דיין דין טויט; געפענגעניש; און קנעכטשאפט.
און נאך אלעם איז גארנישט קיין פלא דאס וואס אונזערע רבי’ס די פריערדיגע פוסקים שרייבן קלאר אז דאס וואס ס’שטייט אין די עשרת הדברות “לא תרצח” איז נאר אויף א איד געזאגט געווארן אבער נישט אויף א גוי. און אזוי איז מבואר אין רמב”ם אין הל’ רוצח פרק א הל’ א: “כל הורג נפש בן אדם עובר בלא תעשה שנאמר לא תרצח ואם רצח בפני עדים מיתתו בסייף” אבער ער האט עס מקדים געווען מיט דעם פסק אין פרק ב הלכה יא: “בראשונה מי שהרג גר תושב אינו נהרג עליו בבית דין שנאמר ‘וכי יזיד איש על רעהו’ (וכתב הכסף משנה : “במכילתא: רעהו להוציא אחרים”) און ס’איז איבעריג צוזאגן אז ער ווערט נישט געהארגעט אויף א עובד ע”ז!. און די טור אין יו”ד קנח שרייבט: בזמן שישראל על אדמתם כנענים שירדו לבור או למקום סכנה אין על הרואה אותם להעלותם וכו’ ומכל מקום לא היו מורידין אותם לבור בידים” און אויף דעם שרייבט דער ב”י: : “לאו למימרא שאסור היה להורידם אלא היינו לומר שאינו מצווה להורידם אע”פ שהם עוברים על שבע מצוות בני נח ומיהו היכא דמקיימין שבע מצוות משמע דאסור להורידן”.
וואס קומט ארויס פון די דינים וואס מיר האבן דא געשריבן איז דא דריי מדרגות אין עמיצער וואס הרג’ט דער וואס איז נישט קיין איד: איינס, אויב איז ער א גוי וואס היט די זיבן מצות דבני נח, איז ער נישט מחויב מיתה בידי בי”ד ווי איינער וואס הרג’עט א איד, אבער ער איז מחויב מיתה בידי שמים. צוויי, אויב איז ער א גוי וואס היט נישט די מצות בני נח (און מיר האבן נאכנישט געהערט פון א גוי וואס היט די שבע מצות בני נח) מעג מען אים הרג’נען כאטש ס’איז נישט קיין מצוה צו. די דריטע, אויב איז ער א גוי וואס היט ע”ז ממש (אזוי ווי מיר פאררעכענען היינט אלע וואס גלייבן אין די קריסטליכע גלויבן) איז א מצווה אים צו ערמארדן. און די רמ”א אין יו”ד קנח סעיף א שרייבט: “וכן מותר היה לנסות רפואה בעבד כנעני אם תועיל” אט האט איר א קלארע היתר על פי הלכה צו מאכן מעדעצינישע (מענגעלע) עקספערימענטן מיט צוואנג, אויף קנעכט וואס זענען פארקויפט פאר אידן.
און אויך די רב הראשי פון ישראל וואס באקומט זיין געהאלט פון די פרייע ציבור (א עולם וואס וועט אוודאי פארציטערט ווערן צו לייענען דיזע זאכן וואס שטייען געשריבן דא) שרייבט זיין דעת און באהאלט גארנישט: ער דרוקט עס, און שעמט זיך גארנישט עס צו מפרסם זיין ברבים. ווי הרב עובדיה יוסף שרייבט אין זיין ספר יחווה דעת ח’ ב’ סימן יד. וואו ער איז דן ביי א שאלת כהן וואס האט געהארגעט עמיצן אז ער טאר נישט דוכ’נען, אבער וואס איז די דין אויב האט ער גערצח’ט א גוי? און ער ענטפערט אזוי גלאט און פשוט: “נראה לי שכהן שהרג את הנפש שלא ישא כפיו זהו בהורג את ישראל וכו’ למעט כהן שהרג את הגוי וכו’ ואע”פ שמבואר שאין לסבב לגוים מיתה וכו’ אין הכוונה לומר שאסור להורגם, אלא לומר שאינו מצווה לסבב להם המיתה. וכם כן מאחר שמן הדין מותר להורגם פשיטא שאינו נפסל מנשיאות כפים.”
און אויב דו וואונדערסט זיך, וויאזוי קען זיין אז מענטשן יראי אלוהים זאלן שרייבן אזוי? די תירוץ איז, אז טאקע דערפאר וויבאלד זיי זענען יראי אלוהים דערפאר שרייבן זיי אזוי. וויבאלד א מענטש וואס גלייבט אז ער געהער צו אן עם הנבחר, און גלייבט אז די גאנצע וועלט וואס הקדוש ברוך הוא האט באשאפן, איז בלויז געווען וועגן איין ציהל, מ’זאל מקיים זיין תורה און מוצוות, גלייבט אויך אז אויב נישט, דארף די וועלט חרוב ווערן ווי ס’שטייט אין ספר האשכול הלכות רבנן: “הקדוש ברוך הוא שלא ברא את עולמו אלא על תורתו ועמו ישראל העוסקים בתורה, והתורה נקראת אמת שהוא חותמו של הקדוש ברוך הוא וכל העוסק בה הוא מקיים את העולם שאלמלא תורה לא נתקיימו שמים וארץ שנאמר: ‘אם לא בריתי יומם ולילה חוקות שמים וארץ לא שמתי’ “. ממילא דאס איז נישט קיין וואונדער אז דער וואס גלייבט דאס אלץ גלויבט אויך אז די איבריגע באשעפענישן, די וואס אנערקענען נישט במי שאמר והיה העולם, וואס האט געגעבן די תורה פאר דאס אידישע פאלק, ווערן בכלל נישט פאררעכנט ווי בריאות. די גוים (און אויך די אידישע אפיקורסים) זיי און זייער גאנצע קיום, צופרידנקייט, באשעפטיגונג, ווערק, און לעבן איז דאך פאררעכנט כאין וכאפס. א גארנישט! “נמשל כבהמות נדמו”. און אויב וועלן זיי נישט הארכן אונזערע באפעלן פאראייניגט, ברויך מען זיי אויסרייסן פון די וועלט.


text:
פאל מארטין
פּאָל עדגאר פיליפ מארטין (ענגליש: Paul Edgar Philippe Martin, געבוירן 28סטן אויגוסט 1938) איז געווען קאנאדע'ס 21סטער פרעמיער מיניסטער. ער האט איבערגענומען פון זשאן קרעטיען ווען ער האט צוריקגעצויגן פון אמט. שפעטער האט ער געוואונען נאך א קאדענץ. פאר דעם איז ער געווען דער פינאנץ מיניסטער.
אין זיינע צייטן אלס פינאץ מיניסטער איז קאנאדע'ס עקענאמיע שטארק צוגעוואקסן ער איז געווען א שטארק פאפולערער פינאץ מיניסטאר, אבער ווען ער האט איבער גענומען זשאן קרעטיען איז ער געקומען אין שאטן פון די סקאנדאלן וואס האט ארומגענומען די ליבעראלן פון סוף קרעטיען טערמין.


text:
יעקב לארבערבוים
הרב יעקב לארבערבוים זצ"ל (ה'תק"ל - ו' שבט ה'תקצ"ב) איז געווען שטאטס רב אין ליסא, קאליש און סטרי, און איז באקאנט אויף די נעמען פון זיינע ספרים דער חוות דעת אדער דער נתיבות.
אינהאַלט
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי יעקב איז געבוירן אין יאר ה'תק"ל צו זיין פאטער רבי יעקב משה, רב אין זבאראוו, א זון פון רבי נתן בראדער, א זון פונעם חכם צבי. רבי יעקב איז געבוירן נאך זיין פאטער'ס פטירה.
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי יעקב האט געלערנט ביי זיין פעטער רבי יוסף תאומים, רב אין בורשטיין, נאכהער אין טיסמעניץ ביי רבי משולם איגרא.
נאך זיין חתונה האט רבי יעקב אינוועסטירט זיין געלט מיט א שותף רבי אברהם זיידנפעלד, אין א בראנפן ברענעריי, נאך וואס דער שותף האט באנקראטירט האט רבי יעקב נישט מער געהאט קיין ברירה, און אנגענומען צו זיין א רב, ערשטענס אין מאנאסטריטש און פון דארט איז ער אריבער קיין קאלוש, גאליציע, אומגעפער אין יאר ה'תק"ן. אין יאר ה'תקס"ט איז רבי יעקב אויפגענומען געוווארן רב אין ליסא, פוילן. אין יאר ה'תקפ"א איז רבי יעקב צוריק געפארן אין גאליציע, דארט איז ער אויפגענומען אלס רב אין סטרי.
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי יעקב איז נפטר געווארן אין סטרי כ"ה אייר ה'תקצ"ב.
זיין פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי יעקב האט געהייראט בזיווג ראשון א טאכטער פון דעם גביר רבי נפתלי הירצל פון די אנגעזענע יידן פון סטאניסלאוו. בזיווג שני האט רבי יעקב געהייראט מרת שיינדיל א טאכטער פון רבי יאקיל אשכנזי פון רימאנאוו.
זיינע קינדער:
- הרב נתן נטע לארבערבוים.
- הרב מרדכי אריה יהודה לייב, פון צפת.
- מרת חיה, די ווייב פון איר שוועסטער-קינד רבי צבי הירש תאומים פון קאלוש
- הרב אפרים תאומים, אב"ד קריסניפאליע
- מרת בריינדל
זיינע ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- חוות דעת - אויף שולחן ערוך יורה דעה (תקנ"ט)
- מעשה ניסים - אויף הגדה של פסח (תקס"א)
- מקור חיים - אויף שולחן ערוך אורח חיים (תקס"ז)
- נתיבות המשפט - אויף שולחן ערוך חושן משפט (תקס"ט)
- תורת גיטין - אויף מסכת גיטין און הלכות גיטין
- בית יעקב - אויף מסכת כתובות און הלכות כתובות
- דרך החיים - סידור תפלה
- קהלת יעקב - אבן העזר
- נחלת יעקב - אגדות הש"ס
- אמת ליעקב - אגדות הש"ס
- תעלומות חכמה - אויף מגילת קהלת (תקס"ד)
- צוואת הגאונים
- תיקון עירובין


text:
מענטשן זענען אויפגעברויזט אין ענגלאנד נאכן געוואויר ווערן אז א לאקאלע שנארער איז גאר די אייגענטומער פון עטליכע טייערע אויטא’ס.
35 יעריגע “מעטיו ברינטאן”, פון נוקוועי, האט ענטהאלטן טויט סטראשונגען אויף די שויבן פון זיין “ספארט קאר”, און ביי א צווייטע פאל איז די פענסטער געווארן אויסגעשאסן, נאכדעם וואס מען האט אים אפגעכאפט שנארן פאר געלט אויף די גאסן.
איינע פון זיינע קארן ווערן געשאצט אויף די ווערד פון זיבעציג טויזנט דאלער.
פארגאנגענע וואך האבן די ארטיגע איינוואוינער געזען ברינטאן פארקירן איינע פון זיינע טייערע קארן, און אינעם זעלבן טאג האט מען אים געזען שנארן פאר געלט זיך בעטנדיג אז ער האט נישט פאר עסן.
פאליציי האבן אונטערגענומען אן אינוועסטיגעישן, און זאגן אז ברינטאן איז א דראג-עדיקט מיט פארשידענע “מענטל און געזונטהייט פראבלעמען”. אויך זאגן די פאלייצי אז די אלע טויט סטראשונגען לייגן אים נישט אריין אין קיין לעבנס געפאר.
עס איז זעלבסט פארשטענדליך אז מענטשן ברויזן זעענדיג אזא סצענע, ווי איינער טוט שנארן געלט און דאן מאכן א חיים טובים. טוענדיג דערביי אפטון די וואס ברויכן טאקע צוקומען דערצו.
ריפארט ביי הרב הצדיק


text:
אימיגראציע דאנעלד טראמפ פאליטיק פון דער יוד פליטים רעגירונג באטראכט פליטים צוימונג
וואשינגטאן – די טראמפ אדמיניסטראציע באטראכט א פלאן איינצוצוימען די צאל פליטים וועלכע ווערן אריינגענומען יערליך אין לאנד, אז קומענדיגן יאר זאלן בלויז אריינגענומען ווערן 45 טויזנט פליטים פון איבער דער וועלט, וואס דאס וועט זיין די ווייניגסטע זינט דאס "פליטים געזעץ" איז אונטערגעשריבן געווארן אין 980', אוועקשטעלנדיג די סיסטעמען און געזעצן אויף אריינצונעמען פליטים. די ווייניגסטע פער-יאר צאל פליטים וואס אמעריקע האט זינט דאן אריינגענומען, איז געווען 67 טויזנט, און אין די לעצטערע יארן איז עס געווען צווישן זיבעציג טויזנט און אכציג טויזנט יערליך. דער אפיציעלער ציפער פון וויפיל פליטים זענען אפיציעל געווען ערלויבט צו אפעלירן פאר פליטים-סטאטוס און וויפיל זענען טאקע פאקטיש אריינגענומען געווארן אין לאנד, איז געפאלן צו איר נידריגסטן פונקט אינעם יאר נאך די סעפטעמבער עלעווען אטאקעס, ווען בלויז 27 טויזנט זענען אריינגענומען געווארן, צוליב פחד פון טעראר, און טראמפ וויל אויך איינצוימען דאס ארייננעמען פליטים צוליב'ן טעראר געפאר וואס פילע ברענגען מיט זיך.
ווי איז דאס געשעהן?
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
אייראפע אנטיסעמעטיזם דייטשלאנד פון דער יוד ראסיזם דייטשע אידן ערנסט באזארגט
בערלין – א פירנדע פיגור אינערהאלב דער אלגעמיינער אידישער געמיינדע אין דייטשלאנד האט אנגעהויבן א קאמפיין צו לייגן דרוק אויף דער רעגירונג מער צו טון צו באקעמפן די פארשפרייטונג פון אנטיסעמיטיזם, און ספעציפיש אז זיי זאלן אויפנעמען א ספעציעלן קאמישאנער פאר דעם צוועק. דער קאמפיין ווערט אנגעפירט דורך שארלאט קנאבלאך (Charlotte Knobloch), וועלכע האט אנגעצייגט אז דער גוי'אישער קאלענדער-יאר 17', וועלכע איז נעכטן געקומען צו אן ענדע, איז געווען פון די ערגסטע יארן פון אנטיסעמיטיזם אין דייטשלאנד זינט דער ענדע פון דער צווייטער וועלט קריג, מיט א גרויסע פראצענט ארטיגע אידן וועלכע זאגן אז זיי זענען שוין פערזענליך אפעקטירט געווארן דערפון. פרוי קנאבלאך זאגט אז אויב וועט עס נאך אביסל אזוי אנגיין, וועט יעדער איד מוזן האבן א פערזענליכן פאליציי אפיציר אלס באגלייטער.
ווי איז דאס געשעהן? זעה Germany אויף גוגל מעפס
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)


text:
מיי 2006
מיי 2006 איז געווען א מאנאט מיט 31 טעג.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- איבערקערניש אין עולם הכשרות: תנובה האט גענוצט חלב נכרי אין זייער כשרע מילכיגע פראדוקטען. (זשעי פאסט).
- גוגל איז נומער 1 און וויקיפעדיע איז נומער 2 פון די וועלט'ס בעסטע וועב סייטס אויפן אינטערנעט. (בייט לעוועל ריסוירטש)
- פארכאפער פון קינדס טויטע קערפער אין אשדוד דערציילן וויאזוי זיי האבן פארכאפט די קינד ארויס דורך א פענסטער, און דאס אוועקגעטראגן אין א פלאסטיק זעקל. (וויי נעט).
- ארץ ישראל: העכסטער געריכט וועט אנטשיידן צו חב"ד איז א טייל פון ארטאדאקסישע אידענטום אדער זענען סתם א פאלנער משיחיסטישע קולט. (ידיעות)
ב[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- חרדים גנב'נען קינדס קערפער פון בית החיים אין אשדוד נאכדעם וואס געריכט פסק'נט אז מען זאל דאס פאלמעלסן כדי אויסצוגעפונען פון וואס דאס קינד איז געשטארבן, שטורמישע פראטעסטן ברעכן אויס אין מאה שערים, און אשדוד. (זשעי פאסט).
- שמעון וויזענטאל צענטער פארשעמט וועלטס פרעסע מיטן שטופן פאלטשע נייעס באריכט: אז איראן זאל האבן געמאכט גזירה אז אידן דארפן אנטאן געלע צייכןס. (זשואיש וויק)
- מער פון טויזענט אידן ערווארטעט אין מעזביז צו פראווען יו"ט שבועות ביים ציון הבעש"ט; לכבוד דעם מעמד וואטשט הערליכע מוזיק ווידיאו פון מרדכי בן דוד "שבת אין מעזשביזש". (חבד אונליין)
- הרב אמנון יצחק שלאגט זיך שוין ווידער אין געריכט פאר געלט; איצט איז די רייע אויף ש"ס פארטיי. (מעריב)
- חרדישער מיליאנער, פאפא ראש הקהל, ר' מעכל אבערלענדער, דראפט קעיס קעגן מאנסי באהערדע. נאכדעם וואס ער זאגט ליגענט אז זיין הויז איז א שול כדי זיך ארויסדרייען פון צאלן שטייער. (זשורנאל ניוז)
- איינציגסטער אידישער קאנסערוועטיווער הויך שולע אין מאנהעטען שפארט זיך צו. (מארווין שיק)
- קרוין הייטס: אינגערמאן ארעסטירט איבער נאכט פארן זיך טענה'ן מיט פאליציי נאך באקומן טיקעט פאר דאבל פארקינג. (בילדער)
ד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
===פרייטיק כ"ח אייר תשס"ו
- דאס לעבן און שאפן פונעם אידישן קעניג פון נגינה, ר' שלמה'לע ווערט פראדוצירט אין א בראדוועי מיוזיקעל צו אינספירירען די גרויסע ברייטע גוי'אישע וועלט מיט זיין געטליכע כוח (זשאיש וויק)
- נייער יידיש האטליין פאר ספארטס אפדעיטס: 206-222-4089 (ישיבה וועלט)
- סאטמאר: נייער קאמפעין קעגן ביציקלעך. (זשאיש פרעס)
- קרוין הייטס עסקן ר' חנני' שפערלין קלאגט אן אין גוי'שן געריכט ר' משה רובאשקין אויף גניבות. (זשעי. וויק)
- דעניס פרעגער בינד זיך איין זיין הארץ און מוח מיטן ווארט פון באשעפער. (חבד אונליין)
ה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- שלום בערגער אין א העכסט אינטערסאנטער לענגערע באלערנדער אפהאנדעלונג פון קרענק און זשערמס אין אלגעמיינער. (אלגעמיינער)
- קינדערליך געבן ארויס נייע טעיפ פון ארגינעלע שלמה קארליבאך ניגון וואס מ'האט ערשט לעצטענס אנדעקט, עס נעמט איין די פיבער פון אלע אידישע שמחות. (אוידיאו קליפ)
- טויזענטע אידן זאגן היינט תפילה פון של"ה הקדוש. (ישיבה וועלט)
- ריעל עסטעיט: דער פליפּינג פראקטיצירונג, טרייבט ארויף פרייזן פון הייזער אין אידישע געגענטער ווערט דעבאטירט. (קרוין הייטס אינפא)
- וויליאמסבורג: קינד ארויסגעפאלן פון פענסטער אן קיין געיטס. (וואס איז נייעס)
- בני ברק: גרויסער טוען רבני, בעלזער אינגערמאן אנגעשלאגן, אין קריטישן צושטאנד. (בחדרי חרדים)
- ברוך דיין האמת: פרוי פון ר' בערל וויין, נפטר געווארן. (איי.ען.ען.)
ו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- אידישער וויקיפעדיע ווערט דער איינציגסטער יידישער טאג-צייטונג, דאס מערסטע געליינט דורך חסידים וואס קענען זיך אויס מיטן אינטערנעט. (ניו וואוסעס)
- תורה ומסורה צוזאמפאר פון מחנכים: הרב שטיינעמאן אסר'ט מלמדים שפילן באל מיט תלמידים, הרב פיינשטיין, (זון פון ר' משה פיינשטיין) מאכט עס אוועק צוליב דעם וואס רב שטיינעמאן פארשטייט נישט די מער מאדערענע אמעריקאנע ליטווישע חינוך סיסטעם. (איין עדות וואס האט דאס מיטגעהאלטן)
- כשר מארקעט וואוקס: וועלט בארימטער "מאנישאוויץ" עסן קאמפאני, קויפט אפ חסידישע היסטארישע רוקח עסן קאמפאני. (ישיבה וועלט)
- 40% וואוקס אין חרדים וואס פארלאזן די ישיבות און כוללים און וועלן אויס צו ארבייטן פאר פרנסה אין ירושלים. (ידיעות)
- ירושלים ווערט מער און מער חרדיש, פרייע אידן אנטלויפן פון שווארצן שטאט. (ידיעות)
- ר' חיים שלום לעפקאוויטש פון די הויפט סאטמאר נטורי קרתא קנאים, מוחה אויף די ציונים ווערט איבערגעריסן פון ציוני. (ווידיאו קליפ)
- אהרוני הייד פארק פארום כל העולם כולו פארשפארט דורך הייד פארק מערכת, נאך טעראר פון פאוסטן טעלעפאון נומבערס און בילדער פון קעגן זייטיגע עסקנים. איינציגער סאטמארע פארום וואס שטייט דערווייל איז חדשות אנש סאטמאר כאטשיג זיי האבן געטאן די זעלביגע עבירה. (בחדרי חרדים)
- קבר יוסף אין שכם אפגעשפארט פאר די פילע אידן וואס ווילן ארויפגיין צו זיין ציון מתפלל זין אין דעם גרויסן טאג יסוד שביסוד אין ספירה. (ערוץ 7)
- ספרים געשפעט אין באוקא ראטאון פלארידע, מיטן נאמען "אידישקייט" וואנדאליזירט. (סאן סענטעניאל)
ז[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- מזל טוב: אינגל אדער מיידל? באקענט זיך מיטן "דעזיינער בעיבי" פענאמענע, אוואו טויזענטע צאלן געלט צו אויסוועלן זייער ניי געבוירן בעיבי. (פארווערטס)
- דעמאקראטן ווילן נישט בלאקירן אנטיסעמיטישער האלאקויסט לייקענער צו לויפן אויף זייער טיקעט אין די פריימעריס. (עי.פי.)
- חסידישער שרייבער שילדערט תהום צווישענשייד פון אלגעמיינער זשורנאל און דער איד. (אלגעמיינער)
- צום ערשטן יארצייט פון דעם ריז און שריפט, ר' גרשון יעקבסאהן: זוהן שילדערט וויאזוי זיין טאטע האט זיך געלייגט שלאפן פאר אייביק. (אלגעמיינער)
- ריעל עסטעיט בום: מעיפל עוועניו קארנער מעין סטריט אין האוזינג אונטערנעמונג וואס וועט טוישן דאס פנים פון הארץ פון מאנסי פון א סובארב צו א שטאט. (זשורנאל ניוז)
ח[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ארטאדאקסישער אסעמבלימאן פון מאנסי, רייען קארבן האט שוין סעקסואל באלעסטיגט אינגע מענער ערשטן טאג אין אלבאני; רעזעגינירט נאר נאכדעם וואס שעלדאן סילווער סטראשעט צו נעמען שריט; נאכדעם וואס ער פירט זיך ווי מנובל אין פובליק. (פאוסט)
- חב"ד קירוב אין די וואלקענעס: פיילעט פון עראפלאן באגרוסט רייזענדע בחורים זיי געזונט; ס'האט אים געקאסט טייער מיט מצווה. (בילדער)
- הרב שטיינעמאן טרעט אויף ביי תורה ומסורה צוזאמפאר פון טויזענטע מחנכים; קנאים פראטעסטירן קעגן אים צוליב זיין שטיצע פאר נחל החרדי. (בילדער)
ט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- אידישע מאנסי אין שאק; ערשטער ארטאדאקסישער אסעמבלימאן און אינגסטער פאליטיקער אין ניו יארק'ס היסטאריע, רייען קארבן, רעזעגנירט פלוצלינג, אין וואלקן פון שמוציגען סקאנדאל, אז ער האט געי סעקסואל באלעסטיקט אינגע מענער אין אלבאני. (פאוסט)
- העכסטער געריכט אין מדינת ישראל ווארפט אפ פסק בית דין, אז בילדער וואס כאפט אראפ ווייב אינמיטן האבן סעקס מיט פרעמדע מאן, איז מחייב א גט. געריכט זאגט אז די בילדער טארן/קענען נישט גענוצט ווערן ווייל עס איז דערווישט מיטן ברעכן דעם פרוי'ס רעכטן פון פריוואטקייט ממילא דארף זי נישט אנעמען דעם גט, און בית דין קען איר נישט מחייב זיין א גט. (מעריב)
- אידישער ליבעראלער פראפעסער "נועם טשאמסקי" טרעט אויף פאר חיזאבלא טעראריסטן און שטיצט זייער זשיהאד. (ידיעות)
י[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ר' יוסף יצחק יעקבסאן אין אינטערוויאו לכבוד זיין טאטען'ס יארצייט; פארוואס האט דער אלגעמיינער בילדער פון פרויען? פארוואס האט ר' גרשון יעקובסאהן געפענט און געפירט א צייטונג אויף א געשטארבענער שפראך? וויאזוי האט ער זיך געמעגט באטייליגן אויף רעפארם און אפיקורסישע צאמקנופטען? און די הצלחה פון אלגעמיינער וועב סייט וואס האט היינט 30 טויזענעט ליינער וועכענטליך. (שטורם)
- ארוינים בחורים ווארפן שטיינער אויף קאר פון ר' זלמן לייב טייטלבוים'ס רעביצען. 1 בחור ארעסטירט. (פאוסט)
- אלע פאפירן וועגן די שווינדלן פון שלמה דוועק קען מען לייענען אויפן אינטערנעט דא, (עי. פי. פי.).
- מאדערן ארטאדאקס רבנים טרעפן זיך אין ירושלים צו דוסקירען אויסער חתונה סעקס, און זאגן: בעסער ניצען געבורט קאנטראלירן מיטלען ווי איידער האבן סעקס פאר מען האט חתונה. (זשערוסעלים פאוסט).
- פארשער: הארי פאטער - וואס איז זייער פאפולער ביי נישט פרומע - איז נישט קיין כישוף לויט רמב"ם. (זשערוסעלים פאוסט).
- כאמאס מיניסטער אטעף אדוואן טרעפט זיך מיט קנאישע רב ר' משה אריה פריעדמאן פון וויען, עסטרייך. האפען אנצובינדען נאנטשאפט צווישען ביידע גרופעס, און האפען אז די יידישע געמיינדע פון וויען וועט שיקען מענטשליכע הילף פאר פאלעסטינע צוועקן. (זשערוסעלים פאוסט).
- חרדישער עסקן ר' שמואל לעפאקאוויטש, דער וואס האט געבויט די חרדישע בעיסוואטער און די ערשטע לאו אינקאם הייזער אין בארא פארק, שתדלט פאר 400 נייע דירות פאר ארימעלייט אין לעיקוואד. (עי.פי.פי.)
- נייער פיקטשארל מאגאזין "קהילות הקודש" געגרינדעט דורך קנאים און אנטוישטע חסידות'ער אלס קאמפעטישן צו כל העולם כולו חסידות בילדער מאגאזין. (בחדרי חרדים)
כ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- אלע פאפירן וועגן די שווינדלן פון שלמה דוועק קען מען לייענען אויפן אינטערנעט דא, (עי. פי. פי.).
- מאדערן ארטאדאקס רבנים טרעפן זיך אין ירושלים צו דוסקירען אויסער חתונה סעקס, און זאגן: בעסער ניצען געבורט קאנטראלירן מיטלען ווי איידער האבן סעקס פאר מען האט חתונה. (זשערוסעלים פאוסט).
- פארשער: הערי פאטער - וואס איז זייער פאפולער ביי נישט פרומע - איז נישט קיין כישוף לויט רמב"ם. (זשערוסעלים פאוסט).
- כאמאס מיניסטער אטעף אדוואן טרעפט זיך מיט קנאישע רב ר' משה אריה פריעדמאן פון וויען, עסטרייך. האפען אנצובינדען נאנטשאפט צווישען ביידע גרופעס, און האפען אז די יידישע געמיינדע פון וויען וועט שיקען מענטשליכע הילף פאר פאלעסטינע צוועקן. (זשערוסעלים פאוסט).
- חרדישער עסקן ר' שמואל לעפאקאוויטש, דער וואס האט געבויט די חרדישע בעיסוואטער און די ערשטע לאו אינקאם הייזער אין בארא פארק, שתדלט פאר 400 נייע דירות פאר ארימעלייט אין לעיקוואד. (עי.פי.פי.)
- נייער פיקטשארל מאגאזין "קהילות הקודש" געגרינדעט דורך קנאים און אנטוישטע חסידות'ער אלס קאמפעטישן צו כל העולם כולו חסידות בילדער מאגאזין. (בחדרי חרדים)
- מארווין שיק קריטיקירט העלע ווינסטאן'ס בוך איבער אפגעפארענע חרדים. (זשערוסאלם פאוסט)
ל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- סאטמאר קנאות טריומפירט מיט זיג; מאנטריאל וויזיט אפגערופען אין לעצטן מינוט; אויפן באפעל פון גערע רבי נישט צו דערלאזן קיין שאנדע פון הרב שטיינעמאן. (בחדרי חרדים)
- לענגערער שאנדפולער ארטיקל מיט בילדער אין ניו יארק מאגאזין שיינט ליכט אויף פארווייטאגטער מלמדים מנובלים סקאנדאל. צווישן אנדערע ווערט באריכטעט:
- הגאון ר' חיים פנחס שיינבערג האט פארשטיקט קרבנות טרערן מיט 30 יאר צוריק מיט פסק אז סעקסועל אביוז אן בעילה איז נישט קיין עבירה על פי דין תורה, און ס'הייסט מסירה אויב מען פארציילט פאר די פאליציי.
- ברוקלין דיסטריקט אטוירני טשארלס היינס קומט אונטער קריטיק פארן דערשטיקן אלע קאמפלעינטס פון היימישע קינדער פון חדרים. ער איז קארופטירט אויס פחד נישט צו פארלירן די היימישע וואל כוח, און געבט איבער אלע קאמפלעינטס פאר א בית דין צו דערשטיקן די קרבנות און זיי אפשרעקן פון רעדן.
- לויער וואס האט אריינגעטראגן 20 מיליאן דאלערדיגע ציווילע קלאגע קעגן פלעטבוש חדר תורה תמימה איז א פרומער איד וואס האט סוסקסעפול געברענגט צו גערעכטיגקייט די קאטוילישע קירכע און זייערע גלחים וואס האבן געטשעפעט קינדער.
- העלע ווינסטאן האט אינטערוויאוד פילע קרבנות פון סעקס אביוז און קיינער מאכט זיך נישט וויסענדיג.
- תורה ומסורה מיט אלע חרדישע מוסדות לאזן נישט קאנטראלירן די מלמדים וואס סאיז דא אויף זיי באשולדיגוגנגען.
מ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- הרב שטיינעמאן קומט נישט קיין בארא פארק צוליב סאטמאר מוחאות, אנשטאט גייט ער נאר קיין מאנסי, לעיקוואד, מאנטריאל, לאס אנזעלעס און טאראנטא. ר' משה מנחם טירנויער זאליס דיין אין סאטמאר מאנטריאל מוחה קעגן אים. (בחדרי חרדים)
- אסיפה אין מאנסי קעגן אינטערנעט ארגאניזירט דורך ר' יודל וואלף און הרב אבא חייא טויבער אנפירער פון משמרת הצניעות. (אן די מעין ליין)
- באלטימאר אידענעס געווארענט נישט גיין אליינס נאך רעיפ פון עלטערע פרוי. (דאבעליו.בי.עי.על.)
- ארוני ר' אברהם רובין שיקט אויפקלערונג פאר פרעסע אפצושלאגן זאליס פראפעגאנדע. (ישיבה וועלט)
- אלגעמיינער זשורנאל באשרייבט די היץ וואס נעמט ארום אמעריקע איבער ניי האליוואוד פילם. (אלגעמיינער)
- אלגעמיינער זשורנאל ווענדט זיך צו אירע ליינער נאך הילף צו אנטשיידען היסטארישער דאקומענט פון זיגמאנד פרויד'ס פאטער. (אלגעמיינער)
- פוסק הדור הרב וואזנער, ר' יענקל מילער, חברי הכנסת, ר' ברוך מרדכי לעבאוויטש, זשורנאליסטן, עסקנים, און רבנים חבד, ערשיינען ברית פאר ניי געבוירן קינד צו ר' חיים יענקל לעבאוויטש אין קינג דעיוויד האטל. (בילדער)
- קרעטשניף רבי פון ירושלים/כפר אתא נפטר געווארן. די לווי' וועט ארויס גיין היינט זונטאג פון זיין בית מדרש אין ירושלים. (בחדרי חרדים).
נ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ווידעא פון דעבאטע וואס האט אויפגעשאקעלט דעם אמעריקאנעם אידענטום צו זייער פיינפולער מציאות: אסימילירטער טעלעוויזשען פערזענליכקייט טעד קאפעל שילדערט א שמועס מיט ר' חיים יודא גאלדשטיין פון 47 פאטא, אפצומאלן די מצב פון אידישקייט אין אמעריקע; הרב עדין שטיינזאלץ איז מודה אז אמעריקאנער אידן באשטייען פון סאטמאר חסידים און קינדער פון רעפארם ראבייס. א.ב. יהושע ערקלערט אז דער ווארט איד עקזיסטירט שוין נישט אין לעקסיקאן זינט עס איז דא א אידיש לאנד וואס געבט איר צוריק די ארגינעלער נאמען: ישראל. (עי.זשעי.סי.)
ס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ר' יונתן ראזנבלום, פאריתוםט פון זיין פרייע טאטע, אין הספד וויאזוי פינף קינדער זענען אלע געווארן בעלי תשובה. (משפחה)
ע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- חרדישע מעיאר פון לעיקוואד מאיר ליכטענשטיין זאגט צו געלט פאר אינפארמאציע וואס וועט פירן צום ארעסט פון פארכאפער פון חרדישע מיידל. די געלט קומט פון די חרדישע געמיינדע אין לעיקוואד. (עי. פי. פי.).
- פעטער פון שלמה דוועק - וואס איז באשולדיגט אין ארויסשווינדלען 25 מיליאן דולר פון א באנק - טענה'עט איין מיט די ריכטער אז באדענס אין ווערט פון מיליאנען וואס די ריכטער האט איינגעפרוירן געהערן גאר צו אים און נישט צו שלמה דוועק. (עי. פי. פי.)
- עקענאמישער קאטאסטראפע ערווארטעט אין ירושלים, ראש ישיבת מיר פארבאט די טויזענטע בחורים צו נוצן רעסטוראנטן. (בחדרי חרדים)
- וואלעס אפדעיט: הויז ארעסט פון חרדישער פאטער וואס ווערט באשולדיגט אין הרגענען אייגן קינד ווערט א שול; דודי זילבערשלאג ערקלערט: די פרשה ווערט א גרויס פאקטאר אין סאטמאר מחלוקת צווישן ארונים מיט זאלוינים; וועטעראן עסקן ר' דוד שמידל פון אתרא קדישא איבערגענומען מערכה אים ריינוואשן. (הארץ)
- חרדישע מיידל פון לעיקוואד ווערט פארכאפט דורך אומבאקאנטע פערשוינען פאר איבערנאכט נאכן ארויס גייענדיג פון א חרדישע זשים. די פארכאפער לאזן איר אראףּ אויף דעם זעלבען פלאץ 5 אינדערפרי (עי. פי. פי.), (עי. פי. פי. אפדעיט).
- ניו יארק מאגאזין ערקלערט וויליאמסבורג חסידישער סאטמאר ארוני איד, ר' "פוטשו וויינבערגער", אלס פערטער גרעסטער מאכטפולער כוח אין ניו יארק פאליטיק, צוליב זיין נאכאנאנדיגער פארנומענקייט אויפן טעלעפאון, זייענדיג דער גרעסטער "לשון הרע" טרעגער. (ניו יארק מעטרא)
פ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- חרדישע מיידל פון לעיקוואד ווערט פארכאפט דורך אומבאקאנטע פערשוינען פאר איבערנאכט נאכן ארויס גייענדיג פון א חרדישע זשים. די פארכאפער לאזן איר אראףּ אויף דעם זעלבען פלאץ 5 אינדערפרי (עי. פי. פי.), (עי. פי. פי. אפדעיט).
- ניו יארק מאגאזין ערקלערט וויליאמסבורג חסידישער סאטמאר ארוני איד, ר' "פוטשו וויינבערגער", אלס פערטער גרעסטער מאכטפולער כוח אין ניו יארק פאליטיק, צוליב זיין נאכאנאנדיגער פארנומענקייט אויפן טעלעפאון, זייענדיג דער גרעסטער "לשון הרע" טרעגער. (ניו יארק מעטרא)
- ר' הערמאן וואק, שרייבט אן ארטיקל אין וואל סטריט זשורנאל איבער די איראק מלחמה קעגנערשאפט און זיין קאריערע וואס איז געווארן אויסגעפארעמט נאר אדאנק דעם. (וואל סטריט זשורנאל)
- לאנג יעריגער מלמד אין רייכע פלעטבוש חדר "תורה תמימה" באשולדיגט דורך תלמיד אז ער האט אים סעקסואל באלעסטיגט מער פון 30 יאר צוריק אלס קינד; מנהל הרב מרגליות אויך אנגעקלאגט פאר 20 מיליאן דולער צוליב פארשווייגן; קרבן טענה'ט ביי פרעסע קאנפערענץ אז סאיז דא נאך 15 תלמידים וואס זענען באטראפן. (דעילי ניוז)
- טשארלס קראוטהאמער: מיט ארץ ישראל ווערענדיג די גרעסטער אידישער ישוב פון אלע גלות לענדער, פארגרינגערן מיר די ארבייט פון איראן צו פארענדיגן היטלער'ס דורכגעפאלענע פלאן צו פארטיליגן דעם אידישן פאלק. (וואשינגטאן פאוסט)
- ר' עזריאל טויבער: אידן וואס זענען אפגעפארן פון אידישקייט נאך די 2'טע וועלט מלחמה צוליב די האלאקויסט זענען פון די ערב רב. (הרהורים)
- וועלט'ס רייכסטער אינוועסטאר, ווארען באפעט שטעלט אריין זיין רייכטום דאס ערשטע מאל אין ארץ ישראל עקענאמיע, מיט 4 ביליאן דאלער אינוועסטמענט אין יידישע קאמפאני. (נ.י. פאוסט)
צ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- כינע סייענטיסטן ערצייגן פאלטשע "רעגן" איבער בעיזשינג, צו רייניגען שטאט און ענדיגן טרוקעניש. (עי.פי.)
- זון פון הרב אייזעק דוועק שליט"א, ראש ישיבה פון דיעל ישיבה, און רב און גרינדער פון די ארטיגע חרדישע קהילה און מוסודת התורה, פון די רייכע רעזארט געגענט, "דיעל" ניו זערסי. דרייט אן מעכטיגע ריעל עסטעיט שווינדל סקאנדאל, בארגט שווערע מיליאנען פון ספרדישע עשירים, און קויפט איבער 60 שטחים פאר קעש, דורכאויס ניו זערסי, איצט האט דער באלון געקראכט, מיט איין באונסט טשעק פון 25 מיליאן דולער. (עי.פי.פי.)
ק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ר' זשאזש גוטמאן דער גרינדער פון דאמבוי האט עס געקויפט פאר 25 מיליאן דולער, און האט דאס געברויכט צו פארקויפן פאר ר' ברוך זינגער, דער סלאמלארד פון הארלעם פאר 400 מיליאן דולער.
- 2 גרעסטע חרדישע ריעל עסטעיט אינטערנעמער צושלאגן איבער מעכטיגען שטח ביים וואסער פראנט אין וויליאמסבורג וואס איז אין די נייעס צוליב די גרעסטע פייער אין ברוקלין'ס היטסאריע. (טיימס)
- פאריז: פראנצויזישער אנטעסעמיטישער בדחן, ארעסטירט נאכן שפריצן גאז אויף 2 אידן. (א.זשי. פרעס)
- ניו יארק פאוסט: ברוקלין די.עי. באטראכט זאלי ווידיאו, מעגליך צו ארעסטירן ארוני ר' משה יוסל ווערטהיימער, וואס שפריצט מיט א פייער עקסטינגוויטשער אויף ר' חיים ראטה. ן. (פויסט)
- מארווין שיק רופט אגודת ישראל, המודיע און יתד נאמן, צו פארדאמען סאטמאר און ליובאוויטש פארן גרעסטע חילול ה' היינט צוטאגס, צוליב גיין אין גויאישע געריכטן. (זשערוסאלעם פאוסט)
- היסטארישער בריוו, פון אוריאל צימער, חבדסקער חסיד און רעדאקטאר פון סאטמארן צייטונג דער איד, דעקט אויף א באזוך פון סאטמאר רב ז"ל, מיטן וואודיסלאווער רב און נאך צו ליובאוויטשער רבי ז"ל. (חבד אונליין)
- חשוב'סטער ישיבה אויף די וועלט, "פאנאוויטש", פלאטערט מדינת ישראל פאן לכבוד יום העצמאות אין ה' אייר. (זערוסאלעם פאוסט)
- פילם איבער סאטמאר אפגעפארענע בחורים, "מענדי" געשריבן דורך הערשי שניצלער, עפענט זיך אין מאנהעטן טעאטער. (מענדי די מאווי)
ר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- דרום אפריקע אידן דערשיטערט פון דאפעלטן מארד פון 2 אידן; רב אין קעיפטאון לאזט נישט אפהאלטן גרעסטע אידישע לווי' אין דרום אפריקע'ס היסטאריע אין שול, ווייל קרבנות זענען געיס; מארד ווערט נישט קלאסיציפירט אלס אנטיסעמיטשקייט, כאטשיג די מערדער זענען מוסולמענער, נאר ליבערשט אלס א רעליגיעזע אקט קעגן די עבירה פון משכב זכר, און אויך די דראגס און רויבעריי מאטיווען. (זשערוסאלעם פאוסט)
- פירער פון ר' מרדכי דוד אונגער'ס באבוב, אנערקענטער בני ברק גביר, פארוואונדעט, נאכן באגיין זעלבסט מארד. (בחדרי חרדים)
- איזראעלי שריפט שטעלער און דענקער ערלקערט: א איד פון ארץ ישראל ברויך נישט קיין אידישקייט, ווייל יעדע מינוט און אקט אין זיין לעבן איז געוואוגען און געמאסטן לויטן חשבון פון זיין לאנד ווי ער וואונט, מה שאין כן דער גלות איד ברויך האבן זיין אידישקייט צו פארעמען א אידישען אידענטיטעט. (אלגעמיינער)
- זאלי עסקן, ר' אברהם יואל מענדלוויטש ארעסטירט און באשטראפט, צוליב טשעפענען ארוני עסקן ר' אברהם רובין. (נ.י. טיימס)
ש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ר' משה רובאשקין, פירער פון קרוינהייטס קהילה, פארלענגערט וואלן פאר רבנים צום קרוינהייטס בית דין, נאך פראטעסטן און אומרוען פון אנהענגער פון רב שוויי וואס איז דערקעגן; רב אזדאבא ציעט צוריק פון אפשטיפונג און קומט אליינס שטימען; רובאשקין ערלקערט, איבער 600 שטימען טראץ טעראר; משיחסטען זענען דערקעגן. (חבד אונליין)
- וויקיפעדיע ווערט הויפט געצייג אין די פאליטיק פון די קומענדע וואלן אין אמעריקע; זשימי וועילס ווארענט: יעדער איינער קען פרייערהייט באארבייטען, אבער אויב עס איז נישט נייטראל וועט מען יענעם אויפדעקן און באשמוצען. (טיימס)
- עליאט ספיצער אנערקענט נאר ר' זלמן לייב טייטלבוים פאר סאטמאר רבי און נישט ר' אהרן טייטלבוים. (דעילי ניוז)
- העלע ווינסטאן שרייבער פון "אנטשויזן" בוך פון אפגעפארענע אידן, רעכט אפ סדר נאכט צוזאמן מיט גרופע סאטמאר אפגעפארענע אידן און שרייבט א באריכט אין נ.י. טיימס. (טיימס)
- ריעל עסטעיט מאגנאט ר' ישעי' בוימלגרין קויפט אפ מעכטיגען זשואיש פרעס געביידע אין ברוקלין. (ברוקלין פעיפערס)
- ר' משה שמואל שפירא פון באר יעקב, עלטסטער ליטווישער ראש ישיבה נפטר געווארן. (בחדרי חרדים)
- טעביע דער מיליכיגער, חיים טאפאל, פון פידלער אויפן דאך לערנט תורה אין חבד הויז אין אויסטראליע. (חבד אונליין)
ת[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ערשטע מאל אין 2000 יאר היסטאריע, יישוב ארץ ישראל איז דער גרעסטער אידישער ישוב פון אלע לענדער אין די וועלט. (יו.פי.איי.)
- לכבוד יום הזיכרון: קנאים פארברענען כיכר השבת צו פראטעסטירן אידישע זעלבשטענידקייט פאר משיח. (ידיעות)
- 58'סטר יום הזכרון אפגעצייכנט, צו דערמאנען דעם אנדענק פון איבער 22 טויזענט קדושים קרבנות פארן זעלבסטשטעניגקייט פון א אידישן רעגירונג אין ארץ ישראל. (זשערוסאלעם פויסט)
- משמרת הצניעות צוברעכט אינטערנעט קאפע הויז אין ירושלים. (ידעות)
- וויליאמסבורג איינגעהילט אין רויעך: ריזיגער קאמפלעק פון געביידעס ביי וואסער פראנט פלאקערט פאר לאנגע שעות. (עי.בי.סי.)
- לענגערער ניו יארק מאגאזין אפהאנדעלונג: וויליאמסבורג איז געווארן די הויפט שלאכט פון די סאטמאר מחלוקת; אבער וויליאמסבורג אליינס איז אין סכנה פון אונטערגאנג דורך די מאדערענע נסיונות און טייערע ריעל עסטעיט מארקעט; ערשטע סאטמאר רבי האט געגרינדעט וויליאמסבורג מיט מחלוקת קעגן אנדערע אידן; אברומי ברוין ערקלערט: ר' אהרן טייטלבוים איז א מאפיאנער; פריערדיגע סאטמאר רבי שרייט אויף זיין זון ר' אהרן טייטלבוים: ביסט א רשע בן רשע... (ניו יארק מאגאזין)
- גרינדער פון וויקיפעדיע, זשימי וועילס, אויסגעקליבן פון טיים מאגזין אלס איינע פון די גרעסטע 15 סייענטיסטן און דענקער וואס פארעמען אויס די היינטיגע וועלט. (טיים מאגאזין)


text:
וועקטאַ 100
וועקטאַ100 מג איז די צוגרייטונג טראַנספעררעד געזונט. די מערסט פּראַבאַבאַל גייַסט ווירקונג זענען די קאָפּווייטיק, ראַשאַז פון בלוט, קאָפּשווינדל, דיספּעפּטיטשעסקי רעספּאָנסעס, אַ נאָז זאַלאָזשעננאָסט, פּאַסינג ווייאַליישאַנז פון דערזען (דער עיקר, ענדערונגען פון קאָלירן מערקונג פון אַבדזשעקס, און אויך געווינען פון מערקונג פון ליכט און דערזען האַזינג), אין פאַל פון צוגרייטונג אַפּלאַקיישאַן אין די דאָסעס יקסידינג די רעקאַמענדיד, אַנוואָנטיד דערשיינונגען זענען ענלעך אנגעצייכנט אויבן, אָבער רעגיסטרירט מער אָפֿט.
אַפּפּליקאַטיאָן און דאָזע אופֿן: וועקטאַ באַשטימען אויף 50 מג (1 טאַבלעט) אין 1 שעה פריערדיק צו די אָנהייב פון געשלעכט באַטזיונגען. גענומען אין חשבון עפעקטיווקייַט און פּאָרטאַביליטי די דאָזע קענען זיין מחיה צו 100 מג אָדער צו רעדוצירן צו 25 מג. די מאַקסימום רעקאַמענדיד דאָזע מאכט 100 מג פון 1 מאל פּער טאָג. אין מענטשן פון אַוואַנסירטע עלטער און פּאַטיענץ מיט אַ שווער מדרגה פון נעפריטיק ינסופפיסיענסי (אַ קרעאַטינינע וועג רעשוס ווייניקער ווי 30 מל / מינעס) אָדער מיט הילעל פון פונקציאָנירן פון אַ לעבער די ערשט דאָזע מאכט 25 מג. גענומען אין חשבון עפעקטיווקייַט און פּאָרטאַביליטי די דאָזע קענען זייַן געוואקסן צו 50-100 מג. אין ריסערטשיז אויף געזונט וואַלאַנטירז אין פאַל פון איין אָפּטראָג פון אַ צוגרייטונג אין אַ דאָזע צו 800 מג דעם נעגאַטיוו דערשיינונגען זענען ענלעך אַזאַ ווי אין פאַל פון צוגרייטונג אָפּטראָג אין נידעריק דאָסעס, אָבער מיט מער אָפֿט. אַפּפּליקאַטיאָן פון אַ דיאַליסיס טוט ניט פאַרגרעסערן אַ וועג רעשוס סילדענאַפיל ווי לעצט אַקטיוולי קאַמיוניקייץ מיט פּראָטעינס פון פּלאַזמע און איז ניט דידוסט מיט פּישעכץ.
וועקטאַ 100 מג איז דייאַגנאַסטיקס פון ווייאַליישאַנז פון אַ ירעקשאַן, פעסטקייַט פון זייער מעגלעך סיבות און אַ ברירה פון טויגן באַהאַנדלונג עס איז נייטיק צו זאַמלען די גאַנץ מעדיציניש אַנאַמנעסיס און צו אָנפירן אָפּגעהיט גשמיות יבערבליק פון דער פּאַציענט. געשלעכט טעטיקייט רעפּראַזענץ אַ זיכער ריזיקירן אין די בייַזייַן פון חולאתן פון קאַרדיאָווואַסקיאַלער סיסטעם. דעריבער איידער אַ האַסכאָלע פון באַהאַנדלונג בנוגע ווייאַליישאַנז פון אַן ירעקשאַן קאַרדיאָלאָגיקאַל יבערבליק פון דער פּאַציענט איז נייטיק. נאָך ברייט ימפּלאַמענטיישאַן איז אַ וועקטאַ 100 מג אין פיר אַרטיקלען אויף ערנסט ווייאַליישאַנז אנגעקומען פון קאַרדיאָווואַסקיאַלער סיסטעם וואָס ינקלודעד סטענאָקאַרדיאַ, אַ הארץ אטאקע, פּלוצעמדיק קאָראַנערי טויט, ווענטריקיולער ערידמיאַז, די העמאָררהאַגיק מאַך, נישקאָשע יסטשעמיאַ, אַרטיריאַל היפּער - אָדער כייפּאָוטענשאַן. די ספּעסיפיעד קאַסעס פּרעפערענטיאַללי דעוועלאָפּעד אין צייַט אָדער רעכט נאָך געשלעכט טעטיקייט.
אין די מערהייַט פון פּאַטיענץ, אָבער נישט אין אַלע, ריזיקירן סיבות פון אַנטוויקלונג פון חולאתן פון קאַרדיאָווואַסקיאַלער סיסטעם זענען וואָטשט. די פּרעפּעריישאַנז בדעה פֿאַר באַהאַנדלונג פון ווייאַליישאַנז פון אַ ירעקשאַן, מיט וואָרענען באַשטימען די פּאַציענט מיט אַנאַטאָמיק דעפאָרמאַטיאָן פון אַ פּעניסאַנד צו מענטשן מיט די חולאתן פּראַמאָוטינג אַנטוויקלונג פון אַ פּריאַפּיסם (קרעססענט און סעליאַלער אַנעמיאַ, אַ קייפל מיעלאָמאַ אָדער לעוקאָסיס). דאַטע אויף צוגרייטונג אַפּלאַקיישאַן אין פאַל פון אַ פּעפּטיק געשוויר, העמאָררהאַגיק דיאַטהעסיס זענען ניטאָ, דעריבער די פּאַציענט מיט אַזאַ פּאַטאַלאַדזשי סילדענאַפיל באַשטימען מיט עקסטרע זאָרגן.


text: סאָוויעט צייטן זענען לאַנג פאַרבייַ, אַזוי עטלעכע יסודות פון דער קולטור ביסט ניט מער אַקטיוו. פֿאַר בייַשפּיל, די שטעלונג צו ספּאָרט און גשמיות בילדונג האט געביטן ראדיקאל. הייַנט ס יונג מענטשן, וויסן אַ געזונט לעבן, ניט נעמען מיין מאָרגן עקסערסייזיז און לידער, אַדזשאַטיישאַן וועגן די בענעפיטן פון דאַוסינג מיט קאַלט וואַסער. די תקופה האט געביטן די פארשטאנד פון די מענטש פערזענלעכקייטן פון ספּאָרט. איצט קיין איינער וועט יגזערט אין סדר צו באַקומען די רעזולטאַט, דיסקרייבד אין די ביכער פון פופציק יאר צוריק. די הויפּט פאָדערונג פֿאַר די ספּאָרט אין אונדזער צייַט איז די פאָדערונג פון פּערזענלעך אינטערעס אין דעם פּראָצעס, ניט דעם רעזולטאַט. וואָס איז וואָס מער און מער מענטשן זענען אַדיקטיד צו עקסטרעם ספּאָרט, אַרייַנגערעכנט אַזאַ געפערלעך און שווער מין פון גאַס אַקראַבאַטיקס ווי פּאַרקאָור. דאס איז אַ זייער שווער ספּאָרט, וואָס איז ניט אַזוי גרינג צו בעל אָן געהעריק צוגרייטונג. פּאַרקאָור שפּיל טוט נישט אָננעמען, עס איז ערנסט און איין גרייַז קענען פּרייַז ניט נאָר געזונט, אָבער אויך לעבן. מינדפולנעסס, קיל כעזשבן פון זייַן פאָרסעס - איז שליסל צו הצלחה. און דער פּרייַז פון דורכפאַל איז אויך הויך.וואָס איז וואָס פילע מענטשן זענען נישט אין ריזיקירן צו טאָן דעם שווער און געפערלעך טיפּ פון דרויסנדיק ספּאָרט. פֿאַר זיי אין דער וועלט פון קאָמפּיוטער שפּילערייַ, עס זענען אַ נומער פון פּראָדוקטן וואָס קענען פאַרבייַטן די געפילן וואָס סאַפּאָוזאַדלי זאָל באַקומען פאַרקנאַסט פּאַרקאָור מענטשן. פּשוט אָנליין שפּיל פּאַרקאָור פאַלן זייער אָפֿט. נאָך אַלע, רובֿ פון די אַקטיוו אַרקיידז קענען זייַן אַטריביאַטאַד ספּאַסיפיקלי צו די זשאַנראַ. אין דער וועלט פון גרויס גאַמעס דעם מינים איז גיינינג מאָמענטום, אַפֿילו כאָטש עס געבראכט כבוד פּאַרקאָור גאַמעס ווי מערדער ס קרעעד און פּרינס פון פּערסיע. כאָטש פּלייַערס טאָן נישט וועלן צו שפּילן דעם שפּיל פּאַרקאָור טאַרגעטעד, זיי אָפּשאַצן די טריקס פון אַלטער און עזיאָ, וואָס זענען צוגעגרייט דורך פּראָפעססיאָנאַלס פון די וועלט פון פּאַרקאָור. פּאַרקאָור איז אַ ריין לעבן, מערסטנס אין פּשוט בליץ. עס איז ניט בלויז פּלייינג מיט די יסודות פון דעם מינים, אָבער די סימיוליישאַנז, די טייַטש פון וואָס בוילז אַראָפּ צו טאן טריקס אויף די גאסן און רופטאַפּס. די בליץ שפּיל וועגן פּאַרקאָור הנאה די לעצטע ביסל יאָרן, ויסערגעוויינלעך פּאָפּולאַריטעט דווקא ווייַל ער איז וויכטיק פֿאַר די שפילער ספּאָרט אַז זיי זען אין דער פאָרשטעלונג פון פריינט און אַקוויינטאַנסיז, די ספּאָרט וואָס ציט זיי, נישט בלויז ווי אַ ספּאָרט, אָבער איר ווייַזן. און די רייען פון פּאַסיוו פאַנס פון פּאַרקאָור זענען ינקריסינג יעדער טאָג נאָר ווייַל די שפּיל איז באפרייט, נייַ אינסטרוקציעס סאַבקאַלטשערז אַז אויך פיר דעם פאָרעם.שפּילן אַ שפּיל פון פּאַרקאָור קענען זייַן גלייַך אויף דעם בלאַט. פון קורס. פֿרייַ. און אַפֿילו מער אַזוי אָן רעדזשיסטערינג.


text:
אלצהיימערס קרענק
אַלצהיימער'ס קרענק (ענגליש: Alzheimer, העברעיש: אלצהיימר) איז דער שורש פון א פארצווייגטע כראנישע מח-קרענק, וואס אפעקטירט דעם לימביק סיסטעם אינעם מח שטאם, און פירט פון א טיילווייזער זכרון-פארלוסט, ביז צו א טאטאלע פארניכטונג פונעם קאגניטיווער נעץ וועלכעס איז דער אינטעלעקטועלער בילדונג פונעם מענטש, אין וועלכן עס דערקייקעלט זיך אז דער ליידענדער קען מער נישט פאסן קיינע באשלוסן, ווייסט מער גארנישט פון זיין לעבן.
אינהאַלט
אלצהיימער ריזיקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די אלצהיימער קרענק באטראפט מערסנטס מענטשן אין דער עלטער פון בערך 65 און העכער. די וואס ליידן דערפון, צו ערשט, ווייסן זיי אפילו נישט אז זיי ליידן דערפון. די ארומיגע באמערקען דאס צו ערשט, און ווען א דער פאציענט זעלבסט, איבערצייגט זיך אין זיין ביטערן שיקזאל, פירט דאס פיל מאל צו אנדערע ניוראלאיגשע קרענק, ווי נערווען ברוכן, דעפרעסיע, און אנדערע מענטאל דיסארדערס.
אלצהיימער היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביז פאר הונדערט יאר צוריק. האט די וועלט בכלל נישט געוואוסט אז דאס פארגעסן פארשידענע זאכן, האט עפעס צו טאן מיטן מח, און אז דאס איז עפעס א סארט קראנקייט. די וועלט האט דאס אנגעקוקט ווי מ'זאל היינט אנקוקן אן עלטערן מענטשן וואס קען מער נישט לויפן. וואס איז נישט קיין קראנקייט, נאר איז א רעזולטאט פון זיין עלטער, פארגעסט ער צומאל געשעענישן פון היינט אדער נעכטן.
צוערשט האט עמיל קראפעלין אין יאר 1906, צונויפגעבינדן אז דאס פארגעסן איז נישט קיין פערצואל, נאר א שורש פון א קרענק. זאפארט דערנאך האט א דייטשער פסיכאטאר אלויס אלצהיימער, צונויפגעשטעלט אז דאס איז א רעזולטאט פון א כראנישער ניוראלאגישער קרענק אין די אינערליכע מח צעלן, וועלכע ווערן שטאפל-ווייז איבערגעריסן פונעם לימביק סיסטעם צו א גענצליכער איבערריס פונעם קארטעקס.
ווי נאר דער ערפינדער קראפעלין, איז געוואויר געווארן פון די פארש ארבעט וואס דער דייטשער אלויס אלצהיימער האט געמאכט, און זיין דערגרייכונג צו קאנעקטן די דאטס צו דעם ניוראלאגישן נעץ, האט קראפעלין אלס דזשעסט אנגעטראגן אז מ'זאל רופן די מחלה אויף אלצהיימער'ס נאמען. ויקרא שמו בישראל: אלצהיימערס דיזיס.
סימפטאמען פון אלצהיימער'ס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ווען א מענטש פארגעסט וואס ער האט היינט געגעסן אויף פרישטאג, איז ער נאך נישט קיין אלצהיימערס פאציענט. אויך נישט ווען ער פרעגט צומאל איבער, ווען מ'פארציילט אים פארשידענע דעטאלן פון א געשיכטע, דאס זענען נישט קיינע סימפטאמען פון אלצהיימערס.
ערשט ווען עס שאפן זיך אייגענארטיגע סימנים פון א כסדר'דיגן זכרון-פארלוסט, ווערט פעסטגעשטעלט אז דער פאציענט ליידט פון א מילדע סינייל אדער דימענישע, וועלכע קען זיך ציען פאר לאנגע יארן, ביז עס דערגרייכט די גאר ערנסטע שטופעס פון א טאטאלער פארניטונג פונעם קארטעקס סיסטעם, וואס אין איר רעזולטאט, קען דער מענטש מער נישט אראפגיין פון בעט, קען מער נישט עסן אדער טרינקען, און מוז געפיטערט ווערן דורך א פידינג טיוב, ווייל די כעמיקאלן וועלכע פירן פונעם לימביק סיסטעם צום ספיינעל קאורד הערן אויף צו פונקציאנירן.
אלצהיימער שטאפלען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ערשטער שטאפל: פארגעסן
צוערשט הייבט זיך עס אן מיט כסדר'דיגע קליינליכע פארגעסן זאכן ווי מ'האט געשטעלט. וואס מ'האט אים נאר יעצט געזאגט. ווי ער איז פריער געווען, צי ער האט שוין געדאווענט שחרית אדער נישט, אדער צי ער איז שוין געווען אין בית הכסא.
- צווייטער שטאפל: דיסאריענטאציע
ער ווייסט נישט וואס ער דארף יעצט טאן. ער האלט ביי מה טובו און בלייבט דארט שטיין, ער גייט נישט ווייטער. אויב מ'זאגט אים נישט ער זאל זיך אויפשטעלן ביי די ברכות וועט ער בלייבן זיצן. אזא מענטש מוז שוין האבן א מענטש מיט זיך, וואס זאל אים כסדר באגלייטן, און אויב די פאמיליע גיט שטארק אכטונג אויף אים, קען ער שיין אנציען, אן דעם וואס יעדער זאל זיך דערוויסן.
- דריטער שטאפל: וועדזשיטעישאן
דער אלצהיימער פאציענט ווערט ל"ע א צומח. אטעמט. הארץ פונקציניארט, אבער ווייסט מער גארנישט צו זאגן. קען מער נישט גיין, רעגירן, רעדן, ווינקען אדער קאמיוניקירן.
אלצהיימער ריזיקע ביי עלטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס ווערט געשאצט אז מענטשן פון די 65 ביז די 80, זענען די מערסטע אויסגעשטעלט צו ווערן דיאגנאזירט מיט אלצהיימערס, אדער דימענשיע. פון די 85 יאר און העכער, ווערט די צאל פון אלצהיימער פאציענט וואס ווינציגער. און אלצהיימער ליידענדע פון 100 און העכער איז א זעלטענהייט. ווייל אלצהיימער ליידענדע ציען געווענליך נישט אן מער ביז 10 יאר. אין זעלטענע פאלן קען מען ציען דערמיט ביז 17 יאר.
א רפואה פאר אלצהיימער'ס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס איז דערווייל קיין שום רפואה מיטל נישט פאראן. כאטש וואס געוויסע פארטייבונגס דראגס און כעמישע רפואות צו פארשטייטערן די קרענק, איז אבער קיין רפואה צו דעם דערווייל נישט ערפינדן געווארן.
אין 2009 האט מען געמאלדן א שטודיע אז די וואס טרינקען 3-5 טעפלעך קאווע אדער טיי יעדן טאג אין די מיטלע יארן האבן א קלענערע ריזיקע פון ליידן פון אלצהיימער קרענק.[1]


text:
כסלו
כסלו איז דער ניינטער חודש צו דער ציילונג פון די חדשים וועלכע ווערט געציילט פון ניסן[1] (און דער דריטער חודש צו דער ציילונג פון יארן, וועלכע ווערט געציילט פון תשרי[2]).
קביעות - קאלענדאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אויך נאכדעם וואס ס'איז באשטימט געווארן דער יידישער קאלענדאר (קביעות החדשים), קען כסלו זיין אמאל א פולער חודש (מלא): א חודש פון דרייסיג טעג, און אמאל א פארקערצטער חודש (חסר), א חודש פון ניין און צוואנציג טעג.[3]
ראש חודש כסלו איז אמאל צוויי טעג: דער דרייסיגסטער טאג פון חשוון, און צומארגענס, דער ערשטער טאג פון כסלו, און אמאל נאָר איין טאג: דער ערשטער טאג פון כסלו. ס'ווענדט זיך וויפיל טעג ס'איז דער פריערדיגער חודש: חשוון.
דער ערשטער טאג פון חודש כסלו קען אויספאלן זעקס טעג פון דער וואך: (א ב ג ד ה ו) זונטיק, מאנטיק, דינסטיק, מיטוואך, דאנערשטיק, פרייטיק.[4]
דער אינהאלט פון חודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער צירוף פון חודש כסלו גייט ארויס פון דעם אנפאנג פון די ווערטער (ראשי תיבות) וירא יושב הארץ הכנעני[5] (בראשית נ. יא.).
דער מזל פון כסלו ווערט אנגערופן קשת.[6]
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רעפערענצען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ ר"ה ז' ע"א
- ↑ ר"ה ב' ע"א
- ↑ רמב"ם קידוש החודש פ"ח ה"ו ה"ז
- ↑ או"ח תכ"ח ב'
- ↑ משנת חכמים חשוון כסלו פ"א ס"ג
- ↑ ספר יצירה פ"ה