text:
חבורת "הוראה"- א געשמאקע און לייכטע שיעור אין הלכות בשר בחלב
די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד
חבורת "הוראה"- א געשמאקע און לייכטע שיעור אין הלכות בשר בחלב
יורה דעה הלכות בשר בחלב - סימן פ"ז -- סעיף א'
ווייל עס שטייט דריי מאל לערנט מען ארויס אז עס איז דא דריי איסורים אין בשר בחלב: קאכען, עסן און הנאה האבן אפילו אויב מ'עסט עס נישט.
אויב אזוי פארוואס שטייט דריי מאל אז מטאר נישט קאכן, פארוואס שטייט נישט ארויס געשריבן אז מען טאר נישט עסן?
נאר די תורה וויל זאגען אז די איסור פון בשר בחלב איז נאר ביי פלייש וואס איז געקאכט געווארען און דורך דעם איז די טעם פון די מילעך אריין אין די פלייש, אבער אויב איז עס נישט געקאכט געווארען אפילו די טעם איז אריין אין די פלייש דורך אנדערע וועגן ווי ווייקען און זאלצען וכדומה, איז עס נישט אסור מן התורה. (חולין קט"ו ע"ב, וכן בש"ך סק"א)
אבער מדרבנן גייט אן די איסור בשר בחלב אויף יעדן פאל וואס די טעם פון די מילך גייט אריין אין די פלייש, ווי דורך זאלצען און בראטען אדער ווייקען וכדומה. (הרשב"א בת"ה הקצר ב"ג ש"ד פ"ד:).
דאס וואס מיר האבן יעצט געלערנט אז מדרבנן איז אסור אין יעדן פאל אפילו שלא בדרך בישול, איז נאר אויף עסן, אבער אויב ס'איז אויך אסור בהנאה, ווי למשל געבן פאר א בהמה צו טרונקען וכדומה, איז א מחלוקת ראשונים ווי דער דרכ"מ דא אויפן פלאץ ברענגט ברענגט אראפ.
אבער להלכה נעמט דער רמ"א אן אז יעדע בשר בחלב וואס איז נאר אסור מדרבנן איז מותר בהנאה, און אזוי נעמען אויך אן דער ש"ך און ט"ז אויפן פלאץ. און אזוי ווערט געפסקט אין ס"ג דורכן טור ומחבר, ביי בשר עוף וואס איז אויך נאר אסור מדרבנן, ווי מיר וועלן לערנען שפעטער. דער ש"ך און ט"ז דינגען זיך מיטן מהרש"ל (יש"ש פרק כל הבשר ס"ק) און מיטען ב"ח (דא אויפן טור) וואס נעמען יא אן אז אפילו א בב"ח וואס איז אסור נאר מדרבנן איז אויך אסור בהנאה. און דער ש"ך ברענגט נאך אסאך פוסקים וואס נעמען אן לקולא.
[דער ש"ך בתוך דבריו פארענטפערט וואס דער ב"ח האט געברענגט א ראי' לשיטתו פון די משנה אנפאנג כל הבשר (חולין ק"ג ע"ב) 'כל הבשר אסור לבשל בחלב' איז משמע אז אלע בשר איז אסור אויך בבישול און אויב אזוי אויך בהנאה וואס בישול און הנאה האבן דעם זעלבן דין, אויף דעם ענטפערט דער ש"ך אז אין זיין ספר הארוך מש"ך (געדרוקט נאך דעם טור אין מהדורת מכון ירושלים) האט ער עס שוין פארענטפערט אז ווייל די תורה כאפט אן דעם לשון בישול נוצט דער תנא אויך די לשון בישול, און ער מיינט צוזאגען אז עס גייט אן די דין בשר בחלב ביי אלע פלייש, אבער גראדע די איסור בישול גייט נישט אן ביי אלע פלייש נאר ביי בהמה פלייש].
(דער דרכ"מ ברענגט נאך א שמועס צו מ'דארף חושש זיין אז קען שפריצען פון איין טאפ צום צווייטען מיר וועלן עס לערנען אין ס"ו וואס דארט ווערט עס געברענגט להלכה אין רמ"א).
סעיף ב'
סעיף ג'
די זעלבע זאך בשר חיה ועוף געקאכט אין מילעך איז אסור נאר מדרבנן.
די מקור פון די הלכה איז -ווי דער בית יוסף ברענגט שוין אראפ- א משנה אין מסכת חולין (קי"ג ע"א). דער ת"ק זאגט: נאר כשר'ע פלייש און כשר'ע מילעך איז אסור מה"ת. און די שיטה לערנט (לויט ווי תוספות אויפן פלאץ שרייבט) אז בשר כשר פון בהמה חיה ועוף זענען אסור מה"ת. נאך צוויי שיטת איז דא דארט אין די משנה ר"ע און ר' יוסי הגלילי, און ווי די גמרא איז מסביר: לויט ר"ע איז חיה ועוף נישט אסור מן התורה נאר מדרבנן. און לויט ריה"ג איז דא צוויי מהלכים אין די גמרא. א. אז בהמה וחיה איז אסור מה"ת און עוף איז אסור מדרבנן. ב. חיה עוף זענען נישט אסור מה"ת, אבער נאר חיה איז אסור מדרבנן, אבער עוף איז אפילו מדרבנן אויך נישט אסור.
להלכה פסק'נען מיר ווי ר' עקיבא אז מה"ת איז נאר אסור בהמה אבער חיה ועוף איז נאר אסור מדרבנן. (די לשון אין בית יוסף איז לכ"ע, אבער אין די הגהות פון די נייע טור ברענגען זיי אז מען דארף גורס זיין לר"ע).
סעיף ג' - המשך
[אויב איז עס אסור צו קאכן אלס מראית עין ווען מיר לערנען אין ס"ד בעז"ה].
דער ש"ך אין סק"ד ברענגט דא אראפ פון מהרש"ל און ב"ח, וואס חוץ מזה וואס זיי נעמען אן אז בשר בחלב וואס איז אסור נאר מדרבנן איז אויך אסור בבישול והנאה ווי געלערנט אין ס"א. האלטען זיי דא אז בשר חיה ועוף איז אסור לכו"ע בבישול והנאה ווייל זיי זענען חושש צו שיטת ת"ק אז אויך בשר חיה ועוף איז אסור מה"ת. ווי זיי ברענגען אז אזוי איז די שיטת מהרא"י (תרומת הדשן) אין זיינע הגהות אויפן שערי דורא, וואס שרייבט אז מען זאל חושש זיין צו שיטת התוספות אין חולין (ק"ד ע"ב) וואס פסקנ'ט אז בשר חיה ועוף איז אויך אסור מה"ת.
דהיינו תוס' באציעט זיך דארט אויף די גמרא: אגרא האט פארגעלערנט א ברייתא אז בשר עוף אין קעז קען מען עסן ווי הפקר און ער האט מסביר געווען דאס מיינט אן קיין וואשען די הענט און מויל אינצווישן. שרייבט תוספות אז די וועלט איז יא מקפיד נישט צו עסן קיין קעז נאך בשר עוף אן קיין נטילת ידים והדחת הפה. פארענטפערט תוספות די מנהג העולם אז אגרא לערנט בשר עוף איז נאר אסור מדרבנן וועגן דעם איז ער מקיל, אבער די וועלט האט אנגענומען אז בשר עוף איז אויך אסור מן התורה. זעהט מען דאך אז תוס' פסק'ט אז בשר עוף איז אסור מה"ת וועגן דעם נעמען מהרש"ל און ב"ח אויך אן שיטת תוס אז בשר עוף וחיה איז אסור מה"ת.
אויף דעם ברענגט דער ש"ך נאך פון זיין ספר ארוך מש"ך וואס ער דינגט זיך דארט מיטן מהרש"ל און ב"ח, און ער האלט אז דער הגהות שע"ד האלט אויך נישט להלכה אז חיה ועוף זענען אסור מה"ת נאר ער שרייבט דארט אז מען זאל חושש זיין צו שיטת התוס' אז מען זאל זיך וואשן די הענט אינצווישן עוף און גבינה, אבער לגבי די עצם הלכה פסק'נט דער הגהות שע"ד אז בשר עוף איז נאר אסור מדרבנן. און דער ש"ך ברענגט א ראי' אז דער הגהות שע"ד שרייבט בפירש ביי די סוגיא פון ביצים גמורות (זעה שפעטער ס"ה) אז היות בשר עוף בחלב איז נאר אסור מדרבנן האט מען נישט מחמיר געווען אויף ביצים גמורות, זעהט מען דאך אז די הגהות שע"ד האט נישט אנגענומען אז בשר עוף אז אסור מה"ת, מוז דאך זיין אז ער איז נאר חושש צו שיטת התוס' אז מען זאל זיך וואשן די הענט אינצווישן אבער די איסור איז נאר מדרבנן.
איי תוס' שרייבט דאך אז די סיבה פארוואס מען איז מחמיר איז וועגן מען נעמט אן אז בשר עוף בחלב איז מן התורה? קען מען דאך זאגען אנדערש ווי תוס' מיט דעם אז די וועלט האט געהאלטען אז אפילו עס איז אסור נאר מדרבנן עכ"ז דארף מען מחמיר זיין צו וואשען די הענט אינצווישן. בפרט אז פון תוס' איז דאך משמע אז זיי קומען נאר פארענטפערן די וועלט, אבער זיי לעצמם האלטען נישט דוקא אז ס'איז אסור מן התורה. ממילא קען מען דאך זיכער פארענטפערן די וועלט אנדערש אז די וועלט האט געהאלטען אז אגרא רעדט פון עסן פלייש נאך קעז, דעמאלס קען מען מקיל זיין, אבער אויב עסט מען קעז נאך פלייש דארף מען יא זיך וואשן די הענט, ווי דער רמב"ם לערנט טאקע אזוי באמת. ווי אויך קען מען טרעפן נאך חילוקים.
און דער ש"ך ענדיגט מיט א שטארקע לשון הרמב"ם ווי מען זעהט אז דער רמב"ם האלט אז בשר עוף איז אסור נאר מדרבנן. דער רמב"ם שרייבט אין ספ"ב מהלכות ממרים אז ווער עס זאגט אז בשר עוף בחלב איז אסור מה"ת איז עובר אויף בל תוסיף! נאר מען דארף מודיע זיין אז עס איז אסור נאר מדרבנן, כדי מענטשן זאלען נישט קומען מקיל זיין אויך ביי בשר בהמה בחלב וואס איז אסור מדאורייתא.
המשך סעיף ג': ט"ז סק"ב - ש"ך סק"ג
דער טור שרייבט צוזאמען די צוויי אויבן דערמאנטע הלכות, אז בהמה אדער חלב טמאה, און בשר חיה ועוף זענען נאר אסור מדרבנן. שטעלט זיך דער בית יוסף אז לכאורה נאכדעם וואס נישט כשר'ע פלייש אדער מילעך איז ממילא נישט מותר צו עסן אויב אזוי איז דאך נישט דא קיין שום סיבה אז די רבנן זאלען עס אסר'ן, און אויב אזוי וואלט דער טור געדארפט שרייבן " נישט כשר'ע פלייש אדער מילעך איז מותר בבישול ובהנאה, און בשר חיה ועוף איז אויך מותר בבישול ובהנאה און אפילו באכילה איז עס נאר אסור מדרבנן". און אזוי האט דער בית יוסף טאקע געשריבן אין שו"ע אנדערש ווי דער טור.
דער ב"ח פארענטפערט דעם טור, אז נישט כשר'ע בב"ח איז יא אסור מדרבנן, און אזוי איז די משמעות אין די משנה אין חולין אז די מחלוקת פון ר"ע און ריה"ג מיטען ת"ק איז נאר וועלכע בב"ח איז אסור מה"ת אבער מדרבנן איז לכו"ע אלעס אסור אויך דאס וואס דער ת"ק האט געזאגט נישט כשר'ע פלייש אדער מילעך.
איי וואס פארדינט מען פון די איסור מדרבנן, עס איז דאך ממילא אסור צו עסן ווייל עס איז נישט כשר? זאגט דער ב"ח אז ס'איז דא צוויי נפק"מ להלכה וואס וועט זיין הארבער אויב עס איז אויך אסור מטעם בב"ח מדרבנן.
א. די הלכה אין סימן צ"ב איז אז ביי בשר בחלב זאגען מיר חתיכה נעשה נבילה, דאס מיינט אז אויב א טראפען מילעך האט געאסרט א שטיקל פלייש, ווערט די גאנצע פלייש א עצם איסור און אויב די פלייש פאלט יעצט אריין אין א טאפ וואסער דארף זיין זעכציג מאל מער וואסער ווי פלייש, כדי די טעם וואס קומט ארויס פון די פלייש זאל ווערן בטל בששים, אפילו לכאורה אקעגן די טעם פון די מילעך פעלט נישט אויס אזוי פיל וואסער, אבער וויבאלד די איסור בשר בחלב איז דאך אויף ביידע זאכן סיי אויף די פלייש און סיי אויף די מילעך, און פאר זיך אליינס זענען ביידע מותר און נאר צוזאמען ווערט אן איסור, ממילא ווערן ביידע א עצם איסור ווי נבילה, און די טעם פון ביידע דארפן בטל ווערן.
איז דא א מחלוקת ראשונים אויב ביי שאר איסורין זאגט מען אויך חנ"נ, ביי אנדערע איסורים למשל א שטיקל נבילה האט געשפריצט אויף א ברויט און יעצט פאלט די ברויט אריין אין א טאפ וואסער, פעלט זיך אויס זעכציג אקעגן די טראפ נבילה פעטענס אדער אקעגן די גאנצע ברויט. רבינו אפרים האט געלערנט אז מען זאגט נישט חנ"נ און מ'דארף נאר זעכציג קעגן די טראפ נבילה פעטנס, ווייל די טעם וואס איז דא ביי בשר בחלב אז פאר זיך אליינס זענען ביידע מותר און נאר צוזאמען ווערט אן איסור איז נישטא ביי פעטענס פון נבילה. און ר"ת לערנט אז אויך ביי שאר איסורין זאגן מיר חנ"נ מדרבנן און מ'דארף האבן זעכציג אקעגן די גאנצע ברויט.
זאגט דער ב"ח, לויט רבינו אפרים איז דאך א גרויסע נפק"מ צו בהמה וחלב טמאה איז אויך אסור מדרבנן אלס בב"ח, ווייל אויב איז אסור מדרבנן וועלן מיר זאגן חנ"נ, און מ'וועט דארפן זעכציג אקעגן די גאנצע פלייש, און אויב איז נאר אסור אלס טמאה וועלן מיר נישט דארפן זעכציג אקעגן די גאנצע פלייש אדער אקעגן די גאנצע קעז.
ב. אפילו לויט רבינו תם איז אויך דא א נפק"מ להלכה אויב איז עס אסור מדרבנן. עס איז דא א דין אין סימן ק"א אז א חתיכה הראויה להתכבד, א שיין שטיקל וואס מען איז מכבד אן אורח דערמיט, האט א דין ווי א דבר חשוב און מדרבנן ווערט עס נישט בטל אפילו אויב איז דא אקעגן דעם טויזנט אנדערע שטיקלעך. אבער אויב איז די שיינע שטיקל א היתר וואס איז געווארען אסור ווייל עס האט באקומען א טעם פון א איסור, וערט עס יא בטל ווייל די איסור איז נישט ראויה להתכבד, אפילו אויב מיר האלטען חנ"נ ביי שאר איסורים. אויב אזוי ביי א פאל ווען עס וועט זיין א שיין שטיקל כשר'ע פלייש אדער קעז וואס וועט ווערן אסור ווייל עס איז געווארען געקאכט מיט טריפה מילעך/זופ, דעמאלס אויב איז עס נישט אסור אלס בב"ח וועט עס יא בטל ווערן ווייל די איסור איז נישט ראויה להתכבד אבער אויב איז עס אסור אלס בב"ח ווערט דאך די שיין שטיקל פלייש אויך א עצם איסור מדרבנן און עס וועט נישט בטל ווערן אין רוב.
[דער ש"ך אין סק"ג לייגט צו אז לויט אונז וואס מיר פסק'נען ווי ר"ת אז מען זאגט יא חנ"נ ביי שאר איסורים, איז דא נאך א נפק"מ להלכה, לויט ווי דער רמ"א אין סימן צ"ב סעיף ד' פסק'ט אז ביי לח בלח זאגט מען נישט ביי שאר איסורים חנ"נ, אויב עס מישט זיך אויס טמא'נע זופ מיט מילעך, אויב איז עס אסור נאר מצד טמא וועט מען נישט דארפן זעכציג אקעגן די מילעך, אויב איז עס אויך אסור מדרבנן דארף מען יא זעכציג אקעגן די מילעך].
וועגן דעם נעמט דער ב"ח יא אן ווי די טור אז אפילו בשר טמא אין חלב טהור איז אסור מדרבנן אלס בשר בחלב.
דער ט"ז (סק"ב) און דער ש"ך (סק"ג) דינגען זיך שטארק מיט דעם ב"ח און נעמען אן ווי דער מחבר אז טמא אז נישט אסור מדרבנן אלס בב"ח. וועגן אפאר טעמים. א. מיר טרעפן נישט אין קיין שום פוסק אז עס איז אסור מדרבנן. פארקערט זיי ברענגען א ראי' פון רש"י וואס זאגט ארויף די משנה (קי"ג.) בהמה טמאה מותר בבישול, אז באכילה דערמאנט נישט די משנה ווייל עס איז ממילא אסור אלס טמאה, איז משמע אז נאר מצד טומאה איז עס אסור און נישט מטעם בב"ח, ווייל אויב יא וואלט די משנה יא געדארפט זאגן אז מדרבנן איז עס אסור מדין בב"ח.
נאך זאגט דער ש"ך אז ס'איז אויך נישט מסתבר אז די רבנן זאלען אסר'ן טמא אלס בב"ח, ווייל וואס גייען זיי פארדינען פון דעם, עס איז דאך ממילא שוין אסור באכילה, און בישול קומט דאך נישט צו אלס בב"ח, (הגם דער ב"ח לשיטתיה האלט אז עס ווערט יא אסור בבישול ובהנאה, אבער דער טור האלט דאך אז נישט). און 'דאס' האט דער בית יוסף געמיינט צו זאגען, אז די רבנן האבן נישט געהאט קיין סיבה עס צו אסר'ן, און נישט ווי דער ב"ח האט פארשטאנען אז דער ב"י מיינט צו זאגן וואס וועט זיין די נפק"מ, און וועגן דעם האט ער געברענגט אפאר נפק"מ, נאר דער ב"י האט געמיינט צו זאגן וואס פאר א תועלת וועט זיין פון דעם. בשלמא בשר עוף בחלב איז דא א תועלת, אז מ'זאל נישט קומען מקיל זיין אין בשר בהמה בחלב אזוי ווי מ'איז מקיל אין בשר עוף בחלב ווי דער רמב"ם שמועסט אויס, אבער בשר טמא עסט מען דאך ממילא נישט איז וואס איז די תועלת עס צו אסר'ן?
בפרט זאגט דער ש"ך אז די גאנצע נפק"מ גייט דאך זיין נאר אין חתיכה הראויה להתכבד וואס די גאנצע זאך אז עס ווערט נישט טל איז נאר א דרבנן, [ווי אויך חנ"נ ביי שאר איסורין איז א דרבנן] איז נישט מסתבר צו זאגן אז מען האט געמאכט א דרבנן אויף א דרבנן.
נאך א קושיא פרעגט דער ט"ז אבער דער ש"ך אין נקודת הכסף האלט אז עס איז נישט קיין קושיא.
היות די גאנצע איסור פון חנ"נ איז דאך ווייל קודם זענען ביידע געווען היתר פאר זיך און נאר נאכדעם זענען ביידע צוזאמען געווארן א איסור זענען ביידע די עצם איסור. אויב אזוי דא איז דאך די טמא'נע פלייש שוין געווען א איסור טמא, אויב אזוי ווען יעצט ווערט עס געקאכט אין מילעך, קען מען דאך נישט זאגן אז יעצט ווערט א נייע איסור, עס איז דאך שוין געווען ממילא אסור. און אויב גייט מען זאגן אז די חכמים האבן עס דא געאסר'ט אפילו עס איז נישט שייך חנ"נ וועגן מ'זאל נישט קומען מקיל זיין אין די אנדערע איסורי בב"ח וואס דארט איז יא שייך חנ"נ, אויב אזוי וואלטען די חכמים אויך געדארפט אסר'ן בישול און הנאה, אטו די אנדערע איסורי בב"ח.
אויב אזוי פרעגט דער ט"ז איז דאך נישט דא די נפק"מ להלכה אז וועגן די איסור בב"ח דרבנן זאל עס ווערן חנ"נ. און אויך די אנדערע נפק"מ וועגן חתיכה הראויה להתכבד פאלט אוועק מיט דעם, ווייל היות די גאנצע סיבה פארוואס מען איז מחמיר ביי בב"ח אויף חתיכה הראויה להתכבד איז ווייל מ'זאגט אז די שיינע חתיכה איז געווארען א עצם איסור, אבער היות מ'זאגט נישט חנ"נ אפילו אויב איז עס אסור מדרבנן, איז דאך דא אזוי ווי סתם א איסור בלוע אין א שיינע שטיקל היתר וואס מען זאגט אז עס ווערט יא בטל.
אבער דער ש"ך אין נקודות הכסף האלט אז עס איז נישט קיין טענה, ווייל אה"נ אז מה"ת איז די שטיקל בש טמא שוין ממילא אסור, אבער כלפי דעם דין בב"ח דרבנן זאגן מיר אז ביידע שטיקלעך פלייש זענען דאך נישט אסור אלס בב"ח און נאר ווען עס שטעלט זיך צוזאם ווערן זיי ביידע א עצם איסור.
אין אנדערע ווערטער דער ט"ז לערנט אז נאר אויב עס איז בפועל מותר צו עסן וועלן מיר זאגען חנ"נ, אבער דער ש"ך לערנט אז אויב איז כלפי די איסור בב"ח איינס אליינס נישט אסור, און צוזאמען קומט די איסור זאגען מיר יא חנ"נ.
וועגן דעם נעמען די ש"ך און ט"ז יא אן ווי דער מחבר אז ביי בשר וחלב טמא איז נישט דא קיין איסור בב"ח מדרבנן.
און דער ט"ז ברענגט אז לויט ווי דער מהרש"ל האט גורס געווען אין טור, לערנט דער טור אויך ווי דער מחבר, ווייל ער לייגט צו איין ווארט אין די טור, די ווארט לא. דהיינו דער טור שרייבט אז נאר ביי כשר פלייש און מילעך גייט אן די איסור בשר בחלב אבער ביי טמא [נישט]. און בשר חיה ועוף וכו'.
המשך סעיף ג'
דער ב"י אויפן פלאץ שרייבט אבער אז הגם להלכה איז נישט קיין שום פראבלעם אבער מחמת סכנה זאל מען נישט עסן קיין פיש מיט מילעך, ווי עס ווערט שוין געפסק'נט אין או"ח סימן קע"ג. דער ט"ז (סק"ג) און ש"ך (סק"ה), ברענגען אז דער לבוש אין עטרת זהב דא אויפן פלאץ פסק'נט טאקע ווי דער בית יוסף אז מען טאר נישט עסן פיש וואס איז געקאכט מיט מילעך מחמת סכנה. און זיי פרעגן אז לכאורה אין או"ח דארט שטייט נאר אז פיש איז אסור מיט 'פלייש' ווען א סכנה אבער מיט מילעך איז דאך נישט קיין סכנה? און ווי דער ש"ך איז מציין נאך וואס האלטען אז עס איז נישט קיין סכנה, און אויך האט ער א ראי' פון די גמ' אין מס' פסחים, און חוץ מזה איז דאך מעשים בכל יום אז מ'איז נישט חושש און עס איז נישט קיין סכנה, וועגן דעם נעמען זיי אן להלכה אז פיש מיט פלייש איז טאקע אסור מחמת סכנה אבער פיש מיט מילעך איז נישט קיין סכנה צו עסן.
דער פתחי תשובה אויפן פלאץ ברענגט נאך פון חינוך בית יהודה און פון פרמ"ג בשם כנה"ג אז די דאקטורים זאגען אז עס איז יא א סכנה צו עסן פיש מיט מילעך, און ער ברענגט דארט אז פיש מיט פוטער איז לכו"ע נישט קיין סכנה, אבער קעז ברענגט ער א רבינו חננאל אז עס איז די זעלבע ווי מילעך. אבער דער חת"ס נעמט יא אן ווי די ט"ז און ש"ך אז היות די וועלט איז נוהג לקולא און עס געשעהט גארנישט קען מען מקיל זיין, ווי אויך דער ערוה"ש און נאך.
סוגיא דמראית עין: רמ"א ס"ג –מחבר ורמ"א ס"ד.
דער רמ"א אין ס"ג שרייבט אז די מנהג איז אז מען איז נישט חושש אויף מראית עין ביי בשר עוף מיט מאנדעל מילעך, דהיינו אויב איינער עסט בשר עוף וואס איז געווען געקאכט אין מילעך, איז מען נישט חושש אז מען וועט מיינען אז דאס איז געהעריגע מילעך און ער איז עובר אויף איסור בשר בחלב, ווייל היות בשר עוף איז אסור נאר מדרבנן איז דאך נאר א חשש אז מען וועט חושד זיין אז ער האט עובר געווען א איסור דרבנן, און מען איז נישט חושש אויף מראית עין ביי אן איסור דרבנן. אבער ביי בשר בהמה זאל מען חושש זיין און לייגען מאנדלען נעבן די מילעך אז עס זאל זיין קענטיג אז עס איז מאנדל מילעך, און דער ש"ך אין סק"ו איז מדגיש אז דאס איז נאר אויב עס איז געקאכט געווארען אין מילך, ווייל אויב נישט איז עס דאך אויך נישט אסור מה"ת ווייל נאר דרך בישול איז אסור.
די מקור פון די רמ"א איז אין סימן ס"ו (אות ט) און אין תורת חטאת (כלל ס"ב דין ח), וואס דער רמ"א ברענגט דארט צו דעת מהרש"ל (יש"ש פכ"ה סנ"ב) אז פונקט ווי די הלכה ביי הלכות דם איז, אז אויב איינער טרונקט בלוט פון א פיש וואס איז נישט אסור, דארף ער צולייגען דערנעבן פלוס פעדערן וואס ווייזען אז די בלוט איז פון א פיש, כדי מען זאל נישט צוקומען אים חושד צו זיין אז ער טרונקט בלוט פון א בהמה וואס איז אסור. די זעלבע זאך זאגט דער מהרש"ל אז פורים, וואס די סדר איז געווען צו עסן פלייש געקאכט אין מאנדל מילך, דארף מען לייגען מאנדלען אין אדער נעבן דעם, כדי דער עולם זאל נישט חושד זיין אז ער עסט בשר בחלב, און בפרט ביי בשר עוף וואס דער עולם קען נאך צוקומען צו מקיל זיין און מיינען אז די הלכה איז ווי ריה"ג אז עס איז מותר צו עסן בשר עוף בחלב. און דער רמ"א דינגט זיך דארט מיט די מהרש"ל ווייל נאר ביי די איסור דם וואס מען וועט אים חושש זיין אז ער איז עובר א איסור מדאורייתא און נאך א איסור כרת, דארף מען חושש זיין אויף מראית עין, אבער ביי אן איסור דרבנן קען מען מקיל זיין, און מען דארף נישט לייגען קיין מאנדלען אלס א היכר.
דער ט"ז (סק"ד) האלט מעיקר הדין ווי דער רמ"א און ווי דער מנהג איז טאקע געווען ווי דער רמ"א, אבער ער
לייגט צו אז לכתחילה זאל מען יא מחמיר זיין צו לייגען מאנדלען אפילו ביי בשר עוף אין מאנדל מילך, ווייל אפילו מען דארף נישט חושש זיין אויף מראית עין, אבער אויב מ'קען מתקן זיין אז עס זאל נישט קומען צו קיין חשד איז מען מתקן, אויב אבער האט ער נישט קיין שקדים קען מען זיכער מקיל זיין און עס עסן אן קיין שקדים.
און ער ברענגט א ראי' צו זיין פסק, אזוי ווי מיר פסק'נען אין ס"ד ביי חלב אשה וואס איז אויך מותר (צו עסן אין א כלי), איז די הלכה אז עס איז אסור לכתחילה, און בדיעבד איז עס מותר, (ווי מיר וועלן לערנען שפעטער) די זעלבע זאך ביי בשר עוף בחלב שקדים אויב האט מען נישט קיין שקדים קען מען מקיל זיין. אויך איז ער עס מדייק פון דעם לשון הרמ"א וואס שרייבט די לשון יש להניח שקדים, וואס מיינט נאר לכתחילה אבער בדיעבד איז גוט אן שקדים אויך.
[דער פרמ"ג און רע"א פרעגן אויף די ראיה אז אין ס"ד אין מחבר שטייט נישט קיין חילוק וועלכע פלייש, נאר סתם א יעדע פלייש איז אסור צו (קאכן און) עסן מיט חלב אשה אפילו בדיעבד, און אויב גייט מען זאגען אז דער רמ"א דארט איז מקיל ביי בשר עוף (זעה שפעטער) שטייט דאך נישט דארט אז עס איז אסור לכתחילה?
און רע"א פרעגט נאך א קושיא די לשון הרמ"א יש להניח שטייט ביי בשר בהמה אין חלב שקדים, און מען קען דאך נישט זאגען אז ביי בשר בהמה איז מען אויך מתיר בדיעבד ווען מען האט נישט קיין חלב שקדים,אבער דער פתחי תשבה האט אנגענומען א לויט דעם ט"ז איז טאקע אפילו ביי בשר בהמה מותר אויב האט ער נישט קיין שקדים].
דער ש"ך (סק"ו) דינגט זיך מיטן רמ"א און ער האלט ווי דער מהרש"ל אז אויך ביי בשר עוף בחלב שקדים דארף מען לייגען שקדים אלס מראית עין, ווייל אפילו ביי א איסור דרבנן דארף מען חושש זיין אויף חשדא, ווי ער ברענגט א ראי' אז ביי איסור דרבנן איז מען חושש אויף מראית עין: מען טאר נישט ארויס גיין שבת מיט א בהמה וואס האט א גלעקל אלס חשש אז עס זעהט אויס ווי ער גיט פארקויפן די בהמה און פארקויפן שבת איז א איסור דרבנן אז ער זאל נישט צוקומען צו שרייבן. אויך איז ער א מציין א תוס' אין מסכת כתובות (דף ס) אז אפילו ביי א איסור דרבנן איז מען חושש אויף מראית עין.
[עס איז דא אחרונים וואס פארענטפערן אז דער רמ"א איז אויך מודה אז מראית עין איז אסור ביי דרבנן, אבער דער רמ"א האלט אז דאס איז נאר בפרהסיא אבער ווען איינער קאכט ביי זיך אינדערהיים, וואס דאס האט א דין ווי בצינעא, דארף מען נישט חושש זיין. און אפילו די הלכה איז אז וואס מען טאר נישט טאן בפרהסיא אלס חשד טאר מען אויך נישט טאן בחדרי חדרים, אויף דעם איז מען נישט חושש ביי א איסור דרבנן.
און אזוי פסק'נט דער פרמ"ג און דער פת"ש להלכה, אז אינדערהיים קען מען מקיל זיין אבער ביי סעודות גדולות ווי חתונות וכדומה זאל מען מחמיר זיין צו לייגען שקדים און אפילו ביי צונן בצונן, וואס איז נאר א איסור דרבנן, און אפילו מען עסט עס נישט צוזאמען, איז דא דא חשדא אויף איסור צו עסן איינס נאכן אנדערן אן ווארטען אינצווישן.
און עס קען זייער נוגע להלכה אויב מ'סערווירט קאווע מיט קאפי ווייטנע"ר נאכן טשולענט, אז מען דארף עס אריין שיקן ביי חתונות אין זייער באטעל, אז דער עולם זאל זעהן אז עס איז נישט קיין ריכטיגע מילעך. (דער בדי השולחן האלט אז א סתם א צעטל איז נישט גענוג, אבער אין זייער באטל איז יא א גוטע היכר).
אבער אויב האט מען אפגערוימט די טישן פון די פלייש דארף מען נישט חושש זיין, (כנה"ג וכן פסק הבדה"ש).
בדיעבד אויב האט מען געקאכט בשר בהמה אדער בשר עוף ביי א סעודה גדולה און מען האט נישט קיין מאנדלען, נעמען מיר אן אז ווי די ש"ך אז אפילו בדיעבד איז עס אסור, חוץ דארט ווי מען ווי עס פעלט אויס לרפואה].
אויב איז אויך אסור צו קאכן בשר בהמה אין מאנדלען מילך, וועלן מיר לערנען אין ס"ד אז לויט די ש"ך איז מותר, און פון משמעות הט"ז זעהט אויס אז עס איז אסור.
סעיף ד'
זאגט דער רמ"א אז לויט דעם איז כל שכן אז ס'איז אסור צו קאכן לכתחילה בשר טמאה אין חלב טהורה אדער בשר טהורה אין חלב טמאה וועגן מראית עין, [די כ"ש איז ווייל חלב אשה איז נישט קיין סדר צו עסן, אויב ביי דעם איז אסור צו קאכן כ"ש ביי בשר טמאה, יד יהודה].
- די לשון לכתחילה וואס דער רמ"א זאגט, מיינט נישט אז בדיעבד מעג מען עס קאכן, ווייל אפילו ביי חלב אשה איז עס דאך אסור בדיעבד, אויב איז עס נישט בטל, ווי מיר האבן געלערנט אין מחבר, נאר דער רמ"א מיינט צו זאגען אז אויב איז א שעת הדחק ווי עס פעלט אויס לרפואה אפילו פאר א חולה שאין בו סכנה קען מען מקיל זיין און עס קאכן, און די זעלבע דין איז ביי אלע חלב וואס איז נאר אסור מחמת מראית עין ווי חלב וואס מען האט געמעלקט פון א טויטע קי, ווי מיר וועלן לערנען שפעטער אין ס"ו. ט"ז סק"ד.
דער רמ"א פירט אויס אז עס איז נאר אסור צו קאכן און עסן ביי בשר בהמה, אבער ביי בשר עוף דארף מען נישט חושש זיין. [און ווי די אחרונים (פרמ"ג) נעמען אן אז דער רמ"א רעדט אויך פון חלב אשה, אז ביי עוף איז מען נישט חושש און מען מעג עסן און קאכן, ווייל דער רמ"א גייט לשיטתו אין ס"ג אז ביי איסור דרבנן איז מען נישט חושש אויף מראית עין. [לויט ווי די אחרונים דארט זענען מחמיר ביי סעודות גדולות דארף מען אויך מחמיר זיין אויף חלב אשה ביי סעודות גדולות].
דער ט"ז נעמט אן דעם שיטת רמ"א להלכה, (מפשטות לשונו זעהט אויס אז ער האלט אז דער רמ"א רעדט סיי פון קאכען און סיי פון עסן, נישט ווי דער ש"ך), און לפ"ז זאגט דער ט"ז וועט אויך זיין אסור צו קאכן בשר עוף בחלב משום מראית עין, וואס בשר עוף בחלב האט מען דאך טאקע גוזר געווען צו עסן אלס בב"ח און אפילו למעשה אויף בישול האבן מיר נישט גוזר געווען, אבער זיכער איז דא א ענין צו מחמיר זיין צו די שיטה אז בשר עוף בחלב איז דאורייתא, בצירוף מיט די חשש מראית עין, און נישט ווי די לבוש האלט אז מען איז נישט חושש אויף מראית עין ביי בשר עוף בחלב, ווייל מ'דערקענט א חילוק צווישן בשר עוף און בשר בהמה. אויף דעם זאגט דער ט"ז אז קודם אסאך דערקענען נישט קיין חילוק, און אפילו אויב יא איז עס אסאך מאל צושניטען שטארק און מען דערקענט נישט אז עס איז בשר עוף, ובפרט אז עס איז נאך דא אויך די חשש וואס דער מהרש"ל שרייבט אז מענטשן קענען זיך טועה זיין אז די הלכה איז אז בשר עוף בחלב איז מותר אפילו צו עסן, ממילא דארף מען יא מחמיר זיין.
(לכאורה דארף מען פארשטיין דעם ט"ז, דער רמ"א האלט דאך אז ביי אן איסור דרבנן איז מען נישט חושש אויף מראית עין און וועגן דעם איז ער מתיר בשר עוף בשקדים וחלב אשה, אויב אזוי פארוואס האלט דער ט"ז אז מ'איז יא חושש לויט דעם רמ"א, און אפילו אויב דער ט"ז האלט אז מען דארף חושש זיין בצירוף מיט די אנדערע טעמים וואס דער ט"ז האט געשריבן, אבער אויב אזוי פארוואס ביי בשר עוף בחלב אשה ושקדים איז מען נישט חושש אויף דעם?
דער בדי השלחן איז מסביר אז דא איז מען חושש ווייל עס איז נאר דא איין חשש אויף בשר עוף אז מ'גייט זיך טועה זיין אז עס איז בשר בהמה, אבער ביי בשר עוף בחלב אשה ושקדים, איז די חשש אז מען גייט זיך טועה זיין סיי אויף די בשר אז עס איז פון א בהמה און סיי אויף די חלב אז עס איז פון א בהמה, און צוויי חששות איז מען שוין נישט חושש).
דער ש"ך (סק"ז) האלט אז ביי בישול איז נישט דא קיין חשש מראית עין, ווייל אפשר קאכט ער פאר א חולה אדער פאר אנדערע זאכן, און דאס וואס דער מחבר און רמ"א שרייבן אסור לבשל מיינט אסור צו קאכן און 'עסן נאכדעם', און אזוי ווי די תורה נוצט די לשון בישול אויפן איסור אכילה און אויך די משנה, (זעה ש"ך סק"ב. ווי אויך די לשון המחבר אין ס"ה אסור לבשלם דארף מען טייטשען קאכן און עסן).
[דער הגהות אמרי ברוך שטעלט זיך אויפן ש"ך אז לכאורה איז דאך א איסור בישול פונקט אזא איסור ווי עסן, און אויב מיינט דער ש"ך צו זאגען אז מען קען מיינען אז ער קאכט פאר א חולה שיש בו סכנה, אויב אזוי קען דאך רוב חששות פון מראית עין בטל ווערן?]
און מיט דעם איז דער ש"ך מסביר: א. פארוואס די פוסקים ווי אויך דער מחבר אין ס"ג שרייבן אז בשר טמאה איז מותר בבישול סתם, ווייל דארט איז נישט שייך צו עסן נאר צו קאכן און קאכן איז מותר. און נאר ביי חלב אשה וואס איז שייך אכילה דארט זאגט די מחבר אז עס איז אסור מחמת מראית העין און ער מיינט צו זאגן באכילה.
ב. שיטת הרמ"א אין ס"ג האלט דער רמ"א אז מען דארף לייגען מאנדלען מיט די מאנדל מילך אויב מען עסט עס ווען עס איז שוין געווען געקאכט, (זעה ש"ך אויבן סק"ו אז עס רעדט זיך נאר אויב עס געווען געקאכט, ווייל אויב נישט איז עס נאר א מראית עין פון א איסור דרבנן וואס דער רמ"א איז נישט חושש) זאגט דער ש"ך, אויב איז דא א חשש מראית עין אויך ביי בישול, וויאזוי האט ער עס געמעגט קאכן, און דאס איז נישט מסתבר אז עס רעדט זיך ווען ער האט געלייגט מאנדלען נעבן די טאפ, אלא מאי קאכן איז נישט אסור מחשש מראית עין.
[דער פרמ"ג פרעגט דא אויפן ש"ך אז לכאורה איז דאך נישט משמע אזוי פון די רמ"א, ווייל די רמ"א ביי אונז אסר'ט דאך יא בשר טמאה בחלב, און על כרחך רעדט ער דאך פון קאכן, אויב אזוי האט ער יא געהאלטען אז עס איז דא א איסור מראת העין אפילו ביי בישול, און לפ"ז דארף מען זאגן אז אין ס"ג ביי שקדים דארף מען טאקע לייגען די שקדים אויך ביים קאכן. און עס איז משמע אז ער נעמט אן די ט"ז להלכה אז עס יא אסור צו קאכן אלס איסור מראית עין, איי לויט דעם פארוואס זאגט נישט די מחבר די הלכה ביי בשר עוף בחלב אז עס איז אסור משום מראית עין, ווייל ער לערנט ווי די לבוש אז עס איז מינכר, און מען איז נישט חושש משום מראית עין, אויך פון אנדערע אחרונים איז משמע אז זיי נעמען אן לחומרא דלא כהש"ך נאר ווי דעם ט"ז, ווי דער בדי השלחן איז מציין].
דער ט"ז (סק"ד) שרייבט אז ער וואלט ווען מחלק געווען לויט דעם רשב"א, אז דוקא ביי חלב אשה האט מען גוזר געווען מחמת מראית עין ווייל ס'איז דומה לבשר בחלב ווייל ביידע פאר זיך איז מותר צו עסן, (נאכדעם וואס איז נפרש געווארען אין א כלי, זעה סימן פ"א ס"ז) און צוזאמען זעהט עס אויס ווי בב"ח, אבער טמאה היות פאר זיך אליינס איז עס אויך אסור צו עסן, איז עס ווי אן אנדערע זאך און מען האט נישט גוזר געווען אויף מראית העין, אפילו מען וועט מיינען, ווייל אויף די זעלבע מין איז מען גוזר נישט אויף קיין אנדערע זאכן. ולפ"ז וואלט אויסגעקומען אז בהמה בחלב אשה איז אסור און בהמה טמאה בחלב איז מותר, אבער להלכה נעמט דער ט"ז אן ווי די רמ"א אז ביידע זענען אסור מחמת מראית עין.
דער ש"ך אין סק"ז ענפערט אויף די קושיא פון דרכ"מ און ט"ז, לשיטתו אז די איסור איז נאר אויף אכילה און נישט אויף בישול איז דאך זייער גוט, ווייל ביי טמאה איז אסור נאר בבישול ווייל מען טאר דאך ממילא עס נישט עסן, וועגן דעם איז מען נישט חושש אויף מראית עין, אבער ביי חלב אשה איז מען יא חושש אויף מראית עין.
נאך צוויי תירוצים זאגט דער ש"ך וואס מען וואלט געקענט ענפערן אפילו אויב מען לערנט אז עס איז יא דא א חשש מראית עין ביי בישול.
א. אז דאס וואס עס שטייט אין ס"ג אז בשר טמאה בחלב איז מותר מדרבנן דאס איז נאר כלפי די עצם איסור אבער אה"נ אז עס איז אסור אלס מראית עין, און עס איז נוגע להלכה אין א פאל ווען מען איז נישט חושש אויף מראית העין צום ביישפיל ווען מען דארף עס לרפואה אפילו עס איז נישטא קיין סכנה, וואס מען איז נישט חושש אין אזא פאל משום מראית העין, ווי דער מהרש"ל (פכ"ה ס"ק) שרייבט. און רע"א לייגט צו אז דער רשב"א אליינס אין די תשובות (תשובות תולדות האדם ח"ג סי' רנ"ז) שרייבט אז בשר טמאה בחלב איז אסור אלס מראית העין.
ב. בשר טמא ווי אויך חלב טמא זעהן אויס אנדערש ווי כשר'ע פלייש און מילך, ווי די גמרא אין ע"ז (ל"ה:) זאגט אז חלב טמא איז אביסל מער גרינער ווי חלב טהור, וועגן דעם האלט דער רשב"א אז מען איז נישט חושש אויף מראית עין, משא"כ חלב שקדים ואשה איז יא דומה צו געהעריגע מילך דארף מען יא חושש זיין וועגן מראית עין.
דער בדי השלחן האלט אז דאס וואס איז אסור בבישול משום מראית עין איז אויך אסור בהנאה.
סיכום:
בשר בהמה- קאכן מיט חלב שקדים אשה טמאה: לויט די רמ"א און ט"ז און אזוי נעמען אן די אחרונים להלכה, איז עס אסור מחמת מראית עין. -חוץ ביי מאנדעל מילך אויב לייגט ער שקדים אלס היכר-. לויט דעם ש"ך אין סק"ז איז עס מותר, ווייל עס איז נישט דא קיין חשש מראית עין ביי בישול.
בשר בהמה- עסן מיט מילך פון מאנדלען אדער אשה: אויב איז עס געווארן געקאכט אינאיינעם: איז עס אסור צו עסן אלס מראית עין, חוץ ביי מאנדעל מילך אויב לייגט ער שקדים אלס היכר. און אויב איז עס נישט געווארען געקאכט אינאיינעם, לויט ווי דער ש"ך לערנט אין רמ"א איז עס מותר, ווייל עס איז נאר א איסור דרבנן. אבער לויט דעם ש"ך וואס איז מחמיר און האלט אז עס איז אסור אפילו חשש מראית עין פון א איסור דרבנן איז דא אויך אסור, און לויט די שיטות פון די אחרונים אז דער רמ"א איז נאר מתיר בצינעא וועט עס זיין אסור ביי סעודות גדולות, און אזוי נעמען מיר אן להלכה (בדי השלחן).
בשר עוף- קאכן מיט חלב שקדים אשה טמאה: דער רמ"א איז מתיר ווייל עס איז נאר אן איסור דרבנן. דער ש"ך איז אויך מתיר דא ווייל ער האלט אז ביי בישול איז נישט דא קיין חשש מראית עין, לויט די אחרונים וואס זענען נעמען אן ווי דעם ט"ז אז ביי בישול איז יא דא א חשש מראית עין, און זיי האלטען אז דער רמ"א איז נאר מתיר בצינעא, וואלט מען ווען געדארפט אסר'ן, אבער דער בדי השלחן איז מתיר ווייל עס איז צוויי חששות סיי אויפן עוף אטו בהמה און סיי אויפן מילעך, איז מען נישט חושש. נאך א סיבה צו מקיל זיין נלענ"ד פשוט ווייל אין קאך איז נישט קיין בפרהסיא ווייל דער עולם קומט נישט אריין דארט.
בשר עוף- קאכן מיט חלב בהמה: לויט דעם לבוש איז עס מותר ווייל עס איז מינכר אז עס איז נישט ווי בהמה, און לויט דעם ט"ז איז עס אסור ווייל עס קען אמאל ווערן צושניטען אז מען זאל נישט דערקענען, (בצירוף מיט נאך טעמים לאיסורא), לויט דעם ש"ך איז עס מותר ווייל ביי בישול גייט נישט אן קיין מראית עין. לויט די אחרונים בפרהסיה, וועט זיין אסור ווייל דא איז נאר איין חשש אויף די עוף. (אבער אויב דער עולם דרייט זיך נישט אין קאך וועט זיין מותר כדלעיל).
בשר עוף- עסן מיט מילך פון מאנדלען אדער אשה: לויט דעם רמ"א איז מותר ווייל עס איז נאר א איסור דרבנן, לויט דעם ש"ך איז אסור, (חוץ ביי מאנדעל מילך אויב לייגט ער שקדים אלס היכר), לויט דעם ט"ז לכתחילה אויב האט ער שקדים דארף ער לייגן שקדים, אויב האט ער נישט איז מותר אן דעם. לויט די אחרונים איז אסור ביי סעודות גדולות אן א היכר ווי שקדים, אדער די באטעל אין וואס ס'קומט די קאפי ווייטנע''ר.
- אויב דארף מען עס לרפואה, אפילו עס איז נישט קיין סכנה, איז נישט דא די איסור פון מראית עין.
נא מאנקי ביזנעס מ'גייט פארהערן...
- צוגעלייגטע
-
- סימן פ''ז סעיפים א-ד.pdf
- (102.47 KiB) דאונלאודעד 111 מאל
סעיף ה'
די מקור פון די טור און מחבר איז א ברייתא אין מסכת ביצה (ז' ע"א) לויט דעם ת"ק איינמאל די אייער זענען שוין גענדיגט איז עס מותר צו עסן מיט מילעך און לויט ר' יעקב איז נאר מותר ווען עס איז שוין נישט 'מעורות בגידין' איינגעוויקלט מיט אדערן, און די טור און מחבר נעמען אן ווי די ת"ק, אבער די ש"ך (סק"י) נעמט יא אן ווי ר' יעקב, ווי מיר וועלן שפעטער לערנען.
ווען הייסען די אייער שוין גענדיגט? פאר אונז וועלן ענטפערן די שאלה לאמיר קודם זעהן די שלבים וויאזוי די אייער ווערט געמאכט.
די אייער ווערט געמאכט אונטען פון דעם חוט השדרה איז דא אזוי וי א געהענגל פון אייער, און דארט ווערט עס געמאכט, און שפעטער ווען די איי ווערט שוין מער געצייטיגט רייסט זיך דאס אראפ פון די אשכול.
קודם ווערט די 'חלמון' דאס איז די געלע חלק פון די איי. נאכדעם קומט די 'חלבון' דאס איז די וויסע חלק.
נאכדעם קומט א 'קליפה רכה' א וויכע שאלעכץ, און נאכדעם פארהאטעוועט זיך די שאלעכץ און עס ווערט ווי א געהעריגע איי.
די געלע חלק ווערט באשאפן ווען די איי איז נאך מחובר צום אשכול. בדרך כלל ווען די געלע חלק איז שוין בשלימות דעמאלס רייסט זיך עס אפ פונם אשכול, אבער פון געוויסע ראשונים איז משמע אז אמאל קען נאך ווערן די ווייסע חלק ווען עס איז נאך אויפן אשכול. (דער יד יהודה שטעלט זיך אז די מציאות איז אז אייביג נאך די חלמון רייסט זיך עס אפ, דארף מען פארשטיין די ראשונים וואס זאגן אז אמאל קען נאך זיין די חלבון און קליפה רכה אויך אויפן אשכול).
...
א. שיטת רש"י והרא"ש: אויב ס'האט נאר א חלמון די געלע חלק און עס איז נאך ארום געוויקלט מיט די אדערן, הייסט עס שוין פארטיג. די שיטה ברענגט דער טור אראפ.
[דער בית יוסף שמועסט אויס אז בפשטות איז משמע פון רש"י און דעם רא"ש אז זיי רעדן ווען עס איז נאך באהאפטען, אבער פון דעם לשון הטור איז משמע אז ער האט אפגעלערנט רש"י און דעם רא"ש אז זיי רעדן ווען עס איז שוין אראפ געקומען פון דעם געהענגעל.
ווייל דער טור שרייבט די לשון 'אויב איז שוין דא די געלעכיל און עס איז נאך רויט און ארום געוויקלט אזוי ווי די הויפן אייער אויפן אשכול איז עס שוין געענדיגט' איז משמע אז עס איז שוין אראפ געקומען נאר עס איז רויט, און 'עס זעהט אויס' ווי א הויפן אייער וואס איז נאך מחובר, אבער באמת איז עס שוין נישט מחובר, נאר דעמאלס איז עס שוין גענדיגט. לויט דעם רעדן זיי דוקא ווען עס איז שוין אראפ געקומען.
און אויך זעהן מיר אז נישט תיכף ווען עס איז אראפגעקומען איז עס שוין גענדיגט, ווייל אויב יא וואלט דער רא"ש נישט געדארפט ענדיגען אז דאס איז נאר אויב די געלעכיל איז שוין גענדיגט, ווייל אייביג ווען עס איז אראפ געקומען איז די געלעכיל שוין געענדיגט, אלא מאי אז תיכף ווען עס קומט אראפ הייסט עס נאך נישט גענדיגט ביז א שטיקל צייט שפעטער.
אבער דער ש"ך (סק"י) נעמט יא אן אין רש"י ווי עס איז די פשטות אז זיי זענען מתיר ווען עס איז נאר די די חלמון און עס איז נאך באהאפטען צו די אשכול].
ב. שיטת הרשב"א והר"ן: ווען די חלמון און די חלבון זענען שוין גענדיגט אפילו אויב עס האט זיך נאכנישט אפגעריסן פון די אשכול נאר עס איז נאך 'מעורות בגידין' איז עס שוין פארטיג לויט די ת"ק וואס מיר פסק'נען ווי אים. און דאס איז איינס פון די שיטות וואס דער טור ברענגט, און דער מחבר פסק'נט אזוי ווי אים.
ג. שיטת רבינו יהונתן: עס הייסט נאר געענדיגט ווען די געלע און ווייסע זענען שוין געענדיגט, און נאר אויב עס איז שוין אראפ געקומען פון די אשכול.
ד. ארחות חיים: ווען עס האט שוין אויך די ווייכע שאלעכץ.
ה. שיטת המרדכי בשם הרשב"ם: ווען די שאלעכץ איז שוין געווארען הארט.
[לויט רבינו יהונתן אן דער רשב"ם וואס זענען מחמיר אז עס זאל נישט זיין מעורות. לערנט דער ש"ך אז זיי פסק'נען ווי שיטת ר' יעקב אז אויב איז נאך מעורות איז עס אסור, אפילו עס איז שוין גענדיגט.
אבער דער דגול מרבבה איז מסביר אז זיי האבן געלערנט אז דער ת"ק האלט אז גמורות מיינט גענצליך גענדיגט מיט די דרויסנדיגע שאלעכץ, און ר' יעקב אז מקיל אז ווען עס איז שוין נישט מעורות, אפילו עס איז נאכנישט גענדיגט האט עס שוין נישט קיין דין בשר, און זיי פסק'נען לחומרא ווי דער ת"ק.].
...
די זעלבע שאלה וואס איז לגבי בשר בחלב איז אויך לגבי מליחה. צו האבן די אייער א דין בשר און מ'דארף עס זאלצען אדער אז דין בצם און מ'דארף עס נישט זאלצען. (אין סימן ס"ו איז מבואר ווען מדינא איז מותר צו עסן דם ביצים, אבער למעשה איז מען מחמיר ביי יעדע בלוטס טראפ).
דער בית יוסף ברענגט אז בעצם היות בשר עוף איז נאר מדרבנן וואלט מען געדארפט אננעמען לקולא, און כש"כ לענין מליחה, וואס איז אויך נאר א דרבנן, און דארט איז נאך דא א חשש אז אויב איז די אייער שוין גענדיגט זאל מען גאר נישט טארען מחמיר זיין, ווייל עס איז א חומרא דאתי לידי קולא, ווייל די סיבה פארוואס מ'קען זאלצען פלייש צוזאמען אפילו עס קען איינזאפען די בלוט וואס א אנדערע שטיקל האט ארויס געגעבן איז, ווייל מיר זאגן אז איידי דטריד למיפלט לא בלע, אז היות עס איז טרוד ארויס צו געבן זיין בלוט נעמט עס נישט אריין, אבער אויב די אייער איז שוין גענדיגט און האט שוין נישט קיין בלוט, און ווען מ'זאלצט עס צוזאמען מיט אנדערע שטיקער פלייש איז עס יא בולע פון זיי.
אבער פירט דער בית יוסף אויס, די וועלט פירט זיך למעשה ווי דער רשב"א אז נאר ווען ס'האט שוין די געלע מיט די ווייסע חלק איז עס געענדיגט, און אזוי נעמט דער בית יוסף אן להלכה אין שו"ע. (די הלכה פון מליחה שטייט אין סימן ע"ה סעיף א')
אבער דער דרכ"מ ברענגט נאך דעם שיטת המרדכי אז נאר ווען עס איז גענדיגט מיטען קליפה החיצונה איז עס גענדיגט, און די זעלבע ברענגט ער פון דעם מהרא"י אין הגהות שע"ד אז נאר ווען די קליפה החיצונה איז הארט האט דעם דין גמורות.
און ער ברענגט אז אפילו ווען עס איז שוין אינגאנצען הארט פירען זיך די נשים א חומרא אז האט די דין ווי בשר,
און ער ברענגט אז הגם עס האט נישט קיין סיבה על פי פשטות, נאר עס קיין זיין אז די סיבה איז ווייל די גמרא
אין כתובות דף ס' נוצט די משל פון די אייער וואס זענען גמורות, ארויס צו ברענגען אז אפילו אזא פשוטע הלכה טאר א תלמיד נישט פסק'נען בפני רבו (ווי תוס' דארט איז מסביר), ממילא קען זיין אז פון דעם איז געווארען די מנהג אז מען פסק'נט נישט דערויף לקולא.
און ער ברענגט צו אויך פון איסור והיתר הארוך, אז אפילו עס האט שוין די קליפה החיצונה, אבער אויב פארקויפט מען נאך נישט אזעלכע אייער אין מארק זאל מען נאך מחמיר זיין.
און ער פירט אויס אז מען זאל עס זאלצען עקסטער נישט צוזאמען מיט די אנדערע פלייש, כדי חושש צו זיין אויפן חומרתת הבית יוסף.
אבער למעשה אין שו"ע דינגט זיך נישט דער רמ"א מיטען מחבר וואס נעמט אן ווי דער רשב"א אז איינמאל עס האט שוין די געלע און ווייסע אפילו עס האט נאך נישט קיין קליפה און אפילו עס איז נאך מחובר האט עס שוין די דין גמורות. (דער ש"ך (סק"י) שטעלט זיך שוין פארוואס טאקע דינגט זיך נישט דער רמ"א אין שו"ע).
אבער דער ט"ז (אין סק"ו) ברענגט צו דעם מהרש"ל וואס פסק'נט יא ווי דער מהרא"י אז מען זאל מחמיר זיין אפילו ווען די קליפה החיצונה איז שוין אינגאנצען גענדיגט, און דער ט"ז פירט אויס אז דאס איז נאר לכתחילה אבער בדיעבד ווען מ'האט עס שוין געקאכט מיט בשר בחלב נעמען מיר אן, אז אויב האט עס שוין א קליפה אפילו נאר א ווייכע הייסט עס שוין גמורות, און עס האט שוין נישט קיין די בשר.
דער ש"ך (סק"י) הגם ער ברענגט אויך אראפ די חומרא פון דעם מהרא"י, אז אפילו ווען עס איז שוין הארט די שאלעכץ זאל מען נאך מחמיר זיין, אבער זאגט דער ש"ך אז דאס איז נאר א חומרא, און עס גייט נאר אן אין די פלעצער וואס מען איז דארט מחמיר.
אבער לדינא נעמט דער ש"ך אן:
'לכתחילה' זאל מען נישט עסן מיט מילעך אזעלכע אייער וואס האט נאכנישט די הארטע שאלעכץ, אפילו עס האט שוין די חלמון און חלבון און אפילו א קליפה קטנה, און עס איז שוין אראפ פון די אשכול.
'בדיעבד' אויב האט מען שוין געקאכט אין מילעך: אויב האט עס שוין די חלמון און חלבון און עס איז שוין נישט מעורות קען מען מקיל זיין. [ויש לעיין אין די לשון הש"ך צו עס פעלט אויך אויס דייקא א קליפה רכה צו מתיר זיין בדיעבד].
'במקום הפסד מרובה': אויב האט עס שוין די חלמון און עס איז נאך באהאפטען קען מען אויך מקיל זיין זיך צו פארלאזען אויף שיטת רש"י והרא"ש, וואס לויט דעם ש"ך זענען זיי מתיר אין אזא פאל.
מנהג לחומרא: איז די וועלט מחמיר אפילו עס איז שוין הארט, אויב מ'פארקויפט עס נאך נישט אין מארק. (און די ט"ז און ש"ך ברענגען עס, עכ"פ פאר די פלעצער וואס מען איז נוהג אין די חומרא).
מדינא: נעמט דער מחבר אן אז ווען עס האט שוין א חלמון וחלבון אפילו עס איז נאך מעורות איז עס שוין גענדיגט. דער ט"ז האלט אז עס פעלט אויך אויס א קליפה רכה דעמאלס איז עס מותר בדיעבד.
און דער ש"ך צוטיילט עס אין דריי. 'לכתחילה' פעלט אויס א הארטע שאלעכץ. 'בדיעבד' קען מען מקיל זיין אויב האט עס די חלמון וחלבון און עס איז נישט באהאפטען. ביי א 'הפסד מרובה' קען מקיל זיין אויב האט עס די חלמון אפילו עס איז נאך באהאפטען.
...
דער מחבר פירט אויס מיטען לשון אבער אויב האט עס נאר א חלמון איז עס אסור צו 'קאכן' אין מילעך. דער ש"ך (סקי"א) שמועסט אויס אז דאס איז לאו דוקא ווייל אפילו ביי אייער איז זיכער מותר צו קאכן אין מילעך אפילו עס איז נאך נישט גענדיגט. ווייל אפילו ביי עוף איז מותר ווי דער ש"ך האלט אין ס"ד אז אפילו מראית עין גייט נישט אן ביי בישול, איז דאך כש"כ אז אייער איז מותר צו קאכן אין מילעך.
דער פרמ"ג לייגט צו אז אפילו לויט די רמ"א און ט"ז וואס זענען יא מחמיר אויף מראית עין ביי בשר עוף בחלב, וועלן אבער דא מתיר זיין ביי אייער, ווייל עס איז נישט דא קיין חשש מראית עין, ווייל עס איז קענטליך אז עס איז נישט קיין פלייש.
...
דער ט"ז ברענגט א קושיא פון דעם מהרש"ל אז אי סימן פ"ו ס"ד ווערט געברענגט אז אויב איינער האט געשלאגען א האן און די אייער זענען ארויס געקומען, איז די הלכה אז אויב איז עס נאך איינגעוויקלט אין די אדערן איז עס אסור צו עסן אלס בשר מן החי. אויב אזוי פארוואס פסק'נט דא די שו"ע ווען מ'נעמט ארויס די אייער פון א געשאכטענע האן, און די שאלה איז וועגן בשר בחלב, אז אפילו עס איז נאך איינגעהילט אין די אדערן, וויבאלד עס האט שוין די געלע און ווייסע חלקים איז עס שוין א גענדיגט און עס האט שוין נישט קיין דין ווי פלייש?
און אפילו מען וואלט געקענט ענטפערן אז דארט רעדט מען פון בשר מן החי, וואס איז אן איסור דאורייתא, און וועגן דעם איז מען מחמיר משא"כ דא ביי בב"ח איז דאך עס נאר א איסור דרבנן ווייל בשר עוף איז נאר אסור מדרבנן אין מילך. אבער פרעגט דער מהרש"ל, פון ווי האט דער מחבר גענומען צו מאכן אזא חילוק, אז ביי א דרבנן זאל מען אזוי מקיל זיין?
דער מהרש"ל ענטפערט אז עס ביי אונז ביי בשר בחלב איז די שאלה וועגן די טעם, און ווען עס האט שוין די חלמון און חלבון, האט עס שוין נישט קיין טעם בשר. משא"כ ביי בשר מן החי איז נישט קיין חילוק וועלכע טעם עס האט, נאר די שאלה איז וועלכע 'דין' האט עס, הייסט נאך א חלק פון די האן און עס איז אסור מטעם בשר מה"ח אדער איז שוין נישט קיין חלק פון די האן, דארט אפילו עס האט שוין נישט קיין טעם בשר אבער עס הייסט נאך נישט קיין אייגענע מציאות פאר זיך, און עס איז נאך אסור מחמת בשר מן החי. (אבער למעשה איז דער מהרש"ל מחמיר ווי מיר האבן שוין פריער אראפגעברענגט זיין פסק און דעם ט"ז פסק להלכה).
דער ש"ך (סק"ט) ענטפערט דריי תירוצים.
א. נעמט ער יא אן די תירוץ וואס דער מהרש"ל האט נישט געוואלט אננעמען, אז ביי איער לגבי בשר מן החי וואס איז אן איסור מה"ת איז מען מער מחמיר, ווי ביי בשר בחלב וואס איז נאר א איסור מדרבנן.
ב. ביי בשר מן החי וואס די בשר אליינס איז אסור, איז מען מער מחמיר, משא"כ ביי אייער פון א געשאכטענע האן, וואס די שאלה איז נאר לגבי בשר בחלב איז מען מער מקיל (און דער ש"ך ברענגט צו אז תוספות און דער רשב"א זענען מחלק ווי ער האט יעצט מחלק געווען).
[די תירוץ שטייט אויך אין שיט"מ אין ב"ק (דף מ"ז ע"א) וואס איז מסביר אז בעצם אייער איז נאר אסור מדרבנן, אויב קומט אויס ארויס פון א האן וואס איז אליינס אסור צו עסן, איז מער מגונה צו מקיל זיין, משא"כ אויב קומט עס פון א דבר היתר איז מסתבר צו מקיל זיין (עוז והדר)].
ג. דער ש"ך ענטפערט אויך די תירוץ פון מהרש"ל אז די אייער האט שוין נישט קיין טעם בשר וועגן דעם איז מען מקיל לגבי בשר בחלב, אבער עס האט נאך א דין בשר מן החי.
און ער לייגט נאך צו הסבר: אז בעצם אפילו מילעך וואלט ווען געווען אסור אלס דבר הבא מן מחי, ווען נישט די פסוק ארץ זבת חלב ודבש (בכורות ז) ממילא וואס עס איז נכלל אין די פסוק אז עס איז געהעריג אפגעטיילט פון די בהמה, דאס איז מותר אבער אייער וואס זענען נאך מעורות בגידים איז אסור. און ער לייגט צו אז אפילו ביי מילך אליינס איז דא א שיטה (סימן פ"א ס"ה) אז די 'מי חלב' די וואסער וואס בלייבט איבער פון די מילעך נאכן אויפקאכן און ארויס נעמען אלע מילעך פעטענס, זאל זיין אסור אלס בא מן החי, ווייל עס איז נישט בכלל חלב, אז דאך די אייער וואס איז מעורות בגידים זיכער בכלל בשר מן החי. ווי אויך ברענגט ער בשם ר"ת אז אפילו אייער אליינס וואלט ווען געווען בכלל בשר מן החי, ווען נישט א פסוק וואס איז מתיר אייער, ממילא ווען עס איז מעורות וואס עס איז נישטא קיין פסוק אויפדעם איז עס זיכער אסור.
....
דער מחבר פירט אויס דאס אז אייער וואס זענען נאכנישט פארטיג האט א דין ווי פלייש, איז נאר לגבי קאכן און עס עסן. אבער לגבי דין אז מען דארף ווארטען צווישן פליישיג און מילכיג קען מען מקיל זיין און עסן גלייך נאך די אייער מילך אדער קעז.
און דער ש"ך ברענגט ארויס אז די הלכה איז אפילו ביי אייער וואס זענען נאך מחובר צום אשכול, אויב האט עס שוין די חלמון דארף מען נישט ווארטען. אויב די חלמון איז נאך אויך נישט גענדיגט איז משמע אין פרמ"ג און אין יד יהודה אז מען קען אויך מקיל זיין, אבער דער פר"ח איז מחמיר און אזוי נעמט אן דער בדי השולחן.
סעיף ו'
ווי דער בית יוסף ברענגט אראפ אז מעושן איז אן איבעיא אין ירושלמי אויב עס איז נכלל אין דעם לא תבשל אדער נישט, און חמי טבריה האט דעם זעלבן דין ווי מעושן, ווי אויך לגבי שבת איז די הלכה אז המבשל חמי טבריה פטור. ממילא איז מען מחמיר אויף דעם אזוי ווי יעדע ספיקא דאורייתא לחומרא.
ברענגען די אחרונים בשם די פר"ח אז לויט דעם וועט אויך איסור בשול והנאה זיין נכלל אין די איסור, ווייל דאס איז הארבער ווי איסור עוף בחלב וואס איז נאר אסור מדרבנן, משא"כ דא איז עס א ספיקא דאורייתא.
[קאכן אין אן עלעקטערישן אויוון, שטייט אין תשובת בית יצחק (יו"ד ח"א סק"כ ד') אז עס האט א דין ווי קאכן אויפן פייער ממש.
קאכן דורך פארע, דהיינו מ'לייגט א טאפ וואסער און העכער דעם לייגט מען די בב"ח, נעמען די פוסקים אן אז עס הייסט געקאכט געהעריג, נישט ווי מעושן, זע שו"ת שבט הלוי (ח"ט קנ"ו).
און א מייקרא-וועיוו אויוון, איז דער בדי השלחן מסתפק, אין אגר"מ (או"ח ח"ג סנ"ב) און אין שבט הלוי (ח"י סס"ב) נעמען אן אז עס האט א דין ווי בישול גמור, און מנח"ש (ח"א סי"ב) נעמט אן אז עס האט א דין מעושן].
נאך ברענגען די טור ומחבר אראפ פון דעם רמב"ם, (דער טור טוישט אביסל די סדר און דער בית יוסף פרעגט שוין אויף אים).
אויב איינער קאכט פלייש אין 'מי חלב', וואס דאס איז די וואסער וואס בלייבט איבער נאכן ארויס נעמן די מילך פעטענס, וואס דאס הייסט שוין נישט קיין 'חלב' אמו, אדער אין 'חלב מתה' וואס דאס איז די וואס איז ארויס געקומען פון א בהמה נאכן שטארבן, נישט קיין חילוק אויב עס איז געוארען געשחט'ן אדער סתם געשטארבן (ש"ך) איינמאל עס לעבט שוין נישט איז עס שוין נישט בכלל חלב 'אמו' יעדע בהמה וואס קען זיין א מאמע, אבער א טויטע קען שוין נישט זיין קיין מאמע. אדער אין 'חלב פון א בהמה א זכר', וואס אמאל קען זיך מאכן אז ער זאל אויך געבן מילך, אבער עס איז נישט בכלל חלב 'אמו'. אדער אויב האט ער געקאכט 'מילך אין בלוט', וואס בלוט איז נישט בכלל 'גדי' אויף די אלע איז ער פטור פון מלקות אלס בשר בחלב, ווייל עס איז נישט נכלל אין די איסור לא תבשל גדי בחלב אמו ווי ערקלערט.
אבער דער רמ"א לייגט צו אז מדרבנן ווערט די פלייש וואס זענען געקאכט מיט די מי חלב [אפילו די וואס זענען ריין פון מילך פעטענס ווי מיר וועלן לערנען אין ס"ח, ש"ך] אדער מיט חלב מתה אסור אזוי ווי געהעריגע מילך, ווי אויך איז אויך דא ביי די סארט מילך א איסור בישול לכתחילה. און די טעם פארוואס דא איז אויך דא א איסור בישול איז רע"א אויפן פלאץ מסביר (בשם התפארת למשה), ווייל דאס קומט פון א בהמה וואס איז די מין האיסור, משא"כ עוף וכדומה איז נישט די מין האיסור.
[די לשון וואס די רמ"א כאפט אן לכתחילה, מיינט נישט אז בדיעבד איז עס מותר, ווייל די רמ"א זאגט דאך קודם אז עס איז אסור באכילה, נאר דער ט"ז (אויבן סק"ה) איז מסביר אז במקום רפואה אפילו שלא במקום סכנה איז מותר].
דער ש"ך אין סקי"ג זאגט אז די הלכה פון די רמ"א גייט ארויף אויף אלע מילך וואס מיר האבן יעצט געלערנט, אויך אויף חלב בהמת זכר.
דער רמ"א זאגט: חלב זכר איז נישט בכלל חלב, און איז נישט אסור אפילו מדרבנן, און אויב איז עס אריין געפאלען אין א טאפ אסר'ט עס נישט. און דער ש"ך אין סקט"ז איז מסביר אז די רמ"א רעדט פון חלב זכר דאדם, וואס דאס איז נישט אסור מדרבנן ווייל עס איז נישט ממין האיסור, אבער פירט דער ש"ך אויס אז עס האט די דין ווי חלב אשה וואס מיר האבן שוין אויבן געלערנט אין ס"ד אז עס איז אסור משום מראית עין.
און לויט דעם קומט אויס אז די מחבר וואס ברענגט אראפ דעם לשון הרמב"ם אז חלב זכר באקומט מען נישט קיין מלקות, איז משמע אז אסור איז עס און אזוי איז דער מ"מ מסביר, רעדט זיך ביי חלב זכר בהמה, און דער רמ"א דינגט זיך נישט אויף דעם נאר ער לייגט צו אז חלב זכר אדם איז מותר אינגאנצן.
(דער ש"ך ברענגט א ראי' פון די גמרא אז די גמרא מאכט א חילוק פון חלב גדי שלא הניקה וואס איז בכלל אם, צו חלב זכר וואס איז נישט בכלל אם, איז משמע אז חלב זכר מיינט של בהמה. דער פרמ"ג און יד יהודה דינגען זיך מיטן ש"ך און האלט אז לויט די רמ"א איז אפילו חלב זכר בהמה מותר מדרבנן, און עס איז נאר אסור במקום מראית עין).
[פון די לשון המחבר והרמב"ם איז משמע אז מלך וואס מען האט געקאכט מיט דם, באקומט מען נישט קיין מלקות אלץ בב"ח ווייל דם איז נישט נכלל אין גדי, אבער מחמת איסור דם איז משמע אז מ'באקומט יא מלקות.
אבער דער ש"ך אין סקט"ו ברענגט אז אין סימן ס"ט (סקמ"ב) פסק'ט ער להלכה אז דם וואס מען האט עס געקאכט אדער געזאלצן איז אסור נאר מדרבנן.
דער ב"י שטעלט זיך אויף שיטת הרמב"ם והטור אז לכאורה אין מנחות דף כ"א. זאגט די גמרא דם שבשלו אינו עובר עליו, זאגט דער ב"י אז מ'דארף זאגן אז דער רמב"ם האט געהאלטען אז מ'פסק'ט נישט ווי די גמרא, און די זעלבע דארף מען זאגן לויט רש"י וואס האלט אין חולין (ק"ט.) אז אויף דם שבשלו איז מען חייב כרת.
און דער ש"ך אין נקודות הכסף פארענטפערט אן אנדערע תירוץ, אז די גמרא דארט אין מנחות זאגט אז עס איז א חילוק פון חטאות חיצוניות און חטאות פנימיות, ביי חטאת פנימיות וואס דארט שטייט אין די תורה די לשון וטבל והזה, פעלט זיך אויס אז עס זאל זיין רינעדיג ראוי לטבילה, דארט אויב איז עס פארגליווערט דורך קאכן אדער דורך די זון פסול און נאר ביי דעם איז די הלכה פון זעירי אז דם שבשלו פסול. אבער ביי חטאת חיצוניות וואס דארט שטייט אין די תורה ולקח ונתן און אפילו עס איז פארגליווערט קען מען עס נאך געבן אויף די מזבח דארט איז עס כשר.
לויט דעם שטימט זייער גוט אז רש"י און דער רמב"ם האבן געלערנט אז די היות ביי חטאת החיצונה איז אפילו דם שבשלו כשר, ממילא אויב עסט מען געקאכטע בלוט הייסט איז מען חייב כרת ווייל אפילו דם שבשלו איז נאך בכלל דם, נאר ביי חטאת הפנימית איז עס גראדע פסול. (תוספות אויפן פלאץ לערנט אז דם שבשלו איז אייביג פסול און די חילוק פון חטאת הפנימית והחיצונית איז נאר ביי דם שקפאו בחמה).
לויט דעם ווערט פארענטפערט תוס' קשיא אויף רש"י (שם במנחות ובחולין) אז לכאורה אין מנחות שטייט אז דם שבשלו איז מען נישט עובר מה"ת, נאר דאס איז דוקא ביי חטאת הפנימית אבער ביי חטאת חיצונית און סתם דם איז מען יא חייב בבישול. און דער ש"ך פרעגט נאך אויף די וואס לערנען אז דם שבשלו אינו חייב, אז לכאורה זעירי רעדט דאך נאר ביי חטאת פנימי אבער ביי סתם דם איז מען דאך יא חייב כשבשלו.
נאכדעם פירט דער ש"ך אויס אז מען קען פארענטפערן אנדערש און לויט דעם וועט גאר נישט זיין קיין מחלוקת להלכה.
אין ה"נ אז ביי חטאת חיצוני איז מען חייב אויף דם שבשלו, אבער דאס איז נאר ווען עס איז געהעריג ארויס געקומען און מען האט עס מקבל געווען אין א כלי, און נאכדעם האט מען עס געקאכט. אבער אויב איז עס ארויס געקומען דורך בישול אדער מליחה, דעמאלס איז עס נישט ראוי פאר די מזבח אפילו ביי חטאת חיצונה. ממילא להלכה וועלן רש"י און רמב"ם מודה זיין צו די פוסקים אז דם וואס איז ארויס געקומען דורך בישול ומליחה איז נאר אסור מדרבנן.
לויט דעם שטימט אלעס, ווייל זעירי רעדט נאר ביי חטאת פנימי, און ביי חטאת חיצוני איז מען חייב, דאס איז כו"ע מודי, אבער דאס איז נאר אויב עס איז געהעריג ארויס געקומען, אבער ווען עס איז ארויס געקומען דורך מליחה ובישול איז לכו"ע דרבנן און אזוי פסק'נען מיר.
און דאס וואס רש"י שרייבט אז דם של הלב איז מען חייב אפילו מען קאכט עס, ווייל די הארץ איז פול מיט בלוט און עס פעלט זיך נישט אויס צו קאכן אדער זאלצען ארויס צו נעמען די בלוט, נאר דארט האלט רש"י אז מען איז חייב].
רמ"א ס"ו
פון הגהות מרדכי: מען טאר נישט מחתה זיין, דהיינו אויפלאקערן די פייער אונטער א טאפ פון א גוי אז עס זאל בעסער קאכן, ווייל די גוים קאכן אין די זעלבע טאפ אמאל פלייש און אמאל מילך, און דער וואס העלפט צו די קאכן איז עובר אויף איסור בישול בשר בחלב ווייל די בליעות אין די טאפ ווערן געקאכט צוזאמען.
און די ש"ך (סקי"ח) ברענגט אז די לשון המרדכי איז עס טאר נישט געקאכט ווערן אין אידישע הויז, איסור'דיגע פלייש אין א גויאישע טאפ, ווייל מען קען צוקומען צו מחתה זיין, וועגן דעם דארפן די שפחות האבן א עקסטרע טאפ פאר פלייש און עקסטער פאר מילעך. און דער ש"ך שמועסט אויס אז דאס וואס עס שטייט אז מען טאר נישט קאכן פלייש, איז לאו דוקא, ווייל די חשש איז דאך דא אפילו ביי פרווה. [דאס וואס עס שטייט איסור'דיגע פלייש איז זיכער לאו דוקא, נאר ווייל כשר'ע פלייש וועט ער דאך נישט קאכן אין א טריפה'נע טאפ].
אבער פירט דער ש"ך אויס אז עס איז נאר א חומרא און די וועלט איז נישט מקפיד דערויף. בפשטות איז די כונה אויף דעם אז מען לאזט יא די גויטעס קאכן אין איין טאפ, אמרי ברוך. (זעה אין בדי השלחן אז עס איז דא נאך מהלכים אין דעם).
און וועגן די עצם איסור חיתוי פון דעם רעדט דער רמ"א שפעטער אז עס איז נאר א חומרא בעלמא און דער וואס איז מקיל איז נישט מפסיד, און די טעם זעה איז דער חת"ס (סס"י צ"ב) מסביר ווייל עס איז דא כמה ספיקות: א' אפשר האט דער גוי נאך קיינמאל נישט געקאכט בשר אדער חלב אין די טאפ, און אפילו אויב יא אפשר איז יעצט דא זעכציג אקעגן דעם, און אפשר איז שוין דורך א מעת לעת אין עס איז שוין א טעם פגום, ווי די כלל איז אז סתם כלים אינם בני יומן, סתם א כלי זאגען מיר אז עס איז שוין נישט גענוצט געווארן א מעת לעת. און נאך ספיקות וועגן דעם קען מען מקיל זיין.
[דער רעק"א האט דא א שיינע שמועס דא צו מתיר זיין אלס דבר שאין מתכוין, און ער וויל זאגן אז היות דא איז א ספק מציאות ממילא קען זיין אז האט בליעות און אויב אזוי איז עס א פסיק רישא, און ער ברענגט פון ט"ז אין או"ח סי' שט"ז וואס לערנט אז אפילו א ספק מציאות הייסט נישט קיין פסיק רישא.
נאך וויל ער דן זיין אז עס איז א פסיק רישא דלא ניחא לי' ווייל ער וויל דאך נישט אז די בליעות פון בב"ח זאלן זיך קאכן, לויט תוספות איז עס אסור עכ"פ מדרבנן, אבער לויט דעם ערוך ברענגט ער אז בפשטות וואלט עס געווען מותר ווייל די משמעות פון דעם ערוך איז אפילו בשאר איסורין איז פס"ר דלא ניחא ליה מותר, אבער לויט דעם רא"ש איז פס"ר דלא נח"ל מותר נאר ביי שבת, וואס פעלט זיך אויס א מלאכת מחשבת, אבער בשאר איסורים איז עס יא אסור].
דער פלתי לערנט אז ווען די פלייש אדער מילך איז בלוע אין די דפנות הכלי, גייט נישט אן קיין איסור בישול ממילא איז עס נאר א חומרא בעלמא, און דער פרמ"ג לייגט צו, אז אויב איינס איז יא בעין למשל ער קאכט פלייש אין א טאפ וואס האט מילכיגע בליעות, גייט יא אן די איסור בישול בב"ח, אבער ביי פרווה איז עס יא מותר, און אזוי האלט אויך רעק"א (שו"ת סי' ר"ז).
נאך א הלכה ברענגט דער רמ"א פון מהרי"ו: אז מען טאר נישט אויסמישן די וואסער וואס מען האט געוואשן מיט דעם פליישיגע כלים, מיט די וואסער וואס מען האט געוואשן מילכיג, און עס געבן צו טרינקען פאר א בהמה, ווייל די וואסער פון בב"ח זענען אסור בהנאה.
זאגט דער ש"ך (סקי"ט) אז די רמ"א רעדט זיך דייקא ווען די וואסער איז זייער הייס א כלי ראשון, נאר דעמאלס איז דא די איסור פון געבן פאר די בהמה, און דער פלתי שמועסט אויס אז לויט דעם איז אפילו די עצם אויסמישען אויך אסור אלס בישול.
[אבער דער מנחת יעקב (כלל פ"ה סקי"ט) און דער יד יהודה פרעגן שוין אז לויט דעם פארוואס זאגט דער רמ"א אז עס איז נאר א חומרא עס איז דאך אסור מדינא, און אויך אז פון די מקור פון די הלכה דער או"ה (דער דרכ"מ ברענגט עס אראפ פון מהרי"ו און פון איסור והיתר) איז קלאר משמע אז ער רעדט פון מים צוננים און עס איז אסור נאר מחמת חומרא].
נאך א חומרא ברענגט דער רמ"א פון דעם מהרי"ל: אז מען זאל זיך נישט באנוצן צו קאכן מיט די כלי וואס מען גרייט אן וואסער צו וואשן די קאפ, ווייל אלס זייף פלעגט מען נוצן די אש פון די אויווען, און די סדרר איז אז עס זאל רינען פון מילכיגע און פליישיגע טעפ אריין אין די אש.
דער ש"ך (סק"כ) איז מסביר אז די גאנצע חשש איז נאר לגבי קאכן מיט די טאפ אבער לגבי נוצן די זייף איז נישט קיין חשש אלס איסור הנאה מבב"ח, ווייל ער האט הנאה נאר פון די עם אש נישט פון די בליעות. און עס איז א חילוק פון איסור אכילה וואס דארט זאגט מען אז ער עסט אפילו די בליעות, אבער ביי איסור הנאה זאגן מיר אז ער האט נישט קיין הנאה פון די בליעות.
און דער ש"ך ברענגט א ראי' פון סימן צ"ד ס"ג אז מען מעג נוצן א טאפ וואס האט אין זיך בליעות פון בב"ח אויף קאלטע זאכן, ווייל ער האט נישט קיין הנאה פון די בליעות.
[דער פלתי און חוו"ד פרעגן אז לכאורה איז דאך דא א איסור אויף די גאנצע אש ווייל מיר זאגן חתיכה נעשה נבילה, און עס איז אנדערש ווי דארט וואס די עצם טאפ ווערט נישט קיין נבילה נאר די בליעות, און זיי ענטפערן אז וויבאלד עס איז נאר אסור מדרבנן איז מען מקיל, משא"כ צו געבן פאר א בהמה האט מען הנאה פון די עצם טעם וואס די וואסער האט ווייל עס איז געשמאקער פאר די בהמה.
די טעם פארוואס עס איז א איסור דרבנן שטייט ארויסגעשריבן אין פלתי ווייל עס איז א נותן טעם לפגם ווייל עס איז אריין אין די אש וואס איז פוגם די טעם בשר בחלב.
אבער רעק"א אויפן חוו"ד איז מציין אז דער או"ה איז מקיל אפילו ביי אן איסור דאורייתא. איז דער בדי השלחן מסביר אז די טעם איז ווייל תוספות (חולין צ"ו: ד"ה אפילו) זאגט אז חנ"נ זאגט מען נאר אויב די בליעת איסור קומט אן אין די גאנצע חתיכה, אבער דארט ווי די עצם בליעת איסור קומט נישט אן איבעראל זאגט מען נישט חנ"נ. לויט דעם קען מען זאגן אז ביי הנאה היות ער האט דאך נישט קיין הנאה בכלל פון די בליעת איסור, זאל עס האבן דעם דין אזוי ווי ביי עסן ווען די בליעת איסור קומט נישט אן דארט].
אבער דער רמ"א שפעטער שרייבט אז דאס איז נאר א חומרא בעלמא, און ווי דער ערוך השלחן און בדי השלחן זענען מסביר, ווייל עס קען זיין אז די בליעות זענען געווארן גענצליך פארברענט אין די אש, און עס קען זיין אז עס איז שוין געווארן פארברענט די ערשטע בליעה פאר עס איז גערינען די צווייטע, און עס איז בכלל נישט געווען קיין איסור בשר בחלב.
נאך א טעם ווייל די גאנצע חשש איז דאך נאר א דרבנן ווייל עס איז דאך א נותן טעם לפגם, ממילא ווען עס איז א ספק דרבנן צו עס האט בליעות נעמען מיר אן לקולא.
נאך אן הלכה לערנט דער רמ"א ארויס פון די פריערדיגע הלכה פון די אש: אז לויט דעם איז אויך אסור, זיך צו באנוצן מיט די טעפ וואס ליגען אין די ווינטער אויווענעס וואס הייצן אן די שטוב, ווייל היות עס ליגט א גאנצן ווינטער אין אויווען, קען אסאך מאל שפריצען אויף זיי, פון די אנדערע טעפ וואס מען קאכט מילך אדער פלייש.
דער ש"ך (סקכ"א) ברענגט אראפ פון תורת חטאת (כלל ע"ו) אז דאס איז נאר ביי טעפ פון חרס, אבער ביי אייזענע טעפ דארף מען לכתחילה אויך נישט מחמיר זיין, ווייל אפילו אויב האט געשפריצט אויף זיי בשר בחלב איז עס שוין געווארען געכשר'ט דורך די פייער פון די אויווען.
[און רעק"א איז מסביר אז די סדר פון יענע אויווענעס זענען געווען אז די טעפ זענען געליגען אין די אויווען נעבן דעם פייער, ממילא קען מען אננעמען אז עס איז געווען א 'ליבון קל' פון די פייער פון די אויווען, און די הלכה איז (או"ח תנ"א ס"ד) אז כלי מתכות העלפט א ליבון קל אנשטאט א הגעלה מיט הייסע וואסער, משא"כ כלי חרס העלפט נישט קיין ליבון קל נאר עס פעלט אויס א ליבון חמור, און די אויווענעס זענען נישט אזוי הייס אז עס זאל זיין א ליבון חמור].
פירט דער רמ"א אויס אז בדיעבד דארף מען נישט מחמיר זיין, און אפילו דער וואס איז מקיל לכתחילה איז אויך נישט מפסיד ווייל דאס איז נאר א חומרא בעלמא, און ווי דער דרכ"מ איז מסביר ווייל מיר האבן א כלל אז מיר זענען נישט חושש אויף קיין ריעותא וואס מיר האבן נישט געזעהן, יעדע זאך וואס איז מוחזק להיתר איז מען נישט חושש אז עס איז געווארען אסור ווילאנג מיר האבן נישט געזעהן להדיא אז עס איז געווארען אסור.
סעיף ז'
אבער א 'שליא' וואס דאס איז די הילע וואס נעמט ארום דעם עובר, אדער די הויט און לעדער פון א בהמה, אדער די אדערן און ביינער פון די בהמה, אדער די הערנער, און טלפים וואס דאס איז אזוי ווי די שיך וואס די בהמה האט אונטען אויף די פוס, אפילו די חלק הערנער און טלפים וואס זענען מחובר צו די בהמה וואס דאס איז אביסל מער ווייעך, עכ"ז גייט ביי דעם אלעם נישט אן די איסור בשר בחלב מן התורה, ווייל זיי זענען נישט בכלל גדי, און וועגן דעם אויב איינער קאכט אדער עסט די אויבן דערמאנטע מיט מילך, איז ער פטור.
זאגט דער ש"ך (סקכ"ב) אז דא איז אויך דא די איסור בב"ח מדרבנן. און די משמעות פון די ש"ך און פון דעם מחבר איז אז אן איסור מדרבנן איז דא אפילו אויף בישול, און די טעם פון דעם איז אזוי ווי מיר האבן שוין געלערנט אין ס"ו בש"ם רעק"א אז ווייל עס קומט פון די בהמה וואס איז אסור מה"ת האבן די חכמים מחמיר געווען. און אזוי נעמען אן טאקע רוב אחרונים, (יד יהודה ערוך השלחן ודרכ"ת ועוד). אבער בדיעבד זענען די אחרונים מתיר בהנאה אויב האט מען עס שוין געקאכט. און אזוי נעמט אויך אן דער בדי השלחן.
אויב האט מען געקאכט די אויבן דערמאנטע חלקים אין מילך, איז די מילך מותר ווייל די אלע מחמת הארטקייט גיבט עס נישט אריין קיין טעם אין די מילך. בדי השלחן. אבער אויב איז די הויט ווייעך, אדער מען האט עס געקאכט אדער געווייקט א לענגערע צייט אז עס איז ווייעך געווארן איז די מילך יא אסור.
סעיף ח'
אין די סעיף וועלן מיר לערנען וואס איז דאס מי חלב. נאכדעם וואס מען נעמט ארויס די קעז פון די מילך, בלייבט איבער א פעטע מילך. דאס ווערט אנגערופן נסיובי דחלבא, דאס וואס בלייבט איבער נאכן ארויס נעמען די פעטענס צו מאכן קעז. נאכדעם אויב נעמט מען די נסיובי און מען קאכט עס אויף טיילט זיך אפ די פעטענס בלייבט אויבן, און אונטען בלייבט איבער א וואסער וואס איז גענצליך ריין פון פעטענס.
זאגט דער מחבר אז די הלכה איז ווי די שיטת הרא"ש (חולין פ"ח סנ"א) אז דאס וואס מיר האבן געלערנט אן ס"ו בשם די גמרא (חולין קי"ד.) אין חולין אז מי חלב איז נישט קיין מילך מה"ת און איז נאר אסור מדרבנן, דאס גייט ארויף נאר אויף די וואסער וואס בלייבט איבער נאכן קאכן די נסיובי, אבער די עצם נסיובי דחלבא וואס בלייבט נאכן ארויס נעמען די פעטענס פאר קעז דאס איז געהעריגע מילעך.
און דער רא"ש דארט דינגט זיך מיט תוספות (ד"ה המבשל) וואס האט געלערנט אז מי חלב איז די נסיובי דחלבא, וואס היות עס איז שוין נישטא די גאנצע פעטענס אין דעם הייסט עס שוין נישט קיין חלב ווייל עס איז שוין נישט אזוי ווי עס איז ארויס געקומען פון די בהמה.
און תוספות האט געפרעגט אז לכאורה אויב איז מי חלב נישט אסור, פארוואס איז כותח אסור מיט פלייש, דאס איז דאך א פוטער וואס איז געמאכט פון די נסיובא דחלבא, לכאורה איז דאך עס נאר מי חלב, און תוספות ענטפערט אז אה"נ נסיובי איז נישט בכלל חלב מה"ת אבער מדרבנן איז עס אסור.
אבער דער רא"ש לערנט אז כותח און נסיובי זענען אסור מה"ת, און מי חלב דאס גייט ארויף אויף די וואסער וואס בלייבט איבער נאכן קאכן די נסיובי און דאס איז נישט אסור מה"ת. דער בית יוסף לייגט צו אז אפילו לויט דעם רא"ש איז עס אסור מדרבנן ווי די משמעות אין די גמרא איז מי חלב פטור און עס שטייט נישט מותר.
און אזוי נעמען אן די פוסקים ווי די מחבר אז נסיובי דחלבא איז אסור מן התורה און אפילו במקום הפסד מרובה אויב האט מען געקאכט נסיובי דחלבא מיט פלייש איז עס אסור בהנאה.
דער ש"ך (סקכ"ג) איז מציין צו סימן פ"א (ס"ה און צו דארט ש"ך סקי"ב), וואס דארט איז דא צוויי דעות אין מחבר צו מי חלב איז מותר בכלל צו טרונקען, איין שיטה האלט אז וויבאלד אז עס איז נישט בכלל חלב ביי הלכות בשר בחלב, איז עס אויך אסור צו טרונקען אלס יומר מן החי און ביי דעם איז נישט דא די היתר פון חלב אלס ארץ זבת חלב ודבש ווי די גמרא אין בכורות (ז) איז דאס מתיר, ווייל עס איז נישט בכלל חלב, און די אנדערע דעה און שו"ע וואס מיר נעמען אזוי אן להלכה לערנט אז אפילו אויב לגבי בשר בחלב האט עס נישט קיין דין חלב, אבער לגבי יוצא מן החי איז דאס יא מותר.
און דארט ברענגט דער ש"ך צוויי סברות. א. איז די סברת הרא"ש, אז בעצם איז עס יא בכלל חלב, און עס איז נישט אסור אלס יוצר מן החי, נאר לגבי בשר בחלב היות עס שטייט חלב אמו, דארף עס זיין דומה צו חלב וואס איז נארוואס ארויס געקומען פון די בהמה און אויב איז שוין געווארען אוועק גענוצען די עיקר חלק פעטענס פון די מילך איז עס שוין נישט דומה צו חלב אמו.
ב. איז די סברת הש"ך אז אה"נ אז עס איז נישט בכלל חלב, אבער נאכדעם וואס די תורה האט געזאגט אז חלב ממש איז נישט בכלל אבר ובשר מן החי, זעהן מיר דאך אז אבר ובשר מן החי מיינט בשר ממש, און נישט די אנדערע יוצאים מן החי, ממילא איז אפילו די מי חלב נישט אסור אלס יוצא מן החי.
הקדמה צו סעיפים ט'-י"א
שיטת הרי"ף (מ"ג.) והרמב"ם (פ"ט מהל' מאכ"א הט"ו) איז, אז 'חלב שנמצאת בקיבה' האט נישט קיין דין חלב נאר א דין פון 'פירשא העלמא' פון אפפאל פון די בהמה, און וועגן דעם אפילו עס קומט פון א קיבת טריפה איז אויך די מילעך נישט אסור.
שיטת רש"י (חולין קט"ז:) איז אז עס האט א דין חלב גמור. און אפילו די מילך וואס איז שוין געווארען אביסל הארט אין די מאגען האט א דין ווי געהעריגע מילך און כש"כ די מילך וואס איז נא געבליבן רינעדיג.
שיטת ר"ת (שם תוד"ה ה"ג) איז אז עס איז א חילוק, די פארגליווערטע מילך האט א שוין נישט דעם דין חלב נאר עס איז אפפאל פון די בהמה, אבער די וואס איז נאך רינעדיג האט נאך יא די דין חלב.
א. צו מען מעג קאכן די מילך מיט פלייש.
ב. אויב מען האט געזאלצן די קיבה ווען די מילך איז נאך דארט געווען אדער אויב מען האט געלאזט די מילך אין די קיבה פאר א טאג צו עס איז אסור מדרבנן אלס כבוש ומבושל.
ג. די סדר איז אז מען מאכט קעז פון די פעטענס פון די מילך דורך די קיבה וואס גיבט ארויס א געוויסע מאטריאל וואס פארגליווערט די מילעך און ווערט קעז. איז די שאלה צו מען מעג מאכן קעז מיט טריפה'נע מילך וואס ליגט אין א קיבה פון א בהמה כשירה, אדער מיט כשר'ע מילך וואס א טריפה'נע בהמה האט געטרונקען.
עס איז דא א סתירא אין די גמרא. אין די משנה (קט"ז) שטייט אז חלב שנמצאת בקבה האט נאך א דין חלב, און די זעלבע שטייט אין די גמרא (ק"ט:) אז חלב הנצאת בקיבה וואס מען האט עס געקאכט מיט פלייש איז אסור. אבער די מסקנת הגמרא (שם קט"ז) איז אז חלב הנמצאת בקיבה האט נישט קיין דין חלב, און מען מעג מאכן קעז מיט די מילך וואס ליגט אין א קיבה אפילו עס איז איז א קיבת טריפה, און די זעלבע מיט טריפה'נע מילך וואס ליגט אין א קיבת בהמה כשרה.
דער רי"ף נעמט אן להלכה ווי די מסקנת הגמרא אז די מילך האט נישט קיין דין מילך נאר ווי אפפאל, און ער זאגט אז די משנה וגמרא וואס האלטען אז די מילך איז יא אסור דאס איז קודם חזרה, אבער שפעטער האט די גמרא צוריק געצויגען און געפסק'נט אז עס האט נישט קיין דין חלב.
דהיינו אין מסכת ע"ז (כ"ט.) שטייט אז ר' ישמעאל האט געפרעגט פון ר' עקיבא פארוואס איז די גבינות עכו"ם אסור, קודם האט ער גענטפערט ווייל מען מאכט עס מיט א קיבת נבילה. האט ער אים געפרעגט, וויבאלד די הלכה איז דאך, אז די כהנים מעגן עסן די מילך וואס איז דא אין א קיבת עולה, לכאורה די עולה איז דאך אסור בהנאה, און אויב קיבת נבילה אסר'ט די מילך דארף דאך קיבת עולה זיכער אסר'ן די מילך, על כרחך ווייל עס האט נאר א דין ווי אפפאל, אויב אזוי פארוואס מעג מען נישט מאכן מיט דעם קיין קעז. האט ער אים געזאגט ריכטיג די מילך האט א דין ווי אפפאל, נאר די סיבה פארוואס גבינות עכו"ם איז אסור איז, ווייל מען מאכט עס מיט קיבת בהמת ע"ז וואס ביי ע"ז איז אפילו איר אפפאל אסור בהנאה.
זעהן מיר אז די גמרא האט צוריק געצויגן, און האלט אז די מילעך האט א דין פון אפפאל. ממילא די משנה אין חולין רעדט זיך פאר מען האט צוריק געצויגן וועגן דעם האלט די משנה אז עס האט א דין חלב, אבער להלכה נעמען מיר אן ווי די גמרא אין ע"ז אז עס האט נישט קיין דין חלב.
אבער רש"י איז גורס אין די גמרא (חולין קט"ז) אז די הלכה איז, אז חלב כשרה וואס געפונט זיך אין א בהמה טרפה איז כשר, אבער דאס אז חלב טמאה וואס געפונט זיך אין א בהמה טהורה איז כשר דאס איז רש"י נישט גורס. און ער נעמט אן להלכה אז די מילך האט יא א דין חלב גמור, און וועגן דעם אפילו עס געפונט זיך אין א קיבת טריפה איז עס נאך אלס כשר וועגן ס'קומט פון א כשרה.
אין די גמרא מסכת ע"ז לערנט רש"י אז די גמרא האט נאר געברענגט א ראי' אז די חלב וואס געפונט זיך אין א קיבה האט נישט קיין דין ווי די בהמה אליינס, ווי מיר זעהן אז מילעך וואס איז אין א קיבת עולה מעג מען טרונקען, ווייל עס איז נישט קיין חלק פון די בהמה אליינס וואס איז אסור בהנאה, און וועגן דעם אויב געפונט זיך עס אין א בהמה טריפה ווערט עס נאך נישט אסור ווען נישט אלס איסור ע"ז. אבער אוודאי האט די מילך א דין חלב גמור און עס איז אסור בבשר.
און ר"ת אין תוס' איז יא גורס ווי דער רי"ף נאר ער מאכט א חילוק, אז די מילעך וואס איז שוין געווארען פארהארטעוועט דאס איז פירשא בעלמא ווי עס איז משמע אין ע"ז, און אין די מסקנת הסוגיא אין חולין. אבער די מילך וואס איז נאך פליסיג, דאס האט יא א דין ווי חלב גמור און אויף דעם גייט ארויף די משנה און די גמרא אין דף ק"ט: אז עס איז אסור בבשר.
סעיף ט'
אז חלב וואס מען געפינט אין א קיבה פון א געשחט'נע בהמה האט נישט קיין דין חלב נאר ווי 'פרש' ווי אפפאל און מען מעג עס קאכן לכתחילה מיט פלייש, אפילו אין די פליסיגע מילך און כש"כ אין די פארגליווערטע מילך. [דער בדי השלחן ברענגט פון די אחרונים אז צלול מותר נאר אויב עס איז געווען כאטשיג א שטיקל צייט אין די מאגן פון די בהמה, אבער אויב גלייך נאכן טרונקען האט מען געשחט'ן די בהמה האט נאך די מילך יא א דין פון חלב גמור].
דער מחבר ברענגט צו נאך א שיטה, אז עס איז דא וואס אסר'ן, און דער רמ"א פירט אויס אז אז אזוי פירט מען זיך טאקע להלכה ווי די יש אוסרין.
דער ט"ז (סק"ז) און ש"ך (סקכ"ה) זענען מסביר אז דאס וואס דער מחבר ורמ"א זאגן ויש אוסרין מיינען זיי שיטת ר"ת וואס אסר'ט ווען עס איז 'צלול' רינעדיג, אבער ווען עס איז 'קרוש' פארגליווערט איז עס נישט קיין
מילך און מען מעג עס יא קאכן אין פלייש.
און דער ש"ך איז מסביר אז וויבאלד דער מחבר אין סימן פ"א ס"ו ברענגט בכלל נישט שיטת רש"י נאר שיטת הרי"ף ור"ת ממילא איז מסתבר אז דא מיינט ער אויך נאר שיטת ר"ת נישט שיטת רש"י, און קרוש איז נישט קיין מילך.
און די זעלבע דער רמ"א נעמט אן אין ס"י אז עס איז א חילוק פון קרוש און צלול ווי די שיטת ר"ת. און דער ש"ך פירט אויס אז לויט די רמ"א איז קרוש מותר צו קאכן אין פלייש אפילו לכתחילה, ווי דער רמ"א זאגט קלאר אין תו"ח (כלל ס"ה). און אויב איז עס צלול האלט דער רמ"א אין ס"י אז אפילו בדיעבד איז עס אויך אסור אויב מען האט עס געקאכט מיט פלייש.
דער ש"ך האלט אז אפילו לויט שיטת הרמ"א אז קרוש איז מותר און כש"כ לויט די שיטת המחבר אז אפילו צלול איז מותר, אבער משום מראית עין איז יא אסור צו עסן די מילך אפילו די פארגליווערטע מיט פלייש, אבער צו קאכן וועט נישט זיין אסור ווי די ש"ך איז מציין צו זיין שיטה אין סק"ז אז בישול איז נישט אסור משום מראית עין. [דער פרמ"ג ברענגט צו פון דעם רמ"א אין תו"ח אז עס איז נישט דא משום מראית עין ווייל ווען די מילך גייט אריין אין די קיבה און עס באקומט א דין פרש, טוישט זיך די אויסזעהן פון די מילך און עס זעהט מער נישט אויס ווי מילך].
דער ט"ז און ש"ך ברענגען צו דעם שיטת מהרש"ל (פכ"ה סק"ז) וואס פסק'נט יא ווי רש"י אז סיי קרוש און סיי צלול האבן יא א דין חלב גמור, און דער מהרש"ל לייגט צו אז אפילו אויב מעיקר הדין איז יא די הלכה ווי ר"ת אז קרוש איז מותר, אבער עכ"ז וואלט מען געדארפט מחמיר זיין, ווייל מען ווייסט דאך נישט די שיעור וואס הייסט קרוש, און אפשר לויט ר"ת איז נאר מותר אויב עס האט שוין נישט אין זיך קיין טראפ לחלוחית. און דער ש"ך ברענגט צו אז אויך דער ר"ן און רוקח (דער ש"ך פרעגט אז דער רוקח איז זיך סותר ווייל איינמאל נעמט ער יא אן ווי ר"ת), און דער איסור והיתר הארוך נעמען אן ווי שיטת רש"י לחומרא.
להלכה נעמען מיר אן אז צלול איז אסור מדינא ווי די שיטת הרמ"א. און לגבי קרוש ברענגען די אחרונים פון דעם חכמת אדם אז מען זאל מחמיר זיין ווי שיטת רש"י, און נאר ביי א הפסד מרובה קען מען מקיל זיין בדיעבד ביי קרוש. און אזוי איז אויך משמע שפעטער אין ש"ך אין ס"י (סקל"ב) אז מען זאל מחמיר זיין ביי בשר בחלב דאורייתא, אויב עס איז נישט קיין הפסד מרובה. אבער אויב איז עס נישט געווארן געקאכט אדער עס איז בשר עוף וואס איז נאר אסור מדרבנן קען מען מקיל זיין בדיעבד.
סעיף י' (1)
זאגט דער מחבר אז אפילו לויט די שיטות אז די מילעך האט א דין פון 'פרש' אפפאל, דהיינו לויט די שיטת המחבר אלע מילך און לויט די רמ"א נאר פארגליווערטע מילך, אבער אויב ליגט עס אין די קיבה פאר א מעת לעת אדער עס ווערט געזאלצן מיט די קיבה צוזאמען דעמאלס גייט די טעם פון די פלייש פון די קיבה אריין אין די מילעך. וועגן דעם איז אסור צו 'מעמיד' זיין, צו מאכן דערמיט קעז, ווייל די טעם פון די קיבה וואס ליגט אין די מילעך גייט אריין אין די קעז און אסר'ט עס.
ווי די הלכה איז אין סימן ק"ה אז א זאך וואס איז 'כבוש כמבושל' א טרוקענע זאך וואס איז געווייקט אין א משקה פאר א מעת לעת איז עס בולע. ווי אויך אויב עס ווערט געזאלצן צוזאמען איז די הלכה אין סימן ס"ט אז 'מליח כרותח' אז זאלצען איז מבליע אזוי ווי קאכן.
דער רמ"א לייגט צו אז מען דארף חושש זיין לכתחילה צו די שיטה פון רבינו שמחה אז וויבאלד די מילך וואס
ליגט אין די קיבה האט אין זיך א זויערקייט, וואס דאס איז גוט צו מאכן דערמיט קעז, האט די מילך א דין ווי א דבר חריף, וואס די הלכה איז ביי דעם אין סימן ק"ה ס"א אז אפילו עס ליגט כבוש נאר פאר א קליינע צייט, אזוי לאנג ווי עס דויערט פאר א טאפ וואס ליגט אויפן פייער צו ווערן הייס, איז עס שוין בולע. ממילא זאגט דער רמ"א אז מען זאל נישט לאזען די מילעך אין די קיבה אפילו פאר אזא קליינע צייט אז די מילך זאל זיך אפקילען.
אבער בדיעבד אויב מען האט יא געלאזט די מילעך ליגן אין די קיבה איז נישט אסור צו שטעלן מיט דעם קעז אויב עס איז נישט געליגן אין די קיבה פאר א מעת לעת אז עס זאל האבן די הלכה פון כבוש, אדער עס איז נישט געווארען געזאלצען צוזאמען מיט די קיבה אז עס זאל זיין מליח.
די שיעור ווילאנג א זאך דארף ליגען אין זאלץ כדי עס זאל בולע זיין, ברענגען די ט"ז (סק"ח) און דער ש"ך (סקכ"ז) אראפ פון סימן ס"ט סי"ח אז די שיטת המחבר איז דארט אזוי לאנג ווי עס דויערט אז די חלב זאל ווערן הייס ווען עס איז אויף א נארמאלע פלאם, און די שיעור וויפיל מלח עס דארף זיין ווערט מבואר אין סימן צ"א ס"ה אז די שיטת המחבר איז אז ווען עס קען שוין נישט געגעסן ווערן וועגן עס איז צו שטארק געזאלצען דעמאלס איז עס בולע. און די שיטת הרמ"א (שם ושם) איז אז מען זאל מחמיר זיין אפילו עס איז נאר געזאלצן אביסל, און אפילו נאר פאר א קליינע צייט, ווייל מיר זענען חושש אז עס איז יא בולע, לויט דעם וועט זיין אסור לכתחילה אפילו עס איז נאר געזאלצן אפילו ווייניגער ווי די שיעור, זאגט אבער דער ש"ך אז בדיעבד אויב האט מען למעשה געשטעלט גבינות מיט דעם קען מען מקיל זיין, וויל מיר וועלן עס שפעטער אראפ ברענגען.
דער ש"ך (סקכ"ט) שמועסט אויס אז פון די לשון המחבר איז משמע אז לכתחילה איז אסור צו מאכן גבינות מיט די מילך וואס געפונט זיך אין די קיבה, סיי אויב די מילעך איז רינעדיג אדער פארגליווערט. זאגט אבער דער ש"ך אז דאס איז נאר לכתחילה אבער בדיעבד האלט דער מחבר אז עס איז מותר. און ער האלט נישט ווי דער רמ"א שפעטער, וואס איז מחמיר אפילו בדיעבד ביי צלול, ווייל דער מחבר לשיטתי' האלט אז סיי קרוש און סיי צלול האט א דין פרש.
און דער ש"ך איז מסביר פארוואס דער מחבר איז לכתחילה יא מחמיר אז מען טאר נישט מעמיד זיין מיט די מילך, אפילו אין סעיף ט' איז דער מחבר מקיל אינגאנצען צו קאכן די מילך מיט פלייש אפילו לכתחילה, (לויט די ערשטע דעה וואס דער כלל איז אז דער מחבר נעמט אן ווי די ערשטע דעה וואס ער ברענגט אראפ)?
נאר דארט איז מען מקיל ווייל עס איז ווי פרש ממילא איז עס נישט אסור אלס בב"ח, אבער דא איז מען מחמיר ווייל עס איז דא שיטות (עיין ב"י בשם רבינו ירוחם) אז די טעם וואס עס איז בולע פון די קיבה ווערט נישט קיין פרש אפילו עס גייט אריין אין די מילך, ממילא ווען מען לייגט די מילך אריין אין אנדערע מילך, גייט מיט די טעם בשר פון די קיבה וואס איז אריין אין די מילך, און עס ווערט בב"ח, וועגן דעם איז מען מחמיר לכתחילה, אבער בדיעבד איז דער מחבר מתיר, ווייל להלכה נעמט מען אן ווי די אנדערע ראשונים אז איינמאל די טעם בשר איז אנגעקומען אין די מילך וואס איז פרש, איז די טעם בשר אויך געווארן ווי פרש און עס אסר'ט שוין נישט .
בדיעבד אויב האט מען יא געמאכט קעז מיט די מילעך, פסק'נט דער רמ"א אז אויב איז די מילעך געווען פליסיג 'צלול' וואס דאן האט עס נישט די דין פרש ווי דער רמ"א האט געפסק'נט אין ס"ט, דעמאלס אסר'ט די מילך די גבינות. און נאר אויב איז דא אין די קעז זעכציג מאל אקעגן די מילך וואס האט אין זיך די טעם פון די קיבה, איז די קעז מותר. אבער אויב איז נישט דא קיין זעכציג אקעגן די קיבה איז די קעז אסור.
אבער אויב איז די מילך געווען 'קרוש' פארגליווערט וואס דעמאלס האט עס יא א דין ווי פרש איז די קעז מותר אפילו עס איז נישט דא אין די קעז קיין זעכציג אקעגן די טעם בשר פון די קיבה.
[אויב איז די מילך געווען געזאלצן מיט די קיבה ווייניגער ווי די שיעור מליחה וואס מיר האבן אויבן געלערנט, זאגט אבער דער ש"ך (סקכ"ז) אז אפילו לויט די שיטת הרמ"א און ווי די הלכה איז אזוי, אז מען איז מחמיר אז סיי אויב עס האט נאר אביסל זאלץ און סיי אויב עס איז געזאלצען אפילו פאר א קליינע צייט נעמען מיר אן אז עס איז בולע. אבער דא קען מען מתיר זיין בדיעבד אויב מען האט מעמיד געווען גבינות מיט די מילך. ווייל היות דא איז דאך די שיטת המחבר אז אפילו ביי צלול האט די מילך א דין ווי פרש וואס די טעם בשר ווערט ווי אפפאל און אסר'ט נישט, בצירף אז בשר בחלב ביי מליח און כבוש איז דאך נאר א דרבנן, דא וועט די רמ"א נישט מחמיר זיין און אויב איז עס געזאלצן ווייניגער ווי די שיעור און מען האט מעמיד געווען דערמיט גבינות, איז עס מותר צו עסן].
צוריק צו “שיעור הקרעטשמע - בית יאנאש”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 2 געסט


c: text/html

text:
אבאמאקעיר דאנעלד טראמפ העלט קעיר פאליטיק פון דער יוד רעגירונג שטייער אבאמאקעיר שטייער-שטראף אין קראפט טראץ טראמפ
וואשינגטאן – דער "ניו יארק טיימס" באריכטעט אז א גאר וויכטיגער און קאנטראווערסיאלער טייל פון אבאמאקעיר, וואס טראמפ און די רעפובליקאנער האבן פארשפראכן אפצושאפן ביי דער ערשטער געלעגנהייט, איז ווייטער דערווייל פארבליבן אין קראפט. אונטער אבאמאקעיר, האט די פעדעראלע רעגירונג געזאגט אז מ'מוז האבן העלט אינשורענס, און אויב נישט, וועט מען דארפן צאלן א געלט שטראף. ביים קומענדיגן שטייער סעזאן אנהייב יאר 18', וועט פאקטיש זיין דאס ערשטע מאל וואס די איי-אר-עס וועט אינפארסירן די רעגולאציע, און וועט נישט שיקן די "טעקס ריטוירן" געלטער פאר עמיצן וואס פארפעלט אריינצושרייבן פונקטליך זיין העלט אינשורנס אינפארמאציע. דאס קומט טראץ די רעפובליקאנער פארשפרעכונגען בטל צו מאכן דאס וואס אבאמאקעיר צווינגט יעדן צו קויפן העלט אינשורענס, און טראץ וואס טראמפ'ס סאמע ערשטע עקזעקוטיוו ארדער אלס פרעזידענט האט פארשפראכן אפצושאפן דעם טייל פון אבאמאקעיר.
ווי איז דאס געשעהן?
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
תעודת בגרות
תעודת בגרות (ייִדיש: מאַטורע) איז דער העברעישער נאמען, אויף א באשיינונג-דאָקומענט וואס מען באקומט פון משרד החינוך כדי צו אויפווייזן די ערקענונגען פונעם מענטש וואס העלפט אים נאכער זיך אנגעבן אין אקאדעמישע שולעס ווי אוניווערסיטעטן, קאלעדזשן א.ד.ג.
די באדארפענע פראפעסיען אין ישראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאלגנדיג איז די ליסטע פון די באדארפענע פראפעסיען אין ישראל צו באלוינט ווערן מיט א "תעודת בגרות" דאקומענט:
- מאַטעמאַטיק (3 יח"ל)
- ענגליש (3 יח"ל)
- ליטעראַטור (2 יח"ל)
- היסטאריע (2 יח"ל)
- תנ"ך (2 יח"ל)
- נאציאנאליטעט (1 יח"ל)
- די העברעישע שפראך (2 יח"ל) - קאמפליצירט פון צוויי פראפעסיען:
- גראמאטיק (1 יח"ל)
- הבנת הנקרא (1 יח"ל)


text:
לאמיר זיך פארשטעלן פאר אייך... איך הייס יעקב נפתלי ראזענבערג און איך בין א Strategic Intervention Coach.
א: פיין, אבער וואס פונקטליך טוהסטו?
י.נ.: איך העלף ארויס מענטשן דורך Strategic Intervention Coaching. אבער... איך גיי דיר נישט צוזאגן קיין גאלדענע גליקן.
א: פארוואס נישט?!
י.נ.: ווייל איך קען דיר נישט.
א: וואס מיינסטו צו זאגן מיט דעם?
י.נ.: יעדע מענטש איז אנדערש. די ביזט נישט דיין חבר און דיין חבר איז נישט דיר.
וואס ארבעט פאר אים וועט נישט דווקא ארבעטן פאר דיר און וואס ארבעט פאר דיר וועט נישט דווקא ארבעטן פאר אים.
א: איז וואס פונקטליך איז דיין מהלך?
י.נ.: איך ווייס נישט.
א: וואס?????????????? יעצט בין איך שוין אינגאנצן צומישט...
י.נ.: אקעי, לאמיר עס מסביר זיין קלאר.
איך ווייס נישט וואס איך קען טוהן פאר דיר – ווייל עס ווענדט זיך אין דיר.
איך גיי דיר נישט נעמען און פרובירן צו אריינקוועטשן אין מיין מהלך אדער סיסטעם וואס איך האלט דארף ארבעטן דאס בעסטע.
וואס איך טוה איז, אז איך נעם מיין knowledge און וויסנשאפט און איך connect עס צו דיין לעבן און וויסנשאפט. איך וועל ניצן אלעס וואס איך האב דיר צו העלפן דערגרייכן דיין ציהל אויף א וועג וואס וועט ארבעטן פאר דיר.
איך ווייס נישט אלעס, אבער איך גלייב אז די ענטפערס וואס די זוכסט ליגן ביי דיר.
מיר ווייסן אלע אז רוב מאל איז עס נישט אז מיר ווייסן נישט וואס צו טוהן, עס זענען נאר דא פארשידענע זאכן זאכן וואס פארמישן אונז אדער וואס האלט אונז צוריק פון טוהן וואס מיר ווילן אדער דארפן טוהן. צומאל איז עס פחד... צומאל ווערט מען צומישט ווייל עס זענען דא צופיל אויסוואלן און מ'ווייסט נישט וויאזוי צו מאכן א ריכטיגע decision... אדער אמאל ווערט מען אזוי צומישט פון אלע "noise", יעדעם'ס דיעות און מיינונגען, אז ס'איז שווער צו וויסן וואס איז עכט און וואס איז נישט א.א.וו.
דורך מיטטיילן מיט דיר פון די וויסנשאפט וואס איך פארמאג, זיך איך דיך צו געבן די מיטלען צו איבערקומען דאס וואס שטייט דיר און וועג אז די זאלסט קענען דערגרייכן דאס וואס די ווילסט.
א: איז פאר וועם איז דיין coaching געאייגנט?
י.נ.: עס איז געווענליך דא איין סארט מענטש וואס זוכט צו ארבעטן מיט א coach: איינער וואס זוכט פאר מער.
האסטו זיך שוין אמאל געוואונדערט...?
- * איך האב פרנסה ב"ה אויפן טאג טעגליכע לעבן – אבער וויאזוי וועל איך חתונה מאכן מיינע קינדער?
* בין איך די איינציגסטע וואס מוטשעט זיך מיט anxiety, stress און fears?
* איך ווייס וואס איך דארף טוהן צו מצליח זיין – איז פארוואס טוה איך דאס נישט למעשה?
* איך וויל נישט, קען נישט, אדער בין נישט געמאכט צו האבן מיין אייגענע ביזנעס – קען איך נאך אלץ מצליח זיין אויף א ברייטע פארנעם? אויב יא, וויאזוי?
* צו בכלל, האט איר שאלות, קשיות און מחשבות וואס איר שעמט זיך דורכצושמועס'ן מיט אייער נאנטע ווייל זיי וועלן סיי ווי נישט פארשטיין?
אויב ביזטו פון די וואס האלטן נישט ביים "שלום מאכן מיט די מצב" ווייל "אזוי איז עס" און "מ'קען סיי ווי גארנישט טוישן"... נו, דעמאלטס לאמיר כאפן א שמועס.
א: פיין. אבער וויאזוי קען איך וויסן צו די ביזט די מענטש פאר מיר?
י.נ.: איך האב אזא הנאה פון דיין פראגע. ווייל די ביזט גערעכט.
נישט יעדער איז געמאכט פאר יעדעם און איך גלייב אז די האסט די רעכט צו וויסן ווי ווייט מעגליך צו עפעס וועט ארבעטן פאר דיר איידער די אינוועסטירסט צייט, כח און געלט.
און טאקע דערפאר האב איך געעפנט די אשכול. אין די אשכול וועל איך מיטטיילן מיט ענק פראקטישע עצות, סטראטעגיעס, tools און וויסנשאפט וואס קען ענק צוניץ קומען. אזוי וועלן ענק זיך קענען אביסל באקענען מיט מיר און מיין ארבעט.
אבער חוץ פון דעם, איז נאר דא איין וועג צו עכט וויסן צו איך בין די מענטש פאר דיר – דאס אויספרובירן (גענצליך פריי פון אפצאל)
צו באקומען אייער FREE coaching session:
- * Call/Text: 845-414-3922 (דריקט 0). Direct line: 845-414-3575
* אדער שיקט אן email צו: info@liveyourtruedream.com
* פארבינדט זיך מיט מיר אין אישי
* אדער דא האט איר א ספעציעלע לינק צו מיין calendar צו קענען אליינס מאכן אן appointment: https://lytd.as.me/?appointmentType=7650268
מיר וועלן צוזאמען באשטימען א צייט פאר א געהעריגע Free coaching session. (נישט קיין sales call נאר אן עכטע coaching session). נאך די איין session וועלן מיר ביידע וויסן קלאר צו איך בין די coach פאר דיר צו נישט.
*** ניץ אויס די רואיגע זומער טעג, און זייט גרייט פאר'ן קומענדיגע סעזאן ווי קיינמאל בעפאר! ***


text:
דער ציל פון דעם וועבזייטל איז צו צושטעלן פריי דרשה כתב ידן און דרשה ווידואס צו משגיחים-רועים און קהילה פלאנטערס איבער דער וועלט, ספעציעל די דריט וועלט, ווו עס זענען ווייניק אויב קיין טהעאלאגיקאל שולן.
די דרשה כתב ידן און ווידיאס איצט גיין ארויף צו וועגן 1,500,000 קאמפיוטערס אין איבער 221 לענדער יעדער יאר אויף www.sermonsfortheworld.com הונדערטער פון אנדערע היטן די ווידיאס אויף YouTube אבער זיי באלד לאזן YouTube און קומען צו אונדזער וועבזייטל. YouTubeפידז מענטשן צו אונדזער וועבזייטל. די דרשה כתב ידן זענען געגעבן אין 40 שפראכן צו וועגן 120,000 קאמפיוטערס יעדער חודש. די דרשה כתב ידן זענען נישט אונטער דרוקרעכט, אזוי מגידים קענען נוצן זיי פעלנדיק אונדזער דערלויבעניש. ביטע גיט דא צו לערנען וויאזוי איר קענען מאכן א חודשלעך מתנה צו העלפן אונדז אין דעם גרויסן ארבעט פון פארשפרייטן די בשורה צו דער גאנצער וועלט, אריינגערעכנט די מוסלים און הינדו אומות.
ווען איר שרייבט צו דר. הימערס שטענדיק דערציילן אים וואס מדינה איר לעבן אין, אדער ער קען נישט ענטפערן איר. דר. הימערס E-פאסט איז rlhymersjr@sbcglobal.net.
ביטע האלטן דיין תנ"ך עפענען צו דעם פסוקים. די פסוקים זאל זיין אריינגערעכנט מיט קאפיטל 53, אלא ווי קאפיטל 52, לויט צו דר. יוחנן גיל, און אויך "די וואסט מערהייט" פון מאדערן פרשנים (דר. פרנק א. גייבלין, פרשנות למקרא של האקספוזיטור, ספריית הפניות ריג'נסי, 1986, כרך 6, עמ' 300).
די גאנצע פסוקים, פון פסוק 13 דורך קאפיטל 53 פסוק 12, איז בנוגע די "עבד הסובל" פון ה'. מתיו הנרי האט געזאגט,
דאס נבואה, וואס הייבט דא און איז פארבליבן צום סוף פון דער ווייטער קאפיטל, ווייזט זייער קלאר ישוע המשיח; די אלטצייטיש יידן געזען דעם נבואה איז וועגן משיח, כאטש די מאדערן [רבנים] געפרווון צו פארנעפלען די טייטש...אבער פיליפוס, וואס איז פון דעם פסקה דרשנט משיח צו די סריס, פעסטשטעלט אז "וועגן אים רעדט דער נביא אזוי," וועגן אים און קיין אנדערע מענטש, מעשי השליחים 8:34-35 (פרשנות של מתיו הנרי על המקרא כולו, בהוצאת הנדריקסון, דפוס חדש 1996, כרך 4, עמ' 235).
די אלטצייטיש יידיש תרגום זאגט אז עס איז וועגן די משיח, ווי האט די רבנים פון אלטצייט, אבן עזרה און אלשיח (דר יוחנן גיל, אקספוזיציה לתנ"ך, המוכ"ז הבפטיסטי הסטנדרטי, דפוס חדש 1989, כרך 1, עמ' 309).
אויך פרשנים משיחיסטים דורך היסטאריע האבן געזען דעם פסוקים ווי א נבואה פון האדון ישוע המשיח. ספורגעאן האט געזאגט,
וויאזוי קען זיי טאן אנדערש? צו וועמען אנדערש קען דער נביא מאכן רעפערענץ? אויב דער מענטש פון נצרת, דער זון פון אויבערשטער, איז נישט אנזעעוודיק אין די דריי פסוקים, זיי זענען ווי טונקל ווי האלבנאכט זיך. מיר טאן נישט קווענקלען פאר א מאמענט צו אטריביוט יעדער ווארט צו אדוננו ישוע המשיח (צ'. ה. ספורגעאן, "די ניצחון הבטוח פון האיש תלוי על העץ," בימת המשכן המטרופוליטני, פילגרם הוצאה לאור, דפוס חדש 1971, כרך 21, עמ' 241).
ווי שוין דערמאנט דורך מתיו הנרי, פיליפוס דער מבשר געזאגט אז דאס פסקה פון הכתובים האט פארויסגעזאגט די יסורים פון משיח.
"און דער סריס האט ענטפערנדיק געזאגט צו פיליפוסן: איך בעט דיך, וועגן וועמען רעדט דאס דער נביא? וועגן זיך אליין אדער וועגן אן אנדערן? און פיליפוס האט געעפנט זיין מויל, און אנהויבנדיק פון דער דאזיקער פסוק, ער האט געדרשנט די בשורת הגאולה פון ישוע צו אים."
ה(מעשי השליחים 8:34-35).
מיר קענען טאן נישט בעסער ווי די אלטצייטיש תרגום, די רבנים פון אלטצייט, די מבשר פיליפוס, און די פרשנים משיחיסטים דורך די דורות. יעדער ווארט פון אונדזער טעקסט איז א נבואה משיחית, פון האדון ישוע המשיח.
I. ערשטער, מיר זען די עבודה פון משיח צו ה'.
עס איז אלוקים האב וואס זאגט די ווערטער פון פסוק 13,
"זע, בליען וועט מיין עבד, ער וועט דערהייכט און דערהויבן ווערן און זיין זייער הויך. (ישעיה 52:13).
ה' דערציילט אונדז צו קוקן צו זיין "קנעכט." ווען ישוע געקומען אראפ צו ערד, ער
"געמאכט זיך פון קיין שם, און אנגענומען אויף אים די געשטאלט פון א קנעכט, און איז געווארן אין דער גלייכקייט פון מענטשן" (פיליפער 2:7).
ווי קנעכט פון ה' אויף ערד, משיח איז געווען שכלדיק, מיט חכמה. אלע וואס ישוע האט געזאגט און געטאן, אין זיין שירות אויף ערד, איז געטאן מיט גרויס חכמה. ווי א קליין יינגל אין די בית המקדש, די רבנים זענען נשתומם געווארן פון זיין חכמה. שפעטער, די פרושים און צדוקים קען נישט ענטפערן אים, און דער מויל פון פילאטוס, דער מושל פון די רוימער, איז געווען צומאכן ווען ער גערעדט.
דערנאך אונדזער טעקסט זאגט, וועגן קנעכט ה',
"ער וועט דערהייכט און דערהויבן ווערן און זיין זייער הויך." (ישעיה 52:13).
די ווערטער אין מאדערן ענגליש קענען זיין "אויפשטיין," "אויפגעהויבן," און "שטארק דערהויבן." דר. אדוורד ג' יאנג ווייסט אז "עס איז אוממעגלעך צו לייענען די ווערטער און נישט צו געדענקען די הגבהה פון משיח אז איז געוויזן אין פיליפים 2:9-11 און מעשי השליחים 2:33" (דר. אדוורד ג' יאנג, ספר ישעיה, ארדמנס, 1972, כרך 3, עמ' 336).
"דעריבער האט אים אויך ה' שטארק דערהויבן, און אים געגעבן א נאמען, וואס איז העכער איבער יעדן נאמען" (פיליפים 2:9).
"דעם דאזיקן ישוע האט ה' אויפגעשטעלן, פון וועלכן מיר אלע זענען עדות. דעריבער זייענדיק דורך די רעכטער האנט פון ה' דערהויבן געווארן...האט ער דאס אויסגעגאסן" (מעשי השליחים 2:32-33).
"זע, שכלדיק וועט מיין קנעכט, ער וועט דערהייכט און דערהויבן ווערן און זיין זייער הויך." (ישעיה 52:13).
דערהויבן – "אויפגעשטעלן." דערהויבן – "אויפגעהויבן." זייער הויך – "שטארק דערהויבן." דא זענען ווערטער וואס ווייזן די טריט פון דערהייבונג פון משיח. ער איז אויפגעשטאנען פון די טויטע תחית-המתים! ער איז ארויפגענומען געווארן אין הימל אריין ביי זיין עלייה לשמים! ער איצט זיצט ביי דער רעכטער האנט פון ה'! דערהויבן – "אויפגעשטעלן." דערהויבן – "אויפגעהויבן." זייער הויך – אפילו צו די רעכטער האנט פון ה' אין הימל! אמן!
"עס איז געענדיקט" איז געווען זיין רוף;
איצט אין הימל הויך דערהייכט;
הללויה! סארא גואל!
("הללויה! סארא גואל!" מאת פיליפ פ' בליס, 1838-1876).
"זע, בליען וועט מיין עבד, ער וועט דערהייכט און דערהויבן ווערן און זיין זייער הויך" (ישעיה 52:13).
ישוע איז, און תמיד וועט זיין, דער עבד פון אלוקים האב—אלוקים הבן-- אויפגעשטאנען פון די טויטע תחית-המתים, ארויפגיין צו הימל, זיצן ביי דער רעכטער האנט פון אלוקים האב! הללויה! סארא גואל!
II. צווייטער, מיר זען די קרבן פון משיח פאר זינד.
ביטע לייענען פסוק 14.
"אזוי ווי פיל זענען פארחידושט איבער דיר – אזוי חרבה, מער ווי איש איז געווען זיין אויסזען, און זיין געשטאלט מער ווי מענטשנקינדער" (ישעיה 52:14).
דר. יאנג האט געזאגט אז די וואס האבן געזען "די שרעקלעך חרבה פון די עבד [וואלט זיין] שאקירן און ייראת-הכבוד...זיין חרבה [וואלט זיין] אזוי גרויס אז ער וואלט נישט מער האבן אן אויסזען פון א מענטש ...זיין געשטאלט איז געווען אזוי חרבה אז ער איז מער נישט ווי מענטשנקינדער. דאס איז א גאר שטארק וועג צו זאגן ווי גרויס זיין יסורים איז געווען" (ד"ג עמ' 338-337).
ישוע איז געווען חרבה ווען ער איז געווען אונטער זיין צייט פון יסורים. דער נאכט איידער ער איז תלוי על בוים ער איז געווען "אין יסורים,"
"און זיין שווייס איז געווארן ווי גרויסע טראפנס בלוט וואס זענען אראפגעפאלן אויף דער ערד" (לוקאס 22:44).
דאס איז געווען פריער אז זיי האבן גענומען אים אונטער ארעסט. דארט אין דער פינצטערניש פון גת שמנים, די משפט פאר דיין זינד אנגעהויבן צו פאלן אויף משיח. ווען די זעלנער זענען געקומען צו ארעסטירן אים, ער איז געווען שוין דורכווייקן אין שווייס טראפנס פון בלוט.
דעריבער זיי גענומען אים און שלאגן אים אין די פנים. אין אן אנדער ארט, די נביא ישעיה דערציילט אונדז וואס די עבד הסובל געזאגט,
"מיין רוקן האב איך געגעבן צו די שלעגער, און מיינע באקן צו די פליקער; איך האב נישט פארבארגן מיין פנים פון בושה און שפייעכץ" (ישעיה 50:6).
לוקאס האט געזאגט, "זיי געשלאגן אים אויף די פנים" (לוקאס 22:64). מארקוס האט געזאגט אז פילאטוס "האט אים געלאזט שמייסן" (מארקוס 15:15). יוחנן האט געזאגט,
"דעמאלט האט פילאטוס גענומען ישוע, און האט אים געלאזט אויספייטשן. און די זעלנער האבן אויסגעפלאכטן א קרוין פון דערנער, און זי ארויפגעזעצט אויף זיין קאפ, און אים באקליידט אין א פורפור מאנטל. און זיי האבן געזאגט, שלום דיר, מלך פון די יידן! און זיי האבן אים געפאטשט [אים געגעבן פעטש] מיט זייערע הענט" (יוחנן 19:1-3).
דעמאלט זיי צוגענאגלן צום בוים זיינע הענט און פיס. ווי דר. יאנג האט עס געזאגט, "זיין געשטאלט חרבה [וואלט זיין] אזוי גרויס אז ער וואלט נישט מער האבן אן אויסזען פון א מענטש" (ד"ג, עמ' 338).
"אזוי ווי פיל זענען פארחידושט איבער דיר – אזוי חרבה, מער ווי איש איז געווען זיין אויסזען, און זיין געשטאלט מער ווי מענטשנקינדער" (ישעיה 52:14).
רוב מאדערן מאלערייען זענען נישט כמעט ווי פינקטלעך ווי מל גבשן'ס "יסורים פון די משיח," אין פארשטעלן משיח, וואס זיין אויסזען איז נאך זיי אויספייטשן אים, שלאגן אים, און תלה אים אויף דער בוים.
המקרא לשם לימוד סקופילד זאגט פון דעם פסוק, "די פרוש אויסטייטש איז שרעקלעך: 'אזוי חרבה, מער ווי איש איז געווען זיין אויסזען, און זיין געשטאלט מער ווי מענטשנקינדער' – ד"ה נישט הומאן—די עפעקט פון דער ברוטאל יסורים אין מתי 26..." הערן צו א פיוט דורך יוסף הארט (1712-1768).
מיט דערנער זיין שלייף דערשטעכן מיט ווונדן, שיקן טייכלעך פון בלוט פון יעדער טייל; זיין רוקן מיט שווער בייטש שמייסן אבער מער שארף בייטש רייסן זיין הארץ.
צוגענאגלט נאקעט צו אץ המקולל,
אויסשטעלן צו ערד און הימל אויבן, א ספעקטאקל פון ווונדן און בלוט, אן אומעטיק אויסשטעל פון פארווונדיקט ליבע!
("זיין יסורים" דורך יוסף הארט, 1712-1768; צו די ניגן פון "עתה חצות, ועל גבת זיתים").
פאר וואס, ליב גואל, זאגן מיר פאר וואס
דו האט זיך געלייגסט אפגיין מיט בלוט?
וואס מאכטיק מאטיוו קען דו האסט?
די מאטיוו איז קלאר—עס איז געווען אלע פאר ליבע!
("גת שמנים, גת הזיתים!" דורך יוסף הארט, 1712-1768;
צו די ניגן פון "עתה חצות, ועל גבת זיתים").
פאר וואס, ליב גואל, דערציילן מיר פאר וואס דיין אויסזען איז געווען "אזוי חרבה, מער ווי קיין איש (מענטש), און זיין געשטאלט מער ווי מענטשנקינדער"? דער ענטפער איז געגעבן ביי די סוף פון פסוק 12, אין די 53 קאפיטל, "ער האט אוועקטראגן דעם חטא פון פיל" (ישעיה 53:12). דאס איז משיח'ס קרבן פאר דיין חטא, ער געשטארבן אין דיין ארט, פאר דיין חטא אויף די בוים! אזוי, מיר זען משיח'ס עבודה צו ה'. אזוי, מיר זען משיח'ס קרבן צו באצאלן די שטראף פאר דיין חטא.
III. דריטנס, מיר זען ישועת משיח אנגעווענדט.
ביטע האלטן דיין תנ"ך עפענען צו ישעיה 52:15 און לייענען שטייענדיק.
"אזוי וועט ער שפריצן גוים רבים; מלכים וועלן צומאכן זייער מויל פאר אים; ווארום וואס זיי איז נישט דערציילט געווארן, וועלן זיי זען, און וואס זיי האבן נישט געהערט וועלן זיי נעמען צו הארץ." (ישעיה 52:15).
איר קען זיצן. דר. יאנג האט געזאגט אז דא, אין דעם פסוק, די קרבן און יסורים פון משיח אין פסוק 14 איז דערקלערט און אנגעווענדט,
דער נביא דערקלערט פאר וואס ער [משיח] איז חרבה. אזוי...אין דעם צושטאנד פון חרבה "וועט ער שפריצן גוים רבים." [די] איינער וואס איז חרבה, דער קנעכט טוט עפעס פאר אנדערע, אין אז ער טוט א פלח טיהור. זיין חרבה [אין זיין יסורים] איז געווען ...דער צושטאנד אין וועלעכע ער וואלט זיך ברענגען טהרה צו די אומות. דער ווערב "וועט ער שפריצן" [רעדן פון] די שפריצן פון וואסער אדער בלוט ווי א טהרה... עס איז די עבודה פון [משיח ווי כהן] אז איז דא דערקלערן, און דער ציל פון דעם עבודה איז צו ברענגען טהרה צו אנדערע...ער זיך ווי א כהן וועט שפריצן וואסער און בלוט און אזוי לטהר אומות רבות. ער טוט דאס ווי אן איש פון יסורים, וואס זיין יסורים זענען פאר די צוליב פון...טהרה און החלפה אין די וואס זע אים (ד"ג עמ' 248).
אין עקזאקט דערפילונג פון דעם נבואה, די הכרזה דרשה פון די בשורה פון משיח אנטרונט פון די קייטן פון יהדות און געווארן א אלוועלטלעך משיחיסט דת. פון די זייער ערשטער יארהונדערט "פילע אומות" האבן שוין געגעבן די בשורת הגאול, און מענטשן איבער די וועלט זענען געמאכט טהור דורך די בלוט פון משיח, ברענגען זיי צו ישועת אלוקינו אין ישוע המשיח, פראדוצירן, ווי דר. יאנג געזאגט, "החלפה אין די וואס זע אים". כאטש נישט אלע פון די מלכים פון די אומות פון דער וועלט האבן שוין אפגעהיט פאר ישועה, אבער ווי אמונה פון משיח פארשפרייטן איבער די וועלט, זיי "צומאכן זייער מויל פאר אים". מינימאל זיי האבן דאס געטאן. און זיי געווארן נאמינאל אין אמונה, נישט רעדן קעגן אים. אפילו צו דעם טאג, מלכה אליבת השנייה, האלט איר מויל "ביי אים" און האט זיך געקניט און געבוקט פאר אים אין ווסטמינסטר אבי אין קהילה דארט. פילע אנדערע מלכים אין די מערב וועלט, און אין די מזרח, באצאלן אים אויסערלעך כבוד, און פילע פון זיי, אזא ווי מלכה ויקטוריה, האט מער, ווי האט קיסר קונסטנטין אין די ערשטער יארן פון די אמונה פון משיח, און אזוי האט פילע אנדערע.
"ווארום וואס זיי איז נישט דערציילט געווארן, וועלן זיי זען, און וואס זיי האבן נישט געהערט וועלן זיי נעמען צו הארץ" (ישעיה 52:15).
ווי פארויסגעזאגן דא דורך דעם נביא, די בשורת הגאולה פון משיח האט פארשפרייטן איבער די אומות פון די וועלט,
"אזוי וועט ער שפריצן גוים רבים" (ישעיה 52:15).
אפילו דער פרעזידענט פון ארה"ב, א נאמינעל מאמין, האט זיך געקניט זיין קאפ און געבוקט טייל מאל אין קהילה און האלט "[זיין] מויל ביי אים".
אבער איך מוזן זאגן אז דאס ווונדערלעך חזוי טוט נישט רעדן פון אירופה, בריטניה, און אמריקה ווי עס אמאל האט. די קהילות אין די מערב זענען אין צעמישונג און מוטיק ווייל פון די "ליבעראל" אנפאלן אויף די ביבל, און די שוואכקייט פון די קהילות דורך די פארקרימונג פון הכרזה דורך פיני, און די מאדערן תלמידים פון זיין "דסיזיוניזם" אין זיין פארמעס. אבער, אין די גרויס דריט וועלט, די וועאקינג און התעוררות, אמאל געזען אין די קהילות פון די מערב, זענען נאך בליענדיק. אונדזער הערצער זענען צופרידן ווען מיר לייענען פון גרויסע מאסן סיני מענטשן, דרום מזרח אסיה, הודו, און אנדערע טיילן פון דער וועלט, וואס זענען קומען אין די קהילות וואס באמת האבן די בשורת הגאולה אין דעם זייער שעה! יא, זיי זענען אפט גערודפט, אבער ווי טרטוליאן געזאגט אין די צווייט יארהונדערט, "די בלוט פון די מארטירערס על קידוש השם איז דער זוימען פון דער קהילה." און דאס איז אמת היינט איבער דער דריט וועלט. בשעת אמריקה, און די מערב, זענען משומד פון זייער ביבל הינטערגרונט, און זענען זינקען אין צעמישונג רוחניות, נאך ווי ספורגעאן פארויסזאגט,
ישוע וועט ...נישט שפריצן בלויז די אידן, אבער די אומות אומעטום. אלע לענדער וועט הערן פון דיר, און פילן איר קומען אראפ ווי רעגנדלעך אויף די גראז. די שטויביק שבטים ווייט לאנד אריין, און די וווינען אין דעם לאנד וווהין זון איז אונטערגעגאנגען וועט הערן דיין תורה און וועט טרינקען עס אין...איר וועט שפריצן פילע אומות מיט דיין ווארט פון חסד (ד"ג עמ' 248).
ספורגעאן'ס "הנבואי" אנזאג איז אפילו מער אמת היינט ווי ווען ער האט געזאג די ווערטער איבער א הונדערט יאר צוריק. און מיר פרייען אז עס איז אזוי! אמן!
דעם הבטחה האט נישט נאך געווען גאנץ מקיים. אבער עס וועט זיין—פאר דעם מויל פון ה' האט עס גערעדט—דורך דעם נביא ישעיה, וואס האט געזאגט,
"די פעלקער וועלן גיין פאר דיין ליכט" (ישעיה 60:3).
"דער פארמעג פון די פעלקער וועט קומען צו דיר" (ישעיה 60:5).
"זע, די וועלן קומען פון דער צייט, און די—א וועלן קומען פון צפון און פון מערב, און די, פון לאנד סינים" (ישעיה 49:12).
יעקב הדסון טאילור, הלוצי שליח צו סין, האט געזאגט אז "סינים" איז געווען די לאנד פון סין, ווי המקרא לשם לימוד סקופילד, אין זיין הערה אויף ישעיה 49:12. וויאזוי קענען מיר נישט גלויבן מיט טאילור און סקופילד ווען מיר זען דעם טוט זיך אין סין פאר אונדזער זייער אויגן היינט? זיכער עס איז אמת, איידל גערעדט דורך אפליקאציע! טויזנטער זענען התהפך צו משיח יעדער שעה אין די רפובליקה העממית פון סין, און פילע אנדערע ווייט אוועק לענדער, און מיר פרייען אז עס איז אזוי!
ווי אמריקה רוצחת דורך רצח-תינוקות הפלה דריי טויזנט אומבאהאלפן קינדער יעדער טאג, און די קהילות זענען פארמאכן זיך דא אין די טויזנטער, נאך אין די ווייט אוועק לענדער די עבודה פון משיח איז וווקס, און וועט נאך האבן די נצחון! זאל ה' געבן זיי אפילו מער מאמינים! זאל ה' געבן אז די מענטשן וואס וויסן משיח, און מיט רצון סובלים פאר זיין נאמען, קען באלד האבן נצחון צווישן די אומות אין משיח'ס צווייט בואו!
אבער איך פרעגן איר דעם מארגן, "צי איר וויסן משיח? האבן איר געקוקט דורך אמונה צו אים וואס איז געווען 'אזוי חרבה, מער ווי איש' צו באצאלן די שטראף פאר דיין חטא—יא פאר דיין! האט ער שפריצן זיין בלוט אויף דיין זינד, פארשריבן געווארן אין ספרים פון ה' אין הימל? זענט איר געוואשן טהור דורך די בלוט פון די לאם פון ה' וואס נעמען אוועק די זינד פון די וועלט? און, אויב נישט, וועט איר 'צומאכן דיין אייגן מויל' פאר אים, און וועט איר שטעלן זיך אויף די קני צו ישוע, און אויפגענומען אים ווי דיין אייגן אדון און גואל? און וועט איר טאן אזוי איצט?"
ביטע אויפשטעל זיך און אויסזינגען נומער זיבן אויף דיין זמירות פאפיר.
די שווערע מאסע פון מענטשלעך שולד לייגן אויף דער ראטעווער; מיט טרויער ווי א בגד ער איז אנגעטאן פאר זינדיקע, פאר זינדיקע איז אנגעטאן.
און אין דעם וויטיק פון טויט ער געוויינט, ער מתפלל פאר מיר; ליב געהאט און כאגד מיין שולדיק נשמה ווען אויף נאגל צו די בוים, ווען אויף נאגל צו די בוים.
טאקע ליבע, פלאימדיק! ליבע נישט צו דערגרייכן פון מענטשלעך שפראך; ליבע, וואס זאל זיין די טעמע פון א אייביק ליד, א אייביק ליד.
("אהבה ביגון" מאת וויליאם וויליאמס, 1759; ללחן של "מתיקות מלכותית יושבת על כסא").
אויב איר ווילט צו רעדן צו אונדז וועגן אמונה אין ישוע און ווערן א מאמין, ביטע גיין צו די הינטן פון די חדר. דר. קגן וועט נעמען איר צו א שטיל ארט ווו מיר קענען רעדן. ביטע גיין איצט. דר. חאן, ביטע פירן אונדז אין תפילה פאר די וואס האבן געענטפערט. אמן.
ווען איר שרייבט צו דר. הימערס שטענדיק דערציילן אים וואס מדינה איר לעבן אין, אדער ער קען נישט ענטפערן איר. אויב איר האט שוין ברוך פון דעם דרשה, שיקן א בליצפאסט צו דר. הימערס, און זאגן אים, אבער שטענדיק ארייננעמען פון וואס לאנד איר שרייבן. דר. הימערס e - פאסט איז (דריקט דא) rlhymersjr@sbcglobal.net
איר קען שרייב דר. הימערס אין קיין שפראך, אבער שרייב אין ענגליש, אויב איר קענען. איר ווילן צו שרייבן דר. הימערס א בריוו דורך פאסטן, זיין אדרעס איז
P.O. Box 15308, Los Angeles, CA 90015. איר קען רופן אים דורך טעלעפאנירן ביי (818)352-0452
(סוף פון דרשה)
איר קענען לייענען די דרשות פון דר. הימערס יעדער וואך אויף די אינטערנעט, דריקט
www.sermonsfortheworld.com.
דריקט אויף "דרשות אויף יידיש" .
די דרשה כתב ידן זענען נישט אונטער דרוקרעכט, אזוי מגידים קענען נוצן זיי אן אונדזער דערלויבעניש.
אבער, אלע פון די ווידואס פון דר. הימערס זענען אונטער דרוקרעכט און קען זיין געניצט בלויז מיט דערלויבעניש.
כתבי הקודש איידער די דרשה פון האר אבעל פרודהאממע:
מתי 27:26-36.
סאלא געזאנג איידער די דרשה פון הער בנימין קינקאיד גריפיט:
"אהבה ביגון" מאת וויליאם וויליאמס, 1759; ללחן של "מתיקות מלכותית יושבת על כסא").


text:
יעצט איז אויפגעשווימען א ווידיא וואס כאפט אפ די גאנצע אינצידענט, פון די די עראָמעקסיקאָ פלייט AM2431 הייבן אן טעיקאף (הייבן) ביז זי פאלט צוריק אראפ, און ווייזט ווי שווער די וועטער איז דארט געווען, וואס איז גאנץ-ווארשיינליך געווען די אורזאך פאר די עקסידענט
דראמאטישע ווידיא ווייזט די סעקונדעס וואס די מעקסיקאנער פליגער קראכט
יעצט איז אויפגעשווימען א ווידיא וואס כאפט אפ די גאנצע אינצידענט, פון די די עראָמעקסיקאָ פלייט AM2431 הייבן אן טעיקאף (הייבן) ביז זי פאלט צוריק אראפ, און ווייזט ווי שווער די וועטער איז דארט געווען, וואס איז גאנץ-ווארשיינליך געווען די אורזאך פאר די עקסידענט


text:
שלמה קאניג
ר' שלמה קאניג איז א וויזשניצער אינגערמאן וואס דינט אין דעם ראקלענד קאונטי שעריפ'ס טעסק פארס.
ער איז אויך דער וויצע-בירגערמייסטער פון כתר וויליזש. און איר הויפט שתדלן און פאליטיקאנט פאר וויזשניצער חסידות.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- איינעם וואס ער האט ארעסטירט פאר צענדליגע יארן פארן פארשפרייטן אויפן אינטערנעט שמוץ. [1]
- דער "זשורנאל" באריכט וועגן זיין ארבעט. [2]
- דער "טיימס" באריכט איבער זיין כללית'דיגע דינען אין דעם פאליציי דעפארטמענט, אלס דער איינציגער חסידישער אינגערמאן איבער דער גארער וועלט וואס גייט יוניפארם מיט בארד און לאנגע פיאות.


text:
מאל איך הערן מענטשן זאגן אַז אַמאַזאָן קאָם איז אַ נייַ זוכן מאָטאָר ספּעשלי דיזיינד פֿאַר פּראָדוקטן, אלא ווי זייַן פעליקייַט דעפֿיניציע ווי די וועלט 'ס לידינג רעטאַינער אין די מעלוכע פון עקאָממערסע און פאַלן-שיפּינג אָנליין געשעפט. אַזוי, ווי אמת איז דעם טרענדי האַשאָרע אַז אַמאַזאָן קאָם יוואַלווד אין זוכן מאָטאָר פֿאַר פּראָדוקטן - אפילו מער פאַקטיש ווי מיר קענען טראַכטן? צומ גליק, איך ווע גאַט עטלעכע ריזאַנאַבלי קאַנווינסינג סטייטמאַנץ פון די מערסט פריש לערנען וועגן אָנליין פֿאַרקויף טעקנאַלאַדזשיז. דעם פאָרשונג איז געזאגט צו ווערן געפירט דורך פיר פאַרשידענע לענדער און קאַווערינג אין-קראָם באַניץ אין דער זעלביקער צייַט - gentle microlife. און אונטן איך בין געגאנגען צו ווייַזן איר עטלעכע טשיקאַווע רעזולטאַטן און פּרובירן צו ענטפֿערן די כעדליין קשיא צו דעם געשיכטע.
מער און מער מענטשן זענען ניצן Amazon com ווי זוכן מאָטאָר פֿאַר פּראָדוקט אינפֿאָרמאַציע. לויט די יבערבליק, די אָפּזעצערייַ פאָרשונג ינוואַלווד טויזנטער קאָנסומערס פון די פאַרייניקטע שטאַטן, און שייכות שאָפּפּערס פון דייַטשלאַנד, די פאַרייניקטע מלכות, און פֿראַנקרייַך - מיט וועגן זיבן הונדערט רעספּאָנדענץ פּער יעדער לאַנד (דייטיד 2017): איבער 70% פון אָנליין שאַפּערס באַזוכן אַמאַזאָן ערשטער און ערשטער, ווען עס קומט צו לערנען מער וועגן אַ געוויסע פּראָדוקט (ווי פאַקטיש פּרייסינג, קונה איבערבליקן, פּראָדוקט פרטים, קויל פונקטן פון נוצן, אאז"ו ו) איידער גענומען זייער לעצט באַשלוס צו מאַכן אַ קויפן. קימאַט 25% פון אַקטיוו ניצערס בראַוזינג אין די קייט פון אָנליין שאַפּינג רעקרייישאַנד אַז זיי גיין פֿאַר אַמאַזאָן צו געפֿינען מער וועגן דעם פּראָדוקט זיי דאַרפֿן, לערנען זייַן פֿעיִקייטן, פּראָסט פּרייסינג און קיין אנדערע פּראָפּערטיעס - פּונקט ווי אויב זיי זענען אין די פאַקטיש ציגל-און-מאָרטער קראָם. וועגן 55% פון אַקטיוו שאָפּפּערס אויף אַמאַזאָן אַדמיטאַד אַז זיי זענען געניצט צו האָבן זייער ערשט פּראָדוקט זוכן גלייַך דאָרט, וועגן כּמעט קיין פּראָדוקט בנימצא אויף פאַרקויף. באַטראַכטן אַז Google נאָך נעמט וועגן 85% פון פּראָדוקט-פֿאַרבונדענע קונה פאָרשונג, די ריס קענען זיין פּאַטענטשאַלי קלאָוזינג סייַ ווי סייַ, אויסערדעם מיט אַ גאַנץ גיך גאַנג געריכט.
עס איז אַ נייע זייַט פון רעטאַיל פארקויפונג אַנקאַווערד מיט עקאָממערסע געשעפט און פאַלן-שיפּינג פּראָדוקט סטאָרז אין באַזונדער. ווי פֿאַר אַמאַזאָן זיך, דעם טאַקע פולאַד וועלט 'ס שפּיץ פאָלקס דיגיטאַל מאַרקעט ווייזט אַז סמאַרטפאָנעס זענען טשאַנגינג די וועג מיר קויפן. עס מיינט אַז מער און מער אַקטיוו שאָפּפּערס זענען פּונקט אַדאַפּטינג צו דעם קראַנט פּראָגרעס אין רירעוודיק-פרייַנדלעך זוכן. און אַמאַזאָן קאַם מיט זייַן זוכן מאָטאָר און פּראָדוקט-פאָוקיסט אַלגערידאַם פּאַטערנז איז נישט אַן יקסקלוזשאַן אין דעם הערשן. עס מיטל אַז אַלע מאָדערן קאַנסעפּס אָדער רעטאַילינג און אָנליין העכערונג ינעוואַטאַבלי טענד צו טוישן.
זאל ס פּנים עס - אַלגעמיין פּאַטערנז פון קאַנסומער נאַטור האָבן לעצטנס געביטן צו אַ זיכער מאָס. איך מיינען אַז יעדער פּראָסט ייַנקויפער ווערט איצט מער מסתּמא צו פאָרעם זיין מיינונג און בויען צוטרוי פּענדינג אויף די פּראָדוקט באריכטן און די רעשט פון אינפֿאָרמאַציע בנימצא אָנליין, אלא ווי פאַרלאָזנ אויף די לעבן פארקויפונג שטעקן. און קיין ענין ווי דערקענט אַז די עמפּלוייז קענען פאקטיש - די מאָדערן לאַכאָדימ - אינדוסטריע איז נאָך יקספּיריאַנסט אַ גאָר מעזשעראַבאַל יראָוזשאַן פון זייַן גשמיות לאָוקיישאַנז, ספּייסאַז און סעלינג פונקטן.


text:
פון די אַריבער 200 קוואַלן וועלכע זענען אונטערזוכט געוואָרן אין די "ביעווער דאַמבע" געגנט, האָבן 33 אינסטאָלירטע פילטרעישאן סיסטעמען, וועלכע נוצן די זעלבע קאַרבאָן פילטרעישאן טעכנאָלאָגיע ווי אינעם וואַשינגטאָן לעיק — ניובורג'ס רעזערוואַר — אָבער אויף אַ קלענערן פאַרנעם.
די "ביעווער לעיק דאַמבע" וועלכע איז געשאַפן געוואָרן אין די 870 'ער יאָרן שלענגלט זיך לענגאויס די די ניו–ווינדזאָר, קאָרנוואל און בלומינג–גראָוו טאַונס. די דאַמבע האַלט געווענליך צוריק אַ האַלב מיליאָן גאַלאָן וואַסער, אָבער עס קען זיין פיל מער אין פאַרפלייצנדע אומשטענדן. די דאַמבע איז די אייגנטום פון אָרענדזש–קאַונטי, אָבער עס ווערט אויפגעהאַלטן דורך די אַרום 800 דערנעבנדיגע איינוואוינער וועלכע האָבן די אויסשליסליכע רעכטן צו שווימען, שיפלען און כאַפּן פיש אינעם טייכל.
"די–אי–סי" אויספאָרשער האָבן מיט עטליכע יאָר צוריק אָנגעהויבן צו טעסטן קוואַלן וואָס ווערט גענוצט דורך די "ביעווער לעיק דאַמבע" איינוואוינער נאָכ'ן אַנטדעקן די שעדליכע "פּערפליוראָקטענאָיק עסיד" (פּי–עף–אָו–עי) און "פּערפליוראָקטענאָיק סולפאָנעיט" (פּי–עף–אָו–עס) אינעם לעיק און אירע קאַנאַלן.
מען גלויבט אַז די פאַרפּעסטיגונגען וואָס זענען שוין געפונען געוואָרן אין "ביעווער לעיק דאַמבע" און אין עטליכע פּריוואַטע קוואַלן, קומט פונעם באַנוץ פאַר פייער–לעשער פאָום ביי סטואַרט–עירפּאָרט, און די כעמיקאַל איז שוין פאַרבינדן געוואָרן מיט ניר און טעסטיקולער קענסער, נידעריגע וואָג ביי ניי–געבוירענע קינדער און אנדערע פּראָבלעמען.
איינס פון די כעמיקאַלן "פּי–עף–אָו–עס" האָט שוין געצוואונגען צו שליסן די "וואַשינגטאָן לעיק" אין ניובורג, און באַוואויגן אַן אויסגעברייטערטע אויספאָרשונג וואָס האָט געפירט צו די אויפדעקונג פון פאַרפּעסטיגטע קוואַלן ביי די "ביעווער לעיק דאַמבע" און אין די טאַונֹס פון ניו–ווינדזאָר און ניובורג.
די סטעיט אַגענטור באַאַמטע זאָגן, אַז זיי וועלן פאָרזעצן נאָכצופאָלגן מיט אַלע אַפעקטירטע קאָמיוניטיס וועגן אַפּדעיטס פון צייט–צו–צייט.