text:
װיקיפּעדיע:בילדער
שטעלן א בילד אין אן ארטיקל איז זייער גרינג. וויקיפעדיע האט אן א צאל בילדער און מען קען אויך ארויפֿלאדן נאך בילדער. די בילדער ווערן געשפייכלט אינעם טעקע נאמענטייל. ווי אויך קען מען ניצן אלע בילדער פון קאמאנס.
אינהאַלט
ניצן בילדער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ווי צו שטעלן דאס בילד
[[טעקע:PictureFileName.png|קליין|קעפל טעקסט]]
אנשטאט PictureFileName.png דארפט איר שרייבן דעם נאמען פון דער טעקע וואס האלט דאס בילד (דער נאמען לאזט אויס .png אדער .jpg), און אנשטאט "קעפל טעקסט" שרייבט איר דאס קעפל וואס זאל שיינען. דאס בילד ווערט געשטעלט אויטאמאטיש אויף דער לינקער זייט פונעם בלאט. אויב ס'איז נייטיג צו שטעלן א בילד רעכטס אדער צענטער דארף מען צולייגן דאס אלס פאראמעטער, למשל:
[[טעקע:PictureFileName.png|קליין|רעכטס|קעפל טעקסט]]
- צום ביישפיל:
[[טעקע:Latkes.jpg|קליין|צענטער|פאנשקעס]]
מען קען דאס מאכן אויך דורך דרוקן דאס זעקסטע קנעפל אין דעם געצייגפאס העכער דער שרייבנשויב. (עס האט א בילד פון א בילד)
ווי גרויס באווייזט דאס בילד?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די גרונט גרייס פון אזא בילד איז 180px. איינגעשריבענע באניצער קענען טוישן די גרונטגגרייס אין זייערע פרעפערענצן (טעקע טאב).
אין אלגעמיין פארלאזט מען זיך אויפן גרונטגרייס. ווען מען דארף אלס אויסנאם בדווקא באשטימען די גרייס פונעם בילד, קען מען אריינשרייבן א נומער נאכדעם px. למשל:
[[טעקע:PictureFileName.png|קליין|300px|קעפל טעקסט]]
אזוי באשטימט איר די גרייס פונעם בילד. אויב צום ביישפיל ווילט איר זאל מען זעהן די בילד קליין שרייבט ארום 100px א.א.וו.
- צום ביישפיל:
[[טעקע:Latkes.jpg|קליין|רעכטס|120px|פאנשקעס]]
ארויפלאדן בילדער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איינלאגירטע באניצער מיט אויטאבאשטימטע קאנטעס (ד"ה לכל-הפחות פיר טעג אלט און מיט כאטש צען רעדאקטירונגען) קענען ארויפלאדן מעדיע צו וויקיפעדיע.
כדי אריינלייגן א בילד אין וויקיפעדיע, דארפט איר קוועטשן אויפן לינק 'אַרויפֿלאָדן בילדער/טעקעס וואס געפינט זיך אין דעם געצייג קאסטן אויף דער רעכטער זייט.
וועט זיך אייך אנטפלעקן א בלאט וואו איר קענט ארויפלאדן א טעקע. איר דארפט אריינשרייבן אפאר ווערטער אינעם ליידיגן קעסטל, און אויסקלויבן א דערלויבניש פון אן אראפלאזן מעניו, לויט פון וואנעט מען האט גענומען דאס בילד. און די ליידיג קעסטל איז פאר אן אנגעבונג אז מ'האט רשות פון דארטן.
דאס בילד וואס איר ווילט ארויפלאדן מוז זיך געפינען אויף אייער קאמפיוטער. איר דארפט אויסקלויבן דאס בילד מיטן קנעפל Choose File.
טאמער איר ווילט קאפירן א בילד פון אן אנדער וויקיפעדיע, דארפט איר פריער אראפלאדן דאס בילד אויף אייער קאפיוטער.
א בילד וואס געפינט זיך אין קאמאנס שטעלט מען נישט אין דער וויקיפעדיע דא, ווייל מען קען ניצן דא אין ארטיקלען אלע בילדער פון קאמאנס.
וואסערע בילדער מעג מען דא לייגן?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פארזיכטיג: די בילדער פאליסי לויטעט, אז מען טאר נישט ארויפלייגן א בילד אן אנצייכענען בשעת מעשה פון ווי און וואסארא רשות מען האט דאס. אז נישט פליקט מען דאס אראפ. ביטע זייט געווארענט אין דעם כדי אייער ארבייט זאל נישט זיין לטמיון. אפילו מען ווייסט זיכער אז יענער האט עס געגנבעט טאר מען דאס נישט גנבענען צוריק פון אים, ווייל מיר זענען מפקיר די בילדער מיטן דאס ארויפלייגן אויף א וויקיפעדיע. אבער א חרדישע צייטונג איז דאס נישט מפקיר.
בקיצור א בילד וואס האט נישט קיין קלארע באווייז אז דאס איז באפרייט טאר מען נישט נוצן.
בעשע מען טוט ארויפלאדירן א בילד דארף מען אנמערקן אז דער בילד קומט פון אנדערע וויקיפעדיעס אדער אז דאס איז באפרייט דורך איר בעל הבית פאר יעדן צו באנוצען גלייך, נאר אזוי איז זי ערלויבט צו בלייבן אויפן וויקיפעדיע.
לגבי אויסמעקן:פאליסי האט דאס די זעלבע די דין ווי סתם ארטיקלן אויב איז דאס גניבה קומט דאס אראפ נאך א באווייז, און אין אלגעמיין גייט דאס דורך א פראדעצור וואס מען געבט א געלגענהייט פארן ארויפלאדירער זיך צו פארענטפערן געהעריג.
טוט ארויפלאדן אויף קאמאנס - א ריזן געשמאקער בילדער זאמלונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סאיז א בחינה פון זה נהנה וזה לא חסר, אז טאמער לאדענט איר דאס דטארן אוריף האבן אלע וויקיפעדיע שפראכן עקסעס דערצו.
כדי ארויף צו לייגן בילדער מוזט איר דאס נעמען פון אן אנדער וויקיפידיע שפראך. אדער פון וויקימידיע קאמאנס (שותפות) וואס דאס דינט ספעציעל ארופצולאדענען פיקטשער סאונד און ווידיאו פיילס. אדער בילדער וואס איר זייט ערלויבט זיי דערשיינען.
אויך קענט איר זיך באנוצן מיטן מוסטער קאמאנסקאט
בילד לעבט אויף ארטיקל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען איר לייגט א בילד, און דאס איז זייער וויכטיג ווייל עס לעבט אויף דעם ארטיקל, געדענקט צו שרייבן נעבן דעם בילד'ס נאמען, thumb left און סעפערטירט די ווערטער מיט אזא סימבאל | און אויך פארגעסט נישט צו שרייבן אין אידיש דעם טיטול פאסענד אונטערן בילד.


c: text/html

text:
אקציע (פינאנץ)
אין שטח פון פינאנץ איז אן אקציע אדער שעירס א חלק פון א געזעלשאפט מיט וואס זי שטעלט צוזאם איר קאפיטאל. די ווערט סך-הכל פון אלע אקציעס פון א געזעלשאפט איז די קאפיטאליזאציע פון דער געזעלשאפט.
דאס זענען אפטיילונגן וואס מענטש האבן א שותפות אין סטאקס, מיוטשעל פאנדס און אלע אנדערע פינאנציעלע קארפאראציעס אדער קאמפאניס.
די אייגענטימערס פון די געוויינטלעכע אקציעס האבן די רעכט צו שטימען ביי א גענעראל-פארזאמלונג פון דער געזעלשאפט. זיי האבן די רעכט אויסצוּװעלן די דירעקטארן און צו באשטימען וויפיל מ'זאל אויסטיילן יעדע יאר.
די אקציעס פון א פובליקער געזעלשאפט טוט מען קויפן און פארקויפן אין דער בערזע.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
5טן אויגוסט
דעם 5טן אויגוסט איז דער 217טער טאג פון יאר (218טער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 148 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1391 - פאגראמען קעגן יידן אין טאלעדא און בארצעלאנע. אסאך יידן פארלאזן די שטעט.
- 1583 - סיר האמפרי גילבערט גרינדעט די ערשטע קאלאניע פונעם ענגלישן קעניגרייך אינעם אינזל נייפונדלאנד (היינט קאנאדע).
- 1772 - דאס ערשטע צעטיילן פון פוילן
- 1944 - חורבן אייראפע - ווארשעווער געטא אויפשטאנד: איינסן פון די עס עס און ווערמאכט פירן ארויס און הרגענען 40,000 בירגער.
- 1960 - אויבער וואלטע (היינט בורקינע פאסא) ווערט אינגאנצן אומאפהענגיק פון פראנקרייך.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1802 - נילס הענריק אבעל, נארוועגישער מאטעמאטיקער (געש' 1829)
- 1930 - ניל ארמסטראנג, אמעריקאנער אסטראנויט, ערשטער מענטש צו גיין אויף דער לבנה (געש' 2012)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1942 - יאנוש קורטשאק, פירער פון דעם יתומים אנשטאלט אין ווארשע, דערמארדעט אין טרעבלינקע מיט זיינע שילערן (געב' 1878)


text:
רמת הגולן
רמת הגולן איז דער ראיאן צווישן דעם ירדן טייך און סיריע אין דער צפון ארץ ישראל דיסטריקט. די ארץ ישראל'דיגע זייט איז געווארען איינגענומען ביי דער זעקס טאג קריג, אין דעם גולן איז דא אסאך קוואלן וואס שטעלן צו א דריטל פון דעם וואסער אין דעם כנרת. פון 1974 זיצן דארט יו ען טרופן און היטן אויפן שטילקייט וואס איז טאקע רואיג געווען. סיריע בעהט נאך אלץ צוריק דעם גאנצן גולן אלס אויפטויש פאר שלום. ס'דא וואס האלטן אז טאמער איז עס א אמת'ער שלום לוינט זיך עס. אנדערע טענה'ען אז באלד בלייבט שוין נישט איבער פון ווי צו געבען.
היינט וווֹינען אין גולן 40 טויזנט מענטשן:18.5 טויזנט דרוזן, 2,700 אלאווים, און 17.5 טויזנט יידן. ס'זענען דא 6 דרוזישע שטעטלעך און 32 אידישע דערפער, די פארדינסט זענען פון ערד ארבייט.
די דרוזן פון גולן זען זיך נישט אלס ישראל בירגער, נאר האלטן זיך מיט די סירישע בירגערשאפט. די רעגירונג אין ישראל איז זייער בירגערשאפט אנערקענט אלס פראבלעמאטיש, אבער נישט אלס סירישע. די הויפטשטאט פונעם ראיאן איז קצרין.


text:
איוב
צו דער ספר איוב
איוב איז א פארעם אין תנ"ך. ער איז באשריבן אין ספר איוב. דער ספר באשרייבט זיין צדקות און פון צווייטן זייט ווי ער האט געליטן צרות צרורות. דער ספר קומט פארענטפערן די פראגע פון "צדיק ורע לו, רשע וטוב לו". דער ספר שטעלט פֿאָר די גרויסע חכמה פון גאט מיט זיין פירן די וועלט, און ווי אזוי דער מענטש מיט זיין קליין חכמה קען נישט פארשטיין די הנהגה פון גאט.
עס איז דא א דיעה אין חז"ל אז איוב איז נאר א משל אויף צו פארענטפערן די פראגע, אבער אזוי א מענטש איז קיינמאל נישט געשטויגן און נישט געפלויגן. איוב לא היה ולא נברא, רק משל היה חז"ל


text:
13טן אפריל
דעם 13טן אפריל איז דער 103טער טאג פון יאר (104טער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 262 טעג .
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1829 - דער בריטישער פארלאמענט שענקט פרייהייט פון רעליגיע צו קאטאליקן אין בריטאניע
- 1945 - צווייטער וועלט קריג - די רויטע ארמיי באפרייט ווין
- 1975 - א בירגערקריג ברעכט אויס אין לבנון צווישן די קריסטן און מוסלמענער
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1519 - קאטערין דע מעדיטשי, מלכה פון פראנקרייך (געש' 1589)
- 1570 - גיי פאקס, ענגלישער זעלנער, באשולדיגט אין דער פולווער אינטריגע (געפירט צום טויט 1606)
- 1743 - טאמעס זשעפערסאן, דריטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע (געש' 1826)
- 1963 - גארי קאספאראוו, רוסישער שאכשפיל גרויסמייסטער, בארעכנט דער גרעסטער שאכשפילער אין דער וועלט


text:
אפעק
אפעק איז א קארטעל פון צוועלף לענדער וואס האלט אן א מאנאפאל איבער דער וועלט'ס גרעסטער חלק אויל גראבונגען אז די פרייזן זאלן נישט צופיל פאלן, נאר די אראבישע ליגע מיט זייערע אייראפער פריינד זאלן זיך קענען אנפילן די טאשן אויף די אמעריקאנער ענערגיע הונגעריגע מענטשן, וואס פאר אן אמת געזאגט היינט איז זייער מאכט שוין היבש געפאלן ווען מען טרעפט אויל אין אנדערע לענדער, ווי אויך הייבט מען אן צו נוצן מער עטאנאל. אבער רוסלאנד איז דער גרויסער בער וואס מאכט אן צרות איבעראל כדי ער זאל קענען מאכן געלד אויף זיינע גרויסע אויל רעזערווארן.
אפעק איז הויפטקווארטירט אין ווין.
אינהאַלט
אפעק מיטגלידער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אלעס צוזאמען זענען פארהאן צוועלף מיטגלידער לענדער
- סאודי אראביע
- איראק
- איראן
- קואווייט
- עקוואדאר
- ניגעריע
- אלזשיר
- אנגאלא
- קאטאר
- ווענעזועלע
- פאראייניגטע אראבישע עמיראטן
- ליביע
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גרינדונג פון אפעק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ארגאניזאציע הויפטקווארטיר[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זייער איינפלוס אויפן מארקעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
70ער יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די 70ער יארן ווען די אראבישע וועלט האט פראקלאמירט דעם אויל-עמבארגא אלס ענטפער צו די יום כיפור מלחמה וואס זיי האבן געהאלטן אז אמעריקע העלפט בלינדערייט ארויס די ציונים, האבן זיי דאן כמעט פאראלאזירט די וועלט
80ער יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
90ער יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
יארע 2000[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 2010[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 2010 איז געווארן די מאכט פון אפעק ווייניגער און ווייניגער נאכדעם וואס עס האט אין 2008 געגרייכט א פעסל אויל צו ארום $147.46 אויפן ניו יארק מערקענטילע בערזע איז דאס געווען א גרויסער ווענדפונקט וואס האט אויפגעוועקט די וועלט וואס זינט דאן ווערט די טעכנאלאגיע פילפאכיג מער פארגעשריטן פון די יארן בעפאר און דורכאויס די לעצטע צען יאר פון 00' ביז 10' איז געפאלן מיט א האלבער גאלאן וויפיל א מענטש באנוצט זיך אין א טאג מיט גאזאלין צו דירעקט צו אומדירעקט, וואס עס וועט זיך אויסקאכן אין די קומענדיגע יארן ווארט אונז איבער צו זען, אבער מיט די אלע ענווייראמענטאליסטן און דעם דרוק וואס די אויטאמאביל אינדוסטריע האט צו ערצייגן מער ענערגיע שפארזאמע קארס, איז נישט אזוי אבסורד צו זאגן אז עס איז שוין גאנץ נאנט דער טאג וואס מען וועט שוין אינגאנצן נישט זיין אפהענגיק אין די אראבישע שייכן מיט די רוסישע דיקטאטורן און מען וועט שוין נישט דארפן אזויפיל אוועק צאלן פאר די ביסל ענערגיע וואס דער מענטש ברויך צו האבן.


text:
1858
1858 איז דאס 58סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1858 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 11טן מיי - מינעסאטע שליסט זיך איין אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 15טן אפריל - עמיל דורקהיים, סאציאלאג (געש' 1917)
- 23סטן אפריל - מאקס פלאנק, דייטשער פיזיקער, געווינער פון דעם נאבעל פריז פאר פיזיק (געש' 1947)
- 27סטן אקטאבער - טעאדאר רוזעוועלט, 26סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1919)


text:
טלית
א טלית אדער ציצית איז א רעליגיעזער פירקאנטיקטער געוואנט, ווען אין די ווינקלען זיינען אנגעקינפט פעדימער, צו דערמאנען גאט'ס געבאטן, וועלכע ציילן זיך צו 613 (תרי"ג מצוות).
- טלית גדול - א טלית גדול גייט מען יעדן טאג ביים דאווענען שחרית. ביי אסאך אשכנזים גייט מען א טלית גדול נאר נאך דער חתונה, אבער ביי יעקעס, אויבערלענדער און ספרדישע יידן גייט מען מיט אים שוין פון דער בר מצווה.
- טלית קטן - מען פירט זיך צו גיין א טלית קטן א גאנצן טאג ביי טאג, און א סך חסידים גייען אים אויך ביי נאכט אפילו ביים שלאפן.


text:
קאנפוציוס
קאנפוציוס (כינעזיש: 孔夫子) (551- ביז 478-) איז געווען א חשובער כינעזער פילאסאף. זיין ארגינעלער נאמען איז געווען קאנג קיו (כיענזיש: 孔丘) אדער זשאנג ני (כינעזיש: 仲尼). ער איז געבוירן אין לו שטאַט (魯), כינע, טאג 27 פונעם אכטן מאנאט אינעם כינעזישן לבנה קאלענדאר אין 551 פֿאר דער ציווילער יאר-רעכענונג. זיין פאטער איז געווען שו ליאַנג הע (叔梁纥), און זיין מוטער איז געווען יאַן זשענג זאַי (顏徵在). ווען ער איז געווען אלט דריי יאר איז זיין פאטער געשטארבן.
אלס קינד, האט ער געהאט שטארק חשק צו לערנען וועגן אלדינג. שפעטער האט ער געארבעט אלס שטאַט באאמטער אין ענינים פון פארמען און בהמות. דערנאך איז ער געווארן א לערער.


text:
חיים זשיטלאווסקי
דאקטער חיים זשיטלאווסקי (רוסיש: XaиM OcипoBич ЖиTлoBckий) (19טן אפריל 1865, אושאץ - 6טן מיי 1943, קאלגארי, קאנאדע) איז געווען פון די גרויסע און אנגעזענסטע יידישיסטן, א שרייבער, פובליציסט און קריטיקירער.
זשיטלאווסקי איז געבוירן אין אושאץ, וויטעבסקער גובערניע, רוסלענדישע אימפעריע (היינט בעלארוס) דעם 19טן אפריל 1865 צו זיין פאטער יוסף, א ליובאוויטשער חסיד.
אנגעהויבן זיין פאליטישן לעבן האט ער אלס רעוואלוציענער קעגן צאר אין רוסלאנד. מיט די צייט איז ער געווארן א ראדיקאל, און ער האט זיך אנגעשלאסן אין די סאציאל רעוואלוציאנערע פארטיי, וואס האט געשטיצט א רעוואלוציע באזירט אויף אגרעסיווע און ברוטאלישע שריט.
אין יאר 1908 האט ער זיך באטייליקט ביי די טשערנאוויצער קאנפערענץ, און געווען פון די גרויסע פערזענליכקייטן דארט. ער איז געווען א שטארקע קעגנער פון ציוניזם, און העברעיש. זיין אידעאלאגיע איז געווען, אויפשטעלן א לאנד פאר יידן באזירט אויף יידיש, דעריבער האט ער באקומען א שארפע קעגנערשאפט אין שפראכן קריג, קעגן העברעיש.
אין יאר 1930 האט ער עמיגרירט קיין אמעריקע, נאכן דורכפאל פון זיין חלום פון יידישע אויטאנאמיע אין א לאנד אן גרענעצן. דארט איז ער געווען פון די גרינדערס פון יידישער קולטור פארבאנד, וואס האט זיך פארנומען מיט דרוקן ביכער. ער האט געגרינדעט א יידישן קולטור צענטער אין קאנאדע. אויך האט ער זיך באגעגנט מיט אנארכיסטן פון מענטשן זיינס גלייכן, ווען מאקסים גארקי האט באזוכט אין די פאראייניקטע שטאטן, האבן זיך די צוויי געטראפן.
זיינע אנשויאונגען האבן געבראכט צו א סך רייבערייען צווישן די יידישע פארטייען אין אייראפע, און ער האט זיך ערווארבן א סך פיינט, פון די ציוניסטישע פארטייען. נאך זיין עמיגראציע פון אייראפע זענען די געמיטער רואיקער געווארן.
זשיטלאווסקי איז געווען א רעוואלוציאנער, סאציאליסט, און אן אנגעזעענער יידישיסטישער דעה זאגער. ער האט פארעפנטליכט זיבעציק ביכער, פון זיי קריטיק, ארטיקלען און עסייען, דערציילונגען.
ער איז געשטארבן דעם 6טן מיי 1943 אין אלבערטא, קאנאדע. און געברענגט געווארן צו קבורה אין ניו יארק.
אויף זיין נאמען איז דער פאנד פאר יידישע שטודירונגען, און עס ווערט פארטיילט די זשיטלאווסקי פרעמיע דורך דער ארגאניזאציע.


text:
מיכל
מיכל די טאכטער פון שאול המלך ביי די מלחמה מיט גלית הפלשתי, האט שאול צוגעזאגט, ווער עס וועט אים באזיגן, וועט באקומען מיין טאכטער מיכל פאר א פרוי.
קיינער האט זיך אבער נישט געטרויעט אנצוהייבן מיט די מעכטיגן גיבור חיל ואיש מלחמה ווי גלית נאר דער קליין געוויקסיגער דוד'ל, וועמען זיין פאטער ישי האט געשיקט צו זיינע ברידערלעך.
ווען דוד איז אנגעקומען אהין אויפן פראנט, און געהערט ווי דער גלית לעסטערט גאט, האט ער באשלאסן אז ער וועט פירן מלחמה, און וועט אים אומברענגען.
ווען דוד האט געווארפן דאס שטיינדל וואס האט אומגעברענגט גלית'ן, האבן אלע מיידלאך געזונגען פאר דוד'ן, און דאס האט אויסגערופן דעם צארן פון שאול.
דעמאלט האט זיך אנגעהויבן דער ביטערער שטרייט צווישן דוד און שאול המלך. און שאול האט אנשטאט געבן מיכל פאר דוד'ן, האט ער זי געגעבן צו אן אנדערן.
ערשט שפעטער האט דוד חתונה געהאט מיט מיכל..


text:
ענגלאנד
ענגלאנד איז דער גרעסטער און מערסט באפעלקערט באשטייטיילע לאנד[1][2] אין דעם פאראייניגטן קעניגרייך פון גרויסבריטאניע און צפון אירלאנד. זיינע איינוואוינער זענען 83% פון דער גאנצער באפעלקערונג פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך[3]. די יאדערלאנד טעריטאריע פון ענגלאנד פארנעמט דאס דרום'דיג צוויי דריטל פונעם גרויסבריטאניע אינזל און האט יבשה גרענעצן מיט סקאטלאנד צו צפון און וויילס צו מערב; די ים גרענעצן זענען דער צפון ים, אירישער ים, אטלאנטישער אקעאן און ענגלישער קאנאל.
ענגלאנד איז געווארן א פאראייניגטע שטאַט אין דעם 10טן יארהונדערט. דער נאמען 'ענגלאנד' שטאמט פון די אנגלען, א דייטשיש פאלק וואס האט באזעצט די טעריטאריע אין די 5טער און 6טער יארהונדערטער. די הויפטשטאט פון ענגלאנד איז לאנדאן, וואס איז די גרעסטע שטאט אין ענגלאנד און אויך (לויט רוב מאסן) די גרעסטע שטאט אין דעם אייראפעאישן פאראיין.[4]
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ענגלאנד געפינט זיך אינעם אינזל גרויסבריטאניע. צום צפון פון ענגלאנד איז סקאטלאנד, מיט וויילס צו מערב. צו מזרח און דרום, און אויך דערצו א טייל פון מערב, האט ענגלאנד א ים בארטן. פראנקרייך איז צו דרום-מזרח , אריבער דעם ענגלישן קאנאל. דער קאנאל טונעל אונטערן ים, באהעפט ענגלאנד מיט יאדערלאנד אייראפע. אירלאנד איס א גרויסער אינזל צו מערב.
לאנדאן איז די גרעסטע שטאט און די הויפטשטאט. אנדערע גרויסע שטעט זענען בירמינגהאם, מאנטשעסטער, לידז, שעפילד, בריסטאל און ליווערפול. דער לענגסטער טייך אין ענגלאנד איז דער סעווערן. אנדערע לאנגע טייכן זענען דער טעמז (וואס פליסט אדורך לאנדאן), דער טרענט און דער הומבער.
הויפט שטעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די גרעסטע שטעט אין ענגלאנד זענען (אלפֿאַבעטיש):
- אקספארד
- בירמינגהאם
- בראדפארד
- בריסטאל
- דארבי
- האל
- וואלווערהאמפטאן
- לידז
- לעסטער
- ליווערפול
- לאנדאן
- מאנטשעסטער
- מידלזברא
- ניוקאסטל אויפן טיין
- נאריטש
- נאטינגהאם
- סאטהאמפטאן
- סטאק-אן-טרענט
- פלימעט
- פארטסמעט
- קאווענטרי
- שעפילד
עקאנאמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ענלאנד'ס עקאנאמיע איז פון די גרעסטע אין דער וועלט, מיט א דורכשניטלעכער ברוטא אינלענדישער פראדוקט א מענטש פון £22,907.[5] די עקאנאמיע איז א געמישטע מארק עקאנאמיע מיט א סאך פרייער מארק פרינציפן , אבער אויפהאלטנדיק א פארגעשריטענע סאציאלע פארזארג אינפראסטרוקטור.[6] די אפיציעל וואלוטע אין ענגלאנד איז דער פונט שטערלינג, מיטן סימבאל GBP. שטייערן אין ענגלאנד זענען נישט גאר הויך אין פארגלייך מיט גאנץ אייראפע—אין 2009 איז דער גרונטיקער פערזענלעכער שטייערקורס 20% אויף שטייערדיקן איינקומפט ביז £37,400, און 40% אויפן איבעריגן פארדינסט איבער דעם סכום.[7] די ענגלישע עקאנאמיע איז דער גרעסטער טייל פון דער עקאנאמיע פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך,[5] וואס האט דעם 18טן העכסטן GDP א מענטש אין דער וועלט. ענגלאנד גייט פון פארנט אין די כעמישע און פארמאצעווטישע סעקטארן און אין וויכטיגע טעכנישע אינדוסטריעס. לאנדאן, היים פון דער לאנדאנער בערזע, די הויפט בערזע אין די פאראייניגטע שטאטן און די גרעסטע אין אייראפע, איז ענגלאנד'ס פינאנציעלער צענטער—100 פון אייראפע'ס 500 גרעסטע קארפאראציעס זענען באזירט אין לאנדאן.[8] לאנדאן איז דער גרעסטער פינאנציעלער צענטער אין אייראפע, און אויך היינט (2009) די גרעסטע אין דער וועלט.[9]
שפראך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ענגלישע שפראך איז א מערב דייטשישע שפראך וואס מ'רעדט אין אסאך לענדער ארום דער וועלט. ס'איז דא אומגעפער 380 מיליאן מענטשן וואס רעדן ענגליש אלס מוטער-שפראך, אזוי איז זי די דריטע מערסטע גערעדט שפראך אין דער וועלט. א ביליאן מענטשן רעדן זי אלס צווייטע שפראך. ענגליש איז באאיינפלוסט דורך פילע פארשידענע שפראכן.
קולטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מיטל ענגלישע ליטעראטור האט אנגעהויבן מיט דזשעפרי טשאסער, פארפאסער פון די קאנטערבורי מעשה'ס.
ספארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פאלגנדע ספארטן האט מען ערפינדן אין ענגלאנד:
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ www.number-10.gov.uk. לענדער אינוועניג א לאנד. דערגרייכט דעם 2007-06-13.
- ↑ England -- Britannica Student Encyclopedia. URL retrieved on 6 June 2007.
- ↑ National Statistics Online - Population Estimates. URL דערגרייכט 6 June 2007.
- ↑ סיי לויט דער אפיציעלער דעפיניציע פון LUZ (גרעסערע שטאטישע זאנע) וואס אייראסטאט (די אייראפעישע סטאטיסטיק אגענטור) ניצט און סיי לויט באפעלקערונג צווישן די מוניציפאלישע גרענעצן.
- ↑ 5.0 5.1 Office for National Statistics. Regional Accounts. statistics.gov.uk. דערגרייכט דעם 2009-09-17.
- ↑ The Welfare State – Never Ending Reform. BBC News. news.bbc.co.uk. דערגרייכט דעם 2009-09-17.
- ↑ שטייער אין ענגלאנד. AdviceGuide.org.uk. דערגרייכט דעם 2009-09-05.
- ↑ פינאנציעלער צענטער. London.gov.uk. דערגרייכט דעם 2009-09-05.
- ↑ סיטי פון לאנדאן פאליסי און רעסורסן קאמיטעט. The Global Financial Centres Index (PDF). cityoflondon.gov.uk. ארכיווט פון דעם אריגינאל דעם 2009-10-07. דערגרייכט דעם 2009-09-05.


text:
זייגער
זייגער ענגליש: clock, שעון- עברית, מורה שעות - לשון קודש) איז דער אינסטרומענט וואס מעסט און ווייזט די צייט - אין וועלעכער שעה פון דעם טאג/נאכט מען געפינט זיך.
אן א זייגער, ווייסט מען נישט צי ס'איז פארמיטאג אדער נאכמיטאג. ס'איז איינס ביינאכט אדער 4 פארטאגס?
זייגער מארק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס ווערן היינט פארקויפט זייגערס פאר פרייזן ביז $300,000 געווענליך גייט די פרייז אויף א זייגער לויטן נאמען און נישט לויט די מעטאל אין וואס די מאוומענט ליגט. צווישן די טייערע זייגערס זענען:
רוב פין די זייעגערס באשטייען פון סטענליס סטיל און לעדער.
זון זייגער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אמאל פלעג רוב זייגערס זיין א זון זייגער. וואס האט געוויזן וויפיל די זון האט זיך שוין געבויגן צו מערב. לויט דעם האט מען געוואוסט אז דער טאג איז שוין אט אט פארביי.


text:
קראפט
קראפט איז דער אורזאך פון א אביעקט מיט מאסע זיך צו רוקן פון איין פלאץ צום צווייטן.
מאטעמאטיש ווערט א קראפט באשריבן דורך א וועקטאר.
אין דער אינטערנאציאנאלער סיסטעם פון איינסן מעסט מען קראפן אין ניוטאנען (N).
א קראפט וואס ווירקט אויף א קערפער קען ענדערן דעם מצב פונעם קערפער, אדער דערקעגנען אן אנדער קראפט וואס ווירקט אויפן קערפער.
דער צווייג פון פיזיק וואס באשעפטיקט זיך אין דער באוועגונג פון קערפער דורך קראפט איז דינאמיק, און די טעאריע איז באזירט אויף ניוטאנס דריי געזעצן פון באוועגונג, וואס שילדערן די באציאונג צווישן קראפט און באוועגונג:
- ניוטאנס ערשטער געזעץ, דער "געזעץ פון אינערציע", שטעלט פעסט אז אן א קראפט (אדער ווען אלע קראפטן זענען צוזאמען נול), בלייבט א קערפער אין רו אדער מיט דער זעלבער גיכקייט אין דער זעלבער ריכטונג.
- ניוטאנס צווייטער געזעץ שטעלט אוועק אז דער קראפט איז פראפארציאנעל צו דער ענדערונג-ראטע פונעם אימפעט מיט צייט. מאטעמאטיש:.
- טאמער די מאסע ענדערט זיך נישט, קען מען איבערגעבן דעם געזעץ אין דעם פארמאט: די אקצעלעראציע פון א קערפער איז פראפארציאנעל צו דער קראפט וואס ווירקט אויך אים. מאטעמאטיש: .
- ניוטאנס דריטער געזעץ שטעלט פעסט אז קעגן יעדער קראפט ווירקט א קראפט מיט דער זעלבער גרייס אין דער פארקערטער ריכטונג.
סארטן קראפטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין פיזיק איז פאראן פיר יסודותדיקע קראפטן:
- גראוויטאציע - יעדער אביעקט וואס האט א מאסע ציט צו זיך אנדערע אביעקטן מיט א מאסע.
- עלעקטראמאגנעטישע קראפט - די קראפט ווירקט אויף טיילעכלעך מיט אן עלעקטרישער לאדונג וואס באוועגן זיך.
- שטארקע נוקלעארע קראפט - וואס האלט צוזאמען די טיילעכלעך אין דעם אטאמישן קערן.
- שוואכע נוקלעארע קראפט - וואס פועלט ביי בעטא צעפאל, א סארט ראדיא-אקטיוויטעט.


text:
מנחם בעגין
מנחם בעגין (בריסק, 16טן אויגוסט 1913 - ירושלים, 9טן מערץ 1992).
יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בעגין איז געבוירן אין בריסק אין 1913, צו א פאמיליע וואס איז געווען ציוניסטיש, אבער טראדיציאנאל, זיין פאטער איז שטארק אקטיוו געווען אין דער קהילה. נאכן ערשטן וועלט קריג האבן זיי זיך געצויגן קיין ווארשע. בעגין איז געווען אין השומר הצעיר אין זיין יוגנט, אבער ווען ער האט זיך באקענט מיט זאב זשאבאטינסקי, איז ער געווארן א מיטגליד פון בית"ר, וואס האט געגלייבט אין מיליטערישן כח צו קענען אויפשטעלן א יידישע מדינה. שפעטער איז ער געווארן דער הויפט אנפירער פון א געביט אין פוילן פון בית"ר, און דער קאמענדאנט פון אצ"ל.
ער האט חתונה געהאט אין 1939 אין ווארשע, פוילן, וואו ער האט געלערנט געזעץ און זיך באקענט מיט זיין צוקונפטיקער פרוי.
פאליטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן איז ער אנטלאפן קיין רוסלאנד, ווי די ען קא ווע דע האט אים ארעסטירט פאר פאליטישע אנפירערשאפט וואס איז קעגן קאמוניזם, ער איז געווען אין סיביר ביז 1942, וואס דאן האט רוסלאנד אויפגעשטעלט די פוילישע ארמיי, ער האט זיך אנגעשלאסן אין די ארמיי, מען האט געשיקט זיין דיוויזיע, קיין מיטל מזרח קעגן סיריע, וואס איז געווען אונטער ווישי פראנקרייך, דארט האט ער דעזערטירט און אריבער דעם גרעניץ קיין פאלעסטינע אי . זיין פאמיליע איז אומגעקומען אין דער מלחמה , איין שוועסטער איז אים געבליבן. ער האט איבערגענומען דאס פירערשאפט פון דוד רזיאל וואס איז געווען די קאמאנדיר פון אצ"ל, און ער איז געהרג'ט געווארן אינמיטן זיין אויף א מיסיע אין איראק קעגן די נאצישע אויפשטאנד, בשליחות פון די בריטישע ארמעי, אין 1944 האט בעגין אפגעמאכט אז מען גייט אנפאנגען די רעוואלוציע, דאס איז געווען נאך אן איבעררייס פון פינעף יאר, ווען די פירער פון די אצ"ל, האבן באשלאסן נישט דורכפירן קיין טעראר, ווילאנג די קריג האלט אן. זיי האבן דורכגעפירט באמבאדירונגען, ווי די באמבע אין קינג דעוויד האטעל, אין ירושלים, וואס האט אומגעברענגט 91 מענטשן, די מערסטע פון זיי בריטישע, אטאקירט בריטישע צילן און מיליטערישע באזעס, עס איז וויכטיג צו באצייכענען, אז די אצ"ל האט פרובירט אויסצומיידן, אויף דאס העכסטע פרייז אומצוברענגען ציווילע.
ווען די מדינה איז אויפגעשטאנען איז פארגעקומען א פאסירונג וואס איז ביז היינט א ווייטאגליכע טעמע אין די ישראל געזעלשאפט, אלטאלענא, בעגין האט געזאגט צענדליקע מאל, אז ער האט געהאט א פארשטענדעניש מיט ישראל גלילי, דער זיכערהייטס סעקרעטאר פון בן גוריון, בן גוריון האט אבער געלייקענט אז ער זאל האבן מסכים געווען אויף אן אפמאך מיטן אצ"ל. שפעטער ווען עס איז געווען וואלן, האט בעגין פארלוירן נאכאנאנד, און פארבליבן אין דער אפאזיציע, ביז דער זעקסטאגיקער מלחמה ווען דער פרעמיער מיניסטער, לוי אשכול, האט געמאכט א פאראייניגטע רעגירונג פון אלע פארטייען.
פרעמיער מיניסטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין יאר 1977, איז בעגין ערוויילט געווארן צום ערשטן מאל אלס פרעמיער מיניסטער, און דאס איז געווען בערך נאכן זיין אין אפאזיציע פאר אכט און צוואנציג יאר. ער האט באלד געטוישט, און רעפארמירט מדינת ישראל פון א סאציאליסטישן, צו א מער קאפיטאליסטיש לאנד. די טויש האט געברענגט צו אן אינפלאציע, וואס איז געווען דאס ערגסטע וואס דאס לאנד האט נאר אמאל געזען, דערפאר האט ער געטוישט די וואלוטע פון לירע צו שקל. ער האט אונטער געשריבן די שלום אפמאך מיט עגיפטן און איר פרעזידענט אנוואר סאדאט, און אפגעגעבן דעם סיני האלב אינזל פאר עגיפטן.
אום 1978 איז ער באלוינט געווארן מיטן נאבעל-פריז פאר שלום.
אין 1981 האט ער באפוילן באמבארדירן דעם יאדערישן רעאקטער אין איראק, וואס די וועלט האט פארדאמט, אבער שפעטער געלויבט. ער האט געווינען די וואלן דאס צווייטע מאל. 1982 האט ער מסכים געווען צו די דרוק פון אריק שרון, וואס איז געווען זיכערהייטס מיניסטער, און די ארמעי האט אטאקירט לבנון, דאס איז געווען ביי די לבנון ברודער קריג, די קריג האט געהייסן, די "פרידן פארן גליל", וואס איז געווען די לענגסטע, און פראבלעמאטישע קריג וואס ישראל האט נאר אמאל געהאט, אינמיטן דעם קריג האט ער אויפגעגעבן צו די דרוק פונעם ישראל באפעלקערונג און אין צוגאב צו דעם איז זיין ווייב געווען קראנק און געשטארבן, און צו די וועלט דרוק, און ער האט רעזיגנירט.
ביז צו זיין טויט, איז ער געווען שטיל און מען האט אים נישט געזען אויף די גאסן, ווען ער איז געשטארבן האט מען אים באגראבן אויפן הר הזיתים ווי זיין צוואה, נישט מיט די גרינדער און פירער פון מדינת ישראל .


text:
טשאנסערי ליין אונטערגרונט סטאנציע
טשאַנסערי ליין (Chancery Lane) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אין צענטראל לאנדאן, אויף דער צענטראלער ליניע, צווישן סאַנט פאלס און האבארן סטאנציעס. די סטאנציע געפינט זיך ביים ראג הויך האבארן, האטן גארדן און גרייז אין ראד, מיט אריינגאנגען צו דער קאסע אונטערן טראקט. די סטאנציע איז אין טראוולקארט זאנע 1.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סטאנציע איז געעפנט געווארן דורך דער צענטראלער לאנדאנער באן דעם 30סטן יולי 1900 אויפן צפון זייט פון הויך האבארן; מען איז ארויף און אראפ מיט פיר ליפטן. אין 1933 האט מען געבויט די היינטיגע סטאנציע געביידע מער דרומדיק כדי די פאסאזשירן זאלן קענען גיין אויף עסקאלאטארן.
ווען מען האט אויסגעגראבן די צענטראלע ליניע האט מען געשאפן די טונעלן אונטער די גאסן, כדי צו פארמיידן שאדן צו געביידעס פון וויברירונגען. אזוי ווי הויך האבארן איז צו שמאל, זענען די טונעלן אין דעם טייל איינס איבער דעם צווייטן, ממילא אין דער טשאנסערי ליין סטאנציע איז דער פעראן קיין מזרח איבער דעם פעראן קיין מערב.
טראנספארט לינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לאנדאנער בוס רוטעס 8, 25, 17, 45, 242, 341, 521 און N8 באדינען די סטאנציעס.
גאלעריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- לאנדאנער אונטערגרונט מוזיי פאטאגראפיע ארכיוו


text:
1827
1827 איז דאס 27סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1827 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 5טן מערץ
- אלעסאנדרא וואלטא, איטאליענישער פיזיקער (געב' 1745)
- פיער סימאן לאפלאס, פראנצויזישער מאטעמאטיקער און אסטראנאם (געב' 1749)
- 26סטן מערץ - לודוויג וואן בעטהאווען, דייטשער קאמפאזיטאר (געב' 1770)
- 8טן אויגוסט - דזשארדזש קאנינג, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געב' 1770)


text:
מאפוטא
מאַפוטא (פארטוגעזיש: Maputo) איז די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט פון מאזאמביק. די שטאט איז א פארט שטאט אויפן אינדישן ים. די הויפט עקספארטן זענען צוקער, באוול, כראמיט, סיסאל, קאפרא און האלץ. אין דער שטאט ווערט פאבריצירט צעמענט, טעפעריי, מעבל, שיך און גומע.
לויטן צענזוס פון 2007 האט מאַפוטא געהאט א באפעלקערונג פון 1,766,184 באוואוינער.
טראנספארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פליפלעצער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מאפוטא אינטערנאציאנאלע פליפעלד איז דאס הויפט אינטערנאציאנאלע פליפעלד אין מאזאמביק. אין 2010 האט מען געעפנט א נייעם טערמינאל מיט אן ארייננעם פון 900,000 פאסאזשירן א יאר.
טראמווייען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מאפוטא האט געהאט איינע פון די ערשטע טראמווי סיסטעמען אין דער וועלט, אין 1904. זייט 1975 ארבעט נישט די טראמוויי.
פארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1971 האט דער פארט פון מאפוטא באהאנדלט 17 מיליאן טאנען פון פראכט. אין 2010 האט מען ארויסגעגראבן א קאנאל און היינט קענען די מאדערנע גרויסע שיפן ניצן דעם פארט.
צווילינג שטעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מאפוטא איז פארצווילינגט מיט:
- בראזיליא, בראזיל
- לאגאס, ניגעריע
- לואנדע, אנגאלא
- ליסבאן, פארטוגאל
- קאפשטאט, דרום אפריקע
- ריא דע זשאנערא, בראזיל
- שאנכיי, כינע


text:
דיכטונג
דיכטונג (אדער פאעזיע) איז א ליטערארישע זשאנער. דאס איז די קונסט פון שרייבן טעקסט אויף א שיינעם פורעם (ווי צום ביישפיל מיט גראמען אדער קלאנגען אד"ג). א דיכטונג איז אין אלגעמיין אן אפטייל פון טעקסט מיט אפגעשניטענע שורות אויף די זעלבע לענג. און איז מיינסטנס געמישט מיט מעטאפערען און פאנטאזיע. עס קען זיין א קורצער טעקסט אדער לאנג ווי א בוך.
לידער זיינען אנדערש ווי דיכטונגען. לידער זיינען טעקסטן וואס מען האט געשאפן כדי צו מאכן פון זיי מעלאדיעס. לידער איז געבויעט אויף א פֿאַל וואס דער פראסטער מענטש קען פארשטיין, אבער דיכטונגען זיינען טיפערע טעקסטן וואס מען קען זיי אנאליזירן.
דער וואס שרייבט דיכטונגען הייסט א דיכטער.
דיכטונגען זיינען צעטיילט אין עטלעכע זשאנערס:
אין א דיכטונג קען זיין פון די פאלגענע ליסטע:
פאעמע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאעמע איז א לאנגע דיכטונג אפטמאל מיט גראמען.
זע אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זע פיוט פאר מער טראדיציאנאלע הייליגע פאעטיקע.


text:
איילבירט
איילבירט אדער מאַסלינע (ירושאלמיש (פון אראביש זיתון): זײטונע) איז א פרי וואס שטאמט פון די לענדער ארום דעם מיטלענדישן ים. מען עסט אים נאך וואס מען זויערט אים. פון איילבירטן מאכט מען בוימל. אן איילבירט בוים קען בלייבן לעבן מער ווי 1,000 יאר.
איילבירט איז איינע פון די שבעת המינים.
אין דער תורה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער חומש דערציילט אין פרשת נח אז נח האט ארויסגעשיקט א טויב פון דער תיבה, און זי איז צוריקגעקומען מיט אן איילבירט צווייג אין איר מויל. דאס איז געווען א סימן אז דאס מבול וואסער ווערט נידעריקער און מען קען באלד אראפגיין פון דער תיבה.
בדיקת תולעים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין דעם איילבירט קען זיך געפינען גאנץ עפטערס אינסעקטן (שרצים). ווען עס געפינט זיך טונקעלע פלעקן אינדרויסן פון דעם איילבירט, דארף מען עס נאך קאנטראלירן דורך אויפשניידן ביים ארט פון פלעק ביז אינווענדיק, אויב דער פלעק געפינט זיך אויך אויף דעם פלייש פון אינווענדיק איז דאס א באווייז אז דער איילבירט איז ווערמיג. אין דער ראסע סאהרי (Souri) געפינט מער עפטער ווערמיגע פרוכט, דאגעגן אין דער ראסע מאנזאנילוי (Manzanillo) וועלכע זענען גרעסערע פרוכט געפינט זיך מינדער ווערם. שווארצע איילבירטן זענען שווער צו קאנטראלירן וויבאלד עס איז שווער צו דערקענען צו דאס פלייש איז פלעקיג איבער זייער שווארצע פארב.
מצוות התלויות בארץ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער איילבירט איז פון די פרוכט וואס וואקסט אין א ברייטן פארנעם אין ארץ ישראל, און מען דארף מיט זיי אויספירן (מקיים) די מצוות וואס זענען אנגעהאנגען ספעציעל פאר דעם לאנד ארץ ישראל (מצוות התלויות בארץ): תרומות, מעשרות, שמיטה.
שמיטה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער דאטום וואס פאלט אויף דעם איילבירט די דינים פון שמיטה, הייבט זיך פון חודש אב פון דעם זיבעטן יאר, וויבאלד דעמאלס הייבט שוין אָן צו צייטיגן די ביליגערע ראסען. דער ראסע מאנזאנילוי וועלכער ווערט פיל געברויכט פאר שימורים צייטיגט אין חודש אלול, און דער ראסע סאהרי הערשט אין חודש תשרי פון אכטן יאר.
רעפערענצען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
1992 לאס אנדזשעלעס ראיאטן
די 1992 לאס אנדזשעלעס ראיאטן איז באקאנטס אלס די ארגסטע ראיאטן געשיכטע אין אמעריקאנער היסטאריע.
אינצידענט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס איז געווען אפריל 29 992' ווען א דזשורי האט ארויסגעגעבן איר נישט שולדיג אורטייל פאר 4 ווייסע פאליציי אפיצירן וועלכע זענען אויפגעכאפט געווארן אויף קאמעראס וויאזוי זיי צושלאגן ברוטאל א שווארצער מאן (ראדני קינג) אין לאס אנדזשעלעס, קאליפארניע. עס האט נישט געדויערט קיין 2 שטונדן ביז די גאסן זענען געווארן פיל מיט פראטעסטירער וועלכע זענען געווארן ווילד און ארויס פון אלע ראמען.
די צעווילדעוועטע מאסן האבן אונטערגעצינדן פייערס, בארויבט געשעפטן, געשאסן און צעשלאגן ווייסע מענטשן פאר 3 טאג ביז ווילאנג עס איז געלונגן פאר די פאליציי אריינצוברענגן די נעשאנעל גארד, מארינען, און אנדערע פעדעראלע טרופן און אינאיינעם מיט די געבעטן פון גרויסע פאליטישענס, געשעפט פארוואלטער, און ראדני קינג אליינס איינצושטילן די האס.
ווען אלעס איז בארואיגט געווארן האט מען זיך דערזען מיט 54 טויטע, 2,300 פארוואונדעטע, איבער 7,000 פארלאשענע פייערס, און גרויסע שאדענס פון געשעפטן וועלכע איז אלעס אינאיינעם ווערט געווען איבער א ביליאן דאלאר. די לאס אנדזשעלעס פאליציי דעפארטמענט (על-עי-פי-די), וועלכע איז די סאפיסטיקירטע און מערס ארגאניזירטע פאליציי קראפט אין לאנד, איז געווען פארנומען פאר חדשים דערנאך, בא'האנדלנ'דיג איבער 12,000 ארעסטן וועלכע זענען געווען די רעזולטאט פון די ראיאטן.


text:
גדעון האוזנער
גדעון הויזנער (26סטן סעפטעמבער 1915, לעמבערג - 1990) איז א געוועזענער פראקוראר, פון ישראל, און פון די הויפטן אין די אנקלאגע, קעגן אדאלף אייכמאן,
די טענות אינעם געריכט האט ער אויסגעשטעלט, וואס איז באשטאנען פון דערציילן דאס געשיכטע פונעם שואה, און דאס באשולדיגונג פון אייכמאן, אלס ארכי מערדער פונעם יידישן פאלק, אויף אייכמאן פערזענליך, און דערנאך פארלאנגען דאס טויט אורטייל.
זיין רעדע אינעם געריכט איז זייער א באוואוסטע רעדע אין דער היסטאריע פון מדינת ישראל.
ער האט אנגעפאנגען זיין רעדע אזוי. איך שטיי דא פאר ענק יידישע ריכטער, אלס אקלאגער קעגן אייכמאן, איך שטיי נישט אליין, מיט מיר שטייען, אויף דער פלאץ און אויף דער שעה, זעקס מיליאן אנקלעגער, אבער זיי קענען נישט אויפשטיין אויף זייערע פיס, און אנטייטלען מיט א באשולדיגונגס פינגער, קעגן דעם גלאזערנעם קאסטן, און אויסרופן קעגן דער וואס זיצט אין דעם, איך באשולדיג: פארוואס? ווייל זייער אש און זאמד, איז צושפרייט אויף די בערגלעך פון אוישוויץ, אוף די פעלדער פון טרעבלינקע, און עס איז פארשוועמט געווארן אין די טייכן פון פוילן. אויב וויל מען זיי באגראבן אין זייערע היים ערטער, איז עס צושפרייט אויף די לענג און די ברייט פונעם אייראפעאישן קאנטינענט, זייער בלוט שרייט פון דער ערד, אבער זייער שטומע ווערט נישט געהערט. וועל איך זיין פאר זיי א פארשטייער, און ווי א שליח פון מדינת ישראל, וועל איך אין זייער נאמען זאגן, דאס שרעקליכע באשולדיגונג.


text:
1971
1971 איז דאס 71סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1971 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
1971 איז געווען א נארמאל יאר וואס האט אנגעהויבן פרייטאג.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 3טן יאנואר - דער אפענער אוניווערסיטעט הייבט אן אינעם פאראייניגטן קעניגרייך.
- 9טן פעברואר - די מענטשן באזעצטע קאסמאס-שיף אפאלא 14 קומט צוריק צום ערדקיילעך נאכדעם וואס זי האט געלאנדעט אויף דער לבנה.
- 6טן אויגוסט - א ליקוי לבנה וואס דויערט 1 שעה, 40 מינוט און 4 סעקונדן
- 3טן סעפטעמבער - קאטאר באקומט אומאפהענגיקייט פונעם פאראייניגטן קעניגרייך.
- 2טן דעצעמבער - געגרינדעט די פאראייניגטע אראבישע עמיראטן.
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 6טן אפריל - איגאר סטראווינסקי, רוסישער קאמפאזיטאר (געב' 1882)
- 12טן אפריל - איגאר טאם, רוסישער פיזיקער און מאטעמאטיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיק (געב' 1895)
- 6טן יולי - לואי ארמסטראנג, דזשעז מוזיקער (געב' 1901)
- 7טן אויגוסט - יצחק מאיר לעווין, פירער פון אגודת ישראל
- 11טן סעפטעמבער - ניקיטא כרושטשעוו, סאוועטישער פירער (געב' 1894)
- 12טן אקטאבער - דין אטשעסאן, שטאטס סעקרעטאר פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע אונטער פרעזידענט הארי טרומאן (געב' 1893)


text:
דורכשניט
אין מאטעמאטיק, איז דער דורכשניט פון א סכום פון נומערן א מאס פון דער "מיטל" ווערט פונעם סכום.
א דורכשניט איז איין נומער וואס איז א טיפישער ווערט פון די אלע נומערן. ווען אלע נומערן זענען גלייך, איז אט דער נומער דער דורכשניט. אנדערש דארף מען רעכענען דורכשניט פון אלע נומערן אין א ספעציפישן אופן.
ס'איז פאראן עטלעכע באשרייבנדיקע סטאטיסטיק וואס מעסטן די מיטל ווערט פון די נומערן. למשל, אריטמעטישער דורכשניט, מעדיאן, מאדע, געאמעטרישער דורכשניט און הארמאנישער דורכשניט.
אַריטמעטישער דורכשניט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער אַריטמעטישער דורכשניט איז דער מערסטער פֿאַרשפּרײטער דורכשניט, אָפֿט מאָל רופֿט מען אים בלױז "דער דורכשניט". זײַן פֿאָרמולע איז װי פֿאָלגנדיק:


text:
שבט (חודש)
- דער ארטיקל דיסקוטירט דעם חודש שבט. אויב איר זוכט אנדערע באדייטן פונעם ווארט שבט, זעט שבט (באדייטן).
שבט איז דער עלפטער חודש צו דער ציילונג פון די חדשים וועלכע ווערט געציילט פון ניסן[1] (און דער פינפטער חודש צו דער ציילונג פון יארן, וועלכע ווערט געציילט פון תשרי[2]).
קביעות - קאלענדאר[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פון ווען ס'איז באשטימט געווארן דער יידישער קאלענדאר (קביעות החדשים), איז שבט שטענדיג א פולער חודש (מלא): א חודש פון דרייסיג טעג.[3]
ראש חודש שבט איז שטענדיג איין טאג: דער ערשטער טאג פון שבט וויבאלד טבת איז שטענדיג א פארקערצטער חודש (חסר): ער האט שטענדיג נאָר ניין און צוואנציג טעג.
דער ערשטער טאג פון חודש שבט קען אויספאלן פינף טעג פון דער וואך: (ב ג ד ה ז) מאנטיק, דינסטיק, מיטוואך, דאנערשטיק, שבת.[4]
דער אינהאלט פון חודש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער צירוף פון חודש שבט גייט ארויס פון דעם אנפאנג פון די ווערטער (ראשי תיבות) המר ימירנו והיה הוא[5] (ויקרא כז. לג.).
דער מזל פון שבט ווערט אנגערופן דלי.[6]
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ ר"ה ז' ע"א
- ↑ ר"ה ב' ע"א
- ↑ רמב"ם קידוש החודש פ"ח ה"ד ה"ה
- ↑ או"ח תכ"ח ב'
- ↑ משנת חכמים טבת שבט
- ↑ ספר יצירה פ"ה


text:
אפטישע פיברע
אן אפטישע פֿיברע איז א דינער פֿיברע פון גלאז אדער פלאסטיק וואס קען פירן ליכט פון איין עק צום צווייטן. אזא פֿיברע אפטיק קען טראגן 10 מיליאן מעלדונגען אויף א מאל. די וויסנשאפט און אינזשעניריע פון שאפן אפטישע פיברעס הייסט פֿיברע אפטיק. די הויפט ניץ פון אפטישע פיברעס איז אין טעלעקאמוניקאציע
פֿיברע אפטיק איז א טעכנאלאגיע, וואס לאזט דורכפירן אין מיליאנסטל ברוכטיילן פון וואס די דיגיטאלישע סיסטעם האט געלאזט אריבערפירן דורכן די קופערנע דראטן.
אינהאַלט
די היסטאריע דערפון[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער טעלעאפאן ווערט געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע אנאלאג טעלעפאן דראטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע קופערנע טעלעפאן דראטן האבן געארבעט אויף א סיסטעם לויט וויפיל מאס עלעקטער עס איז יעצט אויפן סעקונדע דא אינעם דראט (קעיבל)
אלעקסאנדער גרעהעם בעל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וואס ווערט פארעכנט אלס דער ערפונדער פון דעם טעלעפאן אפאראט, האט דאס פאר יארן לאנג שטודירט, ביז איינמאל איז אים געלונגען אריינצורעדן אין דעם ריסעפטער פון זיין פלאץ אין איין צימער, און עס איז ארויסגעקומען זיין אריגינאלער קול פון דעם רעסיווער פון דעם צווייטן צימער, ווען ער האט אריינגעזאגט די ווערטער קום אהער, האט דער געהילף געמיינט אז ער איז געווען אין זיין צימער און ער האט אים גערופן אז ער זאל אריבער קומען מיט אים צוזאמען, דערווייל ווען ער איז אריין געקומען פרעגט ער אים וויאזוי זיצטו שוין דא, האט ער אים געענטפערט איך האב דיר פון דא גערופן, האט ער אים געזאגט אז עס קען נישט זיין איך האב דאך געהערט דיין קול, האט ער אים געזאגט יא עס איז אמת און דאס איז דער כלי וואס איז דער טעלעפאן און דעמאלטס איז דער ערשטער טעלעפאן געבוירן געווארן
אנאלאג ווערט אויפגעטוישט אויף דיגיטאליש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שפעטער האט מען אויפגעטוישט דעם וועג וויאזוי די אינפארמאציע ווערט אריבערגעשיקט די קופערנע דראטן וואס דאס האט מען אויפגעטוען אויף צוויי וועגן, איינס די שנעלקייט וואס עס גייט, און איינס די וואליום וויפיל עס פארנעמט אין דעם זעלבן זענדונג
דאס איז בעיקר געווארן אויפגעטוען אויף א וועג אז אנשטאט ווי אנאלאג וואס האלט אויף די צייט פון דעם דראט (קעיבל) געט מען איינמאל א שיק, אבער עס איז נאך אלס בעצם דער זעלבער וועג אז מען שיקט אריבער עלעקטרישע שטראמען דורך א קופערנער דראט
די היסטאריע פון פֿיברע אפטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער טעכנישער חלק דערפון[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער הויפט אונטערשייד איז אז אנשטאט צו ווערן געשיקט דורך קופערנע דראטן שיקט מען א ליכטיגקייט דורך א גלאזערנעם דראט, וואס עס לויפט מיליאנען מאל אזוי שנעל ווי עלעקטער לויפט דורך קופער, ווי אויך קען מען אויף איינמאל שיקן מיליאנען זענדונוגען (שטראלן פון ליכטיגקייט) אין דעם זעלבן גלאזערנעם דראט, און אויב דאס איז נישט גענוג, קען דער גלאז בטבע פארנעמען אויף איינמאל ציי אהין און צו אויף צוריק און עס איז נישט קיין סתירה, דאס הייסט דרייפאכיג פארשנעלערט פון דעם קופערנע דראטן
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
יהודה אריסטובולוס דער צווייטער
יהודה אריסטובולוס דער צווייטער, איז געווען דער יונגערער זון פון אלכסנדר ינאי, און פון שלומציון המלכה. און נאכן טויט פון זיין מאמע, געקעניגט איבער ארץ יהודה, און געווען כהן גדול, פאר פיר יאר פון 67 ביז 63 איידער די ציווילע רעכענונג. געבוירן אין יאר 100 געשטארבן יאר 49 איידער די ציווילע רעכענונג.
שלומציון האט געוואלט אז יוחנן הורקנוס דער צווייטער, זאל איבערנעמען די קעניגרייך, און די כהונה גדולה, אבער צו יענע צייט איז זי קראנק געווארן, און אריסטובולוס מיט זיינע פריינט האבן געדינגען א מיליטער, און זיך געקרוינט אלס נייע קעניג. שלומציון האט געהאט אין פלאן אים צו רופן צו בית דין, אבער זי איז געשטארבן. און א בירגער קריג האט אויסגעבראכן.
אין די געגנט פון יריחו, איז פארגעקומען א קאמף, צווישן די צוויי קריגערישע זייטן, אריסטובולוס האט געזיגט, און הורקנוס איז אנטלאפן קיין ירושלים, און דארט האט ער זיך אונטער געגעבן. אריסטובולוס, האט פארגעזעצט איינצונעמען געגנטער, און האט אויך אויפגעשטעלט א ים פלאט, וואס איז געווען געשטעלט איינצוקאסירן שטייערן, פאר אימפארט.
הורקנוס האט געהאט א פריינט אנטיפטרוס, דער פאטער פון הורדוס, און ער האט פארגעשלאגן צו הורקנוס, ארויסצוגיין אין א קריג קעגן זיין ברודער, אויך האט ער אים פארשאפט סאלדאטן, וואס האבן אטאקירט יהודה. זיי זענען אנעקומען אויף ירושלים, די גמרא דערציילט די מעשה אין צוויי נוסחאות. די כהנים האבן פארגעזעצט די עבודה, און נישט האבנדיק שעפסן פאר קורבנות, האבן זיי אראפגעשיקט גאלד, און צוריק באקומען א שעפס, ביז איין טאג האבן זיי ארויפגעשיקט א חזיר.
שפעטער איז אנגעקומען קיין סיריע, א גענעראל מיטן נאמען סקווארוס, וואס נאכן באקומע שוחד פון אריסטובולוס, האט ער זיך אנגענומען פאר אים, און האט באזיגט די ארמיי פון זיין ברודער.
דערנך איז אנעקומען די קאמאנדיר פון סקווארוס, פאמפאיוס, וואס ער האט גענויגט צו הורקנוס' זייט.
אריסטובולוס זענדיק צו וועמען פאמפאיוס איז גענויגט, איז אנטלאפן קיין ירושלים, און זיך דארט באפעסטיקט, פאמפאיוס איז געווארן אויפגערעגט, און גענומען זיין מיליטער, און ארויף קיין ירושלים. אריסטובולוס האט פארשפראכן, צו געבן אלע פעסטונגען פון יהודה, און איבערגעבן די שטאט ירושלים, פארן רוימישן גענעראל, ער האט אבער גארנישט געגעבן. אנקומענדיק קיין ירושלים, האבן די יידן געעפנט די טויערן, און ער איז אריין אין שטאט, ער איז געגאנגען צו די בית המקדש, אריין אין די קדשי קדשים, ווי ער האט גאנישט צוגערירט, אבער זיין ארמיי האט אומגעברענגט די כהנים אינמיטן די עבודה, 12,000 יידן זענען דעמאלט אומגעקומען.
די העלעניסטישע שטעט, זענען אוועק גענומען געווארן פון יהודה, און די איינציקסטע פלאץ וואס איז געבליבן, אונטער יהודה הערשאפט איז געווען די גליל.
אריסטובולוס איז גענומען געווארן אין געפענגעניש, און געברענגט געווארן צו רוים, זיין זון אלכסנדר דער צווייטער, איז אנטלאפן פון די געפענגעניש, און צוזאמען גענומען סאלדאטן, און אנגעפאנגען אן אויפשטאנד, וואס האט זיך געענדיקט גאר שנעל, און אלכסנדרוס האט זיך אונטערגעגעבן. אריסטובולוס, איז אויך אנטלאפן פון געפענגעניש, און אויך פרובירט נאכאמאל אנצופאנגן אן אויפשטאנד, ער איז גענומען געווארן אין געפענגעניש נאכאמאל, נישט איידער עס זענען אומגעקומען נאך עטליכע טויזנט יידן.
נאך אן אויפשטאנד פון אלכסנדרוס, האט זיך געענדיקט אויפן זעלבן וועג.
אין רוים איז ארויף יוליוס קייסער, וואס האט געוואלט אז אריסטובולוס זאל צוריק אויף צום מלוכה, און האט אים געשיקט קיין ארץ ישראל, אבער פאמפאיוס שטיצער האבן אים פארסמט, און ער איז געשטארבן, זיין זון אלכסנדוס איז אויך דעמאלט געשטארבן.
אריסטובולוס האט געהאט נאך א זון, מיטן נאמען מתתיהו אנטיגונוס דער צווייטער, וואס ער האט נאך אסאך אנגעדרייט וועגן די מלוכה.


text:
אסתר יונגרייז
רעביצן אסתר יונגרייז (געב' סעגעד ה'תרצ"ו) איז זייער אקטיוו צוריקצוברענגן אידישע קינדער צו אידישקייט.
זי שטאמט פון א רבנישער משפחה און איר מאן האט געהאט א שול, איר ארגאניזאציע און צענטער אין מאה שערים הננו געט צועסן פאר ארימע היימלאזער מענער און לערנט מיט זיי תורה.
פרעזידענט בוש האט איר געקרוינט צו זיצן אויף די פארשטאנד פון האלאקאסט מוזיי זייענדיג זעלבסט אן איבערלעבער און אקטיוו צו הייבן די מאראל פון פאלק שוין יארן כדי דאס זאל זיך נישט איבערחזרן.
זי קומט זיך צוזאם יעדן דארנערשטאג נאכט אין די וועסט סייד אין קהל עדת ישורון, מאכן שידוכים פאר די מאדערן ארטאדאקס וואס זי זעט אין דעם שידוכים פראבלעם די גרעסטע צרה סיי ברוחניות און סיי בגשמיות.


text:
1967
1967 איז דאס 67סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1967 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 30סטן מיי - ביאפרא פראקלאמירט זעלבסשטענדיקייט פון ניגעריע
- 5טן יוני - די זעקסטאגיקע מלחמה ברעכט אויס
- 7טן יוני - זעקסטאגיקע מלחמה: די פאראשוטיסטן נעמען איין די אלטשטאט פון ירושלים
- 6טן יולי - קראפטן פון ניגעריע אינוואדירן ביאפרא
- 8טן אויגוסט - געגרינגעט דער פארבאנד פון דרום-מזרח אזיאטישע פעלקער
- 9טן אקטאבער - דער ארגענטינער רעוואלוציאנער טשע געווארא הינריכטעט אין באליוויע.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 9טן אקטאבער - טשע געווארא, רעוואלוציאנער (געב' 1928)


text:
דאקטער ספעציאליסט
דאקטער ספעציאליסט, אין דעם פעלד פון דאקטעריי איז פארהאן צוויי שטאפלען, איינס וואס ווערט אנגערופן אויף די ענגלישע שפראך מיט די בוכשטאבן פי סי פי, וואס איז דער אקראנים פאר פ'ריימערי ק'עיר פ'ראקטישאנער, וואס ער דארף זיך אויסקענען מיטן גאנצן געשטעל פונעם מענטשן אין אלע הינזיכטן אבער ער קען נישט יעדע פאך באזונדער
דערנאך איז פארהאן א העכערער שטאפל דאס איז א דאקטער וואס אין געווענליכע פעלער ווען א מענטש דארף דיאגנאזירט ווערן זעהט ער נישט דעם מענטש, ער זעהט איהם ערשט ווען דער פי סי פי האט אונטערזוכט דעם מענטש און ער האט באשלאסן אז צוליב די און די סיבה דארף דער מענטש אנקומען צו ספעציאליסט צ.ב.ש. פון הארץ דאקטעריי, דאן געט ער איהם א רעקאמענדאציע בריוול (אויף ענגליש רעפוירל) אז ער זאל גיין צו דעם און דעם לאמיר זאגן הארץ דאקטער (אויף ענגליש קארדיאלידזשיסט) וואס ער וועט איהם באהאנדלען פאר דעם און דעם ענין און ער וועט דורכפירן געוויסע פראצעדורן [אויב מעגליך] אויסצוהיילן אדער אוועק צו שטעלן דעם מענטש


text:
קרית יואל
קרית יואל איז א שטאט געגרינדעט דורך די חסידים פון סאטמארער רבין ר' יואל טייטלבוים אין מאָנרוי אָפּסטעיט ניו יאָרק
עס וואונען דארטן היינט צוטאגס נאענט צו פיר טויזנט פאמיליעס. לויט די אמעריקאנער צענזוס פון 2006 וואוינען דארט איבער 20 טויזנט נפשות (20,071).
דער שטאטס רב איז דער סאטמארער רבי ר' אהרן טייטלבוים, וועלכער איז אויפגענומען געווארן אין 1985. א חלק פון שטאט האט אים נישט ליב און קערן זיך אן צו זיין ברודער ר' זלמן לייב טייטלבוים אדער זענען זיי פון בני יואל האט ער אבער א מאיאריטעט, און זיינע קאנדידאטן האבן נאך קיינמאל נישט פארלוירן די וואלן, די לעצטע וואלן האט אברהם ווידער דער אהרונישער בירגערמייסטער געהאט עפעס מער פון 2700 שטימען און יעקב יואל באנדא וואס איז געלאפן קעגן אים האט געהאט עפעס מער פון 2200 שטימען.
עס געפינען זיך היינט אין קרית יואל 53 בתי מדרשים, ס'רוב האלט זיך פאר סאטמאר, עס איז אבער אויך דא דערצווישן שולן פון אנדערע חסידות'ן, ווי למשל טאהש ספינקא, תולדות אהרן און ברסלב.
דער אלגעמיינער סקול דיסטריקט פון קרית יואל ליגט אונטער דער הערשאפט פון ר' אהרן טייטלבוים. אבער עס איז אויך דא מוסדות וואס האבן קיין שייכות מיטן אלגעמיינער חינוך סיסטעם, נאר האבן זיך אויפגעשטעלט אייגענע חינוך סיסטעמען ווי די קהילה פון בני יואל און די קהילה און בתי מדרשים וואס זענען אונטער ר' זלמן לייב טייטלבוים. אלץ האלט זיך פאר סאטמאר.
עס ווערט געשאצט, לויט די רעזולטאטן פון די לעצטיגע פאליטישע וואלן, אז בערך 55% פון די איינוואוינער קערן זיך אן פארן שטאטס רב, ר' אהרן, זיי ווערן אנגערופן אין די וועלט אהרונים, בערך 35% קערן זיך אן צו ר' זלמן לייב טייטלבוים (זיי ווערן אנגערופן זאליס), בערך 10% זענען בני יואל, די זענען די וואס ווילן נישט קיין שום רבי, די איבעריגע זענען, צום ביישפיל, טאהש, ברסלוו, תולדות אהרן וכדומה. לויט טייל אנאליסטן איז דאס דער מוסטער פון די שטיצער פון ר' זלמן לייב און ר' אהרן, פון סאטמארער חסידים אין דער גאנצע וועלט, דאס מיינט, 55% אהרונים, 45% א געמישעכטס פון בעיקר אנטי ר' אהרן און א ביסל חסידים פון ר' זלמן לייב פערזענליך.
די שטאט האט א זעלבסטעשטענדיגע לעגאלער שטאטראט, עס רופט זיך The village of Kiryas Joel, עס איז געגרינדעט געווארן אין יאר 1977, די פאליטישע פיגורן באשטייען פון א בירגערמייסטער און 4 ווילעדש טראסטיס, זיי ווערן אריינגעוועלט פאר 4 יאריגע טערמינען, דער יעצטיגער ערוועלטער בירגערמייסטער הייסט, אברהם ווידער, די 4 טראסטיס זענען, מיטעלמאן, פריינד, מארקאוויטש און לאנדא, אלע זענען שטיצערס פונעם רב פון שטעטל, ר' אהרן טייטלבוים.
בית המדרש הגדול[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קרית יואל האט א גרויס בית מדרש, דאס "בית המדרש הגדול", וואס דאס גאנצע השתלשלות פון זיין אויפבוי ווערט באשריבן אין דעם ביכל "דברי הימים" דורך דעם באקאנטן שרייבער שמואל שלמה טעללער. דאס ביכל "דברי הימים" איז ערשינען י"ג תמוז תשס"ג לכבוד דער באנייאונג פון היכל צבי ראזענבערג.
בייגעלייגט איז א קונטרס "הקהילה בתפארתה" געשריבן דורך מרדכי אהרן זאבעל, וואס ברענגט ארויס די פילע אויפטוען פון קהילת ייטב לב פון קרית יואל אין אלע ענינים פון אידישקייט.
קרית יואל זשורנאל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – קרית יואל זשורנאל
דער קרית יואל זשורנאל איז א בלעטל וואס קומט אן יעדן פרייטאג צו אלע איינוואוינער אויף דער פאסט, פריי אן אפצאל.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ל"ג בעומר הדלקה ציט טויזנטער יערליך. ווידעא קליפ
- ווידעא קליפ פון א ניחום אבלים באזוך פון גאווערנער פאטאקי און אלע פאליטישע פירער ביים סאטמארער רבין זיצנדיג שבעה נאך זיין פאטער דער בעל ברך משה. [1]
אלע פרומע אידישע געגנטן וואו עס זענען צעשפרייט די היינטיגע אידישע באפעלקערונג איבער דער גארער וועלט
אלעד • אנטווערפן • אפער וועסט סייד • אשדוד • באלטימאר • באקא ראטאן • באסטאן • בארא פארק • בודאפעסט • בית ישראל • בית שמש • ביתר עילית • בלומענבורג * בני ברק • בעיסוואטער • גאלדערס גרין • גיבערס * גייטסהעד • גרעיט נעק • דיל • דעטרויט • וואודמיר • ווארשע • וויליאמסבורג • וויען • זשיטאמיר • חברון • חיפה • טאהש • טאראנטא • טבריה • טינעק • יאהאניסבורג • ירושלים • לאוער איסט סייד • לוגאנא • לעיקוואד • לאס אנזשעלעס • מאדריד • מאנטרעאל • מאנטשעסטער • מאנסי • מאסקווע • מאונט קיסקא •מארסיי • מודיעין עילית • מיאמי • מילאן • מעלבארן • נווה יעקב • ניי סקווער • סארסעל • סטאמפארד היל • סידני • סידערהערסט • סיאטל • סי געיט • סקאוקי • עדזשווער • פאסעיק • פאר ראקעוועי • פארעסט הילס • פאריז • פלעטבוש • פייוו טאונס • פראג • פוירט • ציריך • צפת • קאשוי • קווינס • קיעוו • קליוולאנד • קרוין הייטס • קרית יואל • רוים • ריווערדייל • שטראסבורג • שיקאגא


text:
יאאכים פאן ריבענטראפ
יאאַכים פאן ריבענטראפ (דעם 30סטן אפריל 1893 - 16טן אקטאבער 1946) איז געווען אויסערן מיניסטער פון דייטשלאנד פון 1938 ביז 1945. מ'האט אים געהאנגען אלס קריגס פארברעכער נאך די נירנבערג פראצעסן.
זיינע יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאן ריבענטראפ איז געבוירן אין וואסעל, אינען אונטערשטן טייל פונעם ריין. זיין פאטער איז געווען א קאמאנדיר, ער האט געוווינט אין פארשידענע לענדער, אינדרויסן פון דייטשלאנד, און דערפאר האט ער גוט באהערשט ענגליש און פראנצויזיש, ער איז געווען א זעלנער אין דער ערשטער וועלט מלחמה, און איז געהעכערט געווארן אין ראנג צו אן אפיציר, און האט באקומען דעם אייזן מעדאל.
נאך דער מלחמה האט ער זיך אנגעשלאסן אין דער דיפלאמאטישער געמיינדע, און ער איז געשטעלט געווארן אין טערקיי.
ער האט פארלאזט זיין דיפלאמאטישע ארבעט, און געווארן א וויין סוחר. אין 1930 האט ער זיך געטראפן מיט היטלער, און אין 1932 זיך אנגעשלאסן אין דער נאצי פארטיי, ער איז געגעבן געווארן א מעדאל פון כבוד דורך דעם עס עס.
אין 1933, ווען היטלער איז געקומען צו דער מאכט, איז ער געווארן מיניסטער פאר ספעציעלע אנגעלעגנהייטן, ער האט אנגעפירט די פארהאנדלונגען מיט ענגלאנד, אויפן ים קרעפטן פארשטענדעניש. דער דייטשלאנד-יאפאן פאקט, אפילו עס האט קיין אפעקטיווע מיינונג ניט געהאט, אבער ווען איטאליע האט זיך צוגעשלאסן, איז עס געווארן דער פאקט פון די אקסיס.
אין יאר 1936, איז ער געשיקט געווארן אויף ענגלאנד אלס אמבאסאדאר, וואס ער האט אנגעהאלטן ביז 1938, ווען ער איז צוריקגערופן געווארן קיין בערלין, ווי ער איז געווארן אויסערן מיניסטער, אויפן פלאץ פון קאנסטאנטין פאן נויראט, און זייענדיק א פייערליכער אנהענגער פון היטלער, האט היטלער געקענט אנגיין מיט זיינע פינסטערע פלענער.
די צווייטע וועלט מלחמה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן, איז זיין ארבעט געווארן מינדערוויכטיג, סמערהייט לענדער האבן איגנארירט דייטשלאנד, און ווען ער האט פרובירט צו טיילן מיינונגען, נאכדעם ווען דייטשלאנד האט אינוואדירט רוסלאנד, ער האט געוואלט אז די דומע רעגירונגען,זאלן אנגעפירט ווערן דורכן אויסערן מיניסטעריום, איז ער שנעל שטיל געווארן דורך היטלער, ריבענטראפ האט פארהאנדלט מיט די יאפאנער, אז זיי זאלן אטאקירן רוסלאנד, אבער זיי האבן נישט איינגעגעבן, און ווען יאפאן האט אטאקירט די פאראייניגטע שטאטן, אויף פערל הארבער, האט היטלער דערקלערט קריג קעגן די פאראייניקטע שטאטן, און קעגן ריבענטראפס מיינונג, ריבענטראפ האט געהאלטן, אז די מינוט וואס אמעריקע שליסט זיך אן אינעם קריג, וועלן דייטשלאנדס אויסזיכטן צו געווינען, זיין נאנט צו זערא.
נאך דער מלחמה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביי דער ענדע פון דער מלחמה, איז ער אויפגעזאגט געווארן, און ארטור זייס אינקווארט, האט אים איבערגענומען, אין די רעגירונג פון קארל דעניץ, דער פאסטן האט גארנישט געמיינט, אן גאר שנעל האבן זיך ביידע געפונען פארן געריכט, ביים נירנבערג פראצעס איז ער פאראורטיילט געווארן צום טויט, און ער איז געהאנגען געווארן, זיינע מעמוארן זענען געדרוקט געווארן 1953.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
העקסאדעצימאל סיסטעם
העקס (פון גריכיש: έEι = זעקס) איז א נומערן סיסטעם וואס איז געבויט אויף א באזע זעכצן. דאס ווארט העקס איז א פארקיצערונג פון "העקסאַדעצימאַל"
- דאס נוצט מען ווען מען ארבעט מיט קאמפיוטערס אלס א פארקירצערונג צו בינארישע נומערן.
סימבאלן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ציילן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צו ציילן אין העקס פאנגט מען אן פון 0 און מען לייגט צו דעם קומענדיגן סימבאל אין ראנג פאר דעם קומענדיגן נומער, אזוי אז 7 איז זיבן, A איז צען, און F איז פופצן. (זעט טאבעלע אויבן.)
ווען מען האט שוין נישט קיין סימבאלן, לייגט מען צו א קאלום וואס ווייזט וויפיל מאל מען זאל אויסרעכענען די באזע זעכצן. אזוי אז 10 איז זעכצן און 27 איז ניין און דרייסיג ווייל עס מיינט צוויי מאל זעכצן (פון די זעכצנער קאלום, וואס איז איין מאל זעכצן) מיט זיבן, וואס איז צוזאמען ניין און דרייסיג.
און 4567 איז זיבעצן טויזנט זיבן הונדערט זיבן און זעכציג, ווייל עס מיינט פיר מאל זעכצן מאל זעכצן מאל זעכצן (פון די פיר טויזנט זעקס און ניינציג קאלום) מיט פינף מאל זעכצן מאל זעכצן (פון די צוויי הונדערט זעקס און פיפציגער קאלום, וואס איז איין מאל זעכצן מאל זעכצן) מיט זעקס מאל זעכצן מיט זיבן, וואס צוזאמען איז זיבעצן טויזענט זיבן הונדערט זיבן און זעכציג.
פארקירצערונג פון בינארישע נומערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די בינארישע נומערן סיסטעם איז די ריכטיגע נומערן סיסטעם וואס א קאמפיוטער ניצט, אבער מיט בינארישע ציפערן ווערן נומערן זייער לאנג צו שרייבן, און דעריבער זייער שווער צו ליינען. למשל הונדערט טויזנט וואס מען שרייבט אין דעצימאל 100000 שרייבט מען און ביינערי 11000011010100000 און אין העקס 186A0.
עס קומט אויס אז יעדער פינגער (דיג'יט) אין העקס ווייזט די זעלבע וואס פיר פינגער אין ביינערי, אזוי אז א בייט וואס איז אכט פינגער אין ביינערי איז נאר צוויי פינגער אין העקס.


text:
רבי מנחם עזריה
רבי מנחם עזריה פון פאנא (ה'ש"ח - ד' אב ה'ש"ף), באקאנט ווי דער רמ"ע מפאנו, איז געווען א בארימטער גאון און בעל מקובל אין איטאליע.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געבוירן אין דער שטאט באלאניע, איטאליע צו זיין פאטער רבי יצחק ברכיה פון די חשובים אין שטאט.
ער האט געהייראט רחל, די טאכטער פון ר' יצחק פואה פון מאנטאווע - פון די גדולי איטאליע אין יענער צייט.
ער האט געלערנט קבלה ביי זיינע רבי'ס: רבי עזרא מפאנו, רבי משה קורדאווירו און רבי ישראל סרוק פון צפת.
אין זיינע דרייסיגער יארן האט ער אנגעהויבן מפורסם צו ווערן. און אין יאר של"ד האט אים דער בית יוסף געגעבן זיין ספר "כסף משנה" אכטונג צו געבן אויפן דרוקן.
ער האט געהאט א גרויסע השפעה אויף די יודן אין זיין צייט. דער מנהג פון זאגן סליחות פארטאגס אום חודש אלול, איז מען מייחס צו אים.
ער האט געהאט א גרויסע ישיבה אין מאנטאווע און איז דארט נפטר געווארן.
זיינע ספרים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער האט געשריבן ארום דרייסיג ספרים אין הלכה און אין קבלה וועלכע זענען זייער נתקבל געווארן בכל תפוצות ישראל.
- שו"ת הרמ"ע מפאנו
- עשרה מאמרות
- גלגולי נשמות


text:
קאלומביע אוניווערסיטעט
קאלומביע אוניווערסיטעט איז א פריוואטע אוניווערסיטעט אין די פאראייניגטע שטאטן וואס געהערט צו דער פליושטש ליגע. דער הויפט קאמפוס געפֿינט זיך אין מאנהעטן, ניו יארק סיטי. די אוניווערסיטעט איז געגרינדעט אלס קינגס קאלעגיע אין 1754. קאלומביע'ס שולע פון זשורנאליסטיק איז געגרינדעט דורך זשאסעף פוליצער, און באלוינט דעם פוליצער פריז.
87 געווינערס פונעם נאבעל פריז האבן געהאט א שייכות מיט קאלומביע, מער ווי נארוואס אן אנדער אינסטיטוציע.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאמפוס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
לאווינע
א לאַווינע איז א גרויסע מאסע פון שניי אדער אייז וואס פאלט גיך אראפ א בארג. נאכדעם ווען א לאווינע האט שוין אנגעהויבן קען זי ווערן גאנץ גיך און וואקסן גאר גרויס. טאמער עס מישט זיך אריין לופט אין דער לאווינע ווערט זי א שטויב לאווינע. לאווינעס פאסירן מערסטן אין ווינטער און פרילינג, און זיי זענען א גרויסע סכנה צו לעבן און פארמעגן אויף בערג.
עטימאלאגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט לאווינע שטאמט פון לאטיין labina (ריטשן).
קלאסיפיקאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לאווינעס הייבן אן מערסנט ביי א שטורעם ווען אסאך שניי פאלט. די צווייטע סיבה איז ווען די שניי ענדערט זיך, למשל ווען ער הייבט אן שמעלצן פון דער זון. אחוץ דעם קען א לאווינע אנהייבן צוליב רעגן, ערדציטערנישן, אייזפאל און שטיינפאל. טאמער א שטייפע פלאטע פון שניי ליגט איבער א שוואכער שיכטע, קען אנהייבן א לאווינע מיט טויזנטער קובישע מעטער שניי.
לויזער שניי לאווינעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א לויזער שניי לאווינע פאסירט אויף א שטאציקן בארג ווען דער שניי איז פריש געפאלן, אדער ווען א שטארקע זון מאכט ווייך דעם שניי. די לאווינע הייבט אן אין איין פונקט און ווערט כסדר ברייטער.
פלאטע לאווינעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א פלאטע לאווינע פאסירט אפט ווען דער שניי איז געשטעלט אויף אן ארט דורכן ווינט. א גרויסע פלאטע שניי ברעכט זיך אפ און פאלט אראפ דעם בארג.


text:
פוילן
פוילן (פויליש: Polska), אפיציעל די רעפובליק פון פוילן (פויליש: Rzeczpospolita Polska; קאשוביש: Pòlskô Repùblika; שלעזיש: Polsko Republika), איז אַ לאַנד אין אײראָפּע וואס גרענעצט דייטשלאנד צו מערב; טשעכיי און סלאוואקיי צו דרום; אוקראינע, בעלארוס און ליטע צו מזרח; און דעם באלטישן ים און קאלינינגראדער אבלאסט, רוסלאנד, צו צפון. דער שטח פון פוילן איז 312,679 קוואדראט ק"מ,[1] אזוי איז עס דאס 69סטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט און דאס 9טע גרעסטע אין אייראפע. מיט א באפעלקערונג איבער 38 מיליאן מענטשן,[1] איז פוילן דאס 34סטע מערסט באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט[2] און דאס זעקסטע מערסט באפעלקערטע מיטגליד פונעם אייראפעישן פארבאנד. פוילן איז אן איינהייטלאנד מיט 16 וואיעוואדעשאפטן. זײַן הױפּטשטאָט איז װאַרשע.
פוילן איז א מיטגליד פונעם אייראפעישן פארבאנד, נאטא, די פאראייניגטע פעלקער, די וועלט האנדל ארגאניזאציע, די ארגאניזאציע פאר עקאנאמישע קאאפעראציע און אנטוויקלונג (OECD), אייראפעישער עקאנאמישער ראיאן, אינטערנאציאנאלע ענערגיע אגענטור, אייראפע ראט, ארגאניזאציע פאר זיכערקייט און קאאפעראציע אין אייראפע, אינטערנאציאלע אטאמישע ענערגיע אגענטור און G6.
די אפטייטש פון פוילן איז א גלייכער פלאץ. (אין דער חסידישער וועלט איז באקאנט דער טייטש: פועל ישועות, אלץ גוטס). היינט אויף פויליש: פאָלסקא (טייטש: לאנד פון פעלקער).
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – היסטאריע פון פוילן
די גרענעצן פון פוילן האבן זיך שטענדיג געריקט אהין און אהער, אויך זענען געווען צייטן ווען פוילן איז בכלל נישט ערשינען אויף דער מאפע אלס א זעלבשטענדיק לאנד.
צווישן די צוויי וועלט מלחמות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך דער קאמונסיטשער אימפעריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
היינט צוטאגס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געאגראפֿיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פוילן ציט זיך אויף א שטח פון 312,677 קמ"ר, עס גרענעצט זיך מיט זיבן לענדער און איין ים. די הויפטשטאט איז ווארשא, פוילן פֿארמאגט 42 מיליאן איינוואוינער.
אנדערע גרויסע שטעט זענען: קראקע, וואס איז אמאל געווען די הויפטשטאט אין לויף פון 500 יאר, לאדזש, פאזען, ווראצלאוו (ברעסלוי), גדאנסק (דאנציג), שטשעטשין, קאטאוויץ.
די זיבן לענדער וואס זי גרענעצט זיך זענען די פאלגנדע: דייטשלאנד אין מערב, טשעכיי און סלאוואקיי אין דרום, אוקראינע און בעלארוס אין מזרח און ליטא און רוסלאנד אין צפון מזרח; ביי צפון זייט גרעניצט זיך מיטן באלטישן ים.
מער פון זעכציג פראצענט פון די פוילישע בירגער וווינען אין שטעטלעך און דערפער, די איבעריגע וואוינען אין די גרויסע שטעט ווי קראקא, ווארשא, א.ד.ג.
פוילן האט זיך אין די לעצטע יארן גאר אסאך גערוקט אויף פאראויס מיט דעמאקראטיע און מאדערנקייט, עס איז אינגאצען נישט צוצוגלייכן צו וואס פוילן איז געווען ביז די תש"נ יארן, אלע באקוועמליכקייטן וואס מען געפינט אין אמעריקא איז דארט אויך דא צו געפינען, אבער פונדעסטוועגן ווערט נאך די טראדיציאנעלע אלטמאדישקייט אפגעהיטן אין די קליינע דערפלעך, צווישן זיי רוב פון די קברי צדיקים וואס מען רייזט ארום.
עקאנאמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אדמיניסטראציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זייטן 1טן יאנואר 1999 איז פוילן איינגעטיילט אין 16 פראווינצן.
טוריסטישע אנווייזונגען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מען מעג אריינברענגען אין פוילן בלויז ביז 5000 איירא.
די פוילישע מטבע איז דער זלאָטע, וואס דאס ווערט צעטיילט אויף 100 גראָשין. 5 ערליי שטרות איז דא דארט, וואו פאלגנד: 10, 20, 50, 100, 200 זלאטעס. און 9 ערליי מטבעות: 1, 2, 5, 10, 20, 50 גראשין.
דער צוגלייך צו אויסלענדישע מטבעות איז ווי פאלגנד: אמעריקאנער 1 דאלער: 4.03 זלאטע. ישראל'דיגער 1 ש"ח: 0.96 זלאטע. 1 איירא: 3.70 זלאטע.
מען קען איבעראל געפונען געוועלבן וואס זענען געאייגנט אויפצוטוישן מטבעות, אין פויליש ווערט דאס גערופען "קאַנטאָר".
פּאָסט וואס מען שיקט ארויס פון פוילן וועט אנקומען אינדרויסן פון אייראפע נאך צוויי וואכן. דער פרייז פאר א מארקע איז 2 זלאטע.
די מעגנאטישע קאָלינג קארד'ס וואס מען דארף אריינלייגן אינעם פובליק טעלעפאן סיי ווען און סיי ווי אימער מען וויל רופען, איז דא דריי ערליי: 1וואס מען קען רופן 25 מאהל (פרייז: 11.30 זלאטע), וואס מען קען רופען 50 מאהל (פרייז: 20.40 זלאטע), און 100 מאהל (פרייז: 37.20 זלאטע). נעמט אינאכט אז נאך יעדע דריי מינוט וואס מען רעדט גייט דאס שוין אריין צום קומעדיגע מאהל. אזוי א א קאלינג קארד וואס האט צ.ב.ש. 25 מאהל קען מען רעדן בלויז 75 מינוט.
ווען איר וועט רופען א נומער וואס האט בלויז 6 נומערן וועט איר הערן אויפן טעלעפאן אויף פארשידענע שפראכן (אויך ענגליש; ווארט מיט געדולד) אינסטרוקציעס וואספארא נומערן צו ניצען.
אויב די נומער וואס איר רופט הויבט זיך אן מיט די נומער:
1 אדער 2- לייגט צו 4 אנפאנג פונעם טעלפעאן נומער.
3, 4 אדער 5 - לייגט צו 6.
6, 7, 81, 83, 84, 85 - לייגט צו 2.
86, 87, 88, 89 - לייגט צו 3.
ווען איר רופט פון פוילן צו פוילן, דארפט איר דריקן צום ערשט 0, דערנאך דעם עריע קאד 1033, 1044, 1055 אדער 1066, ווענד זיך פון וועלכע טעלפאן קאמפאני איר רופט, דאן דעם נומער.
פון פולין צו ארץ ישראל דארפט איר דריקען 00-972 און דאן דעם נומער (נישט קיין 0 פאר די נומער).
פאר הילף דריקט 913 צו וויסען טעלעפאן נומערן פון יענעם פלאץ; 912 פאר גאנץ פולין; 908 פאר דער גאנצער וועלט, פונדעסטוועגן זייט געראכטן אז דער אויפן אנדערן זייט טרייבל וועט נישט קענען קיין ענגליש.
א פעקס קען מען שיקן פון יעדן פאסט אפיס, מיטן באצאלן די זעלבע פרייז וואו סתם א טעלעפאן-רוף.
פאר עמורדזשענסי -ארבעט די פאלעגנדע נומערן פאר אומזינסט 24 שעה א טאג: 998 פייער-לעשער, 999 אמבאלאנס; 997 פאליציי (אדער 112 פון א סעליולער טעלעפאן). און וואו אויבענדערמאנט זייט געראכטן אז דער אויפן אנדערן זייט טרייבל וועט נישט קענען קיין ענגליש...
די פוילישע חגאות זענען וואו פאלגענד: יונואר 1; מאי 1; מאי 3; אוגוסט 15; נובמבר 1; נובמבר 11; דצמבר 25-26.
poyln iz a land in eyrope. zayn hoyptshtot iz varshe.
כדאי צו זען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
-
Varsovie04-32.jpg
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 1.0 1.1 Concise Statistical Yearbook of Poland, 2008 (PDF). Central Statistical Office (Poland) (28 July 2008). ארכיווט פון דעם אריגינאל דעם 2011-07-14. דערגרייכט דעם 2008-08-12.
- ↑ NationMaster.com 2003–2007, Poland, Facts and figures


text:
שלש סעודות
שלש-סעודות איז די לעצטע שבתדיקע סעודה צװישן די דרײ שבתדיקע סעודות װאס מען דאַרף עסן לויט דער הלכה במשך דעם שבת. גלײך װי די ערשטע צװײ סעודות, אױך שלש סעודות דארף מען עסן המוציא, אבער פון דעסטװעגן איז די סעודה גרינגער װי די אַנדערע צװײ, און בדיעבד (ענגיק) קען מען יוצא זיין מיט פירות אדער מיני מזונות, װי למשל האָבן די חזל באַשטימט פאַר אָרעמע-לײַט װאס האָבן ניט קײן געלט צו קױפן פאר שלש סעודות: "עשה שבתך חול ואל תזדקק לבריות", אנדערש װי די ערשטע צװײ סעודות, װאָס פֿאָדערן יאָ צו זײַן אָפּהענגיק צו אַנדערע.
חסידים זײַנען זיך נוהג צו ארײנשלעפן דעם שלש סעודות טיפער אין דער נאַכט.
נאך שלש סעודות קומט מלווה מלכה.


text:
באדווייזער
באָדווייזער איז א באקאנטע פאפולערע ביר ברענד.
דער נאמען באדווייזער איז נאך דער שטאט בודווייז אין טשעכיי.
די אמעריקאנער אנהאוזער בוש ביר פירמע, וועלכע באלאנגט שוין יעצט צו דער בעלגישער אינבעוו ביר פירמע, איבערגענומען קאנטראל פון דער טשעכישער בי. עם. פי. ביר פירמע צו וועמען די באדווייזער ברענד באלאנגט.
די טשעכישע בי. עם. פי. פירמע קריגט זיך שוין לאנג מיט די רעגירונגס-אנגעפירטע ביר פירמע אין טשעכיי, איבער די רעכטן צום נאמען באדווייזער. דעריבער יעצט אז די אנהאוזער בוש האט אפגעקויפט די טשעכישע בי. עם. פי., ברענגט דאס איר אין דירעקטן קאנפליקט מיט די טשעכישע רעגירונג.


text:
אפענער פראקסי
אפענער פראקסי איז א געבארגטער אדער געגאנבעטער איי.פי. אדרעסע.
וויאזוי ווייסט מען דאס?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מען קען דאס אליין פרובירן, אין TOOLS אדער פרעפערענצן (געוואנדן אויב דו ניצט IE אדער MOZILLA) און אונטער PROXY לייג אריין די IP און PORT לייג אריין 3128. דאן גיי צו WWW.MYIPADDRESS.COM וועסטו זעהן די IP ADDRESS פון די PROXY.
דער חילוק צווישן סתם פראקסי און אפען פראקסי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א פראקסי מיינט אז מען נוצט אן אנדער IP אדרעס (די פראקסיס), AOL נוצט פרקאסיס, אבער די AOL פראקסיס זענען נישט OPEN PROXY, א OPEN PROXY איז א פראקסי וואס לאזט יעדעם טאן וואס ער וויל, געווענליך איז דאס געהעקטע קומפיוטערס, דערפאר איז דאס נארמאל צו בלאקן, איך יעצט נישט קיין צייט אבער איך בין זיכער אז די ענגלישע האט א גוטע ארטיקל אויף דעם.


text:
1884
1884 איז דאס 84סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1884 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 12טן מערץ - דאס קאקא קאלא געטראנק ווערט פארקויפט צום ערשטן מאל אין פלעשער
- 5טן יולי - דייטשלאנד נעמט איין קאמערון
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 4טן אפריל - איסאראקו יאמאמאטא, קאמאנדיר פונעם יאפאנעזישן פלאט אין אנהייב פון דער צווייטער וועלט מלחמה (געהרגעט 1943)
- 8טן מיי - הערי עס טרומאן, דער 33סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1972)
- 28סטן מיי - עדווארד בענעש, פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי (געש' 1948)
- 12טן יולי - אמעדעא מאדיליאני, מאלער (געש' 1920)
- 26סטן סעפטעמבער - אנטאניו בארלוצי, איטאליענישער ארכיטעקט (געש' 1960)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 12טן מיי - בעדריך סמעטענע, טשעכישער קאמפאזיטאר (געב' 1824)


text:
איגאר סטראווינסקי
איגאר סטראַווינסקי (אראַניענבוים, 17טן יוני 1882 — ניו יארק, 6טן אפריל 1971) איז געווען פון די חשובסטע קאמפאזיטארן פונעם 20סטן יארהונדערט. ער איז געהאדעוועט געווארן אין רוסלאנד. ביי דער רוסישער רעוואלוציע האט ער זיך געצויגן אין דער שווייץ שפעטער קיין פאריז, און ענדלעך, ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן אין 1939, איז ער אריבער אין די פאראייניגטע שטאטן.
סטראווינסקי האט געשריבן מוזיק אין פארשידענע סטילן. צו ערשט האט ער געשריבן ענלעך צו זיין לערער ניקאליי רימסקי-קארסאקאוו. ער האט געהאט ספעציאל ליב רוסישע מוזיק. זיין מוזיק איז געווען שטארק קאמפליצירט, אבער לעבעדיק.


text:
אויטא אלארם
אויטא אלארם איז אן עלעקטראנישער אלארם סיסטעם ספעציעל פאר אויטאס וועלכע פייפט אויב איינער פרובירט איינברעכן און אוועקפארן מיט דעם אויטא.
אויטאס זענען איינע פון די הויפט צילן פאר גנבים שוין פאר עטליכע דורות און וועט לויט אלע ערווארטונגן בלייבן אויף זייער ליסטע אויף לעולם און כאטש די זיכערהייט מאסנאמען ווערן בעסער און בעסער ווערן אבער די גנבים אויך מער פארגעשריטן און וועלן דאס קיינמאל נישט אויפגעבן ערשטנס ווייל דאס איז א ווערטפולע חפץ וועלכע ליגט אויפ'ן גאס, פארקויפט זיך זייער גרינג, און פארמאגט אן אריינגעבויטע אנטלויף סיסטעם.
די ערשטע אויטא גניבה וועלכע איז געווארן רעקארדירט ביי די פאליציי איז שוין געווען אין 896', אינגאנצן 10 יאר נאכדעם וואס די גאזאלין אויטאס זענען פארגעשטעלט געווארן פאר די וועלט. היינט צו טאג מיט אזויפיל אויטאס אויף די גאסן זענען פאראן טויזענטער אויטא גניבות וועלכע ווערט געשאצט צו אן אויטא פער יעדע 20 סעקונדן אין די פאראייניגטע שטאטן זעלבסט. וויפיל מען פרובירט זיך צו פארזיכערן פון אן אויטא גניבה איז מען אבער קיינמאל נישט פארזיכערט אזוי לאנג ווי עס ליגט אויפ'ן גאס אן יעדער קען זיין א קרבן צו אן אויטא גניבה. די עגמת נפש נאך א גניבה איז גרויס כאטש יעדער מוז לעגאל האבן אינשורענס.
מיט אזעלכע איבערראשנדע סטאטיסטיקס איז נישט קיין וואונדער אז מיליאנען אמעריקאנער אינוועסטירן אסאך געלט פאר טייערע פארגעשריטענע אלארמען מיט וועלכע זיי האפן צו ברענגן די רפואה פאר די מכה. היינטיגע אלארמען פארמאגן פארגעשריטענע סענסארס, דונערדיגע קלאנגן, און רעמאוט אקטיוויזירונג סיסטעמען וועלכע מאכן די אויטאס פארגעשריטענע זיכערהייט שאכטלעך וועלכע פארן אויף רעדער. שטודיעס ווייזן אז די אויטאס וועלכע האבן גוטע אלארמען האבן ווייניגער שאנסן גע'גנב'ט צו ווערן ווייל די גנבים וועלן ענדערש אויסוועלן אן אויטא אן אלארעם ווי מיט, עס איז דאך נישט פאראן קיין מאנגל פון אויטאס און יעדער גנב קען האבן וויפיל ער וויל.
דער אלארם סיסטעם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע וועג צו באטראכטן אן אויטא אלארם איז זייער פשוט: עס איז עטליכע דראטן וועלכע זענען באהאפטן צו א סיירין. עס פארמאגט א קנעפל ביים דרייווערס טיר וועלכע אקטיוויזירט דעם אלארם און אויב איינער עפענט איינע פון די טירן וועט די אלארם אנהייבן קלינגן. אזא אלארם פארלאנגט נישט מער ווי א קנעפל אביסל ווייער און א סיירין.
היינטיגע אלארמס זענען אבער פיל מער פארגעשריטן און באשטייען פון 5 טיילן: 1) א גרופע פון סענסארס, עס קען זיין דרוק סענסארס, מאשען דעטעקטארס, און געווייערטע קנעפלעך וועלכע אקטיוויזירן דאס. 2) א סיירין פון עטליכע קלאנגן וועלכע מען קען אליינס אנשטעלן. 3) א ראדיא רעסיווער וועלכע לאזט דעם רעמאוט אקטיוויזרן און דע-אקטיוויזירן דעם סיסטעם. 4) א באזונדערע באטערי וועלכע זאל העלפן די סיירין פייפן אפילו אויב די הויפט אויטא באטערי איז אויסגעגאנגן. 5) א קאמפיוטער קאנטראל טייל וועלכע קאנטראלירט דעם גאנצן סיסטעם און שפירט ווען די סענסארס ווערן גערירט און צינדט אן די אלארעם.
אין אנדערע ווערטער באשטייט די אלארם פון א קאמפיוטער, א סיירין, און א רייע סענסארס וועלכע אקטיוויזן דעם אלארם. עס זענען פאראן עטליכע ערליי סענסארס וועלכע כאפן אויף פארשידענע ערליי זאכן וועלכע קען נאר פאסירן אויב איינער האט איינגעבראכן אינעם אויטא.
די ערטשע סארט סענסאר זענען די טירן סענסארס וועלכע אקטיוויזירן דעם אלארם אויב איינע פון די טירן, טראנק, אדער הוד ווערט געעפענט. די טירן פארמאגן פשוטע ווייערס וועלכע זענען באהאפטן צו די קנעפלעך וועלכע אקטיוויזירן די לעקטער אינעם אויטא. אויב מען עפענט א טיר וועלן ביידע זאכן אקטיוויזירט ווערן. די לעקטער וועט זיך אנצינדן און די אלארם וועט זיך אויך אנצינדן.
אבער גנבים ברויכן נישט עפענען די טירן צו גנב'נען אן אויטא. עס זענען פאראן אנדערע וועגן וויאזוי מען קען גנב'נען א אוטא. זי קענען אויפברעכן די פענסטער אדער פשוט אוועקנעמען דעם גאנצן אויטא מיט א שלעפער טראק צו וועלכע די טיר סענסארס זענען גארנישט ווערט. אט דערפאר איז פאראן שאק סענסארס וועלכע שפירן אויב איינער רירט דעם אויטא און עס אקטיוויזירט דעם אלארם. ביליגע שאק סענסארס מאכן אבער פראבלעמען ווייל עס מאכט אסאך פאלשע אלארמס וויבאלד די סענסאר פארשטייט נישט קיין חילוק פון א שטערקערע אדער שוואכערע שאקל און וועט צו ביידע האבן אן אייניגע רעאקציע דאס איז ווייל די סענסאר איז א שאכטל מיט א חלל אינדערמיט וועלכע אנטהאלט אן אייזערנעם באל וועלכע שאקלט זיך ווען מען רירט דעם אויטא און אויב עס רירט עטליכע אייזערנע טיילן אינעם שאכטל וועט עס אויטאמאטיש אקטיוויזירן דעם אלארם.
עס זענען אבער פאראן מער פארגעשריטענע שאק סענסארס וועלכע האבן אין זיך מערערע אייזערנע טיילן וועלכע שיקן יא די ריכטיגע מעסעדזשעס צום קאמפיוטער דורך שפירן וויפיל ליניעס זענען אנגערירט געווארן און לויט דעם מאכט דער קאמפיוטער זיינע באשלוסן. אויב איינער וועט געבן א מילדע שטופ דעם אויטא וועט עס ווארענען, געבן א פייף, אדער בלינקן מיט די העדלייטס צו דערמאנען יענעם ער זאל שטיין ווייט פון דעם אויטא. אויב די אויטא ווערט שטערקער געשאקעלט וועט די באל אינעם סענסאר אנרירן מער ליניעס און די סיירין וועט זיך אקטיוויזירן און אלאמירן די גאס אז אן אויטא ווערט גע'גנב'ט.
אויסער די שאק סענסארס האבן רוב פארגעשריטענע סיסטעמען א פענסטער סענסאר וועלכע שפירט אויב א פענסטער ווערט אויסגעשאסן, א מיטל וועלכע רוב גנבים נוצן פאר די שנעלסטע ארבעט. די סארט סענסארס זענען מיקראפאנען וועלכע כאפן אויף די קול פון די גלאז און סיגנאליזירן דעם קאמפיוטער וועלכע מאכט די סיירין פייפן.
אן אנדערע סארט פענסטער סענסאר איז די טויש אין לופט דרוק וועלכע ווערט געשאפן דורך עפענען א פענסטער אפילו ווען די טעמפרעאטור איז אייניג אינעווייניג און אינדרויסן. די סארט סענסאר איז א פשוטער הויכהילכער וועלכע גיט ארויס א קול נאכדעם וואס די ניי געשאפענע לופט דרוק מאכט אז די מיטעלסטע טייל פונעם הויכהילכער זאל זיך רירן און די עלעקטראמאגנעט וועלכע ליגט אונטער דעם כאפט אויף דעם קול. (א הויכהילכער איז צוזאמענגעשטעלט פון צוויי טיילן: אן עלעקטראמאגנעט און א ספעציעלע סחורה'נע מאטריאל וועלכע ליגט אינדערמיטן. ווען די הויכהילכער באקומט די עלעקטראנישע סיגנאלן, וועלכע ווערן געשיקט דורך די מוזיק סיסטעמען, מאכט עס די מיטעלסטע טייל טאנצן ארויף און אראפ און די עלעקטראמאגנעט אונטער דעם שפילט דאס אויף הויך לויט די שטארקייטן פון די סיגנאלן). טייל פון די אלארם סיסטעמען נוצן דעם אויטא'ס הויכהילכער (ספיקערס) צו טאן די ארבעט און אנדערע פארמאגן באזונדערע הויכהילכער דערפאר.
געוויסע גנבים דארפן נישט דעם גאנצן אויטא נאר זוכן געוויסע טיילן דערפון וועלכע זיי פארקויפן פאר געלט. די סארט גנבים קענען מאכן אסאך שאדנס אן דארפן אויפברעכן די טירן אדער פענסטער. און גנבים וועלכע זענען עקוויפטעט מיט שלעפער טראקס קענען פשוט אוועקפירן דעם גאנצן אויטא אן דארפן צורירן צו די אינעווייניגסטע טיילן.
עס זענען פאראן עטליכע סארט סענסארס וועלכע באוואכן אויך דעם דרויסנדיגן טייל פון אן אויטא. עס איז פאראן א ספעציעלע ראדאר סיסטעם וועלכע דערשפירט די בארירונגן ארום דעם אויטא און אויב עס טוט זיך צופיל אקטיוויטעטן זייער נאנט צום אויטא וועט דאס סיגנאליזירן די אלארם סיסטעם. אנדערע אויטאס פארמאגן א טילט סענסאר וועלכע פארמאגט אין זיך צוויי דראטן וועלכע ליגן אין א שאכטל פון מערקוירי פליסיקייט. אויב דער אויטא ווערט געבויגן אויף איין וועג וועט די פליסיגע מערקוירי שווימען צו די אנדערע זייט און מאכן קאנטאקט מיט ביידע דראטן אויפאיינמאל וואס וועט סיגנאליזירן די אלארם. גוטע אלארם סיסטעמען פארמאגן עטליכע אזעלכע טילט סענסארס וועלכע ליגן אויסגעלייגט אויף געוויסע פונקטן אונטער דעם אויטא.
דער ויצעקו[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס קלינגט אלטמאדיש, אן אלארם קלינגט און דער גנב לויפט אוועק. אבער עס איז ווירקליך אזוי אין יעדע גניבה. רוב גנבים וועלן אנטלויפן אויב זיי וועלן נישט באווייזן אויסצולעשן די אלארם אין געציילטע סעקונדן ווייל די גערודער מאכט אים אומבאקוועם און לייגט אים אין צענטער פון די סצענע אויף די גאס און ביינאכט ווייסט ער אז דער באלעבאס אדער זיינע שכינים וועלן זיך אויפוועקן פון די גערודער און רופן די פאליציי.
פארגעשריטענע גנבים קענען שנעל אויסלעשן די אלארמס דורך איבערשניידן די נויטיגע דראטן און די פירמעס קומען כסדר אויף מיט נייע עצות וויאזוי צו באהאלטן די ווייערינג מען זאל זיי נישט קענען טרעפן. עס זענען אבער פאראן גנבים אויך אין די פירמעס וועלכע זענען גרייט ארויסצוגעבן די אינפארמאציע פאר אביסל געלט.
רוב אלארמס איינמאל עס ווערט אקטיוויזירט וועט עס מאכן דעם הארן פון די אויטא פייפן און די לעקטערס בלינקן. טייל אלארמס פארמאגן נאך א הארן וועלכע ליגט אונטער'ן הוד וועלכע העלפט מאכן משונה'דיגע קולות וואס קלינגט אפ ווייט אוועק. טייל אלארמס קען אפילו אנגעשטעלט ווערן צו געוויסע קולות כדי צו מאכן אייער אויטא קלינגן אנדערש ווי דעם חבר'ס. געוויסע סיסטעמען זענען מער פארגעשריטן פון דעם און וועלן טאן עפעס א מעכאנישע שטיקל וועלכע וועט נישט לאזן דעם גנב אוועקפארן מיט'ן אויטא ווי אויסשאלטערן די איגנישן סטארטער אדער דורך אפהאקן די גאזאלין סופליי צו די מאטאר אדער אנדערע מעטאדן.
געוויסע אויטאס שפילן א רעקארדירטע מעסעדזש ווען איינער רירט צו צום אויטא און ווארענט יענעם צו שטיין ווייט פון דעם אויטא. מענטשן וואס נוצן די מעסעדזשעס האבן בכוונה צוויי זאכן: צו דערשרעקן דעם מעגליכן גנב אז דאס איז א פארגעשריטנער אלארם סיסטעם פון וועלכע ער זאל זיך באלד אפשאקלן און גיין נעמען א צווייטענס אויטא און אנדערע מענטשן שפירן זיך פשוט גוט ווען זייערע אויטאס זענען עפעס מער ווי יענעמ'ס.
דער רעמאט קאנטראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער הויפט נוצן פון א רעמאט קאנטראל איז צו אקטיוויזירן און דע-אקטיוויזירן די אלארם סיסטעם מיט איין דרוק אויף א קנעפל. אמאל ווען עס זענען נאך נישט געווען קיין רעמאוט קאנטראלס האבן די אלארמס געארבעט מיט א צייט אפגעשטופע סיסטעם וועלכע האט געגעבן דעם דרייווער 30 ביז 60 סעקונדן פון ווען דער דרייווער האט אים אקטיוויזירט ביז ער מאכט צו אלע שלעסער. דאס זעלבע איז געווען פארקערט ווען מען האט געהאט 30 סעקונדן צו דע-עקטיוויזירן פון ווען מען האט געעפענט דעם אויטא ביז מען האט אריינגעדרוקט אדער גענוצט די ריכטיגע ציפערן אדער שליסל. אין אנדערע ווערטער האט עס געארבעט ענליך ווי די היים און אפיס אלארם סיסטעמען וועלכע גיבן אויך א געוויסע צייט ביז מען קען אריינדרוקן די ציפערן.
די סארט סיסטעם איז אבער נישט ווערד געווען קיין סאך ווייל די גנבים האבן זיך שנעל אויסגעלערנט וויאזוי צו מסדר זיין אן אויטא אין ווייניגער פון 30 סעקונדן און האבן מיט די אלארמס אינאיינעם אוועקגעפירט טויזענטער אויטאס. זינט דער רעמאוט קאנטראל איז געווארן א טייל פון די סיסטעם האט מען דאס געטוישט אז עס צעקלינגט זיך באלד און דער גנב ווערט דערשראקן און לויפט אוועק.
מען קען פראגראמירן אויפ'ן רעמאוט מערערע זאכן ווי עפענען די טיר שלעסער, עפענען די טראנק, אנצינדן די סיירין, און עס זענען פאראן רעמאוט סיסטעמען וואס ארבעטן מיט א קאמפיוטער אינעם אויטא וועלכע לאזט עפענען די פענסטער, אנצינדן געוויסע זאכן, און די אויטא שיקט צוריק א מעסעדזש פאר'ן רעמאוט אויב עס האט ווירקליך געטאן די ארבעט. די וואס האבן די פארגעשריטענע רעמאוטס וועט דער אויטא איר אלאמירן ווען די אלארם הייבט אן פייפן און אויך די רעמאוט אויפ'ן פעקל שליסלעך וועט זיך נעמען פייפן.
פארגעשריטענע גנבים געבן זיך אבער אן עצה מיט די פארגעשריטענע רעמאוטס דורך צוטרעפן די ריכטיגע קאוד וועלכע די רעמאוט סיסטעם נוצט צו קאמיוניקירן מיט'ן אויטא. זיי פארמאגן ספעציעלע מאשינדלעך וועלכע גייען דורך הונדערטער קאודס ביז ווילאנג עס טרעפט צו די ריכטיגע און דעמאלטס גנב'נען זיי די אויטא באקוועמערהייט.
טייל אלארם פירמעס האבן זיך אן עצה געגעבן אויך מיט דעם און האבן אנטוויקלעט א רעמאוט סיסטעם וועלכע פארמאגט צענדליגער קאודס און עס טוישט זיך אליינס פון צייט צו צייט וואס מאכט פיל שווערער פאר די גנבים עס אויסצוגעפינען.
זינט די 90'גער יארן זענען אלארמס געווארן זייער פאפולער און די פירמעס וועלכע מאכן זיי האבן אנגעהויבן א פארמעסט ווער עס קען מאכן בעסערע און מער פארגעשריטענע סיסטעמען. יעדע שטיק צייט קומט ארויס א נייע אלארם סיסטעם וועלכע פארמאגט עפעס מער ווי די פריערדיגע און די מענטשן וואס קויפן זיך טייערע אויטאס זענען וויליג צו באצאלן אסאך געלט פאר א גוטע אלארם צו שפארן די עגמת נפש פון א גניבה. היינט ווען רוב טייערע אויטאס פארמאגן שוין אויך נעוויגאציע סיסטעמען וועלכע נוצן די דזשי-פי-עס טעכנאלאגיע איז פאראן א מעגליכקייט צו באהעפטן די דזשי-פי-עס רעסיווער צום אלארם סיסטעם און מיט דעם וועט דער באלעבאס קענען שטענדיג זען וואו זיין אויטא געפינט זיך. און אפילו אויב עס וועט פאר איינעם יא געלונגן צו גנב'נען זיין אויטא וועט ער דאס נישט האבן פאר לאנג ווייל דער באלעבאס וועט אנרופן די פאליציי און איבערגעבן וואו די אויטא געפינט זיך אויפ'ן מאמענט און מען וועט יענעם באלד כאפן.
עס זענען פאראן נאך פארשידענע זיכערהייט פראדוקטן קעגן אויטא גניבות ווי די קלאב, א מעטאלענע שלאס וועלכע מען שטעלט ארויף אויפ'ן סטירינג וויל, און פארשידענע עלעקטראנישע טשיפס וועלכע שיקן סיגנאלן אויב דער אויטא ווערט גע'גנב'ט און מען קען כסדר נאכזוכן וואו דער אויטא געפינט זיך דורך אריינרופן די פירמע. אין די לעצטע יארן איז אנגעקומען די "אן סטאר" פראגראם וועלכע געפינט זיך אין א גרויסע טייל פון דזשי.עם. אויטאס וועלכע איז אויך א גרויסע הילף קעגן גניבות אבער די אלע זאכן קענען פראפעסיאנאלע גנבים אויסמיידן. א קלאב באשיצט נישט פון קיין גניבות מיט א שלעפער טראק און די אלע סארט טשיפס ווייסן די גנבים זייער גוט וויאזוי דאס צו באזייטיגן און אפילו ווען נישט האבן זיי ספעציעלע ערטער וואו זיי פירן די אויטאס אראפ אונטער די ערד וואו קיין איין דזשי-פי-עס און אויך נישט אן סטאר ארבעטן.
פארגעשריטענע אויטא אלארמס האבן זיך ארויסגעשטעלט צו זיין די מערסטע עפעקטיוו קעגן גניבות ווייל די סיסטעמען זענען זייער סענסיטיוו און צעקלינגן זיך ווי נאר מען רירט צו. ווי דערמאנט געבן זיך די גנבים נאך אלץ אן עצה אבער אויך די פירמעס ארבעטן פלייסיג און קומען כסדר ארויס מיט נייע סיסטעמען וועלכע מען קען נישט אויסשפילן.
אגב, איז וויכטיג צו באמערקן אז אויטא אלארמס זענען נישט קיין סאך ווערט אויף פארנומענע גאסן וואו עס איז פאראן גערודער אויך ביינאכט און עס דרייען זיך מערערע אויטאס. אן אויטא אלארם איז דעזיינט פאר דעם דורכשניטליכן איינוואוינער וועלכער וואוינט אויף א שטילע געסל אין א געגענט וואס רוישט נישט ביינאכט. אויף אזא ארט איז אן אלארם זייער עפעקטיוו.


text:
יד לאחים
יָד לְאַחִים איז אן ארגאניזאציע וואס איז פארבינדן צו באקעמפן קריסטלעכע מיסיאנערן און אנדערע וואס ווילן שמדן יידן.
יד לאחים איז געגרינדעט געווארן אין תש"י דורך שלום דוב ליפשיץ, וואס איז דעמאלסט געווען א בחור. ער איז נאכאלץ טעטיג היינט אין דער ארגאניזאציע.
זיי ראטעווען ארויס קליינע קינדער אדער אומבאהאלפענע פרויען וואס זענען ליידער פארכאפט אין אראבישע דערפער, אפט מאל איז דאס פיקוח נפש ווייל די אראבער זענען פון די כאמאס, אבער די העלדן פון יד לאחים זענען נישט אויסן צו קוקן אויפן אייגן לעבן ווען עס קומט אויפן חשבון פון כל המקיים נפש אחת מישראל כאילו קיים עולם מלא.
זינט די ליטווישע האבן געעפנט אן אייגענע ארגענעזאציע לב לאחים איז דער מוסד אפגעשטארבן און איז שוין נישט טעטיג ווי אמאל, ווייל זיי האבן בלויז 2 3 אקטיוויסטן וואס זענען ביזי שיקן פרעס רעליסס פון מיסיאנערן אקטיוויטעטן.
עס איז דא א קול קורא און כרוז פון אלע סטאמארער רבנים וואס פארפליכטעט דעם עולם צו געבן געלד פאר זיי. כאטשיג דער מוסד יד לאחים רייצט זיך מיט די אראבער וואס וואוינען נאך אין ארץ ישראל זיי אויך צו פארטרייבן פון דארטן, וואס איז לויט סאטמאר די גרעסטע עבירה.


text:
ישראל שיפבויערייען
קאארדינאטן: 32°48′55.39″N 35°2′1.11″E / 32.8153861, 35.0336417
ישראל שיפבויערייען איז די גרעסטע שיפבויעריי אין ישראל און איינע פון די גרעסטע שיפבויערייען אין פריוואטע הענט אין דעם מיטל מזרח. דערצו איז זי דער איינציקער פּריוואַטער פּאָרט אין ישראל. דער פֿירמע'ס אפאראטן און ביוראען זענען פלאצירט אין דעם קישון פּאָרט געגנט פון חיפה, אויף א שטח פון 335 דונאם, מיט א ווערף וואס איז לאנג 900 מעטער מיט אַ וואַסער טיפקייַט פון 12 מעטער.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- וועבזייטל פון ישראל שיפבויערייען (אויף ענגליש)
- וועבזייטל פון ישראל שיפבויערייען פארט
- קוק אויף חיפה פארט מאתר חברת נמלי ישראל


text:
ציינדאקטעריי
ציינדאקטעריי איז די "אפשאצונג, דיאגנאז, פֿארמײַדן און באהאנדלונג (כירורגישע אדער נישט-כירורגישע פראצעדורן) פון קראנקייטן און מצבים פון דעם מויל לאך, באזונדער די ציין".[1] איינער וואס פראקטיצירט ציינדאקטעריי הייסט א דענטיסט. ציינדאקטעריי ווערט גערעכנט א צווייג פון מעדיצין. די מערסטע טייל דענטיסטן ארבעטן פריוואט, אבער עס זענען פאראן אויך דענטיסטן וואס ארבעטן אין שפיטעלער און אנשטאלטן.
די צוויי מערסט פארשפרייטע ציין-קראנקייטן זענען ציינפוילונג און ציינפלייש קראנקייט.
בדרך כלל, אין די מערב לענדער דארף מען שטודירן פיר יאר נאכן באקומען דעם דיפלאם ביז מען קריגט אן ערלויבניש צו ארבעטן אלס דענדיסט. רוב דענטיסטן האבן נישט קיין דאקטאר דיפלאם; טראץ דעם רופט מען זיי מיטן "דאקטער" טיטל.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Dentistry Definitions, hosted on the American Dental Association website. בלאט דערגרייכט דעם 11טן דעצעמבער, 2007. די דעפיניציע האט אדאפטירט דער אסאסיאציעס דעלעגאטן הויז אין 1997.


text:
אברהם ישעיהו קארעליץ
רבי אברהם ישעיהו קארעליץ (י"א חשוון ה'תרל"ט, 1878, קאסעוו - ט"ו חשוון ה'תשי"ד, 1953, בני ברק), איז געווען איינער פון די פירער פון יידנטום אין ארץ ישראל, און דער מחבר פון די ספרים חזון איש.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי אברהם ישעיהו איז געבויגן געווארן י"א חשוון תרל"ט אינעם שטעטל קאסעוו, ליטע, (דעמאלסט אין גראדנער גובערניע, רוסלענדישע אימפעריע, היינט אין בריסקער גובערניע, בעלארוס) צו זיין פאטער, הרב שמריהו יוסף קארעליץ, קאסעווער רב, און זיין מוטער, ראשא לאה, א טאכטער פון הרב קאצנעלבויגן, רב פון קאסעוו און דערנאך פון קאברין.
ביי דער ערשטער וועלט-מלחמה האט ער געוואוינט אין סטויפץ, וואו ער האט געדינט ווי שטאטס-רב ווען דער ארטיקער רב, הרב יואל סאראצקין, איז געווארן פארטריבן פונעם שטעטל.
ווילנע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מינסק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ארץ ישראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בארץ ישראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אום ט"ז תמוז תרצ"ג (1933) איז ער ארויף קיין ארץ ישראל, נאכדעם וואס הרב חיים עוזר גראדזענסקי האט געבעטן משה פרוש פון אגודת ישראל צו באקומען סערטיפיקאטן פארן חזו"א און זיין ווייב כדי זיי זאלן קענען וואוינען אין ארץ ישראל.[1]. לויט רפאל האלפערן האט דער חזון איש זיך איינגעשפארט אז מען זאל נישט באקומען דעם סערטיפיקאט דורכן הויפטראבינאט נאר דורך אגודת ישראל[2].
ווען ער איז אנגעקומען אין לאנד איז ער געבליבן עטלעכע טעג ביי הרב דוד פאטאש, ביז ער האט געדונגען א שטוב אין גאולה גאס אין תל אביב. עטלעכע וואכן נאך תשעה באב האט ער געדונגען א דירה אין דער נייער קהילה וואס האט זיך אנטוויקלט אין בני ברק, וואס איז שפעטער געווארן, אין א גרויסער מאס צוליב אים, א פעסטונג פון חרדישן יידנטום אין ישראל.
זומער תרצ"ד (1934) האט דער חזו"א געוואוינט א לענגערע תקופה אין צפת פאר זיין געזונט; במשך דער תקופה האט ער געלערנט בעיקר אינעם בית מדרש פון רבי יוסף קארו אין דער אלטשטאט.
דעצעמבער 1936 איז דער חזון איש געווארן געפערלעך קראנק. מען האט דאס מודיע געווען אומעטום אין דער יידישער וועלט, און מ'האט גערופן דעם עולם צו דאווענען פאר אים.[3].
אין תש"א איז נפטר געווארן ראשא לאה קארעליץ, דעם חזון איש'ס מוטער, אין ירושלים, און מען האט זי קובר געווען דארט.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ דער קארעספאנדענץ איז געדרוקט אין ספר גנזים ושו"ת חזון איש חלק ב' פון עמוד ק"ט
- ↑ רפאל הלפערן, במחיצת החזון איש, עמ' 51
- ↑ הרב אברהם ישעיהו קארעליץ געפעהרליך קראנק, אונזער עקספרעס, 24.12.1936. ביי דער היסטארישער יידישער פרעסע.


text:
אויער
מען הערט דערמיט אלעס,
סטרוקטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סאיז אויסגעבויט רונדעכיג מיט די ברייטע ענדע פון אויבן ארויסגעבויגן און אריינגעדרייט מיט אזויווי האַלבע רערען, ספעציעל אריין צו כאַפּן די שטראם פון די קול כוואליעס אינעם אויער.
ס'האט א הענגעדיגע שפּיץ צו קענען אָנכאַפּן און ציען לויט די באקוועמליכקייטן ווען סקראצט אדער ווען מען דארף צולייגן א אויער ווען איינער רעדט שטיל.
אויך איז דאס צוויי פאזיציעס אין די זייטן פונעם קאפ כדי צו הערן אייניג די קולות.
עס איז אַ לאָך צום גוף, ממילא פעלט זיך אויס אַ טעכניק אָפּצוהאלטן שעדליכע שמוץ פון אַריין כאַפּן זיך. דעריבער איז דאָ ספּעציעלע אויער וואַקסוואָס קלעבט אָן אַלע שמוץ.


text:
וויקיביבליאטעק
וויקיביבליאטעק (Wikisource) איז א וויקי פראיעקט אויך פון וויקימעדיע צו זאמלען פרייערהייט אלע טעקסטן פון יידיש-שפראכיגע ביכער וואס איז נאר סיי ווען אמאל ארויס אויף דער וועלט און אויף דער אינטערנעט. אזוי ארום צאמצושטעלן א פרייע ווירטואלע ביבליאטעק פאר יעדן אפן צו ליינען און שרייבן (פארשטייט זיך אז דאס מוז קודם ווערן באפרייט פון די מחברים).
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פילשפראכיגע אויסגאבע פון וויקיביבליאטעק האט אנגעהויבן דעם 6טן דעצעמבער 2003.
לשון קודש וויקי ביבליאטעק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- העברעישער און לשון קודש וויקיביבליאטעק (דא קענט איר טרעפן אלטע סידורים מחזורים ספרים שאלות ותשובות און סתם קנטריסם.)
פראיעקטן פון וויקימעדיע פונדאציע
וויקיביכער • וויקיקאמאנס • וויקיווערטערבוך • וויקינייעס • וויקיפעדיע • מעדיעוויקי • וויקיביבליאטעק


text:
רעגנוואלד
א רעגנוואלד איז א וואלד כאראקטיזירט מיט א גרויסער קוואנטיטעט פון רעגן. ס'איז אנגענומען אז אין א רעגנוואלד דארף א מינימום פון 1750 צו 2000 מילימעטער אראפגאלאזטע פייכטקייט אין א יאר.
א רעגנוואלד פאדערט א טראפישן קלימאט מיט הויכער היץ און הויכער פייכטקייט, און גרויסע טייכן מיט אסאך וואסער.
רעגנוועלדער זענען ערטער וואס האלטן אויס צוויי דריטל פון דער וועלט'ס בעלי חיים און פלאנצן. ס'איז דא א השערה אז הונדערטער מיליאנען פון פלאנצן, אינסעקטן און מיקרא-ארגניזמען וואס לעבן אין די רעגנוועלדער זענען נאך נישט אנטפלעקט געווארן. דער רעגנוואלד איז אויך א קוואל פאר א סאך מעדיקאמענטן.
זענען דא צוויי סארטן רעגנוועלדער:
- טראפישער רעגנוואלד - געפינט זיך אין די טראפישע ראיאנען נאנט צום עקוואטאר. די וועלדער זענען אין דרום-מזרח אזיע (פון בורמע ביז אינדאנעזיע און פאפוע ניי גיני, צפון און מזרח אויסטראליע), אין אפריקע דרום פון סאהארא, אין דרום און צענטראל אמעריקע,און אין אסאך אינזלען אינעם פאציפישן אקעאן.
- מעסיקער רעגנוואלד - געפינט זיך ביי די בארטנס פון די מעסיקע ראיאנען - ביים מערב בארטן פון צפון אמעריקע, אייראפע, מזרח אזיע און דרום אויסטראליע און ניי זילאנד.


text:
אלפרעד נאבעל
אלפרעד בערנהארד נאבעל (21סטן אקטאבער, 1833, שטאקהאלם, שוועדן – 10טן דעצעמבער, 1896, סאנרעמא, איטאליע) איז געווען א שוועדישער כעמיקער, אינזשעניר, מחדש, פאבריקאנט פון געווער און דער ערפינדער פון דינאמיט. ער האט פארמאגט באָפֿאָרס, א הויפט וואפן פאבריקאנט, וואס ער האט אריבערגעפירט פון זיין פריערדיגע ראלע אלס אן אייזן און שטאל מיל. אין זיין לעצטער צוואה האט ער געניצט זיין גרויסע עשירות איינצופירן די נאבעל-פריזן. מ'האט געגעבן א נאמען דעם סינטעטישן עלעמענט נאבעליום נאך אים.
פערזענליכער הינטערשלאק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אלפרעד נאבעל איז געווען דער דריטער זון פון אימאנועל נאבעל (1801-1872) און אנדריעט אהלסעל נאבעל. (1805-1889). געבוירן אין שטאקהאלם 21סטן אקטאבער 1833, ער מיט זיין משפחה זענען געגאנגען אין 1842 קיין פעטערבורג, וואו זיין פאטער (וואס האט ערפינדעט מאדערנעם דיכט) האט אנגעהויבן א טארפעדע ווארשטאט. אלפרעד האט שטודירט כעמיע אונטער פראפעסאר ניקאליי ניקאלאעוויטש זינין. אום 1859, איז דער פאבריק געווארן געלאזט אינעם אויפזע פונעם צווייטן זון, לודוויג נאבעל (1831-1888), ווער האט אים פארגרעסערט. ווען די געשעפטן האבן זיך באנקראטירט האט אלפרעד צוריקגעקערט קיין שוועדן מיט זיין פאטער, דארטן האט ער שטודירט אויפרייסווארג, בפרט וויאזוי צו פאבריצירן און ניצן ניטראגליצערין מיט זיכערקייט. עטלעכע אויפרייסונגען האבן פאסירט אין זייער פאבריק אין in העלענעבארג; אין איין קאטאסטראף איז געהרגעט געווארן אלפרעד'ס יונגערן ברודער עמיל און נאך מיטארבעטערס אין 1864.
די יסודות פון דער נאבעל פריז זענען געשטעלט אין אלפרעד'ס לעצטער צוואה אין 1895 וואו ער האט איבערגעלאזט אסאך פון זיינע פארמעגן אוועקצושטעלן די פריז. זייט 1901 האט די פריז געערט מענער און ווייבער פאר זייערע אויסערגעוויינליכע אויפטוען אין פיזיק, כעמיע, מעדיצין, ליטעראטור און ארבעט פאר שלום.


text:
סקולען (הויף)
סקולען איז א שטאט אין בעסאראביע (היינט מאלדאווע) וואס איז געווען דער וואוינארט פון רבי אליזער זוסיא פארטוגאל ז"ל. ער איז געראטעוועט געווארן פון ראמעניע אונטער די נעגל פון די קאמוניסטן און אנגעהויבן צו פארשפרייטן חסידות סקולען אין ברוקלין, ניו יארק, קודם אין קרוין הייטס און דערנאך אין וויליאמסבורג.
זיין זון רבי ישראל אברהם איז דער היינטיגער רבי.
זיי ביידע טאטע מיטן זון זענען גרויסע קאמפאזיטארן פון אידישע ניגונים.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דער היינטיגער רבי ביי א טיש
- 6 סעקונדע ווידיאו קליפ פון היינטיגען רבין ביים דאווענען. [1]


text:
בארד
באָרד איז די האר וואס וואקסט אויפ'ן אונטערשטן טייל פון פנים און באקן.
בערד אין היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס געפירעכץ פון לאזן וואקסן א בארד איז אנגעוואנדן אין די סאציעלע און קולטוראלע ווינטן, אריינגערעכנט דעם מאמענטיגן מאדע.
אין אור-אלטע געזעלשאפטן האט א בארד געקענט האבן פארשידענע מיינונגען. ביי די עגיפטישע פאלק האט עס באדייט אבילות, און אין אלגעמיין האט מען עס נישט געלאזט וואקסן פאר שיינקייט.
די אמאליגע פעלקער פון דער ווייטן און מיטל מזרח, אריינגערעכנט די פערסן, אידן, און אראבער, האבן געזעהן א בארד אלץ א סימן פון א קלוגער און אנגעזעהענער מאן און דער בארד האט ארויסגערופן עהרע און רעספּעקט. אויך האט געהייסן אז דאס געט צו צום הדרת פנים.
ביי די רוימישע איז א בארד געווען א סימן פון פשטות און נידעריגע געזעלשאפט קלאס -- באדינער און קנעכט זענען נישט געווען ערלויבט צו שניידן דעם בארד.
אין אמעריקע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אמאליגע אמערקאנע פרעזידענטן, ארמיי אפיצירן, און אנגעזעהענע לייט פלעגן אפט לאזן וואקסן די בערד ווענדנדיג אין דעם טעגליכן מאדע. די בערד פלעגן זיין צומאל אינטערעסאנט געפארעמט, איבערגעלאזט נאר ביי די זייטן אדער א לאנגער דינער בארר פון דער מיטן.
אין מערב אייראפע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין מערב אייראפע, פון בערך דעם 17טן יארהונדערט, האט מען אנגעהויבן אראפצונעמען די בערד. אבער עס זענען געווען געוויסע תקופות, אפילו שפעטער, וואס דער מאדע איז געווען צו לאזן די בארד. צומאל האט זיך עס געוואנדן אין די געזעלשאפט -- געוויסע צייטן האבן גלחים געשוירן די בארד אבער נישט די המון עם, און אנדערע צייטן האט די המון עם געשוירן אבער נישט די גלחים. אין אנדערע צייטן האבן קאטוילישע גלחים געלאזט וואקסן די בארד און נישט די פראטעסטאנטישע, און צומאל פארקערט.
ביי אידן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די תורה שטייט "ופאת זקנם לא יגלחו". חז"ל האבן געלערנט אז דאס פערבאט צו שערן דעם בארד מיט א גאלמעסער (ראזיר מעסער) ווייל עס שניידט ביז אין די הויט אריין. א שערל איז אבער נישט גע'אסר'ט ווייל עס שניידט נאר דורך רייבן איין שארפע מעסער אויפ'ן אנדערן. אזוי אויך א שער מאשין.
מיט'ן אנקום פון דעם עלעקטרישן גאלער איז ערלויבט געווארן זיך צו שערן די בארד גלאטיג וויבאלד עס ארבעט דורך צוזאמרייבן צוויי (אדער מער) שארפע מעסערלעך.
פילע אידן, איבערהויפט פון חרד'ישע קרייזן, שערן נישט די בערד כאטש די פילע היתרים. די הויפט סיבה איז אויף צו האלטן די אידישע מסורה אין לבוש, וויבאלד דער גאנצער מנהג פון זיך שערן די בארד ביי ארטאדאקסן איז א נייער.
אין זוהר ווערט די בארד ערקלערט אלץ אן ענין פון הייליגקייט און טוט שטרענג ארומגערעדט אנטקעגן שערן פון דעם אפילו א האר.[פֿעלט אַ מקור] דערפאר פירן זיך פילע חסידים אז זיי רירן נישט צו די בארד בכלל.


text:
מאטעמאטישער אנאליז
אַנאַליז שטאמט פון דער פֿעסטער פֿארמולירונג פֿון קאלקולוס. ער איז דער טייל פון מאטעמאטיק וואס באהאנדלט דעם באגריף פון א גרענעץ. ער איז כולל די טעאריעס פון דיפערענציאציע, אינטעגראציע, אומענדיקע סעריעס און אנאליטישע פונקציעס. די טעאריעס שטודירט מען אסאך אין קאנטעקסט פון רעאלע צאל, קאמפלעקסע צאל און רעאלע און קאמפלעקסע פונקציעס. ס'איז אבער אויך מעגלעך צו שטודירן די טעריעס אין נארוואס א רוים פון מאטעמאטישע אביעקטן וואס האט א באגריף פון "ווייטקייט".
צווייגן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעאלער אנאליז[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – רעאלער אנאליז
רעאַלער אַנאַליז איז א געביט פון מאטעמאטישן אנאליז וואס באהאנדלט רעאלע פונקציעס, ד"ה פונקציעס וואס זייערע ווערטן זענען רעאל און רעאלע רייעס. רעאלער אנאליז באהאנדלט אייגנשאפטן פון צונויפקומען, גרענעצן, קאנטינואיטעט און גלאטיקייט פון רעאלע פונקציעס.


text:
1809
1809 איז דאס נײַנטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1809 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 12טן פעברואר - אברהם לינקאלן, פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (דערמארדעט 1865)
- 12טן פעברואר - טשארלס דארווין, ענגלישער ביאלאג, האט אויסגעטראכט די טעאריע פון עוואלוציע (געש' 1882)
- 29סטן דעצעמבער - וויליאם גלאדסטאן, פיר מאל פרעמיער מיניסטער פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך.
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 31סטן מיי - יאזעף היידן, עסטרייכער קאמפאזיטאר (געב' 1732)


text:
עכו טורמע
עכו טורמע איז געווען א פעסטונג אין עכו, וואס דער בריטישער מאנדאט האט איבערגעמאכט פאר א טורמע, וואס אסאך יידישע פאליטיקער און קעמפער, זענען דארטן געווען ארעסטירט, צוזאמען מיט אראבישע קעמפער, אין די צייטן פון די מאנדאט.
די אצ"ל און די לח"י האבן דורכגעפירט אן אקציע, ווי זיי האבן איינגעבראכן אין דער טורמע, און צענדליגע מענטשן זענען אנטרינען, עטליכע מענטשן זענען אומגעקומען אין די אקציע.
עטליכע יידישע קעמפער פון די צוויי דערמאנטע גרופעס, זענען אומגעקומען אין דער טורמע, דורך די בריטישע מאנדאטארישע רעגירונג, פון די צוועלף רעגירונגס אומגעקומענע מענטשן.
היינט אין ישראל איז די טורמע א שפיטאל פאר גייסטיק קראנקע, און א מוזיי.


text:
גלויבן
- דער ארטיקל דיסקוטירט דעם סובסטאנטיוו גלויבן. אויב איר זוכט אן אנדער באדייטונג, זעט גלויבן (באדייטן).
גלויבן, (העברעאיש - אמונה ענגליש - belief), באציעט זיך צו יעדע זאך וואס דער מענטש האט ערייכט נישט דורך זיין אייגענע איבערצייגונג, נאר דורך גלייבן אן אנדערן וואס האט דאס ערייכט דורך זיין אייגענעם איבערצייגונג.
פארווארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- גלויבן און גלייבן האבן צוויי אנדערע באדייטן, גלויבן איז א סובסטאנטיוו (שם העצם) – (העברעאיש - אמונה, ענגליש - belief), גלייבן איז א ווערב (שם הפעילה) - אויף (העברעאיש - להאמין, ענגליש - believe), (צו האבן גלויבן דארף מען גלייבן).
- וויסן און גלויבן זענען צוויי אנדערע סובסטאנטיוון – (שמות), צו-וויסן און גלייבן זענען צוויי פארשידענע ווערבען – (פעילות) (א מענטש גלייבט וואס אן אנדערער ווייסט).
וויסן באציעט זיך צו יעדע זאך וואס דער מענטש האט ערייכט מיט אייגענע איבערצייגונג, באנוצנדיג זיך מיט די געפילן – חושים – senses – וואס מען פארמאגט צו ערייכן דעם וויסנטשאפט, צ.ב.ש. זען, הערן, פילן, שמעקען, מאטעמאטישער בארעכנונג, לאגישער בארעכנונג, א.ז.ו. אנדערע וויסנטשאפטליכער מעטאדעס.
גלויבן באציעט זיך צו יעדע זאך וואס דער מענטש "האט נישט ערייכט מיט אייגענע איבערצייגונג", אבער באנוצנדיג זיך מיט זיינע געפילן האט ער דאס ערהאלטן פון איינעם וואס האט דאס ערייכט דורך אייגענע איבערצייגונג. גלויבן באציעט זיך צו יעדע זאך, וואס איז נישט ערייכט געווארן צו דעם גלייבנדן מענטש דורך זיינע אייגענע איבערצייגונג, אבער עס איז ערייכט געווארן צו א געוויסן אנגענומען און פארלעסליכן מענטש, אדער צו מערערע גרויסע פאפולערע מענטשן איז עס ערייכט געווארן, אדער דאס גלייכן, אין א געוויסן מאמענט מיט א קלארער איבערצייגונג, און ס'איז אומאיבערגעהאקט איבערגעגבן צו דעם גלייבנדן מענטש, דירעקט פון די דאזיגע איבערגעצייגטע מענטשן, אן אומאיבערגעהאקטע איבערגעבונג ווי פון א טאטן צו א קינד. [1]
אנדערע אויסדרוקן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט גלויבן:
- ווערט באנוצט אין טאג טעגליכן געשפרעך אלס אויסדרוק פאר רעליגיע, וויבאלד יעדע רעליגיע שטעלט פאָר זיין אייגענעם גלויבן (פעלט א מקור).
דאס ווארט גלייבן ווערט באנוצט אין טאג טעגליכן געשפרעך נישט דירעקט און פארבינדונג מיט גלויבן:
- ווען א מענטש שטעלט זיך פאָר איבער א געוויסע זאך וויאזוי ס'וועט זיין, (ענגליש - asume), ווערט אויסגעדרוקט "איך גלייב ס'וועט זיין אזוי". צ.ב.ש. א מענטש וואס איז געפארען שנעל און א פאליציי האט עם אפגעשטעלט, גלייבט ער אז ער וועט ווארשיינלעך באקומען א רעפּאָרט, ווייל ער שטעלט זיך אזוי פאָר.
- ווען א מענטש פארטרויט זיך אויף אן אנדערען, (העברעאיש - בטחון, ענגליש faith), ווערט אויסגעדרוקט "איך גלייב אין דעם אנדערען".
- ווען דער מענטש פארטרויט אן אנדערן, (ענגליש trust), ווערט אויסגעדרוקט "איך גלייב דעם אנדערען", אדער "דער אנדערער איז ביי מיר באגלייבט". צ.ב.ש. א מעטרעאלאג זאגט מארגן גייט זיין קאלט, "גלייבט" מען אז ס'וועט זיין אזוי ווייל מען האט פארטרויען אין זיינע בארעכענונגן.
גלייבן אין אייבערשטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – אמונת השם
אמונת השם - גלייבן אין אייבערשטן - איז פון די פרינציפן עקרים פון יידישקייט, דער רמב"ם רעכנט דאס דער ערשטער פון די שלושה עשר עיקרים וואס ער האט אוועק געשטעלט.
- זעט אױך: אמונת צדיקים.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ ספר העקרים מאמר ראשון פי"ט


text:
סובמארין
א סובמארין איז א שיף וואס פארט אונטערן וואסער. אפט זענען סובמארינען קריג שיפן, אבער מ'קען זיי אויך ניצן פאר וויסנשאפֿטלעכע אדער מסחר צוועקן.
במשך די ערשטע און צווייטע וועלט מלחמות, האט מען אנטוויקלט פראקטישע סובמארינען, בעיקר אין דייטשלאנד. זיי זענען געטריבן דורך א דיזל-עלעקטרישער סיסטעם. א דיזל מאטאר האט געדרייט א גענעראטאר וואס האט אנגעלאדן אסאך באטעריעס בשעת דער סובמארין איז געווען אויפן וואסער. מיט דעם קראפֿט האט מען געטריבן דעם סובמארין ווען ער איז געטונקען אונטער דעם וואסער. ווען די דאזיגע סובמארינען זענען געווען אונטער דעם וואסער זענען זיי געווען א געפאר פאר זייערע שונאים און ס'איז געווען שווער צו זען זיי אבער ווען זיי זענען געווען אויפן וואסער אנצולאדן איז געווען גרינג צו אטאקירן זיי.
רוב מאדערנע מיליטערישע סובמארינען זענען באכוחט מיט יאדערלעכע רעאקטארן. די סובמארינען האבן א סיסטעם צו באקומען לופט פונעם ארומיגן ים-וואסער, אזוי קענען זיי בלייבן אונטער דעם וואסעט ביז עס בלייבט נישט קיין עסן. זייערע וויכטיקסטע פונקציאנען זענען אטאקירן שיפן אדער ארויסשיסן ראקעטן, למשל קרייס מיסלען אדער יאדערלעכע מיסלען. זענען פֿאראן צוויי ערליי סובמארינען: אטאק סובמארינען, וואס זענען קליין און גיך און אטאקירן אנדערע סובמארינען און אויבערפלאך שיפֿן מיט אן אונטערוואסער באמבע וואס הייסט א טארפעדע, און מיסלען סובמארינען, וואס זענען גרעסער און פאמעלעכער, און אויספלאנעוועט בעיקר צו שיסן מיסלען צו ווייטע צילן אויף דער יבשה. מיסלען סובמארינען זענען גענוג גרויס צו טראנספארטירן קאמאנדאס.


text:
לא פאז
לאַ פאַז (שפאניש: Nuestra Señora de La Paz [ˈnwes.tɾa seˈɲoɾa ðe la pas]; יידיש: אונזער דאמע פון פרידן) איז די אדמיניסטראטיווע הויפטשאטא פון באליוויע, ווי אויך די דעפארטמענט הויפטשאט פון לא פאז דעפארטמענט, און די צווייטע גרעסטע שטאט (לויט באפעלקערונג) אין לאנד נאך סאנטא קרוז.[1] די שטאט געפינט זיך אין דעם מערב טייל פון לאנד ביי א הייך פון 3650 מעטער איבער דעם ים-שפיגל, אזוי איז זי די וועלטס העכסטע פאקטישע הויפטשטאט.
כאטש די אפיציעלע הויפטשטאט פון באליוויע איז סוקרע, האט לא פאז מערע רעגירונג דעפארטמענטן, דעריבער איז זי "פאקטיש" די הויפטשטאט.[2]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ World Gazetteer. World Gazetteer. דערגרייכט דעם 2010-01-31.
- ↑ The Highest City in the World —. Infoplease.com. דערגרייכט דעם 2010-07-04.


text:
חנוך העניך הכהן לעווין
רבי חנוך העניך הכהן לעווין (שאַטין) (ה'תקנ"ח – י"ח אדר ב' ה'תר"ל) רבי אין אלעקסאנדער.
אפשטאם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי העניך איז געבוירן אין לוטאמירסק אין יאר ה'תקנ"ח צו זיין פאטער הרב פנחס הכהן לעווין פון לוטאמירסק, און צו זיין מוטער מרת שרה חנה שאטען.
רבנות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך זיין חתונה וואוינענדיג אין פרשיסחא איז רבי העניך געווארן צוגעצויגן צו דעם ייד הקדוש, נאכהער איז ער געווארן פון די גרויסע תלמידים פון הרב שמחה בונם פון פרשיסחא נאכהער איז ער געווארן פון די תלמידים פון דעם קאצקער רבין. נאך זיין פטירה איז רבי העניך געווארן פון די אנהענגער פון חידושי הרי"ם כאטש רבי העניך איז געווען עלטער פון אים.
רבי העניך איז געווען רב אין נאווידוואר און אין פראזשניץ, נאכהער האט ער זיך געצויגן קיין אלעקסאנדער, אין יאר ה'תרכ"ו נאך דער פטירה פון חידושי הרי"ם האבן די חסידים אויפגענומען רבי העניך אלס רבין, און ער האט אנגעפירט זיין רביסטעווע אין אלעקסאנדער.
הסתלקות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי העניך איז נפטר געווארן י"ח אדר ב' ה'תר"ל.
פאמיליע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי העניך האט געהייראט א טאכטער פון הנגיד הרב יעקב יעקיל פון פרשיסחא. זייערע קינדער:
- הרב יחיאל אפרים פישל הכהן לעווין ( - י"ד אב|י"ד מנחם אב) פון מאלעניץ.
- מרת ברכה שפרה מרים
- מרת צפורה
זיינע ספרים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- חשבה לטובה