text:
הייפיש אטאקעס
הייפיש אטאקעס זענען אטאקעס דורך הייפיש פיש אויף מענטשן אין וואסער ווען א הייפיש טוישט אויף דעם מענטש מיט זיינס א קרבן. הייפיש אטאקעס מאכן זיך זייער אפט ביי ים ברעגעס אבער זעלטן וואס זיי וועלן אומברענגן א מענטש. געווענליך וועלן זיי נאר איבערלאזן שטערבליכע וואונדן (וועלן אפט אפבייסן שטיקער פלייש אדער גאנצע אברים) און דאן אפטראגן.
אינהאַלט
פארוואס אטאקירן הייפישן?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הייפישן זענען נאטורליך נישט קיין מענטשן פרעסער און עס איז אומנארמאל אז א הייפיש זאל אטאקירן א מענטש וואס שווימט אין וואסער אדער פארט אין א קליין שיפל. זינט עס פאסירן יא אזויפיל אטאקעס שטעלט זיך די פראגע פארוואס אטאקירן זיי?
וויסנשאפטלער זענען ביי דער מיינונג אז 90 פראצענט הייפיש אטאקעס זענען נישט מער ווי א טעות וואס מיינט אז דער הייפיש פארטוישט דעם קרבן אלס עפעס וואס ער איז באמת נישט. א הייפיש איז נישט קיין מענטשליכע אטאקירער און ער שווימט נישט ארום אין וואסער צו צערייסן מענטשן. אלע חיות, בהמות, עופות, שרצים, ורמזים פארמאגן ספעציעלע חושים וועלכע ערמעגליכט זיי צו לעבן. יעדע באשעפעניש האט זיינע חושים מיט וועלכע ער פארשאפט זיך וואס צו עסן. א הייפיש איז א גרויסע פיש מיט אסאך מוסקלן און ברויך האבן אסאך פעטע פלייש פאר זיין סעודה. דער הייפיש האט ספעציעלע חושים מיט וועלכע ער דערשמעקט זיינע קרבנות וועלכע זענען קלענערע פיש פון עטליכע סארטן און מענטשן זענען נישט אויף זיין מעניו.
נאר וואס דען?
הייפישן פארטוישן מענטשן צו געוויסע פיש וועלכע זענען זייערע עסן יעדן טאג. אין פאקט וועט א הייפיש כמעט קיינמאל נישט אויפעסן א מענטש און אפילו נישט אטאקירן מער ווי איינמאל. דער הייפיש פארטוישט דעם מענטש און בייסט אריין אין אים און פרובירט אים צו שלעפן אונטער'ן וואסער. אבער איינמאל ער שלינגט זיין ערשטע פארציע וועט ער באלד שפירן אז דאס איז נישט זיין סארט עסן און ער וועט דעם מענטש אפלאזן.
די ערשטע און גרינגסטע וועג צו פארשטיין פארוואס א הייפיש זאל אויפטוישן א מענטש פאר זיין קרבן איז אויב מען באטראכט זיין האריזאנט אונטערן וואסער. אין גענעראל זענען פאראן צוויי סארט הייפישן וועלכע זענען ווייטער צעטיילט צו פארשידענע מינים. די צוויי הויפט סארטן זענען די ווייסע הייפישן (גרעיט ווייט הייפיש) און די טייגער הייפישן. ביידע סארטן עסן פארשידענע ערליי פיש וועלכע זיי שלינגן איין שווימנדיג מיט אן אפענע מויל (זיינע ציינער זענען געבויגן אויף אריין און איינמאל א פיש איז אין זיין מויל קען ער מער נישט ארויסשווימען אפילו אויב זי איז גאר פלינק) אבער זיי אטאקירן אויך אפט גרעסערע וואסער חיות וועלכע זענען ים לייבן פאר די ווייסע הייפישן און וואסער טשערעפאכעס (טורטלס) פאר די טייגער הייפישן.
א גרויסע צאל פון די מענטשליכע קרבנות זענען די וואס שווימען אויפן וואסער אויף ספעציעלע רינדיגע ברעטער אדער טובס. אין אזעלכע פעלער קוקט דער מענטש אויס ענליך צו א ים לייב אדער טשערעפאכע וויבאלד דער ברעט אדער טוב איז רינדיג ווי א אייער (אוועל) און קוקט אויס ווי דער בויך פון דעם ים לייב אדער טשערעפאכע און די הענט און פיס וועלכע שטעקן זיך ארויס קוקן אויס ווי די שווים פענכער און פלוספעדערן וועלכע די סארט פיש פארמאגן.
א צווייטע וועג צו פארשטיין פארוואס זיי פארטוישן א מענטש צו זייערע געווענליכע קרבנות איז וויבאלד זיי דערשפירן בלוט און עלעקטרישע סיגנאלן פון מיילן ווייט. ווען א הייפיש שווימט פליסט דאס וואסער צו די צוויי זייטן פון זיין לאנגע נאז וועלכע פארמאגט כמו סענסארס אונטער די הויט וועלכע שפירן אויף דאס וואסער אויב עס איז פאראן בלוט אינעם גאנצן ארום. ווען דער מענטש באוועגט זיך קומט ארויס קליינע באשטאנדטיילן פון שוויץ וועלכע גייט אריין אין וואסער און דער הייפיש דערשמעקט אז דאס פארמאגט בלוט און עלעקטרישע סיגנאלן און גייט דאס נאך. סייענטיסטן זאגן אז ער וועט דערשפירן א מענטש נאך שנעלער ווי א צווייטע פיש וויבאלד א מענטשנ'ס בלוט איז ווארים און דאס וואסער איז קאלט וואס מאכט דאס מער אקטיוו.
נארמאלערהייט דרייען זיך נישט קיין הייפישן נעבן די יבשה אבער עס זענען פאראן געוויסע סיבות וועלכע קען זיי יא אהינברענגן אנגעהויבן פון קראנקע הייפישן ביז א געוויסע ענדערונג אינעם ים. אויב א הייפיש אטאקירט איינמאל איז נאך נישט קיין הוכחה אז ער וועט אטאקירן א צווייטע מאל וויבאלד דאס איז א טעות און ער וועט זיך אפלאזן דערפון. טייל סייענטיסטן האלטן אז עס איז יא פאראן געוויסע הייפישן וועלכע אטאקירן עטליכע מאל נאכאנאנד און זיי פלאגן זיך צו פארשטיין פארוואס דאס איז אזוי. אין די פארגאנגנהייט איז מערערע מאל געווען פעלער ווען א הייפיש האט אטאקירט אויפ'ן זעלבן ארט עטליכע מאל אין איין וואך. אנדערע זאגן אבער אז דאס איז א פאלשע טעאריע און יעדע אטאקע איז א צווייטע הייפיש און עפעס אונטערן וואסער טרייבט זיי צו די יבשה און דערפאר פאסירן מערערע אטאקעס ווייל יעדע פון זיי פארטוישט א מענטש צו א צווייטע באשעפעניש.
וויאוי אימער, איז יעדער מודה אז אפילו אויב דער זעלבער הייפיש אטאקירט מער ווי איינמאל מיינט נאך נישט אז ער האט אנטוויקעלט א טעם צו מענשליכע פלייש וויבאלד א מענטש'נס פלייש איז נישט גענוג רייך אין פעטנס און אין אנדערע זאכן וועלכע די פיש פארמאגן.
עס איז אויך פאראן אזא זאך אז א הייפיש זאל אטאקירן צוליב אויפגערעגטקייט. אמאל שטייט מען אים אין וועג און אמאל נעמט א פיש כאפער צו זיין עסן און ער רעגט זיך אויף און אטאקירט. זיין אטאקע קען אמאל זיין נאר א פראסק מיט זיין וויידל וועלכע דער מענטש וועט געדענקן פאר וואכן און אמאל איז עס א קליינע ביס וועלכע איז פאר דעם מענטש אן ערנסטע וואונד.
אנאטאמיע פון א הייפיש אטאקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער הייפיש באפאלט דעם מענטש אן קיין שום פריערדיגע ווארענונג. דער הייפיש איז אן עקספערט אין אטאקירן אנדערע באשעפענישן קומנדיג שטילערהייט און מאכן א פלוצלונגן אנפאל. דער מענטש שווימט זיך רואיג אויף זיין ברעטל ווען מיט איינמאל קומט א כוואליע פון וואסער און ווילאנג ער האט צייט צו רעאליזירן וואס האט נארוואס פאסירט איז דער הייפיש שוין דארט מיט זיין אפענעם מויל. מענטשן וואס זענען אטאקירט געווארן שווימנדיג פריי האבן טיילמאל יא געזען דעם הייפיש קומען אבער זיי האבן גארנישט געקענט טאן ווייל דער הייפיש שווימט זייער שנעל און איז פלינקער פון אלע אנדערע פישן אין ים. א יוגנטליכער וועלכער איז אטאקירט געווארן אין 93' אין קאליפארניע האט געזאגט אז די אטאקע איז געווען אזוי שטארק אז ער האט געשפירט ווי א טראק שטופט אים אויף פאראויס.
א ברעט שווימער (סורפער) וועלכער איז אטאקירט געווארן ביי די ברעגעס פון ארעגן האט געזאגט אז ער האט גארנישט געשפירט פון פאראויס ווען מיטאיינמאל האט ער געהערט א דונערדיגן ברום און געזען די אפענע מויל און שארפע ציינער פון דעם הייפיש. דער שווימער האט זיך פלינק ארומגעדרייט מיט זיין ברעט צום הייפיש און דער הייפיש האט אים אראפגעשלעפט צוויי פיס אונטער'ן וואסער וואו ער האט געקענט הערן די גערודער ווי דאס ברעט צעקראכט זיך ווען מיטאיינמאל איז דער הייפיש אנטלאפן.
פארשער האבן דאן ערקלערט אז דער הייפיש וועט שטענדיג ערשט אטאקירן מיט א שטארקע בייס און אראפשלעפן זיין קרבן אונטער'ן אויבערפלאך וואו ער וועט אים לאזן אויסבלוטיגן צום טויט און דערנאך קומט ער צוריק צו זיין סעודה רואיגערהייט. ווען ער בייסט א מענטש וועט ער באלד רעאליזירן אז ער האט אריינגעביסן אין א נישט ריכטיגע באשעפעניש און ער וועט אים באלד אפלאזן. הייפישן וועלן זיך שטארק וואס זיי עסן און וועלן געווענליך מיטאמאל אריינבייסן אין עפעס וואס זיי טראכטן איז נישט פאר זיי.
איינע פון די גרעסטע הייפיש אטאקעס אין רעקארדירטע היסטאריע איז פארגעקומען אין 945' ווען די יאפאנעזער האבן געזונקן די יו-עס-עס אינדיאנאפאליס אינעם פאציפיק אקעאן. וויבאלד די מיסיע איז געווען א סוד האט געדויערט עטליכע טעג ביז ווילאנג די נעיווי איז געקומען צו הילף פאר די איבערלעבער. פון די איבער טויזענט וועלכע האבן איבערגעלעבט די באמבאדירונג און זונקונג זענען נאר 317 געבליבן לעבן ווען הילף איז אנגעקומען און א גרויסע טייל פון זיי זענען געשטארבן צוליב הייפיש אטאקעס וועלכע האבן זיי געביסן פרובירנדיג צו זען וואס דאס איז און די סאלדאטן האבן נישט געהאט קיין הילף און האבן אויסגעבלוטיגט צום טויט.
א צווייטע באקאנטע הייפיש אטאקע רונדע איז פארגעקומען אין ניו דזשורסי אין 916'. עס האט זיך אנגעהויבן מיט איין אטאקע און א טאג דערויף א צווייטע. עטליכע טעג דערויף האבן מענטשן געזען עטליכע הייפישן אין די מאטאוואן קריק לעיק און די גאנצע שטאט איז געווארענט געווארן נישט צו גיין אין די וואסערן. נאך עטליכע טעג אן קיין אטאקעס זענען א גרופע פון 12 יונגטליכע געגאנגן שווימען אין די לעיק 12 מייל פון דעם אקעאן און זענען אטאקירט געווארן פון א הייפיש. איין קינד און אן ערוואקסענער וואס האט אים פרובירט העלפן זענען אומגעקומען און עטליכע אנדערע זענען ערנסט פארוואונדערט געווארן.
די אטאקע האט אפגעקלינגן איבער'ן גאנצן לאנד און גרופעס פון פיש כאפער האבן געלאקערט די וואסערן און געכאפט און אומגעברענגט הונדערטער ווייסע הייפישן. אין איין הייפיש האט מען טאקע געפינען מענטשליכע טיילן אבער פארשער האבן אנגעוויזן אז די אטאקע אין די לעיק איז נישט געווען פון קיין ווייסע הייפיש נאר א באלל הייפיש וועלכע איז קיינמאל נישט געכאפט געווארן. די אויספארשער זענען געווען ביי דער מיינונג אז עפעס אינעם אקעאן האט געברענגט דערצו אז די הייפישן האבן געלאקערט אויף מענטשן אבער האבן נישט געקענט אנווייזן אויף וואס.
וואונדן פון א הייפיש אטאקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א בייס פון א הייפיש איז ביטער. דער הייפיש קען מיט זיין בייס ארויסגעבן א קראפט פון 40,000 פונט פער יעדע אינטש וועלכע קען גרינג אראפנעמען א הענט אדער א פיס. אבער געווענליך וועט דער הייפיש ענדערש פרובירן בייסן דעם קערפער זעלבסט וועלכע קען זיין מער קאטאסטראפיש וויבאלד ער בייסט גרינג דורך פלייש, מוסקלן, און ביינער וועלכע קען שעדיגן אינערליכע ארגאנען. א מענטש וואס איז אטאקירט געווארן אין 963' אין אוסטראליע האט פארציילט אז די ביס איז געווען פון זיין לינקע אקסל ביז זיין פיס און עס האט גענומען 462 סטיטשעס אין א 4 שעה'יגע אפעראציע דאס צו פאררעכטן.
פארשער זאגן אז רוב מענטשן וואס ווערן אטאקירט פון א הייפיש שטארבן נישט פון די אטאקע זעלבסט נאר ליבערשט פון דאס בלוט אויסגיסונג. די ביסן זענען זייער גרויס און ביז ווילאנג דער קרבן באקומט הילף, אפילו אויב עס איז ביז עטליכע מינוט, וועט ער פארלירן צופיל בלוט צו קענען בלייבן לעבן.
דאקטוירים זאגן אז נאך אן אטאקע איז דאס בעסטע צו בלייבן אין וואסער ווילאנג הילף קומט אן כאטש מען האט מורא אז דער הייפיש וועט נאכאמאל קומען. זיי ווייזן אן אז ווען א מענטש ווערט אטאקירט פאלט זיין טעמפרעאטור זייער נידעריג און אויב געפינט ער זיך אין קאלט וואסער פאלט עס נאך נידעריגער און זיין גאנצע קערפער פונקציאנירט שוואך און דערפאר פארלירט ער אסאך ווייניגער בלוט ווי מען וואלט אים ווען ארויסגענומען פון וואסער.
געפארפולע וואסערן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס איז אנגענומען אז רוב הייפיש אטאקעס פאסירן אין די ווארימערע טראפישע וואסערן (דער מיטעלסטער טייל פון די וועלט צווישן דרום און צפון ארום און ארום פון מזרח צו מערב) וואו רוב הייפישן שווימען דורכ'ן יאר. די מערסטע אטאקעס זענען פון די ווייסע הייפישן און די טייגער הייפישן וועלכע זענען זייער גרויס און א מענטש איז נישט צו גרויס פאר זיי און זיי האבן נישט מורא פון קיין איין באשפעניש וויבאלד זיי זענען די קעניגן אין וואסער און אלע אנדערע באשעפענישן ציטערן פון זיי. די קלענער הייפישן שווימען נידעריגער אין וואסער און קומען נישט ארויף אטאקירן און אפילו אויב יא זענען מענטשן צו גרויס פאר זיי.
עס ווערן באריכטעט צווישן 30 און 50 הייפיש אטאקעס יעדעס יאר איבער די וועלט אבער אין פאקט איז פאראן פיל מער. אין פלארידע אליינס קומען פאר צווישן 10 און 37 אטאקעס יעדעס יאר זינט 990'. רוב אטאקעס פאסירן עטליכע הונדערט פיס פון די ים ברעגעס וואו די הייפישן שווימען דורך נאכאנאנד. אן אטאקע נעבן די יבשה פאסירט זעלטן און ווען יא איז דאס אן אנדערע סארט הייפיש וועלכע ווערט גערופן די באלל הייפיש וועלכע איז זייער גרויס און שווימט געווענליך נאר אין נידעריגע וואסער. פארשער זאגן אז די הייפישן זענען נישט געווארן מער געפארפול אין די לעצטע יארן נאר וויבאלד מער מענטשן מאכן אקטיוויטעטן אויף די וואסערן איז פאראן מער אטאקעס.
רעגירונגן מעסטן די וואסערן פאר שווימער לויט וויפיל הייפישן עס דרייען זיך דארט. אין געוויסע פלעצער דרייען זיך מער הייפישן און אין געוויסע ווייניגער און דאס איז געוואנדן לויט וויפיל פון זייערע קרבנות עס שווימען דארט. א וואסער וועלכע פארמאגט אסאך ים לייבן איז פיל מיט ווייסע הייפישן וויבאלד זיי לאקערן דארט.
הייפישן האבן זיך געווענליך געגענטער וואו זיי דרייען זיך אבער זיי גייען אסאך ארויס פון זייערע רוטינע וועגן וויבאלד זיי האבן נישט מורא פון קיינעם און קענען שנעל צוריקשווימען. די באלל הייפיש איז די איינציגסטע הייפיש וועלכע שווימט אריין אויך אין לעיקס און טייכן ווייל ער לעכצט נאך פרישע וואסער און ווי געזאגט גלייכט ער צו שווימען אין נידעריגע וואסערן. אנדערע הייפישן וועלן קיינמאל נישט ארויסשווימען פון די אקעאנען.
עצות קעגן א הייפיש אטאקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סייענטיסטן זאגן אז אן איינצעלע הייפיש וועט קיינמאל נישט אטאקירן ווען עס זענען פאראן מערערע מענטשן אין וואסער. אבער א גרופע הייפישן אינאיינעם נוצן אנדערע טאקטיקן און זיי וועלן נישט מורא האבן. אבער א גרופע הייפישן וועלן קיינמאל נישט קומען נאנט צו די יבשה. די בעסטע עצה איז נישט צו גיין אליינס אין וואסער.
הייפיש אטאקעס קומען פאר יעדן זומער אבער די שאנסן צו ווערן אטאקירט פון א הייפיש איז קלענער ווי צו ווערן געטראפן פון א בליץ. יעדער קען געטראפן ווערן פון א בליץ אבער נאר דער וואס שווימט אין וואסער קען אטאקירט ווערן פון א הייפיש. איינער וואס גייט נישט אין וואסער האט זערא שאנסן צו ווערן אטאקירט און איינער וואס שווימט יעדן טאג האט גרויסע שאנסן צו ווערן אטאקירט. אבער נאך אלץ האט יענער מער שאנסן צו שטארבן אין א קאר עקסידענט ווי צו ווערן אטאקירט דורך א הייפיש.
פאר די וואס גייען יא שווימען אין וואסער זענען פאראן עטליכע עצות:
- נישט שווימען ווען די זון שיינט אויף אדער גייט אונטער ווייל דעמאלט איז דער צייט ווען הייפישן לאקערן נאך זייערע קרבנות.
- שווימען נאר אין ריינע קלארע וואסער. ווי שמוציגער דאס וואסער איז אלס גרעסער זענען די שאנסן אז א הייפיש זאל פארטוישן דעם מענטש פאר זיין קרבן.
- אויב מען האט א וואונד פון וועלכע עס קומט בלוט זאל מען נישט גיין אין וואסער וויבאלד הייפישן דערשמעקן א טראפן בלוט פון מיילן אוועק.
- נישט שווימען מיט אויפרייסערישע קאלירן קליידונג. שטארקע קאלירן צעמישט דעם הייפיש און ער וועט פרובירן אויב דאס איז א קרבן.
- ניטש שווימען מיט צירונג אדער א זייגער. ווען די זון שיינט דערויף שפיגעלט עס אפ און א הייפיש באמערקט דאס שנעל און קומט קוקן וואס דאס איז.
- אויב מען איז אין וואסער און מען באמערקט אז די פיש לויפן אוועק איז צייט זיי נאכצוטאן ווייל עס איז זייער מעגליך אז א הייפיש איז דערנעבן.
- מען זאל שווימען רואיג און נישט קלאפן מיט די הענט און פיס צופיל. אויב מען מאכט צופיל ווילדע באוועגונגן קען דאס א הייפיש אויסטייטשן אלס א פארוואונדעטע פיש צו וועלכע ער וועט זיך באלד צוכאפן.
די איינציגסטע עצה ווען א הייפיש איז שוין דערנעבן איז צו שטיין גלייכגילטיג און זיך נישט רירן. עס איז א שווערע זאך וויבאלד דעם מענטש'ס מוח הייסט אנטלויפן אבער ווען מען ווייסט אז אנטלויפן וועט סייווי נישט העלפן (קיינער האט נאך נישט באוויזן צו אנטלויפן פון אן אטאקירנדיגע הייפיש) איז יא מעגליך דאס דורכצופירן. געלערנטע שווימער און הייפיש שטודירער נוצן דעם טעכניק שטענדיג און זאגן אז דאס ארבעט זייער גוט.
אויב שטיין גלייכגילטיג העלפט נישט און דער הייפיש דערנענטערט זיך דארף מען קעמפן מיט זיי און דאס איז דער איינציגסטער מיטל וואס האט געראטעוועט אסאך אטאקירטע אין די פארגאנגנהייט. מען דארף שלאגן און שטויסן און דאס וועט זיי איבערצייגן אז דאס איז נישט קיין דורכשניטליכער קרבן און זיי וועלן אפטראגן. סייענטיסטן זאגן אז הייפישן זענען נישט גרייט צו כאפן און אויב זיי שפירן זיך אטאקירט וועלן זיי איבערלאזן דעם קרבן. זיי ווייזן אן אז די אויגן איז דאס מערסטע סענסיטיוו און אויב עס געלונגט צו אטאקירן אין זיינע אויגן וועט ער באלד אפטראגן.


c: text/html

text:
טריגאנאמעטריע
טריגאנאמעטריע (פון גריכיש tpίYwvov טריגאנאן "דרייעק" און uέtpov מעטראן "מעסטן") איז א צווייג פון מאטעמאטיק וואס שטודירט דרייעקן און די פארהעלטענישן צווידן די לענג פון זייערע עקן און די ווינקלען צווישן יענע עקן. טריגאנאמעטריע דעפינירט די טריגאנאמעטרישע פונקציאנען (אויך גערופן קרייזפונקציאנען אדער ווינקל-פונקציאנען), וואס ביישרייבן די פארהעלטענישן, און זענען אנווענדיק צו ציקלישע פענאמענען, ווי למשל כוואליעס. דאס פעלד איז ארויסגעוואקסן אינעם 3טן יארהונדערט פאר דער ציווילער רעכענונג ווי א צווייג פון געאמעטריע שטארק געניצט אין אסטראנאמישע שטודיעס.[1] זי איז אויך די פונדאציע פונעם פראקטישן קונסט פון ערדמעסטונג, און ווערט געניצט אין אפטיק, נאוויגאציע און טעאריע פון מוזיק.
אינהאַלט
- 1 טריגאנאמעטרישע פונקציעס
- 2 טריגאנאמעטרישע פונקציעס אויפן איינס קרייז
- 3 אנווענדונגען פון טריגאנאמעטריע
- 4 סטאנדארטע אידענטיטען
- 5 רעפערענצן
- 6 וועבלינקען
טריגאנאמעטרישע פונקציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – טריגאנאמעטרישע פונקציעס
ס'איז פאראן פארשידענע טריגאנאמעטרישע פונקציעס וואס באשרייבן די פראפארציעס צווישן די עקן פון א גלייכווינקל דרייעק.
אין יעדן גלייכווינקל דרייעק (x צווישן 0° און 90° גראַד אדער צווישן 0 און π/2 ראדיאנען):
- סינוס פון א ווינקל (sin x) דריקט אויס די פראפארציע צווישן דעם קעגנקאטעט (דער עק קעגנאיבער דעם ווינקל) און דעם היפאטענוז, אזוי:
- קאסינוס פון א ווינקל (cos x) דריקט אויס די פראפארציע צווישן דעם אנקאטעט (דער עק לעבן דעם ווינקל) און דעם היפאטענוז:
דער נאמען קאסינוס איז א פארקירצערונג פון complementary sine - סינוס פונעם דערגאנציקן ווינקל.
די פונקציעס באפרידיקן
פונעם פיטאגאראס פרינציפ קומט אויס אז דער סכום פון די קוואדראטן פון סינוס און קאסינוס פונעם זעלבן ווינקל באטרעפן 1.
- טאנגענט פון א ווינקל (tg x אדער tan x) איז די פראפארציע צווישן דעם עק קעגנאיבער דעם ווינקל און דעם עק לעבן דעם ווינקל, אזוי:
קומט אויס אז דער טאנגענט איז גלייך מיט דעם סינוס צעטיילט מיטן קאסינוס, און די דעפיניציע ארבעט פאר אלע רעאלע צאלן.
דער היפאטענוז פונעם דרייעק איז דער עק קעגנאיבער דעם גראדווינקל.
מען דעפינירט אויך די אומגעווענדעטע פונקציעס פון די דריי, וואס מ'רופט קאסעקאנט (csc אדער cosec), סעקאנט (sec), און קאטאנגענט (cot):
ביישפיל 1: רעכענען די לענג פון אן עק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דעם דרייעק ABC ווערט געגעבן די פאלגנדע גרייסן:
מיט די ווערטן ספעציפיצירט, דארף מען פעסטשטעלן די לענג c. אזוי ווי מען ווייסט דעם אנקאטעט פון , און מען זוכט דעם היפאטענוז, ניצט מען די קאסינוס פונקציע.
דער אויסקומפט ווערט פון c איז פארקיילעכט.
ביישפיל 2: רעכענען די גרייס פון א ווינקל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דעם דרייעק ABC ווערט געגעבן די פאלגנדע גרייסן:
מען דארף פעסטשטעלן דעם ווינקל קעגנאיבער דעם עק b. די ביידע געגעבענ עקן און זענען דער אנקאטעט און און גער קעגנקאטעט פון . דא פאסט צו ניצן די טאנגענט פונקציע.
אנשטאט צו רעכענען דעם טאנגענט פון א באוואוסטן ווינקל דארף מען דא אויסטרעפן דעם ווינקל ווייסנדיק דעם טאנגענט. אויף דעם ניצט די פארקערט פונקציע arctan. אזוי קומט אויס:
דער סינוס זאץ און דער קאסינוס זאץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מיט די אלע פונקציעס קען מען ענטפערן כמעט אלע פראגעס וועגן דרייעקן ווען מען ניצט דעם סינוס זאץ און דעם קאסינוס זאץ. למשל, אז מ'ווייס צוויי עקן און דעם איינגענומענעם ווינקל פון א דרייעק, אדער מ'ווייס אלע דריי עקן, אדער מ'ווייס צוויי ווינקלען און אן עק, קען מען ניצן די צוויי זאצן צו טרעפן די אנדערע עקן און ווינקלען.
דער סינוס זאץ זאגט אז ביי יעדן דרייעק ABC
פארן זעלבן דרייעק, דער קאסינוס זאץ זאגט:
טריגאנאמעטרישע פונקציעס אויפן איינס קרייז[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען קען פארברייטערן די דעפיניציע פון די טריגאנאמעטרישע פונקציעס פאר אלע רעאלע צאל, נישט נאר פאר ווינקלען אין א גלייכווינקל דרייעק, נאר אויך פאר און , אז מען דעפינירט זיי מיט קאארדינאטן דורך אן איינס קרייז, דאס איז א קרייז מיט צענטער ביים אקסן אנהייב און ראדיוס 1. מען דעפינירט דעם סינוס פונעם ווינקל a ווי דער y- קאארדינאט פונעם פונקט אויפן ארומקרייז פונעם איינס קרייז ווען דער ראדיוס דרייט זיך קעגן דעם זייגער פון דעם פאזיטיוון x-אקס אדורכן ווינקל a, און דער קאסינוס פונעם ווינקל איז דער x- קאארדינאט פון יענעם פונקט. מיט דער דעפיניציע, קומט אויס אז דער סינוס אדער קאסינוס פון א געוויסן ווינקל קענען זיין נעגאטיוו (וואס איז גאנץ אוממעגלעך פאר א ווינקל צווישן 0° און 90°, וואו די פונקציעס זענען א פראפארציע צווישן צוויי לענג), אבער דער סכום פון זייערע קוואדראטן וועט אלעמאל זיין 1. צוליב דעם איז זייער אבסאלוט ווערט פארצוימט דורך 1.
מיט דער דעפיניציע דורכן איינס קרייז קומט אויס אז די טריגאנאמעטרישע פונקציעס זענען פעריאדיש, מיט א פעריאד פון 360 גראד אדער 2π ראדאינען. דאס הייסט אז זייערע ווערטן חזרן זיך איבער נאך די אינטערוואלן. די טאנגענט און קאטאנגענט פונקציעס האבן א פעריאד פון 180 גראד אדער π ראדאינען.
מען קען אויך פארברייטערן די דעפיניציעס פון די טריגאנאמעטרישע פונקציאנען צו קאמפלעקסע צאלן.
אנווענדונגען פון טריגאנאמעטריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן אן א שיעור באניצן פון טריגאנאמעטריע און טריגאנאמעטרישע פונקציעס. צום ביישפיל, די טעכניק פון טריאנגולאציע ווערט געניצט אין אסטראנאמיע צו מעסטן די ווייט פון נאנטע שטערן, אין געאגראפיע צו מעסטן דיסטאנצן צווישן אריענטירן, און אין סאטעליט נאוויגאציע סיסטעמען. די סינוס און קאסינוס פונקציעס זענען יסודותדיק צו דער טעאריע פון פעריאדישע פונקציעס ווי למשל די וואס שילדערן קול און ליכט כוואליעס.
פעלדער וואס ניצן טריגאנאמעטריע אדער טריגאנאמעטרישע פונקציעס שליסן איין אסטראנאמיע (ספעציעל פאר פלאצירן כלומרשטיקע פאזיציעס פון הימלישע אביעקטן, אין וואס ספערישע טריגאנאמעטריע איז נייטיק) און ממילא נאוויגאציע (אויף די אקעאנען, אין עראפלאנען און אינעם קאסמאס), מוזיק טעאריע, אקוסטיק, אפטיק, אנאליז פון פינאנציעלע מארקן, עלעקטראניק, משמעותדיקייט טעאריע, סטאטיסטיק, ביאלאגיע, מעדיצינישע בילדמאכן (קאמפיוטער טאמאגראפיע און אולטראשאל), אפטייקעריי, כעמיע, נומערן טעאריע (און ממילא קריפטאלאגיע), סייסמאלאגיע, מעטעאראלאגיע, אקעאנאגראפיע, ערדמעסטן און געאדעזיע, ארכיטעקטור, פאנעטיק, עקאנאמיק, עלעקטרישע אינזשעניריע, מעכאנישע אינזשעניריע, ציווילע אינזשעניריע, קאמפיוטער גראפיק, קארטאגראפיע און קריסטאלאגראפיע.
באניץ פון טריגאנאמעטריע אין קארטאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער באניץ פון טריגאנאמעטריע איז דער יסוד פון מעסטן פון א שטח—פון אן ערד-שטח פאר בויען ביז א קאנטינענט. א ווינקל איז א זאך וואס מ'קען גאנץ גרינג מעסטן גענוי; דיסטאנצן זענען א סך שווערער צו מעסטן. צוליב דעם, הייבן אן די מעסטער צו איין לענג גאנץ גענוי, דאס איז די באזיס ליניע, וואס איז די ווייט צווישן צוויי באשמימטע פונקטן. נאכדעם שאפט א נעץ פון דרייעקן; מען מעסט די ווינקלען און ניצט טריגאנאמעטריע צו רעכענען די זייטן פון די דרייעקן. אזוי בויט מען אויף א דייטלעכע מאפע פון א גאנצן געגנט. די פראצעדורע ווערט גערופן טריאנגולאציע. כדי צו קאנטראלירן די רעזולטאטן, קען מען מעסטן נאך א דיסטאנץ נאכן אויספירן די טריאנגולאציע.
אין 1751 האט דער אסטראנאם ניקאל לואי דע לאקיי (1713 - 1762) אויסגעפירט אן אויספארש פון מעסטונגען אין דרום אפריקע. זיין הויפט ציל איז געווען צו שאפן א קאטאלאג פון שטערן אין דעם הימל פונעם דרום האלבקיילעך. כדי צו מאכן דאס דייטיק האט ער פריער געדארפט מעסטן דעם בויגן פון א פאסיגן מערידיאן. פאר דעם צוועק האט ער אנטוויקלט א טריאנגולציע פונעם געגנט ביז צפון פון קאפשטאט. זיינע רעזולטאטן האבן געוויזן אז די קרומקייט פון דעם ערד-פלאנעט אין די דרומדיקע גארטל ליניעס איז אסאך ווייניקער ווי אין די צפון דיקע—אן איבערראשנדיקער אויסקומפט וואס מ'האט פעסטגעשטעלט מיט שפעטערע מעסטונגען. קומט אויס אז דער ערד-פלאנעט זעט אויס אין א געוויסן זינען ווי א באר. לאקיי האט געהאט גרויסע הצלחה אין זיין ארבעט צו קאטאלאגירן די שטערן: ער האט געגעבן נעמען צו 15 פון די 88 קאנסטעלאציעס (שטערן גרופעס) וואס זענען אנערקענט היינט. ער האט אבסערווירט מער ווי 10000 שטערן, ניצנדיק א קליין רעפראקציע טעלעסקאפ.
סטאנדארטע אידענטיטען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אן אידענטיטעט איז א גלייכונג וואס איז גילטיק פאר אלע ווערטן.
צולייג פארמלען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טאפלווינקל פארמלען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ R. Nagel (ed.), Encyclopedia of Science, 2nd Ed., The Gale Group (2002)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
וואונדער פון דער וועלט
די זיבן וואונדערס פון דער וועלט איז א ליסטע וועלכע ווערט גענוצט שוין טויזנטער יארן צו באצייכענען גאר וואונדערליכע מענטשליך געמאכטע סטרוקטורן אדער נאטורליכע ראיאנען. עס זענען פאראן פארשידענע ווערסיעס און יעדע פון זיי באשטייט פון זיבן וואונדער. דאס איז ווייל דער טערמין גייט צוריק זייער פרי אין היסטאריע און יעדעס מאל מען האט צוגעשטעלט אדער געטוישט א ליסטע איז דאס שטענדיג פארבליבן אלס די זיבן וואונדער פון די וועלט.
קיין איינע פון די ליסטעס האבן נישט קיין עמטליכקייט וואס מיינט אז זיי רעפרעזענטירן נישט די וועלט'ס וואונדער לויט יעדן אייניג. אבער די ליסטעס זענען שטארק אנגענומען און מען פאררופט אסאך איבער דעם.
אינהאַלט
- 1 ארגינעלע ליסטע
- 2 די מאדערנע ליסטע
- 3 אמעריקאנער סאסייעיטי אוו ציווילע אינזשענירן ליסטע
- 4 נאטורליכע וואונדער ליסטע
- 5 אנדערע ליסטעס
- 6 קריטיק איבער די ליסטעס
ארגינעלע ליסטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע ליסטע פון די וועלט'ס זיבן וואונדער איז באקאנט געווארן מיט איבער 2,000 יאר צוריק אין די צייטן פון די לעצטע יארן פון די צווייטע בית המקדש. אין יענע צייטן האט די גאנצע וועלט (פון וואס מען האט געוואוסט) געוואוינט אין אייראפע, אזיע, און אפריקע און דער מיטל מזרח איז געווען די צענטער פון די וועלט פאר טויזענטער יארן. אלעס האט זיך געדרייט ארום דעם מיטל מזרח און ווער עס האט געהערשט אין דער מיטל מזרח האט געהאט די איינפלוס איבער די גאנצע וועלט.
די זיבן וואונדער פון די וועלט איז באשטאנען פון זיבן האנט געמאכטע סטרוקטורן פון יענע צייטן אדער פריערדיגע צייטן וועלכע זענען געבויט געווארן ארום דעם מיטללענדישן ים. די ליסטע איז באקאנט געמאכט געווארן דורך איינע פון די גריכישע חכמים אין די שטאט צידון וועלכע איז היינט א טייל פון לבנון. די ליסטע איז ווי פאלגענד:
גרויסער פיראמיד פון גיזא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער גרעסטער פיראמיד געפינט זיך אין מצרים און שטייט נאך ביז'ן היינטיגן טאג. די פיראמידן זענען געווען א געוויסע סארט געבוי וועלכע די קעניגן אין מצרים, אריינגערעכנט די פרעה'ס, האבן זיך געבויט אין זייער לעבן פאר א פלאץ וואו זיי וועלן באגראבן ווערן מיט זייערע אוצרות. די פיראמידן האבן געהאט קליינע עפענונגן און נאכדעם וואס מען האט דארט באגראבן א קעניג האט מען פארשטאפט די לעכער וועלכע איז געבליבן פארמאכט אויף לעולם. דער גרויסער פיראמיד איז דער גרעסטער פיראמיד וואס איז געבויט געווארן ווייניגסענס 4,500 יאר צוריק לויט אפיציעלע שטודיעס. דער גרויסער פיראמיד איז הויך 481 פיס און פארמאגט א געשאצטע 2.3 מיליאן שטיינער וועלכע וועגן אינאיינעם 10 מאל וואס ביידע טווין טאוער געביידעס האבן געוואויגן.
הענגענדיגע גארטן פון בבל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז געווען א האנט געבויטע גארטן מיט הויכע ביימער אין די טיפענישן פון בבל וואו עס זענען געווען ווייניג געוואוקסן. היסטאריע זאגט אז דאס איז געמאכט געווארן דורך נבוכדנאצר וועלכער האט דאס געלאזט בויען פאר זיין פרוי וועלכע איז געקומען פון א בערגיקע באוואקסענע ראיאן און ער האט איר געוואלט צופרידנשטעלן אין בבל וואו ער האט געהערשט. גארנישט האט נישט געהאנגן דארט נאר איז אזוי גערופן געווארן וויבאלד עס איז געווען די ערטשע אזא סארט געמאכט גארטן אויף א פאלשע בארג און קעניגליכע סטרוקטורן.
סטאטו פון זעוס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז געווען א קונצליך געשניצטע סטאטו וועלכע האט רעפרעזענטירט די קעניגרייך אין גריכן. די גאנצע זאך איז באשטאנען פון צענדליגער סטאטוען מיט א 40 פיסיגע סטאטו אינדערמיט פון דער דעמאלטדיגער גריכישער קעניג.
מאסאוליעם פון מעסאלאוס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז געווען א קעניגליכע געביידע וועלכע איז געבויט געווארן אין קאריא פאר איינע פון די גריכישע קעניגן. ארגינעל האט די פאלאץ געברויכט זיין פאר'ן קעניג אבער דער קעניג איז געשטארבן בעפאר עס איז געווען פארטיג און ער איז אין די ענדע דארט באהאלטן געווארן אינאיינעם מיט זיינע אוצרות.
קאלאסעס פון ראדס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז געווען א סטאטו וועלכע די גריכישע האבן געבויט אלס א געטשקע. עס איז גשטאנען אינמיטן שטאט און איז לויט היסטאריקער געווען אזוי גרויס און הויך ווי די סטעטשו אוו ליבערטי.
ליכטהויז פון אלעקסאנדריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז געווען א ליכטהויז ביים בארטן פון די שטאט אלעקסאנדריע אין מצרים און איז געבויט געווארן לויט זייערע חשבונות עטליכע הונדערט יאר נאך יציאת מצרים. די ליכטהויז איז געווען 440 פיס הויך זייענדיג די העכסטע סטרוקטור אין די וועלט אין יענע צייטן. אין 94' האבן וויסנשאפטלער געטראפן גרויסע טיילן פון די ליכטהויז אונטערן וואסער און האבן פארראכטן אלע שטודיעס דערוועגן.
טעמפל אוו ארטעמיסט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז געווען א קירכע אין טערקיי וועלכע איז געבויט געווארן דורך די גריכישע און האט גענומען 120 יאר צו בויען. עס איז פארניכטעט געווארן שפעטער אין א מלחמה.
פון די 7 אויסגערעכנטע סטרוקטורן איז נאר איינס געבליבן ביז'ן היינטיגן טאג און דאס איז די גרעיט פיראמיד. אלע אנדערע זענען פארניכטעט געווארן במשך די יארן דורך ערדציטערנישן אדער דורך פייערן.
די מאדערנע ליסטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די מאדערנע זיבן וואונדער ליסטע איז באקאנט געווארן בערך 100 יאר צוריק ווי די מאדערנע ליסטע פון דער וועלט'ס זיבן וואונדערליכסטע פלעצער אדער סטרוקטורן צו זען. די ליסטע מישט אויס האנט געמאכטע זאכן און נאטורליכע ראיאנען. אט איז די ליסטע:
דער גרויסער פיראמיד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
גרויסע מויער פון כינע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז די וואונדערליכע מויער וועלכע איז געבויט געווארן אין כינע בערך 2,000 יאר צוריק אלס א מיליטערישע וואך מויער צו באשיצן דאס לאנד אין דעמאלטדיגע מלחמות. די מויער לויפט אויף א שטח פון נאנט צו 4,000 מייל אריבער שטעט און דערפער און ארויף אויף גאר הויכע בערג. די וואנט שטייט נאך היינט און איז איינע פון די סימבאלן פון כינע.
טאזש מאהאל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער טאזש מאהאל א מאנומענט אין אינדיע וועלכע איז געבויט געווארן איבער 400 יאר צוריק. היסטאריקער זענען צעטיילט צו וואס דער סטרוקטור איז געבויט געווארן. טייל זאגן אז דאס איז געווען א פאלאץ פאר א קעניג און אנדערע זאגן אז דאס איז געווען א געבעט הויז. היינטיגע צייטן איז דאס א סימבאל פון אינדיע וועלכע ווערט גענוצט פאר סימבאלישע רעליגיעזע צוזאמענקומען.
סירענגעטי מיגראציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א ראיאן פון בערך 18,000 קוואדראט מייל אין אפריקע צווישן די לענדער טאנזאניע און קעניע. דער ראיאן איז זייער שיין באוואקסן אן פארמאגט אן א שיעור חיות און בהמות וועלכע וואוינען דארט. דער פלאץ איז בעיקר באקאנט צוליב די גרויסע מיגראציע פון ארום 1.5 מיליאן הערביוואר (חיות וועלכע עסן געוואוקסן אנשטאט אנדערע חיות ווי הערשן, עלעפאנטן א.ד.ג.) וועלכע מיגרירן קיין דרום יעדע אקטאבער און צוריק יעדע אפריל. אויף ביידע וועגן שפרייזן זיי אריבער די מארא טייך און דאס איז זייער אינטרעסאנט צו זען.
גאלאפאגאס אינזלען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – גאלאפאגאס אינזלען
א רייע אינזלן אין דרום אמעריקע וועלכע איז א טייל פון דאס לאנד עקוועדאר. די אינזלן זענען אלע געשאפן געווארן דורך וואולקאנען איבער א משך פון טויזענטער יארן און די לעצטע פון זיי איז געשאפן געווארן אין 98'.
גרענד קעניאן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די וואונדערליכע שטיינערדיגע ראיאן אין צפון אריזאנע מיט די קאלאראדא טייך וועלכע לויפט אין איר. דער ראיאן איז איבער 200 מייל לאנג און האט ברייטקייטן אנגעהויבן פון א פערטל מייל ביז 18 מייל. די בערג און טאלן איז הערליך שיין און ווערט באזוכט דורך צענדליגער מיליאנען מענטשן. די קעניאן פארמאגט א נאציאנאלע פארק.
מאקו פיקו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אן אלטער שטאט געבויט אויף א הויכע בארג אין פערו וועלכע גרעניצט זיך מיט די וואלקענעס. די שטאט איז געבויט געווארן איבער 600 יאר צוריק דורך די אינקא אימפעריע וועלכע האבן געוואוינט אין אמעריקע בעפאר אייראפע האט אנדעקט דאס לאנד. היינט איז די שטאט א חורבן אבער איז וואונדערליך צו זען.
אמעריקאנער סאסייעיטי אוו ציווילע אינזשענירן ליסטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ליסטע איז די זיבן מענטשלעך געמאכטע וואונדער פון דער היינטיגער וועלט:
קאנאל טונעל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער קאנאל טונעל איז א וועלט באקאנטער אונטערוואסער באן טונעל אונטער דעם ענגלישן קאנאל וועלכע פירט א שנעל צוג באן צווישן קענט, ענגלאנד און קאלעע, פראנקרייך. דער טונעל איז די צווייטע לענגסטע רעילראוד טונעל אין די וועלט נאך די סייקאן טונעל אין יאפאן. דער טונעל איז 31 מייל לאנג וועלכע איז פארטיג געווארן אין 94'.
סי-ען טורעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז געווען די העכסטע געביידע אין דער וועלט וואס געפינט זיך אין טאראנטא, קאנאדע. די געביידע איז באמת נישט געווען די העכסטע געביידע נאר עס אנטהאלט א לאנגע אנטענא וואס אינאיינעם דעגרייכט עס אלס די העכסטע סטרוקטור אין די וועלט זייענדיג 1,815 פיס הויך. עס איז בערך צוויי מאל די הייך פון די אייפעל טורעם אין פאריז. די געביידע איז זייער שמאל אין הויך און קען דורכמאכן שווערע ווינטן און ערדציטערנישן. מען זאגט אז די געביידע ווערט געטראפן פון 76 בליצן יעדעס יאר.
די בורזש געביידע אין דוביי האט דאס יאר איבערגעשטיגן די סי-ען טורעם און איז היינט די העכסטע געביידע אין די וועלט.
עמפייער סטעיט געביידע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געפינט זיך אין די הארץ פון מאנהעטן און איז געווען די ערשטע רעקארד וואלקן קראצער אין אמעריקע און איז נאך דערווייל פאררעכנט צווישן די 20 העסטע געביידעס (דאס וועט נישט אנהאלטן לאנג וויבאלד עטליכע געביידעס וועלכע ווערן יעצט געבויט וועלן איר אפווישן פון די הויפט 20 ליסטע).
די געביידע איז 1,250 פיס הויך און איז צוריק געווארן די העכסטע געביידע אין ניו יארק זינט די טווין טאוערס זענען פארניכטעט געווארן. אויסער איר הויכקייט פארמאגט די געביידע א ספעציעלע חשיבות אין די עקאנאמישע וועלט צוליב די סארט ביזנעסער וואס האבן אירע אפיסעס אין איר.
גאלדן געיט בריק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די בריק איז געווען די לענגסטע סוספענשן בריק ווען עס איז פארטיג געווארן אין 937' און איז פארבליבן דער סימבאל פון די שטאט סאן פראנציסקא. די בריק איז 1.7 מייל לאנג און פארמאגט 4,200 פיס צווישן די צוויי טורעמעס. די בריק זיצט 220 פיס העכער'ן וואסער און די טורעמעס גייען ארויף 746 פיס העכער'ן וואסער אויבערפלאך.
איטעיפו דאמבע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז די גרעסטע היידרא-עלעקטריק סטאנציע פון די וועלט וועלכע ווערט געטריבן דורך א ריזיגע דאמבע וועלכע געפינט זיך צווישן בראזיל און פאראגועי. די דאמבע איז פארשטייט זיך געבויט געווארן דורך מענטשן אויף א וואסער שטרעקע פון איבער 5 מייל. די 18 היידרא-עלעקטריק סטאנציעס גיבן אינאיינעם ארויס 90 טערא-וואטס פן עלעקטריק קראפט.
נעדערלענדס פלייצ-פארטיידיקונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א גרופע געבויטע לעוויס און דאמבעס וועלכע באשיצן האלאנד פון פארפלייצונגען זינט א דריטל פון דאס לאנד זיצט אונטער'ן ים אויבערפלאך. דאס לאנד האט נאכאנאנד געליטן פון פארפלייצונגען און נאך א פארפלייצונג אין 953' האט מען אנגעהויבן בויען די באשיצונג נעטווארק.
פאנאמא קאנאל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער פאנאמא קאנאל איז דער איינציגסטער וואסער דורכגאנג צווישן די פאציפישע און אטלאנטישע אקעאנען. די פראנצויזן האבן ערשט אנגעהויבן בויען דעם קאנאל אבער האבן זיך אנגעשטויסן מיט פראבלעמען, און אמעריקע האט דאס איבערגענומען אין דער ענדע פון דעם 19טן יארהונדערט. דער 48 מייל לאנג קאנאל איז פארטיג געווארן אין 1914 און איז באצייכענט געווארן אלס דעם גרעסטן מענשטליכן פראיעקט אין דער מאדערנער וועלט וועלכע איז דורכגעגאנגן אן א שיעור פראבלעמען און האט געקאסט דאס לעבן פון 27,500 ארבעטער.
נאטורליכע וואונדער ליסטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ליסטע איז געמאכט געווארן דורך די סי-ען-ען מידיא פירמע:
די גרענד קעניאן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
גרויסער באריער ריף[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער גרויסער באריער ריף איז דער וועלט'ס גרעסטע קאראל ריף (סארט אונטער-וואסער געוואוקסן וועלכע זאמלען זיך אן ביים בארטן) געפינט זיך אין קווינסלאנד, אויסטראליע. דער באריער איז איבער 1,200 מייל לאנג און קען געזען ווערן פון דעם קאזמאס. די באריער באשטייט פון 900 אינזלען און איבער 3,000 קאראל ריפן וועלכע געפינען זיך אלע נישט ווייט פון דער יבשה.
ריא דע זשאנערא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז די פארט פון די שטאט ריא דע זשאנערא, די צווייטע גרעסטע שטאט אין בראזיל. דארט געפינען זיך די שענסטע וואסער בארטנ'ס וועלכע ווערט באזוכט דורך צענדליגער מיליאנען מענטשן פער יאר.
בארג עווערעסט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די העכסטע בארג אין די וועלט וועלכע גייט ארויף 29,017 פיס העכער'ן ים אויבערפלאך. די בארג געפינט זיך אין נעפאל אין איז א טייל פון די הימעלייען בערג וועלכע ברייטערט זיך אויס ביז אריין אין כינע און אין אינדיע.
די ארארע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז די קאלירטע ליכטיקייט וועלכע ווערט טיילמאל געזען ביינאכט ביים צפון שפיץ פון די וועלט. די ליכטיקייט ווערט געשאפן פון עלעקטראנס שטויבלעך וועלכע טרעפן זיך מיט אטאמען אין די אויסער'ן אטמאספערע. דער געשעעניש קען נאר פאסירן אין די פאלאר ראיאן ביים צפון שפיץ פון די וועלט ווייל דארט געפינט זיך די מאגנאטישע פעלדער וועלכע גיבן ארויס אסאך עלעקטראנס צו די אטמספערע.
פאריקוטין בארג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א בארג אין מעקסיקא וועלכע טראגט מיט זיך די רעקארד פון די גרעסטע וואולקאן אויפרייסן פון וואס מען ווייסט. די בארג איז כסדר אקטיוו און איר לעצטע גרויסע אויפרייס איז פארגעקומען אין 952'.
וויקטאריע וואסער פאלן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז די וועלט'ס שענסטע וואסער-פאלן וועלכע איז טאקע פיל קלענער ווי ניאגארא פאלס אבער איז פיל שענער ווייל עס פאלט אין א שענערע פארעם און עס איז ארומגענומען מיט א שענערע פאנאראמע. דער וואסער-פאל איז ברייט א מייל און פאלט 420 פיס אריין אין א טאל. דער וואסער-פאל געפינט זיך צווישן די צוויי אפריקאנער לענדער זאמביע און זימבאבווי.
אנדערע ליסטעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויסער די אפיציעלע ליסטעס זענען פאראן א רייע אנדערע ליסטעס וועלכע זענען געמאכט געווארן אין די לעצטע 5 יאר. רוב פון די ליסטעס זענען צוזאמענגעשטעלט געווארן דורך מידיא אנשטאלטן אבער עס איז שווער צו ערוועלן א ליסטע אלס די אפיציעלע ליסטע וויבאלד יעדע ליסטע רעפרעזענטירט אן אנדערע סארט וואונדער.
קריטיק איבער די ליסטעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וויבאלד אויף קיין איינע פון די ליסטעס האט מען נישט געפרעגט יעדן באזונדער איז פארשטייט זיך פאראן קריטיק אויף יעדע ליסטע און די קריטיק גייט צוריק ביז די ערשטע ליסטע. די ליסטע מאכער האבן שטענדיג געהאט נגיעות און זיכער געמאכט אז געוויסע זאכן גייען יא אדער נישט אריין אין די ליסטעס.
פון א אידיש'ן פונקט ברויך די ערשטע ליסטע קריטיקירט ווערן וויבאלד עס רעכנט נישט אריין די בית המקדש וועלכע איז לויט חז"ל געווען די שענסטע סטרוקטור אין די וועלט און האט געברענגט באזוכער פון איבעראל.


text:
צבי הירש אשכנזי
רבי צבי הירש בן יעקב אשכנזי (ה'תט"ז - א' אייר ה'תע"ח), לעמבערג) איז געווען א רב און א פוסק, פון די גרעסטע גאונים אין זיין צייט. ער איז באקאנט מיט זיין ספר שו"ת חכם צבי. ער איז געווען א אייניקל פון דעם גאון שער אפרים.
יונגע יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער "חכם צבי" איז געבוירן אין מעהרן אין תט"ז (1656) צו זיין פאטער, הרב יעקב ז"ק (=זרע קודש). ער האט געלערנט ביי זיין זיידע, הרב אפרים הכהן (רב פון אלט אויבן, אונגארן) בעמח"ס שער אפרים. אלס בחור האט ער געוואנדערט אין סאלאניקי, דארט האט ער געלערנט צוויי יאר ביי הרב אליהו קאבא. נאכדעם איז ער צוריקגעקומען קיין אלט אויבן, וואו ער האט חתונה געהאט און עס איז זיי געבוירן א טאכטער. אין תמ"ו האט די עסטרייכער ארמיי אטאקירט אלט אויבן, און זיין ווייב און טאכטער זענען געהרגעט געווארן ווען זיין הויז האט געכאפט א שאס פון א קאנאן און איז איינגעפאלן.[1] איידער די עסטרייכער האבן איינגענומען די שטאט, איז ער אנטלאפן קיין סאראיעווא. דארט האט מען אים אויפגענומען אלס שטאטס רב.
אין תמ"ט האט ער זיך געצויגן קיין בערלין און ער האט חתונה געהאט דארטן זיין זיווג שני שרה רבקה, די טאכטער פון הרב משולם זלמן מירלש ניימארק, אב"ד קהילות אה"ו. נאך דער חתונה האט ער געוואוינט 18 יאר אין אלטאנע.
זיין מלחמה קעגן כת שבתי צבי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער האט זיך שטארק דערקעגנט צו שבתי צבי. כאטש אין פאקט איז ער געווען א שטיק צייט נאך ש"ץ אבער ער האט גאר שטארק זיך געקריגט מיט אלע וואס האלטן פון ש"ץ, בעיקר איז זיין מלחמה געווען קעגן דעם נביא פון שבתי צבי, נחמיה חיוון. ער האט עס אנגערופן מלחמת נח"ש [נ'חמיה ח'יוון ש'ר"י], ער האט אים געלייגט אין חרם ער האט געשריבן פאר אלע קהילות פון אידן אז מען טאר מיט אים נישט האבן קיין משא ומתן, דאס האט זייער באנק געטון פאר די אידן אין אמסטערדאם ווען ער איז געווען דארטן רב, און זיי האבן אים זייער גע'רודפ'ט, מען האט גע'מסרט פאר דער רעגירונג. דער חכם צבי האט געקענט אויפווייזן פאר דער רעגירונג אז ער איז גערעכנט אבער עס וואלט דערפון ארויס געקומען א חילול השם דעריבער איז דער חכם צבי אנטלאפן פון דארט, אבער אלע וואס האבן אים געטשעפעט האבן געליטן שווערע שטראף ווי זיין זון פארציילט אין זיין ספר עדות ביעקב דמ"ח ע"ב.
ער איז געלאפן מיט זיין גאנצע הויזגעזינד קיין לעמבערג און דארט האט מען אים אויפגנומען פאר דער "רב המדינה פון לעמבערג, ער האט דארט געהאט אסאך כבוד, אפילו די שטאט הויפן האבן אים זייער מכבד געווען.
איינער פון זיינע זין איז רבי יעקב עמדין באקאנט אלס דער יעב"ץ.
דער יעב"ץ שרייבט [2] איך האב געהערט אז דער רמב"ן האט אין בית הכסא געליינט ביכער פון די חכמי אומות העולם, כדי ער זאל נישט טראכטן פון תורה, און אזוי איז אויך געווען דער מנהג פון מיין טאטן דער חכם צבי.
ער איז איז נסתלק געווארן אין יאר תע"ח דעם צווייטן טאג פון ראש חודש אייר.
דער יעב"ץ שרייבט אויף זיין טאטן: אלע חכמים פון אונזער דור זאגן עדות אז מיין טאטע איז געווען א אוצר בלום פון דער תורה ער האט געקענט מקרא, משנה, ש"ס, אלעס איז געווען געוואנט אויף זיין מויל אויף אויסענווייניג (שו"ת שאילות יעב"ץ ח"א סי' כ"ד).
ער איז געווען באקאנט אין די טויערן פון חכמה, ער האט געקענט דעם גאנצן זוהר און קבלת האר"י הק' איז געווען זיין לערנען יעדן טאג, אבער דאס איז געווען פארהוילן און בצנעה (סידור יעב"ץ בהקדמה).


text:
צענטראל-אפריקע
- דער ארטיקל דיסקוטירט א געאגראפישן געגנט אין צענטער פון קאנטינענט פון אפריקע. אויב איר זוכט לאנד אין אפריקע, זעט צענטראל-אפריקאנישע רעפובליק.
צענטראל-אפריקע איז א לאנדטייל אין צענטער פון קאנטינענט פון אפריקע וואס איז כולל די פאלגנדע זעקס לענדער:
די פאראייניגטע פעלקער באשטימט א לאנדטייל פון אפריקע מיטן נאמען "מיטל אפריקע", וואס איז דער שטח דרום פון דעם סאהארא מדבר, מזרח פון מערב אפריקע, און מערב פונעם סיריש-אפריקאנישן שפאלט. טאפאגראפיש איז דער שטח דער דרענאזש בעקן פונעם קאנגא טייך, וואס איז דער צווייטער גרעסטע דרענאזש בעקן אין דער וועלט נאכן אמאזאנאס בעקן. לויטן פאראייניגטע פעלקער איז מיטל אפריקע כולל די פאלגנדע ניין לענדער:
- אנגאלא
- גאבאן
- דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא
- טשאד
- סאא טאמע און פרינסיפע
- עקוואטארישע גינע
- צענטראל-אפריקאנישע רעפובליק
- קאמערון
- רעפובליק פון קאנגא
די אלע עלף לענדער פון צענטראלער אפריקע און מיטל אפריקע שטעלן צונויף די "עקאנאמישע געמיינדע פון צענטראל-אפריקאנישע לענדער" (ECCAS).[1]
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Economic Community of Central African States. Africa-Union.org (2007).


text:
סעקונדע
א סעקונדע (ענגליש: second) איז דער גרונטלעכער איינס פון צייט אין דער אינטערנאציאנאלע סיסטעם פון איינסן, מיטן סימבאל s.
א סעקונדע איז א זעכציגסטל פון א מינוט, וואס איז א זעכציגסטל פון א שעה; ממילא איז א סעקונדע דאס צווייטע זעכציגסטל פון א שעה. דערפאר הייסט עס "סעקונדע" מלשון "סעקאנד" אין ענגליש וואס מיינט "נעקסטע".
פונעם יאר 1000 ביזן יאר 1960 האט מען דעפינירט די סעקונדע ווי 1/86,400 פון א דורכשניט זון טאג. היינט ווערט זי דעפינירט לויט אן אטאמישן זייגער.
מען מעסט טיילן פון א סעקונדע ווי א מיליסעקונדע (א טויזנטל פון א סעקונדע), א מיקראסעקונדע (א מיליאנט פון א סעקונדע) און א נאנאסעקונדע (א ביליאנט פון א סעקונדע).


text:
שרייבעריי פארמעסט - ווינטער תשע"ז - נייעס און מעלדונגען
- מומחה עצום
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6839
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג מאי 08, 2011 2:26 pm
- לאקאציע: צייטווייליג אויפן עולם הזה
- פארבינד זיך:
שרייבעריי פארמעסט - ווינטער תשע"ז - נייעס און מעלדונגען
די סאמע בעסטע שרייבער אויפן כדור האייוועלט האבן אין די פארגאנגענע שטיק צייט געשארפט די פעדערן, געשריבן און געמעקט, פארארבעט מעשים, כדי דער ציבור הקוראים זאל הנאה האבן. יעצט איז געקומען די צייט צו שניידן די פירות!
די פארמעסט האט זיך ארויסגעשיילט צו זיין אזאנס וואס איז נאכנישט געווען. די ארטיקלען זענען אריינגעקומען איינס ביי איינס העכער אלע ערווארטונגען, בכמות ובאיכות, אזש עס ווערט שווער צו טראכטן פון א געווינען דען אלע ווי איינס זענען עידית שבעידית אויף א שטארקע פארנעם.
גאר א וויכטיגע רינגעלע אינעם קייט פון פארמעסט דערגרייכונגען איז די אפיציעלע פארמעסט וועב זייטל וואס איז צישטאנד געקומען בלויז און עקסקלוסיוולי נאר לכבוד דעם פארמעסט, דאס פארשפרעכט א איינמאליגע געשמאקע עקספיריענס וואס מאכט זיך נישט אפט.
די ארטיקלען ערשיינען אויפן פארמעסט וועבזייטל אין גאר א ליינבארע און געשמאקע פארמאט מיט שיינע פאנטס אז דאס ליינען זאל זיין געשמאק על מי מנוחות. ווען איר ענדיגט ליינען איין ארטיקל, וועט איר גלייך זעהן אונטן איינס אדער צוויי אנדערע ארטיקלען, אזוי אז איר פארפאסט נישט גארנישט. ווי אויך זענען ערצייגט געווארן קאסטום מעיד שטים בודקעס דארט אויפן זייטל מיט אלע געברויכן און צוגעהערן להנאת כל הציבור.
ועתה על של עכשיו: די סדר הפארמעסט פון די קומענדיגע טעג:
א)בשעת די שורות וועלן געליינט ווערן וועט שוין די אפיציעלע פארמעסט וועבזייטל זיין ברייט אפן לכל צורב ומבקש מיט א ברייטע אויסוואל פון כל ערליי ארטיקלען געשריבן דורך די פארמעסט שרייבער.
ב) די שטים בודקעס וועלן נאך נישט זיין אפן יעצט כדי מען זאל האבן צייט אפצוליינען אלעס מיט ישוב הדעת. א באזונדערע מעלדונג וועט ארויסקומען אויפן וואל טאג.
ג) כדי די שטימען זאלן אויסקומען יושר'דיג איז ערצייגט געווארן א שפאגל נייער טעכניק, יעדער בירגער וואס איז עלידשעיבל צו שטימען וועט ערהאלטן א פריוואטע לינק ביי זיך אין אישי און נאר מיט דעם וועט מען קענען שטימען.
באזוכט דעם פארמעסט וועבזייטל און גארטלט אייך אונטער, זעצט אייך איבער א גלעזעלע ווארעמע קאווע, נעמט א פאנקע צו די זייט, און געגאנגען! עס איז אונזער האפענונג אז איר וועט הנאה האבן!
הצלחה רבה!
מיר שטעלן צו קאמפיוטער און טעכנאלאגיע הילף, טעק סופארט, וועב דיזיין, פראגראמינג, גראפיקס אדער סיי וואס איר ווילט פאר די בעסטע פרייזן.
- מה פתאום???
- שר ארבעת האלפים
- תגובות: 4214
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יולי 09, 2015 5:16 pm
- לאקאציע: פארמעסט ביורא
- פארבינד זיך:
ועוד וזה העיקר איז ער אויפגעקומען מיטן געניאלן געדאנק פון פאבריצירן א באזונדערע זייטל בלויז פארן צוועק פון דעם פארמעסט כדי מהנה צו זיין דעם ציבור מיט א קנאק פון א זאך, און אומר ועושה האט ער דיזיינט דעם זייטל, געזיצן דערויף לילות כימים, ביז עס איז ארויסגעקומען אייוועלט דאט פראו במלוא יפיה והדרה.
טייל האבן אביסל מיטגעהאלטן די ווארעמקייט מיט וואס ער איז צוגעגאנגען דערצו, וויאזוי ער האט זיך גערעכנט מיט יעדעם'ס מיינונג. זיין הויפט ציל איז געווען אז יעדער אינדעווידואל זאל הנאה האבן די מערסטע וואס עס איז שייך.
עס איז אויך נישט קיין סוד אז אזא וועבזייטל איז נישט קיין ביליגע מעשה, אשר על כן, כדי אביסעלע צוריקצוצאלן פאר די שווערע ארבעט בגוף ובממון בעט איך פון יעדעם איינעם, האסט הנאה געהאט? ווייז עס ארויס!
גייט צו מומחה עצום'ס צדקה קאסע און ווארפט אריין א סכום חשוב די ארבעט זאל זיך אויסצאלן!
נאכאמאל א גרויסן יישר כח מומחה פאר די שווערע און געטרייע ארבעט וואס דו האסט אריינגעלייגט לטובת הציבור! עס זאל דיר קיינמאל גארנישט פעלן!
וויאזוי צו זוכן אנליין
וויאזוי צו זוכן אייוועלט
~מומחה עצום
- מומחה עצום
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6839
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג מאי 08, 2011 2:26 pm
- לאקאציע: צייטווייליג אויפן עולם הזה
- פארבינד זיך:
לכאורה האט געשריבן:דרייצן ארטיקלעך זעה איך, מען דארף גיין צום צווייטן בלעטל פאר די לעצטע ארטיקל
שוין געטוישט אז אלע בלייבן אויף איין בלאט. יישר כח פארן מעורר זיין.
מיר שטעלן צו קאמפיוטער און טעכנאלאגיע הילף, טעק סופארט, וועב דיזיין, פראגראמינג, גראפיקס אדער סיי וואס איר ווילט פאר די בעסטע פרייזן.
-
- שר מאה
- תגובות: 186
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוגוסט 02, 2015 2:47 pm
- פלטיאל
- שר האלף
- תגובות: 1817
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג אפריל 13, 2015 10:19 pm
- לאקאציע: בערך פופצן מינוט אוועק...
- מה פתאום???
- שר ארבעת האלפים
- תגובות: 4214
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יולי 09, 2015 5:16 pm
- לאקאציע: פארמעסט ביורא
- פארבינד זיך:
פלטיאל האט געשריבן:יויש... כאגעהאט א חנוכה פארטי נעכטן... מען קען נאך אריינגעבן?
צוויי געזונטע פעטש קען מען נאך... סידאס די פוילקייט? און דו ווילסט נאך ווערן ראשעקאל?
#פוילגעיט סקאנדאל
וויאזוי צו זוכן אנליין
וויאזוי צו זוכן אייוועלט
~מומחה עצום
- משה מאשקאוויטש
- שר חמש מאות
- תגובות: 585
- זיך איינגעשריבען אום: מוצ"ש דעצמבער 05, 2015 2:47 pm
- אויבער-חכם
- שר חמישים
- תגובות: 73
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אפריל 17, 2011 1:02 pm
- אויבער-חכם
- שר חמישים
- תגובות: 73
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אפריל 17, 2011 1:02 pm
-
- שר מאה
- תגובות: 186
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוגוסט 02, 2015 2:47 pm
- וואוילע שעפעלע
- שר האלפיים
- תגובות: 2884
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג דעצמבער 24, 2015 2:17 pm
- לאקאציע: אין שטאל
פלטיאל האט געשריבן:יויש... כאגעהאט א חנוכה פארטי נעכטן... מען קען נאך אריינגעבן?
מאכסטעס גוט...
- מומחה עצום
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6839
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג מאי 08, 2011 2:26 pm
- לאקאציע: צייטווייליג אויפן עולם הזה
- פארבינד זיך:
בך בטחו האט געשריבן:משומר בלאקט אפאר ארטיקלען
מיט משומר האב איך גארנישט געקענט אויפטון, אלע אנדערע פילטערס האבן עס געעפענט בחפץ לב פאר אלע באנוצער וואס האבן אייוועלט אפן.
ואתכם הסליחה
משה שטינקאוויטש האט געשריבן:pdf pleas pleas
ס'וועט זיין אי"ה א פידיעף ביז אפאר טאג.
מיר שטעלן צו קאמפיוטער און טעכנאלאגיע הילף, טעק סופארט, וועב דיזיין, פראגראמינג, גראפיקס אדער סיי וואס איר ווילט פאר די בעסטע פרייזן.
-
- שר מאה
- תגובות: 186
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוגוסט 02, 2015 2:47 pm
- שמעלקא זאפטיגער
- שר האלף
- תגובות: 1362
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג אוגוסט 15, 2016 3:19 pm
- לאקאציע: אויפן וועג צו סוקסעס
וואס איך האב צו פארקויפן - וואס איך האב צו זאגן
פאר סיי וועלכע שרייב ארבעט, אידיש אדער לשה"ק, פאעזיע אדער סיי וואס, פארבינט אייך מיט אונז אויף zofti2016@gmail.com
- וואוילע שעפעלע
- שר האלפיים
- תגובות: 2884
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג דעצמבער 24, 2015 2:17 pm
- לאקאציע: אין שטאל
- וואוילע שעפעלע
- שר האלפיים
- תגובות: 2884
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג דעצמבער 24, 2015 2:17 pm
- לאקאציע: אין שטאל
מ'קען נאך נישט שטימען כדי די איבערגעאיילטע וויילער זאלן בלית ברירה מוזן רואיגערהייט איבערליינען די ארטיקלען בעפארן אפגעבן זייער שטימע
וואוילע שעפעלע האט געשריבן:קלאר אז נישט...
ווען מ'מעג ווען זאגן זאג איך גראד 'פאר זיכער' ווער ס'האט עס געשריבן
איך ווייס נישט ווער, גאנץ א פאסיגע ארטיקל געבויעט בעסיקלי אויף דעם בעל דורות הראשונים, ביזן צוצייכענען צו ממי שאמרו...
- טראבל מעיקער
- שר חמישים
- תגובות: 84
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג מארטש 11, 2016 2:00 pm
- לאקאציע: ווי איך געפין מיך דאס פלאץ
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 2 געסט


text:
וואָלד און געבויט מיט דער זעלביקער גרוי גראַניט שטיין ווי מאָנט סט-מיטשעל, סטריט-Malo איז געווען ערידזשנאַלי אין די מיטל עלטער אַ באַפֿעסטיקטע אינזל אין די מויל פון די Rance, קאַנטראָולינג ניט בלויז די עסטשוערי אָבער די עפענען ים ווייַטער פון. די פּראָמאָנטאָרי Fort פון Alet, דרום פון די מאָדערן צענטער אין וואָס ס איצט די סט-סערוואַן דיסטריקט, באַפֿוילן אַפּראָוטשיז צו די Rance אַפֿילו איידער די רוימער, אָבער מאָדערן סט-Malo טראַסעס זייַן אָריגינס צו אַ מאַנאַסטיק ויסגלייַך געגרינדעט דורך הייליקע אהרן און ברענדאַן פרי אין די זעקסט יאָרהונדערט. אין שפּעטער סענטשעריז עס געווארן נאָוטאָריאַס ווי דער היים פון אַ צאָרנדיק האָדעווען פון פּיראַט-מאַרינערס, וואס האבן קיינמאָל גאַנץ אונטער אַבי ווער ס קאָנטראָל אָבער זייער אייגן; פֿאַר פיר יאר פון קסנומקס, סט-Malo אַפֿילו דערקלערט זיך צו זייַן אַ זעלבשטענדיק רעפּובליק. די קאָרסאַירעס פון סט-Malo ניט בלויז געצווונגען ענגליש שיפּס פּאַסינג אַרויף די דורכפֿאַל צו באַצאָלן צינדז, אָבער אויך געבראכט עשירות פון ווייַטער ינ דער ווייַטן. דזשאַק קאַרטיער, וואס קאַלאַנייזד קאַנאַדע, געלעבט אין און סאַילעד פון סט-Malo, ווי האט דער ערשטער קאַלאַניס צו פאַרענטפערן די פאַלקלאַנדס - בכן די אינזלען 'אַרגענטיניאַן נאָמען, לאַס מאַלווינאַס, פֿון די פראנצויזיש מאַלאָוינס.
איצט ינסעפּאַראַבלי אַטאַטשט צו די יאַבאָשע, סט-Malo איז די מערסט וויזיטיד פּלאַץ אין בריטטאַני, דאַנק מער צו זייַן פּרעכטיק אַלט סיטאַדעללע ווי צו די פּראָם וואָקזאַל אַז ס טאַקט אין די פּאָרט הינטער. פון אַרויס די ווענט, די ווערדיק אַנסאַמבל פון די אַלט שטאָט זאל ויסקומען הינטערבאָרט און פאָרבידדינג, אָבער פּאַסינג דורך אין די גאסן אין די ווענט ברענגט איר אין אַ פאַרנומען, לעבעדיק און זייער טשאַראַקטערפול שטאָט, פּאַקט מיט האָטעלס, רעסטראַנץ, באַרס און שאַפּס. כאָטש די זומער קראַודז קענען זיין אַפּרעסיוו, אַ שפּאַציר אַטאַפּ די ראַמפּאַרץ זאָל ומקערן אייער יקוואַליבריאַם, און די בייַזייַן פון וואַסט, ריין ביטשיז רעכט אויף דער שטאָט ס דאָאָרסטעפּ איז אַ גרויס באָנוס אויב איר ניטאָ טראַוואַלינג מיט קידס אין שלעפּן. ווייל צו פאַרברענגען אַ נאַכט דאָ איידער אָדער נאָך אַ פּראָם אַריבער איז אַ positive פאַרגעניגן - אַזוי לאַנג ווי איר נעמען די צרה צו רעזערוו אַקאַמאַדיישאַן אין שטייַגן.
אָווינג צו די לימיטיישאַנז פון אָרט, בנינים ין די ווענט טענד צו זיין העכער-העכערונג ווי איר זאל דערוואַרטן. אוראלט ווי זיי קוקן, זיי זענען כּמעט לעגאַמרע ריקאַנסטראַקטיד; ווייַטערדיק די צוויי-וואָך באָמבאַרדמענט אַז געצווונגען די דייַטש אַרויסגעבן אין קסנומקס, אַכציק פּראָצענט פון די שטאָט האט צו זייַן לאַווינגלי און גראד ריבילט, שטיין דורך שטיין. ונטער גרוי הימל, די שמאָל ליינז קענען דערשייַנען סאָמברע, אַפֿילו פאַרביסן, אָבער אין הויך זומער אָדער בייַ סאַנסעט זיי ווערן ליכט און כּמעט אַנריל. אין קיין פאַל, איר קענען שטענדיק ייבערפלאַך אויף די ראַמפּאַרץ - ערשטער ערעקטעד אין פֿערצנטן יאָרהונדערט - צו הנאה ווונדערלעך, אַלע-קייַלעכיק קוקן.
גאַסט אַטראַקשאַנז אין St Malo
חוץ די באַוווסט גראַנד פּאָרט, דער הויפּט טויער פון די סיטאַדעללע איז די פּאָרט סט-ווינסענט. צו די רעכט איז די שטאָט 'ס שלאָס, וואָס הייזער די מיוזי דע לאַ וויל (אַפּריל-Sept טעגלעך קסנומקסאַם-קסנומקספּם & קסנומקס-קסנומקספּם; אקטאבער-מאַרץ טעגלעך חוץ Mon קסנומקסאַם-מיטאָגצייַט & קסנומקס-קסנומקספּם; € קסנומקס). דער מוזיי איז עפּעס פון אַ פּיעט פון לויב צו די "פּראָדיגיאָוס וווילטאָג" ענדזשויד דורך סט-Malo בעשאַס זייַן טעג פון פּיראַטערייַ, קאָלאָניאַליסם און שקלאַף טריידינג. קלימבינג די קסנומקס טריט פון די שלאָס האַלטן, איר פאָרן אַ יקסייטינג געמיש פון מאַפּס, דייאַגראַמז און יגזיבאַץ - טשילינג האַנדביללס פון די נאַצי פאַך, אַקאַונץ פון די "גענעמדיק מאַשין" געניצט דורך די ענגליש צו קלאַפּ אַרויף די פּאָרט אין קסנומקס און ווילד פאָור- פּראָנגעד טשאַוססע-Trappes (אַ מין פון פרי ווערסיע פון באַרבד דראָט), טראָון דורך פּייראַץ אַנטו די דעקס פון שיפּס ווייל באָרדאַד צו ימאָובאַלייז זייער קרוז.
איר קענען פאָרן אונטער די ראַמפּאַרץ בייַ עטלעכע פּוינץ צו דערגרייכן די עפענען ברעג, ווו אַ גוואַלדיק ברעג סטרעטשיז אַוועק מזרח ווייַטער פון די גאַנץ פעאַטורעלעסס ריזאָרט-פאָרשטאָט פון פּאַראַמé. ווען די טייד איז נידעריק, עס ס זיכער צו גיין אויס צו די קליין אינזל פון גראַנד-זייט - די גיין איז אַזוי פאָלקס אַז מאל איר אַפֿילו דאַרפֿן צו ריי צו באַקומען אַנטו די קורץ קאַזוויי. פייַערלעך וואָרנינגז זענען Posted פון די דיינדזשערז פון אַטעמפּטינג צו צוריקקומען פון די אינזל ווען די טייד האט ריזאַן אויך ווייַט - אויב איר ניטאָ קאַט דאָרט, דאָרט איר האָבן צו בלייַבן. די אינזל "דערזען" איז דער קבר פון די nineteenth יאָרהונדערט שרייַבער-פּאָליטיקער טשאַטעאַובריאַנד (קסנומקס-קסנומקס), וואס איז געווען דיסקרייבד דורך מאַרקס ווי "די מערסט קלאַסיש ינקאַרניישאַן פון פראנצויזיש וואַניטé ... די פאַלש טיפקייַט, ביזאַנטין גוזמע, עמאָציאָנעל קאָקוועטרי ... אַ קיינמאָל -בעפאָרע-סין מישמאַש פון ליגט ".
די סט-סערוואַן דיסטריקט, ין גיין דיסטאַנסע צוזאמען די Corniche דרום פון די סיטאַדעללע, איז געווען די שטאָט 'ס אָריגינעל ויסגלייַך, קאָנווערטעד צו קריסטנטום דורך סט מאַלאָו (אָדער מאַקלאָו) אין די זעקסט יאָרהונדערט; שפּעטער, אין די צוועלפט יאָרהונדערט, דער טאַונזפּיפּאַל באווויגן צו די ימפּרעגנאַבאַל אינזל איצט גערופֿן סט-Malo. סט-סערוואַן קורוועס קייַלעכיק עטלעכע קליין ינלעץ און ביטשיז צו פּנים די טייַך. עס ס דאַמאַנייטאַד דורך די אָפּשיידנדיק טור סאָלידאָר, וואָס באשטייט פון דרייַ לינגקט טאָווערס געבויט אין קסנומקס, און אין קרייַז-אָפּטיילונג קוקט נאָר ווי אַ מויז פון קלאַבז. אָריגינאַללי באקאנט אין ברעטאָן ווי די סטעיר דאָר, אָדער "טויער פון די טייַך", עס איצט האלט אַ מוזיי פון קאַפּע האָרן קליפּער שיפּס, עפענען פֿאַר נייַנציק-מינוט גוידעד וויזיץ (אַפּריל-Sept טעגלעך קסנומקסאַם-מיטאָגצייַט & קסנומקס-קסנומקספּם; אָקט- מאַרץ טעגלעך חוץ Mon קסנומקסאַם-מיטאָגצייַט & קסנומקס-קסנומקספּם; € קסנומקס). רובֿ פון די גרויס European עקספּלאָרערס פון די Pacific זענען באדעקט, פון מאַגעללאַן אַנווערדז, אָבער געוויינטלעך די טראָפּ איז אויף פראנצויזיש העלדן אַזאַ ווי Bougainville, וואס איז געווען פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר ספּרעאַדינג די ברייטלי בונט בוגיינוויליאַ פאַבריק אַרום דער גלאָבוס. טאָורס קולמינאַטע מיט אַ פּרעכטיק מיינונג פון די ייבערשט ראַמפּאַרץ.
אויב איר נאָכפאָלגן די הויפּט וועג רעכט דרום פון סט-סערוואַן, יגנאָרינג צייכנס פֿאַר די בעראַזש דע לאַ Rance - אָדער נעמען ויטאָבוס #קסנומקס פון די Gare SNCF - איר וועט קומען צו דער גראַנד אַקוואַריום, אויף אַ ראַונדאַבאַוט הויך אויבן שטאָט (טעגלעך: אפריל-יוני & סעפטעמבער קסנומקסאַם-קסנומקספּם; יולי קסנומקסאַם-קסנומקספּם; אויגוסט קסנומקסאַם-קסנומקספּם; אקטאבער-מאַרץ קסנומקסאַם-קסנומקספּם - טאָן אַז די שעה זענען בייַטעוודיק; € קסנומקס, אונטער-קסנומקסס € קסנומקס; tel קסנומקס; וווווו.אַקוואַריום-סטריט -malo.com). די פּאָסטמאָדערן אַקוואַריום זיך קענען זיין אַ ביסל ביווילדערינג בייַ ערשטער, אָבער אַמאָל איר באַקומען די הענגען פון עס עס ס אַ פֿאַרוויילערישע אָרט ווו איר קענען אָדער לערנען טשיקאַווע Facts וועגן שלייַמיק מאָנסטערס פון דער טיף אָדער נאָר ציען פּנימער צוריק בייַ זיי. זייַן אַכט בוילעט פיש טאַנגקס אַרייַננעמען איינער שייפּט אַזוי אַז וויזאַטערז שטיין אין די לאָך אין די מיטל ווי מיריאַד פיש ווערל אַרום זיי. סט-Malo אַקטשאַוואַלי האט אן אנדער אַקוואַריום, לאַדזשיקלי גענוג געהייסן די פּעטיט אַקוואַריום, שטעלן אין די ווענט פון די אַלט שטאָט, אָבער דעם איינער איז ווייַט העכער.
פֿאַר לעצט-מינוט שאַפּינג, סט-Malo ס סיטאַדעללע כּולל אַ ביסל ספּעשאַלאַסץ, אָבער בייינג אין קיין קוואַנטיטי איז בעסטער געטאן אין די Carrefour כייפּערמאַרקיט, לעבן די אַקוואַריום אויף די דרום אַוצקערץ פון שטאָט. עס זענען מאַרקעץ אין ביידע סט-Malo (ינטראַ-מוראָס) און סט-סערוואַן אויף טועסדייַס און פרידייַס, און אין פּאַראַמé אויף וועדנעסדייַס און Saturdays.


text:
נירנבערג פראצעס
נירנבערג פראצעס באציט זיץ צו דעם פראצעס פון 21 הויפט שולדיגע און דעם צווייטן וועלט קריג, אויסער דריי וואס זענען דארטן פאראורטיילט געווארן און זייער אפוועזנהייט.
אינהאַלט
דער געריכט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער געריכט איז געוועזן א צוזאמען שטעל פון די פיר גרויסמאכטן וואס האבן געווינען דעם קריג איבער דייטשלאנד, אמעריקע רוסלאנד ענגלאנד פראנקרייך.
יעדער פון די אויבנדערמאנט פארטייען האבן צוגעשטעלט:
- א ריכטער
- אן ערזאץ ריכטער
- א פראקוראר אנקלעגער
- א געהילף פראקוראר
אנגעקלאגטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פאלגענד איז א ליסטע פון די אנגעקלאגטע (און זייער 'אנוועזנהייט')
- יאאכים פאן ריבענטראפ (דייטשער אויסערן מיניסטער)
- יוליוס שטרייכער
- יאזעף געבעלס
- היינריך הימלער
פאלגענד איז די ליסטע פון די אנגעקלאגטגע, און זייער 'אפוועזנהייט'
- אדאלף היטלער הויפט שולדיגער און דעם חורבן
די קלאגעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די קלאגעס זענען באשטאנען אין מערסטנטייל אויף די הויפט פיר טעמעס פארברעכן קעגן פרידן פארברעכן קעגן די מענטשהייט
אויסער די פיר אויבנדערמאנטע איז יעדער פערזענליכער אנגעקלאגטער אויך געווארן אנגעקלאגט פערזענליך אויף מערערע אינדיווידואלע קלאגעס, וואס האבן אנבאלאנגט נאר זיין פערזענליכן פארברעכן.
די אורטיילן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די אורטיילן פון דעם נירנבערג פראצעס איז נישט נאר א סענזאציע אויף די אורטיילן וואס האבן אנבאלאנגט די פערזענליכע באשולדיגטע, נאר עס ווערט געזעהן פאר א אינטערנאציאנאלע אפטייטש פון געזעץ שטעלונג אויפן באזיס פון קריוודעס קעגן דער מענטשהייט און/אדער ציוויליזאציע.


text:
Magiska skrinet: Di farkishefte pishke
About This Show
Show Info:
Sagor och berättelser för barn på jiddisch.
Ansvarig utgivare: Elle-Kari Höjeberg.
Most Recent Episode
Kasrilevke in New York
Dec 2 16
·
18 minutes
Kasrilevke in New York heter ett kapitel i Scholem Alejchems sista och oavslutade roman Motl, Pejsi dem chazns. Här berättar den nioårige Motl - Fast rösten tillhör egentligen Jan Schwarz - om hur det är att ha flytt från en liten judisk shtetl i Ukraina till en modern amerikansk jättestad. Så många grannar från Kasrilevke som han nu återser i New York! (Författaren dog själv i samma stad för hundra år sen, 1916.)קאסרילעווקע אין ניו-יארק הייסט א קאפיטל אין שלום-עליכמס לעצטן, נישט-פארענדיקטן ראמאן מאטל פייזי דעם חזנס. דער ניין-יאריקער מאטל – זיין קול איז אייגנטלעך יאן שווארצעס – דערלעבט ווי אזוי מע קלייבט איבער פון א קליין שטעטל אין אוקראינע אין א מאדערנעם אמעריקאנער מעטראפאל. א סך שכנים פון קאסרילעווקע טרעפט ער אין נוי-יארק. דער מחבר איז געשטארבן אין דער זעלביקע שטאטאין 1916


text:
גענומען דיין וועהיקלע אויף עוראָטוננעל
וועלכער טיפּ פון פאָרמיטל איר פאָר, איר ניטאָ באַגריסן צו נוצן עוראָטוננעל.
קאַרס - גענומען דיין מאַשין אויף עוראָטוננעל קען ניט זיין גרינגער. נאָר טראַכטן, ניט מער וועריז אָדער טענות איבער וואָס טויז קענען זיין גענומען אָדער וואָס צו טאָן וועגן אייער הונט - איר קענען נעמען זיי אַלע! זאָגן זייַ געזונט צו וידעפדיק באַגאַזש טשאַרדזשיז פֿאַר דיין גאָלף קלאַבז אָדער נאַרטע עקוויפּמענט - נאָר מאַסע אַרויף אין דיין פראָנט טיר און אַנפּאַק בייַ דיין דעסטיניישאַן.
כל עוראָטוננעל דאַרפֿן צו וויסן ווען איר מאַכן דיין בוקינג, איז צי דיין מאַשין איז העכער ווי קסנומקס מעטער, אַזוי אַז עוראָטוננעל אַלאַקייט אַ פּלאַץ אויף אַ איין דעק וועגעלע פֿאַר איר. א דריט פון יעדער עוראָטוננעל וועבשיפל איז דעדאַקייטאַד צו איין דעקס וואָס זענען צוויי מאָל ווי הויך ין ווי די טאָפּל דעק קאַרידזשיז. די ביסט געוויינט פֿאַר קאָוטשיז, קאַראַוואַנז און קאַרס וואָס זענען אויך הויך צו גיין אַנטו די טאָפּל דעקס. עס איז קיין חילוק אין פּרייַז - אַזוי פילן Free צו ברענגען סייקאַלז, דאַך באָקסעס - אָדער עפּעס אַז איר קענען ליגאַלי און בעשאָלעם שטעלן אַנטו דיין דאַך!
אויב איר האָבן אַ ספּאָרט מאַשין אָדער נידעריק פאָרמיטל - קיין פּראָבלעם. איר קענען פאָר גלייַך אויף און אַוועק עוראָטוננעל ס שאַטאַלז אָן וועריינג וועגן ראַמפּס אָדער באַמפּס.
מיר באַדויערן וואָס לפּג און צווייענדיק פּאַוערד וויכיקאַלז קענען ניט זיין טראַנספּאָרטאַד דורך עוראָטוננעל פֿאַר זיכערקייַט סיבות.
קאַראַוואַנז, קאַמפּערוואַנס און טראַילערס - פּונקט ווי גרינג און פּראָסט ווי גענומען דיין מאַשין. עס איז ניט דאַרפֿן צו זאָרג וועגן געלאזן דיין פאָרמיטל אַנאַטענדיד, ווי איר בלייַבן מיט דיין פאָרמיטל די גאנצע אַריבער.
קאַראַוואַנז זענען לאָודיד אַנטו איין דעק קאַרידזשיז. די קאַרידזשיז זענען געניצט פֿאַר קאַראַוואַנז, קאָוטשיז און קיין פאָרמיטל אַז איז אויך הויך צו גיין אַנטו טאָפּל דעקס. די אַרייַנגאַנג צו די קאַרידזשיז איז פיל ווידער ווי די טאָפּל דעק קאַרידזשיז, אַזוי איר האָבן גענוגיק פּלאַץ צו לייכט מאַנוווער דיין מאַשין און קאַראַוואַן דורך.
עוראָטוננעל טאָן אָננעמען קאַראַוואַנז, און קאַמפּערוואַנס קעריינג פאַרפעסטיקט לפּג טאַנגקס פֿאַר דינער באַדינונגס (קוקינג, לקד טעלעוויזיע ינסטאַללאַטיאָן, באַהיצונג עטק), כאָטש די מאַכשער מוזן זיין סוויטשט אַוועק איידער באָרדינג און בעשאַס די אַריבער. אַ טאַנק פון אַרויף צו קסנומקסקג מייַ זייַן געטראגן, אָבער עס מוזן זייַן ווייניקער ווי קסנומקס% פול. פֿאַר דיין אייגן זיכערקייַט און די זיכערקייַט פון אנדערע, איר וועט דאַרפֿן צו באַווייַזן דעם איידער איר אַרומפאָרן.
מאָטאָרסיקלעס - איר שוין געניסן די פרייַהייַט פון דעם וועג און די פיייקייַט צו ויסמייַדן רובֿ דילייז און פאַרקער קיוז. אַז איז וואָס עוראָטוננעל זאָל זיין דיין נאַטירלעך ברירה ווען אַריבער די וועג. עס ס די fastest דירעקט מאַרשרוט צווישן די עפענען ראָודז פון די וק און די קאָנטינענט.
ווייל אַ מאָטאָציקל מיטל אַז איר וועט בלויז צאָלן האַלב די פּרייַז פון אַ מאַשין. אונדזער אָפּצאָל ביניען אַלאַוז איר צו זיין אין קאָנטראָל! איר קלייַבן וואָס ס מערסט וויכטיק צו איר - קענען איר אַרומפאָרן בייַ אַ ווייניקער פאַרנומען צייַט פון טאָג צו ראַטעווען געלט? צי איר ווילן צו ענשור איר האָבן די בייגיקייַט צו יבערבייַטן אייער בוקינג בייַ קיין פּרייַז אויב דיין פּלאַנז טוישן? דו זאלסט נישט פאַרגעסן, די פריער איר בוך, די מער איר וועט ראַטעווען.
פֿאַר זיכערקייַט סיבות, איר זענט באָרדאַד אויף די צוריק פון די וועבשיפל און בלייַבן מיט דיין מאָטאָציקל איבער די נסיעה. עס איז ניט דאַרפֿן צו זאָרג וועגן די זיכערהייַט פון דיין בילאָנגינגז, אָדער סטראַפּינג אַלץ אַרויף בעשאַס דורכפאָר. סימפּלי פּאַרק דיין מאָטאָציקל אויף זייַן שטיין, אָפּרוען און אויסשטרעקן דיין לעגס פֿאַר די קסנומקס-מינוט נסיעה.
באָרדינג מיט אַ וועלאָסיפּעד - אַ מאַקסימום פון קסנומקס סייקאַליסץ און זייער סייקאַלז קענען זיין געטראגן אויף קיין אָפּפאָר. אויב איר דאַרפן ווייַטער דעטאַילס אויף ווי צו צולייגן אַרומפאָרן פֿאַר אַ גרעסערע גרופּע דעריבער ביטע קאָנטאַקט די עוראָטוננעל וק טיקקעט דעסק.
די עוראָטוננעל ציקל דינסט אַפּערייץ זיבן טעג אַ וואָך קעריינג סייקאַלז אויף ספּעשאַלי אַדאַפּט טריילערז און סייקאַליסץ אין אַ ראַכוועסדיק באַקוועם מיניבאַס. די אַריבער דורך דעם קאַנאַל טונעל נעמט קסנומקס מינוט פּלאַטפאָרמע צו פּלאַטפאָרמע. מיט די דיסקרעשאַן פון די שאָפער, און דיפּענדינג אויף די באַנד פון פאַרקער אויף דעם טאָג, איר מייַ זייַן ביכולת צו נעמען מייַלע פון די פאַסיליטיעס אין דער פּאַסאַזשיר וואָקזאַל בנין אין Folkestone אָדער קאַליי / Coquelles (דיפּענדינג אויף די ריכטונג פון דיין נסיעה).
אַמאָל אין France איר וועט זיין דראַפּט אַוועק אין די מאַשין פּאַרק פון די סענטער ד אַפפאַירעס, קומענדיק צו דער מאַרקס אַווענוע דיזיינער ווענטיל צענטער. ביטע ריאַסעמבאַל אין דעם מאַשין פּאַרק צו באַהעפטן די דינסט אויף דיין צוריקקער. פֿאַר אַדאַלץ און קינדער, די אָפּצאָל איז די זעלבע און כולל די ציקל. קינדער אַקאַמפּאַניינג זייער עלטערן אויף אַ קינד אַוועקזעצן אַרומפאָרן פּאָטער פון אָפּצאָל. טאַנדעמס זענען באַפֿוילן דורך די נומער פון סיץ, פאַרנומען אָדער ניט. ציקל טריילער פּרייסיז זענען אָפענגיק אויף די נומער.
פאַרקריפּלט פּאַסאַנדזשערז - אויב איר אָדער קיין פון דיין פּאַסאַנדזשערז זענען ווייניקער קענען באַדיד, האָבן באגרענעצט מאָביליטי אָדער דאַרפן אַ רעדערשטול, דעמאָלט טראַוואַלינג מיט עוראָטוננעל איז ידעאַל פֿאַר איר. פון קומט די וואָקזאַל צו דרייווינג אַוועק די באַן אין France איר קענען בלייַבן אין די טרייסטן פון אייער אייגן פאָרמיטל. אויב איר קלייַבן צו באַזוכן אונדזער פּאַסאַזשיר וואָקזאַל בנין, עס זענען גענוגיק פאַרקריפּלט פּאַרקינג ספּייסיז און די גאנצע בנין איז אַלע אויף איין שטאַפּל מיט קיין טריט. אַמאָל ין איר וועט געפֿינען גרינג צוטריט צו אונדזער שאַפּס, עסנוואַרג ווילידזש, טוילאַץ און נידעריק מדרגה טעלעפאָן בוטס.
אויב איר האָבן אַ פאַרקריפּלט אָפּצייכן, ביטע מאַכן זיכער אַז עס איז אויף אַרויסווייַזן אין דיין פאָרמיטל. זאל אונדז וויסן ווען איר טשעק אין אויב איר אָדער קיין פון דיין פּאַסאַנדזשערז נוצן אַ רעדערשטול אָדער דאַרפֿן הילף מיט מאָביליטי אויף ברעט. ווען דרייווינג צו די באָרדינג ליינז נאָכפאָלגן די מאַרשרוט אנגעוויזן דורך די אָוווערכעד פאַרקריפּלט וואונדער און איר וועט זיין באָרדאַד בייַ די פראָנט פון די וועבשיפל. דאס איז פֿאַר זיכערקייַט סיבות אַזוי אַז, אין די אַנלייקלי געשעעניש פון אַ נויטפאַל אונדזער אויף-ברעט שטעקן וועט וויסן ווו איר זענען און וועט זייַן ביכולת צו אַרוישעלפן איר.
רעגיסטרירט גייד הינט - עוראָטוננעל וויסן די וויכטיקייַט פון די זעלבסטשטענדיקייַט און מאָביליטי אַז אַ פירער הונט קענען פאָרשלאָגן, דעם איז וואָס זיי לאָזן אַלע רעגיסטרירט פירן הינט צו אַרומפאָרן פֿאַר פּאָטער. ווען מאכן דיין בוקינג, ביטע מאַכן זיכער אַז איר זאָגן אונדז אויב איר האָבן אַ פירן הונט, ווי מיר וועט נאָך דאַרפֿן צו בוך אים אָדער איר אין די סיסטעם פֿאַר אַרומפאָרן און צו מאַכן זיכער אַז דיין הונט קאַמפּלייז מיט די רעגיאַליישאַנז שטעלן אויס אונטער די ליבלינג רייזע סכעמע.


text:
קאמפקונסט
א קאַמפֿקונסט איז א קאמף וואסט ווערט געפירט, געוויינלעך צווישן צוויי מענטשן, לויט געוויסע תקנות. דער עיקר צוועק פון קאמפקונסט איז זעלבשוץ, אבער אויך פאר ספארט און איבונגען. פארשידענע סארטן קאמפקונסט שטאמען זיך פון עטלעכע לענדער, איבערהויפט אין דעם ווייטן מזרח, ווי קאראטע, דזשודא און אייקידא. אויך איז פאראן סאוואט פון פראנקרייך און קרב מגע אין ישראל.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין כינע האט די קאמף-פילאסאפיע זיך ברייט אנטוויקלט, און איז געווארן באשריבן דורך סון צו איז זיין בוך די קונסט פון מלחמה.


text:
עד טאונס
עדאלפוס עד טאונס איז דער שווארצער קאנגרעסמאן וואס פארטרעט דעם צענטן דיסטריקט פון וויליאמסבורג, און די געגנטן ארום, ווי פארט גרין, בעדפארד סטייוועסענט א.א.וו. ער איז שוין אין קאנגרעס זינט 1983
ער איז א גלח און וועגן דעם האלטן ער אין איין געווינען ווייל ער האט חסידים וואס קאמפיינען פאר אים.
ביי די חסידישע אידן האט ער ר' משה דוד נידערמאן וואס איז אויף זיין פעיראל דורכן יאר צו פארזיכערן פאר אים די שטימן פון וויליאמסבורג.
איצט האט ער צוויי שטארקע קעגנער איינער ראגער גרין א לאקאלער אסעמבלימאן און לאקאלער קאונסיל מיטגליד, טשארלס באראן וואס איז א אפענער אנטיסעמיט זייענדיג דער איינציגסטער בלעק פעינטער פאליטיקער.


text:
סליחות
סליחות מיינט תפילות וואס מען מחילה פונעם אייבערשטן. מן הסתם מיינט מען די סליחות וואס זענען צוגעשטעלט צו זאגן חודש אלול און אין די עשרת ימי תשובה. אין די סליחות איז דא אויך באזונדערע דיכטונגען. די ספרדים הייבן אן זאגן סליחות פון אנהייב חודש אלול, אבער ביי די אשכנזים הייבט מען אן מוצאי שבת אדער זונטאג פאר ראש השנה (ווען ראש השנה געפאלט דאנערשטאג אדער שבת), און מוצאי שבת פ' כי תבא (ד.ה. א גאנצע וואך פריער) ווען ראש השנה געפאלט מאנטאג אדער דינסטאג.
מ'זאגט סליחות אויך די פאלגענדע פאסט טעג ביים דאווענען: עשרה בטבת, אסתר תענית און שבעה עשר בתמוז, און אויך בה"ב אין מרחשון און אייר. אויך יום כפור ביי די תפילות פון כל נדרי און נעילה (לויט דעם אלטן אשכנזישן מנהג ביי אלע תפילות) זאגט מען סליחות.


text:
ווארמז
װאָרמס (לשון קודש ורמיזא) איז אַ שטאָט אין מערבֿ דײַטשלאַנד, אין דער פּראָװינץ רײַנלאַנד-פֿאַלץ. װאָרמז איז געװען זײער אַ חשובֿע ייִדישע געמײנדע, װוּ האָט געװױנט רש"י אין 11טן יאָרהונדערט.
אינהאַלט
איר היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די מיטל אלטער יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די היינטיגע מאדערנע עפאכע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פון אידישן שטאנדפונקט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די שטאט אין אידישן-לשה"ק לעקסיקאן ווערט דאס אנגערוויפן ווירמייזא וואס עס ווערט שוין דערמאנט אין די ראשונים
ווי עס ווערט פארציילט זענען שוין א אידן דארטן אנגעקומען תיכף נאכן ערשטן חורבן ביהמ"ק און ווען עזרא הנביא האט זיי גערופן ארויפצוקומען קיין א"י האבן זיי געזאגט אז וואס פעלט אונז דא און דא קען אויך זיין אונזער לאנד, און ווי עס ווערט פארציילט האט זיי עזרא פארשאלטן און פון יענעם דור איז גארנישט געבליבן
תקופת גלות בבל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
תקופת בית שני[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
תקופת הראשונים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די צייטן פון די ראשונים איז דארטן געווען א ווירבלדיגער שטאט מיט אידן, א שטייגער ווי רש"י הק' און נאך פולע
ווי עס הייסט היינט ווייסט מען נאך און וועלכע הויז רש"י איז געבוירן און עס שטייט נאך אין א גוטן צושטאנד
אריינפארנדיג אין שטאט פארט מען אריבער א הויכן טויער, וואס דאס זעהט מען נאך היינט און עס ווערט שוין אויך געברענגט אין די ראשונים
גדולי ישראל וואס ליגן דארטן בערדיגט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מהר"ם מ'רוטנבורג
- מהרי"ל מוה"ר ר' יודא ליואי, פארפאסער פון דעם אלוועטליכן אידישן נוסח וואס עס ווערט פארגעדאוונט אין די ימים נוראים
- סמיכת חכמים


text:
אנערקענונג
הכרת הטוב איז אנערקענען א גוטע חסד וואס איינער האט געטאן פאר א צווייטן. עס איז אנגענומען זיך צו באדאנקן שטענדיג ווען איינער טוט א טובה.
מעלות פון אנערקענען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- עס האלט אן די וועלט, דורכדעם וואס עס בינדט איין מענטשן איינער צום אנדערן מען זאל זיך העלפן.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די גאנצע דאווענען און בכלל דאס לעבן פון עבודת ה' דורך מצוות און מעשים טובים איז באזירט אויף דעם דאזיגען געפיל. עס איז א פליכט צו מאכן 100 ברכות יעדן איינציגן טאג צו זיין פארטאן דורכאויס אין דעם געפיל. פאר די זון, קליידונג, אויפשטיין, ארויסגיין, עסן, גיין, שמעקן, ליכטיגקייט, נאכט, שלאף, אויגן, פרייהייט, פוס, שטיין, ערד, און אזוי ווייטער.
ווען מען איז שטענדיג אנערקענבאר צו יעדע סעקונדע פון די גוטס פון לעבן האט די לעבן א פילקייט פון פרייד און א מיינונג און א ציל.
יעדער זיבעטער טאג סוף פון וואך אין שבת מוזן מיר רוען, און נישט גיין ארבייטן א גאנצן טאג מקדיש זיין פאר דעם געפיל פון אנערקענען און פייערן די גאנצע נאטור באשאפונג דורך זיך צוזאצזעצן ביי 3 סעודות מיט די פאמיליע און זינגן און לויבן אויף אונזער לעבן.


text:
טראל (אינטערנעט)
א טראל איז אן אינטערנעט טערמינאלאגיע, אזא נאמען אויף איינעם וואס גייט אריין אין אן עטאבילירטן וועב סייט מער אפט א פארום, שמועס גרופע, און ער הייבט אן קריכן אויף די נערוון, אויפצורעגן די באנוצער מיט טשעפערייען, און פאלטשע טריקס זיי ארויסנעמען פון די כלים, דורך פארדרייען די שמועס, אדער אנדערע שטערונגען צום סדר, ביז זיין כוונה אין זיך באטייליגן אין דעם סייט ווערט קלאר למפרע אז מען וויל דאס שטערן.
דאקטוירים דיאגניזרן די סארטן אלס א מענטש וואס פירט זיך ווי א טראל איז געוויינליך אויסגעשפילט פון געזעלשאפט, נישט צוליב זיין ווייניג שכל, נאר צוליב אנדערע זאכן, צו ווייל שלעכטע מידות, צו ווייל ער איז ל"ע א מיאוסער מענטש. און ער נעמט נקמה אונטער אנאנאמיטעט ווי מקען אים נישט געבן א פראסק ער זאל זיך אפטראגן. און אפילו מ'זעהט אז די טראלס זענען דאך געלונגענע קאמיוניקירער און זיי ווייסן וויאזוי צו געווינען די דעבאטע אונטער סאקפאפעטס און אנדערע טריקס פון פאלטשע אידענטעטיס און עקשנות, ווייזט דאס נעבעך ווי טיעף זיי זענען קראנק, און מיט אביסל צייט און געדולד וועט איר אייביג אויפדעקן זייער פאלטשקייט און לויז ווערן פון זיי, פארשטייט זיך אז זיי זענען לוזער'ס דעריבער האבן זיי אייביג מער צייט ווי דער נארמאלער אינטערנעט באנוצער.
זעהט: װיקיפּעדיע:טראל