text:
צווילינג
צווילינג אין ביאלאגיע איז ווען א מאמע גיט געבורט צו צוויי קינדער פון איין שוואנגונג. א צווילינג קען זיין אידענטיקל אדער פרעטערנאל. אין פאל עס איז פרעטערנאל קען די צווילינג זיין א זכר און א נקבה.
אינהאַלט
אנדערש פון יעדן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א וואונדערליכע זאך פון דאס באשאפונג פון דעם מענטש איז אז יעדער איינער זעט אויס אנדערש פונעם צווייטן. עס זענען פאראן ביליאנען מענטשן איבער די וועלט און צענדליגער ביליאנען זענען שוין געקומען און געגאנגן זייט די וועלט שטייט, אבער צוויי מענטשן האבן נאך קיינמאל נישט אויסגעזען די זעלבע. עס זענען פאראן עטליכע געשטעל פון מענטשן און אפילו א צווייטע קאטעגאריע פון צענדליגער ערליי פארעמען צו וועלכע מען קען דאס איינטיילן אין יעדע דור, אבער צוויי מענטשן גענוי איז נאך נישט געווען.
דאס איז די ערשטע אינטרעסאנטע זאך פון א צווילינג וואס מאכט מענטשן פארגאפט איבער זיי. אידענטיקל צווילינג זענען צוויי מענטשן וועלכע זעען אויס די זעלבע (די זעלבע ברייט, בויך, דיק, און געזיכט שטריכן) און האבן די זעלבע טבעיות. זיי רעדן מיט די זעלבע קול און האבן ענליכע געדאנקן אין קאפ.
אבער דאס איז נאר אויפ'ן ערשטן אויג'ן בליק און אמאל אפילו פאר א לענגערע צייט. נאך אלץ זענען צוויי די זעלבע מענטשן קיינמאל נישט געבוירן געווארן און אפילו דאס מערסט ענליך אויסזעענדיגע צווילינג האבן אויך פארשידנארטיקייטן וועלכע מאכט יעדע פון זיי א יחיד במינו. אמאל וועט געדויערן עטליכע מאנאטן ביז מען וועט דערקענען די חילוקים צווישן זיי און שטענדיג וועלן די וואס זענען נאנט צו זיי, ווי פאמיליע מיטגלידער, קענען זאגן ווער איז ווער.
אבער דער פאקט אז צוויי מענטשן זעען אויס די זעלבע כמעט אויף הונדערט פראצענט איז אנדערש ווי יעדע אנדערע מענטש און דאס איז א וואונדער צו דעם מענטש'נס אויגן.
מזל טוב! עס איז א צווילינג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן צוויי סארט צווילינג: אידענטיקל און פרעטערנאל. דער חילוק איז פשוט. פרעטערנאל צווילינג ווערן געבוירן פון צוויי אנדערע זרע צעלן און וואקסן באזונדער אין די מאמע'ס בויך. זיי זענען גארנישט אנדערש ווי צוויי קינדער פון איין מאמע און קענען זיין אינגאנצן אנדערש. אידענטיקלן צווילינג ווערן געשאפן פון איין זרע צעל וועלכע ווערט דאם צעטיילט צו צוויי באזונערע עמבראוס.
אידענטיקל צווילינג לויפט געווענליך אין פאמיליעס און פרעטערנאל צווילינג קען פאסירן צו יעדן איינעם.
132,535 געבורט פעלער אין אמעריקע איז מער ווי איין קינד. פון דעם זענען 125,134 צווילינג, 6,894 דרילינג, 434 פרילינג, און 69 זענען 5 אדער מער.
אידענטיקל צווילינג קענען נאר געבוירן ווערן פון די זעלבע מין, וואס טייטש, צוויי יונגלעך אדער צוויי מיידלעך. פרעטערנאל צווילינג קענען געבוירן ווערן אויך איין יונגל און איין מיידל וואס מאכט דאס דריי סארט צווילינג: צוויי יונגלעך, צוויי מיידלעך, אדער איינס און איינס.
ביי אידענטיקל צווילינגס קען זיך אויך מאכן א שפיגל צווילינג, דאס מיינט אז איין צווילינג איז א שפיגל פונעם צווייטן, צום ביישפיל די האר קוקט אויס ווי א שפיגל בילד, איינער איז א רעכטער דער צווייטער א לינקער און אזוי ווייטער.
עס זענען פאראן פארשידענע טעאריעס וועגן געבוירן צווילינג בנוגע צו וועמען עס קען פאסירן און צו וועמען נישט. אבער פאקטן האבן אפגעוואנדן אלעס און סייענטיסטן און דאקטוירים קענען נאך היינט נישט ערקלערן פארוואס צו איינעם זאל געבוירן ווערן א צווילינג און צו איינעם נישט. וואס מען ווייסט יא איז דער פאקט אז דער נומער פון צווילינג וואס ווערן געבוירן האט צעטאן מיט פעלקער אפשטאם. אפריקאנער האבן אסאך צווילינג און אויך דא אין אמעריקע האבן די אפריקאנער די גרעסטע צאל צווילינג און צווישן זיי אליינס איז פאראן א חילוק לויט דאס פלאץ אין אפריקע. אפריקאנער פון נייגעריע האבן די מערסטע צווילינג וועלכע ציילט 45 פאר יעדע 1,000 געבורטן. די קלענסטע צאל צווילינג ווערן געבוירן צו די כינעזער וואו עס פאסירט נאר 11 פאר יעדע 1,000 געבורטן.
די וועלט זאגט אז צווילינג קענען נישט געבוירן צווילינג וויבאלד גענעטישקייטן גייט נאר אריבער צו יעדע צווייטע דור. אבער אויך דאס איז שוין אפגעוואנדן געווארן מיט פאקטן כאטש אין גענעראל איז דאס טאקע אזוי.
געהיימע געשפרעכן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די וועלט זאגט אז צווילינג האבן געהיימע געשפרעכן נאך בעפאר זיי קענען רעדן און מען רופט דאס די צווילינג שפראך. עס זענען פאראן פארשידענע טעאריעס צו דעם און עס איז אנגענומען אז אין פאקט איז דאס נישט א ספעציעלע חוש וואס זיי פארמאגן נאר איז דער פאקט אז זיי זענען צוויי קינדער וועלכע וואקסן אויף אינאיינעם און לערנען זיך רעדן אינאיינעם.
א נארמאלע קינד הייבט אן זיין רעדן פראצעדור פון די מינוט וואס דאס קינד ווערט געבוירן. פאר די ערשטע 6 מאנאטן וועט דאס קינד נאר קענען וויינען אדער לאכן אבער דאס מוח וועט שוין אויפכאפן די קולות וואס דאס הערט איבער'ן טאג און טראץ וואס דאס קינד וועט פארשטיין ווייניג וועלן די מערסט גענוצטע ווערטער זיין גענוג אז דאס קינד זאל שפעטער קענען אנהייבן בויען א קאמיוניקאציע מיט די עלטערן און פארשטיין א שפראך.
דורכאויס די צייט וועט דאס קינד פרובירן נאכזאגן די מערסט גענוצטע קולות און דאס זענען די מאדנע קולות און באבלן וועלכע א קינד גיט ארויס פון מויל. נאך די ערשטע 6 מאנאטן האט שוין דאס קינד די הויפט יסודות צו קענען גיין ווייטער און כאטש עס קען נישט רעדן וועט דאס שוין אנהייבן פארשטיין גאנצע ווערטער. די מאמע וועט אויסרופן אז מען גייט עסן נאכטמאל און פון זיך אליינס וועט דאס קינד אריינשפאצירן אין קאך אדער אנטלויפן אין באהעלטעניש ווייל ער/זי וויל נישט גיין עסן אדער שלאפן. קוקט אויף א איין יעריג קינד'ס געזיכט ווען מען רופט אויס אז מען גייט גיין אין פארק. דאס קינד וועט שמייכלן און אמאל אנהייבן טאנצן פאר פרייד. אזוי גייט עס ווייטער און ווייטער ביז דאס קינד דעגרייכט צוויי יאר ווען אין דורכשניטליך דארף שוין דאס קינד פארשטיין אלעס וואס מען רעדט און אליינס קענען ארויסזאגן צווישן 40 און 50 ווערטער.
צווילינג זענען גארנישט אנדערש אין דעם פראצעדור אבער וויבאלד זיי זענען צוויי אינאיינעם ארבעט דאס נישט אזוי גוט און דאס שאפט פראבלעמען און פארלאנגזאמט דער פראדעצור פון קענען רעדן וויבאלד עס איז אוממעגליך אז ביידע קינדער זאלן אויפכאפן מיט די זעלבע שנעלקייט און סארטן. אבער דא פאסירט א וואנדערליכע זאך אז די צוויי קינדער גיבן ארויס אנדערע סארט קולות ווי נארמאלע קינדער און טייל ווילן זאגן אז דא שאפן די צוויי קינדער אן אייגענע געהיימע שפראך מיט וועלכע זיי קאמיוניקירן איינע די אנדערע לויט די קולות וואס זיי כאפן אויף פון די עלטערן און ארומיגע. צי דאס איז טאקע אזוי אדער נישט איז אומעגליך צו באשטעטיגן און בלייבט א טעאריע.
פאראייניגטע געדאנקן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווידער איז דאס די וועלט וואס זאגט אז צווילינג האבן פאראייניגטע געדאנקן אבער סייענטיפיש קען דאס נישט באשטעטיגט ווערן.
צווילינג האבן ענליכע טבעיות און וועלן וויינען און לאכן פאר די זעלבע זאכן און קענען ליינען די געדאנקן איינע די אנדערע. א צווילינג (געווענליך אידענטיקל צווילינג) קענען האבן ענליכע אפעטיטן, ענליכע גלוסטונגן, ענליכע זארג, און ענליכע פארשטאנד. אבער אמאל קען עס גיין פיל ווייטער פון דעם ווען א צווילינג קען שפירן אן אנדערע צווילינג פון ווייט אוועק. עס זענען פאראן פארשידענע געשיכטעס פון צווילינג וועלכע איינע פון זיי איז דורכגעגאנגן א טראגישע אינצידענט אדער גרויסע סכנה און די אנדערע צווילינג האט דאס געשפירט פון מייל אוועק און פונקט באשלאסן צו רופן איבער זיין/איר שוועסטער/ברודער.
אבער די סארט געשעענישן קענען אויך פאסירן צווישן עלטערן און א קינד, געשוויסטער, מאן און ווייב, און אמאל אויך גוטע פריינט. טייל מענטשן ווילן גלייבן אז עס איז פאראן ספעציעלע חושים אויסער די 5 חושים וועלכע טוט באהעפטן צוויי גאר נאנטע מענטשן און צווילינג זענען גארנישט מער פון דעם נאר וויבאלד זיי זענען געבוירן און אויפגעוואקסן אינאיינעם האבן זיי אנטוויקעלט א ספעציעלע נאנטשאפט וועלכע צוויי אנדערע מענטשן האבן נישט.
צוויי נאנטע מענטשן קענען אמאל ליינען איינע דעם אנדערנ'ס געדאנקן און דאס ווערט אנטוויקעלט דורך די 5 חושים וואס א מענטש פארמאגט. א ביישפיל איז א מאמע צו אירע קינדער וועלכע ליינען זיך די געדאנקן זייער גוט ווייל זיי זענען אסאך צוזאמען און זייערע פערזענליכע פרעפרענצן ווערט אויפגעכאפט דורך ביידע. די מאמע וועט צום ביישפיל קנייטשן די אויגן א געוויסע וועג ווען זי וועט פארלאנגן פון דאס קינד צו העלפן. דאס קינד כאפט דאס אויף און אויב די מאמע וועט קומען צו דאס קינד פארלאנגן צו העלפן וועט דאס קינד שוין וויסן וואס די מאמע וויל נאך בעפאר די מאמע וועט ארויסרעדן א ווארט וויבאלד דאס קינד ווייסט אז די סארט געזיכט אויסדרוק מיינט בעטן צו העלפן.
אזוי זענען פאראן הונדערטער מענטשליכע פרעפרענצן וועלכע ווערט אנטוויקעלט צווישן עלטערן און קינדער, מאן און ווייב, און אמאל אויך ביי נאנטע פריינט. צווילינג זענען נישט אנדערש און זייער נאנטשאפט איז נאכמער וויבאלד זיי וואקסן אויף אינאיינעם און זענען דאס מערסטע צוזאמען ווי סיי וועלכע אנדערע צוויי מענטשן און דערפאר בויען זיי אויף א ספעציעלע דערשפיר איינע צו די אנדערע.
אבער וואס ס'איז יא אינטרעסאנט, אז אסאך מאל קענען צוויי צווילינגס וואוינען גאר ווייט, און ווען עפעס פארסירט מיט איינעם, צום ביישפיל ער צוקלאפט זיך וכדומה, קען דער צווייטער צווילינג (בעיקר ביי אידענטיקל) אנרופן פרעגן וואס האט פאסירט, ווייל ער שפירט אז עפעס איז נישט אין ארדענונג מיט זיין צווילינג.


c: text/html

text:
עטלעכע נייַ סחורה און סערוויסעס האָבן עריזאַן וואָס האָבן געטאן זאכן פון גענומען ארטיקלען שוין אויף די אינטערנעט און טשאַנגינג ווערטער דאָ און דאָרט צו מאַכן נייַ ארטיקלען, צו פּריוואַט פירמע ארטיקלען, צו גענומען ארטיקלען און אַדינג כעדער און פוטער צופרידן צו דעם פּאָסטן.
מיט אַלע פון די אַלטערנאַטיוועס, קיינער פון זיי שלאָגן די אופֿן פון מאכן דיין אייגן צופרידן, וואָס האלט אָריגינעל מחברים צופרידן, און און דיין וויזאַטערז צופרידן בייַ דער זעלביקער צייַט. קיין זוכן מאָטאָר בענעפיץ זענען די ייסינג אויף דעם שטיקל.
מיט די גראָוינג מכשירים אַז ביסט פאַראַנען צו יבערצייַגנ זיך אויב צופרידן האט שוין קאַפּיד אָדער נישט, עס ס שיין ווייניקער שווער און ווייניקער קאָמפּליצירט צו אַנטדעקן וואס האט שוין סטילינג דיין צופרידן. פֿאַר דעם סיבה איר וועט בלי ווי וופּ גרינג אינהאַלט.
עס איז אַ גראָוינג נומער פון פּריוואַט פירמע און יבערדרוק רעכט ארטיקלען וואָס זענען אויף די וועב נאָוואַדייַס. געגעבן דעם פאַקט אַז אַ באַטייַטיק פּראָצענט פון מענטשן און פרויען זענען פויל וועגן דזשענערייטינג אַדזשאַסטמאַנץ צו די צופרידן, עס וועט מסתּמא זייַן פילע ארטיקלען אויס אויף די וועב וועלכע זענען טשאַד קאפיעס פון איין אנדערן ווייל אַ אַנדערש מחבר.
יעדער מענטש האט אַ וועג פון יקספּרעסינג מיינונגען, געדאנקען און פאקטן. אויב איר שרייַבן דיין צופרידן, ארטיקלען, וועלכער, ין דיין אייגן ווערטער, איר ניטאָ פּערמיטינג אַ ווידער וילעם צו אַרייַנציען די אינפֿאָרמאַציע איר ניטאָ העלפּינג צו פארשפרייטן. נישט יעדער יינער וועט לייענען פרטים די פּינטלעך זעלבע וועג, און ווען איר לייגן דיין אייגן נוסח פון קאַמיונאַקייטינג, איר וועט פאַרבינדן מיט די וויזאַטערז אַז אויך יבערגעבן ין די זייער זעלבע וועג וואָס איר טאָן.
דיין סטיל פון קאַמיונאַקייטינג איז פאקטיש אַ טיפּ פון בראַנדינג. עס אַסיס צו באַזונדער איר פון די מאסע. אויף די אינטערנעט, איר וועט אַנטדעקן ינקרעדאַבלי ביסל ישוז וואָס קענען זייַן אנגעשטעלט צו שאַפֿן איר אָפּשיידנדיק, און געבן איר עטלעכע זאַך אַז מען הייַנט קענען פאַרבינדן צו. איינער פון איינער פון די מערסט שטאַרק ישוז אַז פאָלקס קענען נוצן וועט זייַן דער וועג זיי נוצן זייער ווערטער צו יבערגעבן אַ באַגריף. דיין סטיל פון ווערטער איז ספּעציעל אַנטו איר, און ניצן אַ רעהאַשעד פּריוואַט פירמע פּאָסטן דינייז איר פון דיין געלעגנהייַט צו לייגן דיין פּערזענלעכקייט צו דיין קאָמוניקאַציע ברעקלעך.
דאָך, פֿאַר די וואָס שטעלן זיך ספּאַם צופרידן זייטלעך, בראַנדינג און שאפן אַ אָפּשיידנדיק אידענטיטעט וועט זייַן די לעצטע זאַך אויף זייער מיינונג, אָבער פֿאַר די פארמען פון וועב זייטלעך, עס קענען זייַן שיין ווייַט מער האַרט צו זייַן פּראָדוקטיוו אויף די אינטערנעט.
שאפן און דיסטריביוטינג דיין אייגן ארטיקלען איז ווייניקער שווער ווען איר זענט געהאָלפֿן דורך מיטל פון דער אופֿן פון שרייבן אַן אַרטיקל. איר וועט געפינען עטלעכע באַדינונגען אויס דאָרט אַז קען שריט אַ באַניצער דורך דעם אופֿן פון מאכן אַ שפּיץ קוואַליטעט אַרטיקל אַז סופּפּליעס ווערט צו דער גאַסט ווי וופּעאַסיקאָנטענט, און רופט זייער אינטערעס צו וואָלט ווי צו אַנטדעקן ווייַט מער.
אָריגינעל צופרידן וועט זייַן די גרעסטע סטראַטעגיע צו גיין, ווי עס וועט לאָזן איר צו שטיין אויס פון די מאַסע, און וועט ברענגען צוגעגעבן ווערט צו דיין וויזאַטערז.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
קאנטערטעראריזם
קאנטערטעראריזם איז די טרענירונג פון סטראטעגיעס, טאקטיקן, און טעכניקן וויאזוי צו באקעמפן טעראריזם. זינט טעראריזם איז שטארק צעשפרייט איבער די וועלט, איז דאס א פריאריטעט פאר אלע רעגירונגן.
אינהאַלט
- 1 די אויספירונג פון קאנטערטעראריזם
- 2 זיכערהייט מאסנאמען קעגן טעראריזם
- 3 אינטערנאציאנאלע קאאפעראציע קעגן טעראריזם
- 4 מיליטערישע מעטאדן קעגן טעראריזם
- 5 אמעריקע'ס קאנטערטעראריזם אגענטורן
- 6 די סכנה פון טעראריזם
- 7 דאס באשיצן ציווילע פרייהייטן אין די קאמף קעגן טעראריזם
- 8 די פאליטישע און עקאנאמישע ווארצלן פון טעראריזם
- 9 טעראריזם אינעם צוקונפט
די אויספירונג פון קאנטערטעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאנטערטעראריזם ווערט אויסגעפירט אין פארשידענע וועגן. עס פארלאנגט צוזאמענצוקלויבן אינפארמאציע איבער טעראריסטן און זייערע אקטיוויטעטן, צו נוצן די געקליבענע אינפארמאציע און אקטועל פארמיידן טעראריזם און באשטראפן די שולדיגע, ארבעטן אינאיינעם מיט אנדערע לענדער צו דערשטיקן די גלאבאלע טעראריזם נעטוואורק, און דערשמעקן און צעשטערן די פינאנציעלע שטיצע וועלכע ווערן גענוצט צו אפערירן טעראריזם. אין צוגאב, דארפן די קאנטערטעראריזם אגענטורן ארויפלייגן סאנקציעס אויף לענדער וועלכע שטיצן טעראריזם אדער לאזן טעראריסטן אפערירן אין זייער טעריטאריע און צומאל פארלאנגט עס אויך צו נוצן מיליטערישע כוחות. נאך א טייל פון קאנטערטעראריזם איז צו באיינפלוסן די פובליק און די וועלט אז טעראריזם איז שלעכט און מיט דעם זיי אויסשליסן פון אלע אנדערע מיליטערישע קאנפליקטן און פאליטיש געשטימטע שטורעמעס.
רעגירונגן גייען נאך און קלייבן אינפארמאציע איבער טעראריסטן, זייערע צילן, און זייערע מעגליכקייטן אויסצופירן זייערע געפלאנטע אקטן און מיט דעם טוט מען באווארנען די פובליק און צעשטערן די בייזוויליגע פלענער. אין די שפיאנאזש וועלט ווערט דאס אנגערופן אינטעליגענץ קלייבונג און די אגענטורן וואס קלייבן די אינפארמאציע ווערן אנגערופן אינטעליגענץ אגענטורן. אין די פאראייניגטע שטאטן זענען פאראן מערערע אינטעליגענץ אגענטורן, ווי מיר וועלן באלד זען, וועלכע ווערן אינאיינעם אנגערופן די אינטעליגענץ קאמיוניטי.
די ארבעט פון קאנטערטעראריזם איז זייער א שווערע ווייל די טעראריסטן ארבעטן געווענליך זייער באהאלטן און מאכן זייערע קאמיוניקאציעס אין דערווייטערטע געגענטער. די אגענטורן מוזן זיך פארלאזן אויף קוועלער וועלכע זיי ווייסן אליינס נישט אויב עס איז גענוג קראנט. אויף די אנדערע זייט דארפן די אגענטורן האלטן זייערע אינפארמאציע שטארק אין געהיים כדי די טעראריסטן זאלן נישט וויסן אז מען פאלגט זיי נאך. אין קאנווענציאנאלע שפיאנאזש ווייסט מען אז עס איז פאראן א רעגירונג, מען ווייסט איבער זייערע אפטיילונגן און אגענטורן, מען ווייסט זייערע פאליסיס און מיליטערישע מעגליכקייטן, און מען ברויך נישט האלטן די אלע אינפארמאציע אין געהיים. אין קאנטראסט איז טעראריזם'ס גאנצע עקזיסטענץ א מיסטעריע און איינמאל מען ווייסט שוין יא מעג קיינער נישט וויסן דערפון.
אינפארמאציע איבער טעראריסטן ווערט געקליבן דורך צוויי וועגן: טעכנישע און לעבעדיגע. טעכנישע אינפארמאציע ווערט געקליבן דורך פארגעשריטענע סעטעלייטס און אנדערע עלעקטראנישע דעווייסעס וועלכע ווערן אונטערגעלייגט. לעבעדיגע אינפארמאציע ווערט געקליבן דורך לעבעדיגע שפיאנען און אינפארמאנטן וועלכע שפילן מיט די טעראריסטן. די לעבעדיגע שפיאנען ארבעטן אויפ'ן זעלבן סיסטעם ווי אמאל אבער די טעכנישע שפיאנאזש טוישט זיך יעדע שטיק צייט ווייל אויך די טעראריסטן ווערן מער און מער פארגעשריטן און מען דארף כסדר טוישן די טעכנאלאגיעס און טאקטיקן. מאכטפולע טעראריסטישע גרופעס ווי אל-קאידא נוצן פארגעשריטענע קאודס אין זייער קאמיוניקאציע און שיקן מעסעדזשעס אין ספעציעלע פארמאטן צו וועלכע זיי האבן אייגענע קאמפיוטער פראגראמען דאס אפצוליינען.
סעטעלייטס ווערן אויך גענוצט צו דערשפירן טעראריסטן דורך פאטאגראפירן זייערע טרענירונגס באזעס און וואפן מאגאזינען. די סעטעלייטס פאר זיך טוען א גוטע ארבעט אבער פון דעם אליינס קען מען נישט גענוג ארויסבאקומען און אויך די סעטעלייטס האבן פראבלעמען ווייל זיי ארבעטן נישט געהעריג ביינאכט אדער אין שווערע וועטער אומשטענדן.
דורכאויס די היסטאריע האבן רעגירונגן שטענדיג רעקרוטירט לעבעדיגע שפיאנען און אינפארמאנטן וועלכע האבן אריינגעדרינגן צווישן די טעראריסטן, ספעציעל אין אזעלכע פעלער וואו טעכנישע שפיאנאזש איז געווען אוממעגליך. אבער אויך צו לעבעדיגע שפיאנען זענען פאראן לימיטס.
אלע דעמאקראטישע רעגירונגן באטראכטן אויסלענדישע שפיאנאזש אלס א פארברעכן אפילו אויב די צוויי לענדער באטראכטן זיך אלס פריינט צווישן זיך. דערפאר מוזן די אגענטורן זיין זייער פארזיכטיג מיט זייערע אגענטן זיי זאלן נישט אנטדעקט ווערן וואס קען פירן צו פאליטישע קאנפאנטראציעס. אגענטן דארפן זיך לערנען פרעמדע שפראכן און קולטור בעפאר זיי קענען געשיקט ווערן פאר א מיסיע כדי זיי זאלן זיך קענען אויסמישן צווישן די טעראריסטן און עס איז זייער שווער צו טרעפן גענוג וויליגע אגענטן צו טאן אזעלכע ארבעט וועלכע קען זיי פירן אין טורמע אויף זייער גאנצן לעבן אדער קענען זיי אומגעברענגט ווערן.
רעגירונגן מוזן אויך זיכער מאכן אז זיי שיקן ארויס אייגענע שפיאנען וועלכע זענען געטריי צו די לאנד און וועלן נישט פארראטן און ווערן געדאפעלטע אגענטן. נאך א סיבה איז ווייל מען קען זיך נישט פארלאזן אויף פרעמדע שפיאנען און זייערע אינפארמאציע ווייל עס האט זיך שוין מערערע מאל ארויסגעשטעלט אז די אינפארמאציע איז געווען פאלש און האט גאר געשטערט די ארבעט. די טעראריסטן ווייסן אז עס קענען זיך אריינדרייען שפיאנען און וועלן טיילמאל שיקן פאלשע מעסעדזשעס מיט וועלכע זיי וועלן צעמישן די שפיאנען און אגענטורן. אויסערדעם איז די אויסוואל פון די אגענטן זייער א שווערע ארבעט ווייל מען דארף געווענליך צוקומען צו קרימינאלע מענטשן וועלכע זענען וויליג צו ארבעטן פאר די רעגירונג אנשטאט גיין אין טורמע. די רעגירונג דארף זיין זייער פארזיכטיג וועמען זיי נעמען ווייל אמאל קענען זיי ליידן שווערע קאנסקעווענצן דערפון שפעטער.
אויסער די אינפארמאציע וואס ווערט געקליבן דורך לעבעדיגע שפיאנען און טעכנאלאגישע דיווייסעס דארפן אלע רעגירונגן צוקומען צום צווייטענ'ס אינפארמאציע און נוצן אויך געפובלישטע אינפארמאציע וועלכע ווערט געברענגט אין באגלייבטע צייטונגן און ביכער. די ארטיקלן און אינפארמאציע ווערט אנאליזירט און ווערט אויך גענוצט אלס א טייל פון די אינפארמאציע .
נאך אלעם איז אבער טעראריזם א גרויסער פראבלעם און וויפיל אגענטורן און אגענטן וועלן ארבעטן דערויף וועט נישט זיין גענוג ווייל מען קען זיך נישט אויסרעכנען מיט טעראריסטן וועלכע טוישן זייערע מיינונגן פון איין טאג אויף די אנדערע און קומען אויף מיט נייע בייפאלן און צילן וועלכע מען פון פריער נישט אויסרעכנען. מענטשן האבן קריטיקירט פארוואס די אמעריקאנער רעגירונג האט פארפעלט צו אנטדעקן די בייזוויליגע סעפטעמבער 11 פלענער, טייל האבן עס אנגעלייגט אויף די שוואכע קאמיוניקאציע צווישן די אגענטורן, אנדערע האבן געזאגט אז מען האט זיך צופיל פארלאזט אויף טעכנאלאגישע שפיאנאזש, און אנדערע האבן אנגעוויזן אז מען האט פשוט פארזען די געפאר וועלכע איז געקומען נענטער און נענטער. אלעס קען זיין, אבער דאס אז די היידזשעקער האבן איבערגענומען א פליגער מיט דזשילעטן האט קיינער זיך נישט געקענט פארשטעלן. אזוי איז געווען אין אפריקע מיט די אמבאסאדעס באמבארדירונג. קיינער האט דאס נישט געקענט אויסרעכנען פון פאראויס ווייל דער גאנצער ראיאן איז פון יארן פריער באטראכט געווארן אלס א "לאו ריסק" זאנע וויבאלד עס זענען קיינמאל פריער נישט געווען קיין אטאקעס אויף אמעריקאנער אינטערעסן אין מזרח אפריקע.
זיכערהייט מאסנאמען קעגן טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זינט טעראריזם איז געווארן א פראבלעם פאר אמעריקע האט די קאנטערטעראריזם קאמיוניטי אויפגענומען א רייע נייע זיכערהייט מאסנאמען וועלכע קענען באשיצן געביידעס אדער אנדערע צילן קעגן באמבעס. די רעגירונג האט שוין אויסגעגעבן ביליאנען דאלארן פאר נייע זיכערהייטן ווי באמבע-באשוצטע געביידעס, ארמאר, וואפן דערשפירער, און נאך צענדליגער ערליי מאסנאמען וועלכע קאסטן אלע פאנטאסטישע סכומים. די ספעציעלע זיכערהייטן זענען איינגעשטעלט געווארן אין געביידעס איבער'ן לאנד און אויך אין אויסלאנד. וויבאלד די קאסטן זענען זייער הויך און די שאנסן פאר א טארער אטאקע זענען קליין האט די רעגירונג געברויכט שטודירן און באשלוסן וועלכע געביידעס זענען וויכטיגער און וועלכע נישט.
אינעם פארגאנגנהייט האבן טעראריסטן צום מערסטן אטאקירט אפיציעלע צילן ווי פאליטישע פירער, דימפלאמאטן, וויכטיגע רעגירונג'ס געביידעס, און אמבאסאדאס צוליב זייער סימבאלישע וויכטיקייט. נאך א פאפולערע טעראריזם פלעגט זיין פליגער היידזשעקינגס וועלכע די טעראריסטן האבן שטארק געלויבט צוליב איר דראמאטישקייט און שרעק וואס עס האט אנגעווארפן אויף די באטרעפענדע לענדער און אפישעלס. היידזשעקינגס האט זיך אבער סוקסעספול געעענדיגט נאכדעם וואס מען האט קיינמאל נישט נאכגעגעבן פאר טעראריסטן און רוב היידזשעקינגס האבן זיך געענדיגט מיט א דורכפאל פאר די היידזשעקערס. די רעגירונגן האבן אויך אונטערגענומען שטרענגערע מאסנאמען צו פארהאלטן דאס ארויפשמאגלן וואפן אויף א פליגער און עס האט גוט געהאלפן. אפילו די סעפטעמבער 11 היידזשעקער האבן לויט עקספערטן נישט ארויפגעשמאגלט קיין וואפן נאר האבן זיך באנוצט מיט פאלשע וואפן און קליינע מעסערלעך וועלכע מען האט נאך דעמאלט געמעגט ארויפברענגן אויף א פליגער.
די אלע נייע מאסנאמען זענען טאקע זייער עפעקטיוו און עס איז שווער צו גלייבן אז טעראריסטן וועלן זיי קענען אדורכברעכן. אבער די עקספערטן האלטן אז טאקע דערפאר וועלן די טעראריסטן ענדערש זוכן ווייכערע צילן און מען קען זיך מיט זיי נישט אויסרעכנען.
עקספערטן אין די קאנטערטעראריזם אגענטורן פארמאגן איינגעשטעלטע וועמענ'ס ארבעט עס איז צו שטודירן און אויסטראכטן טאקטיקן וועלכע טעראריסטן קענען מעגליך נוצן פאר טעראר צילן. א גוטער ביישפיל איז געווען דער שיך באמבארדירער וועלכער האט אדורכגעשווערצט זיין סי-4 באמבע וועלכע איז געווען אריינגענייט אין זיין שיך. נאך זיין פרשה האט מען אנגעהויבן פארלאנגן אויסצוטאן די שיך אין עירפארטס בעפאר מען גייט אדורך די מעטאל דעטעקטאר. א פרישע שיך באמבע וועט טאקע, ווארשיינליך, מער נישט פארקומען אבער טעראריסטן קענען אויסטרעפן א נייע וועג וויאזוי ארויפצושמאגלן אויפרייס אויף א פליגער. די עקספערטן זיצן און טראכטן פון אלע סארט וועגן וואס מען קען זיך נאר פארשטעלן און פרובירן זיי אויס אין רעאליטעט און דערנאך מאכן זיי די נויטיגע ענדערונגן וועלכע קען דאס פארמיידן.
ארויפצוגיין היינט אויף א פליגער איז א שטיקל אפקומעניש אבער יעדער פארשטייט די וויכטיקייט פון די פילפאכיגע זיכערהייט מאסנאמען וועלכע זענען געמאכט צו באשיצן יעדן פערזענליך. עס איז וואונדערליך צו זען וויאזוי די פארנומענסטע מענטשן פון די וועלט שטייען אין לאנגע רייען אין אזעלכע עירפארטס ווי דזשעי-עף-קעי און על-עי-עקס און זאגן נישט ארויס קיין ווארט אפילו נאכדעם וואס מען הייסט זיי אויסטאן די שיך און אויבערראק און מען פארלאנגט די פאפירן עטליכע מאל.
אינטערנאציאנאלע קאאפעראציע קעגן טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
טעראריזם איז א גלאבאלע פראבלעם היינט צו טאג וועלכע פלאגט צענדליגער לענדער. גרויסע טעראריסטישע ארגאניזאציעס ווי אל קאידא האט שוין עפעקטירט מערערע לענדער און ווערט מער און מער פארשפרייט און זיי צו באקעמפן פארלאנגט זיך אן אינטערנאציאנאלע קאאפעראציע צווישן די הונדערטער אגענטורן און קיין איין לאנד קען זיך נישט קיין עצה געבן אן די הילף און אינפארמאציע פון אנדערע לענדער. אפילו אזא מעכטיג לאנד ווי די פאראייניגטע שטאטן איז שטארק אנגעוואנדן אויף אזעלכע לענדער ווי פראנקרייך, בריטען, דייטשלאנד, טערקיי, און א רייע אראבישע לענדער.
די לענדער און אזעלכע ארגאניזאציעס ווי די יו-ען, נאט"א, די אייראפעאישע פאראיין, די גרופע פון אכט, און די אראבישע ליג ארבעטן אינאיינעם צו לייגן עקאנאמישע סאנקציעס, פרירן טעראריסטישע פינאנץ, באוואכן לופטפעלדער און גרעניצן, און צום וויכטיגסטן געבן זיך איבער איינע די אנדערע יעדעס ביסל אינפארמאציע וואס זיי ערהאלטן.
רוב לענדער נוצן זייערע געזעץ דורכפירונג אלס זייער וואפן קעגן טעראריזם. די פאראייניגטע שטאטן האט אין די ניינציגער יארן פארשפרייט אירע אנטי-טעראריזם געזעצן און איינגעשטעלט דעם "עקסטרעטעריטאריעל" געזעץ וועלכע לויטעט אז טעראריזם קעגן אמעריקאנער אינטערעסן אפילו אויסער די גרעניצן פון אמעריקע מוז לעגאל אנגעקלאגט ווערן אין יו-עס פעדעראלע געריכטן. אין די לעצטע יארן האבן צענדליגער לענדער וועלכע האבן באוויזן צו לייגן א האנט אויף טעראריסטן ערוועלט צו אנקלאגן די טעראריסטן אין אמעריקע, וויסנדיג אז מיט דעם וועלן זיי באקומען די האבסטע שטראף וואס מעגליך און דאס וועט עווענטועל אויך העלפן באקומען די קאנטראל איבער די טעראריסטן. א ביישפיל פון אזא פאל איז געווען דער טאראריסט ראמזעי יאסעף וועלכע האט דורכגעפירט די ערשטע באמבארדירונג אויף די וואורלד טרעיד צענטער געביידעס אין 93' און איז טראספערירט געווארן קיין אמעריקע וואו ער און זיינע קאלאבאראטירער זענען אנגעקלאגט געווארן אין א פעדעראלע געריכט אין ניו יארק.
ווי באקאנט האלטן זיך די טעראריסטישע גרופעס אויף פון געלטער וועלכע זיי זאמלן פון זייערע שטיצער איבער די וועלט און טראנספערירן דאס עלעקטראניש דורך בענק צו באצאלן געהאלטן פאר זייערע ארבייטער, טראנפארטאציע, און וואפן. געוויסע טעראריסטישע גרופעס ווי כאמאס און די טאמיל טייגערס פון סרי לאנקע נוצן אויך די געלט פאר וואוילטעטיגע צוועקן כדי צו געווינען די פאליטישע שטיצע.
די פאראייניגטע שטאטן און נאך לענדער האבן פארבאטן דאס געבן געלט פאר טעראריסטישע ארגאניזאציעס און עס איז א פולשטענדיגער פארברעכן אפילו אויב מען קען אויפווייזן אז די געלט, אדער טייל דערפון, איז געגאנגן פאר וואוילטעטיגע צוועקן. אין 99' האט אמעריקע און נאך לענדער געמאכט דאס געבן געלט פאר טעראריסטישע ארגאניזאציעס א אינטערנאציאנאלע פארברעכן וועלכע איז גאר הארב און יעדע לאנד קען אויף דעם אנקלאגן. די אקט האט אסאך געהאלפן און די אלע פירמעס און גרופעס וועלכע האבן אפען געשטיצט די טעראריסטישע ארגאניזאציעס האבן דאס אפגעשטעלט און ווער נישט איז אנגעקלאגט געווארן. די טעראריסטן געבן אבער זיך נאך אלץ אן עצה און אנשטאט טראנספערירן געלטער דורך בענק טוישן זיי איין די געלטער פאר גאלד און דיימאנטן און שווערצן דאס אריבער גרעניצן. די קאנטערטעראריזם ארגאניזאציעס שאצן אז טראץ אלע שוועריקייטן וואס מען שטעלט זיי אין וועג פליסן נאך אלץ אריין גרויסע געלטער דורך פארשידענע וועגן.
אין 79' האט די אמעריקאנער קאנגרעס אפיציעל באצייכנט עטליכע לענדער אלס שטיצער פון טעראריזם און האט פארבאטן אירע בירגער צו האנדלען מיט די לענדער, אינוועסטירן אין זייערע פינאנציעלע אינסטיטוציעס, און דאס פארקויפן וואפן אדער אנדערע געצייג וועלכע קען גענוצט ווערן פאר וואפן. אזעלכע לענדער ווי ליביע, סיריע, איראק, איראן, סודאן, דרום קארעא, און קובא זענען באלד אריין אונטער דעם פארבאט צוליב זייער אפענע שטיצע צו טעראריזם. די סאנקציעס האבן אביסל געהאלפן מיט די יארן אבער היינט זענען זיי מער גארנישט ווערט ווייל די טעראריסטן זענען מער נישט אנגעוואנדן אויף רעגירונגן און באשיצן זיך און פינאנצירן זיך אליינס.
די סאנקציעס זענען קריטיקירט געווארן דורך טייל מענטשן באלד פון אנהויב מיט די טענה אז עס טוט די פארקערטע ארבעט. אויך האבן אקטיוויסטן אנגעוויזן אז די לענדער וועלכע זענען אונטער די סאנקציעס זענען נישט יושר'דיג ערוועלט געווארן (ווי קובא וועלכע איז נאר צוליב פאליטישע סיבות) ווען אנדערע לענדער (ווי פאקיסטאן און סאודיע אראביע) וואס האדעוון אפיציעל טעראריסטן זענען קיינמאל נישט געשטעלט געווארן אונטער סאנקציעס וועגן מען דארף זייער פאליטישע שטיצע. עקאנאמיסטן ווייזן אויך אן אז די אלע סאנקציעס האבן מער געשאדט די אמעריקאנער ביזנעסער ווי די באטראפענדע לענדער.
היסטאריע האט געוויזן אז נאר סאנקציעס וועלכע זענען ארויפגעשטעלט געווארן דורך די פאראייניגטע פעלקער מיט דער פאראייניגונג פון אלע מיטגלידער לענדער האבן געארבעט. א ביישפיל איז ליביע וועלכע איז באשטראפט געווארן מיט יו-ען סאנקציעס נאך די פאן-עם פליגער באמבארדירונג אין 88' וועלכע האט זיך ארויסגעשטעלט צו זיין א קלארע צוזאמנארבייט פון די טעראריסטן און די ליביער רעגירונג.
מיליטערישע מעטאדן קעגן טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די ווייטע פארגאנגנהייט האט אמעריקע און אנדערע לענדער קיינמאל נישט גענוצט מיליטערישע מעטאדן קעגן טעראריסטן אדער לענדער וואס שטיצן זיי. די איינציגסטע מאל וואס אמעריקע האט יא גענוצט מיליטער איז געווען ביי די איראנער משכונות קריזיס אין 81' וועלכע איז טאקע דורכגעפאלן. עטליכע יאר דערויף האבן אמעריקאנער קאמפס פליגער באמבארדירט עטליכע צילן אין ליביע נאכדעם וואס א רעגירונג געשטיצטע ליביער טעראריסט האט אומגעברענגט עטליכע אמעריקאנער אין דייטשלאנד. זינט אל קאידא האט אטאקירט אמעריקאנער אמבאסאדעס אין אפריקע האבן אמעריקאנער פליגער מערערע מאל באמבארדירט פארדעכטיגטע אל קאידא טרענירונג קעמפס אין סודאן אין שפעטער אין אפגאניסטאן. אלע האבן זיך שפעטער ארויסגעשטעלט צו זיין א דורכפאל ווען מען האט זיך דערוואוסט אז מען האט עטליכע מאל פארפאסט דעם מייסטער טעראריסט אסאמא בין לאדען מיט קוים עטליכע שטונדן.
נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס האט זיך אלעס געטוישט און די בוש אדמיניסטראציע האט פארארדענט צו נוצן מיליטער כסדר און אזוי צוקלאפן די טעראריסטן. די פאליסי האט געפירט אמעריקע צו די אינוואזיע אויף אפגאניסטאן וועלכע האט אויפגעלעזט די טאליבאנער רעגירונג וועלכע זענען געווען אפענע שטיצער צו אסאמא בין לאדען און זיין אל קאידא נעטוואורק. א יאר דערויף האט די בוש אדמיניסטראציע אינוואדירט איראק מיט'ן באשולדיגונג אז אירע גרויסע זאפאסן פון מאסן פארניכטיגונג'ס וואפן זענען א סכנה צו די פאראייניגטע שטאטן און האבן אויך אנגעוויזן אז סאדאם כוסעין האט שטילערהייט געשטיצט אל קאידא דורכפירן די גרויזאמיגע טעראר אטאקעס.
די אינוואזיע האט זיך אבער אויף דערווייל ארויסגעשטעלט צו זיין א דורכפאל נאכדעם וואס עס זענען נישט געפינען געווארן קיין שום וואפן און עס איז אויך קלאר געווארן אז כוסעין האט נישט געהאט קיין שום פארבינדונג מיט אל קאידא. קאנסערוואטיווע אפישעלס האבן אויך געווארענט אז די פאראייניגטע שטאטן וועט מעגליך אטאקירן נאך לענדער וועלכע זענען פארדעכטיגט מיט'ן שטיצן טעראריסטן ווי סיריע און איראן.
די פאליסי פון נוצן מיליטערישע כוחות אין די קאמף קעגן טעראריזם איז דערווייל זייער פאפולער צווישן די אמעריקאנער מאסן אבער די אלגעמיינע וועלט לייגט א גרויסע פראגע דערויף ווייל די פאקט האט געוויזן אז טראץ די אלע מיליטערישע אפעראציעס האט מען נאך נישט באוויזן צו כאפן אסאמא בין לאדען און בכלל האט מען נישט באוויזן צו עלימינירן די אל קאידא נעטוואורק וועלכע איז אקטיוו און לעבעדיג און האבן שוין אויסגעפירט הונדערטער אטאקעס אין פארשידענע לענדער זינט אמעריקע האט אינוואדירט אפגאניסטאן. עקספערטן ווייזן אן אז די מיליטער האט נישט קיין ערפארונג וויאזוי נאכצוגיין און אפירזוכן די באהאלטענע טעראריסטן און זיי באקומען מינימאלע שפיאנאזש אינפארמאציע.
אויך דארף מען דערמאנען אז די פאנאטישע טעראריסטן האבן בכלל נישט מורא פון טויט און מיליטערישע אפעראציעס זענען בכלל נישט קיין סטראשע צו זיי. הונדערטער טעראריסטן האבן אין די לעצטע עטליכע יאר זיך אליינס אומגעברענגט אין די פילע זעלבסטמארד אטאקעס, א זאך צו וועלכע מיליטערישע כוחות זענען הילפלאז. אויסערדעם ברענגן מיליטערישע אפעראציעס אסאך פאטאליטעטן אויך ביי ציווילע מענטשן און עס איז נישט לאגיש צו זאגן אז ציווילע מענטשן דארפן שטארבן ווען די טעראריסטן זענען נאר א קליינע טייל פון די באפעלקערונג.
די פאראייניגטע שטאטן און אנדערע לענדער וועלכע זענען שוין אטאקירט געווארן דורך טעראריסטן ארבעטן זייער שווער צו געווינען די פובליק שטיצע קעגן טעראריזם און נאכמער צו עלימינירן די פובליק שטיצע צו די טעראריסטן. נישט אין יעדע פאל האט עס אבער געארבעט ווייל טייל פאליטישע אינטערעסן האבן שטארקע שטיצע איבער די וועלט און נאר די טעראריסטן זענען די וואס קעמפן דערפאר און עס איז שווער צו עלימינירן די שטיצע.
עס איז פאראן א וועלט'ס ווערטל: "יענעמ'ס טעראריסט איז א צווייטענס פרייהייט קעמפער". א ביישפיל איז די מצב אין מיטל מזרח. עס זענען פאראן מיליאנען מענטשן איבער די וועלט וואס זענען שטארק קעגן מדינת ישראל'ס אקופאציע אויפ'ן מערב ברעג און אין עזה און וויפיל מען זאל זיי אויפקלערן אז די טעראריסטן זענען בלוט דורשטיגע מערדער וועלן זיי דאס נישט דערהערן צוליב זייער שטעלע קעגן די אקופאציע. דאס זעלבע איז מיט די קריזיסן אין קאשמיר און אין טשעטשניע.
אמעריקע'ס קאנטערטעראריזם אגענטורן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פאראייניגטע שטאטן פארמאגט 4 הויפט רעגירונג אגענטורן וועלכע גיבן זיך אפ מיט קאנטערטעראריזם. זיי זענען: די נאציאנאלע זיכערהייט אגענטור (ען-עס-עי), די צענטראלע אינטעלידזשענס אגענטור (סי-איי-עי), די פעדעראלע ביורא אוו אינוועסטיגאציע (עף-בי-איי), און די דעפארמענט אוו היימלאנד זיכערהייט (די-עיטש-עס). אויסער די הויפט אגענטורן זענען פאראן נאך א צאל קלענערע אגענטורן וועלכע גיבן זיך אויך אפ מיט קאנטערטעראריזם ארבעט און זענען נישט אזוי באקאנט. לאמיר זען יעדע איינע באזונדער:
ען-עס-עי – די אגענטור איז פאראנטווארטליכט צו קלויבן עלעקטראנישע דאטא און קאמיוניקאציע באקאנט אלס סיגנאלישע אינטעלידזשענס (אדער סיגאינט ווי מען רופט דאס צווישן די אגענטורן). די ען-עס-עי נוצט די וועלט'ס פארגעשריטענסטע קאמיוניקאציע טעכנאלאגיעס מיט וועלכע זיי הערן אונטער ביליאנען טעלעפאן געשפרעכן און כאפן אויף פארדעכטיגטע עלעקטראנישע דאטא. די אגענטור פארמאגט ספעציעלע קאמפיוטערס וועלכע קענען עפענען און אפליינען צונויפגעדרוקטע מעסעדזשעס און וועלן אליינס וויסן וועלכע זענען פארדעכטיגט און וועלכע נישט. די מעטאדן וועלכע די אגענטור נוצט איז א געהיימניס און בכלל איז די גאנצע אגענטור א געהיימניס און ווייניג ווייסן איבער איר מער ווי דאס ביסל אינפארמאציע. די הויפטקווארטירן פון די ען-עס-עי איז אין פארט מעיד, מערילענד און איז א טייל פון די דעפארטמענט אוו דעפענס.
סי-איי-עי – די וועלט'ס באקאנטע סי-איי-עי איז געגרינדעט געווארן נאך די צווייטע וועלט קריג ווען די אמעריקאנער אפישעלס האבן איינגעזען אז עס פאדערט זיך א שפאגל נייע אגענטור צו זאמלן שפיאנאזש און אנאליזירן אויסערן אינטעלידזשענס צו באשיצן די נאציאנאלע זיכערהייט און שטיצן דעם פרעזידענט'ס און זיין אויסער'ן פאליסי פירערשאפט. די סי-איי-עי איז היינט די וועלט'ס פארגעשריטענסטע שפיאנאזש אגענטור מיט טויזענטער אגענטורן וועלכע זענען צעשפרייט איבער יעדע ראיאן איבער די גאנצע וועלט און א ים מיט אינפארמאטיוון וועלכע ארבעטן פאר זיי.
די סי-איי-עי שפילט א גרויסע ראלע אין קלייבן און אנאליזירן אינטעלידזשענס איבער טעראריזם און זיי באשליסן ווען צו געבן א ווארענונג פאר'ן פאלק אז מען איז אין א געפאר אטאקירט צו ווערן. די אקטיוויסטן וועלכע ארבעטן אויף טעראריזם זענען א באזונדערע אפטיילונג פון די אגענטור און אין יעדע אנדערע אגענטור זענען פאראן עטליכע אגענטן וועלכע זענען געשטעלט זיכער צו מאכן אז די סי-איי-עי באקומט אלע נויטיגע אינפארמאציע וועלכע די אגענטור האט פארשאפט און אזוי ארום ברענגט עס קאארדינאציע צווישן די אגענטורן.
איבער די יארן איז די סי-איי-עי עטליכע מאל געקומען אונטער אטאקע אז זיי האבן פארפאסט צו שאפן וויכטיגע אינפארמאציע אדער ווען זיי האבן געליטן דורכפעלער. די סי-איי-עי איז אבער באקאנט אלס א אגענטור וועמענ'ס סוקסעסן זענען פארהוילן און דורכפעלער באקאנט. די גרעסטע קריטיק איז געקומען נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס אויף אמעריקע ווען א גרויסע טייל פון פאלק האט געהאלטן אז די אגענטור האט נישט גענוג געטאן צוריקצוהאלטן אזא אטאקע און האט פארפאסט צענדליגער סיגנאלן אז עס קומט אן אטאקע. די אגענטור איז ווייטער קריטיקירט געווארן נאך די איראקער אינוואזיע ווען מען האט נישט געפינען קיין מאסן פארניכטיגונג'ס וואפן אזויווי זי האט אנגעוויזן און געווארענט. די אגענטור אפישעלס האבן זיך אבער פארענטפערט אז די רעגירונג'ס אפישעלס האבן זיי געדרוקט צום וואנט און אין איילעניש געהייסן פארשאפן אלס אינפארמאציע וואס עס זענען פאראן איבער סאדאם כוסעין. וויאזוי אימער האט די אגענטור זיך געלערנט א לעקציע וויאזוי צו באהאנדלן די סכנה פון טעראריזם מער דורכגרונטליך.
עף-בי-איי – די אגענטור איז פאראנטווארטליכט אויסצופארשן די וואס ברעכן די פעדעראלע קרימינאלע געזעצן. זינט סעפטעמבער 11 האט די רעגירונג אויסגעברייטערט די קאנטערטעראריזם אפטיילונג אין אלע אגענטורן און אויך די עף-בי-איי האט באקומען פרישע געלטער מיט וועלכע זיי פארשן טעראריסטישע אקטיוויטעטן וועלכע ברעכן די פעדעראלע געזעצן. ווען אמעריקע ווערט אטאקירט אין אויסערן לענדער ווערט די עף-בי-איי אראפגעשיקט אויסצופארשן די אטאקעס און ברענגן די פאראנטווארטליכטע צו גערעכטיקייט און ווערן דארט קאנטראלירט דורך דעם לאקאלן אמעריקאנער אמבאסאדער. די עף-בי-איי האט נאנטע פארבינדונגן מיט אסאך אויסער'ן אינטעלידזשענס אגענטורן וועלכע טיילן זיך מיט אינפארמאציע אונטער טערמינען פון עטליכע טריטיס וועלכע זענען געמאכט געווארן אין די פארגאנגענהייט.
ארגינעל פלעגט די עף-בי-איי זיך נאר אפגעבן מיט פארברעכן אינלאנד אבער זינט אמעריקע איז אטאקירט געווארן דורך טעראריסטן איז די אגענטור אויך פארפליכטעט געווארן צו טרעפן און קלייבן אינפארמאציע איבער טעראריסטן און זייערע פלענער און כאפן די שולדיגע און זיי ברענגן צו גערעכטיקייט. נאך סעפטעמבער 11 האט די עף-בי-איי און אנדערע אגענטורן אנגעהויבן ארבעטן שווערער צו איבערקומען די ביוראקראטישע שטאלצקייט און קאנקורענט צווישן די אגענטורן און זיך טיילן מיט די אינפארמאציע וועלכע איז קריטיש וויכטיג פאר'ן סוקסעס.
די-עיטש-עס – נאכדעם וואס די אמעריקאנער רעגירונג און אירע פירער האבן איינגעזען אז די קאארדינאציע צווישן די אגענטורן איז געווען א דורכפאל און איז אפשר גאר געווען די שולד אינעם פארזען די אטאקעס, האט די רעגירונג אלס א רעזולטאט געגרינדעט די היימלאנד זיכערהייט דעפארטמענט און איר פארפליכטעט מיט די שווערע מיסיע צו פארהאלטן טעראריזם אויפ'ן אמעריקאנער באדען, פארזיכערן דאס לאנד קעגן טעראריזם, און פארמינערן די חרבנות אין פאל פון אן אטאקע.
מיט די גרינדונג פון די היימלאנד זיכערהייט דעפארטמענט האט מען צוזאמענגעברענגט צענדליגער טיילן פון פארשידענע אגענטורן וועלכע האבן געטאן די ארבעט פון פריער. די ארבעט פלעגט באהאנדעלט ווערן דורך די אפטיילונגן פון יוסטיץ, טראנספארטאציע , טרעזשורי, און דעפענס. כמעט אלע גרויסע זיכערהייט אגענטורן ארום דאס לאנד ווי די קאוסט גארד, סיקרעט סערוויס, טי-עס-עי, און טיילן פון די קאסטומס אגענטורן זענען היינט א טייל פון די היימלאנד זיכערהייט אגענטור.
אויסער די הויפט אגענטורן זענען פאראן צענליגער קלענערע אגענטורן וועלן לייגן אויך צו א האנט מיט די שווערע ארבעט פון קאנטערטעראריזם. דער נאציאנאלע סעקיוריטי עדווייזער איז פאראנטווארטליכט צו געבן הילף און אפצושאפן פארשידנארטיקייטן צווישן די אגענטורן. דער שטאַט-דעפארטמענט ארבעט אסאך אויף קאנטערטעראריזם דורך רעדן צו פריינטליכע לענדער און געבן קאנטערטעראריזם רעקאמענדאציעס אויסער די גרעניצן פון אמעריקע. די דעפענס דעפארטמענט האט אויך אן אפטיילונג פון ספעציעלע מיליטערישע כוחות. די אפיס אוו דימפלאמאטיק סעקיוריטי באוואכט אמעריקאנער אמבאסאדאס פון טעראריזם. די יוסטיץ דעפארטמענט גיט זיך אפ מיט'ן אויסשטעלן די לעגאלע פאליסיס איבער קאנטערטעראריזם און אפילו די ענערגיע דעפארטמענט איז אויך פארנומען מיט קאנטערטעראריזם דורך געבן ערפארענקייט וויאזוי זיך אומצוגיין מיט די מעגליכע באנוץ פון נוקלעארע וואפן און מאטריעל דורך טעראריסטן.
די סכנה פון טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויסער די סכנה פון באמבעס און זעלבסט אויפרייסן און אפילו אזא געשעעניש ווי די סעפטעמבער 11 היידזשעקינגס זענען די קאנטערטעראריזם אגענטורן נאך מער באזארגט איבער די סכנה פון מאסן פארניכטיגונג וואפן ווי נוקלעאר, כעמיקאלע, און ביאלאגישע וואפן וועלכע האבן די מעגליכקייט פון אומברענגן טויזענטער מענטשן אויפאיינמאל און טעראריסטן זענען נישט ווייט פון לייגן א האנט אויף די שעדליכע וואפן זינט אזויפיל לענדער פארמאגן שוין היינט די סארט וואפן און פארקויפן דאס פאר געלט פאר אנדערע לענדער.
אין די לעצטע יארן האבן טעראריסן אויסגעפירט אסאך טויטליכע אטאקעס וועלכע האבן געברענגט א גרויסע צאל קרבנות אבער אלע אטאקעס זענען געווען קאנווענציאנאלע אטאקעס אין וועלכע זיי האבן גענוצט אויפרייס שטאף וועלכע איז גרינג צו באקומען. די קאנטערטעראריזם אגענטורן שפעקולירן שוין יארן אויב די טעראריסטן האבן שוין אין זייער באנוץ נוקלעאר, כעמיקאלע, אדער ביאלאגישע וואפן אבער דערווייל קוקט נאך נישט אויס אזוי ווייל די סארט וואפן זענען זייער שווער צו פראדוצירן און נאר א טייל לענדער פארמאגן דאס און די איינציגסטע וועג וויאזוי די טעראריסטן קענען דאס באקומען איז דורך אפקויפן אדער דורך גנב'נען די וואפן צו וועלכע ביידע האבן זיי שוואכע מעגליכקייטן ווייל רוב לענדער זענען נישט גרייט צו פארקויפן וואפן פאר גרופעס און צו גנב'נען איז פארשטייט זיך נאך שווערער ווייל די סארט וואפן ליגן אוועקגעלייגט אונטער די בעסטע זיכערהייט.
אבער מיט וואס א יאר שפעטער ווערט די זארג אלס גרעסער און גרעסער ווייל מער און מער לענדער אנטוויקלן שעדליכע וואפן און עס טוט זיך א גרויסע האנדל איבער די וועלט און די טעראריסטן וועלן מעגליך לייגן א האנט דערויף עווענטועל. איינע פון די גרעסטע זארגן איז אויף די אזויגערופענע שמוציגע באמבע וועלכע איז יא א קאנווענציאנאלע באמבע וועלכע אנטהאלט אין זיך ראדיאאקטיווע מאטריאל וועלכע קען אויסגעשפרייט ווערן צו א גרויסע שטח אין פאל פון אן אויפרייס. די סארט מאטריאל געפינט זיך אין די באזיץ פון טויזענטער פירמעס איבער די וועלט און אפילו אין לענדער וועלכע ווערן באטראכט ווי שונאים פון אמעריקע.
רעגירונג'ס אפישעלס וועלכע אנטוויקלן קאנטערטעראריזם פאליסי זענען צעטיילט איבער די מיינונג וויאזוי צו פארמיידן די טעראריסטן פון לייגן א האנט אויף די שעדליכע וואפן. טייל אפישעלס זענען ביי דער מיינונג אז מען דארף פארשטארקן די אלטע טריטיס וועלכע זענען געמאכט געווארן אין די פארגאנגענהייט וועלכע פארלאנגן אלע לענדער וואס האבן די סארט פראגראמען זיי זאלן לימיטירן די פראדוקציע און מען זאל קוראזשירן לענדער מיט שיינעם זיי זאלן אפשטעלן די פראגראמען כדי צו האלטן די וועלט מער זיכער. אנדערע אפישעלס האבן אבער אנדערע מיינונגן און פארלאנגן מען זאל נוצן מיליטערישע אקציעס קעגן פיינטליכע לענדער וועלכע פארמאגן אזעלכע וואפן אדער האבן פראגראמען און זענען אויפ'ן וועג זיי צו אנטוויקלן.
די פראגע און מיינונג'ס פארשידענהייטן זענען דערווייל געבליבן הענגן צוליב די שוואכע שאנסן וואס ביידע פאליסיס וועלן ברענגן מיט זיך. די פאליסי פון לימיטירן די וואפן פראדוקציע האט שוואכע שאנסן ווייל אמעריקע אליינס האט פארלעצט אויף אירע אייגענע טריטיס וועלכע זי האט געמאכט מיט די וועלט אין די 60'ער און 70'ער יארן און די לענדער טענה'ן אז אויב אמעריקע מעג פראדוצירן וואפן מעגן זיי אויך. די צווייטע פאליסי האט נאך ווייניגער שאנסן ווייל מיליטערישע אקציעס קענען ברענגן די פארקערטע רעאקציע און עס וועט זיך צוריק אנטוויקלן די רייץ צו וואפן ווי עס איז געווען אין די קאלטע קריג תקופה.
דאס ערשטע מאל וואס מען האט געהערט פון א כמעיקאלע אטאקע איז נאך געווען ביי די ערשטע וועלט קריג און איז שפעטער גענוצט געווארן אין גרויסן ביי די איראן-איראק מלחמה. און אויך האט מען געהערט פון א כעמיקאלע אטאקע אין א טאקיא סאבוועי סטאנציע וועלכע איז אונטערגעשטעלט געווארן דורך א גרופע רעליגיעזע טעראריסטן אין 95'. ביי די גאלף קריג האט מען שטארק מורא געהאט פון כעמיקאלע אטאקעס וועלכע איז אין די ענדע נישט גענוצט געווארן אבער האט איינמאל יא עפעקטירט אמעריקאנער סאלדאטן נאכדעם וואס זיי האבן באמבארדירט א פארדעכטיגטע בונקער וועלכע האט אנטהאלטן כעמיקאלע אגענטן וועלכע איז אויסגעשפיגן געווארן דורכ'ן אויפרייס.
די קאנטערטעראריזם אגענטורן האלטן אן אויפמערקזאם אויג אויף די אנטוויקלונג פון ביאלאגישע וואפן וועלכע איז אויך גרינג צו פראדוצירן און קען אנזייען שרעקליכע חרבנות מיט אן איינצעלע אטאקע. ביאלאגישע וואפן ליגן אין די באזיץ פון אסאך מיליטערן, אריינגערעכנט די פאראייניגטע שטאטן, אבער ביז יעצט האט נאך קיין איין לאנד זיך נישט דערוואגט צו נוצן די סארט וואפן זינט אלע רעגירונגן האבן אונטערגעשריבן די 72' ביאלאגישע וואפן קאנווענשאן אין וועלכע די באנוץ פון די וואפן איז געווארן אויסגעשלאסן.
צוליב די גרויסע זארג און שטארקע מעגליכקייט פון א ביאלאגישע אטאקע אויפ'ן אמעריקאנער באדן האבן די פעדעראלע און לאקאלע עמוירדזשענסי אגענטורן אונטערגענומען א רייע באווארענונגן און מאכן טרענירונגן וויאזוי צו רעאגירן אין פאל פון אזא אטאקע.
ביאלאגישע וואפן קען אנטהאלטן אזעלכע באשטאנדטיילן ווי אנטראקס אדער רייסין וועלכע האט דערשראקן אמעריקע ביי די אנטראקס שרעק און האט אלאמירט די אגענטורן איבער די שעדליכקייט פון די וואפן און ווי גרינג עס איז צו פראדוצירן אדער קויפן.
דאס באשיצן ציווילע פרייהייטן אין די קאמף קעגן טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סכנה פון טעראריזם, ספעציעל די קאטאסטראפישע טעראריזם ווי די סעפטעמבער 11 אטאקעס, רעפרעזענטירן א פאדערונג אנצוהאלטן די ציווילע רעכט און פרייהייטן. זייענדיג א לאנד מיט אן אפענע דעמאקראטישע סאסייאיטי, איז די פאראייניגטע שטאטן דאס מערסטע אויסגעשטעלט צו ליידן פון טעראריזם. לענדער וועלכע ווערן געפירט דורך דיקטאטורן האבן ווייניגער שאנסן צו אטאקירט ווערן ווייל די מענטשן אין לאנד האבן כמעט נישט קיין רעכט און מען פאלגט זיי נאך אויף יעדן טריט און שריט און עס איז שווער פאר טעראריסטן אריינצודרינגן דארט. אמעריקע'ס פרייהייט האט צוגעהאלפן צו די סעפטעמבער 11 אטאקעס ווען די טעראריסטן האבן געהאט א גרינגע ארבעט זיך אריינצושמוגלן קיין אמעריקע, מאכן מיטינגן און קאמיוניקאציע אן ברענגן פערדעכטיגונג, קויפן וואפן, אויפשטייגן אויף א פליגער מיט וואפן, און אריינגיין אין די פילאטן קאבינע אלס צוליב די רעכט פון די אמעריקאנער בירגער.
אין געוויסע צייטן ווען דאס לאנד איז געווען אין אויסערגעווענליכע סכנה פון דרויסנדיגע לענדער האט די רעגירונג איינגעשטעלט עמוירדזשענסי עקזעקיוטיווע מאסנאמען אדער האט זי דורכגעפירט קאנטראווערסיאלע לעגיסלאציע וועלכע האט געטרעטן אויף די טראדיציאנאלע באשיצונגן און פרייהייטן מיט וועלכע די קאנסטיטוציע שפיגעלט. א ביישפיל איז געווען ביי די צווייטע וועלט קריג ווען די רעגירונג האט פארהאלטן אלע יאפאנעזע-אמעריקאנער איינוואוינער כאטש עס איז נישט געווען קיין באווייזן אויף קיינע פון זיי אז זיי זענען פארמישט אין שפיאנאזש אדער סיי וועלכע אנדערע פארברעכן. קאנגרעס האט שפעטער באפרייט אלע יאפאנעזער באטראכטנדיג די אקט אלס אומגערעכט און האט א דאנק דעם דורכגעפירט די נאן-דעטענשן אקט אין 71' וועלכע פארבאט לעגאל אזא אקט אפילו אין אן עמוירדזשענסי.
רוב פון די הארבע פאליסיס וואס זענען געמאכט געווארן דורך די קאנטערטעראריזם אגענטורן זענען געווען צייטווייליגע. אבער היינט ווען די קאמף קעגן טעראריזם גייט אן שוין פאר א לענגערע צייט און וועט ווייטער אנגיין פאר אן אומבאשטימטע צייט, ברענגט עס זארגן אז די פרייהייטן פון די איינוואוינער פון לאנד ווערן געשטערט און די פאליסיס וועלן אנהאלטן א לענגערע צייט און אפשר גאר שטענדיג. א ביישפיל איז די פאטריאט אקט וועלכע קאנגרעס האט דורכגעפירט באלד נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס אין וועלכע די עף-בי-איי האט באקומען די רעכט נאכצוזוכן פשוט'ע איינוואוינער, סטודענטן, לייברעריס, און פינאנציעלע רעקארדן אן ערהאלטן ערלויבעניש פון א געריכט ווי עס איז טראדיציאנאל איינגעפירט אין אמעריקע. אויך האבן די לאו ענפארסמענט אגענטורן באקומען די ערלויבעניש נאכצוקוקן רעליגיעזע און פאליטישע אקטיוויטעטן אפילו זיי זענען נישט פארדעכטיגט.
די סארט זאכן זענען געווען אומדערהערט בעפאר אמעריקע איז אטאקירט געווארן. נאך סעפטעמבער 11 האט די יוסטיץ דעפארטמענט ארעסטירט איבער 1,000 אימיגראנטן, די גרעסטע טייל פון זיי מוסולמענער, און זיי פארהאלטן פאר א לענגערע צייט כאטש עס זענען נישט געווען קיין באווייזן אויף זיי אז זיי זענען געווען פארבינדן צו די אטאקעס. נאכמער, די יוסטיץ דעפארטמענט האט אפילו נישט ארויסגעגעבן זייערע נעמען אדער איינגעמאלדן פאר זייערע פאמיליעס אז זיי זענען ארעסטירט געווארן, א זאך וואס הערט זיך גוט אויף די אמאליגע סאוויעט רוסלאנד. ווען די קריג אין אפגאניסטאן האט זיך אנגעהויבן האט אמעריקע פארכאפט 600 מוסולמענער און זיי געברענגט צו די מיליטערישע באזע אין גואנטאנאמע בעי, קובא, וואו זיי זענען אויפגעהאלטן געווארן פאר א לענגערע צייט אן באקומען די רעכט וועלכע א נארמאלע מלחמה ארעסטירטער (פריזענער אוו וואר) באקומט. צווישן די ארעסטירטע זענען אפילו געווען צוויי אמעריקאנער בירגער וועלכע זענען פארדעכטיגט געווארן מיטצושפילן מיט אל קאידא און אויך זיי האבן נישט באקומען די רעכט זיך צו פארטיידיגן מיט לעגאלע אדוואקאטן.
עס זענען געהערט געווארן קריטיק פון אלע זייטן אז אמעריקע פארלעצט די רעכט פון איר אייגענע קאנסטיטוציע און אויך די אינטערנאציאנאלע געזעצן. די בוש אדמיניסטראציע האט אבער געצייגט אז וויבאלד די געפאר פון טעראריזם איז אזוי גרויס און געפארפול איז נישט פאראן קיין אנדערע ברירה. וויאזוי אימער, האט די פעדעראלע געריכט דאס אומבארעכטיגט אין דעצעמבער 03' זאגנדיג אז דער פרעזידענט האט, לויט'ן נאן דעטענשן אקט, נישט געהאט די רעכט, אלס קאמאנדיר אין טשיף צו לאזן ארעסטירן אן אמעריקאנער אויפ'ן אמעריקאנער באדן אן אים לאזן זיך לעגאל פארטיידיגן. אויך האט א פעדעראלע געריכט אין קאליפארניע געאורטיילט אז די ארעסטאנטן אין גואנטאנאמע בעי ווערן דארט געהאלטן אומלעגאל, אויסער אויב מען קלאגט זיי אן און זיי באקומען די רעכט זיך צו פארטיידיגן מיט אן אדוואקאט. די בוש אדמיניסטראציע האט אפיעלט ביידע אורטיילן וועלכע האלטן יעצט אינדערמיטן.
די פאליטישע און עקאנאמישע ווארצלן פון טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן פארשידענע ערליי טעראריסטן. טייל פון זיי ארבעטן אויף א מיסיע אין א פאליטישע אינטערעסע, אנדערע קעמפן קעגן אקופאציעס, עס זענען פאראן אזעלכע וואס קעמפן פאר רעליגיעזע צוועקן, און עס זענען פאראן אזעלכע וואס ווילן נאר צעשטערן פרייהייט אין די וועלט אלס נקמה צו זייערע אינטערעסן ווי עס איז דער פאל מיט אל קאידא. אלע רעליגיעס פארבאטן טעראריזם אבער עס זענען פאראן פאנאטישע פירער וועלכע פרעדיגן זייערע מענטשן אז די רעליגיע פארלאנגט יא טעראריזם און קוראזשירן זייערע מענטשן צו מארטירן פאר זייער רעליגיע. טעראריזם ווערט אין טייל פעלער אנגערופן די וואפן פון די אפגעשוואכטע ווייל טעראריסטן פרובירן איבערצוקומען זייער האפענונגלאזיקייט און שוואכקייט דורך געוואלדטאטן און אפילו זעלבסמארד.
די טראדיציאנאלע מעטאדן פון קאנטערטעראריזם, ווי דאס קלייבן אינפארמאציע, לאו ענפארסמענט, דיפלאמאטיע, פיזיקאלע זיכערהייט, און ווען עס פעלט אויס אויך מיליטערישע אקציעס, זענען וויכטיג צו שטערן און קנס'נען די טעראריסטן. אבער די אלע מעטאדן קעמפט מיט אומגעלעזטע קאנפליקטן און פראבלעמען און וויפיל מען זאל אומברענגן און ארעסטירן וועלן שטענדיג אויפקומען נייע טעראריסטן וועלכע וועלן ווייטער קעמפן.
די קאנטערטעראריזם אגענטורן פון די פרייע וועלט ווייסן אז די איינציגסטע וועג וויאזוי אויסצוראטן טעראריזם איז דורך ברענגן פאליטישע פרייהייט און ערציאונג אין די לענדער וואו די טעראריסטן ווערן אויפגעצויגן.
רוב טעראריסטן וועלכע מען האט אינדענטיפיצירט זענען געווען אומפארהייראטע מענטשן וועלכע האבן געלעבט א דערביטערטע לעבן אדער זענען זיי געווען יונגן וועלכע האבן נאך נישט פארשטאנען די באגריף פון לעבן. אויב די אלע טעראריסטן וואלטן אויפגעוואקסן אין אזא סאסייאיטי ווי מיר לעבן וואלט נישט געווען קיין ערנסטע טעראריזם אויף די וועלט. דאס איז אבער זייער א שווערע ארבעט אויסצופירן ווייל עס נעמט אסאך צייט און וועט קאסטן אסטראנאמישע געלטער.
נאך א מיטל וויאזוי צו פארמיידן טעראריזם אין צוריקגעבליבענע לענדער איז זיי צו העלפן לעזן קאנפליקטן וואס פריער. ווען עס האט אויסגעבראכן די קאנפליקטן אין אפריקע האט די וועלט געווארנט אז מען זאל זיי ארויסהעלפן ווייל אויב נישט וועלן ארויסוואקסן טעראריסטן ווי עס האט טאקע פאסירט נאכדעם וואס די יו-ען איז געשטאנען הילפלאז צוליב פינאנציעלע פראבלעמען און די קאנפליקטן האט אומגעברענגט הונדערטער טויזענטער, אויב נישט מיליאנען אומשולדיגע מענטשן. ענליך האט זיך אפגעשפילט אין צפון אירלאנד וואו די טעראריסטישע גרופעס זענען ארויסגעוואקסן נאך א לענגערע צייט וואס איר קאנפליקט האט אנגעהאלטן אן קיין שיין פון האפענונג פאר א לעזונג. און עס איז איבריג צו דערמאנען דער קאנפליקט אין מיטל מזרח וואו די טעראריזם איז געווארן שטערקער מיט וואס א יאר לענגער די קאנפליקט איז געשטאנען אומבאהאלפן.
טעראריזם אינעם צוקונפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סעפטעמבער 11 אטאקעס האט אויפגעוועקט אמעריקע צו די רעאליטעט פון טעראריזם און איר ערנסטע סכנה וואס דאס קען ברענגן צו איר זיכערהייט. די רעגירונג מיט אלע אירע אגענטורן פרובירן צו רעדוצירן די סכנה דורך קעמפן טעראריזם און דורך טרענירן די ?עמוירדזשענסי אגענטורן? ווי אזוי צו רעאגירן אין פאל פון א טעראריסטישע אטאקע. אין אנדערע ווערטער האט זיך די גאנצע רעגירונג געגעבן א שאקל און האבן זיך גענומען מיט'ן גאנצן אייפער צו באקעמפן טעראריזם. די גרעניצן זענען געווארן שטרענגער, די גרייטע מיליטערישע כוחות זענען פילפאכיג געדאפעלט געווארן, די עמוירדזשענסי אגענטורן ווערן גוט טרענירט, און איבער אלעם האט די רעגירונג געגרינדעט א נייע אפטיילונג, די היימלאנד זיכערהייטס ?דעפארטמענט?, וועלכע קאנטראלירט די אלע זאכן און איז פאראנטווארטליכט צו פארמיידן א טעראריסטישע אטאקע אויפ'ן אמעריקאנער באדן און צו פארזיכערן די ווייניגסטע פאטאליטעטן אין פאל עס פאסירט יא.
אין די פארגאנגענע עטליכע יאר, זינט די סעפטעמבער 11 אטאקעס, איז טאקע מער נישט פארגעקומען קיין אטאקעס אין אמעריקע אבער איבער די וועלט האט אל קאידא יא אויסגעפירט אסאך טויטליכע אטאקעס וואס ווייזט אז די גרופע לעבט געהעריג און עס איז נאך פאראן אסאך ארבעט צו טאן. אויסער דעם איז מען גארנישט פארזיכערט אז עס וועט נישט קומען נאך אן אטאקע. אמעריקע איז א לאנד וועלכע איז אויסגעשטעלט פאר אטאקעס צוליב איר פרייהייט, לאנגע גרעניצן, און פילע צילן.
נאך א זאך וואס דארף באמערקט ווערן, איז אז די פאראייניגטע שטאטן האט אין די לעצטע צייטן פארלוירן די אינטערנאציאנאלע שטיצע אין איר קאמף קעגן טעראריזם ווען די לענדער האבן גע'טענה'ט אז זי נוצט צופיל מיליטערישע כוחות אין א קאמף וועלכע קען געלעזט ווערן אויף אנדערע וועגן. ספעציעל האט אמעריקע פארלוירן שטיצע נאכדעם וואס זי האט אויסגעקרויזט די יו-ען און געגאנגען אין מלחמה מיט איראק אויפ'ן פארדאכט אז אויך זי האט א שייכות צו די אטאקעס און פארמאגט מאסן פארניטיגונגס וואפן. די אויסערן לענדער זענען אויך זייער נישט צופרידן וויאזוי אמעריקע האנדל'ט אינעם מיטל מזרח קאנפליקט וואס גיט זיי אויך קאלטע פיס זיך צו באטייליגן אין אירע מיסיעס.
די פראבלעמען צייגן אז כאטש אמעריקע מוז ווייטער אנגיין אין איר קאמף קעגן טעראריזם וועט זי אבער זיין געצווינגן צוריק אויפצובויען איר פריינטשאפט מיט אנדערע לענדער כדי צו קענען מאכן די קאמף מער עפעקטיוו.
טעראריזם איז נישט ווי א קאנווענציאנאלע מלחמה וועלכע אמעריקע איז ביכולת אליינס צו פירן. קאנטערטעראריזם פארלאנגט די קאאפעראציע פון אלע לענדער און אויף די וועג אמעריקע גייט יעצט האט זי ווייניגער שאנסן צו סוקסעס.
און צום לעצט האלטן רוב קאנטערטעראריזם אפישעלס אז די אגענטורן זאלן מער נישט אפשרעקן די אמעריקאנער בירגער איבער די סכנה פון טעראריזם ווייל דאס אליין איז איינע פון די צילן פון די טעראריסטן און טעראריזם איז א גרויליגע פאקט פון לעבן אין א וועלט פון פראבלעמען. נאר יעדער זאל ווייטער אנגיין מיט זיין לעבנ'ס שטייגער און צוביסלעך וועלן די טראדיציאנאלע פרייהייטן צוריקקומען אויב מען וועט מאכן פארשריט.


text:
ארגאנישע כעמיע
ארגאַנישע כעמיע איז די שטודיע פון כעמישע פארבינדונגען וואס אנטהאלטן קוילנשטאף. קוילנשטאף האט די מעגלעכקייט צו שאפן א כעמישן בונד מיט אן אויסקלייב פון כעמישע עלעמענטן און מיט אנדערע קוילנשטאף אטאמען. אזוי זענען מעגלעך אן א שיעור פארבינדונגען. מען רופט די שטודיע פון קוילנשטאף קאמפאזיטן "ארגאנישע כעמיע" ווייל כמעט אלע ארגאניזמען אדער לעבעדיגע זאכן, זענען צונויפגעשטעלט פון וואסער און קוילנשטאף פארבינדונגען.
עטלעכע שטחים פון כעמיע פארברייטערן די באגריפן און פרינציפן פון ארגאנישער כעמיע, צווישן זיי ביאכעמיע, מיקראביאלאגיע און מעדיצין.


text:
גרשון העניך ליינער
רבי גרשון העניך ליינער ( ה'תקצ"ט - ד' טבת ה'תרנ"א) איז געווען דער ערשטער ראדזינער רבי, א זון פון דעם איזשביצער רב ר' יעקב ליינער דער בעל מחבר פון די ספרים "בית יעקב", וואס איז געווען א זון פון ר מרדכי יוסף ליינער פון איזביצא, ער איז געווען דער ערשטער רבי, פון איזשביצא.
ר' גרשון העניך איז געווען א גאון און א רבי, עס איז געווען ווייניג אזעלכע גאונים און קענערס ווי ער, ער האט געקענט כל התורה כולה ממש, ווי מען זעט אין זיינע ספרים.
ער איז געקרוינט אלס רבי נאך זיין פאטערס פטירה, ט"ו אב תרל"ח.
זיינע ספרים זענען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- סדרי טהרות (כעין גמרא לסדר טהרות)
- שפוני טמוני חול
- פתיל תכלת
- עין התכלת
- דלתות שער העיר
- תפארת החנוכי
- סוד ישרים אויף מועדים
- אורחות חיים א ביאור אופן ספר אורחות חיים להרא"ש, והגהות אויף די עשר מילין דחסידותא פון רב, און אויף צוואות רבי אליעזר הגדול.
ביי די איין און צוואנציג יאר האט ער געדרוקט דעם ספר פון זיין גרויסן זיידן מי השלוח.
זיינע גרויסע זיידעס
זיין התנהגות ווען זיין טאטע האט געפירט
זיינע אויפטואונגען
זיין שטורימישע לעבן
זיינע קינדער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- רבי מרדכי יוסף אלעזר ליינער, זיין מ"מ אין ראדזין


text:
1970
1970 איז דאס 70סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1970 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
1970 איז געווען א נארמאל יאר וואס האט אנגעהויבן דאנערשטאג.
אינהאַלט
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 24סטן אפריל - די גאמביע ווערט א רעפובליק
- 17טן מיי - טאר העיערדאל פארט אפ אין א פאפירוס שיף, "ראַ 2", 6100 קילאמעטער אין דעם אטלאנטישן אקעאן פון מאראקא קיין בארבאדאס אין 57 טעג.
- 11טן יולי - דער ערשטער טונעל אונטער די פיריני בערג
- 6טן סעפטעמבער - פיר איינצייטיקע עראפלאן פארכאפונגען דורך דעם פאלקספראנט פאר דער באפרייאונג פון פאלעסטינע. צוויי פון די עראפלאנען לאנדן אין דאסאנס פעלד, יארדאניע.
- 10טן אקטאבער - פידזשי ווערט זעלבשטענדיג
- 3טן נאוועמבער - סאלוואדאר איענדע איינגעשוואוירן פרעזידענט פון טשילע
- 16טן אקטאבער - אנוואר סאדאט געוויילט פרעזידענט פון עגיפטן
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן אויגוסט - אילון לינדנשטרויס, ישראלדיקער מאטעמאטיקער וואס האט געווינען א פילדס מעדאל
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן מיי - הרב עזרא עטייה, ראש ישיבה פון פורת יוסף (געב' 1887)
- 8טן יוני - אברהם מאסלא, פסיכאלאג (געב' 1908)
- 28סטן סעפטעמבער - גאמאל אבדול נאסער, פרעזידענט פון עגיפטן (געב' 1918)
- 9טן נאוועמבער - שארל דע גאל, פרעזידענט פון פראנקרייך (געב' 1890)


text:
צענטראל-אפריקאנישע רעפובליק
די צענטראל-אפֿריקאנישע רעפובליק (סאנגא: Ködörösêse tî Bêafrîka; פראנצויזיש: République centrafricaine) איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראלער אַפֿריקע, וואס גרענעצט זיך מיט קאמערון צו מערב, טשאד צו צפון, סודאן צו צפון-מזרח, דער דרום סודאן צו מזרח, און די רעפובליק פון קאנגא און דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא צו דרום. איר הױפּטשטאָט איז באנגי. דאס לאנד באדעקט א שטח פון אומגעפער 620,000 קוואדראט ק"מ און די באפעלקערונג פונעם לאנד איז בערך 4.4 מיליאן (אין 2008).
פון תר"ע (1910) ביז תש"ך (1960) איז די טעריטאריע פונעם לאנד געווען א טייל פון דער פראצויזישער קאלאניע צענטראלע עקוואטארישע אפריקע מיטן נאמען "אובאַנגי שאַרי". צוויי דריטל פונעם לאנד ליגט אינעם בעקן פונעם אובאנגי טייך, וואס פליסט דרום אין קאנגא אריין.
עקאנאמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די צענטראל-אפֿריקאנישע רעפובליק ווערט גערעכנט איינע פון די ווינציקסט אנטוויקלטע לענדער אין דער וועלט.
דעמאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
47% פון דער באפעלקערונג איז אונטער דער עלטער פון 15.


text:
שלום בערגער האָט אָפּגעשריבן אַ שיינער איבערבליק פון פרויען שרייבער צווישן חרדים, פאַרוואָס זיי זענען מער מצליח ווי מענער און די פּראָבלעמען מיט וואָס זיי דאַרפן זיך פאַרמעסטן. אינטערסאַנט ער האָט נישט דערמאַנט מעלות, וווּ שלום פלעגט אַליין שרייבן, וואָס ווי איך פאַרשטיי איז געגרינדעט געוואָרן און איז געווען (נאָך אַלץ?) געפירט אינגאַנצן דורך פרויען. פאַר אַ היפשע פּאָר יאָר איז מעלות געווען דער מוצלחדיקסטע און דער וועגווייזער פאַר פיל פון די פּובליקאַציעס וואָס פילן היינט אָן דעם ערב שבתדיקן גראָסערי וועגל.
מיר איז אויסגעשטאַנען איין שטיקל פונעם אַרטיקל. די חרדישע שרייבערן ליבי אַסטייר זאָגט אין אַן אינטעריוו אַז זי פאַרמייד פון אירע דערציילונגן רציחות און ציל-לאָזע געוואַלד, כאַראַקטאַרן אָן אַ תיקון און סעקסואַלישע איממאָראַלישקייט. פרעגט אַסטייר, "קען דאָס זיין אַ גוטער ליטעראַטור? איך האַלט אַז יאָ. וויבאַלד איך קען מיך נישט פאַרלאָזן אויף געשלעכט און געוואַלד צו פאַרקויפן מיינע ביכער מיז איך מיך פאַרלאָזן אויף אַלט מאָדישע מיטלן ווי באַשאַפן שאַרפע כאַראַקטאַרן, אַריינברעגנן הומאָר, און ווידערשאַפן היסטאָרישע מצבים אויף אַן איבערצייגנדיקער וועג."
ראשית כּל לאָמיך זאָגן אַז איך האָב אַסטייר קיינמאָל נישט געלייענט און עס קען זיין אַז זי שרייבט וווּנדערליכע דערציילונגן און ראָמאַנען. איך מיז מיך אָבער דינגן איבער אירע ממילא, אַז דאָס אַז זי לאָזט אַרויס דער זאַלץ און פעפער פון חיי אדם עלי אדמות הא גופא געט אַריין אַ בעסערן טעם אינעם געקעכץ.
לאָמיר אָנהייבן מיט איר "אַלט מאָדיש" און באַלד פרעגן ווען האָט דער אַלט מאָדישקייט עקזיסטירט. די תורה און נביאים און להבדיל האָמער זענען פון די אור עלטסטע ביכער וואָס מענטשהייט פאַרמאָגט. אין מיין חומשל באַלד ביים אָנהייב פון בראשית און אדם און חוה טון ווי גאָט האָט געבאָטן אָן קיין בושה, קין הרגט הבל, דער אייבישטער מאַכט חרוב דעם גאַנצן באַשטאַנד, נח לייגט זיך שלאָפן מיטן אברל צום וועלט, קעניגן הרגנען זיך, סדום גייט אונטער און לוטס טעכטער מאַכן חתונה דעם טאַטן. און דאָס איז בלויז די ערשטע פיר סדרות. נביאים, ווי אויך האָמער, איז איין שטיק רציחה און אַ היפּש ביסל סעקס איז דער זייט.
מיר דאַרפן אָבער נישט גיין ביזן תורה און זיך פאַרנעמען מיט יידישע טעקסטן. לאָמיר גיין צו די אַלט מאָדישע גויישע טעקסטן פון די לעצטע פּאָר יאָרהונדערט און אפשר וויל זי געבן פון זיי ביישפּילן. וואָלט זי מסכּים געווען צו שאַפן אַ דאָן קישאָט און אים אָפּגעבן די מכּות ער האָט געכאַפּט, אים אָראָפּציען, זייט מוחל, די הויזן און אים העלפן געפונען זיין דולציניאַ? מען קען דאָך זאָגן כּמעט אויפן גאַנצן קאַנאָן אַז אי לאו אהבה ויראה כמה ספרא רבה איכא בשוקא?
לאָמיר שוין זאָגן אַז ביי דזיין אָסטין, אויף וועם אַסטייר ווערט פאַררופן ווי אַ חרדישע ווערסיע, איז טאַקע נישט דאָ געוואַלד און אויך נישט בפירושע סעקס. איז לאָמיר זען אַ חרדישע דערציילונג וווּ די פּסיכאָלאָגיע פון דער מלחמה צווישן די געשלעכטן איז צונימען אַזוי אויף טעלערלעך. געזונטערהייט, מאַך אַ באַשוי, זעץ דעם בחור און דער מיידל איינעם קעגן צווייטן ביי אַ טיש אין דער שבתדיקער עס צימער און געב זיי חלילה נישט אפילו אַ גלאָז וואַסער. אָבער לאָמיר הערן די אמתע געפילן און טרייבונגן פון דאָס פּאָר נישט זאַוולאָנען פון חני'ס צווייפלונגן צי זי זאָל אַוועקקוקן פון זיין אָרעמקייט צוליב אַ 'תורהדיקע לײַף'. זי מיינט דאָך אוודאי נישט סטענדהאַלס מימרא אַז פּאָליטיק איז דער מילשטיין אַרום ליטעראַטור.
מאַדאַם אַסטייר באַגעניגט זיך אָבער נישט מיט אַלט מאָדישקייט און זי מיז אויך ווידער באַשאַפן היסטאָריע. דאַרפן מיר דאָך וויסן וווּ האָט זי געטראָפן די אָ היסטאָריע וווּ קיינער צינדט נישט אונטער יענעם דעם הויז און מענער און פרויען גיין אויף באַזונדערע זייטן פונעם טאַראַטור. האָט זי אפשר געלייענט צופיל אַרטסקראָל און זי זוכט צו מאַכן היסטאָריע וואָס האָט דער ערשטער מאָל אויך נישט פּאַסירט? אפשר וואָלט איר רבקה פון איוואַנהאָוי גראַדואירט פון בית רחל און מאַדאַם באָוואַרי וואָלט געגאַנגן צוגעדעקט. אינטערסאַנט נאָר אַז אין דער היסטאָריע וואָס שפּילט זיך אָפּ אין נודע ביהודה טון זיך מענער און פרויען מייחד זיין און מען הערט אפילו שווערע אָטעמען פון הינטער דער טיר.
אדרבה לאָמיר טאַקע זען שאַרפע כאַראַקטאַרן און ווי זיי זען אויס אַז מען נעמט פון זיי צו כעס, נקמה, קנאה און תאווה. עס איז דאָך ממש אַ שאָד שייקספּיר האָט נישט געוווּסט איר סוד און ער וואָלט איינגעשפּאָרט אָטעלאָוי זיין עגמת נפש און רביצן מאַקבעט וואָלט געזעצן אויבן אָן אין עזרת נשים. ווייטער הומאָר, אַז מען פאַרמייט די פשוטסטע טרייבונגן פון מענטשהייט איז עס מן הסתם אַזוי לאַכעדיק ווי אַ בדחן דרייע פאַרטאָגס.
זי איז אָבער נישט איינער אַליין אַזוי צו פאַנטאַזירן. אַ גרויס חלק חרדישקייט איז באַזירט אַז מיר האַלטן ברענענדיק אַ פלאַם פון דורי דורות ווען 'דער וועלט איז געווען וועלט'. און נישט בלויז דער יידישער וועלט. וויפיל יידן קוקן נישט אָן דער ענגלישער קעניגן אָדער באַרבראַ בוש און האַלטן זיי פאַר מאָראַנישע חרדים ווייל ווי מיר ווייסן 'בעסערע גויים' טראַכטן אויך ווי אונז. אמת זיי געבן עטוואָס אַ בעסער חינוך פאַר זייערע קינדער אָבער דאָס איז פּשוט ווייל מיר האָבן די תורה הקדושה וואָס איז כּולל אַלע ז' חכמות. אָבער אויסער דעם איז בלי ספק אַז זיי עסן אויף פלאַסטיקע טישטיכער, זיצן אויף פּלאַסטיק איינגעוויקלטע בענקלעך און דעקן אפילו צו די מצבות פון זייערע באַליבטע מיט פּלאַסטיקע מענטלען.
אַסטייר איז ווי עס זעט אויס אַ בעל תשובה און זיכט מחזק זיין דער פאַנטאַזיע אַז מיר חרדים קענען שאַפן אַ פּאַראַלעל וועלט פון ליטעראַטור, מוזיק און קונסט אָבער על טהרת הקודש ווי מיר פאַרטייטשן עס אין 2012. צו דעם זענען די בעלי תשובה אידיאַל. זיי זענען שוין 'דאָרט' געווען און סיי זיי דערציילן אונז אַז מיר האָבן זיך גאָרנישט צו שעמען פון דער גויישער גאַס און סיי קענען זיי אונז אויסלערנען וויאַזוי מעלה צו זיין די נצוצות. און אַז צו דעם מיזן זיי איבערלאָזן זייערע חכמה, בינה און דעת ביים מזוזה איז דאָך דער מתן שכרה בצדה אַז זיי קענען זיך שפּירן אינערווייניקסדיקע, כאָטש נישט אַזוי אינערווייניק צו הערן דער געוואַלד און אוממאָראַלישקייט וואָס מען קייט איבער אין מקווה און ביי זכרים און קדישים.
און אָט אַזוי שטייגן מיר זיי גאָר איבער. מיר קענען ווייזן דעם חפץ חיים אין קונסט אָן מסיח דעת זיין מיט דער שמוץ פון רעמבראַנדטס בת שבע אָדער באָטיטשעליס ווענוס, אונזער פּאָעזיע דאַרף נישט ליידן פון שיר השירימדיקע ברוסט און אונזער ליטעראַטור קען אויסזען טאַקע ווי אַסטיירס און איר שטאַל חבירים אין אַרטסקראָל, פעלדהיים, תרגום און אַנדערע מיט דיקע פּאַפּיר, גרויסע אותיות, ברייטע ראַמען, אַ יש מאין היסטאָריע און שפּאַנונגן אָן פרויען, אָן סעקס און אָן געוואַלד.
ממש ומלאה הארץ דעה את ה’.


text:
תלמוד תורה
תּלמוד תּורה אָדער חדר, איז אַ מוסד פאַר קינדער פון 3 ביז 13 יאָר אַלט, וואָס מען לערנט דאָרט כמעט אַ גאַנצן טאָג נאָר לימודי קודש, חומש משניות און גמרא - עיון און בקיאות.
די קינדער לערנען אין חדר טאָג טעגליך, פון אַרום 7 אַזייגער אינדערפרי, ביז אַרום 6 אַזייגר אָוונט.
די עלטערן ברויכן צו צאָלן שולע געלט. אַזעלכע עלטערן וואָס האָבן נישט צו צאָלן, צום מערסטנס, גיט מען זיי נאך, און מען לערנט זייערע קינדער אומזיסט.
אין מדינת ישראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין מדינת ישראל איז דא א געזעץ אז די רעגירונג דארף שטיצן שולעס פאר קינדער (זעט מער: חינוך), אבער בתנאי די אינסטיטוציעס שטייען אונטער די משרד החינוךס קאנטראלע וואס צווינגען זיי צו לערנען ספרי חול. דערפאר האבן די פרומע אין אנפאנג פון די מדינה נישט געוואלט נעמען געלט פון די רעגירונג צו שטיצן זייערע תלמודי תורה. אבער אין יארן ארום האבן רוב פרומע מחליט געווען צו יא נעמען געלט פון זיי ווען מיט כל מיני שפיצלאך דרייען זיי זיך ארויס פון פאלגן משרד החינוךס פאדעריי (וואס פאדערט פון זיי לערנען מער ספרי חול). אבער פון דעסוועגן פאלגן זיי עטליכע געזעצן פון משרד החינוך, ווי צ.ב.ש. זיי לערנען מער ספרי חול ווי די קנאישע קרייזן, זיי פירן איין א לענגערן בין הזמנים, זיי מאכן אין יום העצמאות א פריי טאג.
פון צווייטן זייט די קנאים און אנטי ציוניסטן ווערן נישט געשטיצט פון משרד החינוך, און פירן זייער תלמוד תורה נאר לויט זייער אייגן ווילן. די תלמוד תורה'ס פאדערן פון די עלטערן פון די קינדער מער באשטייער, און דראפען זיך אויף די ווענט כדי צו אויסהאלטן זייערע איסטיטוציעס.


text:
1830
1830 איז דאס 30סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1830 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 13טן יאנואר - עקוואדאר און ווענעזועלע ווערן אומאפהענגיק פון קאלאמביע.
- 5טן יולי - פראנקרייך אינוואדירט אלזשיר.
- 25סטן אויגוסט - די בעלגן רעוואלטירן קעגן האלאנד
- 4טן אקטאבער - בעלגיע שיידט זיך פון האלאנד און ווערט א זעלבשטענדיג לאנד.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 9טן פעברואר - אבדילאזיז, הערשער איבער דער אטאמאנישער אימפעריע (געש' 1876)
- 10טן יולי - קאמיל פיסארא, פראנצויזישער קינסטלער (געש' 1903)
- 18טן אויגוסט - פראנץ יאזעף, קייסער פון עסטרייך און מלך פון אונגארן (געש' 1916)
- 5טן אקטאבער - טשעסטער עלען ארטור, דער 21סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געש' 1886)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 26סטן יוני - זשארזש דער פערטער, מלך פון בריטאניע (געב' 1762)


text:
אינדוקטאר
אן אינדוקטאר אדער שפול איז אן עלעקטרישער קאמפאנענט מיט ארויסשטעקנדיקן אינדוקטאנץ. דער אינדוקטאר איז דער קאמפאנענט וואס קאמפלעמענטירט דעם קאנדענסאטאר, מיט א מעגלעכקייט צונויפצוזאמלען א שטראם דורך אן ענדערונג אינעם מאגנעטישן פעלד דורך אים.
געוויינלעך איז אן אינדוקטאר א דראָט געוויקלט אין א שפול. ווען א שטראם לויפט אדורך דעם דראט, ווערט געשאפן א מאגנעטיש פעלד. ווען דער שטראם אינעם אינדוקטאר ענדערט זיך, טוט די ענדערונג אינעם מאגנעטישן פעלד שאפן א וואלטאזש אינעם אינדוקטאר וואס דערקעגנט דעם שטראם וואס האט גורם געווען דעם פעלד. אפטמאל האט אן אינדוקטאר אן אייזערנעם קערן, וואס טוט פארגרעסערן דאס מאגנעטישע פעלד.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
אנדרא פראדעש
אַנדראַ פראַדעש (ענגליש: Andhra Pradesh; טעלוגו: ఆంధ్ర ప్రదేశ్) איז איינער פון די 29 שטאטן פון אינדיע. ער געפינט זיך אויפן דרום-מזרח בארטן פון אינדיע. די ארומיקע שטאטן זענען טאמיל נאדו אין דרום, קארנאטאקא אין מערב, טעלאנגאנע אין צפון-מערב, טשאטיסגאר אין צפון און אריסא אין צפון-מזרח, מיט דער בוכטע פון בענגאל צו מזרח.
די הויפטשטאט איז היידעראבאד. די שפראך פון דעם שטאט איז טעלוגו.
אַנדראַ פראַדעש איז דער אכטער גרעסטער שטאַט פון אינדיע לויט שטח, און דער צענטער גרעסטער שטאַט פון אינדיע לויט באפעלקערונג.


text:
שלום עליכם (שרייבער)
דער ארטיקל איז וועגן א שרייבער. פאר אנדערע באדייטן זעט שלום עליכם (באדייטן)
שלום עליכם (פּען-נאָמען פון שלום נַחומאוויטש ראבינאוויטש) (כ"ו אדר א' ה'תרי"ט - י' אייר ה'תרע"ו) איז א שרייבער, איינער פון די קלאסיקער פון דער ליטעראַטור אויף יידיש. ער האָט געשריבן ביכער איבערהויפט אויף דער יידישער שפראך, אבער אויך אויף רוסיש און העברעאיש.
פון זיינע באוואוסטע ביכער: טביה דער מילכיקער, מנחם מענדל, מאטל פייסע דעם חזנס.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שלום עליכם איז געבוירן אין אוקריינע כ"ו אדר א' ה'תרי"ט, צו זיין פאטער מנחם נחום ראבינאוויטש, א סוחר, און זיין מוטער חיה אסתר.
ער האט חתונה געהאט מיט אָלגאַ לאָיעוו און זיי האבן געהאט זעקס קינדער.
שרייבער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שלום עליכם האט אנגעהויבן שרייבן אויף יידיש אין 1883. סה"כ האט ער אנגעשריבן פערציג ביכער אויף יידיש. שוין אין 1890 איז ער געווען די צענטראלע פיגור פון יידיש ליטעראטור.
שלום עליכם איז פון די בעסטע ערצייגער פון יידישע געשריבענע ארטיקלען, וואס האבן אין זיך אזא סארט לעבהאפט, מיטן פאנטאזיע און הומאר וואס איז דערמיט באגלייט, אז ס'איז באמת צום באוואונדערן. דאס רוב פון זיינע ווערק זענען באזירט אויף יא געלט נישט געלט, דאס ארימע לעבן און שלימזל'דיגע מצב פונעם גלות יוד אין מזרח אייראפע, דאס גלוסט צו ציון און דעם יוד'ס חלום אויף הימל גוטס.
די תוכנ'פולע ארטיקלען זיינע, האבן געשלאגן ווארצלען גאר טיף און זיך פארשפרייט גאר ווייט, טראץ וואס אין זיינע לעבנס טעג האט ער נישט זוכה געווען צו זען די ריכטיגע פירות, איז אבער שפעטער וואס א צייט מער, געווארן היסטאריש באקאנט זיין נאמען, ווען סיי אין אוקריינא און סיי אין ישראל, ווערן מיט כבוד גערופן הויפט קווארטלען אויף זיין נאמען, שלום עליכם גאס, שלום עליכם הויז, און דאס טראדיציאנאלע שפיל, וואס לויפט שוין אפאר דורות אין די וועלטס טריבונעס, 'דער פידלער אויפן דאך', איז אפשטאמיג פון זיינס א פארשריפט 'טעביע דער מילכיקער'.
אין תשנ"ו האט מען אויפגעשטעלט אין תל אביב דאס שלום עליכם הויז אויף זיין נאמען.
אין תשס"ט, לכבוד דעם הונדערט און פופציקסטן יאר זייט זיין געבורט, האט דער כנסת אין ישראל אפגעהאלטן א יידיש טאג.[1]
שלום עליכם איז נפטר געווארן אין ניו יארק י' אייר ה'תרע"ו.
אייניגע סלאגאנען, פון שלום עליכם אין זיינע מאמרים:
- דאס שוועבל צינד זיך שנעל, אבער לעשט זיך אויך שנעל.
- אז מ'האט ניט קיין פינגער, קאן מען קיין פייג ניט מאכן.
- אז מ'שפילט מיטן קאץ, דארף מען פארנעמען דעם קראץ.
ביבליאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אייזענבאהן-געשיכטעס
- אידישע שרייבער
- אידישע ראמאנען
- אין שטורם
- אלט-ניי כתרילעווקע
- ארעמע און פרייליכע
- בלאנדזשענדיקע שטערן
- גאנץ טביה דער מילכיגער
- דראמאטישע שריפטען
- זומער-לעבען
- יוגענד-ראמאנען
- יוסילע סאלאוויי. א אידישער ראמאן
- לכבוד יום טוב
- מאטעל פייסי דעם חזנ'ס
- מאָנאָלאָגען
- מנחם מענדעל
- מעשיות און פאנטאזיעס
- מעשיות פאר אידישע קינדער
- פונ'ם יאריד
- פון כתרילעווקע
- פון צוויי וועלטען
- פון פסח ביז פסח
- קאמעדיעס
- קליינע מענשעלעך מיט קליינע השגות
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- וועלוול טשערנין, ביידיש זה נשמע יותר טוב, ביי ynet, 8טן מיי 2009 (אויף העברעיש)


text:
14טן אויגוסט
דעם 14טן אויגוסט איז דער 226סטער טאג פון יאר (227סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 139 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1900 - ביידזשינג איינגענומען דורך די געמיינזאמע קראפטן פון אייראפע, יאפאן און די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, אין אן אנשטרענג צו ענדיקן די באקסער אויפשטאנד אין כינע
- 1998 - די לעצטע פאסאזשירן באן פארלאזט די ירושלים באן סטאנציע, און די סטאנציע ווערט פארמאכט
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1941 - מאקסימיליאן קאלבע, א פאלאק וואס האט געהונגערט צום טויט אין אושוויץ (געב' 1894)
- 1952 - דוד צבי פנקס, ישראלדיקער פאליטיקאנט און מיניסטער (געב' 1895)
פייערטעג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פאקיסטאן - זעלבשטענדיקייט טאג


text:
סופרים קארט
א סופרים קארט איז די העכסטע געריכט פון א לאנד וועלכע דינט אלס לעצטע מעגליכקייט צו באוועגן א פריערדיגע פסק פון א נידעריגערע געריכט.
די מאכט פון א סופרים קארט איז געוואנדן לויט יעדע לאנד און אזוי אויך די סיסטעם פון ערוועלן די ריכטער.
אין אמעריקע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – העכסטע געריכט פון די פאראייניגטע שטאטן
דאס העכסטע געריכט פון די פאראייניגטע שטאטן, געגרינדעט געווארן אין 1789, איז דאס העכסטע פעדעראלע געריכט אין די פאראייניגטע שטאטן. ניין ריכטער זיצן אויפן געריכט.
ישראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – בג"ץ
די הויכגעריכט אין ישראל איז דער העכסטער געריכט אין ישראל'ס יוסטיץ סיסטעם. דער געריכט זיצט אין ירושלים.
טשילע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – העכסטע געריכט פון טשילע


text:
מוילאייזל הערש
דער מוילאייזל הערש (Odocoileus hemionus) איז א הערש אלט-געזעסן אין מערב צפון אמעריקע. דער מוילאייזל הערש נעמט זיין נאמען פון זיינע גרויסע אויערן וואס זענען ענלעך צו א מוילאייזל'ס אויערן. דער מוילאייזל הערש באוואוינט דעם ראקי בערג ראיאן פון צפון אמעריקע. אין פרילינג פאלן אראפ די הערשהערנער און גלייך הייבן זיי אן וואקסן ווידער אמאל. דער מוילאייזל הערש איז געוואוינט צו שפרינגען מער ווי לויפן.
דער מוילאייזל הערש איז הויך 100-110 צ"מ ביי די פלייצעס, און איז לאנג צויי מעטער.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ מוסטער:IUCN2008 Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern.


text:
פלי מאנשאפט
פלי מאנשפאט זענען די מענטשן אנגעשטעלט ביי דער פלי געזעלשאפט צו פארזיכערן די זיכערהייט און באקוועמקייט פון די פאסאזשירן אין דעם פליגער.
פילאטן אויף א עראפלאן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער פילאט איז דער קאפיטאן פון דעם מולטי מיליאן דאלארדיגן פליגער און זיין ארבעט איז גאר אן אחריות'דיגער. דער פילאט האט די לעבנס פון צענדליגער, און אמאל הונדערטער אין זיין האנט. עס איז אמת אז מער מענטשן ווערן אומגעברענגט פון אויטא עקסידענטן ווי פון פליגער קראכן, אבער איין פליגער עקסידענט קען ברענגן א קאטאסטראפע וואס הונדערט אויטא עקסידענטן קענען נישט ברענגן.
אויף קאמערציאלע עירליינס זענען שטענדיג פאראן כאטש צוויי פילאטן און אויף טייל פליגער זענען פאראן 3 פילאטן. יעדער פילאט איז ערפארן צו זיין ארבעט און עס איז נישט פאראן אזא זאך אז איינער איז ניי אין די דזשאב. די פילאטן טרענירן זיך זייער לאנג און גייען אדורך גאר אסאך אקטועלע טרענירונגן. זייער אסאך פון די פילאטן קומען פון די עירפארס און האבן גאר א גוטע ערפארונג.
דער הויפט פילאט ווערט אנגערופן דער קאפיטאן, ער זיצט אויף די לינקע זיץ אינעם קאבינע. ער איז פאראנטווארטליכט און האט די ערשטע ווארט אויף יעדע באשלוס וואס עס דארף געמאכט ווערן אויף די עירקרעפט. אין פאל פון אן עמוירדזשענסי וועט ער איינטיילן יעדע שריט וואס מען זאל ווייטער טאן.
דער צווייטער פילאט, וועלכער זיצט אויף די רעכטע זייט, איז דער קא-פילאט, ער ווערט אויך אנגערופן דער ערשטער אפיציר. אויך ער האט גארנישט ווייניגער ערפארונג ווי דער קאפיטאן, ער העלפט ארויס דעם פילאט אין זיין ארבעט און גיט א צווייטע פארשלאג ווען עס קומט צו מאכן באשלוסן. דער הויפט סיבה פארוואס עס איז פאראן צוויי פילאטן איז וועגן זיכערהייט. סתם א מענטש קען נישט פירן א פליגער און דערפאר פעלט זיך אויס א צווייטער פילאט אין פאל עפעס פאסירט מיט'ן ערשטן. די עלטערע פליגער וועלכע זענען געבויט געווארן בעפאר 980' פארמאגן אויך א דריטער פילאט, וועלכע איז דער פלייט אינדזשעניר (ווערט אויך אנגערופן דער צווייטער אפיציר). זיין ארבעט איז צו באטראכטן אלע אינסטרומענטן און זיכער מאכן אז אלעס קלאפט. דורכאויס די פלייט וועט דער פלייט אינדזשעניר אויסרעכענען אלע חשבונות וועגן די ווינטן און ווייטקייט, און פלאנירן די ריכטיגע וועגן פאר'ן פליגער. היינט ווערט די ארבעט געטאן דורך א קאמפיוטער, וועלכע שיקט אלע מעסעדזשעס צום פילאט אויף א סקרין. די נייערע פליגער פארמאגן טאקע נישט קיין פלייט אינדזשעניר, און איינמאל די עלטערע פליגער וועלן ארויסגיין פון באנוץ וועט מען מער נישט הערן פון אזא פאזיציע.
אלע דריי פילאטן זענען אייניג טרענירט אבער דער הויפט פילאט פארמאגט מער ערפארונג ווי די אנדערע צוויי. ווען א פילאט הייבט אן ארבעטן פאר אן עירליין וועט ער ערשט געהאלטן ווערן אויף רעזערוו און נאך א שטיק צייט וועט ער קענען ווערן א פילאט אויב עס איז פאראן אן עפענונג. די רעזערוו פילאטן לעבן אן אומפאראויס פלאנירטע לעבן, זיי מוזן זיין גרייט יעדע שטונדע אין טאג צו גיין ארבעטן ווי אימער זיי ווערן גערופן. זיי דארפן געווענליך דעגרייכן די לופטפעלד און זיין גרייט צו פליען ביז אנדערהאלבן שעה. די פילאטן נעמען איבער די ארבעט פון די רעגולערע פילאטן, אויב איינער שפירט זיך נישט גוט אדער קען נישט מאכן די פלייט צוליב סיי וועלכע סיבה. טייל טעג זענען די רעזערוו פילאטן ליידיג און אמאל זענען זיי זייער פארנומען. ווען זיי קומען אן צו די ארבעט ווייסן זיי נאך קיינמאל נישט צי עס האנדל'ט זיך פון א רייזע צו אן אנדערע שטאט נישט ווייט אוועק, אדער צו די אנדערע עק וועלט וואס וועט געדויערן כאטש עטליכע טעג.
די אמטירנדיגע פילאטן האבן געווענליך א סקעדזשועל וועלכע ווערט אנגערופן א ליניע. די פילאטן ווייסן יא פון פאראויס זייערע טעג, אבער קענען זיך נאך אלץ נישט פונקטליך אויסרעכענען, ווייל עס מאכט זיך זייער אסאך אז די פלייט סקעדזשועלס ווערן פארשפעטיגט, און אין אזא פאל וועלן די פילאטן בלייבן ארבעטן מער ווי זייערע 8 שטונדן פאר דאמעסטיק, און 12 שטונדן פאר אינטערנאציאנאל. צום מערסטן ווערן די סקעדזשועלס פארשפעטיגט ווען איינע פון די פילאטן קענען נישט אנקומען אין דער לעצטע מינוט, און מען מוז פארשאפן א רעזערוו פילאט.
צוגערייטונגען פונעם פילאט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בעפאר א פלייט הייבט זיך דארף דער פילאט איבערקוקן אלע אינפארמאציע וועגן די פלייט און זיין אין קאנטאקט מיט'ן קאנטראל טורעם. דער פילאט טרעפט זיך מיט די גאנצע מאנשאפט, און מאכט זיכער אז אלעס איז גרייט. דער פילאט דארף דאן אונטערשרייבן אן אזויגערופענע פלייט רעליס, וועלכע איז א דאקומענט וועלכע פארזיכערט אז אלעס איז גרייט. דער פילאט וועט דאן באקומען אינפארמאציע פון די קאנטראל טורעם איבער די וועטער און א פונקטליכע באריכט פון די פאסאזשירן, און וויפיל זיי ציילן. רוב פליגער האבן היינט אריינגעבויטע פרינטערס וועלכע פרינטן באלד ארויס אלע אינפארמאציע, כדי דער פילאט זאל נישט דארפן פארברענגן א איבעריגע מינוט.
ווען אלעס איז גרייט וועלן די מאנשאפט פארשליסן אלע טירן, און דער פילאט וועט דאן געבן דעם "אקעי" צו די געיט ארבייטער, וועלכע וועלן צוריק שטופן דעם פליגער צו די ראנוועי. פון דארט וועט דער פילאט נאכפאלגן די גענויע אינפארמאציע וואס ער ווערט געגעבן פון די קאנטראל טורעם.
נאכדעם וואס די פלייט האט געלאנדעט, וועט דער פילאט זיך נאכאמאל טרעפן מיט די מאנשאפט און הערן אויב איינער האט עפעס איבערצוגעבן. דער קא-פילאט דארף דעמאלט איבערקוקן אלע אינסטרומענטן און זיכער מאכן אז אלעס ארבעט געהעריג.
די איינציגסטע פיזישע ארבעט וועלכע דער פילאט טוט איז דאס אויפהייבן און לאנדן. איבער די גאנצע רייזע פארן די היינטיגע פליגער אויטאמאטיש, און די פילאטן דארפן נאר האלטן אן אויג. אויפהייבן און לאנדן איז א שווערע ארבעט יעדעס מאל, און אפילו די מערסט ערפארענע פילאטן אטעמען אפ נאך יעדע לאנדונג. די פילאטן דארפן זיין גרייט יעדע מינוט אין פאל עס מאכט זיך אן עמוירדזשענסי, און דאן וועלן זיי מוזן איבערנעמען דאס רעדל, ווייל די פליגער זענען אזוי איינגעשטעלט אז ווען עס מאכט זיך די מינדעסטע פראבלעם טוט זיך די אויטאמאטישע סיסטעם אויסלעשן.
זינט פלייטס פארן איבער די גאנצע וועלט און די קאנטראל טורעמעס מוזן זיין אין קאנטאקט מיט די פילאטן, האבן די עירליינס אויפגעצויגן די ענגלישע שפראך אלס די אפיציעלע שפראך וואס ווערט גענוצט אין אלע קאנטראל צימערן אין די גאנצע וועלט. אויב דער פילאט קען די נאטיווע שפראך דעמאלט וועלן זיי יא רעדן אין זייער שפראך.
טייל פילאטן קענען נאר אזויפיל ענגליש וויפיל עס פעלט אויס צו פארשטיין די קאודס, און עס האט שוין טאקע פאסירט מער ווי איין עקסידענט נאר צוליב די אומפארשטענדעניש פון די קאנטראל טורעם און דער פילאט.
פלייט אטענדענטס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס געזעץ פארלאנגט אז עס מוז זיין כאטש איין פלייט אטענדענט פאר יעדע 50 פאסאזשירן. די ארבעט פון די פלייט אטענדענטס הייבט זיך אן בעפאר דער ערשטער מענטש טרעט ארויף אויפ'ן פליגער, און ענדיגט זיך נאכדעם וואס דער לעצטער מענטש טרעט אראפ.
בעפאר די טירן ווערן געעפענט דארפן אלע פלייט אטענדענטס זיין גרייט אויף זייערע פאזיציעס, און ווען די פאסאזשירן קומען ארויף דארפן זיי צייגן די זיץ פלעצער, העלפן ארויפלייגן די באגאזשן, טרענירן די פאסאזשירן וועלכע זיצן ביי די עמוירדזשענסי טירן צו זיין גרייט, צייגן די זיכערהייטן וועלכע דער פליגער פארמאגט, און זיכער מאכן אז יעדער איז צוגעבינדן מיט די זיץ פאסיקעס.
ווען דער פליגער איז גרייט זיך צו הייבן וועט דער פילאט געווענליך אויסרופן צו דערמאנען די פלייט אטענדענטס זיי זאלן זיך צובינדן צו די ספעציעלע דזשאמפ זיצן וועלכע זענען אינסטאלירט פון פארנט און פון אונטן.
איינמאל דער פליגער איז שוין אויסגעגליכן וועלן זיי צוגרייטן איבערבייסונגן און מאלצייטן פאר די פאסאזשירן.
אזוי זענען זיי פשוט'ע באדינער, אבער זיי זענען אויך געלערנט צו זיין גרייט אין פאל פון א עמוירדזשענסי. זיי דארפן קענען בארואיגן די פאסאזשירן, און וועלן העלפן די פאסאזשירן ארויסגיין פון דעם פליגער בעפאר זיי קענען ארויסגיין. סיי וואספארא פראבלעם עס מאכט זיך זענען זיי פאראנטווארטליכט צו האלטן די פאסאזשירן רואיג און געבן הילף פאר די וואס דארפן עס.
די עירליינס פרובירן צו נעמען פריינטליכע און העפליכע מענטשן אלס פלייט אטענדענטס, וועלכע קענען אויך צייגן א רואיגע געמיטער אין פאל פון א פאניק. די געקליבענע קאנדידאטן ווערן טרענירט פאר 2 מאנאטן און אויב זיי מאכן דורך אלע טעסטן ווערן זיי אויפגענומען צו די דזשאב. עס שרייבן זיך איין פיל מער קאנדידאטן וויפיל עס איז מעגליך אויפצונעמען, ווייל די ארבעט איז פאררעכענט אלס א גרינגע ארבעט מיט אסאך בענעפיטן.
רוב עירליינס וועלן לאזן זייערע פלייט אטענדענטס פארן סייוויי פאר קוים עטליכע דאלאר אויב עס איז פאראן איבעריגע זיצן.
פלייט אטענדענטס זענען איינגעשטעלט אזויווי די פילאטן, און עס זענען פאראן די וואס האבן א סקעדזשועל און עס זענען פאראן אסאך אין רעזערוו וואס ווייסן נישט וואו די נעקסטע מינוט וועט זיי טראגן. די וואס פארן ווייט באקומען שטיבער אין האטעלן איבער צו נעכטיגן, און טייל קומען יא צוריק אהיים יעדע נאכט.
מאנשאפט היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען פליגער האבן אנגעהויבן פליען אין דער לופטן זענען די פילאטן געווען די משה-מענטשן וועמען יעדער האט ארויפגעקוקט. ווען איינער האט באגעגענט א פילאט איז געווען א גאנצע שמחה אזויווי איינער זאל היינט טרעפן דעם פרעזידענט. פירן א פליגער איז געווען א שווערע ארבעט וואס ווייניג האבן געקענט כאטש עס איז נאר געווען איין קאנטראל רעדל און דאס אלעס. ווען פליגער טעכנאלאגיע איז געווארן מער פארגעשריטן האבן די פילאטן געהאט א גרינגערע ארבעט אבער די טרענירונג האט געדויערט פיל לענגער ווייל די פילאטן האבן זיך געברויכט אויסלערנען וואס יעדע אינסטרומענט טוט און וויאזוי מען קאנטראלירט דאס.
אין די צייטן פון די ערשטע וועלט קריג האט זיך אנגעהויבן פילאט טרענירונג אין די מאסן אבער נאר פאר די מיליטער. נאך די קריג און נאכמער נאך די צווייטע וועלט קריג האבן די פילאטן אנגענומען קאמערציאלע פלייטס און אלע פילאטן זענען געווען קריג'ס העראס. היסטאריע זאגט אז נאך אין 960' זענען אלע פילאטן געווען ווייסע מענער מיט א מיליטערישע רעקארד. מיט די יארן האט זיך דאס געטוישט און די עירליינס האבן אנגעהויבן אויפנעמען אויך פרויען און מינאריטעט פילאטן און מען האט געגעבן די מעגליכקייט אפילו פאר די וואס וואס זענען נישט געווען אין די מיליטער אזוי לאנג ווי זיי האבן די ריכטיגע ערפארונג. היינט זענען טאקע נאר האלב פון די פילאטן מיליטער לייט.
אין די ערשטע יארן פון קאמערציאלע עירקרעפט זענען רוב פליגער געפארן מיט קארגא און האבן אויפגענומען ווייניג מענטשן ווייל עס איז געווען זייער טייער. עס זענען פארשטייט זיך נישט געווען קיין פלייט אטענדענטס און יעדער האט זיך געדארפט ספראוון מיט זיך אליינס און די פילאטן האבן מיטאמאל געהאט צייט אנצוקוקן די פאסאזשירן ווייל זיי זענען געווען זייער פארנומען. ווען עירליינס זענען געווארן מער פארנומען און זיי האבן אויפגענומען מער פאסאזשירן האבן געוויסע עירליינס אויפגענומען יוגנטליכע צו העלפן די פאסאזשירן און געבן אינפארמאציע. אין 930' האט א נוירס מיט'ן נאמען עלען טשארטש פארגעשלאגן פאר באואינג (וועלכע איז דעמאלט געווען אויך אן עירליין) אז עס וואלט געווען א גוטע געדאנק איינצוטוישן די יוגנטליכע מיט רעגיסטרירטע נוירסעס וועלכע זענען געלערנט צו זיין בייהילפיג צו מענטשן און וועלן קענען העלפן אין פאל פון אן עמוירדזשענסי. באואוינג האט געפאלן די געדאנק און האט אויפגענומען 8 נוירסעס פאר א 3 מאנאטן פראבע אויף עטליכע פון איר עירקרעפט. די פראבע איז געווען א סוקסעס און די פאסאזשירן האבן אויסגעדרוקט שטארקע צופרידנהייט פון די העפליכע נוירסעס. פון דארט האט שוין נישט געדויערט לאנג ביז אלע עירליינס האבן נאכגעטאן דאס זעלבע און מיט דער צייט האבן די פלייט אטענדענטס מער נישט געברויכט זיין קיין נוירסעס, אבער די העפליכקייט און צוגעלאזנקייט איז געבליבן א וויכטיגע עלעמענט אין זייער שטעלע.
די ניי אויפגעקומענע פלייט אטענדענטס זענען גערופן געווארן סטוארדסעס און האבן נאר געמעגט זיין יונגע פרויען וואס האבן נאך נישט געהייראט ווייל די עירליינס האבן געהאלטן אז א געהייראטע פרוי וועט נישט קענען טאן די ארבעט זייענדיג אזויפיל אוועק פון אינדערהיים (אמאל איז געווען אן אנדערע וועלט). זיי האבן געמוזט זיין א געוויסע הויך און א געוויסע וואג זיכער צו מאכן אז זיי זענען גענונג אקטיוו און צוגעשטעלט פאר די ארבעט. די שטעלע איז געווארן זייער אן ארויפגעקוקטע דזשאב אבער די פלייט אטענדענטס זעלבסט האבן נישט גענאסן קיין סאך בענעפיטן אין יענע יארן און האבן באקומען גאר ווייניג באצאלט.
מיט די יארן האט זיך אבער אלעס געטוישט און יעדער האט געקענט ווערן א פלייט אטענדענט. די עירליינס האבן זינט דאן שטענדיג אויפגענומען מענער און פרויען אייניג און פון אלע סארטן און היינט באקומען זיי די זעלבע בענעפיטן פון די פילאטן, ווייל די עירליינס האבן באשלאסן אז די פלייט אטענדענטס זענען דאס געזיכט פון די עירליין וועלכע די פאסאזשירן זעען דורכאויס רוב שטונדן פון א פלייט.


text:
20סטן אויגוסט
דעם 20סטן אויגוסט איז דער 232סטער טאג פון יאר (233סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 133 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1914 - ערשטע וועלט מלחמה: דייטשלאנד נעמט איין בריסל
- 1960 - סענעגאל פראקלאמירט זיין זעלבשטענדיקייט
- 1968 - מיליטער פון די ווארשעווער בונד לענדער אינוואדירן טשעכאסלאוואקיי.
- 1991 - עסטלאנד פראקלאמירט זיין זעלבשטענדיקייט פונעם ראטן פארבאנד.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1710 - טאמאס סימפסאן, בריטישער מאטעמאטיקער (געש' 1761)
- 1833 - בענזשעמין העריסאן, דער 23סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטטאן (געש' 1901)
- 1941 - סלאבאדאן מילאסעוויטש, געוועזענער פרעזידענט פון יוגאסלאוויע און סערביע (געש' 2006)
- 1944 - ראדזשיוו גאנדי, פרעמיער מיניסטער פון אינדיע (דערמארדעט 1991)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פייערטעג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אונגארן -סטעפאן טאג


text:
מאנגאלישע אימפעריע
די מאנגאלישע אימפעריע וואס האט עקזיסטירט אין די 13טן און 14טן יארהונדערטער איז געווען געווען די גרעסטע אימפעריע אין דער געשיכטע פון דער וועלט. זי האט אנגעהויבן אין צענטראלער אזיע און שפעטער האט געצויגן פון דעם ים פון יאפאן אין מזרח ביז מזרח אייראפע אין מערב, און פון סיביר אין צפון ביז דרום-מזרח אזיע, אינדיע און דעם מיטל מזרח אין דרום. די אימפעריע, ביים גרעסטן, האט באדעקט א שטח פון 24 מיליאן ק"מ2 (16% פון דער ערדס יבשה) מיט א באפעלקערונג פון איבער 100 מיליאן מענטשן.
די מאנגאלישע אימפעריע האט אנגעהויבן אין 1206 ווען דזשינגיס כאן האט פאראייניקט די מאנגאלן און די טערקישע שבטים אין דעם ראיאן וואס איז היינט מאנגאליי. די אימפעריע האט געוואקסן גישווינט ווען די מאנגאלן האבן אינוואדירט אלע לענדער וואס זיי האבן געגרענעצט אונטער דער הערשאפט פון זיין אייניקל קובליי כאן. דאס האט געברענגט צו א גרויסן האנדל צוויישן מזרח און מערב.
שפעטער האט די אימפעריע זיך צעשפאלטן אויף פיר קלענערע אימפעריעס. די לעצטע פון זיי האט געדויערט ביז 1368.
רעליגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די מאנגאלן זענען געווען זייער טאלעראנט צו אלע רעליגיעס. דזשינגיס כאן האט איינגעפירט א געזעץ וואס האט גאראנטירט פרייהייט פון רעליגיע דורכאויס דער אימפעריע. אלע פירער פון רעליגיעס זענען געווען באפרייט פון שטייערן.


text:
1966
1966 איז דאס 66סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1966 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 14טן פעברואר - דער אויסטראלישער דאלער ווערט די אפיציעלע וואלוטע אין אויסטראליע.
- 13טן יוני - אמעריקאנער הויכגעריכט פסקענען אז די פאליציי מוז אינפארמירן חשודים זייערע רעכטן פארן אויספרעגן .
- 6טן יולי - מאלאווי ווערט רעפובליק.
- 30סטן סעפטעמבער - דער בריטישער פראטעקטאראט "בעטשואנאלאנד" פראקלאמירט זעלבשטענדיקייט און ווערט די רעפובליק פון באצוואנע.
- 4טן אקטאבער - באסוטאלאנד ווערט אומאפהענגיק פון בריטאניע און ענדערט זיין נאמען צו לעסאטא.
- 9טן דעצעמבער - בארבאדאס ווערט א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער.
- 10טן דעצעמבער - ש"י עגנון באקומט דעם נאבעל פריז פאר ליטעראטור.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 7טן אויגוסט - זשימי וויילס, גרינדער פון וויקיפעדיע
- 9טן אקטאבער - דייוויד קאמעראן, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 20סטן פעברואר - טשעסטער נימיץ, קאמאנדיר פון דעם אמעריקאנער פלאט אינעם פאציפישן אקעאן ביי דער צווייטער וועלט מלחמה (געב' 1885)
- 6טן סעפטעמבער - הענדריק פערווארד, פרעמיער מיניסטער פון דרום אפריקע (געב' 1901)


text:
ביבליאגראפיע
ביבליאָגראַפֿיע איז די שטודיע פֿון ביכער, ווער עס זענען זייערע מחברים, אין וועלכע יאָרן זיי האָבן געלעבט, ווען און אין וועלכע באַדינגונגען די ביכער זענען אַרויס.
עס איז א ליסטע פון ווי ער האט דאס געזאגט; ווען ער האט דאס געזאגט; פארוואס האט ער דאס געזאגט; אבער אזוי ווי מען קען נישט אריינפאקן אלע אינפארמאציע אינעם תוכן הענין, מאכט מען א נומער און דאס דינט ווי א רעפערענץ אויפצוקוקן די פרטים איבער דעם מקור.
דער טייל פון א ספר וואס לייגט צוזאם אלע מקורות פון ווי ער נעמט דאס, אין די מער הלכה ספרים איז דאס אויפן זעלבן בלאט, אבער אין די וועלטליכע ספרים איז דאס אין די סוף ספר, און מיט נומערן דאס צו רעפערענצן.
זעהט װיקיפּעדיע:צייגט מקורות פאר הילף וויאזוי דאס צו טאן אין וויקיפעדיע ארטיקלן.


text:
ליידי גאגא
דזשאָען סטעפֿאַני זשערמענאַטאָ (געב' דעם 20סטן מערץ 1986) מער באַקאַנט מיט איר בינע נאמען לײדי גאַגאַ איז אן אמעריקאנער זינגערין און לידער שרייבערין, בעיקר פון דעם עלעקטרא זשאנער. אין אויגוסט 2008 האט זי פובליקירט איר ערשטן אלבאם "The Fame" מיט די סינגלען "Just Dance" און "Poker Face" װאָס איז געװען װי די העכסטע ליד אין איבער 15 מדינות. אין 2009 די סינגל "Love Game" און "Paparazzi". פֿעברואַר 2010 האָט זי פּובליקירט איר סינגל "Telephone" װעלכע האָט דערגרײכט די העכסטע שטאָפּלען אין דער גאָרער װעלט. אין פעברואר 2011 האט זי פובליקירט איר סינגל "Born This Way". אין מאי 2011 האט זי פובליקירט זירע אלבאם "Born This Way", און ס'האט זיך פארקויפט איבער א מיליאן קאפיס אינעם פאראייניגטע שטאטן, אינעם אלבאם איז אריינגערעכנט טעמעס פון סעקסואליטעט און רעליגיע.
זי האָט געלערנט אַלס מײדל אין אַ קאטוילישע שולע, א שולע נאָר פֿון מײדלאַך.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
מאיר שילער
ר' מאיר שילער איז א חסיד'ישער איד פון מאנסי, און א באוואוסטער שרייבער, דענקער, רעדנער, און בעל מחנך.
אינהאַלט
התקרבות צו אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מאיר שילער איז אויפגעוואקסן ביי נישט-פרומע עלטערן, און האט שטודירט אין פובליקע שולעס אין זיין יוגנט. אלס יונגער בחור האט ער באגעגנט א סקווערער חסיד, הר"ר משה אייזנבאך, וועלכער האט אים איינגעלאדנט אויף שבת קיין סקווער און מיט אים ליבליך פארברענגט. דאס האט אים געברענגט צו ווערן גענצליך פרום, און איז שפעטער געגאנגען לערנען אין דער ברויער ישיבה אין וואשינגטאן הייטס. ער האט זיך מדבק געווען אין דעם אלטן סקווערער רבי, וועלכע האט געמאכט אויף אים א טיפן איינדרוק. אויך האט ער פארברענגט לאנגע שעות מיט דעם היינטיגן סקווערער רבי, מיט וועמען ער איז געווארן נאנט בידידות. דאס האט אים צוגעברענגט גענצליך איבערצולאזן זיין מאדערענם יוגנט און געווארן א סקווערער חסיד אין פולן זין, און איז געגאנגען לערנען אין דער סקווירא ישיבה, און דערנאך אלס יונגערמאן אין סקווירא כולל.
אויך איז ער פון לאנגע יארן געווען גאר נאנט מיט הרב נארמאן (נחום) לאמם, דער לאנגיעריגער פרעזידענט פון ישיבה אוניווערסיטעט און ראש ישיבה פון ישיבת רבנו יצחק אלחנן, און האלט זיך טיילווייז אלס זיינס א תלמיד.
היינט צוטאגס דינט ער אלס מרביץ תורה אין דער הויך שולע פון ישיבה אוניווערסיטעט, וואו ער ברענגט אריין ווארימקייט צו אידישקייט און איז שטארק משפיע אויף קינדער פון מאדערנע שטיבער.
זיינע אייניקלעך אין מאנסי לערנען אין דער עקסטרעמער פרומער תלמוד תורה תשב"ר מאנסי וועלכע האט בכלל נישט קיין ענגלישע לימודים, און נעמט נישט קיין שום רעגירונגס שטיצע.
אקטיוויטעטן און השקפות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מאיר שילער איז אויך באקאנט אלס א טאלאנטפולער רעדנער, דענקער, און שרייבער אויף אידישקייט און אויף אלגעמיינע פאליטישע און סאציעלע אנגעלעגנהייטן.
זיינע פאליטישע מיינונגען זענען מערסטנס רעכט און קאנסערוואטיוו, זייענדיג א שטארקער שטיצער פון רעליגיעזע מאראלן. אויך איז ער באקאנט פאר עקסטרעמע רעכטע מיינונגען בנוגע ראסע אפטיילונג, האלטנדיג אז דער אנגענומענער רוח פון מולטי-קולטוראליזם ברעכט אונטער דעם גרופע אידענטיטעט פון דער ווייסער ראסע און דער ווייס/אייראפעאישן קולטור. זיין מיינונג איז אז צוליב גענעטישע און קולטורעלע דיפערענצן צווישן ראסעס איז ראטזאם פאר ראסעס זיך צו האלטן אפגעטיילט.
זיינע מיינונגען איבער ראסע האבן אים געברענגט אין נאנטע פארבינדונג מיט עטליכע פירער פון ווייס-סופרעמאסיסט גרופעס ווי דזארעד טעילאר, מייקל לעווין, און דער אמעריקאנער רענעסאנס ארגאניזאציע [1]. אין תשנ"ח, ביי דער יערליכער קאנפערענץ פון אמעריקאנער רענעסאנס, איז ער געווען דער איבעראשנדער הויפט רעדנער.
אויך באשולדיגט ער די מאכטפולע איינפלוס פון אידן איבער דער וועלט אלס שולדיג אין טייל פאר דער סכנה פאר דער ווייסער/אייראפעאישער קולטור, און צוליב דעם צייגט ער סימפאטיע פאר עקסטרעמע רעכטע און ראסיסטישע גרופעס, כאטש זיי זענען טייל מאל אויך אנטיסעמיטיש.
צוליב זיינע מיינונגען איבער ראסע אנגעלעגנהייטן איז ער ביי פיל גאר קאנטערווערסיאל, אזוי ווייט אז ער האט געמוזט צוזאגן פאר דער אדימינסטראציע אין ישיבה אוניווערסיטעט, אז ער וועט נישט רעדן צו זיינע שטודענטן איבער זיינע מיינונגען בנוגע ראסיסטישע פראגעס.
אויך טוט ער קריטיקירן די טראדיציאנאלע אידישע שטעלונג לגבי די אומות העולם, און שטיצט די "תורה ומדע" השקפה, וועלכע נעמט אן אז וויסנשאפט און אלגעמיין-וועלטליכע קולטור האט אויך א ווערד פאר דעם איד אין זיין גאט-דינסט. אויך אין רעליגיעזע ענינים איז זיין מיינונג אז דאס גאנצע מענטשהייט, נישט נאר אידן, פארמאגט אן אמת'ע רעליגיעזע טראדיציע, איבערהויפט קריסטן און מוסלמענער, וועלכע, ווי אידן, גלייבן אין איין גאט.
בנוגע עקאנאמישע און הומאניסטישע אנגעלגענהייטן זענען זיינע מיינונגען אפט לינק און ליבעראל, און ער גיבט זיך אן אלס א שטיצער פון אמת און יושר. צוליב זיין סימפאטיע פאר דעם פאלעסטינער פאלק און זייערע ליידן סימפאטיזירט ער מיט נטורי קרתא, און איז א נאנטער פריינד פאר הרב משה בער בעק, רב און רוחניות'דיגער משפיע פון קהל בית יהודי, און ער טרעט כסדר אויף מיט רעדעס, און ער שרייבט ארטיקלען פאר זיי, און אנדערע נטורי קרתא פירער. ער פארמאגט אויך "נייע רעכטע" סימפאטיע לגבי די מלחמה פון גוים אין צפון אירענלאנד פאר זעלבסטשטענדיקייט, און טוט גאר פארצוגן א נייע פלאן וועלכער זאל ערמעגלעכן ביידע פראקציעס אין צפון אירעלאנד צו לעבן צוזאם בשלום.
דאס אלץ, אינאיינעם מיט זיין אידענטיטעט ווי א סקווירא חסיד און זיינע טעטיגקייטן ביי די מאדערן ארטאדאקסישע קרייזן, מאכט אים גאר אייגענארטיג.
ספארט פאנאטיקער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויך איז ער א געבויטער אטלעטיק און ספארטלער, און איז א פייערדיגער ליבהאבער פון פארשידענע ספארט שפילעריי. ער האט געדינט אלס האקי איינלערנער פאר די תלמידים אין ישיבה אוניווערסיטעט הויך שולע ביז 1995. נאך פירן זיין גרופע זעקס מאל אין א צי צו געוואונען דער טשאמפיאנשאפט פון דער ישיבה האקי ליגע, האט ער אפגעטרעטן פון זיין אמט אלס קאוטש.
קשר צו סקווירא און רחמיסטריווקא[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער האט געוואוינט אין סקווירא שטעטל אבער ער האט זיך אוועקגעצויגן קיין מאנסי צוליב דעם וואס ער האט געהאט פארשידענע פראגעס איבער דער היינטיגער סקווערער הנהגה, וועלכע איז גאר אנדערש ווי ביים אלטן סקווערער רבי'ן, צו וועמען ר' מאיר איז געווען שטארק אדוק בלב ונפש. ער איז אבער ווייטער שטארק פארבונדן מיטן סקווערער רבי'ן, אבער מער אלס פריינט ווי חסיד. אויך איז ער איז שטארק באפריינדעט מיט דער סקווערער הנהלה, און סקווערער חסידים, און ער שטייט זיי אפט צו הילף מיט זיינע פראפעסיאנאלע טאלאנטן לשם מצוה בלי שום תשלום גמול.
זיין אנגייענדע געטריישאפט צום סקווערער רבי'ן, האט זיך גאר שטארק איבערצייגט אין צייט פון דעם פעדעראל סקאנדאל אינערהאלב דער סקיוורא אדמיניסטראציע. דער עפיזאד האט ר' מאיר'ן גאר שטארק אנגעווייטאגט, אבער זיין געטריישאפט און ידידות צו סקווירא האט אים געטריבן זיי ווייטער ארויסצוהעלפן, און ער האט געדינט אלס אפיציעלער פירשפרעכער פאר סקווירא כלפי דער גוי'שער פרעסע.
אין ה'תשס"ו) איז ער געווען פון די בעלי בתים החשובים וואס האבן זיך באטייליגט אין דעם התייסדות פונעם רחמיסטריווקער ביהמ"ד אין מאנסי, און ער איז פון די פני הקהילה אין דעם ווארימען חסידישן שטיבל. ער איז אויך פון די וועלכע זענען א רוח החיים פון איר עקזיסטענץ, און ער האט מקבל מרות געווען פונעם רחמיסטריווקער רבי פון בארא פארק, און רחמיסטריווקער חסידים ווייזן עם ארויס גרויס קירבות.
געהילף פאר'ן חרד'ישן ציבור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויך איז ער תל תלפיות פאר אלע קרייזן, ער איז א זעלטנהייט פון א פיגור וואס נהנין ממנו עצה ותושיה, נישט נאר אין די מאדערנע קרייזן נאר אויך און סאטמאר און נטורי קרתא קרייזן, ווצב"ש די פארוואלטונג פון התאחדות הרבנים דארה"ב וקאנאדא האט זיך כמ"פ געוואנדען צו עם בנוגע ענגליש-וועלטלעכע אנגעלעגנהייטן, און ער האט געהאט קירבות ביי ר' נתן יוסף מייזעלס, וועלכער איז געווען יד ימינו פון פריערדיגן סאטמארער רב.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- הרב שילער שרייבט איבער זיינע באציאונגען מיט ישיבה אוניווערסיטעט
- אן ערקלערונג פון רב שילער איבער זיינע מיינונגען
- אן אינטערוויו מיט רב שילער איבער נטורי קרתא און ציוניזם
- א שמועס מיט רב שילער - געדאנקען איבער קאנסערוואטיזם, רעליגיע, און ליבעראליזם
- באריכט פון דעם 1998 אמעריקען רענעיסאנס קאנפערענץ וואו רב שילער איז געווען דער מיסטעריזער סורפרייז רעדנער
- אַ חסיד'ישער ספּאוקספּערזאָן אינדאָרסירט מאָדערנקײַט - און ראַסע פאַרטײַלונג


text:
יהודה המכבי
יהודה המכבי איז געווען דער זון פון מתתיהו הכהן, פון די חשמונאים. ער איז געווען דער אנפירער פון דעם אויפשטאנד קעגן די גריכן און אנטיוכוס, און דערפאלגרייך געגרינדעט א יידיש זעלבסטשטענדיק לאנד אין ארץ יהודה, וואס שפעטער דורך זיינע נאכפאלגער, איז פארברייטערט געווארן צו א קעניגרייך.
ער איז געווען דער דריטער זון פון מתתיהו, פון זיינע פינף זין, געבוירן אין מודיעין, אויף די בערג פון יהודה.
די באדייט פון מכבי איז נישט באוואוסט. לויט יוסיפון איז עס אויפן פסוק מי כמכה באלים ה', אנדערע טענהן אז עס קומט מיט א ק', און אזעלכע זאגן אז עס איז דאס לאטיינישע ווארט פאר מצביא, וואס מיינט גענעראל אין העברעיש, נאר אין לאטייניש זאגן זיי מקבי בטעות.
דורכאויס דעם אויפשטאנד פון די רעליגיעזע יידן קעגן די גריכן, און די מתייוונים, איז יהודה געווארן הויפט אנפירער, נאכדעם וואס זיין טאטע איז געשטארבן. צום סוף האט ער באפרייט ארץ יהודה פון די גריכן, אויסער אין ירושלים, ווי עס איז געבליבן א קליינע אנוועזנהייט, קעגן איבער די הר הבית.
וויבאלד די יוונים האבן געהאט א מאכטפולע ארמיי, האט יהודה זיך בעיקר באנוצט מיט גערילא טאקטיקן, און מיט פלוצימדיקע אנפאלן. אין עטליכע קאמפן האט יהודה באוויזן צו צעשמעטערן גאנצע ארמייען פון די גריכן. און יהודה האט באוויזן אומצוברענגען די גענעראלן מיט זיינע אייגענע הענט.
די קאמף אין (עמאוס) לאטראן, איז א גאר באוואוסטע קאמף, אין וועלכע יהודה האט מיט זיינע 6,000 קעמפער, באוויזן דאס אומגלויבלעכע, און באזיגט אן ארמיי פון 40,000 פוסגייער, און 7,000 רייטער. דורך א געניטער איינפאל. גרעגאריעס די גריכישע גענעראל, האט גענומען טייל פון זיין ארמיי, און פארלאזט זייער באזע, יהודה האט דאס געזען, איז ער געווען זיכער, אז גרעגאריעס פלאנירט צו אטאקירן ביינאכט, דעריבער האט ער באשלאסן דעמאלט צו אטאקירן דעם פיינט אויפן פלאץ, ביים אטאקע האט ער אומגעברענגט 9,000 גריכן, די איבריקע זענען אנטלאפן. אין די יידישע לאגער האט ער געלאזט די פאקלען ברענען, אזוי ארום האט גרעגאריעס געמיינט אז די יידן זענען אנטלאפן, האט ער זיי אויפגעזיכט, נאכן נישט טרעפן די יידן האט ער זיך אומגעקערט צו זיין באזע, ווי יהודה האט אטאקירט גרעגאריעס, זיי זענען אלע אנטלאפן אן א קאמף, און מיטדעם האט יהודה געהאט א גלענצענדע זיג. וואס שפעטער זענען אנדערע יידן וואס האבן נישט געוואלט אריינגיין אין מיליטער, האבן זיך יעצט אנגעשלאסן.
נאכן באפרייען ארץ יהודה, און אויסרייניקן ירושלים, האט זיך די פאמיליע פארנומען מיט ארויסהעלפן די יידן אין גליל. ער און זיין ברודער שמעון התרסי, האבן זיך צעטיילט, ער אין גלעד, אדום, און פלשתים, און שמעון אין גליל.
אין איינע פון די קאמפן איז אלעזר המכבי אומגעקומען, דער ברודער פון יהודה, נאכן ווערן איבעגעטרעטן פון אן העלפאנד. אין די קאמף האבן די חשמונאים געהאט א נידערלאגע, און די גריכן האבן אנגעהויבן באלאגערן ירושלים, וואס האט זיך געענדיקט ווען אין דמשק האט פיליפוס פארכאפט די מאכט, און אריינגעווארפן אנטיוכוס דער פיפטער אין טורמע. דעריבער האבן די גריכישע ארמייען אפגעטרעטן פון זייער אפענסיווע.
שפעטער זענען נאך ארמייען אנגעקומען קעמפן מיט די יידן, מיט א גענעראל ניקנור, וואס האט זיך עטליכע מאל געטראפן מיט יהודה, אבער איז געקומען קעמפן קעגן אים, יהודה האט באוויזן אים צו הרנען.
אין א קאמף וואס באקחידעס, א גריכישע גענעראל, איז געקומען מלחמה האלטן קעגן יהודה, האט יהודה געפונען זיין טויט, און זיין ברודער האט געטראפן זיין קערפער. זיי האבן געברענגט זיין קערפער קיין מודיעין און אים דארט באגראבן.
זיינע צוויי ברידער שמעון התרסי, און יונתן הוופסי, האבן ווייטער פארגעזעצט די קאמף קעגן די יוונים.


text:
זשאסטין ביבער
זשאַסטין דראָ ביבער (געבוירן דעם 1טן מערץ 1994) איז א קאנאדישער פאפ זינגער.
ווען ער איז אלט געווען 13 יאר האט ער אנגעפאנגען צו פארשפרייטן ווידעא קליפס ווי ער זינגט אויף דעם יוטוב וועבזייטל, פון דארטן האט ער זיך געשאפן א נאמען און אין 2009 האט ער ארויסגעגעבן זיין ערשטען אלבאם "My World". און 2010 איז ארויסגעקומען דער אלבאם "My World 2.0", דער סינגל "Baby" איז די מערסטע זעהנדיגע ווידעא קליפ אויף יוטיוב. אין יאר 2011 האט ער ארויסגעגעבן דעם אלבאם "Never Say Never – The Remixes".
ביבער האט געוואונען פיר עהרעס ביי די צערענאמיע פון אמעריקאנער מוזיק אלס דער בעסטער זינגער פון MTV. ער האט אסאך נאכפאלגער בעיקר ביי די יוגנט וואס קוקן אויף אים שטארק ארויף אלס א מאדעל.
ער האט זיך געלאזט טאטואירן אויף זיין קערפער מיט די אידישע בוכשטאבן פון "ישוע"
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
כאסני מובאראק
מוכאַמאַד כאסני מובאַראַק (געב' 4טן מיי 1928) איז געווען דער פערטער פרעזידענט פון עגיפטן, אין אמט פון 14טן אקטאבער 1981 א וואך נאכן געשאסן ווערן פון אנוואר סאדאט 6טן אקטאבער 1981 ביזן 11טן פעברואר 2011.
ער איז געבוירן אין על-מעסעלעכא, עגיפטן, צפון פון קאהיר אין 1928, צו א פאמיליע וואס האט זיך באשעפטיקט מיט לאנדארבעט.
אבער ווען ער איז עלטער געווארן, איז ער אריין אין דער אקאדעמיע פון פליער, און ביי דער זעקסטאגיקע מלחמה איז ער געווען א קאמאנדיר פון א לופט באזע. נאך דער מלחמה, איז ער געווארן באויפטראגט צוריק אויפצושטעלן די לופט כוחות, און ער איז געווארן דער שעף פון די לופט כוחות פון עגיפטן, און ביי דער יום כיפור מלחמה, איז עס שוין געווען אסאך שטערקער, און מער פארגעשריטן ווי בעפאר.
ער איז געוואקסן אין ראנג פון אינערהאלב די עגיפטען לופט פלאט רייען ביז ער איז געווארן וויצע פרעזידענט. און דערנאך פרעזידענט, מובאראק ווערט פארעכענט אלס איינער פון די שטערקסטע איינפלוסרייכסטע פירער אין מיטל מזרח אין אויף די אראבישע וועלט.
ווען אנוואר סאדאט איז געהרגט געווארן אין 1981, איז ער געווארן פרעזידענט פון עגיפטן, און זייענדיק איינער פון די מאכטפולסטער פירער פון דעם מיטל מזרח, און דער אראבישער וועלט, שפילט ער א ראלע אין די פאליטיק, אי בנוגע ישראל אי אין אנדערע עניינים.
ער האט רעזיגנירט פון אמט 11טן פעברואר 2011, און די ארמיי האט איבערגענומען דאס פירערשאפט אין לאנד.


text:
קאראטשי
קאארדינאטן: 24°51′N 67°02′E / 24.85, 67.033
קאַראַטשי (אורדו: کراچی; ענגליש: Karachi) איז די גרעסטע שטאט פון פאקיסטאן. די שטאט איז דער פינאנציעלער און האנדלס-צענטער פון פאקיסטאן. ער האט צוויי חשובע פארטן. די שטאט געפינט זיך אויפן בארטן פונעם אראבישן ים מערב פונעם אינדוס דעלטע. זיין באפעלקערונג איז אומגעפער 12 מיליאן, אזוי איז ער די דריטע גרעסטע שטאט אין דער וועלט, נאך שאנכיי און מומביי.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די בריטישע מזרח אינדיע געזעלשאפט האט איינגענומען די שטאט אין 1839. אין 1843 איז זי אנעקסירט געווארן צו אינדיע צוזאמען מיטן סינדה. נאכדעם איז קאראטשי געווארן די הויפטשטאט פון סינדה. ווען פאקיסטאן איז געווארן זעלבשטענדיק אין 1947 איז קאראטשי געווארן די ערשטע הויפטשטאט.
קלימאט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאראטשי האט א טרוקענעם קלימאט, מיט נישט מער ווי 250 מ"מ רעגן א יאר.
ספארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער הויפט ספארט אין קאראטשי אין קריקעט.


text:
1963
1963 איז דאס 63סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1963 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן מיי - אפריקע איינקייט ארגאניזאציע געגרינדעט אין אדיס אבאבא, עטיאפיע
- 20סטן יוני - דער "האט ליין" ווערט איינגעשטעלט צווישן אמעריקע און רוסלאנד, כדי צוריקצהאלטן דאס אונהייב פון א אטאמישער קריג.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 6טן אפריל - רפאל קארעא, היינטיקער פרעזידענט פון עקוואדאר


text:
קאלאמביע, דרום קאראליינע
קאלאַמביע (ענגליש: Columbia) איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון דעם שטאַט דרום קאראליינע אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, פלאצירט ביים צוזאמענפלוס פון די סאלודא און בראד טייכן, וואו זיי קומען צוזאמען צו שאפן דעם קאנגארי טייך. אינעם 2010 צענזוס האט מען געציילט דארטן 129,272 איינוואוינער.
אין קאלאמביע געפינט זיך דעם שטאַטס גרעסטע אוניווערסיטעט, דער אוניווערסיטעט פון דרום קאראליינע.
אין 1786 האט דער שטאַט באשלאסן צו בויען א נייע הויפטשטאט אויפן ארט ווי קאלאמביע געפינט זיך היינט.
צווילינג שטעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאלאמביע האט פיר צווילינג שטעט:


text:
שרייבן
צו מיינט איר הילף:שרייבן? אדער צו מיינט איר א באשרייבונג?
שרייבן איז די קונסט אראפצולייגן ווערטער, סימבאלן, נומערן, אותיות און זאצן, דורך די פינגער צי דורך א פען אויפן פאפיר אדער קלאוויאטור טייפן אויף א קאמפיוטער, וואס מ'וויל קאמוניקירן נישט דורכן מויל.
וויבאלד שרייבן איז אנדערש ווי רעדן, וואס מ'קען נישט נוצן דערביי די הענט, פנים, און ניגון צו מסביר זיין וואס די ווערטער באדייטן, ברויך מען זיך האלטן גאר שטרענג צו כללים, כדי די ווערטער, טינט, פינגערקלאפעריי זאלן נישט זיין להבל ולריק.
דער וואס שרייבט ביכער הייסט א שרייבער.