text:
כל Free אָנליין גאַמעס פֿאַרשטעלן זיך איז אַ אַנלימאַטאַד נומער פון שניט פֿאַר אַ פאַרשיידנקייַט פון העלדן זייף אָפּעראַס, קינאָ, קונסט און אַנימאַטעד. אַפֿילו אויב איר שפּילן די גאנצע טאָג, נאָך טוט ניט פאָרן אַלע די שפּאַס. יעדער העלדין חלומות פון פּאַסיק אַ מאָדעל, וואָס איר פּיקט איר קאָסטיום פֿאַר די סימכע פון וואָכעדיק לעבן, אַרומפאָרן. ספּעציעל אַטראַקטיוו חתונה פֿאַרשטעלן זיך, ווייַל אין דעם לעבן פון די קאַלע קענען בלויז נאָר בלייַבן אין אַזאַ אַ שיין קלייד, און איצט בנימצא פֿאַר די ענדזשוימענט פון פּאַסן פאַרשידענע מאָדעלס. ריסטריקשאַנז אויף קאָלירן און סטיל איז נישט, און איר קענען אָרגאַניזירן אַ חתונה איז גרייט.
גאַמעס קידס פֿאַרשטעלן זיך פֿאַר גערלז אַלע אַזוי אַנדערש, טאָן ניט ופהערן צו זיין שפּאַס. דאָ איר קענען שמועסן אָנליין מיט ווינקס און קלייַבן זיי באַזונדער קליידער און אַ פּאָר פון נוציק פֿליגלען. אָדער Free צו גיין שאַפּינג מיט איר דאַלז צו דערהייַנטיקן זייער מאָדערן גאַרדעראָב. איר קענען אויך שפּילן מיט מערמיידז און פּרינסעסיז וואס וויסן די סאַטאַלטיז פון די הויפּט שיינקייט און סקיללפוללי נוצן זיי. אין יעדער פאַל, די פאַרגעניגן איז געראַנטיד דורך וועשטשיטשעק מאָדערן Fittings, און יעדער אַזאַ שפּיל איז גאַנץ אָן אַ סעלעקציע פון האַירסטילעס, אַקסעססאָריעס, באַשטאַנד און צירונג.
גאַמעס ןא ךיז וט דורך קאַטעגאָריע:
מיט די קליידער קענען ווייַזן זייער יצר צו סטיל, ידעאָלאָגיע, פֿילאָסאָפֿיע, בילאָנגינג צו די לאַנד און סאַבקאַלטשער. יעדער עלטער האט זייַן אייגן קליידער און ווי זיי וואַקסן עלטער, מענטשן טוישן זייער גאַרדעראָב. קינדער דרעסיז מיט רופפלעס, ראָזעווע טייץ מיט אָרנאַמאַנץ און באָווס, וואָס זענען אַזוי ליב געהאט מוטער, Fading צו געבן וועג צו קורץ טאַפּס, סקערץ, דזשינס מיט ריוואַץ, לעדער דזשאַקיץ, ניילאָן סטאָקקינגס און אַ מאָדערן שערן. נאָך בינע יונג, דערשייַנען דעקאָללעטע אָוונט דרעסיז, עלעגאַנט אָוטפיץ פֿאַר יעדער טאָג און וואַליובאַלז, וואָס ריפּלייסט די צירונג. קידס גאַמעס פֿאַר גערלז קלייד אַרויף & נדאַש; אַ בינע פון גראָוינג אַרויף ווען זיי אָנהייבן קוקן פֿאַר זייער וועג פון שניט. פון די אינפֿאָרמאַציע לויפן פון שניט מאַגאַזינז און טעלעוויזיע מגילה קענען זיין צעמישט, אָבער אויב איר קאַנסאַנטרייט אויף די עססענטיאַלס און קליין טריט צו דערגרייכן דעם ציל, איר קענען דערגרייכן הצלחה פיל Faster ווי אויב מיר נעמען דורך שטורעם יעדער געדאַנק.
& נבספּ; אין אונדזער גאַמעס, גערלז וועט ויספאָרשן אַלע אָפּציעס אין דעטאַל און טעסטעד אין פיר אַ קאָמבינאַציע פון פֿאַרבן און קליידער. צווישן די מאָדעלס זענען גרינג צו לערנען:
יעדער כאַראַקטער לעבן אין זייַן עלעמענט, און דעריבער פאַרשידענע מין פון טייסץ און פּרעפֿערענצן, און דעריבער סאַבדזשעקץ גאַמעס אָדעוואַלאָק פֿאַר גערלז, אַ גרויס נומער
פּלייינג קלייד אַרויף, איר קענען גיין פֿאַר שאַפּינג און קלייַבן די קליידער אויף די שעלוועס פון די קראָם צו פּרובירן זיי רעכט דאָרט אין דער סאָוס צימער. און אויב איר פאַרברענגען עס מיט מיין Friends, איר קענען אַפֿילו מאַכן אַ ביסל פאַרמעסט אויף וואס וועט פאַרוויסטן די קראָם און קריגן מער סכוירע. אבער אויב איר פּרובירן צו שטיין אויף די אנדערע זייַט פון די טאָמבאַנק, איר זיך וועט ווערן די טרעגער און די דאַרפֿן צו אָרגאַניזירן דעם אָרט פונט פון פאַרקויף אַזוי אַז בויערס קען נישט באַקומען פאַרגאַנגענהייַט און שטענדיק געקוקט צו איר.
& נבספּ; חתונה קלייד & נדאַש; איינער פון די באַליבט גערלז. עס איז דאָ געזאמלט אַלע די מערסט גלענצנדיק דרעסיז, בלענדיק. וואַנינג צו קומען אַרויף מיט אייער אייגן גאַרניטער פֿאַר דער צוקונפֿט, עס איז ניט בעסער פּלאַטפאָרמע ווי קינדער ס גאַמעס פֿאַר גערלז קלייד. דאָ זענען דערלאנגט דעם טראדיציאנעלן ווייַס דרעסיז און בונט וועריאַנץ, ווי ווויל ווי פֿאַר אַ חתונה אין די נוסח פון עמאָ, גרייט אָדער וואַמפּיירז. מיר האָבן צו טאָן די נייטיק אַקסעסעריז און אָוטפיץ זענען געפֿינט אין שוואַרץ און ווערמילרויט קאָליר.
יעדער יום טוּב גיט אַ פּאַסן און אַלץ דעפּענדס אויף די אַפּקאַמינג סימכע. אין די ניו יאר, ניטל, האַללאָוועען קענען זיין אַ שיין קלייד, אָבער איר קענען קומען אַרויף מיט עפּעס ספּעציעל פֿאַר די אַפּקאַמינג מאַסקט פּילקע. פאַרבינדן דיין פאַנטאַזיע און אָנהייבן קריייטינג דיין קליידן. איר נאָך האָבן צייַט השגות, און ווען די באשטימט טאָג, איר וועט זיין גאָר אנגעברייט און קענען צו ברענגען די שפּיל צו לעבן גאַרניטער.
אויב די יום טוּב זענען זעלטן, אין וואָכעדיק לעבן מיר אָנקומען קעסיידער, און עס אויך מאכט זייַן אייגן כּללים.
פאַרקנאַסט אין ספּאָרט, מיר שטעלן די צונעמען קאָסטיום, און דיפּענדינג אויף די ספּאָרט.
& נבספּ; & נבספּ; צייטן פון די יאָר מאַכן אַדזשאַסטמאַנץ, און ליכט שירץ זענען ריפּלייסט מיט וואַרעם סוועטערז און דזשאַקיץ, און אין ווינטער דאָרט זענען סקאַרווז, כאַץ, שיך, און גלאַווז. און אויב מיר רע געגאנגען צו נאַרטע אָדער גיין אַראָפּ די באַרג אויף אַ סנאָובאָרד האָבן צו נעמען זאָרג פון דעם מונדיר.
קידס גאַמעס איצט פאַרנעמען אַ וויכטיק אָרט אין דער גאנצער קייט, וואָס קענען פאָרשלאָגן אונדז אַ שפּיל-מאַרק. ווייַל, ווי איר וויסן, פאָדערונג קריייץ צושטעלן. עס זענען עטלעכע סיבות. ערשטער, ווייניקערע מענטשן וואס האָבן ניט געדאַנק פון ווי אַ קאָמפּיוטער אַרבעט, און וואָס גיין צו דער אינטערנעץ. אין אַ משפּחה ווו די אינטערנעט איז אַ פּראָסט טייל פון וואָכעדיק לעבן, אַ קינד קענען נישט וואַקסן דיטאַטשט פון דער וועלט פון הויך טעכנאָלאָגיע. זינט וויסן אין אַ קינד העכער ווי אַז פון אַ דערוואַקסן, ער קענען שלאָגן איר שנעל מאַסטערינג פון סקילז דילינג מיט דעם מאַשין.
נעכטן, איר ווייַזן דיין קינד ווי צו ווענדן אויף די קאָמפּיוטער און ניצן די מויז צו שפּילן אַ פּשוט בליצן שפּיל אָנליין. און ווייניקער ווי אַ חודש איר האָבן שוין געדאַנק וועגן, צו שטעלן די & לאַקוואָ, פּערענטאַל קאָנטראָלס & ראַקוואָ; - א קינד דורך פּראָצעס און טעות, יקספּלאָרינג די יקסייטינג וועלט פון די גלאבאלע נעץ. און גלויבן מיר, דער מאָמענט ווען ער וואָלט שפּילן אַ קינדער ס גאַמעס, וועט לעצט זייער לאַנג. געזען די דייווערסיטי פון די ווירטואַל וועלט, ער וועט געפינען עס מער שווער טאַסקס. אזוי, רובֿ פון די גאַמעס זענען נאָר אַ מיטל צו ווייַזן דעם קינד וואָס אַפּערטונאַטיז טאָד אונטער ומזעיק בלעטערער טאַבס.
אין די גאַמעס פֿאַר די קידס, פאַרקערט צו עקספּעקטיישאַנז, ניט אַלע וואָס גרינג. עס זענען פילע זשאַנראַז. עס נעמט אין חשבון נישט נאָר די עלטער פון די קינד, אָבער זייַן שטאָק. עס איז אנגענומען אַז קינדער ס גאַמעס פֿאַר גערלז קלייד טאָן די זעלבע יקסייטינג ווי שיסערייַ & נדאַש; קינדער ס גאַמעס פֿאַר יינגלעך. אבער אין פיר, אַזאַ אַ ראַדיקאַל אָפּטיילונג ניט. אזוי איר געבן דיין קינד צו קלייַבן וואָס ער לייקס. דורך ווייַזונג די שליסל גאַמעס פון אַלע זשאַנראַז, און יקספּליינינג ווי צו שפּילן זיי. אַוואַדע ווען באַגעגעניש מיט איין פון זיי אַ קינד 'ס אויגן ליכט אַרויף. אין דעם פאַל, דערקלערן די כּללים אין דעטאַל, ווייַזן די קינד קאָנטראָלס און מאַכן זיכער זיי זענען רעכט דערמאנט. און טאָן ניט לאָזן אים אַליין אין די קאָמפּיוטער ביז איר זענט זיכער אַז עס איז אַ שפּיל, לפּחות בייַ די מערסט יקערדיק מדרגה, מאַסטערד. ווייַל קינדער זענען זייער ווייטיקדיק דערפאַרונג זייער פאַילורעס. און בשעת דער שפּיל וועט ניט זיין קלאָר גענוג, ווייַטער צו זיין אַדווייזער און סופליאָר. נו, איבער דער זעלביקער צייַט לימאַטינג די קינד ס בלייַבן אין די קאָמפּיוטער. עס זאָל זיין איינער פון די יסודות פון דעם טאָג, אַ באַלוינונג פֿאַר גוט אָפּפירונג, אָבער ניט אַ שטענדיק פאַרווייַלונג. & נבספּ;
פֿאַרשטעלן זיך גאַמעס פֿאַר גירלס זענען נישט נאָר קאָמפּיוטער פאַרווייַלונג, אָבער טשיקאַווע גענוג, מען זאל אַפֿילו זאָגן, דעוועלאָפּינג וויסן. נאָך אַלע, אונדזער געזעלשאַפט האט דעוועלאָפּעד אַ מאָדנע סיטואַציע & נדאַש; קלייד טאַסטעפוללי קיינער געלערנט, אָבער אַלע זאָל עס קענען צו Default אין סדר נישט צו זייַן געהאלטן ונפאַשיאָנאַבלע. אַ ויסנעם איז געמאכט בלויז פֿאַר די מענטשן פון אינטעלעקטואַל אַרבעט. און דעמאָלט נאָר צו יענע וואס האָבן אַטשיווד אַ פּלאַץ. זיי זענען מוחל עטלעכע אַדאַטיז. א ווירדאָו איז געהאלטן, למשל, די פאַרלאַנג צו גיין אַלע די צייַט אין אַ ריין און ציכטיק, אָבער לעגאַמרע דער זעלביקער דזשינס און שוואַרץ ה-שירץ. דער זעלביקער אַפּלייז צו מענטשן זייער רייַך. אבער נאָך קענען ניט טאָן אָן די פראַזע: & לאַקוואָ, ער איז אַזוי פיל געלט! ער קענען ניט פאַרגינענ זיך צו דינגען אַ סטיליסט? וואָס דעם שרעקלעך פּלאַיד העמד? & ראַקוואָ. אזוי, אַ נאָרמאַל מענטש & נדאַש; וואָמען מער, און דער מענטש אין דער מינדסטער & נדאַש; שטענדיק פּנימער אַ מאַסע אַז ענג יוואַליוייץ זייַן אויסזען. דערצו, עסטאַמאַץ זענען נישט שטענדיק ריכטיק. נאָך די מאַסע האט זייַן סטאַנדאַרדס פון שניט מאַגאַזינז, וואָס זענען די עמבאַדימאַנט פון דער גאַנג און נישט די נוסח. אַז איז וואָס אונדזער גאסן פּיריאַדיקלי דערשייַנען מאַסע קלאָונז אנגעטאן אין טרענדי אַוסטראַליאַן שיך, דזשינס מיט אַ טאַליע און היפּס כּמעט פּלאַש דזשאַגינג סוץ, אין וועלכע מענטשן אין די אמעריקאנער סובורבס אַרומוואַנדערן בלויז אין דעם גאָרטן לעבן די הויז. אין דעם סיטואַציע, אַפֿילו גאַמעס פֿאַר גערלז קלייד אַרויף גאַמעס אָנליין קענען מאַכן אַ מין פון געצייַג פון ברירה פון קליידער. סיידן, פון קורס, ווייַטער צו די מיידל איז דער איינער וואס קענען דערקלערן צו איר גרונט נוסח געזעצן, די געזעצן פון קאַמבאַניישאַנז פון קליידער און די שורה וואָס סעפּערייץ ברייטנאַס און אַ זיכער יקסטראַוואַגאַנס פון באַנאַליטי און קיטש. גליק, ילאַסטראַטיוו יגזאַמפּאַלז וועט זיין גענוג. צו זיין זיכער, נאָר טיפּ אין אַ שטריקל פון זוכן מאָטאָר, למשל, & לאַקוואָ, גאַמעס פֿאַר גערלז קלייד אַרויף & ראַקוואָ. אין די פּראָפּאָסעד וואַריאַנט פון קליידער דאָרט קלאַסיש דיזיינז זענען ארגאניש קאַמביינד מיט די לעצט שניט טרענדס און ייביק וואַלגעריטי ווי אַ ראָזעווע ה-העמד מיט ריינסטאָונז. אַזוי ווי פֿאַרשטעלן זיך גאַמעס פֿאַר גערלז זענען טאן טאַקע דייווערס. וואָס, טאַקע, איז זייער פּאָטענציעל צו דזשענערייט אַ נוצלעך זינען פון געשמאַק און סטיל קאַנסעפּס פון קינדשאַפט. אין דעם איר קענען זען דורך קוקן אין די אָפּטיילונג פון אונדזער פּלאַץ אַז מחנות אָנליין קלייד אַרויף גאַמעס. עקסאַמפּלעס זענען מער ווי גענוג, ווי די פאָלקס זשאַנראַ. די גאַמעס פֿאַר גערלז קלייד אַרויף פּלייינג פֿאַר עטלעכע דורות פון יונגע פאַשיאָניסטאַס מיט אַ האַנט קאָמפּיוטער מיט צוטריט צו די גלאבאלע נעץ.
& נבספּ;
פֿון דעם מאָמענט איר ערשטער באגעגנט די קינד מיט אַ קאָמפּיוטער, איר קענען יבערנעמען אַז זייַן פאַרכאַפּטקייַט מיט קאָמפּיוטער גאַמעס אנגעהויבן. קוים באגרענעצט צו וויוינג קינד דעוועלאָפּינג קאַרטאָאָנס אָדער פאַרביק אילוסטראציעס צו איר ווי אַ באָבע מייַסע. אַפֿילו אויב איר לאָזן די נייַגעריק קינד פֿאַר אַ ביסל מינוט אַליין מיט די קאָמפּיוטער, ווייל די סקילז צו נוצן אַ מויז און פּריזענטינג אַלגערידאַם Folders און שאָרטקאַץ אַרבעט, ער הייבט צו לערנען וואָס איז נאָך דאָרט. עס איז אַנלייקלי אַז ער וועט קענען צו רעקאָרדירן צייַט צו פֿאָרמאַט די שווער פאָר, אָבער אויב די קינד פינדס די שפּיל, דעמאָלט דער פּראָצעס געגאנגען. ווען עס ווערט קלאָר ווי דער טאָג אַז איר קענען שפּילן מיט די קאָמפּיוטער, עס וועט זיין אוממעגלעך צו פאָר אַוועק פון דעם מאַגיש מאַשין. א זייער וויכטיק פאַקטאָר וועט אויך ווערן דער מין פון שפּיל ער וועט געפֿינען. נו, אויב די אומשולדיק באַללס אָדער טעטריס. און אויב קיין שפּיל מיט עלעמענטן פון ונדרעססינג, וואָס עס זענען פילע. דעמאָלט איר וועט נישט אַנטלויפן פון זייער טשיקאַווע שאלות שוין קאַמפּיוטערייזד קינד. די מסקנא איז & נדאַש; אַ בעסער מענטש צו ווייַזן דעם קינד וואָס גאַמעס און ווו זיי קענען זיין פּלייַעד. און די שפּיל אויסגעקליבן זייער Carefully. לעמאָשל, גאַמעס פֿאַר גערלז קלייד אַרויף זענען אַנלייקלי צו לאָזן קיין גלייַכגילטיק דאָשקאָלניצו. עס וועט דיפּאַן אין דעם פּראָצעס פון סאַלעקטינג אַ ווירטואַל גאַרדעראָב ליאַלקע, פּרינצעסין אָדער פייע. און פאַרגעסן וועגן די פאַקט אַז די פּלאַננעד קאַמפּריכענסיוולי פאָרשן קאָמפּיוטער. ונטערטעניק פֿאַר פאָרשונג פֿאַר די ווייַטער ביסל שעה, זי שוין האט. ווי צו געפֿינען די גאַמעס? ערשטער, נוצן די זוכן מאָטאָר, ברענגען אין, למשל, די פראַזע & לאַקוואָ, אָנליין גאַמעס פֿאַר גערלז קלייד אַרויף & ראַקוואָ. אָדער גיין צו אונדזער וועבזייַטל, קוק די טאַגס און געפינען אין וואָס קאַטעגאָריעס זענען די דאַטעס איר אָנליין גאַמעס. יא, אָנהייבן צו שפּילן בעסער אין די נעץ. נאָך אַלע, די שפּיל זאל ניט ווי עס & נדאַש; וואָס ראַטעווען עס אויף דיין קאָמפּיוטער? יא, גאַמעס זענען דאַונלאָודיד אויף אונדזער וועבזייַטל פֿאַר פּאָטער, אָבער עס איז אַ געפיל פּאָעקאָנאָמיט פאַרקער און דיסק פּלאַץ. און אויב איר זען אַז דער שפּיל האט קאַפּטשערד די טאָכטער לעגאַמרע, ראַטעווען אַזאַ דרייסט דעמאָלט קלייד אַרויף גאַמעס פֿאַר גערלז אויף אייער קאָמפּיוטער. קענען און עטלעכע, וואָס איז געווען אַ ברירה. דאָך, עס איז אַ געפיל אין צייַט צו באַקענען די קינד מיט גאַמעס און אנדערע דעסטאַניישאַנז. אבער בעסער צו אָנהייבן מיט, וואָס ער איז די נשמה. גירלס ליבע צו קלייד דאַלז אין שיין און עלעגאַנט דרעסיז. און דרעסיז זאָל זיין אַ פּלאַץ פון וואָס איז געווען ניט נודנע. עס גיט די געלעגנהייט קלייד אַרויף גאַמעס. אין דערצו, זיי גאַראַנטירן אַ באַגעגעניש מיט די מיידל באַליבט קאַרטון כעראָואַנז. נאָך אַלע דעוועלאָפּערס שאַפֿן ענלעך שפּיל מיט די טייסץ און פּרעפֿערענצן פון די מאָדערן קינדער ס וילעם. נאָך אַלע, דעם כאַראַקטער פון וואָס זיי טאָן ניט וויסן, איז אַנלייקלי צו פאַרשאַפן די קידס פאַרלאַנג צו שפּילן מיט אים.


c: text/html

text:
ברוך דיין האמת: אין בני-ברק איז נפטר געווארן נעכטן (מאנטאג) נשיא ישיבת פוניבז', הרב אברהם כהנמן זצ"ל, זייענדיג 97 יאר. אין די לעצטע יארן איז ער געווען קראנק, און אויפגעהערט פון פירן אלץ נשיא הישיבה. די לוי' וועט פארקומען היינט 11:00 פון ישיבת פוניבז'.
הגר"א איז געבוירן ליל הושענא רבא תרע"ב. אלץ יונגע בחור האט ער געלערנט אין במיר, ביי הגרא"י פינקל, און זיינע יונגע יארן איז ער ארויסגעשטאנען מיט זיינע געוואלדיגע כשרונות, און שטארקע התמדה. הגרא"י פינקל האט איהם זייער ליב געהאט, און הגר"א האט זיך אנגעקלעבט אין זיין רבי'ן, און געווארן זיין תלמיד מובהק.
ער איז ארויף קיין ארץ ישראל גלייך נאכן אויסברוך פון די צווייטע וועלט קריג, אין יאר ת"ש, צוזאמן מיט זיין טאטע הגרש"י כהנמן זצ"ל, נאכדעם ווי עס האט געדראעט אויף איהם א סכנה צו ווערן פארכאפט אין מיליטער אין ליטא. ער האט ממשיך געווען זיין לערנען אין ישיבת מיר אין ירושלים אונטער די פירערשאפט פון הגרא"י פינקל.
ווען די פוניבז' ישיבה האט זיך גע'עפענט דורך זיין טאטע, סוף שנת תש"ד, איז ער אריבער קיין בני-ברק צו העלפן זיין טאטע מיט אויפשטעלן די ישיבה.
אין שנת תש"ו, זייענדיג 30 יאר אלט, האט ער חתונה געהט צו הרבנית רבקה שתחי', בת הגר"א קנולר זצ"ל, ראש הקהל אין ברלין. נאכדעם איז ער אריבער קיין אמעריקא, צו העלפן זיין טאטע, דער פוניבוז'ער רב, צו אויפהאלטן די ישיבה אין די שווערע צייטן. כאטש זיין הייליגע ארבעט וואס ער האט געטוהן אין חוץ לארץ צו האלטן די ישיבה, האט ער מקפיד געווען צו קומען קיין ארץ ישראל יעדע פאר חדשים. זייענדיג אין ארץ ישראל פלעגט ער געבן שיעורים אין ישיבה און ירחי כלה
אויך זייענדיג אין חוץ לארץ, פלעגט ער ארומפארן צו צענדליגע מדינות איבער די וועלט, צו מחזק יודישע קהילות. אין אסאך קהילות איבער די וועלט האט מען איהם געהאלט פאר זייער רבי מובהק און זיי פלעגן ווארטן מיט דארשט פאר זיין באזוך יעדע 2 יאר.
אין די לעצטע יארן איז ער קראנק געווארן, און אויפגעהערט צו פירן די נשיאות פון די ישיבה. ער איז אריבער נאכאמען וואוינען קיין ארץ ישראל, לעבנדיג מיט גרויס פשטות און ארעמקייט און נישט נעמנדיג פאר זיך קיין שום כבוד און קרעדיט פאר זיין ארבעט.
פארגאנגענע וואך האט זיך זיין געזונד צושטאנד פארערגערט. זונטאג איז גערופן געווארן אן אמבולנס צו זיין הויז פאר זיין שווערע אטעם און הארץ פראבלעמן. ער איז געפירט געווארן צו מעייני הישועה שפיטאל, ווי ער איז נפטר געווארן מאנטאג נאכט.
ער האט איבערגעלאזט זיין זין, די נשיא הישיבה, הגר"א כהנמן, א איידעם פון ראש הישיבה הגרמ"ש ברמן זצ"ל, און א איידעם, פון די ראשי ישיבת פוניבז', הגר"ש מרקוביץ, א זוהן פון הגר"צ מרקוביץ, חבר מועצת גדולי התורה, רב פון רמת גן, און ראש ישיבת קרלין סטולין - וואס איז חתונה געהאט צו זיין טאכטער ציפורה.
יהא זכרו ברוך
(שי איזנברג - בחדרי חרדים)[left]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
חנוכה געלט
חנוכה געלט איז א מנהג, וואס מען טיילט געלט צו די קינדער חנוכה.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער מנהג שטאמט פון דעם וואס אין די ה'ת' יארן פלעג מען חנוכה שיקן געלט מיט די קינדער פאר די מלמדים. במשך די יארן ווייזט אויס אז די קינדער האבן געבעטן געלט פאר זיך אויך.
מנהגים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס חנוכה געלט געבן עלטערן אדער קרובים. טייל ניצן דאס חנוכה געלט צו שפילן דריידל. ס'איז אויך דא א מנהג אז די קינדער געבן צדקה פונעם חנוכה געלט.
אין געוויסע חסידישע קרייזן טיילט דער רבי חנוכה געלט צו די קינדער, און מען היט דאס געלט פאר א סגולה.
ס'איז אן אלטער מנהג אז מען טיילט חנוכה געלט די פינפטע נאכט חנוכה.[1]
אין אן אויספארש געמאכט אין 2006, האבן 74 פראצענט פון עלטערן אין ישראל געטיילט חנוכה געלט צו זייערע קינדער.[2]
שאקאלאד געלט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די 1920ער יארן האט אן אמעריקאנער פירמע געמאכט לכבוד חנוכה שאקאלאד מטבעות איינגעוויקלט אין גאלד און זילבער פאפיר. היינט איז דאס געווארן א גרויסער מסחר חנוכה צייט.
וועבלינק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- הרב שמעון אפיסדורף, באדייט פון חנוכה געלט אש התורה וועבארט(אויף העברעיש)


text:
אסתר יונגרייז
רעביצן אסתר יונגרייז (געב' סעגעד ה'תרצ"ו - געש' ברוקלין ה'תשע"ו) איז זייער אקטיוו צוריקצוברענגן אידישע קינדער צו אידישקייט.
זי שטאמט פון א רבנישער משפחה און איר מאן האט געהאט א שול, איר ארגאניזאציע און צענטער אין מאה שערים הננו געט צועסן פאר ארימע היימלאזער מענער און לערנט מיט זיי תורה.
פרעזידענט בוש האט איר געקרוינט צו זיצן אויף די פארשטאנד פון האלאקאסט מוזיי זייענדיג זעלבסט אן איבערלעבער און אקטיוו צו הייבן די מאראל פון פאלק שוין יארן כדי דאס זאל זיך נישט איבערחזרן.
זי קומט זיך צוזאם יעדן דארנערשטאג נאכט אין די וועסט סייד אין קהל עדת ישורון, מאכן שידוכים פאר די מאדערן ארטאדאקס וואס זי זעט אין דעם שידוכים פראבלעם די גרעסטע צרה סיי ברוחניות און סיי בגשמיות.


text:
װיקיפּעדיע:וואנדאליזם
וואנדאליזם איז יעדן צוגאב, מעקעכץ, אדער ענדערונג אין דעם תוכן פון וויקיפעדיע וואס איז געמאכט מיט א בייזוויליגע כוונה צו רעדוצירן דעם קוואליטעט פון דעם ענציקלאפעדיע. די מערסטע סארט וואנדאליזם אויף אלגעמיינע וויקיפעדיעס איז דאס טוישן פון עקזיסטירנדע תוכן אויף דברי נבלה, אפמעקן דעם גאנצן בלאט, אדער אריינלייגן שלעכטע וויצן אדער אנדערע נארישקייטן. אויף די אידישע וויקיפעדיע זענען אזעלכע געשעענישן א מינדערהייט, און וואנדאליזם געפינט זיך געווענליך אין אירע שוואכערע פארמען (זעה אונטען די ליסטע פון סארטן וואנדאליזם).
אן ענדערונג וואס איז געמאכט מיט א גוטע כוונה צו פארבעסערן דעם ענציקלאפעדיע, אפילו אויב עס נישט ריכטיג אדער נישט גוט איבערגעטראכט, הייסט דאס נישט וואנדאליזם. ווארשיינליכע בייזוויליגע ענדערונגען, וואס זייער בייזוויליגקייט זעט זיך נישט ארויס בפירוש אן קיין ספק, הייסט אויך נישט קיין וואנדאליזם אויף וויקיפעדיע. ווייל דאס גייט נישט אריין אין כלל פון בכוונה און במזיד. פארשטייט זיך, אז אנדערע באנוצער זענען אויפגעפאדערט צו ווארענען שטענדיק ווען אימער ס'איז דא אזא פארדאכט.
אינהאַלט
באהאנדלען וואנדאליזם[רעדאקטירן מקור]
דער אקט פון וואנדאליזם איז א פארלעצונג אין וויקיפעדיע פאליסי, און די וואס פירן דאס דורך מוזן באהאנדלט ווערן ווי עס פאסט.
אויב זעט איר אן אקט פון וואנדאליזם, פארעכט עס און לאזט א ווארענונג אויפ'ן רעדן בלאט פון דעם וואנדאל.
פארשטייט זיך אז אויב עס איז קענטליך אז דאס איז סתם א נארישער ענדערונג פון איינער וואס האט נישט קיין אידילאגישע נייגונג נאר סתם אפצוטאן איז בעסער צוריקדרייען אן קיין שום איבעריג ווארט ווייל די סארטן קינדער ווארטן אויף א רעאקציע און עס איז נישט געצה'ט זיך פארברענגן צייט מיט זיי. ווייל דאס מאכט זיי נאר מער ווילד אז מען מאכט זיך צוטאן פון זייערע געלונגענע שטיקלעך'...
זייט אויפמערקזאם אז אמאל קען זיך מאכן א נייער באניצער וואס קען זיך נישט אויס אזוי גוט אין דעם הלוך ילך פון וויקיפעדיע. באפאלט אים נישט נאר פרובירט אים צו ערקלערן אז דאס וואס ער האט געטון איז נישט ריכטיג.
ווען מען ווארנט, מוז מען זיין זיכער אז מען צייכנט צו א לינק צו די עדיט וואס יענער האט פארלעצט די געזעצן און א לינק צו די געזעצן, און דערמיט דורכגעפירט זיין וואנדאליזם. איר קענט דאס טרעפן אדער אין געשיכטע פון יענער ארטיקל, אדער אין די לעצטע ענדערונגען. אויב האט איר נישט אנגעצייכענט א לינק מיט א קלארע אנגעבליכע ווארט וואס די וואנדאליזם באשטייט האט דער ווארענונג קיין שום האפט און מוז אפגעמעקט ווערן.
ווארענונג מוסטער[רעדאקטירן מקור]
נאכדעם וואס דו האסט שוין קלאר געשטעלט וועלכע סארט וואנדאליזם דו פארדעכטיגסט אים און אויך קאפירט א לינק צו די ענדערונג וואס דו באשולדיגסט אלס וואנדאליזם זאלסטו שרייבן בלויז {{וואָרענונג}}~~~~ און וועסט זעהן אויטאמאטיש דאס:
- ווען איר ווילט מאכן א רעדאקטירונג פראבע, קענט איר מאכן דאס אין דעם זאמדקאסטן.
- אויב איר האט געזוכט אן ארטיקל און נישט געטראפן, מ'קען איבערלאזן א בקשה אז עמעצער זאל אים שרייבן אין װיקיפּעדיע:בעטן ארטיקלען.
- אויב פילט איר אז אייערע ענדערונגען זענען נישט אין כלל פון וואנדאליזם, ביטע ערקלערט אייער מיינונג אויף דעם שמועס בלאט פונעם ארטיקל.
(באארבעט דעם ווארענונג מוסטער)
אויב האלט דער וואנדאל אן מיט זיין וואנדאליזם נאך עטליכע ווארענונגען דעמאלס מעלדט עס איין צו אן אדמיניסטראטור צו בלאקירן דעם וואנדאל.
סארטן וואנדאליזם[רעדאקטירן מקור]
בלויז די פאלגענדע זענען די מערסט טרעפליכע אקטן פון וואנדאליזם, און דאס איז קלאר א גרונט צו ליייגן דעם ווארענונג אויף פארדעכטיגטע באנוצער'ס רעדן בלאט, און קיינער האט נישט קיין רעכט דאס אראפצונעמן ביז מען פארענטפערט זיך און מען ווערט געגעבן רשות דאס אראפנעמען דורך א סיסאפ:
- 1) מעקן פאר פאליטישע דיפערענצן
- אויסמעקן חלקים פון אן ארטיקל וואס זענען געשריבן נייטראל און מיט א מקור ווייל עס שטימט נישט מיט די אייגענע פארטייאישע אינטערעסן. דער אקט פון וואנדאליזם איז דער טרעפליכסטער, און איז אפט שווער צו דערקענען ווייל עס ווערט געקליידעט אלץ האבן אן אנדער מיינונג.
- זיך נישט פארמישן מיט מעקן א זאך וואס האט נישט קיין מקור. דאס איז נישט קיין וואנדאליזם, און עס איז געראטן דאס צו פארעכטן, איבערהויפט אויב דאס איז א חשש פון באשמוצונג פון א יחיד. זעה וואס וואנדאליזם איז נישט.
- 2) ספעם
- צולייגן נישט פאסיגע דרויסענדע לינקס אויף זיך אליין צו עדווערטייזן אדער אייגענער באקאנטמאכונג.
- 3) אפליידיגן
- אפמעקן די גאנצע אדער וויכטיגע חלקים פון אן ארטיקל (צומאל דאס טוישן אויף דברי נבלה).
- 4) נארישע וואנדאליזם
- באנוצערס וועלן אמאל אריינשטעלן ווערטלדיגע ארטיקלען וואס זאלן אויסזעהן ווי ערנסטע רייד, אדער אויסטוישן עקזיסטירדע תוכן מיט נארישקייטן וואס קוקן אויס ווי ערנסט.
- 5) שטילע וואנדאליזם
- וואנדאליזם וואס איז שווערער צו דערקענען, ווי צ.ב.ש. טוישן נעמען און דאטומס, אדער אריינלייגן פאלשע אינפארמאציע אויף צו פארנארן בכוונה.
- 6) בילדער וואנדאליזם
- ארויפלייגן אויפרעגנדע בילדער, אריינלייגן פאליטישע לאזונגען, וכדו'.
- 7) באוועגונג וואנדאליזם
- באוועגן אדער רידיירעקטן בלעטער צו אומפאסיגע אדער נארישע נעמען.
- 8) לינק וואנדאליזם
- איבער שרייבן לינקס אז דער טעקסט זאל בלייבן דאס זעלבע אבער דער לינק ווייזט אויף גאר עפעס אנדערש אדער עפעס נאריש (צ.ב.ש. בעלז).
- 9) סתם אותיות טוישונגען
- אויסטוישן חלקים פון דעם תוכן מיט סתם אותיות אדער צולייגן סתם אותיות (ווי צ.ב.ש. "שדגכחלךףשדגכגחלףשחלגףכ").
- 10) פארטוישן קאמענטארן
- פארענדערן קאמענטארן פון אנדערע באנוצערס. אן אויסנאם איז צוצולייגן אז עס פעלט א חתימה ("חתימה פעלט פון באניצער").
- 11) רעדן בלאט וואנדאליזם
- מעקן קאמענטארן אדער חלקים פון א רעדן בלאט. אראפצונעמען נעגאטיווע אינפארמאציע אדער פערזענליכע אטאקעס ווערט אין אלגעמיין פארעכנט אלץ לעגיטים. אויך איז ערלויבט צו ארכיוון דעם אייגענעם רעדן בלאט ווען עס ווערט גאר לאנג, אחוץ פון ווארענונגען, וועלכע מען איז אין אלגעמיין פערבאטן אראפצונעמען, ספעציעל אויב מען טוט עס אויף צו פארנארן אנדערע.
- 12) גילוי
- אופדעקן יענעם'ס פריוואטע אידענטיעט איז די ערגסטע סארט וואנדאליזם, נישט קיין חילוק פאר וואסארא סיבה.
וואס וואנדאליזם איז נישט[רעדאקטירן מקור]
אויף די פאלגענדע סארטן וואנדאליזם זאל מען נישט לייגן א ווארענונג מוסטער נאר פרובירן רעדן שיין, אבער יענער באנוצער מעג זיך דאס אראפמעקן פון זיין רעדן בלאט, ווייל עס איז נישט וואנדאליזם, וויבאלד עס פעלט די ריכטיגער בייזוויליגער כוונה דירעקט צו שטערן וויקיפעדיע.
- נייע באניצער פרואווונג
- נייע באנוצער ווילן אמאל וויסן אויב זיי קענען טאקע ענדערן, און שרייבן עפעס אריין כדי אויסצופרואוון. דאס הייסט נישט קיין וואנדאליזם, און די באנוצער זאלן ווערן ווארעם באגריסט און אנווייזן אויפ'ן זאמד קאסטן ווי זיי קענען פרואוון אן שטער.
- נייטראלהייט פארלעצונגען
- דער פרינציפ פון נייטראל איז אפטמאל נישט גרינג צו פארשטיין, און אפילו לאנג-יעריגע באנוצער קענען אמאל זיך פארזעהן און לייגן עפעס אומנייטראל. כאטש עס איז צו באדויערן, איז עס נישט קיין וואנדאליזם.
- דרייסטע ענדערונגען
- וויקיפעדיער וועלן אמאל מאכן ברייטע ענדערונגען צו פארבעסערן ארטיקלען -- דאס רוב פון אונז צילן צו זיין דרייסט אין אונזערע ענדערונגען. כאטש עס קען שטארק שטערן אויב גרויסע חלקים וואס איר האט געשריבן ווערן אויסגעמעקט הייסט דאס נישט קיין וואנדאליזם.
- טעותים
- א באנוצער וועט אמאל אריינלייגן נישט ריכטיגע אינפארמאציע אין אן ארטיקל מיינענדיג אז עס איז ריכטיג. זיי טוען דאס מיט'ן פארזוך זיך צו באטייליגן און פארבעסערן דעם ענציקלאפעדיע. אויב האלט איר אז עס איז עפעס נישט ריכטיג מאכט זיכער צו טוישן און רעדט עס דורך מיט'ן ערשטען שרייבער אויף דעם ארטיקל'ס אדער דער באנוצער'ס רעדן בלאט.
- עקשנות
- אמאל זענען דא באנוצערס וואס קענען זיך נישט פארגלייכן מיט אנדערע וואס זענען וויליג עס דורכצורעדן און האלטן אין איין ענדערן כאטש אלע אנדערע זענען דערגעגן. עס איז צו באדויערן -- אבער עס איז נישט קיין וואנדאליזם. עס איז ראטזאם צו באזוכן די מחלוקת פארלייזונג בלאט אויף הילף אין דעם ענין.
- פערזענליכע אטאקעס און אלימות
- עס איז דא א קלארע פאליסי אויף וויקיפעדיע אנטקעגן פערזענליכע אטאקעס אדער באשמוצונגען. דאס איז אבער נישט קיין וואנדאליזם אויסער אויב עס ווערט געשריבן אן קיין שום שייכות צום ארטיקל.
- מעקן אינפארמאציע וואס פארלעצט וויקיפעדיע פאליסיס
- עס איז זעלבסט פארשטענדליך אז צו מעקן חלקים פון אן ארטיקל וואס שטימט נישט מיט די אפיציעלע אנווייזונגען איז נישט נאר נישט קיין וואנדאליזם נאר געראטן. אויסטערלישע פאקטן אדער פארלוימדונגען וואס האבן נישט קיין מקור איז גאר ראטזאם צו מעקן אן קיין פראגן. אויב ווערט איר באשולדיגט אין וואנדאליזם, ווענדט אייך צו אן אדמיניסטראטור פאר הילף.
מאטיווען פון א וואנדאל[רעדאקטירן מקור]
- סתם אזוי אין די וועלט אריין אנצופילן זייער פרייער צייט.
- צוציען צו זיך אויפמערקזאמקייט (אטענשען).
- זיך נוקם זיין אין זייערע שונאים וואס האבן געוואנען א מחלוקת מיט זיי לגבי די אויסשטעל אדער תוכן פון דעם ארטיקל.
- צו פירן א פערזענעליכע קאמף מיט איינעם און אים באשמוצען און שאדן טאן דורך עפעס שרייבן אינפארמאציע אינעם וויקיפידיע.
ווען אימער עס איז פארהאן פרייהייט, איז דא וואנדאלן, דאס מיינט נאך נישט אז פרייהייט איז נישט גוט, נאר מען דארף אויסראטן וואנדאלן.
אויב חזרט זיך איבער עטליכע מאל דאן איז וויכטיג איר זאלט אים דאס אנמערקן אין דעם רעדן בלאט. אפט מאל וויל איינער נישט מער ווי א ביסל אטענשאן און ער מיינט נישט קיין שלעכטס. אזוי ווי ער זעהט אז מ'זעהט האט ער דאך שוין זיינס. אויך פארבלייבט דאס אין די געשיכטע פון זיין רעדן בלאט אז מ'האט אים שוין איינמאל געווארענט, און דאס איז בייהילפיג צו האלטן א רעקארד פון זיינע אקטיוויטעטן.
פאַרוואָס זאָל מען שרייבן אויב יעדער וואַנדאַל קען דאָס באַלד אויסמעקן?[רעדאקטירן מקור]
- מ'קען דאס זייער גרינג צוריקדרייען. און דער וואנדאל ווערט בלאקירט דורך די מנהלים.
- אלע געמעקטע ווערסיעס ווערן אפגעהיט אין דעם געשיכטע זייט. ממילא איז אייער שווערע ארבייט נישט געגאנגען לטמיון, ווייל יעדער ליינער קען דאס מיט קוועטש פון א באטאן צוריק שטעלן, אויב די ווערסיע איז אין זיינע אויגן בעסער געפאלען.
ווי אזוי זיך באגיין מיט א וואנדאל[רעדאקטירן מקור]
אויף א פאל ווען דער וואנדאליסט האלט אין איין וואנדאליזירן אן אן אויפער, קענען זיך די וויקיפעדן וואס זענען פארבינדען אי א מלחמה מיט אים איגנארירן אים וועט ער זיך אפשטילן און אפקילן. געדענקט ברעכן דעם וויקיפעדיע:3 מאל צוריקדריי אין מעת לעת פאליסי איז שטרענג פארבאטן כדי צו פארמיידן עדיט מלחמה.
און אויב מען ווערט נאכאלסט נישט פטור פון אים דארף מען אים אויסבלאקירן לויט די פארשריפטן פון וויקיפעדיע אויסבלאקירן פאליסי.


text:
זשאואנא ענזשל
Joanna Angel איז א באקאנטע פיגור אין דער דערוואקסענער מאווי אינדוסטעריע, זי האט ארויסגעגעבן פארנאגראפישע פילמען.
זי איז געבוירן געווארן אין באסטאן מאסאטשוסעטס, ביי א יידישער מאמע און א גוישן טאטע, זי איז אויפגעצויגן געווארן אין א ארטאדאקסישע הויז אין ניו דזשערסי. היינט צו טאג וואוינט זי אין לאס אנדזשעלעס, און זי קומט א סך אין וויליאמסבורג נעבן דער יידישער געגעט אין ניו יארק.
זי איז זייער באוואוסט מיט אירע וועגן ווי אזוי זי רעדט פריי פון אלערליי באהאלטענע עניני צניעות, זי איז איינע פון די אויסגערופענע מאדעלן וואס רעדן דערפון.


text:
פּלאַן אָנליין גאַמעס זענען דערלאנגט אין אַ ברייט קייט פון פּאַסאַבילאַטיז. די יינגלעך אויף זייער אייגן קענען קומען אַרויף מיט די קוק פון די מאַשין צו שאַפֿן אַ סצענע מיט די פליענדיק עקוויפּמענט, צו בויען די ראָבאָט און די דעסטרויער. גירלס זענען בנימצא פֿאַר פּאָטער צו שפּילן מיט מאָדערן קליידער, אויסטראַכטן אידיש, יקוויפּ די צימער, באַצירן קייקס און סוויץ. די דיזיינער אַרבעט מיט אַ פאַרשיידנקייַט פון אַבדזשעקס און אַלע אַז סעראַונדז אונדז, עס איז געווען אלנגעוויקלט אין די פאָרעם פון עקספּערץ אַז געארבעט. איידער איר עפענען אַרויף ספּייסאַז פֿאַר שעפֿערישקייט און אויב איר טאָן ניט וויסן געמארקן, קענען צו מאַכן עפּעס גרויס.
גאַמעס פּלאַן דורך קאַטעגאָריע:
פּלאַן קונסט קענען ניט זיין געטריבן אין אַ זיכער ראַם, און צו געבן אַ גענוי דעפֿיניציע. עס איז אַ קאָמבינאַציע פון טאַלאַנט הארן; פונקטיאָנאַליטי; שעפעריש געדאַנק און די ריכטיק כעזשבן; אָרגאַניק קאָמבינאַציע פון פֿאַרבן, דיזיינז און אָרנאַמענטיישאַן; מצליח ימפּראַוויזיישאַן און שייכות. דעסיגנערס געארבעט אויף אַלע אַז סעראַונדז אונדז. יעדער כייפעץ, קאַנסטראַקשאַן, פּאַקקאַגינג, דעם פּראָדוקט פּלאַן. ווער עס יז קענען מאַכן זייער אייגן פּרויעקט און צו פאַרשטיין עס, צו ווערן די באַזיצער פון אַ יינציק שאַפונג. איר זיך טעגלעך מיט דעם פּנים, קאָזינג באַשטאַנד, געטינג אנגעטאן אָדער טאן כערסטייל. יעדער וווינונג טראגט די טראַסעס פון אַ פּערזענלעך פּלאַן & נדאַש; דעם מעמד, דער קאָליר פון די טאַפּעטן, קאַכל, שטאָק.
זינט די פאַרריכטן מענטש קומט אַרויף, קאַמביינז, סעלעקטירן מאַטעריאַלס, טריינג צו מאַכן די פּלאַץ שיין און Functional. עס איז וויכטיק נישט צו אָווערדאָ עס מיט די דעטאַילס פון אַז היים איז באַקוועם, וווילגעפֿעלן צו די אויג פֿאַר פילע יאָרן.
עס איז געזאגט אַז קיין אַקאַונטינג פֿאַר טייסץ, אָבער עס זענען אַזוי פילע שלעכט טעם אַז איר וויסן & נדאַש; זיי טייַנען, און ווי. איר קענען באַקומען ספּעציעל בילדונג און געדענקען אַ ביסל קלאַסיש טריקס, אָבער אויב עס איז ניט ינערלעך ינטוישאַן און זעאונג פון די סוף רעזולטאַט, אַ דיפּלאָם וועט ניט שפּאָרן. גוט געשמאַק איז געבראכט אַרויף פון קינדשאַפט, און ברענגען היפּש נוץ שפּיל פּלאַן, אין וואָס נגני קענען ענדלאַסלי עקספּערימענט מיט פאָרעם, קאָלירן און צופרידן.
די גאַמעס זענען מערקווירדיק אין אַז צוגעשטעלט אויף יעדער געלעגנהייַט, און טאָן ניט דאַרפן קיין פּרייַז.
סעלעקט די צונעמען כעדינגז פון די שפּיל און אָנהייבן צו אַרבעטן. הערן צו די קול פון פאַנטאַזיע און טאָן ניט פאַרגעסן וועגן לאָגיק. ימאַדזשאַן אַז איר ניטאָ ניט נאָר פּלייינג און Performing עמעצער ס סדר, אָדער ארבעטן אויף דיין אייגן צימער, אין וואָס איר האָט צו לעבן. אויב עס איז ומבאַקוועם און דאַפּפּלע גאַריש פֿאַרבן, סייַדן איר ווילן צו פאַרברענגען צייַט אין עס? ניט געראָטן פּלאַן איז ביכולת צו צעשטערן לעבן און אַנדערמיין די געזונט & נדאַש; פינצטער פֿאַרבן דיפּרעס, גרונט יריטיישאַן און כעדייקס. און אויב איר אלץ קומען אַריבער עטלעכע זאכן, עס טורנס אין אַ שטערונג קורס.
גאַמעס פֿאַר גערלז צימער פּלאַן וועט העלפן איר ויסמייַדן פילע פּראָבלעמס ווערן אַ גוט העלפּער פֿאַר פאַקטיש לעבן. אבער קומען אַרויף מיט אַ סיטואַציע ווי דעם איז אין זיך טשיקאַווע. דעם קענען זיין אַ ברידאַל סאַלאָן, דיסקאָטעק, לאַונדזש, שיינקייט סאַלאָן, קראָם, הויז מיט קאָלומנס און מאָולדינגז.
דער פּלאַן פון אָנליין גאַמעס ווי טייל פון די קוועסץ און עקאָנאָמיש סימיאַליישאַנז. די העלדין געץ ינכעראַטיד און גענומען צו באַצירן דער גאָרטן אָדער די הויז סעלינג און בייינג קלאַטער מאָדערן ינלענדיש. איר וועט זען אַז זאכן האָבן אַ אַנדערש סטיל און האַרמאָניע, עס איז וויכטיק צו שטעקן צו איין ריכטונג.
די יינגלעך לייקט דער פּלאַן פון וויכיקאַלז, העליקאָפּטערס און ראַקאַץ, ראָובאַץ, גאַז סטיישאַנז, ערפּאָרץ, ריילווייז, ספּאָרט האַללס. א לעגאָ מאָנאָ בויען די סכום פון אַבדזשעקץ און לעבעדיק ביינגז.
אויף די שאַפונג פון דער כייפעץ זענען עטלעכע מענטשן און אַלעמען האט זייער אייגן אַרבעט. עס איז נייטיק צו ונטערזוכן די ציל פון פּלאַן, אַנאַלייז Related סאַלושאַנז, רעכענען קאָס און פּראָדוקציע צייַט, פאָרשטעלן אַ מאָדעל פון צוקונפֿט קאַנסטראַקשאַן & נדאַש; צו מאַכן אַ פּרעזענטירונג. דעמאָלט הייבט די מעקייַעם פון די פּרויעקט און נאָך די קאַמפּלישאַן פון טעסטינג. בעשאַס די אַרבעט עס איז שטענדיק דער פּראָבלעם פון ונאַקקאָונטעד פֿאַר, און זאָל זיין גרייט פֿאַר ימפּראַמפּטו.


text:
װיקיפּעדיע:אויפהאלטונג
אחוץ פון רעדאקטירן בלעטער, ס'איז דא אויפהאלטונג אויפגאבעס וואס מען דארף אויספירן. די אויפגאבעס קען אפטמאל ווערן געמאכט דורך יעדער רעדאקטאר און לאוו דווקא א סיסאפ.
וויקיפעדיע אויפהאלטונג איז א זאך וואס מיר דארפן מינימיזירן ווייל מיר זענען נישט קיין קהילה אדער סיי וואסערע אנדערע וועב סייט. נאר בלויז א ארטיקלן דאטעבאזע אבער וויבאלד סאיז נישט מעגליך אן קיין אויפהאלטונג זיך אפגעבן צו היטן פון פראבלעמן וואס לויפן קעגן די פאליסיס פון די אנציקלאפעדיע איז דאס דער אפטיילונג ווי צו האלטן חשבון אויף אלעס וואס דארף ווערן
ביטע זייט געווארענט נישט צו לייגן נאך אויפהאלטונג אויפגאבעס דא ווייל דער עיקר תפקיד פון אונזער ארבייט אין אידישער וויקיפעדיע איז צו שרייבן ארטיקלן פון דעת נישט זיך אפגעבן מיט זייער אויפהאלטונג.


text:
מענדל און איך. מיר זײַנען געבוירן געוואָרן טויזנטער מײַלן אָפּגערוקט איינער פֿונעם אַנדערן. ער — אין די קאַרפּאַטן און איך — אין סיביר. וואָס אַן אמת, ווען איך בין געבוירן געוואָרן, איז מענדל שוין געווען אַ בחור פֿון צען יאָר. ער איז אַרויסגעקומען פֿון ווישניצער חסידים און איך — פֿון ליידיקע ייִדישע ווענט. ער איז געגאַנגען אין חדר און גערעדט ייִדיש. מײַן לשון איז געווען רוסיש און געגאַנגען בין איך אין די רוסישע שקאָלעס. און ווען נישט דער חורבן, וואָלטן מיר זיך, מסתּמא, קיין מאָל נישט באַגעגנט. ער איז ניצול געוואָרן פֿון אוישוויץ, און איך מיט מײַנע טאַטע-מאַמע, זײַנען ניצול געוואָרן פֿון סטאַלינס גיהנום; זיכער נישט צו פֿאַרגלײַכן — און דאָך...
ברוסי אַדלער איז געבוירן געוואָרן הי, אין אַמעריקע, בײַ אַ פּאָרל ייִדישע אַרטיסטן, קאָמעדיאַנטן: זי — הענריעטאַ דזשייקאָבסאָן, און ער — דזשוליוס אַדלער. זיי האָבן נישט געהאַט קיין שײַכות צו דער באַרימטער אַדלער-משפּחה. ברוסי איז געוואַקסן אַ זינגפֿויגל, אַ פֿאַרווײַלער; אַ פּרעכטיקער זינגער און קאָמיקער, און די ייִדישע וועלט האָט אים געטראָגן אויף די הענט.
איך געדענק ווען ברוסי אַדלער און מײַן זון אַבֿרהמל (אַבֿי) זײַנען ביידע אַרויסגעטראָטן אין זלמן מלאָטעקס מוזיקאַלישער פֿאָרשטעלונג "דהע גאָלדען לענד", בין איך מיט מענדלען געווען צווישן עולם צושויער און געשעפּט גרויס נחת. לעבן אונדז איז געזעסן הענריעטאַ דזשייקאָבסאָן, ברוסיס מאַמע, און דזשוליוס אַדלער, דער טאַטע, און ביידע עלטערן האָבן הנאה געהאַט פֿון זייער העכסט-טאַלאַנטירטן און געראָטענעם זון, ברוסי. ווען די פֿאָרשטעלונג האָט זיך געענדיקט, איז די משפּחה ייִדישע אַקטיאָרן צוגעלאָפֿן גראַטולירן הענריעטאַן און דזשוליוסן. זיי האָבן באַוווּנדערט ברוסיס אויפֿטריט; ווי ער איז געווען לײַכט אויף די פֿיס, און ווי זײַן זײַדענע שטימע האָט געגלעט און געלאַסטשעט ווי אַטלאַס און פּליוש; ווי ער האָט באַרײַכערט מיט זײַן אויפֿטריט די גאָלדענע פֿאָרשטעלונג. איז אויפֿגעשטאַנען הענריעטאַ — זי איז שוין דעמאָלט געווען אַן עלטערע דאַמע, אָנגעהאַלטן זיך אין אַ שטעקן — און געזאָגט אויף די הויכע טענער, אַז אַלע זאָלן הערן:
— נו אָ, יאָ! אויף דער בינע איז מײַן ברוסי פֿול מיט טאַלאַנט, באַגאַבט און פֿעיִק. ווען ער וואָלט כאָטש אַזוי געווען אין לעבן, וואָלטן מיר דאָך געווען אין זיבעטן הימל.
איך האָב געשטוינט. ווײַל איך בין דאָך דעמאָלט געווען נשקשהדיק נאַיִוו, נישט באַנומען אַז די בינע האָט גאָרנישט צו טאָן מיטן פּראַקטישן לעבן פֿון אַן אַקטיאָר, און ווי דער רום פֿאַרטשאַדעט און פֿאַרבלענדט אַ יונגן טאַלאַנט, ספּעציעל ווען מ'טראָגט אים אויף די הענט. זיי מיינען, אַז דאָס וועט זיך קיין מאָל נישט ענדיקן.
מיט יאָרן שפּעטער, ווען איך האָב זיך נענטער באַקענט מיט ברוסין אין פֿלאָרידע, וווּ ער האָט געוווינט, האָב איך פֿאַרשטאַנען וואָס זײַן מאַמע האָט געמיינט. ווען ברוסי איז שוין געווען אין די פֿופֿציקער, האָט ער חתונה געהאַט אַ צוויי מאָל. אָבער דאָס מאָל, מיט אַ ייִדישער פֿרוי; אַ רעזשיסאָרקע פֿון פֿאַך, מיט צוויי כּמעט דערוואַקסענע קינדער. און בעת ברוסי האָט אָנגעשפּאַרט די זעכציקער, איז בײַ אים געבוירן געוואָרן דאָס ערשטע קינד, אַ ייִנגעלע, אַ בן-זקנים, אַן אַדלער.
מענדל ווידער איז ערשט געקומען צו זיך אין אַמעריקע. ער איז אַהערגעקומען פֿון דײַטשלאַנד אויף דער צווייטער שיף יתומים, וואָס מען האָט געברענגט אַהער. און געשיקט אַהער האָט אים פּראָפֿעסאָר קאָפּל פּינסאָן, פֿון קווינס-קאַלעדזש, וועלכער איז אַרומגעפֿאָרן איבער דײַטשלאַנד צונויפֿצוזאַמלען ביכער און אונדזערע גײַסטיקע אוצרות אויף וועלכע היטלער י''ש, מיט זײַן אַסיגנירטן "ראָזענבערג-שטאַב", האָבן זיך געלאַסטשעט; קודם אויסראַבעווען די ייִדישע ביכער-פּאָליצעס — ספֿרים און הייליקע חפֿצים — און נאַכער וועט די זיגרײַכע אימפּעריע אויפֿשטעלן אין פֿראַנקפֿורט אַ ייִדישן מוזיי פֿאַר אַ טויט פֿאָלק.
ווען פּראָפֿעסאָר פּינסאָן האָט זיך על-פּי-נס אָנגעשטויסן אינעם יונגיטשקן מענדלען, האָט ער קודם געוואָלט וויסן צי ער קען לייענען ייִדיש. און ווי נאָר ער האָט זיך דערוווּסט, אַז ער קען זיך אויך אויף די קליינע אותיותלעך, האָט ער אים צוגענומען צו פּאַקן די קעסטלעך מיט די ביכער-אוצרות, כּדי זיי אָפּצושיקן קיין אַמעריקע אין "ייִוואָ — ייִדישן וויסנשאַפֿטלעכן אינסטיטוט". ער האָט מענדלען אַרויפֿגעזעצט אויף אַ שיף און אים אָפּגעשיקט אין 1946 קיין אַמעריקע, צו זײַן שוועסטער און איר מאַן ד"ר סיף.
ברוסי ווידער האָט נאָך ווי אַ קינד גענומען אויפֿטרעטן אויף דער ייִדישער בינע. ער האָט מיטגעשפּילט מיט מאַלי פּיקאָן און מיט אַ שלל ייִדישע אַקטיאָרן און קאָמעדיאַנטן. שפּעטער האָט ער זיך דאָראָבערט און אָנגעקומען אויף בראָדוויי אין דער פֿאָרשטעלונג "קרייזי פֿאָר יו". אויסער די אַלע זיבן זאַכן, איז ער אויפֿגעטראָטן איבער גאַנץ אַמעריקע מיט פֿאָרשטעלונגען און "מיוזיקלס". ער איז געווען מאָטל אין "פֿידלער אויפֿן דאַך", און ווער קען אויסרעכענען די גרויסע צאָל בראָדוויי-פֿאָרשטעלונגען, מיוזיקלס און זײַנע אומצאָליקע אויפֿטריטן, קאָנצערטן — סײַ אויף ענגליש און סײַ אויף ייִדיש. ברוסי איז שטאַרק פּאָפּולער און באַליבט געוואָרן סײַ אין דער דרויסנדיקער וועלט און סײַ בײַם ייִדישן עולם.
אַ יאָר פֿאַר זײַן פֿריצײַטיקן טויט האָט ער מיך צוגעפֿירט צו אַ פֿאָטאָגראַפֿיע וואָס האָט זיך געפֿונען אויף אַ קליין טישעלע אין זײַן סאַלאָן. ער האָט מיר געוויזן אַ בילדל פֿון זײַן יונגן טאַטן, דזשוליוס, און זײַן יונגיטשקער מאַמען, הענריעטאַ, און צווישן זיי ביידע — דער קליינער ברוסי. ער איז מסתּמא דעמאָלט אַלט געווען אַרום אַ יאָר דרײַ, אָדער פֿיר. און ווען איך האָב געקוקט אויף זײַן ייִנגעלע, האָב איך געזען ברוסין, ווי צוויי טראָפּן וואַסער; ממש, אַ קאָפּיע פֿון זײַן טאַטן... צי ער וועט גיין אין זײַן טאַטנס פֿוסטריט, קען בלויז די צײַט באַווײַזן.
מענדל און ברוסי האָבן זיך דאַכט זיך נישט געקענט. אָבער זיי ליגן איצט נישט נאָר אויפֿן זעלבן בית-עולם, נאָר זיי זײַנען אויך שכנים, נישט ווײַט איינער פֿון אַנדערן. און איך טראַכט זיך, ווי אַנדערש זײַנען זיי ביידע געווען איינער פֿונעם אַנדערן אין אַזוי פֿיל פּרטים, און נישט געקוקט אויף דעם, איז מען זיך צונויפֿגעקומען. מיט איין זאַך האָבן זיי זיך אונטערשיידט, מענדל האָט פֿײַנט געהאַט גרויסע צערעמאָניעס בײַ די לוויות. ער איז געווען אַ באַשיידענער מענטש, נישט געזוכט קיין כּבֿוד און נישט קיין אָנערקענונג, און דערפֿאַר האָט ער מיר אָנגעזאָגט, אַז ער וויל נישט קיין גרויסע לוויה: מענטשן זאָלן קומען און דערציילן שבֿחים, און לויבן אים אין זיבעטן הימל אַרײַן. בײַם לעבן האָט ער עס נישט געליטן און נאָכן טויט איז ער מוחל די גליקן. האָט מען אים באַגראָבן אין פֿלאָרידע, דאָרט וווּ עס וווינען אַנדערע קינדער און אייניקלעך. אַזוי, אַז אויב עמעצן וועט זיך אַמאָל פֿאַרגלוסטן אַ בליק צו געבן אויף זײַן קבֿר, ליגט ער נישט ווײַט פֿון זיי.
מיט ברוסין איז די זאַך פֿאָרגעקומען גאָר אַנדערש. אין אַמעריקע איז געוואָרן אײַנגעפֿירט אַ מאָדע, אַז ווי נאָר עמעצער שטאַרבט, אַזוי קומט מען זיך צוזאַמען און מען פֿײַערט זײַן לעבן... נישט זײַן טויט. און דער עמעצער קען זײַן אַ כלאָפּ, אַ בולוואַן, אַ רשע-מרושע; נישט געקוקט אויף דעם לויבט מען אים און מ'דערמאָנט אים צום גוטן; מ'גיט אים אָפּ שבֿחים און צווישן די שבֿחים, כאַפּן זיך אַרײַן אַ סך מאָל נישט געשטויגענע און נישט געפֿלויגענע מעשׂים. איך האָב אַמאָל בײַגעוווינט אַ לוויה פֿון אַ ייִדישן קנעפּל-מײַסטער, איינער וואָס האָט געהאַלטן קהילישע געשעפֿטן פֿאַר זײַן אייגנטום; געווען ווײַט פֿון איידל, למדן אָדער אַ לבֿ-טובֿ. האָט איר שוין געמעגט הערן ווי מ'האָט דעם נאַטשאַלניק געלויבט און אַפֿילו אים אָנגערופֿן אַ צדיק-הדור. דאָס האָט מענדלען נישט אימפּאָנירט.
די אַמעריקאַנער ציטערן אימת-מוות פֿאַר דעם וואָרט טויט. זיי ווילן נישט שלום-מאַכן מיטן געדאַנק, אַז מ'מעג באַוויינען אַ טויטן, מ'קען טרויערן נאָך אַן אייגענעם, מ'קען זיך אַפֿילו פֿאַרגינען צו פֿילן דעם פֿאַרלוסט פֿון אַ באַליבטן מאַן, טאַטן, באָבען אָדער זיידן. נישקשה, דאָס לעבן איז נישט קיין הוידלקע וווּ מען בלײַבט שטעקן אויבן און מ'וויל בשום אופֿן נישט אַראָפּקוקן.
ברוסיס לוויה איז געווען אַ פֿײַערוג. איך בין געזעסן צווישן דעם גרויסן עולם און געשטוינט. די באַרימטע אַקטריסע טובֿה פֿעלדשו, האָט געלייענט אַן אויסצוג פֿון שעקספּירס "ראָמעאָ און יוליאַ". זינגער האָבן געזונגען אַריעס באַגלייט מיט מוזיק. איך האָב זיך געטראַכט: האָט עס אַ שײַכות צום ניפֿטר? פֿון זייער צד, מסתּמא יאָ. ווײַל אַ חבֿרותא פֿון אַקטיאָרן, פֿאַרווײַלער, זינגער און טענצער זעען די וועלט דורך גאָלדענע שפּאַקטיוון. איך האָב זיך דערפֿילט ווי איך וואָלט ערשט אַראָפּגעקומען מעבֿר-הים, מיט טשעמאָדאַנעס אָנגעפּאַקט מיט ייִדישן האָב און גוטס און בין אַרײַנגעפֿאַלן אין אַ פֿרעמד לאַנד, מיט אומבאַקאַטע זיטן.


text:
נומערן טעאריע
נומערן טעאריע א צווייג פון מאטעמאטיק וואס שטודירט די נאטירלעכע צאלן.
אפטמאל אין נומערן טעאריע איז גאנץ גרינג צו פארשטיין דעם פראבלעם אבער גאר שווער צו לייזן. למשל, פערמאס לעצטער טעארעם, די גאלדבאך השערה (אז יעדע גראדע צאל גרעסער פון 2 איז דער סכום פון צוויי פרימצאלן) און נאך אזעלכע השערות.
וויכטיקע טעמעס אין נומערן טעאריע זענען:
צווישן די טעארעמען אין נומערן טעאריע זענען:
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נומערן טעאריע האט אנגעהויבן בליען אין אוראלט גריכנלאנד, ספעציעל די ארבעט פון פיטאגאראס, אוקלידוס און דיאפאנטוס. אויסגעצייכנטע ביישטייערער פון דער מאדערנער תקופה זענען פערמא, אוילער און גאוס.
אנווענדונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
גוט באקאנטע אנווענדונגען פון נומערן טעאריע זענען פארשלעסלונג פון דאטן מעלדונגען און דאטן קאמפרימירונג.


text:
נאטינג היל גייט אונטערגרונט סטאנציע
קאארדינאטן: 51°30′32″N 0°11′49″W / 51.509, -0.197
נאטינג היל גייט (ענגליש: Notting Hill Gate) איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער צענטראלער, דיסטריקט און קרייז ליניעס. די סטאנציע געפינט זיך אין דער קעניגלעכער בארא פון קענזינגטאן און טשעלסי, אויף דער גאס נאטינג היל גייט.
די סטאנציע איז אויפן גרענעץ צווישן טראוולקארט זאנעס 1 און 2.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די קרייז און דיסטריקט ליניעס פעראנען האבן געעפנט אויף דער מעטראפאליטאנע באן אום 1טן אקטאבער 1868. די פעראנען אויף דער צענטראלער ליניע האבן געעפנט דעם 30סטן יולי 1900 דורך דער צענטראלער לאנדאנער באן. צומערשט זענען געווען צוויי באזונדערע סטאנציעס אויף די צוויי זייטן פון דער גאס.
דעם 1טן מערץ 1959 האט מען געעפנט די פאראייניקטע סטאנציע מיט איין קארטע-זאל.
די צוויי צענטראלער ליניע פעראנען זענען איינס אויף אנאנד.


text:
פארראט
פארראט אדער ביטראגע איז דער אקט פון פארעטען א מכלומרשטען גוטער חבר; אז איינער אנערקענט נישט די גוטס וואס מען ער באקומט פון דעם אנדערן, און ער צאלט אים צוריק מיט שלעכטס באהאלטענערהייט; אנעם וויסן פון דער וואס געט אים די גוטס, און אונטער זיין רוקן ווען ער ווערט געוואור די פארארט איז שוין צו שפעט.
מען נוצט דאס אויף א באהאלטענער פיינט וואס ארבייט און אינפלאריטירט א גרופע קעגן זייער אינטערעסע פון זיין אייגן לאנד פאלק משפחה אידיאל און געזעלשאפט, וואס ער נוצט אויס די טראסט וואס זי האבן אים געגעבן קעגן זיי.
דער דאזיגער פארערטער איז בטבעו א פאלטשער מענטש וואס האט זיך בלויז פארשטעלט, פון אנפאנג אן, ווי א חבר כדי אייך צו פארנערן און קענען דערנאך פארעטען.
עס איז אויך גענוצט אויף א מאן וואס טשיד אויף זיין אייגן ווייב מיט א פרעמדע פרוי. אלס א שרעקליכע בגידה, ווייל די ווייב איז דאך די מאמע און לעבןס שותף פון זיין הויז און קינדער און אז ער טוט ליבען אן אנדערן פארלייקענט ער די טובה פון איר.
אין אידישקייט ווערט דאס גענוצט אויף איינער וואס טוט אן עבירה אז ער אנערקענט נישט די טובה פון די בריאה און ער טוט ליבען זיך איידער ווי גאט.
עס איז די פארקערטער ווי הכרת הטוב, און לשון קודש הייסט דאס כפוי טובה, אבער עס איז נאך מער און טיפער ווי דעם, ווייל נישט נאר צאלט ער נישט צוריק און לייקענט די טובה ער צאלט גאר צוריק שלעכטס און שטראף אנשטאט די טובה.
אין אלע ציווילע געזעלשאפטן אפילו ווען טויט שטראף איז נישט לעגאל איז דאס אבער יא לעגעטים פאר א פארעטער.


text:
2טן סעפטעמבער
דעם 2טן סעפטעמבער איז דער 245סטער טאג פון יאר (246סטער טאג אין אן עיבור יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 120 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1666 - די גרויסע שריפה פון לאנדאן: די פייער ברענט דריי טעג און 10,000 הייזער ווערן פארברענט
- 1752 - דאס פאראייניגטע קעניגרייך נעמט אן דעם גרעגאריאנישן קאלענדאר
- 1945
- אפיציעלע ענדע פון דעם צווייטן וועלט קריג
- וויעטנאם פראקלאמירט זיין אומאפהענגיקייט פון פראנקרייך
- 1990 - טראנסניסטריע פראקלאמירט איר אומאפהענגיקייט, אבער ווערט נישט אנערקענט פון אנדערע לענדער
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1948 - יעקב ליצמאן, כנסת דעפוטאט, פארזיצער פון דער יהדות התורה פארטיי אינעם כנסת
- 1952 - דזשימי קאנארס, אמעריקאנער טעניס שפילער
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1865 - וויליאם ראאן האמילטאן, בריטישער מאטעמאטיקער און אסטראנאם (געב' 1805)
- 1937 - פיער דע קובערטען, גרינדער פון דער מאדערנער אלימפיאדע (געב' 1863)
- 1997 - וויקטאר פרענקל, יידישער עסטרייכער פסיכיאטער, איבערגעבליבן פון חורבן אייראפע (געב' 1905)
- 2001 - קריסטיאן בארנארד, דרום אפריקאנער הארץ כירורג (געב' 1922)


text:
מאָסטין איז אַ דאָרף אין די קאָונטי פון Flintshire, צפֿון וויילז, ליגנעריש אויף די Dee עסטשוערי צווישן Prestatyn צו די צפֿון מערב און האָליוועלל צו די דרום מזרח. דער דאָרף סטראַדאַלז די אַקסנומקס, די אַלט קאָוסט וועג, מיט דעם טייך Dee צו די נאָרטהעאַסט און די וועלש היללס צו די סאַוטוועסט.
די פּאָרט פון מאָסטין אַמאָל געדינט ווי אַ פּאָרט פון וואָס Ferries סאַילעד צו דובלין אויף די ליווערפּול-דובלין מאַרשרוט. אָבער דעם געענדיקט אין קסנומקס און די פּאָרט האט דעוועלאָפּעד אנדערע ביזנעסער כולל די קאַנסטראַקשאַן פון, און שטיצן באַדינונגען פֿאַר, דער אַוועק ברעג ווינט Farms אין די איריש ים.
מאָסטין געשיכטע & אַטראַקשאַנז
די היסטאָרישע מאָסטין האַלל און גאַרדענס זענען ליגן צו די צאָפן מערב פון דעם דאָרף. די האַלל איז אַ גראַדע איך ליסטעד בנין און די נחלה האט שוין אין די הענט פֿון דעם מאָסטין משפּחה פֿאַר עטלעכע סענטשעריז, ווייל די אַוועקזעצן פון די באַראָנעץ און באַראָנס פון מאָסטין.
נאָר אַראָפּ די אַקסנומקס וועג פֿון מאָסטין בייַ ללאַנערטש-י-מאָר איז די רוסטינג כאַלק פון די 'מאָסטין ון שיפּ'. די שיף סטאַרטעד לעבן ווי די דוק פון לאַנקאַסטער, אַ מאַשין פּראָם און אַרומפאָרן שיף, ביז עס איז געווען פּערמאַנאַנטלי טרוקן-דאַקט אין מאָסטין.
געשיכטע
אַ טשיקאַווע ונטערשטע שורע צו געשיכטע קאַנסערנז די מאָסטין משפּחה, פון מאָסטין האַלל, און מלך הענרי טודער ס כאַפּן פון דעם שטול פון ענגלאַנד.
די מאָסטין משפּחה האָט אַראָפּגענידערט פֿון דער חתונה פון יעואַן פיטשאַן (ד. קסנומקס), פון פּענגווערן, Llangollen, מיט אַנגהאַראַד, טאָכטער און עראַס פון היוועל (אָדער האָוועל), זון פון טודער AP יטהעל פיטשאַן. זייער דעססענדענט ריטשארד AP היוועל (האָוועל) שטיצט די הויז פון לאַנקאַסטער אין זייַן קאַמף פֿאַר דער שטול פון ענגלאַנד.
אויף איין געלעגנהייַט הענרי טודער איז געווען באקאנט צו זיין באזוכן ריטשארד AP האָוועל בייַ מאָסטין און ריטשארד ווו ס מענטשן זענען געקומען צו קוקן פֿאַר אים. ווי זיי געצווונגען זייער וועג אין דורך די פראָנט ער געגאנגען אויס דורך די צוריק. די צוקונפֿט מלך איז געגלויבט צו האָבן סאַילעד פֿון מאָסטין דאָק צו בריטטאַני צווישן אַ מאַסע פון שטרוי.
ריטשארד AP האָוועל, אָדער ריטשארד מאָסטין, איז געווען צו טרעפן אַרויף מיט הענרי טודער ווידער שפּעטער - אין באָסוואָרטה Battlefield. די מאָסטין נעסינע פון קסנומקס Flintshire מענטשן איז ניט קליין צושטייַער צו דער נצחון און דער מלך האט ריטשארד דער שווערד און גאַרטל ער האט וואָרן אַז טאָג.


text:
קארל לוץ
קארל לוץ (30סטן מערץ 1895 - בערן, 12טן פעברואר 1975) איז געווען א שווייצער דיפלאמאט אין אונגארן, און ער איז אויך געווען א רעפרעזאנטיוו, פאר אמעריקע, ענגלאנד.
נאכן דייטשלאנדס אריינקום אין אונגארן, האט ער געלאדענט משה קרויס, א פארשטייער פונעם יידיש אגענטור, אים ארויסהעלפן ראטעווען יידן פון זיין ביורא, אינעם שווייצער אמבאסאדאר געביידע. לוץ האט ארויסגעגעבן פאפירן, פאר 21,000 יידן אין דער בודאפעשטער געטא, ווי די יידן זענען באצייכענט געווארן אלס שווייצער בירגער, ער האט געוויזן פאר ראול וואלענבערג, זיך צו באנוצן מיט די פאפירן, און ראטעווען ווי מער יידן.
ביים טויט מארש פון בודאפעשטער יידן צום עסטרייכישן גרעניץ, האט ער באוויזן צו ראטעווען אסאך יידן. די יידן וואס לוץ האט געראטעוועט, ווערן געשאצט צו אומגעפער 60,000 יידן.
ער איז באצייכענט געווארן דורך יד ושם אלס א חסיד אומות העולם, אין יאר 1965, זייענדיק פון די ערשטע אנערקענטע חסידי אומות העולם.


text:
לוד
לוד (אַראַביש: اللد אַל-לוד) איז א שטאָט אין דעם צענטער דיסטריקט פון ישראל. זיין שטח איז גרויס 12,226 דונאם. ס'האט מיט זיך אסאך היסטאריע, לויטן סטאטיסטיק דעפארטמענט (צענטראלע ביורא פאר סטאטיסטיק) פאר דעצעמבער 2005, איז דא אין לוד 66,600 איינוואינערס. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 0 פראצענט. רוב זענען אידן. אבער ס'איז דא אסאך שלעגערייען צווישן די אראבער מיט זייערע שכנים, ס'איז באוויסט אלץ די קעפיטאל פאר דראג'ס, מ'שלאגט זיך דארט אפילו די פרומע מיט זייערע בתי מדרשים.
די שטאט האט נישט קיין געוויילטן שטאטראט, נאר א קאמיטעט באשטימט פון דער רעגירונג. דער פארזיצער איז מאיר ניצן.
לעבן לוד געפינט זיך בן גוריון פליפעלד, דאס גרעסטע אינטערנאציאנאלע פליפעלד אין ישראל.
לוד ווערט גערעכנט איינע פון די עלטסטע שטעט אין דער וועלט.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די שטָט לוד ליגן אין דעם צענטער פון א טאל, באקאנט אלס דער אונו טאל אָדער "שפלת לוד" אין דעם לשון פון דער משנה. רובֿ פונעם טאָל איז פלאך, אָבער נישט אינגאנצן גראד אזוי קען דאס רעגנוואסער אפרינען אין דעם אילון טייך.
אוראלט לוד ליגט בײַם דרום ברעג פון נחל אילון, בשעת מאָדערנער לוד פאשפרייט זיך נאך מער דרום. אזוי ווי לוד ליגט אין א טאָל אָן נאַטירלעך שוץ, איז ער געווארן זייער גרינג צו ווערן אײַנגענומען.
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לוד איז שוין באזעצט געווארן אין אוראלטע צייטן, און איז איינע פון די עלטסטע שטעט אין לאנד, וואו עס האט נישט אויפגעהערט א יישוב פון מענטשן. מען האט געפינען איבערבלייב פון א יישוב אין דער נייער שטיין עפאכע. פון דעם איבערבלייב ווײַזט אויס אז די באוואוינער פון לוד אין יענע צייטן האבן געוואוינט אין הייזער געמאכט פון ליים און געארבעט די ערד מיט מעטאַלע געצייַג. די הויפט פראדוקטן וואס זיי האבן געוואקסן זענען ווייץ, גערשטן און לינזן. אין דערצו, האבן זיי געהאלטן סטאדעס פון שאף.
לוד איז שפעטער געווארן דער גרעסטער און מערסט אנטוויקלטער יישוב אין דעם געגנט.
שטאט עמבלעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דעם שטאט עמבלעם האט געפלאנעוועט דער אַרכיטעקט און אינזשעניר וואָלף פּעווסנער. דער עמבלעם איז כּולל עטלעכע מאטיפן:
- צוויי מאַסלינע צווייגן - סימבאליזירט די פילע מאַסלינע וועלדלעך וואָס זענען געווען אַ וויכטיקן באשטאנדטייל פון דער שטאָט'ס עקאנאמיע אין דער פאַרגאַנגענהייַט.
- דער פסוק "ושבו בנים לגבולם" און די קינדער וועלן אומגעקערן צו זייער גרענעץ (ירמיהו קאפיטל לא, טו) סימבאליזירט א שטאט וואס נעמט אויף אימיגראנטן.
- אן אַנטיקער טויער - אַ סימבאָל פון דער שטאט'ס לאנגע היסטאריע.
- א געאקערט פעלד - סימבאליזירט די לאַנדווירטשאַפטלעכע סביבה וואו די שטאָט ליגט.
- א גרויסער בוים.


text:
ומאַגאָ איז ידעאַל פֿאַר דיין וואַקאַציע ווייַל פון זייַן נאַטירלעך בעאַוטיעס, געשיכטע, טראַדיציע, ווי געזונט ווי די וואַרעם מעדיטערראַנעאַן קלימאַט. אַקטיוו וואַקאַציע ענטוזיאַסץ וועט געפֿינען וועלכער זיי ווילן אין ומאַגאָ, ווייַל עס איז אַ שטאָט פון טוריזם און ספּאָרט. איר קענען הנאה טעניס, פוטבאָל, קליין פוטבאָל, סייקלינג, נאָרדיק גיין, גיין, גייעג, באָוולינג, ברעג נעצבאָל, קוישבאָל, דייווינג, סיילינג, וואַסער סיילינג, וואַסער סקיינג, פלישלאַנג פליענדיק און סך אנדערע אַקטיוויטעטן.
זייט זיכער צו גוסטירן קאַונטלאַס דעליקאַסיז און ספּעשאַלטיז פון דעם געגנט אַזאַ ווי די יסטריאַן פּראָססיוטטאָ, יסטריאַן קעז, כאַזער לוין, פריטטערס, קראָסטולע און די שפּיץ פון יסטריאַן גאַסטראַנאַמי - טרופפלעס, ווי געזונט ווי סך פיש ספּעשאַלטיז. איר קענען גוסטירן אַלע די קיילים אין רעסטראַנץ און אין דער קיך אַזאַ ווי "דאַנטע", "מאַרעמאָטאָ", "סיטטאַר", "אַוראָראַ", "מיסאַ" און "פּעלעגרין".
נירביי סאַווודרידזשאַ, אַ קליין פישערייַ שטאָט ליגן אויף אַ קליין פּענינסולאַ, נאָר קסנומקסקם פון ומאַגאָ. זייַן האַנדל צייכן איז אַן אַלט לייַכטטורעם, געבויט אין די נאָמען פון ליבע צווישן אַ אַוסטריאַן אַריסטאָקראַט און אַ דינער מיידל. עס איז באַרימט פֿאַר סך היסטאָרישע פינדינגס - אלטע געשיכטע, רוימער, מידייוואַל ... אַלע איבער די געשיכטע ביז די שיין אַוסטריאַן ווילאַז. סאַווודרידזשאַ האט שוין ינכאַבאַטאַד זינט אלטע געשיכטע און האט אַ נאַטירלעך דערשיינונג: שטיין סורפאַסעס אויף דעם ברעג וואָס אַרייַן די ים בייַ אַ מילד ווינקל. עס איז ידעאַל פֿאַר סך ספּאָרט אַזאַ ווי סייקלינג, טרעקינג, דזשאַגינג און סערפינג. די ברעג פון סאַווודרידזשאַ איז אָוווערגראָון מיט שמאַכטן בוים וואַלד. עס איז אַטראַקטיוו צו די נודיסץ ווייַל פון די פקק ברעג ליגן צו דעם דרום פון די זייער צענטער פון דעם אָרט. טראַדיטיאָנאַללי פאָקוסעד אויף פישערייַ, סאַווודרידזשאַ איז באַרימט פֿאַר זייַן אָנגענעם רעסטראַנץ און אָנגענעם ביטשיז, אַזוי מיר רעקאָמענדירן עס צו משפּחות וואס געניסן שטיינערדיק ביטשיז. סאַווודרידזשאַ מחנות בעקאַבאָלעדיק מאַניפעסטאַטיאָנס אַזאַ ווי די סט מרים מגדלה פייַערונג אין זאַמבראַטידזשאַ (סוף פון יולי) און סאַווודריאַן נעכט (אין אויגוסט). איר קענען גוסטירן דייווערס יסטריאַן דעליקאַסיז אין רעסטראַנץ "אַדריאַ !," פעראַל "," מיין מיר "," Sveti Andrej "און קרעטשמע" אַלבער ". בשעת איר זענען סטייינג אין סאַווודרידזשאַ זייַן זיכער צו באַזוכן ומאַגאָ, Porec און Rovinj.
צו זען אין און אַרום ומאַגאָ
ומאַגאָ - די אַלט טאָוונאָלד שטאָט פון ומאַגאָ
רעכט צו ומאַגאָ 'ס סטאָרמי געשיכטע די בנינים פֿון די שפּעט אַנטיקוויטי און ערלי מיטל עלטער האבן גאָר חרובֿ. די פּרעזענט היסטארישע האַרץ האט ינכעראַטיד די שטאָטיש ביניען פון די מיטל עלטער. עס זענען סך רימיינדערז פון וואָס טקופע: וואַנט בלייבט, ווענעטיאַן ווילאַז און אויבן אַלע, פּיקטשעראַסק שמאָל גאסן. דער איינער וואָס איז בעסטער פּרעסערוועד איז אויך די אָולדאַסט איינער - די מייַרעוו טורעם איצט האָוסינג דער מוזיי פון ומאַגאָ, היטער פון אַ ווערטפול זאַמלונג פון אַרקיאַלאַדזשיקאַל אַרטעפאַקץ געפֿונען אויף די פּלאַץ פון די שטאָט פון ומאַגאָ. קהילה פון סט פּערעגרינע
ניט ווייַט פֿון ומאַגאָ, אויף די ראָסאַזזאָ פּראָמאָנטאָרי עס איז אַ קליין, זייער אַלט קהילה פון סט פּערעגרינע. עס איז געווען געבויט דורך די באוווינער פון ומאַגאָ צו צייכן דעם אָרט ווו, בעשאַס די דיאָקלעטיאַן טקופע.
ליגהטהאָוסע אין סאַווודרידזשאַ
די אָולדאַסט לייַכטטורעם אויף די אַדריאַטיק ברעג געבויט אין קסנומקס, קסנומקס ב הויך מיט די ליכט קענטיק פון די דיסטאַנסע פון קסנומקס קילאָמעטערס. די קאַנסטראַקשאַן פון די לייַכטטורעם קשר מיט אַ ליבע געשיכטע פון גראף מעטטערניטש, וואס הגם חתונה געהאט, אַראָפאַקן אין ליבע מיט אַ היגע מיידל און האט די לייַכטטורעם געבויט צו איר כּבֿוד.
סיפּאַר פּראָמאָנטאָרי
צווישן סאַווודרידזשאַ און ומאַגאָ בעשאַס נידעריק טיידז אַ קליין קסנומקס עם לאַנג און קסנומקס עם ברייט פּראָמאָנטאָרי און אַ הויפן פון שטיינער העכערונג פון די ים: דאס זענען די נאָר בלייבט פון די אלטע שלאָס פון סיפּאַר פון די קסנומקסטה יאָרהונדערט. די שטאָט פון סיפּאַריס עקסיסטירט דאָ בעשאַס די רוימער טקופע, אַ דערווייַז פון דעם ווייל די יסודות פון ווילאַז און הייזער, מאָוזיייקס, מירמלשטיין, סעראַמיק, ורנס און קאָינס געפֿונען אין דעם אָרט, אַלע דייטינג פון די טקופע פון קאַנסטאַנטין און וואַלעריוס. סיפּאַר איז געווען טאָוטאַלי פּלאַנדערד און חרובֿ אין קסנומקס דורך די נערעטוויאַן פּייראַץ געפֿירט דורך די באַן דאָמאַגאָדזש און קיינמאָל ריגיינד זייַן פרייַערדיק באַטייַט.
ווילאַ טיאָלאַ
א פאַקטיש גאַניידן פֿאַר דייווערז! דעם לוקסוס ווילאַ האט זייַן אייגן רוימער ספּאַ, וואַסער סיסטערן, ריזיק וווינונג קוואַרטערס לאַווישלי דעקערייטאַד מיט מאָוזיייקס אויף די שטאָק און פרעסקאָס אויף די ווענט. די בלייבט פון אַ דאָק מעסטן קסנומקס מעטער אין לענג און קסנומקס מעטער ברייט זענען ליגן אין די ים נעבן דער ווילאַ, בשעת די בלייבט פון אַ ריזיק קאַנסטראַקשאַן קענען אויך זיין דערקענט, רובֿ מסתּמא אַ בעקן פון אן אנדער רוימער ווילאַ.
ארענע אין Pula
דער ארענע אין Pula, די רוימער אַמפיטהעאַטער איז ליגן אין דעם צענטער פון Pula. עס איז געווען געבויט אין קסנומקססט יאָרהונדערט בק און גענומען זייַן פאָרשטעלן פאָרעם אין קסנומקססט יאָרהונדערט ווען עס קען אַוועקזעצן וועגן קסנומקס ספּעקטייטערז. עס געדינט פֿאַר גלאַדיאַטאָר פיגהץ אַז גענומען אָרט אין עס ביז קסנומקסטה יאָרהונדערט.
ברידזשוני אינזלען - נאַשאַנאַל פּאַרק
די קרעטאַסעאָוס פּאַרק מיט פאָססיליזעד דיינאַסאָר footprints, ביזאַנטין קאַסטרום און די בלייבט פון רוימער ווילאַז, אַרקיאַלאַדזשיקאַל און נאַטירלעך-וויסנשאַפֿט זאַמלונג, די ויסשטעלונג "Josip בראָז טיטאָ אויף ברידזשוני", די מאַוסאָלעום פון קופּעלוויעסער משפּחה זענען נאָר עטלעכע פון די סייץ איר זאָל ניט פאַרפירן. און בשעת גיין צוזאמען די אינזלען איר וועט ווערן באגלייט דורך סך צאַמען פויגל מינים, הירש, מאָופלאָנס און אנדערע גרויס שפּיל.
עופראַסיאַן באַסיליקאַ - טייל פון די יונעסקאָו וועלט קולטור העריטאַגע
אין דער שטאָט פון Porec, לעבן ומאַגאָ, עס איז איינער פון די מערסט שיין פרי ביזאַנטין קהילות אין אייראָפּע גערופֿן עופראַסיאַן באַסיליקאַ נאָך די בישאָפּ פון Porec, וואס האט דעם ווונדערלעך דרייַ-שיף קירך געבויט איבער דעם פּלאַץ פון אַ עלטערע קירך. פון ספּעציעל אינטערעס זענען די ימפּרעסיוו מאָוזיייקס איבער די אַפּסע פון טייַער שטיינער און מוטער-פון-פּערל.
מאָטאָווון ווענט
די ווענט אַרומיק די קליין מידייוואַל כילטאַפּ שטאָט פון מאָטאָווון פאָרשטעלן אַ ינוואַליאַבאַל קולטור און היסטארישע יזאָוון פון Istria. די זייער געזונט פּרעסערוועד אַלט שטאָט האַרץ איז סעראַונדאַד דורך ימפּרעסיוו פאַרטיידיקונג ווענט.
ברומען - דער קלענסטער שטאָט אין דער וועלט
לויט צו די גויננעסס בוך פון רעקאָרדס, מיט זייַן קסנומקס באוווינער, ברומען איז דער קלענסטער שטאָט אין דער וועלט. עס איז סיטשוייטיד אין די סענטראַל טייל פון Istria און באַרימט פֿאַר די אַלי פון די גלאַגאָליטיק כהנים - אַ יינציק דענקמאָל צו די אַלט קראָאַטיש גלאַגאָליטיק שריפט.
לים טשאַננעל
עס איז אַ געאָ-מאָרפאָלאָגיקאַל דערשיינונג מיט אָוווערגראָון קאַניאָן Cliffs רייזינג אַרויף צו קסנומקס ב אויבן ים שטאַפּל. מיט זייַן שמאָל, קסנומקס קילאמעטער לאַנג ינלעט עס רעפּראַזענץ איינער פון די מערסט שיין לאַנדסקייפּס אין Istria.
נאַטור פּאַרק וčקאַ
די וčקאַ באַרג און זייַן העכסטן שפּיץ וואָדזשאַק בייַ קסנומקס עם קרבן ברעטטייקינג קסנומקס ° פּאַנאָראַמיק מיינונג איבער די יסטריאַן פּענינסולאַ, צאָפן אַדריאַטיק אינזלען, Gorski Kotar בערג, וועניס, איטאַליעניש אַלפּס ...
די טוריסט אַמט אין ומאַגאָ איז ביי טרגאָוואַקקאַ קסנומקס, תּל: קסנומקס קסנומקס קסנומקס, Fax: קסנומקס קסנומקס קסנומקס, בליצפּאָסט: tz-grada-umaga@pu.htnet.hr.


text:
משה דיין
משה דיין (20סטן מיי 1915 - 16טן אקטאבער 1981) איז געווען א ישראלדיקער פאליטיקער, גענעראל, זיכערהייטס מיניסטער, פערטער שעף פון גענעראל שטאב פון צה"ל, טייל נעמענדיק אין אלע מלחמות וואס ישראל האט געהאט, ביז ער איז געשטארבן.
אינהאַלט
זיינע קינדהייט יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געבוירן אין דגניה, די מוטער פון די קיבוצים, און שפעטער האבן זיך זיינע עלטערן אריבערגעצויגן קיין נהלל, א דארף פון ערד-ארבעטער, דארט האט ער געלערנט אין שולע, און שפעטער האט ער געלערנט אין אגריקולטורער שולע, דארט האט ער זיך באקענט מיט זיין צוקונפטיגער פרוי, רות שווארץ.
זיין מיליטערישע קאריערע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביי דעם פאגראם פון תרפ"ט, איז ער שוין געווען א מיטגליד אין דער הגנה, זייענדיק פופצן יאר, שפעטער ביי דעם אראבישן רעוואלט, ביי מאורעות תרצ"ו-תרצ"ט, איז ער געווען א קעמפער, אין די פעלדס קרעפטן פון יצחק שדה, און די ספעציעלע נאכט רינגען פון ווינגייט.
אין 1939, איז דיין ארעסטירט געווארן מיט נאך 42 זעלנער, ביים קאמאנדירן קורס, ווי זיי זענען פאראורטיילט געווארן צו צען יאר טורמע, פארן טראגן אומלעגאלע וואפן, זיי זענען אפגעזיצן אין עכו טורמע.
די צווייטע וועלט מלחמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די בריטישע ארמיי האט געדארפט די שטיצע פון די מענטשן אין פאלעסטינע, ספעציעל קעמפער, האט מען אים באפרייט, דער מיטל מזרח איז געווען אין א כאאס צושטאנד, אין איראק, איז פארגעקומען א פרא נאצישע אויפשטאנד, די ווישי רעגירונג האט געהערשט אין סיריע, און אין לבנון, האט די בריטישע ארמיי אונטערגענומען אן אפעראציע פון אייננעמען לבנון, משה דיין איז געווען דער וועג ווייזער, פאר די זיבעטע אויסטראלישע דיוויזיע, א פראנצויזישע ציל-שיסער, האט אים דורכגעשאסן די שפאקטיוו, און די גלאז איז אים אריין אינעם לינקע אויג, וואס האט געשעדיגט זיין זע קראפט אויף שטענדיג, אויפן לינקע אויג.
די זעלבסטשטענדיקייט מלחמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יעקב דורי, דער ערשטער שעף פון גענעראל שטאב, פון די הגנה און שפעטער צה"ל, האט אים גערופן דינען אלס ספעציעליסט פארן אראבישן אפטיילונג אין די הגנה, פון אנהייב אלס ביורא ארבעט, שפעטער איז דיין געווארן א גענעראל אויפן פראנט, ער האט גמאכט א פארשטענדעניש מיט די דרוזן, און די דרוזן האבן געקעמפט קעגן די אראבער.
ער האט געקעמפט קעגן די סירישע ארמיי אין דגניה, ארויס שטויסנדיג די סירישע פון לאנד, נאכן זיג אויפן דגניה פראנט איז ער געווארן א גענעראל אינעם אכטן מעכאניזירטע ארמיי, אונטער יצחק שדה, ער איז געפארן קיין אמעריקע טייל נעמען אין די לוויה פון מיקי מארקוס, דער ערשטער גענעראל צו ווערן א פראנט קאמאנדיר אין ישראל.
דיין האט אין א אקציע איינגענומען די שטאט לוד, דיין אט געדינט אין דער 8טער געפאנצערטע בריגאדער אונטער יצחק שדה מיט די פליפעלד, שפעטער איז זיין באטאליאן אריבערגעפירט געווארן אין דרום, צו קעמפן קעגן די עגיפטישע זעלנער, דערנאך איז ער געווארן קאמאנדיר פון די עציוני בריגאדע, און דערפאר איז ער געווען, דער וואס האט אנגעפירט די געשפרעכן, מיט יארדאניע אויף א וואפן שטילשטאנד, אין די ירושלים אומגעגנט, און ביים אונטערשרייבן האט דיין אונטערגעשרבן.
נאך דער מלחמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געווען גענעראל פונעם דרום, און די צפון, דערנאך איז ער געווארן הויפט פון אפעראציעס גענעראל, און ער האט איבערגענומען מרדכי מקלף און דיין איז געווארן שעף פון גענעראל שטאב, אין יאר 1953, אבער פאליטיק האט אים נישט געלאזט אויספירן, פנחס לבון האט אים געשטערט אויף טריט און שריט, משה שרת דער פרעמיער מיניסטער, האט געהאלטן פון פרובירן שלום מאכן, בעת דיין האט געוואלט בויען די ארמיי אלס א מאנסטער, כדי די אראבער זאלן מורא האבן.
ווען דוד בן גוריון איז צוריק צו דער מאכט, האט דיין מיט דער ארמיי אונטערגענומען אקציעס, און נקמות קעגן די אראבישע אריינשווערצן זיך, און זייער דורכפירן בליטיקע אטאקעס קעגן ציווילע.
ביי די סיני מלחמה, האט דיין איינגעשטימט צו אטאקירן עגיפטן, מיט בריטישע און פראנצויזישע הילף, וואס דאס האט אים געברענגט אלס א גיבור אין די אויגן פון די ישראלער, זייענדיג א געניטער גענעראל, האט ער געברענגט ישראל צו א פאליטישע זיג, די ארמיי האט אבער זיך געמוזט צוריקצוען פון די סיני האלב אינזל.
פאליטיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געווארן אגריקולטור מיניסטער, נישט זייענדיג צוגעפאסט פאר אזא סארט ארבעט, און ווען לוי אשכול איז געווארן פרעמיער, האט ער געהאפט צו ווערן זיכערהייטס מיניסטער, אבער אשכול האט געהאלטן די פארטפעל פאר זיך, ביז די זעקסטאגיקע מלחמה, ווען ער איז ענדליך געווארן זיכערהייטס מיניסטער, צו געבנדיק די קרעדיט פארן זיג אויף זיין נאמען, און נאכן מלחמה איז ער געווארן א וועלטס מענטש, ער האט פארגעזעצט אלס זיכערהייטס מיניסטער אין גאלדא מאירס רעגירונג, און די קריג פון אפשוואכונג און די טעראר פון די ארומיגע לענדער, האט ער אונטערדריקט מיט אן אייזערנעם פויסט, די יום כיפור מלחמה האט אים געכאפט אין א סופריז, וואס האט געברענגט צום רעזיגנירונג פון דוד אלעזר, גאלדא מאיר, און נאך מיליטערישע הויך איינגעשטעלטע.
ווען מנחם בעגין האט געווינען, אין יאר 1977, איז דיין געווארן אויסערן מיניסטער, און האט אסאך צוגעהאלפן צום שלום אפמאך, מיט אנוואר סאדאט, פרעזידענט פון עגיפטן, אבער שטענדיקע שטרייטן צווישן בעגין און דיין, האבן געברענגט דערצו אז דיין האט רעזיגנירט פון אמט.
זיין לעצטע צייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען האט געפונען ביי אים די ביטערע מחלה, און ער איז אפערירט געווארן, אין 1981 חול המועד סוכות, האט ער געהאט א הארץ אטאקע, און ער איז געשטארבן, ער איז באגראבן געווארן אין נהלל, ווי זיין צוואה.
ער האט געהאט דריי קינדער יעל דיין, אהוד, און אסי דיין.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- שבתי טבת, דאס לעבן פון משה דיין


text:
כאבאר
שוחד מיינט נעמען אדער געבן כאבאר פאר א דיין אדער להבדיל א ריכטער פארן פסק'ענען א דין תורה אדער להבדיל א געריכט לויט די אייגענע אינטערעסען, נישט לויט די יושר.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לויט דער תורה איז נאר דא א איסור צו נעמען שוחד, אבער נישט צו געבן. עס ווערט דערציילט אז א גלח האט אמאל זיך מתווכח געווען מיט רבי יהונתן אייבשיץ, אז די קריסטליכע רעליגיע האט בעסערע געזעצן בנוגע שוחד, ווייל לויט דעם קריסטליכן גלויבן טאר מען אפילו נישט געבן קיין שוחד, האט רבי יהונתן אים געענטפערט: אדרבא! לויט ענק וועט איינער וואס געט שוחד קיינמאל נישט פארציילן אז ער האט געגעבן שוחד, ווייל עס איז אויך זיין עוולה, דעריבער וועט א ריכטער קיינמאל נישט מורא האבן צו נעמען שוחד ווייל ער ווייסט אז יענער לייגט זיך אין פעקל פונקט וואו ער אויב פארציילט ער, משא"כ ביי אונז אידן האט א דיין מורא צו נעמען שוחד, ווייל ער ווייסט אז דער געבער קען גלייך פארציילן וואס ער האט געטון, און עס איז נישט קיין שום אומרעכט פון זיין זייט.
א גויאישע ריכטער האט אמאל געפרעגט פונעם חוות יאיר היתכן אידן געבן אזויפיל שוחד פאר שופטי עכו"ם, האט ער אים געענטפערט מיט חכמה, אזוי ווי די שופט איז דאך א גוי, האט ער דאך א נטיה ענדערש צו פסק'ענען לטובת דעים גוי, קומט דאך אויס אז עס וועט נישט זיין קיין גלייך בארעכטיגע פסק, וועגן דעם כדי צו באלאנסירן דעם שופט'ס מיינונג, געט אים דער איד שוחד ער זאל זיך צוריק אויסגראדן זיין מיינונג. דער ריכטער איז זייער נתפעל געווארן פון די תשובה. דער חוות יאיר פירט אבער אויס אין זיין תשובה אז ער האט עס נאר געזאגט פאר א תשובה צום גויאישען שר, אבער יעדער איינער דארף זיין זייער געווארענט אין דעם.


text:
די שאָרטיסט וועג צו האָבן שפּאַס, עס ס פּאָטער שפּיל יראָן מענטש אָנליין אין וואָס איר האָט צו שפּילן איצט. די פּראָוטאַגאַנאַסט איז אַ יקספּיריאַנסט Fighter מיט שווער אַרמאָר און האַרץ-מאָטאָר. מיר פאָרשלאָגן צו פאַרבינדן די שלאַכט אין די ווירטואַל וועלט קעגן ווילאַנז. די קעגנערס זענען פילע און זיי אַלע קומען. מיר מוזן קעסיידער פֿאַרבעסערן זייער מדרגה, צו אָנקלייַבן אַ אַרסענאַל פון וויסן און דערפאַרונג. דער בלויז וועג צו באַזיגן די ווילאַנז פון ויסווייניקסט פּלאַץ, און יענע וואס האָבן שוין לעבעדיק אויף דער ערד.
גאַמעס שטנעמ ןָארי דורך קאַטעגאָריע:
יראָן מענטש אָנליין גאַמעס & נדאַש; אַ קאַנטיניויישאַן פון דער אָריגינעל געשיכטע פון טאני סטאַרק, דעם וועט פון גורל, געווארן יראָן מענטש.
געקומען אַרויף מיט דעם ציפער אין 1963, סטאַן לי. עס אַלע אנגעהויבן מיט די פאַקט אַז טאני האט ינווענטיד אַ הויך-טעק וואָפן וואָס איז געווען די סיבה פֿאַר די באַפאַלן אויף די לאַב און ינווענטאָר פון די ינדזשערד, און נאָך אָנשטאָט פון אַ האַרץ, ער ינטראַדוסיז זיך סאָלענאָיד באַטאַרייע, עס נעמט אַרעסטאַנט אַ טעראָריסט אָרגאַניזירונג. פֿאַר די פּרעזערוויישאַן פון זיין לעבן, זיי שטעלן פאָרויס אַ ולטימאַטום & נדאַש; צושטעלן זיי מיט יינציק וועפּאַנז. טאני סטאַרק, אַמאָל אין דער לאַבאָראַטאָריע, און בעת באקומען צוטריט צו די מאַטעריאַלס, קריייץ זייַן אייגן פּרעסן אַרמאָר, און ילעקטראָומאַגנעטיק ענדערונגען אין די ברוסט אַ מער שטאַרק רעאַקטאָר. די דערפינדונג העלפּס אים אַנטלויפן, נאָר צו פֿאַרבעסערן די אַרמאָר, מאכן עס אַ צומיש פון טיטאַניום און גאָלד, וואָס איז כּמעט אוממעגלעך צו ברעכן. פון אַז מאָמענט די לעבן פון יראָן מענטש.
ווי אַלע סופּערכיראָוז, סטאַרק האט ניט אויסן צו מעלדן זייער נייַ אַקטיוויטעטן. דערצו, עס נעמט אַ באַשלוס אויף די קלאָוזשער פון די פאַרנעמונג פֿאַר די פאַרקויף פון וועפּאַנז, אָבער אַ פרייַנד פון זייַן פֿאָטער, און אַסיסטאַנט הויפּט טוט נישט ווי אַזאַ אַ באַשלוס און זיי פאָרזעצן זייער אַקטיוויטעטן, לידינג צו אַ קאָנפליקט פון אינטערעס. בלויז אין די זייער סוף פון די געשיכטע, טאני אַדמיץ אַז ער און יראָן מענטש & נדאַש; דעם איז איין מענטש.
אין 2008, באזירט אויף די מאַרוועל קאָמיקס איז פילמעד און רעלעאַסעד & לאַקוואָ, יראָן מענטש & ראַקוואָ; (& לאַקוואָ, יראָנמאַן & ראַקוואָ;) & נדאַש; Sci-Fi קאַמף פילם, וואָס שטערנקלאר ראבערט דאָווניי געגעבן. דער פֿילם וואַן הויך ראַנגקינגז און אין 2010 באקומען אַ קאַנטיניויישאַן פון די געשיכטע אין אַ נייַ סעריע. און זינט דער קאָלעקטיוו קיללערס צווישן גוט און בייז טאָן ניט האַלטן פֿאַר אַ מינוט יראָן מענטש גאַמעס האָבן ווערן זייער נייַ קיילע.
יעדער פון סופּערמאַן שטענדיק האט עפּעס צו באַרימערייַ וועגן אין טערמינען פון שטאַרקייַט און אונדזער העלד איז קיין אויסנאַם. עס כולל די פיייקייַט צו אַנטוויקלען גרויס בקיעס און גיכקייַט צו פליען, און דעם צוזאמען מיט גלייבן קראַפט און אַ געפערלעך וואָפן מיט לאַזער כאָומינג סיסטעם. ניצן גאָר קונה אַבילאַטיז יראָן מענטש דירעקץ זיי קעגן מענטשלעך שונאים, וואָס איצט און דעמאָלט קוק אַרויף. אַפֿילו אַ גרויס אַרמיי קענען אַנטקעגנשטעלנ די גרויס מאַכט און דרוק פון אונדזער סופּערכיראָו. אבער טאָן ניט אָפּרוען און לאָזן מיין היטן אַראָפּ, ווייַל די שונאים טאָן ניט בלייַבן ינאַקטיוו און זענען אויך ארבעטן אויף אַ סופּערסטראָנג געווער און דעמאַנסטרייץ כיטרע. צו האַלטן דיין אָפּעראַציע האט שוין מנצח, עס איז נייטיק צו אַנטוויקלען אַ סטראַטעגיע און אַקט לאַדזשיקלי.
פּאַטראָולינג די טעריטאָריע, טאָן ניט זיין סאַפּרייזד אויב איר כאַפּן די סיגנאַלז פון פּלאַץ. פּרעסן מענטש אָנליין גאַמעס וויסן ווי געפערלעך עס קענען זיין אַ עקסטראַטערעסטריאַל ינוואַזיע, און דעריבער יקוויפּט מיט ספּעציעל ראַדאַר פּראָוטאַגאַנאַסט, ניצן וואָס עס איז גרינג צו כאַפּן די אָנהייב פון די אַפּראָוטשיז פון די פייַנט. געגאנגען אין דעם הויך אַטמאָספער, אָנפירן אַימעד פייַער אויף די ייליאַנז און פּרובירן נישט צו פאַלן אונטער זייער אַטאַקס. צי די גוט גויס קיין דוחק פון Friends און שטיצן, אָבער ווייַל ווונדער קאַמיקס מאל אַלאַוז זייַן אותיות צו פאַרייניקן אין דעם קאַמף קעגן בייז. וואָלווערינע, די גלייבן כאַלק, קאַפּטאַן אַמעריקע, ספּיידער-מענטש און די אנדערע זייַן באוווינער זענען שטענדיק גליקלעך צו קעמפן די אַגרעסערז, יידיד יראָן מענטש אין זיין שווער מיסיע. אויסערדעם, שטענדיק מעגלעך:
אַני דערמאָנען אין די גאַמעס איז באגלייט דורך די פאַרלאַנג צו טאָן גוט. אין דעם פאַל, עס איז מיט זייַן פיסץ און ינקרעדאַבלי שטאַרק, אָבער, ליידער, איז ניט שטענדיק מעגלעך צו פאַרענדיקן אַ טרוס מיט די פייַנט, און האָבן צו ריזאָרט צו עקסטרעם מיטלען. סטרענגטה ונדערסטאַנדס בלויז קראַפט.


text:
טוניסיע
טוניסיע (אפיציעל די רעפובליק פון טוניסיע) איז א לאנד אין צפון אפריקע. די הויפטשטאט איז טוניס.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שוין פון דער אלטער היסטאריע וואוינען אין טוניסיע די בערבער פעלקער. זיי האבן געבויט שטעטלעך און פארטן אויפן בארטן צו האנדלען ארום דעם מיטלענדישן ים.
דארט איז געווען די ערשטע אראבישע לאנד וואו עס האט אויסגעבראכן די אראבישע פרילינג דערנאך וואס א סוחר האט זיך אונטערגעצינדן.
דעמאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
כמעט אלע איינוואוינער פון טוניסיע (98% פון דער באפעלקערונג) זענען מוסולמענער. א קליינער טייל פון די איינוואוינער (1,000 מענטשן אומגעפער) זענען יידן, בעיקר אינעם אינזל דזשערבא. אויך זענען דא אומגעפער 1% קריסטן וואס שטאמען פון אייראפע.
יידן אין טוניסיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אומגעפער 1,500 יידן וואוינען אין טוניסיע (2014).


text:
ראשעקאל האט געשריבן:יעדער ווייסט אז גאגעל ארבייט אויף קארס וואס פארן אליינס, און אזוי אויך זענען דא אנדערע קאמפעני'ס וואס ארבייטן אויף דעם. לויט די ריפארטס האלטען שוין די קארס זייער ווייט, און מ'האט עס שוין געטעסט פאר הונדרעטער טויזענטער מייל אהן קיין מיכשול.
יעצט ווי אזוי ארבייט אזא קאר? איך קען נישט קיין טעכנילאגיע , אבער אויף וויפיל איך האב געליינט ארבייט עס אז עס האט אסאך קעמרעס וואס זעהט אלעס וואס טוהט זיך און שאצן אפ וואס צו טוהן נעקסט. ווען עס וועלן זיין אסאך אזעלעכע קארס אויף די ראוד'ס וועט איין קאר קענען שמועסן מיט די אנדערע קאר און זיכער מאכן אז די טרעפיק פארט כשורה. לויט ווי איך האב געליינט ערגעץ וועט טרעפיק פראבלעמען זיין א פארגאנגענהייט, ווייל קארס וועלן קענען פארן שנעל נאנט איינס צום צווייטען, און נישט מאכן קיין עקסידענטס. די קארס וועלן אויך זיין געניג קליג נישט צו טוהן די טרעפיק "ביהעיוויער" וואס ברענגט טרעפיק.
דא קימט אריין וואס איך טראכט אזוי צו מיר אבער איך האב נישט געזעהן אז מ'זאל רעדן דערפון. וואס געשעהט ווען אלע קארס אויף די ראוד קענען שוין שמועסן איינס מיטן צווייטע. און א עמערזשענסי וויהיקעל וויל דורעכפארן. פארשטייט זיך אז די קאמפיאטער'ס אין אלע קארס וועלן גלייך באקימען א מעסעזש אז א עמערזשענסי ווי אדורך וויל דורכפארן און אלע קארס וועלן אטאמאטיש מאכן פלאץ פאר די הצלה. די הצלה טראק וועט זיך נישט דארפען מושטענען ביז יעדער ריקט זיך , נאר אלע ריקענישן וועלן ארבייטן אטאמאטיש אפילו נאך פאר ער קימט אהן. שוין אפאר מינוט פריער וועלן שוין אלע קארס וויסן אז א הצלה קימט, און די גאנצע טרעפיק וועט שוין קאנטראלט ווערן מיט דעם חשבון.
דאס מיינט אויך אז ס'דארף זיין זייער גרינג פאר די גאווערמענט צו שיקן א מעסעזש פאר אלע קארס נישט צו ניצן א געוויסע ראוד. אויב וויל מען אפשפארן א ראוד, וועלן אלע קארס אין א רגע אטאמאטיש וויסן אז מ'קען מער נישט ניצען יענע ראוד.
בקיצור המעשה, קארס וועלן זיך טוישען פון איינצעלנע עקסטערע זאכן, צו א גרויסע סיסטעם אזוי ווי די טרעין סיסטעם, וואס מיט א קוועטש מיט א קנעפעל קען מען קאנטראלירען.
יין שרף האט געשריבן:לוינט זיך דען פאר די שטאטראט צו פארלירן די גרויסע אינקאם, פון די פילע טיקעטס...?
טרויבן88 האט געשריבן:סהאף אין די נאנטע טעג צי מאכן אן ארטיקל אויף דרייווערלאזע קארן און וויאזוי סארבעט... אבער איין זאך וויל איך זאגן פאר תושבי ווילי און בארא פארק אז פארקינג פראבלעם איז געענדיגט... ווען מען קומט אן ערגעץ וועט מען אוועקשיקן די קאר זיך פארקן... ווי אימער סטרעפט א פלאץ. און valet parking ביזנעס איז אויך פארטיג אויפן מזבח פון טעכנעלאגיע....
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
ישראל יאקאבאוויטש
הרב ישראל יאקאבאוויטש, באראן יאקאבאוויטש (ל' שבט ה'תרפ"א - כ"א מרחשון ה'תש"ס) איז געווען דער הויפט רב פון גרויסבריטאניע און דער קאמאנוועלט פֿון תשכ"ז ביז תשנ"א.
לעבנסגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ישראל יאקאבאוויטש איז געבוירן אין קעניגסבערג, אסט-פרייסן (היינט קאלינינגראד, רוסלאנד) צו זיין פאטער, הרב יואל יאקאבאוויטש און זיין מוטער () וורעשנער. אין די 1920ער יארן איז די משפחה געצויגן קיין בערלין וואו זיין פאטער איז אויפגענומען אלס דיין. די משפחה איז אנטלאפֿן פון דייטשלאנד אין 1938 צו ראטעווען זיך פון די נאצישע רדיפות און איז אנגעקומען קיין ענגלאנד, און הרב יואל איז געווארן א דיין אין לאנדאן. ישראל האט דארט געלערנט אין ישיבת עץ חיים און ענדליך באקומען היתר הוראה פון די ראשי ישיבות, הרב אליהו לאפיאן און הרב נחמן שלמה גרינשפאן[1]. ער האט אויך שטודירט אין יידנס קאלעדזש.
ער האט חתונה געהאט מיט אמעלי (מײַליע) מונק, די טאכטער פון הרב אליהו מונק פון פאריז, וואס האט אים געשטיצט אין זיין ארבעט פאר דער קהילה זיין גאנצן לעבן.[2] זיי האבן זעקס קינדער.
זיין ערשטע שטעלע איז געווען רב פון דער בראנדעזבורי שול. אין תש"ט, ווען ער איז געווען אלט 27, איז ער גערופֿן צו ווערן דער הויפט רב פון דער יידישער קהילה פון אירלאנד. דאס איז געווען דער ערשטער טראט אויפן וועג צו א געהויבענער קאריערע אין רבנות. אום תשי"ח איז ער אריבער צו ווערן רב פון דער פינפטע עוועניו שול אין ניו יארק, וואו ער האט געדינט ביז תשכ"ו, ווען ער האט באקומען א "רוף" צו ווערן הויפט רב פון די פאראייניגטע יידישע געמיינדעס פונעם קאמאנוועלט, און ער איז געבליבן אין דעם אמט ביז ער האט זיך פענסיאנירט אין תשנ"א.
הרב יאקאבאוויטש איז נפטר געווארן אין לאנדאן מוצש"ק כ"א מרחשון תש"ס אין דער עלטער פון 78, און מען האט אים געפירט צו קבורה אין הר הזיתים. די רביצין איז נפטר געווארן אייר תש"ע.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Shashar, Michael, Lord Jakobovits in Conversation, First Edition, Vallentine Mitchell, 2000, ISBN 0-85303-377-3
- ↑ Obituary


text:
שבועה
א שבועה איז א פיסיכיאלאגישער איבערטרייבונג אז מען זאגט ארויס גאר א שטארקע הייליגער באגריף וואס מען טרויערט זיך נישט ארויסצוזאגן פון מויל סתם אזוי ווייל עס וועקט אויף גאר העכערע געפילן.
רוב מאל נוצט מען דאס ביי א געבעט אדער ביי א צוזאג.
אין רעגירונג פאזיציעס שווערט מען אויף א בייבל אז מען גייט דינען געטריי די איינוואונער.
לעצטענס איז געווען איין קאנגרעסמאן וואס האט געשוואורן צום קאראן ווייל ער איז א מוסולמענער.
אויך אין געריכט שווערט מען אויף א בייבל אז מען גייט עדות זאגן בלויז דעם אמת.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס איז אסור אויף א פארעם ארויסזאגן ג-ט'ס נאמען אלס עדות ביי א צוזאג אין ביזנעס אדער סיי וואסארא אנדערע צוזאג ווייל די הלכה לאזט נישט זיין אזוי פריינטליך צו ג-ט, ארויסצוזאגן זיין נאמען פאר פריוואטע צוועקן [פֿעלט אַ מקור].


text:
יציאת מצרים
יציאת מצרים איז די עיקרדיקע געשיכטע וואס האט פאסירט פאר כלל ישראל און דער גרונט פון די יידישע רעליגיע.
די געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די געשיכטע ווערט פארציילט אין די תורה אין ספר שמות, וואס דערציילט איבער כלל ישראל'ס באפרייאונג פון די מצרישע קנעכטשאפט דורך משה רבינו.
קריאת ים סוף[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איז באשריבן אין די תורה אלס דער גרויסער נס וואס גאט האט געטאן צו די יידן זעקס טאג נאך יציאת מצרים, ווען ער האט געשפאלטן דעם ים סוף פאר די אידן און די מצרים זיינען דערטראנקען געווארן.


text:
לח"י
לח"י (לוחמי חרות ישראל) אדער שטערן באנדע, איז געווען א שפלינטער גרופע פון די אצ"ל. זייער ציל איז געווען אויפשצוטעלן א יידיש דעמאקראטיש לאנד אין ארץ ישראל, זייענדיג אויפגעברויזט אויף די אצ"ל, פארן אפשטעלן די אקציעס קעגן דעם בריטישן מאנדאט, און אויך אויף דער הגנה, פאר זייער אומבאהאלפנקייט, האבן זיי זיך גענומען שלאגן קעגן די בריטישע, אויפגעריסן באמבעס, אומגעברענגט פאליטישע און מיליטערישע פירער אין פאלעסטינע, אנזייענדיג כאאס אין די בריטישע רייען.
יצחק שמיר, דער שפעטערדיגער פרעמיער מיניסטער, איז געווען פון די אנפירער אין דער גרופע.
ביי מלחמת השחרור, האבן זיי זיך אנגעשלאסן אין צה"ל, אויסער אין ירושלים געגנט, וואס איז געווארן, א טייל פון ישראל, נענטער צו דער ענדע, זיי האבן געהאלפן אייננעמען אראבישע געגנטן אין מערב ירושלים, ווי קאטאמאן, דיר יאסין, און נאך געגנטן. נאך דער מלחמה, האט די רעגירונג נישט אנערקענט אצ"ל, און לח"י קעמפער, אלס זעלנער, און דערפאר האבן זיי נישט באקומען קיין פענסיע ווי סאלדאטן, נישט קיין מעדאלן און אויסצייכענונגען.
ווען מנחם בעגין, איז געקומען צו דער מאכט 1977, האבן די קעמפער פון די צוויי גרופעס, באקומען זייערע אויסצייכענונגען, אין א גרויסער צערעמאניע.


text:
אַלעמען זאָל וויסן ווי צו קאָכן, אַפֿילו פּשוט קיילים, און גערלז ספּעציעל נוציק דעם בקיעס. צו אָנהייבן טריינינג, דיווייזד אָנליין שפּיל גאַמעס קוקינג פֿאַר גערלז. זיי ווירקן אַ פאַרשיידנקייַט פון נאציאנאלע, טראדיציאנעלן און עקזאָטיש רעסאַפּיז. שפּיל זיי ינפאָרמאַטיווע, אָבער רובֿ ימפּאָרטאַנטלי & נדאַש; יקסייטינג. גיי די פּראַמפּס צו כאַפּן עסנוואַרג, שנייַדן און שיקן אין אַ שיסל צו פּרעגלען, קאָכן, דישן אָדער געמישט. איר וועט געפֿינען געשמאַק דיזערץ, ערשטער און רגע קאָרסאַז, ווי געזונט ווי צו טאָן געשעפט, עפענען אַ פייַן רעסטאָראַן צו קאָרמען די וויזאַטערז.
גאַמעס רעסאַפּיז פֿאַר גירלס דורך קאַטעגאָריע:
דאס האט שוין אַ גאַנג צו די פאַקט אַז ווייבער זענען ימבעראַסט הויזגעזינד טשאָרז. זיי זענען ימבעראַסט צו אַרייַנלאָזן אַז זיי ווי צו קאָכן אָדער ברענגען די וווינונג אין סדר. אַפֿילו די דערקענונג אַז זיי קענען, זייער Friends באמערקט ווי עפּעס מאָדנע. ווהערעאַס ביז אַהער די טיטל פון & לאַקוואָ, באַלעבאָסטע & ראַקוואָ; וואָרן מיט שטאָלץ און געהאלטן אַ קאָמפּלימענט, הייַנט וועגן זיין עקספּלויץ אין דעם פעלד זענען טריינג צו האַלטן צוריק. אַזאַ אַ מאָדנע סיטואַציע ערדזשאַנטלי דאַרף צו זייַן קערעקטאַד און קומען צו דער הילף קוקינג גאַמעס פֿאַר גערלז.
אַלעמען האט זייער אייגן טאַלאַנט, און נאָך מיר אַלע ליבע אַ געשמאַק מאָלצייַט. עס איז שטענדיק אַ באַליבט שיסל און ווי עס טורנס אויס דער הויפּט מערקווירדיק. אזוי וואָס באַהאַלטן וואָס קענען זיין שטאָלץ פון? און די פיייקייַט צו אַנטוויקלען און פאָרזעצן צו בויען אַרויף וויסן אין די פעלד פון גאַסטראַנאַמי, גיין אָנליין גאַמעס און קוקינג וועט לערנען אַ ביסל נייַ רעסאַפּיז.
די אנטדעקונג פון אונדזער שעלוועס און רעפריגעראַטאָרס אַז איר טאָן ניט קווענקלען געזוכט זיי ונ דורך, און געפֿונען אַלע די נייטיק ינגרידיאַנץ. דעפּענדינג אויף די עסנוואַרג, זיי וועט זיין אַנדערש, און די וועג פון פּראַסעסינג וועט אויך זיין אַנדערש. איר וועט:
& נבספּ;
די פּראָדוקטן וועט זיין אונטערטעניק צו:
גאַמעס פֿאַר גערלז קוקינג פֿאַר פּאָטער זענען די מערסט מעהודערדיק קיילים און די מערסט פּשוט, וואָס מיר געוויינט צו עסן יעדער טאָג. און צו מאַכן די Gameplay פאַרשיידנקייַט, נגני קענען פיר ניט נאָר אין דעם פּראָצעס פון קוקינג, און בויען אייער אייגן געשעפט.
דורך ארבעטן אין אַ קאַפע אָדער רעסטאָראַן, דער קעלנער איז בנימצא צו לערנען די פאַך און דינען די טישן, קעריינג זיי עסנוואַרג אָדער ווערן אין די באַר און גענומען אָרדערס פון וויזאַטערז, אַזוי אַז אַמאָל אין פּלאַץ צו פֿאָרמירן די סדר. דורך מאָווינג די טאַשמע פּראָדוקטן און, דיפּענדינג אויף וואָס קוינע דעמאַנדס זענען סטאַקט ברעקלעך אין די רעכט סדר און קוואַנטיטי. חוץ דעם פאַקט אַז איר קאָכן עסנוואַרג, איר אויך פאַרדינען געלט דורך סעלינג עס. פון דיין קוויקנאַס דעפּענדס אויף די שטימונג פון קאַסטאַמערז און רעוועך אין די סוף פון די טאָג. די העכער די האַכנאָסע, די מער נוצלעך שטאָפּן איר קענען קויפן אין סדר פֿאַר גרינג וואָרקפלאָוו.
שטאַרק קאַווע מאַשין איז ביכולת צו צוגרייטן אַ טרינקען אין גרויס קוואַנטאַטיז און זייער געשווינד, ילימאַנייטינג דעם דאַרפֿן צו לויפן נאָך די ווייַטער סדר צו די טעלער חלק. א מאַשין פֿאַר קאַטינג ברויט, קעז אָדער ווורשט & נדאַש; עס איז אויך אַ גרויס הילף. אבער אנדערע ווי אַז עס איז נייטיק צו געדענקען און ערטער פון טרייסט, און עס ס אַן עקסטרע פּרייַז פּאָזיציע.
בעשאַס די שפּיל פֿאַר גערלז אָנליין קוקינג מאל וועט ווערן געבעטן צו קוקן פֿאַר זאכן. דעם איז גרויס פאַרשיידנקייַט פון סאַבדזשעקס און מאַכן זייַן פּראָצעס פון טאַם. ימאַדזשאַן אַז איר האבן אין די קיך פון די באַרימט שעף, אָבער ער האט אַלע די צייַט עפּעס איז פאַרפאַלן, און ער בעט איר צו קוקן פֿאַר די פעלנדיק עסנוואַרג אין די שפּייַזקאַמער, פרידגע אָדער שאַפע. יעדער איצט און דעמאָלט מיר האָבן צו קוקן פֿאַר די שליסלען צו די לאַקט טירן, פאַרריכטן פּענס און שלייַפן נייווז. קרעאַטיווע מענטשן, אַפֿילו אין קוקינג, זייער נעסאָבראַננאָסטי און צעוואָרפן. עס איז מאָדנע ווי זיי געראטן צו דערגרייכן אַזאַ גרויס כייץ אין זייער געשעפט. אומגעקערט צו בעקאַבאָלעדיק קוקינג גאַמעס אָנליין, איר וועט לערנען ווי צו לייגן די טיש, גרייט צו באַצירן קיילים, לערנען וועגן די מינהגים פון פאַרשידענע לענדער דורך זייער נאציאנאלע קיילים. לערנען די רעסאַפּיז יום טיש און נעמען אָנטייל אין אַ קולינאַריש מעראַטאַן. איר זענט ווארטן פֿאַר זיס קיילים, געווירציק, האַרציק און ליכט.
סך קאָקטייל פון פרוכט און אַפֿילו כאָוממייד ייַז קרעם וועט זיין בנימצא פֿאַר קוקינג, ניט נאָר אין די ווירטואַל קיך, און דערנאָך פאָרשטעלן. דיין יעדער אַקציע וועט ווערן באגלייט דורך אונדזער באַמערקונגען, און איר וועט ניט זיין לינקס אָן די שטיצן פון אַ יקספּיריאַנסט מאַדרעך פֿאַר אַ מינוט.
וועלכער נייַ מאָדערן פּלאַן טוט נישט פאָרשלאָגן אונדז אַ שפּיל-אינדוסטריע, קוקינג גאַמעס פֿאַר גערלז זענען נאָך פאָלקס ווי די טאָג פון זיין אויסזען. נאָך מער ווי קיין שפּיל וועט געבן אַ קליין מיידל מיט אַ טיפּיקלי ווייַבלעך אינטערעסן, וואָס, פון קורס, כולל קוקינג, פילן ווי אַ מעטרעסע אין דיין אייגן קיך. איר קענען קלייַבן די מערסט, וואָס שיסל צו קאָכן, קלייַבן זיך די ינגרידיאַנץ אין זייער אייגן וועג לייגן די טיש. פון קורס, אין אַזוי ווייַט ווי עס אַלאַוז די שריפט אָנליין גאַמעס קוקינג. ווייל זייער יקסייטינג, קוקינג גאַמעס זענען פאַירלי פּשוט. עס טוט נישט דאַרפֿן לאַנג ווערקאַוץ אָדער לאַדזשיקאַל טראכטן סקילז. עס ריקווייערז בלויז אַ ליבע פון קוקינג און אַ גוט זכּרון צו געדענקען די סיקוואַנס פון קאַמפּאָונאַנץ וואָס דאַרפֿן צו זייַן שטעלן אין אַ ווירטואַל קולינאַריש מייַסטערווערק. אבער אַפֿילו אויב מיר קען נישט געדענקען & נדאַש; ניט שרעקלעך. רובֿ פון די גאַמעס נאָך שטריך עצות, אַזוי אַפֿילו אויב איר פאַרגעסן די רעכט צייַט צו לייגן זאַלץ אָדער הערבס, איר וועט באשטימט ווערן רימיינדיד פון די טעות. נאָך אַלע, אָן די געהעריק סיקוואַנס וועריפיעד קאַמף שפּיל וועט נישט מאַך אויף, און מאַכן אַ געשמאַק שיסל וועט נישט מצליח.
די גאַמעס אויף אונדזער פּלאַץ וווווו. שפּיל-שפּיל. קאַם. ואַ גרינג צו געפֿינען אויף די זוכן אָנפֿרעג & לאַקוואָ, קוקינג גאַמעס פֿאַר גערלז free & ראַקוואָ. נאָך אַלע, ווי אַ הערשן, איין שפּיל דעדאַקייטאַד צו קוקינג בלויז איין שיסל. אבער ביסל קולינאַרקאַ זיכער ווילן צו פֿאַרבעסערן זייער סקילז און איין שיסל, פון קורס, ניט באגרענעצט. דעריבער, מיר פאָרשלאָגן איר אָנליין גאַמעס פֿאַר גערלז קוקינג אין זייער גרויס קוואַנטאַטיז און איז לעגאַמרע פּאָטער. עס ס הונדערטער און הונדערטער פון רעסאַפּיז פֿאַר סופּס, זייַט קיילים, עטניק קיילים, סאַנדוויטשיז, דעלי מיץ און סוויץ. זיי קענען זיין צוגעגרייט אין די גיכקייַט, און קענען זיין לאַנג צו געפֿינען די רעכט סיקוואַנס פון אַקשאַנז. איר קענען שפּילן אויף אַ קאַפּריז, און עס איז מעגלעך צו אַרייַננעמען פֿירלייגן און נאָכפאָלגן זיי מאַטיקיאַלאַסלי. איר קענען שלאָגן די רעקאָרד פֿאַר די מערסט קוואַליטעט און גיכקייַט פון קוקינג דיין באַליבט קיילים, און איר קענען פאַרבינדן די ווירטואַל פאַרמעסט יקספּיריאַנסט קוקס.
אין די גאַמעס האט אַ פּינטעלע וואָס וועט בפֿרט זייַן קלאָר צו יענע וואס זענען אין פאַקטיש לעבן ליבע מאַגיש אין דער קיך. כאָטש טאָמער ווירטואַל קוקינג קיילים וועט דערוועקן אין עמעצער טאַלאַנט און פאַרלאַנג צו קאָכן צו עקספּערימענט מיט מעטהאָדס פון צוגרייטונג און טאַם קאַמבאַניישאַנז ניט בלויז מאָניטאָר, אָבער אויך פֿאַר דער הרובע. גלויבן מיר, שפּילן קוקינג & נדאַש; אַ זייער יקסייטינג דערפאַרונג.


text:
באפאר
באָפֿאָר (פראַנצויזיש: beau fort) איז אן אור אלטע פעסטונג, וואס געפונט זיך אין דרום לבנון, נאנט צו דער קני פון ליטאני טייך, וואס איז נישט באוואוסט ווען עס איז געבויט געווארן, ווען די קרייצצוג איז אנגעקומען קיין מיטל מזרח, אין זייער קאמף קעגן די אראבער, איז באפארט שוין געווען אן א סטראטעגיש ארט.
אין יאר 1189, האט סאלאדין איינגענומען די פעסטונג פון די קריסטן.
אין די 1970ער יארן האט די פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע זיך באנוצט מיט די פעסטונג און בארג, וועלכע געפונט זיך ביי א הויכקייט פון 700 מעטער, צו אטאקירן און טעראריזירן מדינת ישראל.
ביי דער קריג פון פרידן פארן גליל, זענען שווערע שלאכטן פארגעקומען, ווען צה"ל זעלנער האבן איינגענומען דעם בארג. אין די נאכפאלגענדע יארן, האבן אסאך צה"ל זעלנער פארלוירן זייער לעבן, פון כעזבאלא אנגריפן, בעתן היטן אויף דער זיכערהייט זאנע. ביז ישראל האט זיך ענדגיליג צוריק געצויגן פון לבנון אין יאר 2000.
א פילם מיט דעם נאמען, איז ארויס אין ישראל באזירט אויף א בוך וואס באצייכנט אמתע פאסירונגען, וואס זענען פארגעקומען מיט ישראל זעלנער, ביים היטן אויפן בארג.


text:
ישראל סאלאנטער
רבי ישראל ליפקין, באקאנט אלס רבי ישראל סאַלאַנטער (ו' חשוון ה'תק"ע, 3טן נאוועמבער 1810, זשאגער, ליטע - כ"ה שבט ה'תרמ"ג, 2טן פעברואר 1883, קעניגסבערג, דייטשלאנד) איז געווען דער גרינדער פון דער מוסר באוועגונג און א באקאנטער ראש ישיבה און תלמיד חכם. מען האט אים גערופן "סאלאנטער" ווייל רוב פון זיין ערציאונג איז געווען אין סאלאנט, ליטע, וואו ער האט געלערנט ביי זיין רבי'ן, רבי יוסף זונדל פון סאלאנט.
אינהאַלט
ביאגרעפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זיין יוגנט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי ישראל איז געבוירן ו' חשוון ה'תק"ע, 1810, אינעם שטעטל זשאגער, צפון ליטע, צו לאה און זאב וואלף ליפקין. זיין טאטע איז געווען רב פון דעם שטעטל, אזוי אויך רב אין גאלדינגען און טעלז, און האט פארפאסט דאס ספר "הגהות בן אריה" אויף תלמוד און טור. נאך פון א יונגען עלטער איז ישראל געווארן באקאנט מיט זיין שארף קעפל און שנעלע תפיסה. ווען ער איז געווארן 12 יאר, איז ער געגאנגען לערנען קיין סאלאנט ביי רבי צבי ברוידא. אין יאר 1823, ביי די 14 יאר האט ער חתונה געהאט מיט אסתר פייגא אייזנשטיין (געשטארבען אין אוגוסט 1871 אין ווילנא), די טאכטער פון רבי יעקב הלוי אייזנשטיין פון סאלאנט.
נאך זיין חתונה האט ער ממשיך געווען צו לערנען אין דער ישיבה אין סאלאנט, דארט האט ער זיך אנגעטראפן מיט רבי יוסף זונדל פון סאלאנט, א תלמיד פון ר' חיים וואלאזשינער. ר' יוסף זונדל האטגעלאזט אויף אים א טיפען רושם. ר' יוסף זונדל האט שטארק מדגיש געווען די חשיבות פון לימוד מוסר, און די לערנונג פון ר' יוסף זונדל האט ר' ישראל שפעטער אויסגעארבייט און פאפולעזירט אין א פולן מעטאד און סיסטעם.
ווילנא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין יאר 1842 איז ר' ישראל אויפגענומען געווארן אלס ראש ישיבה אין ישיבת תומכי תורה אין ווילנא. א קורצע צייט דערנאך איז געווארן א שטיקל סאמעטוכע ארום זיין התמנות, און ר' ישראל, ווילנדיג אוועקשטיין פון מחלוקת, האט פרייוויליג פארלאזט זיין פאזיציע אלס ראש ישיבה. פון ווילנא איז ר' ישראל אריבער אויף זרחיה, א פארשטאט פון ווילנא, ווי ער האט אויפגעשטעלט אליינס א ישיבה. אין זרחיה האט ר' ישראל געוויילט פאר 3 יאר.
אין יאר 1848 האט די צאריסטישע רעגירונג אויפגעשטעלט א בית המדרש לרבנים אין ווילנא און האט געוואלט אויפנעמען ר' ישראל אלס ראש ישיבה. ר' ישראל האט אבער מורא געהאט אז די ישיבה וועט דינען ארויסצוגעבן "רבנים מטעם" פון דער רעגירונג, האט ער דעריבער אפגעזאגט די פאזיציע. נישט ווילנדיג זיך פארהאנקערן מיט דער רעגירונג האט ער זיך אריבערגעצויגן קיין קאוונא, ליטע, וואו ער האט אויפגעשטעלט נאך א ישיבה.
קאוונע און במערב אייראפע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1849 איז רבי ישראל אריבער אין קאוונע. אין 1857 איז ער אריבער קיין קעניגסבערג אין פרייסן. פון דארטן האט ער פארשרפרייט א צייטשריפט וועגן יידישן עטיק. אין 1879 האט ער געגרינדעם א כולל אברכים אין קאוונע.
ישיבות וואס האבן א נאמען נאך הרב ישראל סאלאנטער שליסן איין אור ישראל אין פתח תקווה, ישיבת נר ישראל אין באלטימאר און נשמת ישראל אין פאריז.
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ר' ישראל האט געהאט פיר זון און צוויי טעכטער זיין זון, יום טוב ליפמן (1875-1846), האט גענומען אקאדעמישע טרענירונג אין קעניגסבורג און אין בערלין, נאך וואס ער האט פארלאזט זיין טאטעס הויז ביי די 15 יאר.ער האט פארענדיגט זיין דאקטאראט אין די אוניווערסיטעט אין וויען, און איז געווען בארימט מיט זיינע ערפינדונגען אין מעכאניק. ער איז געשטארבן נאך אין לעבן פון זיין פאטער. זיין זון, רבי יצחק ליפקין, האט געדינט אלס רב אין יאנוב, קרוז און פארשניץ און איז אין זיינע לעצטע יארן ארויף אויף ארץ ישראל און זיך באזעצט אין ירושלים. געשטארבן אין תרס"ג. אין דעם קונטרס "חוט המשולש" וואס איז געדרוקט געווארן אין ירושלים אין תרס"ד ווערט געברענגט פון זיינע חידושי תורה, און אזוי אויך פון זיין טאטנס און זיידענס חידושים. אין יאר תשמ"ח (1988) איז גערוקט געווארן א ספר "לוחות אבנים" מיט זיינע דרשות און מאמרים. נאך א זון, רבי אריה לייב ליפקין-הורוויץ (כ"א אדר תרנ"ו, 1896), איז געווען א רב אין אפאר שטעטלעך און שפעטער אין בערזין. פארפאסער פון ספר "חיי אריה". זיין טאכטער, מלכה הינדא, האט חתונה געהאט צו רבי אליהו אליעזר גרודזינסקי, די שווער פון רבי חיים עוזר גרודזינסקי.
תלמידים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי ישראל מסלנט העמיד תלמידים רבים, ומתורת המוסר שלו יצאו שיטות מוסר שונות, ובהן שיטות המוסר של התלמוד תורה בקלם, ישיבת נובהרדוק (אשר הדגישה את שפלות האדם) וישיבת סלבודקה (אשר טענה שיש להדגיש את כוחו של רוח האדם, ולרוממה). שלושת תלמידיו העיקריים הם: הרב יצחק בלאזר - רבה של פטרבורג ומחבר הספר "אור ישראל" אודות רבו ושיטתו המוסרית רבי נפתלי אמסטרדם רבי שמחה זיסל זיו, "הסבא מקלם".


text:
פראנקפורט
פֿראנקפֿורט אם מיין (דייטשיש: Frankfurt am Main; אין ספרים פרנקפורט דמיין אדער פפד"מ) איז די גרעסטע שטאט אין העסע, דייטשלאנד, און די פינפטע גרעסטע שטאט אין דייטשלאנד, מיט א באפעלקערונג פון 687,775 (2012). די שטאט געפינט זיך אויף די ברעגן פונעם מיין, א בייטייך פונעם ריין.
פראנקפורט איז דער פינאנציעלער צענטער פון דייטשלאנד. אויך געפינט זיך דארטן דער אייראפעישער צענטראלבאנק.
אין די ספרים ווערט זי גערופן "פראנקפורט דמיין", ווייל עס איז אויך דא א באקאנטע שטאט פראנקפורט דאדר.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מיט א קאנצענטראציע פון פינאנציעלע אינסטיטוציעס, איז פראנקפורט איינער פון דער וועלטס וויכטיקסטע פינאנציעלע צענטערס, און דער פירנדיקער פינאנציעלער צענטער אין דייטשלאנד, מיט מינכן א שטיק וועג דער צווייטער.
צענטראל-בענק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פראנקפורט איז די היים פון צוויי וויכטיקע צענטראלבענק.
- אייראפעישער צענטראל-באנק
דער אייראפעישער צענטראל-באנק (Europäische Zentralbank) איז איינער פון די וויכטיקסטע צענטראלבענק אין דער וועלט. דער באנק באשטימט די געלט-פאליטיק פאר דער אייראזאנע, וואס באשטייט פון 18 אייראפעישער פארבאנד מיטגלידשטאַטן וואס האבן אדאפטירט דעם איירא (€) ווי זייער געמיינזאמע וואלוטע און איינציקער לעגאלער אנבאט. זייט זיין גרינדונג אין 1998 געפינען זיך די הויפטקווארטיר פונעם באנק אינעם אייראטורעם ביי ווילי-בראנד-פלאץ און, צוליב א מאנגל אין פלאץ, אויך אין נאך צוויי הויכע ביורא געביידעס אין פראנקפורטס פינאנציעלן דיסטריקט.
די שטאט פון פראנקפורט ערט די וויכטיקייט פונעם באנק מיטן אפיציעלן סלאגן "די שטאט פונעם איירא" זייט 1998.
- דייטשער פעדעראלער באנק
דער דייטשער פעדעראלער באנק (Deutsche Bundesbank), פלאצירט אין באקנהיים, איז געגרינדעט געווארן אין 1957 ווי דער צענטראלבאנק פאר דער פעדעראלער רעפובליק פון דייטשלאנד.
אידן אין פראנקפורט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
היינט אין פראנקפורט געפינען זיך צוויי שולן.
אינעם אידישן בית החיים, וואס עס ליגן אין אים די גרויסע באקאנטע אידן ווי דער פני יהושע, רב שמואל שאטין, רבי נתן אדלער (דער רבי פונעם חת"ם סופר), די מאמע פון חת"ם סופר, און נאך, אבער דער בית החיים איז איבערגעווארפן געווארן ביים צווייטן וועלט קריג, עס איז דא בלויז א צוים ארום דעם פלאץ פונעם בית החיים, און אויך אסאך מצבות זענען דערין, אבער זיי זענען נישט אויף זייער ארגינאלן פלאץ.
עס איז אינטערעסאנט די צוים פונעם בית החיים אין פראנקפורט, עס איז ארום גענומען מיט זעקס מיליאן קליינע שטיינער, און יעדע שטיינדל איז צום געדענקען אויף איינעם פון די זעקס מיליאן קדושים וואס נאצי-דייטשלאנד האט געמארדעט.
צווילינג שטעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- טאראנטא, קאנאדע
- ליאן, פראנקרייך, זייט 1960.
- בירמינגהאם, פאראייניגטע קעניגרייך, זייט 1966.
- מילאן, איטאליע, זייט 1971.
- גוואנזשו, כינע, זייט 1988.
- פראג, טשעכיי, זייט 1990.
- בודאפעשט, אונגארן, זייט 1990.
- קראקע, פוילן, זייט 1991.
- גרענאדע, ניקאראגוא, זייט 1991.
- תל אביב-יפו, ישראל, זייט 1980.


text:
עפל (פירמע)
עפל קאמפיוטער איז א קאמפיוטער פירמע. זיי פאבריצירן מאקינטאש קאמפיוטערס, אייפאד מעדיע שפילערס, אייפעד טאבלעט קאמפיוטערס, און דעם אייפאן סעלפאן.
די פירמע עפל איז געווען פון די ערשטע צו ערצייגן אזא מאדעל און זי האט אנטוויקעלט א קליינע פערזענליכער קאמפיוטער און האט אויך צוגעשטעלט אן אפערירן סיסטעם דערצו מיט עטליכע פראגראמען. עס האט אויסגעקוקט אז עפל וועט זיין די זאך אבער שטילערהייט האט מייקראסאפט גע'גנב'ט אינפארמאציע פון עפל (ביל גייטס האט געארבעט אינאיינעם מיט עפל'ס גרינדער סטיוו דזשאבס און ער איז נאך עד היום א שותף אין עפל) און אנשטאט נוצן די צייט צו בויען קאמפיוטער הארטווארג, ווי עפל האט געטאן, האט ביל געיטס מיט זיין שותף זיך אריינגעלייגט אין ווייכווארג און האט אנטוויקעלט א געלוגענע אפערירן ווייכווארג.
אום 25סטן אויגוסט 2011 האט סטיוו זשאבס רעזיגנירט פון זיין הויפט אמט ביי עפל, און טים קוק האט דאס איבערגענומען. שפעטער דעם יאר, איז סטיוו געשטארבן.


text:
המשרד לביטחון הפנים
המשרד לביטחון הפנים איז די רעגירונג מיניסטעריום אין באַשולדיקונג פון ישראל ס ינערלעך זיכערהייַט און איז אין באַשולדיקונג פון די ישראל פּאָליצייַ, תפיסה סערוויס און פירעפיגהטינג באַדינונגען און באַלד מדאַ. לויטן דער רעוואָלוציע אין 1977 אַבאַלישט דער עבודה פון פּאָליצייַ, און ער אומגעקערט בלויז מיט די פאַרלייגן פון די רעגירונג פון די ראָוטיישאַן אין 1984. ביז 1995 , גערופן די פּאָליצייַ דעפּאַרטמענט אָפיס. טאָן ניט צעמישן עס מיט דער ינלענדיש מיניסטעריום פאַראַנטוואָרטלעך צווישן אנדערע זאכן פֿאַר די היגע רעגירונג.


text:
באגדאד
באגדאד איז די הויפט שטאט פון איראק. זי האט א מעטראפליטען געגענט וואס דינט די אומגעגענט פון א פאפולאציע פון גאנץ באגדאד מיט אירע איבער זיבן מיליאן מענטשן.
זי איז די גרעסטע שטאט אין גאנץ איראק, און די צווייטע גרעסטע שטאט פון דער אראבישער וועלט (נאך קאירא). און די צווייטע גרעסטע שטאט אין דרוםמערב אזיע (נאך טעהראן).
זי איז לאקירט אויפן טיגריס, די שטאט ציילט זיך צוריק לכל הפחות פונעם אכטן יארהונדערט, און מעגליך נאך פאר איסלאמישע צייטן. זי איז איצט אונטער שווערע אטאקעס מצד טעראריסטן פון על קעאידא און סתם דערביטערטע קעגןארטיקע פראקציעס וואס פירן צווישן זיך א ברודער קריג אין די ראמען פון דער איראק מלחמה. מען האט אויפגעשטעלט א גרינע זאנע אין דערמיט ארומגענומען מו א חומה בצורה נישט אריינלאזן די באוואפאנטע זעלבסט מערדער זיך אויפרייסן אין די וויכטיגע רעגירונג געביידעס, אבער די ראקעטן רעגענען טעגליך אויף די פאזיציעס פון די דרויסענדע ווענט.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
בויען די שטאט באגדאד האט געדויערט 4 יאר (ביז 766 לויט דער ציווילער רעכענונג). 100 טויזנט בעלי מלאכה פון די לענג און ברייט פונעם כאליפאט האבן געארבעט צו בויען די שטאט. נאך עטלעכע צענדליקע יארן איז באגדאד געווארן איינע פון די שענסטע שטעט אין דער אראבישער וועלט. ער האט איבערגענומען פון דמשק ווי די הויפטשטאט פון דער איסלאמישער אימפעריע. שוין אין די טעג פון הארון אל-ראשיד'ס מלוכה האט אנגעהויבן די תקופה פון באגדאד'ס שיין, און אין די טעג פונעם כאליף מאמון, דער יורש פון הארון אל-ראשיד'ס טראו, איז באגדאד געווען באוואוסט אין אלע אראבישע לענדער ווי די פראכטפולסטע שטאט אין געביידעס, ווי א רייכער האנדל צענטער, און דער וואוינארט פון די גרויסע אראבישע חכמים.
באגדאד אין ליטעראטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אסאך פון די מעשיות אין טויזנט און איין נעכט פאסירן אין באגדאד.


text:
היגע הערבס, סענץ, אַ אַנספּוילד ברעג מיט קלאָר בלוי וואַסער, אַ ווונדערלעך מיינונג פון Oia און מדבר זענען וואָס די אינזל קענען פאָרשלאָגן צו יענע וואס קלייַבן צו פאַרברענגען עטלעכע טעג דאָ.
טהיראַססיאַ זיך איז אַ פרידלעך, 'שריט צוריק אין מאָל' אינזל אַ פּאָנעם אַנסקיידד דורך טוריזם. דער גאַנג איז סלאָוער, די יילאַנדערז פרייַנדלעך און די אַטמאָספער איז וועלקאַמינג. אזוי אויב איר אַ באזוכן דעם אינזל פון סאַנטאָריני דו זאלסט נישט פאַרגעסן צו באַזוכן טהיראַססיאַ אויך.
טהיראַססיאַ האט קסנומקס שטענדיק רעזידאַנץ, צוויי ביסל פּאָרץ, אַ האַנדפול פון אַלטפרענקיש אַנדיוועלאַפּט וויללאַגעס און ניט ווייניקער ווי קסנומקס קהילות אויף די קליינטשיק אינזל!
סיגהצעעינג
אויב איר ויסלאָדן בייַ די פּאָרט פון קאָרפאָס איר קענען נאָר צוטריט די דאָרף פון מאַנאָלאַס אויף פֿיס אָדער דורך ייזל. מאַנאָלאַס איז די הויפּטשטאָט פון טהיראַססיאַ און קאַמאַנדז אַ ווונדערלעך פעלדז שפּיץ מיינונג צו סאַנטאָריני און די אנדערע קליינטשיק אינזלען.
מאַנאָלאַס, ווי אַלע די קליינטשיק פּיקטשעראַסק וויללאַגעס פון טהיראַססיאַ זענען געזונט ווערט באזוכן. מיט ווייטוואַשט אַללייווייַס, פאַרביק קליינטשיק הייזער און בלוי דאָומד קהילות איר קענען טאַקע פילן די כיינעוודיק כאַראַקטער פון טעג ניטאָ דורך.
אויב איר אָנקומען אין די הויפּט פּאָרט פון ריוואַ פֿון אַטהיניאָס אָדער אַממאָודי איר קענען באַקומען צו די ביסל וויללאַגעס פון פּאָטאַמאָס, אַגריליאַ און מאַנאָלאַס. ריוואַ זיך האט אַ שיין זאַמדיק ברעג און איז שטוב צו אַ קליין קירך פון אַגהיאַ עיריני (הייליקער ירענע), פון וואָס עטלעכע זאָגן סאַנטאָרינאַ געץ זייַן נאָמען.
דער דאָרף פון פּאָטאַמאָס (פּאָטאַמי איז די גריכיש וואָרט פֿאַר טייַך) גענומען זייַן נאָמען ווייַל עס איז געבויט דורך אַ שפּאַלט. רובֿ פון די הייזער אין פּאָטאַמאָס זענען געבויט אין די וואַלקאַניק שטיין און קוק זייער פּיקטשעראַסק.
אַגריליאַ איז די אָולדאַסט און גרעסטער דאָרף אויף טהיראַססיאַ און ווידער איז זייער פּיקטשעראַסק מיט הייזער געבויט אין די וואַלקאַניק שטיין. אין דער דאָרף איר וועט געפֿינען די קהילה פון פּאַנאַגיאַ פון עיסאָדיאַ, וואָס האט דאַטעס צוריק צו קסנומקס.
עס זענען גורל פון אנדערע קליין קהילות צו ויספאָרשן אויף דעם אינזל פון טהיראַססיאַ. און אויב איר געפֿינען זיך אויף די אינזל אויף די קסנומקססט פון סעפטעמבער איר וועט זיין וועלקאַמד צו באַלייטן די היגע סעודה אין כּבֿוד פון פּאַנאַגיאַ גיאַטריססאַ (ווירגין מרים).
טהיראַססיאַ איז וואָס סאַנטאָריני געניצט צו זיין פילע יאָרן צוריק. עס איז גאָרנישט דאָרט בייַ שלום און שטיל. עס איז מערסטנס גיין דורך טאָג טריפּפּערס פון סאַנטאָריני, אָבער אויב איר גיין דאָרט פֿאַר אַ ביסל טעג איר וועט זיין געשווינד טייל פון די משפּחה. זיין אַווער אַז קוים ווער עס יז אויף טהיראַססיאַ רעדט עפּעס אַנדערש ווי גריכיש.


text:
מארלין דיטריך
מאַרלין דיטריך (געבוירן אין בערלין ה'תרס"ב - געשטארבן פון קענסער ה'תשנ"ב 1901 - 1992) איז געוועזן א דייטשישע אקטריסע, זינגערין אונד א קאמיקערין. זי איז געוועזן באקלערט ווי די ערשטע דייטשישע אקטריסע וועלכע האט מצליח געוועזן אין האליוווד.
בעת ווען דער נאציזם האט געהערשט אין דייטשלאנד האבן די הויפט נאציס באארבעט מעשים צו איר ברענגען פון האליוווד קיין דייטשלאנד צו העלפן דער נאצישער פּראָפּאַגאַנדע, אבער זי איז געווען אנטקעגן נאציזם און זיי אפגעזאגט. זי האט באקומען אמעריקאנער בירגערשאפט.


text:
געטא
דאס ווארט געטא שטאמט פון איטאליעניש. אין דער מיטל אלטער אין איטאליע איז געווען קליינע היימישע דערפלאך ווו יידן האבן געוווינט מיט אן אייגענעם קולטור. די ערשטע געטא איז געווען אין ווענעדיג.
היינט ניצט מען דאס ווארט "געטא" מיט א צינישן אויסדרוק צו אנווייזן שטעט און דערפלעך וואו אידן וואוינען פון אייגן ווילן אונטער שטרענגע רבנישע אנווייזונגען ווי צום ביישפיל וויליאמסבורג, טאהש, קאשוי, נייטרא, בני ברק, מאה שערים אד"ג.
געטאָס בעת דער צװײטער װעלט מלחמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאָס װאָרט געטאָ אין באַציונג צו די קאַטעסטראָפֿע פֿונעם ייִדנטום אין דער צװײטער װעלט מלחמה, איז אַ װױנונג-פֿערטל װוּ די דײַטשן האָבן באַװעגט אַהין ייִדן איבערהױפּט פֿון מיזרח-אײראָפּע בשעת דער צװײטער-װעלט-קריג.
כסליו ה'ת"ש (סוף 1939) האט דער נאציסטישער הויפט קאמאנדאנט ריינהארד היידריך באפעלט צו צענטראליזירן און צונויפנעמען אלע יידן פון מיזרח פוילן אין איינציקע ענגע וווינונג-פערטלעך וואס זאל זיין נעבן א קרייצוועג פון באנען.
די געטאס האבן באדינט די נאציס צו קאנטראלירן אויף די יידן, און קענען אויספירן זייער אידיאלאגיע פון פארניכטן דעם יידישן פאלק. אין די געטאס האט מען שטארק געפייניקט און דערנידערט די יידן גייסטליך און פיזיש, ארום 20 פראצענט יידן פון די גרויסע געטאס זיינען געשטארבן פון פיין, געצוונגטע ארבעט, הונגער אא"וו. אבער פאר די דרויסנדיקע וועלט האבן די נאציס באהאלטן זייערע אומפארשעמטע אקטן, און דערקלערט אז די געטאס זיינען גוטע אויטאנאמישע פלעצער פאר די יידן.
די גרעסטע געטא איז געווען די ווארשעווער געטא מיט ארום 450,000 מענטשן און דערנאך לאדזשער געטא מיט ארום 200 טויזנט מענטשן. די נאציס האבן באשטימט א יודענראט (א ראט פון יידן) זאל קאנטראלירן און מאכן ארדענונג אין די געטאס.
דאס לעבן אין דער געטא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס לעבן אין דער געטא איז געווען שרעקלעך אין אלערליי תחומים:
- ענגשאפט: דאס לעבן אין געטא איז געווען זייער ענג, ווי צב"ש אין דער ווארשעווער געטא האבן די נאציס אריינגעשטופט צווישן 15 ביז 20 מענטשן אין איין קליין צימער. וואס דערפאר האבן די מענטשן פארברענגט א גאנצן טאג אין די גאסן און נישט געזעצן אין שטוב.
- ריינקייט: איז געטא איז נישט געווען זייף און גענוג וואסער צו רייניקן דעם קערפער, און דאס האט גורם געווען צו פארשפרייטן שרעקליכע אנשטעקיקע קראנקייטן ווען מעדיצינען איז נישט געווען.
- היץ: אין געטא איז נישט געווען קיין אויוונס, למשל אין לאדזשער געטא האבן מענטשן אפגעריסן פענסטערס, בעטן, טירן אד"ג כדי צו האבן מיט וואס זיך אנווארעמען. פיל מענטשן זיינען געשטארבן פון קעלט.
- הונגער: די באשטימע מאס עסן אין געטא איז געווען זייער ווייניק, בלויז 184 קאלאריען א טאג פאר א מענטש, וואס דאס איז ווייניקער פון 10 פראצענט פון וואס א מענטש דארף עסן א טאג. דאס געטא איז געווען אפגעשיידט פון שטאט, און מע האט נישט געקענט אריינבריינגען עסן פון דערויסן. אזוי האבן פיל מענטשן, (א פערטל פון רוב געטאס), איבערהויפט קינדער, געשטארבן, אויך אלס דעם האט זיך אנטוויקלט פיל כוליגאנישקייט אין די גאסן, מען האט געכאפט עסן איינער פון צווייטן אא"וו. אבער כאטש דעם איסור פון אריינברענגען עסן פון דרויסן האבן אזעלכע מצליח געווען אריינשמוגלען פון דרויסן עסן איבערהויפט אין ווארשעווער געטא וואס 80% פון די שפייז זיינען געווען פון דרויסן.
- דערצאיונג: אין געטא איז נישט געוועזן קיין פארמאלע שולעס פאר קינדער, נאר אומפארמאלע שולעס וואס זייער ווייניק קינדער האבן זיך מיטגעטיילט. אזוי האבן די קינדער זיך געדרייט פוסט און ליידיק אין די גאסן אין פארלויף פון 3 יאר.
- יידישקייט: די נאציס האבן פארבאטן צו איינפירן יידישע מצוות און מנהגים, אבער טראצדעם האבן די רעליגיע שטילערהייט מקיים געווען תורה און מצוות. הרב יצחק ניסנבוים האט באשטימט דעם באגריף "קידוש החיים", און האט געזאגט אז ביי די שואה איז דאס לעבן "קידוש החיים" וויכטיקער פון "קידוש השם", און מע מעג אויפגעבן פון היטן די תורה אויף צו בלייבן לעבן.
- ארבעט: די נאציס האבן געצווונגען די יידן ארבעטן געצוונגטע ארבעט (ארבעט אָן א באשטימטן צוועק, ווי צב"ש אריבערפירן שטיינער פון איין ארט צום צווייטן אהין און צוריק). פון אייר ה'ת"ש (יוני 1940) האבן די נאציס געבויעט באשטימטע ארבעטס לאגער. פיל פויערס זיינען געשטארבן פון די שווערע ארבעט נאך וואס צודערצו זיינען זיי געווען הונגעריק.
עס איז אינטרעסאנט צו אויפמערקן אז כאטש די אלע אויסטערלישע שווערקייטן האבן זיך די יידן דערהאלטן, עס איז כמעט נישט געווען קיין זעלבסטמארדער אין די געטאס.