text:
סאטורן
סאטורן (ענגליש: Saturn) איז דער זעקסטער פלאנעט פון דער זון און דער צווייטער גרעסטער פלאנעט אין דער זון סיסטעם, נאך יופיטער. סאטורן, צוזאמען מיט יופיטער, אוראנוס און נעפטון, איז קלאסיפירט אלס א גאז ריז.
דער סימבאל פון סאטורן איז א שערפ (יוניקאד: ♄).
דער פלאנעט סאטורן באשטייט פון הידראגען, מיט א קליינער פראפארציע פון העליום און שפורעלעמענטן.[1] דער אינעווייניק באשטייט פון א קליינער יאדער פון שטיין און אייז, ארומגענומען מיט א דיקער שיכטע פון מעטאלישן הידראגען און א גאזישער דרויסנדיקער שיכטע. ווינט גיכן אויף סאטורן קען גרייכן 1800 ק"מ א שעה, אסאך גיכער ווי אויף יופיטער. סאטורן האט א פלאנעטיש מאגנעטיש פעלד מיטנדיק אין שטארקייט צווישן דעם פון דער ערד און דעם קראפֿטיגערן פֿעלד ארום יופיטער.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Hamilton, Calvin (1997). Voyager Saturn Science Summary. Solarviews. דערגרייכט דעם 2007-07-05.


c: text/html

text:
לעוו טאלסטוי
לעוו ניקאלאיעוויטש טאלסטוי (רוסיש: ЛeB HиkoлáeBич ToлcTóй לעוו ניקאלאַיעוויטש טאָלסטוי, 9טן סעפטעמבער, 1828 – 20סטן נאוועמבער, 1910[1]) איז געווען א רוסישער שרייבער וואס האט געשריבן ראמאנען און נאוועלעס. שפעטער האט ער געשריבן פיעסעס און עסייען. זיינע צוויי מערסטע בארימטע ווערק זענען די ראמאנען מלחמה און שלום און אנא קארענינע.
טאלסטוי האט שטודירט געזעץ און מזרחישע שפראכן אין קאזאן אוניווערסיטעט.
הערות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ אינעם יוליאנישן קאלענדאר. דעם 28סטן אויגוסט, 1828 - 7טן נאוועמבער, 1910.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
טאנטאלום
טאַנטאַלום (Tantalum) איז אַ כעמישער עלעמענט מיטן כעמישן סימבאָל Ta און אַטאָם נומער 73. טאנטאלום איז אן איבערגאנג מעטאל.
נוצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די הויפּט נוץ פון טאַנטאַלום (מעטאַלישער טאַנטאַלום פּראָשיק) איז די פּראָדוקציע פון עלעקטראָנישע באשטאנדטיילן, איבערהויפט קאפאציטארן. נאך א נוץ איז פאבריצירן געשמעלצן מיט הויכע שמעלצפונקטן. צוזאַמען מיט אנדערע מעטאַלן, האט טאַנטאַלום א ראָלע אין שאפן קארבידן, וואס מען ניצט אין דזשעט מאָטאָרן און ראקעטעס.
באווארענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
טאַנטאַלום מעטאַל טוט ניט פאַרשאַפן קיין פּראָבלעמען אין געשעפט נוצן אין לאַבאָראַטאָריעס, אָבער עס איז זאָגן אַז טאַנטאַלום באשטאנדטיילן קענען אָנמאַכן טומאָרן אין דעם גוף און דעריבער מוזן ווערן באהאנדלט לויט דעם. אָבער, טאַנטאַלום ווערט געניצט אין איבערפלאנצונגען אין דעם גוף, ווייַל עס טוט נישט רעאַגירן מיט פליסיקייטן אינעם קערפער.


text:
פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע
די פאַראַייניקטע שטאַטן פון אַמעריקע (ענגליש: United States of America)—געוויינלעך גערופן די פאַראַייניקטע שטאַטן—איז אַ פֿעדעראַלע דעמאָקראַטישע רעפובליק אין צפון אמעריקע װאָס איז געגרינדעט געװאָרן אין יאר 1776. זייער הױפּטשטאָט איז װאַשינגטאָן די. סי. די רעפובליק נעמט אריין 50 שטאַטן און דעם פעדעראלן דיסטריקט פון קאלומביע. דער גרעסטער שטאַט איז אלאסקע אין צפון-מערב פון דעם קאנטינענט פון צפון אמעריקע. דער שטאַט פון האוואי איז אין דעם פאציפישן אקעאן. די אנדערע 48 שטאטן מיט דעם דיסטריקט פון קאלומביע געפינען זיך צווישן קאנאדע אין צפון און מעקסיקא אין דרום. אין מזרח איז א בארטן מיטן אטלאנטישן אקעאן און אין מערב מיטן פאציפישן אקעאן. אויך האט די מדינה פינף באוואוינטע און ניין נישט-באוואוינטע אינזלען אינעם פאציפיק און אינעם קאראאיבישן ים.
דער ערשטער פרעזידענט איז געווען דזשארדזש וואַשינגטאן.
די פאראייניקטע שטאטן, מיט א שטח פון 9.83 מיליאן קוואדראט ק"מ (3.79 מיליאן קוואדראט מייל), איז דאס דריטע אדער פערטע גרעסטע לאנד לויטן טאטאלן שטח, און דאס דריטע גרעסטע לויטן שטח פון דער יבשה. די באפעלקערונג אין יולי 2011 איז געווען 313 מיליאן איינוואוינער, דאס דריטע גרעסטע אין דער וועלט. א בירגער פון די פאראייניגטע שטאטן ווערט גערופן אן "אמעריקאנער".
דאס לאנד האט זיך אנטוויקלט פון די 13 בריטישע קאלאניעס אויפן אטלאנטישן בארטן אינעם 18טן יארהונדערט. צוליב פלוגתות צווישן דער בריטישער רעגירונג אין די קאלאניעס איז געווארן די אמעריקאנישע רעוואלוציע. אום 4טן יולי 1776 האבן דעלעגאטן פון די 13 קאלאניעס ארויסגעגעבן זייער דעקלאראציע פון אומאפהענגיקייט, וואס האט געגרינדעט די מדינה.
דורכאויס דעם 19טן יארהונדערט האבן די פאראייניגטע שטאטן זיך פארשפרייט איבער דעם קאנטינענט ביז צום בארטן פונעם פאציפישן אקעאן.
די עקאנאמיע פון די פאראייניגטע שטאטן איז די גרעסטע נאציאנאלע עקאנאמיע אין דער וועלט, און זייער ברוטא אינלענדישער פראדוקט (בא"פ) פאר 2012 ווערט געשאצט צו 15.6 טריליאן דאלאר – 19% פונעם גלאבאלן בא"פ לויט קויפקראפט פאריטעט, פון אן 2011.[2][3][4]
די עקאנאמיע ווערט געטריבן פון א שפע פון נאטירלעכע רעסורסן, א גוט-אנטוויקלטן אינפראסטרוקטור,[5] און הויכן פראדוקטיוויטעט;[6]. דאס לאנד איז נאך איינער פון דער וועלטס גרעסטע פאבריצירערס.[7] עס גיט ארויס 39% פון דער גלאבאלער מיליטערישער אויסגאבע,[8] און איז א פראמינענטע עקאנאמישע, פאליטישע און קולטורעלע קראפט אין דער וועלט, ווי אויך א פירער אין וויסנשאפטלעכער פארשונג און טעכנאלאגישער אינאוואציע.[9][10]
אינהאַלט
- 1 היסטאריע
- 2 דער אמעריקאנער פאן
- 3 א פאלק פון אימיגראנטן
- 4 געאגראפיע
- 5 דעמאגראפיק
- 6 עקאנאמיע
- 7 וויסנשאפט און טעכנאלאגיע
- 8 רעגירונג
- 9 אמעריקאנער שטאטן
- 10 אידן אין די פאראייניגטע שטאטן
- 11 רעפערענצן
- 12 וועבלינקען
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די צייטן פונעם מיטל אלטער האט מען נישט בכלל געוואוסט פונעם אמעריקאנישן קאנטינענט, מען האט געמיינט אז נאך אייראפע גייט דער אטלאנטישער אקעאן ארום דער האלבער וועלט ביז עס טרעפט זיך ווידער צוזאם מיטן פאציפישן אקעאן, עס איז געווען א גרויסער שפאנישער מאטראס וואס האט געהייסן קריסטאפער קאלומבוס ער האט געהאלטן אז אויב פארט מען לאנג אויפן אטלאנטישן אקעאן קומט מען אן אין אינדיע, ער האט געפועלט ביי דער שפאנישער קעניגין אויב מען גיט אים איבער א גרויסן שיף מיט געלט און מענטשן וועט ער מאכן א נסיעה און דערמיט פארקורצן דעם וועג קיין אינדיע, ער האט אויפגעוויזן אז דאס וועט הייבן דעם עקספארט-אימפארט פון איבעראל, און שפאניע וואס איז דאן געווען א וועלט מאכט וועט דערפון שטארק בענעפיטירן.
נאך א לאנגער נסיעה איז ער אנגעקומען צו דער טרוקעניש, ער האט דארט געטראפן אסאך אומצוויליזירטע מענטשן, ער מיט זיינע מענטשן האבן געמיינט אז זיי האבן אנטדעקט א קורצן וועג קיין אינדיע, דערפאר האט ער גערופן די מענטשן אינדיאנער. ווען ער איז אנגעקומען איז געווען אין יאר 1492, צו די אינזלען פון די פאראיינגיטע שטאטן,
אביסל שפעטער איז אנגעקומען אויף דער טערעטאריע וואס איז היינט דרום אמעריקע. א גענעראל מיטן נאמען אמעריגאָ וועספוטשי, און האט אנטדעקט אז דאס איז בכלל נישט אינדיע, דאס איז א נייער קאנטינענט, דעריבער רופט מען עס אויף זיין נאמען אמעריקע.
דער אנהייב פון די קאלאניעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך קריסטאפער קאלומבוס האבן די שפאניער ארויס געשיקט נאך שיפן און צוביסלעך האט שפאניע באהערשט גאנץ זיך און צענטראל אמעריקע, חוץ בראזיל וואס איז געווארן א פארטוגעזישע קאלאניע.
אין 1565 האט שפאניע אויפגעשטעלט א שטעטל אין פלארידע, דאס ערשטע שטעטל מיט די אייראפעישן סטיל .
אויך אנדערע אייראפעאישע לענדער האבן זיך אנגעהויבן אינטערעסירן אין דעם נייעם קאנטינענט, ענגלאנד, פראנקרייך און האלאנד.
ענגלאנד האט אויפגעשטעלט ווירדזשיניע אין 1620 דערנאך מאסאטשוסעטס, און דערנאך פענסילוועניע. די פראנצויזן האבן געבויעט דעם צפונ'דיגן טייל פון נארד אמעריקא די שטעט קוויבעק און מאנטריאל, און די האלענדער האבן געבויעט די ניו אמסטערדאם וואו עס געפינט זיך היינט ניו יארק, אבער די ענגלענדער האבן געקעמפט אז זיי זאלן זיין די בעלי בתים, ניו יארק איז גאר שנעל אריבער צו זיי פון האלאנד, און אין יאר ה'תקכ"ג איז אויך קאנאדע אריבער, אזוי אז גרויסבריטאניע (ענגלאנד) האט איינגענומען אלע שטחים וואס זענען געשטיצט געווארן ביי אנדערע לענדער.
די מלחמה פאר זעלבשטענדיגקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אזוי ווי ענגלאנד איז פאקטיש געווען דער בעל הבית אויף דער טעראטאריע האט זיך פרובירט דאס אויסניצן מאקסימום. דער דעמאלטסדיגער ענגלישער קעניג דזשארזש דער דריטער האט ארויפגעלייגט שווערע שטייערן אויף די איינוואוינער. די איינוואוינער האבן פארלאנגט אז אזוי ווי זיי זענען א חלק פונעם ענגלישער קעניגרייך זאלן זיי קענען וועעהלן א פארטרעטערשאפט אין דעם ענגלישן פארלאמענט וואס זאל זיך אננעמען פאר זיי, און נישט דערלאזן די אומיושר'דיגע שטייערן דער קעניג האט זיי דאס נישט געוואלט נאכגעבן. דאס האט געברענגט דערצו אז אין צווייטען העלפט פון 17טן יארהונדערט האט זיך געעפנט א באוועגונט וואס האט זיך געריפען "די אמעריקאנישע רעוואלוציע" . די מענטשן האבן אנגעהובין פארלאנגען מער פרייהייט, ענגלאנד איז גרייט געווען איהר דאס צו געבן, אזוי אז אין יאר 1763 האבען זיך צוזאמען גענומען דרייצען קאלאניעס וואס האבען נישט געוואלט זיין אינטער בריטאניע און אין אפריל 1775 האט די מלחמה אויסגעבראכען פאר אומאפהענגיקייט אונטער גענעראל דזשארזש וואשינגטאן און אין 4טן יולי 1776 האט טאמעס זשעפערסאן געשריבן די דעקלאראציע פון אומאפהענגיקייט פאר די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקא.
די ערשטע דרייצן לענדער וואס האבן זיך דערקלערט אומ-אפהענגיג און זענען געווארן א חלק פון דער נייער מדינה זענען דעלאווער, פענסילוועניע, ניו דזשערסי, דזשארזיע, קאנעטיקעט, מאסאטשוסעטס, מערילענד, דרום קאראליינע, ניו העמפשער, ווירדזשיניע, ניו יארק, צפון קאראליינע און ראוד איילענד.
דער ווידערשטאנד האט זיך צופלאקערט, די ענגלענדער האבן געשיקט אן ארמיי אונטערדריקן דעם ווידערשטאנד, נאך א לאנגער קאמף האבן זיך די ענגלענדער אונטערגעגעבן.
די מלחמה האט אנגעהאלטן ביז 3טן אויגוסט 1782. אום 3טן סעפטעמבער 1783 האט ענגלאנד אונטערגעשריבן א שלום אפמאך מיט אמעריקא, כאטשיג דזשארדזש דער דריטער פון ענגלאנד האט נאך געוואלט אנהאלטן די מלחמה האט ער פארלוירן אין פארלאמענט זיינע שטיצער און מ'האט דורכגעפירט א רעזאלוציע אין פארלאמענט פאר שלום.
פון דאן אן האבן די דערמאנטע דרייצן קאלאניעס באקומען א פולקאמע זעלבטשטענדיקייט. דזשארזש וואשינגטאן איז געווען אויסדערוויילט דער ערשטער פרעזידנעט פון די פאראיינגיטע שטאטן.
פון 1803 צו 1848 האט זיך אמעריקע געטריפלט גרויס ווייל אמעריקעס אידיאלאגיע איז געווען זיך אויסשפרייטן פאר ווי מער, וואס צוליב דעם האט אויסגעבראכן אין יענע יארן צוויי מלחמות:
די ערשטע איז: אמעריקע האט דערקלערט קריג קעגן בריטאניע דעם 18טן יוני 1812, צוליב די נישט פרייע באוועגונג פון אמעריקע ארום דער וועלט אין צוליב אירע פיש כאפערס וואס מ'האט זיי נישט געלאזט האנדלען א.ד.ג. און אנדערע ווערטער פרייע האנדל - וואס דאס איז געווען א רעזולטאט פון דער מלחמה פון ענגלאנד און פראנקרייך - איינזענדיג אז ס'נישט רעאליסטיש זיך צו שלאגן קעגן אזא אימפעריע האט מען באשלאסן איינצונעמן קאנאדע וואס איז געווען אונטער בריטאניע.
דער בירגער קריג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א וויכטיגער קאפיטל אין דער געשיכטע פון די פאראייניגטע שטאטן איז דער בירגערקריג וואס האט אויסגעברויכן אין יאר ה'תרכ"א, עס איז באקאנט מיטן נאמען דער קאמפ פון דעם צפון מיטן דרום. די דרומ'דיגע לענדער פון די פאראייניגטע שטאטן האבן באשעפטיגט איבער א מיליאן שווארצע קנעכט, די זענען געווען שווארצע מענטשן וואס מען האט געצוואנגענערהייט געברענגט פון אפריקע. די דרום שטאטן האבן געהאט אסאך פעלדער אין זייער באנוץ, און עס איז זיי געווען וויכטיג צו האבן אסאך ארבייטערס פאר די תבואה און פרוכטן. די צפון איינוואוינער אין שפיץ פון דעם פרעזידענט אברהם לינקאלן האבן אויפגעפאדערט די דרום לענדער פרייצולאזן די קנעכט, וויבאלד דאס איז קעגן דעם מענטשליכן מאראל און קעגן די פארשריפטן פון די דעקלעראציע פון זעלבשטענדיגקייט פון די פאראיינוגוג, וואס לויטעט אז אלע מענטשן זענען באשאפן געווארן אייניג. די דרומ'דיגע האבן זיך נישט וויסנדיג געמאכט פון דעם פרעזידענט'ס פאדערונג, זיי זענען געגאנגען א טריט ווייטער און האבן ערוויילט א נייעם פרעזידענט, מיטן נאמען זשעפערסאן דעוויס, זיי האבן געלאזט וויסן אז זיי טיילן זיך אפ פון די פאראייניגטע שטאטן, לינקאלן האט דאס נישט צוגעלאזט און איז ארויס מיט א בלויטיגן קאמף קעגן די דרום שטאטן, עס האט זיך געצויגן פיר יאר, איבער זעקס הונדערט טויזענט סאלדאטן זענען גע'הרג'ט געווארן, צום סוף האבן זיך די דרום'דיגע אינטערגעגעבן, די יוניאן האט זיך צוריק פאראייניגט, און די שווארטצע קנעכט זענען ארויס פריי. (פרעזידענט לינקאלן איז ערמארדעדט געווארן איינצעלנע טעג נאך דעם וואס די דרום'דיגע לענדער האבן זיך אונטערגעגעבן).
דער אמעריקאנער פאן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער פאן אין אמעריקא האט דריי קאלירן רויט, בלוי, און ווייס. עס האט דרייצן פאסן, טייל רויט און טייל ווייס, דאס סימבאליזירט די דרייצן גרינדעדע קאלאניעס, און עס האט פופציג ווייסע שטערן אויף א בלויען גראדעקיקן הינטערגרונט, דאס זענען די פופציג שטאטן וואס זענען דערין פאראייניגט.
א פאלק פון אימיגראנטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פאראייניגטע שטאטן איז א פאלק וואס איז צוזאמענגעשטעלט פון אלע סארט מענטשן אין דער וועלט, פון די פארצייטישע איינוואוינער די אינדיאנער זענען געבליבן עטליכע הונדערט טויזענט אלס אנדענק, פון זיי איז דא אזעלכע וואס לעבן נאך ביז היינט אין ספעציעלע רעזערווארטן. די רעגירונג גיט זיי נאך אסאך בענעפיטן כדי זיי פארגוטיגן פארוואס מען האט פון זיי צוגענומען זייער לאנד, ווי דאס אז זיי מוזן נישט צאלן קיין שטייערן. אבער דער מערהייט פון די באפעלקערונג פון די פאראייניגטע שטאטן איז ווייסע מענטשן אפשטאמיגע פון אייראפא און אזיע, אבער עס זענען אויך פאראן מיליאנען שווארצע וואס זענען קינדער פון די וועלכע זענען געברענגט געווען געצוואונגענערהייט פון אפריקע צו דינען אלס קנעכט פאר די ערשטע באוואינער. אין די שנייאיגע געביטן אין אלאסקע טרעפט נאך די עסקימאסישע שבטים.
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער לאנד שטח פון די 48 שטאטן אין דער יבשה פון די פאראייניגטע שטאטן איז 7,700,000 ק"מ2. אלאסקע, מיט א שטח פון 1,480,000 ק"מ2, איז דער גרעסטער שטאט. האוויי, מיט א שטח פון 16,000 ק"מ2, אקופירט אן ארכיפעלאג אינעם פאציפישן אקעאן, דרום-מערב פון צפון אמעריקע.
די פאראייניגטע שטאטן איז דאס דריטע גרעסטע לאנד לויט סה"כ שטח—יבשה און וואסער—אין דער וועלט (נאך רוסלאנד און קאנאדע). דאס לאנד גרענעצט קאנאדע אין צפון און מעקסיקא אין דרום. דער קאנאדע-פאראייניגטע שטאטן גרענעץ, וואס איז באשטימט געוואן אין דעם מיטן פונעם 19טן יארהונדערט, ציט זיך אין א גראדער ליניע לענגאויס דעם 49סטן גארטל ליניע צפון, אריבערגייענדיק טייכן און אזערעס (פיר פון די גרויסע אזערעס זענען צעטיילט צווישן די צוויי לענדער, און נאר מישיגן אזערע געהערט אינגאנצן צו די פאראייניגטע שטאטן), אן צו בארעכענען מיט טאפאגראפישע ליניעס. דער גרענעץ שאפט נישט קיין פראבלעמען; די צוויי זייטן פונעם גרענעץ האבן א גרויסע זעלביקייט אין קולטור, שפראך, טראדיציע און לעבנסשטייגער. דער דרום גרענעץ מיט מעקסיקא האט העלפט פון דער לענג פונעם גרענעץ מיט קאנאדע, און גייט מערסטנס דורך מדבר-געגנטן.
אין מזרח ליגט די פאראייניגטע שטאטן אויפן בארטן פונעם אטלאנטישן אקעאן; דער בארטן איז צוויי מאל אזוי לאנג ווי דער מערב בארטן אויפן פאציפישן אקעאן. דער אונטערשייד איז צוליב די פילע טיפע איינגאסן וואס געפינען זיך אין דעם צפון טייל פונעם מזרח בארטן, און טאקע דארט געפינען זיך די גרויסע פארטן פון די פאראייניגטע שטאטן (באסטאן, ניו יארק, פילאדעלפיע, און באלטימאר). דער דרום טייל פונעם בארטן איז פלאך און נישט באקוועם פאר שיפן. דער איינציקער גרויסער פארט אין דרום איז דער פארט פון ניו-ארלינס, וואס ליגט אין דער מיסיסיפי דעלטע, וואס ווערט שטענדיק פארשטאפט מיט דער עראזיע פונעם טייך, און פאדערט טייערע און רעגולערע אויפהאלטן טאטן.
אויפן שטח פון די פאראייניגטע שטאטן געפינען זיך בארגקייטן וואס צעטיילן די פארשידענע געאגראפישע ראיאנען. די בארגקייטן וואס ציען זיך פון צפון קיין דרום פאראלעל צו די בארטנס זענען: אפאלאטשיע בערג (Appalachian Mountains) פאראלעל צום מזרח בארטן, און די ראקי בערג (Rocky), די קאסקייד בערג און די סיערע נעוואדא (Sierra Nevada) פאראלעל צום מערב בארטן. אלס רעזולטאט פון די בארגקייטן געפינען זיך זיבן נאטור ראיאנען לענגאויס די פאראייניגטע שטאטן, אין פאסן וואס גייען פון צפון קיין דרום: (1) אטלאנטישער בארטן; (2) אפאלאטשיע בארגקייטן; (3) דער מיטל מערב; (4) ראקי בערג; (5) דער מערב מדבר-בעקן; (6) סיערע בערג; (7) פאציפישער בארטן.
די נידריגסטע און העכסטע פונקטן אויף דער יבשה פון די פאראייניגטע שטאטן זענען ביידע אינעם שטאט קאליפארניע, נישט מער ווי 130 ק"מ ווייט איינס פון אנאנד. דער העכסטער שפיץ אינעם לאנד, אין אין גאנץ צפון אמעריקע, איז מאקינלי בארג, הויך 6,194 מעטער. טעטיקע וואולקאנען געפינען זיך אין אלאסקע דורכאויז די אלעקסאנדער און אלעאוטישע אינזלען, און האוויי באשטייט פון וואולקאנישע אינזלען.
דער קלימאט אין די פאראייניגטע שטאטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פאראייניגטע שטאטן איז א חלק פון דעם נייעם אנטדעקטן קאנטינענט אמעריקא, ביידע חלקים דרום און צפון גרעניצן זיך מזרח זייט מיטן אטלאנטישן אקעאן און מערב מיטן שטילן אקעאן. אויך ביים מערב ברעג איז דא ביי ביידע חלקים די הויכע בערג וואס זענען פארדעקט מיט אייביגע שניי ווי די ראקי בערג און די אנדן, אבער זי טיילט זיך אפ מיט איר קלימאט פון דרום אמעריקע. דער קלימאט אין די פאראיינגיטע שטאטן איז אין אלגעמיין מיטלמעסיג און באקוועם, און צפון זייט וואס ביישטייט פון קאנאדע און מעקסיקא הערשט זייער א קאלטער וועטער, דאגעגן איז דרום אמעריקא איז דער וועטער אין אלגעמיין טראפיש, א שווערע היץ און הויכע פייכטקייט נעמט ארום צפון און צענטראלע אמעריקע.
אויך איז דער צענטראל אמעריקע און חלקים פון די פאראייניגטע שטאטן ווי פלארידא, וואס ווענדט זיך צום זיד פאול, אויפן צו שטורמישע ווינטן אין געוויסען סעזאנס פון יאר הוראַגאַנען.
אויך איז א חילוק אינעם ווינטער און זומער, ווען אין די פאראייניקטע שטאטן איז זומער איז אין זיד אמעריקא ווינטער און אזוי פארקערט.
די פאראייניגטע שטאטן איז פון די רייכסטע קאנטינענטן אין נאטורליכע ווינדער, עס געפינן זיך אין אים בערג און טאלן גרין פארדעקט מיט ריזיגע וועלדער, עס זענען דא אין אירע גרינע ביימער וואס בליען און שפראצו לויט די אפשאצונגען איבער צוויי טויזנט יאר. הויכע ציכטיגע ווייסע בערג שפיצן מיט שניי א גאנץ יאר, טרוקענע וויסטענישן וואס באקומען נישט קיין רעגן כמעט א גאנץ יאר, און דאקגען פייכטע נאסע געגענדן מיט שלאקס רעגנס א גאנץ יאר. עס געפינט זיך אין אים די גרעסעט זיסע וואסער זאמלונגען אין דער וועלט, אויך האט זיך נאטורליכע מינעראלן.
צוליב איר ריזיגער פארנעם און די אואייניגקייט פון דעם גרויסן לאנד איז איר קלימאט פארשידנארטיג, אין קאליפארניע און אין דעם פלארדיע האלב אינזעל איז און ווינטער זייער איינגענם, אבער אין דער זומער איז זייער הייס מיט א הויכע מאס פייכקייט, דאגעקן אין די צפון'דיגע חלק פונעם לאנד איז דער זומער הייס אבער צום אויסהאלטן, אבער דער ווינטער איז זייער א קלטער צוליב די פראסטיגע ווינטן וואס קומען אריין פונעם נארד פאלוס.
דעמאגראפיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באפעלקערונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער פאראייניגטע שטאטן צענזוס ביורא שאצט אפ די באפעלקערונג צו 316,291,000, פון זיי זענען 11.2 מיליאן אומלעגעאלע אויסלענדער. דאס איז פיר מאל אזוי פיל די באפעלקערונג איז געווען אין 1900,בערך 76 מיליאן. די פאראייניגטע שטאטן איז דאס דריטע מערסטע באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט, נאך כינע און אינדיע.
82% פון אמעריקאנער וואוינען אין שטאטישע געגנטן. די גרעסטע צענטערן פון באפעלקערונג זענען ארום [[ניו יארק סיט|ניו יארק}] (19,015,900), ארום לאס אנדזשעלעס (19,015,900) און ארום שיקאגא (9,504,753).
שפראך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אמעריקאנישע ענגליש איז די נאציאנאלע שפראך פון די פאראייניגטע שטאטן הלכה למעשה. 80% פון דער באפעלקערונג רעדט נאר ענגליש אין דער היים. די צווייטע שפראך איז שפאניש, וואס 12% רעדן אין דער היים. אויף דער פעדעראלער ניווא איז נישט פאראן קיין אפיציעלע שפראך, אבער אין 28 שטאטן איז ענגליד די אפיציעלע שפראך. אין האוויי זענען ענגליש און האוואיש אפיציעלע שפראכן.
עקאנאמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פאראייניגטע שטאטן האבן א קאפיטאליסטישע עקאנאמיע, וואס איז די גרעסטער עקאנאמיע אין דער וועלט. זייער ברוטא אינלענדישער פראדוקט ווערט געשאצט צו 15.1 טריליאן דאלאר אין 2011. די וואלוטע איז דער אמעריקאנער דאלאר, וואס האט דעם סימבאל $.
ארבעטלאזיקײט און אינפלאציע זענען גאנץ נידעריק. אגריקולטור איז שטארק אנטוויקלט, און זיי זענען פון דער וועלטס גרעסטע פראדוצירערס פון קוקורוזע, ווייץ, צוקער און טאבאק.
דאס לאנד האט רייכע מינעראל רעסורסן, כולל גאלד, נאפט, קויל און אוראניום. די הויפט פאבריקאציע אינדוסטריעס זענען אויטאמאבילן, עראפלאנען און עלעקטראניק.
די ערד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערד אין די פאראייניגטע שטאטן איז אין מערהייט זייער גוט צום בארבעטן, די בעסטע ערד איז אין דעם צענטראלן חלק וואס באקומט ריזיגע קאוואנטום פון דעם מיסיסיפי טייך, אלס רעזולטאט ווערט די פאראייניגטע שטאטן גערעכנט צו איינע פון ענטוויקילסטער לענדער אין לאנד ווירטשאפן און אויך אין האדעווען שאף און רינדער.
עס שטעלט נישט בלויז צו פאר אייגענע געברויכן, נאר עס פארבלייבט איהר גענוג איבערגי צו עקספארטירן צו אנדערע מדינות.
עס געפינט זיך אין איר ערד פיל נאטורליכע מינעראלן, ווי גאלד, זילבער, נאפט, קוילן, אוראניום, אייזן, קופער, בליי און נאך. אירע געדיכנטע וולדער זענען געבענטש מיט אויסגעצייכנטע סארטן ביימער וואס ווערט פארנוצט צו בויען און מעבל אינדוסטריע.
אינדוסטריעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס געפינט זיך אין די פאראייניגטע שטאטן פארצווייגסטע אינדרוסטריעס וואס זענען פון די ענטוויקעלסטע אין דער וועלט. אין די לעצטער הונדערט יאר איז זי פארוואנדלט געווארן אלס איינע פון די רייכסטע אינדוסטריעלע לענדער פון דער וועלט.
איינקומפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די מעדיאן יערלעכע הכנסה צו א הויזגעזינד ריכטיק פאר 2005 איז 46,326 דאלאר, אבער מיט וועזנטלעכע אונטערשיידן צווישן די שטאטן. למשל, ווען די יערלעכע הכנסה אין ניו דזשערסי איז געווען $60,246, אין מיסיסיפי איז זי געווען $34,396. די מעדיאן יערלעכע הכנסה פאר א מענטש איז געווען $25,036.
צווישן די ראסן זעט מען אן אפשטאנד אין דער הכנסה פון אפריקאנער אפשטאמיקע און היספאנישע (מערסטנס מעקסיקאנער) אנגעשטעלטע קעגן אייראפעישע און אזיאטישע (מערסטנס פון דעם ווייטן מזרח). די דורכשניטלעכע הכנסה פאר א הויזגעזינד מיט אן אזיאטישן ראש משפחה איז די גרעסטע, $57,518, פאר ווייסע $48,977 און פאר אפריקאנער $30,134.
די הכנסה אפשטאנדן אין די פאראייניגטע שטאטן זענען פון די גרעסטע אין דער אנטוויקלטער וועלט. אין 2006 האט דער העכסטער צענטל פארדינט 16 מאל מער ווי דער נידריקסטער צענטל.
דער מעדיאנער נעטאווערט (median net wealth) אין 2004 איז געווען $93,100 פאר א הויזגעזינד. דאס העכסטע פערטל איז געווען $422,400 פאר א הויזגעזינד (אחוץ דעם עיקר וואוינארט).
וויסנשאפט און טעכנאלאגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פאראייניגטע שטאטן איז א פירער אין וויסנשאפטלעכער פארשונג זײַט דעם סוף פונעם 19טן יארהונדערט. אין 1876 האט אלעקסאנדער גרעהעם בעל באקומען דעם ערשטן אמעריקאנישן פאטענט פארן טעלעפאן. טאמעס עדיסאנס לאבאראטאריע האט אנטוויקלט דעם פאנאגראף, דעם ערשטן עלעקטרישן לאמפ, און דעם ערשטן פילם קאמערע. ניקאלא טעסלא האט פיאנירט בייטשטראם און ראדיא. די אויטאמאביל פירמע פון הענרי פארד האט געמאכט פאפולער די מאנטאזש-ליניע. אין 1903 האבן די רייט ברידער געמאכט די ערשטע קאנטראלירטע פלי.
רעגירונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אמעריקע איז די עלטסטע פעדעראציע צווישן היינטיקע לענדער. עס איז א קאנסטיטוציאנעלע רעפובליק און א רעפרעזאנטיווע דעמאקראטיע.
די רעגירונג ביישטייט פון דריי פליגלען: די לעגיסלאטור (קאנגרעס), דער עקזעקוטיוו און די געריכטיקע מאכט.
לעגיסלאטיוו[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די געזעץ געבער וואס איז דער קאנגרעס וועלכע אנטהאלט צוויי הייזער דער סענאט וואס איז דער אויבערשטער הויז, און דער קאנגרעס וואס איז דער אינטישטער הויז. זיי ווערן אויך גערופען די לעגיסלאטארן.
יעדער שטאט שיקט צום סענאט צוויי סענאטארן, וועלכע דינען אין אמט זעקס יאר, דער קאנגרעס ביישטייט פון קרוב צו פיהר הונדערט און פופציג פארשטייער, דאס איז אזוי אויסגעשטעלט אז יעדע פינעף הונדערט טויזנט מאן שיקן איין קאנגרעס מאן אדער קאנגרעס פרוי צום פארלעמענט. די וואלן פאר די קאנגרעס קומט פאר יעדע צוויי יאר, זייער הויפט קווארטיער איז אין דעם קעפיטאל בילדונג וואס געפינט זיך אין וואשינגטאן די. סי.
די עקזעקוטיווע ארעם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך דעם וואס דער געזעץ געבער פירן דורך א געזעץ קומט אריין דער פרעזידענט מיט זיינע פופצן מיניסטארין. זיי זענען די אויספירער וואס ווערן גערופן די עקזעקוטיווע ארעם, זייער תפקיד איז אויסצופירן אלץ וואס דער קאנגרעס האט באשטמיט. זיי פירן אן די טאג טעגליכע ווירטשאפט אין דער פעדעראלער רעגירונג, ס'ווערט אנגערופן ביים המון עם גאווערמענט, דאס עקזעקיוטיווכ פליגל קען נישט איינפירן נייע געזעצן (דאס איז די ארבעט פון דעם ערשטןפליגל די געזעץ געבר) און אויך נישט טוישן וואס דאס איז די ארבעט פון יורידיקציע, דאס עקזעקיוטיווע פליגל איז געמאכט געווארן בלויז אויספירן וואס מען פון פריער באשטימט, די אנפירער איז אלעמאל דער פרעזידענט, דאס איז א ליסטע פון אלע דעפארטמענטן:
1. (State), אויסערן אינטערעסן געגרינדעט 1789, באשיצן ציווילע אין נישט ציווילע פאסיזשירן, דיפלאמאטישע באציאונגען
2. (Treasury), געלט קאסע, געגרינדעט 1789, אלעס ארום געלט ווי שטייערן בענק פאסט באצאלן
3. (Defense), באשיצן, געגרינדעט 1947, זעין אז נאצינאלע און מילטערישע זיכערהייט זאל קלאפן (די פענטאגאן איז אין זייער באזיץ)
4. (Justice), געזעצליך, געגרינדעט 1870, זעין אז אלעס זאל ווערו געטועהן געזעצליך ווי למשל האלטן א אויג אויף אלקאהאל, באוואבען עדים. און טראספארטאציע פאר יוריקדיציע צוועקן ווי למשל פריזענע'ס,
5. (Interior), אינעווייניג-שטחים, געגרינדעט 1849, פובליקע פארקס, וועלדער, אויך צושטעלן וואסער,
6. (Agriculture), איבער עסן, געגרינדעט 1889, געזונטע עסן, הונגער, פארמ'ס נאטורליכע אוצרות
7. (Commerce), האנדעל, געגרינדעט 1903, די עקאנאמי וואוקס, אלטערנאטיווע ארבייט'ס פלעצער, האנדל מיט דער וועלט
8. (Labor), ארבעט, געגרינדעט 1913, (קודם געווען אינאיינעם מיט קאמערץ), העלפן און שיצן דעם ארבעטער
9. (Health and Human Services), געזונטהייט, געגרינדעט 1953, קראנקייטן, קאנטראל מעדיקער, העלפט ארימע,
10. (Housing and Urban Development), הייזער, געגרינדעט 1965, שעלטער'ס, עפארדעבעל הייזער,
11. (Transportation), טראנספארטאציע, געגרינדעט 1966, לופט, באן, הייוועי, טראק, געזעלשאפט, פארבעסערן
12. (Energy), ברענשטאף, געגרינדעט 1977, נוקראלע וואפען אין רעאקטאר, אלעס ארום ברענשטאף,
13. (Education), ערציאונג, געגרינדעט 1979, ארבעט פאר ערציאונג'ס אינטערעסן
14. (Veterans Affairs), וועטעראנען איטערעסן, געגרינדעט 1988, נעמט קעיר פון די וועטעראנען
15. (Homeland Security), היימלאנד זיכערהייט, געגרינדעט 2002, אפהיטען פון נאטורליכע אדער טעראריסטישע געשעענישן
יורידיקציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאך דעם קומט אריין דער געריכט, זייער תפקיד איז זעהן אז די געזעצען וואס מען האט באשטימט זאל ווערן איינגעהאלטן פונקט ווי מען האט עס באשטימט, און ווער עס איז עובר דערויף זאל ווערן באשטראפט.
אמעריקאנער שטאטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אמעריקע באשטייט פון פופציג שטאטן, דאס הייסט כאטש אין פאקט איז זי איין גרויסע מדינה, איז זי אבער צוזאם געשטעלט און פאראייניגוט פון פופציג לענדעט, אכט און פערציג פון זיי געפינט זיך זייט ביי זייט אין צענטער פון נארד אמעריקא, די אנדערע צוויי לענדער זענען אלאסקע און האוויי. וואס קאנאדע און דער פאציפישער אקעאן טיילט זיי אפ פון זייער היימלאנד.
ווי געזאגט איז ביים אנהייב געווען בלויז דרייצען שטעט, מיט דער צייט זענען צוגעשטאנען נאך מדינות, אין הונדערט צוואצניג יאר נאך איהר גרינדונג האט זי געציילט אכט און פערציג לענדער. אין יאר תשי"ט איז צוגעקומען דער שטאט אלאסקע, און א יאר דערנאך דער פופציגסטער שטאט האוויי.
די הערשאפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די הערשאפט אין די פאראייניגטע שטאטן איז אינטערעסאנט, יעדער איינער פון די פופציג שטאטן האט א אייגענעם גובערנאטאר, אן אייגענע געזעץ הויז, און אייגענע געריכט הייזער, וועלכע פירן אן די אינערליכע אנגעלעגנהייטן פון זייער שטאט, ווי ערציאונג, פארקער. דאגעגן די אויסערליכע פאליטיק און נאציאנאלע זיכערהייט זענען אונטער דער צענטראלער פעדעראלער רעגירונג וואס איר זיץ געפינט זיך אין דער הויפט שטאט, וואשינגטאן די סי.
אין שפיץ פון לאנד שטייט א פרעזידענט וולעכע ווערט ערוויילט אין דעמאקראטישע וואלן איינמאל אין פיר יאר, אין די הענט פונעם פרעזידענט איז קאנצעטרירט די רעגירונגס באפולמעכטיגונג, ער איז דער פאקטישער פירער פונעם לאנד. דאס איז אנדערש ווי רוב דעמאקראטישע מדינות וואס ביישטיין פון א פארלאמענט, און די רעגירונג אויטאריטעט איז אין די הענט פון דעם פרעמיער מיניסטער.
די פופציג שטאטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אידן אין די פאראייניגטע שטאטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קריסטאפער קאלאמבוס איז אנגעקומען צו די פאראייניגטע שטאטן אין יאר ה'רנ"ב, דאס הייסט אין דעם יאר וואס מען האט פארטריבן די אידן פון שפאניע, אידן זאגט אז פון הימל האט מען דאן צוגעגרייט א רעטונגס פלאץ פאר די קומענדיגע יארן פאר די אידן.
די ערשטע אידישע אימיגראנטען זענען געקומען קיין אמעריקע פון אייראפע, הויפטזעכליך שפאנישע און פארטוגעזישע אידן וואס זענען אנטלאפן פון די אינקוויזיציע צו די נייע וועלט. יארן שפעטער ווען עס זענען פארגעקומען רדיפות אין דייטשלאנד און אין רוסלאנד קעגן אידן די באקאנטע פראגראמען האט זיך פארשטארקט דעם שטראם פון דארט קומען צו די פאראייניגטע שטאטן.
נאכן צווייטן וועלט קריג זענען פיל געראטעוועט פון די נאצישע אקופירטע לענדער געקועמן צו די פאראייניגטע שטאטן, און האבן איבערגעבויעט און אויפגעלעבט פודאסניי די פארניכטעטע אידישע געמיינדעס פון זייער אלטער היים. מען האט אויפגעשטעלט בליעהנדע אידישע געמיינדעס בתי מדרשים, ישיבות, כוללים, חסידישע הויפן, ליטווישע ישיבות, מיידל שולעס און תלמיד תורה'ס, עס וויבערלט אידישעקייט אויפן העכסטען גראד.
היינט צו טאג געפינט זיך דער גרעסטער אידישע יישוב אין די פאראייניגטע שטאטן, עס איז נישט דא קיין שטאַט וואו עס וואוינען נישט אין איר קיין אידן. אבער דאס רוב פרומע אידן זענען קאנצטעטריעט אין די גרויסע שטעט ווי ניו יארק, ניו דזשערסי, לאס אנדזשעלס, אין אלגעמיין זענען די אידן גלייכבארעכטיגט ווי די איבריגע באפעלקערונג, פיל גרויסע אידישע קהילות עקסזיסטירן אין לאנד. אסאך פון זיי פירן זייערע קינדער און אייניקלעך אויף די אלטע וועגן גענוי ווי אונזערע זיידעס האבן זיך געפירט פאר הונדערטער יארן. אויך זענען די אמעריקאנער אידן באוואסט איבאראל פון זייער מיטלייד און הילף פאר יעדן נויטבאדערפיגן.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ United States. אינטערנאציאנאלער געלדפאנד. דערגרייכט דעם 16טן אפריל, 2013.
- ↑ ציטירן גרײַז: אומגילטיגער
טאַג; קיין טעקסט נישט געשריבן פֿאַר רעפֿערענצן מיטן נאָמען
IMF_GDP
- ↑ World Economic Outlook Database. אינטערנאציאנאלער געלדפאנד (September 2011). דערגרייכט דעם September 11, 2011.
- ↑ דער אייראפעישער פארבאנד האט טאקע א גרעסערע קאלעקטיווע עקאנאמיע, אבער ער איז נישט אן איינציקע מדינה.
- ↑ [1]מוסטער:Dead link
- ↑ U.S. Workers World's Most Productive. CBS News (February 11, 2009). דערגרייכט דעם April 23, 2013.
- ↑ Manufacturing, Jobs and the U.S. Economy, 2013, http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy
- ↑ "Trends in world military expenditure, 2012", SIPRI (April 15, 2013). דערגרייכט דעם April 15, 2013.
- ↑ Cohen, Eliot A. (July/August 2004). "History and the Hyperpower", Foreign Affairs (Washington D.C.). דערגרייכט דעם July 14, 2006.
- ↑ "Country Profile: United States of America", BBC News (London) (April 22, 2008). דערגרייכט דעם May 18, 2008.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
קלימאט
קלימאַט באדייט די דורכשניט וועטער באדינגונגען אין א געוויסן ארט במשך א לענגערער צײַט. דער קלימאט איז די לאנג-משכ'דיקע פארויסזאגנדיקע לאגע פֿון דער אטמאספער. עס ווירקן אויף אים פֿיזיקאלישע אייגנשאַפֿטן ווי בערג, טייכן,, מדבריות, אראפדריקונגען און נאך.
די עיקר עלעמענטן פֿון וועטער און קלימאט: טעמפעראטור, לופטדרוק, ווינט, אפזעץ (רעגן, שניי, טוי), פייכטקייט און זונשיין. זיי העלפֿן מענטשן צו באשרײַבן די צושטאנדן פון וועטער און קלימאט.
די מערסטע גענוצטע קלאסיפיקאציע סיסטעם פון קלימאט איס די פון וולאדימיר קעפן. מען גיט נעמען פאר די פארשידנארטיקע קלימאטן למשל: מילד, פארטרוקנט, קאלט, טרוקן, טראפיש, עקוואַטאריש, מיטלענדיש.
די געאגראפישע ברייט פון אן ארט איז שטארק משפיע אויף זיין קלימאט.
אינהאַלט
אונטערארקטיש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ראיאנען מיט א אונטערארקטישן קלימאט (האבן א לאנגען ווינטער, אפטמאל זייער קאלט, און קורצע ווארעמע זומערן).
מילד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מילדע קלימאטן האבן פיר סעזאנען. טערקיי און מערסטע אייראפעישע לענדער האבן מילדע קלימאטן.
פארטרוקנט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פארטרוקנטע קלימאטן זענען זייער וואַרעם, ווי מדבריות. זיי האבן איין אדער צוויי סעזאנען ווי: סאודי אראביע און רוב אפֿריקאנער לענדער.
טראפיש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
טראפישער קלימאטן האבן ווארעמע טעמפעראטור און צויי סעזאנען; נאַס און טרוקן.
מיטלענדיש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער מיטלענדישער קלימאט איז געוויינטלעך ווארעם און טרוקן אין זומער, קאלט און נאס אין ווינטער.


text:
טשיינעטאון
טשיינע טאון איז א לאנד, און אירע גרעניצען גייען אריין טיעף אינמיטן לאוער איסט סייד מיט לאוער מאנהעטן, זינט די 9/11 אטאקעס האט זיך פאשפארט פארק ראו, וואס דאס איז דער באהעפטונג פון לאוער מאנהעטן צו טשיינע טאון. די כינעזע צייילן זיך דארטן אין די הונדערטע טויזענטע, איבערנעמענדיג אלעס פון די אמאליגע אידן און ספאנישע, אבער היינט צוטאגס טרייבן זיי די ארטיסטן ארויף די ריעל עסטעיט אביסל אפשטענלנדיג זייער וואוקס. אירע גרעניצען: דעלענסי סטריט - צפון. טשעמבערס - דרום. איסט בראדוועי - מזרח. בראדוועי מערב.
- אין דעם איז דער געגענט ליטל איטאלי.


text:
זשאן קערי
סענאטאר זשאן קערי, איז געלאפן פארן פרעזידענט אמט פון די פאראייניקטע שטאטן אין 2004 און פארלוירן אהייא מיט 118,601 שטימען.
"מיר זענען געווען נאנט... גענוג נאנט צו ווערן אנגערייצט צו פרובירן נאכאמאל", האט דער סענאטאר פון מאסאטשוסעטס געזאגט דערמאנענדיג זיין דורכפאל.
"עס זענען פאראן שטארקע סיבות איך זאל וועלן ווייטער גיין מיט דעם קאמף. אבער איך האב באשלאסן אז יעצט איז נישט די צייט פאר מיר איך זאל אנהייבן א פרעזידענטליכע קאמפיין".
זיין באשלוס לאזט איבער דעם פעלד פאר ניין דעמאקראטן וואס לויפן אדער לאזן איבער סימנים אז זיי האלטן ביים אריינקריכן אין דעם שווערן קאמפיין, אריינגערעכנט סענאטאר הילערי קלינטאן פון ניו יארק, און באראק אבאמא פון אילינו, און זשאן עדווארדס, קעריס מיטלויפער פון יאר 04.
די רעפובליקאנער פעלד איז אויך אנגעפאקט מיט לויפער, ווען פרעזידענט בוש איז קאנסטיטוציאנעל נישט ערלויבט צו זוכן א דריטן טערמין.
אפיציעלן זאגן אז קערי וועט זוכן נאך א זעקס-יאר טערמין אינעם סענאט אום 08. דער פיר טערמיניגער געזעצגעבער און דעקארירטער וויעטנאם וועטעראן זאגט אז ער וועט ווידמען זיין צייט און כח צו ענדיגן דעם איראקער קאנפליקט.
ער זאגט אז ער וויל אז פרעזידענט בוש'ס נאכפאלגער זאל אריינגיין אין ווייסן הויז מיט אמעריקע וואס זאל האבן "א גוטער אויסזיכט פאר סוקסעס" אין איראק.
"איך וויל נישט אז דער קומענדיגער פרעזידענט זאל טרעפן אז מען האט אים איבערגעלאזט א לאנד וואס איז צוטיילט און א פאליסי וואס זאל ענדיגן די מלחמה אין איראק אזוי ווי וויעטנאם – אין א ביטערער און טרויעריגער לעגאסי", האט ער צוגעלייגט.
קערי, וואס האט פארלוירן דעם ווייסן הויז ווען אהייא איז געגאנגען צו בוש, האט געמאכט זיין מעלדונג אינעם סאנאט ביים ענדע פון א לענגערע רעדע איבער איראק.
קערי'ס 04 קאמפיין האט געצויגן שטארקע קריטיק פון דעמאקראטן נאך זיין מפלה. זיינע קריטיקער זאגן אז ער האט פארפעלט געהעריג צו ענטפערן די רעפובליקאנער קריטיק ווי אויך די באשולדיגונגען פון קאנסערוואטיווע גרופעס אז ער איז נישט ווערד די מעדאלן וואס ער האט געוואונען פארן קעמפן אין דער וויעטנאם קריג.
דער סענאטאר האט אויפגעמישט אומבאטעמטע זכרונות פאר די דעמאקראטן דעם פארגאנגענעם הערבסט, ווען ער האט געמאכט א מיאוסער וויץ וואס האט געפירט אז די רעפובליקאנער זאלן אים באשולדיגען אין אטאקירן די אמעריקאנע טרופן אין איראק.
ער האט זיך אנטשולדיגט, און זיך שנעל אפגעשטעלט עטליכע טעג פון קאמפיינען פאר דעמאקראטן ווען פארטיי פירער האבן אים געבעטן ער זאל זיך פארמיידן פון ווערן א אומגעוואונטשענער אישו אין א קאמפיין וואס זיי זענען געווען אויפן וועג צו געווינען.
אין זעלבן צייט האט ער געארבעט צו האלטן זיינע פרעזידענטליכע האפענונגען אויפן אויבן אן.
זיינע געהילפן האבן דערציילט אז ער האט אוועקגעגעבן מער ווי פערצן מיליאן דאלער פאר מער ווי 260 דעמאקראטישע קאנדידאטן אין 06 און קאמפיינט אין פינף און דרייסיג שטעט. זיי זאגן אז ער האט אן אקטיווע אנליין געמיינדע פון מער ווי דריי מיליאן מענטשן, און האט צוועלף און א האלב מיליאן דאלער אין זיין קאמפיין קאסע, וואס וואלט פיל צוגעהאלפן צו קענען אפשלאגן זיינע קעגנער.
אין זעלבן צייט ווייזן אנקעטעס אז קערי איז היבש הונטערשטעליג פון זיינע דעמאקראטישע קאנקורענטן. לעצטן אקטאבער, האט א עסאשיעטעד פרעס-עי א על נייעס אנקעטע געוויזן קערי מיט בלויז איין פראצענט, און לעצטיגע אויספרעגונגען האבן געוויזן אז ער האט גאר ווייניג צובאקומען צווישן דעמאקראטן.
אין א סי ען ען/א אר בי פאל וואס איז מיטוואך ארויסגעקומען, זענען 51 פראצענט דעמאקראטן געזאגט אז זיי וואלטן נישט געוואלט זען קערי לויפן אין 08. ווען מען האט געפרעגט וועם זיי וואלטן געשטיצט, האבן בלויז פינף פראצענט געזאגט קערי, שטעלנדיג אים אין פיפטן פלאץ און ווייט אונטער דעם פראנט ראנער קלינטאן וואס שטייט ביי 33 פראצענט.
דער מאסאטשוסעטס געזעץ געבער האט באשלאסן קלאר צו מאכן זיינע פאליטישע פלענער אין א טאג וואס ער האט אנטייל גענומען אין א דעבאטע איבער דער איראקער קריג, ארויפברענגנדיג זכרונות פון דער וויעטנאם מלחמה. ביי א קאמיטע פארהער, האט ער געשטעלט א שטארקע קשיא וואס ער האט ערשט געפרעגט אין 1971 וואס האט א שייכות היינט צוטאגס: "ווי אזוי קען מען בעטן א מענטש אז ער זאל זיין דער לעצטער מענטש צו שטארבן פאר א טעות?".
טראץ זיין שוועריגקייט צו געווינען אויף א נאציאנאלע שטאפל, האט קערי גוט אויסגענומען ביי זיך אינדערהיים אין מאסאטשוסעטס, און געווינען זיין ערשטער טערמין אין 84.
אינדערצייט וואס קערי האט נאך אום דעצעמבער פריוואט געזאגט אז ער וועט ווארשיינליך נאך אונטערנעמען צו פירן א צווייטע פרעזידענטליכע קאמפיין, האט דער טאן צווישן זיינע געהילפן זיך געטוישט אין די לעצטע וואכן ווען קלינטאן און אבאמא האבן געמאלדן זייער ווייסן הויז לויפעריי.
אנשטאט, האבן געהילפן אנגעהויבן רעדן איבער קערי'ס אינטערעסע איבער זיין פערזענליכע אנטייל אין אזא קאמפיין וואלט געווען. קערי האט נאך מיליאנען וואס זענען אים איבערגעבליבן פון זיין 04 קאמפיין – א ווייטאגליכע פונקט מיט געוויסע דעמאקראטן. טראץ די מעלה דערפון, וואלט ער אויסגעשטאנען גאר א שטארקער פארמעסט מיט אבאמא, קלינטאן, און עדווארדס פאר קאמפיין דאלארן.


text:
טאלביע
טאלביע איז א געגנט אין ירושלים, נאנט צום שטאט צענטער. פון צפון געפונט זיך רחביה, און פון דרום קטמון. די געגנט איז געבויט געווארן אין די 1920ער יארן, און איז געווען באוווינט מיט פארמעגלעכע אראבער, וואס האבן פארלאזט די געגנט ביי די מלחמת השחרור.
די געגנט ווערט פארעכנט אלס איינע פון די טייערסטע אומבאוועגלעכע גיטער, אין ישראל. אקעדעמיקער, מענטשן וואס האבן געמאכט עליה, פון פארשיידענע מדינות, רעגירונגס הויכבאאמטע, און אויסלענדישע דיפלאמאטן. ישראל האט אין טאלביע, עטליכע הייזער וואס געהערן צו דער רעגירונג, דער פרעזידענט, און פרעמיער מיניסטערס וווינונגען, געפונען זיך אין טאלביע.
אסאך אינסטיטוציעס געפונען זיך דארט, אמאל האבן אסאך פראפעסארן פון העברעאישן אוניווערסיטעט, דארט געוווינט. גרויסע פאליטיקער האבן אויך דארט געוווינט. די הויפט גאס אין טאלביע הייסט נאך זאב זשאבאטינסקי.


text:
גיך פון ליכט
די גיך פון ליכט אין א וואקיום איז אן אוניווערסאלער קאנסטאנט וואס האט א ברייטע וויכטיקייט אין פיזיק, מיטן גענויען ווערט 299,792,458 מעטער א סעקונדע, לויט דער דעפיניציע פון א מעטער.מען ניצט דעם סימבאל c פאר דעם קאנסטאנט.
לויט איינשטיינס ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט איז די גיך פון ליכט אין א וואקום די גרעסטע גיך מיט וואס ענערגיע, מאטעריע, א טיילכל און אינפארמאציע אין דער אוניווערס קען נאר פארן. אן אביעקט מיט מאסע קען נישט צוקומען צו דער גיך; א טיילכל אן מאסע, ווי למשל א פאטאן אדער א נייטרינא, פארט פונקט מיט גיך c. דער קאנסטאנט c באווייזט זיך אין דער בארימטער גלייכונג E=mc².
ווען ליכט פאר דורך א דורזיכטיקער מאטעריע ווי גלאז אדער לופט איז זיין גיך ווינציקער פון c.
אזוי ווי די שטערן זענען גאר ווייט פון דער ערד דויערט גאנץ א לאנגע צייט ביז ליכט פון א שטערן קומט און אין דער ערד. אפילו דאס ליכט פון דער זון דויערט מער ווי אכט מינוט אנצוקומען צו דער ערד.


text:
סאברא און שאטילא
סאברא און שאטילא זענען צוויי פאלעסטינער פליטים לאגערן אין לבנון, וואס ביי דער ישראלדיקער מיליטערישער ערשטער לבנון מלחמה, האבן קריסטליכע מיליציעס אומגעברענגט הונדערטע פאלעסטינער, אין יאר 1982, צווישן דעם 16טן און 18טן סעפטעמבער.
די וועלט האט באשולדיקט ישראל אין די מאסן מערדערייען, וויבאלד די ארמיי האט געוויסט פון דעם, און האט נישט אפגעשטעלט די קריסטן.
די קריסטן האבן געטענהט, אז זיי טוען דאס אלס נקמה פארן אטענטאט קעגן דער פירער פון די פאלאנגען באשיר זשומייעל, וואס פאלעסטינער טעראריסטן האבן דורכגעפירט, ביים לבנון ברודער קריג.
מנחם בעגין דער פרעמיער מיניסטער, האט געשטעלט א קאמיסיע אויסצופארשן דעם עניין, מיטן ריכטער שמגר, דער קאמיסיע האט באשולדיקט אריק שרון, אלס פאראנטווארטליך אינעם מארד, און שרון האט רעזיגנירט פון פארטיידיגונגס מיניסטעריום.
אין ישראל איז ארויסגעקומען א פילם, מיטן נאמען וואלס מיט באשיר, אום יאר 2008, וואס רעדט איבער די מלחמה, און די מאסן מארד קעגן די פאלעסטינער.


text:
ניין
צי מיינט איר דעם נומער 9?
ניין איז א נעגעטיוו ווארט אויסדרוקנדיג קעגנערשאפט און אפאזאציע אפציווארפן די ווארט פאר דעם. עס איז דער קעגן-ווארט פון יא.
אין אידיש איז דאס ווארט זייער צימושט אפט מאל, ווען איינער פרעגט סארקאסטיש אדער ער פרעגט דאס אין א נעגאטיוון וועג, ווילסטו נאכאלטס נישט זאגט מען ניין. אבער אין אסאך שפראכן נוצט מען טאקע נישט ניין אויף דעם ענטפער נאר מען זאגט פארט און מען פארשטייט אז די תירוץ מיינט ניין.
נישט אין אלע שפראכן איז דא אזא טערמין ווי למשל אין אירלאנד ווען מען וויל אויסדרוקן א נעגאטיוו אלס ענטפער אויף א שאלה זאגט מען פשוט איבער די שאלה מיטן פארעם און ניגון פון א נעגאטיוו אדער פאזיטיוו. אויך אין יידיש.


text:
זיסקייט
זיסקייט איז איינער פֿון די פֿינף גרונטיקע טעם'ען. דאָס איז געוויסער טעם אין מויל אַז אַ זאַך געווענליך וואָס מ'עסט איז זיס. עס ווערט אלוועלטליך באַטראַכט אַלס גוט און געשמאַק.
עס איז דאָס פֿאַרקערטער פֿון ביטער אָדער זויער.
דער הויפט זאך מיט וואס מען מאכט זיס עסן אדער טרינקען איז צוקער וואס איז געמאַכט פֿון פלאַנצן און מאַכט זיס דאָס עסן. אן אנדערע פלאנץ וואס איז זיסער און געזונטער איז דער סטיוויע בלעטל.
סירופ פון מעיפל ביימער און האניג פון בינען זענען אויך הויפט נאטורליכע מיטלען.
אנדערע נוצן צוקער-ערזאץ ווי: ספלענדע אד"ג
אין סלענג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אַ מענטש וואָס פּרובירט צו געפֿעלן אָבער עס גייט אים נישט, רופֿט מען סארקאסטיש אז ער מאכט זיך זיס.
אויך קינדער, אדער א געליבטער, קען מען רופֿן זיסקייט.


text:
מישא אלעקסאנדראוויטש
מיכאל (מישאַ) אַלעקסאַנדראוויטש (רוסיש: AлekcaHдpoBич, Mиxaил ДaBидoBич; 23סטן יולי 1914 - 3טן יולי 2002) איז געווען א חזן און זינגער.
ער איז געבוירן צו זיין פאטער דוד אין יאר 1914 אין בערגער (לעטיש: Bērzpils), וויטעפסקער גובערניע, רוסלענדישע אימפעריע (היינט לעטלאנד).
ער איז געווען חזן אין ריגע, מאנטשעסטער און קאוונע. ביי דער צווייטער וועלט קריג האט מען אים געברענגט צו זינגען פאר דער רויטער ארמיי. ער איז געווארן אן אנערקענטער אינטערנאציאנאלער זינגער.
אין די 1970ער יארן האט מען אים ערלויבט ארויסצופארן פון רוסלאנד.
ער איז געווען חזן אין ישראל, די פאראייניגטע שטאטן און קאנאדע. ווי אויך האט ער געהאלטן אסאך קאנצערטן איבער דער וועלט און רעקארדירט אסאך קאמפאזיציעס און לידער.
אין 2002 איז ער נפטר געווארן אין מינכן, דייטשלאנד.


text:
װיקיפּעדיע:באוועגן
באוועגן א בלאט הייסט מען גיט א נייעם נאמען צום בלאט. דאס קען קומען צו ניץ, ווען דאס קעפל פון בלאט איז גרייזיג, קענט איר באוועגן דעם גאנצן ארטיקל צו א נייעם קעפל. די היסטאריע פון פריערדיקע ווערסיעס גייט אריבער צום נייעם בלאט. אויך ווען דער תוכן פון א בלאט ווערט געענדערט מאכט זיך אז מ'דארף טוישן דאס קעפל. ווען איר טוט דאס באוועגן וועט בלייבן ביידע צוויי קעפלעך, וואס איינס, די אלטע, וועט אויטאמאטיש זיך ווייטערפירן צום נייעם קעפל.
אכטונג דער טול איז דערווייל געאסרט צו באנוצען פארן זיך דורכרעדן אין רעדן זייט פון ארטיקל, זעהט מער איבער דעם פאליסי אין וויקיפעדיע:נאמען פון ארטיקל#טוישן אן אנדערן'ס קעפל.
ווי יעדע גוטע זאך איז דאס אויך גוט פאר וואנדאלן, וואס נוצן דאס צו אנזייען חורבן דורך אוועק פירן ארטיקלן פון איר פלאץ, האט מען דאס דערווייל פארשלאסן פאר איי.פי. אדרעסן צו נוצען. איר מוזט זיין איינגעשריבן און אריינלאָגירט זיך צו באנוצן דערמיט.
אויב עס מאכט זיך אז עס איז שוין פארהאן אן ארטיקל אין אן אנדער קעפל\נאמען קען מען דאס באוועגן דורך אויסמעקן די טעקסט דארטן און דאס אריבער פעיסטן פון דעם ארטיקל אהין און מאכן א רידיירעקט פון אלטן ארטיקל, אדער אויב זענעט איר נישט זיכער אדער פויל, דעריבער איז געאייגענט צו לייגן סתם אזא מוסטער {{באוועגן}} און א סיסאפ וועט יענץ אויסמעקן און באוועגן ווען ער וועט דאס באמערקן.
אויב טוט איר באוועגן אן ארטיקל, און עס קומט אייך ארויס א הודעה אז עס איז שוין פאראן אזא ארטיקל, דארפט איר פריער בודק זיין וואס שטייט אין דעם עקזיסטירנדן ארטיקל, און אריסערפירן פון דארט די נושאים וואס פעלט אין דער ארטיקל ואס איר ווילט באוועגן. אויפמערקזאם! אויב איר באוועגט צו אן ארטיקל וואס ענהאלט אין זיך נאר א ווייטערפירונג וועט אייך נישט קומען א הודעה אז עס איז שוין עקזיסט אזא ארטיקל, נאר עס וועט זיך אויטאמאטיש אויסמעקן לטובת אייער באוועגונג.
אויב אבער קומט אייך יא אן הודעה אז אזא ארטיקל עקזיסטירט שוין, אבער ווען איר גייט אריין אין יענע ארטיקל זעט איר אז זי איז לעער פון תוכן אדער האט נאר א ווידער-ריכטונג, איז דאס ווייל אין די עקזיסטירטע ארטיקל ליגט אינטערוויקיס אָדער אַ דיסקוסיע אינעם שמועס-בלאַט. אויף אזא פאל דארפט איר קאפירן פון דארט די געפעלטע אינטערוויקיס אין דער ארטיקל וואס שטייט צו באוועגן. ווארשיינליך איך זייער שווער צו נאכפאלגן גענוי וועלכע אינטערוויקי פעלט, דערפאר איז בעסער צו יא אויסמעקן די עקזיסטירטע ארטיקל, און גלייך נאך דעם קאפירן פון די ענגלישע וויקיפעדיע אלע אינטערוויקיס פון דער ארטיקל פון דאס ניי.
ווען איר באוועגט אן ארטיקל, ביטע גייט ארײַן אין די ענגלישע אונטערלינק און טוישט דארט די יידישע אונטערלינק צום נײַעם אַרטיקל, אזוי וועלן די ראבאטן נישט ממשיך זיין לײגן אונטערלינקן צו דעם קעפּל װעלכע רעכנט אַרײַן בלױז אַ װײַטערפֿירונג.
אכטונג: ווען איר באוועגט אן ארטיקל צו א נײַעם קעפל, האט אן אחריות און גייט צו הילף:בלעטער װעלכע פֿאַרבינדן אַהער (טרעפט דאס אין די זייטיקע מכשירים, אינעם דריטן מעניו קעסטל, דאס ערשטע קאמענד) בלאט, און טוישט די אלע װײַטערפֿירונגען זאלן דאס פירן דירעקט צום נייעם נאמען און נישט צום אלטן ביז איצטיקן נאמען, ווייל דאס איז א דאפלטע ווייטערפירונג וואס פארשווערט דעם סערווער און וועט מער נישט טראגן דירעקט דעם זיכער צום עצם ארטיקל.
מען קען נישט באוועגן א בלאט אין דעם קאטעגאריע נאמענטייל. צו ענדערן א קאטעגאריע נאמען דארף מען ענדערן אלע קאטעגאריע אנווייזונגען און קאפירן דעם אינהאלט פונעם רעדאקציע פענצטער.
פֿאָרזיכטיק פֿאַר סיסאָפּן: װען איר מעקט אױס אַ װײַטערפֿירונג בלאַט, מאַכט זיכער אַז דאס פֿאַלשע קעפּל האָט נישט בלעטער װעלכע פֿאַרבינדן אַהין.


text:
ינסטרוקטיאָנס
דערוואַרטונג ימפּאָרט סאָפטווער ינסטרוקטיאָנס
- דערוואַרטונג ימפּאָרט –; שריט דורך טרעטן באַשרייַבונג פון עמל צו דערוואַרטונג ימפּאָרטינג פּראָצעדור אָדער ווי צו אַריבערפירן עמל און מסג טעקעס אין מס אַוטלוק.
- דערוואַרטונג עקספּאָרט –; באַשרייַבונג פון אַוטלוק דאַטן יקסטראַקשאַן פּראָצעדור, ווי צו אַרויספירן אַוטלוק קאָנטאַקטן, ימיילז, קאַלענדאַר, הערות, אַטאַטשמאַנץ און אנדערע זאכן.
- דערוואַרטונג רעקאָווערי –; ווי צו פאַרריכטן דאַמאַדזשד אָסט אָדער פּסט טעקע, גער אָסט צו פּסט פֿאָרמאַט.
עמל טעקעס אַריבערפירן מיט אַוטלוק ימפּאָרט וויזערד
מיט עמל צו דערוואַרטונג קאַנווערטער (אָפּלאָדירן פֿרייַ פּראָצעס) די E-פּאָסט אַריבערפירן ווערט יז און פעסט. דערוואַרטונג ימפּאָרט נוצן דיזיינד ווי מאַלטי-בלאַט וויזערד. די עמל צו דערוואַרטונג ימפּאָרטינג קען זיין געטאן אין עטלעכע טריט: סעלעקטינג פון דעסטיניישאַן סטאָרידזש. ווי דעסטיניישאַן, עס קענען זיין אויסגעקליבן די פּסט טעקע אָדער קראַנט דערוואַרטונג סטאָרידזש אפילו פּאַראָל פּראָטעקטעד. ווייַטער שריט איז סאַלעקטינג דער מקור טעקע ווו דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד סאָפטווער זאָל געפינען די סאַב-פאָלדערס ביניען און E-פּאָסט טעקעס פון קאַמפּאַטאַבאַל עמל אָדער מסג טעקע פאָרמאַץ. נאָך דעם שריט, די סאָפטווער פּערפאָרמז יבערקוקן פון אויסגעקליבן טעקע און סאַב-פאָלדערס און דיספּלייז דער רשימה פון עמל און מסג טעקעס. כל יענע טעקעס זענען אויסגעקליבן צו ווערן ימפּאָרטיד דורך פעליקייַט, דער באַניצער קענען ענדערן דעם אָפּקלייַב. נאָך דרינגלעך די אָנהייב קנעפּל דער פּראָגראַם פּראַמפּס צו קלייַבן די דעסטינאַטיאָן פאָלדער פון אויסגעקליבן אַוטלוק סטאָרידזש. דערוואַרטונג קאַנווערטער סטאַרץ סעאַטינג די פאָלדערס און E-מיילז. בעשאַס דעם אָפּעראַציע די מאַזעק שרייבט גאַנץ פּראַסעסינג קלאָץ און אַדישנאַלי די ערראָרס קלאָץ. דער באַניצער קענען דורכקוקן ביידע לאָגס און דורכפירן נאָך טריט אין סדר צו פאַרריכטן ימפּאָרטינג ערראָרס.
סעלעקטינג דער מקור טעקע
אין דער ערשטער שריט דער באַניצער זאָל קלייַבן די מקור טעקע וואָס כּולל טעקעס פון. עמל, .עמלקס און. מסג פאָרמאַץ. דער מקור טעקע זאל אַנטהאַלטן די מולטי-מדרגה סאַב-פאָלדערס ביניען אַדישנאַלי. אויב איר ווינטשן צו אַרייַנפיר E-מיילז און פאָלדערס ביניען, ביטע צוגרייטן עס פריער. וסואַללי עס איז די שורש וועגווייַזער מיט סאַב-פאָלדערס ביניען פון קיין מדרגה פון כייעראַרקי. איר קענען ספּעציפיצירן נאָך אָפּציעס אַז וועט זיין געניצט דורך דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד בעשאַס דער טעקעס שאַרף און פאָלדערס ביניען אַנאַליסיס. דער ערשטער אָפּציע אַלאַוז פּראָגראַם צו געפינען. עמל און. מסג טעקעס איבער דער גאנצער סאַב-טעקע לעוועלס רעקורסיוועלי. די רגע אָפּציע קענען זיין אויסגעקליבן צו פילטער. עמל אָדער. מסג טעקעס. די דריט אָפּציע ינייבאַלז די זוכן פון די פאַרבאָרגן טעקעס וואָס אַלאַוז צו געפינען ימיילז בשעת מייגרייטינג פון עפּל מעיל אַפּלאַקיישאַן.שפּיץ
Source Folder –; דער מקור טעקע מיט עמל, מסג טעקעס און פאָלדערס.
Searching of EML and PST files –; סאַב-פאָלדערס ביניען אַנאַלייזינג
דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד פּערפאָרמז די יבערקוקן פון סאַב-פאָלדערס ביניען, עס וועט נעמען עטלעכע מאָל צו געפינען אַלע E-מיילז צו זיין ימפּאָרטיד, נייטיק צייַט וועט אָפענגען אויף טעקעס קוואַנטיטי. User קענען האַלטן די שאַרף פּראָצעס דורך דרינגלעך די סטאָפּ זוך קנעפּל. אויב איר ווינטשן צו שייַעך-לויפן די פונאַנדערקלייַבן, איר זאָל צוריקקומען אויף שריט צוריק דורך דרינגלעך צוריק קנעפּל, דעמאָלט דריקן די קומענדיקע קנעפּל ווידער.
קלייַבן פילעס צו זיין ימפּאָרטעד
דער פּראָגראַם דיספּלייז E-פּאָסט טעקעס אַרייַנגערעכנט די פול דרך און זיי זענען אויסגעקליבן (אָפּגעשטעלט) דורכ פעליקייַט. עטלעכע טעקעס וואָס זאָל ניט זיין ימפּאָרטיד קענען זיין דעסעלעקטעד. שפּיץ
Structure Scan –; פּראָגראַם פּערפאָרמז די יבערקוקן פון פאָלדערס ביניען און E-פּאָסט טעקעס זוכן.
קאָנפיגורע פּראַסעסינג אָפּציעס
דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד יקוויפּט מיט אַ ברייט קייט פון אָפּציעס און פילטערס אַז לאָזן איר צו פייַן-ניגן די פּאַראַמעטערס איידער אָנהייב די אַרטיקלען ימפּאָרטינג אָדער קאַנווערזשאַן. אויב איר זענען נישט זיכער וואָס אָפּציע איז נייטיק איר קען ניצן די פּרעדעפינעד אָפּציעס (פּרעסעץ). לייענען וועגן דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד אָפּציעס. שפּיץ
Email פּראַסעסינג אָפּציעס און פילטערס
סעלעקטינג דעסטיניישאַן סטאָרידזש
דער באַניצער קענען קלייַבן דעסטיניישאַן סטאָרידזש ווו עמל און מסג טעקעס זאָל זיין ימפּאָרטיד. די קראַנט דערוואַרטונג סטאָרידזש איז אויסגעקליבן דורך פעליקייַט. אויב די סטאָרידזש איז ינקריפּטיד, די פּאַראָל וועט זיין פּראַמפּטיד אויטאָמאַטיש. שפּיץ
Destination storage –; פעליקייַט אַוטלוק סטאָרידזש אויסגעקליבן.
צו אויסקלייַבן דעם אָרפאַנד פּסט טעקע, איר זאָל געבן די צונעמען אָפּציע און נוצן די בלעטער קנעפּל צו אויסקלייַבן דעם פּסט טעקע. טאָן: די פּסט טעקע זאָל זיין געשטעלט צו די שרייַבן ענייבאַלד אָרט. אין פאַל אויב די פּסט טעקע פּראָטעקטעד מיט די פּאַראָל, ביטע ספּעציפיצירן די ריכטיק שפּריכוואָרט אין די ספּעציעל פעלד.
ימפּאָרטינג פון עמל און מסג טעקעס אין מיקראָסאָפט אַוטלוק
אין די לעצטע בינע די פּראָגראַם פּערפאָרמז די ימפּאָרטינג. דער באַניצער וועט זיין פּראַמפּטיד צו אַרייַן די ריכטיק שפּריכוואָרט אין פאַל אויב די פעליקייַט אַוטלוק סטאָרידזש איז אויסגעקליבן און עס איז פּאַראָל פּראָטעקטעד. דערוואַרטונג ימפּאָרט וויזערד וועט עפענען דעם קשר צו אַוטלוק און פרעגן צו אויסקלייַבן דעם דעסטיניישאַן טעקע אין אַוטלוק פאָלדערס ביניען. פּראָצעס וועט אָנהייב ווען דער באַניצער באַשטעטיקן די שורש טעקע קלייַבן. טאָן: די ינבאָקס וועט זיין אויסדערוויילט דורך פעליקייַט אויב קיין טעקע וועט זיין אויסגעקליבן דורך באַניצער. שפּיץ
Processing Log –; User קענען דורכקוקן די פּראַסעסינג און טעות לאָגס.
אין די סוף פון פּראַסעסינג דער באַניצער קענען דורכקוקן די טעות און פּראַסעסינג לאָגס אין סדר צו דורכפירן נאָך טריט אויב עטלעכע אַרטיקלען זענען נישט ימפּאָרטיד. די אַוטלוק ימפּאָרט וויזערד לימעד באשרייבט די אַרבעט פון רעגיסטרירט ווערסיע. דעמאָ ווערסיע איז באגרענעצט דורך אַרטיקלען קוואַנטיטי און כּולל עטלעכע פּראָצעס רימיינדערז און אנדערע דעמאָ פאַנגקשאַנז. צו באַזייַטיקן אַלע ריסטריקשאַנז די פּראָגראַם זאָל זיין רעגיסטרירט מיט געקויפט דערלויבעניש קאָדעקס.
מער ינסטרוקטיאָנס:
- אַרטיקל באשרייבט ווי צו לייגן אַ וועגווייַזער ביניען פון עמל טעקעס אין אַוטלוק אָדער ווי צו בייַטן עמל צו פּסט
- ווי צו בייַטן אַ באַקאַפּ פון אַוטלוק עקספּרעסס E-מיילז צו פּסט און אַריבערפירן זיי צו מיקראָסאָפט אַוטלוק?
- ווי צו אַרייַנפיר די סומע פון עמל טעקעס אין דערוואַרטונג אויסדריקן טעקע?
- איך האָבן יקסטראַקטיד די הודגע סומע פון עמל טעקעס פון פארדארבן פּסט (אָסט) טעקע ניצן די ספּעציעל געצייַג, איז עס קיין וועג צו אַרייַנפיר עמל טעקעס צו אַוטלוק?
- ווי צו בייַטן און אַרייַנפיר E-מיילז פון ווינדאָוז וויסטאַ מעיל צו מיקראָסאָפט אַוטלוק ניצן אַוטלוק ימפּאָרט וויזערד?
- איז עס מעגלעך צו בייַטן די סומע פון עמל טעקעס צו מסג ניצן די אַוטלוק ימפּאָרט וויזערד?
- ווי טאָן איך עפענען דעם פּסט טעקע אין מס אַוטלוק, ווי צו שטעלן די געעפנט פּסט ווי פעליקייַט?
- ווי צו אַרייַנפיר אַ פּסט טעקע פון אַוטלוק 2003 אין פריער ווערסיע פון אַוטלוק?
- ווי צו אַרייַנפיר עמל טעקעס אין אַוטלוק 2007?
- איך האָבן יקספּאָרטאַד די מאָזיללאַ טהונדערבירד אַרטיקלען סטאָרד אין. מבאָקס טעקעס אין עמל טעקעס, ווי אַריבערפירן זיי אין מיקראָסאָפט אַוטלוק?
- ווי צו נוצן די פֿרייַ מבאָקס צו עמל קאַנווערטער? ווי צו עקסטראַקט ימיילז פון טהונדערבירד, עודאָראַ, ענטאָוראַגע בריווקאַסטן.
- ווי צו בייַטן ימיילז פון עפּל מעיל צו מיקראָסאָפט אַוטלוק
- וואָס קענען איך טאָן אויב די אַוטלוק עקספּרעסס קענען ניט עפענען email אַטאַטשמאַנץ? וואָס איז די טעקע טיפּ פאַרבאַנד און ווי צו ומקערן עס?
- פארוואס די עטלעכע אָפּציעס זענען פאַרקריפּלט? איך קענען ניט מאַכן נייַ פּסט טעקע אָדער צוגעבן אָרפאַנד איינער.
- ווי צו בייַטן קייפל email טעקעס פון עמל פֿאָרמאַט צו מסג פֿאָרמאַט טעקעס פון מיקראָסאָפט אַוטלוק?
- ווי צו אַרייַנפיר ימיילז צו די פּאַראָל-פּראָטעקטעד מיקראָסאָפט אָוטלאָאָ באַניצער פּראָפיל?
- ווי צו שטעלן פּאַראָל צו די פעליקייַט באַניצער פּראָפיל פון מס אַוטלוק?
- ווי צו ארבעטן מיט אוניקאָד פּסט פילעס אין אַוטלוק ימפּאָרט וויזערד?
- עקספּאָרטינג פון ינקרעדימאַיל אַרטיקלען צו אַוטלוק
- ווי צו עקסטראַקט די באַט ימיילז און אַריבערפירן זיי אין מיקראָסאָפט אַוטלוק
- ווי צו בייַטן ימיילז צו פּסט און נאָכמאַכן די פאָלדערס ביניען בעשאָלעם
- ווי צו סעטאַפּ די פֿילטריר אָפּציעס דורך די גרייס פון email אָדער אַטאַטשמאַנט
- וואָס ימפּאָרטינג אָפּציעס זענען ימפּלאַמענטאַד און ווי צו נוצן זיי?
- ווי צו נוצן די אַוטלוק ימפּאָרט וויזערד צו בייַטן email טעקעס צו פאַרשידענע פאָרמאַץ?
- פארוואס איז דער "ימפּאָרטינג אָפּציעס" סעטטינגס גרופע נעסעססאַרי?
1


text:
ברית מילה
ברית, אדער ברית מילה איז איינס פון די חשוב'סטע מצות אין די תורה.
עס ווערט געטאן אויף די אבר פון א זכר. מען שנייט דאס הייטל, וואס דעקט איבער די עטרה.
אינהאַלט
די מצוה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- די מצוה ווערט ערשט דערמאנט אין די תורה אין פרשת לך לך ווי השי"ת זאגט פאר אברהם אבינו ע"ה אז ער זאל זיך און אלע זכרים פון זיין הויזגעזינד מל זיין. אברהם אבינו איז דעמאלט אלט געווען 99 יאר, זיין נאמען איז דעמאלט געטוישט געווארן צו אברהם פון אברם. צוזאמען מיט אים האט זיך אויך גע'מל'עט זיין זוהן ישמעאל און זיין קנעכט אליעזר, ווי אויך אלע אנדערע זכר פון זיין הויזגעזינד.
- אברהם אבינו ע"ה האט נישט געהאט ווער זאל אים מל זיין ווערט געברענגט אין מדרש אז השי"ת האט אים מל געווען.
- א יאר שפעטער ווען עס איז געבוירן געווארן צו אים זיין זוהן יצחק האט ער אים גע'מל'עט צו אכט טעג, אזוי ווי השי"ת האט אים געהייסן.
- עס ווערט נאכאמאל דערמאנט שפעטער אין די תורה עטליכע מאל, בעיקר אין פרשת תזריע, ווי עס שטייט אז מען זאל מל זיין א יעדעס זכר צו אכט טאג נאכן געבוירן ווערן.
- עס איז אינערסאנט אנצומערקן אז די גמרא אין מסכת נדה זאגט אז פארדעם איז עס צו אכט טאג און נישט פריער, ווייל א פרוי איז טמא טומאת ילדת פאר א זכר ביז זיבן טעג נאך דער לידה, און עס איז נישט שיין אז אלע זאלן זיין בשמחה ביי די סעודה און די עלטערן זאלן זיין טרויערדיג ווייל זיי קענען נאך נישט האבן קיין שייכות איינער מיטן צווייטן.
וואס שניידט מען אראפ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מען שניידט אראפ א הייטל וואס דעקט איבער דעם גאנצן עטרה.
די מצוה פון ברית מילה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- די מצוה איז איינגעטיילט אין דריי:
חיתוך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז שניידן די הויט.
פריעה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז דאס אויפרייסן דאס אונטערשטע הייטל אויף דעם אבר.
מציצה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז אויסנאגן דאס בלוט פון די שניט, די גמרא זאגט אז דאס איז פאר געזונטהייט סיבות. עס איז מקובל, און אזוי ווערט געברענגט אין הלכה דאס צו טאן מיטן מויל, און דאס ווערט אנגערופן מציצה בפה.
מנהגים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
כסא של אליהו[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – כסא אליהו
וויבאלד אליהו הנביא קומט צו יעדן ברית, גרייט מען אהן אַ שיין בענקל און מען רופט דאס כסא של אליהו, מען לייגט דאס קינד אויפ'ן כסא של אליהו פאר'ן ברית. א טייל האבן דעם מנהג אז דער סנדק מיט'ן קינד אויף זיין שויס זיצן אויף דעם.
סנדק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – סנדק
מען איז מכבד א חשוב'ן איד מיט סנדקאות.
קריאת השם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מען גיבט א נאמען דאס נייע געבוירן קינד.
סעודת הברית[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מען פירט זיך ביי אלע אידן אז מען מאכט א סעודה נאכן ברית, דאס איז אַ סעודת מצוה און א בכור מעג אויספאסטן ערב פסח פאַר אזא סעודה. עס ווערט געברענגט דווקא צו עסן פלייש אדער עופות ביי דער סעודה וויבאלד עס איז א חשוב מאכל. אבער ס'איז היינט שטארק איינגעפירט אז וויבאלד א ברית קומט געווענליך פאר אינדערפרי און מענטשן גלייכן נישט זיך פליישיג צו מאכן אינדערפרי, געבט מען א מילכיגן פרישטיק אנשטאט.
פארוואס האט גאט געהייסן זיך מל זיין[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פראגע פארוואס איז נישט קיין נארישע. אידישע קינדער זענען מקיים גאטס געבאטן, און יעדע זאך האט א טעם. נישט איין טעם אדער סיבה, נאר מערערע. פשוט'ע סיבות און העכערע סיבות. מיסטישע און לאגישע. זאכן וואס מיר פארשטייען נישט און זענען העכער אונזער שכל, איז אויך גענוג סיבה פארוואס מיר דארפן פאלגן און אננעמען דעם געבאט. אבער יעדע מצוה האט א טעם דערביי, און די ראשונים מיטשען זיך גענוג צו טרעפן וואס מער טעמים פארוואס גאט האט אזוי געהייסן.
דא ביי ברית מילה, זאגט די תורה ארויס, אז דאס מל זיין דעם אבר הזכר, איז אן אות, א צייכן, צווישן אידן מיט גאט פון דער וועלט, אז דאס אידישע פאלק באלאנגט צו אים. און דאס איז אונזער סימבאל.
דער גרעסטער פון די חוקרים און פיליזאפן ביי אידן, דער הייליגער רמב"ם, זאגט אז דאס מל זיין איז אפצושוואכן און נידערן דעם כח התאוה, אז די תאוה ביים אידישן פאלק זאל נישט זיין אויף אזא מאסיוון פארנעם, ווי ביי דעם גוי. [1]
דער רמב"ם, אויסער דעם וואס ער איז געווען א דינאמישער פארשער, א פיליזאף פון העכסטן קאליבער, איז ער אויך געווען דער גרעסטער דאקטאר און מעדיצינישער עקספערט אויף דער וועלט אין זיינערצייט. און ווי מיר זעען האט ער אויך פארשטאנען מיט זיין חכמה אז דאס אראפנעמען די ערלה (אויבערשטע הייטל), פאראורזאכט דאס רעדוצירן דעם כח התאוה.


text:
עיר הכרמל
עיר הכרמל איז געווען א צוזאמענשטעל פון צוויי שטעטלעך פון דרוזן, אויף די כרמל בערג, אין חיפה געגנט. איין שטעטל איז דאליאט על כרמל, און דאס אנדערע שטעטל עוספאיע. די צוויי שטעטלעך זענען פאראייניקט געווארן דורכן אינערן מיניסטעריום, אין יאר 2003. די שטאט פארמאגט 25,400 איינוווינער ריכטיק צו סוף יאר 2009, לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק.
אין 2008, האט די אינערן מיניסטעריום, מבטל געווען די פאראייניקונג, און די צוויי שטעטלעך זענען צוריק אפגעזונדערט, דאליאט איז 8,000 דונאם גרויס, עוספאיע איז 5,000 דונאם.


text:
באלטישער ים
דער באלטישער ים איז אן אינלענדישער ים אין צפון אייראפע, פון 53°N ביז 66°N ברייט און פון 20°E ביז 26°E לענג. ער איז באגרענעצט פון דעם סקאנדינאווישן האלבאינזל, די אייראפעישער יבשה און די דענישע אינזלען. ער רינט אפ אינעם קאטעגאט, וואס איז ממשיך דורכן סקאגעראק אינעם צפון ים און דעם אטלאנטשין אקעאן. דער באלטישער ים האט א געמאכטן בינדונג צום ווייסן ים דורכן ווייסער ים קאנאל און צום צפון ים דורכן קיל קאנאל. ביים צפון ברעג פונעם באלטישן ים איז דער איינגאס פון באטניע, ביים צפון-מזרח ברעג דער איינגאס פון פינלאנד, און ביים מזרח ברעג דער איינגאס פון ריגע.


text:
אנטוויקלונג שטאט
אנטוויקלונג שטאט, (אין העברעיש עיירת פיתוח) איז א באצייכענונג אין ישראל, פאר שטעט איבערן לאנד, וועלכע געפונען זיך ווייט, און עטוואס אפגעזינדערט פון די גרויסע שטעט, וואס זענען גוט אויפגעבויט, און שטייען גוט אין אלע הינזיכטן, פון אן אויפגעבויטע שטאט. רוב פון די איינוווינער אין די אנטוויקלונג שטעט, זענען ארעמער, און פארדינען ווייניקער פון די געווענליכע ארבייטער אין לאנד, די רעגירונגען פון אנהייב די עקזיסטענץ פון ישראל, האבן פרובירט צו איבערצייגן גרויסע פירמעס און געזעלשאפטן, צו אינוועסטירן אדער אויפבויען פאבריקן אין די שטעט, צו לינדערן די שווערע ארבעטסלאזיקייט, וואס הערשט אין אזעלכע שטעט. פאבריקן וואס האבן פיליעס אין אזעלכע שטעט, צאלן ווייניקער שטייער, און באקומען הילף אין פארשידענע פארמען, פון די רעגירונג.
די אנטוויקלונג שטעט האבן אין מערסטנטייל נישט געהאט גרויס דערפאלג, און זייער צושטאנד איז ביז היינט זייער שוואך פינאנציעל, און די ארבעטסלאזיקייט ראטע איז פון די העכסטע אין לאנד. אן אויסנאם איז ערד, וואס איז יא געווען סוקסעספול, אין איז שטארק פינאנציעל.
א טייל פון די אנטוויקלונג שטעט, זענען שפעטער אויסגעוואקסן אין געהעריקע שטעט, ווי קרית שמונה, כרמיאל. אנדערע זענען געבליבן די זעלבע ווי ביים גרינדונג פון שטאט ווי ירוחם.
א טייל פון די אנטוויקלונג שטעט, האבן באקומען פון לאנד, א מוניציפאלע הערשאפט, וואס זענען גרעסער פון תל אביב, וויבאלד די לאנד האט געמיינט אז אזעלכע שטעט וועלן זיך ארויפארבעטן, און ווערן גרויסע שטעט. א טייל פון די שטעט זענען געבויט געווארן, נאכן האבן דארט איבערגאנגס לאגערן (מעברות), ווי שדרות, אור יהודה, און אנדערע.
דורכאויס די 1990גע יארן, ווען קיין ישראל האט געשטראמט אן עליה, פון די ראטן פארבאנד לענדער, זענען אסאך פון די איבערגאנגס שטעט גרויס געווארן, און אסאך פארגרעסערט זייער באפעלקערונג.
ליסטע פון די אנטוויקלונג שטעט.
אין צענטער פון ישראל. בית שמש, לוד, יבנה, אור יהודה.
אין גליל. בית שאן, חצור הגלילית, קרית שמונה, כרמיאל, נצרת עילית, יקנעם עילית, שלומי, מגדל העמק.
אין די נגב. קרית גת, ערד, קרית מלאכי, דימונה, מצפה רמון, אילת, שדרות, נתיבות אופקים, ירוחם.


text:
רש"י
ר' שלמה בן יצחק (רש"י איז ראשי תיבות ר'בי ש'למה י'צחקי אדער רבי שלמה ירחי) (ד'תת"א - כ"ט תמוז ד'תתס"ה) איז געווען א גרויסער תורה ריז אין דער תקופה פון ראשונים. און איז פאררעכנט אלס דער גרעסטער מפרש אויף תורה און גמרא.
רש"י האט געוואוינט אין פראנקרייך און דערפאר באנוצט ער זיך אסאך מאל מיט (בלע"ז) אלט פראנצויזישע ווערטער צו פארטייטשן געוויסע ווערטער.
אינהאַלט
זיין משפחה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געבוירן געווארן אין ד'תת"א אין טרויס, פראנקרייך. עס ווערט דערציילט אז דער טאטע פון רש"י רבינו יצחק ירחי, האט זוכה געווען צו זיין זון רש"י הק', ווייל ער האט געהאט א טייערן דיאמאנט שטיין וועלכע ער האט אריינגעווארפן אין ים כדי דאס נישט צו פארקויפן פאר עבודה זרה.
רש"י האט געהאט דריי טעכטער.
- די עלטסטע טאכטער מרים האט חתונה געהאט מיט רבי מאיר בן שמואל. זיי האבן געהאט פיר קינדער. רבינו שמואל דער רשב"ם, רבינו יעקב דער רבנו תם פון די בעלי התוספות, דער ריב"ם, און נאך א קינד שלמה וואס איז נפטר געווארן יונגערהייט. אויך האבן זיי געהאט א טאכטער וועלכע האט חתונה געהעט מיט רבי שמואל בן רבי שמחה (דער מחבר פון מחזור ויטרי), און זייער קינד איז געווען רבי יצחק הזקן (דער ר"י פון בעלי התוספות).
- די צווייטע טאכטער, יוכבד, האט חתונה געהאט מיט רבי יהודה בר נתן (ריב"ן) און זיי האבן געהאט א קינד רבי יום-טוב.
- די דריטע טאכטער רחל, האט חתונה געהאט א תלמיד חכם רבי אפרים, לא ידוע עליה דבר.
ער איז נפטר געווארן אין יאר ד'תתס"ה.
רש"י'ס רבי מובהק איז געווען רבינו יעקב בן יקר, א תלמיד פון רבינו גרשום מאור הגולה.
זיינע ספרים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רש"י האט פארטייטשט כמעט גאנץ תנ"ך: דער סדר פון פירוש רש"י על התורה איז צו געבן פארשטיין די פסוקים אויפן פשוט'ן אופן, אבער אין פאל ווען דער פשוט'ער פשט איז שווער צו פארשטיין, ברענגט רש"י אראפ די מדרשים פון די גמרא און חז"ל.
דער פירוש רש"י אויף די גמרא איז נישט דא אויף אלע מסכתות, געוויסע מסכתות האט זיין אייניקל דער רשב"ם און דער ריב"ן צוגעענדיגט.
רש"י כתב[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – רש"י אותיות
מען איז געוואוינט צו דרוקן רש"י אין א ספעציעלן אלף בית וואס מען רופט "רש"י שריפט" צוליב וואס מען האט צוערשט גענוצט די ספרדישע בוכשטאבן אין די דרוק אונטערצושיידן צווישן די תורה און פירוש רש"י.
גאלעריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
-
-
RASHI 334.jpg
קאפיע פון דער רש"י שול, אין בית התפוצות
-
סקולפטור לכבוד רש"י אין דער שטאט טרואה, מיט די אותיות ר' ש' י'.


text:
שפרעם
שפרעם איז א שטאט, אין צפון דיסטריקט אין ישראל. די שטאט געפונט זיך אויף זיבן בערג, און די מוניציפאלע שטח איז 22,000 דונאם. די שטאט געפונט אויף א קרייצוועג צווישן די גליל בערג, און די טאל, און געפונט צווישן חיפה, עכו, און נצרת.
די שטאט האט אן אלטע היסטאריע, נאך פון דעם צווייטן בית המקדש צייטן, און איז געווען איינע פון די שטעט, ווי די סנהדרין האט זיך געפונען, יהודה בן בבא, איז דארט באגראבן. נאכן חורבן האבן קריסטן אנגעפאנגען קומען, און מיט די מוסלמענישער אנקום, זענען אראבער דארט אנגעקומען, מיט די יארן זענען צוגעקומען אויך דרוזן. יידן האבן זיך געפונען דארט, ביז די 20גע יארן פונעם צוואנציגסטן יארהונדערט, און די שול שטייט ביז היינט.
ביי דער אומאפהענגיקייט מלחמה, זענען אסאך איינוווינער אנטלאפן. ביז פאר עטליכע יארן, זענען די קריסטן געווען א מאיאריטעט, אבער אין די לעצטערע יארן, האבן די מוסלמענער באקומען דאס מערהייט אין שטאט. די שטאט איז די צווייטע גרעסטע קריסטליכע שטאט, אין גאנץ ישראל, נאך נצרת.
לויט די צענטראלע ביורא פאר סטאטיסטיק, וווינען אין שפרעם, 36,500 איינוווינער. 59 פראצענט פון שטאט זענען מוסלמענער, 26 פראצענט קריסטן, און 14 פראצענט זענען דרוזן.


text:
באלטימאר, מערילענד
באלטימאר איז די גרעסטע זעלבסטשטענדיגע שטאט אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, און די גרעסטע שטאט אינעם שטאַט מארילאנד. די שטאט איז די 26סטע גרעסטע אין די פאראייניגטע שטאטן, מיט א באפעלקערונג (געשאצט) פון 622,104 אין יאר 2013.
די שטאט איז דער גרעסטער הויפט פארט וואס דינט די מיטל מערב מארקן פון אמעריקע, גרעסער פון אלע פארטן פון מזרח ים ברעג פון אמעריקע.
לענגאויס די 1800 יארן האט איר פארט געדינט אלס דער צווייטער גרעסטער איינטריט פונקט פאר אימיגראנטן קיין אמעריקע.
אמאל איז דאס געווען א הויפט פאבריקאציע שטאט, אבער היינט איז דאס מער באקאנט אלס איר פלאצירונג פון די בעסטע שפיטאל אין אמעריקע זשאן האפקינס און די אוניוועריסטעט פון זשאן האפקינס אוניוועריסטעט.
דער נאמען באלטימאר איז אן איריש ווארט נאך איינע פון אירע גרינדער, עס מיינט "היים פון דעם גרויסן הויז".
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער פארט פון באלטימאר איז געשאפן געווארן אין 1706 פאר טאבאק מסחר. די שטאט באלטימאר איז געגרינדעט דעם 30סטן יולי, 1729.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאארדינאטן: 39°17′N 76°37′W / 39.283, -76.617


text:
גרינלענדישער ים
דער גרינלענדישער ים איז דער צפונסטער טייל פונעם צפון אטלאנטישן אקעאן תיכף דרום פונעם ארקטישן אקעאן. ער נעמט איין 1,205,000 קוואדראט ק"מ (465,000 קוואדדאט מייל). די דורכשניט טיף פונעם גרינלענדישן ים איז נאנט צו 1,450 מ. דער טיפסטער פונקט (וואס מען ווייסט דערפון), טיף 5600מ,[1] געפינט זיך צווישן צפון-מזרח גרינלאנד און סוואלבארד.[2]
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער גרינלענדישער ים גרענעצט זיך צו מערב מיטן אינזל גרינלאנד און צו דרום מיטן דענמארק דורכגאס און איסלאנד. צו דרום-מזרח, הינטערן יאן מאיען אינזל ליגט דער נארוועגישער ים.
בעלי חיים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער גרינלענדישער ים איז באוואוינט פון אסאך פיש (ווי דארש, הערינג, האליבוט און פלייס) און זויגערס (ווי ים-הינט, וואלפיש און דעלפינען).


text:
חיים פנחס שיינבערג
הרב חיים פנחס שיינבערג (כ"ז אלול ה'תר"ע - כ"ז אדר תשע"ב) איז געווען א ליטווישער גדול און גרויסער פוסק, און ראש ישיבה פון דער תורה אור ישיבה אין ירושלים.
ער איז אויך באקאנט פאר די פילע טלית קטן'ער וואס ער האט אן צו יעדער צייט, ער פלעג זיצן אויך אגאנצן טאג מיט די תפילין.
ער גייט מיט איבער פופציג טלית קטן'ס כדי מרבה זיין מיט מצוות.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
הרב חיים פינחס איז געבוירן געווארן אין אסטראוו, פוילן, כ"ז אלול תר"ע (דעם 1טן אקטאבער 1910), דער זון פון ר' יעקב יצחק, א שניידער. ווען ער איז געווען אלט ניין יאר האט זיך די משפחה אריבערגעצויגן אין אמעריקע, וואו ער האט געלערנט אין פובליק סקול.
אלס עלטערע בחור האט ער געלערענט ביי רבי משה סאלאווייטשיק אין דער דעמאלטסדיגער ישיבה רבינו יצחק אלחנן וואס איז היינט ישיבה אוניווערסיטעט. אויך איז ער געווען א תלמיד פון רבי שמעון שקאפ וואס איז אין יענער צייט געווען א קורצער תקופה אין ניו יארק. און ער האט דארטן באקומען היתר הוראה.
ביי די 19 יאר האט ער געהייראט באשע, די טאכטער פון ר' יעקב יוסף הערמאן.
נאך זיין חתונה איז ער געפארן מיט זיין רעביצין לערנען פינף אין דער מירער ישיבה וואס איז דאן געווען אין פוילן, אייראפע. רבי נתן וואכטפויגל האט אויך דאן דארטן געלערנט אלס אמעריקאנער בחור. דעמאלסט האט ער מחבר געווען דעם "טבעת החושן" אויף שו"ע חושן משפט.
ווען ער איז שפעטער צוריקגעקומען אין אמעריקע האט ער 25 יאר געדינט אלס משגיח אין ישיבה חפץ חיים אין קווינס פון רבי העניך לעבאוויטש.
ער פלעג שטענדיק דאווענען שחרית מיט וותיקין.
אין תש"ך (1960) איז ער ארויף קיין ארץ ישראל צו עפענען אן אייגענע ישיבה, תורה אור, פאר אמעריקאנער בחורים אין קרית מאטערסדארף, ירושלים.
ער איז נפטר געווארן כ"ז אדר תשע"ב, (דעם 20סטן מערץ 2012).
משפחה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי חיים פינחס און זיין ווייב באשע האבן געהאט פיר טעכטער און איין זון.
זיין זון, הרב שמחה, איז זיין נאכפאלגער אלס ראש ישיבה פון תורה אור. איין איידעם איז רבי חיים דוב אלטוסקי, ראש ישיבת תורה אור פאר חוץ לארץ בחורים, און מחבר ספר "חידושי-בתרא" צוויי חלקים. נאך אן איידעם איז רבי דוד ווינער, ראש ישיבה פון דער חפץ חיים ישיבה אין ניו יארק


text:
PHP
PHP איז איינע פון די קאמפיוטער פראגראמירן שפראכן וואס ווערט אסאך געניצט היינט.
עס איז אריגינאל געבויט געווארן פאר וועב פלאנעווען, אבער צוליב זיין שטארקן איינפלוס האבן דאס מענטשן אנגעהויבן צו נוצן אלס א געווענליכער פראגראמירן שפראך, אזוי אז היינט צוטאג'ס בויען שוין מענטשן דערויף אייגענע (דערווייל נאר) פריוואטע אפערירן סיסטעמען.
עס איז אן אפענער קאד שפראך, דאס טייטש אז יעדער קען זיך אנהענגען דערין און צולייגן אראפנעמען וכדו', וואס לויפט אונטער דעם GNU ליצענץ.
די ערשטע ווערסיע דערפון איז ארויסגעקומען אין יאר 1996, וואס דאן איז דאס געווען בלויז אויף א קליינעם פארנעם לויט די C פראגרמירן סטאנדארטן, אבער עס האלט שוין היינט ביי ווערסיע נומער 5.4.7, וואס פארנעמט שוין יוניקאד.
פאר אינטרעסאנטקייט איז כדי אונטערצושרייכן, אז די גאנצע וויקי סיסטעם איז געבויט אויף דער php שפראך. אויך פייסבוק איז געבויט אויף php.


text:
פראזע (לינגוויסטיק)
אין גראמאטיק איז א פֿראַזע א גרופע ווערטער וואס צוזאמן פארעמען זיי זיך אויס צו פונקציאנירן אלס איין שטיקל אפטייל פון דער סינטעקס פון א פולער זאץ.
צום ביישפיל די הויז ביים ענדע פון גאס איז איין פראזע וואס דינט ווי א גרויסער נאון. עס אנטהאלט אין זיך די ווערטער ביים ענדע פון גאס, וואס דינט אלס אדזשעטיוו. די הויז דינט אלס דער קאפ פונעם פראזע און די ענדע פון גאס קען ווערן געטוישט מיט עפעס אנדערש ווי צום ביישפיל די ווייסע הויז. אויב וואלט עס ווען געווען סתם די הויז איז דאס נאכנישט קיין גאנצע פראזע ווייל מען ווייסט נישט וועלכעס הויז.


text:
1877
1877 איז דאס 77סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1877 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 4טן מערץ - דער מיקראפאן דערפינדן
- 12טן מערץ - דאס פאראייניגטע קעניגרייך אנעקסירט טראנסוואל
- 9טן יולי -דער קראקעט און טעניס קלוב פון ענגלאנד עפנט זיין ערשטן טורניר אין ווימבלדאן, דעמאלסט א פארשטאט פון לאנדאן.
- 12טן אויגוסט - דער אסטראנאם אסף האל אנטפלעקט דימוס, איינע פון די צוויי לבנות פון מאדים.
- 18טן אויגוסט - דער אסטראנאם אסף האל אנטפלעקט פאבאס, א לבנה פון מאדים.
- 6טן דעצעמבער - די ערשטע אויסגאבע פון די וואשינגטאן פאסט ערשיינט.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן סעפטעמבער - פראנסיס וויליאם אסטאן, בריטישער פיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר כעמיע אין 1922 (געש' 1945)


text:
1936
1936 איז דאס 36סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1936 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
יאר 1936 אין דעם יידישן קאלענדאר די יארן פון אינמיטן ה'תרצ"ו ביז אינמיטן ה'תרצ"ז.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 5טן מיי - איטאליע קראפטן נעמען איין אדיס אבאבע, הויפטשטאט פון עטיאפיע
- 9טן מיי - איטאליע אנעקסירט עטיאפיע
- 17טן יולי - אנהייב פון שפּאנישע בירגער קריג
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 29סטן סעפטעמבער - סילביא בערלוסקאני, פרעמיער מיניסטער פון איטאליע
- 5טן אקטאבער - וואצלאוו האוועל, פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי און טשעכיי (געש' 2011)


text:
ריא דע זשאנערא
ריא דע זשאנערא מען רופט זי אויך ריא סתם אזוי. דאס איז א שטאט ביים ברעג ים אין בראזיל וואס איז באקאנט אלס טוריזם ציאונג פונקט.
עס איז אמאל געווען פאר א שטיק צייט די הויפט שטאט פון בראזיל
עס הייסט אז אזוי אלס טייך פון יאנאוואר
אירע דראג אינפעסטירטע געגנטן וואס ווערן געטריבן פון ארימקייט און גענגס איז א שם דבר אין די גאנצע וועלט, די פאליצי ציטערט און איז אינטערטעיניגט דארטן די פארברעכער.
טראץ דעם אלעם איז איר הערליכער פאנאראמע פון ריזן גראדע בערג אין הימל אריין אין די געשמאקע ביטשעס און פעסטיוואל א פלאץ ווי טויזנטער קומען אהין יעדן טאג פאר וואקאציע אין אירע גאר טייערע לוקסוסדיגע האטעלן וואס זענען אויסגעשורהט צענדליגע מיילן דורכאויס די פלאזשעס.


text:
שאפליפטינג
שאפליפטינג איז גניבות פון פראדוקטן וועלכע געפינען זיך אין ריטעיל געשעפטן. די סארט גניבות איז די נומער איינס פארברעכן אין די וועלט מיט וועלכע די פאליציי ספראוועט זיך.
איז נישט קיין סוד אז גנבים זענען א טייל פון די קאסטומערס וואס דרייען זיך ארום אין די געשעפטן און א דאנק זיי צאלן מיר העכערע פרייזן, נאך אלעם קענען די געשעפטן זיך נישט ערלויבן אוועק צו געבן זאכן בחינם און עס קומט אויס אז מיר זענען די ספאנסערס צו די גנבים. אפיציעלע סטאטיסטיקס צייגן אז גנבים רוקן ארויס חפיצים פון אמעריקאנער געשעפטן אין די ווערט פון 25 ביליאן דאלאר פער יאר.
זינט די קאנקורענט צווישן געשעפטן איז גרויס פרובירן די געשעפטן צו רעדוצירן און עלימינירן די גניבות ווי ווייט מעגליך כדי זיי זאלן קענען אראפלאזן די פרייזן ביליגער פון דעם קאנקורענט. פארשטייט זיך אז יענער וועט נאכטאן דאס זעלבע ווייל קיינער וויל נישט זיין טייער און אלס א רעזולטאט באקומען מיר די פרייזן ביליגער ווי בעסער די טעכנאלאגיע ווערט.
אמאל האבן די אייגענטומער פון געשעפטן געהאט די ברירה פון פערזענליך נאכקוקן די קאסטומער און האלטן קאפ ווער עס גנב'ט. די גרויסע געשפעטן האבן אויפגענומען ספעציעלע מענטשן דערפאר אבער נאך אלץ זענען געווען גניבות אין גרויסן ווייל עס איז פשוט אוממעגליך צו באטראכטן יעדן באזונדער.
היינט איז פאראן פארשידענע טעכנאלאגישע דעווייסעס און סיסטעמען וועלכע ווערן גענוצט צו באקעמפן גניבות און נייע געדאנקן קומען אויף יעדע שטיק צייט. שאפליפטינג זענען אין די לעצטע יארן שטארק רעדוצירט געווארן אבער נאך אלץ זענען פאראן גניבות ווייל אויך די גנבים ווערן מער פארגעשריטן.
ווער גנב'ט?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שאפליפיטינג איז נישט קיין קינדערישע אקט און טראץ קינדער וועלן גרינגער נעמען עפעס פון א געשעפט, זענען זיי נאך אלץ די קלענסטע פראצענט פון שאפליפטערס. סטאטיסטיקס ווייזן אז דאס גרעסטע פראצענט גניבות אין ריטעיל געשעפטן ווערן דורכגעפירט דורך אינערליכע ארבייטער און דאס איבעריגע ווערט געטאן דורך ערפארענע שאפליפטערס וועלכע גייען כסדר ארום מאכן גניבות און פארקויפן די סחורה צו מאכן א פראפיט. ארימע מענטשן וועלכע גנב'נן ווייל זיי קענען נישט באצאלן און קינדער וועלכע גנב'נן ווייל זייערע עלטערן ווילן זיי נישט געבן קיין געלט זענען נאר א קליינע פראצענט פון שאפליטינג.
געשעפטן נוצן פארשידענע טעכנאלאגיעס אפצוהאלטן גניבות און דאס האלט צוריק דעם מענטש וואס פאלט אמאל איין צו מאכן א גניבה ווייל ער האט נישט קיין געלט. מענטשן ווייסן אז די געשעפטן קוקן זיי נאך און האבן מורא צו גנב'נן. אבער די ערפארענע שאפליפטערס זענען געוואוינט דערצו און אמאל געלערנטע גנבים וועלכע טוען דאס צו מאכן א לעבן און נוצן פארשידענע טאקטיקן צו קענען דורכפירן זייערע מעשים. די סארט גנבים זענען אדער ארבייטער וועלכע ארבעטען אין גרויסע געשעפטן און רוקן ארויס סחורה אדער גנבים וועלכע דרייען זיך ארום א גאנצן טאג איבער די געשעפטן און באגייען גניבות און פארקויפן די סחורה צו מאכן געלט.
וויאזוי גנב'נן זיי?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויב מען וואלט געוואוסט אלע וועגן וויאזוי שאפליפטערס באגייען זייערע שריט וואלט מען גרינגער זיי געקענט צוריק האלטן. פראפעסאנאלע שאפליפטערס נוצן פשוט'ע און פארגעריטענע טאקטיקן צו באזייטיגן סחורה פון געשעפטן און וויפיל מען גייט נאך זיי קען מען דאס נישט אויסראטן אינגאנצן.
אט זענען א רייע טאקטיקן וועלכע ווערן אפט גענוצט דורך שאפליפטערס:
אויספאפן דעם פראדוקט – דער גנב וועט אויסליידיגן א שאכטל און אין איר אריינלייגן טייערערע פראדוקטן און נאר באצאלן דעם פרייז וויפיל דער פראדוקט וועלכע וואלט באמת געברויכט ליגן דארט קאסט. דאס איז אן אור-אלטער טאקטיק פון שאפליפטערס וועלכע ווערט נאך היינט דורכגעפירט און עס איז זייער שווער דאס צוריק צו האלטן.
טוישן בעגס – דאס ווערט געטאן דורך צוויי גנבים וועלכע ארבעטן אינאיינעם. דער ערשטער פילט אן א בעג מיט סחורה און רופט אויס פארדאכט ביי די זיכערהייט פערסאנאל. דאן וועט דער צווייטער קומען און טוישן בעגס מיט אים און ווען ער וועט פארגעהאלטן ווערן וועט זיך ארויסשטעלן אז ער האט דארט גארנישט און דער צווייטער וועט אינדערצווישן מאכן פליטה.
פאלשע געלטער – די חברה וואס מאכן פאלשע געלטער וועלן דאס בעיקר נוצן אין ריטעיל געשעפטן און אזוי ארום קענען גרינג פטור ווערן פון די געלט און באקומען סחורה וועלכע זיי וועלן שפעטער פארקויפן צו מאכן עכטע געלט. מיט דעם טוען זיי צוויי פארברעכן אויפאיינמאל און באגנב'נן דעם געשעפט.
טויש צימערן – די גנבים נוצן די טויש צימערן אלס א באהאלטענע פלאץ צו מאכן די ארבעט מיט זייערע גע'גנב'טע פראדוקטן ווי אראפרייסן די טעגס וועלכע קלינגן אדער באהאלטן די סחורה צווישן די קליידער א.ד.ג. די געשעפטן מעגן לעגאל נישט אריישטעלן קיין ווידעא קאמעראס אין די טויש צימערן וועגן פריוואטום און דאס וועט שטענדיג פארבלייבן די איינציגטסע באהאלטענע ווינקל פאר שאפליפטערס.
נאכגעמאכטע מתנה קארטלעך – אלע גרויסע געשעפטן פארקויפן מתנה קארטלעך אין די ווערט פון געלט. די פרפעסיאנאלע גנבים באזייטיגן אזא קארטל וועלכע איז נאך נישט אקטיוויזירט געווארן און מאכן נאך צענדליגער אזעלכע קארטלעך און טראגן זיי צוריק די ארגינעלע קארטל און ווארטן ביז א קאסטומער קויפט עס. דאן וועלן זיי קענען נוצן זייערע נאכגעמאכטע קארטלעך ווייל יעדע קארטל וועט ווערט זיין די סומע געלט וואס דער קאסטומער האט ארויפגעלייגט אויף דעם קארטל. (די מאגנאטישע סטריפ איז נישט מער ווי א קאוד און אויב די קאוד איז נאכגעמאכט וועלן אלע קארטלעך ארבעטן).
כאפ און לויף – גנבים זאגן אז דאס איז די גרינגסטע וועג פאר זיי צו גנבנ'ן. אין אזעלכע פעלער ווייסן זיי גענוי וואס זיי ווילן און מאכן די גאנצע גניבה אין סעקונדן און יאגן ארויס פון געשעפט און נאך איידער דער געשעפט אייגנטומער כאפט זיך וואס האט פאסירט זענען זיי מער נישט דארט. מען קען גאר נישט טאן דערצו ווייל אפילו אויב עס ווערט רעקארדירט אויף ווידעא וועט די פאליציי נישט קיין סאך קענען טאן דערוועגן ווייל זיי האבן וויכטיגער וואס צו טאן מיט די צייט ווי נאכפאלגן שאפליפטערס.
מעטאלענע שאכטלעך אדער אנצוג – די טעגס וועלכע פייפן ווען מען פירט דאס דורך ביים טיר וועלן נישט ארבעטן אויב עס ליגט ארומגענומען מיט אייזן. גנבים האבן קליינע אייזערנע קעסטעלעך אין וועלכע זיי לייגן אריין די גע'גנב'טע סחורה און שפאצירן ארויס כאחד האדם. טייל האבן אפילו ספעציעלע אנצוג אין וועלכע עס איז אריינגענייט אייזן צו פארמישן די פריקווענסיס און די טעגס זאלן נישט ארבעטן.
ריטורן גניבות – גנבים געבן צוריק נאכגעמאכטע פראדוקטן אדער ליידיגע שאכטלעך און אמאל צעבראכענע זאכן וועלכע זיי טוישן אויף מיט די ארגינעלע סחורה און מאכן די געלט פון צוריק געבן. עס זענען פאראן פעלער אין וועלכע דער גנב וועט פשוט נעמען זאכן פון געשעפט און באלד צוגיין און פרובירן דאס צוריק צו געבן אן א רעסיט. די גרויסע געשעפטן שפילן זיך נישט ארום מיט צוריק געגעבענע זאכן און אויב דער קאסטומער הייבט אן פארפירן וועט מען אים באלד נאכגעבן.
טוישן טעגס – פראדוקטן אויף וועלכע עס איז אנגעהאנגן א טעג וועלכע אנטהאלט די באר-קאוד און פרייז ווערן אפטמאל אויפגעטוישט דורך שאפליפטערס צו ביליגערע זאכן וועלכע דער קעשיר וועט נישט אויפכאפן.
שאפינג קארט גניבות – פארשידענע טאקטיקן ווערן גענוצט צו באהאלטן זאכן אין די שאפינג קארט אז דער קעשיר זאל זיי נישט באמערקן ווען מען באצאלט. א פארגעשריטענע וועג איז ווען א גנב קויפט איין א גאנצע וועגעלע מיט סחורה און שפילט ווי ער האט פארגעסן זיין בערזל. אין דער פאל וועט דער קעשיר רוקן די וועגעלע אין א זייט און סערווירן די אנדערע קאסטומער ווילאנג יענער וועט גיין ברענגן זין בערזל פון קאר.
אינדערצווישן קומט א צווייטער גנב וועלכע ארבעט אינאיינעם מיט דעם ערשטן און פירט אוועק די וועגעלע ווען דער קעשיר באמערקט נישט און געווענליך וועט ער אפילו האבן א רעסיט פאר אלעם ווייל דער קעשיר וועט דאס איבערגעבן צום ערשטן אלס א באווייז.


text:
מילגרוים
מילגרוים איז די פרוכט פונעם בוים Punica granatum.
דער מילגרוים שטאמט פון פערסיע און איז געווען קולטיווירט אין גרוזיע, ארמעניע און דעם מיטלענדישן ראיאן שוין טויזנטער יאר.
מילגרוים זאפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז לעצטנס באוואוסט געווארן גאר שטארק, אז דער זאפט פונעם מילגרוים, איז זייער ניצלעך פארן געזונט פונעם פיזישער געביין פונעם מענטש, ווייל עס שטארקט די 'אימיון סיסטעם' ממילא געבט דאס א קרעפטיגע שטופ צו ווערן געהיילט פון שווערע קרענק, און עס האט שוין אויפגעטוהן גאר אסאך ביי אסאך שווערע פעלער.


text:
לואיס קאראל
לואיס קאראל (ענגליש: Lewis Carroll) איז געווען דער פסעוודאנים פון טשאַרלס לאַטווידזש דאדזשסאן (ענגליש: Charles Lutwidge Dodgson; 27סטן יאנואר 1832 – 14טן יאנואר 1898), א בריטישער שרייבער, לאגיקער, מאטעמאטיקער, אנגליקאנער קלעריקער, און פאטאגראף. ער איז מערסט באקאנט פאר זיינע בוך אליסנס אוואנטורעס אין וואונדערלאנד (Alice's Adventures in Wonderland) וואס ער האט פארציילט צו אליס לידעל, און צוויי פון אירע שוועסטער אויף א שיפל. אליס האט געהאט הנאה פון דער מעשה און האט געבעטן דאדזשסאן ער זאל זי אפשרייבן. דערנאך האט קאראל געשריבן א צווייטע מעשה וועגן אליס אדורכן שפיגל (Through the Looking Glass). ביידע מעשהס ווערן געליינט איבער דער גארער וועלט.
דאדזשסאן איז געווען א לעקטאר אין מאטעמאטיק אין קרייסט טשערטש, אקספארד, און האט געשריבן עטלעכע ביכער וועגן מאטעמאטיק.[1]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Wakeling, Edward; Lewis Carroll (1992). in Edward Wakeling: Lewis Carroll's games and puzzles. Courier Dover Publications. ISBN 9780486269221.


text:
שמונה עשרה
שמונה עשרה איז דער עיקר דאווענען פון אלע 3 תפילות שחרית מנחה ערבית.
עס הייסט אזוי ווייל אמאל איז דאס געווען 18 ברכות מען האט צוגעלייגט דערנאך אבער די מינינם.
מען שטייט און צאמגעלייגט די פוס, און מ'דאווענט דאס שטיל.
אנטוויקולינג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז געגרינדעט און איינגעפירט געווארן אלס אוניוועריסאלער תפילה פון אידישן פאלק נאכן חורבן בית שני ווען עס האט זיך גענדיגט די קרבנות הקרב פאר גאט, האט מען געמוזט מאכן אנשטאט אן אנדער עבודת ה' פאר דעם האט יעדער געקענט דאווענען לויט זיין אייגענן געברויך אנדערשט פון צווייטן וואס ספעלט פאר יעדן איטליכער.
געבוי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געבוי פון די תפילה איז איינגעטיילט אויף :3
- לויב - די ערשטע 3 ברכות זענען ווי אן אריינפיר צו זינגן די לויב פון הקב"ה, דורך בענטשן אים פאר די אבות; תחיית המתים; און זיין הייליגקייט.
- געבעט - דער עיקר איז די 13 ברכות וואס מען דאווענט אז הקב"ה זאל משפיע זיין דאס לעבן'ס געברויכן און גוטס:
- דעת;
- תשובה;
- פארצייאונג;
- גאולה;
- געזונט;
- תבואה; די ברכה טוישט זיך ווינטער און זומער—ווינטער (אין א"י פון ז' מרחשון, אין חו"ל פון 4 אדער 5 דעצעמבער צו מעריב) ביז פסח זאגט מען ותן טל ומטר לברכה, בעטן אויף רעגן;
- אייזאמאלן אונזער פאלק אויף איין פלאץ;
- צוריקערן די ריכטער;
- אויסראטן די מינים און מוסרים;
- אויפהאלטן די צדיקים;
- אויפבויען צוריק ירושלים;
- ברענגן אן אויסלייזונג;
- אויסהערן די געבעט.
- דאנקן - פאר עבודת ה'; פארן לויבן אים; פאר שלום.
אלע ברכות ווערן געזאגט מיט א לשון רבים אז כלל ישראל רעדט.
ביי שחרית און מנחה זאגט איבער א שליח ציבור די תפילה הויך אויפן קול, און דער עולם שרייט אמן נאך יעדע בענטשונג.
ווען זאגט מען דאס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביי שחרית זאגט מען דאס נאך קריאת שמע און אירע ברכות, כדי נאנט צו לייגן די גאולה צו תפילה.
ביי מנחה זאגט מען דאס נאך אשרי
און ביי ערבית אויך נאך קריאת שמע און אירע ברכות.


text:
יעדוואבנער פאגראם
דער יעדוואבנער פאגראם האט פאסירט אין יולי 1941, ווען די פוילישע בירגער פון יעדוואבנע האבן דורכגעפירט א בלוטיקע פאגראם, קעגן זייערע יידישע שכנים.
פאר יארן לאנג איז דער מיינונג געווען, אז די נאציס האבן דורכגעפירט דעם פאגראם. ביז דער היסטאריקער, יאן טאמעס גראס, אן אמעריקאנער, פון יידיש-פוילישער אפשטאם, האט נאך לאנגע פארשונגען אין די געשעעניש, געשריבן אז די שולדיקע אין פאגראם זענען פאלאקן, און עס האט גאנץ ווייניק געהאט צו טון מיט די עס.עס. אדער אנדערע דייטשע פאראנטווארטליך אין אומברענגען יידן.
לויטן ריבענטראפ מאלאטאוו אפמאך, איז די געגנט אריבער צו די סאוועטן פארבאנד, ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן. אבער נאך דער דייטשע אינוואזיע אויף סאוויעט רוסלאנד יוני 1941, איז די געגנט אריבער צו די דייטשן. דייטשע איינזעצגרופען האבן גלייך אנגעהויבן מיט זייער סיסטעמאטישע ארבעט פון אומברענגען יידן. אין יולי 1941, זענען צווישן 380 אין 1,600 יידן, פון א דארף מיט 2,500 איינוווינער, פארברענט געווארן לעבעדיקערהייט אין שטאלן.
עס איז נישט באוויסט גענוי וויפיל זענען אומגעקומען.
ווען דער היסטאריקער גראס, האט פארעפנטליכט זיין באריכט, איז געווארן א שטורעם אין פוילן, נאכדעם וואס יארן לאנג, זענען די איינזעצגרופען געווען באשולדיקט, אלס די וואס האבן דורכגעפירט דעם מארד. טייל האבן געשריבן אז ריכטיק אז פוילישע האבן געהאט א דירעקטע האנט אין דעם מארד, איז עס נישט געווען זייער איניציאטיוו, אנדערע האבן געטענהט אז די נומער 1,600 איז אן איבערגעטריבענע, און 380 זענען אומגעקומען. מענטשן וואס זענען געווען דארט ווען די פאגראם האט פאסירט, זענען אויך צוטיילט, עטליכע ווייסן צו זאגן פון דייטשן וואס האבן זיך דארט געפונען, בעת אנדערע טענהן, אז עס זענען בכלל נישט געווען קיין דייטשן אין דארף.
היינט איז זיכער, אז פוילישע האבן געהאט א האנט, אין די מאסן מארד. די פראגע אויב נאציס זענען געווען איז ביז היינט נישט פארענטפערט.
אין 2001, האט דער פוילישער פרעזידענט, אנערקענט פאראנטווארטליכקייט פון די פאלאקן אין די מארד, און געבעט אנטשולדיקונג, פון די יידן. אין א רעדע וואס האט אויפגערודערט פוילן.
ער האט געזאגט, דאס אז צווישן די רודפים און אומברענגערס, ווייסן אונדז אויף זיכער, אז עס האבן טיילגענומען פוילישע, בירגער פון פוילישע רעפובליק זענען אומגעקומען דורך אנדערע בירגער. פאר דעם קרימינאלן טהאט, בעטן אונדז פארגעבונג פון די שאטנס פון די אומגעקומענע, און זייערע פאמיליעס. איך בעט אנטשולדיקונג היינט, אלס פוילישער בירגער און פרעזידענט, אין מיין נאמען און אין נאמען פון אלע פוילישע בירגער, וואס זענען אויפגעשוידערט פון די מארד. וואס גלייבן אין די שטאלץ פון די פוילישע מדינה, מוז אריינרעכענען אלע וואס זענען טראגיש אומגעקומען דורך פוילישע בירגער, אומגערעכטערהייט מיט רשעות און ווייטאג.
מערערע האבן קריטיקירט פרעזידענט קאשניעווסקי אויפן רעדע, זאגנדיק אז עס איז נישט קלאר, ווער עס האט דורכגעפירט דעם מארד.


text:
ישיבת רבינו יצחק אלחנן
ישיבת רבינו יצחק אלחנן (ענגליש: Rabbi Isaac Elchanan Theological Seminary אדער RIETS) איז דער אפטיילונג פון ישיבה אוניווערסיטעט פאר לימודים אין תלמוד, הלכה, און אידישקייט אנגעלעגנהייטן. זי געפינט זיך אין מאנהעטן, ניו יארק.
זי איז געגרינדעט געווארן דורך א גרופע פרומע בעלי בתים בערך ה'תרנ"ו, נאכדעם וואס די תלמידים פון דעם חדר עץ חיים (געגרינדעט תרמ"ו) האבן זיך געעלטערט און עס איז געווארן א נויט פאר א ישיבה. זי הייסט אויפן נאמען פון רבינו יצחק אלחנן ספעקטאר וואס איז נפטר געוארן אין יענעם יאר.
די ישיבה איז שפעטער געווארן, אינאיינעם מיט דעם ניי-געגרונדעטן ישיבה קאלעדזש, דער צענטראלער חלק פון ישיבה אוניווערסיטעט, ווען עס איז געגרינדעט געווארן אין ה'תרפ"ז.


text:
װיקיפּעדיע:באדייטן
וויקיפעדיע באדייטן איז א ספעצילער מוסטער וואס דינט ווי אן עקסטער ארטיקל פאר זיך וואס צוטיילט די וועגן צו א פרשת דרכים פאר אלע ארטיקלן וואס האבן אן ענדליכער נאמען.
מען דארף דאס מאכן אזוי: {{באדייטן|*[[ערשטער ארטיקל]] * [[צווייטער]] * [[און אזוי ווייטער]]}}
וועט דאס אויסקומען צו א ליסטע פון אלע ארטיקלן וואס האבן דעם קעפל אדער ענליכעס. און איר וועט זען דעם פורעם:
|}
דאס זאל מען נאר נוצן ווען די ווארט האט טאקע אייניג די זעלבע מיינונג ווי למשל בארג און בארג וואס דאס קען מיינען הלוואה מיט א קמץ און א בארג נעבן א טול אויב מיט א פתח. מען מאכט די הויפט ווארט א באדייטן מוסטער און דאס פארשפרייט זיך צו ביידע ארטיקלן. דאָס װאָרט קען זיך װײַטער צעטײלן צו עטלעכע באַדײַטן:
XXX
זעט אױך צום ביישפיל: שולע


text:
לונג
דער לונג איז דער רעספיראציע אָרגאַן וואָס ברענגט אַריין די זויערשטאף פון דער לופט וואָס מען אָטעמט אַריין אין אַלע גלידער, ביי זויגערס און אויך ביי א טייל פיש און פוילע-רוילעס. אויך טוען די לונגען ארויסציען קארבאן דיאקסייד פונעם בלוט. בעלי חיים מיט א רוקנביין האבן נארמאל צוויי לונגען.
מיר אטעמען אלע צווישן 15 און 25 מאל פער מינוט אן טראכטן פאר א מינוט וועגן דעם. און ווען מען איז איבערגעשטרענגט אטעמט מען אפילו שנעלער און נאך אלץ טראכט מען נישט אריין וואס אטעמען מיינט און ווי אזוי דאס ווערט דורכגעפירט. דער צענטראלער ארגאן און אויך דער גרעסטער ארגאן אין דער קערפער, די לונגען, איז דער וואס מאכט אטעמען א מעגליכקייט און איז דער וואס ארבעט עס אויס צו ברענגען א נוצן פאר דעם מענשטליכן קערפער.
די לופט קומט אריין אין נאז אדער דעם מויל, און גייט דורכן פארינקס, שטימע קעסטל, לופטרער און ווייטער צו די בראנכן, די דינע בראנכיאלן (בראנכרערלעך) און ענדלעך צו די לונגען-בלעזלעך וואו דער זויערשטאף און קארבאן דיאקסייד ווערן געטוישט.
אין קורצן זענען די לונגען א פילטער סיסטעם וועלכע ציט אריין לופט פון אינדרויסן און און שיקט אריין אינעם קערפער נאר אקסיגען ווען אין דער זעלבער צייט רייניגט דאס אויס דאָס בלוט פון קארבאן דיאקסייד. אין דעם ארטיקל וועלן מיר נענטער באטראכטן ווי אזוי די לונגען מאכן זיכער אז דער קערפער באקומט גענוג אקסיגען פארזארגונג און וויאזוי עס ווערט פטור פון קארבאן דיאקסייד. מיר וועלן באטראכטן פראבלעמען וועלכע קענען אונטער קומען מיט די לונגען און פארוואס מען קען נישט פארהאלטן דעם אטעם. צום לעצט וועלן מיר זען פארוואס מען שליקערצט און מען הוסט.
אטעמען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די לונגען זיצן אין צענטער פון דעם קערפער באשיצט פון ברוסט קאסטן. די לונגען זענען צוזאמענגעשטעלט פון ווייכע כמו עלעסטיק און וועט זיך איינציען און אויסציען ווען מען אטעמט. די רערן וועלכע ברענגן אריין לופט פון דער נאז און מויל זענען אויך געמאכט פון א ווייכע סארט און וועלן זיך אויך אויסציען און איינציען מיטן אטעם פראצעדור. די לופט-רערן ברענגען אריין פרישע לופט וועלכע איז רייך מיט אקסיגען אבער פֿארמאגט אויך אנדערע באשטאנדטיילן וועלכע דארף צוריק ארויסגיין. אזוי אויך דארף דער קערפער פטור ווערן פון קארבאן דיאקסייד וועלכע ווערט געשאפן דורך די קערפערליכע צעלן און וואסערשטאף וועלכע לויפט אין דעם בלוט.
אן אטעם פאסירט ווען די דיאפראגמע (א גרופע מוסקלען וועלכע ליגט אונטער די לונגען און טיילט אפ די לונגען פון די קישקעס. ווערט אנגערופן דייעפרעם אין ענגליש) ציעט זיך איין אויף אראפ און די מוסקלען פון די לונגען פארברייטערן זיך און עס ווערט געשאפן א נידעריגערע לופט דרוק אינעם ברוסט קאסטן ווי די לופט דרוק פון אינדרויסן און דאס מאכט אז לופט וועט אריינפליסן און אויפבלאזן די לונגען ווי א באלון וועלכע ווערט אנגעפילט מיט לופט. ווען די לונגען זענען שוין פול וועט פאסירן פונקט דאס פארקערטע ווען די דיאפראגמע און מוסקלן וועלן זיך איינציען און פארשטערקערן די לופט דרוק אינעווייניג שטערקער ווי די לופט אינדרויסן און דאס וועט ארויסשטופן די לופט פון קערפער. אזוי גייט עס אהין און צוריק מיט יעדע אטעם טויזענטער מאל א טאג.
אין קורצן קען מען עס ערקלערן מיטן טבע פון גראוויטי. ווען די דיאפראגמע און מוסקלען ברייטערן זיך אויס ווערט די לופט לויזער ווייל עס איז פאראן מער פלאץ און וויבאלד די לופט-רערן זענען אפען צו די אטמאספערע וועט לופט פון אינדרויסן אריינקומען ווייל עס פארמאגט א שטערקערע לופט-דרוק. פארקערט ווען די לונגען זענען שוין אנגעפילט און די מוסקלן ציען זיך איין וועט די לופט אינעווייניג באקומען א שטארקע לופט-דרוק פשוט ווייל עס ווערט איינגענעם אין פלאץ און דאס וועט אויטאמאטיש ארויסשטופן די לופט פון די רערן צו די אטמאספערע וועלכע'ס לופט איז שיטערער.
טייל מענטשן האבן א טעות אז ווען די דיאפראגמע גייט אראפ רוקט זיך די לונגען אויך אראפ צו מאכן מער פלאץ. אין פאקט ווען די דיאפראגמע רוקט זיך אראפ גייען די מוסקלען פון די לונגען ארויף און די לונגען זעלבסט פארברייטערן זיך צו אלע זייטן ווי א באלון וועלכע בלאזט זיך אויף.
מיט דעם קען מען גרינג פארשטיין פארוואס מענטשן קענען נישט אטעמען אין דעם קאָסמאָס. זינט עס איז פאראן אן אנדערע לופט-דרוק ווי אויף דער ערד וועט עס נישט מיטשפילן מיט די לונגען-סיסטעם און דער מענטש וועט נישט באקומען גענוג לופט און ווען די לונגען וועלן שוין יא זיין פיל וועט די לופט נישט גענוג שנעל ארויסגיין. אויסער דעם איז די לופט אין דעם קאסמאס צוזאמענגעשטעלט פון אנדערע באשטאנדטיילן ווי דא אונטן אויף די ערד און עס איז נישט פאראן גענוג אקסיגען לויט די פארזארגונג וועלכע דער קערפער פארלאנגט.
ווען לופט גייט אריין אין די רערן ווערט עס אויטאמאטיש צעטיילט צו ביידע לונגען וואו עס גייט אריין ווייטער אין קלענערע רערן ביז עס דעגרייכט טיף אריין אין גאר קליינע זעקלעך וועלכע ווערן גערופן די אלוויעליי און דארט פאסירט די כעמיקאלע עקטשעינדזש (אויפטויש) ווי מיר וועלן באלד זען. אקסיגען איז א וויכטיגע פארזארגונג פאר די בלוט וועלכע אפערירט אלע מוסקלן פון דעם קערפער. די הארץ פאמפט דאס בלוט ארום דעם קערפער און אלע בלוט צירקולירט ארום און ארום דעם קערפער זייער שנעל און קומט צוריק צום הארץ ווען עס ווערט געשיקט צו די לונגען וואו עס נעמט אויף אקסיגען און פליסט צוריק אריין אין הארץ און פון דארט ווייטער ארויס צום גאַנצן קערפער. אבער אין דער זעלבער צייט וועט דאָס בלוט אויך איבערגעבן איר קארבאן דיאקסייד וועלכע זי האט אויפגענומען ארום און ארום דעם קערפער און די לונגען וועלן דאס ארויסשיקן צו די אטמאספערע די נעקסטע מאל ווען עס וועט ארויסבלאזן זיין לופט.
אין אנדערע ווערטער איז טייטש אז עס פאסירט א כעמיקאלע עקסטשעינדזש (אויפטויש) יעדעס מאל א טראפן בלוט באגעגענט זיך מיט אקסיגען אין די לונגען. דאָס בלוט נעמט אויף אקסיגען און אין דער זעלבער צייט גיט עס איבער קארבאן דיאקסייד און פלוסט צוריק אריין אין הארץ מיט פרישן אקסיגען, ריין פון קארבאן דיאקסייד. די כעמיקאלע טויש פאסירט אין עטליכע מילי סעקונדן ווען אין דער זעלבער צייט זענען די לונגען אויך פארנומען ארויסטראגן די גענוצטע לופט און אריינברענגן פרישע לופט. קומט אויס אז די לונגען זענען פארנומען מאכן אימפארט-עקספארט און טיף אין זייערע ווערהאוזעס ווערט געטאן וויכטיגע ארבעט וואו די נייע שיפמענטס ווערן איבערגעגעבן פאר דעם בלוט און די אלטע סחורה וועלכע קומט צוריק ווערט צוגעגרייט צו עקספארטירט ווערן מיט די נעקסטע שיפמענט.
עס אטעמט זיך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מען דארף נישט געדענקן צו אטעמען פונקט ווי מען דארף נישט געדענקן צו בלינקן די אויגן ווייל עס פאסירט אויטאמאטיש. דער קערפער פארמאגט א נערוון סיסטעם וועלכע איז קאנטראלירט דורך א צענטראלע סופער-קאמפיוטער וועלכע איז דער מוח פון וואו עס ווערט ארויסגעשיקט סיגנאלן צו יעדע ארגאן וואס צו טאן און ווען צו טאן. אן אטעם הייבט זיך אן ווען די דיאפראגמע רוקט זיך אראפ און שיקט די מוסקלן פון די לונגען ארויף און עס ווערט געשאפן מער פלאץ פאר דער לופט אין די לונגען. פון דארט פאסירט שוין אלעס אויטאמאטיש וואו מיר האבן פריער עקלערט געבויט אויף גראוויטי און כעמיקאלע עפעקטן. אבער ווער זאגט די דיאפראגמע ווען צו מאכן די נעקסטע איינציאונג און אויסציאונג? דאס ווערט סיגנאליזירט דורך דעם מוח וועלכע מאכט זיכער אז דער קערפער באקומט אירע פארזארגונגען.
דער מענטש קען אליינס אויך קאנטראלירן זיין אטעמען אויב ער וויל און עס וועט נישט שאטן. דאס קען אמאל אויספעלן אויב מען איז זייער איבערגעשטרענגט און דאס אטעמען גייט זייער שנעל און מען וויל דאס אפשטילן. די עצה איז צו מאכן לאנגע און טיפע אטעמען וואס העלפט באלאנסירן די אטעם-סיסטעם דורכדעם וואס עס איז פאראן מער צייט פאר די אקסיגען און קארבאן דיאקסייד צו מאכן זייערע אויפטוישן און דער נערוון סיסטעם וועט מער נישט פארלאנגן אזויפיל אטעמען איינמאל מען לייגט עס צוריק אויף אויטאמאטיש.
שליקערצן און היסן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א שליקערץ פאסירט ווען לופט קומט צו שנעל אריין אין די לונגען און וויבאלד עס שטימט נישט מיט די נארמאלע סיסטעם וועלן איינע פון די רערן וואס פירן אריין די לופט זיך פארמאכן אין די נישט ריכטיגע צייט און וועט בלאקירן דעם אטעם און דער מענטש מאכט א שליקערץ. מען קען שליקערצן הונדערטער מאל און אפילו טויזענטער מאל ווילאנג עס בארואיגט זיך און אלעס גייט צוריק אין א סדר.
גענוי פארוואס עס פאסירט אז לופט זאל אריינקומען צו שנעל איז נישט באקאנט און עס זענען פאראן פארשידענע טעאריעס איינס נארישער פון די צווייטע. דאס זעלבע איז מיט עצות וויאזוי אפצושטעלן שליקערצן. עס הייבט זיך אן מיט פארשידענע וועגן וויאזוי צו טרונקן וואסער און ענדיגט זיך מיט פארשידענע וועגן פון אטעמען. למעשה איז קיינע פון די עצות נישט באשטעטיגט געווארן אלס א לעזונג און די עצות גייען פון מאמע צו קינד און אמאל העלפט עס יא און אמאל נישט און אמאל טוט מען דאס אזוי לאנג ביז מען שליקערצט שוין מער סייווי נישט.
היסן איז שוין א צווייטע מעשה. א היס פאסירט ווען עס קומען אריין פרעמדע באשטאנדטיילן אין דער אטעמען סיסטעם. עס קען זיין אביסל שטויב, א שלעכטע גערוך, אדער א כעמיקאל וועלכע דער קערפער פארנעמט נישט. נאך א וועג פון היסן איז ווען עסן גייט אריין אין די לופט רערן בטעות. אין אלע פעלער וועלן די נערוון וועלכע זענען פארבינדן מיט די רעספירעטארי דערשפירן די פרעמדע באשטאנדטיילן און די לונגען וועלן רעאגירן מיט א שנעלע רעאקציע פון ארויסשטויסן דאס גאנצע לופט וואס עס פארמאגט אינאיינעם פון וואס איז אריינגעקומען אן רשות.
א היס גייט מיט א שטארקע קראפט און עס ברענגט ארויס צווישן צוויי און פינף טויזענט פיצעלע טראפן וועלכע אנטהאלטן באקטעריע. אויב א מענטש האט א רעספירעטארי קראנקייט וועלן די קליינע טראפן קענען אריבערגיין צו אנדערע און פון דארט ווייטער און אזוי גייען ארום וויירוסעס פון איין מענטש צו די צווייטע.
פרעמדע באשטאנדטיילן דארפן נישט דעגרייכן אין די לופט רערן עס זאל פאסירן א היס. צו מאל וועלן די נערוון אין די נאז דערשפירן פרעמדע עלעמענטן און וועט שיקן א מעסעדזש צו די רעספירעטארי סיסטעם דורך דער מוח און עס וועט פאסירן א היס און אמאל עטליכע ווילאנג די נערוון וועלן זיך נאכאמאל שפירן פריי. אינטרעסאנט איז אז ווען מען היסט מאכט מען צו די אויגן און אפילו אויב מען זאל פרובירן דאס האלטן אפען וועט דאס נישט גיין. סייענטיסטן זאגן אז די נערוון פון די אויגן און נאז זענען נאנט פארבינדן איינע מיט די אנדערע און ווען די נאז נערוון זענען אין אן אלארם וועלן אויך די אויגן זיך באשיצן פון די אטאקע און וועלן זיך פארמאכן. אגב, א היס קען פאסירן אפילו ווען גארנישט איז באמת אריינגעקומען אין די רעספירעטארי נאר עס האט זיך נאר געדאכט פאר די נערוון אז עפעס איז דארט אדער אז עפעס גייט קומען.
עס איז א טראדיציע ביי די אידישע אונגארישע אפשטאמיגע צו זאגן "אסותא" (וועלכע איז דער אפטייטש פון געזונט אין אראמיש און ווערט געברענגט אין דער גמרא אלס אסותא) אדער "צום געזונט" ווען א מענטש היסט. דער קאנצעפט שטאמט פון די כינעזער וועלכע וואונטשן זיך געזונטהייט און לאנג לעבן ווען איינער היסט. דער טערמין (אדער ענליכע) ווערט אויך גענוצט ביי די אינדיאנער און אויך ביי די אראבער.
די כינעזער גלייבן אז ווען א מענטש היסט איז דאס א צייכן אז מען רעדט פון אים. ביי אידן דערמאנט מען דאס ווען א מענטש שליקערצט. ביידע זענען נארישקייטן אינאיינעם מיט אלע אנדערע שטותים פון ענליכע סארטן.
אויך מיט היסן איז פאראן א רייע רעמעדיס וועלכע קענען דאס צוריק האלטן. באקאנט איז צו קוקן אויף די נעגל אדער קוקן מיט די אויגן אויף א געוויסע אביעקט אבער נישט מיטדרייען דעם קאפ. די גרינגסטע און בעסטע וועג איז צו צווינגן די אויגן צו בלייבן אפען ווייל ווי פריער געזאגט איז אוממעגליך צו היסן אן דעם וואס די אויגן זאל זיך צומאכן.
מעגליכע פראבלעמען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פראבלעמען מיט די לונגען זענען איינגעטיילט אין צוויי קאטאגאריעס. די ערשטע איז פראבלעמען מיט דער אטעם-סיסטעם און די צווייטע איז פראבלעמען פון דעם אקסיגען און קארבאן דיאקסייד עקסטשעינדזש. אסטמא, עמפיסעמא, בראנטשיטיס, און ענליכע פראבלעמען זענען מיט די לופט רערן וועלכע זענען שמעלער, שטייפער, אדער געשוואלן און לאזן נישט די לופט געהעריג דורכגיין. טייל מענטשן ליידן דערפון זייער גאנץ לעבן און באקומען אטאקעס פון צייט צו צייט וועלכע ווערט אויפ'ן ארט באהאנדלט מיט מעדיצין.
אנדערע לונגען פראבלעמען זענען ווען די לונגען קענען נישט געהעריג אויפטוישן דעם אקסיגען מיט דעם קארבאן דיאקסייד און דער מענטש באקומט נישט גענוג אקסיגען. רויכערן איז זייער שעדליך צו די לונגען וועגן אט די סיבה ווייל די רויך עפעקטירט די אקסיגען וועלכע קומט אריין און גייט שפעטער אריין אין דעם בלוט.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דאס אטעמען, דאס אידישע ליכט, תשכ"ח


text:
איסט וויליזש
איסט וויליזש איז דער רעסטאראנען און ארטיסטן געגנט פון ניו יארק סיטי. אירע גרענעצן זענען פון 14טער גאס - צפון. האוסטן - דרום. און 3טע עוועניו גרינוויטש וויליזש - מערב. איסט ריווער - מזרח.
כשר עסן אין איסט וויליזש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ר' משה פערלמוטער'ס בעקעריי. (התאחדות) 2טע עוועניו צווישן 5טע און 6טע גאסן.
- וועזשיטעריען פיצא (ספיוואק מאנסי) - 2טע עוועניו צווישן 12 און 13 נעבן דעם אידישען טעאטער.
- על עי בעגל. (לאקאלע רב). - ערשטע עוועניו צווישן 14 און פופצען. קעגן איבער בית ישראל שפיטאל.


text:
1926
1926 איז דאס 26סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1926 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן יאנואר - געגרינדעט דער קרוגער פארק אין דרום אפריקע
- 12טן יוני - בראזיל פארלאזט די פעלקער-ליגע אלס מחאה קעגן דעם פלאן אריינצולאזן דייטשלאנד
- 22סטן אויגוסט - גאלד אנטפלעקט אין יאהנעסבורג, דרום אפריקע
- 25סטן דעצעמבער - היראהיטא ווערט דער קייסער אין יאפאן
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן אפריל - עליזאבעט די צווייטע, מלכה פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך
- 13טן אויגוסט - פידעל קאסטרא, פירער פון קובא
- אוריאל וויינרייך, לינגוויסט
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן מיי - סימאן פעטליורא, אוקראינישער פאליטיקער (געב' 1879)
- 5טן דעצעמבער - קלאד מאנע, פראנצויזישער קינסטלער


text:
בראהמאגופטא
בראַהמאַגופטאַ (סאנסקריט: ब्रह्मगुप्त; 597–668) איז געווען אן אינדישער מאטעמאטיקער און אסטראנאם וואס האט געשריבן צוויי וויכטיקע ווערק וועגן מאטעמאטיק און אסטראנאמיע. מען האלט אז בראַהמאַגופטאַ האט געשטאמט פון בהינמאל און האט געוואוינט דארט זיין גאנצן לעבן.
בראַהמאַגופטאַ איז געווען דער ערשטער וואס האט אוועקגעלייגט כללים וויאזוי צו רעכענען מיט נול. די געשריפטן פון בראַהמאַגופטאַ זענען פארפאסט געווארן אין פֿערזן, לויטן שטייגער פון אינדישער מאטעמאטיק. קיין באווײַזן ווערן נישט געברענגט, במילא ווייסט מען נישט וויאזוי בראַהמאַגופטאַ האט ארויסגעקריגן זיין מאטעמאטיק.[1]
ער איז געווען דער פירער פון דער שטערן אבסערוואטאריע אין אודזשיין, וואס איז דעמאלסט געווען דער צענטער פון אינדישער מאטעמאטיק.