text:
טעלעפאן שווינדל
לאנד דיסטענס שווינדלערייען איז אן אפטע פארברעכן פון קלענערע לאנג דיסטענס קעריער וועלכע זענען נישט געהעריג רעגולירט ווי די גרויסע טעלעפאן פירמעס.
אינהאַלט
לאנג דיסטענס טעלעפאן ביל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א לאנג דיסטענס טעלעפאן ביל קוקט אויס זייער פשוט אויפ'ן ערשטן בליק. עס זענען אויסגערעכנט אלע טעלעפאן קאלס, ווילאנג יעדע פון זיי האט געדויערט, און וויפיל דאס האט געקאסט לויט'ן באשטימטן פרייז. אבער אין גאר אסאך פעלער אויב מען וועט אנהייבן באטראכטן שורה פער שורה און דאס אויסרעכענען וועט מען שנעל באמערקן אז טייל טעלעפאן קאלס האבן טאקע געקאסט 0.04 צענט אבער אנדערע קומט אויס צו 0.08 צענט אדער מער. אויסער דעם זענען פאראן אסאך פירמעס וועלכע רעכנען צו אנדערע מאנאטליכע טשארדזשעס.
די ערשטע פאפעריי פון אסאך פירמעס איז דורך אפטיילן סטעיט צו סטעיט ווי צו אייער אייגענע סטעיט. די פירמעס אדווערטייזן אז זיי געבן סטעיט צו סטעיט פאר א ביליגע פרייז ווען אין פאקט איז די לאנג דיסטענס אין אייער אייגענע סטעיט אסאך טייערער און מען ווייסט ניטאמאל דערפון.
טייל פירמעס פארלאנגן א מאנאטליכע אפצאל פון בערך 5 דאלאר און געבן אייך א גוטע פרייז פאר אלע לאנג דיסטענס. דאס איז א געזונטע שווינדל פאר א גרויסע טייל קאסטומערס ווייל שטודיעס ווייזן אז א דורכשניטליכע הויז נוצט בערך 150 מינוט לאנג דיסטענס פער מאנאט. לאמיר נעמען אלס א ביישפיל אזא פאמיליע וועלכע באקומט א פרייז פון בלויז 0.04 צענט פער מינוט איבער גאנץ אמעריקע און קאנאדע 24 שטונדן פער טאג, 7 טאג א וואך. אויב איר וועט אבער צוזאמענרעכנען די 5 דאלאר מיט'ן סך הכל און דאס צוריק צעטיילן צו די 150 מינוט וועט דאס אויסקומען 0.07 פער מינוט.
אנדערע פירמעס האבן שטילערהייט רעגולאציעס איבער מינימום מינוטן און נאר דעמאלט באקומט מען די אדווערטייזטע פרייז. צום ביישפיל קען אמאל שטיין אויפ'ן קאנטראקט אז דער פרייז וועלכע איר באקומט איז נאר אויב די טעלעפאן קאל איז גענוג לאנג אז עס וועט קאסטן א מינימום פון 50 צענט. אויב נישט קאסט דאס פיל טייערער און מען באמערקט דאס נישט ווייל עס לויפט צווישן די שורות און קיינער רעכנט נישט אויס די מינוטן און די טשארדזשעס מיט א קאלקולעיטאר.
ווייטער איז פאראן אלע ערליי מינוטן. איין פירמע רעכנט פער סעקונדע און א צווייטע רעכנט יעדע נייע סעקונדע פאר א נייע מינוט וועלכע איז פיל טייערער אין די ענדע, ספעציעל אויב מען נוצט דאס אסאך. רוב פירמעס רעכנען היינט פער יעדע האלבע מינוט, וואס טייטש אז אויב איר רעדט 61 סעקונדן ווערט עס גערעכנט ווי איין און א האלב מינוט. אנדערע פירמעס רעכנען א גאנצע מינוט און די זעלבע 61 סעקונדן טעלעפאן קאל ווערט פאררעכענט פאר צוויי מינוט. דאס בעסטע איז צו טרעפן א פירמע וואס רעכנט די פרייזן פער סעקונדע. וואס טייטש אז אויב מען רעדט 121 סעקונדן ווערט דאס פאררעכנט אלס צוויי מינוט און איין סעקונדע און קאסט נאר ווי צוויי מינוט מיט איין סעקונדע.
אנדערע אפצאלן און שטייערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן צוויי ערליי אפצאלן וועלכע די טעלעפאן פירמעס קענען פארלאנגן לויט'ן געזעץ אבער עס איז נישט פאראן קיין באשטימטן פרייז דערפאר און מען דארף נאכקוקן וואס אייער פירמע בעט פון אייך. די ערטשע איז די פי-איי-סי-סי וועלכע איז אן אפצאל וועלכע די לאנג דיסטענס פירמע צאלט פאר די הויפט לאקאלע טעלעפאן פירמע צו נוצן זייערע סערוויסעס. טייל פירמעס בעטן גארנישט, רוב בעטן בערך א דאלאר, און טייל בעטן נאכמער. די צווייטע אפצאל ווערט אנגערופן יו-עס-עף וועלכע טייל פירמעס בעטן יא און טייל נישט. די געלט מוז יעדע טעלעפאן פירמע צאלן פאר די רעגירוג אז די רעגירונג זאל קענען צושטעלן טעלעפאן סערוויס צו די פארשטופטע געגענטער פון לאנד.
באקאנטע שווינדלערייען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין אמת'ן זענען די אלע שווינדלערייען נישט קיין עכטע שווינדלערייען ווייל די אלע אינפארמאציע איז געווענליך געשריבן ערגעץ אינעם קאנטראקט אויף וועלכע מען שרייבט אונטער בלינדערהייט. די קונץ פון די פירמעס זענען וויאזוי צו באהאלטן דעם אמת אז איר זאלט דאס נישט באמערקן און אין פאל איר וועט יא באמערקן זאלט איר זיי נישט קענען קלאגן ווייל זיי וועלן באלד איבערצייגן אז אלעס איז געווען אויסגענומען פון פאראויס.
געוויסע פירמעס נוצן א טעכניק דורך אדווערטייזן ביליגע לאנג דיסטענס ראטעס און דערנאך שיקן זיי ארויס עכטע טשעקן מיט געוויסע סכומים צו מענטשן און אויב מען קעשט דעם טשעק אין באנק ווערט מען אויטאמאטיש א קאסטומער צו די פירמע. דער שווינדל דערפון איז אבער אז אינעם קאנטראקט שטייט גארנישט אז מען באקומט ביליגע ראטעס און דער מענטש קעשט איין דעם טשעק בלינדערהייט ווייל ביי אים אין קאפ ליגט איינגעקריצט אז די פירמע האט ביליגע ראטעס. למעשה באקומט ער אבער נישט די ראטעס און ווען ער כאפט זיך איז שוין צו שפעט ווייל דעמאלט מוז ער שוין באצאלן די בילס.
זייער אסאך פירמעס אדווערטייזן זייערע סערוויס דורך ווייזן אז זייערע ראטעס זענען ביליגער ווי אנדערע פירמעס. אין פאקט איז אבער אן אפטע ערשיינונג אז די פרייזן פן די אנדערע פירמעס זענען שוין אויסגעלאפן און זיי מוזן געזעצליך נאך נישט טוישן זייערע אדווערטייזמענט. אזוי כאפן זיי אריין עטליכע טויזענט קאסטומערס.
עס זענען פאראן אסאך קאלינג קארדס אויף וועלכע עס שטייט געשריבן אין קליינע ווערטער אז אויב מען נוצט דאס ווערט מען אויטאמאטיש אריבערגעטוישט לאנד דיסטענס צו די פירמע.
עס איז א טעגליכע זאך אז פירמעס אדווערטייזן גאר ביליגע ראטעס אבער אין קליינע ווערטער שטייט געשריבן אז דאס לויפט אויס נאך עטליכע מאנאטן. אנדערע פירמעס שרייבן אז זיי בעטן נישט קיין מאנאטליכע אפצאל אבער אין קליינע בוכשטאבן שטייט אז עס איז נאר פאר די ערשטע עטליכע מאנאטן.
פיל פלענער זענען זייער ביליג און עס כאפט אן אויג און מען פארגעסט צו באמערקן אז עס שטייט גארנישט געשריבן וועגן 24 שטונדן א טאג, 7 טעג א וואך. טייל פירמעס מאכן זיך אייגענע צייטן ווען די ראטעס טוישן זיך. אמאל קען דאס אפילו זיין נאר עטליכע שטונדן אינמיטן טאג און דארט מאכן זיי זייער געלט. מענטשן באמערקן דאס נישט ווייל עס שטייט געשריבן אין קליינע שורות און אפילו ווען די בילס קומען אן באמערקט מען דאס נאך אלץ נישט ווייל די הויכע פרייזן קענען זיין נאר אויף עטליכע טעלעפאן קאלס און עס מאכט נישט קיין סאך אויס פאר דעם אינדיווידועל אבער פאר די פירמע איז עס זייער גאנצע פארדינסט.
נעמען א לאנג דיסטענס פלאן וועלכע פארלאנגט צו רופן א דריטע פארטיי פירמע און אריינלייגן א קאוד איז אויך אן אונטערגעציפטע וועג פון מאכן געלט ווייל דער פאקט ווייזט אז מענטשן פארגעסן פן צייט צו צייט און דארט מאכט די פירמע זייער געלט.
די לאקאלע פירמעס ווייסן אויך וויאזוי ארויסצובאקומען א פאר דאלאר און זיי טוען דאס דורך פארשלאגן צו רופן פאר אייך דעם נומער וועלכע איר האט נארוואס געזוכט מיט די הילף פון דירעקטארי אסיסטענס. אויב איר האט צום ביישפיל געבעטן א נומער ערגעץ אין אזיע און איר קאנעקט זיך מיט זיי וועט איר רואיג צאלן צענדליגער דאלארן פער מינוט אן א וויץ און איר קענט גארנישט טאן דערוועגן.
פשוט'ע גניבות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די טעלעפאן אינדוסטרי ווערט דאס אנגערופן "סלעמינג". דאס איז א פשוט'ע גניבה ווען א לאנג דיסטענס פירמע טוישט אריבער מענטשן צו זיך אן פרעגן קיין פראגעס מיט'ן חשבון אז טייל מענטשן וועלן נישט אויפפאסן (זיי מאכן ענליכע נעמען מיט ענליכע בילס) און אזוי וועלן זיי באקומען קאסטומערס.
טייל פירמעס זענען קלוגער פון דעם און זיי טוען דאס דורך שיקן פארשידענע קאנטעסטן אדער פרייע מתנות און ווען מען שרייבט אונטער דערפאר שטייט דארט געשריבן אז איר גיט די רעכט פאר די פירמע איבערצונעמען אייער לאנג דיסטענס. לויט'ן געזעץ איז דאס שוין אביסל מער קאמפליצירט אבער אין גענעראל גייט דאס נאך אלץ אריין אין די קאטעגאריע פון סלעמינג ווייל עס איז גענצליך אן אייער וויסן און איז אינגאנצן אנדערש ווי ווען איר שרייבט אייך איין ביי א פירמע און איר שרייבט אונטער אויף באהאלטענע טשארדזשעס.
די איינציגסטע עצה זיך צו באשיצן פון סלעמינג איז דורך אנרופן די לאקאלע טעלעפאן פירמע און זיי בעטן זיי זאלן פרירן אייער לאנג דיסטענס אז קיין איין פירמע זאל דאס נישט קענען איבערנעמען נאר אויב איר פערזענליך רופט אריין צו געבן די ערלויבעניש.
אויב מען איז שוין געפאלן א קרבן צו סלעמינג זאל מען ערשט אנרופן די לאקאלע פירמע און זיי איינמעלדן וועגן די סלעמינג. זיי וועלן אייך צוריק טוישן גערן און זיי וועלן טאן די נויטיגע שריט וויאזוי צו קלאגן יענע פירמע.
אויב איר האט געהאט א גוטע פלאן מיט א פירמע און איר זענט אריבערגעטוישט געווארן צו א צווייטע פירמע דורך סלעמינג וועט אייער ארגינעלע פירמע אייך מוזן געזעצליך צוריקנעמען פאר דעם זעלבן פלאן ווי איר האט געהאט בעפאר.
לויט'ן געזעץ וועט די פירמע וואס האט געטאן די סלעמינג אייך דארפן אויסמעקן די טשארדזשעס פון די לעצטע 30 טעג. אויב איר האט שפעט באמערקט איז פארפאלן. אין אזא פאל וועט איר דארפן באצאלן פאר אייער לאקאלע פירמע אלע געלטער וואס איר וואלט ווען געדארפט באצאלן פאר די נייע פירמע וועלכע האט אייך בארויבט.
אויב איר באמערקט די סלעמינג נאכ'ן באצאלן די ביל רופט אן אייער לאקאלע פירמע וועלכע וועט באשטראפן די רויבער פירמע מיט 150 פראצענט וואס זי האט אייך געבעטן. אין טייל פעלער וועט אייך אייער לאקאלע פירמע צוריקגעבן 50 פראצענט פון די פארלוירענע געלטער וואס איר האט דערלייגט דורך צאלן א טייערע פרייז.
אגב, אין יעדע צייט אויב איר ווילט וויסן וועלכע פירמע עס באהאנדלט אייער לאנג דיסטענס דאן רופט פון אייער טעלעפאן די פאלגענדע נומער: 1700-555-4141. א רעקארדינג וועט באלד מעלדן מיט וועמען איר האט לאנג דיסטענס. מען קען די זעלבע זאך טאן אויך צו וויסן ווער עס איר אייער לאקאלע טעלעפאן פירמע דורך רופן די נומער: 1 אייער עריע קאוד און דאן 700-4141.
אן אנדערע סארט גניבה ווערט אנגערופן קרעמינג און דאס איז ווען א פירמע לייגט ארויף טשארדזשעס אויף אייער טעלעפאן ביל פאר גארנישט און פאר נישט מיט'ן האפענונג אז א טייל מענטשן וועלן נישט באמערקן און זיי וועלן אזוי מאכן געלט. עס זענען פאראן עטליכע וועגן וויאזוי די פירמעס באגייען דעם שריט אט זענען עטליכע פון זיי:
טייל פירמעס מאכן פארמעסטן פון צייט צו צייט און אויב איר ווילט געווינען דארף מען ענטפערן די פראגעס און אונטערשרייבן די נאמען אז מען גיט רשות פאר די פירמע אייך אריינצולייגן אין דעם פארמעסט און די פירמע וועט אייל טעלעפאנירן אויב איר זענט דער געווינער. למעשה ווען מען שרייבט אונטער שטייט געשריבן אין קליינע בוכשטאבן אז איר וועט דארפן באצאלן א קליינע אפצאל פאר די סערוויס.
טייל פאלשע און אפילו עכטע סוויפססטעיקס זענען פארבינדן מיט טעלעפאן פירמעס און אויב מען רופט אריין צו זען אויב מען געווינט איז אויסגענומען פון פאראויס אז מען וועט געבילט ווערן פאר דעם אויף די טעלעפאן ביל. 800 נומערן זענען אויך טיילמאל א שווינדל ווען די פראגראם וועלכע מען רופט פרעגט אויב איר ווילט ווייטער גיין מיטן פראגראם איז אייך אריבער פירן צו א 900 נומערן וועלכע קאסט געלט יעדע מינוט. מענטשן כאפן נישט און מען זאגט יא און נאכדעם איז ביטער.
אויסער דעם זענען פאראן פירמעס וואס לייגן סתם אזוי ארויף טשארדזשעס פון עטליכע דאלאר אויף טייל קאסטומערס יעדע מאנאט און וויבאלד רוב מענטשן באמערקן דאס נישט מאכן זיי א פרנסה דערפון.
זיך צו באשיצן פון קרעמינג איז פאראן עטליכע עצות. די ערשטע עצה איז אנצורופן אייער לאקאלע פירמע און בעטן צו בלאקירן 900 נומערן פון אייער אקאונט. נאכדעם ברויך מען געדענקן קיינמאל נישט צו ענטפערן יא ווען מען פרעגט אייך אויפ'ן טעלעפאן אויב איר ווילט די סערוויס. טעלעפאן פירמעס ווארענען כסדר מען זאל קיינמאל נישט אריינלייגן קיין קאודס דורכ'ן טעלאפן נאר אויב מען ווייסט פארוואס מען לייגט דאס און מען איז זיכער אז דאס איז א פירמע וועלכע מען קען געטרויען. און דער לעצטער עצה איז א כלל פאר'ן גאנצן לעבן: מען זאל שטענדיג אדורכליינען אלע דעטאלן פון א קאנטראקט אפילו אויב עס דאכט זיך אז עס איז אומוויכטיגע דעטאלן.
אויב פאלט מען א קרבן צו א שווינדל אדער אנדערע גניבה זאל מען שטענדיג ערשט איינמעלדן די לאקאלע פירמע וועגן דעם און אויב עס רעדט זיך פון גרעסערע געלטער זאל מען אויך אנרופן די עף-סי-סי אדער די לאקאלע אטוירני דזשענעראל אפיס.
גניבות דורך 10 10 נומערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די טעלעפאנישע וועלט רופט מען דאס דייל-אראונד סערוויס. דאס זעט מען געווענליך אדווערטייזט אויף פארשידענע פלעצער אז מען קען דיילן די נומערן 10 10 און נאך דריי אנדערע נומערן און אזוי אויסקרויזן די לאקאלע טעלעפאן פירמע און באקומען בעסערע ראטעס פאר לאנג דיסטענס. טייל דערפון זענען טאקע אזוי אבער טייל זענען שווינדלערייען און מען וויסן וויאזוי זיך צו היטן פון אזעלכע פירמעס. אט זענען עטליכע סימנים:
טייל 10 10 סערוויסעס געבן נאר זייערע ביליגע פרייזן אויב מען רעדט א געוויסע צאל מינוטן, געווענליך 10 אדער 20 מינוט. אויב מאכט מען א טעלעפאן קאל פאר עטליכע מינוט צאלט מען אסאך מער. אנדערע אזעלכע סערוויסעס אדווערטייזן אז זיי געבן 50 פראצענט הנחה פון די באשטימטע לאנג דיסטענס ראטעס. וואס עס מיינט באשטימטע ראטעס קען מיינען אסאך זאכן און מען דארף שטיין ווייט דערפון. אנדערע אדווערטייזן אז א 20 מינוטיגע טעלעפאן קאל קאסט נאר 99 צענט און זיי זאגן אייך נישט אז א טעלעפאן קאל אונטער 20 מינוט קאסט אויך אזויפיל וואס קומט אויס אז אפילו א טעלעפאן קאל פון צוויי מינוט קאסט 99 צענט. אנדערע אדוערטייזן לאמיר זאגן 4 צענט פער מינוט אבער אין די קליינע שורות שטייט געשריבן אז יעדע טעלעפאן קאל האט א ספעציעלע אפצאל פון 2 צענט. טאקע נישט געפערליך אבער ווען מען מאכט אן איין מינוטיגע טעלעפאן קאל איז דאס דאפעלט די פרייז. וכהנה כהנה זענען פאראן אסאך אזעלכע באהאלטענע טשארדזשעס וועלכע מען כאפט זיך נישט ווען מען נוצט דאס ביז ווילאנג מען זעט די ביל און דעמאלט איז שוין צו שפעט ווייל לעגאל מוז מען דאס באצאלן.
ווי דערמאנט באדערט נישט די שווינדלער פירמעס ווען די קאסטומערס כאפן זיך וואס דא גייט פאר ווייל זייער גאנצע קונץ איז צו באקומען ווי מער נייע קונדן און פון אזויפיל קונדן מאכן זיי גענוג געלט, ספעציעל ווען טייל פארנומענע אדער עלטערע מענטשן כאפן זיך נישט ביז א לענגערע צייט.
דער כלל איז שטענדיג מען זאל איבערפרעגן די פירמע בעפאר מען שרייבט עפעס אונטער אדער מען הויבט זיי אן נוצן. די וויכטיגסטע זאכן וואס מען דארף זיכער מאכן זענען: אויב עס איז פאראן א מאנאטליכע אפצאל, עס זאל נישט זיין קיין מינימום מינוטן אין יעדע טעלעפאן קאל, קיין שום אנדערע אפצאלן, און פארשידנארטיגע ראטעס געוואנדן לויט'ן צייט פון טאג.
אגב, איז אינטערעסאנט צו וויסן אז די 10 10 נומערן אינדוסטרי איז פילפאכיג געשטיגן אין די לעצטע יארן און איז היינט א אינדוסטרי מיט 3 ביליאן דאלאר אין סעילס. פאר 10 יאר צוריק איז די אינדוסטרי באשטאנען פון קוים 100 מיליאן דאלאר. זעט אויס אז די פירמעס טויגן און די מאסן זענען בלינד צו וואס מען טוט מיט זיי.


c: text/html

text:
אנימע
אַנימע (יאפאניש: アニメ; ענגליש: Anime) איז די אלגעמיינע טערמין געניצט אין די מערב וועלט צו באשרייבן די באזונדער זשאַנער פון אנימאציע וואס איז אנטוויקלט אין יאפאן, ווייל אין יאפאן גופא מען נוצט די ווערט פאר כּלערליי אנימאציע, סיי היגע סיי אויך פון דער גאנצער וועלט.
אנימע איז געוויינלעך געשאפן דורך אנימאציע טעכניק, אדער ביי האנט אדער מיט א קאמפיוטער, אין צוויי דימענסיעס אדער דריי דימענסיעס. רוב מאל מאכט מען די פערסאָנאַזש מיט גאר גרויסע אויגן און מאדנע פֿאַרקאַמען.
עטימאלאגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט שטאמט פון יאפאן, ווייל דארט ס'איז געווען פשוט א פארקירצונג פונעם ווארט אנימאציע.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די שטייגער פון אנימע האט אנטוויקלט אין אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט. די יאפאנעזער האבן זיך אויסגעלערנט פון אנימאציעס פראדוצירט אין פראנקרייך, דייטשלאנד, די פאראייניגטע שטאטן און רוסלאנד. מ'האט געניצט אנימאציע צו פארמיידן מאכן פילמען מיט אקטיארן, סיי ווייל אין יאפאן האט מען נישט געהאט גענוג פלעצער צו מאכן פילמען, סיי ווייל די יאפאנעזער זען אויס אנדערש ווי מענטשן פון דער גאנצער וועלט און ס'איז געווען שווער צו מאכן פילמען וועגן מענטשן פון אנדערע לענדער.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
יוסיפון
יוסיפון, אדער זיין יידישע נאמען יוסף בן מתתיהו, און זיין נאמען אין לאטייניש, טיטוס פלאוויעס יאסעפאס. געבוירן געשאצט אין יאר 37 אדער 38, און געשטארבן אין יאר 100 אדער שפעטער. איז געווען א היסטאריקער, שריפטשטעלער, און גענעראל ביי די גרויסע יידישע אויפשטאנד, קעגן די רוימישע אימפעריע, אין יאר 66.
זיינע פיר ביכער, וואס ער האט געשריבן ארגינעל אין אראמיש, און איז איבערגעטייטשט געווארן צוגריכיש, און דאס איז וואס איז פארבליבן ביז היינט, זענען ברייט פארשפרייט ביז היינט, אין קעגנזאץ צו אלטע ביכער, געשריבן אין יענע צייט, וואס זענען פארלוירן געגאנגען. ווארשיינליך איז דאס צוליב א קריסטליכע שטיקל צוגעלייגט צו זיין בוך, וואס האט צוגעהאלפן זיינע ביכער, צו דורכלעבן אזא לאנגע תקופה, און נישט פארלוירן גיין.
אינהאַלט
זיין לעבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צופיל איבער זיין לעבן איז נישט באוויסט, נאר דאס וואס ער שרייבט איבער זיך אין זיינע ביכער. אין א בוך יוספס לעבן (חיי יוסף), שרייבט ער דאס ער איז געבוירן אין ירושלים, זיין פאמיליע זענען כהנים, און פון זיין מאמעס זייט, שטאמט ער פון די חשמונאים.
ביי די זעכצן, האט ער באשלאסן אויסצופארשן, די דריי יידישע פארטייען צו יענע תקופה, די פרושים, צדוקים, און די איסיים. צום ענדע האט ער זיך אנגעשלאסן צו די פרושים. אלטזייענדיק 26, איז ער געשיקט געווארן קיין רוים, דורך פעליקס גובערנאטאר פון יהודה, אין די אדריאטישער ים, איז די שיף דערטרונקען געווארן, ער האט זיך אבער געראטעוועט, און אנגעקומען קיין רוים, ווי מיט פראטעקציע, האט ער זיך געטראפן מיט נירון קייסערס ווייב, וואס האט אים געשאנקן מתנות, און ער האט זיך אומגעקערט קיין ארץ ישראל
אויפשטאנד אין יהודה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען דער יידישער אויפשטאנד האט אויסגעבראכן, איז ער געווארן קאמאנדיר פון גליל פראנט, אפילו ער האט נישט געהאט קיין מיליטערישע דערפארונג. זיין גרעסטער פיינט פון יידישן לאגער איז געווען יוחנן פון גוש חלב, וואס איז געווען א רייכער מאן, און ער האט געבויעט א מויער ארום זיין שטאט, פון זיין אייגן פארמעגן. יוסף בן מתתיהו, האט אויפגעשטעלט א לאקאלע פירערשאפט אין די שטעט, און אן ארמיי פון 100,000 פיסגייער, און 5,000 רייטער.
זיין געדאנקנגאנג איז געווען א מעסיגע, דעריבער האט ער זיך איינגעשאפן אסאך פיינט, יוחנן פון גוש חלב, וואס איז געווען קאמאנדיר פון גוש חלב, האט אים פרובירט אומצוברענגען. יוסף איז אנטלאפן, און יוחנן האט זיך געוואנדן צום סנהדרין, אראפצושטעלן יוסף פון אמט, וואס איז כמעט געלונגען, נאר די מענטשן פון טבריה האבן זיך אנגענומען פאר אים.
בעת דעם קריג איז יוסף געווען אין שטאט יודפת, נאכן זיין באלאגערט 47 טעג, איז די שטאט געפאלן, און יוסף מיט טייל קעמפער, האבן זיך באהאלטן אין א הייל, נאכן ווערן אנטדעקט דורך רוימישע זעלנער, האבן די מענטשן דארט געווארפן גורל, צו באגיין זעלבסטמארד, נישט אריינצופאלן צו די רוימער, און ווער עס וועט אומברענגן וועמען. יוסף מיט נאך איינער זענען געווען די לעצטע איבערצובלייבן, און די צוויי האבן זיך אונטערגעגעבן צו די רוימער, דאס איז געזען געווארן דורך אסאך יידן, ווי יוסף איז א פאררעטער, און זיין ערליכקייט איז אין שאטן ביזן היינטיקן טאג.
אין רוים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאכן זיך אונטערגעבן, איז ער געגעבן געווארן גרויס כבוד, אנדערש ווי געוויינלעך איז ער נישט געהאנגען געווארן, ער גענומען געווארן קיין רוים, ער האט באקומען בירגערשאפט, און איז געווען זייער נאנט מיט אספאסיוניס קייסער, ער האט באקומען נייע נעמען, וואס אונטער יענע נעמען האט ער ארויסגעגעבן זיינע ביכער.
זייענדיק אין רוים האט ער זיך אפגעגעבן בעיקר מיט שרייבן זיינע ביכער, באזירט אויף די היסטאריע פון יידישע פאלק. אפילו וואס ער איז געווען אונטער רוימישע אויפזיכט, האט ער געשריבן זיינע ביכער פרפארציאנעליש, און ווערט פארעכנט אלס א בוך וואס איז גלייבבאר רעלאטיוו, צו אנדערע היסטאריקער מיט אן ענליכע פאסירונג.
זיין טויט איז אנטער מיינונגס פארשידענהייטן, עס איז אנגענומען אז ער איז געשטארבן אין יאר 100, אדער נאכדעם.
זיינע ביכער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס בוך (מלחמות היהודים) די יידישע קריג קעגן רוים, ארויסגעגעבן אין יאר 74, באשרייבט דעם אויפשטאנד, די חורבן בית המקדש, און די פאלן פון מצדה. דערנאך גייט ער אריבער צו דער יידישער היסטאריע, אנגעהויבן פון אנטיוכוסנס גזירות, צו די קעניגרייך, פון די חשמונאים דינאסטיע, אא"וו.
(קדמוניות היהודים) געשריבן אין גריכיש, איז א בוך וואס באשרייבט די יידישע היסטאריע, פון באשאפאנג פון די וועלט, ביז די גרויסע יידישע אויפשטאנד,
(נגד אפיון) גערופן אויך קדמות היהודים, איז א בוך וואס איז דעפענסיוו געשריבן, צו באשיצן די יידישע רעליגיע, מנהגים און הלכות. די בוך איז אן ענטפער צו וואס שרייבער פון אלעקסאנדריע, האבן אין אן אויסגאבע אטאקירט דאס יידישע פאלק, אין בוך ברענגט יוסף ארויס דאס פריע היסטאריע פון די יידן, זיין ערליכקייט, און די מאראלישע געזעצן און מצוות פון די יידן.
נאך א בוך מיטן נאמען יוספס לעבן (חיי יוסף), וואס כאטש עס קוקט אויס ווי אן אויטאביאגראפיע, איז עס געשריבן אפצוווארפן אטאקעס פון א יידישע היסטאריקער, וואס באשולדיקט יוסף אין אנצינדן די אויפשטאנד אין גליל. יוסיפון ברענגט ארויס זיין צוזאמארבעט מיט די אנפירערשאפט אין ירושלים.
די אנגענומענקייט פון זיינע ביכער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אסאך ברענגן ארויס קריטיק קעגן זיינע ביכער, מיט די טענה אז ער האט נישט באשריבן גענוג די רוימישע אכזריות און דאס גלייכן, אנדערע צייכענען אן קריטיק קעגן רוים אין זיינע ביכער. אסאך טענהן אז ער האט פארווישט און פארדרייט פאקטן, בנוגע די אויפשטאנד, וויבאלד ער האט זיך קעגנגעשטעלט די אויפשטאנד.
דאס איז אמאל זיכער אז זיינע געאגראפיע באשרייבונגען זענען גענוי און ריכטיק, ווי עס שטעלט זיך ארויס היינט דורך די ארכעאלאגיע, זיינע מאפעס זענען זייער אקוראט.


text:
פאלאשן
די פאלאשן זענען אן אור-אלטער שבט וועלכע געפינען זיך אין עטיאפיע.
זיי פארמאגן אן אייגענעם שפראך גערופן אמהאריש וועלכע די ארומיגע באפעלקערונג פארשטייען נישט.
די פאלאשן פארמאגן זייער ענליכע מנהגים צו יודן, דערפאר איז פארהאן וואס ווייזן אן אויף זיי ווי אויף איינע פון די עשרת השבטים.
לויט אנדערע זענען די פאלאשן אייניקלעך פון די קעניגן שבא וועלכע איז געפארן חתונה האבן מיט שלמה המלך.
זיי האבן אמאל פארמאגט אן אייגענעם קעניג מיט אן אייגענעם מיליטער און זענען שטענדיג געווען פארמישט אין מלחמות מיט די ארומיגע געמיינדעס. מיט די צייט האבן די ארומיגע זיך געשטארקט אויף זיי, און זינט דאן האבן זיי שטארק געליטן. מען האט זיי געיאגט און געפייניגט אן אויפהער.
אין 1855 איז דער ערשטער פאלאש, דניאל בן חנניה, געקומען קיין ירושלים. ער האט דערציילט וועגן די ליידן און רדיפות וואס די פאלאשן מאכן אויס או צענדליקע טויזנטער פון זיי ווערן אפגעשמדט מיט געוואלד.[1]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
דיכטונג
דיכטונג (אדער פאעזיע) איז א ליטערארישע זשאנער. דאס איז די קונסט פון שרייבן טעקסט אויף א שיינעם פורעם (ווי צום ביישפיל מיט גראמען אדער קלאנגען אד"ג). א דיכטונג איז אין אלגעמיין אן אפטייל פון טעקסט מיט אפגעשניטענע שורות אויף די זעלבע לענג. און איז מיינסטנס געמישט מיט מעטאפערען און פאנטאזיע. עס קען זיין א קורצער טעקסט אדער לאנג ווי א בוך.
לידער זיינען אנדערש ווי דיכטונגען. לידער זיינען טעקסטן וואס מען האט געשאפן כדי צו מאכן פון זיי מעלאדיעס. לידער איז געבויעט אויף א פֿאַל וואס דער פראסטער מענטש קען פארשטיין, אבער דיכטונגען זיינען טיפערע טעקסטן וואס מען קען זיי אנאליזירן.
דער וואס שרייבט דיכטונגען הייסט א דיכטער.
דיכטונגען זיינען צעטיילט אין עטלעכע זשאנערס:
אין א דיכטונג קען זיין פון די פאלגענע ליסטע:
פאעמע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאעמע איז א לאנגע דיכטונג אפטמאל מיט גראמען.
זע אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זע פיוט פאר מער טראדיציאנאלע הייליגע פאעטיקע.


text:
אינפרארויט
אינפֿראַרויט (IR) ליכט איז עלעקטראמאגנעטישע שטראלונג מיט א כוואליע-לענג לענגער ווי ליכט וואס מענטשן קענען זען אבער קירצער פון מיקראכוואליעס, צווישן 740 נאנאמעטער און 1 מילימעטער. מען קען נישט זען די שטראלונג אבער מען קען זי שפירן ווי היץ. רוב היץ שטראלונג וואס זאכן לאזן ארויס ביי נארמאלע טעמפעראטורן איז אינפרארויט. א פייער לאזט ארויס מער אינפרארויטע שטראלונג ווי זעבארע שטראלונג.
דער אסטראנאם וויליאם הערשעל האט אנטפלעקט אינפרארויט שטראלונג אין 1800.
מען ניצט אינפרארויט ליכט אין אינדוסטריעלע, מעדיצינישע און וויסנשאפטלעכע אנווענדונגען.
עטימאלאגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט אינפרארויט קומט פון לאטיין: infra אינפֿראַ (טייטש: אונטער) און דאס יידיש ווארט רויט, ווייל דער פרעקווענץ פון אינפרארויט איז אונטער (נידעריגער) דעם פרעקווענץ פון רויטן ליכט.


text:
פייער לעשער
א פייערלעשער איז א סערוויס מאן וועלכער ארבעט פאר די פייער דעפארטמענט.
פייערלעשער זענען טרענירט וויאזוי צו באקעמפן פייער און וויאזוי צו ראטעוון מענטשן וועלכע זענען געשטראנדעט אין א פייער. דאס פארלאנג דעם סערוויס מאן צו קענען ערשטע הילף (פוירסט עיד) און אויך די ארבעט פון אויפשניידן אויטאס אין פאל פון א שווערע עקסידענט.
רוב פייערלעשער זענען אויך טרענירט צו העלפן אין פאל פון א נאטורליכע קאטאסטראפע אינאיינעם מיט די פאליציי און אמאל אויך די נעשאנעל גארד.
פייערלעשער זענען געווענליך איינגעשטעלטע דורך די לאקאלע רעגירונגן אלס א טייל פון די עמוירדזשענסי רעספאנד סיסטעם וואס יעדע שטאט ברויך האבן. אין קלענערע שטעטלעך זענען רוב פייערלעשער וואלונטירן און קומען צו דער פייער סטאנציע ווען מען רופט זיי.


text:
שמחה בונם אלטער
הרב שמחה בונם אלטער (כ"ג ניסן ה'תרנ"ח 1898 - ז' תמוז ה'תשנ"ב 1992) איז געוועזן גערער רבי פֿון ה'תשל"ז (1997) ביז ה'תשנ"ב (1992). זײַנע תורות זענען געדרוקט אין דעם ספר 'לב שמחה'.
לעבענס געשיכטע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
הרב שמחה בונם איז געבוירן אין שטעטל גער, פוילן, כ"ג ניסן תרנ"ח (1898), צו זײַן פֿאטער דעם „אמרי אמת" און זיין מוטער ראדא יהודית טשארנא פון ביאלע, ווען זײַן זיידע דער „שפת אמת" האט נאך געלעבט. אלול תרע"ה האט ער חתונה געהאט מיט זײַן קוזין יוטא הענא אלטער, א טאכטער פון זיין פעטער רבי נחמיה אלטער, מיט וועמען ער האט געהאט דרײַ קינדער. דאס עלצטע קינד, א טאכטער, איז אוועק נאך געציילטע חדשים. מיט א צען יאר שפעטער האט ער געהאט נאך א טאכטער, רבקה פייגא. זי האט חתונה געהאט מיט הר"ר מאיר מאנדל (נפ' ט"ו כסלו תשע"ג), דערנאך מיט ר' חזקיהו לעוו. זי איז נפטר געווארן י"א אב תשנ"ז 1997 איבערלאזנדיג אן איינציגן זון הר"ר נחמיה מאנדל, ראש כולל פֿונעם גערער „בית ישראל" אין אשדוד. כ"ט אייר תשצ"ט, קורץ פֿאר דער צווייטער וועלט מלחמה ,איז געבוירן דער איינציגער זון פֿונעם „לב שמחה", דער הײַנטיגער גערער רבי שליט"א, הר"ר יעקב אריה אלטער.
אין אלול תרצ"ד האט ער זיך באזעצט אין ארץ ישראל. ער איז געבליבן דארט ביז ניסן תרח"ץ, ווען ער איז צוריקגעפארן קיין גער כדי אויפצוטון אז זיין פאטער זאל זיך קענען אריבערציען קיין ארץ ישראל.
נאך זײַן פֿאטער'ס פטירה אין תש"ח איז זײַן עלטערער ברודער דער „בית ישראל" געווארן גערער רבי, און ער (הר"ר שמחה בונם) מיט זײַן משפחה האט געוואנדערט פֿון ארץ ישראל קיין סאן זשערמען לעבן פאריז אין פֿראנקרייך. דערנאך האבן זיי זיך געצויגן קיין אנטווערפן אין בעלגיע. שפעטער האבן זיי אײַנגעוואנדערט צוריק קיין ארץ ישראל, און האבן זיך באזעצט אין דער מחנה יהודה געגנט אין ירושלים.
רעביסטעווע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען דער בית ישראל איז אוועק האבן גערער חסידים אויפֿגענומען אים אלס רבי, ער איז דעמאלסט געווען קרוב צו די שמונים. אין יאר תשמ"ו איז ער געווארן שטארק קראנק, אבער ער האט ווײַטער געפֿירט די רביסטעווע ביז סוף ימיו. אפילו קראנקערהייט פלעג ער ארײַנקומען אין בית המדרש און אפילו געפֿירט טישן ווען נאר מעגליך. מיטוואך ז' תמוז תשנ"ב 1992, אויפן יארצייט פון זיין עלטער זיידן דעם ברוך טעם, איז ער אוועק פֿון דער וועלט אויפֿן עולם האמת. זײַן ממלא מקום אלס רבי איז געווען זײַן יונגערער ברודער דער פני מנחם.
די תורות וואס ער האט געזאגט בײַ טישן א.ד.ג. זענען געדרוקט אין לב שמחה (דרײַ בענדער).
זײַן ארבעט פֿארן ברייטערן צבור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
במשך די יארן תשל"ז - תשנ"ב, ווען דער רבי שמחה בונם האט געפֿירט די גערער רעביסטיווע, האט ער אײַנגעפֿירט עטליכע תקנות. למשל, האט ער באגרעניצט וויפֿיל מען מעג ארויסגעבן אויף שמחות ווי א בר מצוה אדער א חתונה, וווּ א יונגער פאר פֿאלק מעג וווינען נאך דער חתונה (נישט ירושלים אדער בני ברק). ער האט אויך געפֿירט א קאמף קעגן רייכערן פאפיראסן. ער האט שטארק געדרוקט אז די עלטערע חסידים וואס רייכערן זאלן אויפֿהערן, און אז בחורים און יונגעלײַט זאלן בכלל נישט קלערן אנצוהייבן. ער האט געשאפֿן אז מ'זאל אויפֿשטעלן נײַע פראיעקטן אין פֿארשידענע שטעט, צום ביישפיל אין חצור הגלילית, ערד און אשדוד, בכדי צו מאכן ביליגער די הוצאות פֿון וווינונג.
אין תשמ"ב האט ער געפֿירט דעם קאמף קעגן חילול שבת פֿון דער פֿליגער געזעלשאפֿט אל על.
משפחה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רבי שמחה בונים האט חתונה געהאט מיט מרת יוטא הענא, א טאכטער פון זיין פעטער רבי נחמיה אלטער. זיי האבן געהאט דריי קינדער:
צום ליינען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אור זרוע לצדיק, הרב בן ציון קלוגמן, תשס"א (דרײַ בענדער)
- לבם של ישראל, הרב מרדכי גרליץ.


text:
אילינוי
אילינוי איז דער איין און צוואנציגסטער שטאַט פון די 50 שטאטן פון די פאראייניגטע שטאטן. ער איז א חלק פון צפון-מזרח, וואס ווערט אנגערופן איסט נארד, זיין הויפטשטאט איז ספרינגפילד.
איינע פון די באקאנטע גרויסע שטעט איז אין איהר מיטן נאמען שיקאגא, זי איז די דריטע גרעסטע שטאט ביי פאפולאציע.
דער סענאטאר פון אילינוי איז געווען דער פאפולערער באראק אבאמא וואס איז היינט דער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
מענטשן פון אילינוי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צווישן די באקאנטע אילינויזער זענען:
- אברהם לינקאלן, 16טער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן
- יוליסעס גרענט, 18טער פון די פאראייניגטע שטאטן
- ראנאלד רייגען, 40סטער פון די פאראייניגטע שטאטן
- פרענק לויד רייט, ארכיטעקט
- וואלט דיזני


text:
סנהדריה מורחבת
סנהדריה מורחבת איז א חרדישער געגנט אין ירושלים, ישראל. די טייטש פונעם נאמען איז "פארברייטערטע סנהדריה".
דער געגנט איז געגרינדעט געווארן אין 1970 ווי א צפונדיקע פארברייטערונג פון סנהדריה. דער הר חוצבים אינדוסטריעלער קאמפלעקס געפינט זיך נאענט צום געגנט. דער געגנט איז קיילעכדיג.
אין 2007 האט די געגנט געהאט 784 דירות.
שבת און יו"ט איז דער געגנט פארמאכט צו אויטא פארקער.
יד שרה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1976 האט אורי לופאליאנסקי, אן איינוואינער אין סנהדריה מורחבת, געעפנט איז זיין דירה א גמ"ח צו בארגן מעדיצינישע הילפן. במשך די יארן האט דער גמ"ח זיך אנטוויקלט אין דער ארגאנציזאציע יד שרה אויפן נאמען פון לופאליאנסקי'ס באבע, וואס איז אומגעקומען אין חורבן אייראפע. היינט איז יד שרה א גרויסע ארגאניזאציע אין גאנץ ישראל וואס באזארגט דינסטן צו מענטשן מיט פאך-באגרענעצונגען. אין 1994 האט יד שרה באקומען די ישראל פרעמיע. .
נחל צופים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לעבן סנהדריה מורחבת רינט דאס טייכל נחל צופים, וואס פליסט אריין אין נחל שורק. אויפן דרום ברעג פון נחל צופים איז דא א בארגאראפ מיט טעראסעס פון די צייטן פון צווייטן בית המקדש וואו מען האט געפלאנט ביימער.
בארימטע איינוואוינער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאארדינאטן: 31°48′07″N 35°13′05″E / 31.802017, 35.217962
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- יד שרה היימבלאט (אויף העבעריש)


text:
פיאנע
די פיאַנע איז א מוזיקאלישער אינסטרומענט מיט א קלאוויאטור. נארמאל האט א פיאנע 88 קלאווישן. די קלאווישן באוועגן האמערן וואס קלאפן אויף סטרונעס אין דער פיאנע, אזוי מאכן זיי פארשידענע קלאנגען. די האמערן זענען באדעקט מיט פֿילץ. איינער וואס שפילט א פיאנע הייסט א פיאניסט.
די ערשטע פיאנע האט מען געמאכט אין איטאליע אין 1709. די ערשטע פיאנעס זענען געווען פארטע-פיאנעס (אויף איטאליעניש איז טייטש "פֿארטע" הויך און "פיאנע" שטיל, ווייל די פיאנע קען מען שפילן סיי הויך סיי שטיל). אין 1800 האט מען ערפֿינדן די שטייענדיקע פיאנע, אין וואס די סטרונעס גייען ארויף און אראפ, און זי פארנעמט נישט אזוי פיל פלאץ ווי א פארטע-פיאנע.
די ערשטע קאמפאזיטארן וואס האבן געשריבן מוזיק פאר דער פיאנע זענען געווען וואלפגאנג אמאדעוס מאצארט, לודוויג וואן בעטהאוון און פראנץ יאזעף היידען.
מען שפילט די פיאנע סיי אין קלאסישער מוזיק סיי אין דזשעז.


text:
שמואל דוד האלבערשטאם
רבי שמואל דוד האלבערשטאם איז דער צאנז-קלויזענבורגער רבי אין ניו יארק.
דער רבי איז דער יונגערער זון פון דעם פריערדיקן קלויזענבורגער רבי, רבי יקותיאל יהודה האלבערשטאם. נאך דעם וואס זיין טאטע איז אוועק אום ט' תמוז תשנ"ד האט מען אים אויפגענומען אלס איינער פון די צאנז-קלויזנבורגער רבי'ס.
ער וואוינט אין בארא פארק, ניו יארק, ווו ער האט זיין גרויסן בית המדרש אין צענטער פון געגנט.
דער רבי איז באוואוסט מיט זיין שטארקער עבודת התפילה, בפרט ביי קריאת שמע, ווי מען קען ממש זעהן ווי דער רבי איז מקבל עול מלכות שמים מיט מסירת נפש, און מען זעהט ווי דער רבי גייט אויס ביי די ווערטער "ואהבת את ה' אלקיך" "בכל לבבך" אז עס קען דויערן צוויי צוויי א האלב שעה די ערשטע פרשה פון קריאת שמע אליין.
דער רבי איז אויך שטארק באוואוסט מיט די שטארקע פלפולים יעדע וואך פרייטאג צונאכט, אזוי אויך יעדן יום טוב, בפרט חנוכה זאגט דער רבי אלע אכט נעכט שטארקע פלפולים אויף דער סוגיא פון כבתה זקוק לה. עס איז אויך באקאנט פאר אלע מחברי ספרים אינעם פעלד פון פלפולים, אז מען קומט יעדע געלעגנהייט אריין צום רבי'ן אין הויף צו כאפן א ראיון, חידוש אדער סברה, וואס קען זיין גאר נוצבאר פאר תלמידי חכמים.
דער רבי איז דער נשיא פון מוסדות צאנז קלויזענבורג אין אמעריקא (בארא פארק, וויליאמסבורגֿ, מאנסי, לייקוואוד און מאנטריאל קאנאדא) און אויך אין ירושלים און אלעד. אויך איז דער רבי נשיא פון מפעל הש"ס העולמי און נשיא הכבוד פון דעם גאליציאנער כולל צדקת רבי מאיר בעל הנס.
זיין חסידות ציילט טויזנטער משפחות אין אמעריקא, ארץ ישראל, ענגלאנד, בעלגיע, אויסטראליע און איבער דער גארער וועלט.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- בילדער פון צאנז קלויזענבורג
- ווידעא קליפ פון שמועס מיט רבי מרדכי דוד אונגאר, באבאווער רבי


text:
כעמישער סימבאל
דער כעמישער סימבאל פון א עלעמענט איז א קאד פון איינס אדער צוויי גלחישע אותיות וואס זענען א פארקירצערונג פונעם נאמען פונעם עלעמענט. מען ניצט דעם קאד אין דער פעריאדישער טאבעלע און אי כעמישע פארמלען. דער נאמען פונעם עלעמענט נעמט זיך פון לאטיין אדער גריכיש, און טיילמאל פון דעם נאמען פון א וויסנשאפטלער וואס מאן האט אים באערט,
למשל: דער סימבאל O פאר זויערשטאף (אקסיגען) נעמט זיך פון לאטיין Oxygenium; דער סימבאל Hg פאר קוועקזילבער נעמט זיך פון גריכיש ύδpάpYupoς (Hydrargyrum אויף גלחיש).
ווען מען וויל ספעציפיצירן א געוויסן איזאטאפ פון אן אטאם, לייגט מען צו א נומער לינקס אין דער הייך וואס באדייט די צאל נוקלעאנען, למשל 14N.
די צאל אטאמען אין א מאלעקול ווערט באצייכנט מיט א נומער רעכטס, למשל: N2 אדער Fe2O3
מ'קען זען די כעמישע סימבאלן פון אלע עלעמענטן אין דער פעריאדישער טאבעלע.


text:
ארקטיק
דער אַרקטיק איז דער ראַיאן אַרום דעם צפון פאלוס פון דער ערד , קעגנאיבער אַנטאַרקטיקע אַרום דעם דרום פּאלוס. דער אַרקטיק שליסט אײַן דעם אַרקטישן אקעאן און טיילן פון קאַנאַדע, גרינלאַנד, רוסלאַנד, די פֿאַראייניקטע שטאַטן (אַלאַסקע), איסלאַנד, נאָרװעגיע, שוועדן און פֿינלאַנד. דאס וואָרט "אַרקטיק" שטאמט פון גריכיש : apktwς - "אַרקטאס", טייַטש בער. דאס איז ווייל די לאקאציע פון דער קאנסטעלאציע "גרויסער בער" איז איבער דעם אַרקטיק געגנט.
די געוויינטלעכע דעפיניציע פון דעם אַרקטיק ראיאן איז אלץ וואס איז צפון פונעם אַרקטישן קרייז, (66° '33 צפֿון), וואס איז אויך די גרענעץ פון די האלבע נאכט זון. אנדערע דעפינירן דעם ארקטיק פון דער בוים שורה (צפֿון שורה ביז וואנעט ביימער וואַקסן).
אַרייַנגערעכנט אין אַרקטיק איז דער אַרקטישער אָקעאַן, באדעקט מיט אייז, ארומגענומען מיט פאַרפרוירענער ערד אָן ביימער.
בעלי חיים אינעם ארקטיק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאריבו און רעניפערן לעבן אינעם ארקטיק ראיאן. זיי עסן פארשידענע גראזן און לישייען. אין ווינטער גראבן זיי דורך דעם שניי מיט זייערע קאפיטעס.


text:
פאלינאם
אין מאטעמאטיק א פאלינאם איז צוזאמענגעשטעלט פון א וואריאבל (אדער עטלעכע וואריאבלען) מיט נומערן, ניצנדיק נאר די פיר אפעראציעס: פלוס, מינוס, טאפלן און העכערן מיט א פאזיטיוון גאנץ-נומער עקספאנענט, למשל
פאלינאמען זענען פון די חשוב'סטע באגריפן אין מאטעמאטיק. זיי זענען שטארק ניצלעך אין מאטעמאטישן אנאליז, ווי אויך אין כעמיע, פיזיק און עקאנאמיק.
איבערבליק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א פאלינאם איז אדער 0 אדער א סומע מיט דער צורה ; די געהערן צו א פעלד. אויב דאס פעלד איז די רעאלע נומערן, רופט מען דעם פאלינאם א "רעאלער פאלינאם".
ווארצל פון א פאלינאם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א ווארצל (אדער א נול) פון א פאלינאם איז א ווערט וואס מאכט וואר . טרעפן די ווארצלען פון א פאלינאם איז פון די עלטסטע פראבלעמען אין מאטעמאטיק. פ א פאלינאם פונעם צווייטן גראד, ד.ה. א פאלינאם מיט דער פארעם , ווערט גערופן א קוואדראטישער פאלינאם. א מעטאד צו לייזן א קוואדראטישע גלייכונג האבן שוין די אוראלטע גריכן שוין געוואוסט, און פאר זיי די בבליים. ביזן 16סטן יארהונדערט האט מען נאך נישט געטראפן אן אלגעמיינעם מעטאד צו לייזן א דריטן און א פערטן גראד גלייכונג: אין יאר 1545 האט זשעראלאמא קארדאנא ארויסגעגעבן א בוך וואו ער האט געברענגט מעטאדן פאר די דאזיגע גלייכונגען. אין אנפאנג פונעם 19טן יארהונדערט האבן נילס הענריק אבל און עוואריסט גאלווא אויפגעוויזן אז ס'איז נישטא קיין אלגעמיינער פארמל צו לייזן א פאלינאם וואס האט א גראד גרעסער פון 4, וואס ניצט די פעלד אפעראציעס (חיבור, חיסור, כפל און חילוק) און רעכענען ראדיקאלן (ד.ה. ארויסנעמען דעם ווארצל פון וואסארא סדר).


text:
שפירא איז אין זיין פרישן מאמר
דן איבער דעם פסוק אין קהלת (ב,ח) "עשיתי לי שרים ושרות". וואס איז פשוט טייטש: דו האסט געמאכט פאר מיר זינגערס און זינגערינס. אין לעצטן מאמר
האט שפירא צוגעברענגט פארשידענע שיטות וויאזוי אפצולערנען דעם פסוק, און וויאזוי טראדיציאנעלע מפרשים האבן זיך געספראוועט מיט דעם פראבלעם פון קול באשה. יעצט ברענגט ער צו אן אינטערעסאנטן פירוש פון קהלת רבתי אויף די ווייטערדיגע ווערטער אין דעם זעלבן פסוק "שידה ושידות". דער מדרש טייטשט דאס: "שדה ושדות: דיינים זכרים ודיינות נקבות."
שפירא גייט אריין אין אן אינטערסאנטן שמועס איבער דעם ענין, אויפברענגענדיג די קאנטראווערסיע מיט שרה הורביצ'ס רבנות. בנוגע דעם ווייטערדיגן טענדענץ, זאגט שפירא פאר אז ארטאדאקסיע וועט למעשה אננעמען פרויען רבניות, ער האלט אבער אז ארטאדאקסיע איז נאך נישט גרייט דערפאר. אלץ א ביישפיל ברענגט ער דעם פאקט אז עס איז נאך נישט ארויסגעקומען קיין איין איינציגן ספר מיט א פירוש אויף א מסכת אין ש"ס דורך אן ארטאדאקסישער פרוי.
שפירא דערמאנט דעם אינטערעסאנט פאקט וועלכער איז רעקארדירט דורך מהר"ם מראטנבורג, אז אין זיינער צייט האט מען זיך געפירט אין "רוב ערטער" אז פרויען האבן געדינט אלץ סנדק ביי ברית'ן. דער מהר"ם איז געווען קעגן דעם מנהג, און האט סוקסעספול באוויזן דאס אויסצורייסן.
אן אינטערעסאנטן ציטאט ברענגט ער אין א הערה, פון הג"ר יצחק שחיבר, ספרדישער רב אין בוענאס-איירעס: "ואשר לעניין מראות הדמים לא נהגנו בזה כלל, כי מעולם לא ראיתי להרבנים באר"צ [ארם צובה] שטפלו בזה, אך הנהיגו את הנשים שכל מראה הדומה למראית אדמומית שהוא טמא, זולתי אם יהיה כמראה לבן או ירוק שהוא טוהר."
צוריקגייענדיג צו א פריערדיגן ענין, דערמאנט שפירא דעם מאמר פון שלמה לעווינזאהן וועלכער ערשיינט אין דער ווילנא משניות, וואו עס ווערט ברמז דערמאנט די שיטה פון די ביבל-קריטיקער אז קהלת איז געשריבן פיל שפעטער ווי דער מסורה, און האט נישט געקענט געשריבן ווערן דורך שלמה המלך. שפירא האט אנגעצייכנט אין א פריערדיגן מאמר אז עס איז אינטערעסאנט אז דווקא ר' משה קוניצ'ס ביאגראפיע פון ר' יהודה הנשיא איז צענזורירט געווארן פון היינטיגע דרוקן פון דער משניות, אבער די פיל מער צווייפלהאפטיגע ווערטער פון לעווינזאהן זענען געבליבן. שפירא ווייזט אבער יעצט אן אז אין משניות "זכר חנוך" פון הוצאת וגשל האט מען משנה געווען לעווינזאהנ'ס ווערטער אזוי אז דער רמז זאל פארלוירן ווערן.
פון דא פירט שפירא אריין די לייענער אין דער סוגיא פון די "אויסגעלאסענע" בילדער וועלכע האבן באצירט די שער-בלעטער פון אמאליגע ספרים. דאס איז שוין באמת עטליכע מאל דיסקוטירט געווארן אויף "ספרים בלאג" און אויך אין "ספרים וסופרים".
אן אינטערעסאנטע שאלה איז שפירא דן במשנתו פון הגר"ע יוסף, צי אן אשכנזי'שער איד וועלכער וואוינט אין א"י מעג אויף זיך מקבל זיין צו גענצליך אדאפטירן די מנהגי הספרדים. ווי באקאנט, האלט הגר"ע יוסף אז א"י האט א דין ווי אתרא דמר פון רבי יוסף קארו בעל השלחן ערוך, און דעריבער נעמט די מנהגי הספרדים פרעצעדענט איבער די מנהגי האשכנזים. הרב יוסף זאגט נישט אז אן אשכנזי דארף זיך פירן אין א"י מיט מנהגי הספרדים, די שאלה איז אבער יא צי אן אשכנזי קען אויף זיך נעמען די מנהגי הספרדים בין לקולא ובין לחומרא. און דאס איז היבש נוגע צום יו"ט פסח לגבי דעם אשכנזי'שן איסור אויף אכילת קטניות. שפירא ברענגט קעגנזייטיגע בריוו פון צוויי אנדערע קינדער פון הרב יוסף. הרב אברהם יוסף האלט אז זיין טאטע האלט אז אן אשכנזי מעג גענצליך נעמען אויף זיך די מנהגי הספרדים, אבער הרב יצחק יוסף האלט אז זיין טאטע האלט אז מ'קען נישט. לויט אים קען בלויז א בעל-תשובה אויף זיך מקבל זיין ספרדי'שע מנהגים.
פארשטייט זיך אז הרבה יותר ממה שכתב כאן איז דא צו געפינען אין שפירא'ס מאמר. איך האב בלויז מסכם געווען אויפ'ן שפיץ גאפל.


text:
זשואיש פרעס
זשואיש פרעס - איז א רעכטע שטארק צינוסטישער צייטונג וואס ווערט ארויסגעגעבן וועכנטליך אין ניו יארק פאר מאדערן ארטאדאקס אידן, וואס וואוינען אין פלעטבוש, טינעק, וועסט סייד, ריווערדעיל. און אזוי ווייטער. עס האלט זיך פאר די גרעסטע אידישער צייטונג אין אמעריקע.
דאס איז געגרינדעט דורך ר' שלום קלאס אין א שותף און איז אריבער צו זיין טאכטער וואס איז אן עגונה.
זיי האבן גאר באלערענדע קאלומנעס פון אלע שישקעס און עסקנים פון ארטאדאקסישן אידנטום. פון צווישן זיי, מארווין שיק, רעביצען אסתר יונגרייז, ר' יחזקאל גאלדוואסער, סטיווען פלאוט, ר' יצחק לעווין דער אינגער זשורנאליסט אהרן קליין און פילע נאך. זייער איצטיגער רעדאקטאר איז זשעיסאן מאוז וואס האט אויך פילע בלערענדע קאלומנעס.
חסידים קויפן דאס בעיקר צוליב די מערסטע פאפולערע קלאסיפירטע רעקלאַמעס וואס דאס פארמאגט יעדע וואך פאר אַרבעט, שטעלעס און אנדערע פרנסה געלעגנהייטן.
זיי האבן די מערסטע רעקלאַמעס פון אלע אידישע צייטונגען, ד.ה. אין ביזנעס זענען זיי די מערסטע מצליח פון אלע אידישע צייטונגען. אבער עס איז זייער ארים און נידעריג אין זשורנאליסטישע סטאנדארט. ווייל עס איז בעיקר פראפעגאנדע און איינזייטיגע השקפה. כמעט נישטא קיין נייעס.
אבער זיי האבן יא אינטערסאנטע באלערנדע ארטיקלען לגבי היסטאריע און וויסנשאפט.
זיי האבן א באזונדערע אפטיילונג פאר קינדער גערופן "פאמיליע מאגאזין", און אויך אן אפטיילונג פאר ערוואקסענע גערופן "פעמילי אישוס" וואס ספעציעל געלייגט אינמיטן כדי אז מען זאל עס קענען ארויסנעמען און די קינדער זאלן דאס נישט זעהן.
עס באלאנגט פאר די קלאס משפחה, זיי האבן איין אייניקל וואס לערנט זיך איצט אין קאלאמביע זשורנאליזם און מ'לייגט גרויס האפענונג אז ער וועט ארויפארבייטן די צייטונג וואס זיין מאמע און זיידע האבן נישט מצליח געווען.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זייער וועב זייטל: זשואיש פרעס


text:
9טן יוני
דעם 9טן יוני איז דער 160סטער טאג פון יאר (161סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 205 טעג .
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1798 - נאפאלעאן נעמט איין מאלטא.
- 1815 - דער קאנגרעס פון ווין ענדיגט און ס'ווערט אויפגענומען די החלטות וועגן אייראפע נאך דער תקופה פון נאפאלעאן: פראנקרייך גייט צוריק צו זיינע פריערדיקע דימענסיעס, האלאנד ווערט פאראייניגט, שווייץ בלייבט נייטראל.
- 1942 - צווייטער וועלט קריג: די אמעריקאנער ארמיי אין די פיליפינען קאפיטולירט צו יאפאן.
- 1944 - חורבן אייראפע: ליקווידאציע פון דער קלויזנבערגער געטא.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1640 - לעאפאלד דער ערשטער, קייסער פון דער הייליגער רוימישער אימפעריע (געש' 1705)
- 1672 - פיטער דער גרויסער, דער צאר פון דער רוסלענדישער אימפעריע (געש' 1725)
- 1916 - ראבערט מאקנאמארא, פארטיידיקונגס מיניסטער פון די פאראייניגטע שטאטן ביי דער וויעטנאם מלחמה, און פרעזידענט פונעם וועלט באנק


text:
װעלט געזונט ארגאניזאציע
די װעלט געזונט ארגאניזאציע, (ענגליש: World Health Organization אין קורצן: WHO) איז געגרינדעט געווארן אלס א ספעציאליזירטע אגענטור פון די פאראייניגטע פעלקער (יו-ען) אין 1948. די ארגאניזאציע האט זיך אפיציעל דעקלערט אום אפריל דעם זיבעטן יענעם יאר נאכדעם וואס מער ווי העלפט פון די יו-ען מיטגלידער האבן אונטער געשריבן איר קאנסטיטוציע. וויבאלד די ארגאניזאציע האט געהאט גרויסע דערפאלג איז דער טאג באצייכנט געווארן אין די יו-ען אלס די וועלט'ס געזונטהייט טאג.
דער ציל און ארבעט פון די וועלט געזונט ארגאניזאציע איז זייער א וויכטיגע און רוב לענדער פון די וועלט קאאפערירן מיט איר. די ארגאניזאציע'ס ציל איז צו דירעקטירן און קאארדינירן די אינטערנאציאנאלע געזונט ארבעט.
די "װעלט געזונט ארגאניזאציע" איז באוואוסט מיט איר געלונגענע ארבעט מיט'ן ראטעווען די וועלט פון די סכנות'דיגע פאקן קראנקייט און איר הילף אין די וועלט'ס פארשפרייטע קראנקייטן פון כאלעריע, בויכטיפוס, אין די אלטע צייטן און סארס, און עיטש-איי-ווי היינט צו טאג.
די ארגאניזאציע האט אויסגעגעבן אסאך געלט פאר פארשונגן און קאארדינירט געזונט ארגאניזאציעס ארום דער וועלט וויאזוי זיך צו ראטעווען פון די קראנקייטן. די טעגליכע ארבעט פון די ארגאניזאציע רעכנט אריין אויך געזונטהייט פארבינדענע פראבלעמען ווי סעניטאציע, פובליק געזונטהייט, די קעגנערשאפט איבער די באנוץ פון טאבאקא, און שטודיעס קעגן קענסער.
סטרוקטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די "װעלט געזונט ארגאניזאציע" איז די ערשטע אזא ארגאניזאציע אין די וועלט וועלכע האט איינגעשלינגן און איבערגענומען די ארבעט פון הונדערטער געזונט ארגאניזאציעס איבער די וועלט און האט קאארדינירט זייער ארבעט אינאיינעם. די ערשטע גרויסע געזונט ארגאניזאציע איז געווען אן אפטיילונג פון דער פעלקער-ליגע וועלכע האבן דאס שוין איינגעשטעלט אין 920' נאכדעם וואס אסאך קלענערע ארגאניזאציעס האבן נישט באוויזן זיך צו פאראייניגן און אויסקעמפן די ביטערע טשאולירא עפעדימיק וואס האט דעמאלט געפלאגט די וועלט און אומגעברענגט מיליאנען מענטשן. די הונדערטער קליינע געזונט ארגאניזאציעס האבן זיך געטראפן אין אייראפע ביי עטליכע קאנפערענצן און אלע האבן איינגעזען אז עס וועט זיך אויספעלן א גרויסע אינטערנאציאנאלע געזונט ארגאניזאציע וועלכע זאל קאארדינירן די קלענערע ארגאניזאציעס און מיטהאלטן אינפארמאציע פון אלע לענדער.
די פעלקער-ליגע איז דורכגעפאלן מיט'ן אנהויב פון די צווייטע וועלט קריג און נאך די קריג איז געגרינדעט געווארן די יו-ען וועלכע האט נאכגעפאלגט די סטרוקטור פון די ליג או נעישאנס אבער מיט א גרעסערע מאכט.
אין אנפאנג האט די יו-ען נישט געוואלט גרינדן א געזונט ארגאניזאציע ווייל איר הויפט ציל איז געווען צו ברענגן שלום אין די וועלט דורך לעזן איטערנאציאנאלע קאנפליקטן. אבער נאך עטליכע יאר אין איר עקזיסטענץ האבן די דעלעגאציעס פון בראזיל און כינע פארלאנגט די יו-ען זאל אויפשטעלן אויך א געזונט ארגאניזאציע. די מיטגלידער אין די יו-ען זענען ערשט נישט געווען דערביי אבער שפעטער האבן זיי דאס געשטיצט מיט'ן פלאן אז עס וועט דינען אלס א באזונדערע ארגאניזאציע מיט אייגענע אקטיוויטעטן און אייגענע פאנדרעיזינג. די יו-ען האט אויפגענומען א גרופע געזונטהייט עקספערטן וועלכע האבן געארבעט אויף עמוירדזשענסי פארלייכטונגן אין די נאכפאלגונג פון די צווייטע וועלט קריג, און האט זיי געגעבן די אויפגאבע פון צוזאמענשטעלן א קאנסטיטוציע וועלכע זאל ערקלערן די סטרוקטור און מאנדאט פון איר קערפערשאפט וועלכע איז שפעטער באקונט געווארן אלס די וועלט געזונט ארגאניזאציע.
די "װעלט געזונט ארגאניזאציע" איז צוזאמענגעשטעלט פון א סעקריטעריאט וועלכע ווערט געפירט דורך א דירעקטאר גענעראל און ווערט איינגעטיילט דורך אן עקזעקיוטיווע באורד און דורכגעארבעט מיט אן אסעמבלי.
די סעקרעטעריאט באשטייט פון טויזנטער געזונטהייט ארבייטער וועלכע ארבעטן אין ראיאנישע אפיסעס און אין די מיטגלידער לענדער ארום די וועלט. אין שפיץ פון די ביוראקראטיע איז דער דירעקטער גענעראל וועלכער ווערט ערוועלט פאר א 5 יעריג'ן טערמין. די היינטיגע דירעקטאר איז מארגארעט טשען פון דרום קארעע, א געוועזענע דירעקטאר פון געזונט פאר די דרום קארעא רעגירונג.
די "װעלט געזונט פארזאמלונג" (World Health Assembly) איז די הויפט קערפערשאפט פון דער ארגאניזאציע וועלכע מאכן אלע באשלוסן און שטעלן אויס דעם סדר היום. די קערפערשאפט איז צוזאמענגעשטעלט פון דעלעגאטן פון אלע מיטגלידער לענדער וועלכע ציילן היינט 192. די אסעמבלי טרעפט זיך יעדעס יאר אין מאי צו דיסקוסירן די פלענער פאר'ן קומענדיגן יאר. רוב פון זייערע קאנפערענצן קומען פאר אין די ארגאניזאציע'ס הויפטקווארטיר אין גענף, שווייץ. אין עמוירדזשענסי פעלער וועלן זיי זיך טייל מאל טרעפן אין אנדערע לענדער. אין זייערע מיטינגן וועלן זיי איבערקוקן און באשטעטיגן די בודזשעט פאר'ן קומענדיג'ן יאר און באשליסן אין וועלכע פעלדער מען זאל ארבעטן. ווען עס פעלט זיך אויס וועלן זיי אויך ערוועלן א נייע עקזעקיוטיווע באורד און דער דירעקטאר גענעראל ווען זייערע טערמינען לויפ'ן אויס.
די עקזעקיוטיווע בארד איז צוזאמענגעשטעלט פון מיטגלידער וועלכע ווערן ערוועלט דורך די אסעמבליפאר דריי יעריגע טערמינען. די ערוועלטע מוזן זיין טעכניש קוואליפיצירט אין די געזונטהייט פעלד און זענען געווענליך גרויסע דאקטוירים. זייערע הויפט מיטינגן קומען פאר אין יאנואר ווען זיי שטעלן אויס די אגענדע און די מאטיוון וועלכע זאלן אויסגעשמועסט ווערן אדער אונטערגענומען ווערן ביי די הויפט אסעמבלי מיטינג אין מאי. די בארד עצה'ט די אסעמבלי און טיילט איין זייער ארבעט. זיי נאמינירן דעם דירעקטאר גענעראל און רעקאמענדירן די הויפט אישוס וועלכע זאלן זיין אין באטראכט. די עקזעקיוטיווע באורד און די אסעמבלי ארבעטן דורך אלע פלענער און געבן דאס איבער פאר די סעקריטעריאט און דארפן זיכער מאכן אז זיי פירן אויס זייער ארבעט.
די וועלט געזונט ארגאניזאציע איז פינאנציאנירט פון צווי קוועלער: די באשטימטע ביישטייערונגן פון די מיטגלידער לענדער און פון וואלונטיר ביישטייערונגן פון די מיטגלידער און אנדערע ארגאניזאציעס ארום די וועלט. די באשטימטע ביישטייערונגן קומען אויס צו בערך נאנט צו 900 מיליאן דאלאר און די וואלונטיר ביישטייערונגן גרייכן שטענדיג איבער די סומע. צום בייפיל אין יאר 03' האבן וואלונטיר ביישטייערונגן באטראפן איין ביליאן און 380 מיליאן דאלאר.
די ארגאניזאציע'ס ארבעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איינע פון די הויפט זאכן אויף וואס די װעלט געזונט ארגאניזאציע ארבעט בעיקר איז צו פארמיידן קראנקייטן וועלכע פארשפרייטן זיך איבער די וועלט. איר גרעסטע סוקסעס איז דערווייל געווען איר געלונגענע קאמף קעגן די טויטליכע פאקן דעזיז וועלכע האט געדראעט די וועלט און לויט זייערע שאצונגן וואלט עס געקענט אומברענגן מיליאנען.
די ארגאניזאציע האט געפארשט און געפינען אז פאקן קען בלינד מאכן א מענטש און עטליכע טעג און עס וואלט אומגעברענגט 30 פראצענט פון די אנגעשטעקטע. די ארגינעלן פון די מחלה איז אויפגעברענגט געווארן דורך מעדיצינישע וויסנשאפטלער אין כינע וועלכע האבן געווארנט אז די מחלה וועט זיין א טויטליכע עפעדימיק פאר די גאנצע וועלט. די אויספארשונג איז דערנאך אריבער קיין ענגלאנד וואו די ענגלישע וויסנשאפטלער האבן אנטוויקעלט א וואקסינאציע. וויבאלד די וואקסינאציע איז געווען ניי און טייער האבן ווייניג מענטשן געהאט צוטריט דערצו און הונדערטער ארימע לענדער האבן דאס אפילו נישט פארמאגט. די װעלט געזונט ארגאניזאציע האט דאן אונטערגענומען א מולטי-מיליאן דאלארדיגן גלאבאלע וואקסינאציע קאמפיין אין יאר 1967.
די אגרעסיווע קאמפיין איז געווען דערפאלגרייך און די ארגאניזאציע האט באוויזן צו ראטעווען די וועלט אין א צירקע פון 10 יאר. לויט אפיציעלע רעקארדס איז דער לעצטער פאל פון פאקן געשען אין 1977. פון דארט און ווייטער האט די ארגאניזאציע געווארט דריי יאר ביז זיי זענען געווען זיכער אז די קראנקייט איז א ווירליכע פארגאנגענהייט און האט דאן געמאלדן מיט שטאלץ אז די וועלט איז פאקן פריי.
די נעקסטע מחלה איז אנגעקומען ווייניגער פון פינף יאר שפעטער און איז גערופן געווארן פאליא וואס איז א מחלה וועלכע האט בעיקר געטראפן קינדער אונטער 5 יאר אלט. די מחלה האט דעגרייכט ארום די וועלט און די װעלט געזונט ארגאניזאציע האט אונטערגענומען א קאמפיין קעגן דעם אין 1988 מיטן ציל דאס אויסצוראטן פון דער וועלט ביז'ן יאר 2005. אין 1994 האט די ארגאניזאציע דעקלערט אמעריקע פאליא פריי און א קורצע צייט דערנאך איז אויך די מערב פאציפיק דעקלערט געווארן פריי דערפון. אין יאר 02' איז אייראפע געווארן פריי דערפון און אפריקע און צפון אזיע זענען דערווייל געבליבן די איינציגסטע ערטער וואו די מחלה איז נאך נישט אינגאנצן אויסגעראטן.
די ארגאניזאציע האט געהאט א שוואכע סוקסעס אינעם קאמף קעגן דריי וועלט'ס פארשפרייטע מחלות וועלכע זענען: מאלאריע, טובערקולאז, און דער וועלט'ס גרעסטע מחלה עיטש-איי-ווי. וויבאלד די מחלות האבן נאך דערווייל נישט קיין רפואות און אויך איז נאך נישט אנטוויקעלט געווארן א וואקסינאציע דערפאר, איז די קאמף קעגן דעם זייער א שווערע און עס איז געצילט צו מינימיזירן די צעשפרייטונג פון די מחלה דורך פארשידענע צוריקהאלט מעטאדן. די װעלט געזונט ארגאניזאציע לייגט אריין גרויסע געלטער קעגן די מחלות און איר ארבעט איז געשעצט אין די גאנצע וועלט. די ארגאניזאציע האט מיט עטליכע יאר געמאלדן אז זי פלאנט צו עלימינירן די עיטש-איי-ווי מחלה מיט א פערטל ביז אין יאר 010'.
אין די לעצטע יארן האט די װעלט געזונט ארגאניזאציע ווידער ארויסגעוויזן איר געלונגענעם ארבעט מיט'ן אויסברעך פון די מיסטעריעזע מחלה וועלכע די וויסנשאפטלער האבן אנגערופן סארס. די מחלה, וועלכע האט זיך אנגעהויבן אין כינע, האט שנעל אריבער געשפרייזט קיין אזיע און אויך קיין קאנאדע און האט געדראעט די גאנצע וועלט. וויבאלד די ארגאניזאציע האט נישט קיין מאכט אינצוטיילן די רעגירונגן וויאזוי צו רעאגירן צו די מחלה האט איר געדויערט זייער לאנג ביז זיי האבן באוויזן אריינצודרינגן אין די ריזיגע כינע און אויסגעפארשט וואו די מחלה איז געבוירן געווארן. די ארגאניזאציע'ס רעקאמענדאציעס און קאמף פלענער האבן אבער ריזיג געארבעט ווען קאנאדע און עטליכע אזיעאנער לענדער האבן באוויזן צו פארטרייבן די מחלה פון זייערע טעריטאריעס דורך איינצוימען און אויסשליסן די אנגעשטעקטע. סארס איז היינט א פארגאנגענהייט נאר א דאנק די ארבעט פון די װעלט געזונט ארגאניזאציע און לויט די ארגאניזאציע וואלט די מחלה געקענט פארמיטן ווערן איבער דריי פערטל אויב די כינעזער רעגירונג וואלט קאאפערירט און מודיע געווען די וועלט פון אירע ערשטע פעלער.
די ארגאניזאציע האט ליסטעס פון אינפארמאציע פאר אלע מענטשן וואס פארן אוועק צו אנדערע אומבאקאנטע לענדער וואס זיי זאלן טאן צו פארמיידן די מעגליכקייט פון איבערכאפן קראנקייטן. די ארגאניזאציע גיט יעדעס יאר איבער די אלע רעקאמענדאציעס צו אלע רעגירונגן און די מענטשן וועלכע ווילן פארן קענען דאס אנפרעגן ביי זייערע רעגירונגן אדער ביי די װעלט געזונט ארגאניזאציע זעלבסט.
קריטיקיזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צו יעדער גוטער זאך איז אבער פאראן קריטיק און אויך די וועלט געזונט ארגאניזאציע ווערט קריטיקירט אויף פארשידענע זאכן. איר הויפט קריטיק איז אז די ארגאניזאציע איז צו ביוראקראטיש און צענטראליזירט און דאס האלט איר צוריק פון שאפן גענוג געלט און טאן די בעסטע ארבעט. טיילמאל האט די קריטיק געהאלפן ווען עטליכע דירעקטאר גענעראלן האבן פארשפראכן אז זיי וועלן דאס האלטן פאר א פריאריטעט.
אנדערע קריטיק שרייען אז די ארגאניזאציע האט גענוג השפעה צו העלפן די וועלט מיט פובליק געזונטהייט וועלכע רעכנט אריין געזונטע עסנווארג, אפלאזן רויכערן, מאכן איבונגן, צוטריט צו געזונט קעיר, א גוטע ענווייראמענט, און נאך זאכן וועלכע עפעקטירן דאס לעבן פון רוב מענטשן אין די וועלט. די ארגאניזאציע זאגט אבער אז אין איר קאנסטיטוציע איז נישט אויסגערעכנט אז זי ברויך העלפן די וועלט מיט פובליק געזונט ווייל דאס העלפט נישט גארנישט קעגן וויירוסעס און אנדערע פארשפרייטע קראנקייטן און די ארבעט באלאנגט צו די לאקאלע רעגירונגן. מיט דעם אלעם גיט די ארגאניזאציע אויס מיליאנען דאלארן פער יאר צו שטודירן פובליק געזונט און זיי קומען יעדעס יאר ארויס מיט רעקאמענדאציעס וועלכע זיי גיבן איבער פאר די מיטגלידער לענדער.
די "װעלט געזונט ארגאניזאציע" האט עטליכע מאל פרובירט צו פירן א קאמף קעגן טאבאקע אבער אן ערפאלג. די ארגאניזאציע האט געפלאנט צו בעטן די מיטגלידער לענדער זיי זאלן פארבאטן זייערע טאבאקע פירמעס צו אדווערטייזן אדער ספאנסערן געלטער, שטרענגער מאכן די ווארענונגן אויף די שאכטלעך, פארבאטן רויכערן אין פובליק פלעצער, און רעדוצירן טאבאקע שמוגלעריי. אין 2005 האט די ארגאניזאציע ווידער פרובירט דאס זעלבע און האט געגרינדעט א פראיעקט קעגן טאבאקע וועלכע זי האט אנגערופן "פרעימוואורק קאנווענשאן אויף טאבאקע קאנטראל". די ארגאניזאציע האט געמאכט א גרויסע קאנווענשאן און האט אויסגעהערט פון אלע לענדער וואס זיי האבן שוין געטאן דערצו און וואס זיי פלאנען ווייטער צו טאן צו רעדוצירן טאבאקע אין זייערע לענדער. די ארגאניזאציע האט פארגעשלאגן אסאך שטרענגע פארסירונגן וועלכע טייל לענדער האבן אויפגעצויגן.


text:
דיאדע
א דיאדע איז אן עלעקטראנישער באשטאנדטייל מיט צוויי עלעקטראדן וואס א סיגנאל קען גיין צווישן זיי.
דיאדעס ווערן מערסטנס געניצט צו לאזן אן עלעקטרישער שטראם צו שטראמען אין איין ריכטונג אבער נישט אין דער פארקערטער ריכטונג. זיי טון פארוואנדלען א בייטשראם אין א פולסירנדיקן גלייכשטראם. מען ניצט זיי אפט אין עלעקטראשפייזונג און ווי א מאל צו דעשיפרירן אמפליטוד מאדולאציע ראדיא סיגנאלן.
היינט, די מערסטע געוויינטלעכע דיאדעס ווערן געמאכט פון האלבדורכפירער מאטריאלן ווי סיליציום אדער גערמאניום. נארמאל ניצט מען סיליציום, וואס פונקציאנירט בעסער.
טיפן פון האלבדורכפירער דיאדעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דא ווייזט מען עטלעכע האלבדורכפירער דיאדע סימבאלן וואס מען ניצט אין סכעמאטישע געמעלן:


text:
האמעאפאטיע
האמעאפאטיע (פון גריכיש האמויאס- ὅuoιoς- "ענליך" + פאַטהאס πάθoς "לײַדן" ) איז א אנדער וועג צו היילן קראנקייטן. דער אויסטרעפער און גרינדער פון דעם וועג, סאמועל האנעמאן, א דאקטער אין דייטשלאנד, האט דאס ערפינדן אין יאר 1796. א דאקטער וואס היילט מיט האמעאפאטיע ווערט אנגערופן א האמעאפאַט.
אינהאַלט
- 1 היסטאריע
- 2 דער וועג
- 3 פארשידענע שיטות אין האמעאפאטיע
- 4 אהערשטעלן א רעמעדי
- 5 איר פארשפרייטונג און אנגענומען ווערן
- 6 רעפערענצן
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דר. סאמועל האנעמאן האט אנגעהויבן האמעאפאטיע אין יאר 1796 אין יענער צייט איז די אלגעמיינע שיטה פון היילונג (קאנווענציאנעלע מעדיצין —וואס סאמועל האנעמאן האט זי אנגערופן "אַללאפאטיע") געווען גאר צוריקגעשטאנען , און זי איז באשטאנען מערסטנס פון בלוט זויגן , ריינוגען און געבן שטארקע כעמיקאלן וואס גאר אפט האט עס מער געשאדט ווי אויפגעטוהן
אין 1779 האט האנעמאן גראדואירט פון מעדיצינישער שולע און אנגעהויבן צו פראקטיצירן מעדיצין און ער איז געווען שטארק אנטוישט אין דער אלגעמיינער היילונגס שיטה. דאן האט ער אנגעהויבן אליין זוכן און פארשן מעדיצין ביז ער האט אויפגעהערט צו פראקטיצירן מעדיצין און האט אנגעהויבן צו דינען אלס אפטייקער און צו איבערטייטשן מעדיצינישע בוכער און ער האט אנגעהויבן איבערטייטשן אויף דייטש די מאטעריע מעדיקא פון וויליאם קאַללען און ער איז אנטקעגן געקומען מיט די טשינארינדענבוים וואס העלפט פאר די וואס ליידן פון מאלאריע. און ווי קאללען גיט דארט צו פארשטיין ווי אזוי דאס היילט מאלאריע האט האנעמאן נישט אנגענומען קאללענ'ס טעאריע און ער האט איינגענומען פיר גוטע שלוקן פון דעם טשינארינדענבוים צוויי מאל א טאג פאר א פאר טעג און ווי האנעמאן באריכטעט האט אנגעהויבן ביי איהם ערשיינען סימפטאמען ענליך צו די פון מאלאריע. פון דעם איז ער געקומען צו א באשלוס אז די מעדיצין וואס היילט די קראנקייט וועט פאראורזאכן זיין ביי א געזונטן מענטש די זעלבע סימפטאמען וואס די קראנקייט ברענגט ארויס ביי א קראנקען.
דער וועג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער הויפט פרינציפ[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער גרונד פון האמעאפאטיע און איר ערשטער און וויכסטיגסטער פרינציפ איז אז מען באהאנדלט א קראנקייט מיט א זאך וואס וועט גורם זיין אין א געזונטן מענטש די זעלבע סימפטאמען וואס זענען ערשינען אין דעם קראנקען, אין קורצן רופן זיי דאס דעם פרינציפ פון אייניגקייט.
די רעמעדי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די האמעאפאטישע מעדיצין וואס אין דעם האמעאפאטישן לעקסיקאן רופט מען די "רעמעדי" (דער באדייט פון דעם ווארט אין ענגליש איז א הייל מיטל, די רפואה), ווערט אהערגעשטעלט דורך אריינטון א זאך וואס איז גורם ביי א געזונטען מענטש סימפטאמען אין א באשטימטער מאס פליסיגקייט (וואסער אדער אלקאהאל) און מיט שאקלען מיט קראפט די צוזאמענשטעל וועט - לויט דער דאזיגער שיטה - די גאנצע צוזאמשטעל באקומען דעם היילונג קראפט, שטערקער ווי די אריגינעלע אן דער שעדליכקייט פון דער אריגינעלער, כאטש אז אין א לאבאראטארישער אונטערזוכונג וועט מען נישט געפינען אין דער פליסיגקייט קיין שום טייל פון דעם אריגינעל, און נאכמער לויט דער האמעאפאטישער שיטה ווי מער מען וועט דאס אויפשאקלען מיט וואסער לויט די פרינציפן וועט די רעמעדי אלץ שטארקער ווערן. דאס אהערשטעלן די מעדיצין ווערט אנגערופן אין דער האמעאפאטישער שפראך פאטענטאציע וואס דאס טייטשט אין ענגליש קרעפטן, דאס שטארקער מאכן די קראפט, און לויט דער האמעאפאטישער שיטה יעדע מאל וואס מען לייגט אריין א טראפ פון דער אהערגעשטעלטער רעמעדי (נישט דער אריגינעלע באשטאנדטייל) און מישט עס נאכאמאל מיט וואסער ווערט עס אלס קרעפטיגער.
מען דארף דא באטאנען אז דאס אליין איז שוין א סיבה אז די רעמעדי זאל נישט האבן קיין אומגעוואונטשענע זייטיגע ווירקונג ווייל איר קראפט איז נישט מער ווי אויפוועקן דעם קערפער.
מיט קורצע ווערטער: די קלאסישע האמעאפאטיע איז אין אונטערשייד פון דער אללאפאטישער שיטה פון צוויי זייטן , איינס , דער האמעאפאט וועט באטראכטן דעם קראנקען און זיין קראנקייט לויט די סימפטאמען און נישט לויט דער קראנקייט זעלבסט צוויי , די מעדיצין, אז א האמעאפאט וועט באנוצן רעמעדיס וואס איז אהערגעשטעלט אויף דעם וועג ווי אויבן דערמאנט (און נישט ניצן קיין אריגינעלע כעמיקאלן אדער געוויקסן א.ד.ג.), .
די טעאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערטשע זאך איז דא א שטארקע אונטערשייד ווי אזוי מען באטראכט א קרענק א אללאפאט קוקט אויף קרענק מיט א פאקטישע קוק ד.ה. דער קערפער טוט נישט וועס ער דארף טוען אויב אזוי וואס דארף דער דאקטער יעצט טוען קודם דארף פרובירן צו זעהן אפשר קען ער אוועק נעמען דעם שטערער און פון זיך אליין וועט דער קערפער צוריק גיין צו זיין געווענליכע אויפירונג אויב מען נישט אזוי מאכן דאן גיבט מען א כעמיקאל אדער דעס גלייכן וואס ער זאל אויפטון וואס דער קערפער טוט נישט נישט אזוי לויט האמעאפאטיע נאר א קראנקייט ווערט באטראכט אז עפעס אינם אינערליכע טייל פונם קערפער האט פארלוירן איהר אינערליכע קראפט און ער פירט מער נישט אן די פירערשאפט פון א געוויסע טייל פונעם קערפער.
די טעאריע איז אז כדי צו היילן דעם קערפער זאל מען נישט מיט געוואלט פארענדערן די אומגעוואונטשענע סיפטאמען נאר טו אופן קערפער איינפלוסן ער זאל זיך פירן ווי עס ברויך ווייל נאר דאן איז ער אויסגעהיילט און א האמעאפאטישע רעמעדי וועט נישט מער ווי אויפוועקן און דערפרישן די נאטירלעכע היילונג קראפט וואס דער קערפער האט געזאלט פארמאגן נאטורלעך און דערנאך וועט די היילונג פאסירן דורך דעם קערפער זעלבסט, און אט די קראפט געפינט זיך טאקע אין דער רעמעדי, (אין אונטערשייד צו דער אללאפאטישער שיטה וואס דרויסנדיגע עלעמענטן ווערן אריינגעלייגט אינעם קערפער און ווירקן אין אים).
פארשידענע טעאריעס זענען שוין געזאגט געווארן ווי אזוי דער האמעאפאטיע רעמעדי ארבעט פארוואס א זאך וואס טוט גורם זיין סימפטאמען וועט היילן די סימפטאמען און פארוואס ווען מען נעמט איין קליינע טייל פון א זאך וועט דאס היילן.
איין טעאריע וואס איז דערמאנט געווארן איז אז אזוי ווי די סימפטאמען וואס ערשיינען ביים קערפער ווען ער איז קראנק זענען געווענליך צייכנס פון דעם וואס דער קערפער פרובירט זיך צו שלאגן מיט דער קראנקייט אויב אזוי איז פארשטענדליך אז דאס וועט זיין די סיבה פארוואס ווען מען נעמט די גראז צום ביישפיל הייבט מען אן צו זען סימפטאמען פון א פארקילאכץ ווייל ער וועקט אויף דעם קערפער זיך צו שלאגן מיט א פארקילאכץ.
מוז דא אבער ערווענט ווערן אז קיין איינע פון די טעאריעס האבן נישט קיין ערנסטע גרונדן און זענען קיינמאל נישט אויפגעוויזן געווארן אויף קיין שום וועג, און נאך א פונקט אז סאמועל האנאמאן האט נישט אנגעהויבן פון א טעאריע נאר פון א פאקטישער זאך אז א געוויסע זאך וואס האט געהיילט מעלעריע האט ביי א געזונטע מענטש גורם געווען די זעלבע סיפטאמען ווי מעלעריע ברענגט וואס האט אים צוגעברענגט צו טראכטן אז אייניג היילט אייניג.
וויכטיגע פונקטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צוליב ווייל האמעאפאטיע רעמעדי קומט היילן דעם קערפער נאטורליך קען זי אויך נישט אויפטון מער ווי דער קערפער קען טוען נאטורליך צוליב דעם איז דא אסאך פעלער וואס אפילו די האמעאפאטען וועלן מודה זיין אז זיי קענען אויף די פאל נישט היילן ווייל דער קערפער איז שוין געשעדיגט אויף אזוי ווייט אז מען קען עס שוין נישט צוריקשטעלן.
נאך א וויכטיגע זאך איז אז ווען איהר נוצט האמעאפאטישע מעדעצין דארפט איהר צולייגן קאפ און ארויסהעלפן אין אייער היילונג אן דעם וועט די הצלחה זיין מילד
פארשידענע שיטות אין האמעאפאטיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין האמעאפאטיע אליין איז דא פארשידענע שיטות , בעיקר ווערט עס איינגעטיילט אין צוויי די קלאסישע און די מאדערנע.
די אריגינעלע קלאסישע האמעאפאטיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קלאסישע האמעאפאטיע איז די שיטה פון האמעאפאטיע וואס סאמועל האנעמאן האט אירע גרונדן אוועקגעשטעלט אין זיין בוך ארגאנאן פון רפואה וואס ער האט ארויסגעגעבן אין יאר 1810, וואס די קלאסישע האמעאפאטן פירן זיך לויט אים ביזן היינטיגן טאג ,
איין סימפטאם איין רעמעדי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאכדעם וואס האנעמאן האט אוועקגעשטעלט זיין ערשטן פרינציפ האט ער אוועקגעשטעלט נאך צוויי פרינציפן איינס איין סיפמטאם צוויי איין רעמעדי לויט דער שיטה דארף דער האמעאפאט אויסהערן דעם פאציענט אלעס ארום זיין לעבנס געשיכטע פון געבורט כדי צו פארשטיין דעם מענטש מיט אלע פראבלעמען פיזיש, געפיליש און גייסטיש און צוזאמען נעמען אלע סימפטאמען און געבן בלויז איין רעמעדי וואס איז דאס מערסטע צוגעפאסט פאר דעם געוויסן פאציענט, דאס הייסט ער דארף אים געבן די מעדיצין וואס וועט גורם זיין ביי א געזונטן מענטש די אלע סימפטאמען. דער האמעאפאט וועט געווענליך נעמען צו הילף א בוך מאטעריא מעדיקא וואס דארט ווערט אויסגערעכנט פארשידענע רעמעדיס פאר וועלכע צוזאמנעם פון סימפטאמען זי איז א היילונגסמיטל.
עס איז זעלבסט פארשטענדליך אז טאקע צוליב דעם דארף זיך א האמעאפאט זיך גוט אויסלערנען דעם פאך און אויך ארבעטן מיט א באזונדערן צוגאנג פאר יעדן פאציענט באזונדער און נאך א גאר וויכטיגע פונקט אז ווען א פאציענט קומט אריין צו א האמעאפאט דארף ער זיין אינגאנצן אפען און איהם פארציילן אלעס פון זיין לעבנס געשיכטע ארום און ארום ווייל אויב ער פארפעלט אפילו איין איינצעלהייט וואס ער האלט פאר נישט וויכטיג צו פארציילן אדער ער וויל עס גאר באהאלטן צוליב בושה אדער צוליב אנדערע סיבות קען עס צוברעגען אז די באהאנדלונג זאל אינגאנצן נישט ווירקן.
א ערשטע באזוך פון א פאציענט ביי אן האמעאפאט נעמט בערך צוויי שטונדע ביז ער קומט צו א גרונטליכער אפשאצונג אויף דעם פאציענט, און אויך נאכדעם נישט אלעמאל וועט ער פארשריבן א רעמעדי אויפן ארט טיילמיל וועט ער דאס וועלן איבערטראכן און אייך הייסן צוריקקומען א שפעטערדיגע צייט צו אפנעמען אייער רעצעפט , און ערשט הייבט זיך עס נאר אן, ווייל נאך נעמען די רעמעדי פאר א באשטימטע תקופה דארפט איהר נאכאמאל באזוכן דעם האמעאפאט צו איבערקוקן די אויפטוען פון דעם רעמעדי א.א.וו. .
אויך איז נישט פארהאן קיין מעגליכקייט פאר א ערשיינונג ווי אן אויערן האמעאפאט אדער אן אויגן האמעאפאט ווייל יעדער האמעאפאט דארף באטראכטן דעם גאנצן מענטש פון אלע זייטן און צוליב דעם איז אויך דא אסאך א גרעסערע מעגליכקייט פאר א טעות.
עס איז אינטערסאנט צו אנצייכענען אז א קלאסישער האמעאפאט מיט א אלאפאט קוקן אזוי אנדערש אויף היילונג און קראנקייט אז זיי קענען זיך כמעט נישט צונויפרעדן.
מאדערנע האמעאפאטיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די מאדערנע האמעאפאטיע קען מען אויך אוועקשטעלן אז מען נוצט די האמעאפאטישע שיטה אינאיינעם מיט דער אלאפאטישער שיטה. די שיטה ווערט אויך אנגערופן "האמאטאקסיקאלאגיע".[1][2] די שיטה איז אוועקגעשטעלט געווארן דורך א דייטשן דאקטער מיטן נאמען היינס היינריך רעקוועג, אינעם 20סטן יארהונדערט.
די שיטה האט נאר אנגענומען די ערשטע העמעאפאטישע טעאריע די געזעץ פון אייניגקייט אבער ווי אזוי צו באנוצן די שיטה האבן זיי אוועקגעשטעלט זייער אייגענע שיטה אנדערש ווי האנעמאן האט אוועקגעשטעלט , אויב אזוי איז זעלבסטפארשטענדליך אז דער צוגאנג פונם דאקטער און די באהאנדלונג פון אזא דאקטער וועט נישט אויסזעהן קיין סאך אנדערש ווי די צוגאנג פון א אלאפאט, און נאכמער איהר וועט טרעפן אסאך דאקטוירים וואס פראקטיצירן ביידע שיטות.
אויך ווי א פארזעצונג צו די שיטה איז דא היינט צי טאג צובאקומען האמעאפאטישע צוזאמשטעלינגען וואס זענען צונויפגעשטעלט צו היילן א קראנקייט צום ביישפיל א צוזאמשטעלונג פאר א לונגען אנצינדונג.
אהערשטעלן א רעמעדי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
האמעאפאטישע רעמעדיס קענען ווערן אהערגעשטעלט פון יעדע זאך וואס האט זיך אויפגעוויזן אז עס איז גורם אין א געזונטן מענטש געוויסע סימפטאמען.
דער מקור פון האמעאפאטישע רעמעדיס זענען מערסטענס פון פלאנצונגען מינעראלען און לעבעדיגע באשעפענישן אבער קיין שום זאך אין דער וועלט ווערט נישט אויסגעשלאסן אז מען זאל נישט מאכן פון איהר האמעאפאטישע רעמעדיס פאקטיש איז דער מקור פון 70% פון האמעאפאטישע רעמעדיס פון פלאנצונגען ( הערבס ) היינטיגע צייטן וערן רעמעדיס אויך געמאכט פון שעדליכע מאטריאלען ווי צום ביישפיל פון באצילן וויירעסעס און די רעמעדי ווערט באנוצט סיי לויט איהר סימפטאמען בילד און דורך מאדערנע האמעאפאטען פשוט צו היילן פון די שעדליכע מאטריאל א רעמעדי געמאכט פון באצילן זיך צו היילן פון א באצילן אטאקע די ערשטע זאך דארף ווערן קלאר פעסגעשטעלט גענוי וועלכע סימפטאמען די פלאנצונג צום ביישפיל איז גורם.
איר פארשפרייטונג און אנגענומען ווערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די האמעאפאטישע טעאריע איז דערווייל נישט איבערגעוויזן געווארן פאקטיש און טאקע צוליב דעם זענען די וויסנשאפטלער וואס מאכן אוועק די גרונדן וואס האמעאפאטיע האט אוועקגעשטעלט סיי אז דאס וואס טוט פאראורזאכן די סימפטאמען וועלן נישט היילן זיי נישט היילן און בעיקר מאכן זיי אוועק אז נאכן אויסמישן מיט וואסער טוט זי בכלל עפעס העלפן בשעת אז אין לעבערטארישע אינטערזוכונגען טרעפט מען גארנישט.
און לויט די אוועק מאכער די פאלן וואס עס העלפט יא איז עס נישט מער ווי א פלאצעבא.
די נאציאנאלע פארזיכערונג פירמעס אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע דעקן נישט קיין האמעאפאטישע באהאנדלונגען און טאקע צוליב דעם איז אנגענומען אין די וועלט אז האמעאפאטישע באהאנדלונג איז פיהל טייערער ווי די אללאפאטישער כאטש דער אללאפאטישער דאקטער נעמט געווענליך מער פאר זיין באהאנדלונג אבער דער פאציענט שפירט דאס נישט ווייל נישט ער צאלט נאר דער פארזיכערונגס פירמע , ביי די פריוואטע פארזיכערונג פירמעס איז יא פארהאן אז זיי זאלן דעקן האמעאפאטישע באהאנדלונגען.
די פעדעראלע FDA פון די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע האט אנערקענט אין האמעאפאטיע אלס א היילמיטל און האלט אן אויפזיכט אויף האמעאפאטישע רעמעדיס זינט יאהר 1938 , זיי ווערן ביי איר באטראכט אלס א מעדיצין אבער נאר אין א קאטעגאריע פון מעדיצין וואס קען פארקויפט ווערן אן א רעצעפט פון א דאקטער (OTC מעדיקאמענטן).
אבער מען דארף דא באטאנען אז עס איז נישט פארהאן קיינער וואס האלט אז א האמעאפאטיש רעמעדי קען שאטן זיכער נישט ווען זי איז שוין אפאר מאל געמישט מיט אנדערע פליסיגקייטן אז עס געפינט נישט קיין איין מאלעקול פון דעם אריגינעלן באשטאנדטייל.
און אויך לייגן זיי צו אז ווען דער האמעאפאט טוט דאס נישט אנצייכענען פארן פאציענט קען עס זיין גאר שעדליך.
דער האמעאפאטישער בליק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די האמעאפאטען פון זייער זייט האבן אן ענטפער אויף אלע טענות :
פאר אלעם זאגן זיי אז ווער עס פארשטייט ווי אזוי האמעאפאטיע ארבעט וועט גלייך פארשטיין אז האמעאפאטיע קען נישט און דארף נישט איבערגעוויזן ווערן פאקטיש אויף דעם וועג וואס די אללאפאטישע שיטה ווערט איבערגעוויזן , דער סבה פאר דעם איז ווייל ווי אויבן דערמאנט אז דער טעכנישע גאנג ווי אזוי האמעאפאטיע ווירקט אויפן קערפער איז אז ער וועקט אויף דעם קערפערס נאטורליכע היילונגס מיטל לויט דעם ווען א האמעאפאטישע רעמעדי ווערט אריין געטוען אינם קערפער וועט מען נישט זעהן קיין שום דירעקטע ווירקונג נאר מען וועט זעהן ווי פלוצונג ווערט ער געזונט אבער דער פארבינדונג מיטן רעמעדי ווערט נישט געזעהן דאס איז גורם אז כאטש אלע פארשונגען ווייזן אז אסאך מענטשען וואס האבן גענומען די רעמעדיס זענען געזונט געווארן מער ווי די מענטשען וואס האבן נישט גענומען גארנישט אדער נאר גענומען א פלעסיבא אבער וויבאלד עס ווירקט נאר אויף דעם אויבענדערמענטע וועג אויסערליך קוקט עס אויס בלויז ווי א פלעסיבא ווייל אלעמאל ווען עס ווירקט יא קען מען זיך שטעלן א פראגע ווער זאגט הונדערט פראצענט אז די רעמעדי האט דאס גורם געווען אויסער דעם וואס דער וויסענשאפטלער לויט זייער נייגונגען וועלן נישט אננעמען נאר א זאך וואס ווערט פאקטיש אויפגעוויזען.
נאך א וויכטיגע פונקט איז דא ביי האמעאפאטיע איז אז עס איז פיל שווערער פאר א האמעאפאט צו פעסטשטעלן ווי אזוי צו באהאנדלען דעם פאציענט ווי אויבן דערמאנט ווי ביי א אלאפאט ממילא מאכט זיך זייער אפט אז עס זענען פארהאן האמעאפאטען וואס טויגן נישט אומווייניגסטענס געזאגט.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
פארפלייצונג
א פֿאַרפֿלייצונג איז א נאטור-קאטאסטראפע ווען וואסער פארפלייצט א טרוקענעם שטח אין א קורצער צייט. א פארפלייצונג קען ווערן פון א שטורעם ווינט, אן ערדציטערניש אדער א טייך וואס פלוסט איבער אריבער זיינע ברעגן. א שטארקע פארפלייצונג קען גורם זיין שווערע פארלוסט פון פארמעגן און אפילו מענטשן קענען אומקומען צוליב דעם.
די תורה וויאזוי א מבול איז געקומען אין די צייטן פון נח ווען עס האט גערעגנט פערציק טעג אן אויפהער און האט פארפלייצט די וועלט.
סארטן פארפלייצונגען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
טייך פארפלייצונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א סך טייכן איבער דער וועלט פארפלייצן פון צייט צו צייט, אדער צוליב שווערע רעגן, אדער צוליב שמעלצן פון א סך שניי. דאס פאסירט גאנץ אפט וואו דער טייך קומט אראפ פון א בארג.
צונאמי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – צונאמי
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
וויליאם באקלי
וויליאם פרענק באקלי (24סטן נאוועמבער, 1925 - 27סטן פעברואר, 2008), באקאנט אלס ביל באקלי איז געווען אן אמעריקאנער פארפאסער, שרייבער און קאנסערוואטיווער קאמענטאטאר. ער האט געשאפען די פאליטישע צייטשריפט נעשאנעל רעוויו אין 1955.
ער ווערט באטראכט אלס דער וואס האט אויפגעלעבט קאנסערוואטיזם און מאכן עס פאר אינטעלעקטואלער באוועגונג נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, זייענדיג א בארימטער און טאלאנטפולער שרייבער, אין די צייטן ווען ליבעראלן האבן דאמינירט די אינטעלעקטואלע וועלט, אראפלייגדיג דעם פונדאמענט פאר די מאדערענע אמעריקאנער קאנסערוואטיווע פרעזידענט קאנדידאטן בערי גאלדוואטער און ראנאלד רעיגען.
ער איז געבוירן אין ניו יארק און אלס קינד האט ער געלערנט אין ענגלאנד.


text:
זשורי
א זשורי איז אן איינגעשוואוירענער קערפער פון ציווילע מענטשן וואס ווערן גערופן צו צו הערן די פאקטן און באווייזן און געבן א (פסק) אין א פראצעס אדער אן אנדער ענין. דער ריכטער מוז געבן אן אורטייל לויטן פסק פונעם זשורי.
דער ווערדיקט ווערט געפסקנט אדער מיט א רוב אדער מיט אלע מסכים, לויט די געזעצן פונעם לאנד. אין רוב לענדער האט א זשורי 12 מענטשן (אבער אין סקאטלאנד 15). בדרך כלל אלע מענטשן אין א געוויסער שטאט (אחוץ די וואס זענען צו יונג אדער צו אלט) קענען ווערן גערופן צי דינען אלס זשוריסט; ווער עס איז גערופן האט די פליכט צו קומען צום געריכט. פאר יעדן פראצעס קלויבט מען די זשורייסטן פון די וואס זענען יענעם טאג גערופן צו דינען.
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע זשוריס זענען געווארן אויפגעשטעלט אין ענגלאנד אין יאר 1166.
וואס איז א זשורי?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א זשורי איז א קערפערשאפט פון דורכשניטלעכע מענטשן וועלכע ווערן אויסגעקליבן דורך דער יוסטיץ סיסטעם פונעם לאנד אדער שטאַט צו דינען אלס די זשורי פאר א געריכטליכע משפט. די זשורי באשטייט געווענליך פון 12 מענטשן און נאך צוויי אויף רעזערוו וועלכע זיצן אויף א ספעציעלע פלאטפארמע און דארפן מיטהאלטן א משפט פון איינעם וועמען זיי קענען נישט און זענען בכלל אומבאקאנט מיט די לעגאלע בארעכטיגונגן און שטראפן וואס גרעניצט זיך מיט דעם משפט.
זיי הערן אויס אלע טענות ומענות פון ביידע צדדים און אלע עדות וועלכע זענען פאראן קעגן און צו פארטיידיגן דעם אנגעקלאגטן. דער ריכטער דינט ווי זייער לערער און לערנט זיי אויס וויאזוי צו נוצן דאס געזעץ לויט די אינפארמאציע וואס זיי באקומען דורכאויס דעם משפט. ווען אלע צדדים זענען פארטיג מיט זייערע באווייזונגן וועלן די זשורי זיך צוזאמענקומען אין א ספעציעלע צימער וואו זיי שמועסן איבער די פרטים און באשליסן אויב דער אנגעקלאגטער איז שולדיג אדער נישט. דאס זעלבע איז ביי א ציווילער געריכט וואו זיי וועלן באשליסן ווערט עס איז גערעכט און ווער עס דארף באצאלן.
יעדע זשורי מיטגלידער דארף זיין ביי יעדע הירינג און אויסהערן די טענות וואס קומען פון די צדדים. פארשטייט זיך אז א זשוריסט מוז זיין אומפארטייאיש וואס מיינט אז קיינער מעג נישט זיין קיין קרוב אדער פריינט צו דעם אנגעקלאגטן אדער צו דעם אנקלעגער און קיינער מעג אויך נישט אפמאכן זיין מיינונג ווילאנג אלעס איז נישט פארטיג.
די אדוואקאטן וועלכע רעפרעזענטירן די צדדים אין געריכט און אויך דער ריכטער קענען יעדע צייט באשליסן אז איין זשוריסט טויג נישט פאר סיי וועלכע נארמאלע סיבה און זיי וועלן יענעם ארויסווארפן. א זשורי מוז זיין 100 פראצענט אומפארטייאיש אויף אזוי ווייט אז יעדע זשורי מוז באשטיין פון מענער און פרויען און עס מעג נישט באשטיין פון נאר שווארצע ביי די משפט פון א ווייסן און דאס זעלבע פארקערט.
היינט צו טאג איז יעדער בארעכטיגט צו זיין א זשוריסט און מען דארף נישט האבן קיין ספעציעלע כשרונות דערצו אזוי לאנג מען איז גרייט אויסצוהערן און צולייגן קאפ צו דעם משפט. אמאל האבן נאר ווייסע מענער געקענט זיין אין א זשורי אבער אין די לעצטע 80 יאר האבן אויך פרויען און שווארצע באקומען די רעכט פונקט ווי אלע זייערע רעכטן וועלכע זיי האבן דעגרייכט דורכאויס די יארן.
פארוואס א זשורי?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קאנסטיטוציע פון די פאראייניגטע שטאטן גאראנטירט יעדן סיטיזן א רעכט צו זיין אין א זשורי אין קרימינאלע און ציווילע געריכטן. די רעגירונג זאגט אירע סיטיזנ'ס אז דאס איז אן ערע פאר יעדן איינעם אז די קאנסטיטוציע גיט אים די רעכט און כבוד צו רעפרעזענטירן און באשליסן אין א משפט אין וועלכע א צווייטער סיטיזן ווערט אנגעקלאגט.
אויף די פראגע פארוואס מען איז געצווינגן דערצו? זאל דאס זיין נאר פאר וואלונטירן? איז דער ענטפער אז אויב דאס וואלט געקענט ארבעטן דורך א וואלונטיר סיסטעם וואלט די רעגירונג נישט פארלאנגט יעדן צו קומען נאר וויבאלד מען מוז האבן יעדן איז עס א פארלאנג וועלכע איז געווארן געזעץ און קיינער קען זיך נישט ארויסדרייען דערפון נאר אויב ער האט שטארקע סיבות דערצו.
יעדער מענטש דארף זיך אויס'משלן אויב עס וואלט אים געווארט א משפט וואלט ער דאך זיכער געוואלט אז נארמאלע מענטשן וואס זענען פונקט ווי אים זאל אים פארשטיין און פארטיידיגן. אויב ער וויל דאס האבן דעמאלט דארף ער דאס אויך געבן פאר א צווייטן ווען עס קומט זיין רייע וועלכע קומט געווענליך נישט אויס מער ווי איינמאל אין לעבן. אין אנדערע ווערטער איז א זשורי אן אנטיילנעמונג וועלכע דער דורכשניטליכער סיטיזן קען האבן אין די ארבעט פון די רעגירונג.
אמעריקע איז אבער נישט די וואס האבן אויסגעטראפן די זשורי סיסטעם עס איז נאך אן אלטער קאנצעפט וועלכע גייט צוריק הונדערטער יארן צוריק אין אייראפע ווען אסאך קעניגן האבן אויפגענומען ציווילע מענטשן צו מאכן באשלוסן אין געריכטליכע ענינים כדי צו הערן דעם דעת בעל הבית וועלכער פארשטייט דאס בעסטע, אין א געוויסן וועג.
אין א טיפער'ן טראכט איז א זשורי זייער א גערעכטע זאך ווייל דער גערעכטיקייט סיסטעם איז נאר א סיסטעם וועלכע דארף גיין לויט די פארשריפטן וועלכע עס איז אויסגעשטעלט צו גיין און עס קען פארזען אסאך זאכן. די זשורי זענען א גרופע פון נארמאלע דורכשניטליכע מענטשן וועלכע באטראכטן אלע אינפארמאציע און עדות'שאפטן און נוצן זייער פשוט'ן דעת אויב יענער איז שולדיג אדער נישט. כאטש דער ריכטער קען אורטיילן אנדערש ווי די זשורי האט באשלאסן איז אבער כמעט נישט פאראן אזא זאך ווייל דער ריכטער לערנט די זשורי וויאזוי צו נוצן די אינפארמאציע וואס זיי זעען און וויאזוי צו נוצן די טראכטונגן לויט דאס געזעץ.
דאס איז פארשטענדליך מיט'ן שכל הישר. אבער קיינער קען נישט זאגן א עס איז א 100 פראצענטיגע ריכטיגע זאך ווייל נאך אלעם זענען די זשוריסטן מענטשן מיט געפילן וועלכע קענען פארקוקן אויף פאקטן און עדות'שאפטן געבויט אויף זייערע געפילן צו דעם אנגעקלאגטן אדער אנקלעגער.
אבער יעדע זאך גייט ביידע וועגן. עס איז מעגליך אז די געפילן פון א זשורי וועט אנקלאגן איינעם וואס איז אומשולדיג, געבויט אויף די געפילן וואס זיי האבן צו דעם אנקלעגער אדער ווייל דער אנגעקלאגטער איז א מענטש וואס באנעמט נישט א צווייטנס געפילן. און פארקערט קענען זיי באפרייען איינער וואס איז יא שולדיג נאר צוליב די געפילן צו יענעם.
די אונטערשטע שורה איז אז יעדע וועג וואלט נישט געווען 100 פראצענט גערעכט. די יוסטיץ סיסטעם וואלט געקענט באפרייען שולדיגע און באשולדיגן פרייע און אויך די זשורי איז אזוי. אבער אמעריקע'ס קאנסטיטוציע איז געבויט אויף דעם אז יעדער איז אומשולדיג אזוי לאנג ווי מען ווייזט נישט איבער אז ער איז יא שולדיג (אינאסענט אנטיל פראווען גילטי). מיט יעדע סארט סיסטעם וועט אויסקומען טעותים און וויבאלד מיט א זשורי סיסטעם וועלן ענדערש שולדיגע גיין פריי ווי פרייע באשולדיגט ווערן, איז דער סיסטעם יא גערעכט לויט די קאנסטיטוציע און דאס איז דאס בעסטע וואס מען קען האבן. אוודאי קען אמאל א זשורי זיין פארטייאיש קעגן איינעם, אבער אין אלגעמיין זענען זיי נארמאלע מענטשן וועלכע רעכנען זיך מיט יענעמ'ס געפילן און וועלן זוכן אלע וועגן וויאזוי יענעם צו באפרייען אזוי לאנג ווי עס איז נישט פאראן קיין באווייזן אויף פארקערט.
דאס אויסוועלן א זשורי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א זשורי וועט אויסגעקליבן לויט א גורל פון ליסטעס וועלכע דאס געריכט פארמאגט וועלכע זענען אנגענומען צו דינען אין די זשורי. בעפאר א משפט ווערט גערופן א פאנעל וועלכע איז א גרעסערע גרופע מענטשן פון די ליסטעס וועלכע שטעלן זיך צום ריכטער און דער ריכטער מיט זיינע עקספערט געהילפן באשליסן ווער פון זיי עס איז מער קוואליפיצירט צו זיין אין די זשורי און די וועלן זיי אויס און די אנדערע קענען צוריק אהיימגיין.
רוב מענטשן קענען זיין אין א זשורי אזוי לאנג ווי זיי זענען אמעריקאנער סיטיזנ'ס אן קיין קרימינאלע רעקארד און א דורכשניטליכער נארמאלער מענטש. דער ריכטער באטראכט גוט יעדן פון זיי און אויך די אדוואקאטן פון ביידע צדדים גיבן זייער באשטעטיגונג אויף יעדע איינע פון זיי. יעדע קלייניקייט וועלכע געפעלט נישט דעם ריכטער אדער איינע פון די צוויי צדדים וועט מען יענעם באלד ארויסווארפן ווייל א זשורי דארף זיין 100 פראצענט אומפארטיאיש און געפעלן פאר יעדן און יעדער ריכטער וויל אנהייבן דעם משפט מיט די צופרידנהייט פון ביידע צדדים.
די פעדעראלע רעגירונג און אויך יעדע סטעיט באזונדער פארמאגן ליסטעס וועמען מען קען רופן פאר די זשורי. די ליסטעס ווערן אויסגעארבעט דורך די אפישעלס וועלכע זענען באקאנט אלס די קאמישאנערס אוו דזשורארס.
יעדער קען זיין גערישט אז מען וועט אים אמאל רופן פאר א זשורי דינסט און עס איז זייער שווער זיך ארויסצודרייען דערפון. אויב מען האט מזל רעדט זיך עס פון א משפט וועלכע געדוערט נאר איין טאג. אבער טיילמאל קען מען פונקט אויספאלן אין א זשורי פון א משפט וועלכע שלעפט זיך וואכן און חדשים און מען מוז בלית ברירה בלייבן דערין ביז די ענדע נישט קיין חילוק צי מען איז א פארנומענער מענטש אדער נישט. די רעגירונג צאלט פאר די שאדן וואס מען האט פון נישט ארבעטן און זי פארזיכערט צוריק די זעלבע דזשאב פאר יעדן ארבעטער און קיין איין בעל הבית קען נישט זאגן אז ער וויל נישט צוריקנעמען דעם ארבעטער ווייל ער האט פארפעלט עטליכע וואכן.
יעדע זשורי באשטייט פון לאקאלע רעזידענטן און עס איז נישט פאראן אזא זאך אז א מענטש פון איין סטעיט זאל דינען אין א זשורי פון אן אנדערע סטעיט. רוב מאל וועט דאס געריכט זיכער מאכן אז די זשוריסטן וואוינען נישט צו ווייט כדי עס זאל זיי נישט אנקומען שווער צו קומען אין געריכט צו יעדע הירינג.
טייל סטעיטס געבן די ברירה פאר מענטשן צו קומען אין געריכט צו א באשטימטע טאג אין יאר און אויב עס איז פונקט נישט פאראן קיין פארלאנג פאר א זשורי יענעם טאג האט מען מיט דעם יוצא געווען און מען איז פארזיכערט פון ווערן נאכאמאל ערוועלט ביז איין יאר. אויב מען ווערט יא באשטימט צו א משפט באקומט מען אויך די זעלבע גאראנטי אפילו אויב די משפט האט זיך נאר געצויגן עטליכע שטונדן.
די פונקציעס פון א זשורי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איינמאל דער ריכטער און ביידע צדדים זענען צופרידן פון די זשורי אויסוואל שווערט מען זיי אלע איין אז זיי זענען נישט קיין פאמיליע מיטגלידער אדער גוטע פריינט און וועלן נישט נעמען קיין פארטייאישע שטעלע אדער נעמען שוחד פון איינע פון די צדדים. ווען די איינשווערונג איז פארטיג הייבט מען אן דעם משפט. אין גענעראל איז דער פראצעדור פון געריכט איינגעטיילט צו דאס געריכט און די זשורי אז דאס געריכט באטראכט אלע אינפארמאציע לויט'ן געזעץ און די זשורי באטראכט אלעס לוט די פאקטן. דאס טייטש אז דער ריכטער באשליסט אויב אן עדות איז ווערט צו זיין אן עדות און די זשורי באשליסט אויב די אינפארמאציע פון די עדות שטימט מיט'ן פאקט פון זייער אינפארמאציע און איז ווערט צו נוצן צו איינע פון די צוויי צדדים. ווי פריער דערמאנט איז דאס נאר אזוי איינגעשטעלט אין גענעראל אבער דער ריכטער האט שטענדיג די אויבערהאנט אויף די זשורי און ער קען איבערדרייען זייערע ווערטער אויב ער פארמאגט גענוג סיבות דערצו. דער ריכטער קען אויך באשליסן צו נוצן די פאקט פון די עדות אן פרעגן די זשורי אויב זיי זענען אויך מסכים דערצו.
ווען אלע אינפארמאציע און עדות'שאפטן זענען פארטיג וועלן די אדוואקאטן פאר ביידע צדדים זיך פארשטעלן פאר די זשורי מיט א סך הכל פון די אינפארמאציע און דאס אויסטייטשן לטובת זייער קליענט. ווען ביידע זענען פארטיג וועט דער ריכטער ערקלערן די זשורי וויאזוי צו נוצן דאס געזעץ אין דעם משפט כדי זיי זאלן קענען גרינגער און ריכטיגער מאכן זייער באשלוס. דערנאך וועט דער ריכטער רעטייערן פון געריכט צו געבן צייט פאר די זשורי פאר דעליבערעישאנס.
אין די דעליבערעישאנס קומען זיך אלע זשוריסטן צוזאם אין א ספעציעלע צימער אין געריכט און גייען איבער אלע זייערע אינפארמאציע וואס זיי האבן און נעמען זיך א פירער איבער זיי, געווענליך וועמען יעדער באשטעטיגט אז ער איז דער קלוגסטער אדער עלטסטער זשוריסט אין די זשורי. ווען די זשורי דעגרייכט אן אורטייל וועט דאס געריכט צוריקגערופן ווערן און די דער אנפירער פון די זשורי וועט אויפליינען דעם אורטייל וועלכע וועט אין א ציווילע משפט געבן די גערעכטיקייט פאר דעם תובע אדער נתבע און אין א קרימינאלע משפט וועלן זיינע ווערטער זיין שולדיג אדער נישט שולדיג. ווען ער איז פארטיג מיט זיין סטעיטמענט ווערט דער ריכטער פרעגן פון יעדן זשוריסט באזונדער אויב ער איז מסכים מיט דעם אורטייל און דערנאך וועט דער ריכטער באשליסן וויאזוי ענדגילטיג צו אורטיילן די הארבקייט פון דעם שטראף אין א קרימינאלע משפט און די ווערט אדער קנסים אין א ציווילע משפט.
די זשורי באקומט א באשטימטע צייט ווילאנג זיי קענען זיך דורכשמועסן צו דעגרייכן אן אורטייל. אויב זיין קענען זיך נישט אויסגלייכן וועט דאס זיין א געהאנגענע זשורי און דער ריכטער וועט אין רוב פעלער פארלאנגן מען זאל גענצליך איבערמאכן דעם משפט מיט א נייע זשורי.
איינמאל דער אורטייל פון די זשורי ווערט פארגעליינט וועט דער ריכטער דארפן אורטיילן לויט זייער באשלוס אזוי לאנג ווי ער האלט אז זייער אורטייל שטימט מיט'ן געזעץ. אויב נישט האט ער די כוח דאס איברצודרייען און אורטיילן אנדערש ווי זיי זאגן. איינמאל זיין פסק איז ארויסגעגעבן קען מען שוין נישט צוריקדרייען אפילו אויב עס קומט אן נייע אינפארמאציע און די איינציגסטע שאנס איז אן אפיעל געריכט וועלכע וועט באטראכטן אלע אינפארמאציע און אויך דער פסק פון דעם ערשטן ריכטער און נאר אויב ער וועט איינזען דערין א טעות וועט ער אקצעפטירן די קעיס און איבערמאכן דעם גאנצ'ן משפט מיט די זעלבע און אויך פרישע אינפארמאציע.
די זעקסטע אמענדמענט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די זעקסטע אמענדמענט פון די אמעריקאנער קאנסטיטוציע ליינט זיך ווי פאלגענד:
"אין אלע קרימינאלע אנקלאגעס, זאל דער אנגעקלאגטער באקומען די רעכט צו א שנעלע און פובליק משפט דורך אן אימפעריעל זשורי פון די סטעיט אדער דיסטריקט וואו די פארברעכן איז דורכגעפירט געווארן. די דיסטריקט אין וועלכע דאס געזעץ איז געבראכן געווארן זאל ווערן אינפארמירט איבער די נאטור פון דעם פארברעכן און די דעטאלן פון די אנקלאגע. דער אנגעקלאגטער זאל ווערן קאנפראנטירט דורך די עדות קעגן אים און אויך עדות וועלכע זענען פאר זיין טובה זאלן אויפטרעטן. אויך זאל דער אנגעקלאגטער באקומען הילף זיך צו פארטיידיגן".
דער אמענדמענט איז קורץ און שארף און זאגט קלאר אז יעדער קרימינאלער האט די רעכט צו פארלאנגן א זשורי משפט און יעדע עדות מוז אויפגעברענגט ווערן. די קאנסטיטוציע זאגט אויך אז דער אנגעקלאגטער זאל שטענדיג פארטיידיגט ווערן און אויב ער האט נישט ווער עס זאל אים פארטיידיגן זאל דאס געריכט אים דאס צושטעלן פאר זיינע רעכטן. נאך א כלל וואס מיר זעען אין די קאנסטיטוציע איז דאס יעדע געריכטליכע משפט דארף לעגאל פארקומען אויף דעם ארט וואו די פארברעכן איז דורכגעפירט געווארן.
ארגינעל האט די קאנסטיטוציע נאר געגעבן א זשורי אין די קרימינאלע געריכט אבער שפעטערדיגע ענדערונגן האבן דאס איינגעשטעלט אויך אין די ציווילע געריכט און ביז היינט איז די געריכט פאר יונגע (דזשואווינאל) און פאמיליע געריכט געבליבן אן די זשורי סיסטעם.
קען מען זיך ארויסדרייען?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ארום 10 מיליאן איינוואוינער ארום דאס לאנד באקומען א זשורי הזמנה דורכאויס א יאר און ווייניגער פון 200,000 וועלן אין די ענדע דינען אלס א זשורי. 4 פון יעדע 5 מענטשן וואס קומען אן אין געריכט מיט א זשורי הזמנה ווערן אוועקגעשיקט נאך איין טאג. די איינגעלאדענטע פרובירן זיך ארויסדרייען מיט אלע סארט תירוצים און טייל פון זיי ווערן אומקוואליפיצירט דורך דאס געריכט. רוב מענטשן ווילן נישט דינען אלס א זשורי און די וואס זענען יא מסכים ווילן פונקט נישט ווען מען רופט זיי ווייל דעמאלט זענען זיי פארנומען. כאטש רוב זשוריסטן דינען צווישן 3 און 5 טעג זענען אבער רוב באזארגט איבער פארלירן געלט און דאס איז דער נומער איינס סיבה פארוואס מענטשן דרייען זיך ארויס דערפון.
יעדער וואס באקומט אן הזמנה דורך די פאסט וועט באקומען א נומער וואו מען קען רופן פאר מער אינפארמאציע. די יוסטיץ סיסטעם לאזט אפשטופן א זשורי דינסט איינמאל נאכדעם וואס דער איינגעלאדנטער שטעלט זיך פאר א ריכטער צו ערקלערן די תירוצים פארוואס מען קען נישט יעצט דינען אין די זשורי. דער צווייטער מאל מען ווערט אויסגעקליבן איז שוין נישט פאראן קיין שום תירוץ און מען מוז אויפטרעטן בלית ברירה.
רוב מענטשן וועלכע באקומען א זשורי הזמנה ענטפערן א תירוץ אויפ'ן פאפיר און שיקן דאס צוריק דורך די פאסט. אין אזא פאל איז עס נאר גענוג אפצושטופן אויף א נייע געלעגנהייט ווען מען וועט זיך מער נישט קענען ארויסדרייען. ביים צווייטן מאל אויב מען וויל זיך נאך אלץ ארויסדרייען דארף מען זיך שטעלן פאר א ריכטער וועלכער קען באשטראפן די וואס ווילן נישט גיין און וועט געבן א לעקציע איבער דאס וויכטיקייט פון די זשורי סיסטעם. אזויווי יעדע אנדערע וואלונטיר זענען פאראן גענוג מענטשן וועלכע זענען וויליג צו דינען אין א זשורי אבער דאס געזעץ זאגט אז דאס מוז אויסדערוועלט ווערן על פי גורל כדי עס זאלן שטענדיג זיין זשוריסטן פון אנדערע סארטן צו געבן א יושר'דיגן משפט פאר יעדן איינעם.
יעדע שטאַט האט זיך זיינע אייגענע געזעצן וועלכע באשיצן ארבעטער פון ווערן אויפגעזאגט אדער באשטראפט דורך זייערע ארבעט'ס געבער און עס זענען פאראן באזונדערע באשיצונג פאר לערערינ'ס און סטודענטן וועלכע ווערן אפטמאל אויסדערוועלט אלס א זשורי.
אין רוב שטעט באקומען די זשוריסטן א קארגע 15 ביז 20 דאלאר פער טאג אלס קאמפענסאציע אין צוגאב צו שאדן וואס עס קאסט צו קומען אין געריכט מיט אן אויטא אדער אנדערע טראנספארטאציע מיטל. עס זענען פאראן סטעיטס וועלכע צאלן מער אבער אין רוב פעלער באקומט מען נאר די מינימום.
וויבאלד אלע געריכטן ווערן אדמיניסטרירט אויף די ענגלישע שפראך קען מען נאר זיין א זשורי אויב מען קען רעדן און פארשטיין ענגליש. אויב איינער וואס קען נישט קיין ענגליש באקומט אן הזמנה דארף ער זיך שטעלן פאר א ריכטער און ערקלערן אז ער קען נישט קיין ענגליש און נאר דער ריכטער קען אים דעקוואליפיצירן.
עלטערן וועלכע האבן קליינע קינדער קענען זיך גרינג ארויסדרייען פון די זשורי און א ריכטער וועט דאס אפשטופן אויף א פרישער געלענגנהייט אדער דעקוואליפיצירן וואס מיינט אז מען איז מעגליך פטור פון זשורי פאר א גאנץ לעבן.
איינער וועלכער איז שוין איינמאל אויסגעוועלט געווארן פאר א זשורי וועט געווענליך נישט גערופן ווערן נאכאמאל ביז נאך א יאר. אויב איינער ווערט יא גערופן נאכאמאל אינעם זעלב'ן יאר האט ער די רעכט דאס אפצואווארפן אדער אויב עס איז שוין איבער א יאר פון זיין ערשטע זשורי דינסט וועט יא מוזן נאכאמאל ערשיינען.
דאס געזעץ פארלאנגט פון יעדן צו דינען אלס א זשורי אפילו אויב מען געפינט זיך אין ספעציעלע אומשטענדן. מען קען טיילמאל זען זשוריסטן אין ווילטשעירס, מיט ספעציעלע הערונג מאשינען, און אנדערע זאכן. דאס געריכט מוז לעגאל צושטעלן די נויטיגע אקאמאדאציעס פאר זשוריסטן אין ספעציעלע אומשטענדן און אויב זיי קענען דאס נישט צושטעלן ווערט מען אויטאמאטיש דעקוואליפיצירט.
איין טאג אדער איין משפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
יעדער וואס וויל איינגיין אין דעם סיסטעם דארף אנרופן דאס געריכט וועלכע וועט אים באשטימען א טאג אין יאר וועלכע איז זיין טאג צו קומען אין געריכט דינעם אלס א זשורי. אויב עס מאכט זיך פונקט יענעם טאג נישט קיין משפט וועלכע דארף א זשורי איז מען פטור דערפון פאר איין יאר. דער סיסטעם האט די בענעפיטן אז דאס געריכט איז פארזיכערט אז יעדן אינדערפרי וועלן א געוויסע צאל מענטשן אנקומען אין געריכט און זיי וועלן שטענדיג האבן גענוג זשוריסטן אויב עס פעלט זיך אויס. די ארבייטער און זייערע ארבעטס געבער פארדינען נאך מער דערפון ווען זיי ווייסן וועלכע טאג דער ארבייטער וועט פעלן און מען קען זיך אויסרעכנען מיט די ארבעט און אויסשטעלן נייע סקעדזשועלס אויב דער ארבייטער וועט אויפגענומען ווערן.
נאכ'ן משפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באלד ווען א משפט איז פארטיג מיט'ן ריכטער אויפליינען אן אורטייל, ווערן אלע זשוריסטן אויסגעטיילט א צערטיפיקאט פאר זייער סערוויס און זיי ווערן באלד באפרייט און קענען אהיימגיין. אין פעלער פון א פובליק משפט וועלכע מערערע מענטשן האלטן מיט וועט די מידיא געווענליך בעטן די זשוריסטן זיי זאלן ענטפערן אויף זייערע פראגעס. אין די פרייע אמעריקע האבן די זשוריסטן די רעכט צו ענטפערן אויף אלע סארט אינפארמאציע וואס זיי ווייסן און אויב זיי ווילן נישט קענען זיי אוועקשפאצירן פון די רעפארטער.
עס איז א נארמאלער זאך אז די זשוריסטן געבן זיך די טעלעפאן נומערן איינע פאר די אנדערע פאר שפעטערדיגע קאמיוניקאציע וועגן די משפט וועלכע זיי האבן מיטגעהאלטן. וויבאלד דורכאויס די משפט קענען זיי נישט רעדן צו קיינעם איז זיי זייער אינטערעסאנט דאס איבערצושמועסן שפעטער נאכדעם וואס זיי רעדן צו אנדערע מענטשן דערוועגן. אין געוויסע פעלער וועלן די זשוריסטן אנרופן פרעמדע מענטשן וועלכע האבן געהאט ענליכע פעלער און וועלן זיך אדורכשמועסן וויאזוי יענער האט באהאנדלט די אינפארמאציע. פארשטייט זיך אז יעדער זשוריסט האט די רעכט אפצוהאקן און פארגעסן פון יעדן איינעם און אויב די מידיא אדער אנדערע מענטשן פייניגן אים דערנאך וועט אים דער ריכטער ארויסהעפלן מיט לעגאלע שריט.
א זשורי קען מיטהאלטן אלע סארט משפטים און טיילמאל קענען טייל זשוריסטן איבערגענומען ווערן מיט עמאציאנאלע געפילן איבער די מאס אדער אנדערע פסכילאגישע אטאקעס. אין אזא פאל וועט די רעגירונג צושטעלן סאציאלע סערוויס צו העלפן די עפעקטירטע.
ווען עס האנדלט זיך פון ערנסטע קרימינאלע משפטים וואו עס ווערן פאראורטיילט גרויסע פארברעכער וועלכע זענען פארבינדן צו קרימינאלע גרופעס (ווי מאפיא אדער ענליך) דעמאלט וועלן אלע אינפארמאציע פון די זשורי געהאלטן ווערן אין געהיים און קיינער וועט קיינמאל נישט וויסן ווער זיי זענען געווען. אין נארמאלע משפטים ווערט יא די זשורי געזען ווייל דאס געזעץ פארלאנגט אז עס זאל זיין א אפענע משפט אין וועלכע די אנקלעגער און אנגעקלאגטע זאלן קענען זען ווער זענען זייערע פאראורטיילער. אין יעדע פאל אויב א זשוריסט שפירט אז ער/זי איז אין פחד צוליב סיי וועלכע סיבה קען מען דאס איבערגעבן פאר'ן ריכטער און דער ריכטער וועט באשליסן וואס מען זאל טאן.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
אריאן
אריאן סי.אי.ווי. איז נאס"א'ס געפלאנטע קאסמאס פראגראם וועלכע וועט ערזעצן דעם קאסמאס שאטל ווען ער גייט ארויס פון באניץ אין 2010.
אינהאַלט
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער ספעיס שאטעל איז געווען איינע פון די גרעסטע טריאומפן פון נאס"א ווען עס איז אריינגעשטעלט געווארן אין סערוויס זייענדיג די ערשטע פראגראם אין וועלכע א רייזע אין דעם קאסמאס איז געטאן געווארן דורך א שאטל וועלכע האט געקענט גיין און קומען ווי א פליגער נאכאמאל און נאכאמאל מיט ווייניג פראבלעמען.
די ערשטע יארן זענען געווען א שטארקער דערפאלג ווען נאס"א האט דורכגעפירט מיסיעס יעדע עטליכע מאנאטן מיט איין אומגלוק אין 1986. די צווייטע עקסידענט איז ערשט פארגעקומען אין 03' אבער מיט דעם האט זיך אנגעהויבן א רייע פראבלעמען און נאס"א איז געקומען צו די החלטה אז דער פראגראם איז שוין צו אלט און דארף ערזעצט ווערן מיט א נייע מער פארגעשריטענע פראגראם.
די נייע ספעיס קרעפט ווערט דערווייל גערופן די אריאן קרו עקספלארעישן וויעקהל און וועט באמת זיין צוויי באזונדערע ספעיס שיפן:
די קרו עקספלארעישן וויעקהל (סי-אי-ווי) וועט טראנספארטירן צווישן 4 און 6 אסטראנאטן.
די קארגא לאנטש וויעקהל ( סי-על-ווי) וועט ארויפטראגן שווערע משאות און אויך עטליכע אסטראנאטן אויב עס וועט אויספעלן.
די נייע ספעיס שיף וועט נישט זיין קיין שאטעל נאר ענדערש א ראקעט ווי די ספעיס שיפן וועלכע נאס"א האט גענוצט אין די 60'גער יארן. אבער מיט דעם וועט נאס"א נישט צוריק פאלן אין טעכנאלאגיע ווייל נאס"א וויל בויען א פראגראם וועלכע זאל זיין ביליג און זאל אנהאלטן מיט א זיכערהייט פאר לאנגע יארן כדי מען זאל קענען זיך מער אפגעבן מיט ספעיס אופדעקונגן ווי איידער זיין פארנומען מיט די טראנספארטאציע טייל. נאס"א וועט נוצן די טעכנאלאגיעס פון דעם אפאלא און ספעיס שאטעל פראגראם וועלכע וועלן אינאיינעם זיין זייער פארזיכערט און גרינג צו באנוצן פאר דעם לאנגן טערמין.
די סי-אי-ווי יסודות[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די הויפט סיסטעמען אינעם אריאן וועלן זיין פיל מער פארגעשריטן ווי די געוועזענע ספעיס שיפן, אריינרגערעכנט די ענערגיע קראפט, נעוויגאציע, לעבנ'ס שטיצע, קאמיוניקאציע, און קאמפיוטערס.
די סי-אי-ווי וועט באשטיין פון דריי הויפט טיילן: א קאפסול אין וועלכע די אסטראנאטן וועלן זיצן, א סערוויס אפטיילונג אין וועלכע די קאנטראל סיסטעמען וועלן זיין, און א בוסטער וועלכע וועט ארויפשיסן די אריאן אין ספעיס.
נאס"א וועט ארגינעל בויען צוויי סארט דעזיינס פון די הויפט אפטיילונגן, איינס צו שיקן אויף מיסיעס אין ספעיס, און די צווייטע צו שיקן אויף מיסיעס צו די לבנה. ביידע מאדעלן וועלן אויסקוקן ענליך צו די אפאלא ספעיס שיף און וועט צוריק פאלן צו די ערד'ס אטמאספערע פיל שנעלער ווי די ספעיס שאטעל און אזוי פארמינערן די סכנה פון דורכרייסן די אטמאספערע וואו די ספעיס שיפן גייען דורך א שווערע היץ.
די אריאן סי-אי-ווי וועט זיין גרעסער און מער פארגעשריטן ווי די אפאלא ספעיס קרעפט. עס וועט זיין דריי מאל אזוי גרויס צו קענען נעמען מער אסטראנאטן און מער וואג ווי דער ספעיס שאטעל. די אפאלא ספעיס קרעפט איז געווען אינגאנצן 3.9 פיס אין דיאמעטער ווען די אריאן וועט זיך מעסטן 16.5 פיס אין דיאמעטער.
אנדערש ווי די אפאלא ספעיס קרעפט וועלכע'ס קאמאנד אפטיילונג האט מען נאר געקענט נוצן פאר איין מיסיע, וועט די אריאן קאמאנד אפטיילונג קענען איבערגענוצט ווערן 10 מאל נאכאנאנד. דאס איז צוליב די נייע טעכנאלאגיעס וואס נאס"א וועט נוצן צו באשיצן דעם ספעיס קרעפט פון די שטארקע היץ וועלכע עס רייסט אדורך קומענדיג צוריק פון ספעיס אריין אין די וועלט'ס אטמאספערע.
אין די אפאלא פראגראם איז די מאטריאל אפגענוצט געווארן יעדעס מאל די ספעיס קרעפט איז צוריק אראפגעקומען און מער האט מען דאס נישט געקענט נוצן. אינעם שאטעל פראגראם האט נאס"א גענוצט סערעמיק טיילס און טעהרמאל אינסולעישן פאום וועלכע האט איינגעזאפט היץ און איז נישט געשעדיגט געווארן. די אינסולעישן פאום איז מיט די יארן אלט געווארן און האט אנגעהויבן מאכן פראלעמען און איז געווען די אייציגסטע אורזאך וואס האט געברענגט דעם קאלאמביע עקסידענט אין 03'. נאס"א האט דאס פרובירט פאררעכטן אבער איז שפעטער דורכגעפאלן ווען ספעיס שאטעל דיסקאווערי האט ווידער געהאט פאום פראבלעמען טראץ די נייע פארזיכערונגן אויף וועלכע נאס"א האט געארבעט צוויי יאר.
די אריאן וועט נוצן מאטריאל וואס וועט אפווארפן היץ אנשטאט איינזאפן און די מאטריאל וועט קענען גרינג געטוישט ווערן אויב עס ווערט אויסגענוצט.
די אריאן ספעיס קרעפט וועט לאנדן מיט עיר בעגס און פאראשוטן אינאיינעם און וועט קענען מאכן א לאנדונג אין ים און אויך אויף די יבשה. די אפאלא ספעיס קרעפט האט נאר געקענט לאנדן אין ים.
דער קאפסול וועט געבויט ווערן זייער הויך כדי עס זאל זיצן פיל העכער פון די ראקעט בוסטער און דער גאנצער לאנטש פלאטפארמע עס זאל נישט זיין אויסגעשטעלט צו פאלנדיגע שטיקער פאום אדער אייז וואס ברעכן זיך אפ פון די קראפט פון דעם לאנטש.
אינעם סי-אי-ווי וועט אויך זיין אריינגעבויט א קליינע ראקעט וועלכע וועט זיצן אונטער די קאמאנד אפטיילונג און וועט אין געציילטע רגעים קענען אפטיילן די קאמאנד אפטיילונג פון די בוסטערס אין פאל עפעס טויג נישט. דאס איז די בעסטע זיכערהייט פראדעצור וואס נאס"א האט אמאל צוגעשטעלט פאר אירע אסטראנאטן.
סערוויס אפטיילונג און בוסטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סערוויס אפטיילונג (דער טייל וואו די אסטראנאטן זיצן און די קאמאנד אפטיילונג) וועט מאנעווירן אין ספעיס מיט אן איינצעלע ענדזשין וואס וועט נוצן א נייע סארט ברענשטאף וואס נאס"א האט קיינמאל פריער נישט גענוצט. די ברענשטאף וועט זיין א געמיש פון מעטאן און אקסיגן און וועט קענען געבן לענגערע און גרעסערע פונקן פאר די זעלבע מאס ברענשטאף. נאס"א זוכט מיט דעם צו שפארן ענערגיע כדי די ספעיס קרעפט זאל קענען מאכן לענגערע מיסיעס.
און צוגאב צו די ענדזשין וועט די אריאן ספעיס קרעפט פארמאגן צוויי לאנגע סאלאר פאנעלן וועלכע וועלן ארויסשטעקן פון די ספעיס קרעפט ווי פליגלן און אויפנעמען סאלאר ענערגיע פון די זון און דאס טראנספארמירן צו עלעקטריציטעט.
א ספעציעלע סיסטעם וועט אריינגעבויט ווערן צו העלפן שיקן אנגעזאמעלטע היץ צו די ראידיאטארס וועלכע שפייען דאס אויס אין ספעיס. דער סיסטעם וועט נוצן כעמיקאלן צו זאמלן היץ און וויבאלד עס וועט זיין פליסיג וועט א פלאמבינג סיסטעם דאס פירן אויטאמאטיש צו די ראדיאטארס.
אין ספעיס טוישט זיך די טעמפראטורן פון קאלט צו הייס מיט איבער 400 דעגרי עטליכע מאל אין טאג וויבאלד די ספעיס קרעפט ציקולירט ארום די וועלט און גייט אונטער'ן זון און אוועק פון די זון אין יעדע צירקולאציע. דאס קען שטארק שעדיגן די מעטאלן פון די ספעיס קרעפט. די אפאלא האט זיך דערפאר געדרייט אויף איר אייגענע אקס און דערמיט אויסגעשפרייט די היץ אייניג איבער די גאנצע ספעיס קרעפט. דער ספעיס שאטעל האט נישט אזוי געטאן וויבאלד די סערעמיק טיילס האבן אים באשיצט. די אריאן ספעיס קרעפט וועט נוצן טעכנאלאגיעס פון ביידע, וואס מיינט אז אויסער די שיץ מאטריאלן און ראדיאטאר סיסטעם וועט זיך עס אויך דרייען ווי די אפאלא.
וויבאלד די סי-אי-ווי וועט נאר טראגן די אסטראנאטן און נישט די משאות וועט עס נישט דארפן אזויפיל שיס קראפט ווי די סעטרון וועלכע האט ארויפגעשאסן די אפאלא. די בוסטער וועט זיין צוויי דריטל די הייך ווי די אפאלא און א דריטל אין דיאמעטער. די בוסטער וועט נאר גענוצט ווערן איינמאל אין קאנטראסט צו די ספעיס שאטעל בוסטערס וועלכע זענען ביידע אפגענומען געווארן פון וואסער און איבערגעארבעט געווארן צו נוצן נאכאמאל.
די סי-על-ווי ספעיס קרעפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א מיסיע אין ספעיס פארלאנגט געווענליך צו טראגן אסטראנאטן און משאות פון סופלייס. אין די אפאלא און שאטעל פראגראמען האט מען דאס ארויפגעשיקט אין איין ספעיס קרעפט וועלכע האט געהאט א שטאב אפטיילונג און א קארגא אפטיילונג. אין די אריאן פראגראם וועט נאס"א אפטיילן די צוויי צוליב עטליכע סיבות.
נאס"א איז געקומען צום באשלוס אז אויב די אסטראנאטן וועלן האבן אן אייגענע ספעיס קרעפט וועלן זיי קענען עררייכן פיל מער אין ספיעס וויבאלד זיי וועלן נישט זיין אנגעוואנדן אויך אויף די קארגא. אין פעלער ווען מען וועט נישט דארפן קיין סופלייס וועט דאס זייער גוט צוניץ קומען. אויך וועט דאס זייער גוט צינוץ קומען ווען מען וועט וועלן שיקן קארגא און עס וועט נישט אויספעלן קיין אסטראנאטן דערפאר. א ביישפיל איז ווען מען שיקט סופלייס צו די אינטערנאציאנאלע ספעיס סטאנציע. די סי-על-ווי וועט ארויפגעשאסן ווערן אן קיין אסטראנאטן און עס וועט קאנטראלירט ווערן פון אונטן און ווען עס וועט זיך טרעפן מיט די ספעיס סטאנציע וועלן די ארטיגע אסטראנאטן (אסטראנאטן געפינען זיך דארט צו יעדע צייט) דאס אפנעמען און עס וועט צוריק אראפקומען און נישט דארפן איינשטעלן דאס לעבן פון מענטשן.
די סי-על-ווי וועט זיין אזוי גרויס און הויך ווי די סעטרון ראקעט און וועט אויך האבן צוויי בוסטערס ביי די זייטן אזוי גרויס ווי די שאטעל בוסטערס צו געבן נאכמער קראפט ביים ארויסשיסן די שווערע משאות וועלכע וועט זיין 10 מאל וואס א שאטעל קען טראגן. די סי-על-ווי וועט האבן 5 ענדזשינס קעגן די איינע וואס די סי-עי-ווי וועט פארמאגן. ווען עס וועט אויספעלן וועט נאס"א נוצן די סי-על-ווי אריינצושטעלן דארט ספעציעלע לבנה און מאדים לאנדער און ארויסשיקן די אסטראנאטן אין די סי-אי-ווי און די צוויי ספעיס קרעפטס וועלן זיך באהעפטן אין ספעיס און פון דארט אינאיינעם פליען צו די לבנה.
נאס"א וויל אנהייבן נסיעות צו די לבנה מיט'ן האפענונג אז מען וועט דארט קענען טרעפן א וועג צו פראדוצירן ענערגיע פאר די ספעיס קרעפט און אויפשטעלן דארט א פלאטפארמע פון וואו מען וועט שפעטער שיקן ראקעטן צו דעם מאדים און נאך ווייטער.
ווי עס הייסט יעצט וועט דער שאטעל פראגראם ארויסגענומען ווערן פון באנוץ אין 010', די אריאן פראגראם וועט זיין גרייט אויף 014' און מען וועט קענען לאנדן אויף די לבנה אין 020' און פון דארט וועט מען גיין ווייטער.
קאנטראקט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אים סעפטעמבער 2006 האט נאס"א אנאנסירט אז די עראספעיס פירמע לאקהיד מארטין האט געווינען דעם קאנטראקט צו בויען די מולטי ביליאן דאלארדיגע אריאן פריאעקט. לאקהיד מארטין איז די וועלט'ס גרעסטע מיליטערישע עיר קרעפט פראדוצירער און האט קיינמאל פריער נישט געבויט א ספעיס קרעפט פאר נאס"א.
יעדער האט זיך געוואונדערט איבער דעם באשלוס זינט אלע פריערדיגע קאנטראקטן זענען געגעבן געווארן צו באואינג און נארטראפ גרומען וועלכע האבן געבויט די אפאלא ספעיס שיף וועלכע האט געלאנדעט אויף די לבנה און אויך די ספעיס שאטעלס. נאכמער, אין 96' האט נאס"א שוין גערעדט פון א נייע ספעיס שאטעל און לאקהיד מארטין האט געווינען איבער באואינג און מעקדאנעל דאגלעס און האט אויפגעבויט די עקס-33 וועלכע איז געווען א דורכפאל און נאס"א האט דאס איבערגעלאזט נאכדעם וואס לאקהיד מארטין האט געהאט אינוועסטירט איבער 900 מיליאן דאלאר.
נאס"א האט נישט געגעבן קיין דעטאלן פארוואס זי האט אויסגעקליבן לאקהיד מארטין אבער עקספערטן שפעקולירן אז דאס איז ווייל לאקהיד מארטין'ס קאנצעפט איז מער אפען צו נאס"א ווי דער קאנצעפט וואס איז געגעבן געווארן דורך באואינג און נארטראפ גרומען צוזאמען. אין אנדערע ווערטער, לאקהיד מארטין האט נאר דעזיינגט א קאנצעפט אין גענעראל און איבערגעלאזט אלע דעטאלן אז נאס"א זאל דאס אויספילן. דאס האט געגעבן נאס"א א בעסערע קאנטראל איבער דעם פראיעקט ווי די אנדערע וואלטן געגעבן און נאס"א וויל דאס האבן.
אנדערע זאגן אז נאס"א וויל לעצטענס גיין מער אויף א ביזנעס סטיל און האט געוואלט געבן א קאנטראקט פאר א צווייטע פירמע אויך כדי פון היינט און ווייטער זאלן עטליכע פירמעס קאנקורירן פאר יעדע נייע פראיעקט און אזוי וועט ארויסקומען בעסערע און ביליגערע פראדוקטן.
נאס"א וועט צאלן לאקהיד מארטין די אסטראנאמישע סומע פון 3.9 ביליאן וואס וועט גענוצט ווערן צו שטודירן און בויען צוויי אריאן ספעיס קרעפט וועלכע זאלן זיין גרייט פאר א פראבע אין 014'. אויב עס וועט זיין סוקסעספול וועט נאס"א צאלן נאכאמאל דער פרייז צו בויען נאך פון דעם זעלבן סארט.