c: text/html

text:
דורך בוקי בן יגלי » זונטאג יוני 04, 2017 1:12 pm
זייער אן אינטערעסאנטער פענאמען זעהט מען יעצט אין אמעריקא.
צענדליגער מעיארס - ליבעראלן פארשטייט זיך - קומען ארויס און זענען מודיע אז זיי גייען זיך האלטן צו דעם אפמאך (כאילו ווי א מעיאר קען האלטן אדער צושטערן אן אפמאך וואס האט דירעקט מיט די פעדעראל גאווערנמענט), וואס בעצם מיינט דאס אז זיי גייען מאכן לאקאלע געזעצן איינצוצוימען ביזנעס ביי זיך אין שטאט, אין גייסט פון די פאריזער אפמאך, וואס מיינט, אין אנדערע ווערטער, אז זיי גייען פארטרייבן ביזנעסער צו אנדערע שטעט וועלכע גייען נישט האבן די סארט צוימונגען.
אבער דער קאמישער טייל פון דעם פענאמען איז, אז די ליבעראלן שרייען פלוצלינג "מיר דארפן נישט אז וואשינגטאן זאל אונז זאגן וואס צו טאן, מיר ווייסן אליינס וויאזוי צו טאן וואס איז ריכטיג". כאכאכא. איך קען נישט גענוג לאכן. די ליבעראלן, וועלכע זענען די גרעסטע אדוואקאטן פאר ביג גאווערנמענט און זיי ווילן דוקא נוצן די פעדעראל רעגירונג איינצוטיילן יעדן איינעם וואס צו טאן, און זיי ווילן כסדר צונעמען וואס מער כח פון די סטעיטס און לאקאלע רעגירונגען און עס איבערגעבן פאר וואשינגטאן, די זענען פלוצלינג יעצט די וועלכע שרייען אז די לאקאלע רעגירונגען קענען אליינס און וואשינגטאן איז נישט בעה"ב.
אוי, וואט עי דשאוק...

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2
06
2008
תגובות : Leave a Comment »
תגים: אייפאון, מעק, סטיוו דזשאבס, עפל
קטגוריות : Uncategorized
דורך:מארק123
מעק רומערס דעקט אויף געוואלדיגע נייעס, אז עפל האט אריינגעגעבן א פאטענט אפליקאציע פאר טעלעפאנען וועלכע וועלן ארבעטן מיט סאלער און זון שטראלן, און וועלן נישט דארפן קיין רעטשארדזשער.
דאס זעלבסט איז נישט עפל'ס פאטענט, דער פאטענט גייט אבער ווייטער.
לקרוא את ההמשך »
30
05
2008
תגובות : Leave a Comment »
תגים: אייפאון, טעכנאלאגיע, מעק, עפל
קטגוריות : Uncategorized
דורך:MetroTec
עס איז די דריטע מאל אין די היסטאריע וואס דער געשעפט טירן ווערן פארמאכט. פאר ווער עס ווייסט נישט, דער געשעפט איז אפען 24/7 אן קיין הפסק. ווען דו דארפסט אמאל א "עפל דזשוס" דרייע באנאכט, לויף אהין.
לקרוא את ההמשך »
29
05
2008
תגובות : Leave a Comment »
תגים: אייפאון, מעק, עפל
קטגוריות : Uncategorized
דורך:MetroTec
ארויסגערינענע בילדער פונעם 3G אייפאון
לינק
28
05
2008
תגובות : Leave a Comment »
תגים: לעפערד, מעק, עפל
קטגוריות : Uncategorized
דורך:MetroTec
שישו ושמחו בשמחת רבינו.
ליינט מער איבערן יעצטיגן אפדעיט.
26
05
2008
תגובות : 2 Comments »
תגים: טעכנאלאגיע, מעק, פאטענט, קאמפיוטער
קטגוריות : Uncategorized
פון:MetroTec
ניין, עס איז נאכנישט אויפן מארקעט. עס איז א הערליך דעזיינטע ארטיסטישע אפיס טישל, דער פאבריצירער טענה'ט אז ער האט עס דעזיינט פאר "מעק", אבער מען וועט עס קענען אויסארבעטן פאר פיסי אויך.
דער טישל איז בעצם דער גאנצער קאמפיוטער, מיט אלע קעיבלס אריינגעבויעט, און וועט העלפן האלטן דעם אפיס שפאגל ריין.
לינק
26
05
2008
תגובות : Leave a Comment »
תגים: אייפאון, געלט, מעק, עפל
קטגוריות : Uncategorized
דורך:MetroTec
אלץ א מעק יוזער מוז איך מודה זיין אז דער אייפאון סטראטעגיע איז מיר לכתחלה נישט געפאלן, איבערהויפט ווען דער געערטער סטיוו דזשאבס האט אזוי ביליג אראפגעלאזט דעם פרייז פונעם אייפאון אויף מער ווי העלפט, א טאקטיק וועלכע פאסט פאר זיין קאמפעטישן ביל געיטס. במקום עשירות אין עניות. בקיצור, איך בין געווען אנטוישט, מילד גערעדט.
זעט אויס אז נאך מענטשן האבן דאס נישט אויסגעהאלטן…
לקרוא את ההמשך »
23
05
2008
תגובות : 1 Comment »
תגים: מייקראסאפט, מעק, סטיוו באלמער, קאמפיוטער
קטגוריות : Uncategorized
דורך: MetroTec
סטיוו באלמער, דער טשיף עקזעקיוטיוו אפיציער פון מייקראסאפט, האט זיך די וואך געפונען אין צוויי פלעצער, אין מדינת ישראל, און אין אונגארן.
אין אונגארן האט ער זיך אביסל באקענט מיט די אונגארישע קענטעניסן פון ווארפן אייער. אינמיטן א דרשה אינעם בודאפעסט יוניווערסיטעט, האט ער געכאפט איינס און אזאלעכס פון א אויפגערעגטער מאן וועלכע איז געווען מלא טענות היתכן ער צוברעכט דער אונגארישער עקאנאמיע.
מיר ברענגען דא צוויי ווידיאוס פון צוויי פרעספעקטיוון פונעם סצענע.
לקרוא את ההמשך »


text:
באַניצער:קאצקער
אינהאַלט
סטאטיסטיקס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ארטיקלען וואס איך האב אויסגעארבערט אדער בעדייטענד צוגעהאלפן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
איך פרוביר אויף רוב ארטיקלען צו שרייבן כאטשיג אזוי פיל אז עס זאל נישט זיין קיין שטומפ -- געווענליך פיל מער. מיין צוגאנג איז ענדערש אויסצוארבעטן און פערברייטערן ווייניגער ארטיקלען, ווי צו שרייבן פיל גאר קורצע.
וויקיפעדיע און הילף בלעטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
הילף:פאליסיס און אנווייזונגען - װיקיפּעדיע:וואס וויקיפעדיע איז נישט - הילף:זיי דרייסט - הילף:ענדערן, הילף:וואנדאל - װיקיפּעדיע:גוטע ארטיקלען - װיקיפּעדיע:גוטע ארטיקלען נאמינאציעס - פיל איבערגעזעצט אין מעדיעוויקי נאמענטייל
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אקאדעמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ייווא - דזעי-טי-עס - ישיבה אוניווערסיטעט - אוניווערסיטעט
געאוגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דעות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פילאזאפיע - קבלה - חסידות - ספר התניא
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
צווייטע וועלט קריג - מיטל מזרח קאנפליקט - סעפטעמבער 11
טעכנאלאגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
קאמפיוטער פראגראמירונג - ספרעדשיט - גוגל
יידיש גראמאטיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
סאציאלאגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אראבער - סאטמאר - סקווירא - טשערנאבילער גזע - ציוניזם - חיזבאלא - אנטיסעמיטיזם - טעראריזם - ליסטע פון חסידישע הויפן - ליסטע פון חסידישע אדמורי"ם - סיקריקין - איסלאם
פערוויילונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
קוגעלעך - אושפיזין (פילם) - דער גאדפאטער
פערזאנען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דוד בן גוריון - דוד אסף - אלבערט איינשטיין - יחזקאל קוטיק - סאול בעללאו - פיליפ ראטה - סינטיא אזיק - אברהם יצחק הכהן קוק - משה זון פון בעל התניא - יאַסיר אַראַפאַט - בעש"ט - נחמן מברסלב - דוד טווערסקי - דוב בער ממעזריטש - שניאור זלמן מליאדי
קונסט און קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ליטערארישע פיקציע - דער ניו יארקער - זאעטראפ-אל סטארי


text:
דזשיימס פרעסקאט דזשול
דזשיימס פרעסקאט דזשול (ענגליש: James Prescott Joule; 24סטן דעצעמבער 1818–11טן אקטאבער 1889) איז געווען אן ענגלישער פיזיקער, געבוירן אין סאלפארד, לעבן מאנטשעסטער. ער איז געווען א גרויסער ביישטייערער צו דער וועלט פון עלעקטריע און טערמאדינאמיק. דזשול האט שטודירט די פארהעלטעניש צווישן היץ און מעכאנישע ענערגיע, פון וואס מ'האט ארויסגענומען דעם געזעץ פון קאנסערווירונג פון ענערגיע. אין זיין ערע ווערט גערופן דער איינס פון ענערגיע א דזשול.
ער איז אויך באקאנט פאר זיין אנטדעקן דזשולס געזעץ, וואס באשרייבט עלעקטרישע הייצונג, אז דער סכום פון היץ פראדוצירט יעדע סעקונדע אין אן עלעקטרישן דורכפירער דורך אן עלעקטרישן שטראם איז פראפארציאנעל צום קעגנשטעל פון אן עלעקטרישן דורכפירער און צום קוואדראט פונעם שטראם.
יונגע יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דזשיימס פרעסקאט דזשול איז געבוירן געווארן דעם 24סטן דעצעמבער 1818 צו זיין פאטער, בענדזשאמין דזשול, א גבירישער ברייער, אין דעם הויז לעבן דעם דזשול ברייעריי אויף ניי ביילי גאס, סאלפארד.


text:
"מאמענט" - וועכענטליכע אידישע מאגאזין
די אחראים: אחראי, געלעגער, איך_הער
- משה מאשקאוויטש
- שר חמש מאות
- תגובות: 544
- זיך איינגעשריבען אום: מוצ"ש דעצמבער 05, 2015 2:47 pm
- שמעלקא זאפטיגער
- שר האלף
- תגובות: 1173
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג אוגוסט 15, 2016 3:19 pm
- לאקאציע: אונטערוועגנס צו סוקסעס
הערינג האט געשריבן:וואס קען שוין זיין אינטרעסאנט
ביי זאלי איז א שבת בורינג קוים דא פופציג אידן ביים טיש
גיי דיר צוריק צו זיין טעלער הערינג ר' איד, שפאר מיר נישט אפ קיין אשכולות דא ביטע!
וואס איך האב צו פארקויפן - וואס איך האב צו זאגן
פאר סיי וועלכע שרייב ארבעט, אידיש אדער לשה"ק, פאעזיע אדער סיי וואס, פארבינט אייך מיט אונז אויף zofti2016@gmail.com
הערינג האט געשריבן:וואס קען שוין זיין אינטרעסאנט
ביי זאלי איז א שבת בורינג קוים דא פופציג אידן ביים טיש
קליין קעפיגע שוטה וואס די ביסט......
די מיינסט אז די ביסט אין ישיבה דא?
די פירסט דיר אויף ווי א געהעריגע חדר יונגעל....
זאג מיר נאר ווער דיינע עלטערן זענען , איך וויל זיי זאגן אז זייער בחור'ל האט צוטריט צו אינטערנעט....
- שמעלקא זאפטיגער
- שר האלף
- תגובות: 1173
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג אוגוסט 15, 2016 3:19 pm
- לאקאציע: אונטערוועגנס צו סוקסעס
איך בעט אייך, קיינער זאל נישט קומען וויינען אז די מאמענט אשכול איז פלוצלינג נעלם געווארן!!!
וואס איך האב צו פארקויפן - וואס איך האב צו זאגן
פאר סיי וועלכע שרייב ארבעט, אידיש אדער לשה"ק, פאעזיע אדער סיי וואס, פארבינט אייך מיט אונז אויף zofti2016@gmail.com
צוריק צו “היימישע אויסגאבעס און נייעס קוועלער”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: Google Adsense [Bot] און 2 געסט


text:
יום שבת, 24 באוגוסט 2013
וואס עסקנים פון ירושלים האבן אונז געשיקט
להודיע: מיר האבן פערזענליך זיך אריינגעלייגט אין דעם ענין, מברר צו זיין פון יעדן עסקן וואס האט נאר די מינדעסטע שייכות מיט די מערכה און אויך עסקנים פון אנדערע מערכות ישראל, געוואויר צו ווערן ווער עס פארשפרייט די אלע פאשקווילען מיט דברי בזיון אקעגן דעם ראב"ד? און קיין איינער פון זיי האבן נישט די מינדעסטע ידיעה ווער עס איז דער געהיימער האנט וואס פארשפרייט די סארט ווילדע און נארישע פאשקאווילן אויף ר' משה שטערנבוך און ר' אברהם סלאנים – זיי אלע זאגן אז אפילו אויב זיי וואלטן געהאלטן אז לתועלת המערכה דארף מען שרייבן קעגען זיי, וואלטן זיי קינמאל נישט ארויסגעלאזט אזעלכע סארטן ביליגע צעטליך וואס דער קלענסטער בעל דעת פארשטייט אז דאס קען בלויז שאדן מאכן .
נאכן נאכגיין גרינטלעך די זאך זענען עסקנים געשטאנען על המשמר כדי אפצושטעלען די גאר מבוזה'דיגע פאשקווילען (וואס איז נישט געבויט אויף דעם ענינים נאר סתם בזיונות) און די עסקנים האבן אויסגעפונען אז די אהרונים בעצמם זענען די וואס שטייען מאחורי הפרגוד אונטער די נידריגע פאשקאווילן,וועלכע זענען לכאורה לכל הדיעות איבערגעטריבן ווילד, און ספעציעל אויסטערליש נאריש,און ווי דער ערפארונג האט געוויזן אין די פארגאנגענהייט אז זיי זענען עלול צו טאן פיל שמוציגערע זאכן אפילו קעגן זייערע אייגענע רבנים וכדומה, כדי צו באשמוצן דעם ערליכן ציבור, צו ברענגען אז רבנים זאלן זיך אננעמען פאר דעם רב המתיר, און כדי צו פארקירעווען די מערכה פון די רעלסן – די אויסטערלישע טפשות און ווילדקייט (ווי למשל דאס שרייבן אויף א צעטל אז מ'דארף מקיים זיין אויף אברהם סלאנים די דיני רודף,ועוד ועוד), עס איז דא ידים מוכיחות אז זיי זענען די וואס פארשפרייטן דאס.


text:
דורך שעפעלע » מאנטאג יוני 12, 2017 1:58 pm
פונקט הארט בעפאר צענדליגער טויזנטער אידן וועלן ארויספארן צום אפסטעיט ניו יארק ראיאן צו פארברענגען דארטן די זומער מאנאטן, הערט מען אז די "ליפט" און "אובער" טעקסי-סערוויס פירמעס וועלן זיך אויסברייטערן און אנהייבן סערווירן קאסטומערס אינעם אפסטעיט ראיאן.
לויטן פלאן, וועלן די צוויי פירמעס אנהייבן סערוויסן דעם אפסטעיט ראיאן אום יוני 29, וואס וועט ארייננעמען באפעלא, ראטשעסטער, אלבאני, סיראקיוז, לאנג איילענד און נאך.
ביז יעצט זענען די צוויי פירמעס געווען ערלויבט נאר צו אפערירן אין ניו יארק סיטי, און דער סטעיט סענאט און לעגיסלאטור האט געשטימט עטליכע מאנאטן צוריק צו ערלויבן די פירמעס זיך אויסצוברייטערן קיין אפסטעיט.
דאס ברענגט אויך מיט דזשאב געלעגנהייטן קיין אפסטעיט, וויבאלד מענטשן וואס זענען אויטא אייגנטימער, קענען זיך איינשרייבן צו דינען אלס דרייווער אדער פאר "ליפט" אדער פאר "אובער" און פארדינען געלט אין דער זייט.
ד'א


text: קאַמף צווישן קאָמפּיוטער סימיאַליישאַן גאַמעס זענען די רובֿ פאָלקס ספּאָרט, דער הויפּט באָקסינג אָנליין שפּילערייַ. עס זענען פילע ווערסיעס פון די ספּאָרט ווידעא שפּיל קעסטל, פון פּשוט בליץ ווערסיע צו אַ גענוג גרעסערע מגילה מיט וואָס איר וועט זייַן ביכולת צו נאָמינירן אַ באַגעגעניש מיט קיין באקאנט מייַסטער אויסדערוויילט ווערסיע. בשעת באָקסינג אָנליין שפּיל איר קענען לערנען אַ פּלאַץ וועגן די כּללים פון amateur אָדער פאַכמאַן באָקסינג פאַרשידענע ווערסיעס, לערנען ביאָגראַפיעס פון באַרימט באָקסערס, זייער שפּור רעקאָרד און שאַץ.פון קורס, דער הויפּט זאַך - איז זיך אַ דועל, וואָס, ווי אין פאַקטיש לעבן, איז אַנפּרידיקטאַבאַל. עס וועט האַלטן איר אין שפּאַנונג איבער די באָקסינג אָנליין שפּילערייַ. ניט קיין ענין אויב איר לייַדן אַ באַזיגן. ערשטער, עס טוט נישט שאַטן, און, צווייטנס, עטלעכע ווערסיעס האָבן עטלעכע לעוועלס פון דורכפאָר, און עס איז מעגלעך צו איבערחזרן אַ אַנדערש באָקסינג שפּיל, גענומען אין חשבון זייער ערראָרס. קוקן בייַ פאַרשידענע ווערסיעס פון דעם פּראָגראַם און דעם שפּיל קעסטל, איר קענען קלייַבן די מערסט איר לייקט, און פון אונדזער וועבזייַטל בייַ אַ ריזיק נומער, און די רשימה איז קעסיידער גראָוינג. עס זאָל זייַן אנגעוויזן, אין דעם שפּיל איר קענען שפּילן פֿאַר פֿרייַ. איר זענט געראַנטיד אַ שפּאַס, און קעסיידערדיק טריינינג גיכער אָדער שפּעטער וועט ברענגען די רעזולטאַטן אַז איר זוכן.


text:
בית המקדש
בית המקדש (וואס איז טייטש הייליג הויז) איז געוועזן דער ארט וואס דער אייבערשטער האט באפוילן פאר זיינע יידישע קינדער זיי זאלן מאכן פאר אים, ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם - זיי זאלן מאכן פאר מיר א מקדש, און איך וועל רוען אין זיי [1], און איז געוועזן דער ארט ווו די אידן האבן געטון די עבודה (גאט'ס דינסט) פון מקריב זיין קרבנות און זינגען פאר גאט.
צעשפרייטע מזבחות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביז ווען שלמה המלך האט געבויט דער בית המקדש, האבן די אידן מקריב געווען קרבנות אויף מזבחות וואס זיינען געווען צעשפרייט אין דעם גאנצן לאנד. אויך נאך וואס שלמה המלך האט געבויעט דעם בית המקדש האבן רוב מלכים איינגעפירט צו דינען גאט צודערצו אויך אין צעשפרייטע מזבחות אויסער דער בית המקדש.
לויט ספר מלכים און ספר דברים דארף מען דינען גאט נאר אין דעם בית המקדש און ס'איז פארבאטן צו דינען אין צעשפרייטע מזבחות.
די מלכים וואס האבן איינגעפירט צו דינען גאט נאר אין בית המקדש:
די מצוה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די תורה האט געהייסן פאר די אידן אין מדבר אז זיי זאלן בויען א הייליג הויז פאר גאט כדי ער זאל קענען רוען דארטן, ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם (ספר שמות).
משכן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ווי לאנג די אידן זענען געווען אין מדבר האבן זיי גענוצט אזא פראוויזאריש פלאץ וואס מען האט גערופן דער משכן.
בית ראשון[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער ערשטער בית ווערט אנגערופן דער בית ראשון, דאס האט געבויעט שלמה המלך אין ירושלים אויף בארג-מוריה, נאך וואס גאט האט צוגעזאגט דוד המלך אז זיין קינד וועט בויען דער בית המקדש (און נישט דוד, וויבאלד דוד האט געפירט א סך מלחמות און געגאסן פיל בלוט.[2] שלמה המלך האט געבויט דער בית המקדש אין יאר 2928 (ב'תתקכ"ח). דער בית ראשון איז געשטאנען 410 יאר.
ביים בויען דעם בית[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
נאך וואס שלמה המלך האט געבויעט דער ערשטער בית, אין דער זיבעטער מאנאט חג הסוכות, (לויט די ציילונג אין די תורה,) האבן די כהנים געבריינגט פון עיר דוד די הייליגע כלים, דער ארון הקודש, אוהל המשכן אא"וו צום בית המקדש. און דאן איז געשען א נס, אז דער בית איז אנגעפילט געווארן מיט א וואלקן פון גאט והענן מלא את בית ה' מלכים א' פרק ח' . אזוי ווי ס'איז געשען ווען משה רבינו האט געבויעט דער משכן וכבוד ה' מלא את המשכן שמות מ' .
חורבן הבית[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער בית המקדש איז חרוב געווארן דורך נבוכדנצר דער קעניג פון בבל אין יאר 3338 (ג'של"ג) (זעט דאס רעדן-בלאט איבער דער דאטום). די רעליגיע סיבה פון חורבן הבית (לויט ספר מלכים) איז ווייל אזעלכע קיסרים פון מלכי יהודה האבן געזינדיקט פאר גאט און געדינט עבודה זרה (ווי מנשה).
בית שני[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אזוי ווערט אנגערופן דער צווייטער בית, דאס האט געבויעט עזרא הסופר אויף דעם זעלבן פלאץ ווי דער בית ראשון, אין יאר 3408 (ג'ת"ח) (ג'רמ"ד) צו וועלט באשאפונג, דאס איז געשטאנען 420 יאר און איז חרוב געווארן דורך טיטוס הרשע א רוימישע גענעראל אין יאר 3828 (ג'תתכ"ח).
בנין הורדוס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די זיידע פון הורדוס (זיין טאטעס טאטע איז געווען א פאלנער אדומי, וועלעכער האט זיך מגייר געווען. הורדוס האט חתונה געהאט צו א פרוי מרים וואס איז געווען פון די לעצטע רעשטלעך פון מלכות חשמונאים. ווען דער רוצח און טיראן הורדוס האט האט זיך פארעלטער און באקומען חרטה געפילן אויף זיינע רציחות, האט ער געוואלט עפעס טאן צו פארצייען אויף זיינע זינד האט ער איבערגעבויט דאס בית המקדש. און עס אנגערופן אויף זיין נאמען. די גמרא זאגט אז ווער עס האט נישט געזען בנין הורדוס האט נאכנישט געזען א שיין געביידע אין זייל לעבן.
בית שלישי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אזוי ווערט אנגערופן דער דריטער בית, דאס איז נאכנישט געשטאנען, און עס שטייט אין גמרא () אז עס וועט אויפגעבויט ווערן פון פייער ווען משיח וועט קומען. דאס געשטאלט פונעם דריטן בית ווערט באשריבן אין ספר יחזקאל..
די געבוי[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דאס בית המקדש איז געווען א ריזיגער הערליכער געביידע וואס מען זעהט אזאנס נישט ביזן היינטיגן טאג. ווער עס איז נאר אהין געקומען, ווער עס האט עס געזעהן, נישט קיין אונטערשייד א איד צו א גוי, איז ארויס פון התפעלות, טראץ וואס עס האבן געארבייט גאר אסאך ארבייטערס צו בויען אזא הערליכן הויז, האט עס גענומען גאנצע זיבן יאהר אויפצובויען.
די בויערס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס איז גענוג אינטערשרייכן וויפל מענטשן האבן געארבעט אויפצובויען דאס הייליק הויז:
עס זענען געווען 300 הויפט ארכיטעקטערס, וואס זענען געווען די בעלי בתים אויף אנדערע 3.300 אינזשענירן, וואס האבן געזאגט פאר די איבעריקע בויערס וואס צו טועהן, סך הכל זענען די בויערס געווען 163.600 מענטשן.[3] ווען מען אנגעהויבן צו בויען האט מען צוזאמענגענומען אלע קלוגע געלערענטע קעפ וואס פארשטיין צו בויען, מען האט געברענגט נישט דווקא אידן, אפילו גוים האבן געהאלפן, אין פסוק שטייט אז שלמה המלך האט געמאכט א שותפות מיט די צידונים וואס זענען געווען באקאנט איבעראל אין קונסט פון ארכיטעקטן, און אויסהאקן שטיינער און העלצער, זיי האבן זיך מגייר געווען און האבן געהלאפן שלעפן די שטיינער און העלצער פון יער הלבנון ביז צום פלאץ פון המקדש. די אלע שטיינער און העלצער וואס מען האט דערמיט געבויט האט מען נישט צוגעפאסט אויפן הר הבית פארן באנוץ פונעם בית המקדש, דאס האבן די געלערנטע בויערס צוגעגרייט אויפן פלאץ פון ווי מען האט עס אויסגעשניטן, מיטן גרעסן מאס פונקטליכקייט, און דערנאך האט מען עס געברענגט צום מקום המקדש, אזוי אז ביים פלאץ פון בויען האט מען נישט גענוצט קיין שום אייזען און א זעג צופאסן די שטיינער, ווייל מען האט שוין אלעס צוגעפאסט פון פריער, [4] דאס ווייזט פאר פאר א קלוגע געלערנטע לייט עס האבן געארבייט ביים בויען.
פלאץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ביידע בתי המקדש האט מען געבויט אויפן זעלבן פלאץ, דאס איז אין ירושלים אויף א בארג וואס הייסט די הר הבית. אין לשון תנ"ך הייסט דאס אויך בארג מוריה. דאס בארג איז די זעלבע בארג ווי אברהם אבינו האט געוואלט מקריב זיין יצחק אבינו פאר גאט (עקידת יצחק).
די געביידע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- דער בארג איז גרויס 500 איילן אויף 500 איילן. עס איז געווען ארום גענומען מיט א מויער פון וואס היינט שטייט נאך נאר די מערב זייט, און מען רופט דאס די כותל המערבי.
- די מערסטע ליידיג פלאץ אויפן בארג איז געווען פון דרום זייט, דערנאך פון מזרח, דערנאך פון צפון זייט, און די ווייניגסטע פלאץ אזי געווען פון מערב זייט. דאס איז געווען פארדעם ווייל די בית המקדש איז געווען געבויט גערוקט צו מערב צפון.
- אריינצו פון די מויער איז געווען אזא קליין געפלאכטענע צוים הויך 10 טפחים, אריינצו פון דעם איז געווען א ליידיג פלאץ פון 10 איילן וואס מען האט גערופן חיל, דערנאך איז געווען 12 טרעףּ. די טרעףּ זענען געווען הויך א האלבע אייל, און איז געווען גרויס א האלבע אייל.
- די חיל האט געדינט ווי אזא מויער פאר וואס מען האט גערופן די עזרה, און פאר די עזרת נשים.
- קוקנדיג אויפן געביידע פון מזרח אויף מערב איז געווען קודם די עזרת נשים.
דער עזרת נשים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- די עזרת נשים איז געווען א גרויסע צימער און עס הייסט עזרת נשים ווייל ביי שמחת בית השואבה איז דאס געווען פאר די נשים. עס איז געווען 135 איילן אויף 135 איילן מיט פיר צימערן איינס אין יעדע ווינקל, יעדע צימער איז געווען 40 איילן אויף 40 איילן גרויס.
- די צימער אויף די דרום-מזרח ווינקל איז געווען די לשכת הנזירים, ווייל דארטן פלעגט א נזיר קאכן זייער שלמים און ווארפן די אפגעשוירענע האר אונטערן פייער.
- די צימער אויף די מזרח-צפון ווינקל איז געווען די לשכת העצים, ווייל דארטן פלעגן די כהנים וואס זענען געווען בעלי מומים קלויבן און רייניגן די האלץ וואס מען האט גענוצט אויפן מזבח פאר די פייער.
- די צימער אויף די צפון-מערב ווינקל איז געווען די לשכת מצורעים, ווייל דארטן פלעגן די מצורעים וואס זענען זיך געקומען רייניגן אויפהאלטן.
- די צימער אויף די מערב-דרום ווינקל איז געווען די לשכת בית שמנים.
- עס האט געהאט 15 האלב רינדיגע טרעףּ, פון ווי מען איז געגאנגן צו די עזרה.
- עס זענען געווען קליינע צימערן אונטער די עזרת ישראל אויף די זייט פון די טרעףּ וואס דארטן האבן די לווים געלייגט זייער מוזיקאלישע געצייג.
דער עזרה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- די עזרה איז געווען די פלאץ ווי מען האט געטאן די עבודה, און ווי די היכל איז געווען.
- עס האט געהאט צוויי הערליכע קופערנע טויערן, וואס מען האט גערופן שער הנקנור. די טויערן זענען געווען צווישן די עזרת נשים און די עזרה.
- עס האט געהאט נאך טויערן, אבער די עיקר זענען געווען די טויערן.
- עס איז געווען 135 איילן פון דרום צו צפון, אויף 187 פון מזרח צו מערב.
- די עזרה איז געווען ווי מען האט געטאן די עיקר ארבייט (עבודה) פאר גאט. עס איז געווען איינגעטיילט אין פיר (אויסער די היכל און אונטער די היכל):
- עזרת ישראל - ווי די ישראלים זענען געגאנגען.
- עזרת כהנים - ווי די כהניםזענען געגאנגען.
- מקום המזבח - דאס פלאץ פון די מזבח.
- בין מזבח להיכל - דאס פלאץ צווישן די מזבח און די היכל.
עזרת ישראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דאס איז געווען גרויס 11 איילן אויף 135 איילן. דא האבן געמעגט גיין סיי א ישראל, סיי א לוי, און סיי א כהן. דורך אויס די עבודה זענען געווענליך געווען דא ישראלים און לויים.
עזרת כהנים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דאס איז געווען גרויס 11 איילן אויף 135 איילן (די זעלבע מאס ווי עזרת ישראל).
מקום המזבח[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דאס איז געווען די פלאץ ווי די מזבח איז געשטאנען און איז געווען 32 איילן אויף 135 איילן, די רינגן (פאר שחטן די קרבנות), די זוילן (פאר שינדן די הויט) זענען געווען אלע אויף די פלאץ פון דרום צו צפון.
בין מזבח להיכל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דאס איז געווען גרויס 22 איילן אויף 135 איילן און איז געווען די פלאץ צווישן די מזבח און די היכל. דא האט נאר א כהן געמעגט גיין, און אויך נאר ווען ער האט געדארפט גיין דא צוליב טאן די עבודה. דא האט זיך אויך געפונען די כיור.
עזרת כהנים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אלעס וואס איז אינעווייניג נאכן עזרת ישראל ווערט אנגערופן עזרת כהנים, צוליב דעם וואס נאר א כהן האט דארט געמעגט גיין.
דער היכל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- דאס איז געווען גרויס 100 איילן אויף 100 איילן און 100 איילן הויך, אבער נאר פון פארענט, פון אונטען איז דאס געווען גרויס 70 איילן, עס איז געווען געבויט ווי א T די אויבירשטע זייט (נוצענדיג דעם T אלס א ווייזער) איז געווען די מזרח זייט, אין איז געווען 100 איילן, די לאנגע זייט איז אויך געווע 100 איילען אבער די פיסל (נוצענדיג די T ווייטער) איז געווען 70 איילן פון דרום צו צפון אויף 84 איילן פון מזרח צו מערב.
- די ווענט פון די היכל זענען געווען זייער דיק, און האט געהאט צימערן אין זיך, אלעס צוזאמען איז געווען 38 צימערן אין די ווענט פון די היכל.
- עס זענען געווען 15 צימערן צווישן די דרום ווענט. 5 צימערן אויף 5 צימערן, און 5 צימערן אויף די 5, צוזאמען 3 שטאק.
- עס זענען געווען 15 צימערן צווישן די צפון ווענט. 5 צימערן אויף 5 צימערן, און 5 צימערן אויף די 5, צוזאמען 3 שטאק.
- עס זענען געווען 8 צימערן צווישן די מערב ווענט. 3 צימערן אויף 3 צימערן, און 2 אויף די 3 צימערן, צוזאמען 3 שטאק.
- יעדע צימער האט געהאט 3 טירן, איין טיר צו די צימער אויף רעכטס, איין טיר צו די צימער אויף לינקס, אוין איין טיר צו די צימער אויף ארויף.
- די צימער אין די ווינקל פון צפון-מזרח האט געהאט 5 טירן, איינס צו די צימער אויף רעכטס, איינס צו אינדרויסן (פון ווי מען האט געפענט די טויערן צו די היכל, זע ווייטער), איינס צו די צימער אויף ארויף, און איינס צו די קארידאר צווישען די ווענט, און די פינעפטע צו די היכל.
- עס איז געווען אין די ווענט א קארידאר וואס איז געגאנגען צווישן די ווענט, וואס דורך די קארידאר איז מען אנגקומען העכער די צימערן צו די דאך פון די היכל, דאס איז געווען געבויעט שיף אזוי ווי א גליטשער. די קארידאר איז געגאנגען פון צפון-מזרח צו צפון-מערב צו מערב-דרום צו דרום-מזרח, די שטאק וואס איז געווען געבויעט העכער די היכל און די צימערן האט געהאט איר עפענונג אויף די ווינקל פון דרום-מזרח ביי די קארידאר.
- אויף די שטאק וואס איז געווען העכער די גאנצע היכל, אפילו העכער די קדשי-קדשים ווי מען האט נישט געמעגט גיין איז געווען אזעלכע שטיקער העלצער וואס האבן אפגעטיילט צווישן די היכל און די קדשי-קדשים.
- עס זענען געווען לעכער פון די שטאק צו די דאך פון די קדשי-קדשים גלייך נעבן די ווענט, וואס דורך די לעכער האט מען אראפגעלאזט פאך לייט אין קאסטענעס צו פאררעכטען די ווענט פון קדשי-קדשים, און צוליב דעם אז זיי זאלן נישט זען די קדשי-קדשים האט מען זיי אראפגעלאזט אין קאסטענעס. די קאסטענעס זענען געווען אפען נאר אויף די זייט צו די וואנט.
- די ברייטע זייט פון די היכל (פון מזרח) האט געהאט אן עפענונג צו א אולם, פון די אולם איז געווען טירן וואס איז געווען גרויס 10 איילן ברייט אויף 20 איילן אין די הויך.
- פיר טויערן זענען געווען דארטן צו פארמאכן די עפענונג. די טויערן זענען געווען געמאכט פון גאלד. צוויי טויערן זענען געווען פאר די עפענונג, און צוויי אנדערע פאר די היכל, וויבאלד די וואנט איז געווען אזוי דיק אזי געווען 6 איילן צווישן די צוויי דרויסענדיגע טויערן און די צוויי אינעווייניגסטע טויערן.
- יעדע טויער איז געווען ברייט 5 איילן,
- די ערשטע צוויי טויערן האבן זיך געפענט און באדעקט די ווענט צווישן די צוויי סעטס פון טויערן.
- די צווייטע צוויי טויערן האבן זיך געפענט אויף אינעווייניג פון היכל און באדעקט 5 איילן פון די וואנט אויף יעדע זייט פון די טיר.
- לויט איין דיעה אין די משנה זענען די פיר טויערן געווען צוזאמען לייג טויערן אזוי אז יעדע טויער איז געווען געמאכט פון צוויי טירן, און ווען מען האט זיי געפענט האבן זיי זיך צוזאמען געלייגט און באדעקט נאר צוויי מיט א האלב איילן, אבער די אינעווייניגסטע טויערן האבן זיך אויך געפענט אויף צו באדעקן די וואנט צווישן די טויערן און נישט אין די היכל.
- עס זענען געווען צוויי קליינע טירן אויף די זייטן פון די גרויסע טויער. איינס אויף דרום און די אנדערע אויף צפון. די פון דרום איז קיינער נישט אריין דורך איר, און די פון צפון איז געווען אפען צו א קליינע צימער צווישען די ווענט, וואס פון דארטן איז מען אריינגעגאנגן אין היכל צו עפענען די טויערן. לויט איין דיעה אין די משנה איז מען אריין פון די קליינע צימער צווישן די 4 טויערן און געפענט די אינעווייניגסטע טויערן פון אינדערויסן און די דרויסענדיגע טויערן פון אינעווייניג.
- דארנאך איז געווען די היכל, דארט איז געווען די מזבח הפנימי די אינערווייניגסטער מזבח, די מנורה, און די שלחן.
- דערנאך איז געווען א פירהאנג, אונטער דער פירהאנג איז געווען די קדש הקדשים, דארט איז געווען דער ארון הקדש אין וואס עס איז געלעגן די לוחות, די כריבים, און די באהאלטענע מן. אין די קדש הקדשים האט נאר געמעגט אריינגיין די כהן גדול און נאר אום יום כיפור.
- די היכל איז געווען הויך 100 איילן, די גרונד איז געווען 6 איילן, דערנאך איז געווען 40 איילן פאר די הייך פון די היכל, דערנאך איז געווען 1 אייל פאר די דיקייט פון די דאך, דערנאך איז געווען 4 איילן וואס איז געווען באצירט, דערנאך איז געווען 40 איילן פאר פאר די הייך פון די שטאך, דערנאך 1 אייל פאר די דאך, און 4 איילן פאר שיינקייט, 3 איילן פאר א צוים און 1 אייל איז געווען מיט אזעלכע אייזענעס וואס האבן באשיצט פון די פויגל אז זיי זאלן זיך נישט אפרוען דארט.
- די היכל איז געווען פון מזרח צו מערב 100 איילן, די וואנט פון די אולם איז געווען 5 איילן, די אולם איז געווען 11 איילן, די וואנט פון די היכל איז געווען 6 איילן, און די היכל איז געווען 40 איילן, צווישען די היכל און די קדשי-קדשים איז געווען 1 אייל, די קדשי-קדשים איז געווען 20 איילן, די וואנט פון די קדשי-קדשים איז געווען 6 איילן, די צימער איז געווען 6 איילן, די וואנט פון די צימער איז געווען 5 איילן.
- די היכל איז געווען פון צפון צו דרום 70 איילן, די וואנט פון די קארידאר איז געווען 5 איילן, די קארידאר 3 איילן, די וואנט פון די צימער 5 איילן, די צימער 6 איילן, די וואנט פון די צימער-היכל 6 איילן, די היכל 20 איילן, די וואנט פון די היכל 6 איילן, די צימער 6 איילן, די וואנט פון די צימער 5 איילן, די קארידאר איז געווען 3 איילן, און די וואנט 5 איילן.
- די אולם איז געווען ברייטער פון די היכל 15 איילן אויף דרום זייט, און 15 איילן אויף צפון זייט.
די כלים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די כלים אינעם בית המקדש פון גאלד און זיבלער זענען געווען גאר אסאך וואס די כהנים האט דאס באנוצעט:ֿ
א שטיקל ליסט:
גאלדענע בעקן 20.000 טויזנט. זילבערנע בעקן 40.000 טויזנט. גאלדענע מנורות 10.000 טויזנט. גאלדענע כלים צו גיסן דערמיט וויין 80.000 טויזנט. גאלדענע לעפלעך 10.000. גאלדענע בעקן וואס מען האט דערין אריין געלייגט מעל פון די מנחות 80.000 טויזנט. די זעלבע סארט בעקן אין זילבער 160.000 טויזנט. און נאך צענדליגע טויזנטער כלים וואס מען האט דערין געמאסטן אלע מנחות און נסכים, כלים פאר די קטורת, כלים צו טראגן פייער צו און פון דעם מזבח, 200.000 טויזנט חצוצרות זילבערענע און פארשידענע כלי זמר פון אייזן, ווי אויך פערציג טויזנט טישלעך צו האלטן די אלע כלים. אט דאס אלע זענען געלעגן אין אוצרות בית ה' פון בית המקדש. [5]
טעגליכע ניסים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס זענען געווען טעגליכע ניסים אין די בית המקדש, צווישן זיי:
- קיין פרוי האט נישט נישט מפיל געווען ווען זי האט געגלוסט נאך די גוטע פליישן וואס מען האט געקאכט אין בית המקדש, דאס הייסט זי האט נישט געשמעקט אפילו די גוטע ריחות.
- פון אלע קרבנות וואס מען האט מקריב געווען צומאל טויזנטער א טאג, האט זיך נישט פארשטונקען קיין שטיקל פלייש.
- אין די שטוב ווי מען האט געהאלטן די פלייש אין בית המקדש האט מען קיינמאל דארט נישט געזעהן א פליג.
- עס האט קיינמאל נישט פאסירט א טומאה פארן כהן גדול אין יום הכיפורים.
- דער אויסעווענדיגער מזבח איז געווען אונטערן הימל נישט אונטער א דאך, און דאך האט דער רעגן קיינמאל נישט אויסגעלאשן דאס פייער וואס האט געברענט אויף איהר.
- דער רויך פונעם מזבח איז אייביג ארויף גראד ביז צום הימל, דער וואונט האט איהר קיינמאל נישט אויסגעלאשן.
- דער צווייטען פסח האט מען מקריב געווען א קרבן שעורים, שבועות האט מען מקריב געווען שתי הלחם, און א גאנץ יאהר האט מען געבאקן דעם לחם הפנים, און עס האט קיינמאל נישט פאסירט א פסול ביי די אלע זאכן.
- אין די דריי ימים טובים פסח-שבועות-סוכות איז גאנץ כלל ישראל געקומען עולה רגל זיין, און אזוי אין שבת ויום טוב ווען עס איז געווען א פולער געפאקטע עזרה, איז אייביג געווען פלאץ זיך צו בוקען פאר השי"ת עס איז קיינמאל נישט געווען געשטופט.
- א שלאנג און עקרב האט קיינמאל נישט געביסן א איד וואס איז געקומען עולה רגל זיין.
- די וואס זענען געקומען עולה רגל זיין האט קיינמאל איינער געזאגט עס איז מיר ענג איך האב נישט קיין פלאץ.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ שמות כה ח
- ↑ דברי הימים א' פרק כ"ב
- ↑ מלכים א ה דברי הימים ב ב
- ↑ מלכים א ו
- ↑ ספר יוסיפין קדמוניות ח ב


text:
דורך נח בער » זונטאג יוני 18, 2017 5:52 pm
ווילסט הערן א גוטער דזשאוק?
פאפא.
יא, אין וויליאמסבורג איז דא א פאפא קהלה וואס דארף זיך מיט גארנישט שעמען פון דעם אמאליגן כעלם.
ס'איז דא גראדע צוויי פאפאס, וועלכע ווערן אנגעפירט דורך צוויי פון די קינדער פונעם פריערדיגן פאפא רב.
די חסידים גראדע לעבן גאנץ גוט צווישן זיך, אבער די צוויי פאפא רבי'ס קומען זיך נישט דורך.
עכ"פ די פארלאפענע וואך האט איין פאפא פאררופן א ריזיגן עצרת אין בארקלעיס סענטער, צו פראטעסטירן אויף א מכלומר'שטע גזירה אז מען כאפט בחורים אין מיליטער, א שקר וואס ווערט פארשפרייט דורך א ליטווישער קרייז אין ארץ ישראל וואס איז אין א בלוטיגן 'מי בראש' מלחמה מיט אן אנדערן ליטווישן קרייז, און האט פיפיג איינגעשפאנט די תמימות'דיגע פאפאנער אידן צו פירן די מערכה פאר זיי אין די ווייטע אמעריקע.
אבער וואס ווילסטו פון פאפא?
די כינוס איז געווען א מורא'דיגע הצלחה. די אנדערע פאפא זאגט אז ס'איז געווען אונטער צען טויזנט מענטשן, אבער די דאזיגע פאפא זאגט אז ס'איז געווען איבער פופצן טויזנט מענטשן. איך זאג אז ס'איז געווען צוואנציג טויזנט. פארוואס נישט? פעלט דען שוטים אין פאפא?
ביים כינוס האט מען געברענגט א בחורים-טרייבער אין ארץ ישראל און אים אויסגערופן אלס ראש ישיבה פון יענע און יענע ישיבה, און די פאפאנע שוטים זענען געווען עקסיידעט אז אפילו די יעניגע זענען שוין מודה אז דער רבי איז געווען גערעכט.
מען האט אויסגערופן אז דער ראש ישיבה וועט רעדן אין לשון הקודש מיט די אשכנזי'שע הברה, הגם, דער "ראש ישיבה" איז א ספרדי, פשוט ווייל פאר די פאפאנע שוטים איז שווער מסביר צו זיין דעם חילוק צווישן איווריט און לשון הקודש מיט די ספרדי'שע הברה, האט מען געמאכט דעם "ראש ישיבה" זיך ברעכן די ציין, און דער פאפא עולם איז געווען עקסיידעט אז מען רעדט נישט ח"ו ביי אונז קיין איווריט.
דער "ראש ישיבה" האט ווי א געניטער עקטאר געוויינט מיט זודיגע טרערן איבער בחורים וועלכע עקזיסטירן נישט. א טאג דערויף ווען ס'איז נתגלה געווארן קלונו ברבים האבן די פאפאנער חכמים מסביר געווען אז באמת עקזיסטירן די בחורים יא, נאר מען האט געטוישט זייערע נעמען צוליב רחמנות. והא ראי' אז זיי עקזיסטירן יא, דא האט איר זייערע עכטע נעמען... און די פאפאנער שוטים האבן ניטאמאל באגריפן די איראניע. (דאס אז די בחורים, קינדער פון פרייע שטיבער, זענען נישט געכאפט געווארן נאר געגאנגען מרצונם הטוב אין מיליטער, דאס איז שוין געווען צו קאמפליקעיטעד פאר די פאפאנער אידן אריינצונעמען אין קאפ.)
אבער דאס איז נאכנישט אלעס. ביי דעם כינוס זענען געווען ריזן סקרינס דורך וועלכע מען האט געקענט מיטהאלטן דעם גאנצן כינוס. דער טשעירמאן האט זיך אויפגעשטעלט און דערקלערט מיט פאטאס אז די טרייפענע סקרינס האט גארנישט מיט אונז. דאס האט מען געמוזט טון צוליב סעקיוריטי, וכו', און דער פאפאנער ציבור האט דאס אפגעקויפט פאר גוט געלט, אפילו ווען אויפ'ן סקרין זענען די גאנצע צייט געלאפן לשה"ק ווערטער און אפילו אבינו מלכינו מיט שיר המעלות.
דער אנדערער פאפאנער ציבור איז געווען באבלאזן פונעם סוקסעס פון דעם פאפאנער ציבור. דער רעדאקטאר זייערער האט באשלאסן אז מען גייט ווייזן פאר די וועלט אז אונז זעמיר גרעסערע פאפאנער פון די אנדערע פאפאנער, און דאנערשטאג צופרי האט דער פאפאנער צייטונג געדרוקט אויפ'ן פראנט פעידזש א סעקס אפענדער-סטייל ליסט פון פארשידענע ראשי ישיבות מיט זייערע אדרעסן, אז די פאפאנער מאסן זאלן זיי טעראריזירן און הערעסן מיט פאפאנער בריוו במשך פון די קומענדיגע צוויי חדשים.
פארשטייט זיך אז די ליסט האט נישט פארמאגט די בילדער/אדרעסן פון גור (פון זיי האט מען מורא), בעלז און וויזניץ (שוואגערס) און חסידישע רביס וועלכע האבן סאך מער מיט'ן "מגיפת הגיוס" ווי די ניין פארקוועטשטע ראשי ישיבה, וואס רוב פון זיי האבן נישט קיין שום פאליטישע פאוער. די ליסט האט אויך נישט אנטהאלטן די בילדער/אדרעסן פון די זעקס חברי הכנסת וועלכע זענען דירעקט פאראנטווארטליך פאר יעדן דיעל צווישן די מדינה מיט די חרדים.
אבער די מערכת קענענדיג זייער גוט זיין פאפאנער עולם האט געוואוסט אז דער עולם וועט נישט כאפן אדער באגרייפן דעם חילוק, און אפקויפן אלעס וואס ער זאגט זיי, אזוי ווי זיי האבן אפגעקויפט ווען ער האט געדרוקט אויף די פאדערשטע זייט פון די פאפאנער צייטונג אז עס זענען געווען הונדערט טויזנט אידן ביים פראטעסט וואס די פאפא האט פאררופן מיט דריי יאר צוריק, און אזוי ווי זיי האבן אפגעקויפט זיינע כסדר'דיגע זיג-דערקלערונגען ביי די לעגאלע פייטס צווישן די צוויי פאפאס. בלויז מיט אפאר וואכן צוריק האט די זעלבע צייטונג געלאזט אויפהענגען א קנאות סיין ביי די הדלקה צערעמאניע וואס זייער פאפא רבי מאכט יערליך און נאכ'ן הדלקה דערקלערט קבל עולם ומלואה אז די הדלקה איז פאקטיש געווען א מאסן דעמאנסטראציע קעגן די מדינה איבער'ן גזירת הגיוס, און די פאפאנער פערדן האבן דאס אפגעקויפט.
*
איך קען מאריך זיין נאך סאך לענגער אבער די הענט טוען מיר שוין וויי.
איז יעצט לאמיך ענק יעצט געבן א דאוז פון רעאליטי: טייערע סאטמארער אידן, ס'איז אמת אז פאפא איז נאר די פערט-גרעסטע קהלה נאך די דריי סאטמארס אין וויליאמסבורג, זאלונים, אהרונים און בני יואל, אבער זיי זענען א הערליכע קהלה וואס האט זיך מיט גארנישט צו שעמען פון ענק סאטמארער אידן.
אויב ווילט עטס רעדן פון צמצום און פארמאכטקייט שטייגט עטס זיי איבער פי כמה. איך האב אויסגערעכנט בלויז עטליכע משלים פון איין וואך. אבער שוין צענדליגער יארן וואס כלל ישראל לאכט פון ענקער צמצום און פארמאכטקייט, איז אנשטאט לאכן פון אנדערע, קוקט אין שפיגל ווייל עטס זענטס א געלעכטער אין די וועלט
ווילסט הערן א גוטער דזשאוק?
סאטמאר.


text:
תגובהדורך געקלערט » דאנארשטאג יוני 08, 2017 8:28 am
שוין ! כ'בין שוין נאכן אויסהערן דעם סידי א שיינע פאהר מאל.....חברה וואס זאל איך ענק זאגן כ'בין ממש אדיקטעד צו דעם סידי, כ'קען זיך ממש נישט אפרייסן דערפון, ס'איז א סמעש פון סידי, מיין מיינונג איז אז ס'איז די בעסטע קאלעקשן סידי וואס איז ארויס די לעצטע צוויי יאר, קודם כל פאר אלעם וויל איך מודיע זיין אז ווער ס'זיכט א חסידישע סידי זאל גיין איינהאנדלן 'פורים אין סטרעליסק', ווער ס'זיכט ארט און קוואליטי מוזיק צו אים רעדט איך יעצט....
קודם כל די סעלעקשן פון די נגונים איז איינס אין וועלט, נישטא דארט סתם נארישע ניגונים, אין פאקט איז ממש נישט דא קיין היינטיגע היט ניגונים, ס'איז אלעס עלטערע ניגונים וואס דאס איז א ריזיגע מעלה, 'איינס' ווייל איך ברעך שוין פון הערן טאג און נאכט 'כי לא תשכח מפי זרעו' און נאכאמאל 'ויעזור ויגן' ס'קימט שוין פון די נאז, 'צווייטענס' זיין עיקר ציל איז געוועהן צו ברענגן גיטע געשמאקע מוזיקאלישע סחורה און נישט נאכאמאל די זעלבע אפגעריסענע טעקנוי מכלומר'שע היט ניגונים, דא איז נאר דא קוואליטי.....
די מוזיק אויפן סידי איז טאפ נאטש... ס'איז איין שטיק פערפעקשן.... ווי ס'פאסט זיך פאר פיני.... ס'איז נישט ווי די אלע אנדערע קאלעקשן סידי מיט ציווילדעוועטע צופלויגענע מוזיק, די מוזיק דא האט א מעכטיגע Groove די מוזיק זיץ'ס מיט א פאריקטע פינקטליך'קייט און מסודר'דיגקייט, און פון די אנדערע זייט האט עס א מעשיגענע פאוער און זעץ, און אזוי ווייטער מאכט ער קוקו איידיעס און שטיק מיט מעסיוו קאורט פערגרעשאנס.....בקיצור כ'קען עס נישט מסביר זיין ווער ס'וויל פארשטיין זאל זיי מוחל זיין און עס גיין אליין אויסהערן.....פארפאלן דעי פיני איז א טאלאנט ער האט זיך זיין איינגענארטיגע שניט און סטייל דער איז אן ריכטיגער ארטיסט בלא מובן המילא.....
די עיקר זינגער אויפן סידי איז יומי לואי, וואס ווי יעדער קען אים זינגט ער זייער 'קלאר פינקטלעך שטארק און שיין' און די זעלבע וועג זינגט ער דא אויפן סידי אן מאכן חכמות און קינצען נאר ער זינגט פשוט גראד און סימפאל....חוץ יומי איז דא איין סעט פון ניגונים וואס פיני אליין בכבודו ובעצמו זינגט אפ, 'בעליוו איט אר נאט' דעי פיני זינגט גאר גאר פיין ער פאקט איין אסאך זינגער'ס איך וואלט אים ענדערט געקענט באשטיין צו הערן אליין אפזינגען דעם גאנצן סידי, דער דרייט גיט און ברענגט גיט ארויס א ניגון....
נאכדעם האמיר אויפן סידי "נמואל הרוש" פאר א געסט זינגער, די עולם דא אין אמעריקע קען אים נישט אבער אין א"י איז ער פון די טאפ זינגער'ס און ער קען טוהן וואס קיינער קען נישט, לאמיר גיין צוביסלעך....נמואל איז א חבד'סקער און ער קימט לכתחילה פון פראנקרייך היינט וואוינט ער אין א"י אין כפר חב"ד, נמואל איז אנבעליוויבל מוזיקאליש ער קען שפילן אויף אסאך אינסטערמענטס, בעיקר איז ער ברייט באוויסט פאר זיין אייגענארטיגע שטימע, ער קען טוהן מיט זיין שטימע וואס קיין ספרדי קען נישט, ער דרייט מיט זיין קול אזוי ווי ער דרייט א רעדל, ער פארט ארויף צו די העכסטע נאוטס אינדערצווישן פארט ער אריין אין א קאפ שטימע און נאכדעם אראפ צו די סאמע נידריגסטע נאוטס אלעס אין געציילטע רגע'ס, מיט דעם צוזאמען האט ער די גאנצע חבד'סקער ברען און געשמאק מיט סופער ענערדזשי...איך האב אים די ערשטע מאל געזעהן ביי אן אויפטריט צוזאמען מיט מונה איך האב דעמאלס נאכנישט געוויסט ווער ער איז, איך בין פשוט געשטאנען אין א זייט פארפרוירן....דער האט אזוי מין אויפגעשאקלט די זאל אז די דאך איז שיעור אראפגעקימען....זייט דעמאלס בין איך געווארן א געשוואוירענע חסיד זיינע... ער האט פאריאהר ארויסגעגעבן א סידי מיט חבד'סקער ניגונים "התגלות" איך ראקאמענד פאר ווער ס'וויל הערן א פיינעם סידי ער זאל זיך דאס איינהאנדלען, אלע מבינים און מוזיק ליב האבער ווערן פארגאפט פון דעי סידי, דני אבידני האט ארעינדזשד די מוזיק און די מוזיק באמבערט אויף עפעס אן אבנערמאלען פארנעם, אין אמעריקע ווייסט עפעס די עולם נישט דערפון אין א"י איז די סידי געווען שטארק פארשפרייט, בקיצור א מעשה... פיני אסטרייכער איז די ווינטער געווען צוזאמען מיט זיין בענד אין א"י אויף א חתונה ווי די זינגער דארט איז געווען נמואל און דארטן האבן זיך צו צוויי אנגעטראפן און ס'געווארן א שידוך ...נמואל זינגט אויפן סידי איין סעט ניגונים ניסוח נמואל הרוש מיט אלע פיטשעווקעס און געדרייאכצער, ס'איז פשוט א שאד אז ער זינגט נישט אפ דעם גאנצן סידי....
בקיצור ווער ס'זיכט גיטע מוזיק מיט געשמאקע איידיעס איז דאס זיין סידי, זייטס געזינט....
לעצט פאראכטן דורך געקלערט
אום דאנארשטאג יוני 08, 2017 3:10 pm, פאראכטן געווארן 4 מאל סך הכל.


text:
דורך האסטו געהערט אזאנס? » דינסטאג מאי 23, 2017 10:03 pm
איך האב לאנג לאנג געקלערט וואו אריינצולייגן דעם ארטיקל, אין וועלכע פארום דאס באלאנגט, אבער איך האב באשלאסן אז ס'קומט אין קונסט, ווייל לדעתי איז קיין גרעסערע קונץ ווי שילדערן דעם ארט נישט פארהאנען...
איך וויל שרייבן איבער א מקום וואס נאר איינער וואס איז דארט געווען וועט עס פארשטיין, ווער נישט וועט מיר אנקוקן וואו דער הינדל ארויס פון טשיקן באקס ערב יו"כ, און ער זאל בעסער צום ארטיקל נישט צורירן...
נאך איין זאך, דער ארטיקל איז עקסלוסיוו פאר קרעטשמע, נישט ק"פ און נישט גע'גנב'עט, איך האב עס נישט געשריבן נישט אין אייוועלט און נישט אין קאווע שטיבל, בלויז ווייל איך וויל ארויפארבעטן דעם קרעטשמע. אויב וועט די אפקלאנג פאר מיינע שווערע שעות נישט זיין גענוג שטארק אוואו איך קוק ארויס, איז עס בלי נדר מיין לעצטע ארטיקל דאהי. (איך ווייס די מצב פון קרעטשמע און איך רעכן זיך מיט דעם).
און אצינד, צום נושא: דער געוועזענער שול אין מחזיקי הדת, בעטלעהעם ניו העמפשיר...
אזוי ווי מיר הערן אז מען וועט איבער מאכן דעם שוהלכ'ל, שפירן מיר א פליכט אראפצושרייבן געציילטע פאראגראפן איבערן מקום קודש, למען ידעו דורותיכם צו וועלכע פלעצער זענען אונזערע רבי'ס געגאנגען אויף אביסל ארלויב, און וואס נפלאות הבורא מיינט.
אריינקומענדיג אין ביהמ"ד, האט דער אויג נישט געוויסט וואו ער זאל קודם לאנדן, נאכדעם וואס דער ראסטיג'ער קאלירפולער דעקאראציע – ווענט האבן זיך פארמאסטן צווישן זיך ווער עס וועט געווינען אונעם פארמעסט אלס מערסט-קאמישע וואנט אינעם אמעריקאנעם שטעטעל.
פון גרויס פארלוירנקייט הייבן מיר אויף די אויגן צום דאך, און אה... מיר באגעגענען זעקס ווענטעלעטער'ס ( fan בלע"ז ) יעדע איינע דרייט זיך אויף א צווייטער שנעלקייט, אבער מיט איין זאך זענען זיי גראדע יא פאראייניגט, אז אלע דרייען זיך פארקערט, ווי די שטודיעס האבן באשלאסן אז דאס איז א פאטענט הייסער צו מאכן די לופט און לאזן א קאכעדיגע שוויציגע אטמאספערע אויפן ארט.
עפעס האבן מיינע אויגן אויפגעכאפט נוי סוכה אויפן דאך... אבער אנשטאט עפלעך און אתרוגים, האבן דארט געהאנגען סטארעדזש-זעקלעך האלב-פול מיט פארשימעלטע וואסער –לכאורה מים אחרונים נאך פונעם זיידן תרח- אלעס צוזאמען קרוב צו צוויי מנינים, פאר אביסעלע געווירצן האבן אויך געהאנגען רייעס מיט פליגן און פלאטערלעך, לכאורה, לויטן חשבון, איז דא אונטער זיי א פליגן כאפער.
אלס באלייכטער האבן געדינט א רייע פון בלאסע פלארעסנט-לעמפלעך, וואס האבן געווארפן שאטענעס אויף אלע זייטן, ביים צפון-מזרח וואנט, האבן געהאנגען אין די ליפטן צוויי מולטי-לאנגע בעזעם שטעקענע'ס, אויף זיי איז געווען ארויפגעדרייט פארפירענע שמאטעס וואס ווען מ'לאזט דאס אראפ, ווערט דאס פלאץ פארוואנדלט צו אן עזרת נשים פאר הרבנית הצדיקת תליט"א, און אירע נאנטע.
פון דארט איז אונזער בליק געפארן צום מזרח-וואנט אין צענטער פונעם כותל איז מייאסטעטיש פלאצירט א רעלאטיוו-נייע ארון קודש ( ניי רעדט מען לגבי דעם ביהמ"ד ) אויפן רעכטן זייט ביים ווינקל-הארט נעבן דעם הענגער סטאנציע אויף וואס מ'הענגט אויף דעם רבין'ס שטריימל און רעזשוואלקע- איז דא אן עמוד און בענקל, ווי אויך א טיש פאר כ"ק מרן רבינו שליט"א.
דערנעבן ליגט דעם בעל תפלה'ס עמוד, וואס איז צוזאמגעקלאפט פון עטליכע ברעטער, העכער דעם ליגט א פיר-קאנטיגער מנורה, וואס בלויז צוויי פון די ניין לעמפלעך האבן נאך געוויזן עפעס צייכענעס פון לעבן, פאר א נויט איז ארויפגעהאנגען א שיפן שטיקל פאפן-דעקל, אויף וואס עס שטייט אויפגעשריבן מיט א מעדזשיק-מארקער די צוויי ווערטער "יעלה ויבא".
אופן לינקען זייט פון דעם ארון קודש האבן געהאנגען צוויי פלאקאטען, אויף איינס איז געשטאנען מיט עוג-מלך-הבשן אותיות דעם "מודים דרבנן", וואו די ווארט 'ותקימינו' איז געווען געשריבן אויף א גרויסן שטיקל "ווייט-אוט", אויפן צווייטן איז געשטאנען בריך שמיה מיט קרומע אותיות.
ביים ווינקל פונעם וואנט איז געווען א טיר, וואס מיר וועלן באלד געוואר ווערן צו וואספארא אומנאטירליכע פלאות'דיגער מקום דאס פירט, עפעס יחיד במינו, ווייט פון א גוזמא.
אז מיר האלטן שוין לינק'ס, לאמיר זיך אומקוקען אויף יענעם וואנט, די ערשטע זאך איז געלעגן א – ווי כ'פארשטיי איז דאס דער ספרים שראנק, דערין זענען געלעגן בעיקר הויפענעס שמות, אפאר חומשים אין איין ש"ס פון דפוס ווענעציע (די ארגינעלע...) וואס זענען געשטאנען האלב אין די ליפטן – האלב אויף א אמאל צוגענאגעלטע שטיקל האלץ, דערנעבן האט זיך דארט אנגעלאנט א טיר וואס פירט צום צענטראלן קאך (דער ד' על ד' קאמער), עס ליגט דארט א רייע פון העקעלעך, דעראויף ליגן אוצרות קרח, אנגעהויבן ביי אלע ערליי סטייל'ס און קאלירן האנטוכער, בעקיטשעס, היטן, זעקלעך וואס זענען נישט גערירט געווארן זינט בדיקת חמץ, און נאך א שלל פון גוטע זאכן.
אויבן העכער ווי ידינו מגעת הענגט א גרויסער צעטל, וואס איז צוגעשטעלט געווארן דורכ'ן "וועד לאהבת חברים" אויף וואס עס שטייט אויפגעשריבן אין הימל-שרייענדע ווערטער "שנראה כל אחד מעלת חברינו ולא חסרונם" פון דארט און אראפ, איז געווען אנגעשטאפט מיט איין צעטל –מינימום זיבעציג קאפי'עס דערפון- אויפן דרוקסארט ( לעדערהעט ) זעט מען דעם לאגא פון 'קרן שמואל ישעיה' אבער ס'שטייט אויף דעם די ווערטער מחזיקי הדת בעטלעהעם, מען זעט א בילד פונעם ביהמ"ד, און דער צעטל בעט זיך מיט קראקעדיל טרערן אז מ'זאל געבן געלט פארן גבאי ר' פנחס אלימלך שליט"א, כדי מען זאל קענעם איבערבויען דעם ביהמ"ד.
אין צענטער פונעם וואנט איז דא צוויי קליינע פענסטערלעך וואס פירן צום חדר הפנימי פון ר' פנחס אלימלך, מיר האבן ליידער נישט עספיעט אריינצוקוקען וואס עס געפינט זיך דארט, ווייל היות דער שטיבל איז א "פריוואטע אונטערנעמונג", האבן די חברה געווארנט אז דארט אריינצוטרעטן אפילו בטעות, איז א סכנה שיש בו כדי להמות, רחמנא יצילינו, סוף פונעם וואנט איז געווען א טיר וואס פירט צום לאבי, ביה"כ, אפעטייזינג, סטארעדזש, און וואס נישט.
ווייטער אויפן רעכטן וואנט, איז געווען א דאפלטער דאזע מיט הענגער'ס, וואס דאס באדייט כפול שמונה אינטערעסאנטע ארטיקלען פלאצירט אויף די תליות, צוויי פארהויכטע ברייטע אין טיפע פענסטער באדעקט מיט אמאל-געוועזענע ווייסע ווינדאו-שעיד'ס אין וועלכע עס האבן זיך באקוועם געמאכט קרוב צו אכציג סארטן קריכעדיגע, האבן פארנומען א חלק ניכר פונעם דופן עקומה.
פלאקאטן האבן אויך נישט געפעלט דארטן, צוויי גרויסע פלאקאטן, איינס אין אידיש און איינס אין ענגליש, האבן געבעטן דעם ציבור מיט פייכטע אויגן, מ'זאל ביטע זיך דערבארעמען אויף הרב פנחס אלימלך, און אים געבן אפאר רייניש כדי דער "הערליכער" ביהמ"ד זאל שענער ווערן, מינימום פופציג דאלער דארף מען זיך משתתף זיין.
אויך איז דארט געווען א צעטל מיט א לאנגע דרשה, א משל ונמשל, איבער די הארבקייט פון פלוידערן ביי שאלעשידע"ס, נעבן דעם טעלער (צדיקים גלגול) פיש, ס'איז געווען זייער שרעקעדיג, דערפאר האבן מיר דאס אויפגעהערט צו ליינען, נאך א אינטערעסאנטע פאסטע'ר האט באצירט די ווענט, אויף וועלכע עס איז געשטאנען אז 'בשעת התפילה וקריאת התורה, וגוערין בו וגדול עוונו מנשוא'- די צווי גרויסע ווערטער "אסור לדבר" זענען שוין פונלאנג געווען אפגעקראצט, וחבל על דאבדין.
יעצט גייען מיר צוריק צום מעריב וואנט, דארט פון ווי מיר זענען אריין געקומען צוויי טירן ביי ביידע זייטן, יעדער טיר האט געהאט צוויי חלקים, איין האלב איז געווען א שטיקל עץ וואס הענגט אויף ראסטיגע אנגלען, און זינגט שירת האזינו יעדע'ס מאל וואס איינער געניצט אין זיינע ד' אמות, און דער צווייטער חלק איז געווען מער-ווייניגער א גרויסער נעץ, וואס האט זיכער געמאכט אז יעדער פליג וואס בלאנדזשעט דארט אריין, האט נישט קיין וועג ארויס.
ספרים-שרענק (מלפנים) איז אויך דארט געווען לרחצה, דערינען איז געלעגן א שפע פון חומשים, און סידורים-אדער אין ענגליש אדער וואכעדיגע, אויפן וואנט האט געהאנגען א ריזיגער גרויסער גיגאנטישער צוויי-שטאקערדיגע סיין, וואס רופט אז מ'זאל... יא, גוט צוגעטראפן, געבן געלט פאר די פריוואטע אינטערנעמונגען וואס ווערט אזוי גוט געפירט דורכ'ן חשובע'ר גבאי ר' פנחס מיילך ווייס, אפאר געהיילייטע צעטלעך האבן ארויסגעשטארט, וועלכע האבן געהאט א ארגינעלע מאנסקריפט פונעם רבי'ן זכרונו לברכה (הדברי יואל) וואס ער שרייבט אין א בריוו (אדער מעגליך טעלעגראם) פאר אנשי שלומינו, מ'זאל געבן געלט פארן מקוה אין ניו העמפשעיר.
פארנט פון דעם מאסיוון סיין, איז געווען ר' פנחס מיילעך'ס קרעמל ביים וואנט צוגעטשעפעט, תיכף נאכן דאפעלטע פענסטער –וואס האט נישט אויפגעהערט קוויטשען-האט ער געהאט א ברוינע קעסטל, פון וואס עס האט ארויסגעשטעקט דראנטן, אפאראטן, צושניטענע פאפירעלעך, רעסיט-ביכלעך, און אפאר סינגלס, עס איז הערעמאטיש פארמאכט מיט א שלאס, און ס'האט דארט געהאנגען ארום זעקס טעלעפאנ'ס רוב פין זיי מיט אנטענעס וכדומה.
נאכדעם האט זיך ערשט אנגעהויבן, ער האט געהאט א פיר-פיסיגע טיש, דאס איז געווען דער קאנטין\מקוה איד שטיבל פון ר' פנחס מיילך, עס איז דעראויף געווען אנגעווארפן בערך די פאלגענדיגע בנינים: דריי שטיק פון עקספייערטע 'דער בלאט', און 'קינדליין' פון פר' קרח, א קרעדיט-קארטל מאשין, א 'חק לישראל' פון די אנדערע דרוק, א ליסטע מיט אלע וואס עסן ביי אים אין ביהמ"ד, די צייטונג (יא פון יענע וואך, ווייל ס'קימט ארויס דינסטאג נאכט) און א שטויס פון דאקומענטן און ביל'ס פון וואסער (פאר די ריזיגע מקוה) לעקטער, רויטע און גרינע, עטליכע געניצטע קאצא צוקער'ס ועוד...
אויפן פענסטער אונטערן טיש האט געקלעפט צוויי גרויסע צעטלעך, ארויסגעפליקט געווארן פון 'דער בלאט' בערך טויזנט יאר צוריק, אויף וואס ס'געשטאנען א ליסטע מיט דיינים פון אפסטעיט און די קעטסקעילס, (ר' מאיר יעקב מוזקאף'ס נאמען איז געווען אויסגעמעקט), אויף די אנדערע זייט –פון די פארטש- האט מען געזען בילדער פון בערן, פליגן, פייגלעך, ועוד, און אויף אן אומפארשטענדליכן (?) וועג, איז דאס אנגעקומען קיין ניו העמפשעיר.
***
גענדיגט מיט די פיר ווענט, פאנגען מיר אן אריינציגיין ביהמ"ד עס האט זיך געהערט סקריפן ביי יעדע טריט עקסטער, תיכף ביים אנהייבן שפאצירן, האבן מיר באמערקט אז ס'איז פארהאנען אין דעם שוהל נאך ספעיס, דער ביהמ"ד ווי קליין עס איז פארמאגט ער אין זיך בענק און טישן אויך, ס'איז נישט געווען קיין איין קעסטל פון די טייל'ס אויפן פאדלאגע, וואס איז נוגע במלכות חברתה אפילו במלוא נימא.
ס'איז געווען אויסגעלייגט טישן, באדעקט מיט דיקע גלאנציגע בלויע געקעסטעלטע פלאסטיק-טישטוכער, וואסהאבן מיר דערמאנט פונעם העמעד וואס כ'האב געהאט און חדר, ארום די טישן זענען געווען אויסגעלייגט א ריזן אויסוואל פון אלע סארטן בענקלעך, רוב פון זיי קאך בענקלעך, פון אלע מינים פארבריקן, דעזיינ'ס, סטייל'ס, און קאלירן, נאר ארום צוויי דריי בענקלעך האבן געהאט א פאר.
צוויי גרויסע ברייטביינערדיגע זוילן האלטן אונטער דעם דאך-וואס האט איבערוואג פונעם גרויסן לאסט נוי סיכה- צו די זוילן איז מחובר אזא שטיקל אויף וועלכע עס איז געווען פלאצירט בשמים, אינעווייניג פונעם שאנק האבן מיר געטראפן זמירות, וואס אויפן אינטערשטן זייטל האט עס נאך א ישר כח פאר א 25 יעריגער אינגערמאן.
אונעם אמצע פון ביהמ"ד זענען דא די צוויי עיקר זאכן פונעם מקום, די באלעמער, וואס דעראויף איז ארויפגעקלעפט צוויי מאפע'ס מיטן תחום שבת און געוועזענער עירוב, און די פרינדזשעס איז שוין לאנג נישטא, אויף דעם באלעמער פארן דורך וועכענטליך גרעסערע סכומים, אויסצוהאלטן די צענדליגע פריוואטע אונטערנעמונגען פון ר' פנחס מיילך.
אויף לינק'ס ממש צווישן די צוויי זוילן, ליגט א טיש מיט א עמוד, און דעם עמוד ליגן ר' מאיר בעל הנס פושקעס אונטער אלע סארטן ארגענעזאציעס און מוסדות'ער, דריי פאר ברילן קעגן די שלשה אבות, א צוקנייטשטע טלית בייטל, און א אלטער מונקאטשער סידור, אזוי אויך עטליכע ליסטעס פון אלטע שנדר'ס וואס זענען נישט באצאלט געווארן אין די לעצטע צוויי שמיטות.
א שיינע רביש'ע בענקל איז צוגעריקט צו דעם טיש, דאס איז ר' פנחס מיילך'ס כסא מלוכה, ווען ער זיצט דערויף און זיינע צוויי חשוב'ע אייניקלעך שטייען דערנעבן, זעט ער אויס ווי א קעניג פון צוויי הונדערט יאר צוריק, וואס זיצט אויפן שטוהל, מיט צוויי לייבן אויף די זייט...
מיר האבן זיך אריבערגעשטופט די טישן און בענקלעך, און אנגעהויבן צו גיין בארג-ארויף צום טיר אויפן מזרח וואנט,וואס דאס פירט צום וועלט בארימטע לעגענדארער-קאסטענדע זעלטענע.....
מקוה פון ניו העמפשעיר !!!!
***
צוערשט איז געווען א קליינע לאבי בעפארן אריינגיין צום מקוה, עפעס גרעסער פון וויפל איין מענטש קען אריינגיין, עס ליגן דארטן דריי קעסטלעך: א שווארצע פאר גענוצטע האנטוכער, די גרינע פאר 'פרישע' האנטוכער, און די זילבערנע מיט אביסל זייף און שעמפאו, גאר שטרענגע ווארענונגען הענגען אויף אלע זייטן, אז השמר והזהר, היות דער מקוה איז א פריוואטע אינטערנעמונג, און די הוצאות פון די אכצן גאלאן וואסער וואס מ'גיסט אריין יעדן ערב ראש חודש אינעם בור איז מער פון וויפל מ'קען זיך ערלויבן, אשע"כ מוז יעדער אויסדריקלעך באצאלן די סכום פין 'אכצן' דאלער (ח"י דאלער –לזכר אז מ'איז ארוס לעבעדיג פון דארט), און אינאיינוועגס וועט מען אין דעם שוין אריינרעכענען דעם האנטוך אויך, כאטש וואס האלב דערפון בלייבט אופן קערפער ביים זיך אפטרוקענען.
עפענענדיג דעם טיר האט אונז א געדעכטער פארע אריינגעפראסקעט אין פרצוף אריין, אזש דער ברילן איז אונטער א מיל-סעקונדע געווארן שטארק פארנעפלט, מימין ומשמאל ליגן אויסגעצויגן קורצע שמאלע בענק, איין באנק אויף די רעכטע זייט פונעם טיר, די צווייטע אויפן לינקע.
אריינטרעטענדיג איז די שיך געווארן דורך געווייקט פון די מקוה וואסער וואס האט נישט אויפגעהערט צו פארפלייצן דעם גאנצען ארום, ביים ווינקל איז זיך געשטאנען, שעמעדיגערהייט א כלים מקוה בור, וועלכע האט גאר געדרייטע און שפיציגע שטיגן פון ביידע זייטן,און נעמט אויף האלב פון די פלאץ אין מקוה, מ'קען נישט גיין ווי געהעריג אויף די שטיגן, אדער בלייבן די פינגער פון די פיס שטעקן, אדער גליטשט מען זיך אויס, אויב גייען דארט אריין מער פון צוויי אהאלב אידן, דאן רינט די וואסער תיכף אריבער...
אויבן איז דא נאך א שורה שטיגן, וואס פירן נישט אין ערגעץ, אונטער דעם איז געווען באהאלטן מיט א גאנצע הויפן האנטיכער דער 'מי גשמים' בור, די נפלאות הבורה האבן ארויסגעשטארט, אנכאפנדיג דעם צוים פונעם מקוה, נאכן כאפן א געזונטער בריה, האט מען געזעהן אז דער צוים איז גאר געמאכט פון קופערנע וואסער רערן, נאכדעם ליגט א ראדיעטער וואס חוץ פון קולות טיט דאס גארנישט.
די וואסער איז געווען בריעדיג הייס, אזוי אז מ'האט זיך געגעבן א טובל, און ארויס צום נעסע ערד.
א קליין ווענטל טיילט אפ צו די שויערס עריע, דארט איז אויך דא ביי דריי ווענט אזעלעכע שמאלע בענק מלא ספלינטער'ס, און ביים פערדן וואנט זענען דא דריי שויערס וואס טראפן אראפ אביסעלע לוילעך וואסער, איינס פון זיי האט א פירהאנג, די צווייטע האלט שוין ביים אראפ פאלן, און דאס לעצטע האט שוין בכלל נישט.
א חוצפה און א עזות!
האסטו מיר געהערט אזאנס???


text:
פאקיסטאן
פּאַקיסטאַן (אורדו: پاکِستان; פארמאל: איסלאמישע רעפובליק פון פאקיסטאן) איז א לאנד אין דרום אזיע מיט מער פון 160 מיליאן איינוווינערס. עס איז דאס זעקסטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט פון דער באפעלקערונגס פונקט. צו דרום האט פאקיסטאן א בארטן לאנג 1,046 ק"מ אויפן אראבישן ים און דעם איינגאס פון אמאן; עס גרענעצט איראן און אפגאניסטאן צו מערב, אינדיע צו דרום און כינע צו צפון-מזרח.
פאקיסטאן באדעקט א שטח פון סה"כ 880,940 ק"מ2 (איינשליסנדיק די טעריטאריעס אזאד קאשמיר און גילגיט באלטיסטאן). אזוי איז פאקיסטאן דאס 34סטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט. פאקיסטאן האט די זיבעטע גרעסטע מיליטער אין דער וועלט.
די הויפטשטאט פון פאקיסטאן איז איסלאמאבאד, און די גרעסטע שטאט איז קאראטשי, די געוועזענע הויפטשטאט פון לאנד. דער פריערדיקער פרעזידענט איז געווען פערוועז מושאראף. דער היינטיקער פרעזידענט איז אסיף אלי זארדארי.
ביז 1971 האט פאקיסטאן געהאט צוויי טיילן, מזרח פאקיסטאן און מערב פאקיסטאן, אבער אין 1971 האט זיך מזרח פאקיסטאן אפגעשיידט און דערקלערט זיין אומאפהענגיקייט, און געווארן דאס לאנד באנגלאדעש.
אין 1973 האט פאקיסטאן איינגעפירט א נייע קאנסטיטוצע וואס האט אויפגעשטעלט א פעדעראלע רעגירונג באזירט אין איסלאמאבאד וואס באשטייט פון פיר פראווינצן און פיר פעדעראלע טעריאטאריעס. לויט דער נייער קאנסטיטוציע דארפן אלע געזעצן שטימען מיט איסלאם אזוי ווי עס שטייט אין קאראן.
אינהאַלט
שפראַכן פֿון פאַקיסטאַן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין פאקיסטאן רעדט מען אסאך שפראכן. די אפיציעלע שפראך איז ענגליש און די נאציאנאלע שפראך איז אורדו. צווישן די נישט-אפיציעלע שפראכן זענען פונזשאבי מיט 60 מיליאן רעדערס,[1] פאשטא, סינדהי, סארייקי, און באלאכי; געבילדעטע מענטשן רעדן ענגליש.[2]
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די מענטשן וואס האבן געוואוינט אין אוראלט פאקיסטאן זענען געווען א טייל פון דער אינדוס טאל ציוויליזאציע.
ביז 1946 איז פאקיסטאן געווען א טייל פון דער אינדישער אימפעריע אונטער בריטישער הערשאפט. אין 1946 איז פאקיסטאן געווארן אומאפהענגיק. פון 1946 ביז 1971 האט פאקיסטאן באשטאנען פון צווי באזונדערע טיילן. איז 1971 איז דער מזרח טייל פון פאקיסטאן געווארן א באזונדער לאנד, באנגלאדעש.
נאך דער סאוועטישער אינוואזיע פון אפגאניסטאן אין 1979 האט פאקיסטאן געהאלפן די פארטיזאנער קעגן די סאוועטן. דערנאך אין די 1990ער יארן האט פאקיסטאן געשטיצט די טאליבאן רעגירונג אין אפגאניסטאן.
אין 2007 האט מען דערהרגעט די געוועזענע פרעמיער מיניסטארקע, בענאזיר בהוטא.
פאקיסטאן איז א מיטגליד אין דער קאמאנוועלט.
פאקיסטאנ'ס קערן-פראגראם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אנטוויקלען א קערן-פראגראם האט אנגעהויבן אין פאקיסטאן אין די 1970ער יארן, אין די שפורן פון אן ענלעכער אנטוויקלונג פראגראם דורך דעם שכן-לאנד אינדיע, אין ליכט פון דער לאנגיעריגער קעגנערשאפט צווישן די צוויי לענדער, וואס האט איינגעשלאסן דריי מלחמות. אין מיי 1998 האט פאקיסטאן געהאלטן זיין ערשטן אויסגעשפראכענעם אויספרואוו פון א קערן-אויפרייס. פאקיסטאן האט זיך נישט איינגעשלאסן אין דעם אינטערנאציאנאלן אפמאך צו פארמיידן די פארשפרייטונג פון קערן-וואפן (NPT). אויסער דעם וואס פאקיסטאן אנטוויקלט נוקלעארע וואפן באשעפטיקט זיך פאקיסטאן אויך מיט אנטוויקלען די אפשיק-מיטלען, ווי למשל באליסטישע מיסלען וואס קענען טראגן נוקלעארישע אויפרייס-שפיצן.
געאגראפיע, סביבה און קלימאט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די געאגראפיע און קלימאט פון פאקיסטאן זענען שטארק פארשיידנדיק, און דאס לאנד איז די היים פון כלערליי ווילד-באשעפענישן. פאקיסטאן באדעקט א שטח פון 881,913 ק"מ2, בערך גלייך צו די שטחים פון פראנקרייך און דאס פאראייניגטע קעניגרייך צוזאמען. עס איז דאס 33סטן גרעסטע לאנד לויט שטח. פאקיסטאן האט א בארטנליניע לאנג 1,046 ק"מ לענגאויס דעם אראבישן ים און דעם איינגאס פון אמאן אין דרום, און לאנד גרענעצן פון 6,774 ק"מ אינגאנצן: 2,430 ק"מ מיט אפגהאניסטאן , 523 ק"מ מיט כינע, 2,912 ק"מ מיט אינדיע און 909 ק"מ מיט איראן. עס טיילט א ים-גרענעץ מיט אמאן, און איז צעטיילט פון טאדזשיקיסטאן מיטן קאלטן שמאלן וואקהאן קארידאר. פאקיסטאן אקופירט א וויכטיקע לאקאציע געאפאליטיש ביים שיידוועג פון דרום אזיע, דעם מיטל מזרח און צענטראל אזיע.
פאקיסטאן ווערט צעטיילט אין דריי הויפט געגגראפישע געגנטן: די צפון הויכלענדער, דער אינדוס פלוין און דער באלאכיסטאן פלאטא.
רעגירונג און פאליטיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאקיסטאן איז א דעמאקראטישע פארלאמענטארישע פעדעראלע רעפובליק, מיט איסלאם ווי די שטאַט רעליגיע. די ערשטע קאנסטיטוציע איז געווארן אדאפטירט אין 1956. אין 1958 האט איוב קהאן זי אפגעהאלטן, און האט זי געביטן מיט דער צווייטער קאנסטיטוציע אין 1962. די היינטיקע קאנסטיטוציע האט מען אדאפטירט צום ערשטן מאל אין 1973.
פרעמיער מיניסטארן:
אויסלענדישע פארהעלטענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאקיסטאן איז די צווייטע מערסט באפעלקערטע איסלאמישע מדינה אין דער וועלט (אינדאנעזיע איז די גרעסטע) און די איינציגע מיט קערנקראפט אין דער מוסולמענישער וועלט.
אדמיניסטראטיווע אפטיילונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאקיסטאן איז א פעדעראציע פון פיר פראווינצן (פונדזשאב, כייבער פאכטונכווא, סינדה און באלאכיסטאן) און פיר טעריטאריעס (טריבאלע שטחים, איסלאמאבאד הויפטשטאט טעריטאריע, גילגיט-באלטיסטאן און אזאד קאשמיר.
מיליטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די מיליטערישע קראפטן פון פאקיסטאן זענען די אכט גרעסטע אין דער וועלט, מיט אומגעפער 617,000 זעלנער און 513,000 רעזערוויסטן (געשאצט אין 2010). מען האט געגרינדעט די מיליטער נאך אומאפהענגיקייט אין 1947, און די מיליטער האט געהאט א שטארקן איינפלוס אויף נאציאנאלע פאליטיק זייט דעמאלסט.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאקיסטאן האט א האלב-אינדוסטריאליזירטע עקאנאמיע. די עיקר וואוקס פונקנטן פון דער עקאנאמיע זענען לענגאויס דעם טייך אינדוס. אין 1947 איז פאקיסטאן געווען גאר אן ארים לאנד אבער זייט דעמאלסט האט די עקאנאמיע געוואקסן גיכער ווי דער וועלט דורכשניט. אין די 1990ער יארן האט די עקאנאמיע אויפגעהערט וואקסן צוליב נישט אויסגעהאלטענעם פאליטיק.
ווי אין 2016 האט פאקיסטאן א געשאצטן ברוטא אינלענדישן פראדוקט פון US$271 ביליאן; דער ברוטא אינלענדישער פראדוקט לויטן קויפן קראפט איז US$946,667 מיליאן. 21.04% פון די איינוואוינער לעבן אונטער דער אינטערנאציאנאלער ארימקייט ליניע פון US$1.25 א טאג. לאנדווירשטאפט איז 20.9% פון דעם ברוטא אינלענדישן פראדוקט.
פאקיסטאן איז איינע פון די גרעסטע פראדוצירער אין דער וועלט פון נאטירלעכע סחורות.
דעמאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאקיסטאן איז די זעקסט מערסט באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט מיט א באפעלקערונג בערך 199,085,847 (199.1 מיליאן) ווי אין 2015,[523] וואס איז גלייך צו 2.57% פון דער וועלט באפעלקערונג. בערך 35% פון מענטשן זענען אלט אונטער 15 יאר. דער דערווארטערטער לעבנס-געדויער, ריכטיק פאר 2011, איז 64 יאר פאר מענער און 68 יאר פאר פרויען.
אומגעפער 95% פון פאקיסטאנער זענען מוסולמענער. מערסטנס סוניס, מיט א שיא מינדערהייט פון עטלעכע 10% צו 20% פון דער באפעלקערונג, און אויך 2% אכמאדיער. עס וואוינען אין לאנד א באגרענעצטע צאל פון פארשידענע מינדערהייטן, מערסטנב הינדוער (1.6%), קריסטן (1.6%) און ווייניק סיקהן און בודהיסטן.
יידנטום אין פאקיסטאן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין אנהייב פונעם 20סטן יארהונדערט זענען געווען אין קאראטשי בערך 2,500 יידן, און נאך צענדליגער יידן אין דער שטאט פעשאוואר. כמעט אלע פון זיי האבן עמיגרירט קיין ישראל נאך ווען די מדינה פון ישראל איז געווארן אויפגעשטעלט. ס'איז געבליבן א קליינע קהילה יידן אין קאראטשי.
שפראכן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
מען רעדט אין פאקיסטאן מער ווי 60 שפראכן. די אפיציעלע שפראכן פונעם לאנד איז א אורדו. אין דער רעגירונג ווערט ענגליש געניצט, ווי אויך אין די גרויסע געשעפטן און צווישן די אינטעליגענציע. אלע אוניווערסיטעטן אין לאנד לערנען ענגליש. אורדו ווערט גערעדט דורך די עמך מענטשן. אחוץ די שפראכן רעדן אויך כמעט אלע פאקיסטאנער אן אנדער שפראך, ווי למשל פאשטו און פונדזשאבי.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ Ethnologue Western Punjabi
- ↑ In Pakistan, a Big Push to Teach English; Local Versions Flourish VOA News. URL דערגרייכט דעם 18טן מיי 2008.


text:
סיקהיזם
סיקהיזם (פונדזשאבי: ਸਿੱਖੀ סיקקהי) איז א מאנאטעיזטישע רעליגיע געגרינדעט דורך גורו נאנאק אינעם 15טן יארהונדערט אין דעם פונדזשאב ראיאן אין דרום אזיע. ער איז די פינפט גרעסטע רעליגיע אין דער וועלט, מיט אומגעפער 30 מיליאן אנהענגער. די רעליגיע פאדערט אז מען זאל נאכלויפן יושר פאר אלע מענטשן. די רעליגיע האט געהאט צען גורוען און א סיקה מוז פאלגען זייערע תורות.
רוב פון די סיקהן וואוינען אין פונדזשאב, אינדיע, וואס איז דער איינציקער ראיאן פון דער וועלט וואס האט א מערהייט פון סיקהן. אויך אין דער קאמאנוועלט און די פאר וואוינען אסאך סיקהן.
סיקהן גלייבן אז דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט.
סיקהן שערן נישט די האר פונעם קאפ און די בארד, און טראגן א טורבאן אויפן קאפ. אויך גייען זיי מיט א בראצלעט פון שטאל און א קליינעם שווערד.


text:
באוואסערונג
באַוואַסערונג איז די פֿאַרזארגונג מיט וואסער ערד וואו עס וואקסן פֿלאנצן ווען עס רעגנט נישט גענוג פאר זיי. דאס איז וויכטיק סיי פאר פלאנצן וואס דארפן א סך וואסער, ווי למשל רייז, סיי פאר אלע פלאנצן אין טרוקענע לענדער וואו עס רעגנט נישט פיל.
באוואסערונג ווערט געפירט נאך פון די גאר אלטע צייטן אין די לענדער עגיפטן, מעסאפאטאמיע, אינדיע, כינע, מזרח אפריקע און אמעריקע.
וואסער פאר באוואסערונג קען מען נעמען פון טייכן, נאטירלעכע אדער געמאכטע אזערעס, און דורך קאנאלן. אויך איז פאראן א סיסטעם פון אונטערעדיגער באוואסערונג וואס העכערט דעם גרונט-וואסערשפיגל. אין געגנטן וואו דאס וואסער איז געזאלצן דארף מען געבן אכט נישט צו העכערן דעם וואסערשפיגל צו פיל וואס קען הרגענען די פלאנצן.
אין סרי לאנקא האט מען אנטוויקלט א קאמפלעקסע באוואסערונג סיסטעם פון 300 פאר דער ציווילער רעכענונג במשך א טויזנט יאר.


text:
פרעזידענט טראמפ 2/16/2017 פרעסע קאנפרענס - טורקס
יואב בן צרויה האט געשריבן:Naftule האט געשריבן:ער האט נישט געהאט א מייק ער מעג האבן מער שכל פאר א ערשטע חסידישע איד אין היסטאריע צו פרעגן א פראגע ביי א פרעס קאנפערערנס צו רעדן עפעס אנדערש פון אנטיסעמיטיזם
אמת, ווען איך בין דארט וואלט איך געפרעגט עפעס אנדערש, אבער ער האט אלע רעכטן צו פרעגן וואס ער וויל.
ער האט גארנישט שלעכט געפרעגט און ער איז גארנישט שולדיג אז דער פרעזידענט נעמט אלעס פערזענליך. נעכטן אדער דינסטאג זענען געווען באריכטן אז ארום 48 יודישע צענטערן האבן באקומען באמבע סטראשונגען די לעצטע שטיק צייט און ס'קלאר אז אסאך טראמפ שטיצער דורכאויס די קאמפיין האבן זיך באנוצט מיט אנטי סעמיטישע מאטעריאל.
יש ברירה, שלמה,
-
- שר תשעת אלפים
- תגובות: 9353
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יוני 06, 2011 11:01 am
- לאקאציע: בתוך עמי אנכי ישבת
שטאלצער יוד האט געשריבן:אקעי . ער האט גארנישט געמיינט שלעכט. ער האט אפילו קלאר מקדים געווען אז ער מיינט נישט דעם פרעזידענט וחבריו. אבער דאך, ווען די פרעזידיענט זוכט ביים סוף פון די פרעס קאנפרענס מסיים צו זיין בדבר טוב, ער זוכט איינער וואס גייט פרעגן עפעס א שיינע גוטע שאלה פרעגט מען נישט א זאך וואס עס קען זיך אפילו דאכטן אז מ'מיינט עם צו אטקירן.
איך בין זיכער אז טורקס וועט טרעפן די וועג זיך איבערצובטען און אויפווייזן זיין כונה, און אפשר גאר פארקערט עס נאך אויסניצן אלץ א עפענונג צו נאנטע באיציענגן מיט'ן פרעזידענט.
ביזט גערעכט; כ'האף אויך אז דאס וועט זיין א גרמא אז טורקס מיט טראמפ גייען נאך ווערען בעסט פרענדס; און גוטס וועט ארויס קומען דערפון.
א וויכטיגע נקודה וואס מען האט נאכנישט מדגיש געווען דא. אז ווען טראמפ גייט ענדיגען זיין פרעסע קאנפערענס און וויל מסיים זיין בכי טוב; "קלויבט" ער אויס א פרומע איד זאל פרעגען די לעצטע קשיא, און איז "זיכער" אז דא קומט א פרענדלי קשיא פון א פריינט, נישט א שונא. דאס הייסט אז טראמפ האלט אונז נישט פאר קיין שונאים נאר פאר גוטע פריינד.
ואגב, דאס וואס פרומע אידען האבען געשטיצט דער פרעזידענט האט גורם געווען אז א סאך אנטעסימעטען וואס ביז אהער האבען זיי פיינט געהאט א איד, ווייל דער איד פארדארבט אמעריקע (כלשונם); האבען איין געזעהן אז נישט אלע אידען זענען די זעלבע; און דער לינקע איד וואס אטומאטיש וואוט זיין פינגער פאר דעמאקראטען, איז א פארגאנגענהייט.
כ'האב לעצטענס געזען א סטאטיסטיק מיט וויפיל פראצענט אנטעסעמיטיזם איז געפאלען ביי רעפובליקאנער, און לאידך גיסא זיך געהויבען ביי די דעמעקראטען; (אבער ב"ה נישט מיט די זעלבע נאמבער מיט וויפיל עס איז געפאלען ביי די רעפובליקאנער).
- קאמפיוטער עקספערט
- שר האלף
- תגובות: 1259
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 18, 2016 8:42 am
שטעל דיך פאר די ווערסט א מענעדשער אין א וועירהאוז און איינער קומט דיך זאגען איך האלט נישט אז דו ביסט א צופלויגענע מענטש אדער דיין סטעף אבער וואס גייסטו טוהון צו דעם אז זייט דו ביסט דא מענעזשער איז דא אנגעווארפען וואלסט עס נישט גענומען פעזענליך הא?
חוץ דעם וואס גערעכט צו נישט אבער ער האט שוין נעכטען געזעהן אז די קשיא שטערט דעם פרעזידענט פארוואס פרעגט ער עס איבער און אפילו אויב עס שטערט נישט פארוואס פרעגטע ער איבער א קשיא וואס מען האט נעכטען געפרעגט
הק' 9863 (נאך א נאומבער דא)
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 820
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 26, 2016 5:36 pm
יואב בן צרויה האט געשריבן:איך וואלט זיך נישט גערעכענט אז דער אמעריקאנע פרעזידענט וועט אזוי רעאגירן.
ער האט נישט ראגירט צו טורקס ערגער ווי די אנדערע ריפארטערס וואס האבן אים געשטעלט טשעלענשינג קוועסטשענס.
העפענס טו בי אז דאס איז די ערשטע מאל וואס טורקס פרעגט אים א שאלה, און נאכן ארומזוכן א נייס ריפארטער וואס וועט פרעגען א נייס שאלה, און טורקס איז נעבעך געווען דער זוכה בגורל.....
מיא אלס 'אידן' שפירן אפגעפאטשט ווען דע רפרעזידענט באהאנדעלט אזוי א פעלאו איד...
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 820
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 26, 2016 5:36 pm
קאמפיוטער עקספערט האט געשריבן:ער האט געזאגט פאר די פרעזידענט אז ער גייט געבען א קשיא וואס טשעפעט נישט (איך געדענק נישט פונקטליך די לשון פון די פרעזידענט)
שטעל דיך פאר די ווערסט א מענעדשער אין א וועירהאוז און איינער קומט דיך זאגען איך האלט נישט אז דו ביסט א צופלויגענע מענטש אדער דיין סטעף אבער וואס גייסטו טוהון צו דעם אז זייט דו ביסט דא מענעזשער איז דא אנגעווארפען וואלסט עס נישט גענומען פעזענליך הא?
חוץ דעם וואס גערעכט צו נישט אבער ער האט שוין נעכטען געזעהן אז די קשיא שטערט דעם פרעזידענט פארוואס פרעגט ער עס איבער און אפילו אויב עס שטערט נישט פארוואס פרעגטע ער איבער א קשיא וואס מען האט נעכטען געפרעגט
זאג נאר וויפיל מאל האסטו שוין געהערט פונם פרעזידענט מיט וויפיל עלעקטארלס ער האט געוואינען?
צו זיינע אנדערע נארישע שטותים וואס ער חזר'ט איבער יעדן טאג
אבער ער פארנעמט נישט ווען איינער פרעגט איבער א קשיא וווואס מען האט נעכטן געפרעגט
סעעד
- קאמפיוטער עקספערט
- שר האלף
- תגובות: 1259
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 18, 2016 8:42 am
עס איז אז ער געזאגט אז ער וויל ענדיגען מיט א נייס קוועסטשען און ער איז געווען זיכער אז טורקס וועט פרעגען אזאנס
און דא האט ער אים געפרעגט א קשיא וואס באשילדוגט אים דעם אז אנטיסמיטזים האט געשטיגען (אויב עס איז טאקע אמת ווי אזוי זאגט די אנדער זייט אלעמאל זיי דארפען סייענטיפיק סטאדיס)
הק' 9863 (נאך א נאומבער דא)
- שטאלצער יוד
- שר חמש מאות
- תגובות: 788
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מאי 19, 2016 2:00 pm
שטאלצער יוד האט געשריבן:
ער האט קלאר געזיכט א פרענדלי ריפארטער. צוז ער זיך אויפשטעלן און שרייען אנטיסעימט? פונקט פארקערט ווען ער רופט אויף א יוד מיט א קאפל ווען ער זיכט א פרענדלי ריפארטער ווייזט דאס פוננקט פארקערט?
=====
גלייך נאכדעם האט א צווייטע געפרעגט א שאלה וועגן די ווייסה הויז טורס, ער האט אזוי הנאה געהאט פון די שאלה ער האט עם גפערעגט פון וועלכע נעטווארק ער איז און ער גייט עס אנהייבן וואטשן.
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 709
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג פאברואר 08, 2015 1:04 am
בשבילי נברא האט געשריבן:שלמה הילדעסהיימער האט געשריבן:ווידיאו פון די אויסטויש.
https://twitter.com/tommyxtopher/status ... 4643691524
טורקס האט אנגעפאנגען מיטן זאגן אז נישט ער און נישט קיינער פון זיינע מיטארבייטער האלטן אז דער פרעזידענט אדער איינער פון זיינע געהילפן זענען אנטיסעמיטן. דערנאך האט ער געזאגט עס איז דא א גרויסע אויפשטייג פון אנטיסעמיטיזם אין אמעריקע, וואס גייט דער פרעזידענט טון דערצו?
קען עס אפשר איינער לייגן אויף דראפבאקס, באקס. דרייוו וכדו'?
ייש"כ למפרע
#זהירות נשים
https://www.dropbox.com/s/o5dahhnpmi0kl ... a.mp4?dl=0
- קאמפיוטער עקספערט
- שר האלף
- תגובות: 1259
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 18, 2016 8:42 am
ברוקלינער יונגערמאן האט געשריבן:בשבילי נברא האט געשריבן:שלמה הילדעסהיימער האט געשריבן:ווידיאו פון די אויסטויש.
https://twitter.com/tommyxtopher/status ... 4643691524
טורקס האט אנגעפאנגען מיטן זאגן אז נישט ער און נישט קיינער פון זיינע מיטארבייטער האלטן אז דער פרעזידענט אדער איינער פון זיינע געהילפן זענען אנטיסעמיטן. דערנאך האט ער געזאגט עס איז דא א גרויסע אויפשטייג פון אנטיסעמיטיזם אין אמעריקע, וואס גייט דער פרעזידענט טון דערצו?
קען עס אפשר איינער לייגן אויף דראפבאקס, באקס. דרייוו וכדו'?
ייש"כ למפרע
#זהירות נשים
https://www.dropbox.com/s/o5dahhnpmi0kl ... a.mp4?dl=0
אויף די לינק הערט מען נישט די עקסטשעינטש פארדעם אז וועגען א נייס קוועסטשען
הק' 9863 (נאך א נאומבער דא)
קיין נפקמ האט געשריבן:יואב בן צרויה האט געשריבן:Naftule האט געשריבן:ה,
אין מציאות איז אבער טראמפ זייער ווייט פין א אנטיסעמיט, ער האט אידישע קינדער און האט געהאט פילע נאנטע אידישע באציאונגען, במילא ווען איינער אטאקירט אים מיט אזא שאלה קיקט עס אויס אין ליין מיט די בייעסד מידיע וואס האט אויף יעדע טראמפ אפוינטי געטראפן עפעס א לינק צי אנטיסימיטיזאם.
אינטערסאנט. יעצט זעה איך הערשט דעם אויסטויש, און ממש דאס האב איך דא געזאגט, טראמפ זאגט דאך קלאר פארוואס די שאלה באדערט אים.
דאס איז א עקיוס פין זיינע אפונענטס שוין מערערע מאל פרובירט צי מאכן אז ער איז א אנטיסעמיט און דאס איז וואס ער קען נישט פארנעמען.
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 250
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג אוגוסט 06, 2015 5:18 pm
די פוינט איז טורקס זאל ביטע צירוקומען אויף ברוקלין אונז דארף אים דא, אין אויב איז ער שוין יא דארט זאל ער האבן שכל וואס אין וויאזוי צי פרעגן, אלץ ''איד''. אין אז טראמפ איז דין הויטיג דארף ער האבן נאך מער שכל.
ס'איז נאך קיינמאל געווען אז א חסידישער איד זאל זיך אזוי אויפירן אין פראנט פון א פרעזידענט, אין ס'איז 'רעגרעטיבל' אז די שנאה צי טראמפ מאכט בלינד אפי' ביי אזא אישא.
'אונז' דארף מיר זיך באגראבן פאר בושה? דו פארגעסט אז דעס איז נישט אונזער 'פייט' לאז די אמעריקאנער זיך פייטן אין ווער ס'שעמט זיך זאל זיך באגראבן..
- שלמה הילדעסהיימער
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5848
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 14, 2014 8:38 pm
ווי שווער דארף זיין פאר א פרעזידענט צו פארדאמען אנטיסעמיטיזם און זאגן אז ער און זיין אדמיניסטראציע גייען טון וואס מעגליך צו באקעמפן אנטיסעמיטישע אטאקעס?
דאס איז די גאנצע וואס טורקס האט געוואלט און וואס יעדע פרעזידענט פון דזשארדזש וואשינגטאן ביז באראק אבאמא וואלט געענטפערט.
- וואס א חילוק
- שר האלף
- תגובות: 1118
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג מארטש 16, 2015 3:39 pm
- לאקאציע: ניי קרוינהייטס
שלמה הילדעסהיימער האט געשריבן:פאר די וואס האבן נישט קיין צוטריט.
ווי שווער דארף זיין פאר א פרעזידענט צו פארדאמען אנטיסעמיטיזם און זאגן אז ער און זיין אדמיניסטראציע גייען טון וואס מעגליך צו באקעמפן אנטיסעמיטישע אטאקעס?
דאס איז די גאנצע וואס טורקס האט געוואלט און וואס יעדע פרעזידענט פון דזשארדזש וואשינגטאן ביז באראק כוסעין אבאמא וואלט געענטפערט.
ער האט גענוג מאל פארדאמט דאס אלעס. הער זיין איינשווערונג'ס רעדע
- קאמפיוטער עקספערט
- שר האלף
- תגובות: 1259
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג דעצמבער 18, 2016 8:42 am
וואס א חילוק האט געשריבן:יעצט געהערט די קשיא!
זייער א נארמאלע קשיא..
כ'פארשטיי נאכנישט פארוואס דער עולם שעלט!!
דו פארשטייסט נישט אז ער האט אים עקיוזט און די אופשטייג פון אנטיסעמעטזים
(שטעל דיך פאר די ווערסט א מענעדשער אין א וועירהאוז און איינער קומט דיך זאגען איך האלט נישט אז דו ביסט א צופלויגענע מענטש אדער דיין סטעף אבער וואס גייסטו טוהון צו דעם אז זייט דו ביסט דא מענעזשער איז דא אנגעווארפען וואלסט עס נישט גענומען פעזענליך הא?)
און ער האט אים געהאט געזאגט אז ער גייט פרעגען א נייס קוועסטשען
און איינער האט שוין געפרעגט א טאג פארדעם
און ער האט שוין געזען נעכטען אז ער נעמט עס פערזענליך (פארוואס? הסבר אויבען)
און איך זיך נאך פרוף אז עס איז דא אן אויפשטייג פון אנטיסעמיטיזים (ווי אזוי זאגען זיי אלעמאל זיי דארפען סייענטיפיק סטאדי)
הק' 9863 (נאך א נאומבער דא)
-
- שר תשעת אלפים
- תגובות: 9353
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יוני 06, 2011 11:01 am
- לאקאציע: בתוך עמי אנכי ישבת
שלמה הילדעסהיימער האט געשריבן:פאר די וואס האבן נישט קיין צוטריט.
ווי שווער דארף זיין פאר א פרעזידענט צו פארדאמען אנטיסעמיטיזם און זאגן אז ער און זיין אדמיניסטראציע גייען טון וואס מעגליך צו באקעמפן אנטיסעמיטישע אטאקעס?
דאס איז די גאנצע וואס טורקס האט געוואלט און וואס יעדע פרעזידענט פון דזשארדזש וואשינגטאן ביז באראק כוסעין אבאמא וואלט געענטפערט.
דער שאלה איז, "פארוואס" האט טורקס דער געלונגענע שרייבער, נישט געוויסט אז סענסעטיווע שאלות איז זייער שווער צו פרעגען פון אזא פרעזידענט. ער האט אוודאי געמיינט גוט; אבער וואס ליינט ער און וואס האלט ער, אז ער זאל אזוי פארזעהן וואס ער טוהט דא?
האט ער נישט געוויסט אז זיין עצם זיין דארטען, זיין עצם פרעגען (א זאך ווואס מיר זענען נישט צו געוואוינט דערצו); טוהט ער דערמיט פארטרעטען אלע וואס זעהען אויס אזוי ווי ער? (טראמפ האט זיכער אזוי געמיינט, און געמיינט אז דא קומט א פריינד). ער האט געמאכט א גרויסע מיסטעיק אוו איך האף אז אלע פון אונז האבען געלערענט דער לעססאן.
בסך הכול...
האט זיך טראמפ ארויסגעדרייט פון ענטפערן א 'יא' אדער 'ניין' איבער די פראגע צו איינער האט גערעדט צו רוסלאנד במשך דעם קאמפיין
געווען פארנומען רוב צייט אראפצורייסן די מידיא (סופער דשאב..)
ער האט אויסגעמיטן ערענסטע פראגעס איבער די ווירקזאמקייט פון די בע''ן ארדער(ס)
ער איז ארויס ידו על העליונה
-
- שר תשעת אלפים
- תגובות: 9353
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יוני 06, 2011 11:01 am
- לאקאציע: בתוך עמי אנכי ישבת


text:
תעודת בגרות
תעודת בגרות (ייִדיש: מאַטורע) איז דער העברעישער נאמען, אויף א באשיינונג-דאָקומענט וואס מען באקומט פון משרד החינוך כדי צו אויפווייזן די ערקענונגען פונעם מענטש וואס העלפט אים נאכער זיך אנגעבן אין אקאדעמישע שולעס ווי אוניווערסיטעטן, קאלעדזשן א.ד.ג.
די באדארפענע פראפעסיען אין ישראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאלגנדיג איז די ליסטע פון די באדארפענע פראפעסיען אין ישראל צו באלוינט ווערן מיט א "תעודת בגרות" דאקומענט:
- מאַטעמאַטיק (3 יח"ל)
- ענגליש (3 יח"ל)
- ליטעראַטור (2 יח"ל)
- היסטאריע (2 יח"ל)
- תנ"ך (2 יח"ל)
- נאציאנאליטעט (1 יח"ל)
- די העברעישע שפראך (2 יח"ל) - קאמפליצירט פון צוויי פראפעסיען:
- גראמאטיק (1 יח"ל)
- הבנת הנקרא (1 יח"ל)


text:
ברוקלין. - דער חרדי'שער ציבור בכלל און תושבי ברוקלין בפרט זענען געווען גאר אויפגעברויזט אין די פארגאנגענע וואך, ווען מ'האט געפונען עטליכע פארלאזטע טראקס אין עטליכע חרדי'שע געגנטער, וואס האט אנטהאלטן אין זיך צענדליגער שאכטלען און זעקלעך מיט שמות, וואס אומ'אחריות'דיגע "שמות קאלעקטארס" האבן פארלאזט אויף הפקר.
די ערשטע פרשה איז באקאנט געווארן נאכדעם וואס פארגאנגענעם מיטוואך צופרי האט אן איינוואוינער אין בארא פארק אנגערופן צום אפיס פון אסעמבלימאן דוב הייקינד, און איינגעמאלדן אז אויף זיין גאס געפינט זיך א טראק וואס שטייט שוין דארט פון בעפאר פסח און די איינוואוינער ווייסן נישט וועמענס דאס איז און דאס רופט ארויס א שרעק.
דער אסעמבלימאן האט אראפגעשיקט איינעם פון זיינע שטאב מיטגלידער צו אונטערזוכן דעם טראק, און ווען יענער איז אנגעקומען האט ער געזען דעם טראק מיט לייסענס פון אן אנדערע סטעיט, אויפ'ן פענסטער איז געווען אנגעזאמלט עטליכע פארקינג טיקעטס, אבער די גרעסטע שאק האט ער געכאפט ביים עפענען דעם באקס פונעם טראק: אינווייניג האט ער געטראפן צענדליגער שאכטלען און זעקלעך אנגעפילט מיט שמות.
אסעמבלימאן דוב הייקינד האט געזאגט מיט קענטיגע אויפברויז: "דאס איז נישט דאס ערשטע מאל וואס שווינדלער טוען אפ אזא שטיקל. מענטשן ברענגען זייערע שמות ווייל זיי ווילן דאס גונז זיין כהלכה אבער זיי ווייסן נישט פאר וועמען זיי האבן דאס איבערגעגעבן. דאס איז א "קעש-און-קערי" ביזנעס און איז זייער פאסיג פאר שווינדלער. ס'איז א שטארקע שאנדע".
דער אסעמבלימאן האט פארשפראכן זיך אריינצולייגן און ארבעטן אינאיינעם מיט לאקאלע לאו-ענפארסמענט אגענטורן צו דערגיין ווער ס'איז פאראנטווארטליכט פאר דעם טראק.
אין די נאכפאלגנדע טעג האט מען געטראפן אנדערע פארלאזטע "שמות טראקס" אין וויליאמסבורג, פלעטבוש, און אין אנדערע חרדי'שע געגנטער אין ניו יארק, ווי ס'איז שוין גוט באקאנט ביים ברייטן ציבור.
די שטאטישע אינסטאנצן האבן זיך פארבינדן מיט'ן אפיס פון "בית גניזה עולם" שע"י "וועד למשמרת השמות" - וואס האט אין די לעצטע פאר וואכן אריינגעברענגט אסאך שינויים לטובה אינעם ענין פון שמות גניזה - און אויסגעארבעט אז די "בית גניזה" זאל דאסמאל איבערנעמען די טראקס און דאס גונז זיין אין זייער נייע אפגעקויפטע שטח אין די מאונטענס, כדי ס'זאל קומען לגניזה אזוי ווי די הלכה פארלאנגט.
דער "וועד למשמרת השמות" האט אויסגעדרוקט זייער טיפע דאנקבארקייט פאר'ן אפיס פונעם אסעמבלימאן דוב הייקינד, און אויך פאר די חשוב'ע "מתעסקים" ארגאניזאציע און די אנפירער פון "די וואך" אויסגאבע, וועלכע האבן געהאט א חלק אין ברענגען די שמות לגניזה בדרך כבוד.
***
די "וועד למשמרת השמות" איז געגרינדעט געווארן דורך חשוב'ע גבאים און שמשים פון מערערע קהלות אין אמעריקע, און שטייט אין שפיץ פון הרב יוסף שווארטץ שליט"א אב"ד ור"מ פראג, און אונטער די השגחה פון "התאחדות הרבנים" און די "או-יו".
נאך עטליכע זיצונגען וואס דער "וועד" האט אפגעהאלטן, האט זיך ארויסגעשטעלט אז עס זענען דא פינף הויפט פראבלעמען אינעם פעלד פון שמות: 1) צו באגראבן שמות אין דער ערד איז א פעדעראלע פארלעצונג לויט די ענווייראנמענטאלע פארשריפטן, 2) ס'האט זיך ליידער ארויסגעשטעלט אז רוב שמות קומט אן אין די גרויסע "לענדפיעלדס" און קומען בכלל נישט אן צו גניזה צוליב די געוואלדיגע הפקירות פון די אומ'אחריות'דיגע שמות קאלעקטארס שוין לאנגע יארן, 3) יעדעס יאר איז דא מער און מער שמות, פון פארשידענע תורה צעטלעך, אלטע ספרים וואס ווערן ערזעצט מיט נייערע דפוסים, קונטרסים פון דרשות, וכדומה, 4) ס'איז נישט מעגליך אז א שמות ביזנעס זאל זיך קענען אליין אויסהאלטן, צוליב די גרויסע הוצאות מיט וואס דאס איז פארבינדן, 5) יעדעס יאר נאך פסח הערט מען די הימלשרייענדע חילול ה' פון פארלאזטע און אוועקגעווארפענע שמות, וואס דאס ווערט ליידער אויך געדעקט אין די גוי'אישע מידיא.
נאכ'ן זיך דורכרעדן מיט גדולי הרבנים ופוסקי הוראה שליט"א, איז דער וועד אויפגעקומען מיט'ן ערשטן געניאלן המצאה, אז מ'וועט אנהייבן בלויז גונז צו זיין שמות לויט ווי די הלכה ערלויבט, און נישט מקבר זיין. מיט דעם איז צושטאנד געקומען דער ערשטער דורכברוך אינעם ענין פון כבוד השמות, אז ס'זאל זיין אן אויסגעהאלטענע פלאץ פאר די שמות, סיי עפ"י הלכה און סיי לויט די דינא דמלכותא.
דאן האט דער וועד זיך אראפגעזעצט באהאנדלען דעם אנגייענדן פראבלעם פון די הפקירות'דיגע שמות טראקס, און מ'איז אויפגעקומען מיט עטליכע רעקאמענדאצעס צו קענען בעז"ה אריינברענגען א גענצליכע שינוי לטובה אין דעם געביט: 1) יעדע שמות טראק זאל דארפן זיין אפיליאירט מיט א קהלה, אזוי אז די ראשי הקהלה זאלן וויסן ווער ס'איז דער אחראי פון דעם טראק און חוקר ודורש זיין וואו די שמות וועלן נגנז ווערן. 2) יעדע שמות טראק זאל דארפן האבן כאטשיג איין פראמינענטע הכשר. 3) יעדער שמות קאלעקטאר זאל דארפן האבן אן אייגענע שטח צו גונז זיין די שמות, אדער זיין אפיליאירט מיט א שטח וואס איז באשטעטיגט געווארן דורכ'ן וועד. 4) יעדער שמות קאלעקטאר זאל דארפן ארויפלייגן אויפ'ן טראק און האבן צו די הענט דעם בריוו פונעם בעל מכשיר, א בריוו פונעם "וועד למשמרת השמות", און א באשטעטיגונג פון די קהלה.
די רעקאמענדאציעס זענען געברענגט געווארן פאר די ראשי קהלה, רבנים, און להבדיל פאליטישאנס, און אלע ווי איינער האבן דאס אויפגענומען מיט שטארקע צופרידנהייט און ענטוזיאזם און אויסגעדרוקט זייער צופרידנהייט אז ענדליך ווערט געטון ממשות'דיגע שריט צו פארמיידן בזיון השמות.


text:
דורך בן עקיבא » פרייטאג אקטאבער 14, 2016 5:49 pm
ווען רבי נתן זצ"ל איז נסתלק געווארן, און זיין חבר האט נאכנישט געוואוסט דערפון, האט רבי נפתלי זצ"ל אים געזעהן אין חלום, אין די סצענע איז געווען נורא ואיום,
ער האט געזעהן ווי רבי נתן לויפט, פרעגט אים רבי נפתלי ידידי ווי אהין לויפסטו? זאג מיר וואס איז דאס געלויפעניש?
איך לויף גלייך צו רבינו האט ער אים געענטפערט, איך לויף גלייך צו רבינו
אזוי אויך טוה איך די זעלבע זאך, צום הייליגן רבי איך לויף די גאנצע צייטן.
רעליגיע איז באשאפן געווארן כדי צו אפהיטן דאס אידישע אידענטיטעט, דעטס וויי, איך בין א דזשו און נישט דזשואיש.


text:
דורך יאהאן » דאנערשטאג סעפטעמבער 22, 2016 12:44 pm
געווען אויף אייוועלט א פיינע ניק 'יואב בן צרויה' וואס האט געמאכט פליטה פון דארט צוליב אינווייערמענטאל סיבות...
היינט איז ער אריינגעקומען מיט איין לאנגע הערליכע תגובה בענין לערנען למודי חול אין די היימישע מוסדות, ופרח לו איש האמת... נאכגעפאלגט מיט זיין שיינע תגובה, ווען עס איז פריצייטיג פארשניטן געווארן דורך א אנאנעמער פארשוין...
אט איז עס:
א באנטש בעלאוני דא.
קודם, די פראבלעם: עס איז בכלל נישט שייך צו קריגן אויף די פאקט אז די "לימודי חול" פלעגן אנגענומען ווערן מיט א גרינגקייט אין חדר. און די געווענליכע חדר האט מען גערעדט/רעדט מען נאכאלץ יודיש מיט די טיטשערס, און די געווענליכע חדר האט א קינד געהאט פיל א קלענערע פראבלעם פון לייגן א מאראנץ אויף טיטשערס בענקל ווי אויפן מלמד'ס, און אין די געווענליכע חדר האט א כתה ח' יונגל נישט געקענט אין מאטעמעטיקס מער ווי דיוויזשאן און האט פארמאגט די זעלבע ווערטער בוך פון זיין שוועסטער פינף יאר יונגער. (אדרבה, וויפיל ליינערס פון די תגובה קענען מיר לעהזן, אדער האבן אמאל אפי' געזעהן, די איקוועישאן 6x+3=12? דעיס לערנען אונזערע מיידלעך אין זעקסטע קלאס ביי צעהן/עלעף יאר!)
און דארט האט זיך עס געפערטיגט. דער יונגל האט מער קיינמאל קיין "עעענגליש" נישט צוגערירט, קיינמאל קיין רעכענען בוך נישט אנגעקוקט און קיינמאל קיין בוך געשריבן אויף ענגליש געליינט, און דערנאך האט ער זיך געטראפן נאך די חתונה ליינענדיג זיינע קאן עדיסאן בילס און טעלעפאון בילס מיט א דיקשענערי. דאס איז א לית מאן דפליג: אונז זעמיר אנדער עדוקעיטעד אין דעם הינזיכט.
נו, קומט דער תנא קמא מיט א מעכטיגע ענטפער: ס'מאכט נישט אויס. קוק וויפיל רייכע אונז האבן אן קענען "עענגליש". לא די וואס די ענטפער געט רעכט פאר מאסטער און זיין קלאגע קעגן די דעפארטמענט אוו עד ווייל די געזעץ דארף מען פאלגן אפגעזעהן צו ס'נוגע צו נישט, איז די טענה פאלטש און פארפירעריש און בת היענה'דיג.
לויט די צענזוס ביוראו איז קרית יואל די גרעסטע גאווערמענט פראגראמען רעסיפיענט אינעם גאנצן לאנד. איר הערט גוט? פון איבער גאנץ אמעריקע נעמט מען אין קרית יואל די מערסטע די גאווערמענט הילף פעקלעך. זאל מען ווען מעסטן וויליאמסבורג און בארא פארק אלץ עקסטערע ווילעדזשעס וואלטן זיי נישט אריינגעקומען צופיל אונטערשטעליג. איז דאס א טייל פון אונזער רייכקייט?
וויפיל בי ענד עיטש'ס זענען דא ביי אונז? איך קען נאר איין. און אפי' פון דארט, וויפיל קלעקט א יונגערמאן חיונה פון דארט אן עווערידזש? נישט אויף צו חתונה מאכן און פירן א משפחה בכבוד. פרעג זיך אליין, וויפיל עשורים קענסטו ביי אונז וואס האבן געטיילט גרויסע געלטער צעהן יאר צוריק פורים און טיילן נאך יעצט? קוק ארום און וועסט זעהן אז א רוב פון די טיילערס האבן נישט היינט און זענען נאר געווען אין זייער פריים ווייל ס'זיי געלונגען א דיעל דא אדער דארט און דערנאך איז ער אנגעוואוירן. יא, גרענטעד: די וואס זיצן ביים שיסל די האבן. אן א נעמען און א ראשי תיבות, אויסער געציילטע זענען די ריכטיגע שמוציג רייכע אויבן אן גאנץ נעבן דעם טאפ.
און, פראצענטואל, וויפיל פון אונזער עולם טרעפט זיך איין וועג אדער די אנדערע אונטער פארלעצונגען פון ווייסע קראגן פארברעכנס? אויב נעם איך די ווערטער פון די היימישע עסקנים איז עס א טראגעדיע. און קיינער באשולדיגט נישט קיינעם. די עול הפרנסה איז נישט גרינג צו טראגן און מען פראבירט צו מאכן א גרינגען דאלער דא דארט - - - > ווייל קיין וואוילע, געסעטלטע, גוט באצאלענדע דזשאב קען ער נישט טרעפן ווייל ער האט קיין עדוקעישאן קיינמאל באקומען!
ווילסט מיר פאר איין מינוט פארקויפן אז ווען מען לערנט ווען ביי נאכט סדר אין ישיבה, יא יענע איין שעה, צו אקאונטינג, צו פראגרעמינג, צו איך ווייס נישט וואס וואלטן מיר נישט געשטאנען פיל פיל בעסער אין די עולם הפרנסה?! ביז דריי יאר וואלסטו געהאט יוצאי תשפ"ג זיך עפענען אין א גרופע א נייע טעק סטארט אפ אדער טעקס און קאנסאלטינג פירם וואס וואלט עני טיים געקענט קאמפיטן מיט סיי וועלכע מידיעם סייזט אלגעמיינע פירמע און וואלט געגעבן אינטורנשיפס פאר די צוקונפטיגע יונגעלייט. דאן וואלט איך געוואלט זעהן די ראטע פון די פוד סטעפס, מעדיקעיד און אלע אנדערע גאווערמענט אנליינענדע פראגראמען. און דאן וואלט איך געוואלט הערן וויפיל "עעענגליש" מאכט נישט אויס. (פארשטייצעך אז מען האט נישט די בעיסיקס קען מען נישט לערנען העכער און די בעיסיקס לערנט מען אין די יונגע חדר יארן.)
מיין פוינט איז, אז טאקע קענסט מיר אנווייזן "זעהסט! דער קען נישט און האט!" אבער דאס איז זייער ענעקדאטעל און נאריש. רוב עולם האט אויסדריקלעך נישט די באקוועמע (אויף וויפיל ס'שייך) גוט באצאלענדע דזשאבס וואס די גואישע וועלט אדער אפי' ליטפישע וועלט פילט אן אנטשאט אונז און פאר קיין שום נארמאלע סיבה אויסער די בת היענה טאנץ.
און בנוגע וואס דער רבי האט געהאלטן, קען זיין אז ער האט למעשה געזאגט אנדערש, אבער אין ויואל משה (מאמר לשון הקודש) האט ער א גאנצע אריכות אז די גמרא אז מ'זאל האבן א ארבעט פאר מען האט חתונה איז נאר בזיווג שני משא"כ בזיווג ראשון דארף מען נישט און ס'נישטא קיין חיוב ללמד אומנות נאר נאך די חתונה. ואל אף ששם בפנים נמצאים דברים תמוהים וכבר העיר עליהם הגאון בעל שבט הלוי בספרו ולא רצה לקבל דרך זו, איז אבער גאנץ מעגליך אז די מהלך פון לערנען, לערנען, לערנען און ח"ו גארנישט עפעס אנדערש טון - און ווי עטליכע גלייכן צו ברענגען פונעם חתם סופר אז אונז פאסקענען ווי רב נהוראי אין קידושין - קומט יא פונעם רבי'ן.
און גיי פארשטיי. נאר דער רמב"ם האט געמעגט זיין א פיליזאף און א דאקטאר גענוג גרויס אנצעקומען ביז צום סולטאן. אין ראדני וואלטן אלע עניי א"י זיך געפרייט אויף דעם 'באדערענער' יוד וועלכע איז מסתם רייך צוליב זיין שיינע בארד. נאר דער חכם המקובל הרמב"ן האט געמעגט זיין א דאקטאר, נאר דער אברבנאל האט געמעגט זיין א פינאנץ מיניסטאר און נאר דער רלב"ג האט געמעגט זיין אן אסטראנימער, אינווענטאר און פילאזאף. זאל זיך איינער דערוואגן צו גיין שטודירן פילאזאפיע היינט. דער משנה למלך האט זיך ארומגעריטן א מקורב למלכות אויפן פערד מיט א בלאנקע שווערד אויף די זייטן. און ביס כיס האבן זיי זיך געלערנט. וואס נאך? אז מען עפנט א שירעם רעגנט ביי די חתונה.
אלץ א טייל פון די גרויליגע אכשר דרא און בת היענה'דיגע רוקן קלאפן ווי יעדער צייגט ווי הייליג און טייער ער איז ווי דעם חזיר מיט די פיס אן קיין טראפ געפיל צו די גאנצע ארום. ער קען אפי' נאכזאגן די גמרא צו ולמד שעה שאינו לא יום ולא לילה. איי די זעלבע גמרא זאגט אז כיון שקרא ק"ש שחרית וערבית יצא [חיוב לימוד התורה]? איי רבא האט נישט געוואלט אנקוקן די תלמודים בימי ניסן ותשרי? איי די גמרא שרייט הרבה עשו כר' שמעון ולא עלתה בידם? "אונז האבן נישט אזוי 'אנגענומען'. "אונז". "אנגענומען". די צוויי נידעריגסטע ווערטער אינעם תורה'דיגן לעקסיקאן. ולא חרבה ירושלים אלא שהעמידו דבריהם על הדין.
און זעה דעיס, די תגובה וועט נישט לאנג מאריך זיין דא. און זאל דאס דינען אלץ א פראסק אין פנים פאר עזרא פרידלענדער וועלכער האט זיך נישט געשעמט מיט א בלעכענעם פנים גראב ליגנט צו זאגן בריש גלי אז ביי אונז האט מען נישט מורא ארויסצעקומען אין דיסענט ברבים. אז דערוואגט זיך צו זאגן איין ווארט אנדערש ווי איך דגול מרבבה האב באשלאסן, זאל יענער זיך ארומנעמען מיט וואס ער וויל - תנאים, אמוראים, גאונים, ראשונים און אחרונים - איך וועל אין דערגיין עד חרמה און אויפן וועג שוין אנצייגן אז די אלע צדיקים וועם ער ציטירט זענען טאקע די וועלכע "אונזערע" רבי'ס האבן נישט "אנגענומען". און זאל דאס דינען אלץ א באווייז אז נישט נאר איז אונזער גאנצער ענלישער סיסטעם אין דער ערד, נאר אויך אז אונזער גאנצע פארמיטאג סדר איז אויך פארשימלט און איין גרויסן דורכפאל. קען נישט דערהייבן דיסענט! יעדער מוז האלטן ווי אים, גרוילשטיק! אז נישט, אראפ מיט רעדער, ארויס די קינדער פון די מוסדות און ארויס פון אונזערע אנליין פארומס. נעבעך, נעבעך. וה' הטוב ירחם על עמו במהרה.
די לייק קנעפל איז אויבן ביי די לינקע זייט... יא יא, נאך אביסל ארויפציר... יאפ! דאס איז עס! נו גיב א דריק...