text:
אבי ווייס
רבי אבי ווייס (אברהם חיים יוסף הכהן ווייס, געבוירן אין 1944) איז אן אמעריקאנער מאדערן ארטאדאקסישער רב וואס שטייט בראש פון די היברו אינסטיטוציע פון ריווערדעיל, ניו יארק. ער איז א מחבר ספרים, א מגיד שיעור און אן עסקן. ער איז דער גרינדער פון דער ערשטער "אפענע ארטאדאקס" ישיבה "ישיבת חובבי תורה".
אין 2012 איז ווייס באצייכנט געווארן דורך ניוסוויק אךס דער עלפטער מערסטער פראמינענטער רב אין די פאראייניגטע שטאטן. אין 2011 איז ער באצייכנט געווארן אלס דער צוועלפט מערסטער פראמינענטער רב, אין 2010 איז ער באצייכנט געווארן אלס דער 18טער, און אין 2007 אלס דער 25סטער.
הרב ווייס'ס השקפה איז אז הלכה איז מער בויגזאם און אפן צו חידושים ווי די ארטאדאקסישע רעכט וויל טענה'ן. לויט אים, איז "אפענע ארטאדאקסיע" אנדערש פון קאנסערוואטיווע יידנטום מיט דריי יסודות'דיגע חילוקים. איינס, ארטאדאקסן גלייבן אז די תורה איז געגעבן געווארן דורך גאט אויף הר סיני אין איר איצטיגע פארם. צוויי, ארטאדאקסן גלייבן אז פסקי הלכה פון פריערדיגע פוסקים אנגעהויבן פון חז"ל ביז היינט, זענען בינדענד, בעת קאנזערוואטיוון האלטן טז מען קען אפנויגן פון פריערדיגע פסקי הלכה אפילו פון חז"ל. דריי, ארטאדאקסיע לייגט א דגוש אויף געוויסע ריטואלען ווי שבת, כשרות, טהרת המשפחה און דאווענען דריי מאל א טאג, בעת די קאנסערוואטיוון לייגן נישט אזא דגוש אויף ריטואלען.
אין מאי 2009 האט ווייס געגרינדעט "ישיבת מהר"ת", א ישיבה וועלכע וועט טרענירן פרויען צו זיין רבנים (מהר"ת איז ראשי תיבות: מנהיגה הלכתית רוחנית תורנית).
אין יוני 2009 האט ווייס געגבן סמיכה לרבנות פאר שרה הורוויץ, אין איר באטיטלט "מהר"ת". נאך דעם וואס דאס האט אויסגערופן גרויס אויפברויז אין מער רעכט גענויגטע ארטאדאקסישע קהילות, האט ווייס אין פעברואר 2010 דערקלערט אז הורוויץ'ס טיטל איז "רבה", און אז ער וועט מער נישט געבן נאכאמאל סמיכה פאר א פרוי.
הורוויץ איז היינט דיען פון די ישיבה און אלס ראש מגידי שיעור דינט רבי יששכר כ"ץ.


c: text/html

text:
איסטמאס
אן איסטמאס (פון אוראלט גריכיש: ἰσθuός "האַלדז") איז א לאנדפאס וואס פארבינדט צוויי יבשות און צעשייד צוויי ימען.
אפטמאל טוט מען בויען א קאנאל אדורך אן איסטמאס צו פארקירצערן דעם וועג פאר שיפן, ווי למשל דער פאנאמא קאנאל וואס גייט אדורך דעם איסטמאס פון פאנאמא און דער סועץ קאנאל וואס שניידט אדרוך דעם איסטמאס פון סועץ.
רשימה פון באקאנטע איסטמאסן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- איסטמאס פון פאנאמא
- איסטמאס פון פערעקאפ — פארבינדט קרים מיט אייראפע
- איסטמאס פון סועץ
- איסטמאס פון קארינטאס — פארבינדט דער פעלאפאנעסאס מיט אייראפע
- איסטמאס פון טעהואנטעפעק אין מעקסיקא
- איסטמאס פון קרא — פארבינדט דעם מאליי האלבאינזל מיט אזיע

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
שמעון דזשיגאן
שמעון דזשיגאן (1905 - 14טן אפריל 1980) איז א באקאנטער הומאריסט.
שמעון דזשיגאן איז געבוירן אין יאר 1905 אין פוילן, און שפעטער צווישן די צוויי וועלט מלחמות, איז ער ערשינען אין לאדזש, און אין ווארשע, ווען דער צווייטער וועלט קריג האט אויסגעבראכן איז ער אנטלאפן קיין סאוויעט רוסלאנד ווי ער איז געווען אין ארבעטס לאגערן, אויך האט ער פארגעשטעלט אין רוסלאנד, אין די מלוכישע טעאטער מיט שלמה מיכאלס, ביז נאך דער מלחמה האט ער זיך געפונען אין רוסלאנד, ער איז געווען אן אקטיאר און ער האט געשפילט אויף פילמען וואס זענען אויף יידיש, פאר דער מלחמה און נאכדעם. אין יאר 1952 איז ער געקומען וווינען אין ישראל צוזאמען מיט זיין שותף ישראל שומאכער, זיי האבן זיך נישט גוט געלעבט צוזאמען זיי פלעגן ארבעטן אין טעאטער אבער זיי האבן נישט גערעדט צווישן זיך,
טראץ וואס ביים היימישער ציבור איז דזשיגאן געווען דערווייטערט פונעם יוגענט, צוליב זיין ברייטע שפראך וואס איז נישט איינשטימיג מיטן חרדישן חינוך, אבער אסאך יודען נאכן ביטערן האלאקאויסט, פלעגן זיך מונטערן און אונטערהאלטן מיט זיינע קאסעטעס, באהאלטערנערהייט. ער איז א היסטארישער קאמעדיאנט אינעם פויליש יודיש רעדוודיגע קאמיקער. טראצדעם, איז ער אביסל באזייטיגט געווארן אין מדינת ישראל, פונעם טעאטער שטיצע, סוף ימיו, ווייל די יוגענד האט שוין גערעדט עברית, און האבן נישט פארשטאנען זיין אלטע יודיש, האט די מדינה אים געלייגט אין זייט, פון אנהייב האט די מדינה אים געמאכט פראבלעמען פארן פארשטעלן אין יידיש, איז ער אינאיינעם מיט זיין שותף ישראל שומאכער, אריבער פאר אפאר יאר קיין ארגענטינע, נאכן שליכטן די פראבלעם מיט די מדינה האט ער זיך אומגעקערט.
דזשיגאן איז געשטארבן אין יאר 1980 און צוזאמען מיט אים דער יידישער טעאטער אין תל אביב וואס ער האט אויפגעשטעלט אויף מענדעלע גאס.
פון זיינע באקאנטע ווערטלעך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אזוי יונג און אזוי משוגע...
איך זאל זיין אזוי געזונד, ווי איך בין נישט געזונד...


text:
טעכנאלאגיע
טעכנאלאגיע פון (גריכיש tέxvn טעכנע, 'קונסט, געניטשאפט, מלאכה'; און λoYίa לאגיאַ, 'זאָגן') זוכט פראקטישע לייזונגען פון פראבלעמען ניצנדיק וויסנשאפט. איינער פון די ערשטע טעכנאלאגישע ערפינדונגען איז געווען דער ראד. שפעטער האט מען ערפינדן דרוקעריי, וואס האט איבערקערט די מלאכה פון מאכן ביכער. מאדערנע טעכנישע ערפינדונגען זענען: קאמפיוטער, אויטא, מאשין, טעלעפאן א.א.וו.
טעכנאלאגיע האט אויך געזען די אנטוויקלונג פון וואפן פון שטעקנס צו נוקלעארע וואפן.
טעכנאלאגיע איז א צוזאמענשטעל פון וויסן, געצייג און אינפראסטרוקטור.
די איינפלוס פון טעכנאלאגיע אויף דער געזעלשאפט אין פארשידענע וועגן. פון איין זייט האט זיך אנטוויקלט די פארגעשריטענע עקאנאמיעס דורך טעכנאלאגיע. פון דער צווייטער זייט זענען פאראן אומגעוואונטשטע ארויסקומען, ווי פארפעסטיקונג פון דער סביבה.
וויסנשאפט, אינזשעניריע און טעכנאלאגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ס'איז נישט שטענדיק קלאר די אונטערשייד צווישן וויסנשאפט, אינזשעניריע און טעכנאלאגיע. וויסנשאפט איז די שטודיע פון פענאמענען צו פארשטיין בעסער די פרינציפן וויאזוי אונזער וועלט פונקציאנירט. אינזשעניריע איז דער פראצעס פון שאפן געצייג און סיסטעמען ניצנדיק נאטירלעכע פענאמענען כדי מענטשן זאל האבן דערפון א פראקטישן ניץ.
טעכנאלאגיע קומט אפטמאל, אבער נישט אלעמאל, ווי א רעזולטאט פון ביידע וויסנשאפט און אינזשעניריע.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אינעם מיטל אלטער האט מען געניצט די פשוטע מאשינען (ווי דער הייבער, דער שרויף און דער בלאק) צו שאפן מער קאמפליצירטע געצייג, ווי די טאטשקע, די ווינטמיל און דער זייגער.
די הויפט אנטוויקלונג פון דער טעכנאלאגיע האט פאסירט ביי דער ענדע פון דעם 19טן יארהונדערט ווען עס האט זיך אנטוויקלט די מאשינען פון דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע.
ס'איז פאראן עטלעכע סארטן טעכנאלאגיע:
פייער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פייער איז א וויכטיגער קוואל פון ענערגיע. אז מען פארברענט האלץ און האלצקוילן אין א פייער קען מען קאכן עסן. מיט דער צייט האט מען ערפינדן דעם אויוון און דעם בלאזזאק וואס האט געגעבן די מעגלעכקייט צו שמעלצן און קאווען מעטאלן, ווי למשל גאלד, זילבער, קופער און בליי. ארבעטן מיט מעטאלן האט מען אויך אויסגעפונען געשמעלצן ווי בראנדז און מעש.


text:
טעידע נאציאנאלער פארק
טעידע נאַציאנאַלער פּאַרק (שפאניש: Parque Nacional del Teide) איז אַ נאציאנאלער פּאַרק אויפן אינזל טענעריפע אין די קאַנאַרישע אינזלען. ער איז דער מערסטער באזוכטער פּאַרק אין שפאניע מיט מער ווי 4,000,000 טוריסטן א יאר.
דער פּאַרק געפינט זיך אויפן טעידע בארג, א ווולקאַן וואס איז הויך 3718 מעטער איבערן ים-שפיגל, און איז דער העכסטער באַרג אין שפאניע און די אטלאנטישער אינזלען און דער דריטער העכסטער ווולקאַן אין דער וועלט. דער באַרג איז אַ סימבאָל פון שפאניע.
דער פּלאַץ איז געווארן אַ נאַציאנאַלער פּאַרק אין 1954, און איז געווארן דערקלערט אַ וועלט ירושה ארט אין 2007.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- טעידע נאַציאנאַלער פּאַרק (אויף שפאניש)


text:
קאמפיוטער ווירוס
א קאמפיוטער ווירוס איז א קאמפיוטער פראגראם געשריבן צו טוישן דעם וועג וויאזוי דער דעזעגנירטער קאמפיוטער וועט ארבעטן, אן רשות אדער וויסן פון זיין באנוצער, דורך זיך באהאלטן און אריינשווערצן אין אן אנדערפראגראם טעקעס וואס איז אויבן אויף יא לעגיטים פארן באנוצער.
צוויי הויפט פאקטארן דעפינירן א ווירוס: 1) זיך טאפלען, און 2) אקטיוויזירן, פונקט וויאזוי א ביאלאגישער ווירוס אין א מענטש.
דעריבער איז זייער וויכטיג אויפצופאסן נישט עפענען צוהעפטן פון קיין איפאסט אפילו איר איר געטרויט דעם שיקער ווייל ער האט דאס געקענט באקומען פון אן אנדערן אומוויסנדיג.


text:
האלבאינזל
א האַלבאינזל איז א שטיק לאנד ארומעגענומען מיט וואסער פון דריי זייטן אבער באהאפטן צו דער יבשה.
אינהאַלט
- 1 אייראפע
- 2 אזיע
- 3 צפון אמעריקע
- 4 דרום אמעריקע
אייראפע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פיר הויפט האלבאינזלען אין איראפע זענען די איבערישער, סקאנדינאווישער, איטאליענישער און באלקאנער האלבאינזלען.
איבערישער האלבאינזל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איטאליע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אירלאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באלקאנער האלבאינזל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די באלקאן לענדער זענען אן האלבאינזל וואס שליסט איין אלבאניע, באסניע און הערצעגאווינע, בולגאריע, גריכנלאנד, מאנטענעגרא, מאקעדאניע, סלאוועניע, סערביע, קאסאווא, קראאטיע, רומעניע און דעם אייראפעישן טייל פון טערקיי.
דענמארק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
טערקיי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סקאנדינאווישער האלבאינזל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאראייניגטע קעניגרייך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ענגלאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סקאטלאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויילס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
צפון אירלאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוסלאנד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אנדערע אייראפעישע לענדער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אזיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אינדיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גאנץ אינדיע איז דער גרעסטער האלבאינזל אין דער וועלט.
כינע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מזרח מיטללענדישער ים[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פערסישער איינגאס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאזאכסטאן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קארעע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גאנץ דרום און צפון קארעע איז א האלבאינזל.
צפון אמעריקע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאנאדע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאראייניגטע שטאטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ניו יארק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קאני אינזל איז היינט א האלבאינזל.


text:
דעם זיבעטן טאָג נאָך יציאת-מצרים האָבן די ייִדן דערגרייכט דעם ברעג פֿונעם ים-סוף. די מיצרישע אַרמיי האָט זיי געפּרוּווט נאָכצויאָגן, נאָר ס'איז געשען אַ נס: דער ים האָט זיך געשפּאָלטן, און די ייִדן האָבן זיך געראַטעוועט פֿון זייערע פֿאַרשקלאַפֿער. צוליב דער גרויסקייט פֿונעם דאָזיקן נס, ווערן די לעצטע צוויי טעג פֿון פּסח פֿאַררעכנט פֿאַר אַ יום-טובֿ. אין די חסידישע קהילות מאַכט מען דעם לעצטן טאָג פֿון פּסח, די לעצטע פּאָר שעה פֿונעם יום-טובֿ, אַ ספּעציעלע "משיחס סעודה", וואָס סימבאָליזירט די קומענדיקע גאולה; אַ טייל חסידים טרינקען בײַ דער "משיחס סעודה" פֿיר כּוסות ווײַן און לייענען די הגדה, ווי בײַ אַ מין "דריטן סדר".
אין דער גמרא שטייט, אַז צוויי זאַכן זענען אַזוי שווער, ווי קריעת-ים-סוף: זיווג און פּרנסה. די צעשפּאַלטונג פֿונעם ים איז געווען איינער פֿון די גרעסטע ניסים אין דער מענטשלעכער געשיכטע, און אַ יסודותדיקער שטאַפּל אין דער אַנטוויקלונג פֿונעם ייִדישן פֿאָלק. די אַרבעט און דאָס משפּחה-לעבן זענען אָבער אַ טייל פֿון דער געוויינטלעכער טאָג-טעגלעכער ווירקלעכקייט; אַדרבה, בײַ ס'רובֿ מענטשן באַשטייט כּמעט דאָס גאַנצע לעבן פֿון אַרבעט און משפּחה. פֿאַרוואָס האָבן די חז"ל פֿאַרגליכן דווקא די דאָזיקע צוויי ענינים צו אַזאַ גרויסן נס, און פֿאַרוואָס האָבן זיי געזאָגט, אַז זיי זענען אַזוי שווער?
אַלע מעשׂיות אין דער תּורה זענען מרמז אויף די אינערלעכע פּראָצעסן אין דער מענטשלעכער נשמה. די "יבשה" איז דער באַוווּסטזיניקער שׂכל; דער "ים" איז די פֿאַרבאָרגענע וועלט פֿון אומבאַוווּסטזיניקייט. דאָס לעבן אויף דער יבשה וואָלט געווען אוממעגלעך אָן די ימען און אָקעאַנען, וועלכע באַזאָרגן אונדזער פּלאַנעט מיט וואַסער און זויערשטאָף; דער וואַסער-טייל פֿון דער וועלט איז אויך גרעסער, ווי די יבשה. פֿונדעסטוועגן, בלײַבט די מיסטעריעזע ים-וועלט, מיט אַלע אירע אומצאָליקע סודות און באַשעפֿענישן, באַהאַלטן פֿון אונדז. דער אומבאַוווּסטזיניקער טייל פֿון אונדזער פּסיכיק שטעקט הינטער אַלע באַוווּסטזיניקע געפֿילן און מחשבֿות; פֿונדעסטוועגן, בלײַבן די טיפֿענישן פֿון אומבאַוווּסטזיניקייט פֿאַרבאָרגן.
ווען דער ים-סוף האָט זיך געשפּאָלטן, האָט זיך געשאַפֿן אַן אומגעוויינטלעכער מצבֿ, אַ "געמיש" פֿון ים און יבשה; ווי עס שטייט אינעם מדרש, זענען די ייִדן געווען אַרומגערינגלט מיט וואַסער-ווענט, און האָבן געקאָנט זען, ווי די פֿיש און אַנדערע ים-באַשעפֿענישן שווימען לעבן זיי.
ווען אַ מענטש קאָנטאַקטירט מיט אַ צווייטן, מוז ער כּסדר אויפֿדעקן די גרענעץ צווישן זײַן שׂכל און די אומבאַוווּסטזיניקע פּסיכישע פּראָצעסן, וואָס דערמעגלעכט צו באַנעמען יענעמס געפֿילן און מיינונגען. צוליב דער אומבאַוווּסטזיניקער אייניקייט צווישן די סוביעקטן, קאָן אַ מענטש דערפֿילן מיטלייד צו אַ צווייטן. אַ סך מענטשן בלײַבן אָבער פֿאַרשלאָסן אין זיך, ווען זיי האָבן צו טאָן מיט די אַנדערע, און באַציִען זיך צו זיי קאַלט און אָפּגעפֿרעמדט.
אין דער אמתן, שטאַמט דאָס ליבשאַפֿט-געפֿיל צו די אַנדערע פֿון דער אינערלעכער מענטשלעכער שטרעבונג צו אייניקייט. אַלע זאַכן אין דער וועלט זענען פֿאַראייניקט אין זייער ג-טלעכן עצם, הגם אונדזער שׂכל צייכנט כּסדר גרענעצן צווישן די אָביעקטן, ווײַל די מענטשלעכע עגאָ מוז אָנהאַלטן איר אומאָפּהענגיקייט, כּדי אָפּצוהיטן דעם באַריער צווישן דעם שׂכלדיקן באַוווּסטזײַן און דעם אומראַציאָנעלן ים פֿון אומבאַוווּסטזיניקייט, וווּ עס ווערן בטל די גרענעצן צווישן דעם סוביעקט און אָביעקט.
אָבער, כּדי צו אַנטוויקלען באמת וואַרעמע, פֿרײַנדלעכע באַציִונגען מיט די מענטשן, מוז מען דווקא אָפּשאַפֿן די פּסיכאָלאָגישע באַריערן און "אַרײַנלאָזן" דעם צווייטנס נשמה אין זיך. ווי עס שטייט אין די קבלה-ספֿרים, זענען אַלע מענטשן "ברעקלעך" פֿון אָדם-הראשונס נשמה; אין משיחס צײַטן, ווען די ג-טלעכע אייניקייט וועט אַנטפּלעקט ווערן אין דער גשמיותדיקער וועלט, וועט די גאַנצע מענטשהייט ווידער ווערן איין פֿאַראייניקטער אָרגאַניזם.
צו דערגרייכן אַזאַ גײַסטיקע מדרגה, מוז מען אַרײַן אינעם "ים" פֿון פֿאַרבאָרגענע געפֿילן, צו געפֿינען דאָרטן דעם חשק פֿון אייניקייט. פֿאַר אַ סך מענטשן איז זייער שווער זיך פֿאָרצושטעלן אַזאַ מצבֿ, ווען די מענטשהייט וועט זיך פֿילן ווי איין פֿאַראייניקטע גאַנצקייט; אַ סך מענטשן זענען אַזוי צוגעוווינט צו עגאָיִזם, אַז אַזאַ מדרגה קלינגט פֿאַר זיי אינגאַנצן אומנאַטירלעך.
דערפֿאַר האָבן די חז"ל פֿאַרגליכן דווקא דעם זיווג און פּרנסה צו קריעת-ים-סוף. הגם מיר זענען ווײַט פֿונעם דערהויבענעם באַנעם פֿון דער מענטשהייט ווי ממש איין אָרגאַניזם, קאָנען מיר זען, ווי אַזאַ מצבֿ ווערט אַנטפּלעקט, אין אַ געוויסער מאָס, אין אונדזער הײַנטיקער וועלט. אין אַ געזונטער משפּחה, פֿירט זיך דאָס פּאָרפֿאָלק ווי איין מענטש; אין אַלע זאַכן, וואָס זיי טוען, האָבן זיי אין זין איינער דעם צווייטן. די ווערטער "איש" און "אשה" שיידט זיך אונטער מיט די אותיות פֿון ג-טס נאָמען, "יוד" און "הא"; אין דער משפּחה ווערט דער ג-טלעכער נאָמען פֿאַראייניקט.
אין אַ געזונטער אַרבעט-סבֿיבֿה, קאָאָפּערירן די אַרבעטער אויך ווי איין גאַנצקייט; זיי האָבן תּמיד אין זין דעם צווייטנס מיינונג, און נעמען אָן אַלע וויכטיקע באַשלוסן צוזאַמען.
צום באַדויערן, איז די וועלט דערווײַל ווײַט פֿון אַזאַ אידעאַל; אין אַ סך ערטער פֿירט זיך די געזעלשאַפֿט אומיושרדיק, און אַ סך משפּחות האַלטן אין איין קריגן זיך. פֿונדעסטוועגן, הגם ס'איז טאַקע אַזוי "קשה כּקריעת-ים-סוף" אויסצובעסערן די מענטשלעכע באַציִונגען, וועט די גאַנצע מענטשהייט אַריבערגיין אין דער צוקונפֿט דעם ים פֿון עגאָיִזם און פּסיכאָלאָגישע באַריערן, און וועט דערגרייכן דעם מצבֿ פֿון ג-טלעכער אייניקייט.


text:
עלען קאלמבס
עלן קאלמעס איז א אידישער ראדיא דיקטאר אויפן ליבעראלן שטייגער.
ער איז געווען דער איינציגסטער ערקלערטער ליבעראל אויפן קאנסערוועטיווען טעלעוויזיע פאקס ניוז ווי ער פירט אן אן אייגן ראדיא פראגראם און איז דער קאנטערפארט צום קאנסערוועטיווען טאלק שוי האויסט שאן הענעטי אויף א ספעציעלע שוי וואס זיי ביידע טענה'ען זיך יעדע נאכט איבער די אישוס צווישן 9 און 10 דאס איז דאס מערסטע געוואטשטע שוי אין אמעריקע פאר איר צייט אפשניט פון די שעה וואס עס לויפט יעדע שטאט אנדערשט.
אויך איז ער דער שטימע פון שפעט באנאכט ביי דעם ליבעראלן ראדיא נעטווארק עיר אמעריקע ראדיא איצט נאכן דאס אפקויפן פון די ביזנעס אינסוועסטמענט פון די גרין ברודער מארק און זיין רייכן אומבאוועגלעכע גיטער ברודער פינאנצירער.
ער איז זייער פארהאסט ביי די ליבעראלע ווייל ער געבט לויט זיי דער גושפונקא פאר פאקס ניוז צו הייסן אז זיי האבן אויך ליבעראלן אויף זייער פעיראל בשעת ווען לויט זיי איז ער גאר די שוואכערער דעבאטירער. אויך זאגן אז זשאן הענעטי איז דער שענערער מענטש און מען לייגט אים ספעציעל קעגן עלען וואס איז באקאנט אלס זייער נישט קיין שיינער כדי חוזק מאכן פון ליבעראלן.
אבער לויט ווי אומפארטייאישע זייטיגע אנאליטיקירער שאצן אפ איז דאס גאר אנדערשט, אז ער איז מטבעו פון זיין פאך אויס אלס א קאמעידיען און אנדערשט פון זשאן האט ער א הומעריסטישער רואיגער צוגאנג צו צולייגן זשאן, און אין קאנטראסט פון זשאן'ס קאנפראטעשנל שרייעדיגע און טענהדיגע שטייגער נעמט ער בעסער אויס ביי די צוהערער.
ער האט אויך געהאט אמאל א שוי אויף WABC ראדיא אבער זיי האבן אים געפייערט.
ער איז אויך געווען א נאכט שוי האויסט אויף WEVD דער אלטער פארווערטס ראדיא סטאנציע וואס איז שוין היינט אונטערגעגאנגען און פארקויפט געווארן צו א ספארט סטאנציע.


text:
יגאָאָגלע ס פּטירע איז נאָר אַ חודש אַוועק און עס ס 'צייַט צו באַקומען גרייט צו רירן. אונדזער ענדאָרסמאַנט פֿאַר אַ יגאָאָגלע פאַרבייַט איז יגהאָמע!
מיר וויסן, עטלעכע פון איר קען זייַן אַסקינג, וואָס האט איר אַזוי לאַנג? יגהאָמע ס שוין אויס דאָרט פֿאַר אַ יאָר. מיר געקוקט בייַ און געצויגן צו שפּור אַלע פון די ווייַטערדיק אַלטערנאַטיוועס.
24אויגן | 43מאַרקס | אַבאָאָגי | כל מייַן פאַוועס | פּלאַץ | אַאָל | באַקסטיטש | בלינקדאַש | בלינקליסט | באָנזאָבאָקס | קליקקאָ | געשמאַק | די | דייגאָ | אָנצינדן | פאַנגקי האָמעפּאַגע | פעעדלי | געניעאָ | גוגל זייטלעך | Gritwire | יקליקק2וויעוו | יפראָגגלעס | יגהאָמע | יגאָאָגלע פּאָרטאַל | ילאָגגאָ | Inbox.com | ינטערעסטופף | אינטערנעט בוטטאָנס | דזשאָליקלאָוד | Kadaza | קייאָסק | קיטעדעסק | לסטאַקק | מידדלעספּאָט | מאָאָוולינק | מייַן מסן | מייַן ווייַ | מייַן יאַהאָאָ! | MyFav.es | מילינקקלאָוד | מיסטאַרציטע | נעווסבלור | נעטוויבעס | נעקסטאַריס | נאָללר | נאָווסי | אָנלי2קליקקס | אָפּעראַ נייַעס פּאָרטאַל | מזרח | פּינבאָאַרד | פּאָבב | פּאָרטאַלפין | פּאָרטאַלפּאַנעל | פּראָטאָפּאַגע | דויפעק | ראָקקז | סיטעהאָאָווער | פּלאַץ שופפלע | skim.me | ספּאַאַזע | start.io | סטאַרטיפיק | סטאַרטמע | סטאַרטפּיקס | פעסטשטעלן | סטומבלעופּאָן | סימבאַלאָאָ | SymbalooEDU | tabUp | טיזיט | טיזמאָס | Totally.Me | טראַנספערר | וסטאַרט | וועבליסט | וועבנאַוויגאָ | וועבוואַג | ווונדער Page | YourPort.com | זעאַדאָאָ | זענסטאַרט | זימביאָ
און, ווי אַזוי פילע, מיר געהאלטן יקספּעקטינג די ימערדזשאַנס פון אַ פּערזענלעך דאַשבאָאַרד אַז געמאכט יגאָאָגלע נעכטן ס נייַעס. יגהאָמע איז שטיל טאן אַז דורך סטעדאַלי בנין צופרידן, אַ שפּור רעקאָרד פון רילייאַבילאַטי, אַ גוט נאָמען און אַ געטרייַ ווייַטערדיק. לייענען אויף צו לערנען מער וועגן יגהאָמע, אַרייַנגערעכנט אונדזער פולשטענדיק סעטאַפּ פירן.
יגהאָמע אָפּעראַטיאָנס
איידער צו מאכן אונדזער ענדאָרסמאַנט, מיר קאָנטאַקטעד מייק סאַטאַן, יגהאָמע ס גרינדער און לאַנג-צייַט יגאָאָגלע האַמצאָע דעוועלאָפּער, צו לערנען אַ קליין ביסל מער וועגן יגהאָמע אַפּעריישאַנז. רובֿ וויכטיק, מיר געוואלט צו וויסן וועגן יגהאָמע אַפּערייטינג רילייאַבילאַטי, פינאַנציעל סוסטאַינאַביליטי און צוקונפֿט פּלאַנז.
יגהאָמע ס נעץ זאל נישט קוקן ווי אַ גוגל דאַטאַסענטער...נאָך. אָבער, עס ס שיין גוט, מיט "יבעריק סערווערס אין קייפל שטאַט פון די קונסט דאַטאַסענטערס, צוזאמען מיט אַנסייט און אָפפסיטע באַקאַפּס פון דאַטן." די מאַנשאַפֿט אין SaveiGoogle.org האט קעסיידער מאָניטאָרעד יגהאָמע ס פּראָגרעס זינט עס לאָנטשט לעצטע יאָר און האט קיינמאָל איבערגעלעבט אַ אַוטידזש אָדער דאַטן אָנווער.
מייק אויך דערציילט SaveiGoogle.org, "יגהאָמע אַפּערייץ ניצן אַן צו געשטיצט מאָדעל. עס איז איין ונאָבטרוסטיווע פאָן צו בייַ די דנאָ פון די דאַשבאָאַרד צוזאמען מיט אַדס אויף זוכן רעזולטאַטן בלעטער. די רעוועך דזשענערייטאַד מאכט יגהאָמע רעוועכדיק און סאַסטיינאַבאַל פֿאַר די פאָרסיאַבאַל צוקונפֿט." יגהאָמע אויך אַלאַוז האַמצאָע דעוועלאָפּערס צו לויפן אַדס ין זייער גאַדגעץ ווי לאַנג ווי זיי נאָכפאָלגן יגהאָמע פּאָליטיק.
וועגן צוקונפֿט פּלאַנז, מייק דערציילט אונדז "מיר ניטאָ פאָוקיסט אויף בנין די פּלאַץ ינפראַסטראַקטשער און ימפּרוווינג פאָרשטעלונג צו באַקומען גרייט פֿאַר יגאָאָגלע ס קלאָוזינג. אַמאָל מיר ניטאָ באַקוועם מיט די דינסט מדרגה, מיר וועלן פאָקוס אויף ימפּרווומאַנץ אַרייַנגערעכנט אַ נייַ וועטער האַמצאָע, פינאַנצן פּאָרטפעל האַמצאָע, און שפּראַך ספּעציפיש ווערסיעס פון יגהאָמע. ניצערס זענען קעסיידער ערלויבעניש פֿירלייגן און מיר מאַכן די מערסט פאָלקס געדאנקען אַ בילכערקייַט. דערצו, מיר זענען ארבעטן מיט אנדערע דעוועלאָפּערס צו מאַכן עס גרינגער צו שרייַבן און פאָרלייגן גאַדגעץ צו די יגהאָמע Directory. מיר גלויבן אַז קוואַליטעט, באַניצער-צוגעשטעלט גאַדגעץ און צופרידן זענען די שליסל צו ערלויבעניש אָנגאָינג, קעסיידערדיק פֿאַרבעסערונג פון דעם פּלאַץ."
יגהאָמע רילייאַבילאַטי, אַ סאַסטיינאַבאַל פינאַנציעל מאָדעל און וואָס סאָונדס ווי ריזאַנאַבלי פּייסט אַנטוויקלונג צוזאמען מיט באַניצער באַשטעלונג זענען פּרייאָראַטיז פֿאַר מייק און זייַן קאָלעקטיוו. וואָס זאָל האַלטן יגהאָמע ניצערס צופרידן אויך.
יגהאָמע סעטאַפּ גייד
סיגנופּ און אַקסעס
יגהאָמע אַפּערייץ געזונט פֿאַר דעסקטאַפּ, לאַפּטאַפּ און טאַבלעט דיווייסאַז און אַ מאָביל ווערסיע איז אין ביתא טעסטינג. יגהאָמע קענען זייַן געליינט ניצן די ווייַטערדיק לינקס:
- דעסקטאָפּ / לאַפּטאָפּ / טאַבלעט: הטטפּס://www.ighome.com. די לינק צוגעשטעלט איז אַ סיקיורד לינק. נאָך אַקסעסינג יגהאָמע, צו רעגיסטרירן אָדער לאָגין, גיט אויף די באַוווסט בלוי "צייכן אין צו פּערסאַנאַלייז" קנעפּל אין שפּיץ רעכט. א אויפֿשפּרינג דיאַלאָג קעסטל וועט דערשייַנען. גיי די ינסטראַקשאַנז צו רעגיסטרירן אָדער לאָגין. נאָך לאָגין, יגהאָמע וועט רידערעקט איר צו עס ס אַנסיקיורד ווערסיע. ווי יגאָאָגלע, פילע יגהאָמע גאַדגעץ זענען פאקטיש כאָוסטיד בייַ זייטלעך אנדערע ווי יגהאָמע און די נאַטור פון זייער צופרידן (ע.ג., RSS פידז און די פאַרנאַנט האַמסטער האַמצאָע) זאָל ניט דאַרפן עקספּרעס ניצן אַ סיקיורד לינק. נאָך לאָגין, איר קענען באַשטימען צו די סיקיורד לינק אויב איר בעסער. א גוט וועג צו טאָן וואָס איז צו לייגן די סיקיורד לינק צו יגהאָמע ס שוואַרץ באַר (מער אויף וואָס ווייַטער ונטער). אָבער, דערקענען איר זאל נישט קענען צו צוטריט פילע פון יגהאָמע ס גאַדגעץ אין סיקיורד מאָדע.
- רירעוודיק: http://www.ighome.com/mobile/. סיגנופּ ניצן די פול פּלאַץ איז פארלאנגט איידער די מאָביל ווערסיע פון יגהאָמע קענען זייַן געליינט. עס ס נאָך אין ביתא טעסטינג, אַזוי טאָן ניט זייַן סאַפּרייזד אויב עטלעכע צופרידן קענען ניט זייַן געליינט. פֿאַר איצט, מיר ניטאָ ריפערינג איר צו די אַנסיקיורד לינק. די סיקיורד לינק (https://www.ighome.com/mobile/) טוט פונקציאָנירן. אָבער, נאָך לאָגין איר זענט נישט געשיקט צו די אַנסיקיורד רירעוודיק ווערסיע און די סיקיורד ווערסיע איצט גיט מינימאַל פאַנגקשאַנאַליטי. אויב איר ווילן צו קוק די פול פּלאַץ אויף דיין רירעוודיק מיטל, איר קענען טאָן אַזוי דורך סאַלעקטינג די "קוק גאַנץ מאַפּע" לינק בייַ די דנאָ פון די דאַשבאָאַרד בלאַט.
סעטטינגס / קוסטאָמיזאַטיאָן
נאָך לאָגין, עס ס 'צייַט צו באַקומען פאַרנומען קאַסטאַמייזינג דיין יגהאָמע דאַשבאָאַרד. כּמעט יעדער קוסטאָמיזאַטיאָן אָפּציע קענען זייַן געליינט דורך סאַלעקטינג דער גאַנג (סעטטינגס) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל פון די דאַשבאָאַרד. ווייַטערדיק איז אַ באַשרייַבונג פון אַלע סעטטינגס צוטריטלעך דורך אַז בילדל, אַרייַנגערעכנט פּראָופייל, אַרטיקלען, באַהאַלטן זוכן, באַהאַלטן שער יקאָנס, לייג רסס פיטער, לייג גאַדגעץ און logout.
מייַן פּראָופייל - פּרעפֿערענצן
נאָך סאַלעקטינג פּראָפיל, איר וועט זייַן גענומען צו די פּרעפֿערענצן בלאַט האבן איר קענען אויסקלייַבן דיין פעליקייַט נומער פון שפאלטן פֿאַר אַ קוויטל (זייַט), און אויסקלייַבן עטלעכע פעליקייַט פּרעפֿערענצן פֿאַר רסס פידז. פעליקייַט פּרעפֿערענצן קענען זייַן מאַדאַפייד פֿאַר יעדער קוויטל און רסס קאָרמען (מער אויף וואָס ווייַטער ונטער).
מייַן פּראָופייל - קלייַבן טים
ווייַטערדיק פּרעפֿערענצן איז די אָפּציע צו קלייַבן אַ טעמע. יגהאָמע האט 40 געבויט-אין טעמעס און אויך אַלאַוז פֿאַר קוסטאָמיזאַטיאָן ניצן האַרט פארבן (י.ע., "קלייַבן אַ מנהג קאָליר") אָדער דיין אייגן בילד (י.ע., "מנהג בילד (URL)"). אַלעווייַ, מייק און זייַן קאָלעקטיוו וועלן קענען צו מאַכן צייַט צו לייגן אַ קאָליר פּיקקער אָדער קאָליר פּיקקער האַמצאָע. ביז דעמאָלט, מיר פֿאָרשלאָגן ניצן ColorPicker.com צו געפינען אַ האַרט קאָליר איר ווי. באַמערקונג אַז מנהג בילדער האָבן צו זייַן כאָוסטיד ערגעץ אויף די אינטערנעט. אויב איר טאָן ניט האָבן אַ וועבזייַטל, לייגן די בילד איר ווילן צו נוצן צו אַ וועבזייַטל וואו איר קראָם בילדער (ע.ג., ינסטאַגראַם, פליקקר, Google פאָר), מאַכן דעם בילד עפנטלעך צוטריטלעך און אַרייַן די בילד אַדרעס אין די קאַסטן דורך די "מנהג בילד (URL)".
איר קענען אויך גיין גלייַך צו די קלייַבן טים אָפּציע דורך סאַלעקטינג די "קלייַבן טים" לינק אויף די רעכט זייַט פון די קוויטל באַר לעבן די שפּיץ פון די דאַשבאָאַרד.
דערהייַנטיקן: As pictured to the right, a theme color picker has been added to igHome. Clicking on the checkerboard area on the right side of the "קלייַבן אַ מנהג קאָליר" input box (circled in red in the picture to the right) will display the color picker. Use the color wheel to select a color and the slider to the right of the color wheel to lighten or darken it. You may still want to use ColorPicker.com for color inspiration.
מייַן פּראָופייל - זוכן מאָטאָר
ווייַטערדיק קלייַבן טעמע איז די אָפּציע צו מאָדיפיצירן די זוכן מאָטאָר געניצט דורך יגהאָמע ס זוכן באַר לעבן דער שפּיץ לינקס פון די דאַשבאָאַרד. מיר בעסער צו לאָזן עס שטעלן צו די פעליקייַט (יגהאָמע רעזולטאַטן צוגעשטעלט דורך גוגל) אַזוי אַז יגהאָמע געץ אַ ביסל רעוועך פון גוגל ווען מיר גיט אויף אַן צו אַז אינטערעסן אונדז. אָבער, עס זענען אויך אָפּציעס פֿאַר גוגל, יאַהאָאָ, בינג, דוקקדוקקגאָ, סטאַרטפּאַגע, און לאַנד ספּעציפיש גוגל זוכן. זוכן רעזולטאַטן קענען אויך זייַן געוויזן "אין דער זעלביקער קוויטל", ריפּלייסינג די דאַשבאָאַרד, אָדער "אין אַ נייַ קוויטל".
מייַן פּראָופייל - שוואַרץ בר לינקס
ווייַטערדיק זוכן מאָטאָר איז די אָפּציע צו מאָדיפיצירן די שוואַרץ באַר לינקס. די שוואַרץ באַר איז ענלעך צו די גוגל שוואַרץ באַר און לויפט אַריבער די לענג פון די שפּיץ פון די דאַשבאָאַרד. עס איז פּריסעט מיט לינקס צו Gmail, גוגל קאַלענדאַר, פעעדלי, גוגל בוקמאַרקס, גוגל מאַפּס, גוגל בילדער, יאָוטובע, גוגל נייַעס און גוגל דרייוו. יעדער איינער פון די לינקס קענען זייַן מאַדאַפייד אָדער אראפגענומען און עס איז פּלאַץ פֿאַר דרייַ נאָך לינקס. דערצו, די לינקס קענען זייַן שטעלן צו עפענען "אין דער זעלביקער קוויטל" אָדער "אין אַ נייַ קוויטל".
מייַן פּראָופייל - טוישן בליצפּאָסט אַדרעס
ווייַטערדיק שוואַרץ באַר לינקס איז די אָפּציע צו טוישן דיין לאָגין Email אַדרעס. מיר אָננעמען קיין דערקלערונג איז נייטיק וועגן דער ציל פון וואָס באַשטעטיקן.
מייַן פּראָופייל - טוישן שפּריכוואָרט
ווייַטערדיק טוישן בליצפּאָסט אַדרעס איז די אָפּציע צו טוישן דיין Password. ווידער, מיר אָננעמען קיין דערקלערונג איז נייטיק וועגן דער ציל פון וואָס באַשטעטיקן. מיר טאָן האָפֿן אַז מייק און זייַן קאָלעקטיוו וועלן קענען צו מאַכן צייַט צו לייגן עטלעכע עצות פֿאַר אַ שטאַרק Password און אַ Password שטאַרקייַט מעטער. ביז דעמאָלט, מיר פֿאָרשלאָגן איר נוצן פּקטאָאָלס זיכער שפּריכוואָרט גענעראַטאָר אויב איר דאַרפֿן העלפן שאפן אַ פּאַראָל.
מייַן פּראָופייל - אַרייַנפיר פון יגאָאָגלע
ווייַטערדיק טוישן Password איז די אָפּציע צו אַרייַנפיר דיין יגאָאָגלע סעטטינגס. ניט ענלעך פילע יגאָאָגלע אַלטערנאַטיוועס, קיין קאַנווערזשאַן טריט זענען דארף. גיי די ינסטראַקשאַנז אויף די "אַרייַנפיר פון יגאָאָגלע" Page בייַ יגהאָמע צו באַקומען אייער יגאָאָגלע סעטטינגס און אַרייַנפיר זיי גלייַך אין יגהאָמע. ווי דער ינסטראַקשאַנז שטאַט, איר זאלט נישט קענען צו אַרייַנפיר פילע יגאָאָגלע גאַדגעץ צו יגהאָמע, אָבער איר זאָל קענען צו אַרייַנפיר רובֿ פון דיין רסס פידז. אינפארמאציע אויף מאַדאַפייינג רסס פידז, גאַדגעץ און טאַבס איז ווייַטער ונטער.
מייַן פּראָופייל - אַרייַנפיר פון אָפּמל
ווייַטערדיק אַרייַנפיר פון יגאָאָגלע איז די אָפּציע צו אַרייַנפיר אַ אָפּמל טעקע. פילע נייַעס לייענער קענען דזשענערייט אַ אָפּמל טעקע צו לאָזן פֿאַר די אַרויספירן פון רסס פידז פון איין נייַעס לייענער צו אן אנדער. איר קענען לערנען מער וועגן אָפּמל טעקעס דאָ. צו אַרייַנפיר אַ אָפּמל טעקע, נאָכגיין די ינסטראַקשאַנז אויף די "אַרייַנפיר פון אָפּמל" Page בייַ יגהאָמע. אַלעווייַ, מייק און זייַן קאָלעקטיוו וועלן קענען צו מאַכן צייַט צו לייגן אַ אַרויספירן צו אָפּמל אָפּציע צו.
אַרטיקלען
אומגעקערט צו די דאַשבאָאַרד (אויסקלייַבן די יגהאָמע בילדל אין די שפּיץ לינקס ווינקל), דעמאָלט סאַלעקטינג דער גאַנג (סעטטינגס) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל, דער ווייַטער באַשטעטיקן אָפּציע נאָך פּראָופייל איז מעססאַגעס. אַרטיקלען איז דער עקוויוואַלענט פון יגהאָמע ס בלאָג. צי ניט דערוואַרטן צו זען אַ פּלאַץ דאָ אין די קורץ טערמין. מייק און זייַן קאָלעקטיוו האָבן שוין שיין פאַרנומען זינט לעצט אקטאבער 2012 בנין יגהאָמע.
באַהאַלטן זוכן
אומגעקערט צו די דאַשבאָאַרד (אויסקלייַבן די יגהאָמע בילדל אין די שפּיץ לינקס ווינקל), דעמאָלט סאַלעקטינג דער גאַנג (סעטטינגס) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל, דער ווייַטער באַשטעטיקן אָפּציע נאָך מעססאַגעס איז באַהאַלטן זוכן. וואָס טוט וואָס איר וואָלט דערוואַרטן. עס כיידז די זוכן באַר אין די שפּיץ פון די דאַשבאָאַרד, אַלאַוינג מער פון דיין דאַשבאָאַרד צו זייַן געזען אָן סקראָללינג. עס אויך כיידז דער לייג רסס פיטער און לייג גאַדגעץ קנעפּלעך, אָבער זען ווייַטער אונטן פֿאַר אן אנדער וועג צו לייגן זיי. איר קענען ונהידע די זוכן באַר דורך סאַלעקטינג דער גאַנג (סעטטינגס) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל פון די דאַשבאָאַרד, דעמאָלט סאַלעקטינג "ווייַזן זוכן".
באַהאַלטן שער יקאָנס
נאָך סאַלעקטינג דער גאַנג (סעטטינגס) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל פון די דאַשבאָאַרד, דער ווייַטער באַשטעטיקן אָפּציע נאָך באַהאַלטן זוכן איז באַהאַלטן שער יקאָנס. אַז אויך טוט וואָס איר וואָלט דערוואַרטן. עס כיידז די ייַנטיילונג נוליקע לעבן דער שפּיץ רעכט ווינקל פון די דאַשבאָאַרד. מיר טאָן ניט וויסן וואָס איר וואָלט ווילן צו טאָן אַז ווייַל מיר וויסן איר וועט וועלן צו טיילן יגהאָמע מיט אַלעמען. אבער אויב איר טאָן באַשליסן צו באַהאַלטן די ייַנטיילונג נוליקע, איר האָבן אַז אָפּציע. איר קענען ונהידע די ייַנטיילונג נוליקע דורך סאַלעקטינג דער גאַנג (סעטטינגס) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל פון די דאַשבאָאַרד, דעמאָלט סאַלעקטינג "ווייַזן שער יקאָנס".
אַדינג און מאָדיפיינג טאַבס
אַדינג אַ קוויטל (זייַט) איז געטאן אויף די דאַשבאָאַרד. אויסקלייַבן די "לייג טאַב ..." לינק אויף די קוויטל באַר לעבן די שפּיץ פון די דאַשבאָאַרד. א אויפֿשפּרינג דיאַלאָג קעסטל וועט דערשייַנען. אין וואָס קאַסטן אַרייַן די נאָמען פון די קוויטל און אויסקלייַבן די אויסלייג (נומער פון שפאלטן). א קוויטל 'ס נאָמען און אויסלייג קענען זייַן מאַדאַפייד בייַ קיין צייַט דורך סאַלעקטינג די "און" (ויסרעדאַגירן) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל פון אַ קוויטל ווען אַז קוויטל איז אַקטיוו.
אַדינג און מאָדיפיינג רסס פעעדס
נאָך סאַלעקטינג דער גאַנג (סעטטינגס) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל פון די דאַשבאָאַרד, דער ווייַטער באַשטעטיקן אָפּציע נאָך באַהאַלטן שער יקאָנס איז לייג רסס פיטער. סייַדן איר ווע פאַרבאָרגן דער זוכן באַר, אַז אָפּציע קענען אויך זייַן געליינט ניצן די באַוווסט "לייג רסס פיטער" קנעפּל לעבן דער שפּיץ רעכט ווינקל פון די דאַשבאָאַרד. איידער סאַלעקטינג אַז אָפּציע, גיין צו די דאַשבאָאַרד קוויטל ווו איר ווילן צו לייגן די קאָרמען. נאָך סאַלעקטינג "לייג רסס פיטער", אַ אויפֿשפּרינג דיאַלאָג קעסטל וועט דערשייַנען. איר קענען אַרייַנשרייַב אַ רסס אַדרעס (URL) אָדער אַ וועבזייַטל אַדרעס. אויב איר אַרייַנשרייַב אַ וועבזייַטל אַדרעס, יגהאָמע איז גוט וועגן יידענטאַפייינג די קאָרמען פֿאַר אַז וועבזייַטל ווי לאַנג ווי עס איז נאָר איינער. אויב עס זענען קייפל פידז פֿאַר אַ וועבזייַטל, עס ס 'בעסער צו ידענטיפיצירן און אַרייַנשרייַב די רסס אַדרעס אין דער דיאַלאָג קאַסטן. נאָך אַדינג אַ קאָרמען צו אַ דאַשבאָאַרד קוויטל, איר קענען קאַסטאַמייז עס אין די פאלגענדע וועגן:
- אויסקלייַבן דעם טיטל באַר פון אַ קאָרמען צו שלעפּן און פאַלן עס ווו איר ווילן עס ליגן אויף אַ קוויטל,
- אויסקלייַבן די דנאָ גרענעץ פון אַ קאָרמען און שלעפּן אים אַרויף צו רעדוצירן די הייך פון די קאָרמען אָדער שלעפּן אים אַראָפּ צו פאַרגרעסערן די הייך פון די קאָרמען, און
- אויסקלייַבן די "און" (ויסרעדאַגירן) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל פון די קאָרמען צו טוישן זייַן טיטל, הייך, אַסיינד קוויטל, נומער פון מעשיות און עטלעכע אנדערע אָפּציעס.
יגהאָמע אויך האט אַ גרונט נייַעס לייענער אַז ס אַ פאַרבאָרגן שטריך. כל פידז צוגעגעבן צו דיין יגהאָמע דאַשבאָאַרד קענען זייַן לייענען אין http://www.ighome.com/reader/. אַז ס אַ לינק איר זאל וועלן צו באַטראַכטן אַדינג צו יגהאָמע ס שוואַרץ באַר.
פֿאַר יענע קוקן פֿאַר אַ מער שטאַרק נייַעס לייענער, מיר רעקאָמענדירן ניצן פעעדלי אין קאָמבינאַציע מיט יגהאָמע. דורכ פעליקייַט, יגהאָמע כולל אַ לינק צו פעעדלי אין די שוואַרץ באַר. יגהאָמע אויך האט אַ פול-פיטשערד פעעדלי האַמצאָע מיר רעקאָמענדירן אַדינג צו אַ איין-זייַל קוויטל.
אַדינג און מאָדיפיינג גאַדגעץ
נאָך סאַלעקטינג דער גאַנג (סעטטינגס) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל פון די דאַשבאָאַרד, דער ווייַטער באַשטעטיקן אָפּציע נאָך לייג רסס פיטער איז לייג גאַדגעץ. סייַדן איר ווע פאַרבאָרגן דער זוכן באַר, אַז אָפּציע קענען אויך זייַן געליינט ניצן די באַוווסט "לייג גאַדגעץ" קנעפּל לעבן דער שפּיץ רעכט ווינקל פון די דאַשבאָאַרד. איידער סאַלעקטינג אַז אָפּציע, גיין צו די דאַשבאָאַרד קוויטל ווו איר ווילן צו לייגן די האַמצאָע. נאָך סאַלעקטינג "לייג גאַדגעץ", איר וועט זייַן גענומען צו די האַמצאָע Directory ווו איר קענען זוכן פֿאַר גאַדגעץ אָדער בלעטער דורך Directory קאַטעגאָריעס. נאָך געפונען אַ האַמצאָע איר ווילן צו לייגן, אויסקלייַבן די "לייג עס איצט" קנעפּל און איר וועט זייַן גענומען צוריק צו די דאַשבאָאַרד קוויטל איר אויסגעקליבן און די האַמצאָע וועט זייַן צוגעגעבן צו אַז קוויטל. נאָך אַדינג אַ האַמצאָע צו אַ דאַשבאָאַרד קוויטל, איר קענען קאַסטאַמייז עס אין די פאלגענדע וועגן:
- אויסקלייַבן דעם טיטל באַר פון אַ האַמצאָע צו שלעפּן און פאַלן עס ווו איר ווילן עס ליגן אויף אַ קוויטל,
- אויסקלייַבן די דנאָ גרענעץ פון אַ האַמצאָע און שלעפּן אים אַרויף צו רעדוצירן די הייך פון די האַמצאָע אָדער שלעפּן אים אַראָפּ צו פאַרגרעסערן די הייך פון די האַמצאָע, און
- אויסקלייַבן די "און" (ויסרעדאַגירן) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל פון די האַמצאָע צו טוישן זייַן טיטל, הייך, אַסיינד קוויטל, כעדער הינטערגרונט פֿאַרב און כעדער טיטל קאָליר.
יגהאָמע אויך האט די פיייקייַט פֿאַר איר צו שאַפֿן מנהג גאַדגעץ. אין די האַמצאָע Directory, קוקן פֿאַר די "שאַפֿן אייער אָון גאַדגעט" קאַטעגאָריע בייַ די דנאָ פון דער קאַטעגאָריע רשימה. דעמאָלט, קלייַבן "פון אַ URL" אָדער "פון HTML / דזשאַוואַסקריפּט / ווידגעט קאָד" ווי צונעמען. מנהג גאַדגעץ אויך האָבן אַ גאַנג (סעטטינגס) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל. געבן אַ קליק אויף אַז בילדל אַלאַוז איר צו מאַכן מאַדאַפאַקיישאַנז צו די האַמצאָע און גיט איר ינסטראַקשאַנז אויף ווי צו פאָרלייגן אַז מנהג האַמצאָע צו די האַמצאָע Directory.
Logout
נאָך סאַלעקטינג דער גאַנג (סעטטינגס) בילדל אין די שפּיץ רעכט ווינקל פון די דאַשבאָאַרד, די לעצט באַשטעטיקן אָפּציע נאָך לייג גאַדגעץ איז logout. מיר אָננעמען קיין דערקלערונג איז נייטיק וועגן דער ציל פון וואָס אָפּציע.
אנדערע רעסורסן
אין יגהאָמע ס פוטער (י.ע., דנאָ פון יעדער דאַשבאָאַרד און סעטטינגס בלאַט), איר וועט געפינען לינקס צו אינפֿאָרמאַציע פֿאַר דעוועלאָפּערס, יגהאָמע ס פּריוואַטקייט פּאָליטיק, און באַמערקונגען און העלפן. נאָך סאַלעקטינג די באַמערקונגען און העלפן לינק, אַ אויפֿשפּרינג דיאַלאָג קעסטל וועט דערשייַנען מיט אָפּציעס צו בלעטער דעם וויסן באַזע, בלעטער באַניצער באַמערקונגען, פאָרלייגן אַ שטיצן בעטן און פאָרלייגן באַמערקונגען.
אזוי דאָרט איר האָט עס, די מערסט פולשטענדיק קאַווערידזש אויף יגהאָמע צו דאַטע. עס ס אַ קימאַט דיסטראַקשאַן פֿרייַ פּערזענלעך דאַשבאָאַרד אַז ס 'גרינג צו נוצן און לאָודיד מיט פֿעיִקייטן. מיר וועט זען איר דאָרט!
סאַוועיגאָאָגלע לייט פּאָסצקריפּץ
זינט טכילעס פּאָסטינג דעם געשיכטע, יגהאָמע האט איבערגעלעבט אַוטידזשיז רעכט צו באטייטיק געוואקסן טעטיקייט געפֿירט דורך יגאָאָגלע ס ימפּענדינג פּטירע. זיי פאָרזעצן צו פאַרגרעסערן רעסורסן צו פירן נייַ באַניצער פאַרקער און אַוטידזשיז האָבן בכלל געווען קורץ.
ביטע האַלטן באַמערקונגען "אויף טעמע" דיסקאַסינג יגהאָמע און אנדערע יגאָאָגלע אַלטערנאַטיוועס וואָס האָבן אַלע אָדער רובֿ פּערזענלעך דאַשבאָאַרד פֿעיִקייטן. באַמערקונגען וואָס זענען טינלי וויילד פּלאַץ פּערמאָושאַנז וועט זייַן אַוועקגענומען.


text:
כעמישע סובסטאנץ
א כעמישע סובסטאנץ איז א סובסטאנץ מיט א קלארער דעפינירטער כעמישער קאמפאזיציע.
דאס איז א קאנצעפט וועלכע איז געווארן פעסט אנטוויקלט אין דעם שפעטן 17טן יארהונדערט נאך ארבעט דורך דעם כעמיקער זשאסעף פרוסט אויף דער קאמפאזיציע פון אפאר לויטערע כעמישע פארבינדונגען אזוי ווי בעסיק קופער קארבאנעיט.[1]
ער איז געקומען צו דער מסקנא: "אז אלע דוגמות פון א פארבינדונג האבן די זעלביגע קאמפאזיציעס; דאס הייסט, אלע דוגמאות האבן די זעלבע פראפארציעס, אין מאסע, פון די עלעמענטן וואס זענען אנוועזענד אין דער פֿארבינדונג". דאס איז שפעטער געווארן באקאנט אלס די געזעץ פון נאכאנאנדיג קאמפאזיציע.[2]
שפעטער מיט דער פארגעשריטענקייט פון מעטאדען פאר כעמישער סינטעז ספעציל אין דעם פעלד פון ארגאנישע כעמיע; די ערפינדונג פון אסאך מער כעמיקאלע עלעמענטן און נייע טעכניקן אין דעם פעלד פון אנאליטישע כעמיע גענוצט פאר איזאלירונג און אויסלויטערונג פון עלעמענטן און קאפאונדס פון כעמיקאלן וואס האט געפירט צו די מאדערנע כעמיע.
דאס זענען די בעסיק און אונטערשטע סובסטאנצן וועלכע מאכן אלעס וואס מיר זעען אלס אביעקטן (פליסיג אדער הארט) און קענען נישט געטוישט ווערן צו אנדערע סובסטאנצן דורך מעכאנישע מעטאדן.
א לויטערע כעמישע סובסטאנץ קען נישט ווערן צעטיילט אין צו צוויי אנדערע סובסטאנצן דורך א פראצעס וואס טוט נישט אריינעמען א עפעס א כעמישע רעאקציע און עס געפינט זיך זייער נישט אפט אין נאטור.
טייל טיפישע כעמישע סובסטאנצן קענען זיין בריליאנט, גאלד, זאלץ, נאטריום און צוקער.
אין אלגעמיין טוען די כעמישע סובסטאנצן עקזיסטירן אין פארעם פון הארט, פליסיג און גאז און קען זיך טוישן צווישן די פאזעס דורך טעמפעראטור אדער דרוק.
די מערסטע גענוצטע ביישפיל פון א כעמישער סובסטאנץ איז לויטער פליסיג וואסער. וואסער איז צוזאמענגעשטעלט פון צוויי כעמיקאלן וועלכע רופן זיך הידראגען און אקסיגען. די צוזאמענשטעל פון צוויי טראפנס הידראגען און איין טראפן אקסיגען איז דער רעזוטאלט פון וואסער. נישט קיין חילוק צו דאס איז איזאלירט פון א ים צו אין א לאבאראטאריע האט דאס די זעלבער צוזאמשטעל פון אייגנשאפטן און דאס זעלבע פארהעלטעניש פון די הידראגען צום אקסיגען.
נישט די הידראגען און נישט די אקסיגען קענען מעכאניש געטוישט ווערן צו סיי וועלכע אנדערע כעמיקאל אבער אויב מען וועט זיי מישן אנדערש וועלן זיי פארמירן עפעס אנדערש וועלכע איז נישט וואסער.
אין אנדערע ווערטער איז טייטש, אז מען קען נעמען וואסער און דאס מאכן אויס וואסער ווייל וואסער זעלבסט איז נישט קיין כעמיקאל. אבער מען קען נישט טוישן די סובטאנצן זעלבסט צו עפעס אנדערש ווייל זיי זענען ריינע כעמיקאלן.
כעמיקאלן זעלבסט זענען צוזאמענגעשטעלט פון מיליאנען פיצעלע אטאמען וועלכע זענען ווייטער צוזאמענגעשטעלט פון דריי עלעמענטן: עלעקטראנען, פראטאנען, און נייטראנען.
אינהאַלט
דעפינירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מען איז געוואוינט צו רופן א זאך א כעמישע סובסטאנץ ווען זי האט א באשטימטע כעמישע קאמפאזיציע.
עלעמענטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – כעמישער עלעמענט
א כעמישער עלעמענט איז א כעמישע סובסטאנץ וואס איז צאמעגשטעלט און געמאכט פון א געוויסער מין פון די אטאם און דעריבער קען דאס נישט ווערן מער צעטיילט אויף קלענערע באשטאנדטיילן אדער טראנספארמירט דורך א כעמישער רעאקציע אין צו א אנדערער עלעמענט, כאטשיג דאס קען יא ווערן טראנסמיוטירט אין צו אן אנדער עלעמענט דורך א יאדערישער רעאקציע. דאס איז דערפאר ווייל אלע פון די אטאמען אין א מוסטער פון אן עלעמענט האבן די זעלבע צאל און נומער פון פראטאנען, כאטשיג זיי קענען זיין אנדערע איזאטאפן, מיט אנדערע נומערן פון נייטראנען.
דורכאויס די יארן האבן וויסנשאפטלערס און פיזיקערס אויסגעשטעלט א ליסטע פון 120 באקאנטע עלמענטן, בערך 80 וואס זענען סטאביל. ד.ה. רוב פון זיי זענען סטאביל וואס טייטש אז זיי קענען קיינמאל נישט בארירט ווערן זאל זיין וואס זאל זיין אפילו נישט דורך ראדיאאקטיוון צעפאל אין צו אן אנדער עלעמענט. געוויסע כעמיקאלן זענען נישט סטאביל און קענען אויסוועפן וואס אין דעם פראצעס וועט זיך דאס ענדיגן אלס א צווייטן כעמיקאל וועלכע איז באמת די זעלבע צוזאמענשטעל נאר וויבאלד עפעס פעלט איז עס מער נישט די זעלבע זאך און באקומט א נייע נאמען אין דעם זענען אריינגערעכט אקסיגען מיט אזאן.
די אומסטאבילע כעמיקאלן זענען די קאמפאנענטן פון אלע סארט אויפרייס שטאף. רוב פון די אומסטאבילע כעמיקאלן וועפן אויס דורך די היץ פון פייער אדער דורך זיך מישן מיט אנדערע כעמיקאלן. איינמאל אזא זאך פאסירט וועקן זיך אויף די עלעקטראנען (די איינציגסטע טייל פון יעדע אטאם וועלכע פארמאגט אין זיך ענערגיע) און מאכן דעם טויש זייער שנעל און דערפאר פאסירט אן אויפרייס.
רוב עלעמענטס זענען קלאסיפיצירט ווי מעטאלן, דאס זענען די דאזיגע וואס האבן די כארעקטעריסטיק פון לאסטער, אזעלכע עלמענטן ווי אייזן, קופער, און גאלד. מעטאלן טוען טיפיש אריבערפירן עלעקטריציטעט און הייצן אויף זאכן זייער גוט און שנעל.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Hill, J. W.; Petrucci, R. H.; McCreary, T. W.; Perry, S. S. General Chemistry, 4th ed., p37, Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, ניו זשערסי, 2005.
- ↑ http://dbhs.wvusd.k12.ca.us/webdocs/AtomicStructure/LawofDefiniteProportion.html


text:
אלאבאמא
אַלאַבאַמאַ איז פלאצירט דרום פון די פאראייניגטע שטאטן און איז די 22טע שטאט פון די 50 שטעט, איר הויפטשטאט איז מאנטגאמערי.
עקאנאמיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לויטן פאראייניגטע שטאטן ביורא פון עקאנאמישן אנאליז, דער ברוטא שטאַט פראדוקט פון אלאבאמא אין 2008 איז געווען $170 ביליאן, דאס הייסט, $29,411 א מענטש.
אלאבאמא'ס לאנדווירטשאפט פראדוקטן זענען עופות, אייער, רינדער, פיסטאשקעס, באוול, קוקורוזע, סארגע), גרינסן, מילך, סויע און פערשקעס.
אינדוסטריעלע פראדוקציע שליסט איין אייזן און שטאל פראדוקטן (למשל, גאסאייזן און שטאל רערן); פאפיר, געהילץ, און הילצענע זאכן ; מינעריי (בעיקר קויל); פלאסטיק זאכן; אויטאס און לאסטאויטאס; און קליידונג.
טראנספארט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אמטראק האט א טעגלעכע באן, דער קרעסנט, וואס פארט פון ניו יארק קיין ניו ארלינס, מיט סטאנציעס אין עניסטן, בירמינגהאם און טאסקאלוסע.


text:
זעלביקער-געשלעכט חתונה
אַ זעלביגער-געשלעכט חתונה איז אַ חתונה אין װעלכע בײדע שותּפֿים האָבן דער זעלביקער דזשענדער.
א זכר וואס איז געי האט חתונה מיט א זכר, און א נקבה לעסביאנקע האט חתונה מיט א נקבה.
פארשטייט זיך אז קיין קינדער קענען זיי נישט האבן.
יודישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לויט דער הלכה איז עס ביי א מאן אסור מן התורה פאר מענער, ווייל ער איז מחוייב מיט פרייה ורבייה. ווי אויך טאר ער נישט מוציא זיין זרע לבטלה.
אבער פאר א פרוי איז נישטא דער איסור, ווייל זי איז נישט מחוייב מיט די מ"ע פון פריה ורביה.
לעגאליטעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די פאלגנדע לענדער איז עס לעגאל: האלאנד, בעלגיע, שפאניע, קאנאדע, נארוועגיע, שוועדן, פארטוגאל, אייסלאנד, ארגענטינא.
אין די פאלגענדע לענדער איז ער נאר לעגאל אין איין אדער עטליכע שטאטן: מעקסיקא; מעקסיקא סיטי, פאראייניגטע שטאטן; ווערמאנט, ניו העמפשיער, וואשינגטאן די. סי., מאסעטשוסעטס, קאנעטיקוט און אייאווא.


text:
דרום אפריקע
די רעפובליק פון דרום אפריקע איז דאס לאנד וואס געפינט זיך ביים דרום שפיץ פון אפריקע. זי גרענעצט זיך מיט די אטלאנטישן און אינדיאנער אקעאנען און מיט די לענדער נאמיביע, באטסוואנא, זימבאבװע, מאזאמביק, סוואזילאנד און לעסאטא (אן אומאפהענגיק לאנד אינגאנצן ארומגערינגלט פון דרום אפריקע). דרום אפריקע איז א מיטגליד אינעם קאמאנוועלט. די עקאנאמיע פון דרום אפריקע איז די גרעסטע אין אפריקע און די 24סטע גרעסטע אין דער וועלט. דערפאר איז זי די מערסט אנטוויקלט לאנד - סאציאליש, עקאנאמיש און אינפראסטרוקטואליש - אויפן קאנטינענט.
די גרעסטע שטאט איז יאהאניסבורג. דרום אפריקע האט דריי הויפטשטעט: דער פארלאמענט איז אין קאפשטאט, די רעגירונג זיצט אין פרעטאריע און דאס העכסטע געריכט איז אין בלומפאנטיין. ס'זענען פאראן 11 נאציאנאלע שפראכן; די ערשטע צוויי זענען אפריקאנס און ענגליש.
די געשיכטע פון דרום אפריקע איז גאנץ אנדערש פון די אנדערע אפריקאנישע לענדער וויבאלד די אימיגראציע פון אייראפע האט אנגעהויבן גאר פרי, ווי אויך די סטראטעגישע וויכטיקייט פון דעם ים וועג ארום דעם קאַפ.
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דרום אפריקע איז דער סאמע דרומסטער ראיאן אין אפריקע, מיט א בארטן לענגער ווי 2,500 ק"מ לענגאויס צוויי אקעאנען (דרום אטלאנטיק און אינדישער). מיט א שטח פון 1,219,912 קוואדראט ק"מ איז דרום אפריקע דאס 25סטע גרעסטע לאנד אין דער וועלט, בערך אזוי גרויס ווי קאלאמביע.


text:
פאראמאריבא
פּאַראַמאַריבאָ (האלענדיש: Paramaribo) איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון סורינאם און פון פאראמאריבא דיסטריקט. אין 2004 איז זיין באפעלקערונג געווען 242,946 מענטשן, א מערהייט פון דער באפעלקערונג פונעם גאנצן לאנד. אין 2002 האט אונעסקא פראקלאמירט דעם היסטארישן צענטער פון דער שטאט א וועלט ירושה ארט, צוליב די קאלאניאלישע געביידעס פון די 17טן און 18טן יארהאונדערטער וואס מוסטערן דעם ארכיטעקטישן סטיל געשאפן פון אן אויסמישונג פון אייראפעאישע און לאקאלע מאטיוון.
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פּאַראַמאַריבאָ ליגט אין צפון סורינאם, אויפן מערב ברעג פון דעם סורינאם טייך, בערך 15 ק"מ ווייט פונעם אטלאנטישן אקעאן. דער צענטער פון דער שטאט איז אויסגעשרייט אנדערט האלב קילאמעטער אויפן מערב ברעג פונעם טייך וואס גרענעצט די שטאט פון דרום, און די שטאט האט דעם פארעם פון א דרייעק וואס זיין שפיץ ווייזט אויף צפון.
די גאסן פון דער שטאט זענען אויסגעלייגט אויף א געפלעכט סיסטעם (שתי וערב). עטלעכע קאנאלן גייען אדורך דער שטאט און פליסן אין טייך אריין. דרום פונעם צענטער פון דער שטאט גייט אן איינצעלנע בריק אריבער דעם טייך צום מזרח ברעג.


text:
ראדזשאסטהאן
ראַדזשאַסטהאַן (ענגליש: Rajasthan; הינדי: राजस्थान) איז איינער פון די 28 שטאטן פון אינדיע. ער געפינט זיך אין צפון-מערב פון אינדיע, ארומגענומען מיט פונדזשאב אין צפון, האריאנא און אוטאר פראדעש אין צפון-מזרח, מאדהיא פראדעש אין דרום-מזרח און גודזשאראט אין דרום-מערב, און גרענעצט פאקיסטאן צו מערב.
די הויפטשטאט און די גרעסטע שטאט איז דזשייפור. די שפראך פון דעם שטאט איז הינדי.
ראַדזשאַסטהאַן באדעקט א שטח פון 342,239 ק"מ², 10.4% פון אינדיע, און איז דער גרעסטער שטאט פון אינדיע לויט שטח. מיט א באפעלקערונג פון 68,621,012 מענטשן (אין 2011), איז ראַדזשאַסטהאַן דער אכטער גרעסטער שטאַט פון אינדיע לויט באפעלקערונג.


text:
1876
1876 איז דאס 76סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1876 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 7טן מערץ - דער פאטענט פון אלעקסאנדער גרעהעם בעל אויפן טעלעפאן באשטעטיקט
- 10טן מערץ - דער ערשטער טעלעפאן שמועס, צווישן אלעקסאנדער גרעהעם בעל און זיין העלפער וואטסאן
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 15טן סעפטעמבער - ברונא וואלטער, עסטרייכער-יידישער דיריגענט (נפטר ב-1962)


text:
קרעאציאניזם
קרעאציאניזם איז די רעליאגעזע טעאריע וואס לויטעט אז די ערציילונג אין די תורה איבער בריאת העולם איז כפשוטו, און אז די וועלט איז בעשאפען געווארן אויף א אומנאטירליכען, ניסים'דיקער אופן דורך א גאט וואס איז העכער פון אונזערע באגריפן. דער טערמינן "קרעאציאניזם" איז א דירעקטער קעגנזאץ צו דער טעאריע פון עוואלוציע.
אין דער סייענטיפישער וועלט איז קרעאציאניזם א נישטיגע געלעכטער. אויף די אינטערנעט זענען פאראן פילע פאראדיעס געשריבן דורך עוואלוציאנען אויף קרעאציאניזם. דער באקאנטער אינטערנעט כלל וואס רופט זיך פאו'ס געזעץ איז אויך באשאפן געווארן אין רעאקציע צו אזא פעראדיע וואס איז געווען אזוי גוט אז מאנכע האבן זיך טועה געווען און געמיינט אז דער שרייבער פונעם פאראדיע האט ערנסט געמיינט וואס ער האט געשריבן.


text:
סיטואציע קאמעדיע
סיטואציע קאמעדיע, איז א סארט קאמעדיע, אויסגעדוקט אין א געוויסע סארט קאמישע אופן, וואס פלעגט באנוצט ווערן אמאל אין ראדיא, היינט ווערט עס אסאך באנוצט אין טעלעוויזיע סעריעס. עס ווערט אויך גערופן אין קורצן "סיטקאם", גענומען פון די ראשי תיבות.
געווענליך זענען די מענטשן וואס שפילן, אדער זענען אקטיארן, אויף די טעלעוויזיע סעריע, די זעלבע מענטשן וואס ערשיינען נאכאנאנד, אין אלע קאפיטלעך פון די סעריע. געווענליך זענען נישטא קיין פארבינדונג, צווישן איין קאפיטל און צווייטן, און צו מאל קען עס אויסקומען גאר פארקערט און אבסורד. א קאפיטל איז געווענליך צווישן 20 מינוט, ביז 45 מינוט לאנג. די דיאלאג צווישן די פאר מענטשן, זענען געווענליך הומאריסטיש, בייסיג. אפט מאל וועלן די מענטשן, צורעכענען נאך אנדערע פון די גאס, צו מאכן די וויצן מער קאמיש.
די סארט קאמעדיע, ווערט בעיקר געפילמט אין צוויי אדער דריי פלעצער, זיך צו שפארן געלט, טיילמאל אויך אין אן אויטא.
די כאראקטערן, זענען געווענליך די זעלבע, אין אלע טעלעוויזיע סעריעס. די טיפש וואס פארשטייט אלעס, גענוי ווי מען זאגט אים, ווי דזשואי פון פריינט. מייקל פון די זיבעציקער יארן.
א פיגור וואס איז זייער מאדנע און לעכערדיק, וואס ברענגט ארויס די געלעכטער ביי א מענטשן, ווי קאסמא קרעמער ביי סיינפעלד, אדער פיבי פון פריינט.
דער שלימזל וואס זעצט אייביג אן, ווי דזשארדזש פון סיינפעלד.
דער וויצלער, איינער וואס דערציילט וויצן א גאנצע צייט, אדער לאכט ער אפ פון אנדערע, אין א ציניש אופן, ווי דזשערי סיינפעלד, אדער טשענדלער פון פריינט.
דער אויבער חכם, וואס פרובירט איבערצייגן יעדן זיין קלוגשאפט, און גרעסערט זיך איבער די אנדערע כאראקטערן, און צומאל אויך אויף די ביישויער, ביי עטליכע סעריעס ווערט ער באצייכענט, ווי א קהלס נאר וואס אלע לאכן אויף אים און זיין קלוגשאפט, ווי ראס פון פריינט.
איינע פון די הויפט זאכן וואס געשען אין סיטקאם, איז די אנהייב פון קאפיטל געשעט עפעס, אלעס נאכדעם באציט זיך אויף דעם, און דערנאך קומט מען צוריק צום אנהייב.


text:
טעאטער
טעאַטער (פון אוראלט גריכיש: θέatpov טהעאַטראן) איז א קונסט ווו עס ווערט געשפילט פארשטעלונגען מיט לעבעדיקע אקטיארן. דער פלאץ וואו די פארשטעלונגען קומען פאר הייסט א טעאטער. געוויינלעך שפילט מען די פארשטעלונג אויף א בינע.
איינער וואס שרייבט פארשטעלונגען צום טעאטער הייסט א דראמאטורג.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע פארשטעלונגען זענען פארגעקומען אין אוראלט גריכנלאנד. פארשטעלונגען זענען געווען אדער טראגעדיעס אדער קאמעדיעס. די גריכישע דראמאטורגן זענען געווען אייסקילוס, סאפאקלעס, אייריפידעס און אריסטאפאנעס. זיי האבן געהאלטן פארמעסטן צווישן דראמאטורגן און מען האט באלוינט דעם געווינער מיט א פריז.


text:
כעמישער עלעמענט
א כעמישער עלעמענט איז א מין אטאם וואס איז דעפענירט ביי איר אטאמישן נומער; ד.ה. דער נומער פון פראטאנען אין איר אטאמישער יאדער.
דער טערמין איז אויך באנוצט צו באצייכענען א לויטערע כעמישע סובסטאנץ קאמפאזירט פון אטאמען וואס פארמאגן דעם זעלביגן נומער פון פראטאנען.[1]
די מערסטע באנוצטע ביישפילן פון עלמענטן זענען הידראגען, אזאט, און קוילנשטאף.
אין סך הכל, 117 עלעמענטן זענען שוין געווארן אבזערווירט ביזן היינטינגן יאר 2007, פון וואס 94 שפילן זיך אפ נאטורליך אויף דער ערד.
עלעמענטס מיט דעם אטאמישן נומער מער פון 82 זענען אומסטאביל און אויסגעשטעלט צו דורכגיין ראדיאאקטיווע צעפוילונג. און צוגאב, עלעמענטן 43 און 61 האבן נישט קיין סטאבילע איסאטאפן, און טוען אויך דורכגיין צעפוילונג.
מיט דעם אלעם טוען אפילו די עלעמענטן ביז אטאמישן נומער 94 מיט נישט קיין סטאבילע ניוקלי זיך יא אפגעפינען אין נאטור, אלס רעזולטאט פון די נאטורליכע צעפוילונג פראצעס פון אוראניום און טאריאום.[2]
אלע כעמישע מאטריאלן באשטייען פון די דאזיגע עלעמענטן.
נייע עלעמענטן ווערן כסדר ערפינדן דורך אומנאטורליכע עקספערימענטן פון יאדערישע רעאקציעס.
קלאסיפיקאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מען קען קלאסיפיצירן די עלעמענטן אויף פארשידענע אופנים.
ערשטנס קען מען טיילן די עלעמענטן אין מעטאלן און נישט-מעטאלן; אויך זענען פאראן עטלעכע האלבמעטאלן. רוב עלעמענטן זענען מעטאלן.
אן אנדער קלאסיפיקאציע איז לויט די צושטאנדן פון מאטעריע. אן עלעמענט קען זיין סאליד, פליסיג, גאז אדער פלאזמע. ביי נארמאלע טעמפעראטור און דרוק זענען רוב עלעמענטן סאליד; נאר 11 זענען גאזן און 2 פליסיג.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Compendium of Chemical Terminology, כעמישער עלעמענט
- ↑ A. Earnshaw, Norman Greenwood. Chemistry of the Elements, Second Edition. Butterworth-Heinemann, 1997


text:
אוסטילע
אוסטילע (אוקראיניש: ycTилyr, אוסטילוה; פויליש: Uściług, אושצילוג) איז א קליינע שטאט אין וואהלינער גובערניע, אין צפון-מערב אוקראינע, 13 ק"מ מערב פון לודמיר און 18 ק"מ צפון-מזרח פון הרוביעשאוו, פוילן. די שטאט געפינט זיך אויפן רעכטן ברעג פונעם בוג, וואס איז דער גרענעץ מיט פוילן.
די באפעלקערונג איז 2,276 (אין 2005).
דער קאמפאזיטאר איגאר סטראווינסקי האט געהאט א מאיאנטעק אין אוסטילע און פלעג קומען אפט צווישן 1890 און 1914. היינט איז די געביידע א מוזיי.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1900 האבן געוואוינט אין אוסטילע 3,212 יידן.[1]


text:
הר תבור
הר תבור איז דער בארג תבור וואס געפינט זיך אין יזרעאל טאל ביים אונטערשטן גליל, דער בארג איז זייער הויך 588 מעטער איבערן געזיכט פון דעם ים.
הר תבור אין תנ"ך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין תנ"ך ווערט זי געבראכט עטליכע מאל, (זעט שופטים ד' י"ב).
פאר די קריסטן איז דער בארג זייער א הייליק ארט, זיי גלויבן אז דארט האט זיך גאט און אליהו הנביא צו אים אנטפלעקט. עס איז פאראן דארט עטלעכע קלויסטערס און פיל טוריסטן קומען דארט אהין אין דער שטייגער.
עס זענען פארהאן עטליכע שטעטליך און דערפער נאנט צום בארג, שאסיי 65 פארט אריבער אין גליל, און קומט אן צום בארג.


text:
וואלאניע
וואַלאניע (פראנצויזיש: Wallonie, פלעמיש: Wallonië, דייטשיש: Wallonien, וואלאניש: Walonreye), איז דער ראיאן פון די וואס רעדן פראנצויזיש אין דרום בעלגיע, און איז איינע פון דריי פעדעראלישע איינהייטן וואס שטעלט צאם בעלגיע. די הויפטשטאט איז נאַאמען, און די אפיציעלע שפראכן זענען פראנצויזיש און דייטשיש.
דער וואלאניע ראיאן געפינט זיך אין דעם דרום חלק פון לאנד בעלגיע. דער שטח באזיצט 55.18% פונם בעלגישען ערד-פלאך (16,844 פירקאנטיגע ק"מ). דער חלק איז צוטיילט אין פינף פראווינצן:
- וואלאנישע בראבאנט
- נאַאמען (נאמור)
- לייק (ליעזש)
- הענעגויען (הינאו)
- לוקסעמבורג
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
כתר, ניו יארק
קאארדינאטן: 41°07′N 74°04′W / 41.117, -74.067
כתר איז א שטעטל (ווילידזש) אין דער שטאט פון ראמאפא וואס איז א וויזשניצער געגנט צפון פון מאנסי. אין דעם צענזוס פון 2010 איז זיין באפעלקערונג געווען 4,724. כתר באדעקט א שטח פון 0.4 קוואדראט ק"מ.
כתר איז געגרינדעט אין די 1990ער יארן, בכדי זיך צו קענען אן עצה געבן מיט דעם וואוקס פון די פרישע פארפעלקער, וואס איז אויף דעמאלטס געווען א לעזונג, וואס שפעטער מיט דער צייט ווען דער ציבור האט זיך נאך מער פארברייטערט, האט דער וויזשניצער רבי געעפנט א שטעטל אין קייאמישע לעיק נאנט צו זיין ישיבה וואס ער האט שוין ארויסגעטראגן אהין עטליכע יאר פריער, און צעביסלעך ווערט דארטן א הערליך שיינער יישוב מיט די נאטור פון די בריאה, אינאיינעם מיט א חסידישן קרייז, ווי אויך פולע וואס האבן זיך געקויפט דארטן דערנעבן דירות און פארן ארויס אהין פון צייט צו צייט, אריינגערעכנט אדמו"רים, ווי צ.ב.ש. כ"ק אדמו"ר מ'סקולען וואס ווי באקאנט וויילט ער זייער אסאך אינדרויסן צוליב די פרישע לופט וואס פעלט איהם אויס פאר דעם געזונט האט ער דארטן הארט נעבן זיין פריוואטער דירה א אידישן יישוב מיט אלע צוגעהערן.


text:
סטענלי קובריק
סטענלי קובריק (ענגליש: Stanley Kubrick 26סטן יולי 1928 - 7טן מערץ 1999) איז געווען אן אמעריקאנער פילם רעזשיסאר. קובריק ווערט פאררעכנט איינער פון די גרויסע רעזשיסארן פונעם 20סטן יארהונדערט.
ער איז געבוירן געווארן אין ניו יארק סיטי אבער כמעט זיין גאנצע לעבן האט ער געוואוינט אין בריטאניע. זיינע פילמען האבן א סאך דעטאל און סימבאליזם. ביי איינעם פון זיינע פילמען האט מען נישט געוואלט ווייזן אין פאראייניגטע שטאטן מער ווי 25 יאר. סטענלי קובריק איז געשטארבן פון א הארץ אטאקע דעם 7טן מערץ, 1999.
יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קובריק איז געבוירן געווארן אין ניו יארק סיטי און האט געוואוינט דארט אין זיינע יונגע יארן. סטענלי איז געווען א שוואכער סטודענט אין דער שולע אבער זיין פאטער, א דאקטער, האט אים אויסגעלערנט שפילן שאכשפיל און האט אים געגעבן א קאמערע. קובריק האט געענדיקט שולע אין 1946 אבער ער האט נישט געקענט באקומען א פלאץ צו שטודירן אין קאלעדזש.


text:
מאזיר
מאזיר (בעלארוסיש: Maзы́p, [maˈzɨr]; פויליש: Mozyrz; רוסיש: Móзыpb, [ˈmozɨrʲ]) איז א שטאט אין האמעל פראווינץ פון בעלארוס אויפן פריפעט בערך 210 ק"מ מזרח פון פינסק, 77 ק"מ מערב פון האמעל און 100 ק"מ צפון-מערב פון טשערנאבל. די באפעלקערונג איז 112,500 (2009). מאזיר איז א צענטער פון נאפט ראפינירן, בויען מאשינען און עסן פראצעסירן אין בעלארוס. ער האט איינע פון די גרעסטע נאפט ראפינעריעס אין בעלארוס, וואס פאמפעט 18 מיליאן מעטרישע טאנען א יאר.
דער רעכטער ברעג פונעם פריפעט טייך איז אסאך העכער ווי דער לינקער ברעג (ביז 80 מעטער).
מאזיר האט אמאל געהאט א גרויסע באפעלקערונג פון יידן. אין דער צווייטער וועלט מלחמה האבן די נאצי דערמארדעט אסאך יידן אין מאזיר. די היינטיגע שטאט האט עטלעכע אנדענקען צו דער טביחה.
ביי די לעצטע 15 יאר אונטער די קאמוניסטן, פון תשל"ה ביז תש"ן, האבן די מערהייט פון די געבליבענע יידן עמיגרירט, קיין ישראל און אמעריקע.
באפעלקערונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באקאנטע איינוואוינער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- רבי חיים יצחק טווערסקי, לאיעווער רבי (טשערנאבל)
- רבי משולם זוסיא טווערסקי, טשערנאבלער רבי אין בני ברק
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- סאטעליט בילד פון מאזיר (פון גוגל מאפעס). מען זעט גאנץ קלאר די שפאלטטאלן.
- CaйT ropaдa Maзыp (אויף רוסיש)
- Cities of Belarus:Mozyr


text:
סענעגאל
די רעפובליק פון סענעגאל (פראנצויזיש: République du Sénégal) איז א לאנד אין מערב אפריקע מיט א שטח פון 196,723 קוואדראט ק"מ. זי גרענעצט דעם אטלאנטישן אקעאן צו מערב, מאריטאניע צו צפון, מאלי צו מזרח, און גינע מיט גינע-ביסאו צו בדרום. די גאמביע איז אינגאנצן ארומגענומען פון סענעגאל. דאס לאנד נעמט זיין נאמען פונעם סענעגאל טייך אין צפון, ביים גרענעץ מיט מאריטאניע.
די הויפטשטאט פון סענעגאל איז דאקאר.
סענעגאל איז געווארן אומאפהעגניק פון פראנקרייך אין 1960, און זייט דעמאלסט האט געהערשט דארט א סטאבילע רעגירונג. סענעגאל ווערט פאררעכנט א מאדעל פון פילפארטייאישער דעמאקראטיע אין אפריקע.
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דעמאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די עיקר רעליגיע אין סענעגאל איז איסלאם, און זיין אנהענגער זענען 92% ביז 94% פון דער באפעלקערונג. די מוסולמענער זענען כמעט אלע סופי. די אנדערע סענעגאלער זען קריסטן.


text:
ווען עס איז מיר לעצטנס געוואָרן פֿאָרגעלייגט אָנצושרײַבן פֿאַרן "דווקא" — דעם נײַעם העברעיִשן זשורנאַל פֿאַר ייִדישלאַנד — אַן אַרטיקל וועגן דער מעדעם-סאַנאַטאָריע, איז פֿאַר מײַנע אויגן גלײַך אויפגעקומען די געשטאַלט פֿון יאָסל מלאָטעק. דאָס לעצטע מאָל האָב איך אים געזען אין דער רעדאַקציע פֿונעם "פֿאָרווערטס" קורץ נאָך מײַן אַרײַנקומען אַהין, בעת מײַנעם אַ באַזוך אין ניו-יאָרק.
דאָס איז געווען אין די סוף 90ער יאָרן, נישט לאַנג פֿאַר זײַן אַוועקגיין פֿון דער וועלט. אַ פֿלעגערין האָט אים אַרײַנגעפֿירט אויף אַ רעדערשטול אין דעם צימער, וווּ ער האָט געאַרבעט, און האָט אים צוגעפֿירט און געהאָלפֿן זיך צוזעצן צו זײַן שרײַבטיש. בײַ דעם טיש האָט ער, צוזאַמען מיט זײַן לעבנס- און שאַפֿונגס-באַגלייטערין חנה מלאָטעק, געאַרבעט איבער זייער פּערלזאַפֿטיקן ליטעראַרישן אָפּטייל אין "פֿאָרווערטס". ער האָט שוין דאַן אויסגעזען ווי נישט פֿון דער-וועלט — זײַן בליק איז געווען פֿאַרשטאַרט. דערזעענדיק מיך, האָט ער אויסגעשטרעקט צו מיר זײַנע אויסגעדאַרטע הענט און זיך מיט מיר אַרומגעכאַפּט, ווי ער וואָלט זיך געקלאַמערט אין זײַן, אין אונדזער ביידנס, אַמאָל, אין יענע יונגע יאָרן, וואָס ער האָט געהאַט שוין ווײַט הינטער זיך. ער איז שוין געווען בײַ זײַנע לעצטע כּוחות. מיט אָט די לעצטע כּוחות האָט ער זיך אָנגעהאַלטן אָן דער אַרבעט, — אָן דעם שליחות זײַנעם פֿאַר ייִדיש.
די מעדעם-סאַנאַטאָריע איז געווען איינער פֿון די שענסטע חלומות, וואָס יאָסל מלאָטעק האָט נישט געדאַרפֿט זיי חלומען — ער האָט מיט זיי געלעבט, ווי אַן אָפֿטער, כ'וואָלט געזאָגט, באַזוכזיצער אין דעם קורצדויערנדיקן גן-עדן, צו וועלכן ער האָט פֿון קינדווײַז אָן געשטרעבט און אים אַליין געבויט. ער איז אַוועק פֿון דער וועלט דעם 2טן יולי 2000, — און מ'קען זאָגן אָן אַ גוזמא, אַז ער האָט איבערגעלאָזט די ייִדישע קולטור עטוואָס פֿאַריתומט און אומבאַשיצט, אָן אַ פֿאַרטרוילעכן און איבערגעגעבענעם שומר.
ער איז געווען דער אמתדיקער קולטורטרעגער — אָדער, ריכטיקער, דער אויסטראָגער פֿון ייִדישער קולטור, אין פֿולן זין פֿון דעם וואָרט; אַ שרײַבער און אַ דיכטער, אַ לערער און אַ מדריך, אַ געזעלשאַפֿטלעכער טוער און אַן אויפֿטוער, אַ פּראָיעקטירער און אַן אויספֿירער, אַ רעציטאַטאָר און אַ זינגער בציבור, אַן עסעיִסט און אַ לעקטאָר, אַ רעדאַקטאָר און אַ רעדנער. ער איז געווען פֿאַר ייִדיש — אַלץ. און איבער אַלץ איז ער געווען אַן אידעאַליסט פֿון העכסטן ראַנג. ייִדישע קולטור איז געווען פֿאַר אים דער עיקרדיקער טרײַב-מאָטאָר פֿון זײַנע בונדיש-סאָציאַליסטישע אידעאַלן.
יאָסל מלאָטעק איז געווען שעפֿעריש אַקטיוו אויף אַלע סטעזשקעס פֿון זײַן לעבנס-וועג, און ייִדיש איז געווען זײַן צערטל-קינד און זײַן לעבנס-ווערק, פֿון וועלכן ער האָט זיך נישט געשיידט אויף אַלע סטאַציעס פֿון די וואָגלענישן פֿון זײַן דור, אָנהייבנדיק פֿון זײַן קינדהייט אין דעם פּוילישן שטעטל פּרושעוויץ אין דער געגנט פֿון קעלץ — פֿון יענעם קעלץ, אין וועלכן דער לעצטער פּאָגראָם אין יולי 1946 האָט אָנגעצייכנט דעם אָנהויב פֿון יציאת-פּוילן, דעם סוף פֿון פּוילישן ייִדנטום.
יאָסל מלאָטעק איז אָבער געווען "אַ וואַרשעווער". קיין וואַרשע איז ער געקומען צו זיבן יאָר מיט זײַן משפּחה, אין 1925, און איז דאָ אויפֿגעוואַקסן "אין אָרעמקייט און אין ליכט", כאָטש זײַן פֿיזישע היים איז געווען אין אַ פֿינצטערן קעלער. זײַן ליכטיקע גײַסטיקע היים איז אָבער געווען אין דער ייִדיש-וועלטלעכער מיכאַלעוויטש-שול פֿון ציש"אָ.
ווען איך האָב אים באַקענט, אַן ערך אַכט אָדער נײַן יאָר נאָך זײַן אָנקומען ווי אַ קליין ייִנגעלע קיין וואַרשע, איז דער נאָמען יאָסל מלאָטעק שוין געווען אַ שם-דבֿר אין "אונדזערע קרײַזן", דאָס הייסט אין דעם סאָציאַליסטישן קינדער-פֿאַרבאַנד "סקיפֿ", וווּ ער איז שוין געווען אַ מדריך, אַ "העלפֿער", ווי דאָס האָט בײַ אונדז געהייסן; און אויב איך בין זיך נישט טועה, איז יאָסל שוין געווען דער סעקרעטאַר פֿון דעם קינדער-פֿאַרבאַנד, וועלכער איז געשאַפֿן געוואָרן מיט געציילטע יאָרן פֿריִער, אין 1926.
אָבער אַ סך נאָענטער האָב איך אים באַקענט אין דער מעדעם-סאַנאַטאָריע, אין יענעם לעגענדאַרן מוסטער-אַנשטאַלט, וואָס האָט אין זײַן קורצער עקזיסטענץ באַוויזן אַרײַנצושרײַבן איינס פֿון די שענסטע קאַפּיטלעך אין דער געשיכטע פֿון דעם אויפֿבליִענדיקן ייִדיש-וועלטלעכן סעקטאָר פֿון פּוילישן ייִדנטום צווישן ביידע וועלט-מלחמות. די סאַנאַטאָריע, אויפֿן נאָמען פֿון וולאַדימיר מעדעם, דער מנהיג, וועלכער איז באַצייכנט געוואָרן ווי "די לעגענדע פֿון דער ייִדישער אַרבעטער- באַוועגונג", איז געווען די סאַמע פּאַסיקסטע "טעריטאָריע" פֿאַר דער געשטאַלטונג און זעלבסט-אַנטפּלעקונג פֿון יאָסל מלאָטעקס פּערזענלעכקייט. אָט דער געזונטהייטלעך דערציִערישער מוסטער-אַנשטאַלט, וועלכער איז געבויט געוואָרן ווי אַ מאָדעל פֿון אַ פֿרײַהייטלעכער קינדער-רעפּובליק, מיט אַ קינדערשער זעלבסטפֿאַרוואַלטונג און מיט ייִדיש ווי די אומגאַנג-שפּראַך, איז פֿאַר די קינדער געווען אַ טיפֿע איבערלעבונג אויפֿן גאַנצן לעבן, אַן אמתדיקער קינדער-גן-עדן אויף דער ערד. דאָ האָט יאָסל מלאָטעק געהאַט די גרויסע געלעגנהייט אַרויסצוּווײַזן זײַנע הויכע געזעלשאַפֿטלעכע קוואַליפֿיקאַציעס — מיט אַלע זײַנע שעפֿערישע איניציאַטיוון און מיט זײַנע אָנפֿירערישע אייגנשאַפֿטן.
בעת זײַן יעדן פּעריאָדישן אויפֿהאַלט אין דעם אַנשטאַלט, פֿלעגט ער ווערן אויסגעוויילט דורך די קינדער, ווי דער פֿאָרזיצער פֿון דעם קינדער-ראַט, וואָס איז געווען אַ מין קינדער-פּאַרלאַמענט פֿון דער קליינער "רעפּובליק", רעדאַקטאָר פֿון דעם טעגלעכן "ראַדיאָ", און פֿלעגט אויספֿירן כּלערליי אַנדערע פֿונקציעס פֿון דער קינדערשער זעלבס-טעטיקייט. ער האָט געשריבן לידער און פּאַראָדיעס, פֿאַרפֿאַסט צוזאַמען מיטן לערער "באַטקע" די פּראַכטפֿולע קינדער-אָפּערעטע "דער שפּײַכלער", וואָס איז געוואָרן דאָרט אויפֿגעפֿירט דורך די קינדער, אאַז"וו. גאָר שטאַרק איז געווען זײַן צער און זײַן נאָגנדיקע בענקשאַפֿט נאָך יענער קוזשניע פֿון אינטעגראַלער מענטשלעכקייט, די מעדעם-סאַנאַטאָריע, וואָס האָט געהיילט די קינדערשע נשמות און איז אַזוי אַכזריותדיק פֿאַרשניטן געוואָרן דורך דער היטלערישער בעסטיע אין יענעם שוואַרצן טאָג פֿון 20סטן אויגוסט 1942.
מיט דער זעלבער ענערגיע און שעפֿערישער איניציאַטיוו ווי אין דער מעדעם-סאַנאַטאָריע, איז יאָסל מלאָטעק געווען אַקטיוו אויך אין דעם קינדער-פֿאַרבאַנד "סקיפֿ". אין 1930סטן יאָר האָט ער דעביוטירט מיט זײַנע לידער אין דער קינדער-אויסגאַבע "די קליינע פֿאָלקסצײַטונג", און שפּעטער זיך געדרוקט אין "קינדער-פֿרײַנד", ווי אויך אין "קינדער-זשורנאַל", דערנאָך אין "יוגנט-וועקער" פֿונעם יוגנט-בונד "צוקונפֿט", און געוואָרן אַ סטאַבילער מיטאַרבעטער, רעפּאָרטער פֿון אַרבעטער-ענינים אין דער בונדישער "פֿאָלקסצײַטונג" — שוין פֿאַר די עלטערע לייענער.
אין יעדן אָרט, וווּ נאָר דער גורל האָט אים געטריבן מיטן אויסברוך פֿון דער היטלער-מלחמה, האָט ער נישט גערוט, נישט אַוועקגעלייגט די פֿעדער און נישט אויפֿגעהערט זײַן געזעלשאַפֿטלעכע און שרײַבערישע שעפֿערישקייט. ער האָט אויך אומעטום געשטרעבט זיך צו לערנען, אויסברייטערן זײַן וויסן. אין ווילנע, וווּ ער איז אָנגעקומען מיטן ערשטן פּליטים-שטראָם, איז ער געוואָרן אַ מיטאַרבעטער פֿון נוח פּרילוצקי בײַם אויפֿנעמען גבֿית-עדותן פֿון ייִדישע פּליטים פֿון פּוילן, און אין דער זעלבער צײַט געוואָרן פּראָ-אַספּיראַנט פֿון ייִוו"אָ. אָנקומענדיק פֿון דאָרט אין 1941 קיין שאַנכאַי, איז ער געוואָרן אַקטיוו צווישן די ייִדישע פּליטים אין דער כינעזישער אַזיל-שטאָט, זיך באַטייליקט מיט לידער אין ייִדישע אויסגאַבעס, וואָס זענען דאָרט צו יענער צײַט דערשינען.
נאָך דער מלחמה, אַרומקוקנדיק זיך אויף דעם ייִדישן חורבן און אויף דער צעטרייסלטער וועלט, באַשליסט ער נישט אומצוקערן זיך צוריק קיין פּוילן און קיין אייראָפּע בכלל. ער קומט אָן אין 1947 קיין קאַנאַדע, ווערט באַשעפֿטיקט אין משך פֿון צוויי יאָר ווי אַ לערער אין דער ייִדישער שול אין דער שטאָט קאַלגאַרי, און אין 1949 ווערט ער "אַרויסגעפֿאָדערט" אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן און באַזעצט זיך אין ניו-יאָרק — דאָ צעשפּרייט ער זײַנע פֿליגל און אַנטוויקלט זײַן ברייטפֿאַרמאָסטענע שעפֿערישע קאַריערע אויף אַלע געביטן פֿון דער ייִדישער קולטור.
יאָסל מלאָטעק האָט אין דעם ייִדישן לעבן אין אַמעריקע צוריקגעבראַכט דעם מיזרח-אייראָפּעיִשן נוסח אין זײַן מאָדערנעם לבֿוש פֿון די 30ער יאָרן. ווען דער "פֿאָרווערטס" האָט זיך געדרוקט מיטן אַלטן ייִדישן אויסלייג, מיט די "שטומע הא, אלף און עין", האָט דער אָפּטייל פֿון יאָסל און חנה מלאָטעק גענאָסן פֿון דער שפּראַכלעכער אויטאָנאָמיע פֿאַר דעם מאָדערנעם אויסלייג פֿון "ייִוואָ" (אָבער, ווי ער האָט זיך פֿאַר מיר פֿאַרטרויט, איז ער נישט געווען זייער גליקלעך מיט דעם טרוקענעם קאַנאָן פֿון דער אַזויגערופֿענער "פּוריסטישער שיטה").
אין די יאָרן פֿון זײַן אָנפֿירונג מיטן קולטור-אָפּטייל פֿונעם "אַרבעטער-רינג" האָט יאָסל מלאָטעק געלייגט זײַן חותם אויף דעם סטיל, נוסח און ריכטונג פֿון דער ייִדישער קולטור-וועלט נישט נאָר אין אַמעריקע. ער איז געווען פֿון אַלעמען געשאַצט, באַליבט — און ביז גאָר פֿאָלקסטימלעך באַשיידן.
אין מײַן זכּרון האָט זיך טיף אײַנגעקריצט יענער, פֿאַר מיר אומפֿאַרגעסלעכער, אָוונט ביז שפּעט אין דער נאַכט אַרײַן בײַ יאָסל און חנה מלאָטעקן אין זייער באַשיידענער דירה אין די בראָנקס — בעת מײַן ערשטן גאַסט-באַזוך אין ניו-יאָרק, אין 1971. איך בין שוין דעמאָלט געווען אַ זשורנאַליסט, אַ רעדאַקציע-מיטגליד אין דער ישׂראלדיקער ייִדישער טאָג-צײַטונג "לעצטע נײַעס". מײַן געוועזענער מדריך אין דעם קינדער-פֿאַרבאַנד אין וואַרשע, און דערנאָך מײַן עלטערער פּען-קאָלעגע, מיט אַ וועלכע פֿינף און דרײַסיק יאָר שפּעטער, האָט דעמאָלט צוזאַמענגעבראַכט אין זײַן שטוב קרובֿ פֿינף צענדליק חבֿרים פֿון דער אַמאָליקער חרובֿ געוואָרענער היים. צווישן די פֿאַרזאַמלטע איז געווען די מוטיקע פֿאַרבינדלערין פֿון דער אונטערערדישער באַוועגונג אין וואַרשעווער געטאָ מיט די דרויסנדיקע אָרגאַניזאַציעס, וולאַדקע מיד (פֿייגעלע פּעלטעל, ווי מיר האָבן זי געקענט), און נאָך אַ סך יוגנט-חבֿרים פֿון פֿאַרשיידענעם עלטער. יעדער איינער פֿון אונדז איז געווען אָנגעלאָדן מיט די אומגעוויינלעכע דערפֿאַרונגען פֿון יענע אומגעוויינלעכע יאָרן.
דאָס איז געווען אונדזער ערשטע קאָלעקטיווע באַגעגעניש, זינט דער היטלער-מלחמה. איך דערמאָן זיך, ווי יאָסל איז געזעסן מיט פֿאַרלייגטע פֿיס אויף דער סאָפֿע, מיט זײַן גיטאַרע אין דער האַנט און מיר אַלע האָבן זיך געוויגט און געזונגען צוזאַמען מיט אים די אַלטע יוגנט-לידער, וואָס האָבן אונדז יענעם זיסן שפּעטן אָוונט צוריקגעבראַכט, ווי אין חלום, צו יענער פֿאַרלוירענער וועלט.
און דערנאָך — יענע לעצטע באַגעגעניש מײַנע מיט יאָסלען אַ פּאָר צענדליק יאָרן שפּעטער, ווען איך האָב אים געטראָפֿן אַן אומבאַהאָלפֿענעם בעתן אַרײַנפֿירן אים אויף דער רעדערשטול צו זײַן שרײַבטיש אין דער רעדאַקציע, און ווען ער האָט זיך מיט מיר אַרומגעכאַפּט און אַזוי האַסטיק געאָטעמט אין אונדזער לעצטן קורצן שמועס. נאָך דעם האָט ער זיך גענומען צו זײַן רעדאַקציאָנעלער אַרבעט. ער האָט געפֿירט איבעראַנאַנד די צוויי גרויסע אָפּטיילן אין דער צײַטונג: "פּערל פֿון דער ייִדישער פּאָעזיע" (צוזאַמען מיט חנה גאָרדאָן-מלאָטעק) און "אין דער וועלט פֿון ייִדיש" (אונטערן פּסעוודאָנים "י. האַמער").
מיט ציין און נעגל האָט ער אין משך פֿון יאָרן זיך געקלאַמערט אין זײַן שרײַבערישן באַרוף, בעת ער האָט אין דער זעלבער צײַט זיך געראַנגלט מיט זײַנע קראַנקהייטן, מיט זײַנע אָפֿטע האַרץ-אַטאַקעס — און האָט נישט אויפֿגעגעבן, נישט אויפֿגעהערט שאַפֿן, אַפֿילו אויף זײַן קראַנקן-בעט, נישט געוואָלט פֿאַרלאָזן זײַן וואַך-פּאָסטן ווי דער שומר פֿון דער ייִדישער קולטור.


text:
אייזקרעם
אייזקרעם (ענגליש:ice-cream אייס-קרים) איז א געפרוירענע צושפייז געמאכט געוויינלעך פון מילכיגע פראדוקטן, און איז געמישט מיט פלעיוואר און צוקער כדי דאס צו מאכן זיס און געבן קאליר.
בערך א מיליאן גאלאנען אייזקרעם ווערט אויפגעגעסן אין אמעריקע יעדען זומער און פארנעמט 8 פראצענט פון די מילכיגע עסן מארקעט.
אינהאַלט
וואס איז אייזקרעם און וואס נישט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די וועלט רופט כמעט אלע פארפרוירענע מילך פראדוקטן אלס אייזקרעם אבער אין פאקט איז פאראן רעגולאציעס וואס איז יא אדער נישט אייזקרעם. דאס באלאנגט צו די דעפארטמענט אוו ארגיקולטור וועלכע באשליסט וואס קען לעגאל גיין אונטער דעם נאמען אייזקרעם. די דריי הויפט סימנים זענען אז עס ברויך האבן אין זיך ווייניגסטענס 10 פראצענט מילך, ווייניגסטענס 6 פראצענט נישט-מילכיגע אינהאלטן, און א גאלאן מוז וועגן כאטש 4.5 פונט עס זאל זיין קוואליפיצירט אלס אייזקרעם.
נישט מילכיגע אייזקרעם איז לעגאל נישט קיין אייזקרעם און איר וועט נישט טרעפן פארפרוירענע פראדוקטן מיט'ן נאמען אייזקרעם אויב עס פארמאגט נישט קיין מילך אין זיך. די אייזקרעם פירמעס לייגן אריין צווישן 10 און 16 פראצענט מילך אין זייערע אייזקרעם פראדוקטן. ווייניגער ווי 10 פראצענט קען נישט ווערן אנגערופן קיין אייזקרעם און מער ווי 16 פראצענט איז שוין צופיל. ווי מער מילך אלס א רייכערע טעם אבער מער ווי 16 פראצענט וואלט געווען צו פעט פאר מענטשן צו עסן אזוי אפט און עס וואלט אויך געווען צו טייער צו פראדוצירן. קיין שום פירמע וועט נישט לייגן מער ווי 16 פראצענט ווייל אזעלכע אייזקרעם וועט שנעל אנפילן א מענטש און דאס מיינט אז מען וועט קויפן ווייניגער אייזקרעם.
אלע אנדערע פארפרוירענע מילכיגע און מילכיג נאכגעמאכטע פראדוקטן ווי סארבעטס, לאו-פעט אייזקרעם, אדער פראזען יאגורט איז איז טעכניש בכלל נישט קיין אייזקרעם.
ווען מען קוקט די אינהאלטן (אינגרידיענס) פון אייזקרעם איז עס גאנץ פשוט, אבער סייענטיפיש גערעדט איז אייזקרעם א קאמפליצירטע פראדוקט וועלכע איז צוזאמענגעשטעלט פון צוויי סארט כעמיקאלן וועלכע גייען נישט געווענליך אינאיינעם. דאס איז פעטנס קעגן דער געמיש פון וואסער-צוקער-אייז סטרוקטור וואס ווען צוזאמען געמישט פארמירט עס קליינע באבעלס און איז ווי פאום מאטריאל. נארמאל וואלטן די באשטאנדטיילן נישט געקענט זיך האלטן אינאיינעם ווייל בטבע קענען די כעמיקאלן נישט גיין אינאיינעם. די אייזקרעם פראדוצירער לייגן אריין פארשידענע כעמיקאלן וועלכע האלט דאס אינאיינעם און צעשפרייט די פעטנס איבעראל. אמאל האט מען אויך גענוצט די געליכלע טייל פון אייער אלס איינע פון די כעמיקאלן אבער וויבאלד עס פארמאגט אסאך קאלעסטראל האט מען דאס אויפגעשטוישט מיט כעמיקאלן וועלכע פארנעמען זייער א קליינע פראצענט פון די סך הכל באשטאנדטיילן.
אייזקרעם איז נישט די געזונטסטע עסן, ספעציעל די וואס ליידן אויף צוקער. אויך איז עס נישט גוט פאר די וואס גייען אויף דייעט ווייל עס פארמאגט אסאך פעטנס. אן אלטערנאטיוו צו אייזקרעם איז פראזען יאגורט וועלכע פארמאגט כמעט נישט קיין צוקער און איז נישט אזוי פעט. מיר וואלטן אלע געזאגט אז דאס איז פשוט'ע יאגורט וואס מען לייגט אריין אין פריזער, אבער למעשה איז עס די זעלבע פון ארגינעלע אייזקרעם נאר אנשטאט פעטע מילך לייגט מען אריין די מילך קולטור פון וועלכע מען מאכט יאגורט און עס ווערט דארט באשאפן א יאגורט וועלכע איז לייכטער צום עסן.
פראדוקציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען נישט פאראן צוויי וועגן וויאזוי אייזקרעם קען געמאכט ווערן עס איז נאר די פארשידנארטיקייט וואספארא פלעווארס מען לייגט אריין. אן אייזקרעם פירמע, די אייזקרעם געשעפט וועלכע מאכט דאס מיט א קליינע מאשין, און דער אינדיווידועלער וואס מאכט דאס אינדערהיים איז די זעלבע זאך.
דער הויפט טייל פון אייזקרעם איז די געמיש פון די מילך פעטנס, צוקער, און וואסער. די סארט געמיש קען מען קויפן אין געשעפטן צו מאכן אליינס אייזקרעם. די געשעפטן וועלכע פארמאגן אייזקרעם מאשינען נוצן אזא געמיש און די אייזקרעם פירמעס מאכן דאס אליינס און דארפן אויסארבעטן די פעטנס נאך בעסער ווי מען ארבעט אויס מילך ווייל אנדערש קענען די באקטעריעס זיין שעדליך צו א מענטש.
מען קען אליינס אויך מאכן דעם אייזקרעם געמיש אבער עס פארלאנגט זיך מען זאל דאס אויפקאכן צווי מאל צו פטור ווערן פון די באקטעריע.
איינמאל דער געמיש איז פארטיג איז עס אייזקרעם אזוי ווי עס שטייט און גייט. אבער צו מאכן דעם טעם בעסער נוצט מען פלעוואורס וועלכע קען זיין סיי וואס ווי ווענילע, טשאקאלאדע, פרוכט, א.א.וו. מען וועט טיילמאל אויך אריינלייגן שטיקער פרוכט, ניס, טשאקאלאדע, אדער מארשמאלאוס.
אבער אייזקרעם קען נישט פאסירן אן קאלטקייט און עס איז נישט פאראן אזא מין זאך ווי מאכן ערשט די געמיש און דערנאך לייגן אין פריזער. אויב יא איז עס נישט קיין אייזקרעם. עכטע אייזקרעם ווערט געפרוירן אין די זעלבע צייט וואס די געמיש ווערט געמאכט. די אייזקרעם מאשינען פארמאגן א כעמיקאל וועלכע מאכט קאלט דעם טאפ אין וועלכע מען גיסט אריין דעם געמיש און די מישן און פרירן פאסירט אויפאיינמאל.
אייזקרעם מעג אבער נישט זיין צו שטארק געפרוירן ווייל אויב יא פארלירט עס די גאנצע חשיבות פון אייזקרעם וועלכע איז א קאלטע אבער נישט געפרוירענע מאכל. כדי דאס זאל צושטאנד קומען דארף מען היטן דעם געמיש די גאנצע צייט אז שטיקער אייז זאלן נישט פארבלייבן אינעם געמיש. אן אייזקרעם מאשין נוצט אייזענעס וועלכע צוברעקלן אלע שטיקער אייז כדי עס זאל בלייבן אן אייזקרעם און נישט אייסעס.
איינמאל דער געמיש איז פארטיג דארף די אייזקרעם באלד געלייגט ווערן אין א פריזער פון 0 דעגרי פארנהייט אדער אביסל ווייניגער (בערך מיינעס 20 דעגרי צעלסיוס). די אייזקרעם מעג נישט בלייבן אפילו א קורצע צייט אן א פריזער ווייל אויב יא וועט דאס וואסער זיך אויפלאזן און ווען עס וועט צוריק אריינגיין אין פריזער וועט עס פארמירן שטיקער אייז ווי מיר באקומען נאכ'ן עפענען א שאכטל עטליכע מאל. די אייזקרעם פירמעס נוצן קאמפיוטערייזד מאשינען צו האלטן קאנטראל אויף אלע אייזקרעם און וויאזוי דער געמיש ווערט געמאכט. אביסל צו קאלט אדער אביסל צו ווארים קען שעדיגן די גאנצע פראדוקציע.
די פירמעס פאקן די אייזקרעם אין קאלטע אטמאספערעס און שפעטער ווען מען לאדענט עס ארויף אויף טראקס און אזוי אויך אראפ מוז אלעס גיין זייער געשיקט אז עס זאל נאך נישט זיין קיין שאנס עס זאל זיך אויפלאזן. געווענליך איז פאראן א צייט אפשניט וועלכע מעג נישט אריבער גיין אן זיין אין א פריזער און אויב יא קען מען עס מער נישט פארקויפן.
די אייזקרעם אינדוסטריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די אייזקרעם אינדוסטריע איז ווערט 10 ביליאן דאלאר פער יאר און די ענליכע פראדוקטן זענען ווערט נאכאמאל אזויפיל. אמעריקע פארלענדט דאס מערסטע אייזקרעם א יאר און קאליפארניע איז נומער איינס מיט איר גרויסע באפעלקערונג און ווארימע קלימאט. נאכדעם קומען די סטעיטס פון אינדיאנא, פענסעלוועניע, טעקסאס, און ניו יארק. אין דורכשניט קומט אויס אז יעדער אמעריקאנער עסט ארום 21.5 קווארטס פער יאר.
ווען איר ווילט קויפן אייזקרעם זאלט איר ערשט זיכער מאכן אז ער איז מילכיג און דערנאך קען מען זען די שטארקייט דערפון לויט וויפיל דער איבערגאנג פראצענט נומער איז. דאס איז די פראצענט מער ווי 100 וואס איז געווארן פון די ארגינעלע באשטאנדטיילן וואס מען האט גענוצט צו מאכן די אייזקרעם. פארגעסט נישט אז אייזקרעם איז אין טייל לופט (גענוי ווי ברויט) און ווי געדעכטער אלס בעסער אין טעם. אין ענגליש ווערט דאס אנגערופן אווערראן און זייער אסאך מאל וועט ארויסשטיין אויפ'ן שאכטל וויפיל פראצענט אווערראן דאס איז. ווי קלענער די אווערראן אלס געדיכטער.
א גרינגע וועג צו וויסן די קוואליטעט פון די אייזקרעם איז שפירן וויפיל עס וועגט. שווערע אייזקרעם מיינט אז עס איז געדיכטער ווייל די פעטנס וועגט אסאך. רוב טייערע אייזקרעם וועגט אסאך.
די סוד פון מאכן גוטע אייזקרעם קען מען שווער אויסגעפונען אליינס און דאס גייט אראפ פון דור צו דור דורך די גוטע אייזקרעם מאכער. זינט די אינדוסטריע איז אזוי גרויס איז היינט פאראן אוניווערסיטעטן וועלכע גיבן לעקציעס צו מאכן גוטע אייזקרעם. דער פענסעלוועניע שטאטס אוניווערסיטעט גיט אזעלכע לעקציעס אין אמעריקע און די מילכפראדוקטן וויסנשאפט און טעכנאלאגיע שולע פון אנטעריא גיט די לעקציעס פאר קאנאדער.
אייזקרעם איז געווארן זער פאפולער איבער דער וועלט אין צווייטן העלפט פונעם 20סטן יארהונדערט ווען פרידזשידערן זענען געווארן ביליג. מ'האט געמאכט נאך און נאך באזונדערע טעמים פון אייזקרעם, און די פירמעס האבן זיך קאנקורירט אין דעם. האוואר דזשאנסאנס האבן געמאלדן 28 טעמים אין זייערע רעסטאראנען, און באסקין-ראבינס האבן זיך בארימט מיט 341 טעמים ("איינער פאר יעדן טאג פונעם מאנאט").
כשר אייזקרעם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן א רייע כשר'ע אייזקרעם פירמעס אין ניו יארק און אין מדינת ישראל.
אסאך אייזקרעם אין די מארקעט זענען כשר מיט הכשרים פון או.יו. אדער ענליך. אבער גאר אסאך דערפון זענען געמאכט פון חלב עכו"ם און די וועלכע נוצן נישט חלב עכו"ם קענען נישט געניסן דערפון.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די היסטאריע פון אייזקרעם גייט צוריק הונדערטער יארן און אפשר גאר טויזענטער און שטאמט ווארשיינליך פון אזיע. עס מוז באמערקט ווערן אז די מעגליכקייט צו מאכן אייזקרעם איז געווען זייער באגרעניצט זינט עס איז נישט געווען קיין רעפרידזשעירעיטאר וואו עס צו האלטן. מען פלעגט נוצן שטיקער אייז וועלכע מען האט גענומען אין דער ווינטער פון די לעיקס און דאס באהאלטן אין די ערד ארומגענומען מיט שטרוי צו האלטן קאלט.
די אייזקרעם פון אמאל איז פשטות נישט געווען קיין אייזקרעם לויט די היינטיגע סטאנדארטן נאר ענדערש א מילכיגע קאלטע מאכל וועלכע נאר די רייכע האבן זיך געקענט ערלויבן. די מאדערנע אייזקרעם איז אויסגעטראפן אין אמעריקע אין 846' דורך א פרוי מיט'ן נאמען נענסי דזשאנסאן. איר אויסטרעף איז געווען א וועג וויאזוי צו פראדוצירן אייזקרעם און דאס מישן און פרירן אין די זעלבע צייט. דאס האט זי געמאכט מיט שטיקער אייז און זאלץ וועלכע איז געהאלטן געווארן אין א שאכטל און אין דעם שאכטל האט זי אריינגעלייגט א צווייטע שאכטל אין וועלכע זי האט געמאכט דעם געמיש. די זאלץ האט אויפגעלאזט די אייז אבער האט ערמעגליכט צו האלטן די טעמפרעאטור פון די פליסיגע וואסער נידעריגער ווי לויטערע וואסער וואס האט געגעבן די אייזקרעם בעסערע קאנטאקט מיט די קאלטקייט.
מיט דזשאנסאנ'ס אויסטרעף איז אייזקרעם פארשפרייט געווארן און אויך די ארימע האבן צום ערשטן מאל געקענט האנה האבן דערפון. מען האט געקויפט שטיקער אייז אין געשעפט און גענוצט זאלץ צו מאכן אייזקרעם.
אין 1851 איז געגאנגען א מענטש מיטן נאמען דזשעיקאב פאסעל פון באלטימאר, מערילענד, און געעפענט די וועלט'ס ערשטע קאמערציאלע אייזקרעם געשעפט אין וועלכע ער האט פארקויפט נאר אייזקרעם. ער איז נישט פארבליבן מיט איין געשעפט און זיך שנעל אויסגעברייטערט איבער'ן לאנד מיט הונדערטער געשעפטן. היסטאריע פארציילט אז פאסעל איז געווען א פארמער וועלכער האט נישט געקענט פארקויפן זיין מילך און האט באשלאסן צו מאכן א נוצן דערפון און פראדוצירן אייזקרעם און דאס פארקויפן אנשטאט מילך. מיט דעם האט ער געלעזט דעם פראבלעם פון פארדארבן ווערן און האט געפינען א וועג צו ראטעווען זיין פרנסה.
ווען פרידזשידערן זענען געווארן פארשפרייט אין די 920' יארן איז אייזקרעם געווארן א שטארקע פראדוקט און מערערע פירמעס האבן דאס פראדוצירט און פארשפרייט. אמעריקאנער האבן שטארק געגליכן אייזקרעם, אויף אזוי ווייט אז דורכאויס די ערשטע וועלט קריג ווען די רעגירונג האט באגרעניצט צוקער האבן די אייזקרעם פירמעס איבערגעצייגט קאנגרעס אז אייזקרעם איז היינט א מאכל וואס איז א טייל פון אמעריקאנער קולטור און מען קען דאס נישט אפשטעלן. עס איז זיי געלונגן און די רעגירונג האט זיי פארקויפט צוקער און אייזקרעם האט איבערלעבט די מלחמה.
די אייזקרעם קאון האבן די פראנצויזן אויסגעטראפן אין די ערשטע יארן פון 900'. אין אמעריקע האט אן איטאליענער אימיגראנט אויסגעטראפן די זעלבע געדאנק און האט געמאכט א פאטענט מיט די רעגירונג אבער ווען ער איז געווען פארטיג איז ער געוואויר געווארן אז די פראנצויזן עסן שוין אייזקרעם מיט קאונס און עס איז אים נישט געלונגן צו מאכן געלט.
היינט איז אייזקרעם פארשפרייט אין אלע ווינקלען פון דער וועלט אבער איז פארבליבן אן אמעריקאנער טראדיציע.


text:
ניו יארק שטאט געאגראפישע אפטיילונגען
ניו יארק שטאַט האט 62 קאונטיס.
די קאונטיס זענען איינגעטיילט אין 932 שטעטלעך (), 62 שטעט, און 14 "אינדיאנער רעזערוועישאנס".
די פירערשאפט אפטיילונגען אין ניו יארק שטאַט וועלכע זענען אנדערש פון פילע אנדערע שטאטן אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, פירן צו מיספארשטענדענישן בנוגע די גאווערמענטאלע נאטור פון טעריטאריעס.
אינהאַלט
קאונטי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די קאונטי איז א פונדאמענטאלע פירערשאפט אפטיילונג פון ניו יארק סטעיט. עס זענען פארהאן 62 קאונטיס אין ניו יארק. פינף פון די קאונטיס זענען די "באראס" פון ניו יארק סיטי (קינגס וואס איז ברוקלין, ניו יארק וואס איז מאנהעטן, קווינס, בראנקס, ריטשמאנד וואס איז סטעטן איילענד), און האבן נישט קיין פונקציאנירנדע קאונטי גאווערמענט חוץ פון האלטן עפענטליכע פאפירן (Public Records). קאונטיס ענהאלטן א סכום 'טאונס' אונטער זיך, און אויך צומאל 'סיטיס'. טאונס קענען ענהאלטן אין זיך פאראייניגטע ווילעדזש'עס, וואו די "קאונטי" פירערשאפט איז פלאצירט.
קאונטיס זענען פאראנטווארליך פאר פילע פירערשאפט פונקציעס פאר אלע טעריטאריעס אין זייערע גרעניצן - וועלכע זענען נישט באאויפטראגט מיט אן אייגענע פירערשאפט. צום מערסטנס מינט דאס כלליותדיגע פלאנירונגען, פאליציי סערוויסעס, סאשעל וועלפעיר, און אנפירן די עדיוקאציע (חינוך) סערוויסעס, און אויך געוויסע געריכט סערוויסעס.
27 קאונטיס אין דעם שטאַט אפערירן אונטער די אלגעמיינע מיטלען פון די קאונטי געזעצן, און 20 קאונטיס האבן אייגענע קאונטי טשארטערס (ענליך צו א קאנסטיטוציע), אבער אלע קאונטיס האבן א געוויסע ברייטקייט צו אייגענע פירערשאפט, די "טשארטער" קאונטיס ערלויבן זיך בעסערע היים געזעצן שטארקייט.
א ליסטע פון די טשארטער קאונטיס אין 2006 גענומען פון דא Albany, Broome, Chautauqua, Chemung, Dutchess, Erie, Herkimer, Monroe, Nassau, Oneida, Onondaga, Orange, Putnam, Rensselaer, Rockland, Schenectady, Suffolk, Sullivan, Tompkins, און Westchester.
געווענליך פירט זיך א קאונטי דורך א קאונטי עקזעקוטיוו און לעגיסלאטור (פארלאמענט). אין געוויסע קאונטיס איז די לעגיסלאטור די 'באורד אויף סופערווייזערס', צוזאמענגעשטעלט פון די טאון און די סיטי אריינגעוויילטע סופערווייזערס. אין אנדערע קאונטיס רופט זיך די לעגיסלעטיווע קערפערשאפט אלץ "באורד אוו רעפרעזענטעטיווס", באורד אוו לעגילעיטארס", אדער "קאונטי לעגיסלעטור".
אויך אין נישט טשארטער קאונטיס, האבן די לעגיסעלעטיווע קערפערשאפט געוויסע אייגענע כוחות.
סיטי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א סיטי (שטאָט) אין ניו יארק באדייט א אויטאנאמישע פארבינדענע געגנט, געווענליך 'אין' א קאונטי.
געוויסע קאונטיס איבער ניו יארק סטעיט פארמאגן מער ווי איין סיטי, און געוויסע פארמאגן גארנישט קיין סיטי.
א סיטי שטעלט צו מער ווייניגער אלע סערוויסעס צו אירע איינוואוינער און האט די העכסטע דעגרי פון היים געזעצן און טעקסעס באפולמעכטיגונג אויף אירע איינוואוינער. די הויפט חילוק צווישן א סיטי און א ווילעדזש איז אז די סיטיס פירן זיך לויט זייערע טשארטערס, וועלכע קען זיין אנדערש איין סיטי פונעם צווייטן, אבער ווילעדזשעס זענען אונטערגעבויגן אונטער איין קלארע פארמירטע אלגעמיינע ווילעדזש געזעצן. אויך זענען ווילעדזשעס א חלק פון א טאון וועלכע די איינוואוינער צאלן דארט שטייערן און באקומען אירע סערוויסעס. ווידעראום סיטיס, סיידן איינצעלנע, זענען אומאפהענגיק פון טאונס. געוויסע סיטיס זענען גענצליך ארומגענומען דורך א טאון, געווענליך מיט די זעלבע נאמען, אויך אזא סיטי איז נישט אונטערגעווארפן אונטער די טאון.
עס זענען פארהאן צוויי און זעכציג, 62, סיטיס אין ניו יארק סטעיט. עס איז נישט דא קיין מינימיום פאפולאציע אדער געגנט פארלאנגן צו קענען ווערן א סיטי.
די פארומס פון פירערשאפט וואס סיטיס קענען האבן זענען, קאנסול מענעדזשער, שטארקע מעיאר קאנסיל, שוואכע מעיאר קאנסיל אדער קאמישאן. פיר און פערציג סיטיס נוצן די מעיאר-קאנסול פארום, אין וועלכע די מעיאר איז דער פירער, און די סיטי קאנסול מעמבערס פארמירן די לעגיסלאטור. גרעסערע סיטיס האבן אויך סיטי געריכטן.
ווען עס קומט צו ניו יארק סיטי קען עס אויסקוקן קאמפליצירט. ניו יארק סיטי איז די איינציגטסע סיטי וואס איז נישט "אין" א קאונטי, נאר אדרבה עס געפונען זיך גאר אין איר פינף קאונטיס, אבער נישט ממש, זיי ווערן אנגערופן "באראוס" אנשטאט קאונטיס, ווי שפעטער ערווענט. אונטער די סטעיט פראצעדור וועלכע ווערט אנגערופן "קאנסולטאציע" ערלויבט דאס פאר'ן סיטי צו אנעקסירן ריזיגע געגנטער אריבער אירע ארגינעלע גרעניצן.
די גרעסטע סיטי אין ניו יארק איז ניו יארק סיטי, און די קלענסטע איז שעריל סיטי.
- א ליסטע פון אלע סיטיס אין ניו יארק, און אין וועלכע קאונטיס זיי געפונען זיך [1].
- א מאפע ווי אלע סיטיס אין ניו יארק סטעיט געפונען זיך [2].
טאון[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
יעדע קאונטי אין ניו יארק סטעיט ווערט צעטיילט אין טאונ'ס. יעדע איינוואוינער אין ניו יארק וועלכע וואוינט נישט אין א סיטי (אדער אין אן אינדיען רעזערוואציע) וואוינט אויטאמאטיש אין א טאון. עס איז פארהאן 932 טאונס אין ניו יארק. אזויווי ווילעדזשעס, קענען טאונ'ס נישט אריבערגיין די קאונטי גרעניצן, היות זיי זענען א חלק פון די קאונטי.
טאונס זענען א פיליאלע פון די גאווערמענט פירערשאפט. די טאון באורד טוען סיי עקזעקוטיווע און סיי לעגיסלעטיווע פונקציעס. די טאון סופערווייזער שטייט העכערן באורד, אבער האט נישט קיין וועטא מאכטן. די געריכט פיליאלע'ס זענען באקאנט אלץ "טאון קארט" אדער "יוסטיץ קארט".
א טאון קען ענהאלטן אסאך אדער גארנישט ווילעדזש'עס. פינף טאונס האבן בלויז איין ווילעדזש; 'גרין איילענד' אין אלבעני קאונטי, 'איסט ראטשעסטער' אין מאנראו קאונטי, און 'סקערסדעיל', 'העריסאן' און 'מאונט קיסקא' אין וועסטשעסטער קאונטי. ווען אזא מצב פארמירט זיך, ווערט אפגעהאלטן א רעפערענדום צו באשלוסן צו די איינוואוינער זאלן באקומען א ווילעדזש-סטיל אדער א טאון-סטיל גאווערמענט (וועלכע וועט ווי דערמאנט טוהן די פונקציעס פון ביידע).
פילע פלעצער וועלכע ענהאלטן די ווארט "טאון" אין זייערע נעמען זענען בכלל נישט קיין טאונס.
- א ליסטע פון אלע טאונס אין ניו יארק שטאַט אין דער ענגלישער וויקיפעדיע [3].
ווילעדזש[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א ווילעדזש איז א פאראייניגטע געגנט אין א טאון. א ווילעדזש איז א קלארע באגרעניצטע מוניציפאליטעט וועלכע שטעלט צו סערוויסעס צו אירע איינוואוינער, ווי צוזאמענעמען די גארבעדזש, גאסן און שאסייען צוגעהערן, גאסן באלייכטונגען און בילדינג קאודס. געוויסע ווילעדזש'עס שטעלן צו זייערע אייגענע פאליציי און אנדערע פאליטיקאלע סערוויסעס. א ווילעדזש האט ווייניגער אויטאנאמיע פון א סיטי. די מוניציפאלע סערוויסעס וועלכע דער ווילעדזש שטעלט נישט צו ווערן צוגעשטעלט דורך די טאון, אדער דורך די טאון צוזאמען מיטן ווילעדזש. אין 2000 האבן עקזיסטירט 553 ווילעדזשעס אין ניו יארק סטעיט.
די לעגיסלאטור פון א ווילעדזש זענען די באורד אוו טראסטיס, וואס באשטייט פון א מעיאר מיט (געווענליך) פיר טראסטי'ס. דער מעיאר פארמאגט נישט קיין וועטא מאכטן, סיידן ער באקומט דאס דורכ'ן לאקאלע געזעץ. א ווילעדזש מוז האבן א מונאציאפאלע בילדונג אדער א ווילעדזש האל. ווילעדזשעס קענען אויך האבן א "ווילעדזש יוסטיץ".
זיך צו פאראייניגן אלץ א ווילעדזש, מוז דער טעריטאריע פארמאגן צום ווייניגסטנס 500 איינוואוינער און טאר נישט זיין מער ווי 5 סקווער מייל. דער פראצעס צו מאכן א ווילעדזש הייבט זיך אן מיט א פעטיציע דורך 20 פראצענט פון די איינוואוינער, אדער 50 פראצענט הויז אייגענטומער. און דאן קומט פאר די וואלן.
א ווילעדזש קען זיך אויסגעברייטערט אין מער ווי איין טאון אדער קאונטי. מער פון 70 ווילעדזשעס זענען לאקירט אין צוויי אדער מער טאונס, און 7 ווילעדזשעס זענען אין צוויי קאונטיס. די 'סעראנאק' ווילעדזש איז אין דריי טאונס און צוויי קאונטיס.
העמלעט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א העמלעט, דערפל, אין ניו יארק שטאַט באדייט א באזעצטע געגנט אין א טאון וועלכע איז נישט א חלק פון א ווילעדזש. די טערמין 'העמלעט' איז נישט א באגרעניצונג פון די ניו יארקער געזעץ (אזויווי סיטיס, טאונס און ווילעדזשעס), אבער ווערט אפט באנוצט אין די סטעיט געזעצן צו באצייכענען א באקאנטע באזעצטע געגנט אין טאונס וועלכע זענען נישט פאראייניגט אונטער א ווילעדזש.
א העמלעט האט נישט קיין לעגאלע סטאטוס און איז אנגעוויזן אויפן טאון אין וועלכע זי געפינט זיך צו באקומען סערוויסעס און פירערשאפט. די געגנט פון א העלמעט מוז נישט זיין גענוי באגרעניצט און קען זיך פשוט אריינפאסן צו די זיפ קאוד פון איר 'פאסט אפיס', אדער ביי איר סקול אדער פייער דיסטריקט. איינוואוינער פון א העמלעט וועלן עפ"י רוב זיך אידענטיפיצירן מיט די העמלעט נאמען ליבערשט ווי די טאון נאמען. געוויסע העמלעט'ס וועלכע זענען נאענט צו גרעסערע געגנטער וועלן צומאל זיין א חלק פון די סיטי'ס און ווערן באטראכט ווי שכנים, אבער זיי זענען נאך אלץ אונטער די קאנטראל פונעם טאון.
העמלעט'ס ווערן צומאל אנגערופן "אומפאראייניגטע געזעלשאפט" (ענגליש: unincorporated community).
אויסשליסליכע אפטיילונגען נעמען פאר ניו יארק סיטי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בארא[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס מערסטע באקאנטע איבערטייטש אין אידיש איז די טערמין 'פערטל' וועלכע פלעגט היפש באנוצט ווערן אין דער אלטער היים אין אייראפע ("דאס אידישע פערטל"). דאס באדייט א געגנט מיט אן אייגענע פירערשאפט.
באראו ווערט בלויז באנוצט אין ניו יארק סיטי, און עס איז נישטא קיין שום אנדערע פלאץ אין ניו יארק סטעיט וועלכע באנוצן זיך מיט דעם טערמין. א באראו רעפלעקירט די אייגנארטיגע וועג וויאזוי ניו יארק סיטי האט זיך אויפגעבויעט. אונטערן געזעץ פון ניו יארק סטעיט איז א באראו א רעזולטאט ווען די טאונס, ווילעדזשעס אדער סיטיס אין א קאונטי באשליסן זיך צו פאראייניגן מיט איר אייגענע קאונטי זעלבסט.
די פינף באראס אין ניו יארק סיטי זענען:
- די בראנקס (בראנקס קאונטי)
- ברוקלין (קינגס קאונטי)
- מאנהעטן (ניו יארק קאונטי)
- קווינס (קווינס קאונטי)
- סטעטן איילענד (ריטשמאנד קאונטי)
די באראס זענען ארגינעל באשטימט געווארן צו אנהאלטן געוויסע לאקאל פירערשאפט אין די פאראייניגטע סיטי וועלכע איז געגרינדעט געווארן אין יארע 1898. יעדע בארא באזונדער ערוויילט א "בארא פרעזידענט". די "שטאַט פון ניו יארק לאקעל גאווערמענט הענד-בוק" זאגט אז: "די פינף באראוס אין ניו יארק סיטי פונקציאנירט ווי קאונטיס פאר געוויסע מאטיוון, כאטש זיי זענען נישט אזוי ארגאניזירט און זיי אפערירן נישט ווי קאונטי גאווערמענטס".
וואס עס איז דאס מערסטע ספעציעל אין די 5 באראוס, מער ווי א געווענליכע קאונטי, איז דאס אויסקלויבן א באזונדערע דיסטריקט אטורני פאר יעדע באראו באזונדער. די דיסטריקט אטורני סיסטעם אין די פינף באראוס פאררופן זיך אויף די נאמען פון די קאונטי און נישט פון די באראו, למשל די ברוקלין דיסטריקט אטורני רופט זיך "קינגס קאונטי דיסטריקט אטורני".
קאמיונעטי בארד[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א קאמיונעטי בארד איז א לאקאלע פארשטייער קערפערשאפט, וועלכע ווערן נישט ערוועלט. יעדע באורד באשטייט פון פופציג אומבאצאלטע מעמבער'ס באשטימט דורך די באראו'ס פרעזידענט. העלפט פון די מעמבערס זענען נאמינירט דורך די סיטי קאונסיל מעמבערס וועלכע רעפרעזענטירן די געגנט. די כח פון א קאמיונעטי באורד איז זייער באגרעניצט, זיי סערווירן אלץ יועצים בנוגע זאונינג און לאנד, בודזשעט און אנדערע געברויכן פון די קאמיונעטי. די בארד קען רעקאמענדירן אקטיוויטעטן בשייכות מיט די סיטי גאווערמענט, אבער זיי קענען עס נישט ארויפצוואונגען. עס זענען פארהאן 59 קאמינעטי בארדס, וועלכע ווערן אידענטיפיצירט ביי א בארא און א נומער (למשל, ברוקלין קאמיונעטי בארד 3 וכדומה).
- ברוקלין אידישע קאמיונעטי בארד [4].
געגנט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איינצוטיילן געגנטן איז א אנגענומענע זאך איבער דער גאנצער וועלט. א געגנט (ענגליש: neighbourhood) איז א פשוטע אידענטיפיקאציע מיטל, אז דאס וואוין ארט זאל זיך אידענטיפיצירן מער ספעציפיש ווען מען קאמיוניקירט מיט אנדערע. א געגנט קען זיך געפונען אין סיי וועלכע פון די אלע אויבנדערמאנטע דיוויזיעס. עס טראגט כמעט נישט קיין לעגאלע געוויכט מיט זיך, ניטאמאל אויף די פאסט שרייבט מען ארויף דעם געגנט נאמען, (בלויז די קאונטי|בארא און דעם שטאַט). פארט געבט דאס אפטמאל אפיציעלע סעמי-אפיציעלע סטאטוס'ן, ווי א "נעיבערהאוט אסוסיאציע" אדער א "בלאק וואטש".
אידישע געגנטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ברוקלין, ניו יארק סיטי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- וויליאמסבורג, בארא פארק, פלעטבוש און קרוין הייטס זענען אלע געגנטן (neighborhoods) אין ברוקלין בארא.
ראמאפא טאון, ראקלאנד קאונטי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מאנסי איז א העמלעט.
- ספרינג וואלי איז א ווילעדזש, גרעניצט זיך מיט מאנסי.
- כתר איז א ווילעדזש פון וויזניצער חסידים גרעניצט זיך מיט מאנסי.
- ניו סקווירא איז א ווילעדזש אפאר מינוט אוועק פון מאנסי.
מאנראו טאון, ארענדזש קאונטי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קרית יואל איז א ווילעדזש.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פירערשאפט אפטיילונגען איבער די וועלט אין דער ענגלישער וויקיפעדיע


text:
קאנצעסיע
קאָנצעסיע (ענגליש: Franchise) איז א וועג פון ביזנעס אין וועלכע די פירמע פארקויפט די רעכט פאר פריוואטע אינוועסטירער צו נוצן איר נאמען און סופלייס און מאכן מסחר אין אויסטויש פאר א מאנאטליכע אדער יערליכע אפצאל וואס דער סוחר וועט צאלן די קאנצעסיע.
אינהאַלט
וואס איז א קאנצעסיע?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוב קייט רעסטאראנען (ווי מעקדאנעלד) זענען קאנצעסיעס וואס טייטש אז יעדע געשעפט איז געאייגענט ביי איינעם פריוואט וועלכער באצאלט א געוויסע סכום יערליך אין צוגאב צו וואס עס קאסט אנצוהייבן דאס ביזנעס.
היינטיגע צייטן זענען קאנצעסיעס פארשפרייט אין אלע ביסנעס אינדוסטריס און עס איז פאראן א גרויסע אויסוואל. א גוטע קאנצעסיע קאסט צווישן 100 און 200 טויזנט דאלאר צו באקומען די רעכט און עס קען קאסטן נאך עטליכע הונדערט טויזנטער דאלארן צו עפענען דאס געשעפט אדער ביזנעס אין רעאליטעט. דער קאנצעפט איז אבער אז מען קויפט אפ א נאמען און ביזנעס געדאנק פון א סוקסעספולע פירמע וועמענ'ס נאמען איז באקאנט אין די גאס און דאס שפארט איין די ערשטע פאר יאר ארבעט פון יעדע סארט אנדערע ביזנעס.
די קאנצעסיע הויפטקווארטירן טרענירן די נייע אייגענטומער און זיי בויען אויף דאס אויסערליכן טייל פון דאס געשעפט אדער אפיס וועלכע יענער וועט נוצן. דער אינערליכ'ן טייל וועט יענער אליינס דארפן בויען אדער איינרישן און וועט באקומען אנווייזונגן פון די פירמע וויאזוי דאס צו טאן. ווען אלעס איז גרייט ווערט מען א האלבע ארבייטער און א האלבער בעלעבאס מיט גוטע אויסזיכטן פאר סוקסעס.
די מעלות פון א קאנצעסיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לויט אפיציעלע סטאטיסטיקס איז פאראן ארום 2,500 קאנצעסיע סיסטעמען אין אמעריקע וועלכע ציילן אלע אינאיינעם 534,000 אפטיילונגן. לויט דעם חשבון קומט אויס אז די קאנצעסיעס באטרעפן ארום 3.2 פראצענט פון די סך הכל ביזנעסער אין אמעריקע און אזוי סאך ווי 35 פראצענט פון פארדינסטן פון אלע ריטעיל און סערוויס ביזנעסער.
דער גרעסטער מעלה פון א קאנצעסיע איז די אינוועסטמענט איינשטעל וועלכע איז זייער נידעריג וויבאלד מען גייט אריין אין א ביזנעס וועלכע האט שוין א נאמען און צום וויכטיגסטן א פארטיגן סיסטעם וויאזוי עס ארבעט.
לויט די סמאול ביזנעס אדמיניסטראציע איז דאס דער הויפט סיבה פארוואס רוב קליינע ביזנעסער פאלן אדורך. די נייע באלעבאטים ווייסן נישט וויאזוי צו סיסטעמירן די ביזנעס און מאכן שלעכטע באשלוסן. קאנצעסיע אייגענטומער געניסן פון א פארטיגע סיסטעם מיט אנווייזונגן פון א פראפעסיאנאלע פירמע וועלכע וויל אז אויך ער זאל מצליח זיין ווייל דאס מיינט זייער אייגענע הצלחה.
א צווייטע הויפט מעלה צו קויפן א קאנצעסיע איז וויבאלד מען באקומט גוטע פרייזן איינצוקויפן די סופלייס וויבאלד דאס איז א גרויסע פירמע וועלכע האט שוין פון פריער קאנטראקטן פאר אלע אירע מאטריאלן און סופלייס. אין אן אייגענע ביזנעס צאלט מען טייערע פרייזן און מען קויפן טייל מאל פארשידענע זאכן וואס פעלן נישט אויס און עס איז אויסגעווארפן געלט.
א קאנצעסיע געניסט אויך פון איר באקאנטקייט און קאסטומערס וועלכע קומען אן אין א נייע שטעטל אדער מאכן צום ערשטן מאל ביזנעס אין די סארט וועלן שטענדיג נוצן א באקאנטע געשעפט אדער פירמע ווי איידער אן אומבאקאנטע.
ווען א מענטש הייבט אן זיין אייגענע ביזנעס ווייסט ער געווענליך נישט וואס זיין ציל איז. ער ווייסט נישט וויפיל ער דארף פארקויפן צו זיין סוקסעספול און ער ווייסט נישט פון קיין פארשטענדליכע ציל וויפיל געלט עס דארף אריינברענגן פאר די אינוועסמענט דאלאר פער דאלאר. ווען איינער קויפט א קאנצעסיע ווייסט ער פונקטליך וואס ער וויל און זעט ביי דעם צווייטן וואס יענער טוט און מיט דעם ווייסט ער וואס ער האט צעטאן און וואס זיין ציל איז.
צום בעסטן איז די פרייהייט פון אדווערטייזמענט. רוב גרויסע קאנצעסיע פירמעס אדווערטייזן אליינס און אלע אייגענטומער געניסן דערפון ביז'ן לעצטן טראפן. אדווערטייזמענט קען אריינציען אין גרויסע געלטער און מען קען אנזעצן דארט אסאך געלט אויב מען ווייסט נישט וויאזוי דאס צו טאן. די קאנצעסיע פירמע האט ערפארונג אין דעם און טוט דאס אויף א פראפעסיאנאלע וועג.
אפצאלונגן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאנצעסיע ביזנעסער זענען איינגעטיילט צו צוויי גרופעס. זיי זענען די קאנצעסארן (די פירמע וועלכע פארקויפט די רעכט צו די ביזנעס נאמען און סיסטעם) און די קאנצעסיס (די אינדיווידועלן וועלכע קויפן די קאנטראקטן). אין רוב פעלער וועלן די פרענטשייסיס דארפן צאלן א געוויסע סומע געלט צו קענען קויפן די רעכט צו ווערן א פרענטשייסי און ברויך ווערן באצאלט ווען מען שרייבט אונטער די קאנטראקט. א געווענליכע קאנצעסיע קאנטראקט האלט אן עטליכע יאר און דערנאך דארף מען דאס באנייען וועלכע קענען אריינציען אין פרישע געלטער. אין געוויסע סטעיטס איז פאראן פארשידענע געזעצן איבער קאנצעסיעס און ספעציעל ווען עס קומט צו באנייען ווי מיר וועלן באלד זען.
איינמאל די קאנטראקט איז אונטערגעשריבן דורך ביידע זייטן איז דער געשעפט א געשעפט און די פירמע דארף צושטעלן א געגענט וואו דער פרענטשייסי זאל ארבעטן אדער אויפשטעלן זיין געשעפט אדער אפיס. די פירמע דארף אים העלפן אויסשטעלן זיין ביזנעס פון אנפאנג ביז'ן סוף און אים העלפן מאכן סוב קאנטראקטן מיט אנדערע פירמעס.
אויסער די הויפט סומע וועלכע איז נישט מער ווי א רעכט צו טאן ביזנעס ברויכן אלע פרענטשייסיס צאלן מאנאטליכע אדער יערליכע אפצאלונגן, געווענליך א געוויסע פראצענט פון די פארדינסטן. טייל פירמעס פארלאנגן נאר א געוויסע אפצאל און אויב דער פרענטשייסי איז מצליח געניסט ער פון זיינע פראפיטן. א גרויסע טייל פון קאנצעסיעס, ספעציעל געשעפטן, פארלאנגן אז די פרענטשייסיס זאלן קויפן אלע זייערע סופלייס פון זיי דירעקט. פאראן אזעלכע קאנצעסיע פירמעס וועלכע פארלאנגן אויך געלט פאר אדווערטייזמענט און אלע געלט גייט אריין אין איין קאסע וועלכע ווערט גענוצט פאר נאציאנאלע און לאקאלע אדווערטייזמענט.
אפעראציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
וויבאלד דער סוקסעס פון א קאנצעסיע איז געבויט אויף א סיסטעם וועלכע די פירמע נוצט אין אלע לאקאציעס וועט די פירמע צווינגן די פרענטשייסיס צו פאלגן אלע זייערע באשלוסן און זיי קענען פארלירן זייערע רעכט אויב זיי פארלעצן דאס. דאס זעלבע איז מיט די סודות פון די פירמע. אויב איינע פון די פרענטשייסיס גיבן ארויס סודות פארלירן זיי זייערע רעכט. לויט סטעיט געזעצן מעג זיי נישט נאכטאן אן ענליכע ביזנעס אפילו נאכדעם וואס זייערע קאנטראקטן לויפן אויס ביז א געוויסע צאל יארן.
אויסוועלן א קאנצעסיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויב איינער באשליסט אז א קאנצעסיע קען זיין א גוטע פרנסה פאר אים וועט ער דארפן אויסוועלן צווישן טויזנטער ערליי קאנצעסיעס וועלכע זענען פאראן אין אמעריקע. נישט יעדע קאנצעסיע קען זיין גוט פאר יעדן אפילו אויב די פירמע מאכט אסאך געלט. א מענטש דארף וויסן אין וואספארא סארט אינדוסטרי ער וויל אריינגיין און האבן א געפיל דערצו און אזוי אויך באשליסן צו דאס זאל זיין א געשעפט, סעילס, סערוויס, אדער עפעס אנדערש. ער ברויך אויך וויסן זיינע שטונדן וואס ער קען ארבעטן זינט זייער אסאך קאנצעסיעס זענען פאר מענטשן וואס ארבעטן אין אומנארמאלע ביזנעס שטונדן.
איינמאל מען באשליסט וואס מען וויל דארף מען זיך אריינלאזן צו זוכן א עפענונג. רוב קאנצעסיע פירמעס ארבעטן אין געגענטער און וועלן נישט ארויסגעבן נאך א לייסענס אויב זיי האבן שוין איינעם אין די געגענט. א גוטע עצה איז צו נוצן א קאנצעסיע קאנסאלטענט (עצה געבער) וועלכע איז פארבינדן מיט די פירמעס און נעמט א באשטימטע אפצאל אויב ער טרעפט צו די ריכטיגע זאך.
די פראצעדורע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נישט יעדער קען קויפן א קאנצעסיע און דאס ווענדט זיך לויט יענעמ'ס היסטאריע און קרעדיט. גענוי ווי אלע אנדערע ביזנעסער וועלן די קאנצעסיע פירמעס אויך נישט וועלן אריינעמען איינעם וואס האט שוין אמאל באנקראטירט, איינער אן קיין שום ביזנעס ערפארונג, איינער וואס קען זיך נישט אליינס ערלויבן צו צאלן די קאנצעסיע רעכט, א פארברעכער א.ד.ג. די פירמעס זוכן זייער סוקסעס און נישט די סוקסעס פון די פרענטשייסיס.
ווען א מענטש ווערט ענדליך באשטעטיגט און ער שרייבט אונטער דעם קאנטראקט און לייגט אויס די באשטימטע סומע וועט ער באלד ווערן א טייל פון די פירמע און אלס אן ערשטן שריט וועט די פירמע אים שיקן צו עטליכע אנדערע לאקאציעס וואו ער וועט קענען באטראכטן וויאזוי דאס ארבעט.
מיט אזויפיל קאנצעסיעס היינט צו טאג ברויך מען זיך זייער גוט נאכפרעגן בעפאר מען שפרינגט אריין אין סיי וועלכע אומבאקאנטע קאנצעסיע. עס זענען פאראן פירמעס וואס זענען אומבאקאנט אבער זענען זייער סוקסעספול און פאראן אנדערע וועלכע אדווערטייזן גאר אסאך און זייער נאמען איז באקאנט אבער די פרענטשייסיס מאכן ווייניג געלט. פאראן פירמעס וועלכע באהאנדלן זייער שיין די פרענטשייסיס און פאראן אנדערע וואס אונטערדרוקן זיי באלד ווי א באלעבאס וועלכער זיצט אויפ'ן קאפ. דאס זעלבע איז מיט אינוועסטמענט. פאראן קלענערע אינוועסטמענטס פאר בעסערע רווחים און פאראן גרעסערע אינוועסטמענטס פאר קלענערע רווחים.
אזויווי אין א געווענליכע ביזנעס וועט מען דארפן האבן גרייט א ביזנעס פלאן בעפאר מען גייט אין באנק פאר אן הלוואה. די באנק וועט וועלן פארשטיין פארוואס איר זענט ראוי צו פירן די ביזנעס און וואספארא קוואפאליקאציעס איר האט בכלל. די קאנצעסיע פירמע וועט געווענליך העלפן צושטעלן די ביזנעס פלאן אבער פון זיי אליינס קען מען נישט באקומען גענוג אינפארמאציע וויבאלד זיי היטן זיך פון קלאגעס וועלכע מאכט זיך אפט מיט פרענטשייסיס וועלכע זענען נישט מצליח און ווילן צוריק זייערע אינוועסטמענטס. די קאנצעסיע פירמע איז נישט אינטערעסירט קיינעם אריינצושטעלן אין ביזנעס נאר אויב זיי ווייסן אז יענער וועט טאקע מצליח זיין און דערפאר וועלן זיי נישט געבן די בעסטע ביזנעס פלאן נאר וועלן ווארטן צו זען וויאזוי יענער וועט זיך אן עצה געבן.
די ביזנעס פון קאנצעסיע ארבעט אנדערש ווי יעדע אנדערע ביזנעס און מען ברויך אויפנעמען אן אדוואקאט וועלכער ספעציאליזירט זיך מיט קאנצעסיעס. אויסער די סטעיט און פעדעראלע ביזנעס געזעצן קומט צו די קאנצעסיע פירמעס רעגולאציעס וועלכע מאכט דאס א שווערערע פראדעצור צו וועלכע רוב אדוואקאטן זענען נישט באקאנט. צו עפענען א סוקסעספולע ביזנעס דארף מען האבן אן אדוואקאט און צו עפענען א סוקסעספולע קאנצעסיע דארף מען האבן א קאנצעסיע אדוואקאט. אן אדוואקאט קאסט געלט אבער אין די ענדע לוינט זיך עס ווייל איין קליינע פארזעעניש קען ברענגן אסאך עגמת נפש שפעטער. אין די קאנצעסיע ביזנעס איז דאס נאכמער אזוי און מען דארף זיין זייער פארזיכטיג.
זינט די קאנצעסיע ביזנעס איז געוואקסן גרויס אין אמעריקע (דאס פלעגט ערשט זיין פאפולער אין אייראפע) האט די פעדעראלע רעגירונג עטליכע מאל שטודירט די ביזנעס מאדעל און אדאפטירט די סמאול ביזנעס קאנצעסיע אקט אין 99' אין וועלכע עס ווערן אויסגעשמועסט און רעגולירט די רעכט פון ביידע צדדים. אין צוגאב צו די פעדעראלע געזעצן זענען פאראן 16 סטעיטס וועלכע האבן אייגענע געזעצן בנוגע קאנצעסיעס און א דאנק די הילף פון די רעגירונג איז דאס געוואקסן צו אזא סוקסעס מיט ווייניג פראבלעמען.
ווי געזאגט קומט יעדע קאנצעסיע קאנטראקט מיט אן אויסלויף דאטום (עקספיירעישן דעיט) אין וועלכע דער פרענטשייסי ברויך באנייען דעם קאנטראקט און די פירמע וועט איבערקוקן זיינע פעאיגקייטן און סוקסעס און וועט באשליסן אויב ער איז נאכאמאל ראוי צו נעמען א צווייטע קאנטראקט. אין די פארגאנגענהייט האבן אסאך קאנצעסיע פירמעס פרובירט באזייטיגן די פרענטשייסיס ווען די קאנטראקט איז אויסגעלאפן כדי זיי זאלן דאס קענען פארקויפן פאר א צווייטן און נאכאמאל מאכן געלט. עטליכע קאנגרעסלייט האבן עטליכע מאל פרובירט דאס צו שטערן אבער עס איז דורכגעפאלן. די 16 סטעיטס וועלכע האבן זייערע אייגענע קאנצעסיע געזעצן האבן דאס יא פארסירט און נאר אויב דער פרענטשייסי טויג נישט האט די פירמע א רעכט אוועקצונעמען זיין לייסענס און דאס פארקויפן פאר א צווייטן.
10 שנעלסט וואקסנדיגע קאנצעסיעס אין אמעריקע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאמען פון קאנצעסיע און אינוועטמענט פרייז
סובוועי רעסטוראנטן – צווישן 70 און 220 טויזנט דאלאר
קורווס – צווישן 36 און 42 טויזנט דאלאר
קואיזנאוס רעסטוראנטן – צווישן 208 און 243 טויזנט דאלאר
דזשעקסאן הייוויט אינקאם טעקס סערוויס – 60 טויזנט דאלאר
יו-פי-עס פעקעדזשינג סערוויס – צווישן 138 און 245 טויזנט דאלאר
סאניק רעסטוראנטן – צווישן 710 טויזנט און 2.3 מיליאן
דזשעני קינג קאמערציאלע קלינינג – צווישן 11 און 34 טויזנט דאלאר
עלעווען קאנווינענס געשעפטן - בערך 100 טויזנט דאלאר
דאנקין דאונאטס – צווישן 255 טויזנט און 1.1 מיליאן
רימעקס ריעל עסטעיט אגענטן – צווישן 20 און 200 טויזנט


text:
שבעה עשר בתמוז
שבעה עשר בתמוז איז א יידישער פאסט-טאג. די משנה אין מסכת תענית דערמאנט פינף זאכן וואס האבן פאסירט דעם טאג:
- משה רבינו האט צעבראכן די ערשטע לוחות
- די כהנים האבן אויפגעהערט מקריב זיין דעם קרבן תמיד
- די רוימען האבן אויפגעריסן די מויערן פון ירושלים
- אפוסטמוס האט פארברענט א ספר תורה
- מען האט אריינגעשטעלט א צלם אינעם היכל פון בית המקדש
ווען י"ז תמוז געפאלט שבת, וועט דער תענית געהאלטן צומארגן, זונטיק. מען רופט דאס א "נדחה".
שטאמונג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין דעם טאג האבן די בבלים אויפגעריסן דעם מויער פון מלכות יהודה.
לויט ווי עס שטייט אין ספר מלכים א' (כ"ה) האט עס פאסירט ז' תמוז, אבער צוליב-וואס איז אין די יידישע טראדיציע באשטימט געווארן צו פאסטן י"ז תמוז אלס א געדענק-טאג.


text:
באיער
באַיער אקציעס געזעלשאפט איז א דייטשע כעמיקאליע און אפטייקעריי פירמע געגרינדעט אין בארמען, דייטשלאנד אין 1863. היינט איז זי הויפטקווארטירט אין לעווערקוסן, נארד ריין-וועסטפאליע, דייטשלאנד. זי איז באוואוסט פאר איר ארגינעלער מארקע פון אספירין. באיער איז די דריטע גרעסטע פֿארמאצעווטיקאלע פירמע אין דער וועלט.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באיער איז געגרינדער אין בארמען (היינט א טייל פון וואופערטאל), דייטשלאנד אין 1863 דורך פרידריך באיער און זיין שותף, יאהאַן פרידריך וועסקאט.
באיער'ס ערשטער הויפט פראדוקט איז געווען אַצעטלסאַליצילישער זויער (ווער דער פראנצויזישער כעמיקער שארל פרעדעריק גערהארט האט ערשט אנטדעקט אין 1853), א מאדיפיצירונג פון סאַליצילישער זויער אדער סאליצין, א פאלקס-רפואה וואס מען טרעפט אין דער קארע פונעם ווערבע בוים.