text:
מרים החשמונאית
מרים קעניגן איבער ארץ יהודה, ווייב פון הורדוס, און די לעצט איבערגעבליבענע פרינצעסין, פון די חשמונאים דינאסטיע. געבוירן אין יאר 54 איידער די ציווילע רעכענונג, און געשטארבן אין יאר 29 איידער די ציווילע רעכענונג.
זי איז געווען די טאכטער פון אלכסנדרה החשמונאית, די טאכטער פון יוחנן הורקנוס דער צווייטער. און מרימס טאטע איז געווען אלכסנדר דער צווייטער, די עלטערע זון פון יהודה אריסטובולוס דער צווייטער. הורקנוס און אריסטובולוס, האבן זיך ארומגעשלאגן אין א בירגער קריג, ווער עס זאל געוועלטיקן איבער די יידן, און די חתונה פון מרימס עלטערן, האט געזאלט באצייכענען די שלום, אבער נאכן חתונה האט זיך די קריג אנגעהויבן פונדאסניי, אנהייב דורך אריסטובולוס, שפעטער אלכסנדר, און צום סוף מתתיהו אנטיגונוס דער צווייטער.
אין יאר 43-, איז הורדוס' פאטער אנטיפטרוס, אומגעקומען דורך שטיצער פון הורקנוס, ווען הורדוס איז געקומען קיין ירושלים, איז ער שוין געווען זייער מאכטפול, און קעגן הורקנוס' ווילן, איז מרים געווארן הורדוס' כלה.
שפעטער אין יאר 40-, איז אנטיגונוס דער צווייטער אנגעקומען מיט אן ארמיי, און פארטריבן הורקנוס מיט הורדוס, הורדוס איז צוריקגעקומען עטליכע יאר שפעטער מיט א געדינגענע ארמיי, פון רוים. וואס צום ענדע האט הורדוס טאקע געווינען, דורכאויס די שלאכטן צווישן אנטיגונוס און הורדוס, האט הורדוס געהייראט מרים אין שומרון.
ווען הורדוס האט איבערגענומען די מלוכה, האבן זיך געפונען עטליכע חשמונאים אין די פאלאץ, הורקנוס און אלכסנדרה די מאמע פון מרים, אריסטובולוס דער דריטער, מרימס ברודער.
הורדוס האט אנגעהויבן מיט זיין אומברענגען די חשמונאים, מיטן דערטרענקען אריסטובולוס, וואס איז געווען כהן גדול, זיין אומקום איז פארשטעלט געווארן, ווי אן אומשולדיק אומגליק.
הורדוס' מאמע קיפריס, און זיין שוועסטער שלומית, האבן פיינט געהאט מרים, און געזיכט אלע וועגן ווי צו מאכן א געפעכט צווישן די צוויי.
די פראבלעמען פון די רוימישע אימפעריע, האט געצווינגען הורדוס צו פארן צו די נייע הערשער, אין די צייט וואס ער איז געווען אין אויסלאנד, האט ער געשטעלט זיין שוואגער יוסף שלומיתס ווייב, אז ער זאל היטן אויף מרים, און אים געזאגט אז אויב געשעט עפעס צו הורדוס, זאל ער הרגנען מרים.
די באפעל איז אנגעקומען צו מרים, און ווען הורדוס האט זיך אומגעקערט, האט זי אים קאנפראנטירט היתכן, דאס האט איבערצייגט הורדוס אז זי האט געהאט געשלעכטלעכע באציונגען מיט יוסף, און איר אומגעברענגט דורך הענגען. שלומית הורדוס' שוועסטער, האט געמאכט נאך א בלבול אויף מרים, אז זי האט געוואלט פארסמען הורדוס.
ווען זי איז אלט געווען 25, איז זי אומגעקומען, און איר מאמע איז אויך אומגעברענגט געווארן קורץ דערויף. יארן שפעטער, האט הורדוס אויך אומגעברענגט, די צוויי זון וועלכע זי האט געבוירן, און געטענהט אז זיי ווילן אין אים מורד זיין.
זי האט געהאט פינעף קינדער, אריסטובולוס, אלכסנדר, נאך א זון וועלכע איז געשטארבן יונג, און צוויי טעכטער. זי איז געווען די לעצטע פון די חשמונאים, אירע קינדער ווערן שוין פארעכנט, ווי די הורדוס פאמיליע.


c: text/html

text:
וואטיקאן
וואטיקאן איז א שטאטס שטאַט, דאס איז דער געגענט וואו דער פויבסט וואונט. עס איז א קווארטאל אין רוים מיט אן אייגן פאליציי און רעגירונג. פון דארטן ווערט געפירט די גאנצע מלוכה פון קאטוילישען קריסטישען גלויבן איבער דער וועלט.
וואטיקאן געפינט זיך אינמיטן רוים, און ווערט פארעכנט ווי אן אייגענע מדינה אין אן אנדער מדינה. עס איז פאקטיש די קלענסטע מדינה (פונעם שטח שטאנדפונק) איבער דער וועלט.
דער וואטיקען בראש מיטן פויפסט האט אמאל געשפילט א ריזיגע ראלע, אין דער מיטל אלטער זענען זיי געווען א ממליך מלכים, יעדער קעניג פון אייראפע האט זיך געמוזט בוקען פארן פובסט, ווי מער דער קעניג אדער קעניגען זענען געווען געטריי פארן פובסט אלץ מער איז געווען א טשאנס אז זיי זאלן ווערן מלך, די מאסן פון יעדע מדינה האט ענדרשט געפאלגט דעם פויבסט ווי דער קעניגרייך, אויף באפעל פונעם פובסט האט מען גע'הרג'ט טויזנטער און צענליגער טויזנטער מענטשן, ווען די מאדערנע וועלט איז אנטאנען האט מען אראפ געווארפן די יאך פונעם פויבסט, און יעדער מדינה האט זיך זיינע געזעצען און זיין וועג וויאזוי צו ערוועלהן א פירער.
עס דערמאנט דעם ווערטל וואס סטאלין האט געזאגט ביים צווייטן וועלט קריג, עס איז דאן אויסגעקומען פאר די רוסן לויט זייערע מלחמה פלענער זיי זאלן אינוואדירן דעם וואטיקאן, ווען זיינע גענעראלער האבן איהם געזאגט אז עס פאסט נישט מען זאל איינעמען דעם וואטיקאן האט ער געפרעגט מיט א צינישן שמייכל וויפיל באטאליענען מיליטער האט דער וואטיקאן ???
אין גמרא און אין מדרש שטייט אז אין רוים איז דא כלים פון בית המקדש, ר' יוסי האט געזעהן דעם פרוכת פון קדשי הקדשים און געזעהן ווי עס איז דערויף דא סימנים פון בלוט וואס מען האט דערויף געשפריצט, דעריבער איז דא וואס זאגן אז היינט צו טאג זענען זיי באהאלטן אין די קעלערן פון דעם וואטיקאן, די כלים זענען אהין געברענג דורך די רוימער וואס האבן חרוב געמאכט דאס הייליג לאנד און דעם בית המקדש ווי עס שטייט 'ואת כלי בית ה' וכו' ().

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
קענזעס
קענזעס איז איינע פון די פופציג שטאטן פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע. עס געפינט זיך אין חלק פון צפון-מעריב וואס הייסט וועסט נארד צענטראל. זיין הויפטשטאט איז טאפעקע.
אזוי ווי אנדער שטאטן אין דעם שטח פון אמעריקע, איז קענזעס א גרויסער פראדוצירער פון ווייץ און אנדערע תבואות, און פראדוצירט א פינפטל פון גאר די ווייץ וואס וואקסט אין די פאראייניקטע שטאטן.[1] אחוץ ווייץ פראדוצירט קענזעס גרויסע קוואנטיטען פון סארגע, זומער קארטאפל און זונרויזן,[2] אנדערע אינדוסטריעס אין קענזעס זענען אוויאציע און קאמוניקאציעס.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ FAQ. Kansas Department of Agriculture. דערגרייכט דעם 3טן יאנואר, 2011.
- ↑ Kansas Agricultural Statistics. Kansas Department of Agriculture. דערגרייכט דעם 16טן יאנואר, 2011.


text:
צערעס
צערעס ( לאטייניש: Cerēs), אפיציעלער נאמען 1_Ceres, איז דער קלענסטער קארליק פלאנעט אין דער זון סיסטעם. ער געפינט זיך אינעם אסטערויד פאס. דער אסטראנאם דזשוסעפע פיאצי האט אים אנטפלעקט דעם 1טן יאנואר, 1801,[1]. בערך 200 יאר שפעטער, אין 2006 האט דער אינטערנאציאנאלער אסטראנאמישער פארבאנד באשלאסן אז צערעס זאל מער נישט הייסן אן אסטערויד נאר א קארליק פלאנעט.
צערעס איז דער גרעסטער קערפער אינעם אסטערויד פאס, מיט א דיאמעטער פון 950 ק"מ. אנדעריש ווי די אסטערוידן איז צערעס גאנץ קיילעכדיק. צו זען צערעס דארף מען קוקן דורך א טעלעסקאפ.[2]
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ פיאצי, דזשוסעפע (1801). Risultati delle osservazioni della nuova Stella scoperta il dì 1 gennajo all'Osservatorio Reale di Palermo (אויף איטאליעניש).
- ↑ Ceres at Solarviews.com


text:
קאנטערטעראריזם
קאנטערטעראריזם איז די טרענירונג פון סטראטעגיעס, טאקטיקן, און טעכניקן וויאזוי צו באקעמפן טעראריזם. זינט טעראריזם איז שטארק צעשפרייט איבער די וועלט, איז דאס א פריאריטעט פאר אלע רעגירונגן.
אינהאַלט
- 1 די אויספירונג פון קאנטערטעראריזם
- 2 זיכערהייט מאסנאמען קעגן טעראריזם
- 3 אינטערנאציאנאלע קאאפעראציע קעגן טעראריזם
- 4 מיליטערישע מעטאדן קעגן טעראריזם
- 5 אמעריקע'ס קאנטערטעראריזם אגענטורן
- 6 די סכנה פון טעראריזם
- 7 דאס באשיצן ציווילע פרייהייטן אין די קאמף קעגן טעראריזם
- 8 די פאליטישע און עקאנאמישע ווארצלן פון טעראריזם
- 9 טעראריזם אינעם צוקונפט
די אויספירונג פון קאנטערטעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאנטערטעראריזם ווערט אויסגעפירט אין פארשידענע וועגן. עס פארלאנגט צוזאמענצוקלויבן אינפארמאציע איבער טעראריסטן און זייערע אקטיוויטעטן, צו נוצן די געקליבענע אינפארמאציע און אקטועל פארמיידן טעראריזם און באשטראפן די שולדיגע, ארבעטן אינאיינעם מיט אנדערע לענדער צו דערשטיקן די גלאבאלע טעראריזם נעטוואורק, און דערשמעקן און צעשטערן די פינאנציעלע שטיצע וועלכע ווערן גענוצט צו אפערירן טעראריזם. אין צוגאב, דארפן די קאנטערטעראריזם אגענטורן ארויפלייגן סאנקציעס אויף לענדער וועלכע שטיצן טעראריזם אדער לאזן טעראריסטן אפערירן אין זייער טעריטאריע און צומאל פארלאנגט עס אויך צו נוצן מיליטערישע כוחות. נאך א טייל פון קאנטערטעראריזם איז צו באיינפלוסן די פובליק און די וועלט אז טעראריזם איז שלעכט און מיט דעם זיי אויסשליסן פון אלע אנדערע מיליטערישע קאנפליקטן און פאליטיש געשטימטע שטורעמעס.
רעגירונגן גייען נאך און קלייבן אינפארמאציע איבער טעראריסטן, זייערע צילן, און זייערע מעגליכקייטן אויסצופירן זייערע געפלאנטע אקטן און מיט דעם טוט מען באווארנען די פובליק און צעשטערן די בייזוויליגע פלענער. אין די שפיאנאזש וועלט ווערט דאס אנגערופן אינטעליגענץ קלייבונג און די אגענטורן וואס קלייבן די אינפארמאציע ווערן אנגערופן אינטעליגענץ אגענטורן. אין די פאראייניגטע שטאטן זענען פאראן מערערע אינטעליגענץ אגענטורן, ווי מיר וועלן באלד זען, וועלכע ווערן אינאיינעם אנגערופן די אינטעליגענץ קאמיוניטי.
די ארבעט פון קאנטערטעראריזם איז זייער א שווערע ווייל די טעראריסטן ארבעטן געווענליך זייער באהאלטן און מאכן זייערע קאמיוניקאציעס אין דערווייטערטע געגענטער. די אגענטורן מוזן זיך פארלאזן אויף קוועלער וועלכע זיי ווייסן אליינס נישט אויב עס איז גענוג קראנט. אויף די אנדערע זייט דארפן די אגענטורן האלטן זייערע אינפארמאציע שטארק אין געהיים כדי די טעראריסטן זאלן נישט וויסן אז מען פאלגט זיי נאך. אין קאנווענציאנאלע שפיאנאזש ווייסט מען אז עס איז פאראן א רעגירונג, מען ווייסט איבער זייערע אפטיילונגן און אגענטורן, מען ווייסט זייערע פאליסיס און מיליטערישע מעגליכקייטן, און מען ברויך נישט האלטן די אלע אינפארמאציע אין געהיים. אין קאנטראסט איז טעראריזם'ס גאנצע עקזיסטענץ א מיסטעריע און איינמאל מען ווייסט שוין יא מעג קיינער נישט וויסן דערפון.
אינפארמאציע איבער טעראריסטן ווערט געקליבן דורך צוויי וועגן: טעכנישע און לעבעדיגע. טעכנישע אינפארמאציע ווערט געקליבן דורך פארגעשריטענע סעטעלייטס און אנדערע עלעקטראנישע דעווייסעס וועלכע ווערן אונטערגעלייגט. לעבעדיגע אינפארמאציע ווערט געקליבן דורך לעבעדיגע שפיאנען און אינפארמאנטן וועלכע שפילן מיט די טעראריסטן. די לעבעדיגע שפיאנען ארבעטן אויפ'ן זעלבן סיסטעם ווי אמאל אבער די טעכנישע שפיאנאזש טוישט זיך יעדע שטיק צייט ווייל אויך די טעראריסטן ווערן מער און מער פארגעשריטן און מען דארף כסדר טוישן די טעכנאלאגיעס און טאקטיקן. מאכטפולע טעראריסטישע גרופעס ווי אל-קאידא נוצן פארגעשריטענע קאודס אין זייער קאמיוניקאציע און שיקן מעסעדזשעס אין ספעציעלע פארמאטן צו וועלכע זיי האבן אייגענע קאמפיוטער פראגראמען דאס אפצוליינען.
סעטעלייטס ווערן אויך גענוצט צו דערשפירן טעראריסטן דורך פאטאגראפירן זייערע טרענירונגס באזעס און וואפן מאגאזינען. די סעטעלייטס פאר זיך טוען א גוטע ארבעט אבער פון דעם אליינס קען מען נישט גענוג ארויסבאקומען און אויך די סעטעלייטס האבן פראבלעמען ווייל זיי ארבעטן נישט געהעריג ביינאכט אדער אין שווערע וועטער אומשטענדן.
דורכאויס די היסטאריע האבן רעגירונגן שטענדיג רעקרוטירט לעבעדיגע שפיאנען און אינפארמאנטן וועלכע האבן אריינגעדרינגן צווישן די טעראריסטן, ספעציעל אין אזעלכע פעלער וואו טעכנישע שפיאנאזש איז געווען אוממעגליך. אבער אויך צו לעבעדיגע שפיאנען זענען פאראן לימיטס.
אלע דעמאקראטישע רעגירונגן באטראכטן אויסלענדישע שפיאנאזש אלס א פארברעכן אפילו אויב די צוויי לענדער באטראכטן זיך אלס פריינט צווישן זיך. דערפאר מוזן די אגענטורן זיין זייער פארזיכטיג מיט זייערע אגענטן זיי זאלן נישט אנטדעקט ווערן וואס קען פירן צו פאליטישע קאנפאנטראציעס. אגענטן דארפן זיך לערנען פרעמדע שפראכן און קולטור בעפאר זיי קענען געשיקט ווערן פאר א מיסיע כדי זיי זאלן זיך קענען אויסמישן צווישן די טעראריסטן און עס איז זייער שווער צו טרעפן גענוג וויליגע אגענטן צו טאן אזעלכע ארבעט וועלכע קען זיי פירן אין טורמע אויף זייער גאנצן לעבן אדער קענען זיי אומגעברענגט ווערן.
רעגירונגן מוזן אויך זיכער מאכן אז זיי שיקן ארויס אייגענע שפיאנען וועלכע זענען געטריי צו די לאנד און וועלן נישט פארראטן און ווערן געדאפעלטע אגענטן. נאך א סיבה איז ווייל מען קען זיך נישט פארלאזן אויף פרעמדע שפיאנען און זייערע אינפארמאציע ווייל עס האט זיך שוין מערערע מאל ארויסגעשטעלט אז די אינפארמאציע איז געווען פאלש און האט גאר געשטערט די ארבעט. די טעראריסטן ווייסן אז עס קענען זיך אריינדרייען שפיאנען און וועלן טיילמאל שיקן פאלשע מעסעדזשעס מיט וועלכע זיי וועלן צעמישן די שפיאנען און אגענטורן. אויסערדעם איז די אויסוואל פון די אגענטן זייער א שווערע ארבעט ווייל מען דארף געווענליך צוקומען צו קרימינאלע מענטשן וועלכע זענען וויליג צו ארבעטן פאר די רעגירונג אנשטאט גיין אין טורמע. די רעגירונג דארף זיין זייער פארזיכטיג וועמען זיי נעמען ווייל אמאל קענען זיי ליידן שווערע קאנסקעווענצן דערפון שפעטער.
אויסער די אינפארמאציע וואס ווערט געקליבן דורך לעבעדיגע שפיאנען און טעכנאלאגישע דיווייסעס דארפן אלע רעגירונגן צוקומען צום צווייטענ'ס אינפארמאציע און נוצן אויך געפובלישטע אינפארמאציע וועלכע ווערט געברענגט אין באגלייבטע צייטונגן און ביכער. די ארטיקלן און אינפארמאציע ווערט אנאליזירט און ווערט אויך גענוצט אלס א טייל פון די אינפארמאציע .
נאך אלעם איז אבער טעראריזם א גרויסער פראבלעם און וויפיל אגענטורן און אגענטן וועלן ארבעטן דערויף וועט נישט זיין גענוג ווייל מען קען זיך נישט אויסרעכנען מיט טעראריסטן וועלכע טוישן זייערע מיינונגן פון איין טאג אויף די אנדערע און קומען אויף מיט נייע בייפאלן און צילן וועלכע מען פון פריער נישט אויסרעכנען. מענטשן האבן קריטיקירט פארוואס די אמעריקאנער רעגירונג האט פארפעלט צו אנטדעקן די בייזוויליגע סעפטעמבער 11 פלענער, טייל האבן עס אנגעלייגט אויף די שוואכע קאמיוניקאציע צווישן די אגענטורן, אנדערע האבן געזאגט אז מען האט זיך צופיל פארלאזט אויף טעכנאלאגישע שפיאנאזש, און אנדערע האבן אנגעוויזן אז מען האט פשוט פארזען די געפאר וועלכע איז געקומען נענטער און נענטער. אלעס קען זיין, אבער דאס אז די היידזשעקער האבן איבערגענומען א פליגער מיט דזשילעטן האט קיינער זיך נישט געקענט פארשטעלן. אזוי איז געווען אין אפריקע מיט די אמבאסאדעס באמבארדירונג. קיינער האט דאס נישט געקענט אויסרעכנען פון פאראויס ווייל דער גאנצער ראיאן איז פון יארן פריער באטראכט געווארן אלס א "לאו ריסק" זאנע וויבאלד עס זענען קיינמאל פריער נישט געווען קיין אטאקעס אויף אמעריקאנער אינטערעסן אין מזרח אפריקע.
זיכערהייט מאסנאמען קעגן טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זינט טעראריזם איז געווארן א פראבלעם פאר אמעריקע האט די קאנטערטעראריזם קאמיוניטי אויפגענומען א רייע נייע זיכערהייט מאסנאמען וועלכע קענען באשיצן געביידעס אדער אנדערע צילן קעגן באמבעס. די רעגירונג האט שוין אויסגעגעבן ביליאנען דאלארן פאר נייע זיכערהייטן ווי באמבע-באשוצטע געביידעס, ארמאר, וואפן דערשפירער, און נאך צענדליגער ערליי מאסנאמען וועלכע קאסטן אלע פאנטאסטישע סכומים. די ספעציעלע זיכערהייטן זענען איינגעשטעלט געווארן אין געביידעס איבער'ן לאנד און אויך אין אויסלאנד. וויבאלד די קאסטן זענען זייער הויך און די שאנסן פאר א טארער אטאקע זענען קליין האט די רעגירונג געברויכט שטודירן און באשלוסן וועלכע געביידעס זענען וויכטיגער און וועלכע נישט.
אינעם פארגאנגנהייט האבן טעראריסטן צום מערסטן אטאקירט אפיציעלע צילן ווי פאליטישע פירער, דימפלאמאטן, וויכטיגע רעגירונג'ס געביידעס, און אמבאסאדאס צוליב זייער סימבאלישע וויכטיקייט. נאך א פאפולערע טעראריזם פלעגט זיין פליגער היידזשעקינגס וועלכע די טעראריסטן האבן שטארק געלויבט צוליב איר דראמאטישקייט און שרעק וואס עס האט אנגעווארפן אויף די באטרעפענדע לענדער און אפישעלס. היידזשעקינגס האט זיך אבער סוקסעספול געעענדיגט נאכדעם וואס מען האט קיינמאל נישט נאכגעגעבן פאר טעראריסטן און רוב היידזשעקינגס האבן זיך געענדיגט מיט א דורכפאל פאר די היידזשעקערס. די רעגירונגן האבן אויך אונטערגענומען שטרענגערע מאסנאמען צו פארהאלטן דאס ארויפשמאגלן וואפן אויף א פליגער און עס האט גוט געהאלפן. אפילו די סעפטעמבער 11 היידזשעקער האבן לויט עקספערטן נישט ארויפגעשמאגלט קיין וואפן נאר האבן זיך באנוצט מיט פאלשע וואפן און קליינע מעסערלעך וועלכע מען האט נאך דעמאלט געמעגט ארויפברענגן אויף א פליגער.
די אלע נייע מאסנאמען זענען טאקע זייער עפעקטיוו און עס איז שווער צו גלייבן אז טעראריסטן וועלן זיי קענען אדורכברעכן. אבער די עקספערטן האלטן אז טאקע דערפאר וועלן די טעראריסטן ענדערש זוכן ווייכערע צילן און מען קען זיך מיט זיי נישט אויסרעכנען.
עקספערטן אין די קאנטערטעראריזם אגענטורן פארמאגן איינגעשטעלטע וועמענ'ס ארבעט עס איז צו שטודירן און אויסטראכטן טאקטיקן וועלכע טעראריסטן קענען מעגליך נוצן פאר טעראר צילן. א גוטער ביישפיל איז געווען דער שיך באמבארדירער וועלכער האט אדורכגעשווערצט זיין סי-4 באמבע וועלכע איז געווען אריינגענייט אין זיין שיך. נאך זיין פרשה האט מען אנגעהויבן פארלאנגן אויסצוטאן די שיך אין עירפארטס בעפאר מען גייט אדורך די מעטאל דעטעקטאר. א פרישע שיך באמבע וועט טאקע, ווארשיינליך, מער נישט פארקומען אבער טעראריסטן קענען אויסטרעפן א נייע וועג וויאזוי ארויפצושמאגלן אויפרייס אויף א פליגער. די עקספערטן זיצן און טראכטן פון אלע סארט וועגן וואס מען קען זיך נאר פארשטעלן און פרובירן זיי אויס אין רעאליטעט און דערנאך מאכן זיי די נויטיגע ענדערונגן וועלכע קען דאס פארמיידן.
ארויפצוגיין היינט אויף א פליגער איז א שטיקל אפקומעניש אבער יעדער פארשטייט די וויכטיקייט פון די פילפאכיגע זיכערהייט מאסנאמען וועלכע זענען געמאכט צו באשיצן יעדן פערזענליך. עס איז וואונדערליך צו זען וויאזוי די פארנומענסטע מענטשן פון די וועלט שטייען אין לאנגע רייען אין אזעלכע עירפארטס ווי דזשעי-עף-קעי און על-עי-עקס און זאגן נישט ארויס קיין ווארט אפילו נאכדעם וואס מען הייסט זיי אויסטאן די שיך און אויבערראק און מען פארלאנגט די פאפירן עטליכע מאל.
אינטערנאציאנאלע קאאפעראציע קעגן טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
טעראריזם איז א גלאבאלע פראבלעם היינט צו טאג וועלכע פלאגט צענדליגער לענדער. גרויסע טעראריסטישע ארגאניזאציעס ווי אל קאידא האט שוין עפעקטירט מערערע לענדער און ווערט מער און מער פארשפרייט און זיי צו באקעמפן פארלאנגט זיך אן אינטערנאציאנאלע קאאפעראציע צווישן די הונדערטער אגענטורן און קיין איין לאנד קען זיך נישט קיין עצה געבן אן די הילף און אינפארמאציע פון אנדערע לענדער. אפילו אזא מעכטיג לאנד ווי די פאראייניגטע שטאטן איז שטארק אנגעוואנדן אויף אזעלכע לענדער ווי פראנקרייך, בריטען, דייטשלאנד, טערקיי, און א רייע אראבישע לענדער.
די לענדער און אזעלכע ארגאניזאציעס ווי די יו-ען, נאט"א, די אייראפעאישע פאראיין, די גרופע פון אכט, און די אראבישע ליג ארבעטן אינאיינעם צו לייגן עקאנאמישע סאנקציעס, פרירן טעראריסטישע פינאנץ, באוואכן לופטפעלדער און גרעניצן, און צום וויכטיגסטן געבן זיך איבער איינע די אנדערע יעדעס ביסל אינפארמאציע וואס זיי ערהאלטן.
רוב לענדער נוצן זייערע געזעץ דורכפירונג אלס זייער וואפן קעגן טעראריזם. די פאראייניגטע שטאטן האט אין די ניינציגער יארן פארשפרייט אירע אנטי-טעראריזם געזעצן און איינגעשטעלט דעם "עקסטרעטעריטאריעל" געזעץ וועלכע לויטעט אז טעראריזם קעגן אמעריקאנער אינטערעסן אפילו אויסער די גרעניצן פון אמעריקע מוז לעגאל אנגעקלאגט ווערן אין יו-עס פעדעראלע געריכטן. אין די לעצטע יארן האבן צענדליגער לענדער וועלכע האבן באוויזן צו לייגן א האנט אויף טעראריסטן ערוועלט צו אנקלאגן די טעראריסטן אין אמעריקע, וויסנדיג אז מיט דעם וועלן זיי באקומען די האבסטע שטראף וואס מעגליך און דאס וועט עווענטועל אויך העלפן באקומען די קאנטראל איבער די טעראריסטן. א ביישפיל פון אזא פאל איז געווען דער טאראריסט ראמזעי יאסעף וועלכע האט דורכגעפירט די ערשטע באמבארדירונג אויף די וואורלד טרעיד צענטער געביידעס אין 93' און איז טראספערירט געווארן קיין אמעריקע וואו ער און זיינע קאלאבאראטירער זענען אנגעקלאגט געווארן אין א פעדעראלע געריכט אין ניו יארק.
ווי באקאנט האלטן זיך די טעראריסטישע גרופעס אויף פון געלטער וועלכע זיי זאמלן פון זייערע שטיצער איבער די וועלט און טראנספערירן דאס עלעקטראניש דורך בענק צו באצאלן געהאלטן פאר זייערע ארבייטער, טראנפארטאציע, און וואפן. געוויסע טעראריסטישע גרופעס ווי כאמאס און די טאמיל טייגערס פון סרי לאנקע נוצן אויך די געלט פאר וואוילטעטיגע צוועקן כדי צו געווינען די פאליטישע שטיצע.
די פאראייניגטע שטאטן און נאך לענדער האבן פארבאטן דאס געבן געלט פאר טעראריסטישע ארגאניזאציעס און עס איז א פולשטענדיגער פארברעכן אפילו אויב מען קען אויפווייזן אז די געלט, אדער טייל דערפון, איז געגאנגן פאר וואוילטעטיגע צוועקן. אין 99' האט אמעריקע און נאך לענדער געמאכט דאס געבן געלט פאר טעראריסטישע ארגאניזאציעס א אינטערנאציאנאלע פארברעכן וועלכע איז גאר הארב און יעדע לאנד קען אויף דעם אנקלאגן. די אקט האט אסאך געהאלפן און די אלע פירמעס און גרופעס וועלכע האבן אפען געשטיצט די טעראריסטישע ארגאניזאציעס האבן דאס אפגעשטעלט און ווער נישט איז אנגעקלאגט געווארן. די טעראריסטן געבן אבער זיך נאך אלץ אן עצה און אנשטאט טראנספערירן געלטער דורך בענק טוישן זיי איין די געלטער פאר גאלד און דיימאנטן און שווערצן דאס אריבער גרעניצן. די קאנטערטעראריזם ארגאניזאציעס שאצן אז טראץ אלע שוועריקייטן וואס מען שטעלט זיי אין וועג פליסן נאך אלץ אריין גרויסע געלטער דורך פארשידענע וועגן.
אין 79' האט די אמעריקאנער קאנגרעס אפיציעל באצייכנט עטליכע לענדער אלס שטיצער פון טעראריזם און האט פארבאטן אירע בירגער צו האנדלען מיט די לענדער, אינוועסטירן אין זייערע פינאנציעלע אינסטיטוציעס, און דאס פארקויפן וואפן אדער אנדערע געצייג וועלכע קען גענוצט ווערן פאר וואפן. אזעלכע לענדער ווי ליביע, סיריע, איראק, איראן, סודאן, דרום קארעא, און קובא זענען באלד אריין אונטער דעם פארבאט צוליב זייער אפענע שטיצע צו טעראריזם. די סאנקציעס האבן אביסל געהאלפן מיט די יארן אבער היינט זענען זיי מער גארנישט ווערט ווייל די טעראריסטן זענען מער נישט אנגעוואנדן אויף רעגירונגן און באשיצן זיך און פינאנצירן זיך אליינס.
די סאנקציעס זענען קריטיקירט געווארן דורך טייל מענטשן באלד פון אנהויב מיט די טענה אז עס טוט די פארקערטע ארבעט. אויך האבן אקטיוויסטן אנגעוויזן אז די לענדער וועלכע זענען אונטער די סאנקציעס זענען נישט יושר'דיג ערוועלט געווארן (ווי קובא וועלכע איז נאר צוליב פאליטישע סיבות) ווען אנדערע לענדער (ווי פאקיסטאן און סאודיע אראביע) וואס האדעוון אפיציעל טעראריסטן זענען קיינמאל נישט געשטעלט געווארן אונטער סאנקציעס וועגן מען דארף זייער פאליטישע שטיצע. עקאנאמיסטן ווייזן אויך אן אז די אלע סאנקציעס האבן מער געשאדט די אמעריקאנער ביזנעסער ווי די באטראפענדע לענדער.
היסטאריע האט געוויזן אז נאר סאנקציעס וועלכע זענען ארויפגעשטעלט געווארן דורך די פאראייניגטע פעלקער מיט דער פאראייניגונג פון אלע מיטגלידער לענדער האבן געארבעט. א ביישפיל איז ליביע וועלכע איז באשטראפט געווארן מיט יו-ען סאנקציעס נאך די פאן-עם פליגער באמבארדירונג אין 88' וועלכע האט זיך ארויסגעשטעלט צו זיין א קלארע צוזאמנארבייט פון די טעראריסטן און די ליביער רעגירונג.
מיליטערישע מעטאדן קעגן טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין די ווייטע פארגאנגנהייט האט אמעריקע און אנדערע לענדער קיינמאל נישט גענוצט מיליטערישע מעטאדן קעגן טעראריסטן אדער לענדער וואס שטיצן זיי. די איינציגסטע מאל וואס אמעריקע האט יא גענוצט מיליטער איז געווען ביי די איראנער משכונות קריזיס אין 81' וועלכע איז טאקע דורכגעפאלן. עטליכע יאר דערויף האבן אמעריקאנער קאמפס פליגער באמבארדירט עטליכע צילן אין ליביע נאכדעם וואס א רעגירונג געשטיצטע ליביער טעראריסט האט אומגעברענגט עטליכע אמעריקאנער אין דייטשלאנד. זינט אל קאידא האט אטאקירט אמעריקאנער אמבאסאדעס אין אפריקע האבן אמעריקאנער פליגער מערערע מאל באמבארדירט פארדעכטיגטע אל קאידא טרענירונג קעמפס אין סודאן אין שפעטער אין אפגאניסטאן. אלע האבן זיך שפעטער ארויסגעשטעלט צו זיין א דורכפאל ווען מען האט זיך דערוואוסט אז מען האט עטליכע מאל פארפאסט דעם מייסטער טעראריסט אסאמא בין לאדען מיט קוים עטליכע שטונדן.
נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס האט זיך אלעס געטוישט און די בוש אדמיניסטראציע האט פארארדענט צו נוצן מיליטער כסדר און אזוי צוקלאפן די טעראריסטן. די פאליסי האט געפירט אמעריקע צו די אינוואזיע אויף אפגאניסטאן וועלכע האט אויפגעלעזט די טאליבאנער רעגירונג וועלכע זענען געווען אפענע שטיצער צו אסאמא בין לאדען און זיין אל קאידא נעטוואורק. א יאר דערויף האט די בוש אדמיניסטראציע אינוואדירט איראק מיט'ן באשולדיגונג אז אירע גרויסע זאפאסן פון מאסן פארניכטיגונג'ס וואפן זענען א סכנה צו די פאראייניגטע שטאטן און האבן אויך אנגעוויזן אז סאדאם כוסעין האט שטילערהייט געשטיצט אל קאידא דורכפירן די גרויזאמיגע טעראר אטאקעס.
די אינוואזיע האט זיך אבער אויף דערווייל ארויסגעשטעלט צו זיין א דורכפאל נאכדעם וואס עס זענען נישט געפינען געווארן קיין שום וואפן און עס איז אויך קלאר געווארן אז כוסעין האט נישט געהאט קיין שום פארבינדונג מיט אל קאידא. קאנסערוואטיווע אפישעלס האבן אויך געווארענט אז די פאראייניגטע שטאטן וועט מעגליך אטאקירן נאך לענדער וועלכע זענען פארדעכטיגט מיט'ן שטיצן טעראריסטן ווי סיריע און איראן.
די פאליסי פון נוצן מיליטערישע כוחות אין די קאמף קעגן טעראריזם איז דערווייל זייער פאפולער צווישן די אמעריקאנער מאסן אבער די אלגעמיינע וועלט לייגט א גרויסע פראגע דערויף ווייל די פאקט האט געוויזן אז טראץ די אלע מיליטערישע אפעראציעס האט מען נאך נישט באוויזן צו כאפן אסאמא בין לאדען און בכלל האט מען נישט באוויזן צו עלימינירן די אל קאידא נעטוואורק וועלכע איז אקטיוו און לעבעדיג און האבן שוין אויסגעפירט הונדערטער אטאקעס אין פארשידענע לענדער זינט אמעריקע האט אינוואדירט אפגאניסטאן. עקספערטן ווייזן אן אז די מיליטער האט נישט קיין ערפארונג וויאזוי נאכצוגיין און אפירזוכן די באהאלטענע טעראריסטן און זיי באקומען מינימאלע שפיאנאזש אינפארמאציע.
אויך דארף מען דערמאנען אז די פאנאטישע טעראריסטן האבן בכלל נישט מורא פון טויט און מיליטערישע אפעראציעס זענען בכלל נישט קיין סטראשע צו זיי. הונדערטער טעראריסטן האבן אין די לעצטע עטליכע יאר זיך אליינס אומגעברענגט אין די פילע זעלבסטמארד אטאקעס, א זאך צו וועלכע מיליטערישע כוחות זענען הילפלאז. אויסערדעם ברענגן מיליטערישע אפעראציעס אסאך פאטאליטעטן אויך ביי ציווילע מענטשן און עס איז נישט לאגיש צו זאגן אז ציווילע מענטשן דארפן שטארבן ווען די טעראריסטן זענען נאר א קליינע טייל פון די באפעלקערונג.
די פאראייניגטע שטאטן און אנדערע לענדער וועלכע זענען שוין אטאקירט געווארן דורך טעראריסטן ארבעטן זייער שווער צו געווינען די פובליק שטיצע קעגן טעראריזם און נאכמער צו עלימינירן די פובליק שטיצע צו די טעראריסטן. נישט אין יעדע פאל האט עס אבער געארבעט ווייל טייל פאליטישע אינטערעסן האבן שטארקע שטיצע איבער די וועלט און נאר די טעראריסטן זענען די וואס קעמפן דערפאר און עס איז שווער צו עלימינירן די שטיצע.
עס איז פאראן א וועלט'ס ווערטל: "יענעמ'ס טעראריסט איז א צווייטענס פרייהייט קעמפער". א ביישפיל איז די מצב אין מיטל מזרח. עס זענען פאראן מיליאנען מענטשן איבער די וועלט וואס זענען שטארק קעגן מדינת ישראל'ס אקופאציע אויפ'ן מערב ברעג און אין עזה און וויפיל מען זאל זיי אויפקלערן אז די טעראריסטן זענען בלוט דורשטיגע מערדער וועלן זיי דאס נישט דערהערן צוליב זייער שטעלע קעגן די אקופאציע. דאס זעלבע איז מיט די קריזיסן אין קאשמיר און אין טשעטשניע.
אמעריקע'ס קאנטערטעראריזם אגענטורן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די פאראייניגטע שטאטן פארמאגט 4 הויפט רעגירונג אגענטורן וועלכע גיבן זיך אפ מיט קאנטערטעראריזם. זיי זענען: די נאציאנאלע זיכערהייט אגענטור (ען-עס-עי), די צענטראלע אינטעלידזשענס אגענטור (סי-איי-עי), די פעדעראלע ביורא אוו אינוועסטיגאציע (עף-בי-איי), און די דעפארמענט אוו היימלאנד זיכערהייט (די-עיטש-עס). אויסער די הויפט אגענטורן זענען פאראן נאך א צאל קלענערע אגענטורן וועלכע גיבן זיך אויך אפ מיט קאנטערטעראריזם ארבעט און זענען נישט אזוי באקאנט. לאמיר זען יעדע איינע באזונדער:
ען-עס-עי – די אגענטור איז פאראנטווארטליכט צו קלויבן עלעקטראנישע דאטא און קאמיוניקאציע באקאנט אלס סיגנאלישע אינטעלידזשענס (אדער סיגאינט ווי מען רופט דאס צווישן די אגענטורן). די ען-עס-עי נוצט די וועלט'ס פארגעשריטענסטע קאמיוניקאציע טעכנאלאגיעס מיט וועלכע זיי הערן אונטער ביליאנען טעלעפאן געשפרעכן און כאפן אויף פארדעכטיגטע עלעקטראנישע דאטא. די אגענטור פארמאגט ספעציעלע קאמפיוטערס וועלכע קענען עפענען און אפליינען צונויפגעדרוקטע מעסעדזשעס און וועלן אליינס וויסן וועלכע זענען פארדעכטיגט און וועלכע נישט. די מעטאדן וועלכע די אגענטור נוצט איז א געהיימניס און בכלל איז די גאנצע אגענטור א געהיימניס און ווייניג ווייסן איבער איר מער ווי דאס ביסל אינפארמאציע. די הויפטקווארטירן פון די ען-עס-עי איז אין פארט מעיד, מערילענד און איז א טייל פון די דעפארטמענט אוו דעפענס.
סי-איי-עי – די וועלט'ס באקאנטע סי-איי-עי איז געגרינדעט געווארן נאך די צווייטע וועלט קריג ווען די אמעריקאנער אפישעלס האבן איינגעזען אז עס פאדערט זיך א שפאגל נייע אגענטור צו זאמלן שפיאנאזש און אנאליזירן אויסערן אינטעלידזשענס צו באשיצן די נאציאנאלע זיכערהייט און שטיצן דעם פרעזידענט'ס און זיין אויסער'ן פאליסי פירערשאפט. די סי-איי-עי איז היינט די וועלט'ס פארגעשריטענסטע שפיאנאזש אגענטור מיט טויזענטער אגענטורן וועלכע זענען צעשפרייט איבער יעדע ראיאן איבער די גאנצע וועלט און א ים מיט אינפארמאטיוון וועלכע ארבעטן פאר זיי.
די סי-איי-עי שפילט א גרויסע ראלע אין קלייבן און אנאליזירן אינטעלידזשענס איבער טעראריזם און זיי באשליסן ווען צו געבן א ווארענונג פאר'ן פאלק אז מען איז אין א געפאר אטאקירט צו ווערן. די אקטיוויסטן וועלכע ארבעטן אויף טעראריזם זענען א באזונדערע אפטיילונג פון די אגענטור און אין יעדע אנדערע אגענטור זענען פאראן עטליכע אגענטן וועלכע זענען געשטעלט זיכער צו מאכן אז די סי-איי-עי באקומט אלע נויטיגע אינפארמאציע וועלכע די אגענטור האט פארשאפט און אזוי ארום ברענגט עס קאארדינאציע צווישן די אגענטורן.
איבער די יארן איז די סי-איי-עי עטליכע מאל געקומען אונטער אטאקע אז זיי האבן פארפאסט צו שאפן וויכטיגע אינפארמאציע אדער ווען זיי האבן געליטן דורכפעלער. די סי-איי-עי איז אבער באקאנט אלס א אגענטור וועמענ'ס סוקסעסן זענען פארהוילן און דורכפעלער באקאנט. די גרעסטע קריטיק איז געקומען נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס אויף אמעריקע ווען א גרויסע טייל פון פאלק האט געהאלטן אז די אגענטור האט נישט גענוג געטאן צוריקצוהאלטן אזא אטאקע און האט פארפאסט צענדליגער סיגנאלן אז עס קומט אן אטאקע. די אגענטור איז ווייטער קריטיקירט געווארן נאך די איראקער אינוואזיע ווען מען האט נישט געפינען קיין מאסן פארניכטיגונג'ס וואפן אזויווי זי האט אנגעוויזן און געווארענט. די אגענטור אפישעלס האבן זיך אבער פארענטפערט אז די רעגירונג'ס אפישעלס האבן זיי געדרוקט צום וואנט און אין איילעניש געהייסן פארשאפן אלס אינפארמאציע וואס עס זענען פאראן איבער סאדאם כוסעין. וויאזוי אימער האט די אגענטור זיך געלערנט א לעקציע וויאזוי צו באהאנדלן די סכנה פון טעראריזם מער דורכגרונטליך.
עף-בי-איי – די אגענטור איז פאראנטווארטליכט אויסצופארשן די וואס ברעכן די פעדעראלע קרימינאלע געזעצן. זינט סעפטעמבער 11 האט די רעגירונג אויסגעברייטערט די קאנטערטעראריזם אפטיילונג אין אלע אגענטורן און אויך די עף-בי-איי האט באקומען פרישע געלטער מיט וועלכע זיי פארשן טעראריסטישע אקטיוויטעטן וועלכע ברעכן די פעדעראלע געזעצן. ווען אמעריקע ווערט אטאקירט אין אויסערן לענדער ווערט די עף-בי-איי אראפגעשיקט אויסצופארשן די אטאקעס און ברענגן די פאראנטווארטליכטע צו גערעכטיקייט און ווערן דארט קאנטראלירט דורך דעם לאקאלן אמעריקאנער אמבאסאדער. די עף-בי-איי האט נאנטע פארבינדונגן מיט אסאך אויסער'ן אינטעלידזשענס אגענטורן וועלכע טיילן זיך מיט אינפארמאציע אונטער טערמינען פון עטליכע טריטיס וועלכע זענען געמאכט געווארן אין די פארגאנגענהייט.
ארגינעל פלעגט די עף-בי-איי זיך נאר אפגעבן מיט פארברעכן אינלאנד אבער זינט אמעריקע איז אטאקירט געווארן דורך טעראריסטן איז די אגענטור אויך פארפליכטעט געווארן צו טרעפן און קלייבן אינפארמאציע איבער טעראריסטן און זייערע פלענער און כאפן די שולדיגע און זיי ברענגן צו גערעכטיקייט. נאך סעפטעמבער 11 האט די עף-בי-איי און אנדערע אגענטורן אנגעהויבן ארבעטן שווערער צו איבערקומען די ביוראקראטישע שטאלצקייט און קאנקורענט צווישן די אגענטורן און זיך טיילן מיט די אינפארמאציע וועלכע איז קריטיש וויכטיג פאר'ן סוקסעס.
די-עיטש-עס – נאכדעם וואס די אמעריקאנער רעגירונג און אירע פירער האבן איינגעזען אז די קאארדינאציע צווישן די אגענטורן איז געווען א דורכפאל און איז אפשר גאר געווען די שולד אינעם פארזען די אטאקעס, האט די רעגירונג אלס א רעזולטאט געגרינדעט די היימלאנד זיכערהייט דעפארטמענט און איר פארפליכטעט מיט די שווערע מיסיע צו פארהאלטן טעראריזם אויפ'ן אמעריקאנער באדען, פארזיכערן דאס לאנד קעגן טעראריזם, און פארמינערן די חרבנות אין פאל פון אן אטאקע.
מיט די גרינדונג פון די היימלאנד זיכערהייט דעפארטמענט האט מען צוזאמענגעברענגט צענדליגער טיילן פון פארשידענע אגענטורן וועלכע האבן געטאן די ארבעט פון פריער. די ארבעט פלעגט באהאנדעלט ווערן דורך די אפטיילונגן פון יוסטיץ, טראנספארטאציע , טרעזשורי, און דעפענס. כמעט אלע גרויסע זיכערהייט אגענטורן ארום דאס לאנד ווי די קאוסט גארד, סיקרעט סערוויס, טי-עס-עי, און טיילן פון די קאסטומס אגענטורן זענען היינט א טייל פון די היימלאנד זיכערהייט אגענטור.
אויסער די הויפט אגענטורן זענען פאראן צענליגער קלענערע אגענטורן וועלן לייגן אויך צו א האנט מיט די שווערע ארבעט פון קאנטערטעראריזם. דער נאציאנאלע סעקיוריטי עדווייזער איז פאראנטווארטליכט צו געבן הילף און אפצושאפן פארשידנארטיקייטן צווישן די אגענטורן. דער שטאַט-דעפארטמענט ארבעט אסאך אויף קאנטערטעראריזם דורך רעדן צו פריינטליכע לענדער און געבן קאנטערטעראריזם רעקאמענדאציעס אויסער די גרעניצן פון אמעריקע. די דעפענס דעפארטמענט האט אויך אן אפטיילונג פון ספעציעלע מיליטערישע כוחות. די אפיס אוו דימפלאמאטיק סעקיוריטי באוואכט אמעריקאנער אמבאסאדאס פון טעראריזם. די יוסטיץ דעפארטמענט גיט זיך אפ מיט'ן אויסשטעלן די לעגאלע פאליסיס איבער קאנטערטעראריזם און אפילו די ענערגיע דעפארטמענט איז אויך פארנומען מיט קאנטערטעראריזם דורך געבן ערפארענקייט וויאזוי זיך אומצוגיין מיט די מעגליכע באנוץ פון נוקלעארע וואפן און מאטריעל דורך טעראריסטן.
די סכנה פון טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויסער די סכנה פון באמבעס און זעלבסט אויפרייסן און אפילו אזא געשעעניש ווי די סעפטעמבער 11 היידזשעקינגס זענען די קאנטערטעראריזם אגענטורן נאך מער באזארגט איבער די סכנה פון מאסן פארניכטיגונג וואפן ווי נוקלעאר, כעמיקאלע, און ביאלאגישע וואפן וועלכע האבן די מעגליכקייט פון אומברענגן טויזענטער מענטשן אויפאיינמאל און טעראריסטן זענען נישט ווייט פון לייגן א האנט אויף די שעדליכע וואפן זינט אזויפיל לענדער פארמאגן שוין היינט די סארט וואפן און פארקויפן דאס פאר געלט פאר אנדערע לענדער.
אין די לעצטע יארן האבן טעראריסן אויסגעפירט אסאך טויטליכע אטאקעס וועלכע האבן געברענגט א גרויסע צאל קרבנות אבער אלע אטאקעס זענען געווען קאנווענציאנאלע אטאקעס אין וועלכע זיי האבן גענוצט אויפרייס שטאף וועלכע איז גרינג צו באקומען. די קאנטערטעראריזם אגענטורן שפעקולירן שוין יארן אויב די טעראריסטן האבן שוין אין זייער באנוץ נוקלעאר, כעמיקאלע, אדער ביאלאגישע וואפן אבער דערווייל קוקט נאך נישט אויס אזוי ווייל די סארט וואפן זענען זייער שווער צו פראדוצירן און נאר א טייל לענדער פארמאגן דאס און די איינציגסטע וועג וויאזוי די טעראריסטן קענען דאס באקומען איז דורך אפקויפן אדער דורך גנב'נען די וואפן צו וועלכע ביידע האבן זיי שוואכע מעגליכקייטן ווייל רוב לענדער זענען נישט גרייט צו פארקויפן וואפן פאר גרופעס און צו גנב'נען איז פארשטייט זיך נאך שווערער ווייל די סארט וואפן ליגן אוועקגעלייגט אונטער די בעסטע זיכערהייט.
אבער מיט וואס א יאר שפעטער ווערט די זארג אלס גרעסער און גרעסער ווייל מער און מער לענדער אנטוויקלן שעדליכע וואפן און עס טוט זיך א גרויסע האנדל איבער די וועלט און די טעראריסטן וועלן מעגליך לייגן א האנט דערויף עווענטועל. איינע פון די גרעסטע זארגן איז אויף די אזויגערופענע שמוציגע באמבע וועלכע איז יא א קאנווענציאנאלע באמבע וועלכע אנטהאלט אין זיך ראדיאאקטיווע מאטריאל וועלכע קען אויסגעשפרייט ווערן צו א גרויסע שטח אין פאל פון אן אויפרייס. די סארט מאטריאל געפינט זיך אין די באזיץ פון טויזענטער פירמעס איבער די וועלט און אפילו אין לענדער וועלכע ווערן באטראכט ווי שונאים פון אמעריקע.
רעגירונג'ס אפישעלס וועלכע אנטוויקלן קאנטערטעראריזם פאליסי זענען צעטיילט איבער די מיינונג וויאזוי צו פארמיידן די טעראריסטן פון לייגן א האנט אויף די שעדליכע וואפן. טייל אפישעלס זענען ביי דער מיינונג אז מען דארף פארשטארקן די אלטע טריטיס וועלכע זענען געמאכט געווארן אין די פארגאנגענהייט וועלכע פארלאנגן אלע לענדער וואס האבן די סארט פראגראמען זיי זאלן לימיטירן די פראדוקציע און מען זאל קוראזשירן לענדער מיט שיינעם זיי זאלן אפשטעלן די פראגראמען כדי צו האלטן די וועלט מער זיכער. אנדערע אפישעלס האבן אבער אנדערע מיינונגן און פארלאנגן מען זאל נוצן מיליטערישע אקציעס קעגן פיינטליכע לענדער וועלכע פארמאגן אזעלכע וואפן אדער האבן פראגראמען און זענען אויפ'ן וועג זיי צו אנטוויקלן.
די פראגע און מיינונג'ס פארשידענהייטן זענען דערווייל געבליבן הענגן צוליב די שוואכע שאנסן וואס ביידע פאליסיס וועלן ברענגן מיט זיך. די פאליסי פון לימיטירן די וואפן פראדוקציע האט שוואכע שאנסן ווייל אמעריקע אליינס האט פארלעצט אויף אירע אייגענע טריטיס וועלכע זי האט געמאכט מיט די וועלט אין די 60'ער און 70'ער יארן און די לענדער טענה'ן אז אויב אמעריקע מעג פראדוצירן וואפן מעגן זיי אויך. די צווייטע פאליסי האט נאך ווייניגער שאנסן ווייל מיליטערישע אקציעס קענען ברענגן די פארקערטע רעאקציע און עס וועט זיך צוריק אנטוויקלן די רייץ צו וואפן ווי עס איז געווען אין די קאלטע קריג תקופה.
דאס ערשטע מאל וואס מען האט געהערט פון א כמעיקאלע אטאקע איז נאך געווען ביי די ערשטע וועלט קריג און איז שפעטער גענוצט געווארן אין גרויסן ביי די איראן-איראק מלחמה. און אויך האט מען געהערט פון א כעמיקאלע אטאקע אין א טאקיא סאבוועי סטאנציע וועלכע איז אונטערגעשטעלט געווארן דורך א גרופע רעליגיעזע טעראריסטן אין 95'. ביי די גאלף קריג האט מען שטארק מורא געהאט פון כעמיקאלע אטאקעס וועלכע איז אין די ענדע נישט גענוצט געווארן אבער האט איינמאל יא עפעקטירט אמעריקאנער סאלדאטן נאכדעם וואס זיי האבן באמבארדירט א פארדעכטיגטע בונקער וועלכע האט אנטהאלטן כעמיקאלע אגענטן וועלכע איז אויסגעשפיגן געווארן דורכ'ן אויפרייס.
די קאנטערטעראריזם אגענטורן האלטן אן אויפמערקזאם אויג אויף די אנטוויקלונג פון ביאלאגישע וואפן וועלכע איז אויך גרינג צו פראדוצירן און קען אנזייען שרעקליכע חרבנות מיט אן איינצעלע אטאקע. ביאלאגישע וואפן ליגן אין די באזיץ פון אסאך מיליטערן, אריינגערעכנט די פאראייניגטע שטאטן, אבער ביז יעצט האט נאך קיין איין לאנד זיך נישט דערוואגט צו נוצן די סארט וואפן זינט אלע רעגירונגן האבן אונטערגעשריבן די 72' ביאלאגישע וואפן קאנווענשאן אין וועלכע די באנוץ פון די וואפן איז געווארן אויסגעשלאסן.
צוליב די גרויסע זארג און שטארקע מעגליכקייט פון א ביאלאגישע אטאקע אויפ'ן אמעריקאנער באדן האבן די פעדעראלע און לאקאלע עמוירדזשענסי אגענטורן אונטערגענומען א רייע באווארענונגן און מאכן טרענירונגן וויאזוי צו רעאגירן אין פאל פון אזא אטאקע.
ביאלאגישע וואפן קען אנטהאלטן אזעלכע באשטאנדטיילן ווי אנטראקס אדער רייסין וועלכע האט דערשראקן אמעריקע ביי די אנטראקס שרעק און האט אלאמירט די אגענטורן איבער די שעדליכקייט פון די וואפן און ווי גרינג עס איז צו פראדוצירן אדער קויפן.
דאס באשיצן ציווילע פרייהייטן אין די קאמף קעגן טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סכנה פון טעראריזם, ספעציעל די קאטאסטראפישע טעראריזם ווי די סעפטעמבער 11 אטאקעס, רעפרעזענטירן א פאדערונג אנצוהאלטן די ציווילע רעכט און פרייהייטן. זייענדיג א לאנד מיט אן אפענע דעמאקראטישע סאסייאיטי, איז די פאראייניגטע שטאטן דאס מערסטע אויסגעשטעלט צו ליידן פון טעראריזם. לענדער וועלכע ווערן געפירט דורך דיקטאטורן האבן ווייניגער שאנסן צו אטאקירט ווערן ווייל די מענטשן אין לאנד האבן כמעט נישט קיין רעכט און מען פאלגט זיי נאך אויף יעדן טריט און שריט און עס איז שווער פאר טעראריסטן אריינצודרינגן דארט. אמעריקע'ס פרייהייט האט צוגעהאלפן צו די סעפטעמבער 11 אטאקעס ווען די טעראריסטן האבן געהאט א גרינגע ארבעט זיך אריינצושמוגלן קיין אמעריקע, מאכן מיטינגן און קאמיוניקאציע אן ברענגן פערדעכטיגונג, קויפן וואפן, אויפשטייגן אויף א פליגער מיט וואפן, און אריינגיין אין די פילאטן קאבינע אלס צוליב די רעכט פון די אמעריקאנער בירגער.
אין געוויסע צייטן ווען דאס לאנד איז געווען אין אויסערגעווענליכע סכנה פון דרויסנדיגע לענדער האט די רעגירונג איינגעשטעלט עמוירדזשענסי עקזעקיוטיווע מאסנאמען אדער האט זי דורכגעפירט קאנטראווערסיאלע לעגיסלאציע וועלכע האט געטרעטן אויף די טראדיציאנאלע באשיצונגן און פרייהייטן מיט וועלכע די קאנסטיטוציע שפיגעלט. א ביישפיל איז געווען ביי די צווייטע וועלט קריג ווען די רעגירונג האט פארהאלטן אלע יאפאנעזע-אמעריקאנער איינוואוינער כאטש עס איז נישט געווען קיין באווייזן אויף קיינע פון זיי אז זיי זענען פארמישט אין שפיאנאזש אדער סיי וועלכע אנדערע פארברעכן. קאנגרעס האט שפעטער באפרייט אלע יאפאנעזער באטראכטנדיג די אקט אלס אומגערעכט און האט א דאנק דעם דורכגעפירט די נאן-דעטענשן אקט אין 71' וועלכע פארבאט לעגאל אזא אקט אפילו אין אן עמוירדזשענסי.
רוב פון די הארבע פאליסיס וואס זענען געמאכט געווארן דורך די קאנטערטעראריזם אגענטורן זענען געווען צייטווייליגע. אבער היינט ווען די קאמף קעגן טעראריזם גייט אן שוין פאר א לענגערע צייט און וועט ווייטער אנגיין פאר אן אומבאשטימטע צייט, ברענגט עס זארגן אז די פרייהייטן פון די איינוואוינער פון לאנד ווערן געשטערט און די פאליסיס וועלן אנהאלטן א לענגערע צייט און אפשר גאר שטענדיג. א ביישפיל איז די פאטריאט אקט וועלכע קאנגרעס האט דורכגעפירט באלד נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס אין וועלכע די עף-בי-איי האט באקומען די רעכט נאכצוזוכן פשוט'ע איינוואוינער, סטודענטן, לייברעריס, און פינאנציעלע רעקארדן אן ערהאלטן ערלויבעניש פון א געריכט ווי עס איז טראדיציאנאל איינגעפירט אין אמעריקע. אויך האבן די לאו ענפארסמענט אגענטורן באקומען די ערלויבעניש נאכצוקוקן רעליגיעזע און פאליטישע אקטיוויטעטן אפילו זיי זענען נישט פארדעכטיגט.
די סארט זאכן זענען געווען אומדערהערט בעפאר אמעריקע איז אטאקירט געווארן. נאך סעפטעמבער 11 האט די יוסטיץ דעפארטמענט ארעסטירט איבער 1,000 אימיגראנטן, די גרעסטע טייל פון זיי מוסולמענער, און זיי פארהאלטן פאר א לענגערע צייט כאטש עס זענען נישט געווען קיין באווייזן אויף זיי אז זיי זענען געווען פארבינדן צו די אטאקעס. נאכמער, די יוסטיץ דעפארטמענט האט אפילו נישט ארויסגעגעבן זייערע נעמען אדער איינגעמאלדן פאר זייערע פאמיליעס אז זיי זענען ארעסטירט געווארן, א זאך וואס הערט זיך גוט אויף די אמאליגע סאוויעט רוסלאנד. ווען די קריג אין אפגאניסטאן האט זיך אנגעהויבן האט אמעריקע פארכאפט 600 מוסולמענער און זיי געברענגט צו די מיליטערישע באזע אין גואנטאנאמע בעי, קובא, וואו זיי זענען אויפגעהאלטן געווארן פאר א לענגערע צייט אן באקומען די רעכט וועלכע א נארמאלע מלחמה ארעסטירטער (פריזענער אוו וואר) באקומט. צווישן די ארעסטירטע זענען אפילו געווען צוויי אמעריקאנער בירגער וועלכע זענען פארדעכטיגט געווארן מיטצושפילן מיט אל קאידא און אויך זיי האבן נישט באקומען די רעכט זיך צו פארטיידיגן מיט לעגאלע אדוואקאטן.
עס זענען געהערט געווארן קריטיק פון אלע זייטן אז אמעריקע פארלעצט די רעכט פון איר אייגענע קאנסטיטוציע און אויך די אינטערנאציאנאלע געזעצן. די בוש אדמיניסטראציע האט אבער געצייגט אז וויבאלד די געפאר פון טעראריזם איז אזוי גרויס און געפארפול איז נישט פאראן קיין אנדערע ברירה. וויאזוי אימער, האט די פעדעראלע געריכט דאס אומבארעכטיגט אין דעצעמבער 03' זאגנדיג אז דער פרעזידענט האט, לויט'ן נאן דעטענשן אקט, נישט געהאט די רעכט, אלס קאמאנדיר אין טשיף צו לאזן ארעסטירן אן אמעריקאנער אויפ'ן אמעריקאנער באדן אן אים לאזן זיך לעגאל פארטיידיגן. אויך האט א פעדעראלע געריכט אין קאליפארניע געאורטיילט אז די ארעסטאנטן אין גואנטאנאמע בעי ווערן דארט געהאלטן אומלעגאל, אויסער אויב מען קלאגט זיי אן און זיי באקומען די רעכט זיך צו פארטיידיגן מיט אן אדוואקאט. די בוש אדמיניסטראציע האט אפיעלט ביידע אורטיילן וועלכע האלטן יעצט אינדערמיטן.
די פאליטישע און עקאנאמישע ווארצלן פון טעראריזם[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן פארשידענע ערליי טעראריסטן. טייל פון זיי ארבעטן אויף א מיסיע אין א פאליטישע אינטערעסע, אנדערע קעמפן קעגן אקופאציעס, עס זענען פאראן אזעלכע וואס קעמפן פאר רעליגיעזע צוועקן, און עס זענען פאראן אזעלכע וואס ווילן נאר צעשטערן פרייהייט אין די וועלט אלס נקמה צו זייערע אינטערעסן ווי עס איז דער פאל מיט אל קאידא. אלע רעליגיעס פארבאטן טעראריזם אבער עס זענען פאראן פאנאטישע פירער וועלכע פרעדיגן זייערע מענטשן אז די רעליגיע פארלאנגט יא טעראריזם און קוראזשירן זייערע מענטשן צו מארטירן פאר זייער רעליגיע. טעראריזם ווערט אין טייל פעלער אנגערופן די וואפן פון די אפגעשוואכטע ווייל טעראריסטן פרובירן איבערצוקומען זייער האפענונגלאזיקייט און שוואכקייט דורך געוואלדטאטן און אפילו זעלבסמארד.
די טראדיציאנאלע מעטאדן פון קאנטערטעראריזם, ווי דאס קלייבן אינפארמאציע, לאו ענפארסמענט, דיפלאמאטיע, פיזיקאלע זיכערהייט, און ווען עס פעלט אויס אויך מיליטערישע אקציעס, זענען וויכטיג צו שטערן און קנס'נען די טעראריסטן. אבער די אלע מעטאדן קעמפט מיט אומגעלעזטע קאנפליקטן און פראבלעמען און וויפיל מען זאל אומברענגן און ארעסטירן וועלן שטענדיג אויפקומען נייע טעראריסטן וועלכע וועלן ווייטער קעמפן.
די קאנטערטעראריזם אגענטורן פון די פרייע וועלט ווייסן אז די איינציגסטע וועג וויאזוי אויסצוראטן טעראריזם איז דורך ברענגן פאליטישע פרייהייט און ערציאונג אין די לענדער וואו די טעראריסטן ווערן אויפגעצויגן.
רוב טעראריסטן וועלכע מען האט אינדענטיפיצירט זענען געווען אומפארהייראטע מענטשן וועלכע האבן געלעבט א דערביטערטע לעבן אדער זענען זיי געווען יונגן וועלכע האבן נאך נישט פארשטאנען די באגריף פון לעבן. אויב די אלע טעראריסטן וואלטן אויפגעוואקסן אין אזא סאסייאיטי ווי מיר לעבן וואלט נישט געווען קיין ערנסטע טעראריזם אויף די וועלט. דאס איז אבער זייער א שווערע ארבעט אויסצופירן ווייל עס נעמט אסאך צייט און וועט קאסטן אסטראנאמישע געלטער.
נאך א מיטל וויאזוי צו פארמיידן טעראריזם אין צוריקגעבליבענע לענדער איז זיי צו העלפן לעזן קאנפליקטן וואס פריער. ווען עס האט אויסגעבראכן די קאנפליקטן אין אפריקע האט די וועלט געווארנט אז מען זאל זיי ארויסהעלפן ווייל אויב נישט וועלן ארויסוואקסן טעראריסטן ווי עס האט טאקע פאסירט נאכדעם וואס די יו-ען איז געשטאנען הילפלאז צוליב פינאנציעלע פראבלעמען און די קאנפליקטן האט אומגעברענגט הונדערטער טויזענטער, אויב נישט מיליאנען אומשולדיגע מענטשן. ענליך האט זיך אפגעשפילט אין צפון אירלאנד וואו די טעראריסטישע גרופעס זענען ארויסגעוואקסן נאך א לענגערע צייט וואס איר קאנפליקט האט אנגעהאלטן אן קיין שיין פון האפענונג פאר א לעזונג. און עס איז איבריג צו דערמאנען דער קאנפליקט אין מיטל מזרח וואו די טעראריזם איז געווארן שטערקער מיט וואס א יאר לענגער די קאנפליקט איז געשטאנען אומבאהאלפן.
טעראריזם אינעם צוקונפט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די סעפטעמבער 11 אטאקעס האט אויפגעוועקט אמעריקע צו די רעאליטעט פון טעראריזם און איר ערנסטע סכנה וואס דאס קען ברענגן צו איר זיכערהייט. די רעגירונג מיט אלע אירע אגענטורן פרובירן צו רעדוצירן די סכנה דורך קעמפן טעראריזם און דורך טרענירן די ?עמוירדזשענסי אגענטורן? ווי אזוי צו רעאגירן אין פאל פון א טעראריסטישע אטאקע. אין אנדערע ווערטער האט זיך די גאנצע רעגירונג געגעבן א שאקל און האבן זיך גענומען מיט'ן גאנצן אייפער צו באקעמפן טעראריזם. די גרעניצן זענען געווארן שטרענגער, די גרייטע מיליטערישע כוחות זענען פילפאכיג געדאפעלט געווארן, די עמוירדזשענסי אגענטורן ווערן גוט טרענירט, און איבער אלעם האט די רעגירונג געגרינדעט א נייע אפטיילונג, די היימלאנד זיכערהייטס ?דעפארטמענט?, וועלכע קאנטראלירט די אלע זאכן און איז פאראנטווארטליכט צו פארמיידן א טעראריסטישע אטאקע אויפ'ן אמעריקאנער באדן און צו פארזיכערן די ווייניגסטע פאטאליטעטן אין פאל עס פאסירט יא.
אין די פארגאנגענע עטליכע יאר, זינט די סעפטעמבער 11 אטאקעס, איז טאקע מער נישט פארגעקומען קיין אטאקעס אין אמעריקע אבער איבער די וועלט האט אל קאידא יא אויסגעפירט אסאך טויטליכע אטאקעס וואס ווייזט אז די גרופע לעבט געהעריג און עס איז נאך פאראן אסאך ארבעט צו טאן. אויסער דעם איז מען גארנישט פארזיכערט אז עס וועט נישט קומען נאך אן אטאקע. אמעריקע איז א לאנד וועלכע איז אויסגעשטעלט פאר אטאקעס צוליב איר פרייהייט, לאנגע גרעניצן, און פילע צילן.
נאך א זאך וואס דארף באמערקט ווערן, איז אז די פאראייניגטע שטאטן האט אין די לעצטע צייטן פארלוירן די אינטערנאציאנאלע שטיצע אין איר קאמף קעגן טעראריזם ווען די לענדער האבן גע'טענה'ט אז זי נוצט צופיל מיליטערישע כוחות אין א קאמף וועלכע קען געלעזט ווערן אויף אנדערע וועגן. ספעציעל האט אמעריקע פארלוירן שטיצע נאכדעם וואס זי האט אויסגעקרויזט די יו-ען און געגאנגען אין מלחמה מיט איראק אויפ'ן פארדאכט אז אויך זי האט א שייכות צו די אטאקעס און פארמאגט מאסן פארניטיגונגס וואפן. די אויסערן לענדער זענען אויך זייער נישט צופרידן וויאזוי אמעריקע האנדל'ט אינעם מיטל מזרח קאנפליקט וואס גיט זיי אויך קאלטע פיס זיך צו באטייליגן אין אירע מיסיעס.
די פראבלעמען צייגן אז כאטש אמעריקע מוז ווייטער אנגיין אין איר קאמף קעגן טעראריזם וועט זי אבער זיין געצווינגן צוריק אויפצובויען איר פריינטשאפט מיט אנדערע לענדער כדי צו קענען מאכן די קאמף מער עפעקטיוו.
טעראריזם איז נישט ווי א קאנווענציאנאלע מלחמה וועלכע אמעריקע איז ביכולת אליינס צו פירן. קאנטערטעראריזם פארלאנגט די קאאפעראציע פון אלע לענדער און אויף די וועג אמעריקע גייט יעצט האט זי ווייניגער שאנסן צו סוקסעס.
און צום לעצט האלטן רוב קאנטערטעראריזם אפישעלס אז די אגענטורן זאלן מער נישט אפשרעקן די אמעריקאנער בירגער איבער די סכנה פון טעראריזם ווייל דאס אליין איז איינע פון די צילן פון די טעראריסטן און טעראריזם איז א גרויליגע פאקט פון לעבן אין א וועלט פון פראבלעמען. נאר יעדער זאל ווייטער אנגיין מיט זיין לעבנ'ס שטייגער און צוביסלעך וועלן די טראדיציאנאלע פרייהייטן צוריקקומען אויב מען וועט מאכן פארשריט.


text:
פרוכט
פֿרוכט, אין באָטאַנישן זין, איז אַ טײל פֿון דער פֿלאַנץ, װאָס האָט די אַחריות פֿאַר דער פֿאַרשפּרײטונג פֿון די קערנדלעך. אין לאַנדװירטשאַפֿטלעכער און קולינאַשער שפּראַך פֿרוכט, אָדער אױבסט, איז אַ זיסער פֿלאַנצלעכער עסנװאַרג װאָס מעג זײַן אַ אמתע פֿרוכט, אָדער אַן אַנדער טײל פֿון די פֿלאַנץ. עפּל, צום בײַשפּיל, זײַנען אמתע פֿרוכטן, אָבער טרוסקאָװקעס זײַנען נישט קײן אמתע פֿרוכטן. די פֿרוכט העלפֿט צו פֿאַרשפּרײטן דיִ קערנדלעך אין פֿאַרשײדענע אופֿנים: װען אַ פֿרוכט איז פֿליישיג, שײן און זיס, קומען חיות און פֿרעסן די פֿרוכט, און דורך זײער צואה קומען אַרױס די קערנדלעך. אַנדערע פֿרוכטן באַהאַפֿטן זיך צו פֿעל פֿון חיות און אַנדערע האָבן פֿליגעלעך (װי די פֿרוכטן פֿונעם מײפּל-בױם) און װערן געטראָגן פֿונעם װינט.
רוב פֿרוכט וואס מען עסט האבן א סאך וואסער, נאטירלעכן צוקער און אייזן.
פרוכט וועלכע וואקסן אויף א בוים אדער אויף דער ערד, גייען אריין אינעם סארט פון פרוכט. עס קומט מיט קערנדלעך אינדערמיט.
עס האט פארשידענע שיינע קאלירן צו ציען די אויג איר צו עסן.
פרוכט איז א נארהאפטיגער מאכל,
פרוכט איז א גוטער נאש.
און פון דעם מאכט מען גוטן קאמפאט.
אויפבוי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
א פרוכט באשטייט פון איין אדער מער זוימען ארומגענומען מיט א וואנט, דעם פעריקארפ. דער פעריקארפ האט דריי שיכטן: עקסאקארפ – אויסנווייניקער שיכט מעסאקארפ – מיטלער שיכט ענדאקארפ – אינעווייניקער שיכט
למשל, ביי פערשקעס און פלוימען איז דער הארטער קערן (וואס אנטהאלט דעם זוימען) דער ענדאקארפ, דער מעסאקארפ איז דער טייל וואס מען עסט, און דער עקסאקארפ איז דער שאלעכץ.


text:
בית הכסא פאפיר
בית הכסא פאפיר אדער אשר יצר פאפיר איז אזא סארט טישו וואס דער מענטשהייט נוצט פאר אירע באדערפענישן אפציווישן און רייניגן זיך אדער די חפצים וואס מ'באנוצט זיך דערמיט.
עס איז ווייך און ביליג איך קען מיך געהעריג רייניגען דערמיט אן זיך צו בלוטיגען.
אויף שבת איז דא ספעציעלע געשניטענע פאפיר, כאטשיג מען מעג רייסן, אבער וויבאלד להלכה טאר מען נישט רייסן ווען עס איז דא א צייכן וואס איז שוין האלב געשניטן טאר מען עס ניטש נוצן.
אמאליגע צייטן האבן ערליכע אידן אויסגענוצט ניטל נאכט צו שניידן פאפיר פאר א גאנץ יאר ווייל מ'טאר דאך סייוויסיי נישט לערנען.


text:
אנטאן דרעקסלער
אַנטאן דרעקסלער (13טן יוני 1884 - 1942) איז געווען איינער פון די גרינדער פון דער נאצי פארטיי, אין דייטשלאנד.
די נאצי פארטיי איז געגרינדעט געווארן, 1919 א יאר נאך דער ענדע פון דער ערשטער וועלט מלחמה, און לויט זיינע טענות איז פארהאן אן אפענע פארבינדונג, צווישן יידן, קאפיטאליסטן, זעלבסטשטענדיקע בויערס, וואס ווילן אונטערברענגען דאס דייטשע פאלק, און דערפאר מוז מען צוטרעטן די פיינט פון די דייטשן.
ער איז אויפגעזאגט געווארן דורך היטלער א קורצע צייט נאכדעם וואס היטלער איז געווארן א מיטגליד אין דער נאצי פארטיי.


text:
עליאט שפיצער
עליאט שפיטצער (געבוירן דעם 10טן יוני 1959) איז אן אמעריקאנער אדוואקאט, פאליטיקאנט און דער 58סטער גובערנאטאר פון ניו יארק, ער איז געווארן גאווערנאר אין יוני 2007 און ער האט רעזיגנירט מיט שאנדע אין מערץ 17. פאר דעם איז ער געווען דער ניו יארקער אטוירני דזשענעראל.
אינהאַלט
קאמפיין צו ווערן אדוואקאט גענעראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין 1994 איז ער דאס ערשטע מאל געלאפן אין דער דעמאקראטישער פריימערי פאר אדוואקאט גענעראל אין ניו יארק, זייענדיג ניי צו פאליטיק האט ער פארשפילט און אריינגעקומען דער פערטער, כאטשיג ער האט געהאט אסאך געלט פון זיין טאטן. פיר יאר שפעטער אין 1998 האט ער געווינען די פריימערי און שמאל געווינען די אלגעמיינע וואלן נאך זעקס וואכן איבערציילן.
אדוואקאט גענעראל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אלס אדוואקאט גענעראל האט שפיטצער זיך אפגעגעבן מיט אויספארשן גרויסע פירמע'ס אין וואל סטריט, דאס איז געווען נאך דעם אינטערנעט סטאק בלעזל, האט ער זיך אפגעגעבן מיט אויספארשן די פירמעס וואס האבן רעקאמאנדירט אקציעס אפילו זיי האבן געוואוסט אז עס איז פראבלעמאטיש, דאס האט אים געמאכט זייער שטארק פאפולער. שפעטער אין זיין צווייטן קאדענץ האט ער שטרענג אויסגעפארשט פירער פון גרויסע פירמעס, און ווען זיי האבן זיך נישט געוואלט אונטערווארפן און דערקעלרן שולדיג האט ער זיי שטארק באשמיצט און געלאזט ארויסרינען קלאנגען און די מעדיע אנקעגען זיי, כאטשיג אסאך מאל האט ער נישט געקענט ברענגען קלאגעס אנקעגען זיי, דאס האט אים פארשאפט אסאך שונאים.
קאמפיין פאר גובערנאטאר[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אום דעצעמבער 2004 האט ער דערקלערט אז ער וועט לויפן פאר גובערנאטאר פון ניו יארק באלד צוויי יאר פאר די וואלן, ווארשיינליך צו פארלויפן דעם וועג פון סענאטאר טשארלס שומער וואס האט אויך געפלאנט צו לויפן פאר גובערנאטאר, צום סוף איז שומער טאקע נישט געלאפן.
אום נאוועמבער 2006 האט שפיצער געווינען די אלגעמיינע וואלן מיט א היסטארישער מערהייט פון 69% אנטקעגן דעם רעפובליקאנער קעגנער דזשאן פאסא.
גובערנאטאר[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סקאנדאל און רעזיגנאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אין צענטן מערץ 2008 האט די ניו יארק טיימס געבראכן די נייעס איבער א היסטארישע סקאנדאל איבער עליאט ספיצער, וואס האט געפירט צו זיין רעזיגנאציע אלס גאווערנער און ענדע צו זיין פאליטישע קאריער.
עס איז אנטדעקט געווארן אז ספיצער איז פאר א צייט פון מער ווי צוויי יאר געווען פארמישט אין זנות אקטיוויטעטן, ווי ער האט באצאלט אסאך געלט פאר געשלעכט מיט די זינגערין אשלי אלעקסאנדרע אופרע, וואס האט געבעטן די סומע פון טויזענט דאלער א שטונדע, און מיט נאך מיידלעך זונות.
סך הכל האט ער געצאלט אכציג טויזענט דאלער פאר געשלעכט, וואס דאס איז אומלעגאל אין אמעריקע, אויסער וואס עס פאסט נישט פאר א שטאטסמאן.
אין ליכט פון דעם, און וויסנדיג אז קיינער וועט זיך נישט אננעמען פאר אים ווייל ער האט פארמאגט אסאך שונאים, און מען וועט אים ממילא אימפיטשן, האט ער רעזיגנירט אין זיבעצן אין מערץ.
אים איבערגענומען האט דייוויד פעטערסאן דער שווארצער וויצע גאווארנער.


text:
אראבער
אראבער זענען די מענטשן פון אן עטנישע גרופע וואס שטאמען פון דעם אראבישן האלב-אינזל ("ערבה" אין תנ"ך) און רעדן דעם שפראך אראביש.
אינהאַלט
די אראבישע וועלט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די אראבישע וועלט ציט זיך איבער רוב לענדער אין דעם מיטל מזרח און צפון אפריקע אויסער איראן, טערקיי, און ארץ ישראל. די אראבישע לענדער זענען אלזשיר, באכריין, עגיפטן, איראק, ירדן, קואווייט, לבנון, ליביע, מאראקא, אמאן, קאטאר, סאודי אראביע, סודאן, סיריע, טוניסיע, די פאראייניגטע אראבישע עמיראטן, און תימן. מארעטאניע ווערט אויך צומאל אריינגערעכנט.
אין צוגאב וואוינען אויך בערך צוויי מיליאן אראבער אין די אקופירטע שטחים פון מערב ברעג און עזה אין מדינת ישראל. באלד איין מיליאן אראבער וואוינען אויך אין מדינת ישראל זעלבסט. אראבער האבן זיך אויך געצויגן צו פילע ערטער אויפ'ן וועלט.
אראבער זענען א פארשידנארטיג פאלק, אבער עס זענען דא עטליכע עלעמענטן וואס טוען זיי פאראייניגן. דער וויכטיגסטער פון זיי זענען די איסלאמישע גלויבן און דער אראבישער שפראך, און דער קולטור און היסטאריע וואס איז מיט זיי פארבונדן.
רעליגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס גרעסטע טייל פון אראבער זענען מוסלמענער. עס זענען אויך דא פיל קריסטליכע אראבער, ספעציעל אין לבנון, סיריע, מצרים, און די פאלעסטינער שטחים.
איסלאם האט זיך געפונדן אין דעם אראבישן האלב-אינזל אין דעם 6טן יאר-הונדערט. עס האט זיך שנעל פארשפרייט איבער א גרויס חלק פון אזיע און אפריקע, און דערפאר זענען היינט דא פיל מוסלמענער וואס זענען נישט אין דער אראבישער וועלט.
איסלאם, אראביש און נישט-אראביש, האט צוויי טיילן: סוני און שוע. סוני איסלאם איז דער גרעסערער טייל, און מערסטנס אראבער זענען סוני, אבער אין געציילטע לענדער זענען שוע דער רוב, הויפטזעכליך איראק און באחריין.
אוראלטע צייטן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביז דאס איסלאם איז געקומען, זענען מערסטע אראבער געווען פאליטעאיסטן. עטלעכע שבטים פון אראבער אונטער דעם חאמירן קענגירייך האבן זיך מגייר געווען צו יידישקייט, אדער האבן אנגענומען די קריסטלעכע רעליגיע.
די אראבישע שפראך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אראביש באלאנגט צו דער פאמיליע פון סעמיטישע שפראכן, אינאיינעם מיט לשון הקודש/העברעאיש, און אראמיש. דער אראבישער שפראך האט 28 אותיות, און זיי ווערן געשריבן פון רעכטס צו לינקס.
אראביש האט זיך אנטוויקטלט צווישן די בעדואינער אין די מדבריות פון אראביע. איר געוויקס איז געהאלפן געווארן דורך די טראדיציע פון פאעזיע וואס איז געווען גאר פארגעשריטן אין איר מונדליכע פארעם פאר מען האט עס אפגעשריבן. מיט'ן אנקום פון איסלאם איז דער קוראן געווארן דער מאדעל פון אראבישע שפראך.
היסטאריע און ציוויליזאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער נאמען אראבער זיך צו באציען צו די נאמאדן און קעמל פירער פון צפון אראביע ווערט שוין געפונען אין שרייבונגען פון באלד דריי טויזנט יאר צוריק. שפעטער איז דער טערמין באנוצט געווארן פאר אלע איינוואוינער פון דעם אראבישן האלב-אינזל.
אראבער זענען דאן געווען א געזעלשאפט פון שבטים. זיי זענען געווען גרופירט לויט זייער משפחה און יחוס, און האבן זיך מתייחס געווען צו אן איינציגער אפשטאם. די אראבישע געזעלשאפט איז אבער געווען צעשפלינטערט אדאנק די גאר שווערע אומשטענדן פון וואוינען אין מדבריות, און דערפאר זענען אפט געווען געשלעגן צווישן שבטים און בתי-אב. עס האט זיך נישט באוויזן קיין שום אראבישער מדינה ביזן אנקום פון איסלאם.
אראבישע אויפטוען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איסלאמישע ציוויליזאציע, אראבישע און נישט-אראבישע, האט געבליט אין די תקופה פון די אבאסיד קאליפס, וועלכע האבן געהערשט איבער די גאנצע איסלאמישע וועלט פון זייער הויפט-שטאט אין באגדאד אין די יארן 750 ביז 1258. אין די אויפטוען פון די איסלאמישע ציוויליזאציע ווערט אריינגערעכנט פאראויס שריטן אין ליטעראטור, פילאסאפיע, און מעדיצין. גריכישע פילאסאפיע ווי די ווערק פון פלאטו און אריסטו זענען געווען איבערגעזעצט אין אראביש. איסלאמישע מעדיצינישע שרייבונגען זענען גענוצט געווארן אין אייראפע ביז די יארן 1600.
אראבישע חכמים האבן אויך געמאכט גרויסע פארשריטן אין מאטעמאטיק. די נומערן וואס מיר נוצען היינט רופען זיך "אראבישע נומערן" דערפאר ווס זיי זענען געווארן אנטוויקלט דורך די אראבער און מוסלמענער. אויך דער אפטיילונג פון מאטעמאטיק "אלגעברא" איז אן אראבישער ערפינדונג, און קומט פונ'ם אראבישן ווארט "אל-דזאבר".
אראבישע אונטערגאנג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביי איר הויכפונקט איז די אראבישע וועלט געווען די מערסטע פארגעשריטענע ציוויליזאציע אויפ'ן וועלט. זיי האבן פארמאגט אומגעהויערע רייכטומס, און זיי האבן אנגעפירט דעם גאנצן מסחר צווישן אזיע און אייראפע. אירע שפעטערדיגע הערשער זענען געווארן די אוטומען טערקן און מיט די אונטערגאנג פון דער אטאמאנישער אימפעריע אין די יארן פון 1800, האט מיט זיי אנגעהויבן אונטערגיין די בליאונג פון די אראבישע און איסלאמישע קולטור.
פילע אראבישע לענדער זענען דאן געקומען אונטער די הארשאפט פון אייראפעישע מאכטן. ביי די ענדע פון דער ערשטער וועלט מלחמה איז די אטאמאנישע אימפעריע צעפאלן, און אלע אראבישע לענדער זענען געווען אונטער אייראפעאישע הערשאפט.
די פראגע פון פאלעסטינע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דורכאויס די ערשטע וועלט קריג האבן די בריטישע צוגעזאגט פאר אראבישע פאלקס-פירער אז פאלעסטינע וועט ווערן אריינגערעכנט אין די שטחים וואס וועל איבערגיין צו די אראבער פאר זעלבסטשטענדיגקייט. די בריטישע האבן דערנאך צוגעזאגט פאלעסטינע פאר די פירער פון די ציונות באוועגונג. דער היסטאריע פון דעם אראבישן-ישראלישן געשלעג ליגט אין די קעגנזייטיגע צוזאגן, ווי אויך די אראבישע קעגנערשאפט צו א אידישע מדינה אין דעם ראיאן.
אראבישע באציאונגען מיט אידן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דורכאויס היסטאריע האבן אידן געהאט געמישטע באציאונגען מיט די אראבישע קעניגרייכן, און געוויסע פעלער זענען זיי באהאנדלט געווארן ווי צווייטע קלאס בירגער און אונטערדרוקט. מוסולמענישע היסטאריקער געבן איבער אז דער נביא מוחמד זעלבסט האט באפוילן זיינע נאכפאלגער נישט צו טשעפן די אידן, מיט דער האפענונג אז די אידן וועלן טוישן צו דעם מוסלומענישן גלויבן, למעשה האבן אבער די מוסולמענער געפירט גרויסע מלחמות מיט די יידן אינעם אראבישן האלבאינזל, און די וואס האבן זיך נישט געשמד'ט צו איסלאם האבן זיי אויסגעהרגעט. שפעטער אין די שפעטע 1800 יארן האבן אידן - בעיקר ספרדישע - זיך שטארק ציוואקסן אין איינגעגלידערט אין פילע אראבישע לענדער ווי אידן האבן געפירט גרויסע געשעפטן און געהאט א פרידליכע באציאונג מיט די רעגירונגען.
נאך די מיטל 1940'ער יארן האט דער צושטאנד זיך דראסטיש געטוישט, כמעט אלע אראבישע לענדער זענען ממש אויסגעליידיגט געווארן פון אידן איינס נאכן אנדערן, דער פאלנער אראבער האט א וויסטע שנאה צו די אידן, קיין אידן ווערט כמעט נישט געזען פאר זייערע אויגן. די נטורי קרתא זאגן אז דאס איז א דירעקטע רעזולטאט פון דער באוועגונג פון ציוניזם, און שפעטער די גרידונג פון דעם אידישן לאנד.


text:
דזשאן מיינארד קינס
דזשאן מיינאַרד קינס (ענגליש: John Maynard Keynes; 5טן יוני 1883 - 21סטן אפריל 1946) איז געווען א בריטישער עקאנאמיסט, און דער גרינדער פון דער סיסטעם פון קינסישער עקאנאמיק. זיין שיטה אין עקאנאמיק האט ער פארגעשטעלט אין זיין בוך "די אלגעמיינע טעאריע פון באשעפטיקונג, פראצענט און געלט" אין 1935, וואס ער האט געשריבן נאך דעם אלוועלטלעכן עקאנאמישן קריזיס וואס האט אויסגעבראכן אין 1929. ער איז געווען פון די פיאנערן פון מאקראעקאנאמיק.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קינס איז געבוירן אין קעמברידזש, דאס עלטסטע קינד פון זיין פאטער, דזשאן נעוויל קינס, א לעקטאר אין עקאנאמיק אין דעם אוניווערסיטעט פון קעמברידזש, און זיין מוטער, פלארענס עדא ברוין.
אין 1902 האט קינס אנגעהויבן שטודירן אין קעמברידזש, צוערשט מאטעמאטיק און דערנאך עקאנאמיק. ער האט באקומען א ב. א. דיפלאם אין 1905. אין 1925 האט ער געהייראט די רוסישע באלערינע, לידיא לאקאפאווע.
אין 1942 האט מען באשטימט קינס א באראן; ער האט גענומען דעם טיטל "באראן קינס".


text:
האנגול
האַנגול (한글 אין דרום קארעע, אדער 조선글 "טשאסנגול" אין צפון קארעע) איז דער אלפאבעט פון קארעיש. עס איז די אפיציעלע שריפט פון דרום קארעע און צפון קארעע. האנגול איז אן אמתער אלפאבעט מיט 24 אותיות. מען שרייבט די אותיות אין בלאקן פון טראַפֿן. יעדער בלאק האט פון צוויי ביז פיר אותיות; כאטש איין אות אין א בלאק מוז זיין איינער פון די 10 וואקאלן און איינער מוז זיין איינער פון די 14 קאנסאנאנטן. די בלאקן קען שרייבן אדער פון לינקס אויף רעכטס אדער פון ארויף אראפ.
די האנגול שריפט האט ערפינדן דער מלך סעדזשאנג דער גרויסער אין 1443.
די צען וואקאלן זענען:
די פערצן קאנסאנאנטן זענען:
*מען רעדט נישט אויס ㅇ ווען ער הייבט אן א טראף.


text:
ביזאנטישע אימפעריע
די ביזאנטישע אימפעריע אדער מזרח רוימישע אימפעריע איז געווען דער המשך פון דער רוימישער אימפעריע אין דעם מיטל אלטער, מיט איר הויפטשטאט אין קושטא, און געהערשט דורך די ביזאנטישע קייסארים. די אימפעריע האט אויפגעהיטן רוימישע לעגאלע טראדיציעס, אבער א דאנק איר העלעניזאציע (ספעציעל אין די שפעטער תקופות),[1] איז זי געווארן באקאנט צו טייל פון אירע בני-דור ווי די אימפעריע פון די גריכן.[2] אין דער איסלאמישער וועלט איז די אימפעריע געווען באוואוסט מיטן נאמען אראביש: روم (רום "רוים").[3] דער נאמען "ביזאנטישע אימפעריע" שטאמט פון נאך די טעג פון דער אימפעריע; די היסטאריקער אין די 16טער–19טער יארהונדערטער האבן פאפולעריזירט דעם נאמען. במשך א טויזנט יאר איז די אימפעריע געבליבן איינער פון די מעכטיקסטע עקאנאמישע, קולטורעלע און מיליטערישע כוחות אין אייראפע, טראץ טעריטארישע פארלוסטן ווערנט די רוימישע-פערזישע אין די ביזאנטישע-אראבישע מלחמות. נאכן 12טן יארהונדערט , האט די אימפעריע געגליטשט אין א לאנגער אפשוואכונג, מיט די ביזאנטישע-אטאמאנישע מלחמות וואס האבן קולמינירט מיט דער איינפאלונג פון קושטא און די איבעריגע טעריטאריעס צו די מוסולמענישע אטאמאנישע טערקן אין דעם 15טן יארהונדערט.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Ahrweiler & Laiou (1998), 3
* Davies (1996), 245
* Moravcsik (1970), 11–12
* Lapidge (1998), 79
* Winnifrith–Murray (1983), 113
* Gross (1999), 45
- ↑ "Imperium Graecorum," "Graecia," "Yunastan," etc. Other, more neutral Western designations were "the empire of Constantinople" (imperium Constantinopolitanum) and "the empire of Romania" (imperium Romaniae).
- ↑ Tarasov (2004), 121


text:
דריידל
א דריידל (וועסט-יידיש: טרענדל) איז א טראדיציאנעל שפיל פון חנוכה וואס לויט דער יידישער טראדיציע האבן זיך די קינדער געשפילט אין די צייטן פון די יונים ווען זיי האבן נישט געלאזט לערנען תורה און מען האט געמוזט לערנען באהאלטענערהייט און ווען די יונים זענען געקומען האבן זיי זיך געמאכט ווי זיי שפילען דריידל.
א דריידל איז א קעסטל פון פיר זייטן אין עס ווערט שיף פון אונטען און עס האט אן אנכאפער פון אויבן און אויף די פיר זייטן שטיייען די פיר אותיות - נ - ג - ה - ש - די אפטייטש איז נישטס (גארנישט) - גוט (אדער גאנץ) - האלב - שלעכט (אדער שטעל). שפעטער האט מען אויך געזאגט אז דאס איז מרמז: נס גדול הי' שם דאס מיינט א גרויסער נס איז דארט געשען דאס גייט ארויף אויף דעם נס פון דער מנורה אין די צייטן פון די חשמונאים.
דאס שפיל גייט אז יעדער לייגט אריין געלט אין דער באנק און מען דרייט דאס דריידל פון אויבן און מען לאזט עס דרייען ביז עס פאלט אראפ אויף איינעם פון די אותיות אדער קען מען דאס אפשטעלן אינמיטן דרייען. און די פיר אותיות פרעזענטירן דאס שפיל. ביי נאך א גירסה נון מיינט נעם אז דו קענסט נעמן די גאנצע באנק, גימל מיינט געב אז דו דארפסט אריישטעלן אין באנק, היי מיינט האלב אז דו קענסט נעמן א האלבע באנק, שין מיינט שטעלן אז יעדער מוז אריינשטעלן אין דער באנק איז דו קענסט איבערגיין מיטן דריידל ביז דריי מאל.
דער מנהג צו שפילן דריידל אין חנוכה ווערט געברענגט אין ספרים, אויך די חסידישע רבי'ס האבן געשפילט דערין, עס ווערט דערמאנט אין ספר בני יששכר , און אין ספר שיחות הר"ן סימן מ'.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מעטאפיזיק פונעם דריידל, פארווערטס, חנוכה תשס"ח.


text:
באיער
באַיער אקציעס געזעלשאפט איז א דייטשע כעמיקאליע און אפטייקעריי פירמע געגרינדעט אין בארמען, דייטשלאנד אין 1863. היינט איז זי הויפטקווארטירט אין לעווערקוסן, נארד ריין-וועסטפאליע, דייטשלאנד. זי איז באוואוסט פאר איר ארגינעלער מארקע פון אספירין. באיער איז די דריטע גרעסטע פֿארמאצעווטיקאלע פירמע אין דער וועלט.
היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
באיער איז געגרינדער אין בארמען (היינט א טייל פון וואופערטאל), דייטשלאנד אין 1863 דורך פרידריך באיער און זיין שותף, יאהאַן פרידריך וועסקאט.
באיער'ס ערשטער הויפט פראדוקט איז געווען אַצעטלסאַליצילישער זויער (ווער דער פראנצויזישער כעמיקער שארל פרעדעריק גערהארט האט ערשט אנטדעקט אין 1853), א מאדיפיצירונג פון סאַליצילישער זויער אדער סאליצין, א פאלקס-רפואה וואס מען טרעפט אין דער קארע פונעם ווערבע בוים.


text:
ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט
די ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט פון אלבערט איינשטיין איז געבויט אויף דער טעאריע פון רעלאטיוויטעט פון גאלילעא לויט וואס באוועגונג איז אלעמאל רעלאטיוו. איינשטיין האט געענדערט די טעאריע פון גאלילעא בעיקר ביי הויכע גיכן. אריינגעבויט אין דער טעריע איז אז ליכט פארט שטענדיג מיט דעם זעלבן גיך, נישט קיין אונטערשיט ווי גיך פארט דער מענטש וואס טוט אים מעסטן. מען האט דאס באשטעטיגט אין דעם באוואוסטן עקספערימענט פון מיכאלסאן-מארלי.
איינער פון די קאנסעקווענצן פון דער טעאריע איז אז זאכן ווערן קירצער וואס גיכער זיי גייען. דאס טוט מען באמערקן נאר ביי גאר הויכע גיכן.
איינשטיין האט אויפגעטון אז צייט און פלאץ זענען פארבינדן איינס מיט אנאנד. און אז צייט איז רעלאטיוו, דאס מיינט אז עס קען לויפן שנעלער אדער שטייטער ווי די צייט אויף א צוייטן פלאץ. לויט דער טעאריע קומט אויס אז צייט לויפט שטייטער פאר אוביעקטן וואס רירן זיך מיט א גרויסע שנעלקייט, רעלאטיוו צו אביעקטן וואס רירן זיך שטייטער.
א קאנסעקווענץ פון דער טעאריע איז אז מאס איז רעלאטיוו צו ענערגיע E=mc², און די מאטריאל קען פארוואנדלט ווערן צו ענערגיע צ. ב. נוקלעארע ענערגיע פון אוראניום אדער די זון שטראלן.
דער צווילינג משל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לויט איינשטיין'ס טעאריע קען אויסקומען דער פאלגנדער משל מיט די צווילינג: אויב צוויי ברודער ווערן געבוירן אויף דער וועלט אין דער זעלבער צייט. לאמיר זיי רופן ראובן און שמעון. איין טאג פליט ראובן ארויף מיט א ראקעט וואס פארט גאר שנעל (קרוב צו דער גיך פון ליכט). פאר ראובן שפירט עס ווי ער פליט פאר אפאר סעקונדעס, און זיין זייגער ווייזט אויך אזוי. ווען ראובן קומט צוריק אראפ, טרעפט ער שמעון אן אלטן מענטש, און שמעון זאגט אים אז ער האט געווארט פאר אים פופציג יאר. וויבאלט ראובן איז געפארן גאר שנעל, איז צייט פאר אים געגאנגען אסאך שטייטער ווי די צייט פון שמעון וואס איז נישט געפארן אזוי שנעל.
נאסא'ס פראבע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאסא האט אויספרובירט איינשטיין'ס טעאריע מיט צוויי אטאמישע זייגערס וואס מען האט אנגעשטעלט אויף גענוי דער זעלבער צייט. איין זייגער האט מען ארויפגעשיקט מיט א ראקעט וואס איז געפארן זייער שנעל (אבער נישט גענוג שנעל אז דער חילוק אין צייט זאל קענען באמערקט ווערן דורך מענטשן). ווען מען האט צוריק אראפגעברענגט דעם זייגער און אים פארגלייכט מיט דעם אנדערן האט מען געזען אז ער איז טאקע אנדערש מיט א חלק פון א סעקונדע, גענוי וויפיל עס וואלט געדארפט זיין לויט דער טעאריע פאר דער שנעלקייט מיט וואס דער ראקעט איז געפארן.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
לאטעריע
א לאטעריע (אדער לאטא) איז א פאפולערע פאָרעם פון אזארטשפיל וועלכע ווערט געווענליך אדמיניסטרירט דורך א רעגירונג מיט שטרענגע רעגולאציעס.
לאטעריעס זענען היינט פארשפרייט אין רוב גרויסע שטעט און מאסן מענטשן קויפן דאס מיט'ן בלויזן האפענונג אז זיי וועלן אפשר אויך געווינען איין טאג. אבער אנדערש ווי געמבל האבן די לאקאלע רעגירונגען אויפגעצויגן די לאטעריע שפילן אלס די איינציגסטע נישט געמבל געלט שפיל וועלכע איז הונדערט פראצענט לעגאל אויף סיי וועלכע וועג איר ווילט דאס שפּילן.
אין די פאראייניגטע שטאטן זענען פאראן לאטעריעס אין 38 שטעט און אויך אין די דיסטריקט אוו קאלאמביע. רוב פון די שטעט האבן עטליכע ערליי לאטעריע שפילן, אריינגערעכנט אזעלכע וועלכע מען קען געווינען אויפ'ן פלאץ, טעגליכע שפילן, וועכנטליכע שפילן, און ספעציעלע שפילן. אין יעדע פון די שפילן דארף דער שפילער אויסוועלן א געוויסע צאל נומערן וועלכע קענען זיין צווישן דריי ביז זיבן נומערן. די אלע לאטא שפילן ווערן אנדערש געשפילט און טייל דערפון ארבעטן עלעקטראניש. דער גרעסטער לאטא איז שטענדיג די וועלכע רופט זיך אונטער די נאמען לאטא און באשטייט פון זעקס נומערן וועלכע ווערט אויסגעקליבן דורך א ספעציעלע מאשין וועלכע אנטהאלט קליינע באליס (טאבעס) מיט אלע נומערן, געווענליך צווישן איינס און פופציג.
אין אמעריקע איז איינגעפירט אז א לאטעריע געווינער צאלט אראפ די גרעסטע צאל שטייערן וואס א מענטש קען נאר צאלן און עס איז שטארק געוואנדן לויט וויפיל דער געווינער נעמט אויף איינמאל. אויף רוב לאטעריעס וועט געווענליך שטיין אויפגעשריבן וויפיל די אזויגערופענע "לאמפ סום קעש" וועט באטרעפן אויב איר ווילט נעמען די גאנצע אויפאיינמאל. אין די קומענדיגע שורות וועלן מיר באטראכטן וואו דאס געלט גייט און פארוואס א לאטעריע געווינער באצאלט אזעלכע נומערן. מיר וועלן אויך באטראכטן די לאטעריע מאשינען וועלכע געבן ארויס די געווינער נומערן, און וויפיל געלט איר קענט זיך רעכענען אהיימצונעמען אויב איר זענט דער גליקליכער געווינער.
לאטעריע געווינסן קענען זיין אין די גאר הויכע מיליאנען ספעציעל אין די מעגא שפילן אין וועלכע עטליכע שטעט שפילן אינאיינעם. עס זענען שוין געווען עטליכע רעקארד געווינסן און דער גרעסטער געווינס איז געווען אין דעצעמבער 02' ווען א 56 יעריגער מאן פון וועסט ווירדזשיניע האט געוואונען 314.9$ מיליאן דאלאר אין די פאוערבאל לאטעריע. פארגאנגענע וואך האט א 49 יעריגער אימיגראנט פון קאלאמביע געווינען ניו יארק'ס רעקארד געווינס פון 149$ מיליאן דאלאר.
אינהאַלט
וואס זענען די שאנסן?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע פראגע וואס יעדער פרעגט זיך שטענדיג אליינס איז וואס זענען די שאנסן צו געווינען? רוב לאטעריעס באשטייען פון פופציג נומערן פון וועלכע מען דארף אויסוועלן 6 נומערן. אויב אייערע זעקס נומערן שטימען מיט די זעקס נומערן וועלכע פאלן ארויס פון די לאטעריע מאשין, נישט קיין אונטערשייד אויף וועלכע סדר, זענט איר דער גליקליכער געווינער.
וויבאלד די לאטעריע באשטייט פון זעקס נומערן איז די שאנסן צו געווינען זייער קליין לויט'ן פאלגנדיגן חשבון:
ווען אלע 6 נומערן זענען נאך נישט אויסגעצויגן געווארן דארף מען צוטרעפן נאר איינע פון פופציג נומערן צו קענען געווינען איין נומער, וואס מיינט אז די שאנסן זענען 8.33. יעצט איינמאל די ערשטע נומער איז שוין צוגעטראפן בלייבט נאר איבער 49 נומערן צו ערוועלן פאר די צווייטע נומער, אבער די שאנסן ווערן קלענער ווייל יעצט האט איר נאר פינעף נומערן פאר א שאנס צו טרעפן די איין נומער. אזוי גייט עס ווייטער און ווייטער מיט יעדע נומער און ביים לעצטן נומער בלייבט איבער 45 נומערן און מען דארף צוטרעפן מיט איינס וואס מאכט די שאנסן גאר קליין. ווען מען רעכנט אלעס צוזאמען קומט אויס אז די שאנס צו געווינען א לאטעריע פון 6 נומערן איז איינס פון 15,890,700.
געוויסע שטעט האבן געטוישט די שאנסן צו געווינען און דאס געמאכט שווערער ווייל אויב איינער האט געווינען יעדע שפיל איז קיינמאל נישט געווען קיין שאנסן אז די לאטעריע פרייז זאל ארויפגיין און די שפיל איז שוין נמאס געווארן און ווייניגער מענטשן האבן דאס געקויפט. דער פאקט האט געוויזן אז גרעסערע געווינס פרייזן ציען מער קונדן כאטש די שאנסן צו געווינען ווערט נאר קלענער ווי מער מענטשן עס קויפן דאס, ווייל אפילו איר טרעפט יא צו אלע זעקס נומערן איז פארהאן זייער גרויסע שאנסן אז נאך מענטשן זאלן אויך האבן די זעלבע נומערן און איר וועט זיך מוזן טיילן מיטן געווינס.
טייל שטעט האבן געהויבן די פרייז פון א טיקעט און מיט דעם געהויבן די געווינער פרייז וואס דאס האט אויטאמאטיש געברענגט מער קונדן ווייל די געווינס איז גרעסער. אנדערע שטעט האבן צוגעשטעלט נאך א נומער צו 51 נומערן און אזוי פארמינערט די שאנסן צו געווינען מיט נאך דריי מיליאן וואס דאס האט אנגעהויבן געבן מער שאנסן אז די געווינס זאל ארויפגיין נאכדעם וואס קיינער האט נישט געווינען. אין געוויסע לאטעריעס דארף מען צוטרעפן זיבן נומערן צו קענען געווינען. יענע לאטעריע שפילן גייען כסדר ארויף מיט גרויסע נומערן ווייל עס איז פארהאן זייער ווייניג שאנסן אז אינער זאל געווינען. ווען די געווינס גייט ארויף וועלן דאס מער מענטשן קויפן און דעמאלט איז שוין יא פארהאן שאנסן אז איינער וועט געווינען.
עס איז וויכטיג צו פארשטיין אז יעדע לאטעריע האט א געוויסע צאל וועגן ווי אזוי מען קען אויסשטעלן די 50 נומערן און ווי מער מענטשן עס קויפן דאס אלס מער שאנסן איז פארהאן אז איינער וועט געווינען. רוב מענטשן לאזן די קאמפיוטער אויסוועלן די נומערן און א גרויסע טייל קלויבן זיך אליינס אויס די נומערן לויט זייער געשמאק. טייל מענטשן זענען איינגערעדט אז געוויסע נומערן געווינען מער ווי די אנדערע, און זיי קלויבן אויס יענע נומערן. אנדערע מענטשן האבן זיך זייערע נומערן וועלכע זיי נוצן שטענדיג וועלכע איז באקאנט געווארן אלס גליקליכע נומערן. זייער אסאך מאל הערט מען אז מער ווי איינער האט געווינען די לאטעריע, ספעציעל ביי גרויסע לאטעריע שפילן ווען מער מענטשן קויפן די לאטעריע און וויבאלד מער מענטשן קויפן עס וויפיל וועגן די זעקס נומערן קענען אויסגעשטעלט ווערן קומט זייער אסאך מאל אויס אז דער קאמפיוטער וועלט אויס מער ווי איינמאל די זעלבע נומער.
אין די לעצטע יארן האבן עטליכע שטעט אינאיינעם געגרינדעט די פאוערבאל לאטעריע שפיל צו געבן א געלעגנהייט פאר מענטשן צו געווינען גרויסע סכומים. די פאוערבאל שפיל ווערט געקויפט דורך א רעקארד צאל מענטשן אבער פונדעסטוועגן איז פאראן ווייניג שאנסן דאס צו געווינען און עס גייט כסדר ארויף נאך העכער דעגרייכנדיג איבער הונדערט מיליאן דאלאר.
דער גרינדער פונעם שפיל האבן אויסגעארבעט דעם שפיל עס זאל האבן די ווייניגסטע שאנסן צו געווינען ווי אלע אנדערע לאטעריעס. זיי האבן געמאכט דעם סיסטעם אז דער מענטש זאל אויסקלויבן נאר פינעף נומערן אבער אויסער דעם דארף ער אויסקלויבן די פאוערבאל נומער (איינס פון 36) וועלכע מוז דוקא זיין די נומער וואס געווינט, אנדערש ווי אלע אנדערע לאטעריעס אין וועלכע די באנוס נומער קען זיין איינע פון די זעקס נומערן אינעם שפיל.
מיט דעם געדאנק זענען די שאנסן צו געווינען א פאוערבאל לאטעריע נאר איינס פון 76,275,360. די שטעט מאכן גרויס געלט פון די לאטעריע שפילן און זיי נוצן דאס געלט אלס א טייל פון די בודזשעט. צום ביישפיל אין ניו יארק איז די פארגאנגענעם יאר פארקויפט געווארן לאטעריעס פאר די ווערד פון 5.4 ביליאן דאלאר פון וועלכע 57 פראצענט פון די געלט איז געגאנגען צו געווינער און ארום 33 פראצענט איז גענוצט געווארן פאר די ערציאונג'ס אפטיילונג אין די רעגירונג. דאס איבעריגע גייט פאר די קאסטן צו אפערירן די לאטעריע שפיל.
וואס באקומט מען?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איינער וואס געווינט א צען מיליאן דאלאר'דיגן לאטעריע וועט איר באקומען נישט מער ווי 2.5 מיליאן. ניו יארק סטעיט איז באקאנט אלס די קאמפליצירסטע לאטעריע שפיל מיט די אינטערעסאנטסטע אויסצאלונג. ווען איר קויפט א לאטעריע טיקעט אין ניו יארק דארפט איר אויסוועלן אויב איר ווילט דאס געלט צעטיילט אויף א צירקע פון יארן אדער דאס גאנצע אויפאיינמאל. איינמאל די לאטעריע איז אין מאשין קענט איר מער נישט צוריקציען אייער מיינונג.
וואו די געלט גייט: אויב איר וועלט אויס צו באקומען דאס געלט צעטיילט צו א צאל יארן וועט איר באקומען דאס געלט צעטיילט אין 26 יאר וועלכע וועט צוזאמען אויסקומען די סומע וויפיל איר האט ריכטיג געווינען. דער ערשטער טשעק קומט אן צוויי וואכן נאכ'ן געווינען און וועט באטרעפן 2.5 פראצענט פון די סך הכל. דעם קומענדיגן יאר וועט אנקומען דעם צווייטן טשעק וועלכע וועט זיין 2.7 פראצענט פון די סך הכל און אזוי גייט עס מער און מער מיט א צענטל פון א פראצענט יעדעס יאר ביז דעם לעצטן טשעק קומט אן און באטרעפט פינעף פראצענט פון די סך הכל.
די לאטעריע פירמע גיבט אבער נישט אויס דאס גאנצע געלט נאר לייגט אריין א געוויסע סומע פון דאס געלט אין באנדס און דארט וואקסט עס גענוג צו באצאלן אלע געלטער ביז'ן ענדע. יעדעס מאל איינער געווינט דאס געלט צעטיילט וועט די ניו יארק לאטא נעמען אפשאצונגען פון עטליכע אינוועסטירער פירמעס און וועט אויסוועלן דער וואס גיט דער ביליגסטער פרייז. רוב פון אזעלכע געווינסן האט אפגעקאסט די לאטעריע פירמע נאר האלב פון די סך הכל וויפיל עס האט אויסגעצאלט אין די 26 יאר.
ווען איינער וועלט אויס צו געווינען די גאנצע אויפאיינמאל וועט ער באקומען די זעלבע סכום געלט וויפיל עס וואלט געקאסט פאר די לאטא פירמע צו קויפן די באנדס פאר די סך הכל. פאר די ניו יארק לאטא איז נישט קיין אונטערשייד וואס מען וועלט זיך אויס, ווייל אין יעדע פאל וועלן זיי צאלן די זעלבע סכום געלט וועלכע איז בערך האלב פון וויפיל די געווינס איז באמת.
ארום אכציג פראצענט מענטשן וואס קויפן לאטעריעס וועלן אויס די לאמפ סום קעש געווינס וויבאלד דער שכל זאגט אז מען קען פארדינען אינעם מארקעט מער ווי די פינעף פראצענט וויפיל די באנדס פארזיכערן. אין פאקט וועט א מענטש פארדינען דורכשניטלעך צווישן זיבן און 10 פראצענט ווען ער לייגט אריין דאס געלט אין פארזיכערטע מיוטשעל פאנדס. טייל לאטעריע געווינער האבן פארדינט צענדליגער מאל זייער געווינס ווען זיי האבן אריינגעשטעלט טייל פון דאס געלט אין די סטאק מארקעט, אבער דארט איז שוין פארהאן א גרעסערע איינשטעל וועלכע רוב מענטשן וואלטן נישט אויסגעקליבן אלס די ריכטיגע פלאץ צו אינוועסטירן.
דאס געזעץ זאגט אז איינער וואס געווינט א לאטעריע מוז צאלן 28 פראצענט שטייערן און אויב ער געווינט גרעסערע געלטער מוז ער צאלן 39.6 פראצענט וועלכע איז די גרעסטע שטייער וואס א מענטש קען נאר צאלן. אויף די שטייערן נעמען די לאקאלע און פעדעראלע רעגירונג אראפ זייערע געהעריגע שטייערן און דער געווינער בלייבט איבער מיט ווייניגער ווי האלב פון זיין פארדינסט. אין אונזער ביישפיל אז איינער האט געווינען צען מיליאן דאלאר וועט ער נאר באקומען פינעף מיליאן פון די לאטא און נאך אלע שטייערן וועט ער בלייבן מיט בלויז 2.5 מיליאן.
דער גרעסטער געווינער, ענדרו ווייטטעקער, פון וועסט ווירדזשיניע וועלכע האט געווינען 314.9$ מיליאן דאלאר האט נאר באקומען 113$ מיליאן וועלכע איז פיל ווייניגער ווי האלב פון די נומער. אנדערע לענדער האבן נישט די געזעצן און ווען איינער געווינט אפילו הונדערט מיליאן דאלאר וועט ער נישט צאלן קיין איין דאלאר אין שטייער. נאכמער זיין פארדינסט וועט אפילו נישט אריינגערעכנט ווערן אין זיין יערליכע טעקס ריטורן און ער וועט ווייטער באקומען זיינע בענעפיטן ווי בעפאר. אבער פארדעם אליינס לוינט זיך נאכנישט צו וואוינען אריבער די גרעניץ ווייל שטייערן אין אמעריקע זענען די ביליגסטע פון די גאנצע וועלט און פאר א מעגליכע לאטעריע געווינס זענען די אנדערע נאך נישט בעסער. וואס איר קענט יא טאן איז קויפן לאטעריעס פון אנדערע לענדער. אויב איר געווינט וועט איר באקומען דאס גאנצע געלט אבער איר וועט נאך אלץ דארפן לעגאל צאלן אלע שטייערן וואס א לאטעריע געווינער באצאלט.
די געווינער וואס באקומען דאס געלט צעטיילט צו 26 יאר צאלן פיל ווייניגער שטייערן ווייל זיי באקומען נישט אזויפיל געלט אויפאיינמאל און די שטייערן ווערן אראפגענומען פון יעדע טשעק באזונדער. אבער ווי געזאגט לוינט זיך נאך אלץ נישט צו נעמען דאס געלט צעטיילט ווייל איר קענט פארדינען פיל מער אויב איר אינוועסטירט דאס געלט אויף די ריכטיגע פלעצער.
די לאטעריע מאשינען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פאראן צוויי ערליי לאטעריע מאשינען וואס געבן ארויס די באליס וועלכע אנטהאלטן די געווינער נומערן. די ערשטע איז נישט אנדערש ווי א מיקסער וועלכע דרייט אלע באליס און פון די כוח פון גראוויטי פאלן זיי ארויס צו א דינע רער. די אנדערע איז א מאשין אין וועלכע מען לייגט אריין באליס וועלכע זענען ליידיג פון אינעווייניג. ווען מען צינדט עס אן, בלאזט אריין לופט און עס קוקט אויס ווי א פאפקארן מאשין. אויבן אויפ'ן מאשין איז פאראן א רער אין וועלכע די באליס וועלכע דעגרייכן דארט פליען אריין און עס שליסט זיך איינמאל די באשטימטע צאל נומערן זענען שוין ארויסגעקומען. רוב לאטעריע פירמעס נוצן די לופט מאשין וועלכע האט זיך ארויסגעשטעלט צו זיין בעסער און אויך מער פארזיכערט. ביידע מאשינען זענען דורכזיכטיג פון אלע זייטן און אפילו די רערן זענען דורכזיכטיג כדי די מענטשן זאלן קענען מיטהאלטן יעדע טריט פון דעם פראצעדור. יעדע לאטעריע אויסציאונג ווערט אויפגעשפילט אויף טעלעוויזיע וועלכע טויזענטער מענטשן באטראכטן און איבערצייגן זיך די פשוטע פראצעדור.
טייל לאטעריע פירמעס האבן מערערע זיכערהייטן קעגן שווינדלערייען וועלכע זענען שוין פארגעקומען אין די פארגאנגענהייט. אין ניו יארק פארלאנגט דאס געזעץ אז עס זאל זיין עטליכע זעק מיט אלע באליס און הארט בעפאר מען ברענגט ארויס די באליס וועלט מען אויס איינע פון זיי דורך א גורל. אויך וועגט מען אפ די באליס בעפאר און נאך די אויסציאונג צו מאכן זיכער אז קיינער האט נישט אריינגעלייגט אנדערע באליס וועלכע זענען גרינגער און וואלטן שנעלער ארויסגעפלויגן (אזא שווינדל איז פארגעקומען אין פענסילוועניע אין 980' ווען די לאטעריע מיטארבייטער האבן אריינגעגאסן עפעס א פליסיקייט אין אלע באליס אויסער די דריי געווינער נומער וועלכע זיי האבן פון פאראויס געקויפט. ווען די מאשין האט אנגעהויבן צו בלאזן זענען אלע אנדערע באליס געווען צו שווער צו קענען דעגרייכן די אויבערשטע רער און נאר די אומבארירטע באליס זענען ארויסגעפלויגן און זיי האבן געוואונען 1.8 מיליאן דאלאר). אלע לאטעריע פירמעס האלטן פארשפארט די מאשינען אין אייזערנע סעיפס און עפענען דאס מינוטן בעפאר די אויסציאונג. און אין געוויסע שטעט ווערט די גאנצע אויסציאונג אבזערווירט דורך א פאליציי אפיציר וועלכע טוישט זיך יעדעס מאל אויף א צומישטן סדר.
וועלכע לאטעריעס זענען די בעסטע?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער פאקט ווייזט אז די מערסטע געווינסן זענען געווען ביי שטאטישע וועכענטליכע (אדער צוויי מאל א וואך) לאטעריעס וועלכע ווערן געשפילט אין איבער הונדערט לענדער ארום די וועלט און בעיקר אין נארט אמעריקע וואו 38 שטעט אין אמעריקע האבן זייערע אייגענע לאטעריעס, יעדע פראווינץ אין קאנאדע, מעקסיקא, קאלאמביע, פארטע ריקא, און די יו-עס ווירדזשין אינזלען. די סארט לאטעריע סיסטעם איז אויסגעשטעלט צו געווינען און ביי יעדע אויסציאונג געווינען עטליכע מענטשן שיינע סומעס געלטער און דורכשניטליך געווינט איינער אדער עטליכע די הויפט געווינס אכציג מאל פון הונדערט.
די אינסטענט לאטעריעס וועלכע מען קען געווינען אויפ'ן פלאץ גיט ארויס דאס ווייניגסטע געווינערס ווייל די קלענסטע צאל מענטשן שפילן דאס און די לאטעריע פירמעס מאכן זיכער אז זיי זאלן מאכן גענוג געלט. דער כלל איז אז קאמפיוטערייזד לאטעריע שפילן זענען די ערגסטע ווייל דארט האט די לאטעריע פירמע די פולע קאנטראל אויף די געווינערס און זוכט ארויסצונעמען ווי מער געלט. דער קאמפיוטער מאכט זיכער אז מענטשן זאלן כסדר געווינען קליינע סומעס געלט וואס דאס ציט דעם שפילער צו קויפן מער און מער מיט'ן האפענונג אז ער וועט אמאל געווינען. נעמט א ביישפיל די "קוויק דראו" לאטעריע שפיל אין ניו יארק וועלכע איז א פולע קאמפיוטערייזד לאטעריע סיסטעם וועלכע גיבט ארויס געווינער נומערן יעדע עטליכע מינוט. מאסן מענטשן געווינען טאקע אבער נאר מיט קליינע סכומים. א גרויסע געווינס איז דארט א זעלטענע זאך וואס מען הערט נאר אמאל אמאל.
די הויפט ארגינעלע לאטעריע שפיל פארמישט נישט קיין קאמפיוטער און די נומערן ווערן אויסגעצויגן ביושר דורך א לאטעריע מאשין פון וועלכע מיר האבן אויבן געשריבן. די אויסציאונג איז אן אויסציאונג אויך פאר די לאטעריע פירמע וועלכע קען שטארק באשטיין אז קיינער זאל נישט געווינען און די געווינס זאל ארויפגיין העכער וואס ברענגט זיי פיל מער געלט.
די בעסטע נומערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פון אזויפיל שפילן האט זיך ארויסגעשטעלט אז געוויסע נומערן האבן מער מאל געווינען און געוויסע האבן ווייניגער געווינען. דער פאקט איז באקאנט געווארן אלס די קאלטע און הייסע נומערן. עס זענען היינט אפילו פארהאן קאמפיוטער סאפטוועיר וועלכע רעכנען אויס וואספארא נומערן עס זענען די בעסטע צו שפילן לויט די סטאטיסטיקס פון די פריערדיגע געווינער נומערן.
די פאקטן זענען אמת אבער עס איז נאריש זיך צו גיין רעכנען דערמיט. יעדע לאטעריע אויסציאונג איז א קאמבינאציע פון עטליכע נומען און עס וועט קיינמאל נישט אויסקומען אז אלע נומערן וועלן זיין די הייסטע נומערן און דערפאר מאכט עס דעם גאנצן געדאנק אומגילטיג.
וויבאלד עס קאסט נישט קיין געלט און עס איז נאך אלץ אינטערעסטאנט אראפצוברענגן האבן מיר באשלאסן יא צו ווייזן נאר די זעקס הייסטע און קעלסטע נומערן וויבאלד רוב לאטעריעס באשטייען פון 6 נומערן. די 6 בעסטע נומערן זענען 26, 35, 42, 5, 19, און 6. די 6 שוואכסטע נומערן זענען 51, 52 ,50, 21, 23, און 11.
ווער קויפט לאטעריעס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רוב מענטשן רעדן זיך איין אז די ארימע קויפן דאס מערסטע לאטעריעס און טייל מענטשן שעמען זיך פון דעם פאקט אז זיי האבן געקויפט לאטעריעס. דאס איז אבער אלעס נישט ריכטיג. סטאטיסטיקס ווייזן אז ווי רייכער מענטשן זענען אלס מער לאטעריעס קויפן זיי.
א גאלאפ אנקעטע וועלכע איז גענומען געווארן מיט עטליכע יאר צוריק האט געוויזן אז 57 פראצענט אמעריקאנער קויפן לאטעריעס כאטש איינמאל א יאר. פון דעם האבן די וואס פארדינען צווישן 45,000$ און 75,000$ אויסגעמאכט 65 פראצענט און די וואס פארדינען אונטער 25,000$ האבן נאר אויסגעמאכט 53 פראצענט. די שטודיע האט אויך געוויזן אז די וואס פארדינען איבער 75,000$ קויפן דריי מאל אזויפיל ווי די ארימע וועלכע פארדינען אונטער 25,000$.
וויפיל לאטעריעס זאל מען קויפן?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאקט איז פאקט אז ווי מער מען קויפט אלס מער שאנסן האט מען צו געווינען. אבער דער שכל זאגט אנדערש און רוב מענטשן קויפן נישט מער ווי איינס אדער צוויי טיקעטס, ווייל א שפיל איז א שפיל און דער מענטש וויל האבן א טייל אינעם שפיל און באגעניגט זיך מיט איין שאנס. די לאטעריע פירמעס ווייזן אן אז רוב מענטשן קויפן נאר איין טיקעט און די קלענערע פראצענט וואס קויפן מער ווי איינס וועגן איבער די גרעסערע פראצנעט. אינטערעסאנט איז אבער נאך אלץ, אז רוב געווינערס האבן נאר געקויפט איין טיקעט. און דאס איז א סוד וועלכע די לאטעריע פירמעס ווילן נישט מען זאל וויסן...
מיט די יארן איז איינגעפירט געווארן א גוטער געדאנק אז גרופעס מענטשן קויפן אינאיינעם מערערע לאטעריעס וועלכע פארמערט די שאנסן פילפאכיג דורכדעם וואס יעדער האט א שאנס אין יעדעמס שאנסן. מען הערט זייער אפט אז א גרופע ארבייטער אדער פאמיליע מיטגלידער האבן געוואונען אינאיינעם א לאטעריע און עס ווערט היינט מער און מער אויפגעכאפט.
אויב איר ווילט זיך באטייליגן אין א אזא גרופע איז וויכטיג מען זאל אויפשרייבן די נעמען פון אלע באטייליגטע אויף די אנדערע זייט פונעם טיקעט. נאך בעסער איז צו מאכן א געשריבענע קאנטראקט צווישן אלע באטייליגטע וועלכע זאל קלאר שטעלן אלע איינצעלהייטן אין פאל די טיקעט געווינט כדי צו פארמיידן שפעטערדיגע פראבלעמען.
א גרינגע וועג ווי אזוי צו נעמען א טייל אין א לאטעריע שפיל איז צו קויפן דעם שפיל פון פאראויס אויף א גאנץ יאר. רוב לאטעריע פירמעס געבן אזא געלעגנהייט אין וועלכע מען צאלט אויס דאס גאנצע געלט אנהויב יאר און דער קאמפיוטער שפילט פאר אייך יעדן שפיל אויטאמאטיש.
לאטעריע סעילס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אינעם פארגאנגענעם יאר האט זיך פארקויפט לאטעריעס איבער'ן לאנד פאר די ווערט פון 44.9 ביליאן דאלאר. אויב מען צעטיילט דאס וועט אויסקומען אז א דורכשניטליכער מענטש האט אויסגעגעבן 123 דאלאר איבער'ן יאר פאר לאטעריעס. דאס איז אבער נישט דאס מערסטע. אריבער די גרעניץ אין קאנאדע האט זיך פארקויפט פארגאנגענעם יאר לאטעריעס אין די ווערט פון 9 ביליאן דאלאר וואס קומט אויס 252 דאלאר פאר יעדן איינוואוינער. איבער די וועלט איז דאס לעצטע מאל געשאצט געווארן אין 98' און האט געוויזן לאטעריע סעילס פון איבער 126 ביליאן דאלאר.
צווישן די אמעריקאנער שטעט פארקויפט ניו יארק דאס מערסטע מיט ארום 5.6 ביליאן און מאסעטשוסעטס די צווייטע מיט ארום 4.2 ביליאן. אין קאנאדע האט קוויבעק פארקויפט אין די ווערט פון 3.3 ביליאן און אנטעריא 2.2 ביליאן דאלאר. אויב מען גייט לויט די שטעט זעלבסט קומט אויס אז אין ראוד איילענד געבן די מענטשן אויס דאס מערסטע פאר לאטעריעס, וועלכע איז געשאצט צו 1,115$ פער יאר און אין קאנאדע זענען די גרעסטע לאטעריע אויסגעבער עטליכע אטלאנטיק שטעט (ניו בראנסוויק, נופאונדלענד, נאווע סקאשע, און פי-אי-איי) וועלכע שפילן אינאיינעם די אטלאנטיק לאטעריע און געבן אויס אין דורכשניטליך ארום 419$ פער יאר.
איבער די וועלט זענען די גרעסטע לאטעריע אויסגעבער די יאפאנעזער וועלכע קויפן איין לאטעריעס פאר די ווערט פון 7.9 ביליאן דאלאר. נאך יאפאן קומט ענגלאנד, שפאניע, איטאליע, און פראנקרייך. עס ווערט געשאצט אז זינט מאדערנע לאטעריעס ווערן געשפילט (964') האט די רעגירונג שוין פארדינט איבער 200 ביליאן דאלאר דערפון. אין א נארמאלע יאר פארדינט די רעגירונג ארום דרייצן ביליאן דאלאר נאר פון לאטעריעס.
די פארקויפער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לאטעריעס ווערן פארקויפט אין 240,000 געשעפטן איבער דרום אמעריקע. די לאטעריע ארגאניזאציע רעכנט אויס די געאגראפישע חשבונות וויפיל געשעפטן זאלן קענען פארקויפן לאטעריעס אין יעדע געגענט און שטעלן די סטאנדארטן. יעדע געשעפט קען לעגאל פארקויפן לאטעריעס אויב עס איז נאך פארהאן פלאץ אין די געגענט.
די געשעפטן וועלכע פארקויפן לאטעריעס דארפן צאלן פאר א לייסענס אבער זיי פארדינען אסאך געלט אויב זיי קענען פארקויפן אסאך טיקעטס. די פארדינסטן איז געוואנדן פון שטאט צו שטאט אבער אין דורכשניטליך באקומען זיי צווישן פינעף און אכט פראצענט פאר יעדע טיקעט וואס זיי פארקויפן. אויסערדעם באקומען זיי גרויסע קאמישענס אויב זיי פארקויפן זייער אסאך טיקעטס און אין זייער אסאך שטעט וועלן די געשעפטן באקומען א פראצענט פון די געווינס אויב זיי האבן פארקויפט די געווינער טיקעט.
אויב איר האט א געשעפט און איר טראכט פון פארקויפן לאטעריעס דארפט איר באשליסן צו עס לוינט זיך טאקע ווייל דאס געזעץ לאזט נישט די לאטעריע פארקויפער קויפן לאטעריעס פאר זיך אליינס. טייל שטעט לאזן אפילו נישט די נאענטע פאמיליע ארום דעם פארקויפער שפילן די לאטעריע. כאטש די פארקויפער קענען היינט נישט שווינדלן אפילו זיי ווילן, איז דאס געזעץ נאך אלץ אין קראפט. ווייל אויב פארקויפער וואלטן געווינען וואלטן מענטשן פארלוירן די קאנפידענץ צו קויפן לאטעריעס.
אויב איר געווינט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אויב איר געווינט וועט איר דארפן ערשיינען צו די לאטעריע הויפטקווארטיר אין אייער שטאט וואו די זיכערהייט פערסענאל וועלן ערשט איבערקוקן דעם טיקעט מיט סאפיסטיקירטע טעכנאלאגיעס זיכער צו מאכן אז עס איז נישט נאכגעמאכט. די לאטעריע פירמעס וועלן אייך געבן עצות וויאזוי צו באהאנדלען אייער געווינס און ווי אזוי צו שטיין ווייט פון פובליסיטי און ווי אזוי צו באקומען אן אומגעליסטעטע טעלעפאן נומער אז קיינער זאל אייך נישט באדערן שפעטער. ווי אזוי אימער, וועלן רוב שטעט פארלאנגען איר זאלט אויפטרעטן אין א פרעסע קאנפערענץ איינמאל וואו די מידיא וועט האבן איר געלעגנהייט צו פרעגן די מיליאנען פראגעס וואס די וועלט וויל וויסן ווי: וואס פלאנט איר צו טאן מיט דאס געלט? ווען זענט איר געוואויר געווארן און וויאזוי האט איר רעאגירט? א.א.וו.
אין די פארגאנגענהייט זענען עטליכע לאטעריע געווינער אטאקירט אדער בארויבט געווארן שפעטער ווען רויבער האבן אנדעקט ווער זיי זענען. עס איז אבער נישט פארהאן קיין ברירה און אויב איר וועט נישט וועלן אויפטרעטן ביי די נייעס קאנפערענץ און נעמען א בילד קענט איר לעגאל נישט באקומען דאס געלט. די לאטעריע פירמע מוז קענען אויפווייזן אירע קונדן אז עס איז פארהאן א ריכטיגער געווינער.
אויב א געווינער נעמט דאס געלט צעטיילט צו 26 יאר און ער שטארבט אינדערצווישן וועט דאס געלט גיין צו זיינע לעגאלע יורשים אויסער די סארט לאטעריע וועלכע רופט זיך "ווין פאר לייף" אין וועלכע פאל די רעגירונג וועט פארדינען דאס געלט.
א געווינער האט געווענליך צווישן זעקס און צוועלף מאנאטן צו בעטן זיין געווינס, געוואנדן אין וועלכע שטאט ער וואוינט. אויב קיינער קומט נישט אן מיט'ן געווינס ביז יענע צייט וועלן געוויסע לאטעריע פירמעס נוצן דאס געלט אין א קומענדיגע שפיל און מאכן א גרעסערע געווינס. אנדערע שטעט פארלאנגען געזעצליך אז דאס געלט זאל בלייבן ביי די רעגירונג.
די נייע מיליאנערן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לאטעריעס ברענגען הונדערטער נייע מיליאנערן יעדעס יאר. עס ווערט געשאצט אז איבער 25,000 מענטשן ווערן מיליאנערן אין יעדע דור נאר פון לאטעריעס. די לאטעריע געווינער זענען בטבע מער געבעדיג און שטודיעס ווייזן אז רוב גרויסע געווינער האבן פשוט אוועקגעגעבן א ערנסטע טייל פון זייער געווינס פאר פאמיליע מיטגלידער און גוטע פריינט. לאטעריע פירמעס זענען נישט מער ווי גערעכט ווען זיי נוצן די פאלגענדע סלאגאן: "איר זאלט שטענדיג זיין פריינטליך צו די וואס שפילן אונזער לאטא".
די נישט גוטע טייל פון לאטעריע געווינער איז דער פאקט אז די רעגירונג פארדינט נישט קיין סאך פון זיי נאר די גרויסע שטייערן וועלכע זיי צאלן ווען זיי באקומען די געווינסן. גאר א קליינע צאל לאטעריע געווינער נוצן זייערע געלטער צו אינוועסטירן אין ביזנעסער. פארקערט גאר, גרויסע ביזנעסלייט וועלכע געווינען לאטעריעס לאזן אלעס איבער און גייען צום שוואוילטאג לעבן.
עס איז אן אנגענומענער זאך אין די וועלט אז לאטעריע געווינער זענען אומצופרידענע מענטשן אבער דער פאקט ווייזט אנדערש. שטודיעס וועלכע האבן אויסגעפרעגט געווינער האבן קלאר געוויזן אז 99 פראצענט פון די געווינער זענען פרייליכער פון פרייליך אז זיי האבן געווינען. זעט אויס אז די וועלט פארגינט זיי נישט.
נאך אן אינטערעסאנטע זאך וואס די שטודיע ווייזט, איז אז דאס רוב פון געווינער זענען געווארן מער צופרידענע מענטשן נאכדעם וואס זיי האבן געווינען און 35 פראצענט פון זיי זענען געווען דאס זעלבע צופרידן בעפאר זיי האבן געווינען ווי נאכדעם.
נאך א זאך וואס איז נישט גוט פון געווינער ליידט גאר די לאטעריע פירמע זעלבסט. די אויסגעפרעגטע אין די שטודיעס האבן אין רוב געזאגט אז זינט זיי האבן געווינען האבן זיי מער קיינמאל נישט געקויפט קיין לאטעריע...
האט א איד שוין געווינען א לאטעריע?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פארוואס ווייסט קיינער נישט, אבער רוב אידן רעדן זיך איין אז קיין איין איד האט נאך נישט געווינען קיין לאטעריע. ערשטנס וואס יעדער דארף וויסן איז אז עס איז יא דא אידן וואס האבן געוואונען און נישט נאר 100,000 דאלאר נאר אפילו מיליאנען. א לאטעריע איז א דרך הטבע פונקט ווי אלע אנדערע געשעענישן פון דער וועלט.
פארגעסט נישט אז די שאנס צו געוואונען א לאטעריע פון 6 נומערן איז נאר איינס פון 15 מיליאן און פון יעדע 15 מיליאן מענטשן אין אמעריקע זענען נאר פארהאן עטליכע טויזנט אידן וואס קומט אויס ווייניגער פון איין פראצענט.
וויבאלד אידן זענען א צוריקגעצויגן און באשיידן פאלק האט נאך קיין איין אידישע לאטעריע געווינער נישט פרובירט צו מאכן א וועזן פון זיין געווינען נאר האבן פרובירט דאס פארקערטע. אידישע קינדער לעבן אין א נאנטע באפעלקערונג און וועלן בטבע נישט וועלן אויפרייצן א צווייטן.


text:
וואהלין
וואהלין (אוקראיניש: BoлиHb, פויליש: Wołyń, רוסיש: BoлыHb, ליטוויש: Volynė ) איז א היסטארישער פראווינץ אין היינטיקן מערב-אוקראינע צווישן דעם פריפעט טייך און דעם מערב בוג טייך, צו דער צפון זייט פון גאליציע און פאדאליע. אין דעם ראיאן איז פאראן פון די עלטסע סלאווישע יישובים אין אייראפע. טיילן פון דעם היסטארישן וואהלין שאפן די היינטיקן וואהלינער, ראוונער און אויך (טיילווייז) זשיטאמירער און טארנאפאלער גובערניעס, ווי אויך א חלק פון פוילן.
צווישן די חשובע שטעט אין וואהלין ווערן גערעכנט אויך לוצק, קאוואל, קרעמניץ און זווהיל. אסאך יידישע שטעטלעך זענען געווען אינעם פראווינץ.[1]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Michael Jones (2000). The New Cambridge Medieval History. Cambridge University Press, 770. ISBN 0-521-36290-3.


text:
רעכטס און לינקס פארקער
רעכטהאנטיקער פארקער און לינקהאנטיקער פארקער באדייטן תקנות וואס פאדערן אז דער פארקער דארף בלייבן אדער אויף דער רעכטער זייט אדער אויף דער לינקער זייט פון דער גאס.[1][2] דאס איז א פונדאמעטאלע תקנה וואס מאכט גרינגער דעם פארקער און טוט פארמיידן די ריזיקע פון צוזאמענשטויסן. אריגינעל פלעג מען פירן אויף דער לינקער זייט אין כמעט דער גארער וועלט,[3] היינטיקע טעג בערך 66% פון דער וועלט'ס באפעלקערונג וואוינען אין רעכטהאנטיגן פארקער לענדער און 34% אין לינקהאנטיגן פארקער לענדער.[4]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑
- ↑ מוסטער:Cite conference
- ↑ Why do some countries drive on the right and others on the left?.
- ↑ Lucas, Brian (2005). Which side of the road do they drive on?. דערגרייכט דעם 2006-08-03.


text:
ראיאטן
א ראיאט איז אן אויפגעברויזטע מאסן וועלכע ווערן צעווילדעוועט און טוען אומלעגאלע אקציעס אלס א רעאקציע צו זייער אויפברויז. ראיאטן באשטייען פון ציוויליזירטע און אומציוויליזירטע מענטשן וועלכע פארמירן אינאיינעם א מאב און טוען זאכן וואס קיינער פון זיי וואלט נישט געטאן אליינס נאר וויבאלד עס איז א מאב פון מענטשן אינאיינעם בלייבן זייערע אקציעס פארדעקט און זיי ערלויבן זיך אסאך.
ראיאטן האבן אין די פארגאנגנהייט פאסירט צוליב פארשידענע סארט אויפברויזן און פארכט. אבער אלס א כלל קען ראיאטן באצייכנט ווערן אלס א פייער וועלכע קען נאר אנגעצינדן ווערן אויב עס זענען פאראן די צוויי עלעמענטן: ברענשטאף און דער פונק.
די ברענשטאף פון א ראיאט בויט זיך נישט אויף פון איין מינוט אויפ'ן צווייטן. עס געדויערט יארן ווילאנג עס ווערט געשאפן א געוויסע אויפברויז וועלכע ווערט באצייכנט דורך א געוויסע מאסן אלס אומגערעכט און יעדעס מאל די שולד ווערט אויפגעוויזן פארמערט זיך די ברענשטאף. ספעציעל פארשפרייט זיך די רוגזה ווען די אנדערע צד קען נישט לעזן די סיטואציע, דעמאלט פעלט שוין נאר אויס א פונק און די עס פלאמט אויף. אין טייל פעלער איז דער פונק נאר געווען א קלאנג וועלכע האט זיך שפעטער ארויסגעשטעלט צו זיין פאלש אבער דאס האט נאך נישט צוריקגעהאלטן די אויפגעברויזטע מאסן פון זייערע אקציעס ווייל דער פייער האט שוין געברענט און דעמאלט איז שוין צו שפעט.
אויסער אויפברויז ראיאטן איז פאראן ראיאטן וועלכע פלאמן אויף פון איבערראשונג. אזא ביישפיל האט זיך אפגעשפילט אין באסטאן ווען די ארטיגע רעד סאקס האבן געווינען א בעיסבאל פארמעסט וועלכע זיי האבן נישט באוויזן צו געווינען צענדליגער יארן. די איבערראשונג און פרייד איז געווען אזוי גרויס אז די מאסן איז געווארן אנגעטרינקן און האבן טריאומפירט אין די גאסן פון וועלכע'ס לופט עטליכע יונגן זענען געווארן אנגעצינדן און האבן געמיינט אז מען קען יעצט טאן וואס די הארץ באגערט.


text:
טאני סנאו
טאני סנאו (געבוירן זשון 1 1955) ער איז דער ווייסער הויז אפיציעלער ספאוקסמאן פארן בוש אדמיניסטראציע פון איצטיגער פרעזידענט דזשארדזש דאבעליו בוש.
ער איז געווען א גרויסער קאנסערוועטיווער שריפטשטעלער און קאלומניסט וואס זיינע ווערק זענען געלאפן טעגליך און הונדערטע צייטונגן דורכאויס אמעריקע פון זיין סינדיקירטער קאלום.
ער האט אויך געהאט א ספעציעלער פאקס ניוז נאכטליכע טעלעוויזיע שוי פאר זיך.
ער איז געווען דער דרשה שרייבער פונעם פאטער דער געוועזענער פרעזידענט זשארדזש הערבערט בוש.
ער פלעגט אסאך אריינזיצן פאר ראש לימבאו ווען לימבאו איז געגאנגן וואקאציעס.
דערנאך האט ער געהאט זיין אייגן סינדיקירטער ראדיאו שוי.
ער ליידט איצט פון קענסער.


text:
קאוואדא דער ערשטער
קאוואדא דער ערשטער, דער זון פון פירוז דער ערשטער איז געווען דער קעניג פון דער סאסאניד'ער אימפעריע צווישן די יארן 488 – 531 למספרם (מיט א הפסקה פון 3 יאר 496 – 499 למספרם). און האט גע'ירש'ענט זיין פעטער דער בלינדער וואלאש (484 – 488 למספרם), וועלעכער איז געווארען ארויס געשטויסען.
אין זיין יוגנט איז ער גענומען געווארן אין געפענגענישט דורך די העפטעלייטישער מיליטער, נאכדעם וואס זיי האבן באזיגט זיין טאטען און אים באפרייט נאך צוויי יאר, פאר א גוט באצאלטער סכום אויסלייז געלט. דער פעטער פון קאוואדא, וואלאש, איז געווארען קעניג אין יאר 484 למספרם נאך א שלאכט אין וועלעכער זיין טאטא פירוז איז געפאלען, נאכדעם וואס איז איז ארויסגעשטויסן געווארן, איז קאוואדא געקרוינט געווארען אויף זיין פלאץ. די השפעה פון וואלאש אלס קעניג איז געווען פארהאלטענמעסיג קליין, און ער האט נישט מצליח געווען צו דיגירן די רייכע און בעסערע לויטע. די האפענונג פון די לעצטע אז קאוואד זאל איבער נעמען די וועג פון זיין פעטער האט זיך זייער שנעל ארויסגעשטעלט אלס פאלשער האפענונג.
קאוואד האט שטארק געשטיצט די קאמאניסטיקע גרופע געגרונדעט דורך מאזדאק דער זון פון בעמדאד וועלעכע האבן פארלאנגט אז די רייכע זאלען צוטיילען זייער פארמעגן מיט די ארימע, זיין חשבון איז געווען אזוי אום צו צוברעכן די השפעה פון די רייכע, אבער ער האט נישט מצליח געווען די רייכע חברה האבן זיך געשטארקט איבער אים און אים פארשפארט און דארט פארברענט אין יאר 496 למספרם, און געקרוינט אויף זיין פלאץ זיין ברודער דידשעמעספ 496–498 למספרם.
קאוואדע האט מצליח געווען צו אנטלויפן פון תפיסה און האט געטראפן שיץ ביי די העפטעלייטער. ער האט דארט חתונה געהאט מיט די טאכטער פון דעם העפטעלייטישער קעניג, ער האט זיך ארומגענומען מיט די העפטעלייטישער ארמיי (מיט די צוזאג אז ער וועט שפעטער באצאלען שטייער), און האט נאכאמאל איינגענומען די סאסאניד'ער מלוכה. אין יאר 499 למספרם. און כדאי צו קענען באצאלן די שטייער וואס ער האט זיך אינטערגענומען, האט ער געבעטן א הלוואה פון אנעסטעסיאוס דער ערשטער דער קייזער פון די בייזענטינישער אימפעריע, אבער אנעסטעסיאוס האט אים אפגעזאגט, אלס א נקמה פארן אפזאגען די הילף איז קאוואדא ארויס אין א מלחמה קעגן אים אין יאר 502 למספרם, מיט די הילף פון די אראבער און די העפטעלייטישע. קאוואדא איינגענומען נצחונות און האט איינגענומען אפאר פון זייערע שטעט אין ארמעניע. אבער אבער איז שנעל צוריקגעשלאגען געווארען דורך די מערב חברה וועלעכע זענען געווען פארמישט אין די געפעך צווישן די רוימער און די פרסישע.


text:
דעיל קארנעגי
דעיל קארנעגי (24סטן נאוועמבער, 1888 – 1טן נאוועמבער, 1955), פריער קארנאגי, איז געווען א שרייבער און רעדנער וואס האט זיך אפגעגעבן צו אנטוויקעלן די הלכות בין אדם לחבירו, דאס הייסט וויאזוי צו זיך אויפירן מיט אנדערע מענטשן. מיליאנען האבן שוין געליינט זיינע ביכער און מיטגעהאלטן זיינע סעמינארן, בעיקר סעילסלייט, מחנכים און מענטשן וואס ווילן געפעלן און לעבן גוט מיט זייער חברה אדער שלום בית.
אידישקייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די געוועזענע בעלי מוסר פון לעצטן דור, ווי ר' אליהו דעסלער און ר' אביגדור מילער האבן געהאלטן זיין בוך; ווי צו שאפן פריינד און באאיינפלוסן מענטשן (How to Make Friends and Influence People), וואס האט זיך שוין פארקויפט מער ווי דרייסיג מיליאן קאפיס. אלס א יסודות'דיגער מוסר ספר, ווייל זיי האבן געהאלטן אז זיך אויסצולערנען מידות בין אדם לחבירו קומט בעפאר מדריגות און הייליגע באגריפן און דאס איז דער עיקר ארבעט אין עבודת ה' פון יעדן איד אויף דער וועלט און זיין תכלית אין לעבן.
היינט צוטאגס, לאנג נאך זיין טויט, האלטן נאך אלס אן זיין געניאלער סיסטעם וויאזוי צו העלפן מענטשן אין פארעם פון סעמינארן. און אין ארץ ישראל באטייליגן זיך דערין אסאך חרדים אויכעט.


text:
רהט
רהט איז א שטאט אין די דרום דיסטריקט אין מדינת ישראל, די באָדן איז גרויס 8,560 דונאם. געגרינדעט אין 1972, באקומען די נאמען שטאט אין 1994, לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק (העברעיִש: הלשכה המרכזית לסטטיסטיקה) פאר דעצעמבער 2005, איז דא אין רהט 38,900 איינוואינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי פיר פראצענט. רוב זענען מוסולמענער.
רהט איז די ערשטע שטאט פון בעדואינער, וואס מ'האט זיי ספעציעל געבויט. די שטאט איז 12 קילאמעטער צפון-זייט פון באר שבע, נאנט צו קיבוץ משמר הנגב.
- דער בירגערמייסטער (מעיאר) פון שטאט איז טלל אל קרינאואי.


text:
יאאכים פאן ריבענטראפ
יאאַכים פאן ריבענטראפ (דעם 30סטן אפריל 1893 - 16טן אקטאבער 1946) איז געווען אויסערן מיניסטער פון דייטשלאנד פון 1938 ביז 1945. מ'האט אים געהאנגען אלס קריגס פארברעכער נאך די נירנבערג פראצעסן.
זיינע יונגע יארן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
פאן ריבענטראפ איז געבוירן אין וואסעל, אינען אונטערשטן טייל פונעם ריין. זיין פאטער איז געווען א קאמאנדיר, ער האט געוווינט אין פארשידענע לענדער, אינדרויסן פון דייטשלאנד, און דערפאר האט ער גוט באהערשט ענגליש און פראנצויזיש, ער איז געווען א זעלנער אין דער ערשטער וועלט מלחמה, און איז געהעכערט געווארן אין ראנג צו אן אפיציר, און האט באקומען דעם אייזן מעדאל.
נאך דער מלחמה האט ער זיך אנגעשלאסן אין דער דיפלאמאטישער געמיינדע, און ער איז געשטעלט געווארן אין טערקיי.
ער האט פארלאזט זיין דיפלאמאטישע ארבעט, און געווארן א וויין סוחר. אין 1930 האט ער זיך געטראפן מיט היטלער, און אין 1932 זיך אנגעשלאסן אין דער נאצי פארטיי, ער איז געגעבן געווארן א מעדאל פון כבוד דורך דעם עס עס.
אין 1933, ווען היטלער איז געקומען צו דער מאכט, איז ער געווארן מיניסטער פאר ספעציעלע אנגעלעגנהייטן, ער האט אנגעפירט די פארהאנדלונגען מיט ענגלאנד, אויפן ים קרעפטן פארשטענדעניש. דער דייטשלאנד-יאפאן פאקט, אפילו עס האט קיין אפעקטיווע מיינונג ניט געהאט, אבער ווען איטאליע האט זיך צוגעשלאסן, איז עס געווארן דער פאקט פון די אקסיס.
אין יאר 1936, איז ער געשיקט געווארן אויף ענגלאנד אלס אמבאסאדאר, וואס ער האט אנגעהאלטן ביז 1938, ווען ער איז צוריקגערופן געווארן קיין בערלין, ווי ער איז געווארן אויסערן מיניסטער, אויפן פלאץ פון קאנסטאנטין פאן נויראט, און זייענדיק א פייערליכער אנהענגער פון היטלער, האט היטלער געקענט אנגיין מיט זיינע פינסטערע פלענער.
די צווייטע וועלט מלחמה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווען די צווייטע וועלט מלחמה האט אויסגעבראכן, איז זיין ארבעט געווארן מינדערוויכטיג, סמערהייט לענדער האבן איגנארירט דייטשלאנד, און ווען ער האט פרובירט צו טיילן מיינונגען, נאכדעם ווען דייטשלאנד האט אינוואדירט רוסלאנד, ער האט געוואלט אז די דומע רעגירונגען,זאלן אנגעפירט ווערן דורכן אויסערן מיניסטעריום, איז ער שנעל שטיל געווארן דורך היטלער, ריבענטראפ האט פארהאנדלט מיט די יאפאנער, אז זיי זאלן אטאקירן רוסלאנד, אבער זיי האבן נישט איינגעגעבן, און ווען יאפאן האט אטאקירט די פאראייניגטע שטאטן, אויף פערל הארבער, האט היטלער דערקלערט קריג קעגן די פאראייניקטע שטאטן, און קעגן ריבענטראפס מיינונג, ריבענטראפ האט געהאלטן, אז די מינוט וואס אמעריקע שליסט זיך אן אינעם קריג, וועלן דייטשלאנדס אויסזיכטן צו געווינען, זיין נאנט צו זערא.
נאך דער מלחמה[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ביי דער ענדע פון דער מלחמה, איז ער אויפגעזאגט געווארן, און ארטור זייס אינקווארט, האט אים איבערגענומען, אין די רעגירונג פון קארל דעניץ, דער פאסטן האט גארנישט געמיינט, אן גאר שנעל האבן זיך ביידע געפונען פארן געריכט, ביים נירנבערג פראצעס איז ער פאראורטיילט געווארן צום טויט, און ער איז געהאנגען געווארן, זיינע מעמוארן זענען געדרוקט געווארן 1953.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
מאלדאווע
מאָלדאװע (Republica Moldova, רוסיש: Peпyблиka MoлдoBa) איז אַ לאנד-איינגעשלאסן לאַנד אין דרום-מזרח אייראפּע, צווישן רומעניע צו מערב און אוקראינע צו צפון, מזרח און דרום. איר הױפּטשטאָט איז קעשענעוו.
ווערנט דער מיטל אלטער, רוב פון דער היינטיגער טעריטאריע פון מאלדאווע איז געווען א טייל פון דער פרינציפאליטעט פון מאלדאוויע. אין 1812, האט די רוסלענדישע אימפעריע אנעקסירט דעם מזרח טייל פון דער פרינציפאליטעט און געגעבן א נאמען בעסאראביע. צווישן 1856 אין 1878, האט מען צוריקגעגעבן דעם דרום טייל צו מאלדאוויע. אין 1859 איז זי געווארן פאראייניגט מיט וואלאכיע צו פארמירן די מאדערנע רומעניע.
מאלדאווע איז געווארן א מיטגליד פון די פאראייניגטע פעלקער אין מערץ 1992.
געאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מאלדאווע ליגט כמעט אינגאנצן צווישן צוויי טייכן, דער נעסטער און דער פרוט.
די הויפט שטעט אין מאלדאווע זענען קעשענעוו, טיראספאל און באלטי.
דעמאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לויטן צענזוס פון 2004, זענען 75.8% פון די באפעלקערונג מאלדאוואנער (2,564,849) און 8.3% (282,406) אוקראינישע. יידן זענען געווען 3608. דער צענזוס האט נישט איינגעשפארט די טעריטאריע פון טראנסניסטריע.