text:
רבי ירחמיאל משה האפשטיין מקאזניץ זצ"ל - י"ג אלול תרס"ט
די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד
רבי ירחמיאל משה האפשטיין מקאזניץ זצ"ל - י"ג אלול תרס"ט
רבי ירחמיאל משה האפשטיין ב"ר יחיאל יעקב זצ"ל
האדמו"ר מקאזניץ
אין די צייט פון רבי ירחמיאל משה איז געווען א איד, וואס האט יארן געהאט אויסגעדינגען ביים שר, די רעכט איינצומאנען די שטייערן פון די באפעלקערונג, דאס האט געהייסן "שלאגבאהן".
איינמאל איז איינגעפאלן פארן שר, אז ער האט דאס צו ביליג פאר דינגען פארן איד, דעריבער האט ער דעם קומענדיגן יאר געבעטן פונעם איד א שיינעם העכערונג, דער איד האט געוואוסט אז די העכערונג איז צו הויעךן און ער וועט מיט אזא העכערונג גארנישט פארדינען, און ער וועט נאך האבן שאדן.
דער איד האט זיך געבעטן ביים שר מיט טרערן און די אויגן אז ער זאל אים דאס נישט טוהן, ווייל ער קען דאס אים נישט באצאלן בשום אופן, אבער דער שר האט נישט געוואלט הערן צו זיינע בקשות, און ער האט אים אנגעשריגן אויב גיבסטו מיר נישט די הוספה, קענסטו זיך שוין איויס ציען פון דיין דירה! דער איד האט זיך בלית ברירה ארויס געצויגן פון זיין אלטע וואוינונג, און האט זיך געדינגען א נייע דירה.
דער איד איז נאכדעם געפאהרן אויף קאזניץ צום רבין, און האט זייער געוויינט ביים רבי'ן, אז היות ער איז שוין געווען צוגעוואוינט צו די פרנסה פון איינמאנען די שטייערן פארן שר, און אצינד האט ער דאס געמוזט פארלאזן, צוליעב די שאדן וואס ער וואלט געקענט האבן, אבער איצט האט ער נישט קיין פרנסה, וואס זאל ער טוהן? ביים רבין אין שטוב איז דעמאלס געזעצן דער אלטער חסיד בנש"ק ר' משה שפרינצעס ע"ה, האט זיך דער רבי זיך געווענדעט צו ר' משה און אים געזאגט, ווייסטו וואס, פארדינג דו אים, די "שלאגבאהן"!
ר' משה האט געמיינט אז דער רבי מאכט דא א ווערטל? אבער דער רבי האט אים נישט אפגעלאזט, און אים געזאגט נאכאמאל, פאר דינג דו אים די שלאגבאהן, און נעם פון אים איינגאבע געלד!
ר' משה האט זיך איבערצייגט, אז דער רבי מיינט דאס ערנסט, האט ער געפרעגט דעם איד, וויפיל ביזטו מסכים צו צאלן דאס אויסצודינגען אויף א יאר? האט דער איד געזאגט די זעלבע סכום ווי פאר א יאר!
האט אים ר' משה געפרעגט אפשר קענט איר עפעס געבן א הוספה? האט דער איד געזאגט, איך קען נישט געבן קיין איין פרוטה מעהר !
האט אים ר' משה געזאגט, גוט, איך פארדינג דיר דעם "שלאגבאהן" פאר דעם זעלבן פרייז פון פאר א יאר צוריק, און זיי מוחל גיבט מיר עפעס פאר איינגאבע! דער איד האט אים געגעבן א איינגאבע, און איז צוריק אהיים געפאהרן.
ס'איז געווען פרייטיג נאכמיטאג, ווען דער איד האט זיך געהאלטן אינמיטן אנטוהן די שבת'דיגע בגדים, האט ער געהערט ווי איינער קלאפט אין זיין טיר, ווען ער האט אויפגעמאכט די טיר, האט ער געזען שטיין ביי די טיר דעם באדינער פונעם שר, וואס בעט זיך - דער שר האט געבעטן, אז דו זאלסט צו אים תיכף אריבער קומען, דער איד האט נישט געהאט קיין חשק צו גיין צום שר - , דעריבער האט ער געשיקט אנשטאט אים זיין זון, ווען דער שר האט געזען זיין זון, האט ער אים געפרעגט, פארוואס איז נישט אהער געקומען דיין פאטער כדי איך זאל אים אויסדינגען די שלאגבאהן?
האט דער זון געזאגט, מיין טאטע האלט נישט ביים אויסדינגען דעם שלאגבאהן מיט א העכערונג! האט דער שר אים געפרעגט, וויפיל האט דיין פאטער געצאלט ביז איצט? האט דער זון אים געזאגט דעם פרייז וויפיל זיין פאטער האט געצאלט לעצטע יאר, האט דער שר געזאגט, ווייז מיר דעם "כתב שכירות" וואס דיין פאטער האט? האט אים דער זון געוויזן דעם כתב וויפיל ער האט געצאלט ביז איצט, דער שר האט אים געשריבן א קאנטראקט אז ער פארדינגט אים די שלאגבאהן פאר די זעלבע פרייז וואס ער האט געצאלט ביז איצט, אויף די קומענדיגע צען יאר.
"איך בין גאט'ס און גאט איז מיינער, ער איז איין גאט אויפן הימל און אויף דער ערד, און אויף אלע וועלטן, אחד יחיד ומיוחד, הי' הווה ויהי", נאכדעם האט ער געמאכט א שהכל, און האט זיך אנגעטוהן הענטשיך, ווייל ער האט נישט געוואלט אז די דאקטורים זאלן אים אנרירן, ער האט געבעטן מ'זאל אים ריין מאכן, און ער האט נאכדעם געפרעגט, צו ער איז שוין ריין, ווען מ'האט אים געענטפערט אז יא, האט ער צוריק געגעבן זיין הייליגע נשמה פארן בורא כל העולמים.
ווען ער איז נפטר געווארן אין קשאנוב, איז געווען א סכסוך ווי מ'זאל אים מקבר זיין, ווייל זיינע חסידים האבן אים געוואלט פירן אויף קאזניץ, זיינע חסידים האבן פראבירט צו פארשאפן א רשות סערטיפיקעט אז מ'זאל אים קענען אריבער פירן די גרעניץ פון גאליציע, אבער די גאליציאנער הערשאפט האט דאס נישט געוואלט ארויס געבן, דעמאלס איז צום רבי'ן צוגעגאנגען, זיין באדינער ר' נתנאל ראדזינער ע"ה און ער האט אים אריין געזאגט, - אונז האבן געטוהן אלעס וואס איז געווען מעגליך, צובאקומען א רעכט דיר ארויס צופירן פון דא, אבער עס איז נישט געגאנגען, און אויב דער רבי וויל ליגן לעבן זיינע עלטערן אין קאזניץ, זאל ער זיך משתדל זיין אז אלעס זאל אדורך גיין בניקל - , תיכף נאכדעם, האבן זיי באקומען פון די רעגירונג א רעכט אים ארויס צו פירן, און מ'האט אים געפירט אויף קאזניץ, ווי ער איז באערדיגט געווארן, לעבן זיינע עלטערן און אור עלטערן
(ספרן של צדיקים)
ענין חגיגת יום הולדת הצדיקים
ס'איז א זאך וואס כ'האב שוין לאנג געוואלט וויסן מער דערוועגן. פאר אפאר יאר צוריק האט איינע פון די גדולי ארצה"ק געפראוועט יום הולדת נומבער ניינציג. ס'איז מיר געווען א וואונדער ווי קומט עס צו מאכן א 'בורדעי פארטי' וואס ביי אונז אין סאטמאר האט מען געוויסט אז מ'מאכט עס נאר אין חבד?
אינעם קובת בית וועד לחכמים, קובץ ב' איז דא א תשובה פון הגאון ר' ישראל דוד הארפענס שליט"א איבער 'בורדעי פארטיס' און ער איז מברר אז ס'נישט כדאי צו מאכן. איי לכאו' – פרעגט ער – אז די צדיקים וקדושים בני הקדוש מרוזין זי"ע האבן יא געפראוועט א "יום הולדת" איז עס אבער ביי זיי אנדערש, ווייל נוח לו לאדם שלא נברא משנברא, איז וואס איז די שמחה אז ביזט געבוירן? אבער צדיקים וואס זענען כולי זכיות איז נוח להם שנברא, מילא פראווען זיי א יום הולדת.
האבעך שוין א תירוץ אויף די יום הולדת'ן ביי צדיקים וואס איז א שמחה פאר כלל ישראל. אבער כ'וואלט געוואלט וויסן צו איינער ווייס מער איבער צדיקים וואס האבן געפראוועט דעם יום הולדת.
פון מרן מהר"א שליט"א האמיר געהערט אמאל ביי של"ס אז דער כתב סופר (ער איז עפעס געווען אוועקגעפארן, דענק נישט פונקטליך צו אין וויען פאר רפואה צו ערגעץ אנדערש) ווען ער איז אלט געווארן פופציג יאר האט מען אים געזעהן ביטערליך וויינען, האבן די תלמידים אים געפרעגט מה אירע? האט ער געזאגט אז ער איז געווארן א בן חמשים און ער מאכט א חשבון הנפש וכו'. איינע פון זיינע גדולי תלמידם (ערוגת הבשום?) האט געזאגט אז אזא יום הולדת מעג מען מאכן...
מיושבי הקרעטשמע יצ"וו
קומט אריין און כאפט א טרונק (ד')
יוסלמאן האט געשריבן:כ'וואלט געוואלט וויסן צו איינער ווייס מער איבער צדיקים וואס האבן געפראוועט דעם יום הולדת.
פון מרן מהר"א שליט"א האמיר געהערט אמאל ביי של"ס אז דער כתב סופר (ער איז עפעס געווען אוועקגעפארן, דענק נישט פונקטליך צו אין וויען פאר רפואה צו ערגעץ אנדערש) ווען ער איז אלט געווארן פופציג יאר האט מען אים געזעהן ביטערליך וויינען, האבן די תלמידים אים געפרעגט מה אירע? האט ער געזאגט אז ער איז געווארן א בן חמשים און ער מאכט א חשבון הנפש וכו'. איינע פון זיינע גדולי תלמידם (ערוגת הבשום?) האט געזאגט אז אזא יום הולדת מעג מען מאכן...
אין א תשובה אין כת"ס דערמאנט ער זיין יום הולדת מיט א ברכה דערויף דוכט זיך.
גראדע איז דא א אינטערעסאנטע השלכה פון די תשובה להלכה במקו"א איבער די בר מצוה פון איינער וואס ווערט געבוירן אדר"ח אדר א' בשנה מעוברת צו די בר מצוה זיינע איז ר"ח אדר בשנה מעוברת.
הרבנית הצדיקת ברכה ציפורה גיטל - זוגת רבי ירחמיאל משה
"...בת הרה"צ מוה"ר מרדכי... נו"נ הרה"צ רשכבה"ג ר' נחום מטשערנאביל זצלל"ה. אשת הרב הצדיק בנש"ק מוה"ר ירחמיאל משה זצלל"ה מקאזיניץ נכד רשכבה"ג המגיד הקדוש מקאזיניץ זי"ע ועכ"י".
ולהעיר כי הרה"צ ירחמיאל משה היה נכד "הנועם אלימלך" מצד אביו וגם מצד אמו:
- אביו רבי יחיאל יעקב, בן רבי אלעזר הופשטיין, בן הרבנית חיה שרה (ורבי משה אליקים בריעה, בן המגיד מקוזניץ), בת רבי אלעזר מליז'נסק, בן הנועם אלימלך זצללה"ה.
- אמו הרבנית שרה דבורה, בת רבי אלימלך שפירא מגרודזיסק (ווארשה), בן הרבנית גיטל (ו"השרף ממוגלניצא"), בת רבי אלעזר מליז'נסק, בן הנועם אלימלך זצללה"ה.
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 686
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג פאברואר 01, 2010 9:41 pm
והאיידים של רבי ירחמיאל משה היה: רבי אברהם אלימלך מגראדזיסק - ירושלים.
סטרעטענער אייניקל האט געשריבן:הרה"ק רבי אהרן יחיאל זי"ע לא היו לו ילדים. אבל לאביו רבי ירחמיאל משה היו: 1. רבי אשר אלימלך מקאזניץ. 2. רבי ישראל אלעזר מקאזניץ - כפר חסידים. [נכדו זה הקאזניצער דהיום מתל אביב].
והאיידים של רבי ירחמיאל משה היה: רבי אברהם אלימלך מגראדזיסק - ירושלים.
ביסטי זיכער אז דער רא"א פון י"ם איז זיין איידעם? דאכט זיך אז די מישט.
לויט מיין זכרון איז דער חובת התלמידים געווען אן איידעם ביי ר' ירחמיאל משה וואס פון אים איז ליידער נישט געבליבן קיין דורות.
דער גראדזיסקער רבי פון י"ם איז געווען א זון פון זיין ברודער האדמו"ר החלוץ.
מיילעך האט געשריבן:יאסל!
ביידע, סיי דער חובת התלמידים אין סיי ר' א"א מגראדזיסק-י"ם זענין געווען איידעמער ביי ר' ירחמיאל משה.
ר' א"א איז געווען א זון פון ר' ישראל מגראדזיסק בעל בינת ישראל בן ר' אלימלך הזקן.
דער 'חלוץ' האט אויך געהאט א זון ר' אלימלך אין א"י זעך גערופן אדמו"ר פיאסעצנא-גרודזיסק.
מסתמה וויסטי וואס די רעדסט.
אגב דאכט זיך מיר אז דער ר' ישראל איז געווען אן אייניקל פון ר' אלימלך גראדזיסקער.
מנוחת קדשו
דאכט זיך אז אינעם ספר "פרי ישע אהרן" ווערט געברענגט אז ער איז געליגן אויף די אנדערע זייט נעבן זיין עלטער זיין דער באר משה, וסימנך אז ביידע רבי משה'ס זענען געלעגן צוזאמען.
הרבנית ברכה ציפורה גיטל מקאזניץ
ENoam האט געשריבן:מצבת הרבנית הצדיקת ברכה ציפורה גיטל (זוגת רבי ירחמיאל משה) בביה"ק ווארשה, ועל מצבתה:
"...בת הרה"צ מוה"ר מרדכי... נו"נ הרה"צ רשכבה"ג ר' נחום מטשערנאביל זצלל"ה. אשת הרב הצדיק בנש"ק מוה"ר ירחמיאל משה זצלל"ה מקאזיניץ נכד רשכבה"ג המגיד הקדוש מקאזיניץ זי"ע ועכ"י".
א באשרייבונג אינעם חוברת "הכרם", אדר ניסן תרצ"א, ארויסגעגעבן דורך ישיבת דעת משה פיאסעצנא, וועגן די פטירה פון הרבנית מקאזניץ - די שוויגער פונעם פיאסעצנער רבי'ן.
זה תואם למה שסיפר הרה"ח ר' שמואל מרגליות ז"ל שהרה"ק ר' אהר'לע מקאזניץ היה חתנו של הרה"ק ר' אברהם פנחס מקיניוב, כי זוגתו של הרה"ק מקיניוב היתה הרבנית בתיה רבקה בת הרה"ק ר' מרדכי מלאיעוו.
- רימנובער אייניקעל
- שר האלפיים
- תגובות: 2463
- זיך איינגעשריבען אום: מוצ"ש אוגוסט 10, 2013 10:07 pm
נחוניא האט געשריבן:בקובץ נחלת צבי (גליון ח' עמ' קט"ו) נדפס מכתב מהרה"ק ר' ירחמיאל משה מקאזניץ שמזכיר את כלתו [אשת בנו הרה"ק ר' אהרן יחיאל] "כלתי תחי' הוא רחל בת שבע בת בתי' רבקה שתחי' יפקדו בזח"ק".
זה תואם למה שסיפר הרה"ח ר' שמואל מרגליות ז"ל שהרה"ק ר' אהר'לע מקאזניץ היה חתנו של הרה"ק ר' אברהם פנחס מקיניוב, כי זוגתו של הרה"ק מקיניוב היתה הרבנית בתיה רבקה בת הרה"ק ר' מרדכי מלאיעוו.
אכן אמת. הוא התחתן עם בת דודתו ,בת אחות אמו .ובזווג שני היא התחתנה עם רבי מנחם נחום מסקווירא מאכנווקע .אח הרה"ק רבי יעקב יוסף מסקווירא .
- רימנובער אייניקעל
- שר האלפיים
- תגובות: 2463
- זיך איינגעשריבען אום: מוצ"ש אוגוסט 10, 2013 10:07 pm
- רימנובער אייניקעל
- שר האלפיים
- תגובות: 2463
- זיך איינגעשריבען אום: מוצ"ש אוגוסט 10, 2013 10:07 pm
יאסל האט געשריבן:סטרעטענער אייניקל האט געשריבן:הרה"ק רבי אהרן יחיאל זי"ע לא היו לו ילדים. אבל לאביו רבי ירחמיאל משה היו: 1. רבי אשר אלימלך מקאזניץ. 2. רבי ישראל אלעזר מקאזניץ - כפר חסידים. [נכדו זה הקאזניצער דהיום מתל אביב].
והאיידים של רבי ירחמיאל משה היה: רבי אברהם אלימלך מגראדזיסק - ירושלים.
ביסטי זיכער אז דער רא"א פון י"ם איז זיין איידעם? דאכט זיך אז די מישט.
לויט מיין זכרון איז דער חובת התלמידים געווען אן איידעם ביי ר' ירחמיאל משה וואס פון אים איז ליידער נישט געבליבן קיין דורות.
דער גראדזיסקער רבי פון י"ם איז געווען א זון פון זיין ברודער האדמו"ר החלוץ.
ווייסט איינער צו סאיז דא אייניקלך פון רבי אברהם אלימלך מגראדזיסק ירושלים? הונדערט פראצענט ער איז געווען זיין איידים, סאיז א היכי תמצא אז דער חובת התלמידים האט חתונה געהאט מיט נכדת אחותו ,דהיינו ער איז געווען בן רבי אלימלך מגראדזיסק, און זיין ווייב איז געווען בת רבי ירחמיאל משה בן רבי יחיאל יעקב חתן רבי אלימלך מגראדזיסק א איר אייניקל פון זיין טאטע .איך ווייס נישט צו מהאט אמאל געהערט אזא זאך און היסטוריה. די שרייבסט אז דער גראדזיסקער רבי פון י"ם איז געווען א זון פון זיין ברודער האדמו"ר החלוץ,במחילת מעלת כבודו די מישט אויס צווי רבי אברהם אלימלך'ס. די גראדזיסקער רבי פון ים איז נישט געווען א זון פון אדמו"ר החלוץ ,נאר ער איז געווען בן רבי ישראל בן רבי חיים מאיר יחיאל בן רבי אלימלך מגראדזיסק .סאיז געווען א אנדערע האדמו"ר רבי אברהם אלימלך וואס ער איז געווען בן האדמו"ר החלוץ,איך געדענק עם זייער גוט ,ער פלעגט אסאך קומען צו די טישין פון הרה"ק רבי משה מרדכי מלעלוב און בנו הרה"ק רבי שמעון מלעלוב ,אן ער פלעגט זיצען אויבען אן.
נחוניא האט געשריבן:בקובץ נחלת צבי (גליון ח' עמ' קט"ו) נדפס מכתב מהרה"ק ר' ירחמיאל משה מקאזניץ מיום ג' וישב תרס"ח שמזכיר את כלתו [אשת בנו הרה"ק ר' אהרן יחיאל] "כלתי תחי' הוא רחל בת שבע בת בתי' רבקה שתחי' יפקדו בזח"ק".
זה תואם למה שסיפר הרה"ח ר' שמואל מרגליות ז"ל שהרה"ק ר' אהר'לע מקאזניץ היה חתנו של הרה"ק ר' אברהם פנחס מקיניוב, כי זוגתו של הרה"ק מקיניוב היתה הרבנית בתיה רבקה בת הרה"ק ר' מרדכי מלאיעוו.
הרבנית רחל בת שבע נולדה בשנת תרמ"ט (בערך).
בשנת תרס"ז (בערך) נישאה להרה"ק ר' אהרן יחיאל מקאזניץ זצ"ל.
נתגרשה מאתו אחרי כמה שנים ללא זש"ק.
בין השנים תרפ"א - תרפ"ט נישאה להרה"ק ר' מנחם נחום מסקווירא מאחניווקא זצ"ל.
כ"ז כסלו תרפ"ט היגרה לאמעריקא ביחד עם בעלה.
ו' כסלו ת"ש נפטרה ומנו"כ בביה"ח בית דוד.
אביה הרה"ק ר' אברהם פנחס מקיניוב נפטר י"ז תמוז תש"י
אמה הרבנית בתיה רבקה נפטרה כ"ז ניסן תשט"ו
צוריק צו “על הצדיקים ועל החסידים”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 10 געסט


c: text/html

text:
אייסיס אפגאניסטאן דאנעלד טראמפ טעראר מאדנע סיריע פאליטיק פון פיינע נייעס קאנגרעס שפיאנאזש סענאט שטימט קעגן טראמפ'ס ריקצוג פלאן אין סיריע
א מערהייט פון רעפובליקאנער אין סענאט האבן נעכטן געשטימט 68-23 אויף א רעזאלוציע צו קלארשטעלן אז אייסיס אין סיריע און די טאליבאנער אין אפגאניסטאן זענען נאך אלס א דירעקטע געפאר קעגן די פאראייניגטע שטאטן. דער רעזאלוציע איז פארגעלייגט געווארן דורך דעם רעפובליקאנער פירער אין סענאט מיטש מעקאנעל, און קומט נאכדעם וואס די שפיאנאזש הויפטן האבן אויך אפגעווארפן דעם באהויפטונג פון טראמפ אז אייסיס איז מער נישט קיין געפאר אין סיריע. דער רעזאלוציע איז אייגענטליך אויסגעשטאנען קעגנערשאפט פון פילע דעמאקראטן וועלכע זאגן אז דאס רופט פאר אן ענדלאזע קריג אינעם מיטל מזרח.
גענומען מיט רשות פון פיינע נייעס
ווי איז דאס געשעהן? זעה Washington, DC, USA אויף גוגל מעפס
קומענדיגע
« פאריגע נייעס
« פאריגע נייעס
פאריגע
קומענדיגע נייעס »
קומענדיגע נייעס »
הירשם ל- תגובות לפרסום (Atom)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
פאהאד בין אבדול אזיז
פאהאד בין אבדול אזיז (1921 - 1טן אויגוסט 2006) איז געווען דער קעניג און פרעמיער מיניסטער פון סאודי אראביע. ער איז געווען איינס פון 37 קינדער פון זיין טאטן, דער גרינדער פון די סאודיע קעניגרייך. ער איז געווען די פערטע זון איבערצונעמען די קעניגרייך נאך זיין טאטנ'ס טויט און א פינפטע ברודער האט אים איבערגענומען נאך זיין טויט.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאהאד איז געבוירן אין 1921 צו זיין פאטער אבדול אזיז דער ערשטער קעניג פון די מאדערנע סאודיע אראביע און האט געלערנט אין א ספעציעלע שולע וועלכע זיין טאטע האט געגרינדעט פאר די מיטגלידער פון די קעניגליכע פאמיליע וואו מען האט זיי געלערנט וועגן איסלאם און די מאכט און פירערשאפט פון די קעניגרייך. ווען פאהאד איז אלט געווען ניין יאר האט ער מיטגעהאלטן וויאזוי זיין טאטע ווערט געקרוינט קעניג פון סאודיע אראביע נאכדעם וואס דאס לאנד איז געווארן זעלבסטשטענדיג פון די בריטישע אימפעריע אין דעם היסטארישן אפמאך פון דזשעדא. פאהאד האט אין די יונגע יארן נישט געהאט קיין אינטערעסע אין די קעניגרייך און האט זיך ארומגעדרייט אין אייראפע צו מאכן א לעבן מיט מיליאנען דאלארן אין טאש וועלכע ער האט באקומען פון זיין טאטענ'ס מלוכה. אינדערצווישן איז זיין טאטע געשטארבן און זיין עלטערער ברודער פייסעל איז געווארן קעניג.
ביי די 25 יאר איז ער איינגעלאדענט געווארן דורך זיין ברודער דער קעניג וועלכער האט אים צוגעזאגט א צוקונפט אין די מאנארכיע אויב ער לאזט אפ זיין שוואוילטאג לעבן. ער האט באלד באקומען א פאסטן און א יאר דערויף איז ער געווען דער סאודיע אראביע שליח אין דער ערשטער עפענונג סעסיע פון די גענעראלע אסעמבלי פון די פאראייניקטע פעלקער אין ניו יארק אין 1945. אין 1953 איז ער באשטימט געווארן דורך זיין ברודער אלס דער ערציאונג'ס מיניסטער. נאך עטליכע יאר איז ער דערהויבן געווארן אלס דער אינערן מיניסטער און נאך עטליכע יאר שפעטער איז ער שוין געווען דער דריטער אין אמט אלס דער צווייטער דעפיוטי מיניסטער.
פעיסאל איז אומגעבראכט געווארן אין 1975 (אן אינערליכע פאמיליע קרוגעריי) און זיין ברודער כאליד איז געווארן קעניג און פאהאד איז געווארן דער צווייטער אין ראנג אלס קרוין פרינץ און דעפיוטי פרעמיער מיניסטער. (עס איז געווען אן עלטערער ברודער אין די פאמיליע וועלכער האט זיך אנטזאגט פון די מאנארכיע). ווען כאליד איז געשטארבן אין 982' איז פאהאד אויטאמאטיש געווארן קעניג און האט גענומען זיין האלבן ברודער, אבדולא, אלס קרוין פרינץ. פאהאד'ס פירערשאפט האט אנגעהאלטן ביז אין 95' ווען ער האט געליטן א שווערע פראפלעקסיע און האט אפיציעל איבערגעגבן די פירערשאפט פאר אבדולא אבער ער איז פארבליבן קעניג אין זיין רעדערשטול.
כאטש זיין צוריקקער צו די מאנארכיע איז אלעס געווען א דאנק זיין עלטערער ברודער פעיסאל האט אבער פאהאד אים פיינט געהאט זיין גאנץ לעבן וויבאלד זיין ברודער האט אים פארשעמט פאר הונדערטער אנוועזנדע ווען ער האט אים געלאזט ווארטן איבער א שטונדע אין זייט פון זיין בענקל ווען פאהאד האט זיך מיט אים באגעגענט אין ריאד. טייל סאודיע אראביער זענען נאך היינט ביי דער מיינונג אז פאהאד איז גאנץ מעגליך געווען פארמישט אין דעם טויט פון זיין ברודער אלס נקמה פאר זיין פארשעמונג.
עס איז אנגענומען אז פאהאד'ס יונגע יארן אלס א פרייער יונג האט אים גאר געהאלפן אין זיין סוקסעספולן קעניגרייך וויבאלד ער האט זיך געלערנט צו פארברענגן מיט מענטשן און רעדן צו יעדן, א מעלה מיט וועלכע ער איז געווען באוואוסט אלס קעניג. ער האט געקענט האלטן א שמועס מיט יעדן פירער פון סיי וועלכן לאנד אפילו ער האט יענעם נישט געקענט פון בעפאר. לויט אומאפיציעלע שאצונגן האט פאהאד פארמאגט א פערזענליכע רייכטום פון 18 ביליאן דאלאר.
דיפלאמאטיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאהאד איז באוואוסט געווען מיט זיינע נאנטע באציאונגן מיט די מערב וועלט און ספעציעל די פאראייניגטע שטאטן און בריטאניע, וועלכע האבן געקויפט דאס מערסטע נאפט און האבן אויך גענוצט זיין נאנטשאפט פאר פאליטישע צוועקן. פאהאד איז געווען א שטארקער פירער וועלכער האט פארשטאנען וויאזוי צו באלאנסירן זיין נאנטשאפט מיט די מערב וועלט און זיין געטריישאפט צו זיין איסלאמישן לאנד.
פאהאד האט באלד גענומען אן אנדערע צוגאנג צו די מערב וועלט ווי זיינע פארגייער. זיין ברודער פעיסאל האט געברענט קעגן מדינת ישראל און נאך די זעקסטאגיקע מלחמה ווען ער האט זיך דערוואוסט אז מדינת ישראל האט געווינען האט ער דאס נישט אויסגעהאלטן און לויט ווי זיינע נאנטע געהילפן האבן געזאגט, האט ער מער קיינמאל נישט ארויס געוויזן א שמייכל אויף זיין געזיכט. אין 973' האט זיין ברודער אנגעפירט די אויל עמבארגא אויף די פאראייניגטע שטאטן אלס נקמה פאר איר הילף צו מדינת ישראל דורכאויס די יום כיפור מלחמה. אויך זיין עלעטערע ברודער כאליד איז געווען פארביסן קעגן די מערב וועלט כאטש ער האט דאס נישט אזוי שטארק ארויסגעוויזן.
פאהאד האט צו אלעמענ'ס וואונדער גענומען א נייעם צוגאנג אבער האט דאך געוואוסט וויאזוי צו באלאנסירן זיין נאנטשאפט צו די מערב וועלט און דאך בלייבן אנגענומען צווישן די איסלאמישע. ער האט געבויט א רייע מעטשעטן און געגעבן אסאך געלט פאר איסלאמישע ארגאניזאציעס.
נאך בעפאר ער איז געווען קעניג האט ער גענוצט זיין דיפלאמאטיע צו ענדיגן די לאנג פארצויגענע בלוטיגע לבנון ברודער קריג און האט באוויזן זיי צוזאמענצוברענגן צום פארהאנדלונג'ס טיש אין די שטאט טייף, און אונטערשרייבן די טייף אפמאך. אין די ענדע 70'גער יארן האט ער נאכאנאנד געגעבן שטיצע צו איראק ביי די אויסברעכונג פון די איראן-איראק מלחמה. אין 1981, איין יאר בעפאר ער איז געווארן קעניג, האט ער אנגעהויבן ארבעטן אויף א שלום צווישן מדינת ישראל און די פאלעסטינער, א שריט וועלכע האט דערשטוינט די סאודיע איינוואוינער.
אבער דער מכה בפטיש איז געקומען אין 91' נאך איראק'ס אינוואזיע אין קאוועיט ווען ער האט געמאכט א געוואגטן באשלוס אריינצולאזן די אמעריקאנער כוחות אין זיין לאנד צו קעמפן קעגן איראק. ער איז קריטיקירט געווארן און געסטראשעט געווארן אבער ער האט זיך נישט דערשראקן פון קיינעם און איבערגעטאן דעם זעלבן שפיל ביי די צווייטע קריג אין איראק. ווען די אמעריקאנער כוחות האבן געלאנדעט אין סאודיע אראביע האט פאהאד געזאגט זיין פאלק אז זיין לאנד וועט קעמפן אינאיינעם קעגן איראק און זייער אנוועזנהייט וועט זיין צייטווייליג. ווען די קריג איז פאראיבער איז אבער אמעריקע נאך נישט אזוי שנעל אנטלאפן פון סאודיע אראביע און די קריטיק איז געווארן גרויס. אין 96' האט א באמבע אויפגעריסן אין אן אמעריקאנער באזע אינעם מדבר וועלכע האט אומגעברענגט 19.
אבער דאס אריינלאזן די אמעריקאנער כוחות אויף די פארהייליגטע אראבישע ערד איז נאך א קליינע עבירה קעגן איסלאם וואו די קעניגרייך'ס באטייליגונג אין דעם קאמף קעגן טעראריזם. ווי עס הייסט איז אל-קאידא גאר געגרינדעט געווארן נאך די ערשטע גאלף קריג ווען דער מייסטער טעראריסטישער פירער, אסאמא בין לאדען, א סאודיע געבוירענער, האט באשלאסן צו נעמען נקמה פון אמעריקע פאר'ן באטראטן אירע הייליגע ערד. בין לאדען האט עטליכע מאל געשוואוירן אז ער וועט ארויספירן די אמעריקאנער מיליטער פון סאודיע אראביע אבער ער האט דאס קיינמאל נישט אויסגעפירט און אנשטאט באשלאסן נקמה צו נעמען פון אמעריקע. עס האט לאנג געדויערט אבער בין לאדען האט נישט פארגעסן זיין ציל און האט אנגעגרייפט אמעריקאנער אינטערעסן אין אויסלאנד אין עטליכע אטאקעס אין די 90'גער יארן.
אמעריקע האט אין די פרידליכע צייטן שוואך רעאגירט צו אל קאידא און די טעראריסטישע ארגאניזאציע האט זיך געשטארקט אונטער די אויגן פון אמעריקאנער אויסשפיר אגענטורן. מען האט פארזען און פארזען און דערנאך איז געקומען די ענדגילטיגע אטאקע אין וועלכע 15 פון די היידזשעקער זענען געווען סאודיע געבוירענע.
אל-קאידא האט קיינמאל נאך נישט פרובירט נקמה נעמען פון די קעניגריך דירעקט נאר ענדערש פרובירט אטאקירן די מערב וועלט. קיין מיליטערישער פראנט איז טאקע נישט פאראן צווישן אל קאידא און די סאודיע מאנארכיע אבער א קריג מיט ווערטער גייט אן אויף א גרויסער פארנעם און עס איז גאנץ מעגליך אז אל קאידא וועט עווענטועל פרובירן אטאקירן די קעניגרייך.
די סאודיע מאנארכיע האט גאר געהאלפן קעמפן קעגן אל קאידא אין די ערשטע יארן נאך די סעפטעמבער 11 אטאקעס און האט צוזאמענגעשטעלט א ליסטע פון 26 סאודיע טעראריסטן וועלכע האבן געהאט א טייל אין די אטאקעס. ביז 3 יאר זענען 23 פון די ליסטע געווען פארכאפט אדער אומגעברענגט.
זיין טויט און סוקסעסאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פאהאד איז געשטארבן אוגוסט 1 2005 און זיין ברודער אבדולא איז באלד געווארן קעניג. אין פאקט איז ער שוין געווען פירער איבער 5 יאר זינט זיין האלבן ברודער האט צוליב זיינע קראנקהייטן מער נישט געקענט פארנעמען די פאראנטווארטליכקייטן.


text: מיר זענען צופרידן צו זען איר אויף די בלעטער פון דעם שפּיל פּלאַץ!שפּיל אַ פאַרשיידנקייַט פון גאַמעס אָנליין, אָן ריסטריקשאַנז, וואָס קענען זייַן מער אָנגענעם?אויף אונדזער פּלאַץ זענען פֿרייַ אָנליין גאַמעס וואָס וועט ביטע איר און אייער פריינט אַ גרויס ברירה ווי געזונט ווי די בייַזייַן פון מעגלעכקייט צו אָפּלאָדירן זיי פֿאַר פֿרייַ.אויף אונדזער פּלאַץ איר טאָן ניט דאַרפֿן צו רעגיסטרירן, ווי אויף פילע אנדערע זייטלעך צו שפּילן פֿרייַ אָנליין שפּילערייַ.כל פאַראַנען אויף אונדזער וועב פּלאַץ בליץ גאַמעס זענען צעטיילט אין קאַטעגאָריעס, טעמעס און זשאַנראַז, אַזוי איר וועט ניט נעמען אַ פּלאַץ פון צייַט שאַרף פֿאַר די פארלאנגט שפּיל.אַלע בליץ גאַמעס זענען פאַראַנען פֿאַר פֿרייַ אין קיין צייַט, טאָג אָדער נאַכט, און דער פּלאַץ איז קעסיידער דערהייַנטיקט מיט די לעצט שפּילערייַ.אונדזער פּלאַץ איז ספּאַסיפיקלי דיזיינד אַזוי אַז יעדער גאַסט צו גאָר הנאה די שפּיל און פֿאַר אַ בשעת דיסטראַקטאַד פון זייער טעגלעך טשאָרז מיט פֿרייַ אָנליין גאַמעס, און די פיייקייַט צו אָפּלאָדירן גאַמעס פֿאַר פֿרייַ בלויז צו העלפן מיט וואָס!אין הייַנט ס וועלט כּמעט אַלעמען פון אונדז ספּענדז אַ פּלאַץ פון צייַט הינטער די מאָניטאָר.קאָמוניקאַציע, אַרבעט, פאַרווייַלונג - די גאנצע קייט פון מענטשלעך לעבן געץ שפיגלט אין די אַמייזינג ווירטואַל וועלט.אין דער פאַרגאַנגענהייַט ביסל יאָרן, די אינטערנעט מאָדנע דרייַ אַרום אַ ומזעיק וועב פון אונדזער פרייַע צייַט צייַט, לעבן און אונדזער אַרבעט.פֿאַר די מערהייַט פון מענטשן איצט אָן צוטריט צו אַ קאָמפּיוטער נעץ - נאָר אַ מעטאַל קעסטל, וואָס איז אָנגעפילט מיט טשיפּס און ווירעס.אויף אונדזער פּלאַץ איר האָבן אַ גרויס געלעגנהייט נישט בלויז צו שפּילן בליץ גאַמעס און אראפקאפיע גאַמעס פֿאַר פֿרייַ, דאָס וועט לאָזן איר צו שטענדיק האָבן אויף האַנט ליב געהאט דורך פאַרווייַלונג.מיר האָבן איין פון די גרעסטע זאמלונגען פון פאַרשידענע שפּילערייַ.זיי זענען אַלע אויסגעשטעלט אין אַ קאַטעגאָריע.אין דעם וועג, איר קענען געשווינד קלייַבן אַ באַליבט ווירטואַל וואַקאַציע.ווער עס יז וועט זייַן ביכולת צו געפֿינען אויף אונדזער וועבזייַטל די פּאַסיק iגרי.נאָך אַלע, עס זענען אַ פאַרשיידנקייַט פון פֿרייַ גאַמעס קאַטעגאָריע.דאס קאַגניטיוו און דיוועלאַפּמענאַל רעטעניש, ראַסינג, קוועסץ, אאז"ו ואאז"ו וזייער פאָלקס אויף אונדזער פּלאַץ זענען גאַמעס (בליץ) אַז וועט נישט אָווערלאָאַד דיין פּערזענלעך קאָמפּיוטער און וועט נישט נעמען פיל צייַט צו פאַרענדיקן.עס ס גרינג צו שפּילן, אַפֿילו אין קליין אַרבעט ינטערוואַלז.אבער רובֿ ימפּאָרטאַנטלי, אָנליין גאַמעס זענען פאַראַנען פֿאַר פֿרייַ פון קיין רירעוודיק מיטל וואָס האט אַ אינטערנעט קשר.איר טאָן ניט דאַרפֿן צו אַנדערגאָו ומבאַקוועם און לאַנג רעגיסטראַציע, צו ענטפֿערן אַ פּלאַץ פון נאַריש שאלות און אַ ביסל שעה צו וואַרטן פֿאַר די שפּיל צו אָפּלאָדירן.איר נאָר דאַרפֿן צו דרוקן אין די אַדרעס באַר זגאַמעס.קאַם - און איר קענען שפּילן ווי איר ווילן.אַלע יענע וואס ווילן צו באַקומען אַ פאַקטיש אַדרענאַלאַן קאַמיש וואס וויל צו ייַנטונקען זיך אין אַ ומגעוויינטלעך ווירטואַל וועלט קענען נעמען מייַלע פון אונדזער ריזיק זאַמלונג פון אָנליין מאַלטיפּלייער שפּילערייַ.צווישן וועלכע, ניט נאָר קליין בלעטערער ממאָ, אָבער אויך פול שפּיל קליענט.אויב איר זענט אינטערעסירט אין פּלייינג אָנליין, אויף אונדזער וועבזייַטל איר קענען שטענדיק שטענדיק קלייַבן געוואלט שפּיל.


text:
קאלאמביע, דרום קאראליינע
קאלאַמביע (ענגליש: Columbia) איז די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט פון דעם שטאַט דרום קאראליינע אין די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע, פלאצירט ביים צוזאמענפלוס פון די סאלודא און בראד טייכן, וואו זיי קומען צוזאמען צו שאפן דעם קאנגארי טייך. אינעם 2010 צענזוס האט מען געציילט דארטן 129,272 איינוואוינער.
אין קאלאמביע געפינט זיך דעם שטאַטס גרעסטע אוניווערסיטעט, דער אוניווערסיטעט פון דרום קאראליינע.
אין 1786 האט דער שטאַט באשלאסן צו בויען א נייע הויפטשטאט אויפן ארט ווי קאלאמביע געפינט זיך היינט.
צווילינג שטעט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
קאלאמביע האט פיר צווילינג שטעט:


text:
ספרי כ"ק אדמו"ר > אגרות קודש > כרך ו > א'תתח
ב"ה, א' אלול, תשי"ב
ברוקלין.
שלום וברכה!
איך האב באקומען אייער בריף פון יום שהוכפל בו כי טוב, אין וועלכען איר שרייבט וועגען זיך און אייער פרוי און פרעגט מיין מיינונג אין דעם און בעט אויך א ברכה:
ווען איך וועל זיין אויף דער ציון פון מיין שווער כ"ק אדמו"ר זצוקללה"ה נבג"מ זי"ע, וועל איך מזכיר זיין אייך ביידען אז השי"ת זאל אייך העלפען מיט גוטען געזונט און פרנסה און דערפרייען אייער[ע] הערצער בקרוב בזרעא חייא וקיימא.
בכדי אויף אויפנעמען די ברכות פון השי"ת דארף מען האבען די פאסענדע כלים אויף דעם, וואס דאס זיינען ענינים פון תורה און מצות, און עס האט מיך געפרייט צו הערען פון הרה"ח אי"א נו"נ עוסק בצ"צ וכו' מוה"ר בן ציון שי' שם טוב שד"ר, אז איר פירט זיך אויף ווי עס באדארף זיין, וויל איך אייך נאר פארשלאגען, אז אין דער פריה פארן דאוונען זאלט איר געבען עטליכע פעניס אויף צדקה, און אז אייער פרוי תחי' זאל געבען צדקה יעדער מאל פאר ליכט צינדען ערב שבת און ערב יום טוב, און איר דארפט אויך איבערגעבען אייער פרוי תחי' אז זי זאל זיך שטארקען אין איר בטחון בהשם יתברך וועלכער האט באשאפען און פירט אן מיט אזא גרויסע וועלט אז זיכער איז ער משגיח בהשגחה פרטית אויף יעדער איינעם פון אייך צו פירן עם ווי בעסער איז, און זי דארף זיך פארלאזען אויף דער תורה און דעם שולחן ערוך, און ניט מחמיר זיין מער ווי דער שולחן ערוך אבער אויך ניט גרינגער מאכען ח"ו פון דעם שולחן ערוך, און ווען מען פירט זיך ווי דער שולחן ערוך שרייבט, איז דאס גוטע כלים צו אויפנעמען די ברכות פון השי"ת פאר יעדערן אין וואס ער באדארף. איר דארפט אויך זעהען אז די מזוזות אין אייער הויז זאלן זיין כשר'ה, און בפרט אין דעם חדש אלול דער חדש פון רחמים, דארף יעדער פון אייך אדער איר צוזאמען מיט אייער פרוי ריידען לפחות א פאר מינוט וועגען דעם בטחון בהשם יתברך, און איך האף אז אין גיכען וועט איר מיר קענען אנזאגען א גוטע בשורה אז איר און אייער פרוי פילן זיך גוט און אז איר האט זיך געשטארקט אין אייער בטחון בהשי"ת און זעהט השגחה פרטית, אז ער ברוך הוא פירט אי[י]ך צום גוטען בגשמיות וברוחניות.
בברכת כתיבה וחתימה טובה - המחכה לבשו"ט.


text:
חומש בית יהודה בראשית ז
קפיצה לניווט קפיצה לחיפוש
ביאורי פסוקים
הערות שוליים
- ↑ די ווערטער וואס זיינען אין אזעלכע (קלאמערן), דאס איז די ווערטער פון חומש בית יהודה, נאר ווייל זיי זיינען נישט דער טייטש פון די ווערטער, נאר זיי זיינען צוגעלייגט אויף דעם פסוק כדי מבאר צו זיין דעם פסוק, דעריבער איך האב זיי אריינגעלייט אין ( ). און אזעלכע (= קלאמערן), איך האב אריינגעלייגט מבאר צו זיין א פאר ווערטער.
- ↑ צו לאָזן לעבן בלייבן זוימען: אין פסוק שטייט "לחיות זרע" און מען קען דאָס טייטשן צו לאָזן זוימען אָדער לאָזן (אין) לעבן זוימען, אָבער די קאָמבינאציע "צו לאָזן לעבן בלייבן זוימען" האָט נישט קיין באַדייט, אויף יידיש. אָבער דער זאַץ שטאַמט פון דייטש וואָס אין דייטש איבערלאָזן זאָגט מען בלייבן לאָזן (BLEIBEN LASSEN). און איז ריכטיקער צו שרייבן צו בלייבן לאָזן (אין) לעבן זוימען.
- ↑ נָאך אין זיבן טאָג אַרום: אַ טאָפעל לשון. מען שרייבט אָדער נאָך זיבן טאָג אַרום, אָדער אין זיבן טאָג אַרום.
- ↑ דער טייטש פון יקום אויף יידיש איז וועלט אָדער אוניווערס, און נישט באַשטאַנד נאָר ס'שטאַמט פון דייטש וואָס באַשטאַנד (BESTAND) מיינט "קיום," און אין יידיש "קיום" איז עקזיסטענץ.
- ↑ עס איז דאָ אַ חילוק צווישן דער ערשטער געקומען זענען געקומען צוויי צו דעם צווייטן געקומען זענען געקומען צו זיבן, דער ערשטער געקומען מיינט אַז איינער קומט פון אַ פּלאַץ צו אַ פּלאַץ. און דער צווייטער געקומען מיינט, ווי איינער ציילט נומערן און ער איז געקומען צו דעם נומער הונדערט און דאָס וואס שטייט אַזעלכע מינים וואָס זענען געקומען (= זייער נומער איז געקומען) צו זיבן.
- ↑ עיין הערה פסוק ד'.


text:
פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע
די פֿאַראײניקטע שטאַטן פֿון אַמעריקע (ענגליש: United States of America)—געוויינלעך גערופן בלויז די פֿאַראײניקטע שטאַטן—איז אַ פעדעראַלע דעמאָקראַטישע רעפּובליק אין צפון אמעריקע װאָס איז געגרינדעט געװאָרן אין יאָר 1776. זייער הױפּטשטאָט איז װאַשינגטאָן די. סי. די רעפּובליק נעמט ארײן 50 שטאַטן און דעם פעדעראלן דיסטריקט פון קאָלומביע. דער גרעסטער שטאַט איז אלאסקע אין צפון-מערב פון דעם קאָנטינענט פון צפון אמעריקע. דער שטאַט האוואי איז אין דעם פּאציפישן אָקעאן. די אנדערע 48 שטאטן מיט דעם דיסטריקט פון קאָלומביע געפינען זיך צווישן קאנאדע אין צפון און מעקסיקא אין דרום. אין מזרח איז א בארטן מיטן אטלאנטישן אָקעאן און אין מערב מיטן פּאציפישן אָקעאן. אויך האָט די מדינה פינף באוואוינטע און נײן נישט-באוואוינטע אינזלען אינעם פּאציפיק און אינעם קאראאיבישן ים.
דער ערשטער פּרעזידענט איז געווען דזשאָרדזש וואַשינגטאָן.
די פאראייניגטע שטאטן, מיט א שטח פון 9.83 מיליאָן קוואדראט ק"מ (3.79 מיליאָן קוואדראט מײל), איז דאָס דריטע אָדער פערטע גרעסטע לאנד לויטן טאָטאלן שטח, און דאָס דריטע גרעסטע לויטן שטח פון דער יבשה. די באפעלקערונג אין יולי 2011 איז געווען 313 מיליאָן אײנוואוינער, דאָס דריטע גרעסטע אין דער וועלט. א בירגער פון די פאראייניגטע שטאטן ווערט אָנגערופן אן "אמעריקאנער".
דאָס לאנד האָט זיך אנטוויקלט פון די 13 בריטישע קאָלאָניעס אויפן אטלאנטישן בארטן אינעם 18טן יאָרהונדערט. צוליב אמפערייען צווישן דער בריטישער רעגירונג אין די קאָלאָניעס איז געשען די אמעריקאנישע רעוואלוציע. דעם 4טן יולי 1776 האָבן דעלעגאטן פון די 13 קאָלאָניעס ארויסגעגעבן זייער דעקלאראציע פון אומאָפּהענגיקייט, וואָס האָט געגרינדעט די מדינה.
במשך פונעם 19טן יאָרהונדערט האָבן די פאראייניגטע שטאטן זיך פארשפּרייט איבער דעם קאָנטינענט ביז צום בארטן פונעם פּאציפישן אָקעאן.
די עקאָנאָמיע פון די פאראייניגטע שטאטן איז די גרעסטע נאציאָנאלע עקאנאמיע אין דער וועלט, און זייער ברוטאָ אינלענדישער פּראָדוקט (בא"פ) פאר 2012 ווערט געשאצט צו 15.6 טריליאָן דאָלאר – 19% פונעם גלאָבאלן בא"פ לויט קויפקראפט פּאריטעט, פון 2011.[2][3][4]
די עקאָנאָמיע ווערט געטריבן פון א שפע פון נאטורליכע רעסורסן, א גוט-אנטוויקלטער אינפראסטרוקטור,[5] און הויכן פּראדוקטיוויטעט;[6]. דאָס לאנד איז נאָך איינער פון דער וועלטס גרעסטע פאבריצירערס.[7] עס גיט ארויס 39% פון דער גלאָבאלער מיליטערישער אויסגאבע,[8] און איז א פּראָמינענטע עקאָנאָמישע, פּאָליטישע און קולטורעלע קראפט אין דער וועלט, ווי אויך א פירער אין וויסנשאפטליכער פאָרשונג און טעכנאָלאָגישער אינאָוואציע.[9][10]
אינהאַלט
- 1 היסטאָריע
- 2 דער אמעריקאנער פאָן
- 3 א פאָלק פון אימיגראנטן
- 4 געאָגראפיע
- 5 דעמאָגראפיק
- 6 עקאָנאָמיע
- 7 וויסנשאפט און טעכנאָלאָגיע
- 8 רעגירונג
- 9 אמעריקאנער שטאטן
- 10 יידן אין די פאראייניגטע שטאטן
- 11 רעפערענצן
- 12 וועבלינקען
היסטאָריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין די צײטן פונעם מיטלאלטער האָט מען בכלל נישט געוואוסט פונעם אמעריקאנישן קאָנטינענט; מען האָט געמיינט, אז נאָך אייראָפּע גייט דער פּאציפישער אָקעאן. עס איז געווען א גרויסער שּפּאנישער מאטראָס, וואָס האָט געהייסן קריסטאָפער קאָלומבוס. ער האָט געהאלטן, אז אויב מען פאָרט לאנג אויפן אטלאנטישן אָקעאן, קומט מען אָן אין אינדיע. ער האָט געפּועלט בײ דער שפּאנישער קעניגין, אויב מען גיט אים איבער א גרויסן שיף מיט געלט און מענטשן, וועט ער מאכן א נסיעה און דערמיט פארקירצן דעם וועג קיין אינדיע. ער האָט אויפגעוויזן, אז דאָס וועט אויפהייבן דעם עקספּאָרט-אימפּאָרט פון איבעראל, און שפּאניע, וואָס איז דאן געווען א וועלטמאכט, וועט דערפון שטארק בענעפיטירן.
נאָך א לאנגער נסיעה איז ער אָנגעקומען צו דער טרוקעניש און האָט דאָרט געטראפן א סך אומצוויליזירטע מענטשן. ער און זײנע מענטשן האָבן געמיינט, אז זיי האָבן אנטדעקט א קורצן וועג קיין אינדיע, דערפאר האָט ער אָנגערופן די מענטשן אינדיאנער. דאָס איז געווען אין 1492.
א ביסל שפּעטער איז אָנגעקומען אויף דער טעריטאָריע, וואָס איז הײנט דרום אמעריקע, א גענעראל מיטן נאָמען אמעריגאָ וועספּוטשי, און האָט אנטדעקט, אז דאָס איז בכלל נישט אינדיע, נאָר א נײער קאָנטינענט. דעריבער רופט מען עס אויף זײן נאמען אמעריקע.
דער אָנהייב פון די קאָלאָניעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
נאך קריסטאפער קאָלומבוס האָבן די שפּאניער ארויסגעשיקט נאָך שיפן, און צוביסלעך האָט שפאניע באהערשט די גאנצע דרום– און צענטראל–אמעריקע, חוץ בראזיל, וואָס איז געוואָרן א פּאָרטוגעזישע קאָלאָניע.
אין 1565 האָט שפּאניע אויפגעשטעלט א שטעטל אין פלאָרידע, דאָס ערשטע שטעטל מיטן אייראָפּעישן סטיל.
אויך אנדערע אייראָפּעישע לענדער האָבן אָנגעהויבן זיך אינטערעסירן אין דעם נײעם קאָנטינענט: ענגלאנד, פראנקרײך און האָלאנד.
ענגלאנד האָט אויפגעשטעלט ווירדזשיניע אין 1620, דערנאָך מאסאטשוסעטס, און נאָך דעם – פּענסילוועניע. די פראנצויזן האָבן געבויט אינעם צפונדיגן טייל פון נאָרד–אמעריקע די שטעט קוויבעק און מאָנטרעאל, און די האָלענדער האָבן געבויט ניו אמסטערדאם, וואו עס געפינט זיך הײנט ניו יאָרק. אָבער די ענגלענדער האָבן געקעמפט, אז זיי זאָלן זײן די בעלי בתים, און ניו יאָרק איז גאָר שנעל אריבער צו זיי פון האָלאנד. אין יאָר ה'תקכ"ג איז אויך קאנאדע אריבער, אזוי אז גרויסבריטאניע (ענגלאנד) האָט אײנגענומען אלע שטחים, וואָס זענען געשטיצט געווארן בײ אנדערע לענדער.
די מלחמה פאר אומאָפּהענגיקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אזוי ווי ענגלאנד איז פאקטיש געווען דער בעל הבית אויף דער טעראטאָריע האָט זי פרובירט דאָס אויסניצן צום מאקסימום. דער דעמאלטדיגער ענגלישער קעניג געאָרגג דער דריטער האָט ארויפגעלייגט שווערע שטײערן אויף די אײנוואוינער. די אײנוואוינער האָבן פארלאנגט, אז אזוי ווי זיי זענען א חלק פונעם ענגלישער קעניגרײך, זאָלן זיי קענען וויילן א פארטרעטערשאפט אין דעם ענגלישן פּארלאמענט, וואָס זאָל זיך אָננעמען פאר זיי, און נישט דערלאָזן די אומיושרדיגע שטײערן. דער קעניג האָט זיי דאָס נישט געוואָלט נאָכגעבן. דאָס האָט געברענגט דערצו, אז אין דער צווייטער העלפט פונעם 17טן יאָרהונדערט האָט זיך אָנגעהויבן א באוועגונג, וואָס זי האָט זיך אָנגערופן "די אמעריקאנישע רעוואלוציע" . די מענטשן האָבן אָנגעהויבן פארלאנגען מער פרײהייט, ענגלאנד איז נישט גרייט געווען זיי דאָס צו געבן, אזוי אז אין יאָר 1763 האָבן זיך צוזאמען גענומען דרײצן קאָלאָניעס, וואָס האָבן נישט געוואָלט זײן אונטער בריטאניע און אין אפּריל 1775 האָט די מלחמה פאר אומאָפּהענגיקייט אויסגעבראכן אונטער גענעראל דזשאָרזש וואשינגטאָן און דעם 4טן יולי 1776 האָט טאָמעס זשעפערסאָן אָנגעשריבן די דעקלאראציע פון אומאָפּהענגיקייט פאר די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
די ערשטע דרײצן לענדער, וואָס האָבן זיך דערקלערט אומאָפּהענגיק און זענען געוואָרן א חלק פון דער נײער מדינה, זענען דעלאווער, פּענסילוועניע, ניו דזשערסי, דזשארזיע, קאָנעטיקעט, מאסאטשוסעטס, מערילענד, דרום קאראליינע, ניו העמפּשער, ווירדזשיניע, ניו יאָרק, צפון קאראליינע און ראוד אײלענד.
דער ווידערשטאנד האָט זיך צופלאקערט, די ענגלענדער האָבן געשיקט אן ארמיי אונטערצודריקן דעם ווידערשטאנד, נאָך א לאנגער קאמף האָבן זיך די ענגלענדער אונטערגעגעבן.
די מלחמה האָט אָנגעהאלטן ביזן 3טן אויגוסט 1782. דעם 3טן סעפּטעמבער 1783 האָט ענגלאנד אונטערגעשריבן א שלום אָפּמאך מיט אמעריקע. כאטש געאָרג דער דריטער פון ענגלאנד האָט נאָך געוואָלט אָנהאלטן די מלחמה, האָט ער פארלוירן אינעם פּארלאמענט זײנע שטיצער, און מען האָט דורכגעפירט א רעזאָלוציע אינעם פּארלאמענט פאר שלום.
פון דאן אָן האָבן די דערמאנטע דרײצן קאָלאָניעס באקומען א פולקומע זעלבטשטענדיקייט. דזשאָרזש וואשינגטאָן איז געוואָרן אויסדערוועלט אלס דער ערשטער פּרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
פון 1803 צו 1848 האָט זיך אמעריקע'ס גרויס געטריפלט ווײל אמעריקע'ס אידיאָלאָגיע איז געווען זיך אויסשפּרייטן ווי מער, וואָס צוליב דעם האָט אויסגעבראכן אין יענע יאָרן צוויי מלחמות:
די ערשטע: אמעריקע האָט דערקלערט קריג קעגן בריטאניע דעם 18טן יוני 1812, צוליב דער נישט פרײער באוועגונג פון אמעריקע ארום דער וועלט און צוליב אירע פישכאפּערס, וואָס מען האָט זיי נישט געלאָזט האנדלען א.ד.ג. און אנדערע ווערטער פרײע האנדל - וואָס דאָס איז געווען דער רעזולטאט פון דער מלחמה פון ענגלאנד און פראנקרײך - איינזעענדיג אז ס'איז נישט רעאליסטיש זיך צו שלאָגן קעגן אזא אימפּעריע, האָט מען באשלאָסן אײנצונעמען קאנאדע, וואָס איז געווען אונטער בריטאניע.
דער בירגער–קריג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
א וויכטיגער קאפּיטל אין דער געשיכטע פון די פאראייניגטע שטאטן איז דער בירגער-קריג, וואָס האָט אויסגעבראָכן אין יאָר ה'תרכ"א, עס איז באקאנט מיטן נאָמען דער קאמף פון דעם צפון מיטן דרום. די דרומדיגע לענדער פון די פאראייניגטע שטאטן האָבן באשעפטיגט איבער א מיליאָן שווארצע קנעכט, די זענען געווען שווארצע מענטשן, וואָס מען האָט געצוואונגענערהייט געברענגט פון אפריקע. די דרום שטאטן האָבן געהאט א סך פעלדער אין זייער באנוץ, און עס איז זיי געווען וויכטיג צו האָבן אסאך ארבעטערס פאר די תבואה און פרוכטן. די צפון אײנוואוינער אין שפיץ פונעם פּרעזידענט אברהם לינקאָלן האָבן אויפגעפאָדערט די דרום לענדער צו באפרײען די קנעכט, וויבאלד דאָס איז קעגן דעם מענטשליכן מאָראל און קעגן די פארשריפטן פון דער דעקלעראציע פון אומאָפּהענגיקייט פון די פאראייניגונג, וואס לויטעט, אז אלע מענטשן זענען באשאפן געוואָרן פרײ. די דרומדיגע האָבן זיך נישט וויסנדיג געמאכט פון דעם פרעזידענטס פאָדערונג, זיי זענען געגאנגען א טריט ווײטער און האבן דערוויילט א נײעם פּרעזידענט, מיטן נאמען זשעפערסאָן דעוויס, זיי האָבן געלאָזט וויסן אז זיי טיילן זיך אָפּ פון די פאראייניגטע שטאטן. לינקאָלן האָט דאָס נישט צוגעלאָזט און איז ארויס מיט א בלוטיגן קאמף קעגן די דרום שטאטן, עס האָט זיך געצויגן פיר יאָר, און איבער זעקס הונדערט טויזענט סאָלדאטן זענען געהרגעט געוואָרן. צום סוף האָבן זיך די דרוםדיגע אונטערגעגעבן, די יוניאָן האָט זיך צוריק פאראייניגט, און די שווארצע קנעכט זענען ארויס פרײ. (פרעזידענט לינקאָלן איז דערמאָרדערט געוואָרן איינצלנע טעג נאָך דעם, וואָס די דרוםדיגע לענדער האָבן זיך אונטערגעגעבן).
דער אמעריקאנער פאָן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער פאָן אין אמעריקע האָט דרײ קאָלירן: רויט, בלוי, און ווײס. עס האָט דרײצן פּאסן, טייל רויט און טייל ווײס, דאָס סימבאָליזירט די דרײצן גרינדעדע קאָלאָניעס, און עס האָט פופציג ווײסע שטערן אויף א בלויען גראדעגיגן הינטערגרונט, דאָס זענען די פופציג שטאטן וואָס זענען דערין פאראייניגט.
א פאָלק פון אימיגראנטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די פאראייניגטע שטאטן איז א פאָלק, וואָס איז צוזאמענגעשטעלט פון אלע סאָרט מענטשן אין דער וועלט. פון די פארצײטישע אײנוואוינער די אינדיאנער זענען געבליבן עטליכע הונדערט טויזנט אלס אָנדענק, פון זיי זענען דא אזעלכע וואָס לעבן נאָך ביז הײנט אין ספּעציעלע רעזערוואציעס. די רעגירונג גיט זיי נאך אסאך בענעפיטן, כדי זיי צו פארגיטיגן פאר וואָס מען האָט פון זיי צוגענומען זייער לאנד, ווי דאָס אז זיי מוזן נישט צאָלן קיין שטײערן. אָבער די מערהייט פון דער באפעלקערונג פון די פאראייניגטע שטאטן זענען ווײסע מענטשן אָפּשטאמיגע פון אייראָפּע און אזיע, אָבער עס זענען אויך פאראן מיליאָנען שווארצע וואָס זענען קינדער פון די וועלכע זענען געברענגט געוואָרן געצוואונגענערהייט פון אפריקע צו דינען אלס קנעכט פאר די ערשטע באוואוינער. אין די שנייאיגע געביטן אין אלאסקע טרעפט מען נאָך די עסקימאָסישע שבטים.
געאָגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער לאנד–שטח פון די 48 שטאטן אין דער יבשה פון די פאראייניגטע שטאטן איז 7,700,000 ק"מ2. אלאסקע, מיט א שטח פון 1,480,000 ק"מ2, איז דער גרעסטער שטאט. האוואי, מיט א שטח פון 16,000 ק"מ2, אקופּירט אן ארכיפּעלאג אינעם פּאציפישן אָקעאן, דרום-מערב פון צפון אמעריקע.
די פאראייניגטע שטאטן איז דאָס דריטע גרעסטע לאנד לויט סה"כ שטח—יבשה און וואסער—אין דער וועלט (נאָך רוסלאנד און קאנאדע). דאָס לאנד גרעניצט קאנאדע אין צפון און מעקסיקא אין דרום. דער קאנאדע-פאראייניגטע שטאטן גרענעץ, וואָס איז באשטימט געוואָרן אין דעם מיטן פונעם 19טן יאָרהונדערט, ציט זיך אין א גראדער ליניע לענגאויס דעם 49סטן גארטל ליניע צפון, אריבערגייענדיג טײכן און אָזערעס (פיר פון די גרויסע אָזערעס זענען צעטיילט צווישן די צוויי לענדער, און נאָר מיטשיגאן אָזערע געהערט אין גאנצן צו די פאראייניגטע שטאטן), אָן צו בארעכענען מיט טאָפּאָגראפישע ליניעס. די גרענעץ שאפט נישט קיין פּראבלעמען; די צוויי זײטן פון דער גרענעץ האָבן א גרויסע ענלעכקייט אין קולטור, שפּראך, טראדיציע און לעבנסשטייגער. די דרום גרענעץ מיט מעקסיקא איז העלפט פון דער לענג פון דער גרענעץ מיט קאנאדע, און גייט מערסטנס דורך מדבר-געגנטן.
אין מזרח ליגן די פאראייניגטע שטאטן אויפן ברעג פונעם אטלאנטישן אָקעאן; דער ברעג איז צוויי מאָל אזוי לאנג ווי דער מערב ברעג אויפן פּאציפישן אָקעאן. די אונטערשייד איז צוליב א סך טיפע אײנגוסן, וואָס געפינען זיך אין דעם צפון טייל פונעם מזרח בארטן, און טאקע דאָרט געפינען זיך די גרויסע פּאָרטן פון די פאראייניגטע שטאטן (באָסטאָן, ניו יאָרק, פילאדעלפיע, און באלטימאָר). דער דרום טייל פונעם בארטן איז פלאך און נישט באקוועם פאר שיפן. דער איינציגער גרויסער פּאָרט אין דרום איז דער פּאָרט פון ניו-אָרלינס, וואָס ליגט אין דער מיסיסיפּי דעלטע, וואָס ווערט שטענדיג פארשטאָפּט מיט דער עראָזיע פונעם טײך, און פאָדערט טײערע און רעגולערע אויפהאלטן טאטן.
אויפן שטח פון די פאראייניגטע שטאטן געפינען זיך בארגקייטן וואָס צוטיילן די פארשידענע געאָגראפישע ראיאָנען. די בארגקייטן וואס ציען זיך פון צפון קיין דרום פּאראלעל צו די בארטנס זענען: אפּאלאטשיע בערג (Appalachian Mountains) פּאראלעל צום מזרח בארטן, און די ראָקי בערג (Rocky), די קאסקייד בערג און די סיערע נעוואדא (Sierra Nevada) פּאראלעל צום מערב בארטן. אלס רעזולטאט פון די בארגקייטן געפינען זיך זיבן נאטור ראיאָנען לענגאויס די פאראייניגטע שטאטן, אין פּאסן וואָס גייען פון צפון קיין דרום: (1) אטלאנטישער בארטן; (2) אּפּאלאטשיע בארגקייטן; (3) דער מיטל מערב; (4) ראָקי בערג; (5) דער מערב מדבר-בעקן; (6) סיערע בערג; (7) פּאציפישער בארטן.
די נידעריקסטע און העכסטע פּונקטן אויף דער יבשה פון די פאראייניגטע שטאטן זענען ביידע אינעם שטאט קאליפארניע, נישט מער ווי 130 ק"מ ווײט איינס פון דער אנדערע. דער העכסטער שפּיץ אינעם לאנד, אין אין גאנץ צפון אמעריקע, איז מאקינלי בארג, הויך 6,194 מעטער. טעטיקע וואולקאנען געפינען זיך אין אלאסקע דורכאויס די אלעקסאנדער און אלעאוטישע אינזלען, און האוואי באשטייט פון וואולקאנישע אינזלען.
דער קלימאט אין די פאראייניגטע שטאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די פאראייניגטע שטאטן איז א טייל פון דעם נײעם אנטדעקטן קאָנטינענט אמעריקע, ביידע טיילן דרום און צפון גרעניצן זיך מזרח זייט מיטן אטלאנטישן אָקעאן און מערב מיטן שטילן אָקעאן. אויך בײם מערב ברעג איז דאָ בײ ביידע טיילן די הויכע בערג וואָס זענען פארדעקט מיט אייביגע שנייען ווי די ראָקי בערג און די אנדן, אָבער זי טיילט זיך אָפּ מיט איר קלימאט פון דרום אמעריקע. דער קלימאט אין די פאראייניגטע שטאטן איז אין אלגעמיין מיטלמעסיג און באקוועם, באלאנסירט צווישן צפון זײט וואו עס הערשט זייער א קאלטער וועטער, און דאקעגן דרום און צענטראלע אמעריקע וואס דער וועטער איז אין אלגעמיין טראָפּיש און א שווערע היץ און הויכע פײכטקייט נעמט איר ארום.
אויך איז דער צענטראל אמעריקע און טיילן פון די פאראייניגטע שטאטן ווי פלאָרידא, וואָס ווענדט זיך צום זיד פאול, אפן צו שטורמישע ווינטן, אין געוויסע סעזאנען פון יאָר הוראַגאַנען.
אויך איז א חילוק אינעם ווינטער און זומער, ווען אין די פאראייניגטע שטאטן איז זומער איז אין דרום אמעריקע ווינטער און אזוי פארקערט.
די פאראייניגטע שטאטן איז פון די רײכסטע קאָנטינענטן אין נאטורליכע וואונדער, עס געפינען זיך דאָרטן בערג און טאָלן גרין פארדעקט מיט ריזיגע וועלדער, עס זענען דאָ אין אירע גרינע ביימער וואָס בליען און שפּראצן לויט די אָפּשאצונגען איבער צוויי טויזנט יאָר. הויכע ציכטיגע ווײסע בערג שפּיצן מיט שניי א גאנץ יאָר, טרוקענע וויסטענישן וואָס באקומען נישט קיין רעגן כמעט א גאנץ יאָר, און דערקעגן פייכטע נאסע געגנטן מיט שלאקרעגנס א גאנץ יאָר. עס געפינט זיך דאָרטן די גרעסטע זיסע וואסערזאמלונגען אין דער וועלט, אויך האָט זי נאטורליכע מינעראלן.
צוליב זײן ריזיגן פארנעם און דער אייניקייט פון דעם גרויסן לאנד, איז זײן קלימאט פארשידנארטיג. אין קאליפארניע און אין דעם פלאָרידע האלב אינזל איז דער ווינטער זייער איינגענעם, אָבער אין זומער איז זייער הייס מיט א הויכע מאס פײכקייט, דאקעגן אינעם צפונדיגן טייל פונעם לאנד איז דער זומער הייס אָבער צום אויסהאלטן, אָבער דער ווינטער איז זייער א קאלטער צוליב די פראָסטיגע ווינטן וואָס קומען ארײן פונעם צפון פאלוס.
דעמאָגראפיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
באפעלקערונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
דער פאראייניגטע שטאטן צענזוס ביורא שאצט אפ די באפעלקערונג צו 316,291,000, פון זיי זענען 11.2 מיליאן אומלעגאלע אויסלענדער. דאס איז פיר מאל אזוי פיל ווי די באפעלקערונג איז געווען אין 1900, בערך 76 מיליאן. די פאראייניגטע שטאטן איז דאס דריטע מערסטע באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט, נאך כינע און אינדיע.
82% פון אמעריקאנער וואוינען אין שטאטישע געגנטן. די גרעסטע צענטערן פון באפעלקערונג זענען ארום ניו יארק (19,015,900), ארום לאס אנדזשעלעס (19,015,900) און ארום שיקאגא (9,504,753).
שפּראך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אמעריקאנישע ענגליש איז די נאציאנאלע שפראך פון די פאראייניגטע שטאטן פראקטיש גערעדט. 80% פון דער באפעלקערונג רעדט נאר ענגליש אין דער היים. די צווייטע שפראך איז שפאניש, וואס 12% רעדן אין דער היים. אויף דער פעדעראלער ניווא איז נישט פאראן קיין אפיציעלע שפראך, אבער אין 28 שטאטן איז ענגליש די אפיציעלע שפראך. אין האוואי זענען ענגליש און האוואיש די אפיציעלע שפראכן.
עקאָנאָמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די פאראייניגטע שטאטן האבן א קאפיטאליסטישע עקאנאמיע, וואס איז די גרעסטער עקאנאמיע אין דער וועלט. זייער ברוטא אינלענדישער פראדוקט ווערט געשאצט צו 15.1 טריליאן דאלאר אין 2011. די וואלוטע איז דער אמעריקאנער דאלאר, וואס האט דעם סימבאל $.
ארבעטלאזיקײט און אינפלאציע זענען גאנץ נידעריג. אגריקולטור איז שטארק אנטוויקלט, און זיי זענען פון דער וועלטס גרעסטע פראדוצירערס פון קוקורוזע, ווייץ, צוקער און טאבאק.
דאס לאנד האט רייכע מינעראל רעסורסן, כולל גאלד, נאפט, קויל און אוראניום. די הויפט פאבריקאציע אינדוסטריעס זענען אויטאמאבילן, עראפלאנען און עלעקטראניק.
די ערד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די ערד אין די פאראייניגטע שטאטן איז אין מערהייט זייער גוט צום בארבעטן, די בעסטע ערד איז אין דעם צענטראלן חלק וואס באקומט ריזיגע קאוואנטום פון דעם מיסיסיפי טייך, אלס רעזולטאט ווערט די פאראייניגטע שטאטן גערעכנט צו זיין איינע פון די אנטוויקלסטע לענדער אין לאנד ווירטשאפן און אויך אין האדעווען שאף און רינדער.
עס שטעלט נישט בלויז צו פאר אייגענע געברויכן, נאר עס פארבלייבט איר איבער גענוג צו עקספארטירן צו אנדערע מדינות.
עס געפינט זיך אין איר ערד פיל נאטורליכע מינעראלן, ווי גאלד, זילבער, נאפט, קוילן, אוראניום, אייזן, קופער, בליי און נאך. אירע געדיכנטע וולדער זענען געבענטש מיט אויסגעצייכנטע סארטן ביימער וואס ווערט פארנוצט צו בויען און מעבל אינדוסטריע.
אינדוסטריעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
עס געפינט זיך אין די פאראייניגטע שטאטן פארצווייגטע אינדרוסטריעס וואס זענען פון די אנטוויקלסטע אין דער וועלט. אין די לעצטע הונדערט יאר איז זי פארוואנדלט געווארן אלס איינע פון די רייכסטע אינדוסטריעלע לענדער פון דער וועלט.
איינקונפט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די דורכשניטליכע יערליכע איינקונפט פאר א הויזגעזינד ריכטיג פאר 2005 איז 46,326 דאלאר, אבער מיט וועזנטלעכע אונטערשיידן צווישן די שטאטן. למשל, ווען די יערליכע איינקונפט אין ניו דזשערסי איז געווען $60,246, איז זי אין מיסיסיפי געווען $34,396. די דורכשניטליכע יערליכע איינקונפט פאר א מענטש איז געווען $25,036.
צווישן די ראסן זעט מען אן אפשטאנד אין דער איינקונפט פון אפריקאנע אפשטאמיגע און היספאנישע (מערסטנס מעקסיקאנער) אנגעשטעלטע קעגן אייראפעישע און אזיאטישע (מערסטנס פון דעם ווייטן מזרח). די דורכשניטליכע איינקונפט פאר אן אזיאטישן פאמיליע איז די גרעסטע, $57,518, פאר ווייסע $48,977 און פאר אפריקאנער $30,134.
די איינקונפט אפשטאנדן אין די פאראייניגטע שטאטן זענען פון די גרעסטע אין דער אנטוויקלטער וועלט. אין 2006 האט דער העכסטער צענטל פארדינט 16 מאל מער ווי דער נידריגסטער צענטל.
דער מעדיאנער נעט ווערט (median net wealth) אין 2004 איז געווען $93,100 פאר א הויזגעזינד. דאס העכסטע פערטל איז געווען $422,400 פאר א הויזגעזינד (אחוץ דעם עיקר וואוינארט).
וויסנשאפט און טעכנאָלאָגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די פאראייניגטע שטאטן איז א פירער אין וויסנשאפטליכער פארשונג זײט דעם סוף פונעם 19טן יארהונדערט. אין 1876 האט אלעקסאנדער גרעהעם בעל באקומען דעם ערשטן אמעריקאנישן פאטענט פארן טעלעפאן. טאמעס עדיסאנס לאבאראטאריע האט אנטוויקלט דעם פאנאגראף, דעם ערשטן עלעקטרישן לאמפ, און דעם ערשטן פילם קאמערע. ניקאלא טעסלא האט פיאנירט בייטשטראם און ראדיא. די אויטאמאביל פירמע פון הענרי פארד האט געמאכט פאפולער די מאנטאזש-ליניע. אין 1903 האבן די רייט ברידער געמאכט די ערשטע קאנטראלירטע פלי.
רעגירונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אמעריקע איז די עלטסטע פעדעראציע צווישן היינטיגע לענדער. עס איז א קאנסטיטוציאנעלע רעפובליק און א רעפרעזאנטיווע דעמאקראטיע.
די רעגירונג ביישטייט פון דריי פליגלען: די לעגיסלאטור (קאנגרעס), דער עקזעקוטיוו און די געריכטליכע מאכט.
לעגיסלאטיוו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די געזעץ געבער וואס איז דער קאנגרעס וועלכע אנטהאלט צוויי הייזער דער סענאט וואס איז דער אויבערשטער הויז, און דער קאנגרעס וואס איז דער אינטערשטער הויז. זיי ווערן אויך גערופען די לעגיסלאטארן.
יעדער שטאט שיקט צום סענאט צוויי סענאטארן, וועלכע דינען אין אמט זעקס יאר, דער קאנגרעס ביישטייט פון קרוב צו פיר הונדערט און פופציג פארשטייער, דאס איז אזוי אויסגעשטעלט אז יעדע פינעף הונדערט טויזנט מאן שיקן איין קאנגרעס מאן אדער קאנגרעס פרוי צום פארלאמענט. די וואלן פאר די קאנגרעס קומט פאר יעדע צוויי יאר, זייער הויפטקווארטיר איז אין דעם קעפיטאל געביידע וואס געפינט זיך אין וואשינגטאן די. סי.
די עקזעקוטיווער אָרעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
נאך דעם וואס דער געזעץ געבער פירן דורך א געזעץ קומט אריין דער פרעזידענט מיט זיינע פופצן מיניסטארן. זיי זענען די אויספירער וואס ווערן גערופן די עקזעקוטיווע ארעם, זייער אויפגאבע איז אויסצופירן אלץ וואס דער קאנגרעס האט באשטימט. זיי פירן אן די טאג טעגליכע ווירטשאפט אין דער פעדעראלער רעגירונג, ס'ווערט אנגערופן ביים המון עם גאווערמענט, דאס עקזעקיוטיוו פליגל קען נישט איינפירן נייע געזעצן (דאס איז די ארבעט פון דעם ערשטן פליגל די געזעץ געבער) און אויך נישט טוישן וואס דאס איז די ארבעט פון יורידיסקוציע, דאס עקזעקיוטיווע פליגל איז געמאכט געווארן בלויז אויספירן וואס מען פון פריער באשטימט, די אנפירער איז אלעמאל דער פרעזידענט, דאס איז א ליסטע פון אלע דעפארטמענטן:
1. (State), אויסערן אינטערעסן געגרינדעט 1789, באשיצן ציווילע אין נישט ציווילע פאסאזשירן, דיפלאמאטישע באציאונגען
2. (Treasury), געלט קאסע, געגרינדעט 1789, אלעס ארום געלט ווי שטייערן בענק פאסט באצאלן
3. (Defense), באשיצן, געגרינדעט 1947, זען אז נאציאנאלע און מילטערישע זיכערהייט זאל קלאפן (די פענטאגאן איז אין זייער באזיץ)
4. (Justice), געזעצליך, געגרינדעט 1870, זען אז אלעס זאל ווערן געטון געזעצליך ווי למשל האלטן א אויג אויף אלקאהאל, באווערבן עדים. און טראספארטאציע פאר יורידיציע צוועקן ווי למשל פריזענע'ס,
5. (Interior), אינעווייניג-שטחים, געגרינדעט 1849, פובליקע פארקס, וועלדער, אויך צושטעלן וואסער,
6. (Agriculture), איבער עסן, געגרינדעט 1889, געזונטע עסן, הונגער, פארמ'ס נאטורליכע אוצרות
7. (Commerce), האנדל, געגרינדעט 1903, די עקאנאמיע וואוקס, אלטערנאטיווע ארבייט'ס פלעצער, האנדל מיט דער וועלט
8. (Labor), ארבעט, געגרינדעט 1913, (קודם געווען אינאיינעם מיט קאמערץ), העלפן און שיצן דעם ארבעטער
9. (Health and Human Services), געזונטהייט, געגרינדעט 1953, קראנקייטן, קאנטראל מעדיקער, העלפט ארימע,
10. (Housing and Urban Development), הייזער, געגרינדעט 1965, שעלטער'ס, עפארדעבעל הייזער,
11. (Transportation), טראנספארטאציע, געגרינדעט 1966, לופט, באן, הייוועי, טראק, געזעלשאפט, פארבעסערן
12. (Energy), ברענשטאף, געגרינדעט 1977, נוקלעארע וואפן אין רעאקטאר, אלעס ארום ברענשטאף,
13. (Education), דערציאונג, געגרינדעט 1979, ארבעט פאר דערציאונגס אינטערעסן
14. (Veterans Affairs), וועטעראנען אינטערעסן, געגרינדעט 1988, גיט אכטונג אויף די וועטעראנען
15. (Homeland Security), היימלאנד זיכערהייט, געגרינדעט 2002, אפהיטן פון נאטורליכע אדער טעראריסטישע געשעענישן
יוריסדיקציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
נאך דעם קומט אריין דער געריכט, זייער אויפגאבע איז צו זען אז די געזעצן וואס מען האט באשטימט זאלן ווערן איינגעהאלטן פונקט ווי מען האט זיי באשטימט, און ווער עס איז עובר דערויף זאל ווערן באשטראפט.
אמעריקאנער שטאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אמעריקע באשטייט פון פופציג שטאטן, דאס הייסט כאטש אין פאקט איז זי איין גרויסע מדינה, איז זי אבער צוזאמענגעשטעלט און פאראייניגט פון פופציג לענדער, אכט און פערציג פון זיי געפינט זיך זייט ביי זייט אין צענטער פון צפון אמעריקע, די אנדערע צוויי לענדער זענען אלאסקע און האוואי. וואס קאנאדע און דער פאציפישער אקעאן טיילט זיי אפ פון זייער היימלאנד.
ווי געזאגט איז ביים אנהייב געווען בלויז דרייצן שטאטן, מיט דער צייט זענען צוגעשטאנען נאך מדינות, אין הונדערט צוואנציג יאר נאך איר גרינדונג האט זי געציילט אכט און פערציג לענדער. אין יאר תשי"ט איז צוגעקומען דער שטאט אלאסקע, און א יאר דערנאך דער פופציגסטער שטאט האוואי.
די הערשאפט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די הערשאפט אין די פאראייניגטע שטאטן איז אינטערעסאנט, יעדער איינער פון די פופציג שטאטן האט אן אייגענעם גובערנאטאר, אן אייגענע געזעץ הויז, און אייגענע געריכט הייזער, וועלכע פירן אן די אינערליכע אנגעלעגנהייטן פון זייער שטאט, ווי דערציאונג, פארקער. דאגעגן די אויסערלעכע פאליטיק און נאציאנאלע זיכערהייט זענען אונטער דער צענטראלער פעדעראלער רעגירונג וואס איר זיץ געפינט זיך אין דער הויפטשטאט, וואשינגטאן די סי.
אין שפיץ פון לאנד שטייט א פרעזידענט וולעכער ווערט אויסדערוויילט אין דעמאקראטישע וואלן איינמאל אין פיר יאר, אין די הענט פונעם פרעזידענט איז קאנצעטרירט די רעגירונגס באפולמעכטיקונג, ער איז דער פאקטישער פירער פונעם לאנד. דאס איז אנדערש ווי רוב דעמאקראטישע מדינות וואס ביישטיין פון א פארלאמענט, און די רעגירונג אויטאריטעט איז אין די הענט פון דעם פרעמיער מיניסטער.
די פופציג שטאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
יידן אין די פאראייניגטע שטאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
קריסטאפער קאלאמבוס איז אָנגעקומען אין די פאראייניגטע שטאטן אין יאָר ה'רנ"ב, דאָס הייסט אין דעם יאָר ווען מען האָט ארויסגעטריבן די יידן פון שפּאניע. יידן זאגן, אז פון הימל האָט מען דאן צוגעגרייט א רעטונגס פּלאץ פאר די קומענדיקע יאָרן פאר די יידן.
די ערשטע יידישע אימיגראנטן זענען געקומען קיין אמעריקע פון אייראפּע, הויפּטזעכליך שפּאנישע און פּאָרטוגעזישע יידן, וואָס זענען אנטלאָפן פון דער אינקוויזיציע צו דער נײער וועלט. יאָרן שפּעטער, ווען עס זענען פאָרגעקומען רדיפות אין דייטשלאנד און אין רוסלאנד קעגן יידן, די באוואוסטע פאָגראָמען, האָט זיך פארשטארקט דער אימיגראציע שטראָם פון דאָרט צו קומען צו די פאראייניגטע שטאטן.
נאָך דער צווייטער וועלט–מלחמה זענען פיל געראטעוועטע פון די נאצישע אקופּירטע לענדער געקומען צו די פאראייניגטע שטאטן, און האָבן איבערגעבויעט און אויפגעלעבט פון דאסנײ די פארניכטעטע יידישע געמיינדעס פון זייער אלטער היים. מען האָט אויפגעשטעלט בליענדיגע יידישע געמיינדעס בתי מדרשים, ישיבות, כוללים, חסידישע הויפן, ליטווישע ישיבות, מיידל שולעס און תלמיד תורה'ס, עס ווירבלט יידישקייט אויפן העכסטן גראד.
היינט צו טאָג געפינט זיך דער גרעסטער יידישער יישוב אין די פאראייניגטע שטאטן, עס איז נישט דאָ קיין שטאַט, וואו עס וואוינען נישט אין איר קיין יידן. אָבער רוב פרומע יידן זענען קאָנצטעטרירט אין די גרויסע שטעט ווי ניו יאָרק, ניו דזשערסי, לאָס אנדזשעלס, אין אלגעמיין זענען די יידן גלײכבארעכטיגט ווי די איבעריגע באפעלקערונג, פיל גרויסע יידישע קהילות עקזיסטירן אין לאנד. אסאך פון זיי פירן זייערע קינדער און אייניקלעך אויף די אלטע וועגן גענוי ווי זייערע זיידעס האָבן זיך געפירט פאר הונדערטער יארן. אויך זענען די אמעריקאנער ײדן באוואוסט איבעראל פאר זייער מיטלייד און הילף פאר יעדן נויטבאדערפיגן.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ United States. אינטערנאציאנאלער געלדפאנד. דערגרייכט דעם 16טן אפריל, 2013.
- ↑ ציטירן גרײַז: אומגילטיגער
טאַג; קיין טעקסט נישט געשריבן פֿאַר רעפֿערענצן מיטן נאָמען
IMF_GDP
- ↑ World Economic Outlook Database. אינטערנאציאנאלער געלדפאנד (September 2011). דערגרייכט דעם September 11, 2011.
- ↑ דער אייראפעישער פארבאנד האט טאקע א גרעסערע קאלעקטיווע עקאנאמיע, אבער ער איז נישט אן איינציקע מדינה.
- ↑ [1]מוסטער:Dead link
- ↑ U.S. Workers World's Most Productive. CBS News (February 11, 2009). דערגרייכט דעם April 23, 2013.
- ↑ Manufacturing, Jobs and the U.S. Economy, 2013, http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy
- ↑ "Trends in world military expenditure, 2012", SIPRI (April 15, 2013). דערגרייכט דעם April 15, 2013.
- ↑ Cohen, Eliot A. (July/August 2004). "History and the Hyperpower", Foreign Affairs (Washington D.C.). דערגרייכט דעם July 14, 2006.
- ↑ "Country Profile: United States of America", BBC News (London) (April 22, 2008). דערגרייכט דעם May 18, 2008.


text:
בעזרת ה' יתברך
יום א' פרשת אחרי-קדושים, ז' אייר, כ"ב לעומר, שנת תשע"ח לפרט קטן
לכבוד ... תחי'
איך האב ערהאלטן אייער בריוו.
איך פריי מיר זייער צו הערן אז איר זענט צופרידן אין "בית פיגא" און נאך מער פריי איך מיר צו די גוטע בשורה וואס איר שרייבט אז: "קיינער טשעפעט נישט קיין אנדערע מיידל"; ווייל דאס איז דער עיקר שיינקייט, אז מען לעבט צוזאמען מיט ליבשאפט, און קיינער גרויסט זיך נישט אויפן צווייטן.
דאס וואס איר פרעגט וועגן הערן מוזיק אין די ספירה טעג בשעת מען מאכט עקסערסייז וכו'; אויב מען דארף די מוזיק צו קענען מאכן עקסערסייז איז דאס מותר, אבער סתם הערן מוזיק אין די טעג פון ספירה טאר מען נישט.
די ספירה טעג איז א צייט ווען מיר טרויערן אויף די פיר און צוואנציג טויזענט תלמידים פון דעם תנא רבי עקיבא וואס זענען אויסגעשטארבן וויבאלד זיי האבן זיך נישט פארגינען איינער דעם צווייטן; אונזער ארבעט איז מתקן צו זיין דאס וואס זיי האבן פארדארבן.
דער אייבערשטער זאל העלפן מיר זאלן שוין פטור ווערן פון דעם יצר הרע וואס זוכט נאר צו מאכן מחלוקת, און מיר זאלן שוין זוכה זיין אז משיח זאל קומען און אונז אויסלייזן פון גלות.


text:
שיינער יום טוב ראש השנה אריבער אינעם נייעם בנין אין אומאן
ד תשרי תשע"ט 📝
א הערליכע יום טוב איז אריבער אויף תלמידי היכל הקודש דעם ראש השנה אין אומאן ווען די תלמידי היכל הקודש האבן זיך אלע געהאלטן צוזאמען, יעדער אויף זיין פלאץ וואו ער באקומט חיזוק און התעוררות במשך די גאנצע יאר.
מוהרא"ש ז"ל פלעגט אלץ זאגן אז דאס וואס דער רבי האט געזאגט (חיי מוהר"ן, סימן שי"ט) "אני אעשה מכם כיתות כיתות", מיינט נישט אז די כיתות דארפן זיך קריגן צווישן זיך, פארקערט, יעדער האלט זיך צוזאמען, אלע שעפן פונעם זעלבן לויטערן קוואל פון הייליגן רבי'ן, נאר יעדער טרעפט זיך פלאץ וואס קען מער אריינברענגען אין אים די לימודים פון הייליגן רבי'ן און אים דערנענטערן צום אייבערשטן, און אדרבה מ'דארף מחזק זיין איינער דעם צווייטן, לעבן באהבה ואחוה, און יעדער זאל מקבל זיין פון זיין משפיע וואס רעדט דאס בעסטע צו זיין הארץ.
דאס איז מקוים געווארן מיט'ן פולסטן שיינקייט ביי די תלמידי היכל הקודש, כאטש וואס מיר האבן ליידער פארלוירן מוהרא"ש זי"ע, האלטן זיך די תלמידים ווייטער אינאיינעם באהבה ושלום. יעדער פרובירט ווייטער ממשיך זיין צו לערנען זיינע הייליגע ספרים, צו מקיים זיין זיינע הייליגע עצות. די חשובי תלמידי מוהרא"ש זענען ממשיך פארצולערנען די תורות פון הייליגן רבי'ן לויט ווי מוהרא"ש האט אונז געלערנט, און די תלמידי היכל הקודש זענען ווייטער מקבל יעדער איינער פון דעם פלאץ וואס רעדט דאס מערסטע צו זיין הארץ, און אזוי האט יעדער די ריכטיגע התחזקות זיך צו קענען שטארקן אין עבודת ה' אויפ'ן רבינ'ס דרך.
עס זענען געווען 4 באזונדערע לאקאלן פון בתי מדרשים פון היכל הקודש אין אומאן:
ביהמ"ד היכל הקודש "זכרון יחזקאל שרגא", אנגעפירט דורך הרה"ח ר' יצחק לעזער שליט"א. דער ביהמ"ד איז געווען אין א גרויסער שאטער גאנץ נאנט צום ציון הק' נעבן די צענטראלער באס סטאפ, דארט וועט בעז"ה געבויט ווערן אינעם קומענדיגן יאר א גרויסער פערמענאנטער ביהמ"ד, און מקוה מיט אלע הצטרכות'ער פון אכילה שתי' לינה.
בית המדרש היכל הקודש "חסדי חיים", וואס איז געווען אינעם גרויסן בנין פון מעגאמעטער, ממש אונטערן ציון הק', אנגעפירט דורך הרה"ח ר' נחמן שיק שליט"א, בנו בכורו פון מוהרא"ש ז"ל.
אויך איז געווען א לאקאלער ביהמ"ד היכל הקודש "בית נתנאל", אינעם הויף פונעם אכסני' פון הרה"ח ר' אברהם חיים פארקאש שליט"א, אין צענטער פון אומאן, אויף די פושקינא גאס.
דערנאך איז געווען דער נייער בנין היכל הקודש אנגעפירט דורכ'ן ראש ישיבה שליט"א, וואס איז געבויעט געווארן ווייט ארויס פונעם צענטער, אויף דער בילאצערקיווסקע גאס, א וועג פון בערך 20-25 מינוט צו גיין פון ציון הק' דורך שטילע געסלעך פון קליינע הייזער ארומגענומען מיט ביימער און גראז.
דער יום טוב ראש השנה ביים ראש ישיבה שליט"א איז אריבער אויף אן געהויבענעם פארנעם, עס איז געווען אן אנגעפילטער סדר היום ווי מען האט אויסגענוצט יעדע מינוט פון ווען מ'איז אנגעקומען ביז'ן אהיימגיין, מיט דאווענען, גיין צום ציון, סעודות שב"ק ויו"ט, און שיעורי תורה.
דער נייער געביידע - וועלכע פארשפרעכט צו זיין פּראכט פון א בנין - איז נאכנישט געווען פארטיג, און איז דעריבער געווען צוגערישט אויף א פראוויזארישער אופן. מיט דעם אלעם איז געווען ב"ה צוגעשטעלט אלע געברויכן ברוחניות ובגשמיות. דער ריזיגער היכל בית המדרש איז געווען צוגערישט מיט הונדערטער זיץ ערטער, און איז געווען ליכטיג און לופטיג. עס זענען געווען פיינע באקוועמע נייע בעטן, געשמאקע מאכלים בהרחבה, און א פיינע גרויסער מקוה, מיט גענוג שויערס.
רוב ציבור איז אנגעקומען קיין אומאן דאנערשטאג נאכט, עס איז געווען צוגעשטעלט א פיינער נאכטמאל, מיט וואס מ'האט זיך מחי' געווען פונעם לאנגן וועג, און דערנאך האט מען געדאווענט מעריב און מען איז זיך געגאנגען צולייגן. אינדערפרי נאך א פיינע מקוה און תפלת שחרית, איז געווען צוגעגרייט א געשמאקע פרישטאג.
אין אלע וואכן טעג איז געווען צוגעשטעלט א ספרינטער ווען וואס האט געדינט אלץ א "שאטל", וואס האט געטראגן דעם עולם צום ציון אויף א פונקטליכער סקעדזשועל אהין און צוריק, יעדע 15 מינוט.
עש"ק נאכמיטאג האט דער ראש ישיבה פארגעלערנט דעם בארימטן שיעור אין א בלאט גמרא בבלי און ירושלמי, וואס דער ראש ישיבה לערנט פאר מיט א מורא'דיגע געשמאק יעדן טאג, און איז ספעציעל באקאנט מיט די שיינע דברי חיזוק וואס דער ראש ישיבה נעמט ארויס פון יעדן בלאט גמרא.
נאכמיטאג איז געווען א פיינע טועמי' צוגעגרייט, און דער עולם האט זיך געגרייט צום היייליגן שב"ק.
עס איז אריבער א הערליכער שבת, מיט שיינע ווארימע תפילות, הונדערטער אידן האבן זיך געשלעפט איבער א האלבע שעה אין די רעגן מיטצוהאלטן די תפלות. נאכ'ן דאווענען איז דער עולם אראפגעגאנגען אונטן צום עס זאל וואו איז צוגעשטעלט געווארן א הערליכע סעודה לכבוד שבת קודש, און נאך די סעודה איז מען צוריק ארויף אין שול צו די באטע, וואו מען האט געזונגען אינאיינעם די זמירות. דערנאך האט מען געהערט דברות קודש פונעם ראש ישיבה שליט"א וואס האט ספעציעל ארויסגעברענגט די זכיה וואס מען האט צו זיין אויף א שבת ביים רבי'ן, וואס דער רבי זאגט אז דאס איז אזוי ווי פאסטן זיבן מאל משבת לשבת. און דער ראש ישיבה האט מעודד געווען מ'זאל אויסנוצן יעדע מינוט וואס מ'וויילט דא אין אומאן, זיך אויסצובעטן א גוט געבענטשט יאר.
שב"ק אינדערפרי האט ר' יושע אליעזר גליק געגעבן א נאמען ביי קריאת התורה, און האט געגעבן קידוש נאכ'ן דאווענען לכבוד די שמחה. ביים קידוש האט דער ראש ישיבה פארגעלערנט סיפורי מעשיות (מעשה פונעם חכם ותם), און האט ספעציעל ארויסגעברענגט אז ווען מ'לעבט מיט די עצה פון "דאס איז מיין מעשה, און דאס איז יענעמ'ס מעשה", מ'קוקט נישט אויף א צווייטן, קען מען האבן א גוט לעבן אויף דער וועלט.
ביי שלש סעודות האט דער ראש ישיבה גערעדט פון די מעשה פון אלישע און גחזי ווי דער גענעראל פון ארם איז געקומען זיך אויסהיילן פון זיינע קרעץ און אלישע הנביא האט אים געהייסן זיך טובל'ען אינעם ירדן, און ער האט זיך אויפגערעגט "ביי אונז איז דא אסאך געזונטערע בעדער ווי די שמוציגע וואסער פון ירדן", אבער זיינע ארומיגע האבן אים געזאגט "וואס האסטו צו דערלייגן? פרוביר עס אויס", און ווען ער האט געפאלגט איז ער טאקע געהאלפן געווארן. א מענטש קען טראכטן אז "פאר מיינע שווערע עבירות מוז איך רייסן שטיקער פון מיר כדי תשובה צו טון", דער אמת איז אבער אז מ'דארף גלייבן אין א צדיק און פאלגן וואס ער זאגט בתמימות ובפשיטות, אפילו ווען מ'פארשטייט נישט וויאזוי דער תיקון ארבעט, דארף מען גיין צום ציון און זאגן די צען קאפיטלעך פון תיקון הכללי, און אזוי וועט מען זוכה זיין צו פאררעכטן אלעס וואס מ'האט קאליע געמאכט.
מוצש"ק האט דער ראש ישיבה פארגעלערנט דער שיעור אין גמרא. און 1:00 איז געווען סליחות "זכור ברית", דער בעל תפלה איז געווען הר"ר אברהם הערש וועבערמאן שליט"א פון קרית יואל.
נאך סליחות האט מען געגעבן פדיון נפש פאר'ן ראש ישיבה שליט"א פאר עטליכע שעה, ביז 5:00 פארטאגס.
אינדערפרי נאכן דאווענען, האט דער ראש ישיבה גענומען פדיון נפש פאר אלע וואס האבן נישט אנגעיאגט נעכטן, און דערנאך האט דער ראש ישיבה פארגעלערנט דער שיעור אין גמרא.
דערנאך איז דער ראש ישיבה געגאנגען צום ציון זיך צו באטייליגן ביים "תיקון הכללי העולמי", וואס איז איינגעפירט געווארן אין די לעצטערע יארן אז צענדליגע טויזנטער אידן זאגן אויס אינאיינעם דעם תיקון הכללי ביום ציון הק' ערב ראש השנה ביי חצות. אזוי אויך זענען די קינדער געגאנגען זיך באטייליגן ביים "תיקון הכללי העולמי", און געזאגט דעם תיקון הכללי אונטערן די אויפזיכט פון די גאנץ יעריגע מלמדים. דערנאך איז סערווירט געווארן א פיינער טועמי'.
ראש השנה ביים זמן איז מען זיך צוזאם געקומען צו מנחה, דער בעל תפלה צו מנחה איז געווען הר"ר יונה זינגער שליט"א, צו מעריב איז צוגעגאנען הר"ר אברהם הערש וועבערמאן שליט"א. נאך מעריב איז דער עולם אריבער זיך אנווינטשן לשנה טובה ביים ראש ישיבה, וואס האט יעדן שיין אנגעווינטשן.
נאך א שיינע סעודה, האט זיך דער עולם געאיילט צו גיין שלאפן, כדי צו קענען אויפשטיין אינדערפרי פאר'ן עלות. פארטאגס איז מען אויפגעשטאנען 5:00, און 5:30 האט שוין דער ראש ישיבה שליט"א פארגעלערנט דעם שיעור אין גמרא, און דערנאך האט מען זיך ארויסגעלאזט אינאיינעם צו גיין צום ציון, פארטאגס ווען ס'איז ליידיגער און מ'קען זיך אויסבעטן מיט מער ישוב הדעת.
8:15 איז געווען אדון עולם, פסוקי דזמרה האט געדאווענט הר"ר מרדכי היימליך, און דער ראש ישיבה האט געדאווענט שחרית און מוסף, וואס איז געווען זייער שיין, די בארימטע כאאר פון ישיבה אינאיינעם מיט די קינדער האבן זייער שיין מיטגעזינגען ביים דאווענען.
דער ראש ישיבה האט געזאגט א דרשה ביי תקיעת שופר, ער האט מעורר געווען אויסצונוצן די געהויבענע מינוטן ווי עס דארף צו זיין, ווייל בשעת מען בלאזט שופר ווערן די טענות פונעם שטן צעמישט, און ער קען נישט מקטרג זיין, און דערפאר איז עס זייער א גוטע צייט וואס מ'קען בעטן דעם אייבערשטן וואס מ'וויל, און זיך איבערבעטן מיטן אייבערשטן. אויך האט דער ראש ישיבה זייער שטארק געבעטן אז קיינער זאל נישט פיינט האבן א צווייטן, מען זאל זיך זייער דערווייטערן פון מחלוקת, אפילו ווען מ'האלט אנדערש פון יענעם, דארף מען זיך נאך אלץ ליב האבן.
דערנאך איז געווען א שיינע סעודה ווי מען האט געזונגען אינאיינעם שיינע ניגונים לכבוד יום טוב.
מנחה איז געווען 7:00, און דערנאך האט דער ראש ישיבה געזאגט א שיינע דרשה, צו וואס עס זענען געקומען צו גיין א גרויסער עולם פון נאנט און ווייט. דער ראש ישיבה שליט"א האט גערעדט איבער די גרויסקייט פון זיין ביים הייליגן רבי'ן אויף ראש השנה, ער האט נאכגעזאגט וואס מוהרא"ש פלעגט אלץ זאגן מיטל-נאכט, אז דער צווייטער טאג יו"ט איז שוין "דינא רפיא", מ'איז שוין נישט אזוי אויסגעמוטשעט ווי מ'איז געווען ביים אנקומען קיין אומאן נאך א שווערע נסיעה, און דעריבער זאל מען זען אויסצונוצן דעם טאג מיט תפלות ותחנונים און פועל'ן א גוט געבענטשט יאר, און אזוי ווייטער האט דער ראש ישיבה ארומגערעדט דברי חיזוק והתעוררות מיט די עצות פון הייליגן רבי'ן.
נאך די געהויבענע סעודה האט איינער געפרעגט וועגן גיין צום ציון ביינאכט, האט דער ראש ישיבה געזאגט אז ביינאכט איז נישט א פאסיגע צייט צו גיין צום ציון, ענדערש זאל מען זיך לייגן פרי, און גיין פארטאגס ווען די לופט איז ריין.
כמעשהו בראשונה כך מעשהו בשניה, די זעלבע האט זיך איבערגע'חזר'ט ביים צווייטן טאג יום טוב, דער עולם האט מיטגעהאלטן די געהויבענע תפלות, סעודות, שיעורים, און דרשות. פאר'ן זמן האט דער ראש ישיבה ווידער געזאגט א דרשה, ארויסברענגדיג וואס מ'נעמט אהיים פון דעם יום טוב אין אומאן. מ'זאל מיטנעמען די עצות פון הייליגן רבי'ן אויך אויף די גאנצע יאר, זיך אויסרעדן צום אייבערשטן יעדע זאך, אויך ווען מ'גייט צוריק אהיים צום געווענליכן טאג טעגליכן שטייגער זאל מען געדענקען דאס וואס דער רבי לערנט אונז, צו לעבן מיט'ן אייבערשטן און זיך אויפפירן ווי עס דארף צו זיין.
ויום טוב היו עושים בצאתם בשלום מן הקודש, מוצאי יו"ט האט מען זיך ארויסגעלאזט אין פייערליכע טענץ, און מ'האט געדאנקט דעם אייבערשטן אויף די גרויסע זכי' אז מיר זענען געווען אין אומאן אויף ראש השנה, און מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף האט מען זיכער גע'פועל'ט א גוט געבענטשט יאר פאר זיך און פאר די גאנצע משפחה.
מי שהיה אצלי על ראש השנה, ראוי לו לשמוח כל השנה!


text:
חרדים
חרדים אדער חרדישע יידן איז א שטרעמונג ביים יידישן פאלק וואס ענטהאלט סיי ליטווישע און סיי חסידים. רוב פון זיי גייען מיט שווארצע היט און רעקל. זיי גייען נישט אין קאלעזש, און זענען נאר אקטיוו רוב בדרך כלל אין ביזנעס וואס איז נישט קיין פראפעשנאל און מען דארף נישט האבן קיין גוי'שען חינוך. פארשטייט זיך אז עס דא אויסנאמען.
חרדים זיינען רעליגיעזע אידן וואס האבן די פאלגנדע כאראקטעריסטן:
- פירן זיך שטריינג לויט דער הלכה.
- שטעלן תורה אלס א הויפט ראלע אין זייער לעבן.
- הערן צו דעם פסק פון די רבנים.
- אפט גייען זיי אנגעטאן מיט א ווייסע בלוסקע א שווארצע רעקל מיט א היט.
- לייקענען אָפּ דער ציוניסטישע אידיאל.
אלע פרומע תורה ארטאדאקסישע אידן וואס גייען אנגעטאן מיט א קאפל ווערן גערופן פרומע אידן, אדער ארטאדאקסישע אידן. אין קאנטראסט צו די פרומע אידן וואס גייען נישט היט בארד און פיאות.
היראכיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
א חרדי איז אויך מער אונטערגעווארפן זיין לעבנסשטייגער צו די באפעלן פון די רבנים, כאטשיג די אנדערע פרומע פאלגן אויך זייערע רבנים זענען אבער די חרדים שטרענגער אונטערגעוואפן צוליב וואס די תורה אויטאריטעט איז א זאך וואס דער פשוטער המון קען ביי זיי נישט אריינרעדן, און אויך ווייל זיי שטאמן פון די סארט פלעצער וואס די נישט תורה איז געווען אראפגעקוקט ווי ביי די ליטוואקעס און ביי די חסידים וואס זענען געווען די פארגלייבטע אין זייערע רעביס ווי קנעכט צו א הער.
אויסזען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
זיי קוקן אויס אנדערשט ווי די גוים און און פרייע אידן האסן זיי ווייל זיי ווילן זיך נישט אויסמישן מיטן לאנד'ס קולטור און ציוויליזאציע. נישט נאר ווי די מאדערן ארטאדאקסן וואס שטעלן זיך צו, און גייען יא אין טעאטער'ס און באל שפילן, זענען די חרדים אויסגעשלאסן און אפגעזונדערט מיטן לבוש, נאמען און פירונג.


text:
מאנאר הויז אונטערגרונט סטאנציע
'מאַנאר הויז (ענגליש: Manor House איז א לאנדאנער אונטערגרונט סטאנציע אויף דער פיקאדילי ליניע וואס געפינט זיך לעבן פינזבורי פארק, צפון לאנדאן, ביים גרענעץ פון די לאנדאנער באראס הארינגיי און העקני.
די סטאנציע איז אויפן גרענעץ פון טראוולקארט זאנעס 2 און 3.
אינהאַלט
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די סטאנציע האט געעפנט דעם 19טן סעפטעמבער 1932 אויף דער קאקפאסטערס פארלענגערונג פון דער פיקאדילי ליניע.
גאלעריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]


text:
"מאמענט" - וועכענטליכע אידישע מאגאזין
-
- שר מאה
- תגובות: 109
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך יולי 12, 2017 9:59 pm
- ס'רעגענט ס'גיסט
- שר חמש מאות
- תגובות: 921
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג ינואר 04, 2018 11:15 am
די וואכעדיגע מאמענט איז געווען צו אסאך צרות..,אין אדר דארף זיין מער שמחה דיגע זאכן.
מיין בליק אויף איי וועלט
- fiena nieas
- שר האלף
- תגובות: 1983
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג ינואר 23, 2011 8:56 am
נישטא די פרייליכע ארטיקל ווי יעדעס יאר פאר פורים, אינגאנצען איין ארטיקל וואס פעלט אינמיטן אפאר שורות פון יוסעלע אייעזנבאך..
יעדעס יאר פלעגט עס זיין אסאך מער פרייליכער...
חוץ אויב זיי קומען נאך ארויס מיט נאך איינס פאר פורים.
מיין בליק אויף איי וועלט
מאמענט פר' ויקרא תשע"ט
- צוגעלייגטע
-
- Moment Magazine Vayikru 5779 Cover.jpg (615.3 KiB) געזעהן 1497 מאל
eller האט געשריבן:זייער זייער א שוואכע מאמענט...
נישטא די פרייליכע ארטיקל ווי יעדעס יאר פאר פורים, אינגאנצען איין ארטיקל וואס פעלט אינמיטן אפאר שורות פון יוסעלע אייעזנבאך..
יעדעס יאר פלעגט עס זיין אסאך מער פרייליכער...
חוץ אויב זיי קומען נאך ארויס מיט נאך איינס פאר פורים.
די פר' ויקרא אויסגאבע איז נישט די פורים נומער.. שטייט גראדע אינעם מאגאזין א מעלדונג איבער די קומענדיגע אויסגאבע פון פר' צו-פורים (וואס וועט אויך ענהאלטן די חודש'ליכע 'לבלר' אפטיילונג).
- גרויסע עם הארץ
- שר חמישים
- תגובות: 67
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 24, 2018 9:17 pm
שלשה אחים האט געשריבן:eller האט געשריבן:זייער זייער א שוואכע מאמענט...
נישטא די פרייליכע ארטיקל ווי יעדעס יאר פאר פורים, אינגאנצען איין ארטיקל וואס פעלט אינמיטן אפאר שורות פון יוסעלע אייעזנבאך..
יעדעס יאר פלעגט עס זיין אסאך מער פרייליכער...
חוץ אויב זיי קומען נאך ארויס מיט נאך איינס פאר פורים.
די פר' ויקרא אויסגאבע איז נישט די פורים נומער.. שטייט גראדע אינעם מאגאזין א מעלדונג איבער די קומענדיגע אויסגאבע פון פר' צו-פורים (וואס וועט אויך ענהאלטן די חודש'ליכע 'לבלר' אפטיילונג).
שוין אינדערויסן. עס איז פרישע נייעס!!!
ווי אויך, צו רופן די וואס האבן אנגעזעצט 'דורכפעלער' איז אין רוב פעלער ווייט נישט אמת.
די קרבנות האבן אויך ווייבער, קינדער, שווער, און שוויגערס וועמען זיי האבן אנגעזעצט מיט שווערע צענדליגע טויזנטער דאלארן אדאנק דעם וואס זיי האבן נישט געוואוסט אין וואסערע ריזיקע זיי לאזן זיך אריין.
(איך רעד נישט פון די וואס האבן שוין פארלוירן די ווייב אדאנק דעם)
אבער עס אויך דא א אידישע וועג ווי אזוי צו שרייבן מין מיז נישט מאכן אזא דעקל דעס קומט פין די גוישע מידיע א איד האט א אנדערע צוגאנג עכ""פ ביז נישט לאנג צירוק זעכער עס איז ביליג איו עקלדיג
אין איך בין נישט קיין מאמענט קראטעקירער געווענדליך
-
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3067
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אפריל 25, 2018 11:08 pm
- געריבענער סוחר
- שר חמש מאות
- תגובות: 656
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 30, 2018 10:50 am
- לאקאציע: אין קאנפערענס רום
- צולייגער
- שר האלפיים
- תגובות: 2106
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך אוגוסט 04, 2010 11:08 am
- לאקאציע: איבערגעלייגט
געריבענער סוחר האט געשריבן:ב''ה אז עס איז דא אזא זאך ווי קרעדיט קארדס אויף די וועלט, עס האט שוין אסאך אידן געהאלפן אריינגיין אין ביזנעס, קויפן הייזער, אנסווייפן א פסח שאפינג, אבער מען דארף וויסן אין מעורר זיין דעם עולם וויאזוי מען ניצט עס, ח''ו נישט זיך לאזן אז יענער זאל אנסווייפן און שלישקענען דיינע קארדס. שכח פאר די מאמענט פארן אווערנעס ארטיקל.
איך וואלט געשריבן אביסל אנדערש:
באמת ברויך ווען זיין אז מען קויפט נאר וואס מען קען זיך אליין ערלויבן, מען דינגט נאר א דירה וואס מען קען זיך ערלויבן צו צאלן, און מען פארט נאר אוועק אויף אן ארט וואו מען קען זיך ערלויבן. אויב מען קען נישט פונקט אויף די מינוט און עס איז וויכטיג, איז גוט אז ס'איז ב"ה דא וואס פארבארגן אויף גרינגע טערמינען פאר איינעם וואס איז ערליך און פארלעסליך.
ועכשיו שלא זכינו, און אז ס'איז געווארן א מצב אז מען קען שאפן קרעדיט קארד הלוואות וועלכע זענען מטשטש לב האדם ומוחו, און די געשעפטן / אינדוסטריעס האבן אנגעהויבן רייטן דערויף און ארויפרוקן דעם סטאנדארט ווייל ס'איז דאך דא א מציאות פון האבן א קרעדיט קארד - אז סעקשן 8 טיילט מוציא'ס פאר רענט, און איז גורם אז מען וואוינט אין א געגנט וואס וואלט שוין לאנג געברויכט ווערן אויסגעליידיגט בדרך הטבע - אז ס'איז דא א מציאות פון האבן פוינטס און דאדורך זיך אונטערנעמען טייערע און פארשווענדערישע נסיעות צו קברי צדיקים וקברות התאווה, דאנקען מיר הקב"ה אז די אידן וועלכע זענען מיעוטי יכולת קענען כאטש אנגיין און דרייען אדאנק קרעדיט קארדס, כמובן ווילאנג די קאמפאניס לאזן זיי.
צוריק צו “היימישע אויסגאבעס און נייעס קוועלער”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 4 געסט


text:
תוכן השאלה
לכבוד דער ראש ישיבה שליט"א,
איך בין א אינגערמאן פון ארץ ישראל, וואו איך האב ב"ה זייער שיין חתונה געהאט און אויפגעשטעלט א שיינע שטוב, איך לעב ב"ה א הערליך לעבן מיט מיין ווייב און קינדער, איך האב ב"ה קיינמאל נישט געהאט קיין פראבלעמען, איך האב ב"ה געראטענע קינדער און איך האב געטון הערליכע שידוכים מיט זיי. איך האב ב"ה ברייט פרנסה, און אלעס גייט מיר זייער גוט, דער אייבערשטער זאל ווייטער העלפן.
לעצטנס האט זיך אבער געמאכט אן אינצידענט און דאס האט געברענגט אז די מענטשן אין מיין געגנט האבן מיר אנגעהויבן זייער שטארק צו רודפ'ן, דאס וואלט מיר נישט אזוי געשטערט, דער פראבלעם איז אבער אז ס'איז געגאנגען נאך ווייטער, אז מ'האט אויך אנגעהויבן צו רודפ'ן מיינע קינדער, סיי די אינגלעך און סיי די מיידלעך, אין חדר און אין שולע.
די קינדער קומען אהיים ממש אויסגעלאשן, זיי דערציילן ווי מען רודפ'ט זיי און מען פייניגט זיי אויס, און דאס מאכט מיר געפערליכע צער. איך און מיין ווייב מאכן נאס דעם קושן יעדע נאכט.
ליידער איז נישטא מיט וועמען צו רעדן, נישטא קיין הנהלה אדער רבנים וואס זאלן זיך צוהערן צו אונזער ווייטאג. וואס זענען שולדיג מיינע אומשולדיגע קינדער, אז מ'טשעפעט זיי אזויפיל און מ'געבט זיי צונעמען, און אזוי ווייטער.
ביטע האט רחמנות אויף מיין משפחה וואס גייט ממש צוגרינד, און געבט אונז אן עצה וואס צו טון.
א גרויסן יישר כח, יעקב
תשובה מאת הראש ישיבה שליט"א:
בעזרת ה' יתברך
יום ב' פרשת בהעלותך, י"ד סיון, שנת תשע"ח לפרט קטן
לכבוד ... נרו יאיר
איך וויין ווען איך ליין דיין בריוו.
איך בין דאס אריבער ווען איך האב געעפענט די ברסלב'ע ישיבה; פאר צען יאר צוריק האט מען דאס געטון מיט מיינע קינדער. מען האט זיי געטשעפעט און פארשעמט, מען איז זיי נאכגעלאפן אין די גאסן, די שכנים וכו' האבן זיי נאכגעשריגן מיט אלע מיאוס'ע ווערטער אויף זייער טאטע, דאס האט מיר זייער וויי געטון, נאך מער פון אלעס.
פרוביר צו רעדן צו די מלמדים און טיטשערס פון דיינע קינדער, פארצייל זיי וואס מען טוט מיט די קינדער, זיי וועלן אודאי אנזאגן די תלמידים אז מען טאר נישט וויי טון א צווייטן איד. אויב זיי וועלן זיך נישט וואוסענדיג מאכן, זיי וועלן זאגן אז עס איז א מצוה צו רודפ'ן דיינע קינדער זאלסטו ארויס נעמען דיינע קינדער פון אזא פלאץ; אויב א מלמד איז מחנך זיינע תלמידים מיט רשעות, צו טשעפען אנדערע קינדער, וועלן אלע קינדער ביים סוף ארויס גיין לתרבות רעה.
איך ווייס נישט וואו דו געהערסט, צו וואסערע חסידות וכו'; איך וויל דיר דערציילן אז דא איז דא א געגענט וכו' וואו מען האט פאר דרייסיג יאר צוריק מחנך געווען קינדער צו שפייען אויף קינדער וואס לערנען אין אן אנדערע מוסד, מען האט אויסגעלערנט די מיידלעך אז ווען זיי זעען א מיידל וואס גייט אין די אנדערע שולע זאל מען ציען אירע האר און שרייען מיאוס'ע ווערטער. רוב פון די קינדער זענען ארויס לתרבות רעה און די איבעריגע האבן נעבעך יענעם חיים טובים.
דערווייל לייג אריין אין זיי א שטארקייט אז זיי זאלן נישט ווערן צעפאלן און דערנידערט פון קיינעם; אויב איינער שלאגט זיי, זאלן זיי צוריק געבן מכות רצח, זיי זאלן נישט מורא האבן פון קיינעם. זאג זיי אן אז קיינער קען נישט קומען שרייען אויף זיי "נקמה", ווייל מען דארף אויסלערנען פאר די קינדער: "הבא להרגך השכם להרגו", דאס הייסט "סעלף דיפענס" וואס איז נישט נקמה, ווייל נקמה מיינט אז איינער האט מיר שלעכטס געטון טאר איך אים נישט צוריק טון קיין שלעכטס, אבער אז איינער וויל מיר שלאגן איז נישט קיין מצוה זיך צו לאזן שלאגן.
עס איז נישט דא קיין שום היתר צו טשעפען קינדער וועגן די עלטערן; ווען דער הייליגער סאטמארער רב זכותו יגן עלינו האט געעפענט די חדר "תורה ויראה", האט ער געזאגט אז מען קען נישט קוקן אויף די עלטערן וכו', ער האט געהייסן אריין נעמען אין חדר און אין שולע ווער עס האט נאר געוואלט; ווען עלטערן זענען געקומען זיך אפרעדן אז עס זענען דא קינדער וואס זייערע עלטערן היטן נישט קיין שבת, און זיי ווילן נישט אז זייערע קינדער זאלן לערנען צוזאמען מיט זיי, האט דער רבי זי"ע געענטפערט: "אויב איר ווילט נעמט ארויס אייער קינד"... אזוי אויך האט מען זיך אפגערעדט אז עס זענען דא עלטערן וואס פארמאגן טעלעוויזשן אין שטוב, אויף די אלע טענות האט דער רבי געענטפערט: "מיט די צייט וועלן די קינדער משפיע זיין אויף די עלטערן זיי זאלן אויך תשובה טון"; ער האט בשום אין אופן נישט געלאזט מען זאל ארויס ווארפן א קינד וועגן די עלטערן.
דעריבער זאלסטו נאכאמאל פרובירן צו רעדן צו די מלמדים און טיטשערס, צום מנהל און מנהלת אז מען טוט וויי דיינע קינדער; אפשר איז עס נישט ממש ווי דו זאגסט, אפשר זוכן דיינע קינדער צו טשעפען מיט אנדערע, זיי מברר וואס גייט פאר, און אויב עס איז טאקע אזוי ווי דו זאגסט, זאלסטו שוין ארויס נעמען דיינע קינדער פון אזא פלאץ וואס וועט סיי ווי צעפאלן.
די הנהלת המוסד איז געקומען אמאל צום הייליגן סאטמארער רבי זאגן אז עס איז נישט דא קיין געלט און די מוסד האלט זיך ביים פארמאכן, האט דער רבי זכותו יגן עלינו זיי געזאגט אזוי: "א מוסד מאכט זיך נישט צו אז מען האט נישט קיין געלט, א מוסד מאכט מאכט זיך צו פון מחלוקות"; קינדער טאר מען נישט אריין מישן אין קיין מחלוקת, קינדער וואס הערן רעדן אויף א צווייטע איד וועלן שפעטער אוועק גיין פון אידישקייט, מחלוקות איז נישט גוט פאר קיינעם, עס קומט נישט ארויס קיין גוטס פאר קיינעם, ספעציעל פאר קינדער.
דער אייבערשטער זאל רחמנות האבן אויף אונז, און אונז שיקן דעם גואל צדק וואס זאל מאכן שלום צווישן אונז, אזוי ווי עס שטייט (מלאכי ג): "הנה אנכי שולח לכם את אליהו הנביא וגו' והשיב לב אבות על בנים ולב בנים על אבותם", און חכמינו זכרונם לברכה דרש'נען אויף דעם (עדיות, ח): "אין אליהו בא לא לרחק ולא לקרב, אלא לעשות שלום בעולם", אליהו הנביא וועט קומען נאר צו מאכן שלום אויף די וועלט; אמן.


text:
לכבוד דער ראש ישיבה שליט"א,
איר קענט מיר נישט, אבער איך קען אייך יא, איך הער אסאך אייערע שיעורים און דאס לייכט מיר אויף מיין לעבן, עס געבט מיר חיזוק און הדרכה ווי אזוי זיך אומצוגיין אין סיי וועלכע מצב אין לעבן, דער אייבערשטער זאל אייך באצאלן מיט אלעם גוטן.
איך האב ב"ה זוכה געווען צו זייער א געלונגענע וואוילע און גוטע ווייב, מיר האבן שוין עטליכע ליכטיגע קינדער קע"ה, מיין פראבלעם איז אבער אז מיין ווייב איז נישט אזוי שיין אהערגעשטעלט, און איך הער נישט אויף טראכטן אז איך וויל האבן א שיינע ווייב, אנגעטון שיין מיט א שייטל וכו'.
די מחשבות לאזן מיר נישט צורוה, און איך ווער משוגע פון דעם. איך טראכט וואס איך וואלט געקענט טון דערצו, פאר מיינע עלטערן וואלט איך קיינמאל נישט געקענט זאגן אז איך דארף א שידוך מיט א שייטל, ווייל זיי וואלטן דאס נישט אויסגעהאלטן, און וואס קען איך יעצט טון? אפשר דארף איך איר יעצט בעטן אנצוטון א שייטל און זיך שיין אהערשטעלן? אפשר אזוי וועט דאס מיר בארואיגן און איך וועל האבן א גוט לעבן?
ביטע ליינט איבער מיין שאלה מיט ישוב הדעת, און ענטפערט מיר מיט לאגיק און געפיל, מיין הארץ וועט נישט ווערן צופרידן פון א שטיקל חז"ל.
דער אייבערשטער זאל אייך געבן ווייטער כח צו קענען העלפן אידישע קינדער אייער גאנץ לעבן מיט הרחבת הדעת.
א גרויסן יישר כח
בעזרת ה' יתברך
יום א' פרשת וזאת הברכה, י"ד תשרי, ערב חג הסוכות, שנת תשע"ט לפרט קטן
לכבוד ... נרו יאיר.
איך האב ערהאלטן דיין בריוו.
נישט יעדע שאלה קען מען ענטפערן בכתב, בפרט ווען מען קען נישט דעם מענטש וכו', נאר מיטן אייבערשטנס הילף וועל איך דיר ענטפערן.
דו שרייבסט מיר איך זאל דיר נישט ענטפערן אבי מיט א חז"ל נאר מיט לאגיק און הארץ וכו'; וויסן זאלסטו אז ביי אידן איז נישט דא קיין לאגיק, ביי אונז אידן איז נאר דא וואס דער אייבערשטער זאגט, וואס די תורה זאגט און וואס אונזערע הייליגע חכמים זכרונם לברכה זאגן.
ר' נתן האט דערציילט (שיחות הר"ן, סימן קטז): "אֶחָד הָיָה מְדַבֵּר עִמּוֹ, וְהָיָה מְשַׁבֵּחַ אֶת אִישׁ אֶחָד שֶׁמִּתְנַהֵג בְּיֹשֶׁר, וְאָמַר עָלָיו בִּלְשׁוֹן אַשְׁכְּנַז שֶׁהָאִישׁ הַזֶּה הוּא 'אָרִינְטְלִיךְ'", א איד האט אמאל געזאגט פארן רבי'ן אויף איינעם אז יענער איז זייער אן 'ארינטליכער מענטש', "עָנָה הוּא זִכְרוֹנוֹ לִבְרָכָה וְאָמַר: שֶׁעַל אִישׁ יִשְׂרְאֵלִי אֵין שַׁיָּךְ לוֹמַר אָרִינְטְלִיךְ", האט דער רבי זיך אנגערופן און געזאגט: אויף א איד איז נישט שייך צו זאגן 'ער איז ארינטליך', "כִּי אֻמּוֹת הָעוֹלָם יֵשׁ לָהֶם הַנְהָגוֹת נִימוּסִיּוּת, מַה שֶּׁהַשֵּׂכֶל וְהַיֹּשֶׁר מְחַיֵּב, שֶׁזֶּה נִקְרָא אָרִינְטְלִיךְ", ביי גוים איז שייך צו זאגן 'ארינטליך' ווייל זיי פירן זיך מיט שכל און לאגיק, "אֲבָל יִשְׂרָאֵל עַם קָדוֹשׁ, אֲפִלּוּ אֵלּוּ הַמִּצְווֹת שֶׁהֵם מִצַּד דֶּרֶךְ אֶרֶץ מַה שֶּׁהַיֹּשֶׁר וְהַשֵּׂכֶל מְחַיֵּב, אֲפִלּוּ אֵלּוּ הַמִּצְווֹת אֵין עוֹשִׂין מֵחֲמַת דֶּרֶךְ אֶרֶץ מִצַּד חִיּוּב הַשֵּׂכֶל וְהַיֹּשֶׁר, רַק מִגְּזֵרַת הַמֶּלֶךְ הַבּוֹרֵא יִתְבָּרַךְ שְׁמוֹ שֶׁצִּוָּה עָלֵינוּ בְּתוֹרָתוֹ לַעֲשׂוֹת כָּךְ", אבער ביי אונז אידן איז נישט שייך צו זאגן אז מיר פירן זיך מיט שכל און לאגיק, ווייל אפילו די מצוות וואס דער שכל איז מחייב טוען מיר אויך נאר ווייל דער אייבערשטער האט אונז אזוי געהייסן אין די תורה.
דער הייליגער רבי נתן האט אמאל מסביר געווען פאר אן אפיקורס דאס וואס חכמינו זכרונם לברכה זאגן (שבת יג:): "אָמַר רַב יִצְחָק, קָשָׁה רִמָּה לְמֵת כְּמַחַט בְּבָשָׂר הַחַי", עס טוט וויי פארן טויטן מענטש ווען די ווערים בייסן אים אזוי ווי עס טוט וויי פאר א לעבעדיגע מענטש ווען ער כאפט א שטאך פון א נאדל; ר' נתן האט דאס אים ערקלערט מיט שכל וכו', שפעטער האט זיך ר' נתן אנגערופן פאר זיינע תלמידים וואס זענען געווען דערביי: "דאס וואס איך האב מסביר געווען פריער דאס איז נישט פאר אייך, דאס איז פאר אים וואס ער גלייבט נישט אינעם אייבערשטער, אבער איר זאלט וויסן אז: "וואס חז"ל זאגן דאס זאגט 'גאט'".
דאס זעלבע זאג איך דיר: דו דארפסט תשובה טון אויף דעם וואס דו שרייבסט "מיין הארץ וועט נישט ווערן צופרידן פון א שטיקל חז"ל" און דו ווילסט הערן א תשובה פון לאגיק און הארץ, ווייל נאר וואס חז"ל זאגן אונז דאס איז שכל און פארשטאנד.
יעצט צו דיין שאלה. דער אייבערשטער האט דיר געהאלפן דו האסט זוכה געווען חתונה צו האבן, דו שרייבסט אז דו האסט זוכה געווען צו א געלונגענע ווייב מיט ליכטיגע קינדער, אבער עס שטערט דיר איר אויסזען וכו', דו ווילסט האבן א ווייב וואס דו האסט נישט, א זאך וואס איז ציענדיג ווי לאנג מען האט עס נישט.
וויסן זאלסטו אז ליבשאפט וכו' האט נישט נאר מיטן אויסזען, הער אויס וואס די הייליגע חז"ל זאגן (סוטה מז.): "אָמַר רַבִּי יוֹחָנָן שְׁלֹשָׁה חִינוֹת הֵן", דריי סארט חן האט דער אייבערשטער באשאפן, איינע פון די דריי איז: "חֵן אִשָׁה עַל בַּעְלָהּ", אז א פרוי זאל האבן חן אין די אויגן פונעם מאן; זאגט רש"י (דבור המתחיל "חן האשה"): דער אייבערשטער מאכט: "אֲפִילוּ הִיא מְכֹעֶרֶת נוֹשֵׂאת חֵן בְּעֵינָיו", אפילו א מיאוס'ע פרוי מאכט דער אייבערשטער זי זאל האבן חן אין די אויגן פונעם מאן; דער אייבערשטער מאכט אז עס זאל זיין חן צווישן מאן און ווייב אזוי קען די וועלט אנגיין. אין אנהייב ציט נאר דאס אויסזען און צוביסלעך בויעט מען אויף א שטארקע טיפע ליבשאפט איינער צום צווייטן און מען ציט אויף קינדער און אייניקלעך, דער ליבשאפט ווערט שטערקער און טיפער ווי דאס ליבשאפט וואס האט זיך אנגעהויבן נאר פונעם אויסזען.
פארשטייט זיך אז דאס אלעס קען נאר ארבעטן אז מען היט זיך די אויגן, ווייל אז מען האט נישט קיין שמירת עינים ווערט מען קיינמאל נישט זאט, אזוי ווי חז"ל דערציילן (תמיד לב:): דער גרויסער קעניג אלכסנדר מוקדון איז אמאל אנגעקומען צום טויער פון 'גן עדן', ער האט געקלאפט אויפן טיר מען זאל אים עפענען, האט מען אים געזאגט (תהלים קיח, כ): "זֶה הַשַּׁעַר לַה' צַדִּיקִים יָבֹאוּ בוֹ", דעם טיר עפענט מען נאר פאר ערליכע אידן, דא קומען אריין נאר צדיקים; האט ער זיך געבעטן: "איך בין דאך א קעניג, עפענט מיר", האט מען אים געעפענט די טיר. ער האט געבעטן מען זאל אים געבן עפעס פון 'גן עדן', זאגן חז"ל: "יְהַבוּ לֵיהּ גּוּלְגָּלְתָּא חֲדָא", האט מען אים געגעבן א שטיינדל. ער האט געוואלט וויסן ווי חשוב דער שטיין איז, ווי סאך דאס וועגט, "אַתְיָיהּ תַּקְלֵיהּ לְכוּלֵּיהּ דַּהֲבָא וְכַסְפָּא דִּידֵיהּ בַּהֲדֵיהּ לֹא הֲוָה מַתְקָלֵי", האט ער גענומען דעם שטיינדל און עס געלייגט אויף איין זייט פונעם וואגשאל און זיין גאנצע גאלד און זילבער אויף די אנדערע זייט, און דער שטיינדל האט אלץ אראפ געוואויגן, ער האט זיך זייער געוואונדערט וואס דאס איז, "אָמַר לְהוֹן לְרַבָּנָן מַאי הַאי", איז ער געקומען צו די הייליגע חז"ל און זיי געפרעגט וואס איז פשט פון דעם שטיינדל וואס וועגט מער פון אלעס? "אָמְרִי, גּוּלְגָּלְתָּא דְּעֵינָא דְּבִישְׂרָא וְדָמָא דְּלֹא קָא שָׂבַע", האבן אים די הייליגע חכמים ז"ל געזאגט: דאס איז נישט קיין שטיינדל, דאס איז אן אויג פון א מענטש וואס ווערט נישט זאט, נאר וואס ער פארמאגט דארף ער אלץ נאך, "אָמַר לְהוּ מִמַּאי דְּהָכִי הוּא?" אלכסנדר מוקדון האט נישט געגלייבט די חכמים, האט ער זיי געבעטן זיי זאלן אים אויפווייזן אז עס איז טאקע אזוי, האבן די חכמים גענומען א שטיקל שארב און עס ארויף געלייגט אויפן אויג, און די וואגשאל האט זיך גלייך אראפ געלייגט אויף די אנדערע זייט, האבן זיי אים געוויזן מיט דעם אז ווי לאנג א מענטש לעבט און די אויג איז אים אפען, גלוסט ער פאר זאכן וואס ער האט נישט, אבער איינמאל מען שטארבט און מען דעקט צו די אויג מיט א שארב דעמאלט דארף מען שוין גארנישט.
עס איז נישט קיין פראבלעם אז דיין ווייב זאל זיך שיין מאכן פאר דיר; אפילו אין גאס צווישן מענטשן גייט זי אנגעטון ווי זי האט געזען ביי אירע עלטערן, דאך קען זי זיך אהערשטעלן פאר דיר וכו', אבער מיין נישט פאר קיין איין רגע אז דער וואס האט שוין וואס ער חלומ'ט זיך דער האט נישט קיין נסיונות; טראכט נישט אז די וואס האבן א פרוי וואס גייט ווי דו משל'סט זיך אויס די זענען צופרידן, ווייל ליבשאפט צו די ווייב קומט נאר אויב מען פירט זיך מיט יראת שמים. נאר ערליכע אידן האבן שלום בית, נאר די וואס לעבן מיט די תורה האבן ליב זייער שטוב; דורכדעם וואס מען היט זיך די אויגן און מען לעבט ווי די תורה זאגט דעמאלט איז דא שלום בית.
דאנק דעם אייבערשטן אז דו האסט א ווייב מיט ליכטיגע קינדער און דאנק דעם אייבערשטן פאר אלע מעלות וואס דיין ווייב האט; חכמינו זכרונם לברכה זאגן (בראשית רבה סח, ד): ווען דער אייבערשטער מאכט שידוכים נעמט ער ארויס געפאנגענע פון זייער תפיסה, א בחור און א מיידל פאר זיי האבן חתונה זענען זיי אין זייער תפיסה, און ווען דער אייבערשטער מאכט פאר זיי א שידוך נעמט ער זיי ארויס פון זייער געפענגעניש, אזוי ווי עס שטייט (תהלים סח, ז): "מוֹצִיא אֲסִירִים בַּכּוֹשָׁרוֹת", פרעגן חז"ל: וואס מיינט "בַּכּוֹשָׁרוֹת"? נאר דאס זענען צוויי ווערטער: "בְּכִי" וְ"שִׁירוֹת"; איינער וויינט און דער צווייטער זינגט צום אייבערשטן.
אן ערליכער איד דאנקט יעדן אינדערפרי דעם אייבערשטן: "יישר כח אייבערשטער אז איך האב חתונה געהאט, יישר כח אייבערשטער אז איך האב א ווייב, יישר כח אייבערשטער אז איך בין נישט אליין, יישר כח אייבערשטער אז מיין ווייב איז געזונט, יישר כח אייבערשטער אז מיר האבן קינדער, יישר כח אייבערשטער אז מיין ווייב טראגט די אחריות אויף די קינדער"; און מען בעט אויף ווייטער: "העלף מיר אייבערשטער אז מיר זאלן אויפשטעלן אינאיינעם ערליכע אידישע דורות, העלף אונז אייבערשטער מיר זאלן זיך ליב האבן איינער דעם אנדערן, העלף אונז אייבערשטער מיר זאלן זען איינער אויפן צווייטן נאר די מעלות, העלף מיר אייבערשטער איך זאל קיינעם נישט מקנא זיין, העלף מיר אייבערשטער איך זאל זיך נישט איינרעדן אז עס איז דא עפעס הנאה פון עולם הזה, איך זאל געדענקען אז דער לעבן גייט אריבער, אז נאך אביסל גיי איך שוין צוריק צו דיר און נאר די ערליכע דורות וועט איבערבלייבן פון מיר".
זאג דיר אליינס די מעלות פון דיין ווייב, וועט אריין גיין ליבשאפט אין דיר; הער שכל וואס די חז"ל זאגן אונז (כתובות יז.), די בית הלל זאגן אז מען זאל זאגן פאר יעדן חתן: "דו האסט באקומען א שיינע ערליכע כלה", פרעגט די גמרא אויב די כלה איז א הינקעדיגע אדער א בלינדע איז דאס דאך ליגנט, ווי מעג מען זאגן ליגנט? זאגן חז"ל אז כדי צו מאכן שלום מעג מען אפילו עס איז נישט אמת; אפילו זי האט א פעלער זאל מען איר אויסלויבן אזוי וועט דער חתן איר ליב האבן.
זעט מען פון דעם אז אפילו א מענטש איז פול מיט חסרונות, אויב זאגט מען אים אז דאס איז גוט און שיין ווערט עס אין זיינע אויגן שיין און גוט; דאס זעלבע קען מען זיך אליינס אויסלויבן, מען דארף זיך אליינס זאגן אלע מעלות וואס מען האט און אלע מעלות וואס די ווייב האט, אזוי וועט מען האלטן פון זיך און פון די ווייב.
איך האף אז דו וועסט ארויס נעמען פון דעם בריוו שכל ווי אזוי זיך צו פירן, וועסטו האבן דעם 'גן עדן' אויף דער וועלט.
א גוט יום טוב.


text:
שפע רב האט געשריבן:אויב פארט איר אויף אפריקע, אדער ערגעץ ווי אין סאוט אמעריקא, דאנט בי סופרייזט, צו טרעפן איינעם דארט אנגעטוהן מיט א טיש בעקיטשע אדער ביבער הוט.
.
אין וויליאמסבורג ביי בעדפארד קאר. היוז שטייט די לעצטע האלבע יאר א גרויסע ווען, ווי מען קען אריינווארפען קליידער, אין עס שטייט א סיין חסד דאנישען אין דרעולם קומט אין די מאסן ,אזש אז די גאנצע ארום איז פול מיט בעגס ארויס צו העלפן אונזערע טייערע ברודער וואס האבן נישט קיין בגד ללבוש.
אזווי איך דריי זיך אין יענע געגענט, איז מיר געווען א חידוש ווי עס קומט יעדען טאג 2 טונקלע ערלים מיט א טראק אויסצוליידיגען דעם ווען, האב איך געמאכט אביסל ריסערטש, אין יאפס עס גייט פאר אונזערע קאזינס די אנשי כוש, והדומה להם.
דא איז די לינק פון זייער סייט, עס האט די זעלבע פאן נומבער וואס עס שטייט אויפן ווען. https://www.allofusclothingdonations.com/about-us
ווי זעהסטו אויף דעם סייט אז עס גייט פאר בני חם? "פיפעל אראונד דע ווארלד" קען מיינען אידן.
איך רוף זיי אסאך פאר פיק-אפס און עס קומען אידן עס אויפפיקן, עס זעהט מיר אויס צו זיין לובאוויטשע חברה. זיי מעגן האבן טינקעלע גוים ארבייטן פאר זיי, זעה איך נאך נישט וואס מאכט פארדעכטיגט, אז טינקעלע גוים קומען עס אויפפיקן פון זייער טראק.
אדרבה, אויב דיין ריסערטש נעמט אריין עפעס מער ווי דעם "about us" אויף זייער וועבסייט לאזט דעם עולם וויסן.


text:
Jason Adler, די סעמאַלט קונה סאַקסעס מאַנאַגער, זאגט אַז בילד אַפּטאַמאַזיישאַן איז איינער פון די הויפּט טריט פון אַן עפעקטיוו סעאָ קאמפאניע. די זוכן ענדזשאַנז זענען מער ינטעליגענט און סמאַרטער ווי איידער, און די פּראָצעדור פון געטינג גוט זוכן ראַנגקינג איז זייער האַרט. קוואַליטי צופרידן איז נישט גענוג ווי איר האָבן צו באַצאָלן ופמערקזאַמקייַט צו בילד אָפּטימיזאַטיאָן אויך - criar formul?rios em html5.
אַלט טעקסט און באַשרייַבונג טאַגס:
די אַלט טעקסט און באַשרייַבונג טאַגס זענען מאַנדאַטאָרי פון אַ סעאָ פונט פון מיינונג. אויב דיין בילד איז נישט ווייַזנדיק רעכט, איר זאָל פאַרבייַטן עס מיט אַ בילד וואָס האט בעסער האַכלאָטע און טאָן ניט פאַרגעסן צו טאָן אַלץ טעקסט און באַשרייַבונג טאַגס אין עס. די אַלט טעקסט אקטן ווי די אַנקער טעקסט פֿאַר אַ ספּעציפיש לינק. גוגל קיינמאָל רעקאַמענדז ניצן קייפל לינקס ין אַ בלאַט, אָבער עס ס אַ גוט סעאָ פיר. ווי ווייַט ווי די באַשרייַבונג טאַגס זענען זארגן, איר קען אָדער קען נישט לייגן זיי.
די בילד פֿאָרמאַט:
ווען עס קומט צו שפּאָרן די בילדער אין פּיינט אָדער פאָטאָשאָפּ, איר זאָל ראַטעווען די טעקע אין אַ געהעריק פֿאָרמאַט. דזשפּעג איז דער בעסטער און מערסט באַרימט בילד פֿאָרמאַט אַז מוסיף ווערט צו דיין פּלאַץ ס קוילעלדיק קוק. פּנג, אויף די אנדערע האַנט, איז גוט פֿאַר גראַפיקס אַזאַ ווי קליינטשיק נוליקע וועב גראַפיקס און לאָגאָס. GIFs זענען נוציק אויב איר ווילן צו לייגן עטלעכע אַנאַמיישאַנז צו דיין אַרטיקלען.
בילד גרייס:
ניצן בילדער וואָס זענען שייך צו דיין צופרידן. מאַכן זיכער איר קלייַבן הויך-קוואַליטעט בילדער, און זייער האַכלאָטע און גרייס זענען גרויס גענוג צו זיין קענטיק אויף אַלע דעוויסעס. אן אנדער וויכטיק זאַך צו באַטראַכטן איז אַז איר זאָל נוצן בלויז פאָטאָס. זיין אָפּגעהיט ווען איר קלייַבן אַ פאָטאָ און מאַכן זיכער עס איז אַ דרוקרעכט פֿרייַ. אויב איר ווילן צו צוטריט אַזאַ בילדער, איר קענען אַבאָנירן צו געטי בילדער, Shutterstock אָדער אנדערע ענלעך באַדינונגען. איר קען ווילן צו רעסיזע דיין פאָטאָס, און עס זענען פילע מכשירים און מגילה צו מאַכן עס פּאַסירן. ריזיק בילד טעקעס וועט שלעפּן די לאָודינג צייַט פון דיין פּלאַץ אַראָפּ און קענען ווירקן דיין זוכן מאָטאָר ראַנגקינג, אַזוי איר זאָל שטענדיק רעסיזע די פאָטאָס איידער ופּלאָאַדינג זיי. אויב איר זענען אויף מעק, איר קענען רעסיזע זיי מיט די אַדזשאַסט גרייס אָפּציע. אַלטערנאַטיוועלי, איר קענען נוצן Photoshop, Picresize, אָדער אנדערע ענלעך מכשירים צו באַקומען דיין אַרבעט געטאן בישליימעס.
פילענאַמעס:
רובֿ אָפֿט, מענטשן פאַרגעסן צו רענאַמע זייער בילד טעקעס. איידער איר ופּלאָאַד אַ בילד צו דיין וועבזייַטל, איר זאָל געבן עס אַ געהעריק נאָמען. אויף אַן יפאָנע, די טעקע נעמען זענען גערופן IMG_6053. עס איז וויכטיק צו רענאַמע עס איידער איר נוצן די בילד אויף דיין וועבזייַטל ווי דאָס איז אַ מוזן סעאָ פיר.
אַלט טעקסט:
אַלט טעקסט באשרייבט דיין בילד און Google ניצט דעם אינפֿאָרמאַציע צו וויסן מער וועגן דיין צופרידן. מאַכן זיכער דיין אַלט טעקסט איז דיסקריפּטיוו, קלאָר, קאַנסייס און ינפאָרמאַטיוו. פּלוס, איר זאָל נישט שטאָפּן אַ פּלאַץ פון טערמינען. אין פאַקט, די הויפּט הערשן איז צו שרייבן אַלט טעקסט אין אַ ביסל ווערטער, דיסקרייבינג וואָס דיין אינהאַלט איז וועגן.
באַשרייַבונג און קאַפּטיאָן:
אויב איר האָבן אַ וואָרדפּרעסס וועבזייַטל, איר זאָל לייגן די קאַפּטיאָן און באַשרייַבונג. די באַשרייַבונג איז געניצט צו לייגן אַ פּלאַץ פון פרטים, אַזאַ ווי די מקור פון דיין בילד און ווען איר האָט עס. דער קעפּל, אויף די אנדערע האַנט, ווייזט אונטער די בילד אויף אַ ארויס פּאָסטן. עס העלפט באַשליסן די נאַטור פון דיין בילד, אָבער איז נישט אַ יקערדיק סעאָ פיר.


text:
פרעהיסטאריע
פרעהיסטאריע (ד"ה פאר היסטאריע) באדייט די צייט איידער מען האט אנגעהויבן שרייבן היסטאריע. פרעהיסטאריע ווערט צעטיילט אין דריי עפאכעס: די שטיין עפאכע, די בראנדז עפאכע און די אייזן עפאכע. אזוי ווי מ'האט נישט געשריבן די פרעהיסטאריע, ווייסט מען נישט קיין סאך וועגן די פרעהיסטארישע צייטן. מען פארלאזט זיך אויף די געצייג פון יענע צייטן, ביינער וואס זענען איבערגעבליבן און בילדער אין היילן.
דעמאלסט האבן מענטשן געוואוינט אין היילן אדער געצעלטן געמאכט פון דעם פעל פון א בעל חי. זיי האבן געמאכט פייער מיט שטיינער, און מיט פייער האבן זיי געקאכט דאס עסן און זיך אנגעווארעמט אין די קאלטע טעג.
די וויסנשאפטן וואס פארשן פרעהיסטאריע זענען ארכעאלאגיע (וואס שטודירט אלטע זאכן פון פרעהיסטאריע), אנטראפאלאגיע (וואס פארשט די אויפפירונג פון מענטשן אין פרעהיסטאריע), פאלעאנטאלאגיע, ביאלאגיע, אסטראנאמיע און געאלאגיע.
ווען פרעהיסטאריע האט געענדיקט און היסטאריע האט אנגעהויבן ווענדט זיך אין דעם ארט. אין מעסאפאטאמיע, כינע און אוראלט עגיפטן האט פרעהיסטאריע געענדיקט און היסטאריע אנגעהויבן מיט טויזנטער יאר צוריק. אין ניי גיני האט פרעהיסטאריע געענדיקט ערשט אין 1900.


text:
פעדעריקא פעליני
פֿעדעריקא פֿעליני (20טן יאנואר 1920 - 31סטן אקטאבער 1993) איז געווען אן איטאליענישער רעזשיסאר און סצענאר שרייבער.
יונגע יארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פעליני איז געבוירן געווארן דעם 20טטן יאנואר 1920 אין רימיני, דעמאלסט א קליין שטעטל אויפן אדריאטישן ים. זיין פאטער, אורבאנא פעליני, איז געווען א בעקער. זיין מוטער, אידא בארביאני, איז געווען פון א משפחה פון קאטוילישע סוחרים. פעליני איז געווען דער עלצטער פון דריי געשוויסטער; די אנדערע צוויי זענען געווען ריקארדא און מאריא מאדאלענא.
סעפטעמבער 1939 האט ער זיך איינגעשריבן אין דער געזעץ שולע פונעם אוניווערסיטעט פון רוים, א טובה טון זיינע עלטערן, אבער ער האט נישט שטודירט דארט. פרנסה האט ער געהאט פון צייכענען פארטרעטן.
אין אקטאבער 1943 האט ער געהייראט דזשוליעטא מאסינא. אין מערץ 1945 האט זי געבוירן א זון, וואס איז געשטארבן נאך דריי וואכן.
שפעטער האט פעליני אנגעהויבן שרייבן פילמען.