text:
ישראל הכהן שור
ישראל הכהן שור (י"ג אייר ה'תרמ"ו - ו' ניסן ה'תרצ"ה) איז א גאר בארימטער חזן און א קאמפאזיטאר פון חזנות.
לעבנסגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ישראל שור איז געבוירן דעם 18טן מיי 1886 אין א חסידישער משפחה אין דער שטאט כיראוו, מזרח גאליציע (היינט מערב אוקראינע).
ער האט צוערשט געדינט אלס בעל מוסף ביי די רביים פון רימאנאוו און טשארטקאוו, שפעטער האט ער געדינט אלס חזן אין פרעמישלא (פשעמישל), דערנאך אין לעמבערג נאך דער פטירה פונעם בארימטן לעמבערגער חזן, זיין קרוב ברוך שור.
דערנאך אין קראקע און פון 1921 - 1924 איז ער געווען הויפט חזן אין פישטיאן, סלאוואקיי.
דערנאך האט ער געדאווענט זיבן וואכן אין דער שווייץ, וואס צוליב זיין גרויס הצלחה דארט האט ער באקומען א באשטעיטיגונג פונעם ארטיגן עסטרייכישן קאנסול אז ער איז אן קינסטלער און לכבוד דעם האט ער פון דארט אין יאר ה'תרפ"ד געקענט אימיגרירן קיין אמעריקע.
אין אמעריקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די פאראייניגטע שטאטן האט ער צוערשט געדינט אלס חזן אין ישיבת הארלעם, לכבוד די ימים נוראים פון יאהר תרפ"ח האט ער געדאוונט אין שיקאגאו וואו ער האט באקומען אן אפער צו זינגען אין די אפערע וואס ער האט אפגעזאגט ווייל ער האט געהאלטן אז עס פאסט נישט פאר א חזן דארט צו זינגען.
ממילא איז ער צוריק קיין ניו יארק און געדינט אלס חזן אין די קהילה עדת ישורון אין ברוקלין. דערנאך איז ער אריבער אין די קהילה קהילת ישראל אין די בראנקס.
כאטש ער האט שטארק מצליח געווען אלס חזן, האט ער זיך שטענדיג געמוטשעט מיט פרנסה צוליב די גרויסע דעפרעסיע וואס האט דאן געהערשט אין אמעריקע.
ער איז געווען א חסידישער איד מיט א שיינעם הדרת פנים, און אזוי אויך א גרויסער בעל מחדש פון שיינע קאמפאזיציעס. דאס מערסטע איז באקאנט דאס שטיקל "שיבנה בית המקדש" וואס דער חזן משה קאסעוויצקי פלעגט שטענדיג זינגען, וואס איז א דאנק דעם דער מערסט באוואוסטער חזנות שטיקל.
זיין לעצטע ימים נוראים האט ער געדאוונט אין חובבי תורה אין ברוקלין.
ער איז פלוצים געשטארבן אין מיטן א קדיש זאגן זייענדיג בלויז פופציג יאר אלט.
זיין זון איז דער חזן מאריס שור.
שטימע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קאמפאזיציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נישט קיין סאך פון זיינע פילע קאמפאזיציעס זענען פארבליבן רעקארדירט, אבער די עטליכע וואס יא זענען איינס ביי איינס גאר געלונגענע קאמפאזיציעס און זענען ממש ווי טשאַטשקעס אינעם עולם החזנות.
- אב הרחמים הוא ירחם
- הטה אלהי אזנך
- ולירושלים עירך
- לפיכך אנחנו חייבים
- רבון העולמים
- שיבנה בית המקדש


c: text/html

text:
אולטראשאל
אולטראַשאַל איז א טיפ קלאנג מיט א הויכער פרעקווענץ, העכער ווי 20,000 הערץ (20 קילאהערץ), וואס מענטשן קענען נישט הערן.
סאנאגראם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מעדיצינישער אַלטראַסאַונד אדער סאָנאָגראַם איז א טעכניק וואס מען נוצט פאר טעסט, אריינצוקוקען אינעם קערפער פון א פאציענט אדער טראגעדיגע פרוי, ווי דורך די קלאנגען פונעם מאשין, וואס קלאפט צוריק און ברענגט רעזולטאט, זעט מען וויאזוי די אינעווייניגע פראצעדור אנטוויקעלט זיך, און צו עס איז פארהאנען א אויסער'ארדענטליך געשעעניש.
די שטייגער וויאזוי מען האנדעלט דאס, איז מיטן שמירן א ספעציעלע דזשעלי אויפן קערפער, און דאס העלפט בעסער אז די ווידער'שטימע פונעם מאשין צום גליד - וואס מ'וויל בודק זיין, זאל געבן גוטע און קלארע רעזולטאטן, טראץ וואס די פליסיגקייט ווי וואסער צו בלוט אדער ליידיגע חלקים קענען אמאל שטערן, איז די דזשעלי הילפבאר צו א קלארע און קראנטערע טעסט רעזולטאט.
עס ווערט באנוצט בעיקר ביי פראבלעמען מיט די נירן, און ביי א מעוברת, צו זען דאס קינד אנטוויקלונג.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
28סטן מיי
דעם 28סטן מיי איז דער 148סטער טאג פון יאר (149סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 217 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1918 - ארמעניע און אזערביידזשאן פראקלאמירן זייער זעלבשטענדיקייט.
- 1940 - צווייטע וועלט מלחמה: בעלגיע קאפיטולירט צו נאצי דייטשלאנד.
- 1948 - אומאפהענגיקייט מלחמה: די איינוואוינער פונעם יידישן פערטל אין ירושלים קאפיטולירן צו דער יארדאנישער ארמיי.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1660 - געארג דער ערשטער, מלך פון בריטאניע (געש' 1727)
- 1884 - עדווארד בענעש, פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי (געש' 1948)
- 1944 - רודאלף זשוליאני, בירגערמייסטער פון ניו יארק
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פייערטעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אזערביידזשאן - נאציאנאלער טאג
- ארמעניע - נאציאנאלער טאג
- עטיאפיע - נאציאנאלער טאג


text:
קירגיזסטאן
קירגיזסטאַן ( קירגיזיש: KыprызcTaH) איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראַל-אַזיע. קירגיזסטאַן גרענעצט די מענטשנס רעפובליק פון כינע אין מזרח, קאזאכסטאן צו צפון, אוזבעקיסטאן און טאדזשיקיסטאן אין דרום-מערב. ביז 1991, איז קירגיזסטאן געווען א טייל פון דעם סאוועטן פארבאנד. דעם 31סטן אויגוסט 1991, האט דאס לאנד באקומען זעלבטשטענדיקײַט. זײַן הױפּטשטאָט איז בישקעק. 5.1 מיליאָן פּערזאָנען ווױנען אין קירגיזסטאַן.
עטימאלאגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט "קירגיז" שטאמט פון דעם טערקישן ווארט פון "פערציג". פערציג הייסט די פערציג שבטים פון מאנאס, וואס איז געווען א גבור וואס האט פאראייניקט פערציג שבטים צו קריגען קעגן די אוּיִגארס.
דער 40-שטארל זון אויפן פאן פון קירגיזסטאן איז א דערמאנען פון די זעלבע פערציג שבטים פון מאנאס.
היסטאָריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די היסטאריע פון קירגיזסטאן און אירע פאלק פאנגט אן מער פון 2000 יאר צוריק. כאטש אז דער לאנד געפינט זיך אין א בארגישער פלאץ, מכל מקום עס איז געווען זייר אימפארטאנט אלס חלק פונעם זיידן גאס. קירגיזסטאן האט געהאט צאל פארשידענע פירערס ביזן קומען פון רוסישער אימפעריע אין 19טן יארהונדערט.
דער שטח פון קירגיזסטאן איז אַנעקסירט געווארן דורך דער רוסלענדישער אימפעריע אין 1855-1876 ווי טייל פון די קאָנקוועסט פון כאַן קאָקנד. אונטער דעם ראַטן פֿאַרבאַנד איז זי געווארן אַ סאָוועטישע רעפּובליק אין 1937 מיטן נאָמען "קירגיזער סאָוועטישע סאָציאַליסטישע רעפובליק", ווי גוט ווי אנדערע נעמען זענען "קירגיז ס.ס.ר." און "קירגיזיע". עס האט באקומען זיין זעלבטשטענדיקייַט פון דעם סאוועטן פארבאנד אין 1991.
געאָגראַפֿיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קירגיזיע איז אַ לאנד איינגעשלאסן לאַנד אין צענטראַלער אזיע, מערב פון דעם מענטשנס רעפובליק פון כינע. ווייניקער ווי א זיבעטל די גרייס פון מאנגאליי, מיט 199,951 קוואַדראַט קילאָמעטער, איז קירגיזיע איינער פון די קלענערע צענטראַלע אזיע שטאַטן. די נאציאנאלע טעריטאָריע באציט זיך 900 קילאָמעטער פון מזרח צו מערב און 410 קילאָמעטער פון צפון צו דרום. קירגיזיע גרענעצט אויף מזרח און דרום מזרח מיט כינע, אויף די צפון מיט קאזאכסטאַן, אויף מערב מיט אוזבעקיסטאַן און אויף דרום מיט טאדזשיקיסטאן. די געמארקן מיט אוזבעקיסטאַן און טאַדדזשיקיסטאַן אין די פערגהאַנאַ וואַלי זענען גאַנץ שווער. איינער קאַנסאַקוואַנס פון די סטאַליניסט טייל פון סענטראַל אזיע אין פינף רעפּובליקס איז אַז פילע עטניק קירגיז טאָן ניט לעבן אין קירגיזיע. דרייַ ענקלאַוועס, ליגאַלי טייל פון דער טעריטאָריע פון קירגיזיע אָבער געגראפיש אראפגענומען דורך עטלעכע קילאָמעטער, האָבן שוין געגרינדעט, צוויי אין אוזבעקיסטאַן און איינער אין טאַדזשיקיסטאַן.
קירגיזיעס דורכשניטלעכע הייך איז 2750 מעטער, פון 7439 מעטער בייַ פּיק דזשענגיש טשאָקוסו צו 394 מעטער אין די פערגאַנאַ טאל לעבן אָש. כּמעט 90% פון דעם לאַנד ליגט מער ווי 1500 מעטער העכער פונעם ים שטאַפּל.
דעמאָגראַפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קירגיזיע ס באַפעלקערונג ווערט געשאצט בייַ 5,200,000 אין 2007. פון יענע, זענען 34.4% אונטער דעם עלטער פון 15 און 6.2% איבער 65. דאס לאַנד איז דאָרפיש: בלויז ארום איין דריטל פון דער באַפעלקערונג וואוינען אין שטאָטישע געביטן. די דורכשניטלעכע באַפעלקערונג געדיכטקייַט איז 25 מענטשן פּער ק"מ². דעם לאַנד'ס גרעסטע עטנישכע גרופּע זענען די קירגיז, וואס באשטיין 69% פון דער באַפעלקערונג (2007 שאַצן). אנדערע עטנישע גרופּעס אַרייַננעמען רוסישע (9.0%) קאנצענטרירט אין צפון, און אוזבעקן (14.5%) וואס וואוינען אין דרום. קליין אָבער באמערקט מינאריטעטן אַרייַננעמען דונגאַנס (1.9%), אויגהור (1.1%), טאַדזשיק (1.1%), קאַזאַכן (0.7%), און אוקרייניש (0.5%) און אנדערע קלענערער עטנישע מינאריטעטן (1.7%). קירגיזיע האט איבער 80 בולט עטנישע גרופּעס אין דער מדינה.


text:
אין דער פֿאַרגאַנגענער פּרשה האָבן מיר געלייענט, ווי פּרעה האָט פֿאַרטריבן דאָס ייִדישע פֿאָלק פֿון מצרים, כּדי אָפּצושטעלן די מכּות. ווען די ייִדן האָבן שוין פֿאַרלאָזט דאָס לאַנד, האָט ער פּלוצעם באַשלאָסן זיי ווידער צו פֿאַרשקלאַפֿן. ווען די באַפֿרײַטע שקלאַפֿן האָבן געמיינט, אַז זיי זענען פֿאַרקלעמט צווישן דעם ים און פּרעהס אַרמיי, האָט דער ים זיך צעשפּאָלטן און זיי האָבן זיך געראַטעוועט בדרך-נס. דער בייזער מיצרישער קיניג האָט געפּרוּווט זיי ווײַטער נאָכצוּיאָגן, אָבער דאָס צעשפּאָלטענע וואַסער האָט זיך צונויפֿגעשלאָסן, און די מיצרים זענען דערטרונקען געוואָרן.
די ייִדן האָבן געלויבט דעם באַשעפֿער פֿאַרן נס, און געזונגען אַ לויב-געזאַנג, באַקאַנט ווי "שירת-הים". צוליב דעם, טראָגט דער הײַנטיקער שבת אַ באַזונדערן נאָמען — "שבת-שירה".
די ייִדן זענען אַריבערגעגאַנגען דעם ים און אַרײַנגעקומען אינעם מידבר. נאָך דרײַ טעג וואַנדערונגען, האָבן זיי אָנגעהויבן טענהן, אַז זיי קאָנען נישט אויסלעבן צוליב דורשט און הונגער אין אַן אָרט, וווּ זיי האָבן געפֿונען בלויז אַ קוואַל מיטן ביטערן וואַסער. משה האָט אַרײַנגעוואָרפֿן אַ ספּעציעלע שטיק סגולה-האָלץ אינעם קוואַל, און דאָס וואַסער איז געוואָרן זיס. דערנאָך, האָט דער אייבערשטער געשיקט די ייִדן דעם מן — דאָס וווּנדערלעכע הימל-ברויט.
ס'איז פֿאַראַן אַ באַקאַנטער מינהג פֿון "שבת-שירה": צו געבן עסן פֿאַר ווילדע פֿייגעלעך. אין אַ טייל קהילות טוט מען אויס שבת אין דער פֿרי, און אין די אַנדערע וואַרפֿט מען אַרויס דעם שפּײַז פֿון פֿריִער, פֿרײַטיק. איין סיבה פֿון אַזאַ מינהג איז דער פּשוטער פֿאַקט, אַז דאָס איז די קעלטסטע און הונגעריקסטע צײַט אינעם יאָר, און די פֿייגל קאָנען זיך נישט באַגיין אָן דער מענטשלעכער הילף. דער מחבר פֿון די שורות האָט טאַקע געראַטעוועט, אינמיטן דער הײַנטיקער וואָך, אַ פֿאַרפֿרוירן פֿייגעלע. עס זענען פֿאַראַן אויך פֿאַרשיידענע פּירושים, וואָס פֿאַרבינדן די פֿייגל מיט דער קריעת-ים-סוף, מיט דעם ליד, וואָס די ייִדן האָבן געזונגען, און מיט די שפּעטערדיקע געשעענישן פֿון דער פּרשה.
ווי ס'איז באַקאַנט, קאָן מען אין יעדער סדרה געפֿינען רמזים אויף די ענינים פֿון דער קומענדיקער וואָך, ווײַל שבת איז משפּיע אויף די אַנדערע טעג און טראָגט אין זיך זייער גײַסטיקן פּאָטענציאַל. די קומענדיקע וואָך איז חמשה-עשׂר-בשבֿט — דער ראָש-השנה פֿון ביימער. בפּשטות, קאָן מען אויך זאָגן, אַז דער דאָזיקער טאָג האָט צו טאָן מיט דער באַזונדערס קאַלטער טעמפּעראַטור פֿונעם חודש שבֿט, ווען דער ווינטער דערגרייכט דעם קריטישן פּונקט און הייבן אָן צו ביסלעך אַוועקגיין. הגם דאָס איז דער קעלטסטער טייל פֿונעם סעזאָן, ווערן די טעג שוין לענגער, און די נאַטור גרייט זיך אויפֿצוּוועקן פֿונעם שלאָף; דערפֿאַר, איז עס טאַקע אַ פּאַסיקע צײַט צו פּראַווען דאָס נײַע יאָר פֿון די ביימער.
דער הויכפּונקט פֿון דער הײַנטיקער פּרשה איז די קריעת-ים-סוף — די קולמינאַציע פֿון יציאת-מצרים. דער אַריז"ל און אַנדערע מקובלים זאָגן, אַז אינעם חודש תּישרי איז די וועלט באַשאַפֿן געוואָרן בלויז במחשבֿה און איז באמת פֿאַרווירקלעכט געוואָרן ערשט אינעם חודש ניסן, נאָך יציאת-מצרים. דערפֿאַר זאָגט מיר ראָש-השנה בײַם מוסף "היום הרת-עולם" — דאָס איז דער טאָג, ווען די וועלט איז באַשאַפֿן געוואָרן בלויז ווי אַן "עמבריאָן". פֿאַר יציאת-מצרים, האָט דער אייבערשטער, כּבֿיכול, געטראָגן די וועלט אין זײַן מחשבֿה, ווי אַ מין חלום, ביז דער צײַט, ווען די ייִדן זענען אַרויס פֿון מצרים. דעמאָלט איז דער אוניווערס "געבוירן געוואָרן".
געוויינטלעך, זעט אויס אַ חלום ווי אַ אומסטאַבילע, זיך-בײַטנדיקע וועלט, אין פֿאַרגלײַך מיט דער פֿעסטער ווירקלעכקייט. די חסידישע מפֿרשים דערקלערן טאַקע, אַז די וועלט איז געווען בײַם אָנהייב אומסטאַביל; אויב די ייִדן וואָלטן נישט מקבל געווען די תּורה, וואָלט דער אוניווערס זיך צעפֿאַלן און זיך אומגעקערט צום כאַאָס, ווי פֿאַרן מעשׂה-בראשית. דערפֿאַר ווערט יציאת-מצרים באַטראַכט ווי דער אמתער אָנהייב פֿון דער וועלט און ווערט פֿאַררעכנט אויך ווי אַ מין ראָש-השנה. אויב אַזוי, לייגט זיך אויפֿן שׂכל, אַז דער הײַנטיקער שבת, ווען מיר לייענען וועגן די דאָזיקע געשעענישן, איז פֿאַרבונדן מיט חמשה-עשׂר-בשבֿט, וואָס קאָן אויך באַטראַכט ווערן ווי דער טאָג, ווען די וועלט ווערט סטאַביליזירט און אויפֿגעלעבט יעדעס יאָר פֿונסנײַ.
די מאָטיוון פֿונעם הײַנטיקן שבת-שירה און דעם קומענדיקן יום-טובֿ — פֿייגל און ביימער — זענען, מסתּמא, די סאַמע נאַטירלעכע סימבאָלן פֿון דער לעבעדיקער נאַטור. דווקא פֿייגעלעך און פֿלאַנצן פֿיגורירן כּסדר אויף אַזעלכע תּשמישי-קדושה, ווי פּרוכתן און מיזרח-שילדן, כּדי צו דערמאָנען, אַז דער ג-טלעכער כּוח באַלעבט די וועלט.
די הײַנטיקע פּרשה איז אָבער געווידמעט, פּאַראַדאָקסיש, די סאַמע אומגעוויינטלעכע און אומנאַטירלעכע געשעענישן אינעם גאַנצן חומש. צוערשט, האָט דער באַשעפֿער באַשטראָפֿט מצרים מיט אויסטערלישע מכּות; דערנאָך האָט ער צעשפּאָלטן דעם ים, כּדי צו ראַטעווען די ייִדן פֿון שקלאַפֿערײַ. פֿאַרקערט, ווען די נאַטור-כּוחות האָבן זיך אומגעקערט צו זייערע געוויינטלעכן צושטאַנד, האָט דאָס וואַסער אינעם פֿאַרפֿלייצט די מיצרים. מיט אַנדערע ווערטער, איז דאָס לעבן פֿאַרבונדן אין אונדזער סדר מיט ניסים, און דער דרך-הטבֿע — מיט צעשטערונג און טויט. פֿאַרוואָס זשע ווערט דער הײַנטיקער שבת אַסאָציִיִרט דווקא מיט אַזעלכע קלאַסישע אַנטפּלעקונגען פֿון דער לעבעדיקער נאַטור, ווי ביימער און פֿייגל?
ווי עס שטייט אין תּהילים, "עולם חסד יבנה" — די וועלט האַלט זיך אויף דער מידת-החסד. צדק און יושר איז דער יסוד פֿונעם מענטשלעכן לעבן, און דער גאַנצער אוניווערס איז, ווי באַוווּסט, באַשאַפֿן געוואָרן צוליב דעם מענטש. ממילא, ווען די מענטשן פֿירן זיך אומיושרדיק, ברעכן זיי דערמיט דעם סאַמע יסודותדיקן געזעץ פֿון דער נאַטור. ווי מיר האָבן שוין באַהאַנדלט אין די פֿריִערדיקע פּרשיות, האָט פּרעה געשאַפֿן אַ געזעלשאַפֿט, וואָס האָט אויסגעזען סטאַביל, אָבער איז געווען אויפֿגעבויט אויף רציחה און שקלאַפֿערײַ. דער טיפֿער, אמתער ג-טלעכער עצם פֿון דער נאַטור האָט אויפֿגעבונטעוועט קעגן אַזאַ מצבֿ. מצרים איז געווען אַן אָרגאַניזירטע, אָבער אַ טויטע וועלט, און בעת די מכּות און דעם נס פֿון קריעת-ים-סוף האָט זיך אַנטפּלעקט די לעבעדיקע, דינאַמישע נאַטור פֿונעם וועלט-באַשאַף.
דער זעלבער פֿרײַער גײַסט פֿון לעבן, וואָס מאַכט די פֿייגעלעך פֿליִען און צוויטשערן און די ביימער וואַקסן און בליִען, האָט אומגעבראַכט די רשעים, וועלכע האָבן געשאַפֿן אַן אַכזריותדיקע געזעלשאַפֿט פֿון מאָרד און שקלאַפֿערײַ, און זענען שוין געווען, אין דער אמתן זין, טויט. די סטאַביליטעט און פֿאַרוויקלעכונג פֿונעם וועזן איז באַגרינדעט נישט אויף אַ טויטער אָרדענונג, נאָר אויף די לעבעדיקע און ברידערלעכע באַציִונגען צווישן מענטשן, דורך וועלכע דאָס ג-טלעכע חיות אַנטפּלעקט זיך אין דער וועלט.


text:
ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם..!
בס”ד
א גוטן טייערע חבירים וידידים..!
מיר האבן שוין זוכה געווען צו באקומען די הייליגע תורה הקדושה, אבער מיר זענען נאך נישט פערטיג, השי”ת אונזער גרויסע טאטע קען זיך פון אונז נישט שיידן און זאגט פאר משה רבינו זאל זאגן פאר כלל ישראל:
דַּבֵּר אֶל בְּנֵי יִשְׂרָאֵל וְיִקְחוּ לִי תְּרוּמָה מֵאֵת כָּל אִישׁ אֲשֶׁר יִדְּבֶנּוּ לִבּוֹ תִּקְחוּ אֶת תְּרוּמָתִי וכו’ וְעָשׂוּ לִי מִקְדָּשׁ וְשָׁכַנְתִּי בְּתוֹכָם – רעד צו די אידישע קינדער, און זיי זאלן נעמען פאר מיר א אפשיידונג, פון איעדע מענטש וואס זיין הארץ באגערט אים צו געבן, זאלסטו נעמען וכו’ און זיי זאלן מאכן פאר מיר א הייליגקייט אז איך זאל וואוינען צווישן ענק.
לאמיר פארשטיין א) וואס איז דער לשון פון ‘ויקחו’ עטץ זאלטס נעמען, עס וואלט געדארפט שטיין ‘ויתנו’ עטץ זאלטס געבן? ב) אז מען טראכט אריין אביסל טיפער פרעגט זיך, השי”ת איז דאָך מלא כל הארץ כבודו, השי”ת איז איבעראל, וואס איז דער פשט און וואס פעלט אויס צו בויען א משכן, א וואוינונג פאר השי”ת? נאכמער אלעס באלאנגט דאך צו השי”ת, ווי דער פסוק זאגט לי הכסף ולי הזהב, דארף השי”ת דען אונזער געלט, גאלד, זילבער און נדבות זיך צו בויען א משכן? (דאס ביסל וואס מיר פארמאגן איז אויך דאס וואס השי”ת האט אונז געגעבן ביים ארויס גיין פון מצרים), אבער מיט דעם אלעם געפינען מיר די פסוק זאגט ויקחו לי תרומה, ועשו לי מקדש, מיר זאלן ברענגן און בויען?!
די רמב”ם אין הלכות תפלה (פרק יא) זאגט, וכופין בני העיר זה את זה לבנות להם בית הכנסת וכו’ אויב עס פעלט אויס צווינגט מען איינער דעם צווייטן צו געבן געלט צו בויען א בית הכנסת, איז דאך זיכער אז ווען מען רעדט פון די הייליגע משכן, וואס השי”ת בעט פון כלל ישראל איך וויל קומען וואוינען צווישן ענק, אז מען קען צווינגען, אבער השי”ת זאגט ניין עס איז נישט קיין חיוב וואס ליגט אויף די אידישע קינדער, נאר “כל איש אשר ידבנו לבו”, איעדער מענטש וואס זיין הארץ איז מנדב, פון אים זאלסטו נעמען, דארפן מיר פארשטיין פארוואס איז עס טאקע נישט קיין חיוב, נאר א נדבת הלב?!
מר. שווארץ, פארמאגט א גרויסע פאבריק מיט הונדערטער אפטיילונגען איבער די גאנצע וועלט, איינע פון די אפטיילונגען געפינט זיך אין די ווייטע יאפאן פאברעצירענדונג יערליך א גאר גרויסע קוואנטום סחורה, פון א פיל בעסערע קוואליטעט סחורה ווי די אנדערע, פארשטייט זיך אז די סחורה פון דארט האט זיך אסאך בעסער פארקויפט, און ווי פארשטענדליך האט מען דארט פארדינט אסאך מער געלט, ביים סוף פונעם יאר האט זיך גאר ארויסגעשטעלט אז די פארדינסטן פון יענעם אפטיילונג איז געווען מער ווי אלע אנדערע צוזאמען, מר. שווארץ ווילנדיג ארויס ווייזן זיין ליבשאפט און זיין דאנקבארקייט פאר די אפטיילונג אין יאפאן, האט ער געמאלדען אז די הויפט ביזנעס אפיס ציעט זיך אריבער קיין יאפאן און אויך ער אליין וועט אהין קומען וואוינען, כאטש ער דארף זיך נאך אומקוקן אויף אלע אפטיילונגען איבער די וועלט וויל ער אבער אז די הויפט קוואטיר פון די מעכטיגע פירמע זאל זיין נאנט צו זיינע געטרייסטע ארבייטער.
דאס איז נאר א ווייטע משל צו די ליבשאפט און קשר וואס מיר האבן מיט אבינו שבשמים – השי”ת האט פארגעשטעלט די תוה”ק פאר די גאנצע וועלט, די אומות העולם האבן גלייך געוואלט וויסן וואס עס שטייט דארט, איינער האט געזאגט דאס שמעקט מיר יא, אבער דאס נישט, יעדער האט זיך געהאט אייגענע מיינונגען, יעדער פאלק האט געהאט חלקים וואס זיי זענען מסכים אנצונעמען און חלקים וואס זיי האלטן נישט דערביי, אבער ווען השי”ת קומט צום כלל ישראל זאגן זיי מיט איין שמחה כאיש אחד בלב אחד “נעשה ונשמע” מיר נעמען אויף זיך די עול התורה גאנצערהייט אזוי ווי השי”ת דער האר פון די וועלט וויל עס זאל זיין, נישט דא קיין אבער’ס און קיין תנאים, מיר זענען מקבל מיט א התבטלות, וואס השי”ת זאגט, נישט קיין חילוק וואס דאס איז, איז עס אונזער ווילן, אונזער שיטה, אונזער מיינונג, אונזער לעבן.
דערנאך קומט ואלה המשפטים, משה רבינו פאנגט אָן פאָרצושטעלן די משפטי התורה, די אלע דינים און הלכות, כלל ישראל נעמט עס אויף מיט א שמחה, די ליבשאפט און אהבה צווישן די אידישע קינדער מיט אונזער באליבטע טאטע ווערט שטערקער און שטערקער פון מינוט צו מינוט, זאגט השי”ת צו משה רבינו מאך מיר א וואוינונג צווישן אידישע קינדער איך וויל דארט זיין צווישן ענק, אוודאי איז השי”ת איבעראל מלא כל הארץ כבודו, אבער פון גרויס ליבשאפט פון גרויס אהבה שטרענגט זיך השי”ת אָן, און איז זיך מצמצם כדי צו קענען קומען וואוינען צווישן כלל ישראל, צו זיין נאנט צו אונז זיינע טייערע באליבטע קינדער’לעך, מיט א ספעציעלע השראת השכינה וואס איז נישט פארהאן אין ערגעץ, ווי חז”ל זאגן אונז עֲשָׂרָה נִסִּים נַעֲשׂו לַאֲבוֹתֵינוּ בְּבֵית הַמִּקְדָּשׁ, אין די בית המקדש ווי אויך אין די משכן איז כסדר געווען 10 ניסים, מיר האבן געזעהן און געשפירט השי”ת מיט א אמתע נאנטשאפט, השי”ת האט געוואוינט צווישן אונז מיר האבן געברענגט און געשחט’ן קרבנות פאר השי”ת, אלע הייליגע כלים וואס האבן פאר אונז אזוי ליכטיג געמאכט, אלעס איז געווען ארויס צו ווייזן אין די עפענטליכקייט די אהבה, די קשר וואס ליגט צווישן כלל ישראל מיט השי”ת, און פארשטייט זיך אז ווען די קשר איז שטארק איז פאר אונז גאר לעכטיג.
דאס אלעס זענען מיר זוכה ווען מיר ווייזן פאר השי”ת אונזער געטרייקייט, אונזער התבטלות, מיר געבן די הארץ, ווען עס איז פארהאן די “נדיבת הלב”, אבער אויב חלילה מיר פארגעסן די עיקר, מיר טוען אלעס וואס מיר זענען מחיוב, מ’איז מקיים די הלכה הונדערט פראצענט וואס דאס מיינט מיר בויען א משכן, א בית המקדש אבער עס איז נישט מיט א נדיבת הלב, מען דארף צווינגען די עולם פאר געלט, מיר שחטן קרבנות אבער מיר זענען נישט דארט מיט די גאנצע הארץ, דעמאלטס פארלירן מיר די השראת השכינה, ווי דער נביא ירמיה זאגט (פרק ז כב) כִּי לֹא דִבַּרְתִּי אֶת אֲבוֹתֵיכֶם וְלֹא צִוִּיתִים בְּיוֹם הוֹצִיאִי אוֹתָם מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם עַל דִּבְרֵי עוֹלָה וָזָבַח, כִּי אִם אֶת הַדָּבָר הַזֶּה צִוִּיתִי אוֹתָם לֵאמֹר, שִׁמְעוּ בְקוֹלִי וְהָיִיתִי לָכֶם לֵאלֹקִים, וְאַתֶּם תִּהְיוּ לִי לְעָם וַהֲלַכְתֶּם בְּכָל הַדֶּרֶךְ אֲשֶׁר אֲצַוֶּה אֶתְכֶם, לְמַעַן יִיטַב לָכֶם – איך האב ענק-כלל ישראל נישט ארויס גענומען פון מצרים כדי עטץ זאלטס מיר מקריב זיין קרבנות, נאר פאר וואס דען האב איך ענק ארויס גענומען פון מצרים, כדי צו זיין א ג-ט צו ענק און עטץ זאלטס זיין צו מיר פאר א פאלק און גיין אין מיינע וועגן כדי עס זאל ענק גוט זיין, השי”ת איז זיך מצמצם און קומט וואוינען צווישן אונז, ווייל ער וויל זיין אין אונזער הארץ, ער וויל זיין א חלק פון אונזער נדיבת הלב, ווען מיר געבן הארץ זענען מיר זוכה צו א משכן, אבער אויב חלילה מיר פארגעסן די הארץ פארגעסן מיר די עיקר…
טייערע חבירים, מיר האבן טאקע ליידער נישט קיין משכן און אויך נישט קיין בית המקדש, אבער וואס מיר האבן יא זענען די בית מקדש מעט, אונזערע שוהל’ן און שטיבלעך, לאמיר זיך אביסל פארטיפן און באטראכטן ווי זיי קוקן אויס.
שלומי אויפשטיין ס’איז שפעט, די בעט איז טאקע געשמאק אבער ס’איז שפעט …נא שטיי שוין אויף, די הערסט נישט איך וועק דיר, ברעך דיך און קום ארויס פון בעט… נאך עטליכע לאנגע מינוט פון בעטענישן פאנגט זיך שלומי ענדליך אָן ריקן זיינע הענט, ער ווייזט סימנים אז ער לעבט, אבער לייבי ווייסט אז דער הענט סימן מיינט אז ער גייט זיך דרייען צום צווייטן זייט, געבט ער ארויס א שטרענגן ווארענונג אז אויב שטייסטו נישט זאפארט אויף קומט די נעגל וואסער צו פארן אין דיין ריכטונג, איך צייל ביז דריי, איינס, צוויי, דרררר…. ניין איך בעט דיך סטאַפ שפרינגט שלומי אויף.
לייבי באמערקט אז שלומי האט עפעס אויפן מחשבה פרעגט ער, שלומי זאג נאר וואס ביסטו אזוי פארטראכט? שלומי ענטפערט, איך האב געהאלטן אינמיטן א חלום עפעס איינס אין די וועלט, איך קען פשוט נישט גלייבן אז איך בין דער וואס איז זוכה צו אזעלכע חלומות, וואס האסטו שוין געקענט חלומ’ן ווי די טרעפסט זיך מיט אביי ורבא אדער מיט רב פפא? ניין! עפעס אסאך מער פון דעם, איך האב געחלומט ווי איך שפאציר אין ארץ ישראל און פון דערווייטענס זעה איך דעם הייליגן בית המקדש …ענדליך נאך אזוי לאנג ווארטן זענען מיר שוין זוכה, מיט איין שמחה נעם איך זיך לויפן, אבער ווי נאר איך קום נאָנט פאנג איך אָן ציטערן, המקום אשר אתה עומד עליו אדמת קדש הוא, שטאַטליך מאך איך א טריט נענטער און מיינע אויגן שיינען פאר ליכטיגקייט, איך זעה די כהנים אנגעטוען מיט די הערליכע בגדי כהונה, אידן ברענגן קרבנות, די לויים זינגן און שפילן מיט אלע סארטן כלי שיר און פיל נאך, אזוי קוק איך זיך ארום, פון מינוט צו מינוט ווער איך מער און מער איבערגענומען, די אפענע השראת השכינה קען מען פשוט אטעמען אין די לופט, אבער ווען איך באמערק פלוצלינג דעם אריינגאנג צום הייליגען קדשי קדשים וואס דארט אינערווייניג איז די פלאץ ווי די הייליגע ארון ליגט בין איך גענצליך פאלעזירט געווארן, און א וואקלן פון קדושה נעמט מיך ארום… און פון מיינע אויגן פאנגן אָן גיסן טרערן פון תשובה, מיין הארץ האט זיך אויפגעמאכט און איך האב זיך אויסגעגאסן דאס הארץ צו אונזער טאטע אין הימל, איך האב געשפירט קדושה ווי קיינמאל בעפאר…
לייבי איז אינגאנצן איבער גענומען הערנדיג ווי שלומי פארציילט אזא געוואלדיגע חלום מיט אלע דעטאלן, ס’איז טאקע אינטערעסאנט, אזוי זיצען זיי ביידע פארטראכט אין זייערע געדאנקן, פלוצלינג רופט זיך שלומי אָן מיט א שמייכל, חבל אז די האסט מיך אויפגעוועקט ס’איז באמת געשמאק געווען צו זיין אויף אזא הייליג פלאץ נאנט צו השי”ת, לייבי שמייכלט און נאך עטליכע מינוט זאגט ער שלומי אזוי רעדנדיג טראכט איך אז דער אמת איז אז מען דארף נישט חלומ’ן צו זיין אינעם בית המקדש נאנט צו השי”ת, מען דארף נישט ליגן אונטערן קישן צו קענען זיין פארבינדן מיט השי”ת, מיר האבן די געוואלדיגע מתנה וואס השי”ת האט אונז געגעבן וואס דאס זענען די בתי מדרשים, שוהלן, שטיבלעך, וואס דארט איז פארהאן אמתע השראת השכינה, דארט קענען מיר שפירן א מעין פון די ליכטיגייט וואס האט געהערשט אין בית המקדש, מיר דארפן זיך נאר ריכטיג פארבינדן, וואס דאס מיינט גוט אריין טראכטן וואס איז דאס א שוהל, וואס איז דאס א שטיבל, וואס איז דאס א מקום קדוש, נישט אבי אריין גיין און ארויס גיין… אבער ווען א איד פארשטייט אז די אלע פלעצער זענען פיל מיט השראת השכינה, אונזערע בתי מדרשים זענען פיל מיט הייליגקייט, פיל מיט תפלות ישראל, דער פלאץ ווי דער אידעלע קומט טאג איין טאג אויס און גיסט זיך אויס דאס הארץ צו אונזער גרויסע טאטע, ס’איז די פלאץ ווי דער איד קומט לערנען די תוה”ק, ס’איז די פלאץ ווי דער איד איז זיך מחזק בעבודת ה’, און טוט זיך נענטער ברענגן לאבינו שבשמים, דעמאלטס נאר קומענדיג נאנט ווערט דער מענטש ארום גענומען מיט א געפיל פון הייליגקייט און התעורורות, און ווי נאר ער קומט אריין ערוועקן זיך אין אים א בענקשאפט צו תורה און תשובה, ווען ער באגעגנט זיך מיטן הייליגן ארון הקודש ווערט ער איבער גענומען מיט א וואקלן פון קדושה און דאס הארץ מאכט זיך אויף צו אונזער טאטע אין הימל, און מיר שפירן קדושה ווי קיינמאל בעפאר…
טייערע חבירים, בזמנינו אין דעם ביטערן גלות ווען מיר האבן ליידער נישט דעם משכן און די בית המקדש, מיר לעבן אין א צייט וואס די הסתרת פנים איז אויפן העכסטן שטאפל, אידן גייען אדורך כל מיני שוועריגקייטן איינער ברחניות און דער צווייטער בגשמיות, שטייט אונזער געטרייע טאטע אבינו שבשמים מיט זיין געוואלדיגע ליבשאפט און וויל אונז גרינגער מאכן, דערפאר טוט ער זיך מצמצם זיין און קומט זיין צווישן אונז, וואס דאס איז אין די בתי מקדש מעט, אונזערע בתי מדרשים, שוהלן, און שטיבלעך, דארט איז פארהאן א מעין פון די קדושה וואס מיר האבן זוכה געווען אינעם בית המקדש, דארט איז די פלאץ ווי השי”ת איז פאר אונז משפיע, דארט קענען מיר זוכה זיין צו נאנטקייט, און זיך רי-טשארזשען מיט פרישע כוחות און חיזוק, אבער דער כלל איז דאך באוואוסט אז צו קענען ווערן רי-טשארזשט דארף מען זיך באהעפטן, מיר דארפן געבן אונזער גאנצע הארץ פאר השי”ת, די “נדיבת הלב” דאס איז די עיקר, דאס ברענגט אז השי”ת זאל דארט פארבלייבן, אבער אויב חלילה מיר געבן נישט די הארץ, מיר זענען נישט דארטן, וואס דאס מיינט מיר זענען דארט אבער די שוהל איז אזא סארט מנין פעקטארי, א בעביסיטינג סענטער, א פלאץ ווי מיר גייען ווייל מיר דארפן אהיים קומען פון ערגעטץ ווי, מיר גייען ווייל מיר מיזן, וכדומה, ווער רעדט נאך אויב חלילה מיר רעדן לשון הרע אדער מחלוקות אין אזא הייליג פלאץ, פארלירט עס די עיקר און חלילה די שכינה הק’ גייט פון דארט אוועק ווי ירמיה הנביא האט אונז געזאגט פארן חורבן בית המקדש, לאמיר געדענקן אז מיט דעם וואס מיר געבן פאר השי”ת באקומען מיר פיל מער, מיר זענען דארט מיטן גאנצע הארץ אבער עס ווערט א אמתע “ויקחו” מיר נעמען ארויס אסאך מער ווייל ווען השי”ת איז מיט אונז קענען מיר זיין פארזיכערט.
טייערע חבירים, דאס ביסעלע וואס איז אונז פארבליבן, אונזערע בתי מקדש לאמיר זיך מחזק זיין און געדענקן אז ס’איז די פלאץ ווי מיר גייען ווייל מיר ווילן נאנט ווערן צו השי”ת, ס’איז די פלאץ ווי דער שויתי ה’ לנגדי תמיד שפירט זיך גאר שטארק, ס’איז די פלאץ וואס דער איד גיסט זיך אויס דאס הארץ און טוט זיך אדורך שמועסן מיט אונזער טאטע אין הימל, ס’איז די פלאץ וואס מיר שעפן פון איר ארויס חיזוק, אמונה, שמחה און דיבוק חבירים וכו’ דארט באקומען מיר די כוחות אז ווען מיר גייען ארויס אין גאס, זאלן מיר זיך קענען האלטן פעסט, און געדענקן דעם שויתי ה’ לנגדי תמיד, לאמיר ווייזן פאר השי”ת אונזער בענקשאפט צו די טעג וואס ער האט געוואוינט צווישן אונז מיט אַן אפענקייט, די טעג וואס מיר האבן געהאט די הייליגע משכן און בית המקדש, לאמיר געבן פאר השי”ת אונזער גאנצע הארץ, “נדיבת הלב” מנדב זיין די הארץ פשוטו כמשמעו, אז מיר וועלן זיך איבער געבן דאס הארץ פאר השי”ת, וועט זיכער מקיום ווערן דאס וואס מיר ווארטן שוין אזוי לאנג שיבנה בית המקדש במהרה בימינו.
לסיכום געדענק:
- ועשו לי מקדש, ס’איז אונזער “נדבת הלב” וואס ברענגט אריין די השראת השכינה צווישן אונז.
- אונזערע שוהלן און שטיבלעך זענען א בית מקדש מעט, א פלאץ פון השראת השכינה.
- לאמיר ווייזן השי”ת ווי שטארק מיר בענקן זיך, און זיך גרייטן צום בנין בית המקדש השלישי בב”א


text:
לאַ וויעוקס-פּאָרט
די אַלט פּאָרט איז איינער פון די בעסטער-באקאנט טיילן פון מאַרסעיללע און זייַן גאסן זענען ליינד מיט רעסטראַנץ און קאַפéס. אין די מאָרנינגז, פישמאָנגערס פּלי זייער האַנדל אין די פיש מאַרק פאַרקערט די באָוץ. דאס איז ווו לוי קסיוו מורד זיין Fleet. איר וועט אויך געפינען גאַלעריז דאָ. ווייַטער צו קאָורס עסטיעננע ד אָרוועס איר וועט געפֿינען אָרט טהיאַרס, די לייווליאַסט טייל פון דעם דיסטריקט. גוט קוואַליטעט רעסטראַנץ שטיין זייַט דורך זייַט מיט טוריסט טראַפּס. די טעאַטער נאַציאָנאַלער דע לאַ קריéע איז זייער פאָלקס. א ביסל ווייַטער אויף, באַסיליקווע סט וויקטאָר איז באקאנט לאָוקאַלי ווי די 'שליסל צו די פּאָרט'.
לאַ קאַנעביèרע
דאס איז די מערסט באַרימט וועג אין שטאָט. צוזאמען עס איר וועט זען שאַפּינג גאסן אַזאַ ווי רו סט פעררéאָל, און די מיוזי דע לאַ מאָדע, די מיוזי דע לאַ מאַרינע עט דע ל 'עקאָנאָמיע, און די אָפּערע שטאָטיש. די אָדעאָן איז רעכט בייַ די סוף.
לאַ פּאַניער
א גיין דורך דעם פאָלקס דיסטריקט, נאָענט צו די אַלט פּאָרט, נעמט איר אַרום די פּראָווענçאַל פוסגייער גאסן ליינד מיט מאַלטי-בונט בנינים. די Clocher דעס אַקקאָולעס, לאַ אָרט דעס Moulins, לאַ וויעיללע טשאַריטé און לאַ הויפּט זענען אַלע רייַך אין געשיכטע.
לאַ דזשאָליעטטע
די דזשאָליעטטע דאַקס זענען די לאַנג רויט ציגל בנינים צוזאמען די motorway פאָאָטברידגע. די פיר בלאַקס פון בנינים זענען געבויט אין די קסנומקסטה יאָרהונדערט און די ינטיריערז האָבן שוין גאָר רענאַווייטיד. די מיוזי דעס דאַקס ראָמאַינס טשאַרץ די געשיכטע פון די פּאָרט פון מאַרסעיללע. פּרובירן צו פאַרברענגען אַן אָוונט אין דער דאַקס דעס סודס ווי געזונט.
לאַ Plaine
אין מאַרסעיללע, פּלייס Jean Jaures איז אויך באקאנט ווי לאַ Plaine. דעם ריזיק קוואַדראַט האט אַ מאַרק אויף טועסדייַס, טהורסדייַס און Saturdays און אַ פאַרנומען שאַפּינג געגנט אין אנדערע מאל. די שכייניש גאסן צושטעלן אַ ברייט סאָרטירונג פון רעסטראַנץ, באַרס, און פּאַבז פרעקווענטעד דורך די לאָוקאַלז אַזאַ ווי ל 'ינטערמéדיאַירע אָדער די בר דע לאַ Plaine.
לאַ קאָורס Julien
נאָר צוזאמען פון לאַ Plaine, לאַ קאָורס Julien איז אַ פאָלקס אָרט פֿאַר יינגער קראַודז רעכט צו זייַן פאַרשיידנקייַט פון קאַפéס, קאַבאַרעץ און קינאָס אַזאַ ווי טשאָקאָלאַט-טעאַטער. פֿאַר קאַנסערץ Espace Julien איז דער אָרט צו גיין. וואַנדערן אַרום די אַנטיק שאַפּס און קליידער בוטיקס ווי מאַדאַם Zaza פון מאַרסעיללע.
קאַסטעללאַנע
באַרס און סינעמאַס אַזאַ ווי Cesar און פּראַדאָ האַלטן דעם קוואַדראַט אין די סוף פון די רו דע רוים גאַנץ פאַרנומען טאָג און נאַכט. שטעלן אין די געשעפט דיסטריקט, עס אויך מאַרקס די ינטערסעקשאַן פון הויפּט ראָודז אַזאַ ווי באָולעוואַרד באַיללע און די פּראַדאָ.
לאַ פּראַדאָ
מענטשן קומען צו די פּראַדאָ צו זען די בורזשואזע בנינים אַז ליניע די הויפּט וועג, די באָולעוואַרד פּéריער און די רו פּאַראַדיס. די פּאַרק באָרéלי און זייַן שלאָס צושטעלן איינער פון מאַרסעיללע ס ביגאַסט עפענען ספּייסיז. די ראַסעקאָורסע דאָ איז אויך זייער פאָלקס.
ענדאָומע
די לאָוקאַלז זענען פּאַרטיייש צו דעם דיסטריקט וואָס איז דאַמאַנייטאַד דורך נאָטרע דאַמע דע לאַ גאַרד. דער נאָמען לאַ באַן מיר (ממש "די גוט מאַדער") קומט פון דעם ריזיק סטאַטוע פון די ווירגין מרים אויף שפּיץ פון דער גלאָק טורעם. דאס קירך איז אויך אַ וויכטיק פּלאַץ פֿאַר פּילגרימס.
לאַ Corniche
די Corniche (קאָוסטאַל וועג) ווינטן צוזאמען די מעדיטערראַנעאַן ברעג און אַלע די פאַנסיעסט ווילאַז זענען ליגן אין דעם דיסטריקט, ווי איז מעק גאַלעריעס קאָנטעמפּאָראַינעס דעס מיוזי דע מאַרסעיללע. עס זענען שעפע פון גוט קוקן אָבער די ביטשיז זענען מערסטנס פאַרבאָרגן. די פּאַליי דע פאַראָ איז אַ גרויס אָרט פֿאַר גייט און Vallon דעס אַופפעס איז אַ אָנגענעם יבערראַשן. ווו נאָר איר זענען, איר קענען באַווונדערן די עפענען ים.
לאָנגטשאַמפּ
פּאַליי לאָנגטשאַמפּ איז אַ גוט פּלאַץ צו גיין פֿאַר גייט און צו נעמען אין אַ ביסל קולטור. איר קענען אויך באַזוכן די מיוזי גראָבעט-לאַבאַדיע, די מיוזי des Beaux-Arts און דער מוזיי ד 'היסטאָירע נאַטורעללע-די נאַטירלעך געשיכטע מוזיי


text:
ויצא יצחק לשוח בשדה…!
בס”ד
א גוטן טייערע חבירים וידידים..!
אין די וואכעדיגע פרשה געפינען מיר די פסוק זאגט: וְיִצְחָק בָּא מִבּוֹא בְּאֵר לַחַי רֹאִי וְהוּא יוֹשֵׁב בְּאֶרֶץ הַנֶּגֶב, וַיֵּצֵא יִצְחָק לָשׂוּחַ בַּשָּׂדֶה לִפְנוֹת עָרֶב וכו’ – און יצחק איז געקומען פון באר-לחי-ראי, ער האט געוואוינט בארץ הנגב די דרום לאנד פון כנען, און יצחק איז ארויסגעגאנגען פאר נאכטס זיך אויסשמועסן אין פעלד וכו’.
דארפן מיר פארשטיין א) וואס מיינט די פסוק אז יצחק קומט פון באר-לחי-ראי, וואס איז פארהאן דארטן? און וואס זאגט אונז די פסוק מיט דעם אז יצחק וואוינט אין לאנד פון נגב? ב) פארוואס עפעס גייט יצחק אבינו דווקא אין פעלד? ג) וואס לייגט די פסוק צו מיט די ווערטער “לפנות ערב” פארנאכטס? ד) חז”ל זאגן אונז אויף לשוח אז אין שיחה אלא תפלה, די לשון שיחה מיינט אז יצחק איז געגאנגען דאווענען, דארפן מיר פארשטיין פארוואס טאקע שטייט נישט די לשון פון תפלה נאר א לשון פון שמועסן, און בכלל וואס מיינט דאס אז די דאווענען איז ווי א שמועס?
חז”ל הקדושים אין מסכת ברכות (דף כו ב) לערנען אונז אז יצחק אבינו האט מתקן געווען “תפלת מנחה”, און די גמרא זאגט (שם ו ב) אמר רבי חלבו אמר רב הונא: לעולם יהא אדם זהיר בתפלת המנחה, שהרי אליהו לא נענה אלא בתפלת המנחה וכו’ יצחק אבינו נענה מיד אחרי שהתפלל על זיווגו וכו’ – דער מענטש זאל זיין געוואָרענט צו דאווענען די תפלה פון מנחה ווייל אפילו אליהו הנביא ווען ער האט מתפלל געווען איז ער נאר געענטפערט געווארן ביי די תפלה פון מנחה, און אזוי אויך איז יצחק אבינו געענטפערט געווארן ביי תפלת מנחה ווי די פסוק זאגט אז גלייך נאך זיין תפלה האט ער אויף געהויבן זיינע אויגן און געזעהן ווי רבקה קומט צוגיין, וואס מיר זעהן איז אז דער תפלה פון מנחה האט א געוואלדיגע כח און חשיבות.
לאמיר אריין טראכטן מיט א טיפערן בליק און פארשטיין וואס איז דאס די תפלה פון מנחה, און מיט וואס איז עס א גרעסערע מעלה מער פון תפלת שחרית אדער מעריב, און בכלל פארשטיין די אלע נקודות וואס מיר האבן פריער אויסגעשמועסט און בסייעתא דשמיא זוכה זיין צו די גרעסטע ברכה ווי יצחק אבינו און אליהו הנביא אז ווען מיר הייבן די אויגן זאלן מיר זעהן דעם ישועה!
זיצט זיך ר’ שמואל ביי זיך אין שטוב פארטראכט, ב”ה אז ער האט זוכה געווען אז זיין טייערע חיים וואס היינט רופט מען אים שוין ר’ חיים מיט זיין טייערע ווייב און קינדער וואוינען אין ירושלים עיר הקודש, דארט זיצט ר’ חיים און לערענט מיט א געוואלדיגע התמדה, ס’איז ב”ה נישט דא וואס צו רעדן עס האט זיך געלוינט אז ער איז אהין געגאנגען וואוינען ער שטייגט אוועק בפרט אז לעצטנס זאגט ער שוין אויך דעם טעגליכן שיעור פאר בעלי בתים, ווער רעדט נאך פון די שבתים וואס ער פראוועט פאר די אמעריקאנע בחורים ס’איז געוואלדיג די נחת פליסט אריין השי”ת זאל ווייטער העלפן, אבער איין זאך באדערט אים, די אלע גוטע גריסן וואס ער הערט קומט פון דעם און פון יענעם אבער צו זיין זון ר’ חיים אליין וואס איז גאר פארנומען מיט זיין התמדה און חסד קען מען נישט צוקומען, ער האלט שוין ביים זעקסטן בריוו וואס ער שיקט דעם זמן פאר זיין חיים און אין קול ואין עונה ער באקומט נישט קיין ענטפער… ער בענקט זיך שטארק צו הערן פון חיים’ל, ער בענקט צו ליינען זיין איידל שריפט אבער גארנישט, אזוי זיצט ער פארטראכט …וואס קען איך טוען אז ער זאל מיר ענטפערן, אז ער זאל צוריק שרייבן?!
נאך עטליכע מינוט טראכטן פאלט אים איין א פלאן ער זעצט זיך אוועק און פאנגט אָן שרייבן:
לכבוד מיין טייערע חיים ני”ו
מה שלומך? וואס מאכסטו? וואס מאכן די טייערע קינדער? וואס הערט זיך אין ישיבה/כולל? וואס הערט זיך ביים שיעור? מיר האבן געהאט גערעדט וועגן טוישן א דירה וואס איז געווארן?
חיים איך ווארט צו הערן פון דיר איך בעט דיר שרייב צוריק.
דיין בענקעדיגע טאטע
נ.ב. בייגעלייגט ליגט א טשעק פון פינעף הונדערט דאללער לכבוד חנוכה ניץ עס געזונטערהייט.
ר’ שמואל לייגט אריין דעם בריוו אינעם ענוועלאפ און פארקלעפט עס אין ‘פארגעסט בכוונה’ אריינצולייגן די טשעק.
חיים פון זיין זייט איז שטארק פארנומען מיטן טאג טעגליכן לעבן, ב”ה די לערנען האט זיך פארשטערקערט, דאס גרייטן דעם שיעור נעמט אים אסאך צייט, אויך גייט ער זיך פארהערן רוב ש”ס וואס דאס נעמט אים אויך אוועק אסאך שעות פונעם טאג, אזוי לויפט ער פון איין שיעור צום צווייטן אינצווישן איז ער נאך א טאטע פון פיר קינדערלעך בליע”ה, איינמאל א וואך האט ער ביי זיך אפגעמאכט אז ער וועט מקדיש זיין צו רופן זיין טאטע אבער ווען עס ארבעט זיך נישט אויס לאזט ער איבער א מעסעדזש מיטן פלאן אז באלד גייט ער נאכאמאל פרובירן… אזוי אויך גייט עס מיט די בריוו’ן וואס זיין טאטע שיקט אים, ווען ער באקומט עס וויל ער זיי גלייך ענטפערן אבער פון היינט ווערט מארגן און פון מארגן ווערט נאך שבת און ביז ווי ווען וואס קומט שוין נאך א בריוו… אבער דאס מאל, כאפט ער שנעל א שטיקל פאפיר און א פען און פאנגט אָן שרייבן:
אל מעלת כבוד אבי מורי שליט”א
ב”ה אז די מצב דא אין ארץ ישראל איז זייער פיין, דערווייל איז די פלאן פון זיך אריבערציען צו א גרעסערע דירה אָפגערופן געווארן, די קינדערלעך בלי עין הרע זענען זייער זיס, זלמן האט אנגעפאנגען לערנען משניות און מלכי איז אריין אין די צווייטע קלאס, מיין פארהער אויף מסכת ב”ק, ב”מ, ב”ב, איז געפלאנט אויף נעקסטע וואך אי”ה.
אנטשולדיג פארן נישט רופן אדער צוריק שרייבן איך בין געווען גאר פאריאגט אבער מיר וועלן בעזר ה’ זיין בקשר.
הק’ חיים פה ירושלים עיר הקודש
נ.ב. די טשעק וואס די האסט געשיקט איז בטעות נישט אריין אין די ענוועלאפ ביטע שיק עס נאכאמאל.
טייערע חבירים! השי”ת אונזער געטרייע טאטע נעמט פון אונז נישט אראפ קיין אויג, ער זעט און ווייסט 24 שעה אינעם טאג וואס זיינע טייערע קינדערלעך טוען און מאכן, אבער מיט דעם אלעם וויל ער הערן פון אונז, ער בענקט נאך א שמועס מיט זיינע טייערע קינדער, ער בענקט נאך א הייסע תפלה וואס קומט ארויס פון די טיפעניש פון הארץ, אבער מיר אידישע קינדער פון אונזער זייט זענען פאריאָגט און פארפלאגט אינעם טאג טעגליכן געלויף, ביי איינעם איז די יאגעניש פון שמחות ב”ה ..ער מאכט חתונה און אין די זעלבע צייט מאכט ער אויך א בר מצוה, ביים צווייטן איז עס חלילה דאס פארקערטע ער איז פארנומען מיט צרות יגון ואנחה, און ביים דריטן איז עס די פשוטע לעבנס שטייגער וואס דאס איז פירן א שטוב ברענגן פרנסה גיין און קומען וכדומה וואס צוליב דעם פארגעסט מען צו כאפן א ריכטיגע שמועס מיט אונזער טייערע טאטן יא מיר ווילן טאקע, אבער פון היינט ווערט מארגן און פון מארגן ווערט איבער מארגן ביז ביז… אבער אבינו שבשמים וויל אז מיר זאלן נישט פארגעסן פון אים, מיר זאלן האבן א שטענדיגע קשר מיט אים, און נאכמער וויל עס השי”ת אין צייטן וואס מיר זענען פאריאגט און פארפלאגט, און דערפאר טוט ער אונז שיקן א בריוו און ביים זייט ווערט צוגעשריבן נ.ב. בייגעלייגט שיק איך דיר הצלחה און ברכה פרנסה, סייעתא דשמיא, נחת והרחבת הדעת… אבער מיר קוקן ארום און באמערקן אז ס’דארף קומען אבער פאר עפעס א סיבה קומט עס נישט, און דורך דעם געבן מיר זיך אוועק אויף פון אונזער טיפן שלאף און כאפן זיך אז אונזער טאטע זאגט טייער קינד איך ווארט צו הערן פון דיר, עס איז דא אזוי פיל אנגעגרייט פאר דיר קום ארויס פון די טעגליכן געלויף נעם זיך צוזאם רעד צו מיר איך ווארט צו הערן פון דיר… און דער אידעלע מאכט זיך אויף דאס הארץ און שמועסט זיך אויס מיט אונזער טאטע …אוי רבש”ע ש’כח פאר אלע דיינע חסדים ביז אהער אבער דאך ס’פעלט פרנסה, די חובות דריקן, ס’פעלט געזונט, שידוכים וכו’ יעדער מיט זיינע “חסרונות” וואס ס’פעלט אים, איך ווייס אז די האסט נישט פארגעסן פון מיר און דערפאר שרייב איך טאקע צוריק, איך פארשטיי דיין וואונק און דערפאר קום איך בעטן.
ווען מיר דאווענען איעדן צופרי שחרית און אזוי אויך ווען מיר דאווענען מעריב דאס זענען תפלות וואס זענען מיט א קביעות אוודאי וועט דער איד דאווענען און רעדן צום בורא עולם ווען ער פאנגט אָן דעם טאג און אזוי אויך ווען ער ענדיגט, אבער אינמיטן דעם טאג אינמיטן דעם יאגעניש, ווען מיר זענען אינגאנצן צומישט ווען דער מענטש קען זיך קוים כאפן דאס אטעם, דעמאלטס פארגעסט ער אביסל און לאזט נאך פון זיין שייכות מיטן בורא, ער כאפט זיך נישט אז די אלע השתדלות וואס ער טוט יעצט איז נישט מער ווי טיטל אָן א מיטל, ס’איז נאר א שטעקן אבער די רעזולטאטן קומט נאר פונעם טאטן, און דוקא דעמאלטס וויל השי”ת הערן דעם קול תפלה פונעם איד, צו זעהן ווי ער פארגעסט נישט, צו זעהן ווי דער מענטש’עלע געדענקט אז יא אמת איך ארבעט איך טו מיין השתדלות אבער מיין שליסל איז תפלה רעדן צו אבינו שבשמים און דאס איז תפלת מנחה, א דאווענען ווי מען געבט זיך א רייס אפ פונעם געיעג, ס’איז טאקע נישט קיין לאנגע תפלה אבער גענוג אויפצוהייבן דעם איד אז ער זאל נישט פארלוירן ווערן אין די וועלט פון השתדלות, און אז זיין דבקות אין השי”ת זאל ווייטער אָנגיין אומגעשטערט.
יצחק האט געוואוינט אין “ארץ הנגב” וואס איז געווען זייער א פארנומענע שטאט ווי אסאך מענטשן פלעגן פאָרן, קומען און גיין (דערפאר טרעפט מען אין פרשת וירא אז אברהם אבינו האט זיך אהינגעצויגן כדי ער זאל קענען מקרב זיין ווי מער מענטשן), יצחק אבינו וואס האט גוט געוואוסט וואס השי”ת ערווארט פון אונז ער האט געוואוסט אז השי”ת דארף תפלה בכוונה וואס אין דעם ‘ביזי’ שטאט איז דאס זייער שווער לויפט ער ארויס אויסערן שטאט צום דערנעבענדיגן מדבר דארט צו באר-לחי-ראי ביים ברונען ווי הגר האט געדאווענט ווען זי איז פארטריבן געווארן אויסערן שטאט, און ער גיסט זיך אויס דאס הארץ… דערנאך גייט יצחק צוריק אין פעלד און אויף די זעלבע פלאץ ווי ער האט זיין טעגליכע ארבעט פון פלאנצן און זייען שטעלט ער זיך דאווענען “תפלת מנחה” מיט כוונה ווי א מענטש שמועסט מיט זיין חבר, יצחק איז דא מתקן און ער ווייזט פאר די קומעדיגע דורות צו דאווענען אינדערמיט פון די יאגעניש אפילו ס’איז שווער, …כאטש איך קום יעצט פון באר-לחי-ראי וואס דארט האב איך שוין געדאווענט קום איך דא אהער אין די פעלד אריין, אין די גשמיות’דיגע ארבעט’ס פלאץ און דוקא דא וועל איך זיך אויסשמועסן מיטן בורא עולם, און ער פאנגט אָן בעטן אין זיינע אייגענע ווערטער ווי א קינד שמועסט מיט זיין טאטן אז אליעזר זאל מצליח זיין מיטן טרעפן א שידוך ווי עס שטייט על זאת יתפלל כל חסיד אליך לעת מצוא… און אפילו די זון גייט אט אט אונטער און ס’ווערט טונקל מ’וועט נישט קענען היינט פארטיגן די ארבעט, ווייזט ער ניין יעצט איז וויכטיגער צו גיין אין די זייט בעטן, דאווענען א מנחה, ווייל דאס איז וויכטיגער ווי אלע השתדלות’ן.
מיט דעם פארשטייט מען אויך דאס וואס מיר געפינען אז די תוה”ק פארציילט אונז באריכות גדול די גאנצע מעשה פונעם שידוך שליסונג פון יצחק אבינו און רבקה אמנו, אברהם באשווערט זיין קנעכט אליעזר זאל גיין צו די פלאץ ווי אברהם איז געבוירן צו נעמען א פרוי פאר מיין יצחק וכו’ דערנאך פארציילט אונז די תוה”ק פונקטליך ווי אזוי ער איז געפארן …מיט צען קעמלן און מיט אלע גוטס פון זיין הער אברהם, און אזוי לאזט ער זיך ארויס אין וועג אריין צו ארם נהרים און צו די שטאט נחור… אזוי ווי ער קומט אָן זעצט אליעזר אוועק די קעמלן און פאנגט אָן רעדן צו השי”ת ווי די פסוק זאגט וַיֹּאמַר: ה’ אֱלֹקֵי אֲדֹנִי אַבְרָהָם הַקְרֵה נָא לְפָנַי הַיּוֹם וַעֲשֵׂה חֶסֶד עִם אֲדֹנִי אַבְרָהָם טאטע אין הימל דער גאט פון מיין הער אברהם, איך בעט דיר, פיר צו פאר מיר היינט און מאַך א חסד מיט מיין הער… וואס בפשטות דארף מען פארשטיין, אברהם זאגט פאר אליעזר גיי טרעף א שידוך פאר מיין יצחק, מיינט דאס, אליעזר פאָר אהין און נעם זיך קלאפן טירן פון די שדכנים, טו השתדלות, אבער וואס איז דאס אז אליעזר זעצט זיך אוועק און פאנגט אָן דאווענען? נאר וואס דען אליעזר וואס די פסוק רופט אים די זקן ביתו פון אברהם אבינו ווייסט זייער גוט אז אָן דאווענען גייט נישט גארנישט און ווי איז דען דא א בעסערע דאווענען ווי אינמיטן די השתדלות?! ווען מ’דאווענט אינמיטן די השתדלות געדענקט מען אז די אלע השתדלות איז נישט מער ווי טוען אונזער קליין חלק אבער די רעזולטאטן ווענדט זיך נאר אין דעם ועצת ה’ היא תקום!
דאס לערענט אונז יצחק אבינו, סיי צו פארשטיין וואס דאס מיינט דאווענען און ספעציעל דער הייליגע תפלת מנחה! דער מנחה לערנט אונז צו געדענקן צו האבן די מחשבה פון תפלה אויפן געדאנק איעדע מינוט פונעם טאג, טו נישט קיין שום השתדלות אָן זיך אפשטעלן בעטן א תפלה אין דיין אייגענע שפראך, יא דוקא ווען די ביסט פאריאגט און פארפלאגט בפרט אין די ווינטער ווען די טעג זענען גאר קורצע, דוקא ווען די ביסט אינמיטן די ארבעט, געשעפט/אפיס געב זיך א שטעל אוועק און זאג …טאטע איך ווייסט נישט צו איך טו ריכטיג אדער נישט, איך טו עס ווייל די האסט מיך געהייסן טוען השתדלות, אבער איך בעט דיך אז די רעזולטאטן זאלן זיין די בעסטע וואס עס קען נאר זיין, טאטע איך בעט דיר אז איך זאל אויך קענען זעהן און שפירן דיין חסד… און טאקע וועגן דעם איז אליהו נאר געענטפערט געווארן ביי די תפלת מנחה, ווייל דאס איז די תפלה וואס פארמאגט די שטערקסטע חשיבות ווייל דערמיט ווייזט דער מענטש אז ער האט א קשר של אמת מיט השי”ת, אז מיר וועלן זיך באהעפטן אונזער מחשבה, הארץ און מויל מיט תפלה בכוונה צום מסבב כל הסיבות וועט זיין וישא עיניו וירא, אונזער טאג וועט גיין גרינגער, די השתדלות וועט נישט דארפן אנקומען אזוי שווער, מיר וועלן זיין מקושר צו השי”ת, און אז מיר וועלן זיך באהעפטן צו אים וועלן מיר טאקע באקומען אלעס דירעקט פון זיין האנט וואס איז פול, אפען און ברייט, די טשעקס וועלן נישט צוריקגעהאלטן ווערן און השי”ת וועט זיך פרייען מיט אונז ווי טאטע פרייט זיך ווען זיין קינד געדענקט אים.
לסיכום געדענק:
- ‘אין שיחה אלא תפלה’ ווען די דאווענסט צום בורא עולם, שמועס זיך אויס מיט אים.
- ווען די ביסט פארנומען מאכן דיין השתדלות, ביסט אין געשעפט? דוקא יעצט ווארט השי”ת צו הערן דיין קול.
- מאך א קשר מיט השי”ת רעד צו אים, וועט זיין ‘וישא את עיניו וירא’ מיר וועלן אויף הייבן די אויגן און זעהן די ליכטיגע ישועה.


text:
באליוויע
די רעפובליק פון באליוויע איז א לאנד אין דרום אמעריקע. איר אפיציעלע הויפטשטאט איז סוקרע אבער דאס רעגירונג ארט איז אין לא פאז. באליוויע איז ארומגענומען פון צפון און מזרח דורך בראזיל, פון דרום דורך פאראגוויי און ארגענטינע, און פון דרום דורך טשילע און פערו. אזוי ארום קומט אויס אז זי איז פון די לענדער וואס האבן נישט קיין גרענעץ צום וואסער בלויז דורך דער יבשה. באליוויע האט מער אינדיאנער (פון די אריגינעלע איינוואוינערס פון דרום אמעריקע) ווי איינוואוינערס פון און אייראפעאישן אפשטאם.
אינהאַלט
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פאליטיק און אדמיניסטראציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
באליוויע האט מער ווי 2,900 זגאלן, כולל 398 זויגערס, מער ווי 1,400 פויגלען (70% פון די באוואוסטע פויגלען פון דער וועלט, זייענדיק דאס זעקסטע מערסטע אלערלייאיק אין דער וועלט),[1] 204 אמפיביעס, 277 רעפטיליעס, און 635 פרישוואסער פיש (אזוי ווי באליוויע איז א לאנד איינגעשלאסן לאנד). דערצו, זענען פאראן מער ווי 3,000 סארטן פלאטערל, און מער ווי 60 געשטוביקטע בעלי חיים.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 2012 איז באליוויעס ברוטא אינלענדישער פראדוקט געשאצט געווארן צו ($27.43 ביליאן ביים אפיציעלן קורס און $56.14 ביליאן לויט דער קויפקראפט פאריטעט. עקאנאמישן געוואוקס איז געשאצט אומגעפער 5.2%, און אינפלאציע בערך 6.9%. אין די אנהייב 1980ער יארן האט די באליווישע עקאנאמיע געכאפט א שטארקן קלאפ ווען די פרייז פון צין איז שווער געפאלן, וואס איז שווער אנגעקומען צו איינעם פון באליוויעס הויפט קוואלן פון איינקומפט און אירע הויפט מינעריי אינדוסטריע.[2]} זייט 1985, האט די רעגירונג פון באליוויע איינגעפירט א פראגראם פון עקאנאמישער סטאביליזאציע כדי צו האלטן פרייזן סטאביל.
באליוויע האט די צווייטע גרעסטע רעזערוון פון נאטירלעכן גאז אין דרום-אמעריקע. די רעגירונג האט א לאנגיעריקן אפמאך צו פארקויפן נאטירלעכן גאז צו בראזיל ביז 2019.
באליוויע פלעג זיין שטארק אפהענגיק אויף אויסלענדישער הילף צו פינאנצירן אנטוויקלונג פראיעקטן. ביים סוף פון 2002 איז די רעגירונג געווען שולדיק $4.5 ביליאן צו אירע אויסלענדישע קרעדיטארן, א דריטל צו אנדערע רעגירונגען. זייט 1987 האט מען געמאכט נייע צייטפלענער פאר די מערסטע חובות צו אנדערע רעגירונגען, דורכן פאריזער קלוב מעכאניזם. דרויסנדיקע קרעדיטארן האבן מסכים געווען דערצו ווייל די רעגירונג פון באליוויע האט דערגרייכט די געלט- און פינאנץ-צילן פונעם אינטערנאציאנאלן געלטפאנד זייט 1987. אין 2013 איז די אויסלענדישע הילף געווארן נאר א קליינער פראצענט פונעם בודזשעט א דאנק איינקומפט פון שטייערן אויף עקספארט פון נאטירלעכן גאז.
איינקומפט פון טוריזם איז געוואקסן כסדר זייט 1990.
דעמאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לויטן צענזוס פון 2012 האט באליוויע 10,027,254 איינוואוינער.
שפראכן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
באליוויע אנערקענט 36 אפיציעלע שפראכן אחוץ שפאניש, צווישן זיי איימארא, גוואראני, לעקא און קעטשוע.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Turismo. Bolivia.com. דערגרייכט דעם 2013-07-14. “Bolivia es el sexto país con la mayor cantidad de especies de aves en el mundo”
- ↑ Crabtree, J.; Buffy, G.; Pearce, J. (1988). "The Great Tin Crash: Bolivia and the World Tin Market". Bulletin of Latin American Research (Bulletin of Latin American Research, Vol. 7, No. 1) 7 (1): 174–175. doi:10.2307/3338459. JSTOR 3338459. Deprecated coauthors parameter (עזרה)קטגוריה:שגיאות ציטוט


text:
אָנליין גאַמעס ניטל איז שטענדיק באַטייַטיק, קיין ענין וואָס צייַט פון די יאָר טוט נישט הערשן די פֿענצטער. אַפֿילו אין זומער, ווען די זון בעקאַנז צו די ברעג, עס איז נוצלעך צו עפענען אַ פּאָטער שפּאַס און שפּילן אין די שניי צו קילן אַ ביסל. בויען שטאַרקייַט און זענען צעשיקט צו די טימז, לוס שניי מלחמה. פֿון די באַרג צו רוק אויף אַ שליטן & נדאַש; וואָס קען זיין מער יקסייטינג? א ווירטואַל ניו יאָר וועט ברענגען מאַדזשיקאַל יום טוּב איצט, אַלאַוינג צו פֿאַרשטעלן זיך די ניטל בוים, פֿענצטער פאַרב סנאָוופלאַקעס, קאָכן געשמאַק קיילים, מאַכן אַ גרויס קאָסטיום און צוגרייטן די צימער פֿאַר דעם אָנקומען פון אַ ווונדערלעך סימכע.
& נבספּ;
איך טרעפן, ווייַל קיין יום טוּב איז ניט ינקעראַדזשינג, ווי די ניו יאר. זאל די עלטערן זאָגן זיי טאָן ניט גלויבן אין מיראַקאַלז, אָבער אין געהיים, און זיי האָפֿן פֿאַר מאַגיש און גייַסט צו טראַכטן די חלומות & נדאַש; און פּלוצלינג. אבער איין נאַכט פון די יאָר, עס איז אַזוי קליין, אָבער ווייַל מיר האָבן באַשלאָסן צו סגולע די סיטואַציע, מקריב איר יעדער טאָג צו שפּילן פּאָטער אָנליין גאַמעס ניו יאָר, צו באַקומען מתנות, צו באַצירן דער ניטל בוים און דער פּלאַץ צו קומען אַרויף מיט קאַסטומז. און איר לייכט שמועס מיט זיך סאַנטאַ קלאַוס און זייַן העלפּערס וועט באַזוכן אַ צאַצקע פאַבריק און נעמען אַ פאָר אויף אַ שליטן פּולד דורך ריינדיר.
גאַמעס לטינ דורך קאַטעגאָריע:
ניו גאַמעס פֿאַר גערלז & נדאַש; דעם איז די מערסט שפּאַס, שעפעריש, עלעגאַנט און ענטשאַנטינג אידיש. זיי זענען שעפע פון אַפּערטונאַטיז צו האָבן שפּאַס אין קיין ריכטונג. איר וועט האָבן:
עס טוט נישט ענין אַרויס די ניגהטינגאַלעס זינגען, דאַנדעליאָנס בליען אָדער אָווערפלי די גאָלדען בלעטער פון די ביימער & נדאַש; אין דעם קאַטעגאָריע סעלאַברייץ ווינטער מיט אַלע זייַן שפּאַס, אָבער מערסטנס סטייז ניטל און ניו יאָר.
אַלע גאַמעס אין די ניו יאר פול פון טינסאַל און דאַזאַלד די אַפּקאַמינג פּרעפּעריישאַנז. זאל אונדז, און מיר גרייטן פֿאַר די באַסלינג יום טוּב, ינווענטאַד זייַן גאַרניטער, די מער אַז איז אַרום די ווינקל און קנאַל שטערן האָבן צו זיין גאָר אנגעברייט. יעדער מיידל האט ריפּיטידלי שוין שנייעלע פֿאַר ניו יאר, אָבער אפֿשר עס ס צייַט צו מאַכן אַ קאַריערע און ווערן אַ שניי ווייסע?
אַודיטעד ווירטואַל גאַרדעראָב און געפֿינען זייַן אייגן ווערסיע פון די פּאַסן. לאנג צאָפּ צו איר טאַליע ווערט דיין שטאָלץ, אָבער מאָדערן מיידל ברייטערער מיינונג און אָפֿט בעסער קורץ כערקאַץ. אלץ אַנדערש איז אויך אַרויף צו איר, עס ס דיין יום טוּב.
אַנימאַלס קאָסטומעס & נדאַש; אויך אַ גוט אָפּציע פֿאַר קלייד און זענען נישט דאַווקע אַלע, אַז עס איז געווען דער טראדיציאנעלער קראָליק. וואָס ניט ווערן אַ יום טוּב באַטטלעשיפּ און ימפּאָנירן דיין Friends, פּראָווינג אַז איר זענט דער הויפּט אַסיסטאַנט פון סאַנטאַ קלאַוס. און וואס טוט ניט גלויבן, נאָר קיינמאָל געזען פאַקטיש שניי זיידע און זייַן אַסיסטאַנץ.
קומענדיקע, מיר גיין צו די ניו יאָר ס גאַמעס אָנליין און קומען אַרויף מיט ניו יאר ס מעניו פֿאַר די פייַערלעך טיש. שאָרטברעאַד קיכלעך אין די פאָרעם פון קאָנעס, יאָדלע-ביימער, און מענטשן מיט אַ מוסטער פון גלייז ווערן בעקאַבאָלעדיק אין אמעריקאנער משפּחות, אָבער מיר אויף דעם יאַמי קיין איינער וועט אָפּזאָגן. אָבער, דאך, מיר זענען מער צוגעוווינט צו פּראָטים קייקס מיט פיללינגס, און דעריבער האָבן אַ פּלאַץ פון אַרבעט. מיר מוזן האָבן צייַט צו באַקן קייקס, קאָכן סאַמפּטשוואַס קרעם און צונויפקום די ינגרידיאַנץ צוזאַמען, טאָן ניט פאַרגעסן צו באַצירן עס נייסלי אין די ניו יאר.
ניו גאַמעס און קאַמפּאַטישאַנז האָבן ווערן אַ מסורה און אויף אונדזער וועבזייַטל זענען דערלאנגט אין זעט. דיין ערשטער אַרבעט & נדאַש; הילף סאַנטאַ צו פאָרן די מייז און טאָן ניט פאַרגעסן צו זאַמלען אַלע די מתנות אין עס פֿאַר די קידס. איר מיסטאָמע טראַכטן, וואָס אַזוי לאַנג קיין זיידע. און ער איז סטאַק צווישן ייַז בלאַקס און קענען ניט געפֿינען זייער וועג אויס פון זייער אייגן.
צו אַ יום טוּב אָרט, עס איז נייטיק צו ראַטעווען עס, און איר וועט דאַרפֿן אַלע דיין כוחות פון אָבסערוואַציע און קאַנסאַנטריישאַן, אַזוי ווי ניט צו פאַרפירן אַ איין סוויץ צוזאמען דעם וועג און באָקסעס מיט מתנות. און גרינג צו באַקומען פאַרפאַלן אין דעם ווייַס ייַזיק מדבר צווישן די ברעקלעך פון אייז. אַלץ קוקט דער זעלביקער אַזוי אַז די לייכט צעמישט.
אויף אן אנדער געלעגנהייַט, העלפן מיין זיידע צו געפֿינען אַלע די מתנות וואָס די ינרוש זיין ליקי זעקל. עטלעכע זענען שוין אָנהייב שטיפט שניי, בשעת אנדערע יז געפֿונען זיך אויף די צווייגן פון יאָדלע ביימער. זיין אָפּגעהיט אין זייער זוכן, און יענע סטאַק אין די שפּיץ, דרייען אַראָפּ די סנאָובאָלז שלאָגן פּינטלעך. איר קענען אַפֿילו מאַכן אַ בילד פון די אַפּקאַמינג יום טוּב, ווו סנאָוומען האָבן קלאַנג צו יעדער אנדערער פּאָר, מלאך קומען אַראָפּ פון הימל, טענענבוים און האָמעס ספּרינגקאַלד מיט פּוכיק שניי און רעגנבויגן בונט ריבאַנז אויסגעשטרעקט איבער דעם האָריזאָנט. דורך טשוזינג יעדער דעטאַל, שטעלן עס אַזוי אַז די בילד געקומען אויס אַ כאַרמאָוניאַס, אַטראַקטיוו. אויב איר טאָן ניט ווי די קוק פון דעם אָדער אַז כייפעץ, נאָר פאַרבייַטן עס מיט די ווייַטערדיק, אָדער שלעפּן צו אן אנדער אָרט.
ניו גאַמעס פֿאַר אַדאַלץ זענען אויך רעפּריזענטיד. ניט אַז זיי זענען אַדאַלץ, פּונקט ווי עלטערן וואָלט זיין טשיקאַווע צו לייגן אַראָפּ אַ פייַן רעטעניש פון פילע ברעקלעך און אַזוי מאַכן עפּעס מאַדזשיקאַל שטימונג אַז פּריסידז Fabulous נאַכט ווען חלומות קומען אמת אַלע סוד.
די ניו יאָר איז זיכער ביץ אַלע רעקאָרדס ווי די באַליבט יום טוּב פון אַלע צייַט. ספּעציעל אין די פּאָסטן-סאָוויעט טעריטאָריע, ווו עס איז קיין היסטאָריש מורא איידער ניטל, און עס איז נישט באמערקט ווי אַ הויפּט, אָבער בלויז ווי איינער פון די פעאַסץ פון די ווינטער ציקל. און דער הויפּט קורס, דער ניו יאָר. די געשיכטע פון זייַן סימכע ביסלעכווייַז קריסטאַלייזד ספּעציעל אַטמאָספער אין וואָס פילע זאכן געמישט אַרויף. כיו פּייגאַן פֿעסטיוואַל ברענגט ניטל בוים & נדאַש; נו, אין קיין אנדערע טאָג איר וואָלט טראַכטן צו ברענגען היים אַ בוים? א פאַנטאַסטיש אַטמאָספער Created מיידאַן און סאַנטאַ קלאַוס, ווי געזונט ווי די גלויבן וואָס וועט מאַכן קומען אמת אין די ניו יאָר וויל וועט קומען אמת. פעעלינגס געבן ברייטנאַס פירעקראַקקערס און Fireworks, וואָס צו דעם טאָג אויף די גאסן מער ווי קיין אנדערע יום טוּב. דו זאלסט נישט בלייַבן באַזונדער און עסנוואַרג ראַפינירטקייַט: אויף די טיש אַלע דער בעסטער און טייַער: סאַלאַט, רויט און שוואַרץ קאַוויאַר, גורל פון פרוכט (דעם זכּרון פון די סאָוויעט צייטן, ווען זיי זענען אַקשלי אַ נאַש און דעפיסיץ). און, פון קורס, איז די צייַט ווען מנחורת זענען דערלאנגט צו אַלע. ניט פֿאַר זיין מעריץ, נישט ווייַל פון דעם יאָרטאָג, אָבער נאָר ווייַל מיר האָבן געלעבט דורך דעם יאָר און האָפֿן אַז די ווייַטער איינער וועט זיין בעסער. ניו יאָר ליבע אַלע & נדאַש; אַדאַלץ און קינדער, מענטשן און ווייבער, ערנסט מענטשן. פילע הייַנט אָפּזאָגן צו פייַערן זיין דיין געבורסטאָג, אַמאָל ווידער ניט צו דערמאָנען זיך אַז די דורכפאָר פון צייַט קענען ניט זיין סטאַפּט. אבער ווייניק ניו יאָר ס יוו וועט ברענגען היים אין מינדסטער אַ יאָדלע צווייַג און וועט כאַפּן אַ גלאז פון שאַמפּאַניער בייַ האַלבנאַכט פֿאַר וואָס ווייַטער יאָר אַלץ איז געווען פייַן. עס & נדאַש; אַ וניווערסאַל סימכע. דאס קען דערקלערן וואָס אָנליין שפּיל ניו יאָר און אַלע פון זייַן אַטראַביוץ זענען טאן גאַנץ פאָלקס. שפּיל זשאַנראַ טוט נישט ענין. דעם קענען זיין אַ שפּאַס שוטער מיט סנאָובאָלז, און אַ סעריע פון קוועסץ אין וואָס סאַנטאַ קלאַוס צו געפֿינען זייַן סטאָלען מנחורת און וואָקער מיט אַ סנאָוומאַן און ריינדיר ראַסעס, און דער פּלאַן פון די ניטל בוים. אויב די שפּיל וועט קענען צו לפּחות אָנצוהערעניש אין דער אַטמאָספער אונטער דער השפּעה פון וואָס יעדער פון אונדז געץ צו די סוף פון דעצעמבער, עס וועט זיין אַ הצלחה. ניו יאָר גאַמעס אָנליין מאכט טשיקאַווע פֿאַר אַ זייער גרויס נומער פון גאָר פאַרשידענע מענטשן. זיי זענען פּלייַעד דורך קינדער, אַדאָולעסאַנץ, אַדאַלץ. דאָך, עס איז שווער צו ימאַדזשאַן אַ גרויס-וואָג ממאָרפּג ניטל טעמע. דעריבער, רובֿ אַזאַ גאַמעס & נדאַש; דעם דינאַמיש בליצן אַנפּריטענשאַס קלאסישע מאָדעל. געבן זיך אַ ניטל אַטמאָספער, און איר קענען אויף אונדזער פּלאַץ & נדאַש; און די שפּיל אָנליין און אָפּלאָדירן אונדזער פּאָטער!


text:
װיקיפּעדיע:זיי דרייסט אין פארבעסערן ארטיקלן
די וויקיפעדיע געמיינדע ראט פאר די באניצערס צו זיין דרייסט ווען מען ענדערט ארטיקלען. וויקיס טוען זיך אסאך שנעלער אנטוויקלען ווען מענטשן פאררעכטן פראבלעמען, לייגן צו פאקטן, מאכן זיכער אז די שפראך איז קלאר און ריכטיג א.א.וו. מיר רעכענען זיך אז מענטשן וועלן זיין דרייסט. עס איז גוט אזוי. אמת, עס פארלאנגט זיך א מאס איידלקייט, אבער עס ארבעט. פארזוכט עס אליין.
אויב האט איינער געשריבן א נישט גוטן ארטיקל, א שטומף, א וויצלדיגן ארטיקל, אדער סתם שטותים, זארגט נישט אז מיטן פארענדערן וועט איר יענעם באליידיגן. פאררעכט און פארבעסערט; אויב עס איז געשריבן הוילע שטותים דאן מעקט עס אויס. דאס מיינט א וויקי.
איר דארפט געדענקען אוודאי אז יענער קען טאן דאס זעלבע, דרייסט און אן רחמנות ענדערן און פאררעכטן אייער ארבעט. נעמט עס נישט פערזענליך. זיי, אזוי ווי מיר אלע, ווילן נאר מאכן די וויקיפעדיע דאס בעסטע וואס עס קען זיין.
אכטונג[רעדאקטירן מקור]
עס איז גוט צו זיין דרייסט. ביטע נעמט אבער אין אכט: דאס מיינט נישט אז איר זאלט מאכן ברייטע ענדערונגען און מעקן גאנצע חלקים אויף לאנגע ארטיקלען ווי מען האט שוין לאנג ארומגערעדט און עס איז דא אויף דעם אן אלטע היסטאריע. אין די פעלער, מאכט אלץ זיכער אז אייערע ענדערונגען זענען ריכטיג און פאסיג.
צו מאל זענען דא ארטיקלען וואס זענען געשריבן און געטוישט געווארן נאך לאנגע און ברייטע דיסקוציעס צווישן פילע באנוצער מיט פארשידענע מיינונגען. אן אומפארזיכטיגע ענדערונג וועט זיין דאס גלייכן ווי טשעפען מיט א בינען נעסט.
אויב ווילט איר ענדערן אויף א קאנטראווערסיעלע נושא איז ראטזאם צו ליינען קודם דעם גאנצן ארטיקל מיט דעם רעדן בלאט און אויך איבערצוקוקן דעם בלאט'ס געשיכטע אויף צו פארשטיין וואס דער ארטיקל איז שוין דורכגעגאנגען און וואס זענען די פארשידענע מיינונגען פון די וואס האבן אין איר אנטייל גענומען.
אויב רעכנט איר אז אנדערע וועלן מיט אייך מחולק זיין איבער אייערע ענדערונגען, ערקלערט קודם אייערע פונקטן איינס ביי איינס אין דעם רעדן בלאט און ברענגט אראפ ריכטיגע מקורות. דערנאך ווארט א טאג צו זען אויב אנדערע שטעלן זיך אנטקעגן. אויב קיינער שטעלט זיך נישט, דאן גייט ווייטער מיט אייערע ענדערונגען, אבער מאכט אייביג זיכער צו לייגן גרויסע געמעקטע שטיקלעך אין דעם רעדן בלאט אינאיינעם מיט די סיבות פארוואס איר נעמט זיי אוועק. מאכט אויך זיכער אריין צו פילן דעם "קורץ ווארט" אויף אייער ענדערונג.
ווארענען[רעדאקטירן מקור]
אזוי ווי זהירות: זיין געווארענט און זיך באווארענען איז דער ערשטער שטאפל אין לעבן, זאלט איר נישט זיין דערשראקן פון איינער וואס האט אייך איבערגעלאזט א ווארענונג אינעם רעדן בלאט. איר זאלט אים ענטפערן רואיג אן קיין האס און פאַניק ווייל יענער מיינט נישט גארנישט, נאר אפצוהיטן און זיך באווארענען אז קיינער זאל נישט פארהארגענען וויקיפעדיע. און איר זענט אויך אויפגעפאדערט צו זיין דרייסט און ווארענען יעדעס מינדעסטע פארדאכט ווען אימער איר באמערקט איינעם טוישן אדער מעקן לויט אייער פארשטאנד מיט וואנדאליסטישע כוונות צו שטערן וויקיפעדיע. ווייל וואנדאלן מוזן ווערן געווארענט כדי די מנהלים זאלן אים באמערקן און ארויסווארפן. א ווארענונג מיינט נאך נישט אז יענער איז אפגעסטעמפלט א וואנדאל, עס מיינט נאר אז יענער זאל מוזן אויפקלערן זיין כוונה אז ער האט באמת טאקע נישט געמיינט קיין וואנדאליזם.
צום באמערקן...[רעדאקטירן מקור]
כאטש עס איז א פיינער זאך צו זיין דרייסט ווען איר ענדערט ארטיקלען, איז אבער נישט אזוי פשוט ווען עס קומט צו מוסטערן. א ענדערונג אין א מוסטער קען ווערט אפט אנדערקענט אין פילע בלעטער. עס איז ראטזאם דורכצורעדן ענדערונגען אויפ'ן רעדן בלאט איידער איר מאכט דארט א טויש.


text:
ExactSpy-Track Contact Cell Phone Remotely
מיט ExactSpy-Track Contact Cell Phone Remotely איר קענען מיינונג אַלע טעלעפאָנירן בוך ערטער אויף קיין אַנדרויד, יפאָנע ציל טעלעפאָנירן.
זען אַלע טעלעפאָנירן בוך ערטער אויף דער ציל טעלעפאָנירן
זען אַלע נעמען און נומערן פארבונדן מיט קיין קאָנטאַקט
כל קאָנטאַקטן ופּלאָאַדעד אין דיין וועב חשבון דאַשבאָאַרד
וואָס איר דארפט דעם שטריך
אין הייַנט ס וועלט, איר מוזן זיין עקסטרע אָפּגעהיט ווען עס קומט צו טראַסטינג וואס דיין קינדער זענען כאַנגגינג אויס מיט אָדער וועמען דיין עמפּלוייז זענען באַגעגעניש מיט. ExactSpy-Track Contact Cell Phone Remotely לייגט איר צוריק אין דער שאָפער ס אַוועקזעצן דורך אַלאַוינג איר צו פאַרשטעלן פֿאַר קיין סאַספּישאַס קאָנטאַקט ערטער אויף דער באַניצער ס מיטל.
ווייל צוטריט צו די טעלעפאָנירן בוך לעץ איר וויסן פּונקט וואָס דיין ציל באַניצער איז אין קאָנטאַקט מיט. איז דיין ציל קאַמיונאַקייטינג מיט מענטשן זיי זאלן נישט זיין? צי די זעלבע טעלעפאָנירן נומערן דערשייַנען אונטער אַ אַנדערש נאָמען איצט? ExactSpy אַלאַוז איר צו קוקן דורך אַלע נעמען און נומערן, און איר וועט האָבן דעם קאָנטאַקט אינפֿאָרמאַציע זיך נאָר אין פאַל איר אלץ דאַרפֿן עס.
ענלעך צו אַ אָנליין אַדרעס בוך, ExactSpy גיט איר גרינג צוטריט צו דעם מענטשן איר ווילן צו דערגרייכן. אַלע אייער קאָנטאַקטן (אַדרעס בוך) זענען סטאָרד דאָ. גיט קאָנטאַקט געשיכטע אין די שפּיץ לינק ווינקל פון דיין קאָנטראָל טאַפליע צו צוטריט און זען קאָנטאַקטן 'אינפֿאָרמאַציע פון ציל דעוויסעס.
פארוואס וועט איר געפינען דעם שטריך נוציק?
דעם ExactSpy סאָפטווער אַרבעט אין סטעלט מאָדע, וואָס מיטל אַז סייַדן די מענטש ניצן אייער טעלעפאָנירן ווייסט אַז איר ווע אינסטאַלירן דעם ווייכווארג, ער אָדער זי וועט נישט קענען צו דעטעקט עס. אָבער, האַלטן אין מיינונג אַז פּריוואַטקייט געזעצן קען ווירקן ווי איר קענען נוצן דעם אַפּלאַקיישאַן, אַזוי זייַן זיכער איר ערשטער באַראַטנ מיט אַן אַדוואָקאַט וועגן היגע און פעדעראלע געזעצן.
ExactSpy אָפפערס ויסגעצייכנט שטיצן אָפּציעס אויב קיין שאלות אָדער קאַנסערנז אויפשטיין בשעת איר זענען ניצן דעם אַפּלאַקיישאַן. The ExactSpy website has a user guide with instructions on how to use the tools and features in this phone tracker application. די וועבזייַטל אויך האט אַ דיטיילד פאַקס אָפּטיילונג. דאס רירעוודיק מאָניטאָרינג אַפּלאַקיישאַן האט עמאַיל, טעלעפאָן און לעבן שמועסן שטיצן.


text:
מיין קאמף
מיין קאמף איז דער נאמען פון א בוך וואס אדאלף היטלער האט געשריבן בשעת ער איז געזעצן 9 מאנאטן אין טורמע. עס איז דערשינען געווארן אין יאר ה'תרפ"ה (1925).
אין געוויסע לענדער (ווי האלאנד) איז פארבאטן היינט צו פארקויפן דעם ספר, פון צווייטן זייט קען מען שאפן דעם ספר אין פארשידענע שפראכן (אויף ענגליש, העברעיש, אראביש און נאך).
אין דער ספר צייגט ער אן די יידן, סלאוון און נאך... אלס אונטערמענטשן וואס וואנדאליזירן די אריער ראסע. אזעלכע זאגן אז אין דעם ספר קען מען שוין זעהן רמזים וועגן זיין פלאן צו פערגיפטן די יידן מיט גאז.


text:
מאנראוויע
מאנראוויע (ענגליש: Monrovia) איז די הויפטשטאט און די גרעסטע פון ליבעריע אין מערב אפריקע. מאנראוויע איז א פארט שטאט אויפן בארטן פונעם אטלאנטישן אקעאן. מאנראוויע איז דער קולטורעלער, פינאנציעלער און פאליטישער קנופ פון ליבעריע.
מען האט געגרינדעט מאנראוויע אין 1822, און געגעבן א נאמען נאכן אמעריקאנער פרעזידענט זשיימס מאנרא. מאנראוויע האט געהאט א באפעלקערונג פון 970,824 באוואוינער (אין 2008).
טראנספארט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שיפן פארן פון דעם פארט פון מאנראוויע קיין גרינוויל און הארפער. דאס נענסטע פליפעלד איז ספריגס פיין פליפעלד, 6 ק"מ ווייט פונעם צענטער פון דער שטאט. דאס גרעסטע אינטערנאציאנאלע פליפעלד אין ליבעריע, ראבערטס אינטערנאציאנאלע פליפעלד, איז אין הארבעל, א ווייט פון 60 ק"מ.