text:
צו קיפראס קענען זייַן ריטשט דורך פּראָם פון די פּאָרט פון פּיראַעוס, גריכנלאנד און די אינזלען פון קרעטע און רהאָדעס, פון פּאָרט סאַיד (מצרים), חיפה (ישראל) און לאַטטאַקיאַ (סיריע) פון אַנקאָנאַ (איטאליע). איר קענען שווימען און שיפל פון אדעס און נאָוואָראָססייסק, אין אַ קאָסטן, אָבער, איז מער טייַער ווי אַ פלאַך בילעט. זינט אקטאבער קסנומקס די רעגירונג פון קיפראס האט מודיע אַ פּאָרט פון פאַמאַגוסטאַ (אַממאָסטאָהאָס) קאַראַוואָסטאַססי און קירעניאַ, ליגן אין די צאָפנדיק טייל פון קיפראס, ומלעגאַל "פונט פון אָנקומען" אויף קיפראס. טוריס ערייווינג בייַ די פונקטן זענען נישט ערלויבט צו קרייַז די גרין שורה, פּאַטראָולד דורך יו.ען. פּיסקיפּערז, ווי זיי זענען געלייקנט צוטריט צו די דאָרעמדיק טייל פון די אינזל.
קיפראס, ווי אַ קליין אינזל שטאַט האט אַ מאַריטימע פאַרקער פֿאַר קאָמוניקאַציע מיט אנדערע לענדער. אויך קיפראס פּאָרץ שפּילן אַ וויכטיק ראָלע אין פּאַסאַזשיר פאַרקער דער הויפּט עס קרויסעס. אזוי, אין פּראָפּאָרציע צו אַז סעקטאָר פון דער עקאנאמיע איז גראָוינג טוריסט סעקטאָר פון דער אינזל. קיפראס אַ פאָלקס צענטער פון אַרומפאָרן טוריזם אין די מזרח מעדיטערראַנעאַן.
די פּאָרט פון לימאַססאָל - דער הויפּט פּאָרט פון קיפראס. ער איז דער לידינג פּאָרט אין וואָס אָרגאַניזירט אַרומפאָרן טאָורס. בעת די יאָר קסנומקס קיפראס פּאָרץ צו שיקן און באַקומען וועגן קסנומקס קסנומקס קסנומקס פּאַסאַנדזשערז און כלים.
פּאַסאַזשיר שיפן דיפּאַרטינג פון פּאָרץ פון לימאַססאָל און לאַרנאַקאַ, קיפראס פארבונדן מיט פארשידענע גריכיש פּאָרץ (פּיראַעוס, רהאָדעס, העראַקליאָן) און מיטל מזרח פּאָרץ, אַרייַנגערעכנט חיפה, פּאָרט געזאגט, דזשאָוניעה, ווי געזונט ווי פילע גריכיש אינזלען. אין די ווינטער חדשים זענען נישט אַלע פון די רוץ. לינערס עטלעכע אַרומפאָרן קאָמפּאַניעס זענען קומען צו קיפראס, אַרייַנגערעכנט קלאסישע קרויסעס, קאָסטאַ, יוראַ קרויסעס, נאָרוועגיש אַרומפאָרן שורות, פּרינצעסין. לוי אַרומפאָרן לינעס שיפן זענען געפארן צו מצרים און דער רוח ארץ און גן עדן קרויסעס קרויסעס צו ישראל, מצרים, לעבאַנאָן און גריכנלאנד.
ים פּאָרט פון לאַרנאַקאַ איז ליגן אין די בייַ פון לאַרנאַקאַ, און ליגט אין קסנומקס קילאמעטער פון ביירוט און טריפּאָלי, קסנומקס קילאָמעטערס פון תּל אביב, קסנומקס קילאָמעטער פון פּאָרט סאַיד און קסנומקס קילאָמעטערס פון רהאָדעס. די פּאָרט איז אַ באַאַמטער פּאָרט פון פּאָזיציע, גיט אַנגקעראַדזש פֿאַר יאַץ פון פארשידענע סיזעס קסנומקס. די מינימום טיפקייַט פון די געניצט חלק פון די פּאָרט איז וועגן קסנומקס עם און די מאַקסימום איז קסנומקס עם ווי טייל פון די סיבעד איז דאַמאַנייטאַד דורך סילט און זאַמד. די פּאָרט איז גאָר פּראָטעקטעד פון אַלע וועטער באדינגונגען. נאָר די אָונערז פון די יאַכט און די קאָמאַנדע האָבן צוטריט צו די פּאָרט. עס איז גאַרדאַד קסנומקס שעה אַ טאָג. פּאַרקינג פּלאַץ מוזן זייַן רעזערווירט אין שטייַגן. די סומע פון צאָלונג פֿאַר פּאַרקינג בייַטן דיפּענדינג אויף די ווארטן צייַט און לענג פון די שיף, ווי געזונט ווי דיפּענדינג אויף דער צייַט. שיפן ערייווינג בייַ אָדער דיפּאַרטינג פון קיפראס קיפראס קענען גיין דורך מינהגים און יממיגראַטיאָן פאָרמאַלאַטיז אין די פּאָרט.
די פּאָרט פון סאַן רפאל איז ידעאַל פֿאַר ליבהאבערס פון מאָטאָר און געפארן יאַץ, אין דערצו, איז טייל פון די ריזאָרט פון סאַן רפאל. צו ענשור די זיכערקייַט פון געסט קסנומקס פּאָרט איז גאַרדאַד אַרום די זייגער. ברעאַקוואַטער איז קאַנסטראַקטאַד אין אַזאַ אַ וועג ווי צו באַשיצן די פּאָרט פון כוואליעס אַרויף צו קסנומקס מעטער. שטעלן אַריבער די פּאָרט פייַער פייטינג עקוויפּמענט ריטשאַז אַלע יאַץ. מאָאָרינג אָרט פון יעדער יאַכט איז גאָר יקוויפּט מיט אַ סיסטעם פֿאַר סטערן מורינג. די אַנגקעראַדזש איז דיזיינד צו באַקומען שיפן אַרויף צו קסנומקס קסנומקס מעטער און אַ דיספּלייסמאַנט פון אַרויף צו קסנומקס קוביק מעטער. באָוץ מורד צו קסנומקס צעמענט פּיערס און זייער אָונערז און טענאַנץ זענען צוגעשטעלט מיט אַלע אַמענאַטיז, אַרייַנגערעכנט פריש וואַסער, עלעקטרע, טעלעפאָן און טעלעוויזיע. סיילערז זענען געהאלטן קלייאַנץ ריזאָרט פון סאַן רפאל און האָבן די רעכט צו געניסן אַלע די אַמענאַטיז דעם האָטעל. שיפן ערייווינג בייַ אָדער דיפּאַרטינג פון קיפראס קיפראס קענען צולייגן פֿאַר מינהגים און יממיגראַטיאָן דאָקומענטן אין די פּאָרט.
די מערסט פאָלקס מאַרשרוט איטאליע - גריכנלאנד - קיפראס - ישראל אַפּערייטאַד דורך קאָמפּאַניעס סאַלאַמיס-שורות און לוי-קרויסעס. אין די געגנט צווישן גריכנלאנד און קיפראס אָפטקייַט פון אָנזאָג איז צו קסנומקס-X שיפן פּער טאָג. עס איז אויך אַ פּראָם דינסט פון סיריע (לאַטאַקיאַ), מצרים (פּאָרט סאַיד), לעבאַנאָן (ביירוט), און ישראל (חיפה), אָבער פּרייסיז זענען פיל העכער. די דורכשניטלעך קאָסטן פון אַזאַ קרויסעס וועריז צווישן $ קסנומקס-$ קסנומקס אין ביידע אינסטרוקציעס. גאַנץ סקעדזשולז און פּרייסיז קענען זייַן געפונען אויף דער וועבזייַטלסאַלאַמיס לינעס. עס איז שטארק רעקאַמענדיד מיט באַזונדער זאָרגן צו ספּעציפיצירן דער פּלאַן און פּרייסיז פֿאַר פעריז צווישן קיפראס, לעבאַנאָן און ישראל. קאָמוניקאַציע צווישן די פונקטן ריפּיטידלי ינטעראַפּטיד בעשאַס פּיריאַדז פון יגזאַסערביישאַן פון די אַראַבער-ישראל קאָנפליקט.
אינפארמאציע גילטיק ווי פון אויגוסט קסנומקס - ריזומד פּראָם דינסט צווישן חיפה (ישראל) און לימאַססאָל. טיקיץ צו קסנומקס-קסנומקס בערט קאַבינס פּרייַז פון קסנומקס עוראָס איין וועג, אַרייַנגערעכנט מיטאָג און פרישטיק. אין ישראל, די טיקיץ פארקויפט דורך ראָסענפעלד שיפּפּינג לינעס (www.rosenfeld.net) און קיפראס סאַלאַמיס שורות.
רייזע צו קיפראס דורך ים - ניט ביליק, און אָפֿט טשיפּער און פאַסטער צו באַקומען אַ פלאַך. מיט די ויסנעם פון די רעגולער פעריז צו גריכנלאנד, אַלע אנדערע אַרומפאָרן דעסטאַניישאַנז זענען, וואָס ימפּלייז אַ הויך פּרייַז פון טיקיץ.


c: text/html

text:
מאזאמביק
מאזאמביק (פארטוגעזיש: Moçambique), אפיציעל די רעפובליק פון מאזאמביק, איז א לאנד אין דרום-מזרח אפריקע. צו מזרח האט עס א בארטן ביים אינדישן אקעאן, און עס גרענעצט טאנזאניע צו צפון, מאלאווי און זאמביע צו צפון-מערב, זימבאבווע צו מערב, און סוואזילאנד און דרום אפריקע צו דרום-מערב. די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז מאפוטא. די אפיציעלע שפראך פון מאזאמביק איז פארטוגעזיש. דעם 25סטן יוני 1975 האט מאזאמביק פראקלאמירט זיין אומאפהענגיקייט פון פארטוגאל.
קולטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עסן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די 500 יאר ווען די פארטוגעזער האבן געהערשט איבער מאזאמביק, האבן זיין אריינגעברענגט פארשידענע געראטן ווי מאניאק און קאשו ניס.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
קייטי פערי
קייטי פערי (ענגליש: Katy Perry) איז דער בינע-נאָמען פֿון די פּאָפּולערע פּאָפּ זינגערין קעטרין עליזאַבעט הודסאָן. זי איז געבױרן געװאָרן דעם 25סטן אָקטאָבער 1984 אין קאַליפֿאָרניע. זי איז זײער באַװוּסט געװאָרן צוליב אירע הײסע סינגלען "I Kissed A Girl" (טײַטש: "איך האָב געקושט אַ מײדל") און "Hot'n'cold" (טײַטש: הײס און קאַלט) װאָס זײַנען געװען אין איבער 20 מדינות פֿון די העכסטע הײסע לידער. אויגוסט 2010 האט זי ארויסגעגעבן איר אלבאם "Teenage Dream" און עס איז אנגעקומען צו נומער איינס אויף די ליסטע פון דאס מערסטע פארקויפטע אלבאמס אין די פאראייניגטע שטאטן.


text:
פראצעס
צו מיינט איר א פראצעס ווי אין א געריכטליכע פראצעדור?
פראצעס (פון א לאטייניש ווארט אויף באוועגן) איז דער נאטורליכע געשענישען אדער דעזעגנירטע סעריע פון טוישונגען פון אייגנשאפטן פון א סיסטעם\אביעקט.
מער פונקטליך, און פון די מערסטע אלגעמיינער סיסטעמאטישער פערספעקטיוו, טוט יעדער פראצעס פארטרעטען אויף א געוויסער מהלך אדער א טייל פון א מהלך אינעם סיסטעם'ס פאזע אפטיילונגן.
יעדע מעסטן איז א פראצעס. די פראצעס פון מעסטן איז די פאנדעמענטאלער קאנצעפט פון פיזיקס, און די פראקטעצירונג פון יעדע פעלד פון סייענס און ענזשענירונג.
פאר די אויבנדערמאנטער ציל אריענטירטער סברה, פון די אינדאסטריאלער מענעזשמענט קוק ווינקל, די פאלגענדע אויסרעכענונגן קענען ווערן גענוצט אין א פראצעס ספעסיפיקאציע: מענטשען, מאשינען, און טולס, מאטריאל, ענערגיע, אינפארמאציע, פראפעסיענאלער וויסן, קאפיטאל, צייט און פלאץ.


text:
באדן-ווירטמבורג
באדן-ווירטמבורג (דייטשיש: Baden-Württemberg) אין דרום-מערב דייטשלאנד, מערב פונעם ריין, איז איינע פון די 16 לענדער אין דייטשלאנד. באדן-ווירטמבורג איז דאס דריטע גרעסטע לאנד אין דייטשלאנד, סיי לויט שטח, מיט 35,752 קוואדראט ק"מ, סיי לויט זיין באפעלקערונג, מיט 10.7 מיליאן איינוואוינער.
די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט איז שטוטגארט.
באדן-ווירטמבורג גרענעצט זייגערווייז פון צפון-מערב די דייטשע לענדער ריינלאנד-פאלץ, העסע און בייערן, און די מדינות שווייץ און פראנקרייך.
דער ריין איז דער מערב גרענעץ און אויך א טייל פונעם דרום גרענעץ. דער דוניי קומט ארויס אין באדן-ווירטמבורג.


text:
1966
1966 איז דאס 66סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1966 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 14טן פעברואר - דער אויסטראלישער דאלער ווערט די אפיציעלע וואלוטע אין אויסטראליע.
- 13טן יוני - אמעריקאנער הויכגעריכט פסקענען אז די פאליציי מוז אינפארמירן חשודים זייערע רעכטן פארן אויספרעגן .
- 6טן יולי - מאלאווי ווערט רעפובליק.
- 30סטן סעפטעמבער - דער בריטישער פראטעקטאראט "בעטשואנאלאנד" פראקלאמירט זעלבשטענדיקייט און ווערט די רעפובליק פון באצוואנע.
- 4טן אקטאבער - באסוטאלאנד ווערט אומאפהענגיק פון בריטאניע און ענדערט זיין נאמען צו לעסאטא.
- 9טן דעצעמבער - בארבאדאס ווערט א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער.
- 10טן דעצעמבער - ש"י עגנון באקומט דעם נאבעל פריז פאר ליטעראטור.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 7טן אויגוסט - זשימי וויילס, גרינדער פון וויקיפעדיע
- 9טן אקטאבער - דייוויד קאמעראן, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 20סטן פעברואר - טשעסטער נימיץ, קאמאנדיר פון דעם אמעריקאנער פלאט אינעם פאציפישן אקעאן ביי דער צווייטער וועלט מלחמה (געב' 1885)
- 6טן סעפטעמבער - הענדריק פערווארד, פרעמיער מיניסטער פון דרום אפריקע (געב' 1901)


text:
בעל תשובה
בעל תשובה איז איינער וואס שטאמט פון די אידישע ראסע און האט נישט פראקטיצירט די אידישע רעליגיע, און האט זיך געטוישט זיין לעבנס שטייגער זיך צו פירן ווי א רעליגיעזע פרומע איד.
אין געוויסע פעלער איז א בעל תשובה כמעט אזוי ווי א גר, צוליב וואס זיין פאמיליע איז גענצליך אומוויסענד אין אפגעזונדערט פון א פרומע אידן, און הייבט יעצט אן א ווילד-פרעמדע לעבנס שטייגער.
חז"ל זאגן אז איידער משיח וועט קומען וועלן אלע יודן תשובה טוהן.
באקאנטע בעלי תשובה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- דער מאטעמאטיקער פראפעסאר דוד קאזשדאן


text:
מלכות יהודה
מלכות יהודה איז געווען די מלוכה פון די שבטים: יהודה, בנימין און האלב לוי. עס האט געהייסן לויט שבט יהודה וויבאלד דאס איז געווען די גרעסערע שבט צווישן זיי.
מלכות יהודה איז געווען אין דרום זייט פון ארץ ישראל פון גבע ביז באר שבע, ווען איר הויפטשטאט איז געווען ירושלים. מלכות יהודה איז געשטאנען 389 יאר אויף א פלאך פון 8,900 קילא מעטער.
מלכות יהודה איז אויפגעשטעלט געווארן אין יאר ב'תתל"ב. 80 יאר ביז דאן זיינען אלע שבטים געווען אייניק אונטער איין מלוכה, אונטער בית דוד, אבער נאך וואס שלמה המלך איז געשטארבן, און זיין זון רחבעם איז געווארן קעניג וואס האט ארויפגעלייגט הויכע שטייער אויף די עשרת השבטים און נישט אויף זיין אייגן שבט יהודה, האבן די עשרת השבטים און בראשם ירבעם בן נבט באשטימט זיך אפצוטיילן פון דער שטאמבוים פון בית דוד און מאכן אן אייגענע מלוכה "מלכות ישראל".
אין ספר מלכים שטייט, אז געוויסע קעניגן פון מלכות יהודה זיינען געווען וווֹיל און האבן געדינט גאט ווי עס דארף צו זיין, זיי האבן געדינט גאט אין בית המקדש אין ירושלים. אבער געוויסע קעניגן זיינען געווען שלעכט און האבן געדינט עבודה זרה און צעשפרייט די מזבחות.
מלכות יהודה האט גולה געווען אום ג'קע"ד, נאכער האבן זיי זיך צוריק געקערט קיין ארץ ישראל אונטער פערסישע קאנטראל, און האבן אויפגעבויעט דער צווייטער בית המקדש.
מלכות בית דוד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יעקב אבינו האט נבואה געזאגט אין לעצטן טאג פון זיין לעבן, לא יסור שבט מיהודה, אז די הערשאפט וועט זיך קיינמאל נישט אפטוהן פון שבט יהודה. יארן שפעטער האט גאט פארשפראכן פאר דוד המלך, אזויווי עס שטייט אין תנ"ך, אז די מלוכה וועט שטענדיג פארבלייבן ביי זיינע קינדער. אפילו זיי וועלן נישט ממשיך זיין צו גיין אין גאט'ס וועגן, וועט זיי גאט טאקע שטראפן אויף זייערע זינד אבער וועט נישט אוועקנעמען די מלוכה פון זיי. דאס הייסט, אז אפילו עס וועלן זיין קעניגן פון אנדערע שבטים וועלכע וועלן הערשן אויפן פאלק ישראל, וועט אבער שטענדיג פארבלייבן א שטיקל מלוכה אדער עפעס א הערשערישע מאכט ביי די אייניקלעך פון דוד המלך.
דערפאר, נאכן טויט פון שלמה המלך ווען די מערהייט פון די שבטים האבן זיך אפגעריסן פון די מלוכה פון זיין זון רחבעם און זיך אנגעשלאסן אין דער מלוכה פון ירבעם בן נבט אלס מלכות ישראל, איז נאך פארט פארבליבן א קליינער טייל פון די שבטים אונטער מלכות בית דוד. און אזוי איז עס פארבליבן דוראויס די יארן פון דער ערשטער בית המקדש, ווען אינצווישן זענען אלע שבטים פון מלכות ישראל פארטריבן געווארן פון ארץ ישראל דורך סנחריב מלך אשור, אזוי איז דער מלכות יהודה, די מלוכה פון בית דוד, פארבליבן אלס דער איינציגער יידישער מלוכה אין ארץ ישראל ביזן חורבן ירושלים און דער ערשטער בית המקדש.
זינט דאן האבן די אייניקלעך פון בית דוד זיך קיינמאל נישט צוריקגעקערט צו א פולשטענדיגע און פולקאמע מלוכה אויפן יידישן פאלק. אבער דאך זענען זיי געווען אקטיוו אלס פארשידענע סארטן הערשער מיט א געוויסן אויטאריטעט, טייל אפילו קעניגליכע, דורכאויס די יארן פון דער יידישע היסטאריע. פאלגענד איז א ליסטע פון די פארשידענארטיגע הערשאפטן פון בית דוד נאכן חורבן פון ערשטן בית המקדש.
• די שושלת פון די נשיאים אנגעהויבן פון הלל הזקן • בן כוזיבא (בר כוכבא) אין ביתר • די ריש גלותא דינאסטיע אין בבל • בוסתנאי אין פערסיע און אראביע


text:
ניגעריע
ניגעריע (אפיציעל די פעדעראלע רעפובליק פון ניגעריע) איז א לאנד אין מערב אפריקע, וואס איז רייך אין אויל און אין אנדערע נאטורליכע אוצרות אין מינעראלן. מיט 154,729,000 איינוואוינער איז זי דאס מערסט באפעלקערטע לאנד אין אפריקע. איר הױפּטשטאָט איז אַבודזשאַ, און די גרעסטע שטאָט איז לײגאָס.
אין די לעצטע יארן האט מען דארטן געטראפן אסאך דיאמאנטן גרובער, וואס דאס האט שטארק אראפגעברענגט דעם מארק, זינט דורך דעם האט דע בירס פארלוירן דעם מאנאפאל.
עס זײַנען דאָ װײניק ייִדן אין ניגעריע, זיי זײַנען איגבאָס, אַן אַפֿריקאַנישער שבֿט.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ניגעריע איז פלאצירט אין מערב אפריקע ביים איינגאס פון גיני און האט א שטח סה"כ פון 923768 קוואדראט ק"מ,[1] אזוי איז זי דער וועלט'ס 32סטע גרעסטע לאנד (נאך טאנזאניע). זי איז בערך צוויי מאל אזוי גרויס ווי קאליפארניע. זי האט א גרענעץ לאנג 4047 ק"מ: מיט בענין (773 ק"מ), ניזשער (1497 ק"מ), טשאד (87 ק"מ), קאמערון (1690 ק"מ), און האט א בארטן לאנג 853 ק"מ.[2] דער העכסטער פונקט אין ניגעריע איז טשאפאל וואדי הויך 2419 מ'. די הויפט טייכן זענען דער ניזשער און דער בענו וואס קומען צונויף און ליידיגן זיך אויס אין דער ניזשער דעלטע, פון דער וועלט'ס גרעסטע דעלטעס.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Rank Order - Area.
- ↑ CIA וועלט פֿאקטבוך. Note that coastlines, and borders based on rivers or natural features, are fractals, the length of which is imprecise and depends on the measurement convention adopted.


text:
Wikimedia Foundation elections/Board elections/2011/Vote interface/yi
די רעזולטאטן זענען געמאלדן דעם 17טן יוני 2011.
Title[edit]
וויקימעדיע קוראטאריום וואלן, 2011
Jump text[edit]
דער אפשטים ווערט געפירט אויף באדינערס אפערירט דורך SPI. קליקט דאס קנעפל אונטן צו ווערן אריבערגעפירט צום אפשטים באדינער.
Introduction[edit]
ברוכים הבאים צו די 2011 וואלן פארן וויקימעדיע קוראטאריום. מיר שטימען פאר דריי מענטשן צו רעפרעזענטירן די געמיינדע פון באניצער אין די פארשידענע וויקימעדיע פראיעקטן. זיי וועלן העלפֿן פֿעסטצושטעלן די צוקונפֿטע ריכטונג פֿאר וויקימעדיע פראיעקטן, און רעפרעזענטירן אײַער אינטערעסן צום קוראטאריום. זיי וועלן באשליסן וועגן צו שאפן געלט און וויאזוי אויסצוטיילן דאס געלט.
ביטע ליינט די קאנדידאטנס ארויסזאגן און אנרופן צו שאלות איידער איר שטימט. יעדער קאנדידאט איז אן אנגעזעענער באניצער, וואס האט ביישטייערט אסאך צייט און מי צו מאכן די פראיעקטן א היימישע סביבה איבערגעגעבן צו די שטרעבונג און פארשפרייטונג פון פרייעם וויסנשאפט.
זייט אזוי גוט ראנגירט די קאנדידאטן לויט אייערע פרעפערענצן מיט אריינגעבן א נומער לעבן דעם קעסטל (1 = מערסטער געוואלטער קאנדידאט, 2 = צווייטער געוואלטער קאנדידאט, ...). איר מעגט געבן דעם זעלבן פרעפערענץ צו מער ווי איין קאנדידאט, און מעג לאזן די קאנדידאטן אומראנגירט. מען שטעלט פאר אז איר וועלט בעסער אלע ראנגירטע קאנדידאטן איבער אלע נישט ראנגירטע, און אז איר האט נישט קיין פרעפערענץ צווישן אלע נישט ראנגירטע קאנדידאטן.
דעם געווינער פון די וואלן וועט מען אויסקלויבן לויט דער שולצע מעטאדע. פאר נאך אינפארמאציע, זעט די אפיציעלע וואלן בלעטער.
פאר נאך אינפארמאציע, זעט:


text:
האס
האַס (שינאה אדער פײַנטשאַפֿט) איז א געפיל פון גאר שטארקע עקל און גרויל וואס א מענטש טראגט זיך ארום אויף אן אנדערן מענטש, זאך, פאנאראמע, באגריף.
דאס איז דאס פארקערטסטער עמאציע פון ליבע.
דאס קען זיין באזירט אויף פחד אדער קנאות.
אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביי אידן איז א מחלוקת הפוסקים צו דאס איז א געבענטשער געפיל אדער מידה וואס מען דארף ארבייטען דאס צו באקומען, אדער א געפיל צו א מידה וואס מען דארף אנטלויפן און ארבייטען ארויסרייסן.
ביי די ליטווישע און קנאותדיגע קרייזן האט מען דאס געהאמערט אז מען דארף דאס איינווארצעלן ווייל אני ה' שונא זימה און נאך אזאלעכע פסוקים און פראזן וואס די תורה איז פיל מיט זיי אז דאס איז גאר א מידה פון הקב"ה, און מיר האבן א פליכט און מצווה זיך צו באהעפטן מיט די מידות פון הקב"ה, און דאס איז אונזער גאנצער תפקיד און ציל אויף די וועלט.
אבער ביי חסידים און בעלי תשובה און מזרחי קרייזן האט מען גאזאגט אז די שנאה מוז בלויז זיין אויף דעם קאנצעפט און נישט חלילה אויף א מענטש כאטשיג גאט האט אויך פיינט די מענטשן אבער מיר מוזן זיך ארויסווארצעלען דאס אלס מידה, ווייל בלויז מלאכים אדע צדיקים אדער גאט אליינס קען דאס האבן אין זיך אן צו פארדארבן דעם זעיל אבער א פשוטער מענטש אויב האט ער דאס אלס מידה לויט זיי פארדארבט דאס זיין גאנצער מהות.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]


text:
פרייסן
פרייסן (דייטשיש: Preußen; לאטייניש: Borussia, Prutenia; לעטיש: Prūsija; ליטוויש: Prūsija; פויליש: Prusy; אלט פרייסיש: Prūsa) איז געווען אַ היסטאָרישער שטאַט וואס האט זיך אנגעהויבן אלס די הערצאגשאפט פון פרייסן און דער מאַרגראַוויאַט פון בראַנדנבורג. דורך עטלעכע יארהונדערטער האט דאס לאנד געהאט א היפּשע השפעה אויף דײַטשער און אייראפעישער היסטאריע. די לעצטע הויפטשטאט פון פרייסן איז געווען בערלין.
דער נאָמען פרייסן שטאמט פֿון די אלטע פרייסן, אַ באלטיש פאלק זיך אנגעקערט מיט די ליטווינער און די לעטן. אין דעם 13טן י"ה, איז "אלטפרייסן" געווארן איינגענומען דורך די טעווטאנישע ריטערס. אין 1308 האבן די טעווטאנישע ריטערס איינגענומען דעם אַמאָליגן פּוילישן ראַיאן פון פּאָמערעליע מיט דאַנציג. דאס לאנד איז געווען באפעלקערט מערסטנס מיט דײַטשן וואס האבן ארײַנגעוואנדערט פון צענטראל און מערב דייטשלאנד און, אין דרום, מיט פאלאַקן פון מאַזאָוויע. שפעטער ווערט פרייסן צעשפּאַלטן אין א מערב'דיקן טייל, קעניגלעך פרייסן, אַ פּראָווינץ פון פוילן, און א מזרח'דיקן טייל, זײַט 1525 גערופֿן הערצאגשאפט פון פרייסן. אין 1618 איז די הערצאגשאפט פון פרייסן פאראייניגט מיט בראנדנבורג; אין 1701 איז פראקלאמירט געווארן דאס קעניגררייך פון פרייסן.
פרייסן איז צוגעקומען צו זיין גרעסטע וויכטיקייט אין די 18טן און 19טער י"ה. בשעת דעם 18טן יאָרהונדערט, איז עס געווארן אַ גרויסע אייראפעישע מאַכט אונטער דער ממשלה פון פרידריך דער גרויסער (1740-86). במשך דעם 19טן יאָרהונדערט, האט דער קאנצלער אָטאָ פאָן ביסמאַרק נאכגעלאפן אַ פּאָליטיק פון פאראייניגן די דייטשע פרינציפאליטעטן אין אַ "קליין דייַטשלאַנד" וואָס האט אויסגעשלאסן די עסטרייך אונגארישע אימפעריע.
דאס קעניגררייך פון פרייסן האט באהערשט צפון דייַטשלאַנד פּאליטיש, עקאנאמיש, און אויך אין באַפעלקערונג, און איז געווען דאס האַרץ פון דער פאראייניגטע צפון דייַטשע קאָנפעדעראַציע פאָרמירט אין 1867, וואָס איז געווארן א טייל פון דער דייַטשער אימפעריע אין 1871.
מיט דעם סוף פון דער האָהענצאלערן מאָנאַרכיע אין דייַטשלאַנד נאכן ערשטן וועלט קריג, איז פרייסן געווארן א טייל פון דער וויימאַר רעפובליק ווי אַ פרייער שטאַט אין 1919. דער שטאט פון פרייסן איז אפגעשאפן אין 1947 דורך די אליאירטע פונעם צווייטן וועלט קריג. [1]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Clark, Christopher (2006): Iron Kingdom: The Rise and Downfall of Prussia, 1600-1947. ISBN 0-7139-9466-5 ISBN 978 0713994667


text:
טאל
א טאָל איז א געאגראפישער געגנט וואס אין א שפאלט צווישן צוויי בערג.
א גוטער ביישפיל איז דער האדסאן טאל, וואס איז דער שטח וואס איז נעבן דעם האדסאן טייך וואס איז אויף די צוויי זייטן דא הויכע בערג, אזוי אז דער שטח האט באקומען דעם פענאמען האדאסן טאל, וואס איז דער פשט דער טאל וואס איז נעבן דעם האדסאן טייך.
טיפן פון טאלן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טאלן אין בערג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טאלן אין פלאך לאנד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טייל טאלן זענען גאנץ פלאך, אזוי ווי א גרויס טעצל. דער טיפ טאל האט אפטמאל א גרויסן טייך מיט אסאך "בייטייכן" וואס פליסן אין זיי. די בייטייכן ברענגען וואסער פון די בערגלעך אדער בערג גאנץ ווייט פונעם הויפט טייך. נאך א שווער רעגן, גיסט אסאך וואסער אינעם הויפט טייך וואס ווערט העכער און פארפלייצט דעם פלאכן באדן פונעם טאל. ווען דאס וואסער פארשפרייט זיך, ברענגט עס אסאך ערד וואס איז אראפגעקומען פון די בערגלעך. די ערד וואס ווערט אראפגעווישט מאכט דעם טאל נאך פלאכער. אזעלכע טאלן זענען זייער ניצבאר פאר וואקסן עסן פראדוקטן.
באקאנטע טאלן פון דעם טיפ זענען דער מיסיסיפי-מיזורי בעקן אין צפון אמעריקע, דער אמאזאנאס בעקן אין דרום אמעריקע, דער אונטער-דוניי אין אייראפע, דער גאנגעס טאל אין אינדיע, דער נילוס פארפלייצונג פלוין אין אפריקע און דער דארלינג טייך בעקן אין אויסטראליע.


text:
פידל
דער פידל ווערט פאררעכנט װי דער קעניג פון די מוזיק אינסטרומענטן, צוליב די הארציקע מעלאדיעס וואס ער גיט ארויס און וואס מאַכן אים א יחיד במינו צװישן אלע אינסטרומענטן אין די ארקעסטערס.
דער פידל געהערט צו דער פֿאַמיליע פֿון די סטרונע אינסטרומענטן. מע שפילט דעם פֿידל מיט א שטעקעלע אױף װאס עס זענען געשפּאַנט פֿערדהאָר און װאָס מע רופֿט אָן דעם סמיטשעק. דער פידלער פֿירט דעם סמיטשיק ארויף און אראפ אויף די פידלבענדלעך (די סטרונעס). די רײַבונג פֿון די פֿערדהאָר אױף די סטרונעס איז גורם װיבראַציעס װאָס ברענגען אַרױס פֿון די פֿאַרשײדן גראָבע סטרונעס פֿאַרשײדן הױכע טענער. װאָס גרעבער די סטרונע, װאָס טיפֿער דער טאָן. אַז מע זאָל פֿון די פֿיר סטרונעס פֿונעם פֿידל אַרױסברענגען מער װי פֿיר טענער, קען דער פֿידלער די סטרונע װאָס ער שפּילט אָן מיטן סמיטשיק פֿאַרקירצן דורך אַרױפֿלײגן אַ פֿינגער אױף דער סטרונע. װאָס קירצער דער חלק פֿון דער סטרונע װאָס קען װיברירן, װאָס העכער דער געשאַפֿענער טאָן. בשעת'ן שפילן מיטן פידל, דריקט מען צו דעם קלאַנגקערפּער פונעם פידל צווישן דעם האלז און די אקסל. מיט איין האנט האלט מען דעם פֿידל און פֿאַרקירצט די סטרונעס, מיט דער אַנדערער באַװעגט מען דעם סמיטשיק.
אין דער פידל-פאמיליע זענען פאראן עטליכע ערליי.
- דער קאנטראבאס גיט ארויס די נידריגסטע קלאנגען (באס). מע שפּילט אים געװײנטלעך שטײענדיק.
- דער טשעלא גיט אַרױס מיטעלע טענער און װערט אַװעקגעשטעלט אױף דער פּאָדלאָגע, נאָר דער טשעליסט שפּילט זיצנדיק.
- די װיאלע איז קלענער פֿון טשעלאָ און גרעסער פֿון פֿידל און מע שפּילט זי פּונקט אַזױ װי די פֿידל.
די פרייזן פאר א פידל זענען איינגעטיילט לויט די ווערט פונעם האלץ און לויטן נאמען פון פארביצירער. דער אונטערשייד איז אז די ביליקע פילדעך זענען קלעצער, די צווייטער קאטעגאריע פון $800 און העכער זענען געמאכט פון אזעלכע סארטן האלץ וואס פארשענערן דעם קול װאָס מער װאָס עלטער עס ווערט.
איבער דער וועלט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין מעקסיקא ניצט מען א פידל אין מאריאטשי מוזיק.
יידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין תלמוד שטייט אז דוד המלך האט געהאט א הארף העכער זיין בעט וואס פלעגט אים וועקן יעדע נאכט ביי חצות, דורך א ווינטל וואס פלעגט בלאזן דערויף.
אין תלמוד שטייט אז שפילן אויף א פידל איז א קלוגשאפט און נישט א מלאכה. געוויסע חסידישע אדמור"ים וו.צ.ב. ר' מרדכ'לע נאדווערנער פלעגן שפילן אויפן פידל.


text:
ראצפערט
קאארדינאטן: 47°48′N 21°41′E / 47.8, 21.683
ראַצפֿערט איז א קליין שטעטל אין סאבאלטש-סאטמאר-בערעג מעדזיע אין מזרח אונגארן.
ראצפערט איז אמייסטנס באקאנט צווישן חסידישע אידן צוליב דעם וואס הרה"ק ר' שלום אליעזר האלבערשטאם, א זון פון דעם צאנזער רב, דער "דברי חיים", האט דארטן געוואוינט.
בשעת דער נאצי שלאנג איז דארטן אריינגעקומען האבן דארטן געוואוינט ארום 400 אידישע משפחות. עס איז נאר געוועזן דארטן איין קהילה דאס הייסט נאר אן ארטאדאקסישע, עס איז נישט געוועזן דארטן קיין רעפארם קהילה
די אידן האט מען פון דארטן געפירט קיין נירעדהאז אין געטא אריין, און פון דארטן געפירט קיין אוישוויץ, ווי דאס רוב איז אזוי ווי אין אנדערע אידישע שטעט ליידער אומגעקומען על קידוש השם.


text:
אנטיסעמיטיזם אין רוסלאנד
כאטש אין כמעט אלע לענדער אין גלות אייראפע האבן די יודן געליטן פון שנאה דורך די גוים, מיט דעם אלעם איז רוסלאנד זיכער געווען "אויסגעצייכנט" אין איר שנאת ישראל. די רוסן האבן קיינמאל נישט ליב געהאט די יודן וועלכע האבן ביי איר געוואוינט. זיי האבן געהאלטן אז זיי ברענגען צרות. אין די יארן ה' ת"ח ות"ט זענען פארגעקומען די ביטערע גזירות ווען א גרויסער חלק פון די יודן פון אוקראינע זענען אומגעקומען על קידוש השם. אפילו ווען די גוים האבן געזען אז די יודן זענען ווערד צו האבן וועגן זיי ברענגען אריין אסאך געלט פאר דער מדינה, האבן זיי אסאך מאל מוותר געווען אויפ'ן תועלת אבי "פטור" צו ווערן פון דעם גרויסן "פיינט" די יודן. אין פוילן איז דער מצב געווען אביסל אנדערש. בערך זעקס הונדערט יאר צוריק האט דער קעניג באליסלאוו, וואס איז געווען מחסידי אומות העולם, איינגעלאדנט די יודן צו קומען וואוינען אין פוילן און דערביי זיך אפרוען פון די רדיפות פון וועלכע זיי האבן כסדר געליטן. עס איז געווארן א גרויסער יודישער יישוב אין פוילן, וואס האט געהאנדלט און געוואוינט רוהיגערהייט, במשך בערך 400 יאר, ביז דעם מלכות פון פוילן איז אונטערגעגאנגע, אין יאר ה'תקנ"ב. דעמאלס איז פוילן געווארן צוטיילט צווישן עסטרייך, רוסלאנד, און פרייסן (א מלכות וואס איז נעלם געווארן נאך דער ערשטע וועלט-מלחמה).
אין יענער תקופה האבן זיך מער ווי א מיליאן יודן זיך געפונען אונטער דער רוסישער מלוכה, וועלכע האט זיי בכלל נישט געוואלט האבן. די רוסן האבן אנגעהויבן זוכן "עצות" וויאזוי מ'ווערט פטור פון די יודן [רח"ל]. איינער פון די זאכן איז געווען דעם "באוואוינונג געגענט". יודן האבן נאר געמעגט וואוינען אין איין געוויסע געגענט וועלכע האט זיך געצויגן [בערך] פון דער שווארצן ים ביז דער באלטישער ים. באלד דערנאך איז געקומען א גזירה אז יודן מעגן נישט וואוינען אין דערפער נאר אין די גרויסע שטעט, פארשידענע זאכן וואס יודן טארן נישט טון פאר פרנסה, וכו' וכו'. די יודן האבן זיך געטראפן באגרעניצט און צוגעשפארט פון אלע זייטן.
אין יאר תקפ"ז, האט דער צאר ניקאליי [ימ"ש] באפוילן דעם טרויעריג-באוויסטע גזירה פון די "קאנטאניסטן". די גזירה איז געווען אויף יודישע קינדער אז זיי מוזן ווערן סאלדאטן אין די מיליטער פונ'ם צאר במשך 25 יאר! דאס איז געווען פון די ביטערסטע גזירות וואס כלל ישראל האט מיטגעלעבט מאז היתה לעם. טויזנטער טויזנטער יודישע נשמות זענען געווארן פארלוירן אויף אייביג צו יודישקייט ל"ע. אפשר מער ווי יעדן גזירה, האט דאס צובראכן דעם אחדות און צוזאמענקייט פון די יודישע קהילות. ברוב רשעותם, האבן די רוסן ארויפגעלייגט דעם אחריות אנצופילן דעם באשטימטן צאל, אויף די ראשי הקהילות אליינס. זיי האבן רח"ל זיך געדארפט מתייסר זיין מיט דיני נפשות בפועל ממש. טאטעס האבן געטון וואס נאר מעגליך צו ראטעווען זייער קינדער פון אזא מצב און עס איז נישט שייך פארצושטעלן די גרויסקייט פון דער ביטערער צרה. די סיפורים אין דעם ענין זענען גוט באוויסט.
אויך דעם עלילת הדם-בלוט בלבול, איז געווארן פריש אויפגעלעבט אין די צייט פון דעם צורר היהודים ניקאליי. אין יאר תקנ"ט זענען איינגעזעצט געווארן 4 יודן אין וויטעבסק וועגן אן עלילת דם. כאטש זיי זענען באפרייט געווארן מחוסר ראיות, האט דער שלטון נאך אלס איבערגעגעבן אן אפיציעלע חוות דעת צום צאר אז עס זענען פארהאן צווישן די יודן אין זיין מלוכה וועלכע הרג'נען גוים פאר מצות וכו'. אונטער דעם שלטון פון ניקאליי האט דער עלילת דם באקומען א ריכטיגע באשטעטיגונג פון דער ממשלה אז דאס איז אמת. די גוים האבן דאס גוט אויסגענוצט.. און דאס האט אויך געהאלפן ניקאליי ווייטער גיין מיט די גזירה פון אוועק כאפן יודישע קינדער, כדי זיי "אויסצולערנען נישט צו טון אזעלכע עבירות".
אין יאר תרט"ו איז ניקאליי געשטארבן און זיין זון אלכסנדר האט איבערגענומען. כאטש ער איז געווען עפעס גרינגער ווי זיין טאטע, האט ער מיט אלעם געוועלטיגט מיט א שטארקע האנט. אין יאר ה'תרמ"א איז ער גע'הרג'ט געווארן דורך מורדים במלוכה, די רוסישע פויערן, וועלכע האבן שוין נישט אויסגעהאלטן פון דעם עניות און ליידן וואס איז געווען מנת חלקם במשך הונדערטער יארן און וועלכע האבן שוין געוואלט מבטל זיין דער מלכות פון די צארן און אויפשטעלן אן אייגענע רעגירונג. די מדינה איז אריין אין אן איבערקערעניש און עס איז געווען א גרויסע סכנה פאר'ן עתיד פון דער מלוכה פון די צארן. דער יורש, אלכסנדר דער דריטער [דער ערשטע איז געווען דער טאטע פון ניקאליי], האט באלד פארשטאנען אז מ'דארף "געבן צו פארשטיין" די אלע רוסישע גוי'שע פויערן, אז נישט די צארן זענען שולדיג אין דעם ארימקייט און די צרות וועלכע טרעפן די רוסישע פאלק. מ'האט געמוזט דרינגענד טרעפן א "שעיר לעזאזל", איינעם וועמען צו באשולדיגן אויף אלעם, בכדי מחזק זיין די מלוכה. נו! ווער איז אויף אלעם שולדיג? אוודאי די יודן.. זיי זענען אחראי אויף די ליידן פון די רוסישע פאלק, זיי נעמען צו אלע געלט.. וכו' וכו'. די צארן [וועלכע האבן געלעבט מיט'ן גרעסטן עשירות וואס איז נאר מעגליך, בשעת דאס פאלק איז אויסגעגאנגען פאר הונגער] איז בכלל נישט שולדיג. אלכסנדר דער דריטער האט אוועק גענומען אלע גרינגקייטן וואס זיין טאטע האט איינגעפירט. ער האט אויסגענוצט אלע מיטלען מעגליך, ארויסרייסן די אלע "פרעמדע" השפעות וועלכע שאדן די מלכות פון רוסלאנד. די שנאת ישראל איז אנגעקומען צו נייע השגות אונטער זיין מלוכה. ווען ער איז געשטארבן אין יאר ה'תרנ"ד, האט קיינער זיך נישט געקענט פארשטעלן אז זיין ממשיך, ניקאליי דער צווייטער, וועט זיין נאך אסאך ערגער ווי ער. די צייט איז געווען א צייט פון מהפכה און מרידה. מ'האט שוין גע'חלום'ט פון א נייער תקופה.. אין זיין גרויסן יאוש, האט דער צאר זיך געקערט צו דער אלטער עצה.. אן עלילת דם קעגן די יודן.. דאס וועט אוועק קערן דאס ביטערקייט פון די פויערן פון עם און עס קערן צו די יודן.. פארשטייט זיך די גוים האבן דאס אנגענומען, און עס האט זיך אנגעהויבן גאר א ביטערע צייט פון פאגראמען [הריגות] און רציחות קעגן יודן. באוויסט צווישן זיי איז דער "קישינוב פאגראם אין יאר תרס"ג, אין וועלכע אסאך יודן האבן פארלוירן זייער לעבן ל"ע.
אין יאר ה'תרס"ה, האט ענדליך אויסגעבראכן דעם מערכה אויף אן ערנסטן אופן. די פויערן האבן אפן ווידערגעשפעניגט קעגן דעם צאר און פארלאנגט אן אייגענע ממשלה. כאטש דער צאר האט דאס פרובירט מבטל זיין ביד חזקה (דעם ערשטן טאג זענען גע'הרג'ט געווארן מער ווי 1000 פויערן דורך די סאלדאטן פונ'ם צאר], האט דער צאר געמוזט עפעס נאכגעבן און האט אוועקגעשטעלט דער "דומא", א שטיקל רעגירונג געוועלט דורכ'ן פאלק. דער צאר האט גוט פארשטאנען אז ער שטייט אויף גאר א געפערליכן מצב און ער האט מחליט געווען צו גיין ביז'ן סוף אין זיין מלחמה קעגן עם ישראל. בסוד סודות, האט מען צווישן די ווענט פון די צארישע פאלאץ צוגעגרייט פארשידענע פלענער וויאזוי צו "ערקלערן" צו דעם רוסישן פאלק ווער זייער "אמת'דיגע" שונא איז, און וואס מ'דארף מיט עם טון [רח"ל]. איין מיניסטער איז געווען געשטעלט מסדר זיין די "פלוצלינגדיגע" פאגראמען.. אן אנדערע צו זען אז מ'זאל נישט איינזעצן קיין איינער פון די גוים וועלכע זענען משתתף אין זיי, א.א.וו. כדי צוצוהעלפן צום ענין, האט די ממשלה אויפגעשטעלט אן ארגאניזאציע מיט'ן נאמען "די שווארצע הונדערטער", וועלכע איז געווען צוזאמגעשטעלט פון קבוצות פון הונדערט ווילדע מענטשן אין יעדן איינס, וואס זייער "ארבעט" איז געווען מסדר זיין און אויספירן די פאגראמען קעגן די יודן. אין דעם זעלבן יאר, האט מען אטאקירט 660 יודישע קהילות דורכאויס רוסלאנד. אין שטאט אודעססא [ביים שווארצן ים] אליינס זענען גע'הרג'ט געווארן 300 יודן. טויזנטער יודן זענען פארוואונדערט געווארן און נאכמער האבן כמעט נישט געהאט פון וואס צו לעבן. דער צאר האט דאן אויסגעטיילט "מעדאלן" צו די ראשים פון די "שווארצע הונדערטער" און דער גאנצע וועלט האט צוגעקוקט אומגלויבנדיג דעם שלעכצקייט פון דער צאר. א יאר דערנאך, תרס"ו, האט דער צאר געלאזט דעם מיליטער משתתף זיין אין פאגראמען אין ביאליסטוק און אין שעדליצע. דער "דומא" אין וועלכע עס זענען געווען אויסגעוועלט אפאר יודן אויך, האט געמאכט פראבלעמען פאר'ן צאר. דער דומא האט פארלאנגט חוקר צו זיין ווער עס איז שולדיג און זיי ברענגען צום משפט. דערפאר האט דער צאר געזען דערצו, אז במשך די נעקסטע צוויי יאר, ביז תרס"ז, האט מען "אויסגערייניגט" דער דומא פון איר יודן. עטליכע זענען אריינגעווארפן געווארן אין תפיסה און עטליכע זענען גע'הרג'ט געווארן דורך די שווארצע הונדערטער. דער דריטע דומא, וועלכע איז אויפגעשטעלט געווארן אין יאר תרס"ז, איז געווען אינגאנצן פיל מיט שונאי ישראל. דער צאר האט כסדר מדגיש געווען אז אלע פאגראמען זענען "פלוצלינג" פארגעקומען אלס דעם גרויסן "כעס" פון דעם "רוסישן פאלק" קעגן די יודן. עס האט אבער נישט אסאך געהאלפן, ווייל מער און מער רוסן האבן זיך צוגעשטעלט צום מרידה. דער צאר האט נאר געקענט האפן אז צוריק שטעלן דעם "בלוט-בלבול" אויף אן אופן וואס איז נאכנישט געהערט געווארן, דאס וועט עם ראטעווען.


text:
אוניווערס
דער אוניװערס אדער די אַלוועלט איז דעפינירט אלס דער סך הכל פון אלע באשטאנדטיילן און ענערגיע וואס עקזעסטירט אין דער קאסמאס-צייט אין וואס אלע געשעענישן פאסירן.
באזירט אויף אבזערוואציעס אויף דער פארציע פון דעם אוניווערס וואס איז מערקלעכער, פיזיקער פרובירן צו דאס אויסמשלן און באשרייבן דאס גאנצקייט פון צייט-ספעיס, אריינגערעכנט אלע חומר און ענערגיע און געשעענישען וואס טרעפן זיך נאר, אלס א איין איינציגער סיסטעם וואס טוט קארעספאנדירען צו א מאטעמאטישער מאדעל.
די וויסנשאפטלעכע טעאריע וואס טוט אראפמאלן די אפשטאם און עוואלוציע פון דעם אוניווערס איז די ביג בענג קאסמאלאגיע, וואס טוט אראפמאלן די אויסברייטערונג פון ספעיס פון אן אן עקסטעמער הייסער און געדעכטער שטאנד פון אומבאוויסטע כאראקטעריסטיקס.
דער אוניווערס איז אריבערגעגאנגען א שנעלן פעריאד פון קאסמישע אינפלאציע וואס האט פלאך געמאכט כמעט אלע לכתחילה'דיגע אומסדר אין די ענערגיע געדעכטיגקייט; וואס דערנאך האט דער אוניווערס זיך אויסגעברייטערט און באקומען נאכאנאנדיגע קילערע טעמפאראטור און געווארן ווייניגער און ווייניגער געדעכט.
מינדעריגע וואריאציעס אין די דיסטריביטיאציע פון מאסע האט רעזולטירט אין היעראכיעשע סעגראגאציע פון די פיטשערס וואס געפינט זיך אין דעם איצטיגן אוניווערס; אזויווי קלוסטערן און סופערקלוסטערן פון גאלאקסיעס.
עס זענען פאראן מער ווי א הונדערט ביליאן גאלאקסיעס אין דעם אוניווערס.


text:
אבארטאציע
אַבורטאַן איז א וועג צו טויטן דאס אומאנטוויקלט קינד ווען ער איז נאך אין דעם מוטער'ס רחם. עס איז טראדיציאנאל פארבאטן און אזעלכע גלייכן דאס צו צו מארד. אבער די היינטיגע מאדערענע וועלט, איז זייער רגיל דערין, און דעבאטעס גייען העפטיג אן צו מ'זאל דאס פארבאטן צו נישט.
דאס ווערט אנגעקוקט פון די וועלט אלס א פרויען רעכט, ווייל זיי מוטשען זיך ארום מיט דאס קינד אין בויך, און זייער אסאך מאל האט זיך געמאכט אז סאיז ביי זיי געווען א שאנדע דאס שווענגערן, (צוליב אומלעגעטימע זיווג לעבן) און זיי האבן זיך אין סכנה געלייגט דאס ארויסצונעמן מיט א הענגער אין א קלאזעט אן דאקטוירישע הילף צוליב שאנדע, און דאס האט גורם געווען צו אינפעקציעס, און בלוט פארלוסט, וואס האט געהארגעט אסאך פרויען, זינט דעמאלטס וואס די געזעלשאפט האט געזען אז דאס איז א סכנה פאר די לעבעדיגע מיידלעך און פרויען האט מען דאס מתיר געווען און עס איז געווארן אויס בושה, אין דעם באקאנטן ראו ווי. וועיד פסק.
אין אמעריקע האבן די קאנסווערוועטיוון דורכגעפירט א געזעץ וואס פארבאט דעם פראדעצור אויף די לעצטע דריי חדשים וואס דאס קינד איז שוין ערפולט אלע גלידער. עס הייסט "לעיט טוירם אבארטאן", אבער אלע געריכטן האבן דאס דערווייל אנידערגעשטימט אלס אומקאנסטעטוטיש צו פארצוימן די פרויען רעכטן וואס צו טאן מיט זייער קערפער.
איצט איז דאס פארן העכסטן געריכט אין וואשינגטאן וואס איז יא קאנסערוועטיוו געשטימט, און די פרויען ציטערן אז מ'וועט דאס יא האלטן פאר קאנסעטעטוטיש צו דאס פארבאטן.
אבארטאציע אין די תורה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לויט די תורה איז ביז די פערציג טעג מעג מען אבורטירן, אבער נאכער מוז מען שוין פרעגן א שאלה, און אויב איז דאס א סכנה פאר די מאמע מעג מען דאס הרגענען מציל צו זיין א לעבעדיגן, די תורה פארבאט פאר די גוים צו מאכן אבורטאן אפילו ווען די מאמע איז אין א סכנה (זעט מער זיבן מצוות בני נח), ווייל דאס לעבן פון א גוי, איז לויט די תורה נישט מער ווי זייער אומאנטוויקלט קינד. נאר ביי א איד האט א לעבעדיגער מער חשיבות ווי דאס אומאנטוויקלט קינד.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אפרת איז א יידישע ארענעזאציע וואס האהלט אפ אידישע אבארטאציעס. [1]


text:
בס”ד
פרשת יתרו – צוזאמען אלע ברודערס אינאיינעם
א גיטן טייערע חבירים וידידים..! מיר זענען ב”ה ארויס פון גלות מצרים און די שמחה גיסט איבער “מיר זענען אויפ’ן וועג צו קבלת התורה”, די וואך אינ’ם פרשה לעבן מיר איבער ווי השי”ת גיבט די תורה הקדושה 3323 יאר צוריק פאר זיינע באליבטע קינדער’לעך און מיר זאגן ביי זיך אין הארץ …רבש”ע איך וויל אויך מקבל זיין, איך וויל אויך זיין א חלק פון די וואס באקומען די תורה, איך ווייס נישט וואס גייט פאר, אבער איך בין אזוי פארלאשן, איך שפיר מיך אזוי ווייט, אזוי פארמאכט… טייערע חבר! ביסט נישט אליין איך שפיר מיט מיט דיר, איך פיהל אויך זייער ווייט פון קבלת התורה, השי”ת געבט אונז זיין אוצר און מיר וויסן נישט ווי עס איז די שליסל עס אויף צו מאכן… קום לאמיר צוזאמען אריין קוקן און די פרשה דארטן וועלן מיר זיכער טרעפן די שליסל צו קענען אויף מאכן די מתנה וואס מיר באקומען פון השי”ת…!
בַּחֹדֶשׁ הַשְּׁלִישִׁי לְצֵאת בְּנֵי יִשְׂרָאֵל מֵאֶרֶץ מִצְרָיִם בַּיּוֹם הַזֶּה בָּאוּ מִדְבַּר סִינָי: וַיִּסְעוּ מֵרְפִידִים וַיָּבֹאוּ מִדְבַּר סִינַי וַיַּחֲנוּ בַּמִּדְבָּר וַיִּחַן שָׁם יִשְׂרָאֵל נֶגֶד הָהָר (יט ב), ויחן שם ישראל – זאגט רש”י “כאיש אחד בלב אחד” אבל שאר כל החניות בתרעומות ובמחלוקת, – כלל ישראל הערך 3 מיליאן מענטשן האבן דארט גערוהט “ווי איין מענטש מיט איין הארץ”…
שטייט ווייטער און פסוק וַיֹּאמְרוּ כֹּל אֲשֶׁר דִּבֶּר ה’ נַעֲשֶׂה וְנִשְׁמָע (כד ז), לכאורה אנשטאט זאגן נעשה וואלטן מיר געדארפט זאגן “אעשה” איך וועל טוהן… וואס איז די לשון פון נעשה מיר וועלן טוהן, ווער ביסטו צו זאגן פאר א צווייטן, בכלל דארף מען פארשטיין ווער האט דיך געפרעגט אז די רופסט זיך אן …מיר וועלן טוהן?
און מסכת שבת (דף פ”ח) דרש ר’ סימאי בשעה שהקדימו ישראל נעשה לנשמע ירדו ס’ ריבוא של מלאכי השרת וקשרו לכל אחד מישראל שני כתרים אחד כנגד נעשה ואחד כנגד נשמע – בשעת אידישע קינדער האבן “מקדים” געווען נעשה פאר נשמע זענען אראפ געקומען צוויי מלאכים און אנגעטוהן פאר אלע אידישע קינדער צוויי קרוינען איינס פאר נעשה און איינס פאר נשמע, עס איז משמע אז עס האט עפעס צוטוהן ווייל מיר האבן מקדים געווען נעשה פאר נשמע, לכאורה וואס האט עס א שייכות ווייל מיר זענען “מקדים” נעשה פאר נשמע באקומען מיר צוויי מלאכים וואס טוהן אן צוויי קרוינען? און בכלל דארפן מיר פארשטיין וואס זענען די צוויי מלאכים, וואס וואלט שלעכט געווען ווען איין מלאך טוט ביידע?
פאר די וואס געדענקן יענעם ביטערן טאג ווען די צוויי גרויסע צווילינג געביידעס אין ניא יארק האבן זיך איינגעלייגט דורך טעראריסטן וואס האבן אריין געקראכט פליגערס און איהר, האט זיך די גאנצע וועלט געוואונדערט ווי קען זיין אזא גרויסע, שטארקע און פארגעשריטענע לאנד ווי אמעריקא האט אזא זאך געקענט פאסירן, אז כמעט צוואנציג מענטשן זאלן זיך ארויף שווערצן אויף פליגערס אן קיין פראבלעם, און אכט פון איהר האבן זיך געלערנעט דרייוון פליגערס פאר איבער זיבן יאר און קיינער האט זיי נישט געכאפט? וואס איז געשעהן מיט די עף. בי. איי. און ווי איז געווען די סי. איי. עי.? וכו’. איבערגעצייגט האט זיך עס אז די פעלער וואס עס איז פארגעקומען איז געווען אז יעדער האט געמאכט שבת פאר זיך, קיינער האט נישט איבער געגעבן אינפארמאציע וואס זיי האבן פארמאגט פאר א צווייטן, דאס איז וואס האט גורם געווען דעם גרויסן חורבן, דעמאלטס האט די פרעזידענט געעפענט די “האמלענד HOMELAND סעקורעיטי” וואס איהר ארבעט איז איין זאך, צוזאמעןהאלטן אלע באזונדערע אפטיילונגען פון די מדינה, ארויסשיקן אינפארמאציע וואס איינער האט פאר אלע אגענטורן איבער די לאנד, ווייל עס האט זיך איבערצייגט אז יעדער פאר זיך איז גארנישט ווערט.
טייערע חבירים..! די תורה הק’ אליין אנטדעקט אונז דעם שליסל איהר אויף צו מאכן, עס רופט זיך “אחדות – ערבות” פון כלל ישראל..! כדי מיר זאלן קענען אויף מאכן די אוצר און זוכה זיין צו די תורה פארלאנגט זיך פון אונז אחדות, ווי די תורה פארציילט מיר זענען ארויס פון מצרים יעדער שבט באזונדער, און אזוי זענען מיר געשטאנען ביים בארג סיני יעדער מיט זיין משפחה מיט זיין שבט אפגעזונדערט אבער אין הארץ און אין ציהל זענען אלע שבטים געווען כאיש אחד בלב אחד, ווי איין מענטש, מיט איין הארץ …ווייל יעדער פאר זיך קען קיין תורה הק’ נישט האלטן, קען קיין תורה נישט מקבל זיין!
אפילו פראקטיש איז נישט מעגליך איינער אליין צו האלטן די תורה, עס זענען דאך פארהאן און איהר דינים וואס זענען נוגע נאר פאר א מלך, עבד, כהן, לוי, מענער, פרויען, גרים, ארץ ישראל, חוץ לארץ, און פיהל נאך, נאר ווען מיר נעמען זיך צוזאמען כאיש אחד איז שייך מיר זאלן מקיים זיין די גאנצע תורה הק’ אלע 613 מצות בשלימות, ממילא האט זיך פארלאנגט פאר אלעם, די ערשטע זאך ויחן שם ישראל כאיש אחד בלב אחד די אחדות די ערבות, עס האט זיך פארלאנגט אז מיר זאלן בדווקא נישט אויסרופן אעשה נאר “נעשה” …מיר וועל טוהן, און …מיר וועל שטיין צום האנט פון אונזער ברודער, מיר וועלן איהם אלע צוהעלפן ער זאל אויך פארשטיין און מקיים זיין די תורה הק’, און טאקע צוליב דעם ווייל מיר האבן מקדים געווען “נעשה” האבן מיר זוכה געווען אז השי”ת האט אראפ געשיקט די מלאכים אנטוהן אויף אונז צוויי קרוינען, איינס פאר נעשה, דאס מיינט פארן שטיין צו דיין חבר’ס האנט און איהם העלפן נתקרב ווערן לאבינו שבשמים, און איינס פאר “נשמע” דאס מיינט דיין אייגענע לערנען און דערהערן די תורה הקדושה, מיר זענען זוכה צו די תורה און צו איהר’ע מלאכים, איהר שמירה נאר ווען מיר זענען מקבל פאר זיך און פאר אונזערע חברים מיט א אחדות.
יעדער מעג שטיין און באלאנגען צו זיין שבט, צו ס’איז א קבוצה פון וויליאמסבורג אדער און בית שמש, קרית יואל, לארענס, שיכון סקווירא, סאטמער, ברסלב, באבוב, בריסק, חסידיש, ליטוויש, חבד, אשכנז, ספרדיש, און פיהל נאך, כלל ישראל איז ב”ה בליע”ה גאר גאר גרויס, איעדער האט טאקע זייערע השקפות, מנהגים, הוטן, לבוש, השגחות וכדומה, אונז ס’איז פיין אין וואויל, אבער געדענקן דארפן מיר אז ויחן שם ישראל כאיש אחד בלב אחד..! ווילאנג מיר כאפן נישט אז מיר זענען איין פאלק, ברודערס פון איין לעבעדיגער טאטן, זענען מיר ווייט פונעם ציהל, שנאת חינם האט חרוב געמאכט דאס צווייטן בית המקדש אין מיר זענען נאך אלץ נישט צוריק, ווי אנדערש איז דאס פון די ערשטע ביהמ”ק ווען כלל ישראל איז צוריק נאך קארגע זיבעציג יאר כאטש די עברות וואס האט אונז פארטריבן זענען געווען אסאך הארבערע, ווי זאגן חז”ל: אמר רבי אלעזר הקפר, גדול השלום, שאפילו ישראל עצמן עושין עבודה זרה ועושין חבורה אחת, אין מדת הדין נוגעת בהן, שנאמר, חבור עצבים אפרים הנח לו (הושע ד’ י”ז) (תנחומא צו סימן ז’) אז ווען יודן זענען בשלום צוזאמען באחדות קען נישט די מדת הדין ברענגען צרות אויף כלל ישראל אפילו זיי דינען עבודה זרה ח”ו.
אסאך מאל טראכטען מיר אז יענער יוד צו יענע קאממיוניטי איז שלעכט אין מ’דארף שטיין ווייט פון זיי, וואס מ’פארגעסט אבער איז אז בדרך כלל זענען יודן צמאים לעשות רצון קונם, איעדער יוד וויל זיין גוט, איעדער יוד וויל טוען דעם אויבערשטערס ווילן, נאר וואס דען אסאך זענען בלינד, זיי זענען אויפגעצויגן געווארן אזוי, זיי זענען ווי מ’זאגט אריינגעבאקסט אין זיי ווייסן נישט בעסער, אויב אזוי איז אדרבה אז די ביזט יא זעענדיג אז די ווייסט יא דעם אמת גיי אריבער כאפ א אפענהארציגער שמועס מיט דיין ברודער, צייג אים אן דעם דרך החיים, אז די וועסט עס טוען מיט א ליבשאפט וואס קומט פון טיפן הארצן וועט עס זיך אריבערגיסן עס וועט זיך אנקלעבן אין אים כאטש למחצה אדער לשליש ולרביע (אדער אפשר וועסטו גאר געווארן אז די לעבסט אין א באקס…..שא כ’האב גארנישט געזאגט) די מצוה פון ושננתם לבניך גייט אויך אן ביי לערנען מיט א חבר.
אין מדרש שטייט אז א”ר שמעון בן יוחאי מנין אתה אומר אילו היו ישראל חסרים אפילו אדם א’ לא היתה השכינה נגלית עליהן דכתיב (שמות יט) כי ביום השלישי ירד ה’ לעיני כל העם על הר סיני (מדרש רבה דברים פרשה ז’) רשב”י זאגט אז ווען ס’פעלט ווען אפילו איין יוד וואלט מען נישט געקענט באקומען די תורה, ס’טייטש אפילו איין יוד נישט קיין חילוק ווי שטארק די האסט אים ליב, ווי הויך אדער נידריג ער איז, וואספארא הוט אדער קאפל ער גייט, ווי קרעציג אדער ריין ער איז, אויב איז ער אן אייניקעל פון אברהם יצחק אין יעקב איז דיין סוקסעס אין קבלת התורה געוואנדן אין אים. אין נישט נאר קבלת התורה נאר אויך די גאולה ווענדט זיך אין דעם אז מיר זאלן זיך צוזאמענקוממען אלץ איין שטארקער פאלק ווי ס’שטייט אין ילקוט דבר אחר ואגודתו על ארץ יסדה, בנוהג שבעולם אדם נוטל אגודה של קנים אין יכול בבת אחת לשברם. אחת אחת אפילו תינוק יכול לשוברן, וכן אתה מוצא שאין ישראל נגאלין עד שיעשו אגודה אחת שנאמר בימים ההמה ילכו בית יהודה על בית ישראל ויבאו יחדו מארץ צפון (ילקוט שמעוני עמוס ט’ אות תקמ”ט) אז ווען א מענטש האט א גאנצע האנט-פול מיט שטעקלעך קען מען עס נישט צוברעכן, אבער ווען ס’איז עקסטער קען אפילו א קינד עס צוברעכן, אין די זעלבע איז מיטן יודישען פאלק, אז אונז קענען מיר נישט ווערן אויסגעלייזט ביז מיר נעמען זיך צוזאם אינאיינעם, ווי די קינדער קומען אהיים פרשת יתרו זינגענדיג: “ביים בארג סיני דעם קליינעם, זענען מיר יודעלעך געשטאנען איננאיינעם. ווען דער הייליגער בורא, האט פאר די יודן געגעבן די תורה…….
געדענק אז די האסט מקבל געווען די תורה הק’ מיט דעם תנאי אז דיין חבר איז מיט דיר …אז די וועסט העלפן דיין חבר נתקרב ווערן לאבינו שבשמים, יא אמת ער באלאנגט צו א אנדערע קבוצה פון דיר, אבער מיר אלע האבן איין הייליגע גרויסע ציהל אז …יתגדל ויתקדש שמיה רבא …עס זאל געגרויסט און געהייליגט ווערן דער גרויסע נאמען פון הקב”ה…!


text:
שעלדאן איידלסאן
שעלדאן איידלסאן (געב' 4טן אויגוסט 1933) ווערט באטראכט אלס דער רייכסטער איד היינט אין דער וועלט. און דער דריטער רייכסטער מאן אין אמעריקע (נאך ביל גייטס און ווארען באפעט)
זיין רייכטום האט זיך אנגעהויבן פון ארגאניזרין קרוז שיף רייזעס און קאנווענשאןס.
היינט איז ער בעל הבית אויף עטליכע פון די שענסטע לוקסוסדיגע האטעלן און קאסינאס אין לאס וועגאס.
אין 2013 איז ער דורך פארבס מאגאזין געשאצט געווארן צו זיין ווערט איבער זעקס-און-צוואנציג מיליארד דאלער.
קירוב פילאנטראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז א רעכטער קאנסערוואטיווער טראדיציאנאלער איד, ער האט געגעבן הונדערטער טויזנטער דאלער פאר די רעפובליקאנער פארטיי און פאר דזשארדזש דאבעליו בוש און אויך פאר ביבי נתניהו. אויך איז ער א גרויסער שטיצער פון חב"ד הייזער איבער דער וועלט.
ער האט צוויי זין און א טאכטער פון זיין ערשטער הייראט און צוויי זיהן פון די יעצטיגע.


text:
מקווה
א מקווה איז א פֿארזאמלונג פֿון וואסער וואו מען קען זיך טובל'ן.
- בײַ אלע טובל'ט זיך א פרוי (היינט צו טאג, נאר נאך דער חתונה) מיט א ברכה און מיט דעם ווערט זי ריין נאך די טומאת נדה אדער ווען זי איז געווען א יולדת.
- אויך איינער וואס איז זיך מגייר דארף זיך טובל'ן אין א מקוה.
- כלים (געשיר, בעשטעק, טעפ) וואס א גוי האט געמאכט אדער וואס מען קויפט פון א גוי, טובל'ט מען מיט א ברכה פֿאר'ן נוצן מיט עסן.
- ביי ספרדים און חסידים גייען די מענער אויך אין א מקוה יעדן טאג, אדער מדין טבילת עזרא.
מען קען זיך טובל'ן סיי אין א מקוה, א זאמלונג פון רעגנוואסער (מי גשמים), סיי אין א מעין, א קוואל. פראקטיש רופט מען ביידע היינט א מקוה.
אין א מי גשמים מקוה טוישט זיך נישט דאס וואסער, דעריבער שאפט דאס א פראבלעם ווי אזוי צי האלטן די מקוה ריין. כדי צו לייזן דעם פראבלעם מיט צוויי אדער מער "בורות". דאס רעגנוואסער ווערט געזאמלט אין א גרויסער ציסטערנע געגראבן אין דער ערד; דאס איז דער ערשטער בור. אבער מען טובל'ט נישט אין דעם בור נאר אין א צווייטן בור, וואס איז געמאכט ווי א גרויסער באד אדער א קליינער שווימבאד. די צוויי בורות זענען באהאפטן דורך "השקה", דאס איז א גרויסער לאך וואס באהעפט די בורות. אנדערע מאכן נישט השקה נאר זריעה, לויטן חזון איש. דעם בור טבילה פילט מען אן מיט נארמאלן וואסער און מען קען אים הייצן צו א באקוועמען טעמפעראטור.
און ס'איז דא וואס מאכן דערנעבן א "בור אצל בור" און דאס אליינס צוטיילט מען אין צוויי, וואס ווערט גערופן "בור על גבי בור".
באזונדער איז דא א העכערער בור וואס ווערט גערופן "אוצר", וואו מ'האלט דאס רעגנוואסער. און דאס איז אין פאל פון נויט, אויב עס גייט נישט קיין רעגן א שטיק צייט.
מקוה איד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מקווה איד איז דער טיטל פון איינעם וואס גיבט זיך אפ מיט די מקווה, נעמט די איינטריט געלט, רייניגט די מקוה, אויך איז איינגעפירט אז דער מקוה איד האט א שטיקל געוועלבל וואס פארקויפט תשמושי קדושה און וויין מיט בראנפן א.ד.ג.
אין א נשים מקווה הייסט די פרוי וואס גיט אכט אויף די טבילות א טיקערין.
מקוואות אין ישראל און חוץ לארץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין ישראל איז בויען מקוואות א רעליגיע דינסט וואס דאס לאנד דארף פארזארגן. די איינוואוינער פון א יישוב האבן א רעכט צו פאדערן מ'זאל בויען א מקווה, און היינט האט כמעט יעדער יידישער יישוב אין ישראל א מקווה. עטלעכע ארגאניזאציעס זענען טעטיק אין דעם געביט, די הויפט פון זיי איז דער "מרכז הארצי לטהרת המשפחה" (נאציאנאלער צענטער פאר טהרת המשפחה) וואס הרב אפרים זלמן היילפרין האט געגרינדעט.
אין חו"ל איינער פון די וויכטיקסטע אויפגאבעס פון יעדער יידישער קהילה איז בויען און אויסהאלטן מקוואות.


text:
קאמפיוטער נעצווערק
א קאמפיוטער-נעצווערק איז א זאמלונג פון הארטווארג קאמפאנענטן און קאמפיוטערס צוזאמענגעבונדן דורך קאמוניקאציע קאנאלן, וואס דערמעגלעכט טיילן פון רעסורסן און אינפארמאציע.[1] דאס הייסט אז צוויי אדער מער קאמפיוטערס צוזאמענגעבונדן דורך א קאמוניקאציע מיטל צו שיקן אינפארמאציע איז א נעצווערק.
נעצווערקן ווערן קלאסיציפירט אדער לויטן מיטל וואס פירט די דאטן, אדער דער קאמוניקאציע פראטאקאל, אדער די טאפאלאגיע.
א קאמוניקאציע פראטאקאל טוט דעפינירן די געזעצן און דאטן פארמאטן פאר אויסבייטן אינפארמאציע אין א קאמפיוטער נעצווערק. צווישן די באוואוסטע פראטאקאלן איז עטערנעט, וואס איז ברייט געניצט אין לאקאלע נעצווערק.
קאמפיוטער נעצווערקן האט א שטארק שייכות מיט עלעקטרישער אינזשעניריע, טעלעקאמוניקאציע, קאמפיוטער וויסנשאפט און אינפארמאציע טעכנאלאגיע.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ קאמפיוטער נעצווערק דעפיניציע. דערגרייכט דעם 2011-11-12. (אויף ענגליש)


text:
דער צענטער פון שטאָט איז עאַילי באדעקט אויף פֿיס. א היגע ויטאָבוס דינסט ראַנז קעסיידער אַרום שטאָט. די פּראָם פּאָרט און באַן סטאַנציע זענען אַ קורץ גיין אויס פון דעם צענטער פון שטאָט און בוסעס לויפן אויף די רוץ. דינגען אַ בייק פֿאַר אַ ביסל עוראָס בייַ די טוריסט אָפיס אָדער אין די ויטאָבוס פּאַרקט צוזאמען די ברעג בעשאַס די סעזאָן.
לאַ האַוורע סיגהצעעינג
די שטאָט איז געווען ערידזשנאַלי געבויט אויף די אָרדערס פון François איך אין קסנומקס צו פאַרבייַטן די אלטע פּאָרץ פון האַרפלעור און האָנפלעור, דעמאָלט סילטינג אַרויף, און זייַן נאָמען איז געווען באַלד געביטן פון די מויל-טשאַלאַנדזשינג פראַנסיסקאָפּאָליס צו לאַ האַוורע - "די האַרבאָור". עס איז געווארן די הויפּט טריידינג פּאָסטן פון France ס צאָפנדיק ברעג, פּראַספּערינג ספּעציעל בעשאַס די אמעריקאנער מלחמה פון ינדעפּענדענסע און דערנאָכדעם, ימפּאָרטינג וואַטע, צוקער און טאַביק. אין די יאָרן איידער די ויסברוך פון מלחמה אין קסנומקס, עס איז געווען די European היים פון די גרויס לוקסוס ליינערז ווי די נאָרמאַנדיע, Île de France און France.
•סט יוסף 'ס קהילה איז געווען אַ שליסל פּרויעקט דיזיינד דורך אויגוסט פּעררעט אין די רעבוילדינג פון די שטאָט. זייַן הויך טורעם איז ליינד מיט בונט גלאז לענדינג די ינלענדיש אַ יינציק זאַכטקייַט.
•האטעל דע וויל (טאַון האַלל) איז סיטשוייטיד אויף איינער פון די גרעסטן סקווערז אין France. די ינטעראָיר האט אינפֿאָרמאַציע אויף דער שטאָט. עס איז מעגלעך צו קריכן דעם טורעם פֿאַר מיינונג פון די לייגן אויס פון די שטאָט.
•שאָוופלאַט, דיזיינד דורך שטאָט דיזיינער אויגוסט פּעררעט, איז איצט עפענען פֿאַר ציבור וויוינג.
•מאַלראַוקס מוזיי, הייזער דער גרעסטער ימפּרעססיאָניסט זאַמלונג אין France אַרויס פון פּאַריז.
•קולטור צענטער (די וואָלקאַנאָ) דיזיינד דורך לידינג אַרכיטעקט אָסקאַר נעימייער איז ליגן אין דעם צענטער פון שטאָט.
•מאַיסאָן דע ל 'אַרמאַטעור (פאַרקערט די Ferries) איינער פון די ביסל אַלט הייזער וואָס זענען נישט חרובֿ בעשאַס וועלט מלחמה צווייטער! אַ גלענצנדיק הויז פון קסנומקס Floors, נייסלי דעקערייטאַד און מעבלירט אין די נוסח פון זייַן קאַנסטראַקשאַן (קסנומקסטה יאָרהונדערט), ווען עס איז געהערט צו רייַך משפּחות. א זייער טשיקאַווע באַזוכן ספּעציעל אויב איר אויך באַזוכן אַוגוסטע פּעררעט ס שאָוופלאַט אין סיטי האַלל קוואדראט ווייַזונג וואָס איז געווען לעבן איז געווען ווי אין די קסנומקס ס ... איר וועט פֿאַרשטיין די קאָמפּלעקס געשיכטע פון דער שטאָט.
•מוזיי ד 'היסטאָירע נאַטורעללע ... אין אַן אַלט בנין וואָס מעראַקיאַלאַסלי סערווייווד די שרעקלעך באַמינגז אויף סעפּטעמבער קסנומקסטה, קסנומקס. טשיקאַווע מוזיי (פּאָטער!) אַ פּלאַץ פון אַקטיוויטעטן פֿאַר קינדער!
•לעבן אים, Cathedrale נאָטרע דאַמע. באַזוכן עס און גיין אַרום אים. איר וועט באַקומען אַ סטרייקינג קאַנטראַסט צווישן די קסנומקסטה יאָרהונדערט קאַטהעדראַל און די בנינים קאַנסטראַקטאַד אין די קסנומקס ס און קסנומקס ס אַרום עס. די יסודות פון די קאַטידראַל זענען נידעריקער ווי די אנדערע בנינים ווייַל זיי זענען געבויט אויף די חורבות פון די אַלט שטאָט.
רובֿ פּראָם פּאַסאַנדזשערז קאָפּ גלייַך אויס פון די פּאָרט פון לאַ האַוורע ווי געשווינד ווי די פאַרקער וועט לאָזן צו אַנטלויפן אַ שטאָט וואָס גיידבוקס טענד צו אָפּזאָגן ווי קלאָגעדיק, דיזאַסטראַס און גאַרגאַנטואַן. בשעת עס ס ניט די מערסט פּיקטשעראַסק אָדער באַרוט שטעלן אין נאָרמאַנדי, אָבער, עס ס 'נישט די סאָוללאַס שטאָטיש ספּראָל די וואָרנינגז פֿאָרשלאָגן, אַפֿילו אויב די פּאָרט - דעם גרעסטן אין France נאָך מאַרסעיללע - טוט נעמען אַרויף העלפט די סייני עסטשוערי, יקסטענדינג וועג ווייַטער פון די שטאָט.


text:
אנפלאנצן
האט איר געמיינט פלאנצן? (פלאנצונגען און געוואוקסן וועלכע וואקסן פון דער ערד)
האט איר געמיינט איבערפלאנצן? (אריבערלייגן א פלאנץ פון איין פלאץ צום צווייטן, אדער אן גליד פון איין מענטש צום צווייטן)
אָנפלאַנצן ווערט אנגגערופן דער פראצעדור פון פעלד ארבעט ביי וועלכן מען פלאנצט אן נייע ביימער תבואה און ירקות, דאס טוט מען דורך אויפאקערן די ערד און אריינלייגן זאמען, דערנאך באמיסטיגט מען די פעלדער עס זאל גוט וואקסן.
די מומחים ווייסן אויסצורעכענען יעדעס יאר ווען ס'איז די בעסטע צייט וואס איז די מערסטע געאייגנט אנצופלאנצן.
הלכה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אנפלאנצן איז פארבאטן אום שבת און איז איינס פון די ל"ט מלאכות. אויך טאר מען נישט אקער דעם פעלד אום שמיטה אדער אין יובל. ]


text:
סאא טאמע און פרינסיפע
סאַא טאמע און פרינסיפע, אפיציעל די רעפובליק פון סאַא טאמע און פרינסיפע (פארטוגעזיש: República Democrática de São Tomé e Príncipe) איז א פארטוגעזיש-רעדנדיק אינזל לאנד אין דעם איינגאס פון גינע, לעבן דעם מערב-עקוואטארישן בארטן פון צענטראל-אפריקע.
דאס לאנד באשטייט פון צוויי ארכיפעלאגן ארום די הויפט אינזלען, סאא טאמע און פרינסיפע.
סאַא טאמע און פרינסיפע איז א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער און אין דעם אפריקאנער פארבאנד.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ São Tomé and Príncipe. אינטערנאציאנאלע געלטפאנד. דערגרייכט דעם 2013-04-17.


text:
דורך moshav zekeinim » מאנטאג יאנואר 09, 2017 8:10 pm
דער באקאנטער זינגער פון ישראל, שלמה ארצי, האט מיט א דריי יאר צוריק אפגעראכטן א קאנצערט פאר פינף טויזנט משטרה מטגלידער אין ישראל. שלמה ארצי איז שוין צענדליגער יארן פאררעכנט אלס דער פאפולערסטער זינגער אין ישראל, א שטייגער ווי מבד ביים היימישן עולם.
אזוי אינמיטן זינגען זעהט ער עפעס א באקאנט פנים צווישן די קציני המשטרה, אוי דאס איז דאך רן ורד, דער אמאליגער פויקער. "רן ורד, דו ביסט געליידנט אויפן בינע! רופט שלמה אויס. רן איז ארויף, ער איז מכובד געווארן מיטן אפפויקן א ניגון, און נאסטאלגישע זכונות זענען אויפגעקומען, פון די צייטן ווען רן האט געפויקט אויף שלמה'ס פאפולערסטע אלבום'ס און אים באגלייט אויף גרויסע סטעידזשעס.
"וואלסטו צריק געקומען זיין אונזער פויקער? פרעגט שלמה. אבער רן זאגט קאטעגאריש "מען לאזט נישט אפ קיין מינדירן!
רן ורד, א איד אין די יונגע פערציגער, איז מיט א צעהן פופצן יאר צוריק געווען דער באקאנסטער פויקער אין סטודיא. סיי ביי די פרייע זינגער און סיי ביי די פרומע. ער האט זוכה געווען אז די פאפולערסטע חרדישע אלבום'ס זענען מיט זיינע קלאפערייען. פון די בעסטע מבד, אברהם פריד, שוואקי, לחיים (לחיים אידן ברודער, לחיים טיש, מתיקות), קעמפ שלוה, עמית ליסוונד, און נאך פילע אנדערע שפיץ אלבום'ס.
בימיו, ווען רן איז געווען דער פויקער פון רוב אידישע אלבום'ס, האב איך געהאט געמישטע געפילן כלפי רן'ס פויקעריי, פון איין זייט האב איך ליב געהאט זיין קלאפ, ספעצעל ביי א ראק ניגון, אבער מצד שני האב איך געפילט אז עס פעלט אים פלעקסעבילעטי און צוזאמענגענומענקייט ביי שווערע ריטעם'ס. איך האב מיר אפילו געוואונדערט פארוואס ער איז דער פויקער בה' הידועה, און געהאפט אז מונה און לאופער וועלן טרעפן א בעסערער פויקער פון אים.
עס זענען טאקע אפיר געקומען נייע פויקערס אויף אלבום'ס, ווי ברק בן צור, ניר צדקיהו, אבי אבידני, אשר פדי, די אלע פארמאגן בלי ספק בעסערע טעקניקס ווי רן ורד. רן איז צוביסליך אראפ פון די מאפע.
אבער צו דער זעלבער צייט האט זיך אנגעהויבן הערן דברי געגועים צו רן'ס פויקעריי. איך האב געגעבן א קוק צוריק, און זיך איבערצייגט אז די בעסט גייענדיגע טעיפ'ס זענען געווען די מיט רן אויף די דראם'ס, ווייזט אויס אז זיין קלאפ האט א חן מיוחד.
לעצטנס פראבירן טייל מוזיק ארעידזשערס אים צוריק צובאקומען אויף זייער מוזיק. יוחי בריסקמאן האט מיט א פיר יאר צוריק אויסגעשטעלט דעם גרויסן שוואקי קאנצערט אין נוקיה אויף א טאג וואס רן וועט קענען פויקן. האט זיך עס אויסגעצאלט? שווער צו וויסן, אבער דאס איז זיכער, אז נוקיה ווערט דערווייל פאררעכנט אלס שוואקיס געלונגענסטער קאנצערט.
שמואלי אונגאר האט געבעטן לאופערן צו אפיר ברענגען דעם רן אויף זיין אלבום. און אויך אנדערע זינגער ווילן אים שטארק האבן אויף זייער אלבום.
ווייזט זיך אויס אז ער פארמאגט א געוויסער חן.
ארבע כיתות השקפה הן בק"ש: כת המשכילים אומרת: חכמה לחוד תורה לחוד מסורה לחוד ומנהגינו לחוד. כת החכמים אומרת: חכמה ותורה ומסורה ומנהגינו משתמשים בערבוביא. כת התמימים אומרת: חכמה ותורה ומסורה ומנהגינו חד הוא. כת הקנאים אומרת, מה לנו ולחכמה, ולתורה, ולמסורה, אין לנו רק מנהגותינו הקדושים בלבד.


text:
שמואל יעקב קאהן
רבי שמואל יעקב קאהן (געב' ט"ו אלול ה'תש"ג) איז דער תולדות אברהם יצחק רבי. ער איז דער עלטסטער זון פון דעם פריערדיקן תולדות אהרן רבי.
אינהאַלט
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי שמואל יעקב קאהן איז געבוירן געווארן אין תש"ג צו זיין פאטער רבי אברהם יצחק קאהן, דער רבי פון תולדות אהרן, און זיין ווייב מרת יענטא.
ווען ער איז געווען א בחור, האט תולדות אהרן נישט געהאט קיין ישיבה, האט אים זיין טאטע געשיקט לערנען קיין וויזשניץ (הויף(, ווייל דער זיידע רבי אהרן ראטה, האט געזאגט אז ער איז צוריק געפארן קיין חוץ לארץ, ווייל אויב אזא צדיק ווי דער אהבת ישראל געפינט זיך נאך אויף דעם עולם, האט ער נישט געקענט בלייבן אין ארץ ישראל.
ער האט געלערנט אין וויזשניץ איין זמן, דארט האט ער מקבל געווען פון דעם אמרי חיים און דאס וואס ער האט מקבל געווען, איז ביי אים געבליבן, און פאר דעם האבן רוב חסידים פון תולדות אהרן אים נישט געוואלט אויפנעמען, אבער א חלק חסידים זענען געבליבן ביי אים מיט נאמען "תולדות אברהם יצחק"
שבת ברענט ער ווי א קאכעדיג קעסל, א געוואלדיגער עולם ווארמען זיך ביי די טישן אין תולדות אברהם יצחק יעדן שבת, בחורים פון ישיבות אין ירושלים, און מאסן מאסן יונגעלייט, האבען געמאכט דארט זייער קביעות, אסאך רופן אים דער "ירושלים רבי", אדער דער "שבת רבי".
אויך ווען ער קומט קיין ניו יארק, שטייען טויזנטער אידן ביי זיינע טישן שעות שעות, ביז 3 אזייגער ביינאכט.
אסאך גרויסע עשירים אין ניו יארק פון פארשידענע קרייזן, האבען זיך אנגעקלעבט אין תולדות אברהם יצחק רבי.
ער פלעגט לערנען אסאך קבלה מיט ר' דניאל פריש ז"ל.
רוב חסידים פון תולדות אהרן האבן אים נישט געוואלט אויפנעמען פאר ממלא מקום, טראץ זייענדיג דער עלטסטער זון, צוליב פילע פאקטארן ווי פאלגנד:
- זייענדיג א וויזשניצער חסיד.
- זיך נישט דורכגעקומען מיט די גבאים פון טאטן וואס האבן השפעה אויף די חסידות.
- האט זיך ארומגענומען און מקרב געווען די אפגעפאלענע וועגן פארשידענע סיבות.
זיינע חסידים האבן אים אבער יא געוואלט זייענדיג דער עלטסטער קומט זיך אים לויט ווי עס איז אנגענומען אז דער בכור האט מער חשיבות.
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי שמואל יעקב האט געהייראט די טאכטער פון הרב ישעיה שנייבאלג פון בני ראם. זיי האבן זעכצן קינדער:
- מירל בריינדל פערל, ווייב פון הרב אליעזר צבי טויב, זון פון רבי משה פון קאלעוו (הויף), רב פון דער קאלעווער שול אין ביתר עילית
- שיינדל לאה, ווייב פון הרב יעקב טייטלבוים, רב פון דער תולדות אברהם יצחק קהילה אין מאנסי
- רבי אהרן, איידעם ביי הרב מנחם מענדל מאנדערער, ראש ישיבה פון תולדות אברהם יצחק
- הינדא, ווייב פון הרב נפתלי יחזקאל שרגא בראך, זון הרב אפרים פישל אב"ד מאדע
- הענטשע סירקא, ווייב פון הרב משה הורוויץ, זון פון רבי אביש פון מעליץ וויליאמסבורג
- דבורה סערל, ווייב פון רבי משה יעקב הורוויץ. ספינקא רבי פון עירמאנט
- פרומט גליקל, אלמנה פון הרב לייבוש טייטלבוים הי"ד (זון פון רבי נחום אפרים פון וואלאווע), אומגעקומען תשס"ט אין דער מומביי טעראר אטאקע.[1] [2]. זי האט געהייראט בזיווג שני רב יהודה קלמן פרענקל, זון פונעם רב פון וויעליפאלי-פלעטבוש.
- הרב חיים מאיר, איידעם ביי הרב מאיר בראנסדארפער, רב דער קהילה אין ביתר עילית
- הרב דוד צבי, איידעם ביי רבי זיידא פון קרעטשניף סיגעט אמעריקע, רב פון דער קהילה אין בית שמש
- ישראל, איידעם ביי הרב דוד שווימער, איז א מו"ץ אין דער עדה החרדית
- רבקה, ווייב פון הרב אלטער ישראל אברהם קרויז, קרעסטיר רב אין מאנסי
- חוה, ווייב פון הרב אפרים אהרן לעמבערגער, זון רבי אברהם יחיאל פון מאקאווא בני ברק
- יואל, איידעם ביי הרב שמואל, זון פון הרב מאיר בראנסדארפער
- מלכה, ווייב פון הרב חנוך העניך טייטלבוים, זון פון רבי יוסף דוד פון סאסאוו
- ישכר בעריש, איידעם ביי רבי מנחם זאב מקרעטשניף
- סימא, ווייב פון הרב יחיאל יהושע רבינאוויטש, זון פון רבי יעקב מנחם פון ביאלע בני ברק
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- קליפ וויאזוי דער רבי שפאצירט ארום ביים דאווענען ווי אין וויזשניץ אין מירון
- קליפ ווי דער רבי זאגט דברי תורה.
- קליפ פון דער חתונה פונעם רבינס אײניקל מיט דער טאכטער פונעם ניקאלשבורגער רבין.
מקורות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ אידישע טריבונע, אויסגאבע 1952 (ז' כסלו תשס"ט)
- ↑ מוטי ארגמן, הקדוש רבי אריה ליבוש טיטלבוים הי"ד, חדשות בחדרי חרדים, 29 בנובמבר 2008.


text:
22סטן מערץ
דעם 22סטן מערץ איז דער 81סטער טאג פון יאר (82סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 284 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1939 - נאצי דייטשלאנד אנעקסירט מעמל
- 1945
- די אראבישע ליגע געגרינדעט אין קאירא. שליסט איין: עגיפטן, איראק, לבנון, סאודי אראביע, תימן סיריע און יארדאניע.
- צווייטע וועלט מלחמה - קראפטן פון פאטאן גייען אריבער דעם ריין צו פראנקפורט צו
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1797 - ווילהעלם דער ערשטער, מלך פון פרייסן און דער ערשטער קייסער פון דייטשלאנד (געש' 1888)
- 1959 - אברהם פריד, אמעריקאנער חסידישער זינגער
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1832 - יאהאן וואלפגאנג פאן געטע, דייטשער שרייבער, דיכטער, פילאסאף און וויסנשאפטלער (געב' 1749)


text:
שטייער
שטייער איז געלט וואס די מדינה אדער אן אונטער אפטיילונג פון דער מדינה נעמט פון די בירגער.
צאלן די בירגער פון יעדע לאנד פאר די רעגירונג צו אויסהאלטן די אינפעסטרוקטאר ווי באנען, וועגן און באלייכטען די פובליק פלעצער.
אין אמעריקע איז דער איי אר עס, (אינטערנעל רעווניו סערוויס) איז דער אגענטור געשטעלט איינצומאנען און פארסירן דאס איינצאל,
די באהערדע האבן א ספעציעלען איינהייט וואס רופט זיך איי.אר.עס. וואס פאסן אויף אז די בירגער און קאמאפניס זאלן טאקע הערליך צאלן זייער חלק. אך און וויי פאר איינעם וואס פאלט אריין אונטער זייער אינוואסטיגאציע אויף א פארדאכט אז מען האט אויסבאהאלטן שטייער אויף פארדינסטען, ס'איז זייער שטרענג.
פטור פון שטייער - נאן פראפיט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מוסדות התורה און סתם וואולטעטיגע ארגענאזאציעס זענען פטור פון צאלן שטייער. וויליאמסבורג איז געבענטשט מיט רעליגיע און עס האט איבער 1000 אזאלכע גרופעס וואס צאלן נישט קיין שטייער.
946 טעקס עקזעמפט ארגענאזאציעס אין זיפקאוד 11211 [1]
און נאך פון 11206 זיפקאד. [2]


text:
איציק מאנגער
איציק מאַנגער(1901–1969) איז געווען אַ וויכטיקער שרײַבער און פאָעט (דיכטער). כאָטש ער האָט געזאָגט אַז ער איז געבוירן געוואָרן אין בערלין, איז ער באמת געבױרן געװאָרן אין טשערנאוויץ. ער איז געווען א זון פון א שנײַדער. ער האָט געשריבן עטלעכע לידער–ביכער וואָס זענען פֿול מיט מעטאפערען (אָפט צו דער תורה, אָבער אויך צו דײַטשישע לידער, און ענגלישע לידער) און פאנטאזיע. ער איז באקאנט צים מערסטן פאר זיינע באַלאַדעס.
ער האָט געוווינט אין ווארשע, יאס, פאריז, ליווערפול, און לאנדאן. סוף–כל–סוף איז ער אנגעקומען אין ארץ ישראל. כאָטש ער האט געשריבן אויף יידיש, איז ער געווען זייער פאפולער און באליבט אין ישראל.
הײַנט איז דאָ א איציק מאנגער פריז פאר יידישער ליטעראטור.
ייִדיש: איציק מאַנגער, טונקל-גאָלד, לידער, ייִדיש און דײַטש, צונויפֿגעשטעלט, איבערגעזעצט און מיט אַ נאָכװאָרט פֿאַרצאָרגט פֿון אפֿרת גל-עד, מיט טראַנסקריפּציע, מיט בילדער און מיט צעדע, ייִדישער פֿאַרלאַג אינעמ זורקאַמפּ פֿאַרלאַג


text:
געשיכטע
סעראַונדאַד דורך וואַסער אויף דרייַ פון זייַן זייטן, Aomori Prefecture ס געאָגראַפי און ים געגנט קוק גאַנץ קאָמפּליצירט. לעמאָשל, די אָוו באַרג קייט וואָס שטייט רעכט אין דער מיטן פון דער Prefecture דיוויידז Aomori אין צוויי. דעריבער, דער קלימאַט וועריז זייער דיפּענדינג אויף די געגנט.
הויפּט טשאַראַקטעריסטיקס פון דעם Prefecture זענען זייַן שווער שניי אין די צוגאַרו געגנט בעשאַס די ווינטער און יאַמאַסע (קאַלט און פייַכט עאַסטערלי ווינטן) וואָס בלאָוז צוזאמען די Pacific זייַט בעשאַס די זומער.
Aomori איז געגעבן זייַן נאָמען בעשאַס די עדאָ צייַט ווען די היראָסאַקי שטאַם אנגעהויבן בנין אַ סעאַפּאָרט בייַ דעם אָרט פון דעם איצטיקן Aomori שטאָט. עס איז געזאגט אַז דעם נאָמען קומט פון די גרין וואַלד (אַאָי-מאָרי) לעבן Aomori סיטי וואָס געדינט ווי אַ לאַנדמאַרק פֿאַר שיפּס קומט די פּאָרט.
אַדדיטיאָנאַללי, דעם Prefecture איז געבענטשט מיט נאַטור וואָס איז ביידע שיין און גלענצנדיק. גאַנץ יינציק אָבער טאַקע אמת, די שיראַקאַמי באַרג טעריין געמאכט אַרויף פון אַ בתולה ביטש בוים וואַלד האט שוין לינקס כּמעט גאָר אין זייַן נאַטירלעך שטאַט, עס איז געווארן דער ערשטער אָרט אין יאַפּאַן צו זייַן דעזיגנייטיד ווי אַ וועלט העריטאַגע מאַפּע.
מיט פרוכטבאַר לאַנד, Aomori טראגט פילע פאַרשידענע מינים פון לאַנדווירטשאַפטלעך און מאַרינע פּראָדוקטן בשעת טראדיציאנעלן קיילים איינגעווארצלט אין זייַן רייַך היגע פֿעיִקייטן זענען פּרעסיאָוסלי דורכגעגאנגען אַראָפּ פון דור צו דור אין די דאָרפיש דיסטריקץ און פישערייַ וויללאַגעס.
די געגנט האט שעפע פון דזשאָמאָן צייַט חורבות, די רובֿ באַרימט צווישן זיי ווייל סאַננאַי מאַרויאַמאַ חורבות ליגן אין די סאַוטוועסט פון די שטאָט צענטער, ווו די בלייבט פון אַ גרויס ווודאַן בנין איז געווען אַנערטט און רעוואָלוטיאָנאַליזעד יאַפּאַניש ארכעאלאגיע.
Aomori טאַון
די שטאָט איז געווען Officially געגרינדעט אויף אַפּריל קסנומקס, קסנומקס. די שטאָט און פּאָרט איז אָבער געזעצט אין קסנומקס, אין די פרי עדאָ צייַט. לעצטנס, עס יקספּאַנדיד, אַבזאָרבינג די ערשטע שטאָט פון נאַמיאָקאַ אויף אַפּריל קסנומקס, קסנומקס.
Aomori ממש מיטל בלוי (אָדער גרין) וואַלד. דער נאָמען איז בכלל געהאלטן צו אָפּשיקן צו אַ קליין וואַלד וואָס עקסיסטירט נעבן די שטאָט, געניצט דורך פישערמען ווי אַ לאַנדמאַרק. א אַנדערש טעאָריע סאַגדזשעסץ די נאָמען זאל האָבן געווען דערייווד פון די אַינו שפּראַך.
Aomori סיגהצעעינג
Aomori נעבוטאַ איז אַ באַרימט פֿעסטיוואַל געטאן פון אויגוסט קסנומקס אויגוסט קסנומקס יעדער יאָר. אויסערדעם דעם, הויפּט אַטראַקשאַנז פון Aomori אַרייַננעמען חורבות, מיוזיאַמז, און בערג. האַקקאָדאַ בערג זענען גוט לאָוקיישאַנז פֿאַר טרעקינג מיט הייס ספּאַס. Aomori איז אויך היים צו עטלעכע הייס ספּאַס (אָנסען), אַזאַ ווי אַסאַמושי און סוקייַו.
אַסופּאַמו
מונאַקאַטאַ שיקאָ מעמאָריאַל מוזיי פון קונסט
Aomori סיטי פאָרעסטרי מוזיי
Aomori פּרעפעקטוראַל Folk מוזיי
Aomori שטאָט געשיכטע און Folk Arts מוזיי
נעבוטאַ-קיין-סאַטאָ מוזיי
Aomori קלימאַטע
שניי און קאַלט וועטער קעראַקטערייז די ווינטער קלימאַט אין Aomori. די שטאָט און אַרומיק געגנט זענען באַרימט פֿאַר שווער שנייפאַל, וואָס איז געזאגט צו זיין די כעוויאַסט צווישן יאַפּאַניש שטעט. לעמאָשל, די שטאָט רעקאָרדעד אַ מאַקסימום שניי דעקן פון קסנומקס סענטימעטער אין קסנומקס. די איצטיקע רעקאָרד פֿאַר סאַפּאָראָ איז קסנומקס סענטימעטער, רעקאָרדעד אין קסנומקס. די הויפּט שווער שניי איז געפֿירט דורך עטלעכע ווינטן אַז קאַלייד אַרום דער שטאָט. דעם מאכט די לופט העכערונג און קיל, ריזאַלטינג אין וואָלקן פאָרמירונג און אָפּזאַץ.
אין זומער, אַ קיל ווינט גערופֿן יאַמאַסע אָפט בלאָוז פון די מזרח, וואָס מאל רעזולטאַטן אין גאָר קיל וועטער און נעבעך כאַרוואַסס. אַדדיטיאָנאַללי, דיק פאָגס זענען אָפֿט באמערקט אין מאַונטאַנאַס געביטן אין די זומער. רעכט צו דעם נעפּל, Flights צו Aomori ערפּאָרט זענען אָפֿט קאַנסאַלד.


text:
אַפֿילו אויף אַ נעפּלדיק ווינטערס מאָרגן, די קוקן אַריבער די אַ פּאָנעם באַרוט פּענטלאַנד Firth צו די וויסט Isle of סטראָמאַ בעליעס די היציק און טערביאַלאַנט נאַטור פון דער ים דאָ. די שיפּרעק מוזיי בייַ נירביי יוחנן אָ'גראָאַץ גיט אַ בעסער קלו צו די מאַכט פון די אָקעאַן ווי עס פוננעלס אין דעם וועג.
די לאַנג, גרין העאַדלאַנד איז שטוב צו אַ רילינג לינקס האַנט פונט ברעכן אַז מענטשן אין די וויסן געגליכן צו די געפֿונען אַרום די אינדאָנעזיש אַרטשאַפּאַלייגאָו. אַ האַווען אין ריזיק וועסטערלי סוועלז באגלייט דורך וועסטערלי ווינטן. אבער דאָס איז אַ ברעכן אַז טאַקע שיינט אין קיין גרויס טייַער, פּראַדוסינג שווער, באַררעלינג שורות אַז פילן זייער וועג צוזאמען די גלאַט, פּלאַטע-שטיין דנאָ פון דעם שעלטערד בוכטע. ווי די טייד דראָפּס אויס, ראַקס און באָולדערז דערשייַנען אין די ין אָפּטיילונג. וסואַללי גאַנץ אַ שטיל אָרט ווי דער לאַנג גיין צו די פונט שטעלט אַוועק פילע וואס האַלטן צו באַטראַכטן די אַרויסרופן.
ערטער צו עסן
א קסנומקס-מינוט פאָר אַוועק, טהורסאָ האט אַ נומער פון ביליק און פריילעך נעמען-אַווייַס און פּאַבז. סאָמערפיעלד סופּערמאַרק טוט אַ גוט שורה אין ביליק, פילונג 'אַלע טאָג ברעאַקפאַסץ', סענטראַל קאַפע איז דער אָרט צו כאַפּן אַ קאַווע און אַ שטיק פון כאָומייד שטיקל בשעת לאַ ביסטראָ טוט אַ גוט שורה אין מאַדעראַטלי פּרייסט אָוונט מילז. פֿאַר אַ לייַטיש היגהלאַנד ביפסטייק פּרובירן די אַפּער דעק רעסטאָראַן בייַ סקראַבסטער האַרבאָור.
ערטער צו בלייבן
כאָטש איר קענען בלייַבן בייַ יוחנן אָ'גראָאַץ, טאָן ניט! פֿאַר קעמפּינג פּרובירן סטראָמאַ מיינונג קאַראַוואַן & קעמפּינג פּלאַץ מזרח פון גיל ס בוכטע. נירביי טהורסאָ Offers דער בעסטער סליפּינג אָפּציעס. סאַנדראַ ס באַקקפּאַקקערס אויף פּרינסעס סט מיט דאָרם אָדער טאָפּל רומז, כלל קיך און אינטערנעט צוטריט, איז אַ פאָלקס ברירה. עפֿן דורך די זומער טהורסאָ קאַראַוואַן & קעמפּינג פּאַרק אָוווערלוקס טהורסאָ ריף. אין די אנדערע סוף פון די וואָג איז די רויאַל האטעל אויף טרייל גאַס, וואָס מאל שנייַדן אַוועק-סעזאָן אָדער עקסטענדעד בלייַבן דילז.
דאס צו טאָן
צו די צפֿון ליגן די Orkney יסלעס - אַ אַרטשאַפּאַלייגאָו קאַנסיסטינג פון מער ווי קסנומקס אינזלען היים צו אָסאַם נעאָליטהיק מאַניומאַנץ כולל שטייענדיק שטיינער, שטיין קרייזן און אלטע קברים. די פּענטלאַנד פּראָם אַריבער נעמט וועגן איין און אַ האַלב שעה און ראַנז טעגלעך צווישן גיללס Bay און South Ronaldsay. עס איז אַ סינעמאַ און באָולינג אַלייע אין די אַלע שטערן פֿאַבריק אין נירביי טהורסאָ.
גילז Bay געשיכטע
דער ערשטער דאָק איז געווען קאַנסטראַקטאַד אין קסנומקס מיט די פּאָרט עטלעכע מאָל שפּעטער. אין די קסנומקסס Orkney אינזל קאָונסיל באַשלאָסן צו שייַעך-באַקענען די קורץ ים אַריבער פון גיללס Bay צו בורוויקק אויף South Ronaldsay. טענס פון מיליאַנז פון מנים זענען אויסגעגעבן אויף אַ נייַ פּראָם און בנין אַ וואָקזאַל און לינקספּאַן בייַ גיללס Bay צוזאַמען מיט ענלעך פאַסיליטיעס בייַ בורוויקק. די דינסט סטאַרטעד אויף די קסנומקס אויגוסט קסנומקס, סיילינג צו האָוטאָן לעבן אָרפיר ווי דרעדזשינג נאָך האט צו ווערן געטאן בייַ בורוויקק, און געענדיקט אויף די קסנומקס סעפטעמבער קסנומקס ווען די לינקספּאַן בייַ גיללס איז געווען דאַמידזשד דורך שווער וועטער.
עס איז געווען דעמאָלט איינגעזען אַז עס וואָלט זיין אוממעגלעך צו לויפן אַ רעגולער דינסט ווי פּלאַננעד רעכט צו דעם וועטער באדינגונגען און די אָפּעראַציע איז געווען פֿאַרמאַכט אַראָפּ, די פּראָם ווייל געלייגט-אַרויף פֿאַר אַ בשעת איידער ווייל יוטאַלייזד דורך Orkney Ferries פֿאַר ינטער-אינזל אַרבעט. לעצטנס בורוויקק האט שוין געניצט דורך די פּאַסאַזשיר-בלויז פּראָם וואָס אַפּערייץ פון יוחנן אָ 'גראָאַץ בעשאַס די זומער.
אין די שפּעט קסנומקסס ענדרו באַנקס, אַ Orkney אַנטראַפּראַנער און גרינדער פון פּענטלאַנד Ferries געזען די פּאָטענציעל פון שייַעך-ינטראָודוסינג די קורץ ים אַריבער און אַטטעמפּטעד צו באַקומען די נוצן פון די וואָקזאַל. עס איז געווען בלויז נאָך ער האט טרעטאַנד צו בויען זייַן אייגן אַ קליין דיסטאַנסע אַוועק אַז די ראַט רעלענטעד און ער באקומען אַ קסנומקס יאָר דינגען אויף די פּלאַץ. מיט אַ האַנדפול פון היגע טוערס און עטלעכע רגע האַנט קאַנסטראַקשאַן מאַשינערי ער אויסגעגעבן צוויי יאר, לעבעדיק אין אַ קאַראַוואַן אויף פּלאַץ, מאכן די וואָקזאַל בעסער קענען צו וויטסטאַנד די טייַער און וועטער באדינגונגען איבערגעלעבט. דאס ינוואַלווד די קאַנסטראַקשאַן פון אַ דאָק, ינקאָרפּערייטינג די 'Dolphins' (פרעעסטאַנדינג סטראַקטשערז אַ שיף ליגט קעגן) קאַנסטראַקטאַד דורך די פרייַערדיק אָפּערייטערז, צוזאַמען מיט עטלעכע דרעדזשינג אַרבעט.
דורך דעם זומער פון קסנומקס פּענטלאַנד Ferries זענען גרייט צו אָנהייבן רעגולער סאַילינגס מיט זייער שיף די מוו פּענטאַלינאַ-בייטן צו סט מאַרגאַרעט ס האָפֿן. עס איז געווען באַלד איינגעזען אַז אַפֿילו מיט די ימפּרווומאַנץ עס וואָלט נאָך זיין פּראָבלעמס און אַז אַ פיל מער דאָק וואָלט זייַן דארף. צומ גליק אַן אַלט Floating דאָק איז בנימצא פֿאַר באַזייַטיקונג בייַ Lerwick. דאס איז געווען פּערטשאַסט, טאָוד צו סט מאַרגאַרעט ס האָפֿן, ווו עס איז קלינד פון אַלע קאַנטאַמאַנאַנץ און דעמאָלט טאָוד צו גיללס Bay ווו עס איז געווען סאַנגק צו פאָרעם אַ קאַנטיניויישאַן פון די דאָק אַזוי זייער ינקריסינג זייַן לענג. ישן ייל אַריבערפירן כאָוזיז פון די סקאַפּאַ Flow ייל וואָקזאַל האבן געוויינט ווי פענדערס פֿאַר די פּראָם בשעת שטיין אַרמאָר איז דאַמפּט אויף די סעאַוואַרד זייַט פֿאַר שוץ קעגן די כוואליעס. די טאַנגקס האָבן שוין אָנגעפילט מיט קאָנקרעט און די דאָק זיך אָנגעפילט מיט די צעלאָזן פון דרעדזשינג צו מאַכן מער אָרט פֿאַר די פּראָם צו מאַנוווער. דורך די צייַט אַלע דעם ווערק איז פאַרטיק די דאָק וועט זיין ינקאָרפּערייטיד אין די דאָק.
יצט עס איז דעזיגנייטיד ווי אַ בראָך און יגזיבאַץ צוויי גרין פּראָדוקט ביי זייַן סעאַוואַרד סוף, אלא ווי אַ דאָק וואָס ווייזט צוויי רויט לייץ. ווי אַלע דעם ווערק איז פונדעד דורך די פּראָם פירמע בייַ פאָרשטעלן (קסנומקס), אַרבעט האלט סלאָולי ווי פינאַנסעס דערלויבעניש. עס איז פּלאַננעד צו פאָרזעצן דרעדזשינג צו מאַכן גענוג פּלאַץ פֿאַר אַ פּראָם צו ווענדן קייַלעכיק אויב דאַרפֿן זייַן און דעמאָלט עפשער פאַרברייטערן די דאָק ווידער אין אַ ווינקל בייַ די סעאַוואַרד סוף צו האַלטן די טייַער וואָס איז מאל אויך גרויס פֿאַר אַרבעט אין די לינקספּאַן. דעם וועט ניט זיין איידער דער זומער פון קסנומקס.


text:
חברה קדישא
חברה קדישא חסד של אמת איז סיי וועלעכע ארגאניזאציע וואס קימערט זיך מיט באגראבן טויטע קערפערס לויט די אידישע טראדיציעס און פאר שריפטן.
עס זענען דא פארשידענע אנדערע מנהגים ווי אזוי פונקטלעך מ'זאל זיך פֿירן מיט א טויטן קערפער איידער מען באגראבט עס.
נאך דער טהרה טוט מען אן דעם מת די תכריכים.
דער נאמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין גמרא געפונט מען אז די מענטשן וואס טוהן דאס הייסן מתעסקים (מועד קטן כד:), אבער מיטן נאמען גומלי חסדים (כתובות ח:). פון דא שטאמט לכאורה די נאמען פאר די באקאנטע חבורה מתעסקים, אבער דעם גאנצען ראיון פון האבן א חברה שטייט ארויס דארט אין די גמרא (מועד קטן כז:) רב המנונא איז געקומען צו א שטאט האט ער געהערט מען בלאזט שופר מען איז מודיע פאר יעדן עס איז דא א טויטער מענטש און דערנאך גייען אלע מענטשן צו דער ארבייט, האט ער געפרעגט היתכן פארוואס גייען זיין צו דער ארבייט מען טאר יעצט נישט ארבייטן עס איז דאך דא א טויטער מענטש יעדער איז מחויב צו טועהן וואס ער קען איהם צו געבן כבוד און בערדיגן, האט מען איהם געזאגט "חבורתא איכא במתא" עס איז דא דא א חבורה וואס גיט זיך ספעציעל אפ מיט די זאכן, האט ער געזאגט אי הכי שריא לכו, אויב אזוי מעגט איהר. די חבורה ווערט דערמאנט אין די ראשונים ווי אין תשב"ץ סי י,ג און אין שו"ת הרא"ש כלל י"ג סי י"ג.
איין טעם פארוואס עס הייסט חברה קדישא איז וויבאלד זיי געבן זיך אפ מיט טויטע, און א טויטער מענטש איז מטמא, און וויבאלד מען האט נישט געוואלט זיי רופן חברה למתים המטמא רופט מען זיי מיטן פארקערטן נאמען חברה קדישא (מטעמים דף 91), נאך א טעם קדוש איז אויך טייטש אנגרייטן, וויבאלד זיי גרייטן אהן אלץ פאר דעם טויטן מען זאל איהם קענען באערדיגן.
די ארבעט פון דער חברה קדישא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער עיקר פראצעדור איז די טהרה, דאס איז וואס מען רייניגט דעם קערפער פֿיזיש. טייל חברה קדישא'ס האבן דעם מנהג צו טובל'ן דעם גוף אין א מקוה בײַ דער טהרה. אנדערע גיסן וואסער מיט א שיעור „תשעה קבין".
אין תשובות חת"ם סופר (או"ח סי' קצ"ג) ווערט דערמאנט דער ציל און די ארבעט פון די חברה אין פראנקפורט: אזוי ווי עס איז באקאנט ווען איינער שטארבט בעט מען פון איהם אסאך געלד, צוליב די קבורה, מען בעט אייביג צו "הב ה"ב, עס איז דא א ווערטעל ביי מענטשן "אי אפשר לפתיחת קבר בלי דמים" [1], דעריבער איז איינגעפירט מען זאל שטעלן א חבורה וואס יעדער זאל איינצאהל געלד, און דערפאר וועט ער האבן א זכות צו באקומאן א שטיקל ערד ווי מען זאל איהם באערדיגן, מיט דעם געלד וואס מען באקומט העלפט מען ארויס יעדן פון די חבורה אויב ער ווערט קראנק שיקט מען איהם א דאקטער, פאר רפואות, דינגען מענטשן זאלן שטיין דארט בשעת יציאת נשמה, זאגן מיט זיי ווידוי, געבן צו עסן ביי די סעודת הבראה, צו טרייסטן, זיך אומקוקן אויף די יתומים.
עס איז א אנגענועמען זאך ווער עס העלפט נישט צו פאר די חבורה אבער פיזיש מיט זיין גוף אדער מיט זיין געלד האט נישט קיין מיינונג אין די חבורה, ער ווערט באטראכט ווי א פרעמדן מענטש פון א אנדערע שטאט.
אזוי געפונען מיר אסאך סארט מנהגים אין די שו"ת זעה מהר"ם שי"ק יו"ר סי' קע"א, בית נפתלי סי' כ"א.
עס שטייט אין שו"ת רשד"ם יור"ד סי' ק' עס מען מוז געבן כבוד פאר די בעלי חברה קדישא "גדול כבודן של בעל חברה קדישא, ווער ער פארשעמעט זיי עונו ישא זיי האבן א דין ווי תלמידי חכמים. עס איז א מנהג צו מאכן א ספעציעלע מי שברך פאר די מענטשן וואס גיבען זיך ספעציעל אפ מיט בערדיגען (מג"א סי' רפ"ד).
יום הכניסה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ס'איז א מנהג אין אלע חברה קדישא'ס אז מען באשטימט איין טאג אין יאר אלס יום הכניסה. אין דעם טאג איז מען נוהג:
- מען זאגט געוויסע סליחות שחרית
- מען פאסט אדער א האלבן טאג אדער א גאנצן טאג
- מען גייט ארויס אויפן פעלד און מען זאגט א תפילה (טייל האבן דעם מנהג מקיף זיין די קברים בשעת ווען מען זאגט די תפילה) און מען איז בודק צי מען דארף עפעס מתקן זיין די קברים.
- דער ראש החברה אדער אן אנדערער זאגט דברי מוסר צו די מתעסקים.
- מען איז מספיד די נפטרים פונעם פארגאנגענעם יאר
ביינאכט מאכט מען א סעודה סיי פאר די מענער מתעסקים סיי פאר די ווייבער מתעסקים.
הערות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הרב יחיאל מיכל טוקטשינסקי, גשר החיים
- ↑ (דער פשוטער פשט אין גמרא איז עס מאכט זיך נישט אויף דאס פאלץ פון ווי דאס קינד קומט ארויס אהן דעם וואס עס זאל ארויס קומען אויך בלוט, דעריבער איז די פרוי דאן טמא, אבער דער ווערטעל איז עס קען נישט זיין אזא זאך אז מען זאל עפענען א גרוב פאר א טויטן מענטשן אהן קיין געלד)


text:
דעם זיבעטן טאָג נאָך יציאת-מצרים האָבן די ייִדן דערגרייכט דעם ברעג פֿונעם ים-סוף. די מיצרישע אַרמיי האָט זיי געפּרוּווט נאָכצויאָגן, נאָר ס'איז געשען אַ נס: דער ים האָט זיך געשפּאָלטן, און די ייִדן האָבן זיך געראַטעוועט פֿון זייערע פֿאַרשקלאַפֿער. צוליב דער גרויסקייט פֿונעם דאָזיקן נס, ווערן די לעצטע צוויי טעג פֿון פּסח פֿאַררעכנט פֿאַר אַ יום-טובֿ. אין די חסידישע קהילות מאַכט מען דעם לעצטן טאָג פֿון פּסח, די לעצטע פּאָר שעה פֿונעם יום-טובֿ, אַ ספּעציעלע "משיחס סעודה", וואָס סימבאָליזירט די קומענדיקע גאולה; אַ טייל חסידים טרינקען בײַ דער "משיחס סעודה" פֿיר כּוסות ווײַן און לייענען די הגדה, ווי בײַ אַ מין "דריטן סדר".
אין דער גמרא שטייט, אַז צוויי זאַכן זענען אַזוי שווער, ווי קריעת-ים-סוף: זיווג און פּרנסה. די צעשפּאַלטונג פֿונעם ים איז געווען איינער פֿון די גרעסטע ניסים אין דער מענטשלעכער געשיכטע, און אַ יסודותדיקער שטאַפּל אין דער אַנטוויקלונג פֿונעם ייִדישן פֿאָלק. די אַרבעט און דאָס משפּחה-לעבן זענען אָבער אַ טייל פֿון דער געוויינטלעכער טאָג-טעגלעכער ווירקלעכקייט; אַדרבה, בײַ ס'רובֿ מענטשן באַשטייט כּמעט דאָס גאַנצע לעבן פֿון אַרבעט און משפּחה. פֿאַרוואָס האָבן די חז"ל פֿאַרגליכן דווקא די דאָזיקע צוויי ענינים צו אַזאַ גרויסן נס, און פֿאַרוואָס האָבן זיי געזאָגט, אַז זיי זענען אַזוי שווער?
אַלע מעשׂיות אין דער תּורה זענען מרמז אויף די אינערלעכע פּראָצעסן אין דער מענטשלעכער נשמה. די "יבשה" איז דער באַוווּסטזיניקער שׂכל; דער "ים" איז די פֿאַרבאָרגענע וועלט פֿון אומבאַוווּסטזיניקייט. דאָס לעבן אויף דער יבשה וואָלט געווען אוממעגלעך אָן די ימען און אָקעאַנען, וועלכע באַזאָרגן אונדזער פּלאַנעט מיט וואַסער און זויערשטאָף; דער וואַסער-טייל פֿון דער וועלט איז אויך גרעסער, ווי די יבשה. פֿונדעסטוועגן, בלײַבט די מיסטעריעזע ים-וועלט, מיט אַלע אירע אומצאָליקע סודות און באַשעפֿענישן, באַהאַלטן פֿון אונדז. דער אומבאַוווּסטזיניקער טייל פֿון אונדזער פּסיכיק שטעקט הינטער אַלע באַוווּסטזיניקע געפֿילן און מחשבֿות; פֿונדעסטוועגן, בלײַבן די טיפֿענישן פֿון אומבאַוווּסטזיניקייט פֿאַרבאָרגן.
ווען דער ים-סוף האָט זיך געשפּאָלטן, האָט זיך געשאַפֿן אַן אומגעוויינטלעכער מצבֿ, אַ "געמיש" פֿון ים און יבשה; ווי עס שטייט אינעם מדרש, זענען די ייִדן געווען אַרומגערינגלט מיט וואַסער-ווענט, און האָבן געקאָנט זען, ווי די פֿיש און אַנדערע ים-באַשעפֿענישן שווימען לעבן זיי.
ווען אַ מענטש קאָנטאַקטירט מיט אַ צווייטן, מוז ער כּסדר אויפֿדעקן די גרענעץ צווישן זײַן שׂכל און די אומבאַוווּסטזיניקע פּסיכישע פּראָצעסן, וואָס דערמעגלעכט צו באַנעמען יענעמס געפֿילן און מיינונגען. צוליב דער אומבאַוווּסטזיניקער אייניקייט צווישן די סוביעקטן, קאָן אַ מענטש דערפֿילן מיטלייד צו אַ צווייטן. אַ סך מענטשן בלײַבן אָבער פֿאַרשלאָסן אין זיך, ווען זיי האָבן צו טאָן מיט די אַנדערע, און באַציִען זיך צו זיי קאַלט און אָפּגעפֿרעמדט.
אין דער אמתן, שטאַמט דאָס ליבשאַפֿט-געפֿיל צו די אַנדערע פֿון דער אינערלעכער מענטשלעכער שטרעבונג צו אייניקייט. אַלע זאַכן אין דער וועלט זענען פֿאַראייניקט אין זייער ג-טלעכן עצם, הגם אונדזער שׂכל צייכנט כּסדר גרענעצן צווישן די אָביעקטן, ווײַל די מענטשלעכע עגאָ מוז אָנהאַלטן איר אומאָפּהענגיקייט, כּדי אָפּצוהיטן דעם באַריער צווישן דעם שׂכלדיקן באַוווּסטזײַן און דעם אומראַציאָנעלן ים פֿון אומבאַוווּסטזיניקייט, וווּ עס ווערן בטל די גרענעצן צווישן דעם סוביעקט און אָביעקט.
אָבער, כּדי צו אַנטוויקלען באמת וואַרעמע, פֿרײַנדלעכע באַציִונגען מיט די מענטשן, מוז מען דווקא אָפּשאַפֿן די פּסיכאָלאָגישע באַריערן און "אַרײַנלאָזן" דעם צווייטנס נשמה אין זיך. ווי עס שטייט אין די קבלה-ספֿרים, זענען אַלע מענטשן "ברעקלעך" פֿון אָדם-הראשונס נשמה; אין משיחס צײַטן, ווען די ג-טלעכע אייניקייט וועט אַנטפּלעקט ווערן אין דער גשמיותדיקער וועלט, וועט די גאַנצע מענטשהייט ווידער ווערן איין פֿאַראייניקטער אָרגאַניזם.
צו דערגרייכן אַזאַ גײַסטיקע מדרגה, מוז מען אַרײַן אינעם "ים" פֿון פֿאַרבאָרגענע געפֿילן, צו געפֿינען דאָרטן דעם חשק פֿון אייניקייט. פֿאַר אַ סך מענטשן איז זייער שווער זיך פֿאָרצושטעלן אַזאַ מצבֿ, ווען די מענטשהייט וועט זיך פֿילן ווי איין פֿאַראייניקטע גאַנצקייט; אַ סך מענטשן זענען אַזוי צוגעוווינט צו עגאָיִזם, אַז אַזאַ מדרגה קלינגט פֿאַר זיי אינגאַנצן אומנאַטירלעך.
דערפֿאַר האָבן די חז"ל פֿאַרגליכן דווקא דעם זיווג און פּרנסה צו קריעת-ים-סוף. הגם מיר זענען ווײַט פֿונעם דערהויבענעם באַנעם פֿון דער מענטשהייט ווי ממש איין אָרגאַניזם, קאָנען מיר זען, ווי אַזאַ מצבֿ ווערט אַנטפּלעקט, אין אַ געוויסער מאָס, אין אונדזער הײַנטיקער וועלט. אין אַ געזונטער משפּחה, פֿירט זיך דאָס פּאָרפֿאָלק ווי איין מענטש; אין אַלע זאַכן, וואָס זיי טוען, האָבן זיי אין זין איינער דעם צווייטן. די ווערטער "איש" און "אשה" שיידט זיך אונטער מיט די אותיות פֿון ג-טס נאָמען, "יוד" און "הא"; אין דער משפּחה ווערט דער ג-טלעכער נאָמען פֿאַראייניקט.
אין אַ געזונטער אַרבעט-סבֿיבֿה, קאָאָפּערירן די אַרבעטער אויך ווי איין גאַנצקייט; זיי האָבן תּמיד אין זין דעם צווייטנס מיינונג, און נעמען אָן אַלע וויכטיקע באַשלוסן צוזאַמען.
צום באַדויערן, איז די וועלט דערווײַל ווײַט פֿון אַזאַ אידעאַל; אין אַ סך ערטער פֿירט זיך די געזעלשאַפֿט אומיושרדיק, און אַ סך משפּחות האַלטן אין איין קריגן זיך. פֿונדעסטוועגן, הגם ס'איז טאַקע אַזוי "קשה כּקריעת-ים-סוף" אויסצובעסערן די מענטשלעכע באַציִונגען, וועט די גאַנצע מענטשהייט אַריבערגיין אין דער צוקונפֿט דעם ים פֿון עגאָיִזם און פּסיכאָלאָגישע באַריערן, און וועט דערגרייכן דעם מצבֿ פֿון ג-טלעכער אייניקייט.


text:
סעקס
מיינט איר מין (אידענטיטעט)? מיינט איר סעקסואליטעט?
סעקס (אדער געשלעכט) איז די אקט פֿון זיך מזווג זײַן כדי אויסצודרוקן געפילן פון ליבשאפט צווישן צוויי מענטשן, אין אלגעמיין איז דאס צווישן מאן און פרוי, און כדי צו ברענגען קינדער. אין דעם אלגעמיינעם סאציאלער אפמאך, אױב מ'האָט חתונה, איז מען זיך מזווג נאר מיט אַן איינציקע פרוי.
כראניק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צוויי פאקטארן שפילן א ראָלע אין סעקס; 1) ליבע 2) גלוסט[פֿעלט אַ מקור].
די מאדערנע וועלט טיילט איין סעקס אין 3 טיילן[פֿעלט אַ מקור].
- תאוה
- ארגעזם
- צוריקציען
1) די ערשטע טייל איז תאוה. תאוה ברענגט דעם פעניס צו א פולשטענדיקער שטייפקייט דאס פאסירט דורך די דינטשיגע אדערלעך וועלכע נעמען אריין בלוט אינעם פעניס, וואס ברענגט אז דער פעניס ווערט שטייף און אויסגעצויגן. ברענגט דעם פעניס ארויסצולאזן א פייכטע גלענד וואס פאסירט אין די לעצטע רגעים איידער דעם קלימאקס.
2) דער קלימאקס פאסירט ספאנטאן[פֿעלט אַ מקור]. וואס ברענגט דעם מענטש צו ארגעזעם, וואס זיינע מוסקלען אין דער פעניס שפייען אויס מיט קראפט מענליכער פליסיגקייט, אין וועלכן עס איז קאנצענטרירט עטליכע מיליאן ספרעמעס, וואס ווען דאס דערגרייכט אינעם אינערליכן טייל פון די קליטארע פון די פרוי ווערט צו מזל געבוירן א קינד ביז 7 אדער 9 מאנאט.
3) נאך בערך 15 סעקונעס נאך ארגעזם, קומט דער צוריקציען פעריאדע[פֿעלט אַ מקור]. וואס לאזט אוי דאס שטייפקייט אינעם פעניס. די בלוט לויפט צוריק ארויס, און די כוחות פונעם מענטש פארלאזן אים[פֿעלט אַ מקור]און זיין ליבע וועפט אויס.
עס נעמט בערך 15 ביז 20 מינוט[פֿעלט אַ מקור] אז דער רייץ נאך סעקס זאל צוריקקומען צו איר פריערדיגער שטאנד, און שטייפקייט. עס זענען פארן געװיסענע לייט וועלן קענען דאס באווייזן מערערע מאל אן איבעררייס.
אויב מען אנאזינט אפט, (צ.ב.ש. עטליכע מאל א טאג) ווערט די זרע ווייניגער ביי די נעקסטע מאלן, ווייל דער קערפער יאגט נישט אָן באשאפן נייע זרע. אבער פיל אנאזינען איז נישט קיין סכנה פארן קערפער. אויך די רייץ ווערט שוואכער נאכן אנאזינען אדער ווען איינער אנאזינט האפט-מאל, און ווייניגער בלוט קומען צום פעניס, וואס דערפאר וועט די פעניס זיין ווייניגער שטייף.
לויט די פארשער איז געזונט צו ארויסנעמען זרע יעדן טאג וואס פארמיינד פראזאטע קרעבס [1].
סעקס אין דער תורה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין דער תורה איז פארהאן פילע פארשידענע הלכות אישות וו.צ.ב. האמאסעקסואליזם, א פארבאט צו האבן סעקס בשעת א פרוי איז א נדה, פארשידענע דינים און פירונגען. און אויך שפעטערע הלכות וואס שטאמן פון תקנת עזרא.
קבלה רופט איר אן "מדת היסוד", - אלס די גרונט פון די תורה, נאך יוסף הצדיק, וואס איז בייגעשאטאנען נישט צו האבן סעקס מיט אשת פוטיפר.
ביי די פרומע קרייזן מעג א מאן טרענען נאר מיט זיין אייגנס פרוי.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נעץ פארבינדונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- דער אמת וועגען געשלעכטס-לעבען, בוך פון ה'תרע"ה.


text:
1974
1974 איז דאס 74סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1974 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
1974 איז געווען א נארמאל יאר וואס האט אנגעהויבן דינסטיק.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 27סטן מיי
- וואלערי זשיסקאר דעסטען באשטימט פרעזידענט פון דער פינפטער רעפובליק פון פראנקרייך
- זשאק שיראק באשטימט פרעמיער מיניסטער פון פראנקרייך צום ערשטן מאל
- 20סטן יולי - טערקישע קראפטן אינוואדירן ציפערן
- 9טן אויגוסט - דזשעראלד פארד איינגעשוואוירן דער 38סטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
- 13טן דעצעמבער - מאלטא ווערט א רעפובליק
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 2טן אפריל - זשארזש פאמפידו, פרעזידענט פון פראנקרייך (געב' 1911)
- 24סטן מיי - דיוק עלינגטען, אמעריקאנער דזשעז מוזיקער (געב' 1899)
- 5טן אקטאבער - זלמן שזר, דער דריטער פרעזידענט פון ישראל (געב' 1889)
- 9טן אקטאבער - אסקאר שינדלער, פאבריקאנט, חסיד אומות העולם (געב' 1908)
- 24סטן אקטאבער - דוד אויסטראך, יידישער-רוסישער פידלער (געב' 1908)


text:
ליוואָרנאָ, די טוסקאַן גייטוויי צו די מעדיטערראַנעאַן ים, איז קראָסט דורך קאַנאַלז און סיטשוייטיד דורך די סיסייד.
פּלאַננעד ווי אַ ידעאַל שטאָט אין די קסנומקסטה יאָרהונדערט, ליוואָרנאָ ריווילז זייַן געשיכטע דורך זייַן דיסטריקץ קעראַקטערייזד דורך די מעדיסעאַן קאַנאַלז, וואָס זענען נאָך נאַוואַגאַבאַל, און דורך זייַן פּאָרט, אָוווערלוקט דורך טאָווערס און פאָרטרעססעס, לידינג צו די שטאָט צענטער.
אַרום די מיטל פון די קסנומקסטה יאָרהונדערט, דער ערשטער ביידינג עסטאַבלישמאַנץ פון איטאליע ארויס אין ליוואָרנאָ. דעם מסורה נאָך האלט דאַנק צו די שטאָט 'ס ביידינג עסטאַבלישמאַנץ, מכניס און וועלקאַמינג, סיטשוייטיד צוזאמען די שאָרליין פּראָמענאַדע אַז סטרעטשיז פֿאַר פילע קילאָמעטערס צווישן ימפּרעסיוו קסנומקסטה יאָרהונדערט בנינים, ווילאַז אין די ליבערטי נוסח און די גרין וועדזשאַטיישאַן: שמאַכטן ביימער, טאַמאַריסקס און אָלעאַנדערס.
עס זענען פילע ערטער פון אינטערעס דורך די ים, אַזאַ ווי: די נאַוואַל אַקאַדעמיע, אַ פּערסטידזשאַס טריינינג שולע פֿאַר אָפפיסערס פון דער איטאַליעניש נאַווי געגרינדעט אין קסנומקס, די שטאָט אַקוואַריום, די נאַטוראַל געשיכטע מוזיי פון די מעדיטערראַנעאַן, די קאַפּריללי ראַסעקאָורסע, אַ הונדרעד- יאָר-אַלט באַשטעטיקן פֿאַר וויכטיק פערד ראַסינג צייטן, און די Terrazza מאַסקאַגני, וואָס Offers אַ ווונדערלעך מיינונג איבער עטלעכע פון די אינזלען פון די טוסקאַן אַרטשאַפּאַלייגאָו: עלבאַ, Capraia און גאָרגאָנאַ, ווי ווייַט ווי קאָרסיקאַ.
נאָר ווייַטער פון ליוואָרנאָ די פּינגקיש שטיין Cliffs פון קאַלאַפוריאַ און ראָמיטאָ שטיין אויבן אַ אַמייזינג קריסטאַל-קלאָר ים.
ווען די פלאָרענטינע מעדיסי שרים ערשטער געגרינדעט די שטאָט אין דער שפּעט-קסנומקסטה יאָרהונדערט, זיי דורכגעגאנגען אַ סעריעד פון געזעצן גערופֿן די "לעגגי ליוואָרנינע" ינווייטינג מענטשן פון קיין ראַסע, רעליגיע אָדער הינטערגרונט צו קומען און באַפעלקערן זייער ניי-קאַנסטראַקטאַד פּאָרט-זייַט שטאָט, אַפֿילו מקריב ימיונאַטי צו יענע מיט אַ סאָפעקדיק פאַרגאַנגענהייַט. אזוי עס איז קוים חידוש אַז די ריזאַלטינג באַפעלקערונג איז געווען אַ וועריד און פאַרביק איינער, מיט אַ עשירות פון קאַלטשערז, שפּראַכן, און טריידז.
הייַנט ס ליוואָרנעסע זענען אַ ינווענטיוו מענטשן, געוויינט צו געטינג דורך ווען מאל זענען שווער. זיי זענען באַרימט פֿאַר זייער ירעוועראַנט זינען פון הומאָר, זייער געלייגט צוריק נאַטור און זייער ליבע פון לעבן אין אַלגעמיין. ניט ענלעך אנדערע טוסקאַן שטעט, ליוואָרנאָ איז אַ אָרט ווו קיינער טאַקע מחשבות אויב איר טאָן ניט וויסן דיין מיטשעלאַנגעלאָס פון דיין לעאָנאַרדאָס. כאָטש די שטאָט טוט נישט וועלן פֿאַר קולטור פּערסוץ, איר קענען אַדאַפּט אַ פיל מער רילאַקסט גאַנג און הנאה די זונשייַן און עסנוואַרג ווי געזונט!
דעם ווינקל פון טוסקאַני, צווישן ליוואָרנאָ און Piombino, איז גערופֿן דעם עטרוסקאַן קאָוסט.
די שיין ביטשיז און די גרין מעדיטערראַנעאַן מאַ-קוויס, דרום פון ליוואָרנאָ, זענען לאַנדסקייפּס וואָס האָבן בלויז געווען צומ טייל טאַמפּערד מיט דורך מענטשן, אָבער וואָס ריטיין אַז שלום און אַז שיינקייט וואָס אויך סטימולירן די פאַרגעניגן פון וויסן. עס זענען פּראָטעקטעד כאַבאַטאַץ אין אָוייסיז, וויילדלייף רעפוגעס, פּאַרקס און ריזערווז וואָס געבן באַשיצן צו רויג און פאַללאָוו הירש, באַדגערס און פּאָרקופּינעס, פאַלקאָנס און פלאַמינגאָס.
עס זענען היללס באדעקט אין וואַלד און פּאַנגקטשוייטיד דורך מידייוואַל סיטאַדעלס, טעמפּטינג גולפס אָוווערלוקט דורך פישערייַ וויללאַגעס. דאס איז אַ לאַנד וואָס קיינמאָל סיסיז צו יבערראַשן. און וואָס Offers געדאנקען פֿאַר אנדער ברירה Holidays אין די עפענען לופט, אויף די סעאַפלאָאָרס פּאַפּיאַלייטאַד דורך אַ גרויס פאַרשיידנקייַט פון פיש, אין די סיז פּלאַוד דורך Dolphins און סטרייפּט Dolphins, אין דער אַלט שטאָט סענטערס אַבאַונדינג מיט מאַניומאַנץ און אין ערטער וואָס האָבן אנגעצייכנט וויכטיק טשאַפּטערז פון אונדזער געשיכטע און פּאָעזיע: די אַוועניו פון סיפּרעססעס אַז ינספּייערד גיאָסוע Carducci, געווינער פון דעם נאבעל פּריז אין קסנומקס און די גרעסטע איטאַליעניש דיכטער פון די דרייַ פון די יאָרהונדערט, Forms די צוגאַנג צו באָלגהערי.


text:
יידישיסט
ײִדישיסטן זײַנען אזעלכע מיט דער אידיאלאגיע פון אנטוויקלען די ייִדישע שפראך אין א קולטור מיט אן אײגענער ליטעראטור.
יידישיסטן ווערן היינט באטיטולט די וואס געבן זיך אָפ מיט פרעזערווירן די יידישע שפראך פון אמאל אלס א קולטור און ליטעראַטור.
כדאי צו האלטן אין זינען, אז עס זענען פאראן פארשיידענע מינים "יידישיסטן". היסטאריש געזען, זענען די יידישיסטן געווען פארבונדן מיט די לינקע פאליטישע אידעאלאגיעס, באזונדערס מיט בונדיזם. עס זענען אבער אויך געווען פרומע יידישיסטן, קאמוניסטישע אא"וו. היינט קען מען זאגן, אז א יידישיסט איז יעדער מענטש, וואס איז פאראינטערעסירט אין רעדן יידיש ווי אן אידעאלאגיע.


text:
בטחון
- דער ארטיקל דיסקוטירט די מדה פון בטחון. אויב איר זוכט אנדערע באדייטן, זעט זיכער.
בטחון אין אידישקייט איז דער אמונה אין אייבערשטן זיך צו פארלאזן אויף גאט אין אלע אומשטענדן, און גלייבן אז מען קען זיך באמת פארלאזן בלויז אויף גאט אליין.
אמונה און בטחון[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אמונה ווערט צעטיילט אין 5 הויפט תולדות מעשיות וואס איז מחייב דעם מענטש צו לעבן מיט; 1. יראת ה'; 2. בטחון; 3. אהבת ה'; 4. דבקות; 5. עבודת ה'.
וויסן קעגן גלויבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אדער בעסער געזאגט: אמונה פשוטה וואס דאס איז גלויבן קעגן פילאזאפיע וואס וויל מער זיך פארלייגן אויף דעם וויסן פון באשעפער. אין מער פרומע קרייזן האט זיך אוועקגעשטעלט א יסוד אין אידישקייט, אז מען טאר נישט זיכן און פרעגן, נאר גלייבן ווי א ראבאט מאשין אן קיין בירורים. דאס האט זיך אנטוויקעלט אין די צייטן פון רמב"ם, ווען זיינע תלמידים זענען אראפ פון אידישן וועג צוליב זיין פאלאזאפיע שיטה. לויט זיי איז דער אמונה דורך לערנען אביי ורבא, גמרא רשי און תוספות, און נישט דורך חקרענען און זיך פארטיפן אין די נאטור און וועגן פון באשפער. און ווי ווייניגער מען פארשטייט אלס בעסער איז די אמונה ווי מ'זעהט אייביג אין שווערע צייטן האט כלל ישראל איבערגעלעבט בזכות נשים צדקניות, וואס זיי זענען דער מערסטע אומוויסענד אין טראכטן, און דאס איז זיי בייגעשטאנען די תמימות צו ראטעווען אונזער פאלק.
אבער סאיז דא פרומע וואס האבן יא אנגענומען די רמב"ם'ס מהלך פון פיליזאפיע, אז מען קען נישט באמת גלייבן אן זיך פארענטפערן די שוועריגקייטן און זיך פלאגן צו פארשטיין די שווערע חכמה פון דעת ה'. ווייל אמונה פשוטה איז אפשר גוט און וואול ווען מען האט נישט קיין שוועריגקייטן און די באן פארט, אבער יעדעס קליינעם נסיון קען דאס אויפשאקעלן, דאן ווערט מבורר למפרעאז דאס איז נישט געווען קיין גלויבן, נאר בלויז א נישט נישט גלויבן, און מיר זענען באפוילן צו גלייבן און נישט נישט צו גלייבן.


text:
אָבער, זייַן קליין מוזיי הייזער אַ ביסל טשיקאַווע אַראַבער-פּעריאָד פינדס און דעם קליין שטאָט איז נאָענט צו דער הימעראַ אַרקיאַלאַדזשיקאַל פּלאַץ און אַ דערמאָנען פונט ען מאַרשרוט צו קאַקקאַמאָ קאַסטלע ווייַטער ינלענדיש. תּנאָים ימערעסע איז ווייניקער ווי פערציק קילאָמעטערס מזרח פון פּאַלערמאָ אָדער וועגן צוואַנציק מינוט דורך באַן אָדער מאַשין, מידוויי צווישן פּאַלערמאָ און Cefalù.
געשיכטע & ערטער צו באַזוכן
תּנאָים ימערעסע נעמט רעדאַגירן טהערמאַע הימערענסעס אַז מיטל "טערמאַל באַטס פון ימערעסע". אין זייַן טעריטאָריע עס זענען חורבות פון סעטאַלמאַנץ פון פּאַלאַעאָליטהיק צייַט און פון בראָנדז און קופּער צייטן.
די שטאָט פון טהערמאַע רויז נאָך די דיסטרוקטיאָן פון דעם לעבן הימעראַ ווען אַ גרופּע פון סערווייווערז געזעצט דאָרט און געגרינדעט דער ערשטער ינכאַבאַטאַד צענטער. אין קסנומקס עס איז געווען קאַנגקערד דורך אַראַבס וואס ענלאַרגעד און ימפּרוווד עס. מיט נאָרמאַנס עס איז געווארן שטאַט שטאָט. דער קייסער קאַרלאָ וו וואס געזעצט דאָרט קייַלעכיק קסנומקס און געמאכט בויען דער ערשטער שטאָט וואַנט איצט ניט מער עגזיסטאַנט.
פון עטלעכע יאר אין די שכנים האט ריזאַן אַ גרויס אינדוסטריעלע בנין וואָס איז די לאַנדמאַרק פון די עקאנאמיע פון דער שטאָט.
די הויפּט מאָנומענץ איצט וויסיטאַבלע זענען פֿופֿצנטן יאָרהונדערט Chiesa פון ש קאַטערינאַ (קהילה פון סט.קאַטהערינע) און די Chiesa פון ש מאַריאַ דעלאַ קאָנסאָלאַזיאָנע (קהילה פון סט מרים פון די CONFORT) דעקערייטאַד מיט סטוקקאָעס דורך די שולע פון סערפּאָטטאַ. וויכטיק זענען די דואָמאָ פון די קסוויי יאָרהונדערט און די Chiesa פון ש Francesco (קהילה פון סט Francis) אַז מיט דעם לעבן קאַנוואַנט האט שוין געביטן אין אַ שולע.
אין אָולדאַן טעג די שטאָט איז געווען אַ סיקאַנאַן ויסגלייַך וואָס כּמעט זיכער האט האַנדל פֿאַרבינדונגען מיט די נירביי גריכיש שטאָט פון הימעראַ און נאָך ומגליק געשלאגן די יענער אין קסנומקס בק עס גענומען אין די ביסל סערווייווערז. זינט דעמאָלט, ערשטער אין גריכיש, דעמאָלט רוימער און שפּעטער אין מער פריש מאל, די שטאָט האט אין דרייַ שוין געהייסן טהערמאַי הימעראַיאַי, טהערמאַע הימערענסעס און איצט תּנאָים ימערעסע. די ספּאַ ינדזשויד זייַן כיידיי אין די רוימער צייַט, און איז געווען אויך פאָלקס מיט די סאַראַסענס און נאָרמאַנס.
קאַקקאַמאָ, איטאליע (נעבן תּנאָים ימערעסע)
קáקקאַמאָ, מיט קסנומקס באוווינער, איז אַ ביסל באַרג שטאָט פּיקטורעסקוועלי סיטשוייטיד בייַ אַ הייך פון קסנומקסם / קסנומקספט און קסנומקסקם / קסנומקסמי דרום פון תּנאָים ימערעסע און ריטשט דורך וועג פון אַ וויינדינג און סיניק וועג. אויף אַ שטיין שטייט די מאַסיוו שלאָס, געבויט דורך די איידעלע משפּחה פון טשיאַראַמאָנטע אין די קסנומקסטה יאָרהונדערט ווי אַ שטאַרק פעסטונג אויף אַ פאַרצייַטיק פּלאַץ. מאַטטעאָ באָנעללאָ ויסגעדינט דאָ אין קסנומקס נאָך ער האט מערדערד מאַיאָנע דאַ באַרי, דער גראַנד טשאַנסעללאָר און גראַנד אַדמיראַל פון די נאָרמאַן מלך וויליאם אויך
די Chiesa Madre אויך דאַטעס פֿון נאָרמאַן מאל, כאָטש עס האט שוין אונטערטעניק צו פילע ענדערונגען זינט דעמאָלט.
מוסעאָ סיוויקאָ
דריי גאסן דיווערדזש פון דער אנדערער זייט פון די פּיאַזזאָ דעל דואָמאָ אין תּנאָים ימערעסע. אויף די לינקס שטייט דער געוועזענער שפּיטאָל, די קסנומקסטה יאָרהונדערט פאַטעבענעפראַטעללי, איצט די מוסעאָ סיוויקאָ. אויף אַרויסווייַזן זענען אַרקיאַלאַדזשיקאַל פינדס וואָס אַרייַננעמען די ליאָן ס העאַד גאַרגוילע פון הימעראַ, אַ זאַמלונג פון עפּיגראַפס און איינער פון קאָינס, ווי געזונט ווי קסנומקסטה-קסנומקסטה יאָרהונדערט פּיינינגז.
סאַן ניקאָלאַ קאַטהעדראַל
אויף די מזרח זייַט פון די קוואַדראַט שטייט די קסנומקסטה-קסנומקסטה יאָרהונדערט קאַטהעדראַל פון סאַן ניקאָלאַ, מיט רוימער ספּוילז פון מלחמה געבויט אין זייַן Campanile. אין די דרייַיק-אַיסלעד ינלענדיש קענען ווערן געזען אַ קרוסיפיקסיאָן פּיינטיד דורך פּיעטראָ רוזזאָלאָנע אין קסנומקס און סקאַלפּטשערז פון די רענעסאַנס און בעראָוק פּיריאַדז.
סאַנטאַ קאַטערינאַ
אויף די פּיאַזאַ פון די זעלבע נאָמען שטייט די קסנומקסטה יאָרהונדערט קירך פון סאַנטאַ קאַטערינאַ. ין קענען זייַן געזען אַ ינפאָרמאַל פּאָרטרייאַל פון הייליקע דעקערייטאַד מיט סיסיליאַן אַדאַגעס, דורך גיאַקאָמאָ און ניקאָלò גראַפפעאָ, שפּעט קסנומקסטה יאָרהונדערט.
סאַנטאַ מאַריאַ דעל Gesù
אין דעם דרום פון תּנאָים ימערעסע, אין לאַרגאָ גאַנסיאַ, שטייט די קסנומקס קירך פון סאַנטאַ מאַריאַ דעל Gesù. ין עס כאַנגז אַ שיין בילד פון "סט דזשארזש און די דראַגאָן" פּייניד דורך ניקאָלò דאַ וואָלטרי אין די קסנומקסטה-קסנומקסטה סענטשעריז.


text:
עס זענען שעפע פון מולע טאַקקס, אלטע חורבות צוזאמען מיט שיפּוורעקקס צו אַנטדעקן אויף דעם אינזל. איר קענען אויך כאַפּן אַ בליק פון די בלייבט פון די אַלט רוימער פּאָרט צוזאמען סאַנטאַ מאַריאַ.
לייגט צו זען אַרום פּאָנזאַ
עס זענען נישט פילע טוריסט אַטראַקשאַנז אַרום פּאָנזאַ אָבער די הויפּט כיין און אַפּעלירן פון דעם אינזל ליגט אין זייַן נאַטירלעך שיינקייט און שיינע לאַנדשאַפט. איר קענען נעמען שיפל טריפּס דאָ צו באַזוכן פאַרשידענע ערטער פֿאַר יקספּלאָרינג די סיניק שיינקייט פון דעם אינזל און כאַפּן אַ בליק פון די נאַטירלעך רעזערוו פון זאַננאָנע. Grotte di פּילאַטאָ קאַמפּרייזיז פון דרייַ קאַוועס, וואָס איז געניצט דורך די רוימער אין די אָולדאַן מאל פֿאַר דיגינג פישפּאָאָלס צו זוכן פֿאַר זייער וועטשערע. עס זענען שעפע פון מולע טאַקקס, אלטע חורבות צוזאמען מיט שיפּוורעקקס צו אַנטדעקן אויף דעם אינזל. איר קענען אויך כאַפּן אַ בליק פון די בלייבט פון די אַלט רוימער פּאָרט צוזאמען סאַנטאַ מאַריאַ.
גאַרדאַן באָטאַניקאָ פּאָנזיאַנאָ
דאס איז אַ פּריוואַט באַטאַניקאַל גאָרטן ליגן אַריבער די ווילאַ מאַדאַנאַ קאָללינאַ בעלוועדערע געגרינדעט בעשאַס די קסנומקס ס אַז Offers אַ ברייט זאַמלונג פון פאַבריק מינים. איר קענען אויך באַזוכן די קאַווע פון וליססעס פון די בלוט נאָר נאָענט צו די באַטאַניקאַל גאָרטן צוזאמען מיט די קאַווע פון סאָרסערעסס סירסע.
פּאָרטאָ אויף פּאָנזאַ
די הויפּט צענטער פון דעם אינזל איז די פּאָרטאָ אויף פּאָנזאַ וואָס איז ליינד דורך אַ נאַטירלעך פּאָרט און די שוך שייפּט פּאָרט דאָ איז די היים צו די פישערייַ קהילות לעבעדיק דאָ זינט פילע יאָרן. עס זענען שעפע פון וויזאַטערז וואס קומען צו דעם אָרט צו כאַפּן אַ בליק פון די נאַטירלעך סיניק שיינקייט פון דעם שיינע אָרט. איר קענען קומען אַריבער פּלאַץ פון וויינדינג גאסן און סקווערז דאָ מיט שעפע פון פייַן קאַפעס, רעסטראַנץ און שאַפּס אין דעם אָרט.
לאַ פאָרנאַ
דאָ איר קענען הנאה דעם שלום און רו אַטמאָספער פון די קאַנטריסייד און עס איז אויך איינער פון די הויפּט סעטאַלמאַנץ פון די פּאָנזאַ אינזל. איר קענען אָנשטעלן שיפל און פּראָם באַדינונגען דאָ צו אַנטדעקן עטלעכע פון די ערטער אַריבער די געגנט און הנאה אַ יאַזדע צו די אנדערע ינלעץ. עס איז גרויס אָרט פֿאַר דייווערז צו געניסן אַ גרויס דייווינג דערפאַרונג אין פּאָנזאַ מיט די בייַזייַן פון קריסטאַל קלאָר וואסערן דאָ.
טשיאַיאַ אויף לונאַ
טשיאַיאַ אויף לונאַ איז איינער פון די פאָלקס ביטשיז פון פּאָנזאַ ווו אַ קרעסאַנט פון זאַמד קענען ווערן געזען אונטער די הויך Cliffs. ווי איר דערגרייכן די סוף פון די אינזל צו לאַ פאָרנאַ, איר קענען קומען אַריבער שיין נאַטירלעך פּאָאָלס פּאַסיק פֿאַר ענדזשויינג אַ פייַן וואַנע אַמידסט די וואַרעם סאַנשיין. פּאָנזאָ איז אויך באַוווסט פֿאַר זייַן בלוי גראָטטאָס, וואָס איז געגלויבט צו זיין דער שאַפונג פון די עטרוסקאַנס.


text:
Windows Calendar
Windows Calendar (װינדאָס-קאַלענדאַר) איז אַ קאַלענדאַר אפליקאציע אײַנגעבױט אין Windows Vista. די װינדאָס-קאַלענדאַר איז תּומך א iCalendar טעקע-מוסטער, און האָט די מעגלעכקײַט צו פּובליקירן די קאלענדאר פֿונקציעס צו דער נעץ מיט נוצן HTTP אדער WebDAV. אױך קען מען זײ פובליקירן אין אַ לאָקאַלער נעצװערק.
די Windows Calendar איז ענדלעך צו דעם Microsoft Outlook קאלענדאר, אױסער דעם װאָס מען קען פּובליקירן די קאלענדאר פֿונקציעס צו דער נעץ און עס קומט אײַנגעבױט מיט דער Windows, מען דאַרף עס ניט קױפן באַזונדער מיט דער Microsoft Office.
אין Windows 7 קומט דער קאַלענדאַר װי אַ טײל פֿון דער Windows Live און עס קומט ניט מער װי אַ טײל פון דער Windows אָפּערירן סיסטעם.
Windows Calendar פֿונקציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- צײַגן דעם קאַלענדאַר װי אַ טעגלעכער, װאָכיקער און מאנאטלעכער מוסטער.
- באַשטימען אױפֿגאַבעס לױט דעם באַנוצערס פּריאָריטעט.
- אָנקלעפּן צעטלעך מיט קורצע באַמערקונגען.
- שיקן פֿאַרבעטונגען צו אַ בליצפּאָסט.
- שאַפֿן עטלעכע קאַלענדאַרן פֿאַר יעדער אײנציקער באַנוצער.
- מעגלעכקײַט צו פּובליקירן די Windows Calendar פֿונקציעס צו דער אינטערנעץ אדער צו א לאָקאַלער נעצװערק.


text:
באר שבע
באר שבע (אַראַביש: بئر السبع), איז די הויפט שטאט אין דעם דרום דיסטריקט פון מדינת ישראל, די באָדן איז גרויס 117,500 דונאם, די צווייטע גרעסטע שטאט אין שטח נאך ירושלים. לויטן צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק (הלשכה המרכזית לסטטיסטיקה) פאר דעצעמבער 2005, איז דא אין באר שבע 202,202 איינוואוינער. די יערליכע וואוקס ראטע האלט ביי 0.3 פראצענט. רוב זענען אידן.
זי איז די זעקסטע גרעסטע שטאט אין ארץ ישראל. אין באר שבע געפינען זיך בן גוריון אוניווערסיטעט און סאראקע שפיטאל.
טראנספארטאציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די שטאטישע אויטאבוסן ווערן געפירט דורך א פריוואטער געזעלשאפט, מיטן נאמען מעטראדאן.
פון דער צענטראלער אויטאבוס סטאנציע, זענען דא אויטאבוסן צו אלע גרויסע שטעט אין לאנד כמעט, און קיין אילת, און אן אויטאבוס נעצווערק וואס דעקט דעם גאנצן נגב.
ישראל באנען האט צוויי באן סטאנציעס אין דער שטאט, באר שבע צפון באן סטאנציע, וואס איז נאנט צום אוניווערסיטעט, און די שפיטאל, און באר שבע צענטראלע באן סטאנציע, וואס איז אין צענטער פון דער שטאט, און דער ביי געפונט זיך די צענטראלע אויטאבוס סטאנציע.
שאסייען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שאסיי 40 איז דער הויפט שאסיי, וואס פירט קיין באר שבע; ער פארבינדט פון צפון פון באר שבע צום צענטער. פון דרום טראגט שאסיי 40 קיין דימונה. שאסיי 60 פארט אויף צפון וואו ער פארט אריין אין דעם מערב ברעג, און פארבינדט חברון, און ירושלים. שאסיי 25 פארט פון מזרח מערב פון דער שטאט.
- דער בירגערמייסטער פון דער שטאט איז רוביק דאנילאוויטש.