text:
דער בוך – די פּריידיקער צוריקקומען פון דעם מלך
מיין באַליבט פאַרמאָג בלאָג לייענער.
איך בין צופרידן צו מעלדן די ויסגאַבע פון מיין בוך וועמענס טיטל איז די זעלבע ווי די בלאָג « די פּריידיקער צוריקקומען פון דעם מלך »
איר קענען שוין סדר עס צו דער רעדאַקטאָר « עדיליוורע » איידער עס איז אין בוקסטאָרז
טיטל פון פּאַפּיר: « די פּריידיקער צוריקקומען פון דעם מלך »
עדיטיאָנס עדיליוורע – אַפּאַריס
175 בולאַוואַרד אַנאַטאָלע France
באַט א, 2 שטאָק
93,200 הייליקער דעניס
תּל: 01 41 62 14 40 / fax: 01 41 62 14 50
אינטערנעץ קאָנטאַקט: http://www.edilivre.com/contacts
קריסטנטום אין אונדזער געזעלשאַפט איז אָפּגעלאָזן, פֿאַרלאָזן און מקריב צו די אינטערעסן פון הומאַניסם אין וועמענס נאָמען מיר געפֿינען אַז מיר זענען ביסלעכווייַז « ירייסט » און אַז אונדזער קהילות זענען דימאַלישט. מיר געפֿינען די זעלבע ויסערגעוויינלעך העכערונג פון איסלאם ווערלדווייד.
אויב איר לייענען מיין בלאָג הודעות, איר וויסן אַז דאָס איז אַ כאַרבינדזשער שטאַרק וואונדער פון די אָט-אָט צוריקקומען פון אונדזער האר און מלך יאָשקע משיח.
אַזוי אַז ווי פילע זאל זיין געזונט, מיר מוזן אַלע טאָן אַלץ מיר קענען צו מאַכן די וועלט וויסן און פֿאַרשטיין אַז יאָשקע משיח איז דער מלך פון די וועלט און ער איז צוריק באַלד צו משפּטן מענטשן און אומות.
אַז ס וואָס איך Created דעם בלאָג און דאַנקען איר וואָרמלי צו באַזוכן און לייענען מיין אַרטיקלען.
דעם בלאָג איז איצט גיין וועגן 500 מאל יעדער טאָג. דעם קען זיין געהאלטן אַ פאַקטיש הצלחה.
אבער, אַז ס נישט גענוג צו זאָגן די וועלט דעם צוריקקער פון מלך יאָשקע משיח און אַזוי איך באַשלאָסן צו שרייַבן אַ בוך אַזוי אַז די גרעסטע נומער ניט אַקסעסינג אינטערנעט איז ינפאָרמעד און אַז אַלעמען קענען באַשליסן זיין נשמה און געוויסן פון די דרך ער וויל צו נאָכפאָלגן.
אין אונדזער פינצטער געזעלשאַפט, אונדזער אמונה איז פּראָווען און פילע פילן פֿאַרלאָזן דורך גאָט, אָבער איך פאַרזיכערן איר עס איז ניט.
גאָט קיינמאָל פֿאַרלאָזן אונדז, ער האט ליב אונדז גענוג צו האָבן ערלויבט זיין זון וואס איז ריין ליבע, געקומען צו ערד און עס איז אַביוזד, ינסאַלטיד, געשלאגן און לעסאָף אין שרעקלעך ליידן זיין געקרייציקט און ניילד צו אַ קרייַז פאָרן דורך טויט צו ראַטעווען אונדז.
אבער וויי מיר זענען Flooded מיט פאַלש דאָקטרינעס, פאַלש נביאים און פאַלש געטער וואָס שטערן אונדזער זעאונג פון גאָט און האָבן אונדז נעמען דילוזשאַן טריילז.
אַזוי איך געוואלט צו ברענגען מיין בוך צו לייענער די קאַונטלאַס פּראָאָפס פון די עקזיסטענץ פון גאָט און זיין בלויז זון יאָשקע המשיח. דאס איז אַזוי אַז אַלע זענען מער « געגלויבט אָבער סאַטשאַנץ ».
מיין בוך ווייזט אַז עס איז גאָט וואס Created די אַלוועלט און אַלץ אין עס. עס אויך פּראָוועס די דיווינאַטי פון יאָשקע משיח און זיין אָט-אָט צוריקקומען צו ערד.
בשעת נישט אַ בוך פון געשיכטע אָדער וויסנשאַפֿט, ער דערקלערט מענטש ס נסיעה פון זייַן ינסעפּשאַן צו זייַן צוריקקומען צו די עדן אין די מעמשאָלע פון יאָשקע משיח און קוק די צוקונפֿט פון די מענטש נאָך די הערשן פון יאָשקע המשיח.
עס אויך ספּעסיפיעס די פּראָפעסיעס פון די סוף מאל און אַלאַוז צו וויסן די מאַקסימום פון אונדזער דערוואַרטונג פון דער צוריקקער פון אונדזער האר יאָשקע המשיח.
עס איז וויכטיק און אַפֿילו יקערדיק צו נעמען אַ ברעכן אין לעבן צו נעמען אַקציעס פון וואָס איז וויכטיק און יקערדיק אין לעבן. דעם איז וואָס איך לאַדן איר צו טאָן דעם דורך לייענען מיין בוך.
יאָשקע משיח איז קומענדיק צוריק באַלד צו משפּטן מענטשן און אומות, עס איז אַ זיכערקייט אָבער ביז אַהער זייער שווער טעג זענען נאָך היטטינג די ערד און מענטשהייַט.לייענען דעם בוך קענען צוגרייטן איר צו פּנים די שווער מאל אַז מיר נאָך האָבן צו קרייַז.
מענדינג פענסעס אַלאַוז איר צו באַשטעטיקן אַז אַלע אונדזער קאָפּדרייעניש זענען גראָוינג קעסיידער פֿאַר עטלעכע יאר. אבער מיר זענען אַ דערקלערונג און איז אין דעם בוך.
איך לאַדן איר ניט בלויז צו לייענען מיין בוך אָבער אויך צו מאַכן עס געקענט אַזוי אַז מער קענען לייענען עס און פאַרשטיין אַז דער אמת איז ניט די וואָכעדיק פאַקט מיר דערקלערט אונדזער אַטהעיסטיק געזעלשאַפט.
זאל אונדז אַלע זייַן זעלנער פון יאָשקע משיח, עס איז אונדזער קריסטלעך פליכט און זענען ארבעטן פערווענטלי צו פּירסעם די גוט וואָרט « יאָשקע משיח איז קומענדיק צוריק באַלד »
כל קענען ווערן אויב זיי קומען צו משיח דורך באַפּטיזאַם און תשובה.
עס זאָל מאַכן אונדז פּנים די facts און פאַרשטיין אַז מיר לעבן אין דער וועלט פֿאַר עטלעכע יאָרן צייַט ווי שווער ווי מענטשן.
דאס זענען טעגלעך רעהעאַרסאַלס און נאַטירלעך דיזאַסטערז אַזאַ ווי אָוציזעד טאָררענטיאַל ריינז, Floods, סטאָרמז, דיזאַסטערז, ערדציטערנישן, כעראַקיינז, סיקלאָונז, Fires, וואַלקאַניק יראַפּשאַנז.
אבער עס איז אויך יעדער יאָר פֿאַר עטלעכע יאָרן אָן קיין געקענט דעטס פּער מיליאָן ווייַל פיש, בירדס, לייווסטאַק און ווילד אַנימאַלס אַלע איבער דעם פּלאַנעט.
זיי זענען אויך מלחמות און דעאַפענינג נויזיז פון אַ וועלט מלחמה, גוואַלד, אָנווער פון וואַלועס און מאָראַל.
און עס איז אויך די ספּייראַלינג ראַדיקאַליסם און יסלאַמיק עקסטרימיזאַם וועמענס פאַנאַטיקס מאַסאַקערד מיטגלידער פון דער קריסטלעך מענטשן און טוען דעסעקראַטיאָן, וואַנדאַליזם, ונטערצינדונג און צעשטערונג פון קהילות.
ניט צו דערמאָנען די באַטייַטיק פאַרקלענערן אין די קאַטהאָליק טשורטש פון כהנים.
צו אַלע די יוואַלז מיר מוזן לייגן די גלאבאלע צעשטערונג אַז האט געזעצט איבער די וועלט זינט די אַקציעס מאַרק קראַך פון סעפטעמבער 29, 2008, קאָזינג הונגער און צאָרעס אומעטום, די פּראַל איז אַלע די מער וויכטיק ווי די וועלט באַפעלקערונג געוואקסן צוויי און אַ האַלב ביליאָן באוווינער אין 1950 צו מער ווי 7000000000 אין 2012, 63 יאר נאָר.
אַפֿילו די וואַטיקאַן וואס איז די רוח זען פון די קאַטהאָליק טשורטש האט ווערן אַ סמעלי אָרט ווו יאָשקע משיח האט ווערן אַ פּשוט אַקסעסערי אָדער אַ שטיק פון דער וואַטיקאַן מוזיי.
אַלע דעם איז דערקלערט אין דעם בוך.
אַלע וואס וויסן מיר וויסן אַז איך קיינמאָל געבן אַרויף ווייַל קיין באַרג איז ינסערמאַונטאַבאַל און איך וואָלט פאָרזעצן צו שפּילן צו מעלדן ווי פילע גוט נייַעס פון די אָט-אָט צוריקקומען פון דעם מלך יאָשקע משיח.
פֿאַר יענע געוואלט צו וויסן ווער איך בין:
דאָ בעקיצער אַ קליין טייל פון מיין Biography.
זון פון אַ פּאָרטוגעזיש ילעקטרישאַן עמאַגרייטיד צו France אין 1957, איך געוואקסן אַרויף אין קאַטהאָליק בילדונג, קאַטעטשיסם, קאַמיוניאַן און דזשאָק (יונג קריסטלעך טוערס).
דעם לערנען האט געמאכט מיר אַ קריסטלעך מענטש נאָרמאַל.
איך שטענדיק פּרובירן ווי געזונט ווי איך איז ביכולת צו פירן אַ געזונט לעבן אין גאָט ‘ס ליבע און רעספּעקט פֿאַר זייַן געזעצן (אָן ווייל אַ הייליקער!)
איך מוזן זאָגן אַז זינט מיין קינדשאַפט גאָט האט שטענדיק געווען טייל פון מיין לעבן. ער איז אַ קאָנפידאַנט, אַ פרייַנד, אַ קאָונסעלאָר און אַ ינדיספּענסאַבאַל הילף אין וואָכעדיק לעבן.
בעת אַ זייער לאַנג טייל פון מיין לעבן איך האָבן געהאט אַ זייער שווער און קאָמפּליצירט אַרבעט און גאָט האט פילע מיראַקאַלז צו האַלטן מיר לעבעדיק אין דעם פּעראַלאַס קאַריערע.
אזוי איך האָבן ניט סיקריץ פון גאָט און איך האָבן גאַנץ און אַבסאָלוט צוטרוי אין אים.
גאָט דעמאַנסטרייץ זיין ליבע מיר קעסיידער און גיט מיר זיין הילף אין וואָכעדיק לעבן.איך פאַרזיכערן איר אַז עס איז ריין פרייד צו פילן ליב געהאט און געהאָלפֿן דורך גאָט.
אַזוי איך ווילן צו זיין עס אויך צו גאָט אין אַ אַניוועסדיק קליין מאָס וויטנאַסינג צו זיין ליבע פֿאַר אונדז און די אָט-אָט צוריקקומען צו ערד פון זיין בלויז זון יאָשקע המשיח.
אין 2009 דורך די מערעסט געלעגנהייַט איך איינגעזען אַז מיר זענען לעבעדיק אין די שפּעט ביבלישע מאל אַז וועט קולמינאַטע אין די צוריקקומען פון יאָשקע משיח.
פון קורס אַ גוט קריסטלעך איך האט געלערנט געזונט די קאַטעטשיסם טאָג וועט קומען דער סוף פון דער וועלט און אַז טאָג גאָט וועט צוריקקומען צו ערד צו משפּטן אַלע מענטשהייַט.
איידער ינטעללעקטואַללי אָננעמען דעם צוריקקער פון יאָשקע משיח איז געווען פּלאַננעד געזונט פֿאַר אונדזער דור, איך האב פיל אַנאַלייזד און נאָך אַלע די נבואה וואונדער אַנאַונסינג די סוף מאל און די צוריקקומען פון יאָשקע משיח אויף ערד.
איך לעסאָף האט צו גיין צו די זאָגן און געפֿינען אַז אַלע די וואונדער און פּראָפעסיעס פון די סוף מאל העראַלד דעם צוריקקער פון יאָשקע המשיח זענען ממלא יעדער טאָג און אַז דאָס קען אין קיין וועג זיין אַ צופאַל ווי די פילע פון די פּראָפעסיעס וואָס זענען מקיים געווען וויכטיק.
דאס האט ראדיקאל געביטן מיין לעבן און אַזוי איך באַשלאָסן צו מאַכן דעם בלאָג « די פּריידיקער צוריקקומען פון דעם מלך » וואָס איך ארויס סך ארטיקלען אין אַלע שפּראַכן צו מיטטיילן אַלע מענטשהייַט דעם ווונדערלעך געשעעניש און ביישטייערן אויך אַוואַקענינג פון די קריסטלעך וועלט אַזוי אַז אַלעמען קענען צוגרייטן זיין מיינונג און זיין נשמה צו דער צוריקקער פון יאָשקע המשיח אונדזער האר און מלך, די בלויז זון פון גאָט.
מיין בוך יימז צו ווייַזן די לייענער די עקזיסטענץ פון גאָט, די דיווינאַטי פון יאָשקע משיח, צו דערקלערן די עוואָלוציע פון מענטש צו גאָט און צו מיטטיילן דעם גרעסטן נומער פון דעם ווונדערלעך צוריקקומען פון אונדזער כבוד האר יאָשקע משיח פֿאַר זייַן טויזנט-יאָר מעמשאָלע.
עס איז אַ זיכערקייט אין דעם אַפּאַקאַליפּטיק וועלט איז אַז יאָשקע משיח איז אומגעקערט באַלד.
עס איז וויכטיק און יקערדיק צו געדענקען אַז יאָשקע משיח האט געזאגט: « איך בין דער וועג, דעם אמת און דעם לעבן, קיין איינער קומט צו דער טאַטע אָבער דורך מיר. «
אויב דאָס איז ניט געטאן, טאָן איר שמאַדן און פילע קומען צו משיח צו ווערן.
באלד עס וועט זיין צו שפּעט און עס וועט זיין אַלע איבער דער ערד געשרייען און טרערן פון אַלע די לאַטעקאָמערס.
איך פרעגן איר ביטע צו פאָרשטעלן מיין בוך צו אַלע דיין עלטערן, Friends, באציונגען, קאָנטאַקטן און אַלע געזעלשאַפטלעך נעטוואָרקס פֿאַר אַלע צו אויך וויסן און טיילן אין דרייַ די ליבע פון גאָט און געראטעוועט ווערן.
גאָט ליב אונדז און ליבע זייַן בלויז זון יאָשקע משיח איז באַלד צו צוריקקומען צו ערד פֿאַר די צוריקקומען צו די עדן צו אַלע יענע וואס קומען צו אים.
הינטערגרונט האַרץ דאַנקען איר פֿאַר אַלץ איר טאָן פֿאַר די ליבע און כבוד פון גאָט און יאָשקע משיח!
גאָט בענטשן איר און אַלאַוז איר צו אַרבעטן פֿאַר די ליבע און כבוד פון יאָשקע משיח.
וויקטאָר


c: text/html

text:
שבט (חודש)
- דער ארטיקל דיסקוטירט דעם חודש שבט. אויב איר זוכט אנדערע באדייטן פונעם ווארט שבט, זעט שבט (באדייטן).
שבט איז דער עלפטער חודש צו דער ציילונג פון די חדשים וועלכע ווערט געציילט פון ניסן[1] (און דער פינפטער חודש צו דער ציילונג פון יארן, וועלכע ווערט געציילט פון תשרי[2]).
קביעות - קאלענדאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פון ווען ס'איז באשטימט געווארן דער יידישער קאלענדאר (קביעות החדשים), איז שבט שטענדיג א פולער חודש (מלא): א חודש פון דרייסיג טעג.[3]
ראש חודש שבט איז שטענדיג איין טאג: דער ערשטער טאג פון שבט וויבאלד טבת איז שטענדיג א פארקערצטער חודש (חסר): ער האט שטענדיג נאָר ניין און צוואנציג טעג.
דער ערשטער טאג פון חודש שבט קען אויספאלן פינף טעג פון דער וואך: (ב ג ד ה ז) מאנטיק, דינסטיק, מיטוואך, דאנערשטיק, שבת.[4]
דער אינהאלט פון חודש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער צירוף פון חודש שבט גייט ארויס פון דעם אנפאנג פון די ווערטער (ראשי תיבות) המר ימירנו והיה הוא[5] (ויקרא כז. לג.).
דער מזל פון שבט ווערט אנגערופן דלי.[6]
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ ר"ה ז' ע"א
- ↑ ר"ה ב' ע"א
- ↑ רמב"ם קידוש החודש פ"ח ה"ד ה"ה
- ↑ או"ח תכ"ח ב'
- ↑ משנת חכמים טבת שבט
- ↑ ספר יצירה פ"ה

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
אוראניום
אוראַניום איז א זילבערן-ווייסער מעטאלישער כעמישער עלעמענט אין דער אקטינידן סעריע פון דער פעריאדישער טאבעלע, מיטן כעמישן סימבאל U און אטאם נומער 92. אן אוראניום אטאם האט 92 פראטאנען און 92 עלעקטראנען, פון זיי 6 וואלענץ עלעקטראנען. אוראניום איז שוואך ראדיאאקטיוו. אוראניום האט עטלעכע איזאטאפן, אבער אוראניום וואס מען טרעפט נאטירלעך איז כמעט אינגאנצן U-238. מען האט אנטדעקט אוראניום אין 1789 אינעם מינעראל פעכבלענד, און געגעבן א נאמען נאכן פלאנעט אוראנוס.
אוראניום ווערט געניצט צו שאפן געל גלאז.


text:
אייראפעישער פארבאנד
דער אייראפעישער פאראיין אדער דער אייראפעישער פארבאנד (איי-פֿ) איז א פארבאנד פון 28 לענדער מיט א פאראייניגטן מארק און בשותפותדיקע אינסטיטוציעס. רוב פון די מיטגלידער מדינות טיילן זיך מיט דער זעלבער מטבע, דער איירא.
אין 1957 האבן זעקס לענדער אויפגעשטעלט די אייראפעישע עקאנאמישע געמיינדע. מיט דעם האט זיך אנגעהויבן וואס איז היינט געווארן דער אייראפעישער פארבאנד.
אינהאַלט
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, איז באשלאסן געווארן דער געדאַנק אַז אַן אייראפעישע צאמשטעלונג איז דער איינציגער וועג צו האַנדלען מיט די פארביי-גייענדע נאציאנאליזם פון וואס דער קאָנטינענט האט זיך געפלאגט. זשאַן מאָנע, ראבערט שומאַן און קאָנראַד אַדענאַוער האבן דאס איבערגעגעבן אין אַ רעדע אין יאר 1950, דער באַוואוסטער שומאַן פּלאַן. א יאָר שפּעטער איז די אייראפעישע קוילן און שטאָל געמיינדע געגרינדעט געווארן מיט דעם אפמאך פון פּאַריז דורך בעלגיע, פֿראַנקרייך, איטאליע, לוקסעמבורג, האלאנד און מערב דייטשלאַנד.
די קוילן און שטאל געמיינדע איז געווארן אַזוי געראָטן אַז אין יאר 1957 איז באַשלאָסן געווארן צו ציען ווייַטערע צאמבינדונגען. דער אפמאך פון רוים, געחתמעט דורך די זעלבע זעקס לענדער האט געגרינדעט די אייראפעישע עקאָנאָמישע געמיינדע און די אייראַטאָם. נאך דעם בריסל אפמאך אין יאר 1965, האבן די דרייַ אָרגאַניזאַציעס זיך צאמגעשטעלט אין 1967, ווען זיי האבן אנגעהויבן צו אַרבעטן אונטער דעם נאָמען אייראפעישע געמיינדע. דאס האט געפירט צום פאָרלייגן פון א קאמיסיע, ראט און פּאַרלאַמענט.
אין יאר 1973, האבן דענמאַרק, אירלאַנד און דאס פאראייניגטע קעניגרייך זיך אייַנגעשלאָסן צו דער אייראפעישער געמיינדע. גריכנלאנד האט זיך אייַנגעשלאָסן אין יאר 1981, שפאניע און פּאָרטוגאַל אין יאר 1986. דער אפמאך פון מאַסטריכט האט באצייכענט די שאַפונג פון דעם אייראפעישן פֿאַרבאנד. דאס האט געלייגט דעם יסוד פֿאַר ווייַטער פארמען פון צוזאמענארבעט אין די געביט פון אויסערלענדישע ענינים און זיכערהייַט פּאָליטיק, לעגאַל און אינערלעכער ענינים, און אויך די פאָרמירונג פון דעם עקאנאמישע און געלט פאראיין און די פלענער פון שענגען צו שאפן אַ פרייען פארקער פאר מענטשן. אין יאר 1995 האבן עסטרייך, פינלאַנד און שוועדן זיך אייַנגעשלאָסן צום אייראפעישן פארבאנד.
דער איירא איז געווארן איינגעפירט אין יאר 2002. צען נייע לענדער האָבן זיך אייַנגעשלאָסן צום פארבאנד אין יאר 2004: ציפערן, עסטלאנד, אונגארן, לעטלאנד, ליטע, מאַלטאַ, פוילן, סלאָוועניע, סלאָוואַקײַ און טשעכיי. אין 2007, זענען צוקומען בולגאַריע און רומעניע, און אין 2013, קראאטיע. אַזוי האט דער אייראפעישער פארבאנד היינט 28 מיטגליד שטאַטן.
נאמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער נאמען פונעם פארבאנד אין די פארשידענע אפיציעלע שפראכן:
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די מיטגליד שטאטן פונעם אייראפעישן פארבאנד באדעקן א שטח פון 4,423,147 קוואדראט ק"מ (1,707,787 קוואדראט מייל). דער העכסטער שפיץ איז מאן בלאנק אין די אלפן, 4,810.45 מעטער (15,782 פיס) איבערן ים פלאך. דער נידריקסטער פונקט אינעם איי-פֿ איז זידפלאספאלדער אין האלאנד, 7 מ (23 פיס) אונטערן ים פלאך. די לאנדשאפט, קלימאט און עקאנאמיע פונעם איי-פֿ זענען באאיינפלוסט פון זיין בארטן-ליניע וואס איז לאנג 65,993 ק"מ (41,006 מייל).
די באפעלקערונג פונעם אייראפעישן פארבאנד וואוינט בעיקר—75%—אין שטאטישע שטחים. שטעט זענען פארשפרייט איבערן פארבאנד, אבער גאר א סך זענען קאנצענטרירט אין און ארום בענעלוקס.
מיטגליד לענדער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – מיטגלידשטאט פונעם אייראפעישן פארבאנד
זייט דעם 1טן יולי 2013 אנטהאלט דער אייראפעישער פֿאַרבאַנד 28 מיטגליד שטאַטן, אַ טעריטאָריע פון 4,423,147 ק"מ² און בערך 510,000,000 איינוואוינער. אויב מען וואלט אים פאררעכנט ווי אַ לאנד, איז דער אייראפעישער פֿאַרבאַנד דער זיבעטער גרעסטער אָרט אין דער וועלט אין טעריטאָריע, און דער דריטער נאָך כינע און אינדיע אין באַפעלקערונג.
*גרינלאנד האט אריינגעטרעטן אלס טייל פון דענמארק, אבער שפעטער האט באקומען א מאס אויטאנאמיע, און האט באשלאסן צו פארלאזן די געמיינדע.
**מזרח דייטשלאנד און מערב דייטשלאנד זענען געווארן פאראייניקט אין 1990, און זייט דעמאלסט איז דאס פאראייניקטע לאנד א מיטגליד פונעם אייראפעישן פארבאנד.
***צפון ציפערן איז אפיציעל א טייל פון ציפערן (און דעם איי-פ) אבער די רעגירונג הערשט נישט דארט.
כדי צו ווערן א מיטגליד, דארף א לאנד זיך צופאסן צו די קאפנהאגן קריטעריע, וואס זענען געווארן דעפינירט ביי דער 1993 אסיפה פונעם אייראפעישן ראט אין קאפנהאגן. די קריטעריע פאדערן א סטאבילע דעמאקראטיע וואס רעספעקטירט מענטשן-רעכטן און די הערשפאט פון געזעץ, א מארק עקאנאמיע, און אננעמען אלע התחייבותן פון מיטגלידערשאפט, כולל איי-פֿ געזעץ. קיין לאנד האט קיינמאל נישט פארלאזט דעם פארבאנד, כאטש גרינלאנד (אן אויטאנאמישער פראווינץ פון דענמארק) האט צוריקגעצויגן אין 1985. דער ליזבאן אפמאך אנטהאלט א פאראגראף לויט וואס א מיטגליד קען פארלאזן דעם פארבאנד.
די זעקס לענדער איסלאנד, אלבאניע, באסניע און הערצעגאווינע, מאנטענעגרא, מאקעדאניע, סערביע און טערקיי זענען "קאנדידאט לענדער", ד"ה זיי קומען אין באטראכט פאר מיטגלידערשאפט.
פאליטיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אייראפעישער פארבאננד האט זיבן אנשטאלטן: דער אייראפעישער פארלאמענט, דער ראט פונעם אייראפעישן פארבאנד, די אייראפעאישע קאמיסיע, דער אייראפעישער ראט, דער אייראפעישער צענטראלבאנק, דער געריכט פונעם אייראפעישן פארבאנד און דער אייראפעישער רעכענונגס הויף.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איין צוועק פונעם איירא איז צו שאפן אן איינציקן מארק דורך, למשל, מאכן גרינגער פאר בירגער צו פארן, פארמיידן קורס פראבלעמען, שאפן א פאראיינגטן פינאנציעלן מארק און נידעריגע פראצענט צינזן. נאך א צוועק איז צו שאפן א וואלוטע וואס ווערט געניצט אינטערנאציאנאל און געשיצט קעגן שאקן דורכן גרויסן קוואנטיטעט פון האנדל אינערהאלב דער אייראזאנע.
סביבה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 2007, האבן די מיטגלידער שטאטן מסכים געווען אז דער אייראפעישער פאראיין זאל ניצן 20% דערנייבארע ענערגיע אין צוקונפט.
דעמאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די גארע באפעלקערונג פונעם אייראפעישן פארבאנד אין 2013 איז געשאצט צו 505,665,739.
אינעם איי-פֿ געפינען זיך 16 שטעט מיט א באפעלקערונג העכער פון א מיליאן; די גרעסטע פון זיין איז לאנדאן.
אין 2010, האבן געוואוינט 47.3 מיליאן מענטשן אינעם אייראפעישן פארבאנד וואס זענען געבוירן אין אן אנדער לאנד נישט וואו זיי האבן געוואוינט. דאס איז 9.4% פון דער גאנצער איי"פֿ באפעלקערונג. פון זיי these, 31.4 מיליאן (6.3%) זענען געבוירן געווארן אינדרויסן פונעם איי"פֿ און 16.0 מיליאן (3.2%) זענען געבוירן געווארן אין אן אנדער איי"פֿ מיטגליד שטאַט. די גרעסטע צאל מענטשן געבוירן אינדרויסן פונעם איי"פֿ זענען געווען אין דייטשלאנד (6.4 מיליאן), פראנקרייך (5.1 מיליאן), דאס פאראייניגטע קעניגרייך (4.7 מיליאן), שפאניע (4.1 מיליאן), איטאליע (3.2 מיליאן), און האלאנד (1.4 מיליאן).
שפראכן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אייראפעישער פארבאנד האט 24 אפיציעלע שפראכן: אונגאריש, איטאליעניש, איריש, בולגאריש, גריכיש, דייטשיש, דעניש, האלענדיש, טשעכיש, ליטוויש, לעטיש, מאלטעזיש, סלאוואקיש, סלאוועניש, ענגליש, עסטיש, פארטוגעזיש, פויליש, פֿיניש, פֿראַנצויזיש, קראאטיש, רומעניש, שוועדיש און שפאניש. געזעצן און אלע וויכטיקע דאקומענטן ווערן איבערגעזעצט אין אלע 24 שפראכן. די אלע שפראכן שרייבט מען מיט גלחישער שריפט, אחוץ בולגאריש, געשריבן אין קירילישער שריפט, און גריכיש, געשריבן מיטן גריכישן אלפאבעט.


text:
זענטא
זענטא (סערביש: CeHTa אדער Senta; אונגאריש: Zenta; רומעניש: Zenta; דייטשיש: Senta) איז א שטאט אין סערביע (אמאל יוגאסלאוויע), אייראפע.
דער לעצטער סאטמארער רבי זצ"ל, ר' משה טייטלבוים, מחבר פון ספר „ברך משה", איז געווען דארט דער שטאט'ס רב איידער דער צווייטער וועלט מלחמה, דינענדיג שוין פון אלס בחור זייענדיג אלט 18 יאר, ווי עס איז פארצייכענט אויף זיין חתונה הזמנה "רב דק"ק זענטא".
עס האבן געוואוינט דארט בערך 500 פרומע משפחות, די מערהייט זענען געווען מער נעאלאגיש און ציוניסטיש. דער „ברך משה" איז געווען בלויז רב פאר די ארטאדאקסישע "קהל ספרדים", בערך 200 משפחות, און נישט געהאט קיין שייכות מיט דער אנדערער קהלה, די מערהייט פון זיין קהלה זענען געווען אשכנזיש נישט חסידיש, אבער זענען צוביסלעך צוגעצויגן צו די חסידישע אויפפירונגען.
בשעת דער צווייטער וועלט מלחמה האט דארט געוואוינט בערך 25 טויזנט איינוואוינער, עס האט באלאנגט פאר אונגארן, און 90% איינוואוינער האבן גערעדט אונגאריש.
תיכף נאך דער מלחמה זענען א קליינע צאל שואה איבערלעבער פרומע אידן צוריק געקומען אהין וואוינען, אבער זיי האבן אלע נאך א יאר פארלאזט די שטאט. זייט דעמאלטס וואוינען נישט קיין שום פרומע אידן דארט.
יארן פריער איז דארטן געווען רב הרב יצחק היילברוין (היילפרין) טאטע פון הרב יעקב היילברוין (האלפרין) בעמח"ס שו"ת מגילת סדרים וואס איז געווען רב אין דערנעבענדיגן שטעטל אדא.
אין 2002 האבן געוואוינט דארט בערך 20 טויזנט איינוואוינער.
די דערנעבענדיגן שטעט וואס האבן אויך געוואוינט אסאך אידן איידער דער מלחמה, איז פעטראוואסעלע און אדא.


text:
הואנג קסיאנפאן
הואַנג קסיאַנפֿאַן (כינעזיש: 黄现璠) (13טן נאוועמבער, 1899 - 18טן יאנואר , 1982) איז געווען א כינעזישער היסטאריקער.
א כינעזער זשואַנג פּעאָפּלע אין מוצא, זיין פאטער איז געווען א פּויער. קסיאַנפאַן איז געבוירן אין פוסוי, א דארף פון גואַנגקסי, אין דער היינטיקער כינע, דארט האט ער געלערנט אין שולע, שפעטער האט ער שטודירט אין בייזשינג וואו ער האט באקומען אן אוניווערסיטעט דיפלאם אין היסטאריע. אום נאוועמבער 1935 האט ער זיך געצויגן קיין יאפאן ווו ער האט שטודירט ביים טאקיא אוניווערסיטעט.ער איז צוריקגעקומען קיין כינע אין 1937 און ער האט געוואוינט אין גואַנגקסי,ער האט געארבעט אלס פראפעסאר אין גואַנגקסי אוניווערסיטעט. אום 1941 האט ער עמיגרירט קיין גואַנגדאָנג, דערנאך ער האט געארבעט אלס פראפעסאר אין זשאָנגשאַן אוניווערסיטעט. שפעטער האט ער זיך געצויגן צוריק קיין גואַנגקסי, ווו ער האט זיך באזעצט ביים גואַנגקסי אינסטיטוט פון פּעדאַגאַדזשיקאַל. ער איז געשטארבן אין גוילין סיטי. ער איז געווען א חשובער כינעזער אַנטראָפּאָלאָג און היסטאריקער, אבער ער איז באקאנט אלס דער גרינדער פון דער זשואַנג פארשונגען וואס ער האט פֿארעפֿנטליכט אום 13טן יוני 1957.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- אַנטראָפּאָלאָג (אויף כינעזיש)


text:
די פינף ערשטיק אינזלען זענען זשערסי, גוערנסיי, Alderney, הערם און סאַרק, אַלע פון וואָס זענען גירד צו די טוריסט מאַרק און פאָרשלאָגן אַ זעט פון האָטעלס, רעסטראַנץ, גאַסט הייזער, אאז"וו ..
דזשערזי אינזל
דער גרעסטער פון די טשאַננעל אינזלען אין די ענגליש טשאַננעל. עס איז געווען אַננעקסעד דורך די נאָרמאַנס אין קסנומקס, און פראנצויזיש השפּעה האט פּערסיסטאַד זינט זעלבסט איז געגעבן אין קסנומקס.
די אינזל איז לאַרגעלי אַ פּלאַטאָ מאַנטלעד מיט Loess, מיט דיפּלי ינסיסעד וואַליז סלאָופּינג פֿון צפֿון צו דרום. פּיקטשעראַסק Cliffs ריטשינג קסנומקס פֿיס (קסנומקס מעטער) אין הייך שורה די צאָפנדיק ברעג; אנדערש, שטיינערדיק העאַדלאַנדס ינקלאָוז זאַמדיק בייז באָרדערד דורך ינפיללעד לאַגונז.
קאָוס זענען ריף-סטרון, אָבער אַ ברייקוואָטער אין St. Aubin ס Bay פּראַטעקץ סט העליער פּאָרט פון סאַוטוועסט Gales. בלאָון זאַמד Forms דונעס בייַ די נאָרדערן און סאָוטהערן ענדס פון סט Ouen ס Bay אויף די מערב ברעג. דער קלימאַט איז ווייניקער מאַריטימע און מער זוניק ווי גוערנסיי ס.
גוערנסיי אינזל
א כעדי מישן פון סטאַנינג דעקאָראַציע און די בעסטער פון הייַנטצייַטיק לעבעדיק, גוערנסיי איז די גאנץ דעסטיניישאַן. ינספּירינג גייט צוזאמען די פעלדז פּאַטס, ראַמבלעס דורך די דאָרפיש ינלענדיש אָדער פויל טעג אויף די אינזל ס שיין ביטשיז, גוערנסיי האט עס אַלע.
גוערנסיי איז אַ טייל פון די סאַדערנמאָוסט אַרטשאַפּאַלייגאָו אין די בריטיש יסלעס זיצן אין די בוכטע פון סט Malo, אַ ביסל ווייניקער ווי קסנומקס מייל פון די פראנצויזיש ברעג. ווי אַ רעזולטאַט גוערנסיי האט אַ מילדער קלימאַט דעמאָלט די וק און ענדזשויז מער זונשייַן שעה יעדער יאָר. דעם אַלאַוז פֿאַר אַ דרויסנדיק-באזירט סטיל וואָס מאכט מאַקסימום נוצן פון די נאַטירלעך סוויווע. עס אויך מיטל אַז אַ נומער פון געוויקסן און בלומען, וואָס קען נישט בלייַבנ לעבן אין בריטאַן, זענען ביכולת צו טרייוו אין גוערנסיי. די אינזל ראַרעלי זעט פראָסט און שניי איז עפּעס פון אַ זעלטנקייַט.
St Peter פּאָרט, די אינזל 'ס קאַפּיטאַל, איז אַ באַסלינג פּאָרט שטאָט, אַ וואַנטגעוועב פון אַרקאַטעקטשעראַל סטיילז אַז דערציילן די געשיכטע פון דער געגנט ס טשאַנגינג פאָרטונעס. דאָ ביסטראָס, רעסטראַנץ און בוטיקס בוצקען פֿאַר דיין ופמערקזאַמקייַט, בשעת אין די פּאָרט Ferries זענען רעאַדיעד צו נעמען איר צו די שוועסטער אינזלען.
פרעגן ווער עס יז וואס ס 'שוין דאָרט, גוערנסיי איז אַ ספּעציעל אָרט, אַ טרייווינג קהל אַז וועלקאַמז זייַן וויזאַטערז מיט עפענען געווער און בלעטער אַ בלייַביק רושם אויף אַלע וואס שטעלן פֿיס אויף איר באָדן.
Alderney אינזל
Alderney, די דריט גרעסטער פון די טשאַננעל אינזלען ינווייץ איר צו אַרומפאָרן צו און אַנטדעקן איינער פון די ווייניק אַנספּוילד, פרידלעך, נאַטירלעך און טאָוטאַלי רילאַקסינג בריטיש יסלעס.
ימאַדזשאַן אַ קליין אינזל - נאָר איין און אַ האַלב מייל ברייט און דרייַ און אַ האַלב מייל לאַנג מיט נאָר איבער צוויי טויזנט פרייַנדלעך און וועלקאַמינג באוווינער. ווי גוערנסיי און זשערסי, די אינזל ענדזשויז אַ מילד קלימאַט און זעלבסטשטענדיקייַט, מיט זייַן אייגן רעגירונג און אַ פלעדגלינג אַוועק-ברעג פינאַנצן און E- קאַמערס סעקטאָר.
טראָץ זייַן קלאָוסניס צו יאַבאָשע France (קסנומקס מייל), גוערנסיי (קסנומקס מייל), דזשערזי (קסנומקס מייל) און די ייל פון ווייט (קסנומקס מייל), Alderney האט געראטן צו ויסמייַדן מיינסטרים טוריזם. רימאָוט, נאָך געזונט-קאָננעקטעד מיט דירעקט סקעדזשולד לופט לינקס פון די וק, Alderney האט זייַן אייגן אַעראָפּאָרט און פּאָרט.
באַזוכן Alderney און איר וועט אַנטדעקן אַן אָאַזיס מיט אַן אלטע און וועריד געשיכטע, אַ זעט פון FLORA און פאַונאַ, שיין ביטשיז, אַ ענוויאַבאַל סטיל מיט אַז יינציק, קאַנטיידזשאַס דערשיינונג באקאנט ווי "די Alderney Feeling".
הערם אינזל
הערם אינזל איז קסנומקס מייל פון די ברעג פון גוערנסיי און מיטלען נאָר אַ מייל און אַ האַלב לאַנג און האַלב אַ מייל ברייט. הערם איז די שליימעסדיק אָרט צו בלייַבן פֿאַר אַ באמת רילאַקסינג אינזל יום טוּב און איז ידעאַל פֿאַר משפּחות און ווער עס יז וואַנינג צו "באַקומען אַוועק פון אים אַלע." אַמאָל אויף אונדזער גאַניידן אינזל הנאה אונדזער שיין ונספּאָילט ביטשיז און זיכער, ריין פאַרפּעסטיקונג-פּאָטער סוויווע. עס זענען קיין קאַרס, קיין קראַודז און באשטימט קיין דרוק.
איר קענען באַזוכן הערם פֿאַר די טאָג אָדער, בעסער נאָך, קלייַבן צו בלייַבן אויף די אינזל ווו מיר קענען פאָרשלאָגן אַ פאַרשיידנקייַט פון אַקקאָממאָדאַטיאָן דיזיינד צו פּאַסן אַלע טייסץ. איר קען אַפּט צו בלייַבן אין איינער פון אונדזער באַקוועם אַליינ קאַטערינג קאַטידזשיז, אַלאַוינג איר צו פאַרזוכן אינזל לעבן בשעת נאָך געבן איר די פרייַהייַט צו קומען און גיין ווי איר ביטע. איר קען קלייַבן צו זייַן פּאַמפּערד בייַ די ווייסע הויז האטעל, די בלויז האָטעל אויף די אינזל, ווו עס זענען קיין טעלעפאָנעס, טעלאַוויזשאַנז אָדער קלאַקס.
סאַרק אינזל
סאַרק איז דער קלענסטער פון די פיר הויפּט טשאַננעל אינזלען, ליגן עטלעכע קסנומקס מייל אַוועק די דרום ברעג פון ענגלאַנד.
וויילסט בלויז דרייַ מייל לאַנג, און אַ מייל און אַ האַלב ברייט, עס באָוס קסנומקס מייל פון וואָס מוזן זייַן איינער פון די מערסט פּיקטשעראַסק קאָוסטליינז ערגעץ אין די וועלט.
עס זענען קיין קאַרס, געבן סאַרק אַ קישעף וואָס איז גאַנץ יינציק. סאַרק ס רעגע דראָז וויזאַטערז צוריק פֿאַר זייער יום טוּב, יאָר נאָך יאָר.


text:
26סטן מיי
דעם 26סטן מיי איז דער 146סטער טאג פון יאר (147סטער טאג אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 219 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1538 - די שטאט גענף פארטרייבט זשאן קאלווין.
- 1918 - גרוזיע פראקלאמירט די דעמאקראטישע רעפובליק פון גרוזיע, וואס האט זיך געהאלטן ביז 1921.
- 1986 - דער אייראפעישער פארבאנד אדאפטירט דעם פאן פון אייראפע.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1949 - ווארד קאנינגהאם, ערפינדער פון דער וויקי
- 1953 - מייקל פארטילא, בריטישער פאליטיקער
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 946 - עדמונד דער ערשטער, מלך פון ענגלאנד (געב' 921)
- 1999 - אלטע פייגא טייטלבוים, סאטמארער רביצין
פייערטעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- גרוזיע - נאציאנאלער טאג


text:
שליוואוויץ
שליוואוויץ ( בולגאריש: cлиBoBицa, [ˈslɪvɔvit͡sɐ], טשעכיש: slivovice, דייטשיש: Sliwowitz, [ˈslɪvɔvɪts] אונגאריש: sligovica, איטאליעניש: slivovitz, פויליש: śliwowica, רומעניש: şliboviţă, סלאוואקיש: slivovica, סלאוועניש: slivovka, אוקראיניש: cлиB'яHka) ) איז א דיסטילירט אלקאהאליש געטראנק געמאכט פון פלוימען, וואס ווערט פראדוצירט בעיקר אין סערביע, טשעכיי, סלאוואקיי, פוילן, אונגארן און בולגאריע.
עס איז ארגינעל ווייס קאלירט, נאר מען ווייקט עס אין פינזן-האלץ כדי עס זאל ווערן ברוין-גאלד.
טייל שליוואוויץ האט א הכשר, אויך אויף פסח.
עטימאלאגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט שליוואוויץ נעמט זיך פון סלאוויש "sliva" /סליווע/, א פלוים.


text:
די ניו ווערסיע אַדז יקספּערמענאַל שטיצן פֿאַר קסס ספּריטעס. דאס רידוסיז דעם בלאַט מאַסע מאָל (ווען אָנווענדלעך) און ימפּרוווז דער Google ס בלאַט גיכקייַט און יאַהאָאָ ס יסלאָוו סקאָרז. עס איז אויך אַ גאַנג פון צוריק-סוף קאָד וואָס אַלאַוז ספּריטעס צו זייַן באשאפן צו פּאַסיק איינער ס דאַרף (אויב איר האָט בלויז זעקס פלאַגס און ניט 40, וואָס נוצן אַ 12ק בילד?). דאס איז ניט נאָך בנימצא – אָבער מיר קענען געבן די ריכטיק טעקעס צו ווער עס יז וואס דאַרף זיי, נאָר קאָנטאַקט אונדז אָדער באַמערקן אויף דעם פּאָסטן. מיר וואָלט אויך ווי צו ספּעשאַלי דאַנקען מארק פייזער פֿאַר זייַן הילף מיט די קסס וואָס ערלויבט אונדז צו באַקומען באַפרייַען פון דער איצט אַרויסגעוואָרפן בלאַנק.גיף, ניט בלויז אין די קסס טעקעס אָבער אויך אין דער איבערזעצונג צובינד.
א ביסל דערוואַרט האבן פאַרפעסטיקט אין דעם ווערסיע, ריינדזשינג פון ניצן ליוועווריטער צו דער פּראָבלעם מיט ריטערנינג צו דער אָריגינעל שפּראַך אין די ווידזשיט, די ענדערונג קלאָץ איז דיין פרייַנד דאָ.
אן אנדער בקשה – ביטע נוצן אונדזער טראַק (trac.transposh.org) צו טעקע דערוואַרט, דאָס העלפט אונדז (און איר) באַקומען בעסער רעספּאָנסעס און טראַקינג אויף דערוואַרט פּראָגרעס, און אויך אַלאַוז אונדז צו ויסמייַדן דופּליקאַט אַרבעט.
מיר האָפן איר וועט הנאה דעם מעלדונג.


text:
פלארעסענט באלב
א פֿלואָרעסצירנדיק לעמפל איז א סארט עלעקטריש לעמפל וואס שאפט ליכט מיט הייסן גאז. עס ווערט גענוצט צו באלייכטן הייזער און געביידעס. דאס לעמפל איז אנדערש ווי א קאנווענציאנאל לעמפל וויבאלד עס נוצט כמעט דאס גאנצע ענערגיע וואס עס נעמט וועלכע איז א צענטל די ענערגיע מאס וואס א געווענליך לעמפל נוצט.
מיט די אנגייענדיגע דעבאטע איבער גלאבאלע אנווארימונג האבן מיליאנען מענטשן איינגעטוישט טייל פון זייערע באלבס צו פלארעסענט באלבס צו שפארן ענערגיע און טאן עפעס ממשות צו ראטעווען די ענווייראמענט.
א פֿלואָרעסצירנדיק לעמפל האט אין זיך א כעמיקאל וואס הייסט "פאספאר" און איז צוזאמענגעשטעלט פון קוועקזילבער וועפארס. די פאספאר שטויבלעך וועלכע ליגן אינעם גלאזערנעם האלטער זענען באגלייט מיט א געוויסע גאז וואס מאכט די שטויבלעך זאלן זיך פארשפרייטן איבעראל.
די פאספאר שטויבלעך לייכטן שטארק אויף ווען זיי קומען אין געגנווארט מיט ראדיאציע, ווי אנטראווליאט לייט, וועלכע פראדוצירט עלעקטראמאגנאטיק ראדיאציע, אדער עלעקטראן ביעמס. די כעמיקאלן ווערן אבער נישט הייס ווייל עס איז נישט דא וואס זאל זיי מאכן הייס.
די פלארעסענט לאמפ איז שוין אויסגעטראפן געווארן איבער 400 יאר צוריק גענוי אויפ'ן זעלבן אויפ'ן ווי היינט. מען האט דאס אבער נישט געזען אין ערגעץ ווייל ווייניג מענטשן האבן זיך אין יענע צייטן געהאט עלעקטרישע פארבינדונגן. ערשט אין די יארן פון 1900 האט מען צוריק אנטוויקעלט די פלארעסענט לאמפ וועלכע געפינט זיך היינט אין אלע הייזער און אפיסעס.
פלארעסענט באלבס האבן אסאך מעלות: ערשט נוצט עס פיל ווייניגער ענערגיע, עס איז נישט הייס, ברענט זיך נישט אזוי שנעל אויס, און גיט ארויס די ריכטיגע סארט ליכטיגקייט ענליך ווי די זון.


text:
24סטן דעצעמבער
דער 24סטן דעצעמבער איז דער 358סטער טאג (359סטער אין אן עיבור-יאר), אין דער 52סטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 7 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1165 - וויליאם דער ערשטער באקרוינט אלס מלך פון שאטלאנד.
- 1696 - די אינקוויזיציע פארברענט אנוסים אין עווארע, פארטוגאל.
- 1715 - שוועדן נעמט איין נארוועגיע.
- 1726 - געגרינדעט די שטאט מאנטעווידעא.
- 1951 - ליביע ווערט זעלבשטענדיג פון איטאליע.
- 1969 - די שערבורג שיפן פארן ארויס פון פראנקרייך קיין ישראל.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1818 - זשיימס פרעסקאט זשול, ענגלישער פיזיקער, פארמולירער פונעם געזעץ פון קאנסערווירן ענערגיע
- 1957 - חאמיד קארזיי, פרעזידענט פון אפגאניסטאן
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פאסירונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ניטל נאכט אין קאטוילישע לענדער (למשל פוילן)


text:
געשפרייט
דאס געשפרייט (אדער רוים) איז דער גרעניצלאזער דריי-דימענסיאלער פלאץ וואָס אין דעם שפילן זיך אפ אלע אביעקטן און געשעענישען, און האָבן רעלאטיווער פאזיציע און ריכטונג.
דאס פיזישע געשפרייט איז אָפט אויפגענומען אין דריי שורה'דיגע דימענסיעס, הגם היינטצייטיקע פיזיקער רעכענען עס געווענליך מיט צייט, צו זיין א טייל פון דער גרעניצלאזער פיר-דימענסיאלע נאכאנאדקייט באַוואוסט ווי געשפרייט-צייט.
אין מאַטאַמאַטיק טוט מען באטראכטן געשפרייטן מיט פארשידענע צאלן פון דימענסיעס און מיט פאַרשידענע אויסגעלייגטע סטרוקטורן.
דער באַגריף פון געשפרייט איז אנגענומען צו זיין א פונדאַמענטאַלער וויכטיקער טייל צו פארשטיין דעם פיזישן אוניווערס, כאָטשיג מיינונגס פארשידענהייטן טוען אנהאלטן צווישן פילאסאפן, צי דאס איז א זאך פאר זיך, אַ פארבינדונג צווישן זאכן, אָדער טייל פון אַ באגריף סטרוקטור.
פילע פון די פילאסאפישע פֿראגן האבן זיך ערוועקט אין דעם 17טן יאָרהונדערט, ביי די אנהייב אַנטוויקלונג פון קלאסישע מעכאַניק.


text:
אלטע און מידייוואַל צייַט
געגרינדעט אין קסנומקס בק דורך אלעקסאנדער דער גרויס, אלעקסאנדריע איז געווען בדעה צו סופּערסעדע נאַוקראַטיס (קוו) ווי אַ גריכיש צענטער אין מצרים, און צו זיין די לינק צווישן מאַסעדאָניאַ און די רייַך נייל וואַלי. אויב אַזאַ אַ שטאָט איז געווען צו זיין אויף די מצרי ברעג, עס איז געווען בלויז איין מעגלעך פּלאַץ, הינטער די פאַרשטעלן פון די פאַראָס אינזל און אַוועקגענומען פון די סילט טראָון אויס דורך נייל מיילער.
אַ מצרי טאָוונלעט, רהאַקאָטיס, שוין געשטאנען אויף די ברעג און איז געווען אַ ריזאָרט פון פישערמען און פּייראַץ. הינטער עס (לויט צו די אַלעקסאַנדריאַן טרעאַטיסע, באקאנט ווי פּסעוודאָ-קאַלליסטהענעס) זענען פינף געבוירן וויללאַגעס צעוואָרפן צוזאמען די פּאַס צווישן לייק מאַרעאָטיס און דער ים.
אלעקסאנדער פאַרנומען פאַראָס, און האט אַ וואָלד שטאָט אנגעצייכנט אויס דורך דעינאָקראַטעס אויף די יאַבאָשע צו אַרייַננעמען רהאַקאָטיס. א ביסל חדשים שפּעטער ער לינקס מצרים פֿאַר די מזרח און קיינמאָל אומגעקערט צו זיין שטאָט, אָבער זייַן מעס איז געווען לעסאָף ענטאָמבעד דאָרט. זיין וויסערוי, קלעאָמענעס, געצויגן די שאַפונג פון אלעקסאנדריע. די העפּטאַסטאַדיום, אָבער, און די יאַבאָשע קוואַרטערס ויסקומען צו האָבן געווען דער הויפּט פּטאָלעמאַיק אַרבעט.
ינכעראַטינג די האַנדל פון רוינד צור און פּאַסיק די צענטער פון די נייַ האַנדל צווישן אייראָפּע און די אַראַביש און ינדיאַן מזרח, די שטאָט געוואקסן אין ווייניקער ווי אַ יאָרהונדערט צו זייַן גרעסערע ווי קאַרטהאַגע, און פֿאַר עטלעכע סענטשעריז מער עס האט צו באַשטעטיקן קיין העכער אָבער רוים .
עס איז געווען אַ צענטער ניט נאָר פון העללעניסם אָבער פון אַנטיסעמיטיזם, און די גרעסטע אידישע שטאָט אין דער וועלט. עס די סעפּטואַגינט איז Produced. די פרי פּטאָלעמיעס געהאלטן עס אין סדר און פאָסטערעד דער אַנטוויקלונג פון זייַן מוזיי אין דער לידינג גריכיש אוניווערסיטעט, אָבער זיי זענען אָפּגעהיט צו טייַנען די דיסטינגקשאַן פון זייַן באַפעלקערונג אין דרייַ פֿעלקער, "מאַקעדאָניש" (ד"ה גריכיש), איד און מצרי.
פֿון דעם אָפּטייל איז אויפֿגעשטאַנען פיל פון די שפּעטער געברויז וואָס אנגעהויבן צו באַשייַמפּערלעך זיך אונטער פּטאָלעמי פילאָפּאַטער.
אלעקסאנדריע טאַון
אַ כייבריד שטאָט דאַבד דער "קאַפּיטאַל פון זכּרון" דורך דוררעלל, אלעקסאנדריע (על-יסקאַנדאַרייאַ אין אַראַביש) טורנס זייַן צוריק אויף די מנוחה פון מצרים און פּנימער די מעדיטערראַנעאַן, ווי אויב קאַנטאַמפּלייטינג זייַן כבוד פאַרגאַנגענהייַט. איינער פון די גרויס שטעט פון אַנטיקוויטי, אַלעקס סלומבערעד פֿאַר קסנומקס יאָרן ביז עס איז געווען ריווייווד דורך מאָהאַממעד עלי און Transformed דורך עוראָפּעאַנס, וואס האט די שטאָט זייַן פאָרשטעלן פאָרעם און געמאכט עס סאַנאַנאַמאַס מיט קאָסמאָפּאָליטאַניסם און דעקאַדענץ.
דאס טקופע געקומען צו אַ סוף אין די קסנומקסס מיט די מאַסע פלי פון נאַן-מצרים און אַ קורץ-געלעבט דאָזע פון רעוואָלוציאָנער פּוריטאַניסם, אָבער אלעקסאנדריע ס ביטשיז, רעסטראַנץ און בריזי קלימאַט נאָך צוציען האָרדעס פון קאַירענעס בעשאַס די זומער, בשעת זייַן דזשיידיד היסטארישע און ליטערארישע מיסטיק בלייבט אַפּילינג צו פאָרעיגנערס.
אַלעקס ינקעראַדזשאַז בענקשאַפט טריפּס און ראַנדאָם עקספּלאָריישאַן, אויב נאָר ווייַל די "סייץ" זענען באגרענעצט און געלעגנהייַט ינסאַדאַנץ אָפֿט מער ריווילינג. דו זאלסט נישט זיין דערשראָקן פון ווייַטערדיק דיין נאָז און דיוויייטינג פון די געוויינטלעך ייטינערעריז, וואָס קען זיין געענדיקט אין אַ טאָג אָדער אַזוי אויב איר פאָקוס אויף די שטאָט 'ס מאָנומענטאַל כיילייץ.
די רוימער טעאַטער און ווילאַ פון בירדס בייַ קומען על-דיקקאַ און די ספּוקי קאַטאַקאָמבס פון קומען עס-שאָקאַפאַ זענען מוסץ, ווי איז די שטאָט 'ס גלענצנדיק נייַ ביבליאָטעק און אלעקסאנדריע נאַציאָנאַלער מוזיי, יגזיביטינג סטאַטועס און אנדערע אַרטעפאַקץ דרעדגעד פון פאַרצייַטיק שטעט אויף די סיבעד. אויב איר אויך ווילן צו גוסטירן די אַמביאַנס און ליטערארישע מיסטיק פון די ערשטע European און "געבוירן" קוואַרטערס, לאָזן צוויי אָדער דרייַ טעג.
הייַנט, אלעקסאנדריע איז אַ באַסלינג שטאָט פון איבער קסנומקס מיליאָן (מערסטנס מצרי) רעזידאַנץ. אלעקסאנדריע האט שטענדיק געווען פאָלקס ווי אַ וואַקאַציע דעסטיניישאַן פֿאַר היגע מצרים זוכט צו אַנטלויפן די זומער היץ און הנאה די מעדיטערראַנעאַן ביטשיז. פרעמד טוריס זענען אויך דיסקאַווערינג ווי גרינג עס איז צו באַזוכן אלעקסאנדריע פֿאַר אַפֿילו נאָר אַ טאָג אָדער צוויי.
בעסטער צייט צו גיין צו אלעקסאנדריע
ווינטער (דעצעמבער-פעברואר) איז פאַירלי וואַרעם און זוניק אין אלעקסאנדריע כאָטש דער ים וועט זייַן אויך קיל צו שווימען אין קאָמפאָרטאַבלי. א וואַרעם, שטויביק ווינט (כאַמסין) קענען ווערן באַדערסאַם בעשאַס מער-יוני. זומער איז פייַכט, אָבער מיט אַ ווינטל עס סטייז אַ פּלאַץ קולער ווי אין קאַיראָ און אַזוי פילע עגיפּטיאַנס וועט סטייַע צו אלעקסאנדריע אין די זומער.
בוך דיין האָטעל געזונט אין שטייַגן אויב איר 'רע קומענדיק בעשאַס די זומער חדשים. סעפטעמבער-אקטאבער איז אַ זייער פייַן צייַט צו באַזוכן. דריקט דאָ פֿאַר הייַנט ס וועטער אין אלעקסאנדריע.
Fort קאַיטביי
Fort קאַיטביי איז אַן ימפּרעסיוו בנין, ליגן אויף אַ שמאָל פּענינסולאַ ווו איינער פון די אלטע וואונדער פון די וועלט, די באַרימט לייַכטטורעם ווו די פאַראָס אַמאָל געשטאנען. די מיסיע איז געווען געבויט אין די קסנומקסטה יאָרהונדערט און איצט הייזער אַ נייוואַל מוזיי. איר וועט דאַרפֿן וועגן אַ שעה צו ויספאָרשן די רומז און טאָווערס, ווי געזונט ווי די מוזיי וואָס הייזער עטלעכע טשיקאַווע וועפּאַנז.
די מיסיע אויך Offers שיין קוקן פון די שטאָט פון אלעקסאנדריע ווי געזונט ווי די מעדיטערראַנעאַן. א קליין אַקוואַריום נירביי איז ווערט אַ פּיק. עס זענען פּלאַנז אַפאָאָט צו בויען אַ גרויס אַנדערוואָטער מוזיי אין דעם לעבן צוקונפֿט וואָס וואָלט וויטרינע עטלעכע פון די יקסייטינג פריש אַרקיאַלאַדזשיקאַל דיסקאַוועריז.
די Corniche
די Corniche איז אַ וועג אַז ראַנז צוזאמען די מזרח פּאָרט פון אלעקסאנדריע און איז די גאנץ אָרט פֿאַר אַ Waterfront שפּאַצירן. עס זענען עטלעכע רעסטראַנץ ווו איר קענען הנאה פרעשלי קאַט פיש. איר וועט פאָרן עטלעכע פייַן יגזאַמפּאַלז פון קונסט דעקאָ בנינים ווי די (Sofitel) סעסיל האָטעל וואָס האט שוין ינדזשויד דורך מאָהאַממעד עלי (די באַקסער), אַגאַטאַ קריסטי און ווינסטאָן טשערטשיל צווישן אנדערע.
אַ שפּאַציר אַראָפּ די Corniche אויך ברענגט איר צו עטלעכע פון אלעקסאנדריע ס הויפּט אַטראַקשאַנז (עטלעכע פון וואָס זענען דיסקרייבד ווייַטער ונטן) ווי די ראַמלאַ קוואַדראַט, קאַוואַפי מוזיי, די רוימער אַמפיטהעאַטער, די אַטטאַרינע דיסטריקט (פֿאַר שאַפּינג) און די טאַהריר (באַפרייַונג) קוואדראט. מייַכל זיך צו אַ בראַזיליאַן קאַווע, אַ בובבלי רער אָדער אַ וואַרעם גלאז פון טיי אין עטלעכע פון אלעקסאנדריע ס ווונדערלעך קאַפעס.
אַטטאַרינע Souk
די אַטטאַרינע Souk איז אַ מייז פון קליין גאסן, אויך ענג פֿאַר קאַרס צו פּאַסיק, אַז הייזער ממש הונדערטער פון קליין אַנטיק שאַפּס און בוטיקס. עס ס גערופֿן דעם זינקאַט ווי-סיטטאַט מאַרק (וואָס ממש טראַנזלייץ צו 'די וואָמען ס קוועטשן'). איר וועט געפֿינען עטלעכע גוט דילז צו מעציע פֿאַר דאָ. עס ס אַ אַנקאַווערד באַזאַר אַזוי עס ס ניט ווי סטופפי ווי אנדערע.
היגע יונג folks בעסער וועלן די מאַללס צו די סאָוקס די טעג, אַזוי אויב איר ניטאָ אינטערעסירט אין מאָדערן מצרי שניט, אַז ס ווו איר וועט געפֿינען עס.


text:
מסכתא
מסכתא (העברעיש: מסכת) איז א באנד אין א סדר פון די זעקס סדרים, וואס רופט זיך ששה סדרי משנה, אדער איינע פון די מסכתות קטנות וואס איז נישט אריין אין משניות.
- עס זענען פארהאן 63 מסכתות פון משניות.
- די משניות האט רבי יהודה הנשיא רעדאגירט.
עטימאלאגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ס'איז אנגענומען אז דער נאמען באדייט א בינטל פון ווייץ, נעמליך אז אין יעדע מסכת איז צאמגענומען איין געוויסע ענין ווי אין א בינטל.[פֿעלט אַ מקור]
תלמוד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויף רוב מסכתות איז פארהאן ביידע תלמודים, אויסער סדר זרעים וואו בבלי האט נאר ברכות, סדר קדשים וואס האט בכלל נישט קיין ירושלמי און טהרות וואו ס'איז נאר דא גמרא אויף נדה.
מדרשים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פארשידענע מדרשים זענען אויך געשריבן אין פארעם פון א מסכת:


text:
נעסטלינג אין די האַרץ פון קענט, Ashford איז איינער פון די לאַנד 'ס fastest גראָוינג שטעטלעך אין ענגלאַנד. מיט נסיעה מאל פון לאָנדאָן דורך רעלס איצט ווייניקער ווי קסנומקס מינוט און אייראָפּע ס שטעט ין שעה דורך עוראָסטאַר, Ashford נאָך מאַנידזשיז צו ריטיין זייַן דאָרפיש אַפּעלירן.
Ashford איז אין דעם צענטער פון קענט, און איז געווען איינער פון די ערשטער שטעט אין קענט אַז דראַסטיקלי געביטן אין אַ העכסט דעוועלאָפּעד שטאָט מיט מאָדערן סטאַנדאַרדס. Ashford אינטערנאַציאָנאַלער איז אָפּענעד אויף קסנומקס פעברואר קסנומקס און ערשטער אַפּערייטאַד טריינז פון France טערמאַנייטינג בייַ וואָטערלו, לאָנדאָן. איצט טריינז פאַרענדיקן אין סט פּאַנקראַס אינטערנאַציאָנאַלער אין לאָנדאָן. די שטאָט אויך האט אַ אַעראָפּאָרט מיט רעגולער Flights צו France.
עוראָסטאַר הויך-גיכקייַט טריינז פליסנדיק פון פּאַריז (גער דו נאָרד), ליל (אייראָפּע), קאַליי (פרéטהון) און בריסל (דרום מידי) האַלטן אין Ashford אינטערנאַציאָנאַלע סטאַנציע. פּאַססענגערס טראַוואַלינג דורך עוראָסטאַר צו די וק פון פּאַריז (גער דו נאָרד), ליל (אייראָפּע), קאַליי (פרéטהון) און בריסל (דרום מידי) סטיישאַנז אַנדערגאָו וק פּאַס / אידענטיטעט קאַרטל טשעקס אין France / בעלגיע איידער באָרדינג, אלא ווי אויף אָנקומען אין די וק. די וק פּאַס טשעקס נעמען אָרט נאָך די פראנצויזיש / בעלגיאַן פּאַס / אידענטיטעט קאַרטל אַרויסגאַנג טשעקס אין די סטיישאַנז. אָבער, וק מינהגים טשעקס נעמען אָרט אויף אָנקומען אין די וק.
פּאַססענגערס טראַוואַלינג צו France / בעלגיע פֿון Ashford אינטערנאַציאָנאַלע גיין דורך פראנצויזיש פּאַס / אידענטיטעט קאַרטל טשעקס אין די סטאַנציע איידער באָרדינג די באַן, וויילסט סעלעקטיוו מינהגים טשעקס נעמען אָרט אויף אָנקומען אין France / בעלגיע ווייַטערדיק דיסעמבאַרקאַטיאָן.
Ashford ינטערנאַטיאָנאַל איז אויך געדינט דורך דינער טריינז פון עטלעכע הויפּט לאָנדאָן סטיישאַנז (זען ווייטער). Ashford אינטערנאַציאָנאַלע סטאַנציע איז געווען שייַעך-Opened אויף קסנומקס פעברואר קסנומקס און ערשטער אַפּערייטאַד אינטערנאַציאָנאַלער טריינז דיפּאַרטינג פון וואָטערלו, לאָנדאָן. די סטאַנציע איז געווען דער ערשטער האַלטן אין ענגלאנד אויף דער קאַנאַל טונעל רעלס לינק, אַלאַוינג טריינז צו לינק פון די וק גלייַך צו France און בעלגיע דורך די טשאַננעל טוננעל.
אין קסנומקס אַ נייַ הויך-גיכקייַט רעלס שורה איז געווען אינסטאַלירן אין Ashford אינטערנאַציאָנאַלע גערופֿן הויך ספּיד קסנומקס. אַלע אינטערנאַציאָנאַלע טריינז איצט אַרויסגיין פֿון סט פּאַנקראַס אינטערנאַציאָנאַלער באַן סטאַנציע אין לאָנדאָן, וואָס איז געווען ריאָופּאַנד אין קסנומקס צו פאַרבייַטן אַלע באַדינונגען ביז אַהער אָפּערייטינג פֿון וואָטערלו, לאָנדאָן. אין קסנומקס Ashford אינטערנאַציאָנאַלע באַן סטאַנציע ווייַטער ימפּרוווד זייַן דינער באַן באַדינונגען מיט די קאַטער פון בריטאַן ס ערשטער הויך-גיכקייַט דינער טריינז צו סט פּאַנקראַס אינטערנאַציאָנאַלער, לאָנדאָן און עבבספלעעט ינטערנאַטיאָנאַל, קענט.
אין קסנומקס סט פּאַנקראַס אינטערנאַציאָנאַלער ריאָופּאַנד און ריפּלייסט אַלע באַדינונגען ביז אַהער אָפּערייטינג פֿון וואָטערלו, לאָנדאָן. טראַינס אַרבעטן יעדער שעה גלייַך פון סט פּאַנקראַס אינטערנאַציאָנאַלער דורך עבבספלעעט אינטערנאַציאָנאַלער און Ashford אינטערנאַציאָנאַלע סטיישאַנז, געראַזשיז, אַפּערייטינג אָפט באַן באַדינונגען צו בריסל, קאַליי, פּאַריז, דיסניילאַנד פּאַריז, Moutiers, Avignon, ליל און Bourg סט מאָריס.
עס איז געדאַנק אַז Ashford ערידזשאַנייץ פון אַן אָריגינעל ויסגלייַך געגרינדעט אַרום קסנומקסאַד, וואָס איז געווארן גרויס גענוג צו האָבן אַ דערמאָנען אין די דומזדיי בוך, ליסטעד מיט אַ קלויסטער און צוויי מיללס אונטער דעם נאָמען "עססעטעספאָרד" אין קסנומקס. Ashford Officially געווארן אַ מאַרק שטאָט אין קסנומקס און דורך קסנומקס האט ריזאַן צו ווערן אַ וויכטיק מאַרק שטאָט, בפֿרט פֿאַר לייווסטאַק.


text:
סימפאניע
א סימפֿאניע איז א שטיק מוזיק געשריבן פאר אן ארקעסטער צו שפילן. געווענלעך ווערט א סימפאניע צעטיילט אין דריי אדער פיר באוועגונגען.
די ערשטע באוועגונג קען זיין א גיך שטיקל. די צווייטע באוועגונג איז א פאמעלעך שטיקל. די דריטע באוועגונג איז א מינועט אדער א סקערצא מיט א טריא. די לעצטע באוועגונג ווערט גערופן די פֿינאלע (איטאליעניש: finale). די סטיל פון סימפאניע האט איינגעפירט יאזעף היידן, דער "פאטער פון סימפאניעס".
בארימטע קאמפאזיטארן פון סימפאניעס שליסן איין יאזעף היידן, וואלפגאנג אמאדעוס מאצארט, לודוויג וואן בעטהאוון, פראנץ שובערט, גוסטאוו מאהלער און דמיטרי שאסטאקאוויטש.
עטימאלאגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס ווארט סימפֿאניע קומט פון גריכיש σuuφwvίa.


text:
איסלאם
איסלאַם (אראביש: إسلام) איז אַ מאָנאָטעיִסטישע רעליגיע װאָס איז אױפֿגעשטעלט געװאָרן דורך מוחמד, אינעם 7טן יארהונדערט אין דעם אראבישן האלבאינזל.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מוחמד האט אנגעגעבן אז ער האט געהאט א חזיון פון מלאך גבריאל, וועלכער האט אים מבשר געווען די בשורת האמונה און אים אנגעבאטן דאס צו פארשפרייטן. מוחמד האט באלד דערנאך אנגעהויבן צו פארשפרייטן די נייע רעליגיע, און האט זיך געשאפט פילע נאכפאלגער. דאס ערפאלג פון דער נייער באוועגונג האט אים געגעבן שטיצע אויף אנצוגיין ווייטער, און מוחמד האט זיך ארויסגעלאזט אויף א קאמפיין איבער צו פירן אלע מענטשן פון זיין לאנד, און דערנאך פון די ארומיגע לענדער, צו זיין גלויבן.
דאס איסלאמישע גלויבן האט געפועל'ט אויף צו פאראייניגן דאס אראבישע פאלק, וועלכע זענען ביז דאן געווען פארשפרייט אין פילע שבטים איבער די מדבריות פון אראביע, און זיי אויפגעבויעט אלץ א מעכטיגע סאציעלע און מיליטערישע קראפט. א גייסט פון קנאות האט געשוועבט צווישן די ניי-גלויביגע מוסולמענער, און זיי האבן זיך אנגעגארטלט צו פארשפרייטן איסלאם צו אלע פעלקער ארום. דאס האט געפירט צום אויפבוי פון דעם אראבישן אימפעריע אונטערן פירערשאפט פון דעם קאליף, און האט אריינגענומען פילע לענדער אין אזיע ביז אין ווייטן אייראפע.
עס איז דאָ הײַנט אין דער װעלט אומגעפֿער 1.3 מיליאַרד מוסולמענער.
יסודות פון איסלאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דאס איסלאמישער גלויבן פארלאנגט מען זאל גלויבן אין איין איינציגער גאט און אין זיינע נביאים. זיי נעמען אן אלע נביאים פון דער תנ"ך, אריינגערעכנט די אבות, משה, שמואל, דוד, וכדו'. אויך גלייבן זיי אין דעם ברית חדשה פון די קריסטן, און האלטן אז ישו הנוצרי איז געווען א נביא אבער נישט קיין גאט. זיי גלייבן אז מוחמד איז געווען דער לעצטער נביא, און עס איז א פליכט אויף דער מענטשהייט אנצונעמען זיינע לערנונגען אלץ די רייד פון גאט. זיינע לערנונגען זענען געווארן אפגעשריבן אין דעם קוראן, וועלכע איז דאס הייליגע בוך פאר מוסולמענער.
די פינף עמודים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איסלאם פארלאנגט טריישאפט צו די פאלגענדע פינף הויפט פרינציפן.
שאַהאַדאַ (עדות זאגן - סהדא) - דער וויכטיגסטער פרינציפ אין איסלאם איז צו ערקלערן מיטן מויל אז קיינער איז נישט ווערט מען זאל אים דינען נאר גאט אליין, און אז מוחמד איז דער שליח פון גאט. דער פרינציפ מוז געזאגט ווערן ביי יעדן תפלה, און מיט דעם דעקלעראציע ווערט א נישט-מוסולמענער אפיציעל אריבער געברענגט צו איסלאם.
סאַלאַתּ (געבעט - צלאה) - מוסולמענער מוזן אפרעכטן סאַלאַתּ (תפלות) פינף מאל א טאג אלץ אן אקט פון שעבוד און קבלת עול צו גאט. דאס ברויך דינען אלץ א דערמאנונג אויף זיך צו פירן אויפ'ן גוטן וועג און זיך צוריקהאלטן פון שלעכטס. דאס אפרעכטן די תפלות האט א ספעציעלן סדר, וועלכע רעכנט אריין ווידוי בפה מיט קניען און בוקען, וואס מוסולמענער גלייבן אז דער מלאך ג'יבריל (גבריאל) האט אויסגעלערנט פאר מוחמד.
זאַקאַתּ (געבן צדקה - זכאה) - געבן צדקה פאר ארימעלייט און אנדערע באדערפנדע מוסולמענער פון דעם אייגענעם רכוש. דער פרינציפ איז געמאכט אויף צו פארגרינגערן עקאנאמישע שוועריגקייטן און אויף צו פארמיידן אומגלייכהייט ביי מענטשן.
צאַום (פאַסטן - צוֹם) - מוסולמענער זענען אנגעבאטן צו פאסטן אין דעם חודש פון ראַמאַדאַן. עס איז דאן פארבאטן צו עסן, טרינקען, אדער פירן געשלעכט פון אינדערפרי ביז'ן זון אונטערגאנג. אין דעם חודש ווערט מען אנגעבאטן זיך אריינצוקלערן אין די מעשים וואס מען טוט, און זיך ספעציעל צוריקהאלטן פון זינד און זיך פאָרנעמען גלייכע פירונגען אויפ'ן עתיד.
חאַג' (פייערונג - חג) - דער חאַג' איז דער געבאָט אויף עולה רגל צו זיין כאטשיג איין מאל אין לעבן צו דעם קאַאבּאַ אין דער איסלאמישע הייליגע שטאט מעקאַ. דער חאַג' קומט פאר אין דעם חודש דוּ-אַל-כידזאַ, און איז א געבאָט פאר יעדער מוסולמאן וואס קען דאס פיזיש און פינאנציעליש מקיים זיין.
פון די איסלאַמישע געזעצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ווען איינער מארדעוועט א צווייטן מעג איינער פון דעם קרבן'ס משפחה נקמה נעמען און הרגענען דעם פארברעכער אזוי ווי ס'איז געווען ביי די יידן אין די צייטן פון דער תורה. אזוי ווי עס שטייט: מוֹת-יוּמַת הַמַּכֶּה, רֹצֵחַ הוּא: גֹּאֵל הַדָּם, יָמִית אֶת-הָרֹצֵחַ--בְּפִגְעוֹ-בוֹ במדבר ל"ה
- זאט אויך: קאראן
לינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- Islam Blog
- cennet - איסלאם ספּעציעלע זײַטן


text:
שמעקעדיג האט געשריבן:'טערעסאנט ווי קיינער האט נאך נישט דערמאנט די נייעס מיט די נייע סעמסאנג NOTE 7 (חוץ טרויבן 88 הא ערגעץ אריינגעווארפן א ווארט דערוועגן).
די נייע NOTE איז א הערליך שטיקל, כמעט די בעסטע וואס סעמסאנג האט נאר אמאל ערצייגט.
די NOTE איז ס"ה א "גרויסע סמארטפאון", אין צוגאב צו אזא פענע מען זאל קענען שרייבן נאוט'ס אויפן סקרין.
די ערווארטונג דערויף איז געווען זייער שטארק. מענטשן זענען געווען עקסייטעד און אנטציקט ווען עס איז ענדליך ארויסגעקומען.
למעשה האט אנגעהויבן אריינקומען קאמפלעינטס אז די בעטערי קען זיך איבערהייצן, און עס האט אנגעהויבן פאסירן פייערס דא און דארט.
די סומאטוכע האט זיך אויסגעשפרייט ווי א.... פייער, און מענטשן האבן אנגעהויבן קלאגן און סוען די קאמפעני, כדרכם של האמרי-קנאים.
סעמסאנג האט קודם אנגעהויבן א "וואוילטעטיגע" צוריקרוף, און איינגעטוישט צייטווייליג פאר די "אפגעבריטע" א ביליגן סארט פאון ביז די קאמפאני וועט מתקן זיין וואס זיי האבן פוגם געווען.
אבער ווען די מצב איז געגאנגען פון שלעכט צו ערגער, האט די וואך די גאווערמענט גע'אישו'ט א ריקאל אויף אלע נאוט 7 דעווייסעס.
ווי אויך האט מען פארבאטן ארויפצוטראגן אזא דעווייס אויף א פליגער, ווי אויך אויף די טרעינס.
ופני סעמסאנג חפו.
-
שמעקעדיג האט געשריבן:'די נייע סעמסאנג NOTE 7
ווי אויך האט מען פארבאטן ארויפצוטראגן אזא דעווייס אויף א פליגער, ווי אויך אויף די טרעינס.
שמעקעדיג האט געשריבן:שמעקעדיג האט געשריבן:'די נייע סעמסאנג NOTE 7
ווי אויך האט מען פארבאטן ארויפצוטראגן אזא דעווייס אויף א פליגער, ווי אויך אויף די טרעינס.
קומט יעצט אריין די נייעס אז א NOTE 7 האט אנגעהויבן סמאוקן אויף א סאוט-וועסט עירליין פליגער, נאך זיצענדיג אויף דער ערד. מען האט עוואקואירט אלע פאסאזשירן.
איך ביניש מקנא סעמסאנג.
העניך האט געשריבן:WhatsApp האט פארדינט פיל ווייניגער, און האט זיך פארקויפט פאר נאנט צו 20 ביליאן.
העניך האט געשריבן:WhatsApp האט פארדינט פיל ווייניגער, און האט זיך פארקויפט פאר נאנט צו 20 ביליאן.
באניצער וואס לייענען דעם פארום: נישטא קיין אנליין באניצער און איין גאסט


text:
יצחק דוד גראסמאן
ר' יצחק דוד גראסמאן (געב' י"ט אלול ה'תש"ו) איז דער באליבסטער חרדישער רב אויף די פרייע אידן און ארץ ישראל און איבער דער גארער וועלט. זיין כאריזמע באשטייט פון דעם וואס ער האט מקדיש געווען זיין לעבן צו ליבען און מקרב זיין די פרייע קינדער פון ארץ ישראל דורך זיין מוסד אין מגדל העמק וואו ער איז אשכנזי שטאטס רב אז אלע מידעריעריגע פארברעכער פון גאנץ ארץ ישראל פון אלע טורמעס טראגט מען צו אים זיי צו רעהאבילירן און זיי זאלן קענען ארויסגיין פריערט פון טורמע צו קענען דינען א נארמאל לעבן אפילו זיי האבן באגאנגען פארברעכן אלס אינג און אן שכל.
מען האט אים שוין פיל פארבעטן צו דינען אלס הויפט רב פון גאנץ ארץ ישראל צוליב דעם רעספעקט און עהרע וואס אלע פרייע, לינקע און רעכטע ביינאזאם שעצן אים. און דאס וועט געבן אסאך כבוד פאר תורה אידישקייט אבער אזוי ווי זיין פאמיליע און טאטע רבי ישראל גראסמאן ראש ישיבת פינסק קארלין, געהערן זיך אן צו דעם עדה החרדית קרייז פון ירושלים וואס באקעמעפט ציונות דערווייל האט ער דאס אפגעזאגט.
הרב גראסמאן איז א פעטער פון רבקה האלצבערג, איינע פון די קדושים פון דער מומביי רציחה.


text:
מנחם מענדל מארגנשטערן
רבי מנחם מענדל מארגנשטערן זצ"ל (ה'תקמ"ז - כ"ב שבט ה'תרי"ט) פון קאצק, באקאנט אלס "דער קאצקער רבי".
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי מנחם מענדל איז געבוירן אין גוריי אין יאר ה'תקמ"ז צו זיין פאטער הרב יהודה לייביש און זיין מוטער עטא (אדער עלקא אדער אסתר), א טאכטער פון ר' ישכר בער הלוי סג"ל פון גוריי.[1]
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין עלטער פון פופצען יאר איז רבי מנחם מענדל געגאנגען לערנען ביים חוזה פון לובלין, נאכהער איז ער געגאנגען לערנען ביים ייד הקדוש אין פרשיסחא, נאך זיין רבין'ס פטירה איז רבי מנחם מענדל געבליבן ביי זיין נאכפאלגער הרב שמחה בונם פון פרשיסחא.
אין יאר ה'תקפ"ז נאך דער פטירה פון רבי שמחה בונם פון פרשיסחא האט רבי מנחם מענדל אנגעהויבן פראווען זיין אייגענע רביסטעווע אין טאמאשאוו אין נאכהער איז ער אריבער קיין קאצק. רוב פון די חסידים פונעם רבי'ן ר' בונים האבן מקבל געווען רבי מנחם מענדל אלס רבי'ן.
מעגליכע אפיקורסות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די מעשה האט, פאר פארשטענדליכע סיבות, פארשידענע גירסא'ס. לויט געוויסע מקורות, האט די רבי ביי די שבת טיש פרייטיג צונאכטס אויסגעלאשן די לעכט און אויסגערופען "לית דין ולית דיין!"[2]. לויט אנדערע מקורות האט ער נאר אנגערירט די לייכטער, און לויט געוויסער גירסא'ס האט ער נישט מער ווי געשריגן אויף זיינע חסידים[3], אדער אויפן באשעפער[4]. די משכילים האבן האבן פארשפרייט אז די קאצקער רבי איז געווארן א באהאלטענע אטעאיסט[5], און די חסידים האבן נישט געוואלט רעדן דערוועגן, נאר עס גערופן "שבת שחלה רבינו".
די רבי איז דערנאך געווען איינגעשפארט אין א שטוב פאר צוואנציג יאר[3] - ביז זיין פטירה, און ער האט נאר געהאט קאנטאקט מיט זיינע גאר נאנטע מקורבים און משפחה.
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי מנחם מענדל איז נפטר געווארן כ"ב שבט ה'תרי"ט.
זיינע תלמידים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פון זיינע תלמידים:
- רבי חנוך העניך הכהן לעווין פון אלעקסאנדער
- רבי יצחק מאיר אלטער פון גער
- רבי מרדכי יוסף ליינער פון איזשביצא
- רבי יהודה לייב אייגער פון לובלין
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זיינע קינדער:
פון זיווג ראשון מרת גליקל (א טאכטער פון ר' אייזיק ניי פון טאמאשאוו):
- הרב דוד מארגנשטערן פון קאצק.
פון זיווג שני, מרת חיה ליפשיץ ( א טאכטכער פון ר' משה "חלפן")
- מרת ברכה, די ווייב פון הרב בערל וואלף ראפאפארט פון קאצק.
- מרת שרה צינא, די ווייב פון הרב אברהם בארנשטיין פון סאכאטשאוו.
- יעקב שמחה מארגנשטערן, נפטר געווארן אלס קינד
- הרב בנימין מארגנשטערן
- הרב משה ירוחם מארגנשטערן
- פערל מארגנשטערן


text: אין דעם קאַטעגאָריע, פייטינג גאַמעס פֿאַר פֿרייַ געזאמלט פילע טשיקאַווע מעשיות פון גאַס פייץ און ספּאָרט. שפּיל די שפּיל איר קענען קעמפן ווי אַ גאַס פייטער, אַ פאַכמאַן באָקסער, נינדזשאַ, סאַמוראַי, און צולייגן אַ פאַרשיידנקייַט פון פייטינג סטיילז, אַזאַ ווי באָקסינג, קאַפּועראָ, סאַמבאָ, אויב - פו, קעמפן מיט שווערדן און אנדערע. זייַן אָפּגעהיט, ווי די שלאַכט קענען נעמען אָרט ביידע דורך די כּללים, און אָן זיי. פייטינג גאַמעס וועט העלפן איר אָן יגזאָסטינג טריינינג צו ווערן אַ בעל פון אויב פו אָדער אַ גרויס פייטער, האָנע דיין סקילז סטראָקעס, טעקניקס און קאַטינגז! פייטינג גאַמעס מיט שווערדן וועט העלפן איר לערנען צו ווילד די מעסער איז גאנץ. פייטינג גאַמעס אָנליין פֿאַר פֿרייַ אַלאַוז איר צו גיין דורך פארשידענע אַרבעט אָדער נאָר צו פאַרברענגען איין - אויף - איין שלאַכט מיט די פייַנט, און מאל קייפל קעגנערס. שפּיל יעדער שפּיל, איר קענען קעמפן ווי גאַמעס אין דעם קאַטעגאָריע זענען גרינג צו פירן אָבער, דאך, די פּלאַנעווען פון גאַמעס איז זייער טשיקאַווע און יקסייטינג. דו זאלסט נישט זייַן דערשראָקן פון שונאים, ווייַזן זיי וואָס איר קענען טאָן.


text: די צייטן זענען אַזאַ וואָס אין די אַוועק פון מאָדערן פאַרווייַלונג קאָמפּיוטער וועט זייַן גאַנץ נודנע און כמאַרנע ספּעקטאַקל.נאָך אַלע, זיי האָבן כּמעט גאָר אריבערגעפארן אָנליין.קיין ווונדער די גלאבאלע נעץ איז גראָוינג כוואַליע פון בענקשאַפט פֿאַר די פאַר - קאָמפּיוטער תקופה.ספּעציעל אויף די קינדשאַפט.סיבה צו יבערנעמען אַז די אַקטיוו און מאל היציק סאָושאַליזיישאַן און אַ פּלאַץ פון געפערלעך און לעכערלעך אַקטיוויטעטן ווי דזשאַמפּינג פון די דאַך פון אַ שפּייַכלער מיט אַ שירעם אַנשטאָט פון אַ פּאַראַשוט אָדער פארווארפן פון דער באַלקאָן פון פּאַקיץ פון וואַסער, אין מאל מער טשיקאַווע און נוצלעך ווי די עשירות פון פרייַע צייַט און אינטעלעקטואַל עסנוואַרג, אַז מיר איצט צושטעלן קאָמפּיוטער און אינטערנעט.אפילו אויב די שפּיל איז שפּאַס און זייער פּשוט, אין פאַקט, זיי געבן דעם קינד פיל מער ווי מיינדלאַס פליסנדיק אַרום אין דעם הויף, סעראַונדאַד דורך פאַרשידענע און נישט דער פאַקט אַז עס האט אַ גוטע ווירקונג אויף זייער פּירז.און קיין קרייַז פון אינטערעס איז פיל מער נוצלעך און סיוואַלייזד וועג פון סאָושאַליזיישאַן ווי די מאַטלי פירמע הויף.יענע וואס גלויבן אַנדערש וואָלט מיסטאָמע נישט וועלן צו פאַרברענגען צייַט פּלאַנירונג ווי וועריד און טשיקאַווע פרייַע צייַט קינד און רעגולירן פון זייַן שייכות מיט דעם קאָמפּיוטער און די אינטערנעט.דערווייַל, אָנליין פאַרווייַלונג קענען זייַן זייער פיל צו געבן ביידע קינדער און אַדאַלץ.סייַדן, פון קורס, צוגאַנג זיי מיט רעכט, און נישט לאָזן די פּראָצעס נעמען זייַן קורס.דער צוגאַנג איז צו נאָכפאָלגן די בודדהיסט טעאָריע אַז אַלעמען וואס מיר טרעפן אין דעם קורס פון לעבן, דאָרט איז געווען צו לערנען אונדז אַ לעקציע.סימילאַרלי, קיין אינפֿאָרמאַציע קאָראַספּאַנדינג צו עלטער, קענען ווערן אַ סטעפּינג שטיין אויף די דרך פון זיך-פֿאַרבעסערונג, און סמאָקינג מידע און אַ קיללער צייַט.מאַטשט מיט רעכט זיי קענען אַנטוויקלען לאָגיק, ופמערקזאַמקייַט, בקיעס, געבן אַ פּלאַץ פון דייווערס אינפֿאָרמאַציע און אַפֿילו פאָרעם אַ קרייַז, ווי איז אָפֿט דער פאַל אין גרויס-וואָג אָנליין שפּילערייַ.דערצו, דעם קרייַז איז נישט באשאפן דורך געלעגנהייַט, אָבער וועט זייַן פּיקט זיך דורך צופאַל געוווינהייטן, צילן און אינטערעסן.און די קוואַליטעט פון קונה בקיעס גאַמעס אָדער לאָגיק, פיל מער ווערטפול ווי יענע אַז אַ קינד נעמט ווען פארווארפן פייערקראַקערז אָדער דראַגינג די עק פון גאַס קאַץ.אַזוי נאַריש צו באַטראַכטן פֿאַרוויילערישע אָנליין גאַמעס שלעכט פֿאַר אַ קינד וואס איז אונטער די קאָנטראָל פון קלוג עלטערן.אַזוי פילן פֿרייַ צו שפּילן פֿאַרוויילערישע גאַמעס אין דער זעלביקער אָפּטיילונג פון אונדזער וועבזייַטל.דערצו, זיי זענען פאַראַנען צו אַלעמען אָן יגזאָסטינג רעגיסטראַציע און צאָלונג.יא, איר געהערט רעכט.אַלע פון אונדזער גאַמעס זענען גאָר פֿרייַ!דיסטראַקט פון די מאַנאַטאַני פון וואָכעדיק לעבן וועט העלפן פֿאַרוויילערישע גאַמעס אַז איר געפֿינען אויף אונדזער פּלאַץ.נאָר מיר האָבן די בעסטער פאַרווייַלונג אָנליין גאַמעס פֿאַר יינגלעך, שפּילערייַ פֿאַר גערלז.


text:
טישטיך
א טישטעך איז א איבערצי אויפן טיש. מען ניצט עס אדער צו באשיצן דעם טיש אדער ווייל עס זעט אויס שיין.
אמאל איז עס געווען בלויז פון לייוונט, און מ'האט עס געוואשן יעדע צייט, היינט איז דא אסאך סארטן פונעם 'דיספאזעבל' איינמאל באנוץ, פון עטליכע סארט מאטריאל, און אפילו גאנץ שיינע וואס זענען פאסיג ביי די שענסטע מאלצייטן.
ביי יידן איז דער מנהג אז שבת און יו"ט (אויך חול המועד) באדעקט מען דעם טיש מיט א טישטעך א גאנצן טאג, נישט נאר ביי די מאלצייטן. אויך אין בתי מדרשים און שטיבלעך באדעקט מען די טישן מיט טישטעכער.


text:
1964
1964 איז דאס 64סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1964 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 6טן מערץ - פאולוס מלך פון גריכנלאנד (געב' 1901)
- 26סטן אפריל - טאנזאניע געשאפן פון דער פאראייניקונג פון טאנגאניקע מיט זאנזיבאר
- 6טן יולי - מאלאווי פראקלאמירט זעלבשטענדיקייט פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
- 1טן אקטאבער - שינקאנסען גיך באן הייבט אן אין יאפאן
- 10טן אקטאבער - געעפנט די טאקיא אלימפיאדע
- 14טן אקטאבער - לעאניד ברעזשנעוו ווערט פירער פונעם סאוועטן פארבאנד
- 24סטן אקטאבער - צפון ראדעזיע באקומט זעלבשטענדיקייט פון דעם פאראייניגטן קעניגרייך, און ווערט דאס לאנד זאמביע
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 27סטן יאנואר - לייב גלאנץ, חזן (געב' 1898)
- 28סטן סעפטעמבער - הארפא מארקס, אמעריקאנער קאמיקער (געב' 1888)
- 20סטן אקטאבער - הערבערט קלארק הואווער, דער 31סטער פרעזידענעט פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע (געב' 1874)


text:
פארזיכערונג
פארזיכערונג הייסט פלאנירן קעגן איינשטעלן, אפט דורך אריינלייגן צעביסלעך געלט, דערנאך קען מען צוריק באקומען א גרויסן צאל געלט, אפט מאל אפילו מער וויפל מען האט אריינגעלייגט. צו איז דאס ביי געזונטהייט, אז מען צאלט איין חודשליך אדער וואכנטליך אז טאמער עפעס פאסירט און מען דארף אנקומען צו מעדיצינישע באהאנדעלונגן צאלט דער אינשורענס קאמפאני די קאסטן צו א חלק דערפון.
ביי לעבן פארזיכערונג אז א מענטש צאלט איין ביים לעבן יארליך א געוויסער צאל געלט, אז ווען ער שטארבט זאל די אלמנה און די יתומים באקומען א גרויסע צאל געלט.
געזונט פארזיכערונג וועט אויסצאלן א מענטש וואס דורך אן אקצידענט אדער קראנקייט ליידט פון א דעפעקטיווקייט.


text:
לבנון בארג
לבנון בארג איז דער נאמען פונעם באַרג קייט אין לבנון. עס ווערט אויך גערופן, "קליינע לבנון".
לבנון איז א לאנד, וואס איז ענליך צו ישראל, טאפאגראפיש, און געאגראפיש. די בארטן פלאך, וואס אלע גרויסע שטעט געפונען זיך אין די געגנט, די הויפטשטאט ביירוט, צור, צידון, טריפאלי.
א לאנגע קייט פון בערג אין צענטער פונעם לאנד, וואס לויפט פון דרום אויף צפון, רוב איינוווינער אויפן בארג. זענען דרוזן אינעם דרום טייל וואס איז צווישן ביירוט און די ליטאני טייך. אויפן צפון טייל, בעיקר קריסטן מאראנען.
די העכסטע בארג איז איבער 3,000 מעטער, רוב יאר איז די בארג באשנייט, די קייט פון בערג איז לאנג 160 קילאמעטער.
נאך די בערג געפונט זיך די לבנון טאל, און די קעגן לבנון בערג. וואס איז ווי אין צפון טייל אין ישראל, די גליל און די גולן בערג זענען איינער קעגן אנדערע, און אינדערמיט געפונט זיך די חולה טאל.


text:
פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע
די פֿאַראײניקטע שטאַטן פֿון אַמעריקע (ענגליש: United States of America)—געוויינלעך גערופן בלויז די פֿאַראײניקטע שטאַטן—איז אַ פעדעראַלע דעמאָקראַטישע רעפּובליק אין צפון אמעריקע װאָס איז געגרינדעט געװאָרן אין יאָר 1776. זייער הױפּטשטאָט איז װאַשינגטאָן די. סי. די רעפּובליק נעמט ארײן 50 שטאַטן און דעם פעדעראלן דיסטריקט פון קאָלומביע. דער גרעסטער שטאַט איז אלאסקע אין צפון-מערב פון דעם קאָנטינענט פון צפון אמעריקע. דער שטאַט האוואי איז אין דעם פּאציפישן אָקעאן. די אנדערע 48 שטאטן מיט דעם דיסטריקט פון קאָלומביע געפינען זיך צווישן קאנאדע אין צפון און מעקסיקא אין דרום. אין מזרח איז א בארטן מיטן אטלאנטישן אָקעאן און אין מערב מיטן פּאציפישן אָקעאן. אויך האָט די מדינה פינף באוואוינטע און נײן נישט-באוואוינטע אינזלען אינעם פּאציפיק און אינעם קאראאיבישן ים.
דער ערשטער פּרעזידענט איז געווען דזשאָרדזש וואַשינגטאָן.
די פאראייניגטע שטאטן, מיט א שטח פון 9.83 מיליאָן קוואדראט ק"מ (3.79 מיליאָן קוואדראט מײל), איז דאָס דריטע אָדער פערטע גרעסטע לאנד לויטן טאָטאלן שטח, און דאָס דריטע גרעסטע לויטן שטח פון דער יבשה. די באפעלקערונג אין יולי 2011 איז געווען 313 מיליאָן אײנוואוינער, דאָס דריטע גרעסטע אין דער וועלט. א בירגער פון די פאראייניגטע שטאטן ווערט אָנגערופן אן "אמעריקאנער".
דאָס לאנד האָט זיך אנטוויקלט פון די 13 בריטישע קאָלאָניעס אויפן אטלאנטישן בארטן אינעם 18טן יאָרהונדערט. צוליב אמפערייען צווישן דער בריטישער רעגירונג אין די קאָלאָניעס איז געשען די אמעריקאנישע רעוואלוציע. דעם 4טן יולי 1776 האָבן דעלעגאטן פון די 13 קאָלאָניעס ארויסגעגעבן זייער דעקלאראציע פון אומאָפּהענגיקייט, וואָס האָט געגרינדעט די מדינה.
במשך פונעם 19טן יאָרהונדערט האָבן די פאראייניגטע שטאטן זיך פארשפּרייט איבער דעם קאָנטינענט ביז צום בארטן פונעם פּאציפישן אָקעאן.
די עקאָנאָמיע פון די פאראייניגטע שטאטן איז די גרעסטע נאציאָנאלע עקאנאמיע אין דער וועלט, און זייער ברוטאָ אינלענדישער פּראָדוקט (בא"פ) פאר 2012 ווערט געשאצט צו 15.6 טריליאָן דאָלאר – 19% פונעם גלאָבאלן בא"פ לויט קויפקראפט פּאריטעט, פון 2011.[2][3][4]
די עקאָנאָמיע ווערט געטריבן פון א שפע פון נאטורליכע רעסורסן, א גוט-אנטוויקלטער אינפראסטרוקטור,[5] און הויכן פּראדוקטיוויטעט;[6]. דאָס לאנד איז נאָך איינער פון דער וועלטס גרעסטע פאבריצירערס.[7] עס גיט ארויס 39% פון דער גלאָבאלער מיליטערישער אויסגאבע,[8] און איז א פּראָמינענטע עקאָנאָמישע, פּאָליטישע און קולטורעלע קראפט אין דער וועלט, ווי אויך א פירער אין וויסנשאפטליכער פאָרשונג און טעכנאָלאָגישער אינאָוואציע.[9][10]
אינהאַלט
- 1 היסטאָריע
- 2 דער אמעריקאנער פאָן
- 3 א פאָלק פון אימיגראנטן
- 4 געאָגראפיע
- 5 דעמאָגראפיק
- 6 עקאָנאָמיע
- 7 וויסנשאפט און טעכנאָלאָגיע
- 8 רעגירונג
- 9 אמעריקאנער שטאטן
- 10 יידן אין די פאראייניגטע שטאטן
- 11 רעפערענצן
- 12 וועבלינקען
היסטאָריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די צײטן פונעם מיטלאלטער האָט מען בכלל נישט געוואוסט פונעם אמעריקאנישן קאָנטינענט; מען האָט געמיינט, אז נאָך אייראָפּע גייט דער פּאציפישער אָקעאן. עס איז געווען א גרויסער שּפּאנישער מאטראָס, וואָס האָט געהייסן קריסטאָפער קאָלומבוס. ער האָט געהאלטן, אז אויב מען פאָרט לאנג אויפן אטלאנטישן אָקעאן, קומט מען אָן אין אינדיע. ער האָט געפּועלט בײ דער שפּאנישער קעניגין, אויב מען גיט אים איבער א גרויסן שיף מיט געלט און מענטשן, וועט ער מאכן א נסיעה און דערמיט פארקירצן דעם וועג קיין אינדיע. ער האָט אויפגעוויזן, אז דאָס וועט אויפהייבן דעם עקספּאָרט-אימפּאָרט פון איבעראל, און שפּאניע, וואָס איז דאן געווען א וועלטמאכט, וועט דערפון שטארק בענעפיטירן.
נאָך א לאנגער נסיעה איז ער אָנגעקומען צו דער טרוקעניש און האָט דאָרט געטראפן א סך אומצוויליזירטע מענטשן. ער און זײנע מענטשן האָבן געמיינט, אז זיי האָבן אנטדעקט א קורצן וועג קיין אינדיע, דערפאר האָט ער אָנגערופן די מענטשן אינדיאנער. דאָס איז געווען אין 1492.
א ביסל שפּעטער איז אָנגעקומען אויף דער טעריטאָריע, וואָס איז הײנט דרום אמעריקע, א גענעראל מיטן נאָמען אמעריגאָ וועספּוטשי, און האָט אנטדעקט, אז דאָס איז בכלל נישט אינדיע, נאָר א נײער קאָנטינענט. דעריבער רופט מען עס אויף זײן נאמען אמעריקע.
דער אָנהייב פון די קאָלאָניעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך קריסטאפער קאָלומבוס האָבן די שפּאניער ארויסגעשיקט נאָך שיפן, און צוביסלעך האָט שפאניע באהערשט די גאנצע דרום– און צענטראל–אמעריקע, חוץ בראזיל, וואָס איז געוואָרן א פּאָרטוגעזישע קאָלאָניע.
אין 1565 האָט שפּאניע אויפגעשטעלט א שטעטל אין פלאָרידע, דאָס ערשטע שטעטל מיטן אייראָפּעישן סטיל.
אויך אנדערע אייראָפּעישע לענדער האָבן אָנגעהויבן זיך אינטערעסירן אין דעם נײעם קאָנטינענט: ענגלאנד, פראנקרײך און האָלאנד.
ענגלאנד האָט אויפגעשטעלט ווירדזשיניע אין 1620, דערנאָך מאסאטשוסעטס, און נאָך דעם – פּענסילוועניע. די פראנצויזן האָבן געבויט אינעם צפונדיגן טייל פון נאָרד–אמעריקע די שטעט קוויבעק און מאָנטרעאל, און די האָלענדער האָבן געבויט ניו אמסטערדאם, וואו עס געפינט זיך הײנט ניו יאָרק. אָבער די ענגלענדער האָבן געקעמפט, אז זיי זאָלן זײן די בעלי בתים, און ניו יאָרק איז גאָר שנעל אריבער צו זיי פון האָלאנד. אין יאָר ה'תקכ"ג איז אויך קאנאדע אריבער, אזוי אז גרויסבריטאניע (ענגלאנד) האָט אײנגענומען אלע שטחים, וואָס זענען געשטיצט געווארן בײ אנדערע לענדער.
די מלחמה פאר אומאָפּהענגיקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אזוי ווי ענגלאנד איז פאקטיש געווען דער בעל הבית אויף דער טעראטאָריע האָט זי פרובירט דאָס אויסניצן צום מאקסימום. דער דעמאלטדיגער ענגלישער קעניג געאָרגג דער דריטער האָט ארויפגעלייגט שווערע שטײערן אויף די אײנוואוינער. די אײנוואוינער האָבן פארלאנגט, אז אזוי ווי זיי זענען א חלק פונעם ענגלישער קעניגרײך, זאָלן זיי קענען וויילן א פארטרעטערשאפט אין דעם ענגלישן פּארלאמענט, וואָס זאָל זיך אָננעמען פאר זיי, און נישט דערלאָזן די אומיושרדיגע שטײערן. דער קעניג האָט זיי דאָס נישט געוואָלט נאָכגעבן. דאָס האָט געברענגט דערצו, אז אין דער צווייטער העלפט פונעם 17טן יאָרהונדערט האָט זיך אָנגעהויבן א באוועגונג, וואָס זי האָט זיך אָנגערופן "די אמעריקאנישע רעוואלוציע" . די מענטשן האָבן אָנגעהויבן פארלאנגען מער פרײהייט, ענגלאנד איז נישט גרייט געווען זיי דאָס צו געבן, אזוי אז אין יאָר 1763 האָבן זיך צוזאמען גענומען דרײצן קאָלאָניעס, וואָס האָבן נישט געוואָלט זײן אונטער בריטאניע און אין אפּריל 1775 האָט די מלחמה פאר אומאָפּהענגיקייט אויסגעבראכן אונטער גענעראל דזשאָרזש וואשינגטאָן און דעם 4טן יולי 1776 האָט טאָמעס זשעפערסאָן אָנגעשריבן די דעקלאראציע פון אומאָפּהענגיקייט פאר די פאראייניגטע שטאטן פון אמעריקע.
די ערשטע דרײצן לענדער, וואָס האָבן זיך דערקלערט אומאָפּהענגיק און זענען געוואָרן א חלק פון דער נײער מדינה, זענען דעלאווער, פּענסילוועניע, ניו דזשערסי, דזשארזיע, קאָנעטיקעט, מאסאטשוסעטס, מערילענד, דרום קאראליינע, ניו העמפּשער, ווירדזשיניע, ניו יאָרק, צפון קאראליינע און ראוד אײלענד.
דער ווידערשטאנד האָט זיך צופלאקערט, די ענגלענדער האָבן געשיקט אן ארמיי אונטערצודריקן דעם ווידערשטאנד, נאָך א לאנגער קאמף האָבן זיך די ענגלענדער אונטערגעגעבן.
די מלחמה האָט אָנגעהאלטן ביזן 3טן אויגוסט 1782. דעם 3טן סעפּטעמבער 1783 האָט ענגלאנד אונטערגעשריבן א שלום אָפּמאך מיט אמעריקע. כאטש געאָרג דער דריטער פון ענגלאנד האָט נאָך געוואָלט אָנהאלטן די מלחמה, האָט ער פארלוירן אינעם פּארלאמענט זײנע שטיצער, און מען האָט דורכגעפירט א רעזאָלוציע אינעם פּארלאמענט פאר שלום.
פון דאן אָן האָבן די דערמאנטע דרײצן קאָלאָניעס באקומען א פולקומע זעלבטשטענדיקייט. דזשאָרזש וואשינגטאָן איז געוואָרן אויסדערוועלט אלס דער ערשטער פּרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן.
פון 1803 צו 1848 האָט זיך אמעריקע'ס גרויס געטריפלט ווײל אמעריקע'ס אידיאָלאָגיע איז געווען זיך אויסשפּרייטן ווי מער, וואָס צוליב דעם האָט אויסגעבראכן אין יענע יאָרן צוויי מלחמות:
די ערשטע: אמעריקע האָט דערקלערט קריג קעגן בריטאניע דעם 18טן יוני 1812, צוליב דער נישט פרײער באוועגונג פון אמעריקע ארום דער וועלט און צוליב אירע פישכאפּערס, וואָס מען האָט זיי נישט געלאָזט האנדלען א.ד.ג. און אנדערע ווערטער פרײע האנדל - וואָס דאָס איז געווען דער רעזולטאט פון דער מלחמה פון ענגלאנד און פראנקרײך - איינזעענדיג אז ס'איז נישט רעאליסטיש זיך צו שלאָגן קעגן אזא אימפּעריע, האָט מען באשלאָסן אײנצונעמען קאנאדע, וואָס איז געווען אונטער בריטאניע.
דער בירגער–קריג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א וויכטיגער קאפּיטל אין דער געשיכטע פון די פאראייניגטע שטאטן איז דער בירגער-קריג, וואָס האָט אויסגעבראָכן אין יאָר ה'תרכ"א, עס איז באקאנט מיטן נאָמען דער קאמף פון דעם צפון מיטן דרום. די דרומדיגע לענדער פון די פאראייניגטע שטאטן האָבן באשעפטיגט איבער א מיליאָן שווארצע קנעכט, די זענען געווען שווארצע מענטשן, וואָס מען האָט געצוואונגענערהייט געברענגט פון אפריקע. די דרום שטאטן האָבן געהאט א סך פעלדער אין זייער באנוץ, און עס איז זיי געווען וויכטיג צו האָבן אסאך ארבעטערס פאר די תבואה און פרוכטן. די צפון אײנוואוינער אין שפיץ פונעם פּרעזידענט אברהם לינקאָלן האָבן אויפגעפאָדערט די דרום לענדער צו באפרײען די קנעכט, וויבאלד דאָס איז קעגן דעם מענטשליכן מאָראל און קעגן די פארשריפטן פון דער דעקלעראציע פון אומאָפּהענגיקייט פון די פאראייניגונג, וואס לויטעט, אז אלע מענטשן זענען באשאפן געוואָרן פרײ. די דרומדיגע האָבן זיך נישט וויסנדיג געמאכט פון דעם פרעזידענטס פאָדערונג, זיי זענען געגאנגען א טריט ווײטער און האבן דערוויילט א נײעם פּרעזידענט, מיטן נאמען זשעפערסאָן דעוויס, זיי האָבן געלאָזט וויסן אז זיי טיילן זיך אָפּ פון די פאראייניגטע שטאטן. לינקאָלן האָט דאָס נישט צוגעלאָזט און איז ארויס מיט א בלוטיגן קאמף קעגן די דרום שטאטן, עס האָט זיך געצויגן פיר יאָר, און איבער זעקס הונדערט טויזענט סאָלדאטן זענען געהרגעט געוואָרן. צום סוף האָבן זיך די דרוםדיגע אונטערגעגעבן, די יוניאָן האָט זיך צוריק פאראייניגט, און די שווארצע קנעכט זענען ארויס פרײ. (פרעזידענט לינקאָלן איז דערמאָרדערט געוואָרן איינצלנע טעג נאָך דעם, וואָס די דרוםדיגע לענדער האָבן זיך אונטערגעגעבן).
דער אמעריקאנער פאָן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער פאָן אין אמעריקע האָט דרײ קאָלירן: רויט, בלוי, און ווײס. עס האָט דרײצן פּאסן, טייל רויט און טייל ווײס, דאָס סימבאָליזירט די דרײצן גרינדעדע קאָלאָניעס, און עס האָט פופציג ווײסע שטערן אויף א בלויען גראדעגיגן הינטערגרונט, דאָס זענען די פופציג שטאטן וואָס זענען דערין פאראייניגט.
א פאָלק פון אימיגראנטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די פאראייניגטע שטאטן איז א פאָלק, וואָס איז צוזאמענגעשטעלט פון אלע סאָרט מענטשן אין דער וועלט. פון די פארצײטישע אײנוואוינער די אינדיאנער זענען געבליבן עטליכע הונדערט טויזנט אלס אָנדענק, פון זיי זענען דא אזעלכע וואָס לעבן נאָך ביז הײנט אין ספּעציעלע רעזערוואציעס. די רעגירונג גיט זיי נאך אסאך בענעפיטן, כדי זיי צו פארגיטיגן פאר וואָס מען האָט פון זיי צוגענומען זייער לאנד, ווי דאָס אז זיי מוזן נישט צאָלן קיין שטײערן. אָבער די מערהייט פון דער באפעלקערונג פון די פאראייניגטע שטאטן זענען ווײסע מענטשן אָפּשטאמיגע פון אייראָפּע און אזיע, אָבער עס זענען אויך פאראן מיליאָנען שווארצע וואָס זענען קינדער פון די וועלכע זענען געברענגט געוואָרן געצוואונגענערהייט פון אפריקע צו דינען אלס קנעכט פאר די ערשטע באוואוינער. אין די שנייאיגע געביטן אין אלאסקע טרעפט מען נאָך די עסקימאָסישע שבטים.
געאָגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער לאנד–שטח פון די 48 שטאטן אין דער יבשה פון די פאראייניגטע שטאטן איז 7,700,000 ק"מ2. אלאסקע, מיט א שטח פון 1,480,000 ק"מ2, איז דער גרעסטער שטאט. האוואי, מיט א שטח פון 16,000 ק"מ2, אקופּירט אן ארכיפּעלאג אינעם פּאציפישן אָקעאן, דרום-מערב פון צפון אמעריקע.
די פאראייניגטע שטאטן איז דאָס דריטע גרעסטע לאנד לויט סה"כ שטח—יבשה און וואסער—אין דער וועלט (נאָך רוסלאנד און קאנאדע). דאָס לאנד גרעניצט קאנאדע אין צפון און מעקסיקא אין דרום. דער קאנאדע-פאראייניגטע שטאטן גרענעץ, וואָס איז באשטימט געוואָרן אין דעם מיטן פונעם 19טן יאָרהונדערט, ציט זיך אין א גראדער ליניע לענגאויס דעם 49סטן גארטל ליניע צפון, אריבערגייענדיג טײכן און אָזערעס (פיר פון די גרויסע אָזערעס זענען צעטיילט צווישן די צוויי לענדער, און נאָר מיטשיגאן אָזערע געהערט אין גאנצן צו די פאראייניגטע שטאטן), אָן צו בארעכענען מיט טאָפּאָגראפישע ליניעס. די גרענעץ שאפט נישט קיין פּראבלעמען; די צוויי זײטן פון דער גרענעץ האָבן א גרויסע ענלעכקייט אין קולטור, שפּראך, טראדיציע און לעבנסשטייגער. די דרום גרענעץ מיט מעקסיקא איז העלפט פון דער לענג פון דער גרענעץ מיט קאנאדע, און גייט מערסטנס דורך מדבר-געגנטן.
אין מזרח ליגן די פאראייניגטע שטאטן אויפן ברעג פונעם אטלאנטישן אָקעאן; דער ברעג איז צוויי מאָל אזוי לאנג ווי דער מערב ברעג אויפן פּאציפישן אָקעאן. די אונטערשייד איז צוליב א סך טיפע אײנגוסן, וואָס געפינען זיך אין דעם צפון טייל פונעם מזרח בארטן, און טאקע דאָרט געפינען זיך די גרויסע פּאָרטן פון די פאראייניגטע שטאטן (באָסטאָן, ניו יאָרק, פילאדעלפיע, און באלטימאָר). דער דרום טייל פונעם בארטן איז פלאך און נישט באקוועם פאר שיפן. דער איינציגער גרויסער פּאָרט אין דרום איז דער פּאָרט פון ניו-אָרלינס, וואָס ליגט אין דער מיסיסיפּי דעלטע, וואָס ווערט שטענדיג פארשטאָפּט מיט דער עראָזיע פונעם טײך, און פאָדערט טײערע און רעגולערע אויפהאלטן טאטן.
אויפן שטח פון די פאראייניגטע שטאטן געפינען זיך בארגקייטן וואָס צוטיילן די פארשידענע געאָגראפישע ראיאָנען. די בארגקייטן וואס ציען זיך פון צפון קיין דרום פּאראלעל צו די בארטנס זענען: אפּאלאטשיע בערג (Appalachian Mountains) פּאראלעל צום מזרח בארטן, און די ראָקי בערג (Rocky), די קאסקייד בערג און די סיערע נעוואדא (Sierra Nevada) פּאראלעל צום מערב בארטן. אלס רעזולטאט פון די בארגקייטן געפינען זיך זיבן נאטור ראיאָנען לענגאויס די פאראייניגטע שטאטן, אין פּאסן וואָס גייען פון צפון קיין דרום: (1) אטלאנטישער בארטן; (2) אּפּאלאטשיע בארגקייטן; (3) דער מיטל מערב; (4) ראָקי בערג; (5) דער מערב מדבר-בעקן; (6) סיערע בערג; (7) פּאציפישער בארטן.
די נידעריקסטע און העכסטע פּונקטן אויף דער יבשה פון די פאראייניגטע שטאטן זענען ביידע אינעם שטאט קאליפארניע, נישט מער ווי 130 ק"מ ווײט איינס פון דער אנדערע. דער העכסטער שפּיץ אינעם לאנד, אין אין גאנץ צפון אמעריקע, איז מאקינלי בארג, הויך 6,194 מעטער. טעטיקע וואולקאנען געפינען זיך אין אלאסקע דורכאויס די אלעקסאנדער און אלעאוטישע אינזלען, און האוואי באשטייט פון וואולקאנישע אינזלען.
דער קלימאט אין די פאראייניגטע שטאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די פאראייניגטע שטאטן איז א טייל פון דעם נײעם אנטדעקטן קאָנטינענט אמעריקע, ביידע טיילן דרום און צפון גרעניצן זיך מזרח זייט מיטן אטלאנטישן אָקעאן און מערב מיטן שטילן אָקעאן. אויך בײם מערב ברעג איז דאָ בײ ביידע טיילן די הויכע בערג וואָס זענען פארדעקט מיט אייביגע שנייען ווי די ראָקי בערג און די אנדן, אָבער זי טיילט זיך אָפּ מיט איר קלימאט פון דרום אמעריקע. דער קלימאט אין די פאראייניגטע שטאטן איז אין אלגעמיין מיטלמעסיג און באקוועם, באלאנסירט צווישן צפון זײט וואו עס הערשט זייער א קאלטער וועטער, און דאקעגן דרום און צענטראלע אמעריקע וואס דער וועטער איז אין אלגעמיין טראָפּיש און א שווערע היץ און הויכע פײכטקייט נעמט איר ארום.
אויך איז דער צענטראל אמעריקע און טיילן פון די פאראייניגטע שטאטן ווי פלאָרידא, וואָס ווענדט זיך צום זיד פאול, אפן צו שטורמישע ווינטן, אין געוויסע סעזאנען פון יאָר הוראַגאַנען.
אויך איז א חילוק אינעם ווינטער און זומער, ווען אין די פאראייניגטע שטאטן איז זומער איז אין דרום אמעריקע ווינטער און אזוי פארקערט.
די פאראייניגטע שטאטן איז פון די רײכסטע קאָנטינענטן אין נאטורליכע וואונדער, עס געפינען זיך דאָרטן בערג און טאָלן גרין פארדעקט מיט ריזיגע וועלדער, עס זענען דאָ אין אירע גרינע ביימער וואָס בליען און שפּראצן לויט די אָפּשאצונגען איבער צוויי טויזנט יאָר. הויכע ציכטיגע ווײסע בערג שפּיצן מיט שניי א גאנץ יאָר, טרוקענע וויסטענישן וואָס באקומען נישט קיין רעגן כמעט א גאנץ יאָר, און דערקעגן פייכטע נאסע געגנטן מיט שלאקרעגנס א גאנץ יאָר. עס געפינט זיך דאָרטן די גרעסטע זיסע וואסערזאמלונגען אין דער וועלט, אויך האָט זי נאטורליכע מינעראלן.
צוליב זײן ריזיגן פארנעם און דער אייניקייט פון דעם גרויסן לאנד, איז זײן קלימאט פארשידנארטיג. אין קאליפארניע און אין דעם פלאָרידע האלב אינזל איז דער ווינטער זייער איינגענעם, אָבער אין זומער איז זייער הייס מיט א הויכע מאס פײכקייט, דאקעגן אינעם צפונדיגן טייל פונעם לאנד איז דער זומער הייס אָבער צום אויסהאלטן, אָבער דער ווינטער איז זייער א קאלטער צוליב די פראָסטיגע ווינטן וואָס קומען ארײן פונעם צפון פאלוס.
דעמאָגראפיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
באפעלקערונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער פאראייניגטע שטאטן צענזוס ביורא שאצט אפ די באפעלקערונג צו 316,291,000, פון זיי זענען 11.2 מיליאן אומלעגאלע אויסלענדער. דאס איז פיר מאל אזוי פיל ווי די באפעלקערונג איז געווען אין 1900, בערך 76 מיליאן. די פאראייניגטע שטאטן איז דאס דריטע מערסטע באפעלקערטע לאנד אין דער וועלט, נאך כינע און אינדיע.
82% פון אמעריקאנער וואוינען אין שטאטישע געגנטן. די גרעסטע צענטערן פון באפעלקערונג זענען ארום ניו יארק (19,015,900), ארום לאס אנדזשעלעס (19,015,900) און ארום שיקאגא (9,504,753).
שפּראך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אמעריקאנישע ענגליש איז די נאציאנאלע שפראך פון די פאראייניגטע שטאטן פראקטיש גערעדט. 80% פון דער באפעלקערונג רעדט נאר ענגליש אין דער היים. די צווייטע שפראך איז שפאניש, וואס 12% רעדן אין דער היים. אויף דער פעדעראלער ניווא איז נישט פאראן קיין אפיציעלע שפראך, אבער אין 28 שטאטן איז ענגליש די אפיציעלע שפראך. אין האוואי זענען ענגליש און האוואיש די אפיציעלע שפראכן.
עקאָנאָמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די פאראייניגטע שטאטן האבן א קאפיטאליסטישע עקאנאמיע, וואס איז די גרעסטער עקאנאמיע אין דער וועלט. זייער ברוטא אינלענדישער פראדוקט ווערט געשאצט צו 15.1 טריליאן דאלאר אין 2011. די וואלוטע איז דער אמעריקאנער דאלאר, וואס האט דעם סימבאל $.
ארבעטלאזיקײט און אינפלאציע זענען גאנץ נידעריג. אגריקולטור איז שטארק אנטוויקלט, און זיי זענען פון דער וועלטס גרעסטע פראדוצירערס פון קוקורוזע, ווייץ, צוקער און טאבאק.
דאס לאנד האט רייכע מינעראל רעסורסן, כולל גאלד, נאפט, קויל און אוראניום. די הויפט פאבריקאציע אינדוסטריעס זענען אויטאמאבילן, עראפלאנען און עלעקטראניק.
די ערד[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ערד אין די פאראייניגטע שטאטן איז אין מערהייט זייער גוט צום בארבעטן, די בעסטע ערד איז אין דעם צענטראלן חלק וואס באקומט ריזיגע קאוואנטום פון דעם מיסיסיפי טייך, אלס רעזולטאט ווערט די פאראייניגטע שטאטן גערעכנט צו זיין איינע פון די אנטוויקלסטע לענדער אין לאנד ווירטשאפן און אויך אין האדעווען שאף און רינדער.
עס שטעלט נישט בלויז צו פאר אייגענע געברויכן, נאר עס פארבלייבט איר איבער גענוג צו עקספארטירן צו אנדערע מדינות.
עס געפינט זיך אין איר ערד פיל נאטורליכע מינעראלן, ווי גאלד, זילבער, נאפט, קוילן, אוראניום, אייזן, קופער, בליי און נאך. אירע געדיכנטע וולדער זענען געבענטש מיט אויסגעצייכנטע סארטן ביימער וואס ווערט פארנוצט צו בויען און מעבל אינדוסטריע.
אינדוסטריעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס געפינט זיך אין די פאראייניגטע שטאטן פארצווייגטע אינדרוסטריעס וואס זענען פון די אנטוויקלסטע אין דער וועלט. אין די לעצטע הונדערט יאר איז זי פארוואנדלט געווארן אלס איינע פון די רייכסטע אינדוסטריעלע לענדער פון דער וועלט.
איינקונפט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די דורכשניטליכע יערליכע איינקונפט פאר א הויזגעזינד ריכטיג פאר 2005 איז 46,326 דאלאר, אבער מיט וועזנטלעכע אונטערשיידן צווישן די שטאטן. למשל, ווען די יערליכע איינקונפט אין ניו דזשערסי איז געווען $60,246, איז זי אין מיסיסיפי געווען $34,396. די דורכשניטליכע יערליכע איינקונפט פאר א מענטש איז געווען $25,036.
צווישן די ראסן זעט מען אן אפשטאנד אין דער איינקונפט פון אפריקאנע אפשטאמיגע און היספאנישע (מערסטנס מעקסיקאנער) אנגעשטעלטע קעגן אייראפעישע און אזיאטישע (מערסטנס פון דעם ווייטן מזרח). די דורכשניטליכע איינקונפט פאר אן אזיאטישן פאמיליע איז די גרעסטע, $57,518, פאר ווייסע $48,977 און פאר אפריקאנער $30,134.
די איינקונפט אפשטאנדן אין די פאראייניגטע שטאטן זענען פון די גרעסטע אין דער אנטוויקלטער וועלט. אין 2006 האט דער העכסטער צענטל פארדינט 16 מאל מער ווי דער נידריגסטער צענטל.
דער מעדיאנער נעט ווערט (median net wealth) אין 2004 איז געווען $93,100 פאר א הויזגעזינד. דאס העכסטע פערטל איז געווען $422,400 פאר א הויזגעזינד (אחוץ דעם עיקר וואוינארט).
וויסנשאפט און טעכנאָלאָגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די פאראייניגטע שטאטן איז א פירער אין וויסנשאפטליכער פארשונג זײט דעם סוף פונעם 19טן יארהונדערט. אין 1876 האט אלעקסאנדער גרעהעם בעל באקומען דעם ערשטן אמעריקאנישן פאטענט פארן טעלעפאן. טאמעס עדיסאנס לאבאראטאריע האט אנטוויקלט דעם פאנאגראף, דעם ערשטן עלעקטרישן לאמפ, און דעם ערשטן פילם קאמערע. ניקאלא טעסלא האט פיאנירט בייטשטראם און ראדיא. די אויטאמאביל פירמע פון הענרי פארד האט געמאכט פאפולער די מאנטאזש-ליניע. אין 1903 האבן די רייט ברידער געמאכט די ערשטע קאנטראלירטע פלי.
רעגירונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אמעריקע איז די עלטסטע פעדעראציע צווישן היינטיגע לענדער. עס איז א קאנסטיטוציאנעלע רעפובליק און א רעפרעזאנטיווע דעמאקראטיע.
די רעגירונג ביישטייט פון דריי פליגלען: די לעגיסלאטור (קאנגרעס), דער עקזעקוטיוו און די געריכטליכע מאכט.
לעגיסלאטיוו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די געזעץ געבער וואס איז דער קאנגרעס וועלכע אנטהאלט צוויי הייזער דער סענאט וואס איז דער אויבערשטער הויז, און דער קאנגרעס וואס איז דער אינטערשטער הויז. זיי ווערן אויך גערופען די לעגיסלאטארן.
יעדער שטאט שיקט צום סענאט צוויי סענאטארן, וועלכע דינען אין אמט זעקס יאר, דער קאנגרעס ביישטייט פון קרוב צו פיר הונדערט און פופציג פארשטייער, דאס איז אזוי אויסגעשטעלט אז יעדע פינעף הונדערט טויזנט מאן שיקן איין קאנגרעס מאן אדער קאנגרעס פרוי צום פארלאמענט. די וואלן פאר די קאנגרעס קומט פאר יעדע צוויי יאר, זייער הויפטקווארטיר איז אין דעם קעפיטאל געביידע וואס געפינט זיך אין וואשינגטאן די. סי.
די עקזעקוטיווער אָרעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך דעם וואס דער געזעץ געבער פירן דורך א געזעץ קומט אריין דער פרעזידענט מיט זיינע פופצן מיניסטארן. זיי זענען די אויספירער וואס ווערן גערופן די עקזעקוטיווע ארעם, זייער אויפגאבע איז אויסצופירן אלץ וואס דער קאנגרעס האט באשטימט. זיי פירן אן די טאג טעגליכע ווירטשאפט אין דער פעדעראלער רעגירונג, ס'ווערט אנגערופן ביים המון עם גאווערמענט, דאס עקזעקיוטיוו פליגל קען נישט איינפירן נייע געזעצן (דאס איז די ארבעט פון דעם ערשטן פליגל די געזעץ געבער) און אויך נישט טוישן וואס דאס איז די ארבעט פון יורידיסקוציע, דאס עקזעקיוטיווע פליגל איז געמאכט געווארן בלויז אויספירן וואס מען פון פריער באשטימט, די אנפירער איז אלעמאל דער פרעזידענט, דאס איז א ליסטע פון אלע דעפארטמענטן:
1. (State), אויסערן אינטערעסן געגרינדעט 1789, באשיצן ציווילע אין נישט ציווילע פאסאזשירן, דיפלאמאטישע באציאונגען
2. (Treasury), געלט קאסע, געגרינדעט 1789, אלעס ארום געלט ווי שטייערן בענק פאסט באצאלן
3. (Defense), באשיצן, געגרינדעט 1947, זען אז נאציאנאלע און מילטערישע זיכערהייט זאל קלאפן (די פענטאגאן איז אין זייער באזיץ)
4. (Justice), געזעצליך, געגרינדעט 1870, זען אז אלעס זאל ווערן געטון געזעצליך ווי למשל האלטן א אויג אויף אלקאהאל, באווערבן עדים. און טראספארטאציע פאר יורידיציע צוועקן ווי למשל פריזענע'ס,
5. (Interior), אינעווייניג-שטחים, געגרינדעט 1849, פובליקע פארקס, וועלדער, אויך צושטעלן וואסער,
6. (Agriculture), איבער עסן, געגרינדעט 1889, געזונטע עסן, הונגער, פארמ'ס נאטורליכע אוצרות
7. (Commerce), האנדל, געגרינדעט 1903, די עקאנאמיע וואוקס, אלטערנאטיווע ארבייט'ס פלעצער, האנדל מיט דער וועלט
8. (Labor), ארבעט, געגרינדעט 1913, (קודם געווען אינאיינעם מיט קאמערץ), העלפן און שיצן דעם ארבעטער
9. (Health and Human Services), געזונטהייט, געגרינדעט 1953, קראנקייטן, קאנטראל מעדיקער, העלפט ארימע,
10. (Housing and Urban Development), הייזער, געגרינדעט 1965, שעלטער'ס, עפארדעבעל הייזער,
11. (Transportation), טראנספארטאציע, געגרינדעט 1966, לופט, באן, הייוועי, טראק, געזעלשאפט, פארבעסערן
12. (Energy), ברענשטאף, געגרינדעט 1977, נוקלעארע וואפן אין רעאקטאר, אלעס ארום ברענשטאף,
13. (Education), דערציאונג, געגרינדעט 1979, ארבעט פאר דערציאונגס אינטערעסן
14. (Veterans Affairs), וועטעראנען אינטערעסן, געגרינדעט 1988, גיט אכטונג אויף די וועטעראנען
15. (Homeland Security), היימלאנד זיכערהייט, געגרינדעט 2002, אפהיטן פון נאטורליכע אדער טעראריסטישע געשעענישן
יוריסדיקציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך דעם קומט אריין דער געריכט, זייער אויפגאבע איז צו זען אז די געזעצן וואס מען האט באשטימט זאלן ווערן איינגעהאלטן פונקט ווי מען האט זיי באשטימט, און ווער עס איז עובר דערויף זאל ווערן באשטראפט.
אמעריקאנער שטאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אמעריקע באשטייט פון פופציג שטאטן, דאס הייסט כאטש אין פאקט איז זי איין גרויסע מדינה, איז זי אבער צוזאמענגעשטעלט און פאראייניגט פון פופציג לענדער, אכט און פערציג פון זיי געפינט זיך זייט ביי זייט אין צענטער פון צפון אמעריקע, די אנדערע צוויי לענדער זענען אלאסקע און האוואי. וואס קאנאדע און דער פאציפישער אקעאן טיילט זיי אפ פון זייער היימלאנד.
ווי געזאגט איז ביים אנהייב געווען בלויז דרייצן שטאטן, מיט דער צייט זענען צוגעשטאנען נאך מדינות, אין הונדערט צוואנציג יאר נאך איר גרינדונג האט זי געציילט אכט און פערציג לענדער. אין יאר תשי"ט איז צוגעקומען דער שטאט אלאסקע, און א יאר דערנאך דער פופציגסטער שטאט האוואי.
די הערשאפט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די הערשאפט אין די פאראייניגטע שטאטן איז אינטערעסאנט, יעדער איינער פון די פופציג שטאטן האט אן אייגענעם גובערנאטאר, אן אייגענע געזעץ הויז, און אייגענע געריכט הייזער, וועלכע פירן אן די אינערליכע אנגעלעגנהייטן פון זייער שטאט, ווי דערציאונג, פארקער. דאגעגן די אויסערלעכע פאליטיק און נאציאנאלע זיכערהייט זענען אונטער דער צענטראלער פעדעראלער רעגירונג וואס איר זיץ געפינט זיך אין דער הויפטשטאט, וואשינגטאן די סי.
אין שפיץ פון לאנד שטייט א פרעזידענט וולעכער ווערט אויסדערוויילט אין דעמאקראטישע וואלן איינמאל אין פיר יאר, אין די הענט פונעם פרעזידענט איז קאנצעטרירט די רעגירונגס באפולמעכטיקונג, ער איז דער פאקטישער פירער פונעם לאנד. דאס איז אנדערש ווי רוב דעמאקראטישע מדינות וואס ביישטיין פון א פארלאמענט, און די רעגירונג אויטאריטעט איז אין די הענט פון דעם פרעמיער מיניסטער.
די פופציג שטאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
יידן אין די פאראייניגטע שטאטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קריסטאפער קאלאמבוס איז אָנגעקומען אין די פאראייניגטע שטאטן אין יאָר ה'רנ"ב, דאָס הייסט אין דעם יאָר ווען מען האָט ארויסגעטריבן די יידן פון שפּאניע. יידן זאגן, אז פון הימל האָט מען דאן צוגעגרייט א רעטונגס פּלאץ פאר די קומענדיקע יאָרן פאר די יידן.
די ערשטע יידישע אימיגראנטן זענען געקומען קיין אמעריקע פון אייראפּע, הויפּטזעכליך שפּאנישע און פּאָרטוגעזישע יידן, וואָס זענען אנטלאָפן פון דער אינקוויזיציע צו דער נײער וועלט. יאָרן שפּעטער, ווען עס זענען פאָרגעקומען רדיפות אין דייטשלאנד און אין רוסלאנד קעגן יידן, די באוואוסטע פאָגראָמען, האָט זיך פארשטארקט דער אימיגראציע שטראָם פון דאָרט צו קומען צו די פאראייניגטע שטאטן.
נאָך דער צווייטער וועלט–מלחמה זענען פיל געראטעוועטע פון די נאצישע אקופּירטע לענדער געקומען צו די פאראייניגטע שטאטן, און האָבן איבערגעבויעט און אויפגעלעבט פון דאסנײ די פארניכטעטע יידישע געמיינדעס פון זייער אלטער היים. מען האָט אויפגעשטעלט בליענדיגע יידישע געמיינדעס בתי מדרשים, ישיבות, כוללים, חסידישע הויפן, ליטווישע ישיבות, מיידל שולעס און תלמיד תורה'ס, עס ווירבלט יידישקייט אויפן העכסטן גראד.
היינט צו טאָג געפינט זיך דער גרעסטער יידישער יישוב אין די פאראייניגטע שטאטן, עס איז נישט דאָ קיין שטאַט, וואו עס וואוינען נישט אין איר קיין יידן. אָבער רוב פרומע יידן זענען קאָנצטעטרירט אין די גרויסע שטעט ווי ניו יאָרק, ניו דזשערסי, לאָס אנדזשעלס, אין אלגעמיין זענען די יידן גלײכבארעכטיגט ווי די איבעריגע באפעלקערונג, פיל גרויסע יידישע קהילות עקזיסטירן אין לאנד. אסאך פון זיי פירן זייערע קינדער און אייניקלעך אויף די אלטע וועגן גענוי ווי זייערע זיידעס האָבן זיך געפירט פאר הונדערטער יארן. אויך זענען די אמעריקאנער ײדן באוואוסט איבעראל פאר זייער מיטלייד און הילף פאר יעדן נויטבאדערפיגן.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ United States. אינטערנאציאנאלער געלדפאנד. דערגרייכט דעם 16טן אפריל, 2013.
- ↑ ציטירן גרײַז: אומגילטיגער
טאַג; קיין טעקסט נישט געשריבן פֿאַר רעפֿערענצן מיטן נאָמען
IMF_GDP
- ↑ World Economic Outlook Database. אינטערנאציאנאלער געלדפאנד (September 2011). דערגרייכט דעם September 11, 2011.
- ↑ דער אייראפעישער פארבאנד האט טאקע א גרעסערע קאלעקטיווע עקאנאמיע, אבער ער איז נישט אן איינציקע מדינה.
- ↑ [1]מוסטער:Dead link
- ↑ U.S. Workers World's Most Productive. CBS News (February 11, 2009). דערגרייכט דעם April 23, 2013.
- ↑ Manufacturing, Jobs and the U.S. Economy, 2013, http://americanmanufacturing.org/category/issues/jobs-and-economy/manufacturing-jobs-and-us-economy
- ↑ "Trends in world military expenditure, 2012", SIPRI (April 15, 2013). דערגרייכט דעם April 15, 2013.
- ↑ Cohen, Eliot A. (July/August 2004). "History and the Hyperpower", Foreign Affairs (Washington D.C.). דערגרייכט דעם July 14, 2006.
- ↑ "Country Profile: United States of America", BBC News (London) (April 22, 2008). דערגרייכט דעם May 18, 2008.


text:
װיקיפּעדיע:בלעטער צו אויסמעקן
אינהאַלט
- 1 קענאניסט (בלאג)
- 2 נאך
- 3 Gnarls Barkley
- 4 בתוך הגן
- 5 שמואל ווידער
- 6 פעילד מעסייע
- 7 ישראל משה וויינגארטען
- 8 קאַטעגאָריע:טראק דרייווער
- 9 מוסטער:נישט מסכים און מוסטער:מסכים
- 10 װיקיפּעדיע:דערמאנען רעדן בלעטער
- 11 איינלאדענונג
- 12 איבערלעבונג
- 13 קריטיק אויף דער יידישער וויקיפעדיע
- 14 שמוץ
- 15 וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס"ו/סיון
- 16 יחיאל יהושע ראבינאוויטש (אנטווערפן)
- 17 הערשי שניצלער
בתוך הגן[רעדאקטירן מקור]
ראציאנאל עפעס א באנוצער זאגט אז דאס ערשיינט שוין נישט.
- האלטן - דערקעגן יענער באנוצער האט נאך נישט עפעס ערענסט דא זיך באטייליגט און ער איז שוין געווען בלאקירט אויכט סא איך גלייב אז ער מיינט די טובה פון זיין אינטערעסע--יודל 15:06, 5 פעברואר 2008 (UTC)
מוסטער:נישט מסכים און מוסטער:מסכים[רעדאקטירן מקור]
ראציאנאל: עס איז איבעריג און קיין איין וויקיפעדיע איז נישט דא אזא מין מוסטער, עס האט נישט פשוט קיין פשט מסכים צו וואס און צו וואס נישט. כדי צו באשאפן א מוסטער מוז זיין עפעס וואס זאל זיין נוצליך פארן פראיעקט דאס האט מען איינמאל צו צוויי מאל אינגאנצען גענוצט בטעות און איך נעם מיך אונטער דאס צו פארעכטן די וואלן. א דאנק.
- אויסמעקן מכוח מיין ראציאנאל--ווארצגאנג 15:20, 30 יאַנואַר 2009 (UTC)
- האלטן פארוואס זאל מען נישט האבן מוסטערן צו ניצן אין אלגעמיינע וואלן? --פוילישער 23:54, 5 פעברואר 2009 (UTC)
-
- הערה - איך האב מיך נישט גוט מסביר געווען. אוואדאי איז נישט קיין פראבלעם צו האבן מוסטערן וואס אנדערע וויקיפעדיע שפראכן האבן נישט, מיר זענען דאך אן אייגן קהילה מיט איר אייגענארטיקע געברויכן. - אבער איך האב אביסל אריינגעטראכט פארוואס טאקע האט מען דאס נישט אין אנדערע שפראכן, האב איך געזעהן אז די סיבה איז מער שייך דא ווי דארטן. דער דאזיגער וואלן פראיעקט איז נישט ווי קיין דורכשניטליכער וואלן אין א דעמאקרטישע לאנד. דא שטרעבן מיר צו שאפן קאנסענסוס און נישט א רוב. ד.ה. אז אפילו רוב ווילן עפעס אבער טאמער איז דא פשרה זאל מען שטרעבן פאר דעם. און אנדערע ווערטער עס איז בפירוש דא א פאליסי אין אלע וויקיפעדיעס אז טאמער איינער שרייבט סתם איך בין מסכים מיט יענעם און קלערט נישט אויף פארוואס רעכענט מען נישט זיין שטימע!. - דעריבער איז דירעקט דא אן אינטערעסע דא ווי אין אלע וויקיפעדיעס צו נישט האבן אזא מוסטער סתם מסכים אן א אויפקלער. נאר מען זאל ענדערטשער שרייבן מעקן און פארוואס אדער האלטן און פארוואס. א דאנק.--ווארצגאנג 14:58, 9 פעברואר 2009 (UTC)
- האלטן. דאס אז ס'נישט דא אין אנדערע וויקיפעדיע'ס איז קיין טענה נישט. מ'מעג אליין זיין אביסל שעפעריש. נייגעריגער (רעדן) 20:37, 30 אָקטאָבער 2014 (UTC)
װיקיפּעדיע:דערמאנען רעדן בלעטער[רעדאקטירן מקור]
ראציאנאל: עס איז גענצליך איבעריג ווייל פאר טעכנישע שאלות האבן מיר א בלאט פאר רעדן האבן מיר קאווע שטיבל בלאט, פאר סתם רעדן צו איינעם קען מען דאך נוצן זיין רעדן בלאט, פאר אמאליגע שאלות האבן מיר דאס מערסטע געפרעגט שאלות בלאט, און קיין איין וויקיפעדיע האבן מיר נישט אזא בלאט מיר קענען נישט לאזן איין באנוצער וואס באנוצט זיך אויך נישט דערמיט און האט דאס בלויז גענוצט 2 מאל על פי טעות ווארשיינליך דאס צו לאזן דא איבעריג.--ווארצגאנג 14:39, 5 פעברואר 2009 (UTC)
- אויסמעקן - אדרבה זאל ער זיך מסביר זיין אפשר וועל איך מודה זיין צו אים. א דאנק.--ווארצגאנג 14:39, 5 פעברואר 2009 (UTC)
- אויסמעקן אינגאנצן איבעריג --פוילישער 23:55, 5 פעברואר 2009 (UTC)
- האַלטן דער אַרטיקל קען זײַן נוצליך אַף צו דערמאָנען ניט געענדיקטע שמועס בלעטער. מען דאַרף נאָף איר אַװעק שטעלן אין אַ צוטריטלעכן אָרט. ►רוני◄ 22:09, 12 מערץ 2009 (UTC)
איינלאדענונג[רעדאקטירן מקור]
עס איז ניט ענציקלאָפּעדיש נאָר סתם אַ װאָרט. ►רוני◄ 22:26, 12 מערץ 2009 (UTC)
- אױסמעקן. ►רוני◄ 22:26, 12 מערץ 2009 (UTC)
- האלטן. - מען געט זיך דא אפ צו שרייבן נישט צו מעקן, אז עפעס באדערט דיך פארעכט דאס און בארייכער דאס און הער אויף זיך אפגעבן דא בלויז מיטן מעקן.--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 14:13, 13 מערץ 2009 (UTC)
- אויסמעקן וויקיפעדיע איז נישט קיין ווערטערבוך. --פוילישער 15:51, 13 מערץ 2009 (UTC)
-
- הערה אז עס באדערט דיך אז מיר האבן דא ארטיקלן וואס זענען קורץ איז דער פראיעקט נאך נישט קיין ווערטערבוך! אלע וויקיפעדיעס האבן קורצע ארטיקלן. בארייכער דאס. איצטערט גייסטו אנהייבן מעקן די הונדערטע ארטיקלן וואס ליגן אין דעם קורץ קאטעגאריע רח"ל?! נאו פראבלעם איך גיי נישט אויפגעבן מיין דזשאב באט איך זאג דיר צוה אז איך וועל דאס נישט דערלאזן איך וועל אויפהערן שרייבן נייע ארטיקלן און זיך בלויז אפגעבן מיטן הצלה דעפענסיע וואס איר מיט דעם ניק רוני האבן היינט ערקלערט דא מלחמה איבער אונזער פראיעקט. איך קוק פאראויס מיט גרויס הנאה צו זעהן ווער עס וועט שנעלער מיעד ווערן איר צו מעקן אדער איך צו צוריקשטעלן... עס איז אבסאלוט נישט אקצעפטיר די דאזיגע אפענסיע פון מעקן קליינע ארטיקלן וואס אין אייערע אויגן איז דאס קליין סיסטעמאטיש--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 16:01, 13 מערץ 2009 (UTC)
- דער ארטיקל איז נישט "קורץ" . דער ארטיקל איז נאר א ווערטערבוך דעפיניציע אן קיין שום ענציקלאפעדישן תוכן. --פוילישער 16:05, 13 מערץ 2009 (UTC)
-
- ענטפער דיין טענה איז פאלטש דער ארטיקל זאגט אונז אז דער מיינונג האט מערערע מיינונגן. קען זאגן אז דו מיטן די ניק רוני האבן נישט גוט פארשטאנען אבער אייער בעטן אויסמעקן זאגט מער ווי עפעס א געאיילטער טעות.--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 16:13, 13 מערץ 2009 (UTC)
איבערלעבונג[רעדאקטירן מקור]
דער אַרטיקל איז בלױז דער טײַטש פֿון "דערפֿאַרונג" און עס גיבט ניט קײַן ענציקלאָפּעדישע אינפֿאָרמאַציע. ►רוני◄ 22:09, 12 מערץ 2009 (UTC)
- אױסמעקן ►רוני◄ 22:09, 12 מערץ 2009 (UTC)
- האלטן. - אז אין דיינע אויגן איז דאס ארים לייג ארויף דעם מוסטער פארקורצט און אנדערע וועלן דאס בארייכערן, ביטע הער שוין אויף זיך אפגעבן דא מיטן מעקן--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 14:14, 13 מערץ 2009 (UTC)
קריטיק אויף דער יידישער וויקיפעדיע[רעדאקטירן מקור]
ניט װיכטיקע אינפֿאָרמאַציע. ►רוני◄ 22:19, 12 מערץ 2009 (UTC)
- אויסמעקן ►רוני◄ 22:19, 12 מערץ 2009 (UTC)
- האלטן דאס איז קריטישע וויכטיגע אינפארמאציע צו ווייזן אז מיר נעמען אן ערענסט אינזערע קורץ זיכטיגע קרוץ גרייכענדע שוואכקייטן, אלע וויקיס האבן דאס אזא בלאט, און מיר קענען נאר האבן נוצן ווייל מיר זענען נאך שוואכער און קלענער ווי זיי. מיר שרעקן זיך נישט פון קונסטרוקטיווע קריטיק. אדרבה מיר זענען שטאלץ דערמיט אז אזאלעכע גרויסע שריפט ריזן און טוער פאר יידיש ווי גענאדי עסטרייך שלום בערגער און די ארונישע פירער פון הייד פארק האבן געשפירט פאר וויכטיג זיך צו קימערן מיט אונז, דורך מוסרן און ארויסברענגן אונזערע פעלערס וכו'. דאס וועט אונז בלויז העלפן וואקסן און האט אונז געהאלפן וואקסן ביז איצט, איך ווייס ביי מיר אז אומצאליגע ארטיקלן האב איך גענומען די מוה צו פארעכטן און פארבעסערן, איך ווייס אויך אז רוני האט גענומען פילע ארטיקלן צו וועלן מעקן און איך האב זיי געראטעוועט נאכער וואס ער האט געזעהן די קריטיק א ביישפיל פון ערפארונג און נאך. בכלל אין אן אנציקלאפעדיע איז נישט פארהאן אזא דערהער פון אויסמעקן סתם אזוי ווייל איינער האט אפגעמאכט אז דאס איז אים נישט וויכטיג, אם כן קען מען דא מעקן אלע ארטיקלן וואס רוני האט קודם געוואלט מעקן צוליב דזשעי.נעט. וכו' דאס איז דאך א הימל געשריי אזא חוצפה פון דעם רוני צו פארלאנגן אויסמעקן אין די וועלט אריין!--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 13:45, 13 מערץ 2009 (UTC)
- אז מען וויל האלטן דעם ארטיקל דארף מען ברענגען מקורות. מען קען נישט שרייבן אזעלכע זאכן גלאט אין דער וועלט אריין. --פוילישער 15:48, 13 מערץ 2009 (UTC)
-
- ענטפער - אז מהאלט דעם ארטיקל דארף מען נישט האבן קיין מקורות בלויז אויב איינער האט א פראבלעם מיט אירע פאקטן אז דאס קען זיין לשון הרע אדער קוקט אויס נישט קראנט. איך בעט דיך ווי איידער מעקן ברענג מקורות די אלע זאכן זענען דאקומענטירט געווארן בשעתו דא אינעם פראיעקט מיטן גאנצען בשותפות'דיגער קאנסענסוס פון די דעמאלטסדיגע שרייבער קומסט אהער און פארלאנגסט מקורות גוט, מיר דאנקן דיר, אבער נישט מעק בעפאר דעם--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 15:55, 13 מערץ 2009 (UTC)
- אוודאי דארף אזא ארטיקל האבן מקורות. סתם שרייבן "קריטיק" אן מקורות איז נישט אויסגעהאלטן. --פוילישער 16:05, 13 מערץ 2009 (UTC)
-
- אוודאי קען מען נישט מעקן דא פארן בעטן מקורות ווי איר האט געוואלט דא טוען איצטערט האט עס שוין מקורות און עס האט באמת הונדערטע מקורות וואס וועט נעמען א שטיק צייט אבער דאס וועט אי"ה שטיין געשריבן קלאר דייטליך און פראפעסיאנאל, דורך מיר אז איך וועל זעהן אז מ'פארלאנגט נאך און משפילט טעמיש כאילו מהאט נישט מיטגעהאלטן דא בשעת מען האט געשריבן דעם ארטיקל....--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 16:12, 13 מערץ 2009 (UTC)
-
-
- ערבך ערבא צריכא, אויב דאס זענען סה"כ די "דייטליך און פראפעסיאנאל" מקורות איז עס א שאנדע פאר דעם וויקיפעדיע, אוודאי שוין מעקען. --יוסל 20:52, 14 מערץ 2009 (UTC)
- ענטפער - קודם כל ר' יוסל איך זעה איר האט די ערשטער מאל זיך דא צונויף גערעדט אין דעם בלאט. [הגם איר האט נישט געהאט די דרייסטקייט צו וויילן דא געהעריג מסתם ווילט איר זיך באווארענען פונעם טשעק-יוזער טול כל הכבוד פארן האבן דעם קאפ אויפן פלאץ] איז דארף איך אייך מיט כבוד אויפמערקן פון דעם פאליסי זיך האלטן רואיג נישט גיין פערזענליך דו זאגסט אז איך דארף אן ערב. און אויב דאס וואס איך האב געשריבן פרייטאג איז פראפעסיאנאל איז א שאנדע פארן פראיעקט. - איז אזוי: איך בין מודה אז איך דארף אן ערב און איך דאנק דיר פארן זיין מיין ערב. לגבי די שאנדע האלט איך אז איך בין נישט קיין שאנדע. (כאטשיג נישט אזא גרויסע כבוד ווי דיר באט פארט נישט קיין שאנדע) איך וועל פרובירן מסביר זיין פארוואס? אבער קודם זעה איך אז רוני האט געמעקט ווי זיין סדר אן ווארטן א וואך, סא איז מיין ארבייט געגאנגן להבל ולריק און איך קען מיך נישט טענה'נען מער מיט דיר צו די מקורות איז פראפעסיאנאל צו ניש ווייל זיי זענען דאך נישטא, דעריבער וועסטו בלייבן גערעכט דערווייל ביז איך וועל צוריק קאנסטרוקטירן דאס ארטיקל פון דאס ניי. זיי געזונט.--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 13:54, 16 מערץ 2009 (UTC)
- מיט דעם גרעסטען כבוד פאר אייך, אבער ס'חידוש'ט מיך אז איר האט קאמפלעקסען, דער פייל איז געווען געצילט צו די מקורות וועלכע זענען א שאנדע, נישט צום ברענגער פון די מקורות וועלכער האט זיי ווארשיינלעך בתמימות מיט עהרע און ליבע אראפגעברענגט.--יוסל 14:52, 16 מערץ 2009 (UTC)
- יאסאלא: ווארשיינליך זענען אייערע חידושים אז איינער האט קאמפלעקסן אויך פיילן וואס דו שיסט דא אויף מקורות און נישט אויף די שרייבער.... איר זענט ממש באלד דער זעלבער בעל מופת ווי אברהם אבינו איר שיסט נעבעך פיילן וואס ווערן זאמד. אבער פארשטייט זיך די עהרע אין ליבע האט דא דייקא נישט דער ווארפער נאר דער כאפער...--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 16:43, 16 מערץ 2009 (UTC)
- כ'וועל נאך אמאל פראבירן מיך צו ערקלערען: יעדער בר בי רב ווייס וואס ערבך ערבא צריכא באדייט, "פון ווי די ווילסט דיך דעקען דארף אליין דעקונג", למשל, בנוגע לעניני, איר ברענגט מקורות פון אן ארט וואס די ארטיקלען זענען אַנאָנים, און טאקע מהאי טעמא, ווייל די שרייבערס ווילן זיך נישט דארפן דעקען, זיי זוכן גלאט סענסאציעס, דאס אנצוריפן "דייטליך און פראפעסיאנאל", טוט מיר ליידט, אבער מיין קליין קעפעלע פארשטייט פארקערט. בנוגע דעם ווארט קאמפלעקס דאס איז נישט קיין פייל דאס איז פשוט דער פאקט וואס שרייט ארויס פון אייער ענטפער, און איך בעט אייך נעמט עס נישט פאר קיין באליידיגונג, ס'געשעט ביי די שענסטע משפחות, ואתו הסליחה. --יוסל 17:32, 16 מערץ 2009 (UTC)
- מען בעט שטארק ווער עס רעדט פון באליידיגן זיך און אנדערע זאל אויפהערן רעדן פון באליידיגן וועט ער נישט הערן באליידיגן. אויכט זאל ער אויפהערן רעדן פון פיילן וועט ער נישט דארפן אויפעסן זיינע פיילן. אויך זאל ער נישט באשודלדיגן אין ליגענטס אז די מקורות זענען אנאנים ווייל ר' שלום בערגער און גענאדי עסטרייך זענען זייער באקאנט. לגבי די חרדישע שרייבער וואס קריטיקירן אונז אויכט זיי זענען דאך נישט מכוח זייער אייגענער דעת דאס איז דאך דער דעת פון די חרדים קאלעקטיוו. לגופו של ענין וועל איך אי"ה שיין איבערשרייבן די קריטיק ווען דאס וועט ווידער זיין גילטיק דערווייל וועט מען דא לאזן רוני'ס ווילדער וואנדאליזם פון מעקן שלא כדין און דו קענסט ווייטער פארקויפן ליגענט אז די מקורות זענען נישט געווען פראפעסיאנאל און דאס פרובירן עסן דיינע פאלן אז דאס איז א שאנדע. לא שאנדע יש פה ולא פיילן יש פה סך הכל האבן מיר דא א באנוצער וואס הייסט יוסל און איז אביסל מיד געווארן פון נאר בלויז שרייבן פון רעבישע אייניקלעך. צוריק צו די ארבייט.--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 13:20, 17 מערץ 2009 (UTC)
- ערבך ערבא צריכא, אויב דאס זענען סה"כ די "דייטליך און פראפעסיאנאל" מקורות איז עס א שאנדע פאר דעם וויקיפעדיע, אוודאי שוין מעקען. --יוסל 20:52, 14 מערץ 2009 (UTC)
-
שמוץ[רעדאקטירן מקור]
(16טן מאַרץ 2009)
אַלע אַרטיקלען דאָרט האָבן ניט קײַן שײכות מיט שמוץ. ►רוני◄ 22:33, 15 מערץ 2009 (UTC)
- אױסמעקן. ►רוני◄ 22:33, 15 מערץ 2009 (UTC)
- אויסמעקן סתם נישט ענציקלאפעדיש --פוילישער 22:50, 15 מערץ 2009 (UTC)
- האלטן - פאר דעם ניק רוני: דו ביסט דיך מחולק מיטן מציאות, אומריין איז נישט שמוץ? שטויב ווערט נישט ביי פילע גערופן שמוץ? חרדים רופן נישט סעקסואלע טעמעס שמוץ? א.א.וו. פארן ניק פוילישער: א באדייטן בלאט מוז נישט זיין אנציקלאפעדיש. דאס איז ווי א רידיירעקט קוק די אינטערשפראכן איבער א צען וויקיס האבן דאס די דאזיגער בלאט און פאר זיי איז קיינעם נישט איינגעפאלן דיין טענה...--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 13:37, 16 מערץ 2009 (UTC)
-
- לײג אַן אינטערװיקי לינק דען. אפֿילו די ענגלישע װיקיפּעדיע מיט כּמעט 3 מיליאָן אַרטיקלען האָבן ניט אַזאַ װײַטערפֿירונג װי Dirty. ►רוני◄ 14:03, 16 מערץ 2009 (UTC)
- איך האב געלייגט בעפאר איר האט אפילו דא געבעטן, נעקסט טיים בעפאר איר מעקט קוקט אייך ארום אין די 3 גרויסע וויקיס.--א דאנק. אייערס מיט עהרע און ליבע י.י. 14:05, 16 מערץ 2009 (UTC)
- לײג אַן אינטערװיקי לינק דען. אפֿילו די ענגלישע װיקיפּעדיע מיט כּמעט 3 מיליאָן אַרטיקלען האָבן ניט אַזאַ װײַטערפֿירונג װי Dirty. ►רוני◄ 14:03, 16 מערץ 2009 (UTC)
יחיאל יהושע ראבינאוויטש (אנטווערפן)[רעדאקטירן מקור]
15טן אפריל 2010
- אױסמעקן סתם אַ ראש כולל אָן קײן אינטערװיקיס מיט צופֿיל קעגנערס. ►רוני◄ 10:08, 15 אַפריל 2010 (UTC)
- אױסמעקן. חסיד11 13:53, 16 אַפריל 2010 (UTC)
- האלטן. ס'איז דא הונדערטער בלעטער ביאגראפיעס אן אינטערוויקי לינקס. --פוילישער 15:25, 16 אַפריל 2010 (UTC)
- האלטן. יעדע זאך איז אינטרעסאנט פאר אנדערע מענטש, און ווער עס וויל נישט זאל עס נישט ליינען. Wwii study 19:39, 16 אַפריל 2010 (UTC)
- אױסמעקן הערך הוא סתם ליצנות. אומר ועושה 14:17, 18 אַפריל 2010 (UTC)
- האלטן ר' יחיאל ראבינאוויץ איז א מומחה צו שלום בית, און מיין שטוב האט הער געראטעווט. ענק זענין מקנא אז א יונגרמאן פון 25 יאר איז א זוי שטארק מצליח.
- האלטן: איך קען דאס אינגערמאן, ער איז אסאך מער פון וואס מ' שרייבט דא אויף אים. -- די באמערקונג איז געשריבן פון באניצער 79.176.38.140 וואס האט פארגעסן אונטערשרייבן.
- האלטן: איך קען אים אויך.--יאפין 18:19, 26 אָקטאָבער 2010 (UTC)
- האלטן: נעכטען האב איך געהערט א דרשה פון אים ער איז א פה מפיק מרגליות. -- די באמערקונג איז געשריבן פון באניצער 94.109.144.103 וואס האט פארגעסן אונטערשרייבן.
- האלטן. און פרובירן צו פארבעסערן, אויב מעגליך. נייגעריגער (רעדן) 09:17, 29 אָקטאָבער 2014 (UTC)
דיסקוסיע[רעדאקטירן מקור]
איך קען ניט דעם יונגערמאַן. אײנער פֿון אײַך קען אים? אױב קײנער קען אים ניט האָט עס ניט קײַן פּלאַץ. און פֿאַרװאָס יעדן צװײטן טאָג קומט דאָ אײנער און בעט אים אױסצומעקן? איז דאָ מחלוקת אױף אים? ►רוני◄ 08:54, 17 אַפריל 2010 (UTC)
הערשי שניצלער[רעדאקטירן מקור]
20סטן מערץ 2013
- אױסמעקן. בכלל נישט קיין מערקווירדיקער מענטש. --פוילישער 11:15, 20 מערץ 2013 (UTC)
- אינטערסאנט זיין טאטע האסטו געשריבן אן ארטיקל, אבער דער זון וויבאלד ער איז נישט קיין חסיד אפילו סי.ען.ען. האט אים פרויפיילד איז דינא למחיקה...-- די באמערקונג איז געשריבן פון באניצער 24.103.22.88 וואס האט פארגעסן אונטערשרייבן.
- אדרבא, ווען איר קענט פארבעסערן דעם ארטיקל, וועל איך אפשר טוישן מיין שטים. --פוילישער 15:24, 21 מערץ 2013 (UTC)
- האלטן. ער איז יא א מערקווירדיגער מענטש. נייגעריגער (רעדן) 09:16, 29 אָקטאָבער 2014 (UTC)
- מיט וואס איז ער מערקווירדיק? --פוילישער 19:12, 30 אָקטאָבער 2014 (UTC)
-
- ער איז אוועק פון די חסידישע וועלט ווען ס'איז נאך כמעט נישט געווען אזא באגריף. אויך איז געוועזענער חסיד א סצענאר שרייבער א זעלטנהייט. נייגעריגער (רעדן) 20:49, 30 אָקטאָבער 2014 (UTC)