text:
אין דער פֿאָריקער פּרשה האָבן מיר געלייענט וועגן דעם, ווי יוסף איז באַפֿרײַט געוואָרן פֿון תּפֿיסה, צוליב זײַנע חלומות, געראַטעוועט מצרים פֿון הונגער און געוואָרן דער מיצרישער שני-למלך. ווען יעקבֿס קינדער זענען אָנגעקומען קיין מצרים, כּדי צו קריגן דאָרטן תּבֿואה, האָט יוסף נישט אויסגעזאָגט, ווער ער איז, און זײַנע ברודער האָבן אים נישט דערקענט.
רבי נחמן בראַצלעווער זאָגט, אַז די וועלט דרייט זיך ווי אַ דריידל און בײַט זיך כּסדר, ווי אַ חלום. יעדע זאַך אין דער וועלט, אַפֿילו די שטיינער און שטערן אין הימל, ווערן אין יעדן מאָמענט באַנײַט, טראַנספֿאָרמירט, באַשאַפֿן פֿון ס'נײַ. מיר קאָנען זיך צומאָל נישט דערמאָנען אונדזערע געפֿילן פֿונעם נעכטיקן טאָג, ווײַל דער הײַנטיקער "איך" איז אַ מין גילגול פֿונעם נעכטיקן, און נישט אַ דירעקטער המשך.
אין די חב"ד-ספֿרים ווערט דערקלערט, אַז די חלומדיקע נאַטור פֿונעם לעבן ווערט צום מערסטן אַנטפּלעקט ווען עס קומט די גאולה, ווי עס שטייט געשריבן אין תּהילים: "בשובֿ ה' את שיבֿת ציון היינו כּחולמים" — ווען די ייּדן האָבן זיך אומגעקערט פֿון גלות, האָבן זיי אַזוי ווי געחלומט. אין דער מעשׂה מיט יוספֿן זעען מיר דאָס באַזונדערס קלאָר. זײַן לעבן איז געווען ווי אַ חלום: אָט לעבט ער גליקלעך, מיט דער משפּחה, אָנגעטאָן אין די בונטע קליידער, וואָס זײַן טאַטע האָט פֿאַר אים ספּעציעל געמאַכט; אָט ווערט ער פּלוצעם פֿאַרקויפֿט ווי אַ שקלאַף קיין מצרים דורך זײַנע אייגענע ברידער; אָט זיצט ער אין תּפֿיסה און אָט איז ער עולה-לגדולה. יוספֿס לעבן האָט זיך כּסדר געביטן צוליב חלומות און גופֿא געווען ווי אַ חלום. די דערציילונג וועגן זײַן פּערזענלעכער גאולה, וואָס מיר האָבן געלייענט מיט אַ וואָך צוריק, איז, מסתּמא, דער סאַמע "חלומדיקער" עפּיזאָד אין דער תּורה.
דאָס וואָרט "ציון" מיינט אַ צייכן. דער ענין פֿון גאולה, אינעם אינדיווידועלן אָדער קאָלעקטיוון זין, האָט לאַוו-דווקא צו טאָן מיט אַ געוויס געאָגראַפֿיש אָרט. דער פֿאָקוס-פּונקט אין דער מענטשלעכער נשמה, וואָס מע רופֿט אָן אויף ייּדיש "דאָס פּינטעלע ייּד", ווערט אין קבלה אויך אָנגערופֿן "נקודת-ציון". כּדי זיך צו ראַטעווען פֿונעם אינערלעכן גלות, מוז דער מענטש געפֿינען אין זיך זײַן אייגענעם אוניקאַלן צייכן.
מע קאָן זאָגן, אַז ווען יוסף האָט זיך פֿאַרשטעלט פֿאַר זײַנע ברידער ווי אַ פֿרעמדער, האָט ער געוואָלט זיי באַקענען מיט דער חלומדיקער נאַטור פֿונעם לעבן. אַן אומגעריכטער פּעריאָד פֿון הונגער ברענגט זיי קיין מצרים, וווּ אַן אָרטיקער פֿירער נעמט בײַ זיי צו זייער ייּנגסטן ברודער, בנימין. פּלוצעם ווערט זייער לעבן איבערקערט ווי אין אַ חלום.
דער איזשביצער רבי דערקלערט אין זײַן ספֿר "מי השילוח", אַז יוספֿס דרך איז געווען אַ מסודרדיקער, און יהודהס דרך — אַ כאַאָטישער. ביידע רעפּרעזענטירן צוויי נייטיקע אַספּעקטן פֿונעם וועזן. ווען פּוטיפֿרס ווײַב האָט געפּרוּווט פֿאַרפֿירן יוספֿן, איז ער פֿון איר אַנטלאָפֿן במסירת-נפֿש; יוסף האָט אין דעם פֿאַל אָפּגעוואָרפֿן דעם כאַאָטישן אַספּעקט פֿון לעבן, און האָט זיך אויפֿגעפֿירט כּשורה, לויט דעם געוויינטלעכן סדר. להיפּוך, ווען תּמר האָט זיך פֿאַרשטעלט פֿאַר אַ זונה, האָט יהודה באַשלאָסן דווקא צו זײַן מיט איר, ווײַל זײַן אינטויציע האָט אים אונטערגעזאָגט, אַז אין דעם מאָמענט וואָלט עס געווען באַרעכטיקט.
יוספֿס לעבן איז געווען פֿול מיט אומדערוואַרטע געשעענישן און בײַטן. מע קאָן זאָגן, אַז כּדי נישט פֿאַרבלאָנדזשעט צו ווערן אינעם אַרומיקן כאַאָס, האָט ער געמוזט פֿאָלגן קלאָרע אָריענטירן. יהודהס לעבן איז געגאַנגען, בדרך-כּלל, אָן אַזעלכע דראַמאַטישע איבערקערענישן; אַדרבה, כּדי צו געפֿינען די פֿאַרבאָרגענע פֿינקעלעך פֿון ג-טלעכקייט אין דער אַרומיקער וועלט, האָט ער דווקא געמוזט זיך צומאָל בכּיוון ווענדן אין אומגעריכטע כאַאָטישע ריכטונגען.
דער כּוח פֿון גאולה, "די בנינים פֿון מלוכת-בית-דוד", ווי עס דריקט זיך אויס דער איזשביצער רבי, קומט פֿון אַזעלכע מעשׂים, וואָס פֿון דרויסן זעען זיי אויס ווי עבֿירות, אָבער טראָגן אין זיך אַ טיפֿערן באַדײַט. דער ריינער סדר, אָן כאַאָס, קאָן נישט ברענגען קיין רעוואָלוציאָנערע חידושים, און דערפֿאַר איז נישט בכּוח צו באַפֿרײַען דעם מענטש; דער ריינער כאַאָס, אָן קיין סדר, איז אָבער אַן אומזיניקער הפֿקר. ווי עס ווערט דערקלערט אין ספֿרי-קבלה, שטעקט דער גאולה-כּוח אינעם פֿאַרוואַנדלען דעם כאַאָס אינעם סדר, ווען דאָס ליכט פֿונעם ג-טלעכן געדאַנק ווערט אַנטפּלעקט דורך ערטער און מיטלעך, וווּ עס האָט פֿריּער געהערשט אומזיניקייט.
אין דער הײַנטיקער פּרשה ווערט דערציילט, ווי אַזאַ קאָנטאַקט און באַלאַנס צווישן דעם סדר און כאַאָס איז פֿאָרגעקומען, ווען יוסף האָט דערציילט זײַנע ברידער, ווער ער איז. "ויגש אליו יהודה" — יהודה האָט זיך דערנענטערט צו יוספֿן מיט ביטערע טענות, און פֿאָרגעלייגט צו ווערן אַ שקלאַף, כּדי זײַן ברודער, בנימין, זאָל באַפֿרײַט ווערן. ווען יוסף האָט אויסגעהערט יהודהס טענות, האָט ער זיך צעוויינט, אַנטפּלעקט ווער ער איז, און דערקלערט, אַז דער אייבערשטער האָט אים געשיקט קיין מצרים, כּדי זיי אָפּצוראַטעווען פֿונעם הונגער. יעקבֿ איז אָנגעקומען צו יוספֿן; די גאַנצע משפּחה האָט זיך גליקלעך באַזעצט אין מצרים.
ווי די שפּעטערדיקע געשעענישן האָבן געוויזן, איז עס געווען דער אָנהייב פֿונעם מיצרישן גלות. אין דעם מאָמענט, ווען יעקבֿס משפּחה האָט זיך ווידער פֿאַראייניקט, איז עס אָבער זיכער געווען אַ גאולה. יוסף האָט פֿאַרשטאַנען, אַז יהודהס נטיה צו כאַאָטישע מעשׂים האָט אים נישט אומזיסט געבראַכט קיין מצרים. יהודה האָט פֿאַרשטאַנען, אַז יוספֿס נטיה צו סדר און אָרגאַניזאַציע האָט זיי אַלע געראַטעוועט. יעדער האָט דערזען אין זיך און אינעם צווייטן זײַן אוניקאַלע "נקודת-ציון", דעם צייכן פֿון אַ פּערזענלעכער מיסיע אינעם גאולה-פּראָצעס, וועלכער בלויז ער קאָן אויספֿירן.
נישט געקוקט אויף דעם, וואָס די וועלט, און יעדער באַזונדערער מענטש, בײַט זיך כּסדר ווי אַ חלום, קאָן די דאָזיקע השׂגה גופֿא באַפֿרײַען פֿון גלות. ווען יעדער אָנערקענט, אַז יעדער מענטש איז אַן איין-און-איינציקער צייכן פֿונעם ג-טלעכן ליכט, צו וועלכן מע מוז זיך באַציּען מיט אַזאַ דרך-ארץ, ווי צו זיך אַליין, קענען מיר באַפֿרײַען די וועלט פֿון גלות און אומיושר. אַדרבה, די בייגעוודיקע און פֿליסיקע נאַטור פֿון דער וועלט און פֿון דער מענטשלעכער פּערזענלעכקייט איז אַ סימן פֿונעם לעבעדיקן ג-טלעכן גאולה-כּוח.


c: text/html

text:
אן-סטאר
אן-סטאר איז א טעלעמעטיק סערוויס אין דזשי.עם. אויטאס וועלכע קאסט א מאנאטליכע אפצאל.
די יסודות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דזשי-עם האט אנגעהויבן אריינשטעלן די אן-סטאר סערוויס אין 1996 אלס א זיכערהייט געצייג מיט וועלכע מען האט געקענט רופן פאר עמוירדזשענסי מיט א דרוק אויף א קנעפל אין א צייט ווען סעליולער זענען נאך נישט געווען אזוי אויפגעכאפט. ווען מען האט געדרוקט אויף דעם אן-סטאר קנעפל איז מען באהאפטן געווארן צו א לעבעדיגע מענטש וועלכער האט געגעבן עצות ווי אזוי זיך צו באגיין אין אן עקסידענט און האט גערופן עמוירדזשענסי. דער סערוויס מאן האט געקענט גענוי זען וואו דער אויטא געפינט זיך און מיט דעם האט ער געוואוסט צו אנגעבן די עמוירדזשענסי אגענטורן די גענויע פלאץ וואו דער באטרעפענדער געפינט זיך.
אן-סטאר איז נאך היינט אויך בעיקר אן עמוירדזשענסי סערוויס און רוב מענטשן נוצן עס נאר צו דעם. אבער מיט דעם קומט היינט א רייע אנדערע סערוויסעס וועלכע אן-סטאר האט פארצולייגן. אנגעפאנגן פון טרעפן א גוטע רעסטוראנט ביז א סטאק פרייז.
די סערוויס ווערט אנגערופן א טעלעמעטיק סערוויס וויבאלד עס פארבינדט עטליכע טעכנאלאגיעס אינאיינעם צו מאכן דעם סיסטעם עפעקטיוו. עס נוצט סעליולער טעכנאלאגיע צו קאמיוניקירן מיט די מויל, דזשי-פי-עס סערוויס צו דערגיין די גענויע פלאץ וואו דער אויטא געפינט זיך, און א רייע עלעקטראנישע דעווייסעס וועלכע זענען אנגעבינדן דערצו.
די מאדעלן וועלכע זענען אויסגעשטאט מיט אן-סטאר פארמאגן א קליינע עלעקטראנישע פאנעל וועלכע ליגט אויפ'ן צענטער שפיגל, אויפ'ן דעשבאורד, אדער העכער'ן קאפ, געוואנדן לויט'ן מאדעל. די פאנעל באשטייט פון דריי קנעפלעך. די בלויע קנעפל פארבינדט דעם דרייווער מיט א לעבעדיגע מענטש אדער קאמפיוטערייזד קול. די רויטע קנעפל איז געמאכט פאר עמוירדזשענסיס, און די ווייסע קנעפל איז א טעלעפאן סערוויס מיט וועלכע מען קען מאכן טעלעפאן קאלס גענוי ווי מיט א סעליולער.
אן-סטאר קען מען נישט אריינשטעלן אין יעדע אויטא און די איינציגסטע וועג דאס צו האבן איז צו קויפן א נייע דזשי-עם אויטא וועלכע קומט שוין מיט אן-סטאר. דזשי-עם גיט די סערוויס אין איבער 50 מאדעלן פון אירע מאדעלן אריינגערעכנט פון די בראנד נעמען שעווראלעט, פאנטיאק, דזשי-עם-סי, ביוק, סעטרון, און האמער. מיט די יארן האט די סערוויס אויך דעגרייכט אנדערע אויטא פירמעס ווי אודי, איסטוזו, און פאלקסוואגן. רוב מאדעלן קומען מיט אן-סטאר אלס סטאנדארט און טייל קען מען דאס צו באשטעלן אלס א זיכערהייט פונקציע. דזשי-עם פלאנט צו האבן אן-סטאר אין אלע אירע מאדעלן ביז ענדע 2007.
דזשי-עם האט באלד געהאט א גרויסע סוקסעס אין צפון אמעריקע און האט זיך פארשפרייט אויך אין אייראפע אבער זי איז שטארק דורכגעפאלן און האט געמאכט זייער ווייניג סעילס (פארקויפונג).
די קאמפיוטערייזד טעכנאלאגיעס אין דעם אן-סטאר סיסטעם איז שטודירט און אנטוויקעלט געווארן דורך איי-בי-עם אין די אנפאנג 1990ער יארן. גאנץ אנפאנג איז דאס באשטאנען פון א טרייבל גענוי ווי די קאר טעלעפאנען פון יענע צייטן אבער דזשי-עם האט דאס שנעל איבערגעטוישט צו די האנט פרייע סיסטעם.
די טעכנאלאגיע פון אן-סטאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
כדי צו מאכן אן-סטאר ארבעטן דארף מען האבן די פאלגענדע טעכנאלאגיעס: סעליולער, וואויס רעקאגנישן,דזשי-פי-עס, און טעלעמעטרי.
די סעליולער סערוויס איז געווען די ערשטע האנט פרייע סעליולער וועלכע לאזט דעם דרייווער דרוקן א קנעפל און ער זאגט אריין די נומערן און עס קלינגט באלד צו יענעם. די נומערן קענען פון פריער אריינגעשטעלט ווערן אז מען זאל נאר דארפן אויסרופן א נאמען און עס וועט זיך אליינס רופן. די סעליולער איז גארנישט אנדערש ווי א טראדיציאנאלע סעליולער מיט'ן אויסנאם אז עס כאפט פיל בעסער זינט עס פארמאגט 6 מאל אזויפיל וואטס פאר די אנטענא. אן-סטאר ארבעט אין פלעצער וואו סעליולערס ארבעטן נישט אבער נאך אלץ ארבעט עס נישט איבעראל.
גענוי ווי א סעליולער קענען די אויטא אייגנטומער באשטעלן די סערוויס אין פעקעדזשעס פון מינוטן.
ווען מען דרוקט דעם צווייטן קנעפל פאר אינפארמאציע ווערט מען ערשט באהאפטן צו א קאמפיוטער סיסטעם מיט וועלכע מען קען אויפקוקן אלע סארט אינפארמאציע וועלכע איז פאראן אויף די אינטערנעט. צום ביישפיל אויב וועט דער דרייווער וועלן וויסן די וועטער וועט ער אויסרופן די ווערטער "וועטער" און עס וועט באלד אויפליינען די וועטער אינפארמאציע דארט ווי ער געפינט זיך זינט דער סיסטעם ווייסט שטענדיג גענוי ווי דער אויטא געפינט זיך.
צו טוישן גערעדטע ווערטער צו טעקסט און שפעטער פארקערט פון טעקסט צו ווערטער נוצט עס א טעכנאלאגיע וועלכע ווערט גערופן וואויס עקס-עם-על. דער קאמפיוטער וועט שטענדיג טוישן אלעס אויף טעקסט און ווען דער ענטפער קומט איז עס א פאלשע מענטש וואס רעדט איבערקייענדיג די טעקסט.
אן-סטאר קען מיטהאלטן שטענדיג וואו יעדע אויטא געפינט זיך און צו דעם נוצן זיי א פארגעשריטענע דזשי-פי-עס סיסטעם וועלכע נעמט אינפארמאציע פון די 4 דזשי-פי-עס סעטעלייטס וועלכע געפינען זיך אין ספעיס און שיקט דאס אריבער צו די צענטראלע קאמפיוטער סיסטעם פון וואו עס ווערט ווייטער געשיקט צום אויטא דורך די סעליולער סיגנאלן.
יעדע אן-סטאר עקוויפטעט אויטא פארמאגט א כמו שווארצע שאכטל וועלכע רעקארדירט די דאטא אינפארמאציע פון דעם אויטא'ס קאמפיוטער אין פאל עס פאסירט אן עקסידענט. פון די דאטא ווען אן-סטאר אליינס וויסן ווען עס האט פאסירט אן עקסידענט ווייל אויב עפעס מאדנע פאסירט וועט דאס אלאמירן די אן-סטאר קאל צענטער און אן אפערעיטאר וועט רופן צו דעם אויטא זען אויב יעדער איז אין ארדענונג.
סערוויסעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אן-סטאר האט דריי סובסקריפשן פלענער צווישן 17$ און 70$ פער מאנאט. רוב פון די סערוויסעס קענען גענוצט ווערן דורך די דריי קנעפלעך און אנדערע סערוויסעס זענען נאר צוגעשטעלט ווען מען רופט דירעקט פון א טעלעפאן. פלאן נומער איינס רופט זיך די זיכערהייט און וואויס פלאן און פארמאגט די פאלגענדע סערוויסעס:
1) אויטמאטישע מעלדונג אויב די עירבעג מאכט זיך אויף. אין אזא פאל וועט אן אפערעיטאר באלד רופן און אויב קיינער וועט נישט ענטפערן וועט ער באלד רופן עמוירדזשענסי. דאס זעלבע איז אויך ווען איינער אינעם אויטא ענפטערט אז יא, ער/זי דארף הילף.
2) דאס זעלבע איז אויב מען דרוקט די רויטע קנעפל און מען פארלאנגט עמוירדזשענסי הילף. דער אפערעיטאר ווייסט באלד וואו דער אויטא געפינט זיך און רופט הילף.
3) אויב דער אויטא ווערט גע'גנב'ט וועט דער אייגנטומער אנרופן אן-סטאר דורכ'ן טעלעפאן און ביז עטליכע סעקונדן וועט ער וויסן וואו זיין אויטא געפינט זיך.
4) אויב שפארט מען אויס די שליסלעך איז עס נישט קיין פראבלעם. מען רופט אן-סטאר און זיי שפארן אויף דעם אויטא. דאס ווערט געשיקט דורך א סעליולער סיגנאל וועלכע איז באהאפטן צום אויטא'ס קאמפיוטער פון וואו אלע פונקצעס ווערן געפירט.
5) דער אויטא ווערט אונטערגעזוכט איינמאל א מאנאט אויטאמאטיש. אן-סטאר איז באהאפטן צום אויטא'ס קאמפיוטער און באקומט באריכטן וואס איז דער מצב מיט אלע הויפט קאמפאנענטן. אויב עס איז פאראן א פראבלעם וועט אן-סטאר אויטאמאטיש שיקן א מעסעדזש צום דרייווער.
6) סעליולער סערוויס. עס זענען פאראן פארשידענע פלענער און מען קען אויך צושטעלן אן עקזיסטירנדע סעליולער פלאן מיט ווערייזן און אזוי ארום זיך טיילן מיט די מינוטן.
7) אויב מאכט זיך א פראבלעם קען מען רופן דעם אפערעיטאר און בעטן סיי וואספארא הילף. רופן א טאואינג טראק אדער א גאזאלין סטאנציע ווען מען גייט פלוצלינג אויס פון גאזאלין.
8) אויב האט מען אן עקסידענט רופט מען אן-סטאר און זיי גיבן די בעסטע עצות וואס צעטאן און וועמען צו רופן. זיי גייען איבער א ליסטע פון פראגעס און באהאנדלן די סיטואציע לויט דעם. דאס איז ספעציעל גוט ווען מען געפינט זיך אין דער פרעמד און מען ווייסט נישט וועמען צו רופן.
9) אויב האט מען פארגעסן וואו מען האט געפארקט דעם אויטא רופט מען אן-סטאר און זיי צינדן אן די אלארם און העדלייטס און דער אייגנטומער קען גרינג טרעפן זיין אויטא.
10) אינפארמאציע פון די בלויע קנעפל וועלכע אנטהאלט אי-מעיל סערוויס, אלע סארט נייעס, סטאק אינפארמאציע, און וועטער פאר יעדע שטאט איבער אמעריקע און קאנאדע.
די צווייטע פלאן רופט זיך די דירעקציעס און קאנעקשענס. עס פארמאגט אלעס וואס די ערשטע און די פאלגענדע:
1) דירעקצעס וועלכע מען באקומט פון א לעבעדיגע מענטש.
2) אויב מען קען נישט מער דרייוון, צי ווייל מען איז מיד אדער סיי וועלכע סיבה, וועט אן אן-סטאר אפערעיטאר רופן א טעקסי אין די געגענט.
3) אינפארמאציע וואו מען קען טרעפן א האטעל, רעסטוראנט, ביזנעס, אדער עי-טי-עם מאשין.
א דריטע פלאן רופט זיך די לוקסוס און פרייהייט. עס פארמאגט אלעס ביז אהער און אויך פערזענליכע סערוויס מיט וועלכע מען קען טאן סיי וואס. מען קען באשטעלן א פליגער טיקעט, באשטעלן א האטעל, רענטן אן אויטא, באצאלן א ביל א.א.וו.
צופיל אינפארמאציע?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די סערוויסעס זענען זייער באקוועם אבער אין דער זעלבער צייט רעקארדירט מען אלעס פון דעם אויטא און אזוי אויך וויאזוי דער דרייווער פירט זיך אויף. דער סיסטעם וועט וויסן ווי שנעל מען איז געפארן און אויב מען האט אנגעהאט סיט בעלטס אדער נישט. דזשי-עם אליינס זאגט אז זי נוצט די דאטא צו מאכן שטודיעס לויט די אויפפירונג פון דרייווער און דורך דעם וועט זי קענען פראדוצירן בעסערע אויטאס.
אבער דזשי-עם פארמאגט אן אייגענע אינשורענס פירמע און אויב איינער טוט אביסל ווילדע זאכן וועט זיין אינשורענס פירמע דאס וויסן ווייל עס איז די זעלבע פירמע. און אויב פאסירט אן עקסידענט קען מען נישט זאגן קיין ליגנט ווייל אן-סטאר ווייסט אלעס. עס ווייסט גענוי וואו דער אויטא געפינט זיך יעדע מינוט אין טאג און דאס אליינס איז א פראבלעם פאר טייל מענטשן.
יעדער וויל האבן אלע טעכנאלאגיעס אבער אין דער זעלבער צייט וויל מען זיין פריי. דאס ארבעט אבער נישט אינאיינעם. אז מען האט אן-סטאר קען מען נישט לעבן קיין אונטערערדישע לעבן און אויב וויל מען וויסן אז מען איז פריי פשוט פאר די רואיגקייט דערפון איז אן-סטאר זייער נישט קיין גוטע זאך.
קאנקורענט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אזא סערוויס ווי אן-סטאר קען מען נאר באקומען מיט דזשי-עם און דאס פארלאנגט צו קויפן א דזשי-עם אויטא. אנדערע אויטא פירמעס האבן ענליכע סיסטעמען מיט די זעלבע געדאנקן אבער קיין איינע פון זיי קומען נישט נאנט צו אן-סטאר. פארד רופט איר סיסטעם "רעסקיו", וואלווא האט א סערוויס מיט'ן נאמען "אן קאל", בי-עם-דאבעליו רופט איר סערוויס "עסיסט", און מערצעדעס רופט איר סערוויס "טעלע-עיד ענד קאמענד".
די יאפאנעזער אויטא פירמעס טאיאטע און האנדא האבן ביידע זיך איינגעשריבן ביי דזשי-עם פאר די לייסענס צו נוצן די אן-סטאר סערוויס אין זייערע אויטאס. אבער נאך עטליכע יאר האבן ביידע דאס אפגעווארפן און באשלאסן צו מאכן אייגענע סיסטעמען. דערווייל זענען זייערע סיסטעמען נאר פאראן אין יאפאן.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
יאָ, עס איז געווען איבער פיר יאר זינט דער ערשטער ווערסיע פון Transposh פֿאַר וואָרדפּרעסס איז באפרייט. און טאַקע, מיר האָבן קומען אַ זייער לאַנג וועג.
Transposh איז זייַענדיק געניצט דורך טויזנטער פון זייטלעך אַלע איבער די וועב, און מיר האָבן פילע צופרידן ניצערס (and a few less happy ones 🙂 ).
דעם ווערסיע, 0.9.2, איז נישט טאַקע וואָס מיר געריכט צו האָבן דורך איצט, נאָך פיר יאר מיר וואָלט האָבן דערוואַרט אַז אַ ווערסיע איינער (אפֿשר אַפֿילו צוויי) וועט שוין האָבן שוין באפרייט. אבער משמעות, לעבן טוט ראַרעלי גיינ ווייַטער ווי איר פּלאַן עס צו.
דער טיטל פון דעם הודעות פאקטיש רעפערס צו אַ נייַ נאַטור פון אונדזער פּאַרסער, ווען מיר געוויינט צו טרעפן אַ &נבספּ; (וואָס זאָל זייַן אַ ניט-ברייקינג אָרט) מיר פאקטיש צעבראכן די פראַזע אין צוויי, וואָס איז גאַנץ די פּינטלעך פאַרקערט פון וואָס דאס זאָל האָבן געווען. אזוי אַלעווייַ דעם איז איצט פאַרפעסטיקט, און מיר וועט ניט מער ברעכן!
אנדערע ענדערונגען אַרייַננעמען:
- גרונט שטיצן פֿאַר וואָאָקאָממערסע ינטאַגריישאַן
- אָווועררייד דער פאַל ווען אנדערע פּלוגינס אָדער טעמעס גרונט די פּראָסעסס_פּאַגע צו זייַן גערופן פּרימאַטשורלי
- פאַרריכטן אַ פּאַסקודנע באַג ווען דער זעלביקער איבערזעצונג ארויס אין אַ פּאַראַגראַף מער ווי אַמאָל
- בינג האָבן צוגעגעבן צוויי שפּראַכן
- פאַרריכטן די באַג געמאלדן דורך דסערבער דיסאַלאַוינג שפּראַך סעלעקציע אויף פּאָסטן ווו טראַנסלאַטע_אָנ_פּובליש איז פאַרקריפּלט
- דערהייַנטיקן פֿאַר. פּאָ טעקעס, טערקיש איבערזעצונג דורך עומר פאַרוק כאַן
איר וועט הנאה דעם ווערסיע! דאס איז אַ סדר! 🙂


text:
הייַנט: קסנומקס יאנואר קסנומקס
New Yorker נח פאָרמאַן דראָווע קסנומקס קאָנסעקוטיווע ינטערסעקשאַנז אויף ריזאַלווינג די פאַרקער סיגנאַל. דאס איז עווידאַנסט דורך ארויס וידאו Foreman מיט אַלע די "רעקאָרד" יאַזדע.
דער עקספּערימענט איז געווען באגלייט אין מאַנהאַטטאַן אין פרי דעצעמבער. אַ געוועזענער טאַקסי שאָפער קיקט אַוועק וועגן האַלב פון די פערט נאַכט און געטומלט אָן סטאָפּפּינג וועגן העלפט אַ שעה. בלויז אַ פּאָר פון מאל ער האט צו פּאַמעלעך אַראָפּ אין אַנטיסאַפּיישאַן פון "גרין". אין דער זעלביקער צייַט Foreman קיינמאָל יקסידיד די גיכקייַט שיעור, אָבער איז געווען געצווונגען צו קעסיידער גיין אַרום די קאַרס געפֿונען אויף דעם וועג. עס זענען מערסטנס גלייַך.
אין די זומער פון קסנומקס יאָרן אַודי האט מודיע דעם קאַטער פון אַ טראַקינג סיסטעם בייַ אַרבעט אין יו פאַרקער. עטלעכע מאָדעלס פון די סאָרט געלערנט צו באַקומען אינפֿאָרמאַציע פון די שטאָט 'ס פאַרקער פאַרוואַלטונג סיסטעם (דורך די לטע נעץ) - פֿאַר בייַשפּיל, די צייַט רוען איידער די ינקלוזשאַן פון "גרין" סיגנאַל פון אַ פאַרקער ליכט. די אינפֿאָרמאַציע געוויזן אויף די דאַשבאָרד און אין די פּרויעקציע אַרויסווייַזן.
מאָטאָר


text:
בוימל
בוימל אדער אויל איז א פליסיג עסנווארג וואס ווערט ארויסגעפרעסט פון פארשידענע פרוכט, ירקות, תבואה. א.א.וו. למשל איילבירטן, קוקוריזע, ניסלעך און זונרויזן.
אזוי ווי בוימל קאכט אסאך הייסער ווי וואסער, ניצט מען דאס אסאך צו פרעגלן פיש, אייער, פלייש און אנדערע עסן. מ'ניצט בוימל אויך צו געבן א געשמאק אין סאלאטן.
באניץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טייל מענטשן באניצן דאס ווארט "בוימל" אויף שמן-זית דווקא. - און זיי רופן אן דעם דאזיגן ארטיקל בוימל מיט איר שם כללי אויל.
עס זענען פארהאנען נאך סארטן אויל, ווי צום ביישפיל, באלזאם וואס הייסט אין לשון הקודש שמן אפרסמון - פונעם פרוכט וואס מ'רופט היינט אפרסמון, נעמט מען ארויס א שמעקעדיגע גוטע אויל, וואס איז מער געאייגענט פאר גערוך.
אזוי זענען פארהאן נאך סארטן אויל, פאר אנדערע נוצן, ווי צום ביישפיל 'בעיבי אויל' פאר א אויסשלאג, צו מאכן איידעלער דאס הויט.


text:
קאנסאנאנט
א קאָנסאָנאַנט איז א טערמין אין לינגוויסטיק וואס באשילדערט איינעם פון די צוויי עיקר סארטן פאנען וואס זענען פאראן אין אלע נאטירלעכע שפראכן, וואס זענען קאנסאנאנטן און וואקאלן. פארשונג אין קאנסאנאנטן, וואס איז א טייל פון דער פארשונג אין אלע פאנען פון א שפראך, געהערט צו די געביטן פון פאנעטיק און פאנאלאגיע וואס געהערן צו לינגוויסטיק. מען פראדוצירט א קאנסאנאנט מיט אדורכפירן א שטראם פון לופט וואס ווערט אין געוויסן מאס אפגעהאלטן אין דעם מויל אדער דעם האלדז, אנדערש ווי א וואקאל, וואס ווערט אינגאנצן נישט אפגעהאלטן.
אין א ווארט קען אמאל קומען איין קאנסאנאנט באזונדער, אדער א גרופע פון צוויי אדער מער קאנסאנאנטן. צו שאפן א טראף דארף ווערן צוגעלייגט צום קאנסאנאנט (אדער צו דער גרופע קאנסאנאנטן) א וואקאל.
א קאנסאנאנט קען זיין שטימיק (למשל "ג") אדער אומשטימיק (למשל "ק"). די 20 קאנסאנאנטן אין יידיש זענען: ב, ג, ד, ה, װ, ז, זש, ט, י, כ, ל, מ, נ, ס, פ, פֿ, צ, ק, ר, ש. (די אותיות בֿ, ח, כּ, שׂ, תּ און תֿ וואס קומען אין ווערטער פון לשון הקודש רעדט מען אויס גלייך ווי די קאנסאנאנטן װ, כ, ק, ס, ט און ס). דער אות "י" ווערט אויך געניצט ווי א וואקאל.


text:
1915
1915 איז דאס 15טע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1915 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 13טן יאנואר - ערדציטערניש ווארפט אום די שטאט אוועצאנא אין איטאליע, 12,000 מענטשן געהרג'עט.
- 31סטן יאנואר - ערשטער וועלט קריג: דייטשלאנד הייבט אן ניצן כעמישע וואפן
- 19טן פעברואר - ערשטע וועלט מלחמה: אנהייב פון דער גאליפאלי שלאכט
- 18טן מערץ - ערשטער וועלט קריג: ים קאמף אין גאליפאלי
- 19טן מערץ - דער קארליק פלאנעט פלוטאן פאטאגראפירט צום ערשטן מאל
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 2טן פעברואר - אבא אבן, ישראלדיקער דיפלאמאט און פאליטיקער (נפטר 2002)
- 20סטן מיי - משה דיין, ישראלדיקער זעלנער און פאליטיקער (געש' 1981)
- 27סטן מיי - הערמן וואוק, יידישער-אמעריקאנער שרייבער און דראמאטורג
- 26סטן סעפטעמבער - גדעון האוזנער, ישראלדיקער יוריסט און פאליטיקער (נפטר 1990)
- 15טן אקטאבער - יצחק שמיר, פרעמיער מיניסטער פון ישראל
- 10טן דעצעמבער - הרב אליעזר יהודה וואלדנבערג, פוסק אין ירושלים (נפטר 2006)
- 25סטן דעצעמבער - דוד אשכנזי, רוסישער-יידישער פיאניסט (נפטר 1997)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 3טן מיי - יצחק לייבוש פרץ, יידיש שפראך שרייבער (געב' 1852)
- 20סטן אויגוסט - פאל ערליך, דייטשער ביאלאג, געווינער פון נאבעל פריז פאר מעדיצין (געב' 1854)
נאבעל פריזן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- פיזיק - וויליאם הענרי בראג און וויליאם לארענס בראג


text:
יעקב פנחס פערלמוט
יעקב פנחס פערלמוט (מער באוואוסט אלס יאַן פירס; 1904 - 1984) איז געווען א חזן און אן אפערע זינגער.
ער איז געבוירן אין ניו יארק'ס לאוער איסט סייד אין יאר 1904 צו זיין פאטער לוי הכהן פערלמוט און זיין מוטער אנא, וואס האבן אימיגרירט פון האראדעץ אין דער ליטע.
אלס קינד האט ער געזונגען אלטא אין די כאר שכנות'דיגע שולן, וואס דאס האט אים געברענגט די אינטרעסע אין יודישער מוזיק. ער האט אויך געשפילט א פידל.
ער איז געווען א באליבטער אפערע טענאר זינגער. און אויך האט ער רעקארדירט פילע חזנישע קאמפאזיציעס און יודישע לידער.
ער האט געהייראט אליס קאלמאנאוויץ.
ער איז געשטראבן אין יאר תשמ"ד (1984).
זיין שוועסטער שרה האט געהייראט דעם חזן און זינגער ראובן טיקער.


text:
טאגא
טאגא (פראַנצויזיש: Togo), אפיציעל די טאגאלעזישע רעפובליק (פראַנצויזיש: République Togolaise), איז א לאנד אין מערב אפריקע. ער גרענעצט גהאנע אין מערב, בורקינע פאסא אין צפון, און בענין אין מזרח. אין דרום האט ער א בארטן לאנג 56 ק"מ אויפן איינגאס פון גינע, און דארט געפינט זיך די הויפטשטאט לאמע. זי באדעקט א שטח פון בערך 57,000 קוואדראט ק"מ.
בערך 6.7 מיליאן מענטשן וואוינען אין טאגא, און די אפיציעלע שפראך איז פראנצויזיש. טאגא איז א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער און אין דעם אפריקאנער פארבאנד.
נאך דער ערשטער וועלט מלחמה האט פראנקרייך געהערשט איבערן לאנד ביז 1960, ווען טאגא איז געווארן אומאפהענגיק.
אינהאַלט
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען ווייסט ווייניג וועגן דער היסטאריע פון טאגא ביזן 15טן יארהונדערט, ווען פארטוגעזישע פארשער זענען אהין געקומען. נאך דעם האט אנגעהויבן דער שקלאף האנדל, און במשך 200 יאר איז דער ראיאן געווען א צענטער פאר אייראפעער וואס האבן געזוכט שקלאפן.
ראיאנען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
טאגא איז צוטיילט אין פינעף ראיאנען. פון צפון צו דרום, הייסן די ראיאנען סאוואנע, קארא, סענטראלע, פלאטא און מאריטים.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די עקאנאמיע פון טאגא איז באזירט אויף לאנדווירטשאפט, אין וואס ארבעטן 65% פון אלע ארבעטער אין לאנד. פראדוקטן שליסן איין קאווע, קאקאא, באוול, מאניאק (טאפיאקע), קוקורוזע, רייז און סארגע.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 1.0 1.1 צענטראלע אינטעליגענץ אגענטור (2011). טאגא די וועלט פאקטבוך. דערגרייכט דעם 29סטן יוני, 2011.


text:
קאסאם
קאסאם ראקעטע אויכט קאסאם איז א פשוטער היים געמאכטער אייזן'ער ראקעט אנגעפילט מיט אויפרייס שטאף, פראדוצירט דורך די פאליסטינע מיליטאנטישער ארגענעזאציע חאמאס.
דריי מאדלן זענען שוין געווען אין באנוץ. כאטשיג זיי ווערן טייל מאל גערופן אין די מידיע מיסילס זענען זיי אבער פריי-פליענדיגע ארטילירי ראקעטען נישט האבענדיג קיין שום פירענדע סיסטעם.
די עזה פאס איז געווארן אפגעטיילט פון ארץ ישראל דורך דעם וואנט זינט 1996 וואס דאס האט אפגעשטעלט די איפליראטירונג פון די טעראריסטן פון דארטן אריינצוקומען אנזייען פאניק טויט אין טעראר אין ארץ ישראל טאראריע.
אין יאר 2005 האט ארץ ישראל דורך געפירט א ריקצוג פון אלע אירע אידישע בירגער ארויס פון עזה פאס און אויך ארויסגענומען איר מיליטער, בלויז אנהאלטענדיג די לופט אויבערהאנט און מארין וואסער צוקום.
דעריבער איז דער קאסאם געבליבן דער איינציגסטער מיטל פארן פאליסטינער וויאזוי צו מלחמה האלטן ווייטער מיט איר אידישער שכן און שונא ארץ ישראל. כאטשיג זיי פלעגן דאס נוצען פארן צוריקציג איז דאס אבער איצט געבליבן די איינציגסטע געווער ווייל דאס פליעט אריבער דעם חומה.
כאטשיג דאס איז רעלאטיוו אומשעדליך ווייל מען מאכט דאס זייער אומבלאימפערט און מען שיסט דאס אן א ציל, מאכט דא אבער אן א שריפה ווען עס פאלט אויף א הויז, און גרויסע שאדען'עס, און האט שוין אומגעברענגט גאר אסאך נפשות פון אירע אזויפיל געשאסן ווערן.
עס הייסט נאך א גייסטליכע שעך פון חאמאס.


text:
גאנצל האט געשריבן:sighnout@
איך האף אז דו האסט גענוג צייט צו ענטפערן פאר דעם ליגנער דו רעדסט דא מיט איינעם וואס איז אדער געווען תשנ"ט און אין די פאלגענדע יארן אונטער 5 אדער איינער וואס איז אדורך א אייסיס סטיל ברעין פארניכטוגונג סאו נעמסט אויף דיר א שווערע זאך
צוריק צום נושא פון @ראובן ווי גלייך איינער רעדט שוין פון שלום און דו שטעלסט שוין אויס ווי זוי די שלום דארף אויסקוקן ..........
איך ווייס נישט ווי אלט ירמי איז דעמאלט געווען, דיין תגובה יעצט ווייזט נאר ווי אלט די ביסט יעצט..
ירמי דאס זענען טיפיקעל די ארונישע שרייבער דא. אפשר דא איין גאלד אדער נאך 1 2 וואס קענען ענטפערן א זאך נארמאל, אן היידפארק סטייל תגובות.. גיי אן ווייטער, שרייב ווי א מענטש און ווער נישט איטימידעטעט.
בכלל העסטו באמערקן אז ווען אימער עמיצער גיט א כאראקטער אנאליז אויף זייער רבין, דאס נעמט זיי ארויס פון די כלים מער ווי די ערגסטע קללות.. והטעם פשוט ומובן...


text:
וויסנשאפט
װיסנשאַפֿט (העברעיש: מדע. ענגליש: Science) איז די שטודיע און וויסן פון נאטור, דעם אוניווערס און דעם מענטשלעכן קערפער דורך אן אנגענומענעם וועג פון לערנען.
אין אלגעמיין האט וויסנשאפט צו טאן מיט פארשן, ווייל דורכן פארשן דערוווסט מען זיך זאכן. דער וואס פארנעמט זיך מיט וויסנשאפט הייסט א וויסנשאפטלער, און דער וואס פארשט הייסט א "פארשער".
עס איז דא צוויי ערליי סיבות פארוואס א מענטש פארשט, איינע קומט פון א נאטירלעכע נייגעריקייט וואס א מענטש אינטרעסירט זיך צו פארשטיין און ארויס האבן ווי יעדע זאך איז צוזאמגעשטעלט, און נאך א סיבה, איז כדי צו אנטוויקלען און אויפצוטאן פאר דער וועלט אין אלערליי ענינים וו.צ.ב.ש. באשאפן נייע מעדיצינען א.א.וו..
עס איז א כסדר'דיגע טוישענדע וועלט און אלעס גייט קודם אויף טעאריעס געבויט אויף פאקטן, ביז עס ווערט אפגעוואנדען פון נייערע פאקטן.
אינהאַלט
קאטעגאריעס פון וויסנשאפט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביאלאגישע וויסנשאפטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פיזישע וויסנשאפטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סאציאלע וויסנשאפטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וויסנשאפט קעגן רעליגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רוב וויסנשאפט וועלט האלט פון די טעאריע פון עוועלאציע. אבער זענען נאך אלס פונקט אזוי גלויביג אין רעליגיע. אמאל אבער איז דער אלגעמיינער וויסנשאפטלעכער געווען מער גלויביג ווי די מאסן, ווייל פאר די טעאריע פון עוועלאשען האט מען אלע וואונדער און חסד פון באשעפעניש אנגעהאנגען אין א גוטער קלוגער באשעפער, היינט צוטאגס גלייבן זיי דאס אלס אן עקסידענט דורך עוועלאציע. אזוי ארום האט זיך געשאפן א קאנטער קולטאר פון גאר פרומע עקסטרמע רעליגיעזע וואס גלייבן נאר אין נפלאות הבורא, שער הבחינה אדער ווי מען רופט דאס אן אין ענגליש אינטעליזשענט דעזיין שטרעמונג קעגן די אלגעמיינע וויסנשאפטלעכע באוועגונג.
די וויסנשאפט באוועגונג איז געשטיצט דורך אלע געלטער פון אלע מאדערענע רעגירונג סיסטעמען פון די מידיע, ביז די חינוך אינסטעטוציעס פון קינדערגארטן ביז די גרעסטע פארש צענטערס און אוניווערסיטעטן וואס פאפמפען אריין אין דעם טריליאנען דולער א יאר אויפצוהאלטן דעם טעאריע. לעומת זה זענען די רעליגיעזע חינוך אינסטעטוציעס מאכטלאז קעגן דעם מעכטיגן אפאראט און סשאפט זיך א מציאות אז רוב וועלט נעמט אן די עוועלאשען טעאריע קעגן די אמונה פון א מנהיג ובורא.
די פרומע באשולדיגען די וויסנשאפטלעכער אין זיין פאנאטישע פאנדאמענטאליסטן, ווייל מ'זעהט אזויפיל שוועריגקייטן, אויסגערעכענטע טיפע פלענער און וואונדער אין די נאטור אז עס אומעגליך צו זאגן אז דאס בלויז אן עקסידענט פון עוועלוציע. זיי זאגן אז וועגן דעם איז וויסנשאפט אזא שטארקע גלויבן, ווייל די אלע וויסנשאפטלעכער ווילן זינדיגן ממילא זוכן זיי א ברעינוואשינג אז עס איז נישטא קיין באשעפער און ציל פון די וועלט כדי מען זאל קענען זינדיגן.
און די וויסנשאפלעכער באשולדיגן צוריק די רעליגיעזע פרומע אין קאמפ מיט וויסנשאפ אז דאס איז פאנאטיש און פאנדאמעטאליסטיש צו גלייבן אז עפעס א העכערע כוח האט געמאכט די וועלט טרוקן אן קיין טוישונגען בשעת ווען זיי זעהן נישט קיין אנדער טעאריע וואס מ'קען פארשטיין, און דאס אז עס איז וואונדערליך און שווער מיט אומפארענטפערטע פראגעס מאכט נאך נישט אויס טעאריע. און די קעגנער פון וויסנשאפט זענען א סכנה פאר די וועלט ווייל זיי ווילן ארויפצווינגען א אומבאזירטע הוילע נישט-וויסנשאפטלעכע תירוץ אויף אלע פראגעס.


text:
בוים
א בוים איז א פיליאריק געוויקס פון האלץ, וואס האט טפלדיקע צווייגן וואס וואקסן ארויס פון דעם שטאם.
ביימער זענען א וויכטיקער טייל פון דער לאנדשאפט ווייל זיי פארמיידן אונטערשווענקען פון דער ערד. ביימער שפילן אויך א ראלע אין שאפן זויערשטאף אין דער לופט און איינזאפן קוילנשטאף.
אין אידישקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
און חודש ניסן ווען די ביימער הייבן אן צו בליען, זאגט א איד די ברכה: בא"י אמ"ה שלא חיסר בעולמו כלום וברא בו בריות טובות ואילנות טובים להנות בהם בני אדם. (געלויבט ביזטו השי"ת אונזער גאט דער קעניג פון דער וועלט וואס ער האט נישט געלאזט גארנישט פעלנד אין זיין וועלט און ער האט באשאפן איו איהר גוטע באשעפענישן און גוטע ביימער צו דערפרייען דערמיט די מענטשהייט) [1]
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ מסכת ברכות, שו"ע אורח חיים
ֿ


text:
מרדכי הערשמאן
מרדכי הערשמאן (ה'תרמ"ח - ב' שבט ה'תש"א) איז געווען פון די גרויסע חזנים אין דער צייט פונעם מלך החזנים יאסעלע ראזענבלאט, און ער האט קאנקוריט אויפן קרוין אבער יאסעלע האט עס געווינען צוליב זיינע פילע אייגנארטיגע מעלות.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הערשמאן איז געבוירן אין יאר תרמ"ח, אין דער שטאט טשערניכאוו (וואהלין). אלס קינד האט ער שוין געזונגען אין דעם כאר פון די בארימטע חזנים ר' זיידל ראוונער, שמאי מרגליות, ניסי בעלזער און מאיר פיסאק.
ביי די אכצן יאר האט ער געמוזט איינרוקן אין מיליטער, און זייענדיג אין שטאט קרעמענטשאג, האט דער באוואוסטער קרעמענטשאגער חזן דוד רויטמאן דערהערט ווי שיין ער זינגט האט ער ערלעדיגט אז מ'זאל אים באפרייען, און ער איז דארט געבליבן זינגען אין דעם כאר פון חזן שלמה ראוויץ.
ער איז נפטר געווארן ב' שבט תש"א אין בלויזן עלטער פון דריי און פופציג יאר אלט.
חזנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין תרע"ג איז הערשמאן ערוויילט געווארן אלס חזן פון ווילנא, אין א פארמעסט פון פינף און צוואנציג בארימטע חזנים.
ער איז געווען דארט חזן זיבן יאר, ביז אין יאר תר"פ איז ער געקומען קיין אמעריקע. און ער האט פארנומען די שטעלע אינעם טעמפל בית קל אין בארא פארק, ניו יארק.
די באציאונגען צווישן אים און די אנדערע חזנים זענען נישט געווען אזוי אמבעסטן, בפרט מיטן בארימטן חזן ר' יאסעלע ראזענבלאט. אבער ווען ר' יאסעלע איז טראגיש אומגעקומען אין ארץ ישראל אין יאר תרצ"ג, האט ער געזאגט דעם קל מלא רחמים אויפן קבר צוזאמען מיטן חזן זבולון קווארטין.
חזן הערשמאן האט איבערגעלאזט א אוצר מיט שטיקלעך, ווי אויך איז ער בארימט מיט זיין געשמאקן אראפזינגען שיינע אלטע אידישע לידער.


text:
Avrumy Kalisch releases new single dedicated to his dear mother.
By: Avrumy Kalisch
Music Arranged by: Shuky Klein
Vocals & Mix By: Nir Graff
Lyrics:
מאמעניו
מיט וואס, די ביסט אלס פאר מיר וועל נישט אנהייבן
ווייל גרעסטע ים פון טינט וועט דיך נישט באשרייבן
דו בעסטע מעלער און די וועלט קען דיך נישט
אפמאלן
סאיז נישט פארהאן קיין פרייז וואס קען דעס באצאלן
איך וועל קיינמאל נישט וויסן,
וויפיל די האסט פאר מיר געטין
מאמעניו
לאנג פאר די האסט מיך געגעבן דו מתנה פון לעבן
האסטו ביי זיך געוויסט וויפיל די ווילסט זיך אוועקגעבן
אויב עפעס איז אמאל נישט געגאנגען ווי איך האב געפלאנט
מיט געטריישאפט ביסטו דארט געווען,
די מצב אויפגעשיינט
מיט דו גרעסטע מאס ליבשאפט
פאר דיין שעפעלע דיין בריליאנט
מאמעניו
אין כאטש ביי מיר אין הארץ איך ווייס
אז ווען די וואלסט געקענט
וואלסטו דיין בלוט און שווייס
אלס אנגעווענט
אז איך זאל אויסקוקן פינקט
ווי דיסמיך אויפגעצויגן
וויפיל די האסט נאר געוויינט
ביי די לעכט
ס'זאל חלילה מיך
נישט געשען קיין שלעכטס
ווען די האסט דיין הענט ארויף געלייגט
אויף דיינע אויגן
די האסט געווארט אויף מיר
מאמעניו דאנק איך דיר
מאמעניו
ליבשאפט פון א מאמע צי איר קינד
קען מען נישט אוועקנעמען
ווי שטארק א מאמע'ס הארץ וועט נאר קלעמען
ווען קימט שוין מיין קינד אהיים
ווי איז ער יעצט
הלוואי ווען ער וואלט ווען געוויסט
ווי שטארק ער איז ביי מיר געשעצט
מאמעניו ווארט נאר צי
מאמי איך זאג דיך צי
מאמי איך ווייס
אז נישט יעדן טאג קוקט אויס
אז איך בין פון די ביימל
וואס שטאמט פון דיין הויז
און נישט דעס האסטו געמיינט
ווען דיסמיך אויפגעצויגן
סוועט אנקומען די טאג
וואס דו וועסט זעהן ביי מיר
ס'האט זיך אויסגעצאלט דיין פלאג
ויקרא בהם שמי
ווען טרערן פון שמחה
וועסטו ווישן פון דיינע אויגן
מאמעניא ווארט נאר צי
מאמי איך זאג דיר צי
Comments will be approved before showing up.


text:
טראנספארט פאר לאנדאן
טראנספארט פאר לאנדאן (TfL) איז דער לאקאלע רעגירונג קערפער פאראנטווארטליך פאר רוב אספעקטן פון דער טראנספארט סיסטעם אין גרויסלאנדאן אין ענגלאנד. זיין ראלע איז דורכצופֿירן די טראנספארט סטראטעגיע און צו פארוואלטן מיט טראנספארט דינסטן איבער לאנדאן.[1]
פארוואלטונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
TfL ווערט קאנטראלירט דורך א דירעקטאריום מיט מיטגלידער באשטימט דורכן בירגערמייסטער פון לאנדאן,[1] היינט באריס זשאנסאן, וואס איז דער פארזיצער פונעם דירעקטארשאפט. דער קאמיסיאנער פון טראנספארט פאר לאנדאן (פיטער הענדי זיין דעם 17טן יאנואר 2006) רעפארטירט צום דירעקטאריום און א פארוואלטונג גרופע מיט פונקציאנעלע פאראנטווארטליכקייטן.
ארגאניזאציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
TfL איז ארגאניזירט דורך דריי דירעקטאראטן, וואס יעדער איינער איז פאראנטווארטלעך פאר א באזונדערער מאדע פון טראנספארט:
- לאנדאנער אונטערגרונט האט אחריות פאר דעם אונטערגרונט נעצווערק אין לאנדאן.
- לאנדאנער באן האט אחריות פאר:
- לאנדאנער איבערגרונט
- דאקלאנדס לייכטע באן, אן אויטאמאטיש לייכטע באן נעצווערק אין מזרח לאנדאן
- לאנדאנער טראמווייען, איבער די טראמווייען אין לאנדאן (היינט נאר איינער, טראמלינק אין דרום לאנדאן)
- אייבערפלאך טראנספארט, וואס איז כולל:
- לאנדאנער בוסן
- לאנדאנער טייך דינסטן, פאר טראנספארט אויפן טעמז
- לאנדאנער גאסן, וואס פארוואלטעט דאס סטראטעגישע נעצווערק פון שאסייען אין לאנדאן
- שווארצע טאקסיס און פריוואטע טאקסיס אין לאנדאן
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 1.0 1.1 Fact sheet: Transport for London (PDF). טראנספארט פאר לאנדאן (מיי 2008). דערגרייכט דעם 2008-09-06.


text:
פעטראוואסעלע
פעטראוואסעלע (סערביש: Бaчko ПeTpoBo Ceлo אדער Bačko Petrovo Selo, אונגאריש: Petrovoszello אדער Péterréve, קראאטיש: Bačko Petrovo Selo, דייטש: Batschko Petrovo Selo) איז א גרויס דארף אינעם דרום באטשקע דיסטריקט פון סערביע, אין דעם אויטאנאמישן וואויוואדינא פראווינץ. רוב איינוואוינער פונעם דארף זענען אונגארישע. די באפעלקערונג איז 7,318 מענטשן (2002 צענזוס).
דאס דארף געפינט זיך אויפן רעכטן ברעג פונעם טיסא טייך.
דער לעצטער רב דארטן איז געווען הרב שלמה ברוך הלוי פראגער הי"ד, זיידע (טאטע פון דער מאמען פון צעהלימער רב הרב יוסף משה גרינוואלד)


text:
מינג דינאסטיע
די מינג דינאסטיע (כינעזיש: 明朝 מינג טשאַו) איז געווען א דינאסטיע פון קיסרים וואס האט געהערשט איבער כינע פון 1368 ביז 1644. אין יענע צייטן האט דאס לאנד געהייסן די אימפעריע פון דעם גרויסן מינג (大明國 דע מינג גואוו). די מינג דינאסטיע איז געווען די לעצטע דינאסטיע פון עטנישע האן כינעזער. די מינג דינאַסטיע האט איבערגענומען די הערשאפט פון דער יואן דינאסטיע. נאך דער מינג דינאסטיע האט געהערשט די טשינג דינאסטיע פון מאנטשוריע. אין דרום האט די דינאסטיע געהערשט איבער די שטחים וואס זענען היינט וויעטנאם און בורמע.
אונטערן מינג האט מען אויפגעשטעלט אן ארמיי פון א מיליאן זעלנער, און א פלאט מיט הונדערטער שיפן, וואס איז געווען אין יענער צייט דער גרעסטער פלאט אין דער וועלט. די רעליגיע פון דער אימפעריע איז געווארן ווידעראמאל קאנפוציאניזם.
אין 1525 האט די מינג דינאסטיע געאסר'ט שיפן ארויספארן אין ים פון דעם פארט שאנכיי.
ביים אנהייב פון דער מינג דינאסטיע האבן געוואוינט אין כינע ווינציקער ווי 60 מיליאן מענטשן; ביזן 17טן יארהונדערט האבן שוין געוואוינט דארט מער ווי 130 מיליאן מענטשן.


text:
גענעטיק
גענעטיק (פון אוראלט גריכיש: Yevetιkός) איז די שטודיע פון גענעס, און פרובירט צו ערקלערן וואס זיי זענען און וויאזוי זיי ארבעטן. גענעס זענען די מיטל דורך וואס לעבעדיגע ארגאניזמען ירשענען אייגנקייטן פון זייערע עלטערן; למשל, קינדער זען אויס ווי זייערע עלטערן ווייל זיי האבן געירשנט זייערע גענעס.
דורך די גענעס ירשנט מען די אויג קאליר, הייך און געוויכט. אויך זענען דא פארשידענע קראנקייטן וואס גייען בירושה דורך גענעס, ווי למשל טיי-סאקס קרענק און ציסטיק פיבראסיס..
גענעס זענען געשאפן פון א לאנגן מאלעקול וואס הייסט DNA.
אין 1832 איז בארטעלעמי דומארטיער געווען דער ערשטער צו זען צעל צעשפאלטונג אין א פילצעלולערישן ארגאניזם. אין 1852 האט דער יידישער פויליש-דייטשער פיזיאלאג ראבערט רעמאק (1815–1865) געפונען די פונדאציע פון צעל ביאלאגיע, אז צעלן קומען נאר פון אנדערע צעלן.


text:
אטעם-סיסטעם
די אָטעם-סיסטעם איז א סיסטעם אינעם מענטשלעכן קערפער וואס דערמעגלעכט אקסידירן דאס בלוט און אויסשיידן דעם קארבאן דיאקסייד וואס איז א בייפראדוקט פון דעם פראצעס. די אטעמען סיסטעם איז צונויפגעשטעלט פון די העכערע אטעם-איבערגאנגען און די נידעריגע אטעם-איבערגאנגען. די העכערע לופט איבערגאנגען שליסן איין דעם נאז, מויל און דעם אנהייב פונעם לופטרער. די נידעריגע אטעם-איבערגאנגען שליסן איין דעם לופטרער, די בראנכן און די לונגען. דער ברוסטקאסטן נעמט איין אויך די ריפן (צווישן די ריפן געפינט זיך אן אדער, אן ארטעריע און א נערוו), דעם ברוסטביין און די צווישנריפ מוסקלען, און די דיאפראגמע.


text:
רעפובליק פון קאנגא
די רעפובליק פון קאנגא (פראַנצויזיש: République du Congo), אויך גערופן קאנגא-בראזאוויל, איז א לאנד אין צענטראלער אפריקע, מיט א קורצן בארטן אויפן אטלאנטישן אקעאן. דאס לאנד גרענעצט גאבאן אין מערב, קאמערון אין צפון-מערב, די צענטראלע אפריקאנער רעפובליק אין צפון, די דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא אין מזרח און קאבינדע (אנגאלא) אין דרום; און דעם אטלאנטישן אקעאן צו דרום-מערב. דער איינציגער צוטריט צום אקעאן איז א קורצער אטלאנטישער בארטן, און דאס 9 ק"מ ברייט מויל פונעם קאנגא טייך וואס פליסט אריין אין איינגאס פון גינע.
די רעפובליק פון קאנגא האט א באפעלקערונג פון 4,043,000 (2010). איר הויפשטאט איז בראזאוויל.


text:
1975
1975 איז דאס 75סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1975 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
1975 איז געווען א נארמאל יאר וואס האט אנגעהויבן מיטוואך.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 15טן יאנואר - אנגאלא באקומט זעלבשטענדיקייט פון פארטוגאל
- 4טן אפריל - מייקראסאפט פירמע געגרינדעט דורך ביל גייטס און פאל אלען
- 13טן אפריל - א בירגערקריג ברעכט אויס אין לבנון צווישן די קריסטן און מוסלמענער
- 17טן אפריל - דער קמער רוזש באהערשן קאמבאדיע
- 25סטן יוני - מאזאמביק פראקלאמירט אומאפהענגיקייט פון פארטוגאל
- 5טן יולי - קאפ ווערד ווערט זעלבשטענדיק פון פארטוגאל.
- 6טן יולי - די קאמארא אינזלען פראקלאמירן זעלבשטענדיקייט פון פראנקרייך.
- 15טן אויגוסט - מיליטערישע רעוואלוציע אין באנגלאדעש
- 11טן נאוועמבער - אנגאלא רופט אויס זעלבשטענדיגקייט זיך אפצוטיילן פון פארטוגאל.
- 14טן נאוועמבער - שפאניע פארלאזט מערב סאהארא.
- 28סטן נאוועמבער - מזרח טימאר מעלדט זיין זעלבשטענדיקייט פון פארטוגאל.
- 4טן דעצעמבער - סורינאם ווערט א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער.
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 12טן פעברואר - קארל לוץ, שווייצער דיפלאמאט, חסיד אומות העולם וואס האט געראטעוועט טויזנטער אונגארישע יידן ביי דער חורבן אייראפע (געב' 1895)
- 26סטן אויגוסט - היילי סעלאסי, קייסער פון עטיאפיע (געב' 1892)
- 9טן אויגוסט - דמיטרי שאסטאקאוויטש, רוסישער קאמפאזיטאר (געב' 1906)
- 29סטן אויגוסט - עמאן דע וואלערא, אירישער פירער (געב' 1882)
- 20סטן נאוועמבער - פראנסיסקא פראנקא, הערשער פון שפאניע (געב' 1892)
- יודל מארק, יידיש-שפראך פילאלאג


text:
ראמאדאן
דער ראמאדאן (אראביש: رمضان) איז דער ניינטער מאנאט פון דעם איסלאמישן קאלענדאר.
אין דעם מאנאט פירן זיך די מוסולמענער, מענער און ווייבער פון 13 יאר אלט, צו פאסטן יעדן טאג פון עלות השחר ביז צאת הכוכבים, ווייל לויט זיי איז אין דעם מאנאט געשריבן געווארן דער הייליקער קוראן דורך מלאך גבריאל צו מוכאמאד, וואס דערפאר האט מוכאמאד נישט געגעסן און נישט געטרונקען משך דעם גאנצן מאנאט.
אין דעם חודש פירן זיך די מוסולמענער צו פייערן און פראווען סעודות יעדע נאכט, און צו עסן טייטלען, לזכר דעם וואס מוכאמאד האט דאן אויך געגעסן טייטלען.
איינער וואס צוליב-וואס האט נישט געקענט פאסטן אין די טעג, דארף ער משלים זיין דעם תענית און פאסטן אין א אנדער צייט.
אזוי ווי דער איסלאמישער קאלענדאר באשטייט צוועלף מאנאטן לויט דער לבנה, איז דאס איסלאמישע יאר קורצער פונעם זון יאר מיט 11 טעג, און דער מאנאט ראמאדאן רוקט זיך צוריק מיט 11 טעג יעדע יאר.


text:
דזשיימס דזשויס
דזשיימס אגאַסטין אַלאאישוס דזשויס (ענגליש: James Augustine Aloysius Joyce; 2טן פעברואר 1882 - 13טן יאנואר 1941) איז געווען אן אירישער ראמניסט און דיכטער.
דזשויס איז געבוירן געווארן אין א מיטלקלאס קאטוילישער פאמיליע אין דובלין, און האט שטודירט ענגליש, פראנצויזיש און איטאליעניש אין אוניווערסיטעט קאלעדזש דובלין. נאכהער האט ער שטודירט מעדיצין אין פאריז. אלס דערוואקסענער מענטש האט ער געוואוינט אין אייראפע. פון 1905 ביז 1920 האט ער געוואוינט אין טריעסט (אין דער עסטרייך-אונגארישער אימפעריע, שפעטער אין איטאליע), אחוץ די יארן פון דער ערשטער וועלט מלחמה, ווען ער האט געוואוינט אין ציריך, שווייץ. פון 1920 ביז 1940 האט ער געוואוינט אין פאריז. ווען די נאציס זענען אריין אין פאריז, האט ער זיך געצויגן ווידעראמאל קיין ציריך, וואו ער איז געשטארבן אין 1941 נאך אן אפעראציע.
אלע זיינע ווערק האט דזשויס געשריבן אויף ענגליש, און זיי פאסירן אלע אין זיין געבורטשטאט, דובלין.


text:
דאנעלד טראמפ'ס קאבינעט
די אחראים: אחראי, צייטליך, געלעגער
- יהודי
- שר האלף
- תגובות: 1810
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג סעפטעמבער 02, 2016 2:20 pm
- לאקאציע: ווייט פון פאליטיק.
האסט קריטיק ? אויב יא דריק דא אבער שוין יעצט !!
און פאר א שקויעך דריק דא, נאר אויב די האסט נערוון.
- יהודי
- שר האלף
- תגובות: 1810
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג סעפטעמבער 02, 2016 2:20 pm
- לאקאציע: ווייט פון פאליטיק.
שאהן הענניטי האט געשריבן:יהודי האט געשריבן:שאהן הענניטי האט געשריבן:וואו קען מען מיטהאלטן די קאנפערמעישן הירינגס?
אויף סי ספען
סארי פאר מיין עמהארצות, סי ספען איז אויפן פאון אדער לייוו סטריעם?
פאון
האסט קריטיק ? אויב יא דריק דא אבער שוין יעצט !!
און פאר א שקויעך דריק דא, נאר אויב די האסט נערוון.
-
- שר האלפיים
- תגובות: 2142
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג יוני 15, 2012 12:07 pm
- יהודי
- שר האלף
- תגובות: 1810
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג סעפטעמבער 02, 2016 2:20 pm
- לאקאציע: ווייט פון פאליטיק.
האסט קריטיק ? אויב יא דריק דא אבער שוין יעצט !!
און פאר א שקויעך דריק דא, נאר אויב די האסט נערוון.
- יהודי
- שר האלף
- תגובות: 1810
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג סעפטעמבער 02, 2016 2:20 pm
- לאקאציע: ווייט פון פאליטיק.
און ענדליך טראגט מען זיי ארויס
האסט קריטיק ? אויב יא דריק דא אבער שוין יעצט !!
און פאר א שקויעך דריק דא, נאר אויב די האסט נערוון.
מ'האט שוין איינעם אפפראווד?
- יהודי
- שר האלף
- תגובות: 1810
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג סעפטעמבער 02, 2016 2:20 pm
- לאקאציע: ווייט פון פאליטיק.
האסט קריטיק ? אויב יא דריק דא אבער שוין יעצט !!
און פאר א שקויעך דריק דא, נאר אויב די האסט נערוון.
יהודי האט געשריבן:סענאטאר דזשעף סעשאנס, וועלכער ווערט יעצט פארהערט אינעם סענאט צו ווערן באשטעטיגט פאר די פאזיציע פון אטוירני דזשענעראל, זאגט אז ער איז קעגן איינשטעלן א פולקאמע פארבאט אויף מוסולמענער אריינצוקומען אין אמעריקע, און אויך איז ער קעגן די קאנטראווערסיאלע פייניגונג-אויספארשונג מעטאדן וואס אמעריקע האט גענוצט אויף ארעסטירטע טעראריסטן נאך סעפטעמבער עלעווען.
זענען נישט די רופאבליקאנער מער פאר די פיינונגען ?
מיין בליק אויף איי וועלט
- יהודי
- שר האלף
- תגובות: 1810
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג סעפטעמבער 02, 2016 2:20 pm
- לאקאציע: ווייט פון פאליטיק.
I don't recall AG Lynch (or Holder) announcing a recusal from #EmailGate. Why did Sessions do that? Oh, he is a Republican!
האסט קריטיק ? אויב יא דריק דא אבער שוין יעצט !!
און פאר א שקויעך דריק דא, נאר אויב די האסט נערוון.
- יואב בן צרויה
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3027
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוגוסט 24, 2014 9:11 pm
די ערשטע איז אין די סענאט אויסערן באציאונגען קאמיטע ווי רעקס טעליערסאן פון עקסאן מאוביל ענטפערט די פראגעס פון די סענאטארן אויפן קאמיטע.
דערנאך איז דא א היריג פאר די טראנספארטאציע מיניסטאר פאזיציע פאר וועלכע דער פרעזידענט עלעקט האט נאמינירט א פרוי (אויב געדענק איך גוט, די ווייב פון סענאט פירער מיטש מעקאנעל).
די סענאט געריכטליכע קאמיטע וועלכע האט נעכטן פארהערט דזשעף סעשינס פאר די אטורני דזשענערעל פאזיציע הערט היינט עדותשאפט פון 'עקספערטן' פון ביידע זייטן צו סעשינס איז טאקע פעאיג צו זיין פאזיציע.
און א פרעצעדענטלאזע אקט טוט ניו דזשערסי סענאטאר קארי בוקערעדות זאגן קעגן זיין קאלעגע סענאטאר. בוקער טוט עס וועגן די דעמאקראטן האבן געמאכט צימעס פון פאלטשע באריכטן און לגיונות אז סעשינס' האט א שלעכטע רעקארד אויף ציווילע רעכטן. דאס איז נאך קיינמאל נישט געטון געווארן אין סענאט היסטאריע און איז א ביליגע פאליטישע שטיקל ווען בוקער אליין האט קוים א יאר צוריק פערזענליך אויסגערימט סעשינס פארן מיט ארבעטן מיט אים אויף די אישו.
עס איז ערווארטעט אז די קאמיטע וועט באשטעטיגן די נאמינאציע און און אים רעקאמאנדירן צו סענאט פלאר פאר אן אפשטימונג אין די פולע סענאט ווי סעשינס וועט דארפן 51 שטימען צו ווערן באשטעטיגט.
- יואב בן צרויה
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3027
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוגוסט 24, 2014 9:11 pm
רוביאו האט אין 2013 געשטימט פאר דזשאן קערי'ס נאמינאציע אלץ סעקרעטערי אוו סטעיט.
-
- שר האלף
- תגובות: 1512
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג דעצמבער 29, 2011 10:41 pm
- יואב בן צרויה
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3027
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוגוסט 24, 2014 9:11 pm
אנהייב וואך האב איך געזעהן א רעספעקטירטע קאלאניסט שרייבן אז עס דרייט זיך שוין א שטיק צייט שפעקולאציעס אינערהאלב די אינערליכע רייען אז מעטיס וויל וואקן. די קלאנגען זענען געווארן שטערקער מעטיס האט פארארבעט זיכער צו מאכן אז די יעצטיגע דעפיוטיס אינעם דעפארטמענט זאלן פארבלייבן לענגער ווי געפלאנט.
לעצטע וואך איז געווען באריכטעט אז מעטיס איז שטארק אויפגעברויזט געווען אויף טראמפ און די אנדערע טיעם מעמבערס פארן אים נישט אפי' קאנסולטירן איבער די נאמינאציע פון עפעס א ספארטס טיעם אייגענטומער פאר ארמי סעקרעטערי.
- פרוביר אויך
- שר חמש מאות
- תגובות: 696
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 09, 2013 11:02 pm
רוביא האט ארויסקומענדיג פונעם היערינג געזאגט פאר רעפארטער אז ער איז נישט זיכער אז ער גייט שטימען אים צו באשטעטיגן, וואס אלץ סווינג שטימע אינעם קאמיטע מיינט עס אז טילערסאן'ס נאמינאציע וועט נישט קענען גיין פאר א פולע שטימע אין סענאט, און דעריבער ווערן אפגעזאגט.
כאפצעם האט געשריבן:די נאמינאציע פון רעקס טילערסאן פאר סעקרעטערי אוו סטעיט איז אין געפאר נאכדעם וואס מארקא רוביא, א מעמבער פון די סענאט אויסערן באציאונגס קאמיטע איז געווען שטארק נישט צעפרידן פון טילערסאן'ס ענטפערס ביים היינטיגן היערינג אין סענאט.
רוביא האט ארויסקומענדיג פונעם היערינג געזאגט פאר רעפארטער אז ער איז נישט זיכער אז ער גייט שטימען אים צו באשטעטיגן, וואס אלץ סווינג שטימע אינעם קאמיטע מיינט עס אז טילערסאן'ס נאמינאציע וועט נישט קענען גיין פאר א פולע שטימע אין סענאט, און דעריבער ווערן אפגעזאגט.
לינדזי גרעהם זאגט היינט פאר די פרעסע אז ער איז אויך אומבאשלאסן.
- ס'שטימט
- שר מאה
- תגובות: 213
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג יולי 25, 2016 4:35 pm
- לאקאציע: אינעם וועלטעל
כאפצעם האט געשריבן:רוביא האט ארויסקומענדיג פונעם היערינג געזאגט פאר רעפארטער אז ער איז נישט זיכער אז ער גייט שטימען אים צו באשטעטיגן, וואס אלץ סווינג שטימע אינעם קאמיטע מיינט עס אז טילערסאן'ס נאמינאציע וועט נישט קענען גיין פאר א פולע שטימע אין סענאט, און דעריבער ווערן אפגעזאגט.
וואס מיינט א 'סווינג שטימע'??
- יואב בן צרויה
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3027
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוגוסט 24, 2014 9:11 pm
האב גראדע נישט געזעהן אזא דיסקוסיע, אבער אויב פאסירט עס יא איז עס נישט פרעצעדענטלאז. הערי ריעד פלעגט באשטעטיגן פולע נאמינאציעס טראצדעם וואס די קאמיטע האט נישט רעקאמאנדירט.
די קאמיטעען אין קאנגרעס זענען נישט אייניג צווישן די פארטייען. אלץ וועט זיין לכל הפחות איין מער מעמבער פון די מאיאריטעט פארטיי און צומאל וועט אפי' זיין צוויי מער. אויב וועט רוביאו וועהלן קעגן אים וועט עס זיין א טיי.
- - -
היינט קומט פאר נאך דריי פארהערונגען, צוויי פון זיי גאר וויכטיגע.
די ערשטע איז דאקטאר בען קארסאן'ס נאמינאציע פאר 'הוד' דעפארטמענט סעקרעטערי ווי ער ווערט אין די מינוטן פארגעשטעלט פאר די סענאט קאמיטע אויף בענקינג, האוזינג און אורבן דעוועלאפמענט. פריער אין טאג זענען פיר געוועזענע סעקרעטארן ארויסגעקומען מיט אן אינדארסירונג פאר קארסאן.
די צווייטע איז די הירינג אויף די נאמינאציע פון גענעראל דזשעימס מעטיס פאר קריגס מיניסטאר. ער וועט ערשיינען פארנט פון די סענאט ארמד סערוויסעס קאמיטע און ענטפערן די פראגעס פון די סענאטארן. די קאמיטע האט עטליכע אויסגעשפראכענע מעמבערס ווי דזשאן מעקעין, לינדזי גרעהעם און טאם קאטאן.
די דריטע און צו די יעצטיגע צייט ווארשיינליך די וויכטיגסטע איז די פארהער איבער די נאמינאציע פון קאנגרעסמאן מייק פאמפעיאו אלץ סי איי דירעקטאר. ער וועט אויפטרעטן אין די סענאט סעלעקט קאמיטע אויף אינטעלעדזשענס פארלייגן די קעיס פארוואס ער איז מערסט פאסיג איבערצונעמען די פאזיציע פון סי איי דירעקטאר אין די צייט וואס עס איז שוין ברייט באקאנט די רייצענדע און אגרעסיווע שפיאנאזש אטאקעס פון געוויסע לענדער קעגן אמעריקע.
- וואוילע שעפעלע
- שר האלפיים
- תגובות: 2938
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג דעצמבער 24, 2015 2:17 pm
- לאקאציע: אין שטאל
כאפצעם האט געשריבן:סענאט רעפובליקאנער פירער באטראכטן די מעגליכקייט פון אויפברענגען טילערסאן'ס נאמינאציע פאר א שטימע אינעם פולן סענאט אפילו ער ווערט אנידערגעשטימט אינעם אויסערן אנגעלעגענהייטן קאמיטע. דאס וועט זיין אן אנפרעצעדענטעד שריט.
און דאס אז אן אמטירנדער סענעטאר זאל זיך אויפשטעלן רעדן קעגן זיין קאלעגע איז אויך "אנפרעצעדענטעד שריט"
צוריק צו “אידישע און וועלטליכע נייעס”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: גראסערי מאן, ישתבח שמו לעד, משה כספי, עירמאנט'ער, פרעג נישט, ראשית, רבי משה און 33 געסט


text:
סמיילי
דער סמיילי, סמיילי פנים, (: אדער D:, באשאפן געווארן דורך הארווי באלל אין 1953, איז געווענטליך א רינדעכיג מענטשליך געזיכט וואס שמייכלט. די מערסטע פאפולערע אויסזען איז מיט א שווארצע רינג און געל פון אינעווייניג מיט צוויי פינטלעך פאר די אויגן און א האלבע לבנה פאר די שמייכל.
דאס ווארט "סמיילי" נעמט זיך פון ענגליש smile, שמייכלען.
אויף עלעקטעראנישער מעדיע ווי אינטערנעט, בליצפאסט און טעקסט, איז די פארעם פון נוצן (: און D: זייער פאפולער. געווענטליך נוצט מען עס מער פאר אומפארמאלע באנוצן, אבער טייל מאל דינט עס אויך פארמאלערע באנוצן. ווי צום ביישפיל, פאו'ס געזעץ לויטעט אז פאראדיע פון פונדאמענטאליזם מוז געשריבן ווערן מיט א סמיילי אדער אן ענליכע אנווייזונג אז עס איז פאראדיע און נישט אמת'ע פונדאמענטאליזם.


text:
אהרן רוקח
רבי אהרן רוקח (אלול ה'תר"ם - כ"א אב ה'תשי"ז) איז געווען דער פערטער רבי אין דער חסידישער דינאסטיע פון "בעלזא" - א זון פון הרה"ק רבי ישכר דוב זצ"ל, זון פון הרה"ק רבי יהושעלע זצ"ל, זון פון הרה"ק רבי שלום זי"ע, אויך באקאנט אין חסידישן לעקסיקאן אלס דער "שר שלום פון בעלז".
"רבי אהר'לע בעלזער", ווי ער ווערט אנגערופן אין דער אלגעמיינער חסידישער וועלט, האט געזען בעלז בתפארתה פאר דער צווייטער וועלט מלחמה און בעלז בחורבנה נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, און נאך דער מלחמה האט ער מיט זיינע לעצטע מענטשליכע כוחות שווער געארבעט אויפן ווידער-אויפבלי פון דעם בעלזער חסידות .
ער איז ביי דער צווייטער וועלט מלחמה אנטלאפן פון בעלז אינמיטן יום טוב שמחת תורה, איבערלאזנדיג אונטער זיך די גלארייכע בעלז. ער האט דורכגעמאכט א לאנגען גלות וועג, אנגעהויבן פון פרעמישלאן, באכניע, קראקא, צוריק אין באכניער געטא, פון וואו ער איז ארויסגעשמוגעלט געווארן, צוזאמען מיט זיין אינגערן ברודער רבי מרדכי, דער בילגארייער רב, אויף א קונצליכן און פארשטעלטן וועג דורך עטליכע מסירת נפש'דיגע חסידים, און איז אנגעקומען מיט נסי נסים קיין בודאפעשט, אונגארן. דארט איז ער געבליבן אכט חדשים, און ווידער געדארפט אנטלויפן דורכן אסט-באן ביז טערקיי, פון וואו ער איז אנגעקומען בשלום קיין ארץ ישראל.
גייסטיש צוקלאפט און צובראכן (צום באמערקן, ער האט זיך געדארפט אפשערן די בארד עטליכע מאל דורך דעם לאנגען וועג), אן קיין זכר פון דעם אמאליגן מלכות'דיגן רבי'ן וועלכער האט מנהיג געווען טויזנטער חסידים, אבער מיט א אויסגעלייטערטער קדושה וואס איז געווען בולט אויף זיין הייליגער צורה און אים פארגעשטעלט אלס א מלאך אלקים מיט וועלכן ער איז באוואוסט געווען אין זיינע לעצטע יארן אין ארץ ישראל.
פילצאליגע וואונדער, מופתים און הייליגע הנהגות ווערט אויף אים פארציילט דורך זיינע אנהענגער. כ"א אב, איז די יארצייט, די לעצטע תורה וואס ער האט געזאגט פאר זיין אוועק גיין פון דער וועלט, איז באקאנט, למען ירבו ימיכם, וימי בניכם, כימי השמים, איר זאלט האבן הימל'דיגע טעג, על הארץ, אויף דער וועלט, דהיינו זיך אויפפירן ערליך.
זיין פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
זיינע קינדער זענען געווען:
- רבי משה - איידעם ביי רבי פנחס שלום פון וואלבראם, אן אייניקל פון רבי שלום רוקח און דער חוזה פון לובלין,
- רבי ישראל - איידעם ביי רבי אליהו חיים פון סקאהל אן אייניקל פון רבי שלום רוקח.
- איידעלע ווייב פון ר' משולם ישעיה זושא טווערסקי, זון פון רבי פינחס פון אוסטילע, דער איידעם פון רבי ישכר דוב רוקח.
- רבקה מרים ווייב פון רבי שמואל פרענקל, זון פון ר' אברהם יושע העשיל פרענקל פון הובניב, אייניקל פון רבי שלום רוקח פון בעלז
- מירל ווייב פון רבי יודא וואגשאהל פון לעמבערג אייניקעל פון רבי שלום'קע בעלזער ורבי אלימלך פון ליזשענסק, איר צווייטער מאן איז געווען ר' משה אליקים בריעה ז"ק.
- שרה ברכה ווייב פון רבי ישראל ראזענפעלד בן רבי נפתלי שמואל צבי פון קאמינקא .
- אברהם יושע העשיל - געשטארבן יונגערהייט.
- אלעזר מנחם נחום - געשטארבן יונגערהייט
ער האט נישט איבערגעלאזט קיין קינדער (אלע זענען אומגעקומען אין דעם חורבן אייראפע).
בזיווג שני האט ער געהייראט מרת חנה (תרע"ה - כ"ט מרחשון תשע"ד), די אלמנה פון רבי יוסף מאיר פאלאק.
זיין פלאץ האט ערפולט זיין פלימעניק, זון פון זיין ברודער רבי מרדכי, דאס איז דער היינטיגער רבי ישכר דוב רוקח.
זיינע תלמידים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זיין נעפע רבי ישכר דב רוקח, ממלא מקום פון רבי אהרן פון בעלז. זיין פאטער, רבי מרדכי פון בילגוריי, איז נפטר געווארן ווען איז געווען אלט צוויי יאר, און זיין פעטער האט אים געהאדעוועט.
- הרב יהושע מנחם עהרנבערג, מחבר פון ספר דבר יהושע און אב"ד תל אביב.
- רבי משולם זוסיא טווערסקי טשערנאביל רבי
- רבי צבי הירש ראזנבוים, קרעטשענעוו-סיגעטער רבי
- רבי אברהם חיים ראטה, שומרי אמונים רבי
- רבי חי יצחק טווערסקי, רחמיסטריווקער רבי אין די פאראייניגט שטאטן
- רבי משה נתן נטע לעמבערגער, מאקאווער רב
- רבי יוחנן סופר - ערלויער רבי


text:
אמשינאוו (הויף)
דאס אמשינאווער חסידות שטאמט פון ווארקא. דער ערשטער אמשינאווער רבי איז געווען הרב יעקב דוד קאליש, א זון פון דעם אלטן ווארקער רבי און רב פון אמשינאוו אין קאנגרעס פוילן.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער אלטער ווארקער רבי, רבי יצחק פון ווארקא, איז געווען א תלמיד פון רבי דוד לעלאווער (תק"ו-תקע"ד), א תלמיד פונעם חוזה פון לובלין, וואס איז געווען א תלמיד פונעם רבי'ן אלימלך פון ליזשענסק, וואס איז געווען א תלמיד פונעם מגיד, הרב דוב בער פון מעזריטש, דער הויפט תלמיד פונעם בעל שם טוב, דער מייסד פון חסידות. נאך דער פטירה פון ר' דוד לעלאווער איז רבי יצחק געווארן א חסיד פונעם רבי'ן ר' בונם פון פרשיסחא.
דער ערשטער אמשינאווער רבי איז געווען רבי יעקב דוד קאליש (יד דוד), א זון פון רבי יצחק פון ווארקא. ער איז נפטר געווארן ה'תרל"ח אין מעראן, איטאליע און זיין זון רבי מנחם האט גע'ירש'נט די רביסטעווע.
נאך רבי מנחם'ס פטירה אין תרע"ח איז זיין בכור רבי יוסף, איידעם פון רבי חיים אלעזר וואקס, געווארן רבי אין אמשינאוו. ער האט געפירט די רביסטעווע 18 יאר ביז זיין פטירה ג' שבט תרצ"ו. זיינע זין זענען געווען:
-
- רבי יעקב דוד האט געדינט ווי אב בית דין אין זשירארדאוו לעבן ווארשע. ער האט געהייראט די טאכטער פון רבי שלמה יאסקאוויטש, איידעם פונעם אמרי אמת פון גער. נאך זיין פאטער'ס פטירה אין תרצ"ו האט מען אים באקרוינט אמשינאווער רבי און ער איז געווען רב פון ביידע קהילות. ווען די דייטשן האבן איינגענומען פוילן איז ער אנטלאפן אין ווארשע, וואו ער האט זיך באהאלטן צוויי יאר. ער איז נפטר געווארן אין דער ווארשעווער געטא ווינטער תש"ב און מ'האט אים באערדיקט לעבן זיין זיידן און פאטער אין דעם ווארשעווער בית עולם. די נאציס האבן דערמארדעט זיין גאנצע משפחה.
- רבי יצחק פון אמשינאוו - פאראייניגטע שטאטן, האט מצליח געווען זיך צו אנטלויפן אין ווילנע און פון דארט ווייטער קיין יאפאן מיט זיין פעטער, רבי שמעון שלום. נאך זיין פעטער'ס פטירה האט ער צוריק אויפגעשטעלט דעם הויף אין אמעריקע אין וויליאמסבורג, ברוקלין און שפעטער אין בארא פארק. ער איז נפטר געווארן י"ט אדר תשנ"ג. מען האט געפירט זיין ארון צו קבורה אין דעם אלטן בית עולם פון טבריה. נאך זיין פטירה זענען א סך פון זיינע חסידים געוואנדן צו רבי יעקב אריה, אמשינאווער רבי אין ירושלים.
- רבי יוסף קאליש זון רבי יצחק. איז געווארן דעם ממלא מקום אין די פאראייניגטע שטאטן. ער האט ארויסגעגעבן דאס ספר "זרע יצחק" על התורה ועל המועדים פון זיין פאטער'ס תורה.
דער צווייטער זון פון רבי מנחם, רבי שמעון שלום, איז געווארן רבי אין אטוואצק. ווען די ישיבה בחורים פון מיר, קלעצק, ראדין און נאווהארדאק זענען אנטלאפן פון פוילן קיין יאפאן און שאנכיי אין דער צווייטער וועלט מלחמה איז רבי שמעון שלום געווען איינער פון די פירערס וואס האבן געפועלט אדורכצופירן דאס ענין. אונטער די יאפאנער האבן געוואוינט אין שאנכיי 26,000 יידן.
רבי ירחמיאל יהודה מאיר קאליש (1901-1976) פון אמשינאוו, רבי שמעון שלום'ס א זון, איז געבוירן געווארן אין פשיסכע, פוילן. ער האט געלערנט תורה ביי זיין זיידן , רבי מנחם פון אמשינאוו.


text:
בס”ד
ווער ביסטו? וואס זענען דיינע מעלות
א גיטן טייערע חבירים וידידים..! צייט לויפט ס’איז פורים אויף די וועלט, קוים איז געווען חנוכה און ב”ה פורים איז שוין דא..! איך האב געטראכט אז די וואך זאלן מיר צורוה-לאזן אונזער חבורה, ווייל די עולם איז דאך זייער פארנומען, …די וואס זענען זוכה צו טיילן צדקה גייען די טעג פון באנק צום באנק אנפילן די טאשן מיט קעש צו קענען מקיים זיין די מצוה פון מתנות לאביונים מיט א הידור, אנדערע זענען פארנומען און קעלער אדער ביים שמש זוכען די גיטע סחורה …א קעסטעלע וויין פון די בעסטע שב’בעסטע, מקיים זיין די מצוה פון עד דלא ידע בין ארור המן לברוך מרדכי, אנדערע לויפן צום סופר, זיי זוכן צו קויפן א שיינע מהודר’דיגע מגילה, און עס זענען דא די וואס גייען ארום זוכן עפעס א פארשטעלאכטץ, א מאסק, א היטל אנצוטוהן, אדער רענטן עפעס א אינטערעסאנטע קאר, …אלעס נאר כדי צו מאכן זיך מיטן עולם פרייליך…! אבער טייערע חבירים! אויב לייגען מיר אריין אזוי פיל כח זיך צו גרייטן צו דעם גרויסן טאג פון פורים, איז דאך אוודאי כדי מיר זאלן און איר אריין קוקן “מיט א טיפערן בליק” ווילאנג מ’איז נאך ניכטער, און זיך מתבונן זיין וואס איז פורים? חז”ל זאגן אונז (תיקוני זוהר) אז פורים איז גרעסער ווי יום כיפורים, און בכלל די ענין פון שמחה, וואס מיינט דאס? א אינטערעסאנטע היט מיט א לאנגע נאז?? איך גלייב נישט אז פון דעם רעדן חז”ל, ווייל א מינוט נאך פורים איז אלעס צוריק די זעלבע, אזא מין שמחה בלייבט נישט איינגעקריצט אין הארץ, ווען מרדכי הצדיק האט געשריבן און די מגילה (ח טז) לַיְּהוּדִים הָיְתָה אוֹרָה וְשִׂמְחָה וְשָׂשׂן וִיקָר, פאר אידישע קינדער איז געווען ליכטיג, די טעג זענען ימי שמחה וששון, מיינט עס אמת’ע שמחה וואס דארף בלייבן מיט א מענטש, לאמיר דאס אויסשמועסן צוזאמען און בעזהשי”ת וועלן מיר זוכה זיין צו א ליסטיגע און פרייליכע פורים תשע”ב…! אין די וואכעדיגע סדרה (אין וואס פורים פאלט געווענטליך) שטייט: כִּי תִשָּׂא אֶת רֹאשׁ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל לִפְקֻדֵיהֶם וְנָתְנוּ אִישׁ כֹּפֶר נַפְשׁוֹ לה’.
השי”ת זאגט פאר משה רבינו אז ווען די ווילסט ציילן כלל ישראל, זאל יעדער געבן א מחצית השקל אויסצולייזן זיין נפש, און מען זאל דערנאך ציילן די שקלים, – פרעגט זיך, פארוואס שטייט כי תשא א לשון פון אויף הייבן, צו זאגן ציילן וואלט געדארפט שטיין כי תפקוד וואס דאס איז א לשון פון ציילן אזוי ווי עס שטייט און פסוק לפקדיהם? אויך דארף מען פארשטיין די לשון פון “ראש” בני ישראל, די קאפ פון אידישע קינדער, וואס ליגט און דעם?
געווען איז א אינגערמאן ר’ זלמן וואס איז יארן לאנג ארומגעפארן מיט א אלטע ישיבה’ישע קאר פון די אכטציגער יארן, פרעגט מיר נישט ווי אזוי, אבער דער אייבערשטער האט געהאלפען און ער האט געמאכט גאר א גוטן געשעפט און ארויס מיט א גרויסע ריוח, פארשטייט זיך ס’נעמט נישט לאנג און זיינע גוטע חבירים זאגן …נא זלמי ביסט דאך שוין נישט אזא בטלן, שאף דיר א נייע גוטע קאר וואס קיינער האט נישט, דער עולם דארף דאך וויסן אז די האסט געמאכט געלט, בקיצור, זלמי גייט טאקע אריין צום דיעלער און עטליכע טעג דערנאך באקומט ער א הערליכע ברענד ניו פולי לאדעד קעדילעק עסקעלעיד, ער פארברענגט נישט קיין מינוט און ער גייט צו מיט שטאלץ איר אויף מאכן, אבער ווי ערשטוינט ווערט ער, ווען ער באמערקט אז ער האט נישט די שליסל, ער האט באקומען א רי-מאט אבער נישט די שליסל, שטייט ער דארט אזוי פארלוירן, פלוצלינג רופט זיך אן א חבר, זלמי דיין קאר דארף נישט א שליסל אויף צומאכן די טיר, די האסט דאך די נייע פארגעשריטענע קאר עס מאכט זיך אליין אויף ווען די קומסט נאנט, …טאקע?! ער גייט צו און אומגלויבליך, ס’מאכט זיך אויף, ער זעצט זיך אריין און נאכאמאל די זעלבע מעשה ער האט נישט די שליסל אנצוצונדן די קאר, ער ברעכט זיך קאפ ביז זיין חבר זאגט איהם, און דעם קאר דארפסטו נאר דריקן דעם קנעפל, …אה ב”ה יעצט כאפ איך… און אזוי ווייטער און ווייטער אויף יעדע קלייניגקייט ברעכט ער זיך קאפ, ביז אונזער זלמי איז מחליט גענוג געליטן פון די צודרייטע קאר, איך גיי מיך צוריק צו מיין אלטע באקוועמע קאר, דארט האב איך געהאט א נארמאלע שליסל, א נארמאלע קלאטש און א נארמאלע טעיפ ריקארדער, נישט די רינדעכדיגע שפיגלען, און זיינע חבירים זאגן …זלמי טו דאס נישט. די געסט אוועק אזא געשמאקע באקוועמע קאר פאר א אלטע צובראכענע, וואס איז מיט דיר? אבער זלמי שרייט איך ווייס נישט פון וואס עטץ רעד, עס מאכט מיר אזא קאפ וויי, איך האב נישט קיין כח צו די גאנצע מעשה, איך ווער שוין פטור דערפון…
טייערע חבירים, יעדע פון אונז איז א נייע פארגעשריטענע געלונגענע “טאפ מאדעל”, מיר אלע זענען אנגעפילט מיט כשרונות, מעלות, אין טאלאנטן, אבער ליידער נעמען מיר נישט די צייט, קאפ און מח זיי צו באמערקן, און אנערקענען, און אמאל גייט עס ווייטער, אז נישט נאר מיר טוהן נישט אנערקענען אונזערע מעלות, טוהן זיך און אונז אריין כאפן אזאלעכע צובראכענע געדאנקן ווי …די וועלט וואלט זיך פיין א עצה געגעבן אן מיר, וואספארא גרויסע חילוק מאך איך דען?, …טוהן מיינע מעשים באמת מאכן א נפקא מינה פאר השי”ת? …ווען איך טו א מצוה איז דאס טאקע משפיע פאר די וועלט? …מילא יעקל, משה אדער חיים זענען געבוירן מיט טאלאנטן אין די הענט אבער איך, נע האב איך דען עפעס א מעלה אדער טאלאנט? …איך ווייס דאך פון אלטץ קינד אז איך בין א דורכפאל, א שלימזל, …וועל איך נאך אמאל מצליח זיין? איז נאך דא האפענונג פאר מיר? און נאך אסאך אזעלכע ענדליכע נעגאטיווע מחשבות, מיר דארפן פארשטיין אז אויב אנערקענען מיר נישט אונזערע טאלאנטן, מעלות, גרויסקייט, כוחות אין כלים מיט וואס השי”ת האט אונז באשאנקן, אויב גלייבן מיר נישט אז מיר אידישע קינדער קענען מיט איעדע קלייניגקייט ברענגן א דירעקטן נחת רוח פאר השי”ת אין מאכן א איבערקערעניש אין די עולמות עליונים ותחתונים, מיט א קליינטשיגע גוטע ווארט אדער מעשה טוב, אויב קענען מיר זיך נישט אויפהייבן די קאפ מיט שטאלץ אין אריינטראכטן אין זיך, זיך אנקוקן אין פארשטיין ווער איך בין באמת, ארויסקומען פון מיין באקס און לעבן מיט די מחשבה אז יא! איך בין א טייער באליבט קינד פון השי”ת וואס האט און זיך כוחות צו טוישן אין באלייכטן די וועלט מיט תורה, מצות און מעשים טובים, זענען מיר פונקט ווי זלמי וואס נאך א קורצע צייט געבט ער אויף, און ווארפט אוועק דעם הערליכן באקוועמע קאר אפילו ס’איז פיל מיט אסאך געלונגענע מעלות, און נעמט זיך א אלטע צובראכענע…
טייער חבר! קוק זיך ארום רוב גדולי תורה זענען מענטשן וואס האבן זיך אליין געמאכט אן קיין טאלאנט אן קיין זכות אבות נאר פון הארעוואניא, און אמונה-גלייבן און זיך אליינס, אמונה אז איך פארמאג די כוחות צו קעמפן פאר מיינע אייגענע רעכטן, אמונה אז איך קען מאכן א חילוק אויף די וועלט, אמונה אז איך בין אראפגעשיקט געווארן מיט א ציל, און מיט א שטאלצע אויפגעהויבענע קאפ זיך נישט געלאזט פון קיינעם אפילו און די שווערסטע אומשטענדן, די אלע חסד ארגעניזאציעס וואס באלייכטן די וועלט צו דאס איז הצלה, חבירים, שומרים, ביקור חולים, רופא חולים, מתיר אסורים אדער זוקף כפופים, אלע מוסדות התורה, קירוב אין ישיבות וכדו’ און די ליסטע גייט ווייטער אן א שיעור, זענען אלע געבויט געווארן דורך יחידי סגולה, מענטשעלעך פונקט ווי מיר און דיר וואס האבן געהאט א חלום וואס מענטשען האבן אוועקגעמאכט אלץ א ווייטע פאנטאזיע, און עס געמאכט פאר א מציאות, זיי האבן זיך אריין געווארפן מיט מסירת נפש, געארבעט, און געשוויצט ביז זיי האבן זוכה געווען אז פון הימל האט מען צוגעשיקט סייעתה דשמיא, און זיי זענען געווארן א חלק פונ’ם כלל ישראל.
דאס איז דער יסוד וואס ליגט און דעם גרויסן טאג פון פורים, מיר אלע האבן שוין געזעהן פארגאנגענע פורים’ס ווי מיר אדער אונזערע חבירים טרינקן אביסל (אדער אביסל-צו-סאך) און עס ווערט מקיום דעם נכנס יין יצא סוד, מיר פאנגן פלוצלינג אן בענקן אין אויסדריקן אונזער ליבשאפט צו השי”ת אן קיין שום בושה מיר פאנגן אן זינגן ניגוני התעורורות …הייליגע באשעפער אנחנו אוהבים אותך… אבא, טאטע… מיר גיסן אויס די הארץ, עס פאנגן אן גיסן טרערן, מיר זענען מתפלל מעומק הלב, וואס האט דא פלוצים פאסירט? פארוואס איז דאס? פארוואס קענען מיר במשך פון די יאר נישט איין מאל זיך שטעלן דאווענען מיט א ברען אויפן קול, פארוואס קענען מיר במשך פון די יאר נישט ארויסזאגן איין גיט ווארט פאר א חבר, א קאמפלימענט, אדער גאר לייגן די האנט אויף זיין פלייצע מיט ווארעמקייט, נאר פורים נאכמיטאג נאכן טרינקן עטליכע באטלעך? די תירוץ איז פשוט א גאנץ יאר זענען מיר געבינדן די הענט, ווייל מיר שעמען זיך… וואס וועלן מיינע חבירים טראכטן… איך וויין ביים דאווענען… דער עולם וועט זאגן אז …איך האב אנגעפאנגן שיסן גיטע ווערטער?? איך זאל צוגיין העלפן מיין חבר איך בין נישט פון… א ווארט חיזוק פאר מיין חבר, איך בין נישט און קירוב… זיי איהם מעורר …איך בין נישט און חינוך… איך זאל טאנצן צו השי”ת איך בין נישט… און אזוי ווייטער און ווייטער האט ער א גאנצע ליסטע וואס ער איז נישט… און נאכדעם זייער א קליינע ליסטע מיט א פאר קלייניגקייטן וואס ער איז יא, (אויב עס איז בכלל פארהאן אזא ליסטע)….???!?!?!
זאגט אונז השי”ת אין אונזער סדרה ווען מען גייט ציילן כלל ישראל, קודם כל פאר אלעם תשא את ראש דארף מען זיך אויפהייבן די קאפ און זעהן ווער מיר זענען באמת, ארויס ברענגן אונזערע אמת’ע כוחות וואס ליגט באגראבן טיף טיף, זיין שטאלץ מיט זיך, יא! איך קען באלייכטן די וועלט, יא! איך מאך א חילוק און די וועלט, איך בין א “פרינץ” א באליבט קינד פון מיין טאטע און הימל דער קעניג איבער אלע קעניגען! דאס איז דער ערשטער און גרעסטער כופר נפש א מענטש זאל זיך אויסלייזן פון זיין אייגן גלות זיין קליינע באקסל ווי ער האט זיך אריין געזעצט… …א גאנץ יאר איז עס אזוי שווער! קומט אבער פורים ווען מ’טרינקט מער ווי מ’איז געוואוינט און עס עפענט זיך אויף אונזער פארמאכטע בלום אין ס’צייגט זיך ארויס מיט אלע אירע אויג-פארכאפענדע קאלירן, ווי די וועלט זאגט וואס ביי א ניכטערן אויפן לונג איז ביי א שיכור’ן אויפן צונג, מיר אלע זענען דארשטיג צו טוען דעם אייבערשטענס ווילן, אין דאס קומט ארויס פורים מיטן פולען רגש אין געפיל.
די גאנצע נס פורים פאנגט זיך אן מיט א פשוטע איד וואס האט געהייסן מרדכי ווי עס שטייט (ב ה) “אִישׁ יְהוּדִי” א יוד פשוט כפשוטו נישט א גאון וקדוש אדער א בנש”ק וכדו’, הָיָה בְּשׁוּשַׁן הַבִּירָה וּשְׁמוֹ מָרְדֳּכַי בֶּן יָאִיר בֶּן שִׁמְעִי בֶּן קִישׁ, אִישׁ יְמִינִי, אבער מרדכי האט נישט געקוקט אויף דעם נאר געגלייבט און זיך, ער האט געוואוסט אז זיינע מעשים, איעדע קלייניגקייט מאכט א חילוק, און ווען עס איז ארויס די גזירה אז מען דארף זיך בוקן פאר המן, אנשטאט זאגן אלע בוקן זיך וואס וועט שוין זיין אז איך וועל זיך אויך בוקן, וועם גייט אן צו איך ביק זיך יא אדער נישט? הייבט ער אויף די קאפ און זאגט …ניין איך בין א פרינץ א קינד פון השי”ת איך ביק זיך נישט פאר דעם רשע וּמָרְדֳּכַי לֹא יִכְרַע וְלֹא יִשְׁתַּחֲוֶה, און מיר ווייסן אז אט די קלייניגקייט איז געווען די אנפאנג פונ’ם ישועה פאר כלל ישראל, זיין מסירת נפש, זיין יודישער שטאלץ אין איבער געגעבנקייט דאס האט געברענגט די ישועה, אין צום סוף איז געווען וַאֲשֶׁר נִתַּן כֶּתֶר מַלְכוּת בְּרֹאשׁוֹ… וּמָרְדֳּכַי יָצָא מִלִּפְנֵי הַמֶּלֶךְ.. וַעֲטֶרֶת זָהָב גְּדוֹלָה מרדכי איז ארויס מיט די קאפ אין די הייעך אין גאר א קרוין דערויף, שפעטער זעמיר אויך אז וְרָצוּי לְרֹב אֶחָיו אז אפילו נישט יעדער האט מסכים געווען מיט אים איז ער ווייטער אנגעגאנגען מיט דֹּרֵשׁ טוֹב לְעַמּוֹ, וְדֹבֵר שָׁלוֹם לְכָל-זַרְעוֹ העלפן יודן אין טוען וואס ער מרדכי האט געקענט טוען בעסט.
די זעלבע מיט אסתר המלכה א קליין מיידעלע א יתומה כִּי אֵין לָהּ אָב וָאֵם, וואס קען מען שוין ערווארטן פון אזא צובראכענע מיידל, זי האט געהאט איעדע תירוץ אויף די וועלט זיך צו פארשטעקן, היינט וואלטן מיר איר געשיקט פאר טעראפי און כלערליי מיני ספעציעלע הילף, …זי איז דאך א יתומה וואס האט נישט קיין נארמאלע שטוב, און אחשורוש נעמט איר פאר זיך, שרעקליך… אבער …ניין! זי ווייסט אז מ’ערווארט פון איר אסאך, זי האט געברענט מיט מסירת נפש ווי עס שטייט און די מפרשים זי איז געגאנגען צו אחשורוש מיט די לעצטע כוחות, איינגעשטעלט איר לעבן, און דארט האט זי געוויינט דעם קאפיטעל כב …אֵלִי אֵלִי לָמָה עֲזַבְתָּנִי …אַל תִּרְחַק מִמֶּנִּי כִּי צָרָה קְרוֹבָה כִּי אֵין עוֹזֵר, זיך נישט דעשראקן פון גארנישט זי האט גענומען איהרע אינערליכע כוחות און געגאנגען… וכאשר אבדתי אבדתי ס’האט איר בכלל נישט אינטערעסירט, אין צום סוף איז געווען וַיֶּאֱהַב הַמֶּלֶךְ אֶת-אֶסְתֵּר מִכָּל-הַנָּשִׁים וַתִּשָּׁא-חֵן וָחֶסֶד לְפָנָיו מִכָּל-הַבְּתוּלֹת וַיָּשֶׂם כֶּתֶר-מַלְכוּת בְּרֹאשָׁה, אסתר איז געווארן געקרוינט אויפן קאפ, נאר אזוי זענען מיר זוכה צו ישועה, הצלחה, סיי ברוחניות און סיי בגשמיות, נאר מיט א שטארקע אויפגעהויבענע קאפ וויסן וואס מיר פארמאגן, מחשוב זיין אונזערע כוחות, און טאלאנטן, און זיך נישט שרעקן פון גארנישט, נאר מארשירען שטאלץ און די ריכטונג פון הצלחה, טוהן וואס איז ריכטיג און וואס איז די רצון ד’, נישט קיין חילוק וואס דער זאגט אדער וואס יענער זאגט.
פורים איז צייט צו באקעמפן דעם עמלק (עמלק איז גימטריא ספק) הער אויף צו האבן ספיקות אין זיך, ווער א מאמין אין יחוס עצמי אין דיין אייגענע יחוס, אנערקענען ווער די ביסט, באקען זיך מיט דיר אליין, מ יט דיינע געוואלדיגע טאלאנטן, ווען די טרינקסט א פלעשעלע וויין און עס נעמט נישט לאנג …די שרייסט, וויינסט, זינגסט, און טאנצט, צו השי”ת, עס נעמט נישט לאנג און די זאגסט גוטע ווערטער פאר דיינע באליבטע אין גוטע פריינד, עס ערוועקט זיך און דיר א ליבשאפט צו א צווייטע איד און די האלזט איהם ארום, טראכט די גאנצע צייט דאס בין איך באמת, איך האב אינערליכע כוחות וואס זענען גאר שטארק, און זיי ברענען צו טוהן וואס איז ריכטיג, מוצאי פורים ווען די וויין און שיכרות לאזט נאך, נעם זיך צום ארבעט שרייב אראפ די גוטס וואס די האסט געטון נעכטן, הייב זיך אויף די קאפ מיט אלע דיינע מעלות, מיט די אמתע זיך, און געדענק אז די וועלט ווארט פאר דיר… און ועל כולם אונזער באליבטע טאטע און הימל וואס ער אונז באשאנקן די אלע געוואלדיגע טאלאנטן און מעלות, ער ווארט פאר אונז אלע… יא, די וועג איז א שווערע און א לאנגע אבער לאמיר זיך אנכאפן ווי ברידערלעך און מארשירען מיט שטאלץ אקעגן איהם… בביאת משיח צדקינו בב”א א פרייליכען פורים…!


text:
מצווה טאנץ
די מצוה פון טאנצן פאר א כלה און דעם טאג פון איר פארהיירונג, כדי זי צו דערפרייען.
חז"ל אז עס איז א גרויסע מצוה, ווי עס שטייט, כיצד מרקדין לפני הכלה, כלה נאה וחסודה.
ביי חסידים, איז דער מנהג, נאך דער פארהיירונגס צערעמאניע, טוט א ספעציעלער מענטש (געווענדליך געדינגען פאר געלט), וואס האט דעם טאלאנט פון זאגן וויצן און אויך זינגען מיט גראמען, טוט אויסרופן די נאנטע פאמיליע און איז מכבד צו טאנצן.
מען טאנצט פאר דער כלה ווען מען האלט איין עק פון א גארטל, און די כלה האלט די צווייטן עק. נאך דעם טאנצט מען מיטן חתן. דער פאטער פון דער כלה טאנצט מיט זיין טאכטער ביי די הענט, און אויך דער חתן אליין.


text:
נייראבי
נײַראבי איז די הויפטשטאט פון קעניע. אין 1907 איז זי געווארן די הויפטשטאט פון בריטישער מזרח אפריקע, און אין 1963 די הויפטשטאט פון פרייער קעניע. מיט א באפעלקערונג פון 2,143,254, איז נייראבי די גרעסטע שטאט אין מזרח אפריקע, און די 13טע גרעסטע שטאט אין אפריקע.
דזשאמא קעניאטא אינטערנאציאנאלער פליפארט, דער גרעסטער פליפארט אין מזרח און צענטראלער אפריקע, געפינט זיך 20 ק"מ פונעם צענטער פון נייראבי.
געגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די שטאט האט א שטח פון 684 קוואדראט מעטער, און זי געפינט זיך ביי א הייך פון 1660 מעטער איבערן ים שפיגל. אין א קלארן טאג קען מען זען פון נייראבי קעניע בארג צו מערב און קילימאנדזשארא צו דרום-מזרח.
קאארדינאטן: 1°17′S 36°49′E / -1.283, 36.817


text:
מאדהיא פראדעש
מאַדהיאַ פראַדעש (ענגליש: Madhya Pradesh; הינדי: मध्य प्रदेश צענטראלער פראווינץ) איז איינער פון די 28 שטאטן פון אינדיע. ער געפינט זיך אין צענטראלער אינדיע, ארומגענומען מיט ראדזשאסטהאן אין צפון-מערב, אוטאר פראדעש אין צפון און צפון-מזרח, טשאטיסגארה אין דרום-מזרח, מאהאראשטרא אין דרום און גודזשאראט צו מערב.
די הויפטשטאט איז בהאפאל. די שפראך פון דעם שטאט איז הינדוסטאני.
מאַדהיאַ פראַדעש באדעקט א שטח פון 308,252 ק"מ², און איז דער צווייטער גרעסטער שטאט פון אינדיע לויט שטח. מיט א באפעלקערונג פון 72,597,565 מענטשן (אין 2011), איז מאַדהיאַ פראַדעש דער זעקסטער גרעסטער שטאַט פון אינדיע לויט באפעלקערונג.


text:
שלמה בובער
שלמה באבער איז געבוירן אין יאר ה'תקפ"ז פינף טאג אין חודש שבט צו זיין פאטער ישעיהו אברהם, און זיין מוטער שרה לאה, די טאכטער פון א דרוקער רבי שלמה ב"ר מרדכי רובינטשיין פון זאלקאוו.
ער האט גאוואוינט א שטיק צייט אין הוסיאטין, און איז געווען אין זיין צייט פון די ראשי קהילה אין לעמבערג.
ר' שלמה בובער איז געווען א גרויסער חוקר אין אלטע ספרים, ער איז א גרויסער קענער אין מדרשי חז"ל, און האט זיך אפגעגעבן צו דרוקן אסאך פון זיי. עס איז אים צוניץ געקומען דאס וואס ער האט געקענט רעדן אסאך שפראך ווי אראמיש, סיריש, גריכיש, רוימיש, אסאך פון די אמאליגע מדרשים האבן זיך באנוצט מיט שפראכן, און ער האט דאס מפרש געווען אויף לשון הקודש.
ער איז געווען איינע פון די משכילים.[1]
ער האט געהאלטן פון דעם ירושלמי המזויף אויף קדשים, און האט אפילו אפגעשריבן א מבוא דערויף וואס שלמה לייב פרידלענדער האט אריינגעדריקט אינעם ירושלמי ע"ש אומרו, אבער ער איז אוועק נאך בעפאר די גאנצע פולמוס דערויף, דעריבער קען מען קיין סך נישט בויען דערויף.
ער איז געשטארבן אין יאר ה'תרס"ז עלף טאג אין חודש טבת.
פֿאלגנד איז א ליסטע פון די ספרים וואס ער האט געדרוקט פון כתב יד:
מדרש תנחומא הקדום והישן, פסיקתא דרב כהנא, מדרש לקח טוב, בראשית שמות, מדרש שכל טוב, מדרש אגדה, מדרש אגדת בראשית, ליקוטים ממדרש אבכי"ר, ליקוטים ממדרש אלה הדברים זוטא, מדרש שמואל, מדרש תהלים, מדרש משלי, ילקוט המכירי, ביאורי ר' ידעיה הפניני, תהלים, מעין גנים, איוב, מדרש זוטא, מדרש איכה רבתי, פירוש רבי יוסף קרא, איכה, אגדת אסתר, ספרי דאגדתא מגילת אסתר, הוספות לרב פעלים, ספר האורה לרש"י, סידור רש"י, שבלי הלקט השלם, אנשי שם, קריה נשגבה
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ אזוי שרייבט ער אין זיינע מבואות אויף די מדרשים.


text:
1920
1920 איז דאס 20סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1920 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 2טן פעברואר - עסטלאנד פראקלאמירט איר זעלבסשטענדיקייט פון דער רוסלענדישער אימפעריע
- 8טן פעברואר - טיראנא געווארן די הויפטשטאט פון אלבאניע
- 19טן אפריל - געעפנט די סאנרעמא קאנפערענץ, אויסטיילן די אטאמאנישע אימפעריע ווען זי האט פארלוירן ביי דעם ערשטן וועלט קריג
- 24סטן אפריל - סאנרעמא קאנפערענץ באשליסט צו געבן די הערשאפט איבער ארץ ישראל צום בריטישן מאנדאט
- 4טן יוני - געחתמעט אין פראנקרייך דער טריאנאן אפמאך צו צעטיילן די לענדער פון עסטרייך אונגארן
- 13טן יוני
- פוילישע סאוועטישע מלחמה: פוילן ציט צוריק פון קיעוו.
- די אמעריקאנער פאסט אגענטור פארבאט שיקן קינדער דורך דער פאסט.
- 10טן אויגוסט - אונטערגעשריבן דער סעוורע אפמאך וואס צעטיילט די אטאמאנישע אימפעריע נאך דער ערשטער וועלט מלחמה
- 25סטן אויגוסט - די פוילישע זיגן די רויטע ארמיי אין דעם קאמף אויף ווארשע אין דער פויליש-רוסישער מלחמה
- 31סטן אויגוסט - דער ערשטער ראדיא פראגראם אין דער וועלט ווערט טראנסמיטירט אין דעטרויט, מישיגן, פאראייניגטע שטאטן
- 1טן סעפטעמבער - גרעסערע לבנון ווערט געשאפן נאך די שפורן פונעם סייקס-פיקא פארשטענדעניש
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 11טן פעברואר - פארוק דער ערשטער, מלך פון עגיפטן (געש' 1965)
- 10טן יולי - אווען טשעמברליין, אמעריקאנער פיזיקער, געווינער פון נאבעל פריז פאר פיזיק 1959 (געש' 2006)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 21סטן מערץ - שלום דובער שניאורסאהן, דער פינפטער אדמו"ר פון חב"ד (געב' 1860)
- 24סטן יאנואר - אמעדעא מאדיליאני, מאלער (געב' 1884)


text:
הידראגען עקאנאמיע
די הידראגען עקאנאמיע איז א פארגעשלאגענע סיסטעם אין וועלכע רוב ברענשטאף וועלכע טרייבט די עקאנאמיע וועט איבערגיין צו הידראגען.
אינהאַלט
דער קאנצעפט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די וועלט וויל זען נאטורליכע גאזאלין אלס היסטאריע זינט וויסנשאפטלער ווארענען אז איר אפפאל מאכט אן חרבנות צו דער אטמאספער און האט מיט דער צייט אנטוויקלט ריזיגע "אזאן" לעכער אין דער אטמאספער און האט געברענגט א גלאבאלע ווארימונג אין די וועלט. דערצו זענען אנגעקומען די הויכע גאזאלין פרייזן און דער פאליטיק אונטער דעם וועלכע האט געמאכט די וועלט פרעגן די פראגע: מוזן מיר טאקע צוקומען צו גאזאלין?
דער ענטפער איז ניין! מיט דער היינטיגער טעכנאלאגיע און וויסנשאפטלעכע ערפינדונגען איז א מעגליכע מציאות צו די אזויגערופענע צוקונפטע הידראגען עקאנאמיע. די איינציגסטע פראגע וואס בלייבט אונדז איבער איז צי וועט די געזעלשאט טאקע באווייזן צו מאכן דעם טויש אדער וועט זי בלייבן אראפגעבינדן צו נאפט צוליב עקאנאמישע און פאליטישע סיבות?
פראבלעמען מיט בענזין[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ערשט לאמיר זען וואס איז שלעכט מיט בענזין, וועלכע ווערט אנגערופן פאסיל-ברענשטאף, און דערנאך וועלן מיר זען וואס די היינטיגע וועלט האט פארצושטעלן צו לעזן די פראבלעמען.
די פאראייניגטע שטאטן און רוב לענדער פון די וועלט זענען איינגעשפארט אין די פאסיל-ברענשטאף עקאנאמיע. אונזערע אויטאמאבילן, באנען, און פליגער ווערן געטריבן נאר דורך נאפט פראדוקטן ווי גאזאלין און דיזעל. אין צוגאב ווערן א גרויסער טייל קראפט פלענטס געטריבן פון אויל, נאטורליכע גאזאלין, און קוילן וועלכע זענען אלע נאפט פראדוקטן.
אויב די פלוס פון פאסיל-ברענשטאף אין די פאראייניגטע שטאטן וואלט אמאל אפגעהאקט געווארן וואלט די גאנצע עקאנאמיע געקומען צו אן אפהאלט. עס וואלט נישט געווען קיין וועגן צו טראנספערירן די פראדוקטן וועלכע ווערן פאבריצירט, קיינער וואלט נישט געקענט פארן צו די ארבעט, פליגער וואלטן געבליבן אין די הענגער, און אלע בוי ארבעט וואלט געפרוירן.
די אלע יארן וואס עס האט גענומען די געזעלשאפט צו זיין געוואנדן אויף פאסיל-ברענשטאף, אויף דעם פונקט ווי עס שטייט היינט, איז שטענדיג געווען 4 גרויסע פראבלעמען וועלכע זענען מיטגעקומען דערמיט:
לופט פארפעסטיקונג – ווען גאזאלין ווערט פארברענט בלייבט דערפון איבער בלויז קארבאן דיאקסייד און אביסל וואסער וועלכע וואלט אינגאנצן נישט געווען קיין פראבלעם. אבער די קאמפאנענטן וועלכע העלפן דעם אויטא מאטאר לויפן פראדוצירן אויך קארבאן מאנאקסייד וועלכע איז א גיפטיגע סם גאזאלין, ניטראדזשין אקסיידס וועלכע ברענגט די לופט פארפעסטיקונג, און אומפארברענטע היידראקארבאנס וועלכע זענען די הויפט סיבה צו אזאנען. ענווייראמענטל פארפעסטיקונג – די פראסעס פון אריינברענגן און האלטן די אויל האט א שטארקע אימפאקט אויף די ענווייראמענט ווען עפעס גייט נישט גוט. וויפיל מאל פאסירט ווען אז א טאנקיר שיף דרייעט זיך איבער און גיסט אויס מיליאנען גאלאנען אויל אדער א פייפליין רייסט אויף. די אלע געשעענישן האבן מיט די יארן אנגעמאכט אן ענווייראמענטאלן חורבן. באקאנט איז די עקסאן וואלדעז אויסגיסונג אין וועלכע דער טאנקיר האט אויסגעגאסן 11 פון אירע 55 מיליאן גאלאן אויל ביי די פרינץ וויליאם סאונד אינזלן נעבן אלאסקא. די מיליאנען גאלאנען אויל האבן פארשוואנקען די אינזלן און יארן שפעטער האט מען זיך נאך געפלאגט דאס אוועקצורייניגן.
גלאבאלע אנווארימונג – ווען אן אויטא פארברענט א גאלאן גאזאלין גיט ער ארויס ארום 5 פונט קארבאן צו די אטמאספערע. אויב די קארבאן וואלט באשטאנען פון בלויז קארבאן וואלט זיך עס שטארק אנגעזען אזויווי מען זאל ארויסווארפן א 5 פונטיגער זעקל פון ווייסע מעל נאך יעדע גאלאן גאזאלין וואס ווערט פארנוצט. עס איז איבעריג צו זאגן אז די לופט אין אונזערע שטעט וואלטן געווען פיל מיט מעל און מען וואלט נישט געקענט זען דעם חבר פון עטליכע פיס אוועק. דער אויטא גיט ארויס קארבאן דיאקסייד וועלכע קען נישט געזען ווערן מיט די מענטשליכע אויגן אבער די היץ און אפפאל דערפון הייבט צוביסלעך די טעמפרעאטור אין די פארנומענע שטעט.
כאטש וויסנשאפטלער שפעקולירן נאך אסאך אין די ווארהייט פון גלאבאלער אנווארימונג איז עס אבער דאך א פאקט אז אין צענדליגער שטעט וואו עס פלעגט אמאל זיין פראסטיגע ווינטערס איז היינט פיל ווארימער.
אנגעוואנדנהייט – די פאראייניגטע שטאטן, און רוב אנדערע לענדער, קענען נישט אליינס פראדוצירן זייער געברויך פאר אויל און זענען געצווינגן צו אימפארטן פון די אויל רייכע לענדער. דאס האט מיט די יארן פארשאפט אן עקאנאמישע אנגעוואנדנהייט און אלע לענדער זענען געווען געצווינגן צו ליידן פון די עקאנאמישע באשלוסן פון די מיטל מזרח לענדער. ווען זיי האבן געוואלט מאכן אפאר עקסטערע דאלאר האבן זיי געשניטן די פראדוקציע און די פרייזן האבן זיך אויטאמאטיש געהויבן פילפאכיג. און די אנגעוואנדענע לענדער זענען געשטאנען מיט פארמאכטע הענט.
א הידראגען עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א הידראגען עקאנאמיע פארזיכערט צו עלימינירן אלע אויבנדערמאנטע פראבלעמען פון וועלכע די פאסיל ברענשטאף עקאנאמיע ליידט היינט. די מעלות פון א הידראגען עקאנאמיע איז ווי פאלגענד:
עלימינירן לופט פארפעסטיקונג – ווען הידראגען ווערט גענוצט אין א פיול סעל צו פראדוצירן קראפט, איז עס א 100 פראצענט ריינע טעכנאלאגיע וועלכע גיט נאר וואסער אפפאל. פארשטייט זיך אז מיט א הידראגען עקאנאמיע וועט מען נישט זיין אויסגעשטעלט צו קיין אויל אויסגיסונגן.
עלימינירן שעדליכע אפפאל גאזן - הידראגען קומט פון עלעקטראנישע קראפט פון וואסער וועלכע שאפט אפ דעם גאנצן פראבלעם פון די אזויגערופענע גרינהויז גאזן.
עלימינירן עקאנאמישע אנגעוואנדנהייט - דאס עלימינירן אויל, אפילו נאר אין טייל, מיינט אז מען וועט מער נישט זיין געוואנדן אויפ'ן מיטל מזרח און אירע אויל רעזערווארן.
פארשפרייטע פראדוקציע – הידראגען קען ווערן פראדוצירט סיי וואו עס געפינט זיך עלעקטריציטעט און וואסער. מענטשן וועלן עס אפילו קענען פראדוצירן אין זייערע אייגענע היימען מיט גרינגע אנווייזונגן.
די פראבלעמען פון א פאסיל ברענשטאף עקאנאמיע איז אזוי שטארק און די פארהאנט פון א היידראדזעין עקאנאמיע איז אזוי ווערטפול אז דער שטופ אויף פאראויס איז זייער שטארק.
וואס איז הידראגען?[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די פראגע צו הידראגען טעכנאלאגיע איז נישט וואס עס איז, די פראגע איז פון וואו קומט דאס? דערנאך קומט די פראגע פון טראנספערירונג, דיסטריביושן, און דאס האלטן. איינמאל די פראגעס וועלן פארענטפערט ווערן וועט אלעס זיין פארשטענדליך.
לאמיר גיין צו יעדע פראגע באזונדער:
פון וואו קומט הידראגען? איינע פון די מערסט איטרעסאנטע פראבלעמען מיט הידראגען איז הידראגען זעלבסט. פון וואו וועט דאס קומען? אויל ווייסט יעדעס קינד אז מען פאמפט דאס ארויס פון די ערד מען שיקט דאס אפ צו רעפיינעריס צו בעארבעטן און דערנאך פארברענט מען עס אלס אן ענערגיע קוואל. מען טראכט אבער נישט אריין די וואונדער וואס אויל איז. פאסיל ברענשטאף ליגט שוין באהאלטן אין די ערד פאר טויזענטער יארן און קיינער האט נישט געוואוסט דערפון בעפאר. ביליאנען געוואוקסן האבן איבערגעלאזט אפפאל אויף אלע ערטער פון די וועלט וועלכע איז געווארן נאפט איינמאל עס איז אפגעשטארבן. מיט יעדן גאלאן גאזאלין וואס מיר פארברענען נעמט מען ארויס נאך א גאלאן פון איר לאנגיעריגע באהעלטעניש.
הידראגען קומט נישט פון ערגעץ נאר מוז געמאכט ווערן. עס זענען פאראן צוויי וועגן וויאזוי זיי צו פראדוצירן: די ערשטע איז וואסער. ווען וואסער ווערט עלימינירט קומט ארויס דערפון א געוויסע עלעקטריזם און אקסיגן וועלכע זענען צוזאמען ריינע הידראגען. דער פראדעצור איז א גרינגער און מענטשן וועלן עס קענען טאן ביי זיך אינדערהיים איינמאל זיי וועלן זיך דאס אויסלערנען. דער צווייטער וועג איז צו רעפארמירן פאסיל ברענשטאף וועלכע פארמאגט אין זיך אסאך הידראגען איינמאל זי איז אויסגעברענט. ספעציעלע ברענשטאף רעפארמירער מאשינען צוטיילן די אפפאל און נעמען ארויס די הידראגען.
פארשטייט זיך אז דער צווייטער וועג לעזט נישט דעם פראבלעם פון אויסשפייען שעדליכע לופט צו די אטמאספערע. אבער עס איז א גוטער מיטל אויף צייטווייליג ווילאנג די וועלט וועט אריבער גיין צו דעם טויש. רוב אויטאס פון וועלכע מען הערט היינט אז זיי פארן מיט פיול סעל זענען רעפארמירטע גאזאלין צו וועלכע די אויטא פירמעס קענען גרינג צוקומען. אזוי לאנג ווי עס וועט נישט זיין א הידראגען סטאנציע ביי יעדע ווינקל וועלן רוב אויטא פירמעס נישט נוצן דעם ערשטן מיטל.
ווען דער צייט וועט זיין רייף צו נוצן דאס ערשעט מיטל וועט זיך פאדערן א 100 פראצענטיגע הידראגען עקאנאמיע. אלע עלעקטריק וואס וועלן גענוצט ווערן אפצוטיילן די הידראגען פון דאס וואסער וועט נישט מעגן זיין געטריבן פון פאסיל ברענשטאף עלעקטריציטעט. די וועלט וועט מוזן איבערגיין איינע פון אירע גרעסטע ענדערונגן כדי צו קענען געניסן פון אלע מעלות אין א הידראגען עקאנאמיע.
(עס מוז באמערקט ווערן אז נאנט צו 70 פראצענט עלעקטיריציטעט ווערט היינט פראדוצירט דורך פאסיל ברענשטאף וואס מיינט אז צו אנטוויקלן א 100 פראצענטיגן הידראגען עקאנאמיע וועט מען מוזן אנטוויקלן דריי מאל אזויפיל עלעקטעריציטעט).
עס זענען היינט פאראן עטליכע ערליי וועגן וויאזוי צו פראדוצירן עלעקטעריציטעט אן פאסיל ברענשטאף: נוקלעארע קראפט, היידרא-עלעקטריק דאמבעס, סאלאר צעלן, ווינט טורבין, דזשיאטערמאל קראפט, וואלן, און פלייצכוואליעס קראפט.
אין די פאראייניגטע שטאטן קומט ארום 20 פראצענט עלעקטעריציטעט פון נוקלעארע קראפט און 7 פראצענט קומט פון היידרא-עלעקטריק. סאלאר, ווינט טורבין, און אנדערע קוועלער פראדוצירן נאר 5 פראצענט פון די עלעקטעריציטעט אין לאנד. אינעם צוקונפט וועט איינע פון די קלענערע קראפט קוועלער מוזן פראדוצירן פילפאכיג כדי צו קענען פראדוצירן עלעקטריציטעט פון וועלכע די הידראגען ווערט פראדוצירט.
צו טוישן אלע אויטאס אויף הידראגען וואלט נישט געדויערט לאנג אבער צו טוישן די הויפט עלקטריציטעט קוועלער וועט נישט גיין אזוי גרינג, די צוויי הויפט קוועלער נוקלעאר און סאלאר האבן ביידע פראבלעמען. נוקלעאר האט פאליטישע און אנדערע ענווייראמענטאלע פראבלעמען און סאלאר איז נאך דערווייל צו טייער).
הידראגען באהאנדלונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויפ'ן יעצטיגן מאמענט איז דער גרעסטער פראבלעם מיט הידראגען וואו און וויאזוי מען וועט דאס האלטן און אוועקלייגן. פארטיגע הידראגען איז א גרויסע פארנעם וועלכע קען נישט אזוי גרינג צונויפגעדריקט ווערן ווי גאזאלין און איז בכלל שווערער צו באהאנדלן. די פירמע קרייסלער איז דערווייל אויפגעקומען מיט די בעסטע טעכנאלאגיע וועלכע צודריקט די גאז צו א הארטע כעמיקאל וועלכע ווערט אנגערופן בארעקס. ווען בארעקס וועט צעלאזט קומט ארויס דערפון ריינע הידראגען און אויב דאס ווערט נישט גענוצט ווערט עס צוריק בארעקס און אזוי ריסייקעלט עס ארום און ארום.
עס וועט נאך געדויערן זייער לאנג ביז אלע פירמעס וועלן נעמען איין וועג און פראדוצירן סטאנדארטע הידראגען. דערווייל שטודירט יעדע פירמע איר אייגענע מיטלן און דאס האלט צוריק די אויסשפרייטונג פון הידראגען סטאנציעס.
וויאזוי אימער, איז פאראן א מעגליכקייט אז הידראגען וועט קיינמאל נישט שפילן קיין ראלע אין די וועלט'ס טרייב קראפט. כמעט אלע פירמעס וועלכע שטודירן הידראגען שטודירן אויך עלעקטרישע באטעריס פאר אויטאס אנשטאט גאזאלין. כאטש די אויסזיכטן פאר באטערי'ס איז קלענער ווי הידראגען (באטעריס קענען נישט באווייזן ארויסצוגעבן אזויפיל קראפט און אויב יא איז עס נאר פאר א קורצע צייט) קען מען אבער קיינמאל נישט וויסן און אלעס קען זיך געבן א דריי...
ווי געזאגט וועט נאך געדויערן זייער א לאנגע צייט ביז די וועלט וועט גרייכן א ריינע הידראגען עקאנאמיע. אויף דערווייל האלטן די פירמעס זייער ווייט מיט פיול סעל געטריבענע אויטאס וועלכע נוצן דעם ערטשן מיטל פון רעפארמירן פאסיל גאזאלין צו הידראגען. דאס איז שוין א גרויסער טריט ווייל עס גיט ארויס מער קראפט מיט ווייניגער ברענשטאף און איז ריינער פאר די אטמאספערע.


text:
אלעזר מנחם מן שך
הרב אלעזר[1] מנחם מן שך זצ"ל (י"ט טבת ה'תרנ"ח - ט"ז חשוון ה'תשס"ב) איז געווען דער מנהיג פון דער ליטווישער תורה וועלט, זייענדיג דער ראש ישיבה פון דער פאנאוועזשער ישיבה אין בני ברק האט ער געגרינדעט די פּאליטישע תורה פארטיי "דגל התורה"
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין ליטא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הרב שך איז געבוירן אינעם שטעטל וואבוילניק אין צפון ליטא, זיינע עלטערן זענען געווען פשוטע יידן און סוחרים. שוין יונגערהייט איז ער באוואוסט געווארן אלס עילוי און צו זיבן יאר אלט האט זיין מוטער אים געשיקט קיין פאנאוויזש. ווען ער איז געווען אלט 13 איז ער אריבער צו סלאַבאדקע אונטער הרב נתן צבי פינקל, באקאנט ווי דער "אלטער פון סלאַבאדקע". ער איז געווארן שטארק מושפע פון רבי ישראל מאיר קאגאן פון ראדין, דער חפץ חיים.
שפעטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ט"ז אב תרפ"ג (1923) איז הרב שך געווארן א חתן צו גוטל גילמאווסקי, א טאכטער פון פרומא רבקה, שוועסטער פון הרב איסר זלמן מעלצער. נאך דריי חדשים, צווישן יום כיפור און סוכות תרפ"ד (1923), האבן זיי חתונה געהאט אינעם שטעטל ניסעוויז לעבן סלוצק, א שטילע חתונה וואו קיין מענטש נישט פון הרב שכ'ס משפחה איז געווען אנוועזנד. הרב מעלצער איז געווען דער אונטערפירער פון הרב שך.
נאך דער חתונה האט ער געוואוינט א שטיק צייט אין מיר, וואו זיין שווער האט געוואוינט. אין יענער תקופה איז ער געווארן נאנט מיטן מירער רב, הרב אברהם צבי קאמאי. דער קשר צווישן זיי איז געבליבן לאנגע יארן; טייל פון די בריוו וואס זיי האבן געשריבן איינער מיט אנאנד זענען פארעפנטלעכט געווארן אין רב שכ'ס ספר "אבי עזרי".
געווען א "תלמיד חבר" פון דעם בריסקער רב.
געווען ראש ישיבה אין קלעצק און קארלין אין אייראפע פאר דער מלחמה.
ווען הרב יוסף שלמה כהנעמאן האט געעפנט די פאנאוועזשער ישיבה אין בני ברק אין תש"ד, האבן די תלמידים פון דער לאמזשער ישיבה אין פתח תקווה, דעמאלסט די פירנדיקע ליטווישע ישיבה אין ארץ ישראל, מורא געהאט פונעם נייעם קאנקורענץ. האבן זיי פארגעשטעלט צום ראש ישיבה, רבי ראובן כ"ץ, צו ברענגען צו דער ישיבה הרב שך, און ער האט אים טאקע גערופן צו ווערן א ר"מ אין דער ישיבה. ער איז אריבער אליין צו וואוינען אין פתח תקווה, און יעדן שבת פלעג ער צוריקפארן צו זיין משפחה אין ירושלים.
שפעטער איז ער געווארן א מגיד שיעור און ראש ישיבה אין דער פאנאוועזשער ישיבה לאנגע יארן.
זיינע חשובע תלמידים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- רבי יחיאל מיכל פיינשטיין
- רבי אלעזר שמחה וואסערמאן
- רבי אפרים גרינבלאט
- רבי אברהם מנחם דאנציגער
- רבי חיים קאניעווסקי
- רבי מאיר צבי בערגמאן
- רבי משה שמואל שפירא
- רבי יששכר מאיר
- רבי יהודה עדס
משפחה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די קינדער פון רבי אלעזר מן שך זענען:
- מרים רייזל
- דבורה, ווייב פון רבי מאיר צבי בערגמאן
- ד"ר אפרים עזריל שך
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ די מקורות וואס שרייבן אליעזר זענען גרייזיג


text:
ראציאנאליזם
ראציאנאליזם הייסט דאס פארעכענען דעם ראציאנאל אלץ דער העכסטער און חשוב'סטער קוואל פון וויסנשאפט. אנשטאט אפעלירן צו געפיל אדער מאראל, אדער די חושים, אפעלירט ראציאנאליזם צו קאלטע לאגיק און אינטעלעקטואלער סברא.
די מאדערנע מערב-וועלט אידעאלאגיע שטייט אויף די פילאזאפיע פון ראציאנאליזם. דאס הייסט, אז פאר אלעס זוכט מען א ראציאנאלען ערקלערונג געבויט אויף לאגיק און פאקטן, און מען שטייט אוועק פון ערקלערן געשעענישן אויף א ניסים'דיגער, אומנאטירלעכן אופן. אזוי אויך שטופט ראציאנליזם אפ אמונות טפילות צוליב וואס זיי זענען נישט געבויט אויף די באקאנטע געזעצן פון נאטור.
באקאנטע ראציאנאליסטישע פילאזאפער זענען געווען רענע דעקארט, ברוך שפינאזא, גאטפריד לייבניץ און אימאנועל קאנט.
אידישער ראציאנאליזם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פיל פון די גאונים זענען געווען ראציאנאליסטן. סעדיה גאון, פון די ערשטע אידישע ראציאנאליסטן נאכן חתימת התלמוד, האט אין זיין ווערק אמונות ודעות געפרואווט איבערווייזן די אידישע יסודות הדת אויף א ראציאנאליסטישן אופן.
נאך דער תקופת הגאונים, איז דער גאונימישער ראציאנאליסטישער שטריך אריבער צו די ספרדישע לענדער. ר' אברהם אבן עזרא איז געווען א פראמינענטער ראציאנאליסט. זיין פירוש אויף די תורה איז באזירט אויף פשט, און פון דרש לאכט ער געווענטליך אפ. זיין מהלך אין אזעלכע ענינים ווי השגחה פרטית און נסים אויף אן אומנאטירליכען שטייגער איז אויך שטרענג ראציאנאליסטיש.
נאכפאלגנדיג סעדיה גאון האט דער רמב"ם שטארק אויסגעברייטערט און באפעסטיגט די יסודות פון אידישע ראציאנאליזם. דעם רמב"ם'ס מורה נבוכים איז א פיאנירישע ווערק ווי ער ארבייט אויס די אידישע רעליגיע געבויעט אויף די ראציאנאליסטישע יסודות פון אריסטו און די אראבישע פילאזאפער פונעם רמב"ם'ס תקופה.
און אגרת תימן שרייבט דער רמב"ם אז מאנכע שוטים מיינען אז ווי מער מען טייטשט אריין פאנטאסטישע אומנאטירלעכע נסים'דיגע געשעענישן אין די תורה, אלס מער ווער די כבוד פוו גאט דערהויבן. דער אמת איז אבער פונקט פארקערט, אז גאט פירט די וועלט מיט א סדר און צו זאגן אז ער דארף אפנויגן פונעם ארדער כדי צו באשטראפן רשעים אדער באגליקן צדיקים, איז בכלל נישט קיין כבוד פאר גאט. אדרבא, ווי ווייניגער ער דארף אפנויגן פון דעם סדר, אלץ גרעסער איז עס א כבוד פאר גאט.


text:
מתתיהו אנטיגונוס דער צווייטער
מתתיהו אנטיגונוס דער צווייטער, איז געווען דער לעצטער קעניג, פון די חשמונאים דינאסטיע, און כהן גדול, ער האט געקעניגט צווישן די יארן 40 ביזן יאר 37 איידער די ציווילע ציילונג.
אנטיגונוס איז געווען דער יונגסטער זון פון יהודה אריסטובולוס דער צווייטער, און אייניקל פון ינאי המלך. זיין טאטע און זיין ברודער אלכסנדר דער צווייטער, זענען געווען פארנומען דורך זייער לעבן, צו אונטערגראבן די קעניג יוחנן הורקנוס דער צווייטער, און זיך אליין קעניגן איבער ארץ יהודה. איינע פון די הויפט צילן פון זייערע אויפשטאנדן איז געווען, אפרייסן די יידישע אנהענגיקייט, פון די רוימישע אימפעריע.
אין יאר 49 איידער דער ציווילער ציילונג, האט אויסגעבראכן א בירגער קריג צווישן יוליוס קייסער, און פאמפאיוס א רוימישע גענעראל, יוליוס האט געשיקט אריסטובולוס, צו העלפן אים באזיגן פאמפאיוס, אבער אריסטובולוס איז פארסמט געווארן, און אלכסנדר דער צווייטער איז אומגעברענגט געווארן, דורך אראפהאקן זיין קאפ, אויפן באפעל פון פאמפאיוס. אנטיגונוס איז צו יענע צייט געווען ווי אן אויסטויש אין טורמע, אין רוים.
נאכן זיג פון יוליוס קייסער, האבן יוחנן הורקנוס, און אנטיפטרוס, געשטיצט יוליוס קייסער און באקומען זיין שטיצע. אנטיגונוס האט דא פארלוירן זיין געלעגנהייט.
נאכן אטענטאט אויף יוליוס קייסער, און געברענגט אויף רוים נאך א בירגער קריג, אין ארץ ישראל האט ויך אויסגעראכן א קריג, אין ירושלים קעגן פצאל זון פון אנטיפטרוס, און אין גליל קעגן הורדוס. ווען מארקוס אנטיניוס האט געווינען אין רוים, זענען יין געגאנגען בעטן פון אים, ער זאל אראפנעמען די פאמיליע פון אנטיפטרוס פון די מאכט, אבער אן דערפאלג.
צו יענער צייט האבן די פרתים, אויסגעניצט די אומקלארע צושטאנד אין רוים, און איינגענומען ריזיגע געגנטער אין סיריע. אנטיגונוס האט אויסגעניצט די געלעגנהייט, און זיך געוואנדן צו די קעניג נאך הילף. אנטיגונוס האט באקומען אן ארמיי, און געקומען קיין ירושלים, ער האט איבערצייגט פצאל די ברודער פון הורדוס ארויסקומען זיך אונטער געבן, פצאל איז באגאנגען זעלבסטמארד. און זיין פעטער הורקנוס, האט ער אפגעשניטן די אויערן, און אים געפסלט פון די כהונה.
פאר הורדוס איז געלונגען צו אנטלויפן קיין אדום.
אנטיגונוס איז געווארן קעניג, נישט אויף צו לאנג, פאר בלויז דריי יאר, ער האט געלאזט גיסן מטבעות, וואס דאס איז די איינציקסטע זאך געבליבן פון זיין הערשאפט, וויבאלד צופיל איז נישט באוויסט איבער אים. אויף זיינע מטבעות האט ער געשריבן פריינט פון די יידן, נישט קעניג. ווארשיינליך איז ער געווען באליבט ביי אלע פארטייען.
אין יאר 40-, איז הורדוס געקרוינט געווארן אין רוים, אלס קעניג איבער יהודה, און זיך געלאזט אין וועג אריין. נאך א יאר איז ער אנגעקומען אויף עכו, און ער האט אנגעהויבן זיין קאמף קעגן אנטיגונוס, וואס איז אים אנגעקומען גאנץ שווער, ווען ער האט נישט געוואלט צוקומען צו קיין הילף, פון פרעמדע קרעפטן.
דאס פאלק איז מיטגעשטאנען און געשטיצט אנטיגונוס, ווי אויך האט אנטיגונוס געגעבן שוחד פאר רוימישע גענעראלן, נישט צו קומען צו הילף פאר הורדוס.
אנטיגונוס האט אויסגעניצט די קריגס צושטאנד אין רוים, און איינגענומען אדום פארניכטעט מורשה, און באלאגערט מצדה, ווי די קעניגס סוויטע האט זיך געפונען, הורדוס' טאטע אריינגערעכנט.
הורדוס האט איינגענומען די שומרון, און דארט געמאכט זיין הויפט באזע. און דערנאך האט ער באקומען הילף פון מארקוס אנטוניניוס.
אין די צייט וואס הורדוס האט איינגענומען די גליל, איז אנטיגונוס געזעצן אין ירושלים רויג, און גארנישט פרובירט צו טון.
ווען אנטיגונוס איז ארויס אין א קאמף קעגן הורדוס, האט ער געווינען אין עטליכע שלאכטן, אבער ווען די רוימישע סאלדאטן זענען אנגעקומען, האט ער ביטער פארלוירן. אין איינע פון די קאמפן, וואס איז פארגעקומען אין יריחו, האט אנטיגונוס צעטיילט זיין ארמיי, און איין טייל געשיקט קיין שומרון, אפצוהאקן, די סופלייען פון הורדוס' ארמיי, הורדוס האט צעמאלן אנטיגונוס' ארמיי. אנטיגונוס איז אנטלאפן קיין ירושלים, ווי הורדוס האט זיך גענומען באלאגערן די שטאט, נאך 55 טעג האט די שטאט זיך אונטערגעגעבן.
אויפן באפעל פון מארקוס אנטיניונס, איז אנטיגונוס וועלכע איז געווען געפאנגען, אומגעברענגט געווארן.
זיין אומקום צייכענט אן, די ענדע פון די חשמונאים, און די אנהייב פון הורדוס קעניגרייך.


text:
דאו זשאונס
דאו זשאונס & קאמפאני איז א אמעריקאנער פובלישונג און פינאנציעלער אינפארמאציע פירמע.
די פירמע איז געגרינדעט געווארן אין 1882 דורך דריי רעפארטערס: טשארלס דאו, עדווארד זשאונס, און טשארלס בערגסטרעסער.
זיי פארמאגן און פארעפנטלעכן צווישן אנדערע די פרעסטיזשפולע טעגליכע ביזנעס צייטונג וואל סטריט זשורנאל, די וואכענטליכע בעראנס מאגאזינע און נאך עלעקטאראנישע פינאנציעלע אינפארמאציע סערוויסעס.
ווי די ניו יארק טיימס און וואשינגטאן פאסט זענען די אקציעס פון דער קאמפאני פובליקלי געהאנדלט אבער עס איז אנגעפירט און אונטער דעם בעלות פון זעכציג פראצענט שעיר האלדערס וואס פלעגט יארן לאנג באלאנגן צו די בענקרפעט פאמיליע. היינט צוטאגס זינט 2007 איז דאס פארקויפט געווארן פאר רופערט מארדאקס ניוז קארפ פאר 5 ביליאן דאלער.


text:
טעכנאלאגיע
טעכנאלאגיע (פון גריכיש tέxvn טעכנע, 'קונסט, געניטשאפט, מלאכה'; און λoYίa לאגיאַ, 'זאָגן') זוכט פראקטישע לייזונגען פון פראבלעמען ניצנדיק וויסנשאפט. איינער פון די ערשטע טעכנאלאגישע ערפינדונגען איז געווען דער ראד. שפעטער האט מען ערפינדן דרוקעריי, וואס האט איבערקערט די מלאכה פון מאכן ביכער. מאדערנע טעכנישע ערפינדונגען זענען: קאמפיוטער, אויטא, מאשין, טעלעפאן א.א.וו.
טעכנאלאגיע האט אויך געזען די אנטוויקלונג פון וואפן פון שטעקנס צו נוקלעארע וואפן.
טעכנאלאגיע איז א צוזאמענשטעל פון וויסן, געצייג און אינפראסטרוקטור.
די איינפלוס פון טעכנאלאגיע אויף דער געזעלשאפט אין פארשידענע וועגן. פון איין זייט האט זיך אנטוויקלט די פארגעשריטענע עקאנאמיעס דורך טעכנאלאגיע. פון דער צווייטער זייט זענען פאראן אומגעוואונטשטע ארויסקומען, ווי פארפעסטיקונג פון דער סביבה.
וויסנשאפט, אינזשעניריע און טעכנאלאגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ס'איז נישט שטענדיק קלאר די אונטערשייד צווישן וויסנשאפט, אינזשעניריע און טעכנאלאגיע. וויסנשאפט איז די שטודיע פון פענאמענען צו פארשטיין בעסער די פרינציפן וויאזוי אונזער וועלט פונקציאנירט. אינזשעניריע איז דער פראצעס פון שאפן געצייג און סיסטעמען ניצנדיק נאטירלעכע פענאמענען כדי מענטשן זאל האבן דערפון א פראקטישן ניץ.
טעכנאלאגיע קומט אפטמאל, אבער נישט אלעמאל, ווי א רעזולטאט פון ביידע וויסנשאפט און אינזשעניריע.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צווישן די גאר אלטע טעכנאלאגישע ערפינדונגען איז דער ראד, וואס די ארכעאלאגן האבן געטראפן אין די פריעסטע געזעלשאפטן סיי אין מעסאפאטאמיע סיי אין צענטראל-אייראפע. מען האט געניצט רעדער אין וואגענעס. אויך האבן טעפער געניצט א טעפער-ראד.
אינעם מיטל אלטער האט מען געניצט די פשוטע מאשינען (ווי דער הייבער, דער שרויף און דער בלאק) צו שאפן מער קאמפליצירטע געצייג, ווי די טאטשקע, די ווינטמיל און דער זייגער. מיטן רענעסאנס האט מען ערפינדעט די דרוקפרעסע (וואס האט דערמעגלעכט פארברייטערטע קאמוניקאציע).
די הויפט אנטוויקלונג פון דער טעכנאלאגיע האט פאסירט ביי דער ענדע פון דעם 19טן יארהונדערט ווען עס האט זיך אנטוויקלט די מאשינען פון דער אינדוסטריעלער רעוואלוציע.
ס'איז פאראן עטלעכע סארטן טעכנאלאגיע:
פייער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פייער איז א וויכטיגער קוואל פון ענערגיע. אז מען פארברענט האלץ און האלצקוילן אין א פייער קען מען קאכן עסן. מיט דער צייט האט מען ערפינדן דעם אויוון און דעם בלאזזאק וואס האט געגעבן די מעגלעכקייט צו שמעלצן און קאווען מעטאלן, ווי למשל גאלד, זילבער, קופער און בליי. ארבעטן מיט מעטאלן האט מען אויך אויסגעפונען געשמעלצן ווי בראנדז און מעש.


text:
בדיקת חמץ
בדיקת חמץ איז די מצווה פון זוכן חמץ פאר פסח כדי אויסצורוימען עס פונעם שטוב, אזוי ווי די משנה זאגט: אור לארבעה עשר בודקים את החמץ לאור הנר. (מסכת פסחים, פרק א', א')
אין הלכה ווערט געברענגט דריי זאכן וואס מען טוט צו פארזיכערן אז מ'האט נישט קיין חמץ אין שטוב פסח: בדיקה, ביטול און ביעור.[1] נאך דער בדיקה איז מען מבטל (מען אנולירט דאס חמץ; ד"ה, מען זאגט אז דאס חמץ וואס איז אפשר נאך דא אבער מ'האט נישט געטראפן ביים זוכן זאל ווערן כ'עפרא דארעא' (שטויב פון דער ערד). צומארגן, ערב פסח, טוט מען מבער זיין דאס חמץ וואס מ'האט געטראפן ביים בודק זיין. (נארמאל טוט מען פארברענען דאס חמץ.)
בדיקת חמץ[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מ'מוז פריער גוט אויסרייניגן דאס הויז פון יעדן ברעקל חמץ, נאכן אויסרייניגן איז מען בודק חמץ, דאס מיינט, אז מ'דארף אונטערזוכן דאס הויז צום שיין פון א ליכט.
די נאכט פון י"ד ניסן, וואס איז פאר פסח ביינאכט, גילט דער חיוב בודק צו זיין דאס חמץ מיט א ליכטל, וואו אימער עס איז מעגלעך געקומען חמץ איבערן יאר אין זיין רשות. איידער מען הייבט אן די בדיקה מאכט מען די ברכה: ברוך אתה ד' אלוקינו מלך העולם, אשר קדשנו במצוותיו וציוונו על ביעור חמץ. כאטש די ברכה באציט זיך אויף ביעור חמץ – וואס ווערט געמאכט ערשט צומארגנס – און נישט אויף דער בדיקה, אבער מען מאכט די ברכה ווען מען הייבט אן די מצוה, ווען מען איז בודק. בייטאג מאכט מען נישט קיין ברכה (נאר ס'איז דא פוסקים וואס האלטן אז טאמער מ'האט פארגעסן מאכן די ברכה פארן בודק זיין, זאל מען מאכן די ברכה פארן פארברענען דאס חמץ.[2]
מ'דארף בודק חמץ זיין יעדע ארט:
- אין יעדן ווינקל אין שטוב
- אין קעלער
- אין בוידעם
- אין אויטאמאביל
- אין ביזנעס
ווען ערב פסח געפאלט שבת, קען מען נישט בודק זיין מיט א ליכטל פרייטאג צונאכט, נאר מען איז בודק א נאכט פריער, דאנערשטאג ביינאכט.
איינער וואס פארט אוועק אויף פסח און איז נישט אין די נאכט וואס מ'דארף בודק חמץ זיין, דארף ער בודק חמץ זיין אין שטוב די לעצטע נאכט איידער ער פארט אוועק, אבער קיין ברכה מאכט ער נישט.
כל חמירא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויך דארף מען מבטל זיין דאס חמץ דאס מיינט מען איז מפקיר דאס חמץ, די לשון חז"ל איז "ביטול מטעם הפקר", כדי מ'זאל נישט עובר זיין אויף בל יראה אויף די חמץ וואס מ'האט נישט געטראפן בשעת'ן בודק זיין און עס איז געבליבן אומוועלנדיג אונטער די אייגענטומערשאפט.
מ'קען נישט מבטל זיין חמץ וואס מ'ווייסט ווי ס'ליגט און מ'פלאנט עס צו פארקויפן צו א גוי און ניצן נאך פסח, ווייל עס מוז זיין א ערענסטע הפקר מיטן גאנצן הארץ.
כל חמירא איז די ניסוח וואס מ'זאגט ווען מען איז מפקיר די חמץ, עס איז אויף אראמיש ווייל דאס איז אמאל געווען די לשון בני אדם, ווייל ווען מ'איז מ'איז מפקיר די חמץ מוז מען פארשטיין וואס מ'זאגט, ווייל עס איז פון הארץ, דעריבער היינט אויב איינער פארשטייט נישט די ווערטער פון כל חמירא מוז ער עס זאגן אויף אידיש אדער די שפראך וואס ער פארשטייט. די אנדערע שפראכן זענען געווענליך געדרוקט אין די סידורים.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אזהרה: מען פסק'נט נישט קיין הלכה פון וויקיפעדיע.


text:
ישראל יצחק קאליש
רבי ישראל יצחק קאליש זצ"ל (ה'תקל"ט - כ"ב ניסן ה'תר"ח), רבי אין ווארקע, באקאנט אלס רבי איציקל ווארקער, איז געווען דער גרינדער פונעם ווארקער חסידות.
אינהאַלט
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי יצחק איז געבוירן אין זאלאשין, לעבן קאליש, אין יאר ה'תקל"ט, צו זיין פאטער הרב שמעון קאליש א זון פון הרב יצחק קאליש. און צו זיין מוטער מרת יוטא. א רבנישע פאמיליע אפשטאמענדיג פון הרב מרדכי יפה "דער לבוש".
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך זיין חתונה איז רבי יצחק געווארן פון די תלמידים פון הרב דוד פון לעלאוו, וועלכער האט אים צוגעברענגט צו דעם חוזה פון לובלין, דארט איז ער געווארן פון די אנהענגער פון ייד הקדוש.
אין יאר ה'תקע"ה נאך דער פטירה פון זיינע רבי'ס איז רבי יצחק געווארן פון די גרויסע תלמידים פון הרב שמחה בונם פון פרשיסחא, נאך דער פטירה פון רבי אברהם דער זון פון רבי שמחה בונם איז רבי יצחק אריבער קיין ווארקא און דארט אויפגעשטעלט זיין חסידישן הויף מיט טויזנטער תלמידים און אנהענגער.
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי יצחק איז נפטר געווארן אחרון של פסח ה'תר"ח.
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איו עלטער פון פערצען יאר האט רבי יצחק געהייראט מרת רחל א טאכטער פון הרב מאיר פון זשאריק. זייערע קינדער:
- הרב יעקב דוד קאליש ( - ד' כסליו ה'תרל"ח), רבי אין אמשינאוו.
- הרב מרדכי מנחם מענדל קאליש ( - ט"ז סיון ה'תרכ"ח), ממלא מקום פון פאטער, רבי אין ווארקע.
- מרת צפורה, די ווייב פון הרב צבי מרדכי באנהארד
- מרת דבורה, די ווייב פון הרב אהרן זאקהיים פון נאדערזין
- מרת שרה חוה, די ווייב פון הרב ישראל צבי רב אין ביאלאבזשעג
- מרת בלומא די ווייב בזיווג ראשון פון הרב אברהם מושקאט.