text:
גיך פון ליכט
די גיך פון ליכט אין א וואקיום איז אן אוניווערסאלער קאנסטאנט וואס האט א ברייטע וויכטיקייט אין פיזיק, מיטן גענויען ווערט 299,792,458 מעטער א סעקונדע, לויט דער דעפיניציע פון א מעטער.מען ניצט דעם סימבאל c פאר דעם קאנסטאנט.
לויט איינשטיינס ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט איז די גיך פון ליכט אין א וואקום די גרעסטע גיך מיט וואס ענערגיע, מאטעריע, א טיילכל און אינפארמאציע אין דער אוניווערס קען נאר פארן. אן אביעקט מיט מאסע קען נישט צוקומען צו דער גיך; א טיילכל אן מאסע, ווי למשל א פאטאן אדער א נייטרינא, פארט פונקט מיט גיך c. דער קאנסטאנט c באווייזט זיך אין דער בארימטער גלייכונג E=mc².
ווען ליכט פאר דורך א דורזיכטיקער מאטעריע ווי גלאז אדער לופט איז זיין גיך ווינציקער פון c.
אזוי ווי די שטערן זענען גאר ווייט פון דער ערד דויערט גאנץ א לאנגע צייט ביז ליכט פון א שטערן קומט און אין דער ערד. אפילו דאס ליכט פון דער זון דויערט מער ווי אכט מינוט אנצוקומען צו דער ערד.


c: text/html

text:
ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט
די ספעציעלע טעאריע פון רעלאטיוויטעט פון אלבערט איינשטיין איז געבויט אויף דער טעאריע פון רעלאטיוויטעט פון גאלילעא לויט וואס באוועגונג איז אלעמאל רעלאטיוו. איינשטיין האט געענדערט די טעאריע פון גאלילעא בעיקר ביי הויכע גיכן. אריינגעבויט אין דער טעריע איז אז ליכט פארט שטענדיג מיט דעם זעלבן גיך, נישט קיין אונטערשיט ווי גיך פארט דער מענטש וואס טוט אים מעסטן. מען האט דאס באשטעטיגט אין דעם באוואוסטן עקספערימענט פון מיכאלסאן-מארלי.
איינער פון די קאנסעקווענצן פון דער טעאריע איז אז זאכן ווערן קירצער וואס גיכער זיי גייען. דאס טוט מען באמערקן נאר ביי גאר הויכע גיכן.
איינשטיין האט אויפגעטון אז צייט און פלאץ זענען פארבינדן איינס מיט אנאנד. און אז צייט איז רעלאטיוו, דאס מיינט אז עס קען לויפן שנעלער אדער שטייטער ווי די צייט אויף א צוייטן פלאץ. לויט דער טעאריע קומט אויס אז צייט לויפט שטייטער פאר אוביעקטן וואס רירן זיך מיט א גרויסע שנעלקייט, רעלאטיוו צו אביעקטן וואס רירן זיך שטייטער.
א קאנסעקווענץ פון דער טעאריע איז אז מאס איז רעלאטיוו צו ענערגיע E=mc², און די מאטריאל קען פארוואנדלט ווערן צו ענערגיע צ. ב. נוקלעארע ענערגיע פון אוראניום אדער די זון שטראלן.
דער צווילינג משל[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
לויט איינשטיין'ס טעאריע קען אויסקומען דער פאלגנדער משל מיט די צווילינג: אויב צוויי ברודער ווערן געבוירן אויף דער וועלט אין דער זעלבער צייט. לאמיר זיי רופן ראובן און שמעון. איין טאג פליט ראובן ארויף מיט א ראקעט וואס פארט גאר שנעל (קרוב צו דער גיך פון ליכט). פאר ראובן שפירט עס ווי ער פליט פאר אפאר סעקונדעס, און זיין זייגער ווייזט אויך אזוי. ווען ראובן קומט צוריק אראפ, טרעפט ער שמעון אן אלטן מענטש, און שמעון זאגט אים אז ער האט געווארט פאר אים פופציג יאר. וויבאלט ראובן איז געפארן גאר שנעל, איז צייט פאר אים געגאנגען אסאך שטייטער ווי די צייט פון שמעון וואס איז נישט געפארן אזוי שנעל.
נאסא'ס פראבע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
נאסא האט אויספרובירט איינשטיין'ס טעאריע מיט צוויי אטאמישע זייגערס וואס מען האט אנגעשטעלט אויף גענוי דער זעלבער צייט. איין זייגער האט מען ארויפגעשיקט מיט א ראקעט וואס איז געפארן זייער שנעל (אבער נישט גענוג שנעל אז דער חילוק אין צייט זאל קענען באמערקט ווערן דורך מענטשן). ווען מען האט צוריק אראפגעברענגט דעם זייגער און אים פארגלייכט מיט דעם אנדערן האט מען געזען אז ער איז טאקע אנדערש מיט א חלק פון א סעקונדע, גענוי וויפיל עס וואלט געדארפט זיין לויט דער טעאריע פאר דער שנעלקייט מיט וואס דער ראקעט איז געפארן.
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
רעפובליק פון כינע
טייוואַן (כינעזיש: 台灣), אפיציעל די רעפובליק פון כינע (כינעזיש: 中華民國), איז אן אינזל לאנד אין מזרח אזיע. אריגינעל האט די רעפובליק געהערשט איבער גאנץ כינע, אבער היינט הערשט זי איבער דעם טייוואן אינזל (וואס באדעקט 99% פונעם לאנד שטח), ארכידע אינזל און גרינער אינזל אינעם פאציפישן אקעאן לעבן טייוואן, די פענגו אינזלען אינעם טייוואן דורכגאס, און קינמען און די מאצו אינזלען נאענט צום בארטן פונעם קערנלאנד פוזשיאן פראווינץ. אין 1945 נאך דער צווייטער וועלט מלחמה האט די כינעזישע רעגירונג איבערגענומען די הערשאפט איבער טייוואן. אין דעם כינעזישן ברודערקריג האט די רעפובליק אריבערגעפירט איר רעגירונג קיין טייוואן.
דער הויפט אינזל פון טייוואן ווערט אויך גערופן פֿארמאזע (פון פארטוגעזיש (Ilha) פֿארמאזע, וואס מיינט "שיין"). ער איז פלאצירט אין מזרח אזיע נישט ווייט פון בארטן פון יאדערלאנד כינע, דרום-מערב פון די הויפט אינזלען פון יאפאן ממש מערב פון די יאפאנעזישע ריוקיו אינזלען, און צפון-צפון-מערב פון די פיליפינען. דער אינזל איז לאנג 394 ק"מ (245 מייל) און ברייט 144 ק"מ (89 מייל) און באשטייט פון הויכע בערג באדעקט מיט געוועקס.
די הױפּטשטאָט פון דער רעפובליק פון כינע איז טײַפּײ.
מיליטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די רעפובליק פון כינע ארמיי שטאמט פון דער נאציאנאלער רעוואלוציאנערער ארמיי, וואס סון יאט-סען האט געגרינדעט אין 1925 אין גוואנגדאנג מיטן ציל פון פאראייניגן כינע אונטער דעם קואמינטאנג.


text:
יידישע דעמאקראטישע לאנד
דער הויפט געדאנק פון דער יידישער מדינה, מדינת ישראל, איז אויסצופירן דעם געזעץ פון צוריקערן אלע יידן פון גלות צו אן אייגן לאנד. אבער די פראגע איז ווי דארף א יידישע מדינה אויסזען? צווישן די בירגער אין מדינת ישראל איז דא מיינונגס פארשיידנהייט איבערהויפט צווישן די פרומע, מזרחיסטן און סעקולערער.
1. די פרומע צעטיילן זיך אזוי:
- א) עקסטרימישע גרופעס וואס לייקענען אינגאנצן אפ די מדינה (ווי נטורי קרתא, עדה החרדית, סאטמאר)
- ב) ליבעראלערע גרופעס (ווי אגודת ישראל, דגל התורה) וואס כאטש זיי זיינען אויך קעגן דעם ציוניסטישן געדאנק, אבער דאך האלטן זיי אז מען דארף זיך אריינמישן אין די ישראלישע פאליטיק כדי צו כאטשיק אויפטון מיט וויפל מ'קען כדי צו העלפן דעם פרומן ציבור סאציאליסטיש און אין יידישקייט. (אין די לעצטע יארן איז זייער שטרעבונג אויך צו מאכן טראדיציאנאליש די גאנצע מדינה (אזוי ווי די שטרעבונג פון די מזרחיסטים (זעט די נעקסטע פאראגראף)))
2. די מזרחיסטן האלטן אז די מדינה איז א חלק פון די גאולה (אתחלתא דגאולה), און מען דארף איר מאכן א מדינת הלכה וואס פירט זיך טיאקראטיש ד.ה. מען דארף אויסמאכן הלכהדיקע געזעצן און אויפשטעלן א רעליגיעזען געריכט (סנהדרין). זייער ציל איז נישט צו העלפן זייערע אייגענע גרופעס אזוי ווי די פרומע, נאר זיי שטרעבן צו מאכן די גאנצע מדינה מער טראדיציאנאליש מיט ארויף לייגן גרונדענע הלכות ווי שמירת שבת, כשרות, א יידישע מיליטער, נישואין און גירושין זאל זיין על פי די הלכה. אבער פונדעסוועקן האלטן זיי זיך אָן מיטן דעמאקראטישן געדאנק.
3. ביי די סעקולערער איז דא פארשידענע מיינונגען:
- א) טראדיציאנאלער - זיי האלטן אז די יידישע מדינה דארף שטרעבן זיך צו פירן לויט די יידישע טראדיציע און קולטור, און מען דארף מאכן גרונדענע געזעצן וואס געהערט צו די יידישע טראדיציע, ווי צ.ב.ש מאכן דער טאג שבת אלץ א רוהע-טאג, נישט אנוואקסן אין איר שוויינען א.ד.ג.. די אידיאלאגיע צעטיילט זיך אין א סך מיינונגען וועלכע געזעצן מען דארף אויסלייגן.
- ב) אזעלכע האלטן אז די מדינה איז געמאכט געווארן פאר דאס יידישע פאלק איבער די גאנצע וועלט. די ציל פון די מדינה דארף נישט זיין נאר פאר אירע בירגער נאר פאר אלע יידן אין די גארער וועלט.
- ג) די מדינה דארף זיין "א מדינה פאר יידן" און נישט א "יידישע מדינה", עס דארף זיין אין איר דעמאגראפיש רוב יידן און האבן א יידישע רעגירונג, אבער זי דארף זיך נישט מישן אין די יידישע טראדיציע און קולטור נאר זיין אינגאנצן דעמאקראטיש.
- ד) די מדינה דארף זיין א פולע דעמאקראטישע מדינה מיט גלייכרעכטיגייט פאר אלע בירגער אריינגערעכנט די אראבער, דרוזער און אלע אנדערע גוים. אויף העברעיש הייסט דאס מדינת כלל אזרחיה.
- זעט מער: נאציאנאליזם


text:
קאנסאנאנט
א קאנסאנאַנט איז א טערמין אין לינגוויסטיק וואס באשילדערט איינעם פון די צוויי עיקר סארטן פאנען וואס זענען פאראן אין אלע נאטירלעכע שפראכן, וואס זענען קאנסאנאנטן און וואקאלן. פארשונג אין קאנסאנאנטן, וואס איז א טייל פון דער פארשונג אין אלע פאנען פון א שפראך, געהערט צו די געביטן פון פאנעטיק און פאנאלאגיע וואס געהערן צו לינגוויסטיק. מען פראדוצירט א קאנסאנאנט מיט אדורכפירן א שטראם פון לופט וואס ווערט אין געוויסן מאס אפגעהאלטן אין דעם מויל אדער דעם האלדז, אנדערש ווי א וואקאל, וואס ווערט אינגאנצן נישט אפגעהאלטן.
אין א ווארט קען אמאל קומען איין קאנסאנאנט באזונדער, אדער א גרופע פון צוויי אדער מער קאנסאנאנטן. צו שאפן א טראף דארף ווערן צוגעלייגט צום קאנסאנאנט (אדער צו דער גרופע קאנסאנאנטן) א וואקאל.
א קאנסאנאנט קען זיין שטימיק (למשל "ג") אדער אומשטימיק (למשל "ק"). די 20 קאנסאנאנטן אין יידיש זענען: ב, ג, ד, ה, װ, ז, זש, ט, י, כ, ל, מ, נ, ס, פ, פֿ, צ, ק, ר, ש. (די אותיות בֿ, ח, כּ, שׂ, תּ און תֿ וואס קומען אין ווערטער פון לשון הקודש רעדט מען אויס גלייך ווי די קאנסאנאנטן װ, כ, ק, ס, ט און ס). דער אות "י" ווערט אויך געניצט ווי א וואקאל.


text:
יארצייט
יארצייט איז דער טאג וואס לויפט אפ דעם יאר וואס א נפטר איז געשטארבן יענעם טאג. על פי הלכה ברויכט מען פאסטן און זאגן קדיש, אבער עס איז דער מנהג צו צינדן ליכט ווייל די נשמה האט א עלי' און צו געבן בראנפן צו טרינקן לחיים, ביי א תיקון נאכן דאווענען, און זיך וואונטשן אז די נשמה זאל ארויפגיין גרעסערע מעלות אין גן עדן.
מען פירט זיך אויך ארויפגיין צום קבר און לייגן א שטיין און זאגן קאפיטלעך תהילים און לערנען משניות.
א יארצייט פון א צדיק איז א "הילולא" ארויסצוברענגען זיינע תולדות און לערנען זיין תורה און זיך פרייען און לערנען זיין לעבן.
שבת פאר דער יארצייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דער מנהג איז אז איינער וואס האט יארצייט בו ביום אדער די קומענדיקע וואך איז א חיוב פאר אן עליה שבת. ביי א סאך חסידים איז אויך דער מנהג מכבד זיין איינעם וואס האט יארצייט בו ביום אדער די קומענדיקע וואך מיט בענטשן ביי שלש סעודות.
וועבלינק[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- יארצייטן פון אלע צדיקים. נהורא


text:
Thursday, February 7, 2013
וועגן קאטשקעס און פירזאגערינס... - זכרונות פון די נישט ווייטע פארגאנגענהייט
פון הרב מיכאל אוישי, א ליובאוויטשער שליח אין זאפאראזשע, אוקראינע
די קומנעדיקע ווערטער האב איך געשריבן צו א חבר וועגן 'מיין שול', דער שול וואו איך בין אויסגעוואקסן אלס קינד. איך האף – און איך מיין טאקע – אז עס וועלן זיין דא א מענטש אדער צוויי כאטשיע, וואס זאלן דאס ליינען מיט גרויס אינטערעס.
"איך געדענק נאך אזעלכע, אין שול .. אז דער אייבערשטער איז "געשטארבן מיט זייערע עלטערן, שוועסטער און ברידער, אין דער 'מאַלכוּמע'". אבער זיי פלעגן גיין יעדער שבת אין שול אריין, שבת'ע נאכט און שבת בא פרי. געדאוונט אלצדינג, פון אנהייבס ביזן סוף, און מלחמה געהאט אויף יעדער קליינשטשיקער מנהג אין שול, ווייל "דאס איז אונדזערע אידישקייט". איך געדענק די ווערטער ווי איך וואלט עס געהערט אט אצינדערט – "מ'דארף קענען. נישט זיין פאנאט – אבער קענען". די מענטשן, געדענק איך גוט. מיר האבן געהאט א גבאי, יענקל האט ער געהייסן, און 90 יאהר אלט איז ער געווען. א פוילישער איד, מיין איך. ער פלעגט פארמאכן די ווענטילאטארן אום ליל-שבת, נאכן דאוונען. און אז מיין טאטע האט אים א זאג געטאן – "יענקל, שבת!" פלעגט ער ענטפערן, קורץ און שארף – "ר' ברוך, דו צאלסט..?!" אז מ'רעדט שוין וועגן יענקל דער גבאי – ער איז געווען 90 יאר אלט, זינט איך געדענק אים – איך בין געווען 4 יאר אלט - ביז זיין לעצטער יאר – איך בין שוין געווען א ישיבה-בחור. אלעמאל, ער איז געווען "ניינציק יאר אלט"... איך געדענק נאך די 'פירזאגערין' – ווייסטו וואס איז דאס? ווייבער, פלעגן דאך זאגן 'תחינות'. אבער ליינען אידיש האבן זיי דאך נישט געקאנט... דערפאר האט די שול געהאט א מין 'חזן'טע' – זי פלעגט זיי אויסליינען א תחינה, יעדער תחינה לויט א בקשה. אזא מין חזן'טע האט געהייסן – א פירזאגערין. איר 'נאמען' איז געווען – 'מלכה'לע סאלדאט'. מסתמא אזא נאמען האט מען איר געגעבן ווייל זי האט זיך געפירט מיטן מאן און קינדער אלס גענעראל... די 'צערעמאניע' האט זיך אנגעהייבן בשעת'ן פתיחת-הארון – "אויסנעמיס" – אויף ווייבער-שול לשון. די מענער פלעגן יעמאלט ארויסגיין, רויכערן און רעדן (שבת, יום-טוב, ראש-השנה, נישט קיין חילוק. נאר אום יום-כיפור האט מען קיין ציגארעטל נישט געזעהן) און אינעווייניק, אין שול, זענען געבליבן נאר די "בערדישע" – די אידן מיט די בערד. 'חרדים'. יעמאלט זענען זיי געווען נישט מער ווי א מניין מיט א האלב, צום מערסטנס. די אנדערע פלעגן צוריק אריין קומען ווען ס'האט זיך דערהערט דעם 'יקום פורקן' – דעמאלטס פלעגסטו הערן פון דער אויסן "שוין, מ'הייבט אן". און די ווייבער, בשעת'ן פתיחת-הארון, פלעגן אנהייבן – "מלכה'לע, פאר מיין זון, ער דארף שוין האבן א כלה". "מלכה'לע, פאר מיין מאן, פלאצן זאל ער, אויף געזונט" – און מלכה'לע הייבט אן מיט די תחינות, יהי רצון אהין, יהי רצון אהער. און וואס מער געלט וואס מ'שטעקט אריין (שבת, יום-טוב, ראש-השנה, יום-כיפור, מאכט נישט אויס. בדנפשות – שאני) – וואס מער גיט מלכה'לע מיט געפיל און טרערן... און אז דיי ווייבער פלעגן שוין נישט זאגן, נייערט קוויטשען, פלעגט יענקל דער גבאי געבן א געשריי: "קאטשקעס, שאט'ס!" און איך, אפשר ביז מיין בר-מצוה, בין געווען זיכער, אז 'קאטשקעס' – הייסט 'ווייבער' אויף אידיש..
דער הייליגער בעלזער רב זי"ע פלעגט ווארטען אז די אידענעס זאלען ענדיגן זאגען די תחינות בשעת פתיחת הארון
3 comments:
- Hirshel Tzig - הירשל ציג said...
-
ווי נעמט מען היינט אזעלכע אידן???
און אזעלכע שרייבער ווי ר' מיכאל....
- Thursday, February 07, 2013 10:11:00 AM
-
-
הערשל, זעהט אויס אז קיין סאך ליינערס פאר א זעלכע געשמאקע זאכען זענען אויך נישט דא.
ידידך
- Friday, February 08, 2013 12:48:00 PM
- Hirshel Tzig - הירשל ציג said...
-
ידידי
ס'דא לייענערס, זיי זאגען אבער גארנישט...
- Monday, February 11, 2013 8:51:00 PM


text:
אמין זשומייעל
אמין זשומייעל (געבוירן 1942) איז דער פירער פון דער פאלאנגען באוועגונג, אין לבנון, און איז געווען פרעזידענט פון לבנון.
ביאגראפיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געבוירן אין 1942 אין לבנון צו פיער זשומייעל. א מאראן קריסטליכער. ער האט געלערנט געזעץ, אינעם אמעריקאנער אוניווערסיטעט אין ביירוט, אויך האט ער געלערנט ביזנעס פירערשאפט. ער האט געהייראט דזשויס זשומייעל.
ער איז געווען א געגנטלעכער פירער פון די פאלאנגען, מזרח פון ביירוט. און ווען זיין יונגערע ברודער באשיר זשומייעל, איז אומגעקומען אין אן אטענטאט, האט אמין אים איבערגענומען, אלס פרעזידענט פון לבנון, אין 1982.
פון אנהייב זיין קאדענציע, איז ער געווען פרא מערב וועלט, און ער האט אפילו אונטערגעשריבן א פארשטענדעניש מיט ישראל, ישראל האט געהאט פאר א שטיק צייט, א דיפלאמאטישע אנוועזנשאפט אין ביירוט, אריק שרון האט אמאל אויסגערופן, אז ישראל האלט ביים שלום מאכן מיט נאך א לאנד אינעם מיטל מזרח.
דאס איז פארגעקומען אינמיטן די ערשטע לבנון מלחמה, און טרופן פון דער אמעריקאנער ארמיי, און פראנצויזישער ארמיי, זענען געווען אין לבנון, אלס אינטערנאציאנאלע שלום טרופן. האט דער כעזבאלא, דורכגעפירט עטליכע זעלבסטמארד אטאקעס, און די צוויי דערמאנטע ארמייען, האבן ארויסגעצויגן זייערע טרופן, און סיריע, איז געבליבן די איינציקע לאנד, וואס געווען פארמישט אינעם לבנון ברודער קריג. אמין האט דערנאך מבטל געווען די פארשטענדעניש דעקלעראציע מיט ישראל.
זייענדיק געצווינגען נאכצוקומען סיריעס פארלאנען, האט ער געמוזט צוקומען צו כאפעז על אסאד טובות. ער האט געמוזט אריינלאזן סירישע זעלנער אין ביירוט, אין 1987. נאכדעם וואס אין 1982, האבן זיך געמוזט ארויסצוען נאך דרוק פון צה"ל.
אין 1988 ווען זיין פרעזידענטליכע טערמין איז אפגעלאפן, האט ער זיך געפונען אין א דילעמא, די פארלאמענט, האט נישט ערוויילט א נאכפאלגער, און לויט די לעבאנעזע קאנסטיטוציע, ווערט די פרעמיער מיניסטער צייטווייליג פרעזידענט, און דאס האט ער נישט געוואלט, עס זאל געשען. סאלים על כוץ, א סוני איז געווען פרעמיער דעמאלט אין לבנון. האט ער אויפגענומען מישעל אוען, אלס פרעמיער, און ווען זיין טערמין האט זיך גענדיקט, איז מישעל געווארן פרעזידענט, און פרעמיער. עס איז אויסגעקומען אז אין מזרח ביירוט, איז מישעל געווען הערשער, און אין מערב ביירוט, סאלים.
אמין איז געגאנגען וווינען אין פאריז, פראנקרייך.
ווען יצחק רבין, איז אומגעקומען, איז ער געגאנגען צום ישראל אמבאסאדאר, אפגעבן די טרייסטן פארן ישראל פרעמיער מיניסטערס טויט, וואס האט אויסגערופן א שטורעם אין לבנון.
ער האט עטליכע קינדער. זיין זון פיער אמין זשומייעל, איז אומגעקומען אין אן אטענטאט, אין 2006. זער זון איז געווען אינדוסטריע מיניסטער ביז זיין טויט. היינט איז אמין צוריק אין לבנון, וואו ער איז איינער פון די אנגעזענסטע פאליטיקער.


text:
דזשעראם שאטנשטיין
זשעראם (יעקב מאיר חיים) שאטנשטיין (נפטר 1992) האט איבערגעלאזט 4 קינדער, איין זוהן און 3 טעכטער. פון די גרעסטע אידישע פילאנטראפן און ענטרעפענוערס מיט א טשעין סטאר נעץ וואס הייסט שאטנשטיין סטארס.
ער איז געווען א תלמיד פון ישיבת רבינו יצחק אלחנן און פון די בארד מיטגלידער אין ישיבה אוניווערסיטעט.
ער איז געווען א מאדערן ארטאדאקסישער איד תלמיד פון וויי.יו. ער איז געווארן זייער רייך, און לזכותו איז ער די לעצטע מינוט פון זיין לעבן באפוילן זיינע קינדער זיי זאלן שטיצן דעם ארט סקראל פראיעקט פון איבערטייטשן כל התורה כולה.
זיינע קינדער זענען היינט פאררעכענט פון די וועלט'ס גרעסטע ביליאנערן. זיי האבן ריזיגע קליידונג געשעפטן אין די גאנצע וועלט, און זיי זענען די בעלי בתים פון אמעריקן איגעל, און זענען געליסטעט אויף די אמעריקאנער בערזע אין וואל סטריט. דער יורש, דזשעי שאטענשטיין איז א מאדערן ארטאדאקיסשער איד, וועלכער דאווענט יעדן טאג, און האט שיעורים.
די גאנצע שאטענשטיין פאמיליע זענען שומרי שבת און האלטן כשרות און אידישקייטץ.
א גרויס חלק פון די ארטסקראל פראיעקט אויף ש"ס דאס איז פאר זיי אפאר נישטיגע מיליאן פון זייערע ביליאנען אז די גמרא וואס אלע נוצן זאל ווערן אנגערופן על שמו ועל זכרו פון זייער פאטער. ד.ה. ביז ארט סקראל האט א גמרא דרוק וואס רוב בנין ומנין פון כלל ישראל האט זיך באנוצט געווען אנגערופן אויף ש"ס ווילנא אדער אנדערע נעמען פון היינט מאל אן איז דאס ש"ס שאטנשטיין.


text:
וועלט היסטאריע
וועלט היסטאריע באשרייבט די קולטורעלע דערגרייכן פון דער מענטשהייט זייט פרעהיסטארישע צייטן ביזן סוף פונעם 20סטן יארהונדערט.
אינהאַלט
די מענטשהייט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די תורה פארציילט אז דער אייבערשטער האט באשאפן אדם הראשון און האט אים געשטעלט אין גן עדן. אלע מענטשן דורך די דורות שטאמען פון אים און זיין ווייב חוה.[1] ווען ער איז פארטריבן געווארן פון גן עדן איז ער געווען ערגעץ וואו אין אזיע.
די וויסנשאפטלער האלטן מערסטנס אז די מענטשהייט וואס זיי רופן האמא סאפיענס homo sapiens שטאמען פון אפריקע. טייל וויסנשאפטלער האלטן אז האמא סאפיענס האט אנטוויקלט אין עטלעכע ערטער פון דער וועלט.
קלימאט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קלימאט האט א גרויסן עפעקט וויאזוי מענטשן לעבן. קלימאט ענדערט זיך אין די פארשידענע ראיאנען פון דער וועלט. טייל ערטער זענען ווארעם א גאנץ יאר, טייל קאלט.
קלימאט האט אויך אן עפעקט אויפן עסן וואס מענטשן קענען באקומען. איבעראל איז דא א הויפט עסן, וואס רוב מענטשן עסן מערסטע צייט. אין די פארשידענע לענדער איז דאס הויפט עסן: ווייץ, קוקורוזע, הירז, רייז, האבער, קארן, קארטאפל, יאם און באנדלעך.
פרעהיסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – פרעהיסטאריע
פרעהיסטאריע איז טייטש "פאר היסטאריע; זי באהאנדלט די צייט איידער מ'האט אנגעהויבן שרייבן וועגן זייער לעבן.
ווען די פרעהיסטאריע האט געענדיגט ווענדט זיך אויפן ארט. אין עגיפטן זענען דא דאקומענטן וואס זענען אלט פינף טויזנט יאר. אין אויסטראליע הייבן אן די ערשטע געשריבענע באריכטן פון 1788, און אין ניי גיני פון בערך 1900.
אוראלטע היסטאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אוראלטע היסטאריע איז די געשריבענע היסטאריע ביזן סוף פון דער רוימישער אימפעריע.
די אוראלטע ציוויליזאציעס זענען געווען אין שומער (שנער), מצרים, כינע, אינדיע, די מאיא קולטור אין צענטראלער אמעריקע, רוים, און אייראפע.
שומער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
שומער איז די ערשטע באוואוסטע ציוויליזאציע אין דער וועלט.[2] די שומערן האבן איבערגענומען די פרוכטבארע האלבע לבנה ראיאן פון מעסאפאטאמיע אין די אוראלטע צייטן, און זיי האבן געבויט אסאך שטעט, וואס יעדע איינע האט געהאט אן אייגענע רעגירונג. אין דער תורה (פרשת נח) ווערט דערמאנט די שומערישע שטעט ארך, אכד, כלנה און נינווה. די תבואה איז געוואקסן אויף די ברעגן פון די חידקל און פרת טייכן.
די שומערן האבן אנטוויקלט א שריפט סיסטעם וואס הייסט פלעקלשריפט.[3] די עלטסטע ווערסיעס פון איינער פון דער וועלטס ליטערארישע ווערק, דער גילגאמעש עפאס, גייען צוריק צו יענער צייט. טייל האלטן אז זיי האבן ערפינדן די זעגלשיף.
נאך די רוימען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ביזאנטישע אימפעריע
- איסלאם
- מאנגאלישע אימפעריע
די מיטלאלטער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
גלאבאליזאציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אייראפע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט ארטיקל – היסטאריע פון אייראפע
אזיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מוגהאל אימפעריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די מוגהאל אימפעריע איז געגרינדעט געווארן אין 1526 און האט געדויערט ביז 1857. זי איז געווארן אזוי גרויס צו הערשן איבער הינדוסטאן (דער אינדישער אונטער-קאנטינענט), און טיילן פון היינטיקן אפגאניסטאן. באבור האט געגרינדעט די אימפעריע אין 1526, און ער האט געהערשט ביז 1530. דער חשובסטער קייסער איז געווען אקבאר (1556–1605). נאכן טויט פון אויראנגזשעב (1658–1707), איז די מוגהאל אימפעריע געווארן גאנץ שוואך. די אימעפעריע האט געענדיגט אין 1857, ווען אינדיע איז געקומען אונטער דעם בריטישן ראזש.[4]
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
זעט אויך[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
יאהו
יאהו איז א פאפולארע אינטערנעט פארטאל וואס באדינט מיט אלערליי באדארפענישן און ערשיינט פיל אינפארמאציע אויפן וועב.
זי באדינט מיט געבן נייעס, שפילעריי, בליצבריוו און נאך אזעלכע.
עס האט זיך אנגעבוין דורך 2 איגענטליכע וואס האבן די ערשטע אנגעבוין צו סארטירן וועב סייטס אין קאטעגאריעס און נאכדעם האבן זיי דאס פארוואנדעלט אין זוך מאשין.
יאהו ענטפערס (ענסערס)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאס איז א נייער באדינונג וואס וויל כאפן דעם נייעם צוגאנג צו אינטערנעט, אפען סארס: וואס וואלענטירן ארבייטען צו ענטפערן אויף כל מיני שאלות וואס אנדערע פרעגן. א שטייגער ווי וויקיפעדיע וואס ווערט אויך געשריבן דורך וואלענטירן.


text:
שטאט
מיינט איר א מדינה?
א שטאָט איז א פארהעלטענישמעסיגע גרויסע זידלונג. קיין גענויע דעפיניציע פון א שטאט איז נישט דא, און דאס קען זיך ענדערן פון איין לאנד צו א צווייטן. אין אייראפע איז אנגענומען צו רופן א שטאט א שטאטישע זידלונג מיט א קאטעדראל. אין ענגלאנד אבער צו ווערן גערופן א שטאט דארף זי האבן א קעניגלעכן טשארטער.
אין אנדערער לענדער גייען אן אנדערע כללים
גאר אלטע שטעט זענען אפט נישט פלאנירט, נאר זיי וואקסן במשך הונדערטע יארן. רוב פלאנירטע שטעט זענען געמאכט ווי א געפלעכץ. טיילמאל בויט מען א שטאט מיט א צענטראלפונקט און די הויפט שאסייען שטראלן פון דעם פונקט.


text:
מעלה אדומים
מעלה אדומים, איז א שטאָט אין מדבר יהודה אין מערב ברעג, וואס געהערט צו ישראל. די שטאָט געפונט זיך מזרח פון ירושלים, צפון פון מדבר יהודה. עס איז דערקלערט געווארן אלס שטאָט, אין יאר 1991.
די ערשטע הייזער זענען געבויט געווארן אין יאר 1975, וואס וויבאלד די שטאָט איז נאנט צו ירושלים, האט עס געצויגן מערערע איינוווינער. מעלה אדומים דינט אלס צענטראלע שטאָט פון גוש אדומים געגנט. די בירגערמייסטער איז בני כשריאל.
לויט דעם צענטראלן ביורא פאר סטאטיסטיק, האט די שטאָט א באפעלקערונג פון 35,000 ריכטיק פאר 2010.
די פאקט אז מעלה אדומים געפונט זיך אין די פארנומענע געביטן, איז אן אנגייענדע שטרייט צווישן ישראל און די פאלעסטינער. איר צוקונפט איז דעריבער נישט קלאר, וואס נאכן אונטער שרייבן א שלום אפמאך צו וועמען די שטאט וועט געהערן. מאנכע אין ישראל שלאגן פאר, פאר ישראל צו בויען אין די געגנט צווישן מעלה אדומים אין ירושלים, און פארבינדן די צוויי שטעט. פאלעסטינער און לינקע ארגאניזאציעס זענען דערקעגן, מיטן דער טענה אז די ציל מיטן בויען איז צוטיילן צווישן יהודה און שומרון, אזוי ארום וועט די פאלעסטינער לאנד זיין צוטיילט.
אין יאר 2000, זענען די צוויי רעגירונגען פון ישראל און פאלעסטינער אויטאריטעטן געקומען צום פארשטענדעניש, אז מעלה אדומים וועט זיין א טייל פון ישראל, צוזאמען מיט אנדערע געגנטן ווי גוש עציון, און אריאל געגנט.
ביים בויען די זיכערהייטס צוים, איז געווען מיינונגס פארשידענהייטן, אויב אריינצורעכענען די שטאט, די רעגירונג האט געוואלט אריינרעכענען די שטאט אינערהאלב די צוים, נאך דרוק פון אמעריקע, און נאכן אפעלירן צו בג"ץ, איז די שטאט געבליבן אינדרויסן פון צוים.


text:
פראטאקאלן פון זקני-ציון
די פראטאקאלן פון זקני-ציון (רוסיש: ПpoTokoлы cиoHckиx MyдpeцoB) איז דער מערסט פארשפרייטסטער אנטיסעמיטישער דאקומענט אויף דער וועלט.
דאס בוך איז ערשט דערשינען אין דעם סוף פונעם 19סטן יארהונדערט, און האט געלייגט דעם הינטערגרונט פאר אנטיסעמיטיזם אינעם 20סטן יארהונדערט.
דאס בוך האט 100 בלעטער און איז צעטיילט אין 24 קאפיטלעך אדער "פראטאקאלן". עס איז געשריבן געווארן דורך אן אנאנימען שרייבער וועלכער איז געווען א מיטגלידער אין דער רוסישער געהיימער פאליציי אגענטור. די פראטאקאלן אינע'ם בוך זענען געזאגט צו זיין די מינוטן פון א קאנפערענץ פון אידישע פירער וואו זיי מאכן פלענער וויאזוי צו דאמינירן די וועלט. דער בוך איז פיל מיט אנטיסעמיטישע געדאנקען קעגן די אידן, ערגער ווי סיי וועלכע אנטיסעמיטישע בוך וואס איז נאר אמאל ארויסגעקומען.
אין אנפאנג האט דער בוך נישט געמאכט קיין רושם אין רוסלאנד ווייל עס איז פשוט נישט אויפגעכאפט געוווארן. אבער צענדליגע יארן שפעטער האבן א גרופע רוסן זיך גענומען נאכאמאל פארשפרייטן דאס בוך און דאסמאל איז עס גוט געגאנגען. אין יענע יארן האט רוסלאנד געליטן פון א שווערע ציווילע קריג און די אידן האבן דאס מערסטע געליטן פון יעדן ווייל אלעס איז אנגעלייגט געווארן אויף זיי. דער בוך האט זיך צום בעסטן אויפגעכאפט אין יענע צייטן און איז געווארן שטארק פארשפרייט אין גאנצן לאנד וואס האט ארויפגעברענגט די אנטיסעמיטיזם און דיסקרימינאציע צו די העכסטע שטאפלן אין צענדליגער יארן.
אין דעם העסליכן בוך "מיין קאמף", באציט זיך צו היטלער ימ"ש צו די פראטאקאלן פון די זקני-ציון, נוצנדיג דאס פאר אן איבערצייגונג פון די אידישע קאנספיראציע אז זיי ווילן דאמינירן די וועלט. דאס בוך איז ביי די צווייטע וועלט קריג געליינט געווארן דורך די נאציס און איז שפעטער ארומגעגאנגען אין גאנץ דייטשלאנד. נאך די קריג האבן די אראבער זיך באנוצט מיט דעם בוך אלס אן הסבר צו די זיגן וואס די ציונים האבן אפגעהאלטן אין די ערשטע יארן פון דער מדינה'ס גרינדונג. דאס בוך איז נאך היינט א הייסער ארטיקל צווישן נעא-נאצישע שטיצער און אנטיסעמיטישע גרופעס.
וועבלינקען[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]


text:
טייס
דער טייס (רומעניש: Tisa; אוקראיניש: Tиca; סלאוואקיש: Tisa; אונגאריש: Tisza; סערביש: Tиca, Tisa טיסא) איז איינער פון די הויפט טייכן אין צענטראלער אייראפע. ער קומט ארויס אין אוקראינע, און ווערט געשאפן נאנט צו ראכעוו, וואו דער ווייסער טייס און שווארצער טייס פליסן צוזאמען. ער פליסט ביים גרענעץ מיט רומעניע, און קומט אריין אין אונגארן ביי טיסאבעטש. ווייטער איז ער דער גרענעץ צווישן סלאוואקיי און אונגארן, דערנאך פליסט ער אין אונגארן, און פאלט אריין אין דוניי אין וואויוואדינע, צפון סערביע.
דער טייס צאפט א שטח פון 156,087 קוואדראט ק"מ[1] און איז לאנג 965 ק"מ[1] (דער 16טער לענגסטער טייך אין אייראפע)[1].
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 (2009) Rivers of Europe, First, London: Academic Press. ISBN 978-0123694492.


text:
דזשאמייקע
דזשאַמייקע (ענגליש: Jamaica) איז אן אינזל לאנד אין די גרויסע אנטילן, 234 ק"מ לאנג און 80 ק"מ ברייט, מיט א שטח פון 10,990 קוואדראט ק"מ. זי איז פלאצירט אינעם קאריביאישן ים, 145 ק"מ דרום פון קובא און 191 ק"מ מערב פון היספאניאלא.
זי איז פריער געווען א שפאנישע קאלאניע מיטן נאמען סאנטיאגא, אבער אין 1655 איז זי געווארן אן ענגלישע (שפעטער, בריטישע) קאלאניע מיטן נאמן דזשאמייקע. אין 1962 איז זי געווארן אינגאנצן זעלבשטענדיק, א קאמאנוועלט מלוכה מיט עליזאבעט די צווייטע איר קעניגין.[1]
דזשאמייקע האט א באפעלקערונג פון 2.8 מיליאן מענטשן. די הויפטשטאט איז קינגסטאן. די אפיציעלע שפראך איז ענגליש.
רעליגיע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
64ֵ% פון די איינוואוינער זענען קריסטן. 24,020 זענען ראסטאפארן. היינט וואוינען אין דזשאמייקע 200 יידן. די ערשטע יידן אין דזשאמייקע זענען געווען פליטים פון דער שפאנישער אינקוויזיציע אינעם 15טן יארהונדערט.
רעפערענצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ "דזשאמייקע לאנד פראפיל" (May 26, 2010). דערגרייכט דעם 11 October 2010. (אויף ענגליש)


text:
ים המלח
דער ים המלח איז א אזערע אין ארץ ישראל.
די טייך איז זייער זאלציג, און פארמאגט אסאך מיניראלן, מען קען נישט דערטראנקען ווערן דארט ווייל די זאלץ האלט דעם גוף אויפן אויבערפלאך.
אין די מעדעצינישער וועלט סיי אין דיאלטערנאטיווע מעדיצין און אויך אין די גלייכע היילונג מיטלען איז אנגענומען אז זיך באדן אין די טייך היילט אסאך קרענק, דוקטוירים שיקן אהין קראנקע זיך צו היילן. א סאך פאקטורי'ס גרייטן פון דעם וואסער געוויסע פארדוקטען ווואס זיינען גוט צום גוף.
לױט דער תורה איז עס איז צושטאנד געקומען פון לוטס ווייב (ווען זי געווארן א שטיק זאלץ)[פֿעלט אַ מקור].
דער ים המלח איז אויך געאייגענט זיך צו באדן פאר פרומע מענטשן, עם פארמאגט א בארטן באזינדער פאר מענער און באזונדער פאר פרויען.
אסאך גרויסע גאסט-הייזער האבן אויפגעשטעלט שיינע צימערן פאר די באזוכער.


text:
פאפקארן
פּאַפּקאָרן (יידיש: קאקאשעס) איז דער נאָמען פון אן עסנווארג פראדוצירט פון א מין קוקורוזע קערנדלעך, וואס ווערן געהייצט ביז זיי ווערן אויפגעבלאזן און עקספלאדירט.
דער נאמען "פאפקארן" איז א פארקירצונג פון די ענגלישע ווערטער Popped corn וואס איז טייטש צעשפאלטענע קוקורוזע. מען קען הייצן דעם פאפקארן אין א טאפ, אַ מיקראָכוואַלניק אָדער ניצן באזונדערע געצייג פאר קאָקאָשעס. פארן הייצן געט מען צו די קערנדלעך זאַלץ און בוימל אָדער פּוטער.
קאָקאָשעס (אָן בוימל און זאַלץ) האבן אַ הויכן פּראָצענט פון דערנערישן פיבער און האט נישט קיין נאַטריום, פעט און צוקער. אין דער מערב וועלט ווערט רעקאמענדירט נישט צו געבן קאָקאָשעס צו עופעלעך, פֿאַר מורא וועגן דערשטיקונג פון א קערנדל.
געשיכטע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
קאָקאָשעס איז געווען אַ פאָלקס עסן צווישן די אינדיאנער פון צענטראַל-אַמעריקע, וואָס האבן זיי אויך אויך געניצט אין צירונג. די אייראפעישע קאלאניסטן האבן אויסגעלערנט פון די אינדיאַנער צו מאַכן די קאָקאָשעס. אינעם 19טן-יאָרהונדערט פלעג מען פארקויפן קאָקאָשעס אין די גאסן, פּאַרקס און יארידן. אין 1893, האט מען געשאפן א באוועגלעכע פאפקארן מאשין באשעפער, דורך אַ פירמע פון שיקאַגאָ. אין 1912 האט מען אנגעהויבן פארקויפן קאָקאָשעס אין פֿילם קינאָס און ענדלעך איז געווארן א פאַרבינדונג צווישן קאָקאָשעס און דער קינאָ. ביי דער גרויסער דעפּרעסיע, קאָקאָשעס איז געווען איינער פון די איינציגע פֿאַרבייַסן וואס מען האט זיך ערלויבט צו קויפן, און פון דעמאלסט האט די קאָקאָשעס געשעפט געבליט.


text:
נוקלעארער וואפן
א נוקלעאַרער וואפֿן איז א וואפן וואס פלוצלונג פארלאזט די ענערגיע פונעם יאדער פון געוויסע אטאמען. דאס שאפט א מאסיווע אויפרייס. איין נוקלעארע באמבע איז גענוג שטארק צו פארטיליגן א גאנצע שטאט. די אטאמען וואס מען ניצט צו שאפן אזא אויפרייס זענען איזאטאפן פון אוראניום און פלוטאניום. נוקלעארע וואפן ווערן אויך גערופן "אטאם באמבעס" אדער "אטאמישע באמבעס".
די ערשטע נוקלעארע וואפן האבן די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע אנטוויקלט אין דעם מאנהאטן פראיעקט ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, און מען האט זיי געניצט קעגן די יאפאנישע שטעט היראשימע און נאגאסאקי.
די לענדער וואס האבן שוין נוקלעארע וואפן זענען די פאראייניגטע שטאטן (1945), רוסלאנד (1949), דאס פאראייניגטע קעניגרייך (1952), פראנקרייך (1960), כינע (1964), אינדיע (1974) און פאקיסטאן (1978).


text:
טויב
טויבקייט, אין װיסנשאַפֿטלעכער און אין מעדיצינישע שפראך, רעדט זיך פון א פיזישער שוועריקייט אדער אוממעגליכקייט צו הערן א קול. א קינד וואס איז טויב איז אים שווער צו לערנען א שפראך.
ביי דערוואקסענע מענטשן איז טויבקייט א פראבלעם אין דער געזעלשאפט, ספעציעל ביי דער ארבעט. א הערן אפאראט קען העלפן א מענטש וואס הערט נישט גוט צו הערן בעסער. א סך מענטשן פארלירן א טייל פון זייער הערן ווען זיי ווערן עלטער. אז איינער הערט א קול וואס איז צו גרויס קען דאס שעדיקן זיין הערן.
10% פון אלע מענטשן אויף דער וועלט ליידן פון א מאס פון טויבקייט.
אנדערע באנוצן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
מען זאגט אויף א מענטש אז ער איז א "טויבע מייער" ווען א מענטש מאכט זיך ווי ער הערט נישט ווען מען טענה'ט זיך מיט אים.


text:
פרייד
פרייד און פרייליכקייט איז אן עמאציאן וואס ווערט געברענגט דורך די געפילן פון הנאה און צופרידנהייט.
אינהאַלט
וואס מאכט א מענטש פרייליך?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
רייכטום איז די ערשטע זאך וועלכע קומט אויף אין יעדנ'ס געדאנק און יעדער וואלט געזאגט אויב איך וואלט געווען רייך וואלט איך געווען פרייליך א גאנצן טאג. אבער א שטודיע וועלכע איז גענומען געווארן דורך די יוניווערסיטי אוו אילינאוס צייגט אז איינמאל א מענטש האט פרנסה צו קענען לעבן וועט אים מער געלט נישט ברענגן קיין גליק.
דער נעגאטיווער טייל פון דעם שטודיע איז געווען אז די ארימע זענען יא ווייניגער פרייליך ווי די מיטל פארדינער אבער אויך נישט מיט גרויסע פראצענטן. דער אמת איז אבער אז דער מענטש באטראכט זיך ארעם נאר ווען ער שטעלט צו וואס ער פארדינט צו יענעמ'ס פארדינסט. אבער אויב ער זאל זיך באטראכטן אלס דער איינציגסטער אויף די וועלט וועט ער גארנישט זיין אזוי ארים. וויאזוי אימער, מעג אבער נישט אריינפאלן אין עצבות ווייל דער מענטש קען זיך נישט קאנצעטרירן די מוח אויב ער איז באזארגט.
קלוגשאפט איז אויך נישט קיין זאך וואס מאכט א מענטש מער פרייליך. סטאטיסטיקס ווייזן קלאר אז קלוגע מענטשן זענען בכלל נישט פרייליכער ווי די נישט קלוגע און דאס איז אויך נישט קיין ענטפער וואס איינער וואלט צוגעלייגט אלס א סיבה פון זיין שמחה. ערנעסט העמינגוועי, איינע פון די גרעסטע אמעריקאנער שרייבער פונעם פאריגן דור, שרייבט אין איינע פון זיינע ביכער: "פרייליכקייט צווישן קלוגע מענטשן איז נישט עפעס וואס איך דענק".
די וועטער איז אויך נישט עפעס וואס האט אן עפעקט אויף די צופרידענהייט פון א מענטש. יארן צוריק האט א שטודיע געוויזן אז א ריזיגע פראצענט אמעריקאנער וועלכע וואוינען אין די קאלטע שטעט האלטן אז אויב זיי וואלטן געוואוינט אין קאליפארניע, וועלכע האט ווארימע וועטערס א גאנץ יאר, וואלטן זיי געלעבט מער צופרידן און פרייליך. אבער די קאליפארניע איינוואוינער לייקענען דאס אפ און נאציאנאלע שטודיעס ווייזט נישט קיין שום חילוק אין פרייליכקייט לויט די וועטערס וואו מען וואוינט.
די ערשטע ארט וואו מען טרעפט א חילוק אין פרייליכקייט איז די עלטער. כאטש די יונגע מיינען אז זיי זענען די פרייליכסטע מענטשן אויף די וועלט איז אבער א פאקט אז עלטערע מענטשן זענען פרייליכער אין דורכשניטליך און זארגן זיך ווייניגער טראץ וואס ווייניג פון זיי האבן געלט. א שטודיע וועלכע איז גענומען געווארן דורך די צענטער אוו דעזיז קאנטראל צייגט אז מענטשן צווישן די יארן פון 20 ביז 24 זענען צעבראכן 3.4 טעג אין א מאנאט און די מענטשן צווישן 65 און 74 יאר זענען צעבראכן נאר 2.3 טעג פער מאנאט.
די צווייטע הויפט חילוק איז רעליגיע. רעליגיעזע מענטשן זענען היבש פרייליכער פון נישט רעליגיעזע. רעליגיע איז א פסכילאגישע דראג וועלכע פירט דעם מענטש אין לעבן און מאכט אים טרעפן די גוטע טייל פון יעדע זאך וואס איז שלעכט אדער קוקט אויס שלעכט.
די דריטע און גרעסטע חילוק פראצענטווייז צווישן פרייליכע און נישט פרייליכע איז משפחה און נאנטע פריינט. די שטודיע פון די יוניווערסיטי אוו אילינאוס צייגט קלאר אז פאמיליע און פריינט איז א שליסל צו א פרייליכע לעבן און זי פירן אויס אז יעדע מענטשן מוז לייגן א דגוש זיך צו סאציאליזירן גענוג כדי צו ברענגן און אנהאלטן זיין פרייליכקייט אין לעבן.
אמעריקאנער סטאטיסטיקס[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די ערשטע סטאטיסטיק איז גענומען געווארן צווישן ארימע און רייכע מענטשן און האט געוויזן דאס פאלגענדע:
צווישן די וואס פארדינען אונטער $35,000 האבן 68 פראצענט געזאגט אז זיי זענען פרייליך רוב צייט, 24 פראצענט האבן געזאגט אז זיי זענען פרייליך פון צייט צו צייט און 7 פראצענט האבן געזאגט אז זיי זענען נישט פרייליך צופיל. צווישן די וואס פארדינען העכער $35,000 איז די נומער געשפרינגן צו 83 פראצענט וואס זענען שטענדיג פרייליך, 14 פראצענט זענען טיילמאל פרייליך, און 5 פראצענט זענען ווייניג פרייליך. צווישן די וואס פארדינען העכער $100,000 איז די נומער נאר ארויף צו 88 פראצענט וועלכע זענען שטענדיג פרייליך, 11 פראצענט וועלכע זענען טיילמאל פרייליך, און 1 פראצענט וועלכע זענען ווייניג פרייליך.
אין א סך הכל סטאטיסטיק ווען מען האט געפרעגט מענטשן ווי ווייט זיי זענען צופרידן מיט זייער לעבן איז די ענטפער געווען:
"דאס בעסטע וואס מעגליך" נאר 13 פראצענט.
"זייער גוט" 37 פראצענט.
"גוט" 33 פראצענט.
"נישט געפערליך" 15 פראצענט.
"נישט צופרידן" 2 פראצענט.
ווען מען האט געפרעגט אויב מען שטייט אויף פרייליך אין א נארמאלן אינדערפרי איז די ענטפער געווען: 80 פראצענט אויף יא, 14 פראצענט אויף ניין, און 6 פראצענט ווי אמאל. אן ענליכע ענטפער איז געווען ווען מען האט געברעגט אויב מען באטראכט זיך אלס אן אפטימיסטישע מענטש.
וואס ברענגט פרייליכקייט צווישן די אמעריקאנער מאסן:
קינדער און אייניקלעך = 35 פראצענט
פאמיליע = 17 פראצענט
רעליגיע = 11 פראצענט
מאן/ווייב = 9 פראצענט
ווען מען האט געפרעגט וואספארא זאכן עס מאכן דאס מערסטע פרייליך זענען די הויפט ענטפערס געווען: 1) די קינדער 2) גוטע פריינט 3) טון א טובה פאר א צווייטן 4) מאן/ווייב 5) דער קאנטראל איבער די אייגענע לעבן 6) פארברענגן צייט 7) נאנטששאפט מיט די עלטערן 8) רעליגיע און בעטן.
ווי פרייליך זענט איר?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
סייענטיסטן אין די יוניווערסיטי אוו אילינאוס האבן אויסגעשטעלט א 5 פראגע בויגן מיט וועלכע מען קען זיך אליינס מעסטן די צופרידנהייט אין לעבן דורך מעסטן יעדע פראגע אין די נומערן פון 1 ביז 7 און דערנאך צוזאמען רעכנען אלעס אינאיינעם:
1) גייט מיין לעבן רוב מאל אזויווי איך וויל?
2) איז מיין לעבן מצב אויסערגעווענליך?
3) בין איך צופרידן מיט מיין לעבן?
4) האב איך דעגרייכט רוב זאכן וואס איז האבן געוואלט האבן אין מיין לעבן?
5) אויב וואלט איך געקענט איבערלעבן מיין לעבן נאכאמאל וואלט איך געוואלט דאס זעלבע?
די 5 פראגן זענען זייער ענליך איינע צו די אנדערע אבער ווען מען טראכט אין יעדע באזונדער וועלן די ענטפערס זיין אנדערש איינע פון די אנדערע. צו יעדע פראגע ברויך מען זיך מעסטן צווישן די נומער 1 אלס נישט אזוי און נומער 7 אלס יא אזוי. ווען איר זענט פארטיג רעכנט צוזאם אלע נומערן און מעסט עס מיט די פאלגענדע רעזולטאטן:
31 ביז 35 = איר זענט אויסערגעווענליך צופרידן מיט אייער לעבן.
26 צו 30 = איר זענט זייער צופרידן מיט אייער לעבן.
21 צו 25 = איר זענט גאנף צופרידן מיט אייער לעבן.
20 = איז דער נוטראלער פונקט.
15 צו 19 = אביסל אומצופרידן.
10 צו 14 = נישט צופרידן.
5 צו 9 = זייער נישט צופרידן.
קען מען ווערן פרייליכער?[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
יעדער וואלט געקענט באשטיין צו ווערן פרייליכער ווייל יעדער אן אויסנאם פארשטייט די וויכטיקייט פון שמחה אין לעבן. שמחה קען טוישן די גענצען וועזן פון א מענטש און אים ארויפשטופן אויף פיל העכערע שטאפלן.
סייענטיסטן פלאגן זיך שוין לאנג וואס א מענטש קען טאן צו ווערן פרייליכער. די ערשטע אויפדעקונג איז אז צופרידנהייט ליגט אין די געניטן און פונקט ווי איינער ווערט געבוירן הויך אדער נידעריג ווערט איינער געבוירן א צופרידענער און א צווייטער א אומצופרידענער. זייער אויפדעקונג איז געבויט אויף א שטודיע וועלכע זיי האבן גענומען פון 4,000 צווילינג קינדער וועלכע פארמאגן די זעלבע גענעטישע אויסשטעלונג און ווי עס האט זיך ארויסגעשטעלט זענען אלע (אינדענטיקל) צווילינג געשטאנען אייניג מיט פרייליכקייט שטאפלן.
אבער מיינט נישט אז צו ווערן מער פרייליך איז ווי פאר א נידעריגן צו ווערן הויך – שרייבט דער באריכט – א מענטש קען טאן פארשידענע פעולות זיך צו מאכן דאס לעבן מער צופרידן און ברענגן פרייד אינעם טאג טעגליכן לעבן.
אט זענען זייערע רעקמענדאציעס:
1) שרייבט אראפ אלע זאכן וואס געפעלן אייך דורכאויס די וואך און איינמאל א וואך ליינט אלעס איבער צו זען וואס פארא צופרידנהייטן עס זענען געקומען צו אייך איבער די פארגאנגענע וואך. מען קען אראפשרייבן סיי וואס צי א גוט ווארט וואס מען האט געהערט פון איינעם ביז אז אייער קינד האט געגעבן די ערשטע טריט.
2) טוט א טובה פאר א צווייטן. אלע שטודיעס ווייזן אז טאן א טובה פאר א צווייטן ברענג צופרידנהייט און א שטארקע הנאה. זיי רעקאמענדירן איר זאלט דאס טאן כסדר (ווי ברענגן צו עסן פאר אן עלטערע מענטש יעדן טאג אדער יעדע וואך) און אן א סדר ווען עס קומט אונטער. מיט טאן אסאך טובות אנטוויקעלט מען פאזיטיווע עפעקטן אין די קערפער און ברענגט א בעסערע קאמיוניקאציע צו אנדערע מענטשן וועלכע איז אויך א הויפט שליסל צו א פרייליך לעבן.
3) נעמט אייך די מאמענט מיט יעדע גוטע זאך וואס איר טוט, זעט, הערט, שמעקט, און עסט און טראכט אריין אין די הנאה וואס איר האט דערפון. די קליינע הנאות ציילן זיך צוזאמען און קומט צוריק אריין אין די מחשבה אין אנדערע צייטן ווען מען טראכט נישט דערפון.
4) באדאנקט אייך שטענדיג פאר יעדן איינעם. אויב איר זעט נישט יענעם רופט אן אויפ'ן טעלעפאן און באדאנקט אייך מיט ווערטער. די בעסטע דאנק קען געגעבן ווערן פערזענליך אבער א דאנק דורך א טעלעפאן קאל אדער בריוו איז אויך אסאך ווערט.
5) גיט נאך פאר אייערע פריינט. די מדה פון נאכגעבן ברענגט צוריק א פאזיטיווע עפעקט וועלכע איז מער וועט ווי דאס וואס מען האט נארוואס פארלוירן.
6) אינוועסטירט צייט און ענערגיע אין אייער פאמיליע און גוטע פריינט. פאמיליע איז א נאטורליכער מעדעצין פאר שמחה און עס איז ווערט צו אינוועסטירן יעדעס ביסל וואס מען פארמאגט. א מענטש וואס האט א נאנט פארבינדונג מיט זיין פאמיליע און פריינט שפירט זיך שטענדיג באשיצט און גרייט צו פארנעמען.
7) באהאנדלט אייער קערפער. איבונגן, שלאף, עסן, שמייכלן, און לאכן זענען אלע ווערט צו טאן און העלפט ברענגן צופרידעננהייט אין א קורצע און אין א לאנגע טערמין.
8) אנטוויקעלט סטראטעגיעס וויאזוי צו באהאנדלן אנגעשטרענגקייט און שווערע מצבים. האלט אייך פאר די אויגן דעם "גם זו לטובה" און, להבדיל, דער באקאנטער לאזונג: "אויב עס האט מיך נישט אומגעברענגט האט עס מיך געמאכט שטערקער".
שמחה אין אידישן קולטור[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
איזהו עשיר השמח בחלקו! זאגט די משנה און אויף דעם וועט יעדער מודה זיין. א מענטש זאל נישט מעסטן זיין לעבן מיט א צווייטן נאר זיך אליינס.
אין משנה למלך שטייט אז די אומות העולם זענען מקנה די אידן וועלכע זענען שטענדיג פרייליך און טוען יעדע זאך מיט שמחה.
דער גר"א שרייבט אין משלי אז שמחה האט אזא שטארקע כוח אין א מענטש אז עס קען אפילו אויסהיילן מחלות.
עס איז איינע פון די יסודות אין קבלה אז ווען דער מענטש איז בעצבות איז זיך מתגבר די יסוד העפר און לאזט אים נישט טראכטן ווי ערד וועלכע איז איינגעזעצט אויף איין פלאץ, פארקערט ווען מען איז בשמחה איז עס די יסוד הרוח וועלכע רירט זיך פון איין פלאץ צו די אנדערע.
דער קאנצעפט פון חסידות איז געווען (לויט'ן בעש"ט) אז דער מענטש דארף שטענדיג זיין פרייליך און אפילו פאר די זאכן וועלכע מען דארף טרויערן (ווי חורבן ביהמ"ק) מוז עס זיין נאר פון אינעווייניג און אינדרויסן דארף מען שטענדיג ווייזן א שמייכל און צופרידענהייט.


text:
קאמפיוטעריי
קאמפיוטעריי איז די טעטיקייט פון באניצן און אנטוויקלען קאמפיוטער טעכנאלאגיע, קאמפיוטער הארטווארג און ווייכווארג. קאמפיוטעריי איז דער טייל פון אינפארמאציע טעכנאלאגיע וואס איז שייך צו קאמפיוטערס.
די געביטן פון קאמפיוטעריי זענען קאמפיוטער אינזשעניריע, ווייכווארג אינזשעניריע, קאמפיוטער וויסנשאפט, אינפארמאציע סיסטעמען און אינפארמאציע טעכנאלאגיע.
אינהאַלט
וויסנשאפט און טעאריע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
הארטווארג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
ווייכווארג[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
היסטאריע פון קאמפיוטעריי[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
די היסטאריע פון קאמפיוטעריי גייט צוריק צו רעכענען מיט א פעדער און פאפיר, און איז עלטער ווי די היסטאריע פון קאמפיוטערס.


text:
1834
1834 איז דאס 34סטע יאר אינעם 19טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1834 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 12 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 15טן יולי - די שפאנישע אינקוויזיציע, וואס האט אנגעהויבן אינעם 15טן יארהונדערט, ווערט פארשטיקט
- 10טן דעצעמבער - סיר ראבערט פיל ווערט פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 8טן פעברואר - דמיטרי מענדלעעוו, רוסישער כעמיקער, אנטוויקלער פון דער פעריאדישער טאבעלע (געש' 1907)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן יולי - סאמועל טיילאר קאלערידזש, ענגלישער דיכטער (געב' 1772)


text:
באדליען ביבליאטעק
די באדליען ביבליאטעק איז די פארשונג ביבליאטעק פונעם אוניווערסיטעט פון אקספארד, ענגלאנד. זי איז די צווייטע גרעסטע ביבליאטעק אין בריטאניע (נאך דער בריטישער ביבליאטעק). די באדליען איז איינע פון די ביבליאטעקן וואס באקומען (לויטן געזעץ פונעם פאראייניגטן קעניגרייך) יעדע בוך וואס האט קאפירעכט אינעם לאנד. דארט זענען פלאצירט די מערסטע היסטארישע שריפטן פון ביכער אין ספרים, אריינגערעכנט די אלע ספרי קודש, א שטייגער ווי דער כתב יד פונעם רמב"ם און נאך אסאך ראשונים.
די באדליען איז געעפנט געווארן דעם 8טן נאוועמבער 1602.
ווי באקאנט איז ר' מיכאל בער ווייסמאנדל אפגעזעצן דארטן יארן בעפארן קריג און פרובירט מגיה צו זיין די ספרי הראשונים, אבער זיין ארבעט איז נעבעך געגאנגען לטמיון נאך דעם וואס אלע זיינע שריפטן זענען פארלוירן געגאנגען אין קריג.
קאארדינאטן: 51°45′14.3″N 1°15′18.5″W / 51.753972, -1.255139


text:
30סטן אקטאבער
דעם 30סטן אקטאבער איז דער 303טער טאג פון יאר אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר (304טער אין אן עיבור-יאר). ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 62 טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1611 – גוסטאוואוס אדאלפוס ווערט ממלא מקום פון זיין פאטער טשארלס דער ניינטער ווי מלך פון שוועדן.
- 1941 – 1,500 יידן פון פאדהייץ (אין מערב אוקראינע) ווערן געשיקט דורך די נאציס צו בעלזיץ פארניכטונגס לאגער.
- 1944 – אנא פראנק מיט איר שוועסטער מארגא פראנק דעפארטירט פון אוישוויץ אין דעם בערגן-בעלזן קאצעט.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1735 – זשאן עדעמס, צווייטער פרעזידענט פון די פאראייניקטע שטאטן (געש' 1826)
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1611 – דער מלך טשארלס דער ניינטער פון שוועדן (געב' 1550)
- 1626 – ווילעברארד סנעל, האלענדישער מאטעמאטיקער, אסטראנאם און פיזיקער, וואס האט אנטפלעקט סנעלס געזעץ (געב' 1580)


text:
23סטן פעברואר
דעם 23סטן פעברואר איז דער 54סטער טאג פון יאר אין דער אכטער וואך אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 311 טעג (312 אין אן עיבור-יאר).
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1455 - יאהאן גוטנבערג דרוקט דאס ערשטע בוך אין דער וועלט (דעם גוטנבערג תנ"ך) מיט א דרוק מאשין
- 1766 - לאטארינגיע קערט צוריק צו פראנקרייך, ביים טויט פון סטאניסלאוו לעשטשינסקי, מלך פון פוילן און לעצטער הערצאג פון לאטארינגיע.
- 1887 - 2,000 געהרגעט אין אן ערדציטערניש אין דער פראנצויזישער ריוויערע
- 1892 - רודאלף דיזל שרייבט איין א פאטענט פארן דיזל מאטאר
- 1934 - לעאפאלד דער דריטער ווערט קעניג אין בעלגיע
- 1941 - ערשטע פאבריקאציע פון פלוטאניום
- 1945 - צווייטער וועלט קריג: די אמעריקאנער ארמיי באפרייט מאנילע
- 1982 - רעפערענדום אין גרינלאנד: א מערהייט פאר פארלאזן דעם אייראפעישן פארבאנד
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1685 - געארג פרידריך הענדל, קאמפאזיטאר (געש' 1759)
- 1744 - מאיר אמשיל ראטשילד, דער פאטער פון דער ראטשילד משפחה (נפטר 1812)
- 1954 - וויקטאר יושטשענקא, פרעזידענט פון אוקראינע
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1766 - סטאניסלאוו לעשטשינסקי, מלך פון פוילן (געב' 1677)
- 1848 - זשאן קווינסי עדעמס, דער זעקסטער פרעזידענט פון די פאראייניגטע שטאטן (געב' 1767)
- 1855 - קארל פרידריך גאוס, דייטשער מאטעמאטיקער (געב' 1777)


text:
יאר
א יאר איז א תקופה-צייט וואס די ערד פלאנעט רינגלט ארום דער זון וואס איז אומגעפער 365 טעג. אזוי ווי ס'איז נישט א גענויע צאל מוז מען משלים זיין דאס יאר מיט נאך א טאג, כמעט יעדע פערדע יאר.
דער יידישע קאלענדאר איז באזירט אויף חדשים פון דער לבנה. א פשוט יאר האט 353 אדער 354 אדער 355 טעג, וואס איז נישט גענוג לויטן זון-יאר. דעריבער איז יעדע צוויטע אדער דריטע יאר אן עיבור יאר, דאס הייסט מען איז מוסיף א גאנצן חודש (אדר שני).
אין איראן און אפגאניסטאן ניצט מען דעם פערסישן קאלענדאר, וואס הייבט אן א ניי יאר דעם טאג ווען די פרילינג גלייכנאכט געפאלט אין טעהראן.
אסטראנאמן ניצן דאס "יוליאנישע יאר", דאס איז א תקופה פון 365.25 טעג, וואס יעדער טאג אנהאלט 86,400 סעקונדן. א ליכט יאר ווערט געמאסטן מיט יוליאנישע יארן.
אזוי ווי די אַקס פון דער ערד איז אנגעבייגט, מאכן זיך סעזאנען במשך דעם יאר: פרילינג, זומער (מיט לענגערע טעג און ווארעמען וועטער), הארבסט און ווינטער (מיט קערצערע טעג און קילערן וועטער).
- זעט מער: קאלענדאר


text:
21סטן סעפטעמבער
21 סעפטעמבער איז דער 264סטער טאג פון יאר (265סטער טאג אין אן עיבור יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 101טעג.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1942 - יום כיפור: די נאציס שיקן מער ווי 1000 יידן אין פאדהייץ צו בעלזיץ פארניכטונגס לאגער.
- 1991 - ארמעניע באקומט איר זעלבשטענדיגקייט פונעם סאוועטן פארבאנד.
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1576 - דזשיראלאמא קארדאנא, איטאליענישער מאטעמאטיקער, פילאסאף און דאקטער (געב' 1501)


text:
גומע
גומע אדער גומי וואקסט אין ביימער און אין טראפישע פלאנוצגען
מען מאכט דערפון רעדער פאר אן אויטא און קלעב מאטריאל און נאך פארשידענע זאכן.
פראדוקציע[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
געוויסע ערליי ביימער און געוויקסן גיבן ארויס א קלעבעדיגע ווייסע פליסיקייט וואס פון דעם מאכט מען גומען. היינט מאכט מען גומען אויך פון כעמיקאלן אבער נאך אלץ ווערן רוב גומען געמאכט פון נאטורליכע קלעבעדיקייטן. אין פאקט לייגט מען היינט אויך צו כעמיקאלן אפילו צו נאטורליכע גומען.
די פראצעדור פון מאכן גומען איז ווי פאלגענד: מען קלויבט צוזאם די רינענדיגע פליסיקייט פון ביימער וואס ווערן געפלאנצט פאר דעם צוועק. די פליסיקייט ווערט אויסגעמישט מיט פארשידענע כעמיקאלן וואס מאכט עס שטערקער. דערנאך מאכט מען פארעמען און מען הייצט דאס ארום א האלבע שטונדע וואס מאכט עס הארט. די הארטע געפארעמטע גומען ווערן דאן געפאקט צום פארקויפן אויף די מארק.
גומע האבן וויסנשאפטלער אויסגעפינען פאר בערך 600 יאר צוריק. מען פלעגט עס דאן ווייניג נוצן. ערשט 300 יאר צוריק האבן בריטישע וויסנשאפטלער אויסגעארבעט די סיסטעם וויאזוי צו מאכן גומען אויף די אויבנדערמאנטע וועג. ערשט 100 יאר צוריק האט מען זיך ערנסט אנגעהויבן באנוצן מיט גומען פאר טויזענטער ערליי פראדוקטן.
אין די לעצטע 40 יאר פראדוצירט מען שוין אויך גומען וואס איז געמאכט בלויז פון כעמיקאלן. פארשטייט זיך אבער אז דאס איז נאכגעמאכט די נאטורליכע און ווען נישט די ביימער געבן ארויס די קלעבעדיגע פליסיקייט וואלט נאך היינט נישט געווען אזא זאך ווי גומען.


text:
קידוש לבנה
קידוש לבנה איז א תפילה וואס יידן זאגן יעדן חודש ווען די לבנה איז געווארן גענוג גרויס כדי מ'קען האבן הנאה פֿון איר ליכט. דער מנהג איז לכתחילה צו זאגן קידוש לבנה שבתע-נאכט.
ס'זענען דא פֿארשידענע מנהגים ווען מ'קען אנהייבן „מחדש זײַן די לבנה", ד.ה. זאגן די תפילה „קידוש לבנה". אשכנזים און מאראקאנער יידן האלטן אז מען מעג שוין זאגן דרײַ טעג נאכ'ן מולד, לויטן חזון איש ווארטן מען פֿינף טעג. ספרדים און חסידים פירן זיך לויטן אריז"ל און ווארטן זיבן טעג. די לעצטע צײַט וואס מ'קען זאגן קידוש לבנה איז ממש אינמיטן דעם חודש, ד.ה. 14 טעג 18 שעה 22 מינוטן נאכ'ן מולד, ווען די לבנה הייבט אן צו ווערן קלענער. אויך נאך א ליקוי לבנה איז מען נישט מחדש די לבנה, ווייל דאס פאסירט ווען די לבנה איז פול.
אחוץ די ברכה (מסכת סנהדרין) איז אויך דער מנהג צו זאגן פארשידענע קאפיטלעך תהלים און אנדערע פסוקים וואס ווערן געברענגט אין מסכת סופרים.


text:
נאוועמבער 2006
אינהאַלט
- 1 געשעענישן
- 1.1 דאנערשטאג ויצא כסליו תשס"ז נאוועמבער 30
- 1.2 מיטוואך ויצא כסליו תשס"ז נאוועמבער 29
- 1.3 דינסטאג ויצא כסליו תשס"ז נאוועמבער 28
- 1.4 מאנטיג ויצא כסליו תשס"ז 27סטן נאוועמבער
- 1.5 זונטאג ויצא ה' כסליו תשס"ז, 26טן נאוועמבער
- 1.6 פרייטאג תולדות ג' כסליו תשס"ז (24סטן נאוועמבער)
- 1.7 דאנערשטאג 23סטן נאוועמבער, 2006 (פרשת תולדות, כסלו תשס"ז)
- 1.8 מיטוואך תולדות כסליו תשס"ז (נאוועמבער 22)
- 1.9 דינסטאג תולדות ראש חודש כסליו תשס"ז (נאוועמבער 21)
- 1.10 מאנטיג תולדות כ"ט חשוון תשס"ז (נאוועמבער 20)
- 1.11 זונטאג תולדות כ"ח חשוון תשס"ז (נאוועמבער 19)
- 1.12 פרייטאג חיי שרה כ"ו חשוון תשס"ז (נאוועמבער 17)
- 1.13 דאנערשטאג חיי שרה כ"ה חשוון תשס"ז (נאוועמבער 16)
- 1.14 מיטוואך חיי שרה כ"ד חשוון תשס"ז (נאוועמבער 15)
- 1.15 דינסטאג חיי שרה, כ"ג חשוון תשס"ז, (נאוועמבער 14)
- 1.16 מאנטיג חיי שרה כ"ב חשוון תשס"ז (13טן נאוועמבער)
- 1.17 זונטאג חיי שרה כ"א חשוון תשס"ז (נאוועמבער 12)
- 1.18 דאנערשטאג פרשת וירא י"ח חשוון תשס"ז (9טן נאוועמבער)
- 1.19 מיטוואך פרשת וירא י"ז חשוון תשס"ז (נאוועמבער 08)
- 1.20 דינסטאג פרשת וירא ט"ז חשוון תשס"ז (נאוועמבער 07)
- 1.21 מאנטיג פרשת וירא ט"ו חשוון תשס"ז (נאוועמבער 06)
- 1.22 זונטאג פרשת וירא י"ד חשוון תשס"ז (5טן נאוועמבער)
- 1.23 פרייטאג יי"א חשוון תשס"ז (נאוועמבער 03)
- 1.24 דאנערשטאג י' חשוון תשס"ז (2טן נאוועמבער)
- 1.25 מיטוואך ט' חשוון תשס"ז (1טן נאוועמבער)
געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
דאנערשטאג ויצא כסליו תשס"ז נאוועמבער 30[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- חסידישער טשאפלען, קאפישינץ רביס ז"ל זוהן, ר' אייזעק העשיל פון בארא פארק, גרויסער עסקן ביי די פאליציי ווערט אראפגעטעיפט אויף ווידיאו וויאזוי ער פארט דורך רויט לייטס און אנדערע טראפיק רעגולאציעס מיט זיין לעלו סתם אזוי צו די ארבייט אין דיימאנט דיסטריקט אויסצוקראזן די טראפיק אין פון און צו קיין מאנהעטען. פארלירט לכבוד דעם זיין שטעלע ביי די פאליציי. - ווידיאו. [1]
- עזה: אינטערנעט קאפי הייזער פארברענט מיט באמבעס און גראנעידס צוליב די איסור אויף אינטערנעט. [2]
- דראמא אין וויליאמסבורג ענדיגט זיך מיט בלויז שרעק ווען 2 מיידלעך אפגעפינען לעבעדיג און געזונט אין בדעפארד סטייוועסענט. הונדערטע אינגעלייט חברה הצלה; שומרים; חברים וואלענטורס האבן זיך צושפרייט איבער אלע געגענטער ארום וויליאמסבורג מיט צעטליך פון בילדער זיי צו זוכן. אלעס האט זיך אנגעהויבן ווען באס האט זיי אראפגעלייגט ביי זייערע הייזער אבער זייענדיג דאון סינדראם האבן זיי אנגעהויבן צו שפאצירן ארויס פון וויליאמסבורג פאר 4 שעה. [3]
- נאך אפדעיטס פון אגודה קאנווענשאן קעגן אידישע בלאגס. [4]
- וויליאמסבורג: היימישע סאטמארע אידן, [מארגעטש]] און ריעל עסטעיט האנדלער, ווערן אנגעקלאגט דורכן אטוירני זשענעראל און נייע ניו יארק סטעיט גאווערנער עליעט ספיצער, פארן ארויפשרויפן ריעל עסטעיט ווערד אין בעדפארד סטייוועסענט אזוי אז די ארימע שווארצע זאלן נישט קענען דערהייבן די מארגעטשס און פארלירן זייער לעבן. [5]
- רעכטער אידישער ביליאנער [[קויפט אפ שותפות אין לינקען ליבעראלען ניו יארק טיימס. [6]
- בי.בי.סי. באטראכט די אידישע בתי דינים און פרעגט צו דאס איז די ענדע פון איין געזעץ גלייך פאר אלעמען? [7]
- ר' יונתן ראזענבלום אין משפחה באשרייבט דעם איד ר' שלמה רענן אין זיין ארגענעזאציע אילת השחר, וואס מאכט א רעוואלוציע אין מער ווי הונדערט פרייע קיבוצים אין ארץ ישראל, דורך שיקן וואונען פרומע אידן דארטן אויפן מאדעל ווי די חב"ד שלוחים. [8]
- ניו יארק סיטי: 1 פון יעדע 4 איינוואונער קענען נישט געהעריג קיין ענגליש, יידיש רעדער ציילן זיך 77,392. [9]
- קווינס: אידישער שווינדלער וואס האט ארויסגעצווינגען געלט דורך שלאגן און סטראשען רב און אנדערע איד, פאראורטיילט צו טורמע. [10]
- ירושלים 3 בחורים אונטער ארעסט נאכן אנשרייבן גראפיטי נעבן קבר שמעון הצדיק. [11]
- זשעימס בעיקער עצהט בוש ארויסנעמען מיליטער פון איראק. [12] און אויך צו לייגן דרוק אויף ארץ ישראל נאצוגעבן די אראבער און אזוי ארום זיי חנפענען צו מאכן סדר אין איראק. [13]
- בג"ץ פסק: גוים מעגן ירשענען אידישער פאטער. [14]
מיטוואך ויצא כסליו תשס"ז נאוועמבער 29[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- הלכהדיגער פולמוס: מעג דער מאן איינשלונגען די נייע פיל וואס מאכט אים צייטווייליג קענען האבן געשלעכט אבער נישט פראדוצירן קינדער? מנחת יצחק אסערט און ר' משה פיינשטיין מיטן ציץ אליעזר זענען מתיר. [15]
- ארץ ישראל: סטרייק אין לוד עירפארט שאפט כאאס פאר אינטערנאציאנאלע טוריסטן. [16]
- ניו יארק פאסט לשון הרע קאלום, פעידזש 6 דעקט אויף: אקטיאריסקע פאמעלע ענדרעסאן האט זיך גגט צוליב איר ראלע אין אידישער אנטיסעמיטישער פילם: בויראט. [17]
- בילדער פון קאר עקסידענט אין בארא פארק. [18]
- ארכיאלאגען טרעפן גאר היסטארישע אביעקטן ביי בוי ארבעט צו רענאווירן די חורבת רבי יהודה החסיד שול אין אלט שטאט ירושלים. [19]
- געזוכט: אייניקליך פון תימן משורר צו טעסטען זייער זשענעטיקס צו די קבר איז טאקע פון זייער זיידע כדי דאס צו מפנה זיין קיין ארץ ישראל. [20]
- ברוך דיין האמת: אינג קינד אייניקל פון חסידישען חב"ד מקובל און רעכטער ראש ישיבה פון קבר יוסף אין שכם, נפטר געווארן אין עקסידענט אויף זיין ביציקל. [21]
- ר' מעכעלע מנתניה אויפן פראנט בלאט פון חרדישער מאגאזין עולם החסידות. [22]
- ארץ ישראל אין איר שיינקייט: פינעף חרדישע שטעהט געווינען אויסצייכענונג אויף ריינקייט; ביתר עילית; מודיעין עילית; קרית יערים; אלעד; עמנואל. [23]
- עטישער דילעמע אין ארץ ישראל איבער השתלת אברים פון כינע וואס פארדאכטען זענען אז מען הארגעט די מענטשן דארטן ספעציעל דאס צו פארקויפן זייערע גלידער פאר גרויס געלט, אבער ש"ס חבר הכנסת זאגט אז מען זאל ווייטער אנהאלטן די איברים האנדל ווייל א אידס לעבן איז מער ווערט פון א כינעזער. [24]
- ירושלים: מוחאה בעיקר פון ספרדים און רעכטע ציונים איבער באגעגענישען צווישען אראבער מיט אידן. [25]
- דראמא ווען ברית מילה גייט שלעכט, מוהל פארשניידט בטעות די הויפט אדער און זאק זרע. [26]
- קאני איילענד עסטראלענד אויספלוג פארק פארקויפט פאר ריעל עסטעיט דעוועלאופער וואס וועלן דאס פארוואנדאלען אין א רעזארט פלאץ פאר א גאנץ יאר. ראולערקאוסטער פארבלייבט. [27]
- דעמאקראט קאנגרעס ספיקער נענסי פעלאוסיס פאטער איז געווען גאר א שטארקער אידן פריינט אויף אזוי ווייט אז ביי די צווייטער וועלט מלחמה האט ער געארבייט קעגן זיין אייגן פארטייס אינטערסען צו ראטעווען אידן, און האט זיך ארויסגעשטעלט קעגן זיין אייגן פארטייס אמטירענדן פרעזידענט רוזעוועלט לטובת די אידן. [28]
- ארעסט דורכגעפירט אויף אנטיסעמיטישער אטאקע אויף ניו זשערסי רוזעוועלט ישיבה. [29]
- איד וואס איז געווארן א מוסולמענער געבט ארויס געהיימעניסען פון אל קעאידע. [30]
דינסטאג ויצא כסליו תשס"ז נאוועמבער 28[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- וויליאמסבורג סאטמארער קרייז טראגעדיע: ברוך דיין האמת: אינג ווייבל קוים א יאר נאך דער חתונה, נפטר געווארן פון קענסער ה"י. קינדערלאז און נאך לאנגע יסורים. אייניקל פון ר' מאיר ראטה, טאכטער פון וועטעראן מלמד ר' דוד פעלדמאן און שנור ביי ר' ישראל מענדל שווארץ. [31]
- בילדער פון פלעטבוש: שוידערליכער קאר עקסידענט. [32]
- רב אין מידטאון מאנהעטען שול האט געפירט א צוויי פאכיג לעבן; פרוי קומט אפיר צו די פרעסע און געריכט מיט טעיפס וויאזוי ער האט איר באצווינגען צו האבן געשלעכטליכע אפירן מיטן צוזאג חתונה צו האבן מיט איר, נאכן גטן זיין אייגן ווייב. בילדער. [33]
- טויש אין מאנסי באס רוט. מאנסי טרעילס וועט מער נישט פארן אין געוויסע זייטיגע געסער. [34]
- ר' חיים הערש טייטלבוים, סאטמאר (זאלי) רב אין ירושלים באטייליגט זיך בראש פון מוחאה אין מאה שערים קעגן קלעצקין אין מתמידים. [35]
- א מארמאן גלח אין יוטא לייגט תפילין, א דאנק די ארבייט פון לאקאל חב"ד שליח. [36]
- והשיב לב אבות על בנים: אייניקעל פון שולמית אלוני לערנט תורה אין חב"ד שולע און סאוט קארעליינא. [37]
- קרעמער זאגט אז ער איז טאקע נישט קיין איד אבער פירט זיך אויף אידיש. [38]
- נייער צייטונג אויף ענגליש פאר די וועלט, פון מיטל מזרח קאנפליקט, דאסמאל פון די אראבער אונטערן נאמען פאליסטינער טיימס. [39]
- הערצלס נבואה פון ככל הגוים בית ישראל ווערט צוביסלעך מקוים: שוידערליכע דעטאלן געהערט אין געריכט פון שרעקליכער רעיפ פון טאטע מאמע אויף אייגן קינד אין בית שאן. [40]
- בג"ץ ווארפט אפ אפיעל פון רבנים וואס ווילן נישט וואונען אין זייערע שטעט ווי זיי דינען ברבנות. [41]
- דער בעל ציץ אליעזר ווערט געדענקט דורך טויזענטע, אלס דער ירושלימער פוסק וואס האט ארויסגעגעבן 12 בענדער אקטועלע שאלות ותשובות, ווי ער האט מתיר געווען השתלת אברים אבער געאסערט אין וויטרא פערטליזייעישאן. [42]
- ראשון לציון הרב מרדכי אליהו רופט כנסת צו אומלעגאליזירן געי חתונות צו פארלויפן די וועג פון העכסטן געריכט אין ארץ ישראל. [43]
- ניו יארק: אידענע קלאגט אין געריכט פובליק סקול סיסטעם, פארן נישט גענוג אפטיילן די רעליגיע מיט רעגירונג, זי טענהט אז איר זשאב איז געווארן אין א גיהנום צוליב דעם וואס די מנהל און תלמידים זענען צופיל ערלויבט געווארן זיך צו באנוצען מיט זייער עבודה זרה פראקטיצירונגען אין פארענט פון איר. און אויך ווען מען האט אנגערופען די האלאוקאוסט א רעוואלאציע האט זי איינגעזעהן זיי זענען פאלנע ראסיסטען. [44]
- בילדער פון וויען: וואנדאליזם אין די חב"ד ראן לאודער געביידע. [45]
- גבאי פון ר' יצחק כדורי ז"ל, ארעסטירט נאכן גנבענען 2 ספרי תורה. [46]
- ירושלים באקומט טויזענטע טוליפ בלומען פון האלאנד. [47]
- וויליאמסבורג: רויבעריי ביי טשעק קעשינג אויף פלאשינג. [48]
- בילדער פון קרוין הייטס הינט ענד ראן קאר עקסידענט, אין פארענט פון 770, פארברעכער געזוכט. [49]
- פלארידע יוניווערסעטי פראפעסער: מיטן וואוקס פון חסידים ווערט די אידישע שטימע מער רעכט. [50]
- פראנקרייך ערלויבט אירע פראנצויזישע סאלדאטן וואס האלטן זיך אויף אין לבנון אראפצושיסן איזראעלי עראפלאנען וואס פליען צו אגרעסיוו העכער זייערע קעפ. [51]
מאנטיג ויצא כסליו תשס"ז 27סטן נאוועמבער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אין בעפארברייטונג צו חנוכה: וויאזוי צו וויסן וואס איז ריכטיגע שמן-זית? [52]
- ב' כסליו געוועזן די יארצייט פון ר' אהרן קאטלער ז"ל; איינער פון די באקאנטעסטע לעגענדארע תלמידים פון ר' שלמה קארליבאך: ר' איציק אייזענשטאט פארציילט איבער די פורים נאכט וואס דער ראש ישיבה האט זיך געטראפן מיט זיין געוועזענעם תלמיד שלמהלע. [53]
- איין טויט, ווען צעיושטער המון פון אנטיסעמיטישע פארנצויזען לויפן נאך איד אים צו שלאגן אינמיטן א סאקער באל מאטש. [54]
- וויען עסטרייך: וואנדאל אונטער ארעסט נאכן שעדיגן די חב"ד שולע פון ראנאלד לאודער. [55]
- קרית יואל: 4 גוים ארעסטירט פארן שיסן מיט בי.בי. ביקס אין חסידישע קארן. [56]
- תורהדיגע דעבאטע: אויב איז דא איין שמחה אין קרית יואל האט דער סאטמארער רבי געוואלט מען זאל נישט זאגן קיין תחנון אין גאנץ קרית יואל? [57]
- זון פון ר' מוטי פאמעראנץ, לעגענדארער גבאי פון ר' יענקלע פשעווארסקער נפטר געווארן פון קענסער ה"י. [58]
- שטודיע: ארץ ישראל האט דעם שלעכטסטן נאמען פון אלע מדינות אין דער גאנצער וועלט. [59]
- נייער מנהג אין ארץ ישראל מען נוצט די סעלפאוין טעכניק וואס הייסט SMS זיך צו פרעגן הלכה פראגעס פון די רבנים. [60]
- בילדער פון איראן: פרויען טרענירען זיך צו זיין פאליציי. [61]
- קרוין הייטס און ליובאוויטש: א פעטיציע גייט ארום אויפן אינטערנעט אויסצורייניגען 770 פון די משיחיסטען. [62]
- משיחיסטען פארשפרייטען ווידיאוי וויאזוי דער רבי לויט זיי דער קעניג משיח אליינס באזוכט 770. - ווידאו. [63]
- דייטשלאנד בערלין: 7 נעא-נאציס אנגעקלאגט אין געריכט פארן לייקענען חורבן אייראפע. [64]
- כשר עסענווארג וואקסט אין די סטעדיאםס. [65]
- צוויי חרדישע דיאמאנטן סוחרים ארעסטירט און ארויסגעלאזט אויף קויציע. [66]
- בילדער פון קרוין הייטס: געלונגענע אקציע פון חברה שומרים ארעסטירט שווארצער גוי וואס ברעכט איין אין קארן. [67]
- הויפט רוסישער שפיאן, קעגענער פון פוטין, וואס איז מיסטעריעז געשטארבן אין ענגלאנד, איז נארוואס געווען אין ארץ ישראל איבערגעבן געהיימע פארש אינפארמאציע וויאזוי פוטין האט פארקויפט אויל פירמע. [68]
- כינע: מענטש וואס האט אקטיוויזירט פארנאגראפיע וועב סייט, מיט 800,000 מעמבערס, באקומט שטראף פון לעבןס לענגלעכער טורמע. [69]
- אמעריקע: טערקישער אנטיסעמיטישער פילם צוריק געוויזן פון טעאטערס. [70]
- אידישע געטא אין רוים פארלירט איר אידישן געזיכט צוליב טייערע ריעל עסטעיט ווערד. [71]
זונטאג ויצא ה' כסליו תשס"ז, 26טן נאוועמבער[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אגודת ישראל עסקנים און רבנים אין קאנווענשאן אין קאנעטיקעט באהאנדעלן דעם פראבלעם פון אידישע בלאגס. [72] - [73]
- גרעסטע זוך אקציע אין ארץ ישראלס היסטאריע פאר לעגענדארער רעפיסט וואס איז אנטלאפן פון טורמע. [74]
- הרב אזדאבא הויפט דיין פון קרוין הייטס בית דין פארדאמט און איז מוחה אויף די משיחיסטען וואס האבן געהויבן הענט אויף די שלוחים. [75]
- צוויי חרדישע אידן טויט אין קאר עקסידענט נעבן אלעד. [76]
- פראגע צום ניו יארק טיימס עטיקס קאלום: מעג מען אנטאן א קאפל צו געפעלן פאר די סעילסלייט אין אדראמא אדער בי ענד עיטש פאטא? [77]
- מאנסי: 21 מיליאן דאלער פאר אידישע קאמיונעטי צענטער וואס וועט אנטהאלטן א זשים; כשר אינטערנעט קאפע הויז; ארט א.א.וו. [78]
- ר' ישראל בעלסקי שליט"א הויפט פון אוי. יו. הכשר קומט ארויס מיט שארפן בריוו צו פארדאמען די וואס פארשפרייטען די רומערס קעגן מיעל מארט, זאגענדיג אז דאס איז נישט קיין חלב נאר בלויז פעטנס וואס מ'מעג עסען. ער נעמט זיך אן פאר נירבאטור רב און מיעל מארט; זאגענדיג אז מיעל מארט מיט ניראבאטור רב זענען די שטערקסטע מהדרין אין כשרות אין אונזערע [צייט]]ן און אין היסטאריע. (אוי יו געבט אויך הכשר אויף מיעל מארט). [79]
- בארדיטשוב'ער רעביצען נפטר געווארן אין בלויזן עלטער פון עטליכע פופציג יאר פון קענסער ה"י. [80]
- בילדער פון גרויסער סאטמאר (אהרונים וויזניץ (ר' ישראלטשע) חתונה און שבת. [81]
- טשארלס קראוטהאמער פליקט צוריק פאר בויראט פארוואס ער האט געמוזט קריכן ביז אמעריקע צו טרעפן די וועג צום האלאוקאויסט ווי בויראט ערקלערט זיין ציל פאר ראלינג סטאון מאגאזין. [82]
- היסטאריע רעקארד: פאליסטינע אלטע באבע אין זעלבסטמארד טעראר אטאקע פארוואנדעט לייכט צה"ל סאלדאט. [83]
מוסטער:Portal:Current events/2006 נאָװעמבער 25
פרייטאג תולדות ג' כסליו תשס"ז (24סטן נאוועמבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דערהיינטיקונגען פון נסיעה און חתונה פון סאטמאר (ארונים) - וויזניץ (ר' ישראל האגער) אין ארץ ישראל
- וויליאמסבורג חב"ד רב און הויפט לאקאלער שליח, ר' קותי פעלדמאן ליינט קריאת התורה, ראש חודש כסליו אויפן עראפלאן מיט סאטמאר רבי - ר' אהרן טייטלבוים'ס מנין, פארנדיג קיין ארץ ישראל מיט ספר תורה פון סאטמאר חברה קדישא געברענגט מיט זיך פון קרית יואל. - בילדער. [84]
- סאטמארער רבי, ר' אהרן טייטלבוים באזוכט ר' משה יודא לייב לאנדא בני ברק שטאטס רב אין זיין שטוב - בילדער. [85]
- פארדעכטיגטער טעראריסט, שטעכט שומר ביי גרויסע סאטמאר - וויזניץ רעבישע חתונה אין בני ברק [86]
- עלעקטעריציטעט האלט אין איין קראכן. [87]
- רבנים פון איבער אייראפע קומען זיך צוזאם אין גיבראלטאר, צו גרינדען בית דין פאר גאנץ אייראפע ווי עס איז נישטא קיין געהעריגע לאקאלער בית דין אלס הויפט רב איז אויפגענומען ר' חנוך ערנטרוי פון לאנדאן, גיבראלטאר אידישער קהילה וואס רעכנט 700 מענטשן געשטארקט פון די באזוך פון אזויפיל רבנים צווישן זיי. [88]
- ערשטער ארבעטער פרנסה צענטער פאר חרדים, דערעפנט אין ירושלים מיט פינאנציעלער הילף פון מדינת ישראל און די דזשוינט, רוב רבנים זענען דערקעגן אדער שווייגן, אחוץ דעם בעלזער רב וואס האט אויפגעפאדערט זיינע חסידים גיין ארבעטן. [89]
- הסדר ישיבה תלמידים וואס דינען אין צהל שרייבן אז זייער קאמאנדיר, זון פון רב וואס איז אחריות אויף די הסדר בחורים אין מיליטער רעקרוטינג, האט זיי געצווינגען צו חילול שבת. [90]
- ניו זערסי: די ישיבה אין רוזוועלט וואס שטייט אויס צו לאנגע רדיפות ווערט אטאקירט פון פארב באל אטאקע. [91]
- פייוו טאונס: פאליציי פארשט ווער האט געשיקט טויט דראונג בריוו אהיים פרומער איד וואס דינט אויפן סקול בארד [92]
- רבנות אין ירושלים זאגט אפ צו געבן אן הכשר אויף די כשר מקעדאנעלד געשעפט, ווילאנג זיי פארקויפן נאך טריפה אפילו נאר אין איין געשעפט אין הייליגען שטאט ירושלים. [93]
- פאליטישע דעבאטע פון חרדישע הייד פארק פארום כל העולם כולו: ווער איז בעסער פאר אונז אידן?: די ראפאבליקאנער מיט אירע שלעגערישע אנטי אראבישע און פרא רעליגיע פאליסיס, אדער די דעמאקראטען מיט אירע ליבעראלע פאליסיס? [94]
- אנאליז: אנגעבליכער חב"ד בלאגער, ר' הירשל ציג געבט אויף האפענונג אויף נארמאלקייט, לויט אים, אין חב"ד, צוליב דעם צוריקשטעלן פון די יחי שילד אין 770. [95]
- ניו סקווירא: עקסידענט ווען קאר פארט ווייטער, אין מאנטל פון פרוי איז נאך פארקלעמט אין טיר, זי איז געשלעפט געווארן א שטיק מהלך אויף די ערד. [96]
- מאנסי: באוואפענטער רויבעריי, אין גראסערי. שומרים און חברים זיכן פארברעכערס. [97]
- מחלוקת סאטמאר: זאליס צייטונג: דער איד אין עדיטאריעל באשולדיגן די ארונים אין מסירה קעגן קווינס ישיבה. [98]
דאנערשטאג 23סטן נאוועמבער, 2006 (פרשת תולדות, כסלו תשס"ז)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- סקאנדאל אין די וועלט פון כשרות: מיעל מארט בהמה פלייש, וואס ווערט אויך פארקויפט אין די סאטמאר בושטער, געטראפן מיט חלב ד'אורייתא, אין א געשעפט אין בארא פארק; התאחדות הרבנים, און אוי. יו. - וואס געבן אויך השגחה דארטן, פירן דורך זיצונגען וויאזוי דאס האט פאסירט, און צו דאס האט טאקע פאסירט וויאזוי די טרעפער זאגט, און וויאזוי צו פארעכטן די ארבייט פון ניקור עס זאל נישט פאסירן אין די עתיד אפילו קלאנגן איבער אזא פראבלעם; הויפט בעל מכשיר, ניראבטור רב שרייבט בריוו אז די כשרות סטאנדארטן איבער די ניקור פראדעצור זענען אונטער זיין אחריות און לויט די פארשריפטן פון פריערדיגע גאונים ממילא זאל יעדער עסן ווייטער מיעל מארט און זיך נישט שרעקן פון די רומערס. - בילדער מיט נאכאנאנדיגע אפדעיטס [99]
- היינט פייערן די גוים די חגא פון טענקס גיווינג ארויסציווייזן זייער הכרת הטוב פאר די באשעפער פון זייער לעבן. [100]
- פרעמיער מיניסטער פון ארץ ישראל ערקלערט: דאס אידישע לאנד איז מער זיכער צוליב דער איראק מלחמה וואס מען איז פטור געווארן פון סאדאם כוסעין. [101]
- א באריכט פונעם כשר פעסט אין דזשייקאב דזשאוויץ סענטער. יידישער לעדזשער
- פאליציי פארשט רבנים קארופציע אין חיפה בית דין, נעמען פון די העכסטע מיניסטארן ווערן אריינגעדרייט אין דעם שוחד סקאנדאל, הויפט באשולדיגטער איז א משגיח כשרות וואס האט גענומען שוחד. [102]
- סאטמאר רבי - ר' אהרן טייטלבוים קריטיקירט פארן אפפליען קיין ארץ ישראל דוקא מיט אידישע עירליין וואס איז מחלל שבת און האט אויף זיך די סימבאל, מגן דוד, פון די ציונים. [103]
- טשיקאגאוי: אידן קלאגן אין געריכט נאכן טרעפן חזיר אין כשר האט דאג. [105]
- זשואיש וויק שריפט שטעלער, יונתן מארק באשרייבט די תורה ארכיאלאגיע מוזיעם אין בארא פארק און דאס לעבן און שאפן פון איר גרינדער און פירער, ר' שאול שמעון דייטש, וואס רופט זיך ליאזנע רבי. [106]
- נייע פרטים קומען ארויף אז קרעמער איז נישט בלויז א ראסיסט, נאר האט גאר גאזאגט אנטיסעמיטישע ווערטער אינעם עבר. [107]
- נאך בילדער פון די געשלעגן אין 770 ווי מען ווארפט סידורים און מען שלאגט זיך מיט בענק. [108]
- אינטערוויאו מיטן וויעטנאם חב"ד שליח וואס האט זיך צובראכן די פוס: אין וויעטנאם איז מער זיכער ווי אין 770. [109]
- באלטימאר: ווען פאר מוסד צו העלפן אידישע קינדער וואס ליידן ל"ע אויף קענסער געגנבעט און אפגעפינען. [110]
- קאנגרעסמאן, ענטאני ווינער פון פלעטבוש איז מוחה קעגן הויז פון נאצי. [111]
- מדינת ישראל וועט אויפהערן צאלן די לוויות און קברים פאר אירע רבנים, מיניסטארען און ריכטער. [112]
- מאנטריאל: איין רב איז מוחה פארן טוישן די נאמען פון הויפט גאס אין אידישען געגענט פארק עוועניו. [113]
- סידני: 2 אידן בארויבט אונטער ביקס, פארברעכער אנטלאפן. [114]
מיטוואך תולדות כסליו תשס"ז (נאוועמבער 22)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פאריז מעיאר פארשפרעכט קליינע אייפעל טאוער געשאנק פאר ירושלים. [115]
- חב"ד מחלוקת אפדעיטס: נאך בילדער פון די געשלעגן צווישן די שלוחים און משיחיסטען אינמיטן א פארברענגען אין 770. [116]
- טענה פון די משיחסטען: אז דער גאנצער חילול ה' איז שולדיג די שלוחים ווייל זיי האבן אריינגעלאזט ר' אברהם שם טוב וואס פייפט זיך אן אין א בית דין, און טאר נישט אריינקומען אין א הייליג פלאץ ווי א שול. [117]
- קרוין הייטס חברה שומרים זענען מיט ר' אברהם שם טוב און ר' יודל קריינסקי און זיי האבן געהאלפן די שלוחים פארשטילן די משיחיסטען [118]
- אווענט צו געבן כבוד פאר פילאנטראפ וואס האלט אויס אלע שלוחים איבער די גארער וועלט פאר זייער ערשטער יאר אויף א פלאץ. סעמי ראהאר און זיין זוהן דזשארדזש ראהאר. סאטמאר כאר שירה העלפט ארויס ר' אברהם פריד. בילדער. [119]
- קרעמער פון זשערי סיינפעלד טעלעוויזשען זשוי פארעדט זיך מיט ראסיזם. ווידיאוי. [120]
- געי וועב סייט באשרייבט די קאנטער פראטעסט קעגן די חרדים וואס האבן מוחה געווען אין מאנהעטען קעגן די ציונים צוליב די תועבה מארטש, מיט סטעיטמענט פון סאטמאר ספאוקסמאן, וואס זיי שרייבן אז ווילאנג די דעמאקראטישער פארטיי קאנדידאטן וועלן געבן געלט פאר חרדים מעגן זיי שטיצען תועבה און אבורטאציע סאטמאר וועט וואוטען פאר זיי ווי איידער די רעפובליקאנער, און ענדיגן צו מיט א טשעפע אז דאס ווייזט ווי אומטעלארירבאר די אידן זענען, אז די געיס געבן זיי געלט און אנערקענען זייערע רעכטן אבער די חסידים נעמען נאר די געלט און אנערקענען נישט די רעכטן פון די געיז. [121]
- אלגעמיינער: ר' מארק שניאור וועט בויען א שול אין מידטאון מאנהעטן אין ווערד פון פינעף און דרייסיג מיליאן דאלער. [122]
- חסידישע פאליטיק: סאטמאר- ארונים מיט בעלזא פלאנירן וויאזוי צו מאכן א שטיקל שלום, אז בעלזא זאל ווערן אנגעקוקט ביי די ארונים ווי וויזניץ און אלע אנדערע אגודיסטישע חסידותער. [123]
- נייער דעזיין פאר חרידישער בילדער מאגאזין כל העולם כולו. [124]
- שידוך אין בראד קהילה אין וויליאמסבורג. [125]
- תולדות אברהם יצחק רבי באזוכט ביים קלויזענבארג רבי אין בארא פארק. בילדער. [126]
- מאנהעטן דיימאנט דיסטריקט: דימאנטן רויב אין ווערט פון הונדערטע טויזענטע דאלער. פארברעכער נישט געכאפט. [127]
- זשויניט ספענדט 45 מיליאן דאלער צו שיקן חרדים ארבייטען פאר פרנסה. [128]
- בג"ץ אין ארץ ישראל פאסקענט אז רעגירונג מוז אנערקענען געיז אדער לעסביעןס וואס האבן חתונה געהאט אין חוץ לארץ אלס לעגאלע חתונה געהאטע פארפאלק פונקט ווי מאן און פרוי. [129].
- אפסטעיט ניו יארק: שרעקליכע קאר עקסידענט אויף רוט 6 נעבן קרית יואל. [130]
- דער חרדישער נגינה שטערן ר' ליפא שמעלצער באעהטערט ביים ביקור חולים] ד'ראקלענד קאונטי באנקעט. [131]
- קרוין הייטס: נאך הצלחה פון פאליציי טוירעם אפצוהאלטן קריים אין דעם געפאלגטען שווארצע געגענט ווערט די איינפאל נאכגעטאן צו פייטן קריים אין הארלעם. [132]
- אידישער אינטערפאל געפענט אין אייראפע צו כאפן מענער וואס אנטלויפן נישט צו געבן פאר זייערע ווייבער גיטן זיי לאזן פארבלייבן און ליידן עלענד אליינס אלס עגונות, די ספעציעלע פאליצייאישע איינהייט וועט ברענגן אט די מענער צו גערעכטיגקייט פון די הויפט בית דין פון שטאט. [133]
- ענגלישער קרוין-פרינץ טשארלס איז מנדב אידישער קהילה צענטער געביידע אין קראקא. [134]
דינסטאג תולדות ראש חודש כסליו תשס"ז (נאוועמבער 21)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דער חרדישער שריפטשטעלער און ליטווישער בעלי תשובה ספאוסקמאן; ר' יונתן ראזענבלום בשרייבט זיין איבערלעבעניש, ווי חסידים מייסטענס בעלזא חסידים באטייליגען זיך אין די מאסן אין א דעיל קאנארגי סעמינאר. [135]
- יערליכער פארברענגן פון חבד שלוחים אין 770 ווערט איבערגעריסן, ווען ר' אברהם שם טוב קומט אן, פון געשלעגן צווישן די שלוחים פון איבער די גארער וועלט מיט די לאקאלע משיחיסטען וואס קאנטראלירן דעם שול מיט כוח. איין שליח פון וויעטנאם צובראכן פוס; יחי שילד אראפגעפליקט; 2 הויפט משיחיסטען אונטער ארעסט; סידורים און ספרי קודש אייער, ליידיגער וואדקע פלעשער, פייער עקסטינגווישער, בענק און די לעקטער גענוצט אלס געווער. פאליציי רייניגט אויס פלאץ און געבט צוריק איבער די קאנטראל פאר קריינסקי (אנטי משיחיסט) - בילדער - [136] - [137]
- בית שמש: מענער פון איין זייט, און פרויען פון די אנדערע זייט, און צניעות פירונג אויפן גאס. [138]
- פאפולערע פילם בויראט, פון אידישער קאמידיען וואס שפילט אלס אנטיסעמיט, רעדט גאר היברו אנשטאט די שפראך וואס די גוים אין די געפאקטע טעאטערס דורכאויס אמעריקע ווארפן זיך פאר געלעכטער מיינענדיג ער רעדט די שפראך פון קאזאכאסטאן. [139]
- פאנאוויטש ישיבה: איין בחור ארעסטירט, אויפן חשד אלס פאראנטווארטליך פארן אויפרייס גראנעיד געווארפן ביי שיעור פון נייעם ראש ישיבה. [140]
- סאטמאר: אין לעצטע מינוט, סאטמאר רבי - ר' אהרן טייטלבוים - באשליסט צו אפרייזן קיין ארץ ישראל צו חתונה פון א שוועסטער-קינד, וועט פארקומען די וואך דאנערשטאג תולדות אין בני ברק. אומבאשטעטיגטע קלאנגען צורקולירן איבער א מעגליכע שלום דורכברוך מיט בעלזא. [141] [142]
- דער איד איז מוחה קעגן ר' אברהם לייטנער און זיינע תלמידים פארן זיך טרעפן מיטן איראן פרעזידענט. [143]
- קרית יואל: שילד קעגן חסידים וואס גלעכענט זיי צו צו אל קאיעדע פארן שטיצען דעמאקראטישער פארטיי קאנגרעסמאן קומט ענדליך אראפ. [144]
- ליטווישע רבנים און ראשי ישיבות אין אסיפה מעורר צו זיין זייער עולם אויף צניעות פון זייערע פרויען. [145]
- הגאון ר' אליעזר יודא וואלדענבערג, נפטר געווארן. [146]
- טשערנאבלער רבי אין שמועס מיט הרב דאמב שליט"א. - בילד. [147]
- ר' מתתיהו סאלאמאן טרעט אויף ביי די אוי.יו.. [148]
- ר' מלכיאל קאטלער באזוכט מאנטריאל פאר חינוך עצמאי דינער. [149]
- עמפייער טשיקען פירט איין שטרענגע תקנות צו פארבעסערן זייער כשרות סטאנדארט. [150]
- ניו יארק: פאליציי ווארענט זיך נישט פארנארן פון טעראריסטען פרויען וואס מאכן זיך שוואנגערן, דערווייל באהאלטן זיי באמבע אונטערן קלייד. [151]
- לעיקוואד: פאליציי פארשט לעצטע רויבערייען אין שולע און אין הויז. [152]
- ירושלים: געטראפן לעכער אין די זיכערהייט וואנט וואס אראבער האבן זיך דורכגעשווערצט פון די שטחים. [153]
- חרדישער בלאג וואס איז נייעס מאכט אן אנטיסמיטישער דיסקוסיע אויף פאליציי שמועס גרופע וועב סייט, אנטקעגן די חברה הצלה. [154]
מאנטיג תולדות כ"ט חשוון תשס"ז (נאוועמבער 20)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- סאטמאר מחלוקת: דורכפאל פאר אהרונים. נו יארק קאורט אוו אפיעלס ווארפט אפ Sua sponte פארלאנג פאר באלדיגע אטאמטישע אינטערווענצן אין די סיכסוך איידער אויסהערן דעטאלן פון די ארגומענטן. [156]. [157]. אהרונים פלאנען צו אנגיין מיטן געווענליכן פראצעדור [158].
- דריי תלמידים לייכט פארוואונדעט אין פאנאוויטשער ישיבה גראנעיט אטאקע אין אנגייענדע מלחמה צווישן די 2 שוואגערס. [159]
- איינע פון די ראשי ישיבה אויך פארוואנדעט אפגעפירט אין שפיטאל. [160]
- קאנפארענץ פון רבנים מיט דאקטוירים פרובירן טרעפן אן הלכהדיגן היתר אויף השתלת אברים] צו לייזן דעם פראבלעם פון אברים מאנגל אין שפיטעלער צו ראטעווען לעבענסע. [161]
- כינוס השליחום: די ערשטע מאל אין היסטאריע, חב"ד שלוחים באהאנדעלן אין פובליק פראבלעם פון היימישע אינגווארג נושרים, זיי הערן רוף אפושטעלן מגיפה פון אייגענע קינדער וואס ווערן אפגעפארען אין די מאסן, ר' זלמן לייב מארקאוויטש, א געוועזענער סאטמאר איד קלערט זיי אויף אז נישט מיט אלע קינדער קען מען לערנען חסידות; אז מען לייגט נישט קיין תפילין וועט קיין חסידות נישט מקרב זיין דאס קינד. - בילדער פון מוצש"ק. [162]
- ארץ ישראל: א נייער מוסד וואס געבט זיך אפ בלויז מיט היילן ציגארעט אדיקשאן גייסטיש קרענק פון חרידישע אידן. [163]
זונטאג תולדות כ"ח חשוון תשס"ז (נאוועמבער 19)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פאשקעווילן אין מאנסי אנקעגן חסידישע זינגער ליפא שמעלצער, צוליב וואס ביקור חולים ד'ראקלענד קאונטי גייט אים באעהרן היינט נאכט ביי זייער דינער.[164]
- דער אידישער זשורנאליסט ר' שלמה שמיר דעקט פארן הארץ איבער די דריי טויזענט חבד שלוחים פארזאמעלט אין קרוין הייטס פון די פארשטופסטע דערפער איבער די גארער וועלט צו שעפן פרישע חיזוק אין זייער גאנץ יערליכע ארבעט פון אקערן אידישקייט. [165]
-
- בילדער פון הבדלה מוצאי שבת ווי דער עולם זיצט נאך מיט די טלתים פון אינדערפיר פארטיעפט אין געהויבענע פארברענגענס, ווי יעדער שליח פארציילט זיך זיינע מסירת נפש און סייעתא דשמיא וויאזוי זיי האבן צוריקגעברענגט אידן צו אידישקייט. [166]
- בילדער - זיי באלאגערן די קבר פון ר' מנחם מענדל שניאורסאהן ז"ל, זייער משלח. [167]
- ארץ ישראל: רבנים געשטארקט פון נצחון אפצושטעלן תועבה מארטש; פירן דורך צניעות מארטש. [168]
- ישיבה אין ארץ ישראל פאר חרדישע בחורים, וועלן צושטעלן מייקראסאפט דיפלאמעס פאר די תלמידים אינטערגעשריבן פון ביל געיטס. [169]
מוסטער:Portal:Current events/2006 נאָװעמבער 18
פרייטאג חיי שרה כ"ו חשוון תשס"ז (נאוועמבער 17)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- שלום בערגער אין לענגערן אפהאנדעלונג פארן פארווארד, וואס איז דער צווישענשייד, מעלות און חסרונות, צווישען די 3 הויפט וויקיפעדיעס וואס אידן קענען ליינען און שרייבן;
- די ענגלישע וויקיפעדיע האט ווינציג אינפארמאציע איבער יידיש אבער צופיל אומוויכטיגע אינפארמאציע פון די וועלט וואס קיין איין איד וועט קיינמאל נישט דארפן וויסן;
- די היברו וויקיפעדיע האט צופיל אינפארמאציע איבער איזראעלי קאלטור און צו ווינציג איבער די רוב אידישע אינטערעסע פונעם גלות אידס לעבן און לעבנסשטייגער. ווי למשל איר וועט נישט טרעפן קיין רעצעפט דארטן אויף קוגל וואס איז א אידישער יסוד ביי די גלות אידן.
- די אידישע וויקיפעדיע האט צופיל חסידישע אינפארמאציע, ווי למשל דאס מערסטע בארבייטער ארטיקל איז ר' אהרן טייטלבוים, אבער צו ווינציג וועלטליכע קאלטור וויסענשאפט. ווי למשל די ארטיקל האומאוסעקסואל איז פון אלעם ערשט, לויט זיי, נישט קיין אידישער קאנצעפט.
- ער ענדיגט צו דעם באלערנדען ארטיקל מיט א רוף פון הלל: גייט און עדיט, ווייל וויקיפעדיע איז אייערס, פריי פאר יעדן צו פארעכטן און פארבעסערן. [170]
- לעיקוואד: אלי ישי באזוכט לעיקוואד אלס הכרת הטוב פאר איטשע רויזענבוים פארן ברענגן איבער 150 זשאבס קיין ארץ ישראל [171]
- אלי ישי באזוכט בית מדרש גבוה אין לעיקוואד. [172]
- סקווירא רבי שליט"א אין לעיקוואד אויף שבת. [173]
- ראלינג סטאון (מאגאזין) דעקט אויף אז דער אידישער קאמידיען וואס שפילט אלס אנטיסעמיט אין בויראט איז א שומר שבת וכשרות. [174]
- תלמיד פון ישיבה אוניוועסיטעט פאלט ארויס פון פענסטער 3 שטאק רח"ל. [175]
- באבוב: ר' מרדכי דוד אונגער ווארפט אראפ אור אלטער היסטארישע געביידע פון טעמפל אין בארא פארק צו בויען ריזן שול. [176]
- נצחון איז זיס פאר ר' זשאוסעף ליבערמאן; דער ניו יארק טיימס באשרייבט דעם ערשטן טאג אין וואשינגטאן פון דעם קעניג וואס זיינע דעמאקראטישע פארטיי חברים האבן אים געוואלט ארויסוואוטען, אבער ער האט זיי באזיגט מיטן גאר ווערן דער גרעסטער כוח וואס קאנטראלירט זייער מאכט אין אמעריקע, און קען אין יעדע ליאדע סעקונדע איבערקערן דעם סענאט קאנטראל צו זייערע שונאים די רעפובליקאנער. [177]
- אידישער נייעס טעלעפאון האט ליין קול מבשר, מעלדט אז געזונטהייט קאמישענער, טאמעס פרידען, פון ניו יארק סיטי וואס האט געוואלט מאכן גזירה קעגן מנהג ישראל פון מציצה בפה, וועט מעגליך ווערן דערהויבן אויף גאנץ ניו יארק סטעיט. [178]
- ר' משה דוד נידערמאן בארואיגט די פרעסע און זאגט אז די סיטי וועט דילען דערמיט און די סטעיט וועט זיך נישט מישן. [179]
- צה"ל זאגט זיי האבן געטראפן א נייע סארט באמבע טעכניק ביי די אראבער, וואס זיכערהייט מאשינען קענען נישט באמערקן און אויפכאפן. [180]
- כאפצעם (בלאגער) דעקט אויף פאלטשקייט פון חסידישער בלאגער. [181]
- גוי פון נעבן קרית יואל וואס האט אויפגעהאנגן די אנטיסעמיטישער שילד גראטולירענדיג די חסידים מיט אל קעידא פאר די דעמאקראטישער פארטיי געווינס, זאגט פאר די פרעסע אז ער איז א איד און האט געארבייט פאר ביל קלינטאןס קאמפיין. און די קאנטראווערסיע האט אים נאך מער געשטארקט אנצוהאלטן די שילד. [182]
- מאנסי: מיידל סקול באקומט שטראף פארן לאזן שווימען מיידלעך אן שמירה. [183]
- רעכטע רעליגיעזע באקלאגן זיך אויף ארץ ישראלדיגן אטוירני זשענעראל, מנחם מאזוז אז בלויז ווען עס קומט צו געיז צו מארטשירן צווישן חרדים, איז ער פאר פרייהייט פון אויסדרוק, אפילו עס טשעפעט די אידישע רעליגיע געפילען; אבער ווען עס קומט אז אידן זאלן קענען דאווענען אויף דעם הר הבית איז ער דערקעגן נישט צו טשעפענען קיין אראבישע רעליגיעזע געפילען. [184]
- זשעק אבראמאף געזעגענט זיך פון די פרייע וועלט אריינגייענדיג אין תפיסה פאר 6 יאר, פרעסע צושפרייט לעצטן אי מעיל ווי ער שרייט אויס מיט זיין אידישען פעסטן בטחון, גם זו לטובה, מיט א תפילה צו הקב"ה ער זאל אים טאקע אויך אנטפלעקן די טובה דערפון. [185]
- וויינעט באריכט וויאזוי פרומע מיידלעך אין בני ברק שפילן באל מיט די לאנגע קליידער. [186]
- מאנטריאל: אויפרודער אויפן פארלאנג אז ווען פרומע אידן מענער ווערן ארעסטירט זאל די פאליציי ווארטן פאר בלויז מענער פאליצאנטן נישט צו מאכן דעם פארברעכער אנרורען פרויען פאליציי און עובר זיין אויף זייערע גדרי הצניעות. [187]
- פוילישע גוים, ווערן געוואור אז זיי זענען גאר אידן. [189]
- נייע שטודיע: רעליגיע האלט עלטערע לייט געזונט. [190]
דאנערשטאג חיי שרה כ"ה חשוון תשס"ז (נאוועמבער 16)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אהרונישער פארמאכטער הייד פארק שמועס גרופע כל העולם כולו איז ווילד ברוגז איבער די אידישע וויקיפעדיע פראיעקט צוליב די נייעס וואס איז לויט זיי מער זאלי געשטימט; און זיי מאכן גילוי אויפצודעקן די פריוואטקייט אידענטיטעט פון ווער עס שרייבט דא.[191]
מיטוואך חיי שרה כ"ד חשוון תשס"ז (נאוועמבער 15)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- קרית יואל: אנטיסעמיטישער שילד פון רעפובליקאנער גוי; וואס רעגט זיך אז דער דעמאקראט האט געזיגט און עס פרייען זיך, לויט אים, די טעראריסטן פון על קאידא און חסידים פון קרית יואל. - בילד. [192]
- בית חב"ד אין אנטעריא קאנאדע דינט אלס שטום פלאץ. [193]
- כבוד התורה: א דריי פערטל מיליאן דאלער פאר א הערליכער לענדסקעיפ ארום א ישיבה. [194]
- די טויזענטע ישראלים יורדים אין בודאפעסט אונגערן זענען באזארגט פון לעצטנס פארמערטע אנטיסעמיטישע אטאקעס. [195]
- וואל מארט פארקויפט שוין מער נישט, טישוירטס מיט נאצי סימבאל. [196]
- פארמערטע סעקיורעטי רעגולאציעס ביים פליפעלד פארשווערט דאס לעבן פאר אידן וואס האלטן כשר. [197]
- אהרן קליין דעקט אויף: פאקס ניוז האט באצאלט צוויי מיליאן דאלער פאר טעראריסטן צו באפרייען צוויי געקידנעפטע רעפארטערס, וואס די טערארסטן האבן דערנאך גענוצט דאס געלט צו קויפן געווער צו שיסן אידן. [198]
- פארשעמטער אסעמבלימאן פון מאנסי, רייען קארבן, וואס האט געמוזט רעזעגנירן אין שאנדע צוליב דעם וואס ער האט געי סעקסואל באלעסטיגט זיינע ארבייטארער אין אלבאני. צוריק אין אידישע געזעלשאפטליכע עסקנות; ער איז אויף א קאמיטע צום בעפארשטייענדער דינער פארן אידישען איגענט קירוב] ארגאנאזאציע; ען.סי.עס.וויי. פון דער אוי. יו.. [199]
- זשעק אבראמאף גייט מארגן אריין אין תפיסה; פארמאסערט דעמאקראטען. [200]
- אידישער קאמידיען, זשעקי מעיסאן פארלירט קאורט אנקלאגע קעגן זשוס פאר זשיסעס [201]
- ליפא שמעלצער וועט אפהאלטן חנוכה קאנצערט אינטער יוחי בריסקמאן'ס פראדוקציע. [202]
- בערך איין פראצענט פון אלע אינטערנעט מאטריאל וואס איז געווארן אינדעקסט דורך גוגל און יאהו איז פארנאגראפיע. [203]
דינסטאג חיי שרה, כ"ג חשוון תשס"ז, (נאוועמבער 14)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אידישער אנטיסעמיט בויראט כאפט קלעפ אינמיטן זיין'ס א קאמעדי שטיקל אויף דער גאס אין מאנהעטן. [204]
- ברוך דיין האמת: בעל הבית פון אלגעמיינער זשורנאל; ר' סימאן זשעקאבסאןס שווער איז אוועק פון דער וועלט. [205]
- קידוש ה' און קדושת ישראל: אגודה ספויקסמאן ר' אבי שאפראן ברענגט ארויס די טובה פון אידישע צייטונגען; נישט די אינטערסאנטע נייעס וואס זיי דעקן נישט און מאכן א שווייג; נאר די קלאסיפיידס אפטייל וואס שרייט מי כעמך ישראל! [206]
- חילול ה' און פאראט: קרית יואל רעפובליקאנער ארויסגעשטויסענער סענאטאר טענהט אז זי האט זיך מקריב געווען איר קאריערע אלץ צוליב די סאטמארער חסידים וואס זי האט געמוזט וויילן אין וואשינגטאן קעגן געי חתונות. און צום סוף האט דער וואוט געקאסט איר טייער, בנוסף צו דעם וואס די חסידים האבן איר ארויסגעוואוט פון פאוער אן קיין שום הכרת הטוב. [207].
- אהרונים ענטפערן אז זיי האבן נישט די בלאק וואוט צו צווינגען די גוים איינהאלטן די שבע מצוות בני נח. און עס איז א אנטיסעמיטישער ליגענט אז זי האט געוואוט קעגן געי חתונות בלויז צוליב זיי. [208]
- קראון הייטס: אין בעפארברייטונג צום מעכטיגען כינוס השלוחים שילדן אויף די באס סטאנציעס מקבל פנים די שלוחים מיט אלע שפראכן אויף די וועלט. [209]
- געטומל: קירכע אין לאנדאן שטיצט הארגענען בעיביס ביים געבורט אויב זענען זיי שטארקע אינוואלידן, פאר די רעשט פון זייער לעבן. [211]
מאנטיג חיי שרה כ"ב חשוון תשס"ז (13טן נאוועמבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- אינטערנעט פארטאל וויינעט אונטער דער טיטל "אביב געפען? לא טעות, יידיש" באשרייבט די יידישע וויקיפעדיע אלס דער חשובסטער וועב סייט פאר טראדיציאנאלע אידן, איבערהויפט די נייעס פון הויפט זייט וואס דעקט אלעס אויף די וועלט איבערהויפט אידישקייט אינטערעסע. [212]
- אסיר ציון יונתן פאלאראד ווערט געוויזן א נארוואס פארעפענטליכן ווידאו ווי ער גנבעט 1500 געהיימע דאקומענטן אין סעקונדעס. - ווידעא. [213]
- קרית יואל: די רעקארד צייטונג שילדערט די שלום פארטי צווישן בני יואלס לויער מייקל סאסמאן מיט הויפט פון ארונים ר' אברהם ווידער. [214]
- בעל נטעי גבריאל זיצט שבעה נאך זיין מאמע [215]
- ירושלים: 8 יאריג קינד צוטרעטען פון באס ביי עקסידענט אין רחוב בר אילן. [216]
- צוויי באמבעס געטראפן ביי דער טיר פון הויז פון נייעם פאנאוועזשער ראש ישיבה. [217]
- פיטסבורג: ריזן סאדא וואסער פאבריק גייט באנקראט, האט שוין אויסגעפאפט אוי.יו. כשרות ארגאניזאציע מיט יארן צוריק. [218]
- נגינה: ליסטע פון אידישע זינגער וואס וועלן אונטערהאלטן דעם עולם ביים יערליכן העס"ק קאנצערט שוין עדווערטייזט. [219]
- אנטיסעמיטישער פילם; בוירעט שארט געלט זייענדיג די פאפולערסטע פילם שוין די צווייטע וואך אין אמעריקאנע טעאטערס. [220]
- לאס אנזשעלעס: א וועלט מלחמה פלאקערט צווישן דעם אידישען ביליאנער דעיוויד גפן מיט אנדערע ביליאנערן אפצוקויפן דעם ליבעראלן צייטונג; לאס אנזשעלעס טיימס. [221]
- באסאטן: אידישע געזעלשאפט וואקסט; צוליב די פילע פארמערטע אסימילאציע און געמישטע חתונות מיט גוים וואס זייערע קינדער וויילן אויס צו זיין אידן. [222]
- מאנטיסעלאוי: געמבלינג קאסינאוס ווערט שוין א ווירקליכקייט מיט נייעם גאווערנער אויך דערפאר. [223]
- לאנדאן: נייע טעכניק צו פארזען עמבריא פון איבער 200 קראנקייטן כדי אויצופארעמען די געזונטסטע בעיבי ביים געבורט. [224]
- סענאטאר זשאו ליבערמאן שליסט נישט אויס זיין אפציע צו ווערן א רעפובליקאנער און צוריק דרייען קאנטראל פון סענאט אוועק פון די דעמאקראטען. [225]
- מאנסי: איגענטליכער אונטער ארעסט נאכן שיסן מיט פאלטשער פעינט גאן דורכגייער. [http://www.thejournalnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20061110/NEWS03/611100435/1019
זונטאג חיי שרה כ"א חשוון תשס"ז (נאוועמבער 12)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- פראפעסער הירשע דוד כ"ץ באשרייבט די חרדי-פאביע קרענק פון די אידישיסטן. [226]
- חברה הצלה דערעפענט א ניי קאמפיין אויפצוקלערן די חרדישע עולם איבער פריוואטקייט רעכטן פון פאציענטן מען זאל נישט קוקן פאר נייגער ווען מען באהאנדלט זיי. [227]
- דער חרדישער זשורנאליסט יוסי אליטוב באשרייבט וויאזוי און פארוואס דער אידישער רוסישער ביליאנער ארקאדי גאידמאק האט זיך אריינגעלייגט אפצוהאלטן דעם תועבה מארטש אין ירושלים. [228]
- הארץ: גור'ע רבי געווינט קעגן עדה החרדית ווייל די קליינער צוזאמקום פון די געיז איז נישט מיט זיין הסכמה. [229]
- עדה החרדית ספאויסקמאן ענטפערט די גורע חסידים; עס איז בעסער ווען די קינדער באקומען זייער צוגאנג צו תועבה דורך קנאות און האס דורך פראטעסטן וויי איידער דורך די ביאלאגישע תאווה וואס יעדער מענטש וועט עווענטואל נתעורר ווערן. [230]
- קאנטרי: הונדערטע פרישע באנגעלויס ווערן געבויט אין די לעצטע מינוט פארן דעדליין פון נייע געזעץ וואס פארבאט פרישע באנגעלויס צו געבויט ווערן אין סאוט פאלסבערג גייט אריין אין קראפט 1טן יאנואר. [231]
- פייוו טאונס: מאשלוי רבי פון בארא פארק (ר' מענדעלע טייטלבויםס מחותן) רעכט אפ חסידישן שבת אין שטאט. [232]
- חרדישער בחור ארעסטירט נאכן זיך פארשטעלן ווי א האמאוסעקסואל אין אינפלאטירט זייער פארמאכטער שטאלץ צוזאמקום אין ירושלים, ווען ער איז ארויף אויפן סטעיזש און מוחה געווען. [233]
- פאליציי אין פראנקפורט ארעסטירן 16 ניאונאציס פארן צושטערן קריסטאלנאכט זכרון. [234]
- בראזיל: 35 טויזנט אידישע בחורים מיט מיידלעך, וועלן זיך צוזאמקומען אין ריא דע זשאנערא צו טאנצען הארא. [235]
- ניו יארק: העיט קרייםס שטארק געוואקסן די יאר. מיט אידן און געיז גרעסטע קרבנות. [236]
פארטאל:אקטועלע געשעענישן/2006 נאָװעמבער 11 פארטאל:אקטועלע געשעענישן/2006 נאָװעמבער 10
דאנערשטאג פרשת וירא י"ח חשוון תשס"ז (9טן נאוועמבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
תועבה מארטש דערהיינטיקן:
- בני ברק: ליטווישע פירערשאפט צעטיילט איבער מחאה קעגן תועבה מארטש: הרב שטיינמאן קעגן הרב אלישיב: שטעלט זיך צו צום מיינונג פון גערער רבין אז מען דארף איגנארירן דעם תועבה מארטש אבער נישט צוליב תאווה ווי די גערער השקפה, נאר צוליב ביטול תורה. [237].
- אין אמעריקע: המודיע נאכאלטס שטיל אבער יתד נאמן רעדאקטאר שרייבט עדיטאריעל: פארוואס מיר קענען שוין מער נישט שווייגן?. [238].
- אין ניו יארק: צעהן טויזענט חסידים, בעיקר פון סאטמאר ערווארטעט היינט ביי ריזן פראטעסט קעגן ארץ ישראל קאנסולאט אין מאנהעטן אויפן רוף פון עדה החרדית. [239]. ר' משה דוד נידערמאן הויפט ווילימאסוברג קהילות עסקן מיט מעכטיגע פי. אר. הסברה קאמפיין אין וועלטס רעליגעיזע פרעסע אפצוטאן דעם חרון אף פון דעם גרויסן חילול ה'. [240]
- פאליציי פירט דורך אבלאווע אויף קנאות'דיגע פרינטינג קאמפאני, וואס איז קעגן קלעצקין, און האט אפגעדרוקט די העצע פאשקעווילען. ראש ישיבה פון מיר פארטרייבט זיינע בחורים פון פראטעסט מיט וויל טשעיר. [241]
- צניעות געבראכן: 300 פרויען מארטשן אין די גאסן פון ירושלים קעגן די געיז. [242]
- ספרדישע בעל תשובה זינגער, בעני אלבז ארעסטירט און אויסגאפארשט פאר נייע ניגון קעגן תועבה מארטש. [243]
- רב אין קאנטיקעט קלאפט אראפ פרוי נאכן וויילן אין עקסידענט. [244]
- פובליק סקול מנהל פון סאוט קארעליינע אנטשולדיגט זיך פארן אויפשפילן נאצי פראפעגאנדע מיניסטער יאזעף געבלס רעדע בעפאר סאקער מאטש. אויפצוהייטערן די געמיטער צו נצחון. [245]
- נצח ישראל לא ישקר: נייע שול אין מינכען עפענט זיך אין יארצייט פון קריסטאלנאכט. [246]
- איד ברוגז אז כדי צו וואוטען האט ער געמוזט אריינגיין אין קירכע. [247]
- התאחדות הרבנים קעגן קרית יואל שחיטה. [248]
- אראבישע חבר הכנסת פרייט זיך מיט בוש פאליטישע מפלה. [249]
- נייע פילם ארויסגעגעבן איבער דאס לעבן און שאפן פון די הויפט פירער פון מאדערן ארטאדאקס אידענטום אין אמעריקע: די עלענדער מענטש פון אמונה: דאס לעבן און לעגענדע פון הרב זשעי. בי. סאלאווייטשיק. [250]
- יעשיבע יוניווערסעטי משגיח; הרב יוסף בלוי קעגן ר' שלמה עמאר פארן קענסעלען עגונה רבנים קאנפארענץ. [251]
מיטוואך פרשת וירא י"ז חשוון תשס"ז (נאוועמבער 08)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- דער איינציגסטער פרומער אידישער סענאטור פון אמעריקע; ר' זשאו ליבערמאן געווינט צוריק זיץ נאך שווערן פארמעסט פון ליבעראלן און ווערט ערוויילט מיט צעהן פונקטן העכער דעם דעמאקראט אלס זעלבסטשטענדיקער פאליטיקער; ווערט די גרעסטער פאוער בראוקער אין אמעריקע, נאכדעם וואס סענאט איז כמעט אייניג צווישן רעפובליקאנער און דעמאקראטן. [252]
- אמעריקע לאזט הערן זייער שטימע קעגן פרעזידענט בוש איראק מלחמה פאליסי און רעפובליקאנער קארופציע; געבט צוריק קאנגרעס פאר דעמאקראטישער פארטיי נאך 12 יאר גלות [253];
- קרית יואל: רעפובליקאנער (פארלירער) העצט אויף גוים מיט טעלעפאון קאלס וואס שפילט אויף אידישע אינדורסמענט פאר דעמאקראט וועגן וואסער פייפליין וואס זיי פלאנען. - אוידאו טעיפ. [256]
- ניו יארק דעילי ניוז בלאגער, טרייבט שפאס פון חרדישער טאג-צייטונג המודיע'ס ליינער איבער עד פאר הילערי קלינטאן'ס אפאנעט אז ער איז מער פאמיליע פריינטליך, בשעת ווען די תורה איז נישט אזוי פאמיליע פריינטליך די איצטיגע פרשות פון די וואכן. [259]
- ערשטער מוסולמענער פאליטיקער ערוויילט צום קאנגרעס פון מיניסאוטע. [260]
- עקזיט פאולס ווייזט: אידן זענען צוריק אין מאסן וויילן פאר דעמאקראטען. [261]
- התאחדות הרבנים פארופט קאר פיקעטינג אויף דאנערשטאג אין מאנהעטן קעגן די ציונים וואס שלאגן אידן וואס פראטעסטירן תועבה מארטש. [262]
- מאנטריאל סאטמאר שול צאלט שכינות'דיגער זשים צו פארטונקלן פענסטער כדי מען זאל נישט זעהן די אומצניעותדיגע קליידונג, גוים קאסטומער פארפירן קעגן דעם און זאגן אז דאס שטערט זייער איבונגען צוליב ווייניג ליכטיגקייט. [263]
- ירושלים ראש העיר ר' אורי לופליאנסקי מיט זיין סגן ר' יהושע פולאק ווערן באווארפן מיט שטיינער אין מאה שערים קומענדיג צו שבע ברכות פון אייניקל פון הרב אלישב. [264]
סייענס און געזונטהייט
- נייע טעכניק וועט היילען הארץ אטאקעס דורך אייגענע סטעם סעלס גענומען פון מארך ביין אריינגעלייגט נעבן הארץ תיכף נאכן אטאקע. [265]
- פאר 14 דאלער קענט איר קויפן זייגער וואס ארבייט פון פרוכט ענערגיע. [266]
דינסטאג פרשת וירא ט"ז חשוון תשס"ז (נאוועמבער 07)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ברוקלין: נאך 5 בחורים געזיכט אין אידישער אטאקע אויף אראבער. [267]
- דוב הייקינד ווערט פארדאמט דורך בלאגערס, פארן זיך אנעמען פאר די אידישע אטאקירער. [268]
- תועבה מארטש פראטעסטן לאזט נישט נאך. - ווידיאו. [269]
- אומרוען פארשפרייט זיך אין גאנצן לאנד, 20 ארעסטירט, 5 פארוואונדעט. טרעין בלאקירט. [270]
- מזרחי רבנים שטעלן זיך צו קעגן תועבה מארטש כדי נישט צו לאזן מטמא זיין די הייליג לאנד. [271]
- פרייע פאליטיקער זענען שאקירט און ציטערן פאר זייער לעבן פון פולסא דנורא פון חרדים קעגן תועבה מארטש ארגענאזירער. [272]
- דער וואטיקאן אין רוים איז אויך קעגן מטמא זיין ירושלים מיטן תועבה מארטש. [273]
- יוניווערסעטי פרעזידענט שאפט שטורם מיטן זיך שטעלן פאר בילד צוזאמן מיט זעלבסט מערדער טעראריסט אין האלאויווין פארשטעלאכץ. [274]
- אל על פליגער קומט אן פון מילאן איטאליע און אלע פאסעזשירן ווערן געפארשט ווער עס האט אויפגעשריבן א סוואסטיקע אין עראפלאן. [275]
- לעיקוואד: פאליטישער וועד העיר ווארפט זיך אונטער רבנים. [276]
- קול הדור האחרון אינדורסירט מער פרומע קאנסערוועטיווע רעפובליקאנער פארטיי פאליטיקער, קעגן קרית יואל אינדורסירטע דעמאקראטישער פארטיי טיקעט. [277]
- נייע טעכנישע טאלאמארקעטינג געבט אויבערהאנט פאר רעפובליקאנער. [278]
סייענס און געזונטהייט
מאנטיג פרשת וירא ט"ו חשוון תשס"ז (נאוועמבער 06)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- ירושלים פלאקערט; שטיינער פליען; צענדליגע אידן ארעסטירט; קארן געשעדיגט; בלוט גיסט זיך פון ביידע זייטן; סייט פון די פאליציי און סיי פון די חרדים - אין שטורעמישע פראטעסטן קעגן תועבה מארטש. בילדער [280]
- אטוירני זשענעראל מאזוז זאגט זיין לעגאלער מיינונג; אז אויב מדינה לאזט זיך פון די חרדישע טעראר איז איר דעמאקראטיע אין סכנה. [281]
- גורע רבי הייסט שטיל שווייגען ווייל מ'טאר נישט רעדן פון תאווה עבירות; המודיע פאלגט, ר' יוסף שלום אלישב זאגט אז עס איז ייהרג ואל יעבור און מען מוז מוחה זיין. עדה החרדית פרובירט פארהאנדעלן, נאך טעלעפאון פון הויפט [[פאליציי] שעף, שיקן ארום קאר אין נאמען פון הרב יצחק טויביה ווייס אויסרופן אז מען זאל נישט פראטעסטירן אבער דער עולם פייפט זיך אריין אין זייער רוף. [282]
- עדה החרדית ספויקסמאן פארדאמט גיסן אויל אויף די וועגן און שטיינער ווארפעריי, און פארברענען מיסט ביי תועבה מארטש פראטעסטן. [283]
- זארג ביי פרומע אז חרדישע קינדער וועלן ווערן אפגעפארן פון צו גוט וויסן וואס מיינט משכב זכר דורך זיך קאכן צופיל אין די איצטיגע ראיאטען. [284]
- חבד קעגן משיח אין בת ים. [285]
- בית שמש: אגד באס פארט אן מחיצה; חרדים באווארפן איר מיט שטיינער. [286]
- שעלדאן איידלסאהן וועט נישט קויפן מעריב. [287]
- גוגל וועט אנהייבן צו עדווערטייזען אין [צייטונג]]ען. [288]
- קרית יואל וועט שטימען קעגן אמטירענדער רעפובליקאנער קאנגרעספרוי פארן נישט גענוג העלפן די איינוואונער. [289]
- 2 נייע אנקעטעס געבן לעצט מינוטיגע האפענונג פאר רעפובליקאנער אנצוהאלטן סענאט ביי איין זיץ. [290]
- געוועזענער גאווערנער מאריא קאמא שטאט אפ פאר א קאמפיין באזוך ביי סאטמאר-ארונים אין וויליאמסבורג, פאר זיין זוהן, אן עטורני דשענעראל קאנדידאט. [291]
- קאלאראדא: גרויסער גלח רעזעגנירט אין שאנדע נאכן געכאפט ווערן מיט היפאקריטיע ווען ער האקט קעגן תועבה און מאן-זונה קומט אפיר אים צו טייטלען אויף זייערע אנגייענדע אפערע. [292]
- האלב אייראפע אן עלעקטעריציטעט נאך מעכטיגע בלעקאוט. [293]
זונטאג פרשת וירא י"ד חשוון תשס"ז (5טן נאוועמבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- מאראטאן היינט זונטאג לויפט דורך אידישע וויליאמסבורג, ערשטע מאל וואס פאליציי הענגט נישט פארקן צעטליך אין אידיש.
- סאדאם כוסעין ווערט באשולדיגט אין מאסן מערדעריי; פאראורטיילט צו הענגען. [294] [295]
- אלגעמיינער דזשורנאל זוכט ווער עס האט איבערגעטייטש קאראן אויף יידיש [298]
- מעריב באשרייבט חרדישע אינגעלייט מיט זייערע ווייבער און בחורים וואס פארברענגן אין די אומצניעותדיגע באר אין תל אביב, - בילדער. [299]
- רבנים שטעלן זיך קעגן איזראעלי טוריזים עדווערטייזינג קאמפיין. [300]
- מאנסי: איד געפינען טויט אינדערויסן פון זיין הויז. [301]
- ירושלים: ר' יהודא לעווין ווענדט זיך צו די אראבער זיך פאראייניגן מיט די חרדים, און פראטעסטירן תועבה מארטש. [302]
- הרב שלמה עמאר קענסעלט רבנים קאנפערענץ איבער עגונות פראבלעם. [303]
- פראפעסער הירשע דוד כ"ץ: ענדליך א נייע בוך וואס אנאליזירט און שטודירט אידיש שפראך; אוואו עס לעבט; ביי די חרדים; נישט ביי די אידישיסטן אוואו עס איז שוין לאנג טויט. [304]
- שרייבערקע נעמי רעיגען אין נייעם פלעי איבער חרדישע אביוזד ווייבלעך. [305]
- וויליאמסבורג: זייט געווארענט פון די ארבייטער ביי די געזאלין סטעישאןס. [306]
- לכבוד האלאוייווין חגא; קרית יואל דערלעבט א דאמאטישער כאפצעם. [307]
- באוקא ראוטאון פלארידע: אידישער מיליאנער ר' זשעיסאן לייענס רופט דעם עולם צום קידוש נאך בעיסבאל געווינס פון זיין טיעם. [308]
- אמעריקעס שפיאנאזש אגאנטור באנוצט זיך מיט וויקיפעדיע סאפטוועיר צו זאמעלן שאיאנאזש אינפארמאציע. [309]
מוסטער:Portal:Current events/2006 נאָװעמבער 4
פרייטאג יי"א חשוון תשס"ז (נאוועמבער 03)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- נייער חרידשע אידיש צייטונג שריפט צוגעשפארט; ארטיקלן גייען צוריק אין מאגאזין פארמאט אין צייטשריפט. [313]
- פלעטבוש: 5 אידן אונטער ארעסט; נאכן אטאקירן אראבער. [314]
- שול אין תל אביב וואנדאליזירט; אנגעבליכער סיבה; קאמפ פון פרומע קעגן תועבה מארטש אין ירושלים. ר' יודא משי זהב טראגט אריין אנקלאגע אין העכסטען געריכט אפצוהאלטן די תועבה מארטש צוליב פראוואקאציע און אומרוה. [315]
- אפסטעיט צייטונג; די רעקארד שפאקולירט פאר וועמען קרית יואל וועט וואוטען די קומענדיגער דינסטאג; פארן אמטירענדער רעפובליקאנער סו קעלי, אדער איר שטארקער דעמאקראטישער אפאנענט. [316]
- לונדאן: פרעמיער מיניסטער טאני בלעיר רימט און לויבט די ארטיגע אידישע מוסדות החינוך. [317]
- ניו זערסי: אידישער דאקטער איז שולדיג פארן ווייב מיליאן דאלער קינדער אויסהאלטונג. [318]
- פייוו טאונס: וועד פון לאקאלער רבנים פארבאנד נעמט אראפ השגחה פון ריזן סופערמארקעט און צווינגט בעל הבית צו פארקויפן געשפעט, צוליב צווייטער השגחה וואס געשעפט האט אויפגענומען. [319]
- ברוקלין: שטורם ווען אידיש קינד פארשטלעט זיך און קומט אין שולע ווי היטלער לכבוד האלויווין חגא. [320]
- לאוער איסט סייד: לעצטער גלאט כשר רעסטוראנט אין סכנה פון ווערן ארויסגעטריבן פון ביזנעס דורכן לענדלארד. [321]
דאנערשטאג י' חשוון תשס"ז (2טן נאוועמבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- וועטעראן וויקיפעדיע באנוצער יודל נאכאמאל ארויסבאלקירט דורך באנוצער:רוני, דאסמאל אויף פיר טאג צוליב אנמאכן שנאה. [322]
- הפגנה אין מאה שערים קעגן די שטאלץ פאראד וואס איז באשטימט צו זיין אין ירושלים. 2 פאליציאנטן און 1 זשורנאליסט פארווונדעט .
- באראזיל: געי קאנגרעסמאן פארדאמט אידן; אז זיי מאניפולירן די האלאוקאויסט געשיכטע. [323]
- על זשאיזירא מעלדט: אז נטרונא האט איבערגעבויט זייער וועב סייט: זשואס אגענסט זייאניזם. [324]
- מינכן: ניאו-נאציס פארבאטן צו פארטעסטירן חנוכת הבית פון נייעם שול. [325]
- מאנטריאל: רבנים פארופען מוחאה אין פארענט פון מאן וואס וויל נישט געבן א [גט]] פאר זיין ווייב. [326]
- לעיקוואד חדר צאלט א מיליאן דאלאר קנס פארן געבן פאלטשע אינפארמאציע צו באקומען שטאטישע פראגראמען. [327]
- וויליזש וואוס קירטיקירט נאכאמאל פאטאקי אדמיניסטראציע פארן העלפן אידן מיט יארן צוריק דורך דעם פדיון שביים עסקן ר' יודא לייב פערלמוטער. [328]
- פערדעראלע רעגירונג פארשט אויס די רעכטע בוש אדמיניסטראציע צו זיי האבן נישט אביוזד זייער כוח צו צענזורירן סייענטיסטן פון זאגן זייער מיינונג. [329]
- שטודיע ווענדט אפ אלטער טאבו אז מערערע סעקס שותפים איז גורם עידס. [330]
מיטוואך ט' חשוון תשס"ז (1טן נאוועמבער)[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
אינטערנעט
- וועטעראן היימישע קרעטשמע שרייבער אונטערן ניק יענטאש, פארלאזט ווירקליך זיין פאזיציע, צום באדויערונג פון אלע קרעטשמע מעמבערס. [331]
- ירושלים: 9 חרדים אונטער ארעסט איבער ראיאטן נעכטן קעגן די תועבה מארטש. [332]
- ירושלים: פאליציי גרייט זיך אז אראבער וועלן זיך צושטעלן צו די חרדים אין ראיאטן קעגן תועבה מארטש; געיז באשולדיגן פאליציי און נישט טאן זייער ארבייט, און זיך לאזן טעראריזירן. [333]
- געיז טענה'ן די 2 חרדים; יהודא משי זהב און קובי אריאלי האבן ארויסגעבעקט די לעצטע מינוט פון מיטינג צו פארהאנדעלן איבער תועבה מארטש. [334]
- קאמפאני פון ר' אהרן נאה; אוי. טי. אר. קלאגט אן ניו יארק סיטי שטאטראט פאר נייע געזעץ וואס מאכט אים שאדן געלט. [335]
- אידישער בלאגער דעקט אויף היסטארישע ניו יארק טיימס נייעס באריכט איבערן פטירה פון חפץ חיים. [336]
- מאנרוי: טעקסי דרייווער רעיפט עלטערע מיידל. [337]
- קנאים געווינען: גרויסארטיגער רייזע פון גור רבין מיט הרב שטיינעמאן קיין אייראפע בטל; אנגעבליכע סיבה: דאקטאר לאזט נישט. [338]
- מאנסי: מוסד פאר ספעציעלע קינדער; העסק אין סכנה פון בלייבן אן א דאך. [339]
- אהרוינים האבן אפגעפייערט סיום מסכת סוכה; ר' ישראל דוד הארפענעס מיט ר' מלכיאל קאטלער האבן אויפגעטרעטן דארטן מיט דברי תורה. - לייוו באריכטן, און ווידיאו. [340]
- סאטמאר מחלוקת: כל העולם כולו (מאגאזין) איגנארירט זאלוינים, און העולם החרדי טשעפט ארנוים. [341]
- קרוין הייטס: אונטער אטקע פון שווארצע גוים וואס פייערן האלאויווין. [342]
[[ פאליטיק
- רעפובליקאנער זאגן: מיר זענען פאראויס אין פריע וואלן. [343]
- דעמאקראטישער קאנדידאט קענסלט זשאן קעריס קאמפיין אויפטריט פאר אים, צוליב שלעכטע זשאוק וואס מאכט שאדן דעמאקראטן [344]


text:
באראק אבאמא
באַראַק אָבאַמאַ (פֿולער נאמען: באַראַק כוסײן אָבאַמאַ) איז דער 44סטער פרעזידענט פֿון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.
קאנדידירן פֿאַר פּרעזידענט[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
בעפאר איז ער געווען דער דעמאקראטישער סענאטאר פון אילינויס, און א פאפולערער פיגור אין אמעריקאנער פאליטיק, דינענדיג אלס דער אינגסטער שווארצער סענאטאר אין היסטאריע, און זייענדיג דער איינציגסטער שווארצער סענאט מיטגליד, בלויז איינס פון פינף לענגאויס היסטאריע.
ער איז געווען דער דעמאקראטישער פארטיי קאנדידאט פאר די אמעריקאנער פרעזידענט וואלן 2008. ער איז געלאפן אין די דעמאקראטשיע פריימעריס קעגן הילערי ראדהעם קלינטאן, און אויף א וואונדערליכן אופן האט ער זי באזיגט, פון אנפאנג האט קיינער נישט געגלייבט אז ער וועט איהר קענען ביי קומען, אבער צו סוף האט עס באוויזן.
ער האט געווונען קעגן דזשאן מעקעין און איז דער 44סטער פרעזידענט.
זיין זיג ווערט צוגעשריבן צו עטליכע פאקטארן, קודם איז די עקאנאמיע אין אמעריקע זייער שווער, ער האט קאמפיינט אז ער וועט מאכן בעסער די עקנאמיע, אין אמעריקע איז דא א ווערטעל "די אמעריקאנער פאלק שטימט לויטן פאקעט בוק, אויב איז די בערזל פול מיט געלד, וועט מען שטימען פאר אלטן פרעזידענט אויב נישט ווען מען נישט שטימען פאר איהם, אזוי איז טאקע איצט געווען, דאס פאלק האט זיך געוואלט דערווייטערן מיט אלעס וואס האט צו טון מיט בוש, און מען האט געזען דעם ראפובליקאנעם קאנדידאט דזשאן מעקעין ווי א נאכפאלגער פון בוש, און מען האט איהם באשטאפט. צווייטענס האט ער זייער גוט קאמפיינט ביי די יונגע, ער האט רעגיסטרירט מליאנען נייע יונגע מענטשן וואס האבן נאכקיינמאלה נישט געשטימט, זיי האבן איהם געהאלפן מיט זיין זיג.
אום יאנואר 2009 איז ער געווארן פרעזידענט פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע.זיין וויצע פרעזידענט איז דער סאנאטער פון דעלאווער דזשאו ביידען.
ער ווערט באטראכט ווי זייער ליבעראל, אלס איינער וואס וועט פירן פונקט א פארקערטן פאליטיק ווי זיין פארגייער דזשארדזש וואקער בוש, ער וועט זוכען פרידן און זיך נישט איינרייסן מיט דער וועלט, עס בלייבט איבער צו זען צו עס וועט טאקע זיין אזוי.


text:
21סטן יוני
דעם 21סטן יוני איז דער 172סטער טאג פון יאר (173סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 193 טעג. דער טאג איז די זומער זונשטיל אין דעם צפון האלבקיילעך און די ווינטשער זונשטיל אין דעם דרום האלבקיילעך.
היסטארישע געשעענישן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1898 - גוואם ווערט א טעריטאריע פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע
- 1942 - צווייטע וועלט מלחמה: טאברוק פאלט אריין אין די הענט פון דייטשלאנד
געבוירן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1953 - בענאזיר בוטא, פרעמיער מיניסטער פון פאקיסטאן (געש' 2007)
- 1982 - פרינץ וויליאם פון וויילס
געשטארבן[באַאַרבעטן | רעדאקטירן מקור]
- 1377 - עדווארד דער דריטער פון ענגלאנד (געב' 1312)
- 1652 - איניגא זשאנס, ענגלישער ארכיטעקט (געב' 1573)
- 1908 - ניקאלאי רימסקי-קארסאקאוו, רוסישער קאמפאזיטאר (געב' 1844)