text:
פעטער
א פֿעטער (בּאַטשי אויף אונגאריש) איז א פאמיליע נאענטשאפט, וואס אזוי רופט מען איינע פון די עלטערן'ס ברודער אדער שוואגער. א שוועסטער אדער א שוועגערין פון אן עלטער רופט מען א מומע.
דעם זיידנ'ס ברודער, איז אן עלטער-פעטער.
דער באטרעפנדער איז א פלימעניק אדער א נעפֿע, און ביי א נקיבה א פלימעניצע אדער ניכטע.
יודישקייטרעדאַקטירן
מען זיצט נישט שבעה אויף א פעטער אבער ער איז פסול לעדות.
אנדערע באנוצןרעדאַקטירן
א רייכער מענטש קען מען אויך אנרופן מיטן נאמען פעטער, ווי עס גייט די סלענג ווארט אָנקל סעם אויף די אמעריקאנער רעגירונג.
פעטער קען אויך מיינען א דיקער, אדער פעשער מענטש, וואס דאן אויב מען זאגט עס קען עס זיין א באליידיגונג.


c: text/html

text:
ביאמאלעקול
א ביאמאלעקול איז א מאלעקול וואס פאסירט נאטירלעך אין לעבעדיגע ארגאניזמען.[1] ביאמאלעקולן באשטיין בעיקר פֿון קוילנשטאף און הידראגען, מיט שטיקשטאף (אַזאָט), אקסיגען, פאספאר און שוועבל. אמאל זענען אנדערע עלעמענטן איינגעגלידערט אבער זעלטן.
קלארמאכונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אלע באוואוסטע פֿארעמען פֿון לעבן זענען צוזאמענגעשטעלט נאר פֿון ביאמאלעקולן. למשל, מענטשן האבן הויט און האר. דער הויפט באשטאנדטייל פֿון האר איז קעראטין[2], א צוזאמענשטעל פֿון פראטעינען וואס זענען אליין פאלימערן געבויט פֿון אמינאזייערסן. אמינאזייערסן זענען פֿון די וויכטיגסטע בויענטיילן באניצט אין נאטור אויסצובויען גרעסערע מאלעקולן. נאך א סארט בויענטייל זענען די נוקלעאטידן, יעדער איינער מיט דריי ביישטאנדן: אדער א פורין אדער פירימידין באזע, א פענטאז צוקער און א פֿאָספֿאַט גרופע.[3] די דאזיגע נוקלעאטידן פֿארמירן בעיקר די נוקלעאישע זייערסן.
טיפן ביאמאלעקולן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רעפערנצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ אקספֿארד ווערטערבוך פֿון ביאכעמיע און מאלעקולארישע ביאלאגיע Oxford Dictionary of Biochemistry and Molecular Biology, Oxford University Press, 2006, p. 76.
- ↑ Dermatology, Otto Braun-Falco, Gerd Plewig, H. H. Wolff, W. H. Burgdorf, 2000, p. 1100.
- ↑ Henderson’s Dictionary of Biology, Eleanor Lawrence, 2005, p. 443

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ⓘ מוכאמאד
מוכאמאד איז דער נאמען פוןנעם גרינדער פון איסלאם וואס ווערט פאררעכנט ביי די מוסלמענער אלס דער לעצטער און חשובסטער נביא
ער איז געבוירן אין מעקא כ"ז ניסן דש"ל ; 570 לויט די סוניס, און געשטארבן י"א סיון דשצ"ב ; 632. זיין טאטע איז געשטארבן נאך איידער מוכאמאד איז געבוירן, און זיין מאמע איז געשטארבן ווען מוכאמאד איז געוועזן א קליין קינד, וואס דערפאר איז ער געהאדעוועט געווארן ביי זיין זיידן عبد المُطلب און דערנאך ביי זיין פעטער אבו טאליב أبو طالب. נאך דעם איז ער געווארן א סוחר.
ווען ער איז געווען 20 יאר אלט האט ער חתונה געהאט צו א רייכן ווייב خَديجة ווען זי איז געוועזן 40 יאר אלט און זיי האבן געבוירן א טאכטער מיטן נאמען פאטימא.
לויט דער איסלאמישער טראדיציע האט זיך מלאך גבריאל جبريل אנטפלעקט צו אים אין יאר דש"ע ווען ער איז געווען 40 יאר אלט. דריי יאר שפעטער האט ער אנגעהויבן דרשנען אז מען דארף דינעם דעם איינציגן גאט.
אין 622 האט ער זיך געצויגן קיין מעדינע.


text:
ⓘ שיצפאס
א שיצפּאַס איז א זיכערהייט גארטל איז דער פאסיק וואס לויפט פון אויבן אראפ העכער די זיצן אין אן אויטאמאביל, דאס איז נוציג פאר אן עקסידענט אדער נאר אפילו א שארט סטאפ צו זיין צוגעבינדען אזוי ארום נישט ארויספליען פון די אימפעקט. און שטארבן פון דעם קלאפ.
לויט די אפיציעלע סטאטיסטיק פון דער נאציאנאלע הייעוועי טראפיק ענד סעיפטי אדמיניסטראציע ראטעוועט דאס 13.000 לעבנס אין אמעריקע אליין און זיי שאצן אז נאך 7.000 לעבנס וואלטן געקענט געראטעוועט ווערן אויב די מענטשן וואלטן געווען צוגעבינדן מיט שיצפאסן.
כאטש סיט בעלטס קענען אמאל ערגער מאכן אין פאל פון אן עקסידענט וואס מען דארף אנטלויפן פון די קאר, זענען אבער אלע עקספערטן איינשטימיג אז די שאנסן צו בלייבן לעבן מיט סיט בעלטס איז 50 פראצענט מער ווי אן סיטבעלטס.
1. דער קאנצעפט
דער הויפט קאנצעפט פון סיט בעלטס איז זייער פשוט, עס בינדט צו דעם פאסאזשיר צו זיין זיץ און האלט אים צוריק פון פליען אויף פאראויס אין פאל עס פאסירט אן עקסידענט.
צו פארשטיין די אימפאקט פון אן עקסידענט וועלן מיר מוזן מאכן אן הקדמה און פארשטיין אביסל פיזיקס. ווען א קאר פארט אויף די הייעוועי איז נישט נאר דער אויטא וואס פארט 60 מייל פער שטונדע, עס איז אויך די מענטשן און אלעס אנדערש אינעווייניג וואס פארט די זעלבע שנעל. כאטש דער מענטש שפירט נישט אז ער פארט איז עס אבער א פאקט אז זיין קערפער רוקט זיך פון איין פלאץ צום צווייטן 60 מייל פער שטונדע. יעצט אויב דער אויטא זאל ח"ו אריינקראכן אין א וואנט וועט עס אין איין רגע קומען צו א פולשטענדיגן אפשטעל. אבער וויבאלד די מענטשן אינעווייניג פארן אויך 60 מייל פער שטונדע וועט זייער קערפער ווייטער פארן מיט די זעלבע מאס שנעלקייט און וועט קומען צו אן אפשטעל נאכדעם וואס עס וועט אריינקראכן אין די אביעקטן וועלכע געפינען זיך פארענט פון זיי.
די טבע ווערט אנגערופן אינערציע. אין אונזער ביישפיל אויב די פאסאזשירן וועלן נישט זיין צוגעבינדן מיט סיט בעלטס וועלן זיי געווענליך שטארבן פון דעם אימפאקט. אין דער סעקונדע ווען דער מענטש קלאפט זיך אן אין סיי וואס פארענט פון אים וועט זיין קערפער פאלן מיט א כוח פון בערך 120 מאל די וואג פון זיין קערפער.
אפילו אין אן עקסידענט אויף א נארמאלע גאס ווען מען פארט 30 מ.פ.ש. און מען קראכט אריין וועט דער מענטש פאלן מיט א כוח בערך 60 מאל די וואג פון זיין קערפער וועלכע איז גענוג שטארק אים אומצוברענגן.
אין אנדערע ווערטער איז טייטש אז די אינערציע פון יעדע זאך וואס רירט זיך אינאיינעם איז באמת א זעלבסשטענדיגע אינערציע. ווען דער אויטא פארט 60 מ.פ.ש. פארט אויך דער מענטש 60 מ.פ.ש. אבער ווען דער אויטא קומט צו א פלוצלינגן אפשטעל וועט דעם מענטשנס אינערציע זיך נישט אפשטעלן און ער וועט ווייטער פליען ביז ווילאנג אויך ער וועט אנטרעפן אין עפעס און אפגעשטעלט ווערן.
אויב איינער זאל זיצן אויפן דאך פון אן אויטא ווען עס פארט אויפן הייעוועי און דאן וועט דער אויטא אריינקראכן אין א נידעריגע אביעקט וועלכע וועט נישט גרייכן דעם מענטש אויפן דאך וועט דער מענטש ווייטער פליען הונדערטער פיס וויבאלד זיין אינערציע וועט אים ווייטער שטופן אויף פאראויס ביז עס וועט אויסוועפן און ער וועט אראפפאלן. דאס איז טאקע דער סיבה פארוואס ביי אן עקסידענט טרעפט מען טייל מאל זאכן וואס זענען געלעגן אין דעם אויטא הונדערטער פיס ווייט ווייל די זאכן פליען ארויס פון די פענסטער מיט זייער אייגענע אינערציע.
עס זענען פאראן טויזענטער וועגן וויאזוי א עקסידענט קען אויסגעשטעלט ווערן און יעדעס מאל פאסירט עס אנדערש. אויב דער מענט קלאפט אריין אין דעם פאדערשטן פענסטער וועט ער ערנסט געשעדיגט ווערן אבער אויב ער קלאפט אריין אין א ווייכע זיץ פארענט פון אים וועט ער זיך נישט אזוי שטארק צוקלאפן. דאס זעלבע ווענדט זיך דאס וואו מען צוקלאפט זיך. דער קערפער מוז אפגעשטעלט ווערן, אמאל ווערט עס אפגעשטעלט דורך די אקסלן וועלכע איז א שטארקע טייל פון קערפער און מען גייט ארויס אומגעשעדיגט און אמאל ווערט מען אפגעשטעלט דורך די קאפ און דעמאלט קען עס זיין פאטאל.
2. די סיט בעלטס
א סיט בעלט האלט צוגעבינדן דעם מענטש צו זיין זיץ און ווען אן עקסידענט פאסירט וועט דער איינער פאסיק זיין דער וואס שטעלט אפ די אינערציע פון דעם מענטש וועלכע איז א סעקונדע פריער געפארן 60 מ.פ.ש.
אבער דא ליגט אויך א צווייטע חכמה און דאס איז די פארשפרייטונג פון דעם אפשטעל קראפט. אויב איינער זאל ווארפן אויף אייך 10 קליינע שטיינער וועט גארנישט פאסירן אבער אויב ער וועט נאכדעם ווארפן איין שטיין וועלכע וועגט אינאיינעם ווי די 10 קליינע שטיינער וועט איר זיך שטארק צוקלאפן. א סיט בעלט איז אויסגעלייגט פון די אקסלן ביז די בעקן פעלוויס און ווען עס פאסירט אן עקסידענט שטעלט עס אפ דעם מענטש ריר נאך ריר, געוואנדן לויט וויאזוי דער מענטש פאלט, און אזוי ווערט די אימפאקט פון דעם אפשטעלן צעטיילט.
א סיט בעלט בינדט איין א מענטש אויף צוויי פלעצער: די אקסלן און די בעקן. די צוויי פלעצער זענען די שטערקסטע טיילן פון דעם קערפער און דערפאר האט מען אזוי דעזיינט די סיט בעלט אז די קראפט זאל גיין אויף די צוויי פלעצער און די אימפאקט זאל האבן א קלענערע עפעקט. אויסערדעם איז די סיט בעלט געמאכט פון א ווייכע אבער שטארקע סחורה וועלכע ציט זיך אויס א קליין ביסל ווען עס באקומט דרוק. דאס העלפט אויך דעם מענטש ביי אן עקסידענט ווייל איינמאל זיין קערפער קען זיך רירן אויף פאראויס א קליין ביסל וועט די אימפאקט זיין שוואכער פונקט ווי ער זאל ווען פאלן אויף א ווייכע מאטריאל. פארשטייט זיך אז דאס מעג זיך נישט אויסציען מען ווי א קליין ביסל ווייל אויב יא איז דער מענטש ווידער אין א סכנה אז ער וועט אנקלאפן עפעס א טייל פון דעם אויטא.
עס איז איראניש, אבער א פאקט אז מיט די היינטיגע שוואכע פלאסטיק אויטאס פאסירן ווייניגער פאטאליטעטן ביי אן עקסידענט ווי די אלטע אייזערנע אויטאס. דאס איז ווייל עס זענען היינט אריינגעבויט ספעציעלע חכמות אין די סוספענשן פון דעם אויטא וועלכע זאפט איין א טייל פון אן אימפאקט און פארלאנגזאמט דעם אויטא ביי א קראך מיט א קליין ביסל וועלכע מאכט אויס אסאך. יעצט אויב דער מענטש איז צוגעבינדן מיט סיט בעלטס צו דעם אויטא וועט ער געניסן פון דעם פארלאנגזאמונג און די אימפאקט וועט אים זיין לייכטער. אויב ער איז נישט צוגעבינדן וועט זין אינערציע בלייבן מיט די זעלבע קראפט ווייל זיין אינערציע קראפט איז אפגעטיילט פון דעם אויטא און כאטש דער אויטא וועט פארלאנגזאמט ווערן מיט א משהו וועט ער ווייטער פליען מיט די זעלבע קראפט נאך שנעלער און שטערקער ווי דער אויטא.
3. די מעכאניזם פון א סיט בעלט
ווען איר זיצט אין קאר און איר ווילט אייך בייגן אויף פאראויס וועט די סיט בעלט אייך לאזן דאס טאן זייער גערן. אבער ווען עס וועט פאסירן אן עקסידענט וועט די זעלבע סיט בעלט אייך אפהאלטן. וויאזוי קען דאס זיין? יעדע סיט בעלט איז באהאפטן צו א רינדיגע רעדל וועלכע איז באהאפטן צו דעם אויטא מיט א ספרינג וועלכע איז אויסגעלייגט אויף אריינצושלעפן די סיט בעלט. ווען מען זעצט זיך אריין אין קאר שלעפט מען די סיט בעלט קעגן די כוח פון די ספרינג און דערפאר האלט עס דעם מענטש שטייף. ווען דער מענטש גייט ארויס פון קאר ציט די ספרינג צוריק אריין די סיט בעלט.
די רעדל פארמאגט א שלאס וועלכע קען איר אפהאלטן פון זיך דרייען ווען עס פאסירט אן עקסידענט. די רעדל פארמאגט ציינדלעך וועלכע שטעקן זיך ארויס די פארקערטע וועג פון די כוח פון די ספרינג גענוי ווי א רעדל פון א ביציקל אדער בעיבי קערידזש וועלכע קען געשלאסן ווערן ווען מען דרוקט אראפ די ברעיק און עס שטעקט אריין א שטיק אייזן אין די שפיצן און קען זיך נישט ווייטער דרייען. אין אן אויטא דארף דאס פאסירן אויטאמאטיש ווען אן עקסידענט פאסירט. אין דעם איז פאראן צוויי וועגן וויאזוי דאס ארבעט:
די ערטשע וועג ארבעט מיט אינערציע. עס איז פאראן א שטיק אייזן וועלכע דינט אלס די שלאס און איז באהאפטן צו א צווייטע טייל וועלכע הענגט אונטער דעם. די אונטערשטע טייל איז א שווערע שטיקל אייזן וועלכע ווארפט זיך פונקט ווי א מענטש ווען עס פאסירט אן עקסידענט. איינמאל עס ווארפט זיך אויף פאראויס צוליב דעם אימפאקט בייגט עס אויטאמאטיש ארויף דעם קליינעם שלאס אייזן און האלט אפ דאס רעדל פון זיך דרייען.
די צווייטע וועג איז מער פשוט. דארט איז נישט פאראן קיין ציינדלעך אויפן רעדל נאר די ציינדלעך ליגן אונטער דעם רעדל. אויפן רעדל ליגט א שלאס א שטיק אייזן וועלכע האלט זיך אין פלאץ מיט א ספרינג. ווען מען שלעפט די סיט בעלט נארמאל האלט זיך די שלאס אין פלאץ און מען קען שלעפן וויפיל מען וויל. אבער ווען מען שלעפט עס ווילדערהייט וועט די שלעסל איבערוועגן די ספרינג פון די קראפט פון שלעפן און די שלעסל וועט ארויסגיין פון פלאץ און זיך פארהאנקן אין די ציינער אונטער דאס רעדל.
ווען דער אויטא מאכט אן עקסידענט און קומט צו א פלוצלינגן אפשטעל וועט דער מענטש וואס פאלט אויף פאראויס שלעפן די סיט בעלט גאר שנעל און דאס וועט אויטאמאטיש אראפלאזן דעם שלעסל און פארהאנקענען די רעדל. דאס וועט אויך פאסירן יעדעס מאל איר שלעפט די סיט בעלט זייער שנעל מיט די האנט.
4. די פריטענשענער
די מעכאניזם אליינס וואלט נאך נישט געווען גענוג ווייל דער מענטש זיצט נישט אנגעלענט 100 פראצענט וואס מיינט אז רוב פון דער צייט איז די סיט בעלט אויסגעצויגן צופיל און אויב עס וועט פאסירן אן עקסידענט וועט עס נישט זיין גענוג שטייף.
צו דעם איז פאראן נאך א מעכאניזם וועלכע ארבעט שוין אינאיינעם מיט דעם אויטאס קאמפיוטער סיסטעם וועלכע שלעפט גאר צוריק די סיט בעלט ווען עס פאסירט אן עקסידענט. די ערשטע פראגע איז וויאזוי ווייסט דער אויטא אז עס האט פאסירט אן עקסידענט?
יעדעס אויטא קומט היינט מיט א קליינע קאמפיוטער סיסטעם און צענדליגער סענסארס וועלכע העלפן סטאביליזירן דעם אויטא. די סענסארס דערשפירן די אימפאקט פון א עקסידענט און מעלדן דעם קאמפיוטער סיסטעם אז עס האט פאסירט אן עקסידענט. די קאמפיוטער שיקט אריבער דעם מעסעדזש צו די פריטענשענער און דערנאך צו די עירבעג וועלכע בלאזט זיך אויף.
דאס רעדל אויף וועלכע די סיט בעלט דרייט זיך ארויף און אראפ ליגט נאנט צו א שמאלע הויכע שאכטל וועלכע האט לעכער וואו די שפיצן פון די ציינדלעך פון די רעדלעך גייען דורך. אינעווייניג אינעם שאכטל איז פאראן צוויי שטעקענעס מיט ציינדלעך דערויף. די שטעקענעס ליגן אויפן אונטערשטן טייל פון די שאכטלעך און רירט נישט צו די ציינדלעך פון די סיט בעלט רעדל.
ווען מען צינדט אן דעם אויטא גייט אריין אביסל גאזאלין אין דעם שאכטל דורך א ספעציעלע רער און בלייבט דארט די גאנצע צייט ווייל עס האט נישט פון וואו ארויסצוגיין. ווען די קאר לעשט זיך אויס פליסט צוריק אריין די גאזאלין אין די רערן.
אונטער די שאכטל איז פאראן קליינע לעכל וואו עס ליגט אן עלעקטראנישע צינדער.
ווען עס פאסירט אן עקסידענט באקומט דער קאמפיוטער א מעסעדזש פון די סענסארס אז עס האט פאסירט אן עקסידענט. דער קאמפיוטער שיקט דאן ארויס אן עלעקטראנישע שטראל צו דעם צינדער אונטערן שאכטל וועלכע גיט ארויס א פונק. די רעאקציע איז, ווי פארשטייט זיך, א קליינע אויפרייס וויבאלד די שאכטל איז פיל מיט גאזאלין ברענשטאף. דאס שטופט אויטאמאטיש ארויף די שטעקענעס מיט די ציינדלעך און ווען עס גרייכט די ציינדלעך פון די סיט בעלט רעדל דרייט עס די רעדל מיט קראפט און די סיט בעלט ציט זיך איין.
פארגעסט נישט אז די אלע זאכן דארפן פאסירן שנעלער ווי די עקסידענט פאסירט וואס מיינט אז עס נעמט הונדערטסלעך פון א סעקונדע.
אמאל ווען עס איז נאך נישט געווען קיין קאמפיוטערס איז נאך נישט געווען אזא זאך און געוויסע טייערע אויטאס האבן געהאט פריטענשענערס וועלכע האבן געארבעט מיט מעכאנישע חכמות וועלכע איז געווען זייער טייער. די היינטיגע סיסטעם איז ביליג און געפינט זיך אין רוב אויטאס.
5. די לימיט
די אלע זאכן ארבעטן פיין ווילאנג דער עקסידענט פאסירט ווען מען פארט אויף נארמאלע ספיד לימיטס. אויב מען פארט גאר שנעל און עס פאסירט אן עקסידענט וועט די שטארקע קראפט איבערוועגן אלע מעכאניזםס פון די סיט בעלט און די גאנצע זאך וועט זיך צוברעכן און די סיט בעלט וועט מער נישט ארבעטן וואס מיינט א זיכערע טויט פאר די פאסאזשירן וואס זיצן אין דעם אויטא.
אין געוויסע אויטאס איז פאראן א וואג לימיט וועלכע פארמינערט די שאנסן אז די מעכאניזם זאל זיך צוברעכן מיט א פשוטע עצה. די סיט בעלט איז אויף א געוויסע ארט איינגעבויגן אביסל און צוגענייט מיט שטארקע פאדעם.
ווען עס פאסירט א שטארקער עקצידענט וואס מיינט אז זייער אסאך קראפט שלעפט די סיט בעלט וואס וואלט צעבראכן די גאנצע זאך, רייסן זיך די פעדעמער אויף און די איינגעבויגענע טייל לאזט ארויס די סיט בעלט א קליין ביסל צו מאכן די אימפאקט שוואכער.
עס איז פאראן נאך א מעכאניזם וועלכע געוויסע אויטאס פארמאגן. דארט איז דאס רעדל וואס האלט אן די סיט בעלט אפגעטיילט פון די טייל וואס האלט אן די ציינדלעך אבער עס האלט זיך אינאיינעם מיט שלעסער. ווען עס פאסירט א שטארקע עקסידענט צוברעכן זיך די שלעסער ערשט און די רעדל לאזט זיך דרייען נאך אביסל וואס מיינט אז מער פון די סיט בלעט לאזט זיך אויסציען און די אימפאקט ווערט א משהו שוואכער.
אינעם צוקונפט וועט מען ווארשיינליך אויסטרעפן נאך חכמות וויאזוי צו מאכן די סיט בעלטס מער זיכער אבער די איינציגסטע פראבלעם וואס וועט שטענדיג פארבלייבן איז צו מאכן די פאסאזשירן דאס נוצן.


text:
אן אויספירליכע געשפרעך מיט דר. דוד ליבערמאן, אן ארטאדאקסישער איד און אינטערנאציאנאלער מומחה אויף פסיכאלאגישע ענינים און מענטשליכע באציאונגען, וועמענ'ס ביכער, אנגעפילט מיט השפקות וואס דער עקספערט שעפט פון דער תורה, ווערן איבערגעזעצט אין צענדליגער שפראכן און פארקויפן זיך אין מיליאנען עקזעמפלארן, איבער די גורמים צו פסיכישע פראבלעמען ביים היימישן עולם, וועגן אן אומהיימליכער אנגסט און פרעמדע קולות פון דער גוי'שער גאס, און דעם איבערבאניץ פון אלקאהאל און אנדערע אומגעזונטע אנגעהעריגקייטן; זיין מיינונג אויף מעדיצין, ווען זיך צו ווענדן דווקא נאר צו א היימישן טעראפיסט, און דער וויכטיגקייט פון באזוכן מער ווי איין מומחה; דער תהום-טיפער חילוק פון געזונטער זעלבסשאץ ביז אויפגעבלאזענעם עגא, דער כסדר'דיגער געראנגל צווישן עגא און נשמה, און דער חירות וואס א באלאנסירטע פסיכיק גיט דעם מענטש; און וועגן דעם יסודות'דיגן פראבלעם פון ענדגילטיגער מנוחה און אבסאלוטער באקוועמליכקייט, וואס פירן די היינטיגע געזעלשאפט צום ראנד פון שגעון – אריגינעל ערשינען אין נפשי #6 דורך יעקב יודא טויב
דר. דוד ליבערמאן איז א וועלט-בארימטער עקספערט, שרייבער, רעדנער און קאמענטאטאר איבער פערזענליכע פסיכאלאגישע ענינים, הויפטזעכליך מענטשליכן התנהגות און צווישן-מענטשליכע באציאונגען. דר. ליבערמאן האט געשריבן עלף ביכער, אריינגערעכנט צוויי וואס זענען באקוועם געזעצן אויפ'ן אויבנאן פון דער 'ניו יארק טיימס' בעסט-סעלער ליסטע, וואס זענען אויך איבערגעזעצט געווארן אויף צענדליגער שפראכן און זיך פארקויפט אין מיליאנען עקזעמפלארן.
דר. ליבערמאנ'ס עקספערטיז אין מענטשליכער אויפפירונג און באציאונגען מיט אנדערע, האבן אים מיט די יארן ארויפגעפירט צום אויבנאן פון מומחים אין די באטרעפנדע מקצועות, און ער דערשיינט כסדר אויף פילע מידיע פראגראמען און קאנאלן, און ווערט ארויפגעברענגט אלס אפטער גאסט דורך נאציאנאלע מידיא-פערזענליכקייטן, וועלכע זוכן זיין איינבליק און פערספעקטיוו אויף א ריי טעמעס.
דעיוויד ליבערמאן איז אן ארטאדאקסישער איד, וועלכער טראגט מיט שטאלץ די פאן פון אידישער השקפה, מיט וועלכער זיינע קענטעניסן אין דער מאדערנער פסיכאלאגיע ווערן אונטערגעבעט. דער מומחה באניצט זיך מיט דער אור-אלטער חכמה פון אונזערע חכמים זכרונם לברכה צו באלייכטן ניי-אויפגעקומענע פראבלעמען, ווי אויך אלטע שוועריגקייטן וואס נעמען אין אונזערע צייטן אן נייע לבושים.
געבוירן צו א פרייער אידישער משפחה אין לאנג איילאנד, א פאָרשטאט פון ניו יארק סיטי, איז דעיוויד אויפגעוואקסן אינעם גייסט פון דער טיפישער אידיש-סעקולערער סביבה, מיט כמעט קיין שום שייכות צו אידישקייט און דער מסורה. א בר מצוה האט ער געהאט, אבער מיט דעם האט זיך זיין אידישער חינוך אנגעהויבן און אויך מער-ווייניגער פארענדיגט.
אין די צוואנציגער יארן, איז זיינער אן עלטערער ברודער נתקרב געווארן צו אידישקייט. דער ברודער איז געגאנגען לערנען אין דער 'אש התורה' פיליאלע פון דער אָפּער וועסט סייד אין מאנהעטן, און דאן פארגעשלאגן פאר דעיוויד צו באזוכן דאס פלאץ און עס 'אויסשמעקן'. דעיוויד האט זיך פארשריבן אויף א קלאס, און דער 'גערוך' איז אים הפנים געפאלן. "איידער וואס-ווען-ווי, האב איך זיך געטראפן שניידן אשר-יצר פאפיר ערב שבת פאר'ן זמן," כאראקטעריזירט ער דעם שנעלן וועג וואס ער האט געמאכט צו יהדות.
מיט זיין פראפעסיאנאלער הינטערגרונט און זיין שפעטערדיגער זיך אינגאנצן איבערגעבן צו א לעבן פון תורה און מצוות, שטעלט דר. ליבערמאן מיט זיך פאר א שיינעם שילוב פון ביידע וועלטן. א מומחה אין פסיכאלאגיע, זענען זיינע לעקציעס און שריפטן דורכגעוועבט מיט אידישקייט און יסודות פון חז"ל. זיינע אלגעמיינע ביכער, געווידמעט פאר דער נישט-אידישער גאס, דעקן אזעלכע טעמעס ווי עצות פאר הצלחה אין די הויכע עשאלאנען פון דער ביזנעס-וועלט ("עקזעקוטיוו פּאַוער"), וויאזוי צו דערשמעקן ווען עמיצער פארפירט א צווייטן מיט שקרים ("נעווער בי לייד טו עגען"), עצות שלום צו מאכן מיט שונאים און שווערע מענטשן ("מעיק פּיעס ווהיט עניוואָן"), הדרכה פאר א מענטש זיך מקבל צו זיין און נישט פארפאלן ווערן אין א מבול פון זעלבסט-קריטיק און נידעריגער זעלבסשאץ ("איף גאַד וועיר יור טערעפּיסט"), און נאך – אלע פון וועלכע זענען שטורעמיש אפלאדירט געווארן דורך מאסן מענטשן, אריינגערעכנט אויסגערופענע עקספערטן און אנערקענטע פערזענליכקייטן.
דר. ליבערמאן האט אויך פארעפנטליכט עטליכע ביכער געווידמעט ספעציעל דער פרום-אידישער וועלט, ווי "ריעל פּאַוער", עצות און אנווייזונגען וויאזוי איבערצוקומען די נאטירליכע שוואכקייטן און זיך אויפבויען אלס א געזונטער, באלאנסירטער מענטש על-פי תורה; א בוך וועגן לעבן בשלום מיט אנדערע, לייזן קאנפליקטן און פארענדיגן מחלוקת און קריגערייען בין איש ובין אחיו און צווישן קרובי משפחה; און זיין לעצטן בוך, וואס באהאנדלט דעם ענין פון בחירה און דעם כוח פון תפילה, וואספארא ראלע זי שפילט אין בייטן און אנטשיידן א מענטש'ס גורל.
דער דאזיגער עקספערט איז אן אפטער גאסט ביי אידישע צוזאמקונפטן און ווערט כסדר פארבעטן דורך כל'ערליי ארגאניזאציעס, ווי אגודת-ישראל קאנווענשאנס, שבת קרבתנו, פּראַדזשעקט אינספּייער, און נאך.
מיט זיין עקספערטיז און תורה'דיגע קענטעניסן, האט דר. ליבערמאן א סך דערפארונג מיט'ן היימישן ציבור, וועמענ'ס אייגנארטיגן מהלך המחשבה און לעבנסשטייגער ער קען גוט.
היימישע פראבלעמען
די סאמע ערשטע פראגע וואס פאסט זיך צו שטעלן פאר אן עקספערט וואס קען ביידן, אונזער וועלט און די געזעלשאפט אינדרויסן פון די חרדי'שע חומות, איז וואס עס זענען די זאכן וואס פלאגן ספעציפיש אונזער געזעלשאפט.
אין דערווארטונג אויף א עפעס א שטרענגען, שארפן מענה-לשון וועגן די קרימקייטן וואס זענען פארווארצלט אין אונזער מחנה, האב איך איינגענומען א טיפן אטעם און זיך באקוועם געמאכט אויפ'ן בענקל. דער ענטפער איז געקומען, אבער ער איז געווען סך פשוט'ער ווי איך האב זיך גערישט: "גארנישט באזונדערס. מיר מוטשען זיך מער-ווייניגער מיט די זעלבע שוועריגקייטן ווי אלע אנדערע מענטשן," הגם א שיינע צאל פסיכישע פראבלעמען זענען ביי אונז בכלל, אדער כמעט נישטא.
די דברים הצריכים תיקון זענען בדרך כלל פארבינדן מיט חינוך, שלום בית, און אלגעמיינע באציאונגען פון איין מענטש צום צווייטן און, ברייטער ארומגענומען די זאך, פון איין גרופע מענטשן צו דער אנדערער.
וואס יא, די גאנגבארע פסיכאלאגישע שוועריגקייטן, וואס זענען בנמצא בשפע ביי מענטשן בכלל, נעמען ביי אונז אפטמאל מאל אן אנדערע צורה, אן אייגנארטיגן פארמאט, וואס פארלאנגט שוין יא ספעציעלע עקספערטיז.
אבער בכלל אזוי זענען מיר נישט ווייניגער געזונט ווי מענטשן אין אלגעמיין. אויב עפעס, איז דער מצב דווקא פארקערט.
פאראן איין פסיכישער פראבלעם וואס פלאגט לויט דר. ליבערמאנ'ס אויפפאסונג יא מער אונזערע מענטשן ווי אין אלגעמיין. אביסל אנדערש פארמולירט: דער פראבלעם שפילט ביי אונז א גרעסערע ראלע און איז עלול צו צעשאקלען די יסודות פונעם מענטש, פונעם היימישן איד, אויף אן ערגערן פארנעם ווי ביי אנדערע. דער נעמליכער פראבלעם רופט זיך מיט'ן שם הכולל 'ענקזייעטי', וואס פארטייטשט זיך אלס 'אַנגסט', אנגעצויגנקייט, א פארשטייפטער מצב רוח.
אנגסט איז א מצב פאר זיך, אבער חוץ זיין א פראבלעם כשלעצמו, האט ענקזייעטי א טענדענץ זיך איבערצוגיסן אין אלע אנדערע מצבים פונעם לעבן, און אריבערטראגן שווערע סיטואציעס אויף שלעכטע שינעס, וועלכע פירן פראבלעמען פון שלעכט צו ערגער.
"שלום בית, חינוך, באציאונגען מיט זיך און אנדערע מענטשן – אלעס ווערט מער צעשאקלט און צעבלאזן, ווען ענקזייעטי באווייזט אריינצוקריכן אינעם מענטש," ווייזט דר. ליבערמאן אן.
ליבערמאן איז איבערצייגט, אז דער עיקר סיבה וואס האט אריינגעפירט אזויפיל אנגסט אינעם חרדי'שן לעבן אין די לעצטערע צייטן, האט צוטאן מיט'ן פאקט וואס די נישט-אידישע קולטור האט זיך לעצטנס מער אריינגעריסן אינעם היימישן לעבנסשטייגער.
"אונזער לעבן איז אויסגעשטעלט אזוי אנדערש ווי דעם מהלך החיים אינדרויסן," זאגט דר. ליבערמאן. "און ווען דער גוי'שער שטראם רייסט זיך אריין אין אונזערע שטיבער, ברענגט ער מיט אן אנגעצויגנקייט."
דער איבערפלוס פון לוקסוס און מותרות, דאס לייגן א דגש אויף חיצוניות, אויף די אויסערליכע חלקים פונעם לעבן, האט אמאל נישט פארנומען אזא וויכטיג ארט אין אונזערע קרייזן. דאס האט זיך אבער געביטן, און וואס א דור שפעטער, זענען אלץ מער מענטשן, אלץ מער פארנומען מיט גשמיות, מיט מאטעריאליסטישע געברויכן, וועלכע זענען בעצם נישט וויכטיג פאר קיינעם, אבער רייסן זיך אלץ נאנטער צום אויבנאן פון לעבנס-פריאריטעטן.
שיינע הייזער און טייערע אויטאמאבילן, אויפרייסערישע שמחות און טייערע וואקאציעס – דאס זענען זאכן וואס ווערן אלץ מער געטאן בתורת 'מוז', אלס א טייל פונעם רוטין, ווייל 'אזוי טוט מען'. מען טוט אזוי, נישט ווייל מען דארף עס באמת אדער ווייל זיי קומען דינען באשטימטע נויטיגע צוועקן, נאר ווייל זיי האבן פון איבעריגע זאכן זיך אריבערגעטראגן צו דער קאטעגאריע פון נויטווענדיגקייטן.
"דער חרדי'ש-ארטאדאקסישער לעבנסשטייגער קומט נישט אויס ביליג און אונזערע ספעציפישע געברויכן קאסטן א מטבע. ווען צו דעם אלעם קומט נאך אריין דאס פארשווענדערישע לעבן פון דער דרויסנדער גאס, טרעפן מיר זיך מיט אויסגאבן וואס קאסטן א מאיאנטעק, און רוב-רובם פון אונז קען זיך נישט דערלויבן."
דער היימישער סדר החיים קאסט א סך, און אפילו ווען א חרדי'שער איד לעבט אויף א פשוט'ן סטאנדארט, זענען די אויסגאבן העכער ווי דעם דורכשניט. ווען די השגות, און מיט זיי אינאיינעם די הוצאות פון לוקסוס און שוואוילטאג, קריכן אריין אינעם לעבן און בערזל, טרעפט מען זיך דערשטיקט. פארשידענע זאכן וואס באלאנגען נישט אין אונזער לאגער האבן זיך אזוי באקוועם אריינגעזעצט אין אונזערע רייען, אז די גרעניצן פון 'מוז' און 'מהיכי-תיתי' ווערן ביסלעכווייז צעשוואנקען, און מ'ווייסט שוין אליין נישט ווי מ'וואלט געקענט – אייגנטליך געדארפט – שניידן. אלעס ווערט פארוואנדלט אין איין גרויסן שטיק שווארץ-גרוי, און דער מענטש ווערט גייסטיג צעדריקט.
ומכאן, אן אנגסט וואס מ'האט ביי אונז אין פריערדיגע דורות נישט געזען.
א כוואליע פון גערודער
ווער איז שולדיג אינעם גוי'אישקייט-פלעק, וואס האט ווי א צעשפרייטנדער נגע זיך באוויזן אויף די אידישע מלבושים? דר. ליבערמאן האט דעם ענטפער: דער פענאמען פון דער קאמפיוטער-וועלט און קלוגע טעלעפאנען.
"אמאל," איז ער מסביר, "איז די דרויסנדע וועלט געווען – אינדרויסן. כדי זיך איינצוטינקען אין גוי'אישקייט, האט זיך געפאדערט ארויסצוגיין פון דער חומה, וואס האט באשיצט אונזער לעבן." היינט זיצט די פרעמדע קולטור ביי דער ארבעט, אין טאש, און אפילו אין שטוב. מענטשן ארבעטן און מיט דער ארבעט קומט א סך מאל דער קאמפיוטער און מיט אים – די ווירטואלע וועלט. דער גרינגער צוטריט צו דער גוי'שער וועלט האט גורם געווען, אז פארשידענע אספעקטן פון יענער פרעמדער קולטור האט זיך אריינגעריסן צו אונז – צו אונזערע קעפ, שטיבער, און השגות.
און די רעדע איז נישט דווקא פון דער סאמע טונקעלער זייט וואס געפינט זיך פארשטעקט דארט ווייט אינדרויסן פון אונזער לאגער, נאר אפילו סתם פרעמדע השקפות און אומהיימליכע השגות. "מען דארף פילטערן דעם אינטערנעט, נישט נאר פון די אומריינע ענינים, נאר אויך פון דער גוי'אישקייט," וואס איז בהכרח אריינגעוועבט אינעם אינטערנעט. דער אינטערנעטישער אינפארמאציע-פלייץ שלעפט אין בעסטן פאל מיט די דרויסנדע קולטור, די ווערטן און פריאריטעטן פון דער אלגעמיינער געזעלשאפט.
"מיר דארפן פילטערן אונזער וועלט, כדי צו פארזיכערן אז מיר פארבלייבן מיט אונזערע יסודות'דיגע ווערטן, מיט די ריינע אידישע השגות. אנדערש ווערן מיר בהדרגה פאר'גוי'אישט."
דער 'דרויסן' שטייט אין שארפן קאנטראסט צום אינעווייניג, און ווען די צוויי שמעלצן זיך צונויף, טרעפט מען זיך מיט צוויי גרופעס השגות, וואס זענען זיך סותר איינע די אנדערע. ווען צוויי קעגנגעזעצטע כוחות רייבן זיך אן איינער אין אנדערן, מאכט זיך א שפאנונג, אן אנגעצויגנקייט – אן אנגסט. אין געאלאגיע, די חכמה פון פארשן די ערד, ווייסט מען אז אן ערדציטערניש איז די תוצאה פון צוויי ריזיגע שטיינערנע פּלאַטעס טיף אונטער דער ערד, וואס שטויסן זיך אן איינע אין דער צווייטער. מיר זיצן היינט אויף א ראיאן וואס זיצט זיך צווישן צוויי קעגנגעזעצטע קולטורן. וואס נאנטער עמיצער רוקט זיך צום שפאלט, אלץ מער שפאנונג פילט ער, אלץ טיפער דער ריס, אלץ פארשטייפטער די אנגסט, און אלץ שארפער פילט ער די טרייסלען.
אבער ס'איז נישט נאר די גוי'אישקייט. די קאמפיוטער-וועלט האט אריינגעפירט די וועלט בכלל אין א נייער עפאכע פון 'באלדיגער אינפארמאציע' און 'אויגנבליקליכער קאמוניקאציע'. אלעס געשעט שנעל. יעדע אויפגאבע דארף גיך אויסגעפירט ווערן. די קלאר-אנגעצייכנטע גרעניצן וואס פלעגט דורות-לאנג זיצן צווישן די פארשידענע פאראנטווארטליכקייטן פונעם לעבן, ווערן שנעל פארשווינדן. אלעס געשעט אויפאמאל; דאווענען, עסן, ארבעטן, פארברענגען מיט דער משפחה, זיך אויסלופטערן, רעדן מיט אנדערע מענטשן אא"וו האבן פון באזונדערע אויפגאבעס, וואס ווערן אויסגעפירט אין באזונדערע צייטן, זיך צוזאמגעגאסן אין איין גרויסן געשפענסט, וואס באשטייט בעצם פון אלעם און גארנישט בבת אחת.
דער פועל יוצא פון דעם דיגיטאליזירטן לעבנסשטייגער איז, א מין שגעון וואס האט ארומגעכאפט די גאנצע וועלט. "מענטשן האבן היינט זערא פאקוס. דאס כסדר זיין מקושר האט אזוי אויסגעשטעלט דעם מוח, אז ער דערווארט כסדר'דיגע סטימולאציע. ער מוז זיין פארנומען מיט עפעס יעדע רגע. אנדערש וועלן די נערוון זיך צעשפילן."
מענטשן ווערן נערוועז פון דעם מינדסטן ריר. מען טוט כסדר עטליכע אויפגאבעס אויפאמאל, און ווען עס קומט אונטער א מצב וואס פארלאנגט קאנצענטראציע, ווערט דער מענטש ארומגענומען מיט א געפיל פון הילפלאזיגקייט און ער טרעפט זיך א פארלוירענער. "עמיצער וואס גייט ארום מיט א סמארטפאון אין טאש און לעשט עס נישט אויס דא און דארט, וועט פריער צי שפעטער משוגע ווערן, אויב איז ער נאכנישט געווארן," פסק'נט דער דאקטאר.
די בעסטע רפואה צו דער אינפארמאציע-פלייץ צרה איז, צו דווקא יא פאקוסירן אויף איין זאך אויפאמאל. ווי שטארק דער דראנג זיך אפצושטעלן אינמיטן און זיך ווענדן צו עפעס אנדערש, דארף דער מענטש זיך אויסלערנען צו פאקוסירן דעם קאפ און חושים אויף יעדער אויפגאבע באזונדער. "ס'איז פשוט נישט מעגליך צו טאן אלעס אויפאמאל און בלייבן ביים קלארן זינען."
דער איבערפלוס פון היסח-הדעת און פיזור הנפש פלאגט די גאנצע וועלט, נישט נאר אונזער מחנה. ביי אונז קומט אבער צו דער פאקט, וואס אונזער לעבן איז אויסגעשטעלט אזוי אנדערש ווי דעם סארט וואס די 'קלוגע' וועלט דיקטירט, אז די באגעגעניש צווישן די צוויי ברענגט אזויפיל רייבערייען און סתירה'דיגע כוחות אינעם נפש, אז א טיפע אנגסט איז נישט מער ווי א נאטירליכע תוצאה פון א רעש'יגן צוזאמשטויס פון קאנטראסטן.
דא קומט נאך צו דער אידישקייט-פאקטאר, וואס פאדערט דווקא יא קאנצענטראציע אויף א לענגערער צייט. "א גוי קען לעבן אן דארפן פאקוסירן אויף עפעס אויף צו לאנג," ווייזט דר. ליבערמאן אן. "ער דארף נישט דאווענען און פארמאגט נישט די מצוות און חיובים פונעם איד. ער פילט אויך נישט די וויכטיגקייט פון האבן א קשר מיט'ן רבונו של עולם." אזא מענטש קען טאקע אנגיין מיט'ן לעבן, אפילו אויב ער טרעפט זיך פארקויפט פאר א געצייג, וואס רויבט אים צו די מנוחה און באשרענקט אלץ מער זיין מעגליכקייט פאר קאנצענטראציע." וואס קען שוין געשען: וועט ער נישט צולייגן קאפ פאר לענגער ווי אנדערטהאלבן מינוט…
מיר זענען אנדערש. און אונזער אנדערשקייט דערהייבט נישט דעם צעהאקטן פאקוס און צעקאליעטשעטע קאנצענטראציע. א איד דארף דאווענען און 'עוסק' זיין און פארשידענע מעשים און פעולות, וואס בעטן זיך פאר'ן מענטש'ס אויפמערקזאמקייט.
אט די שפאנונג פירט צו א וואקסנדער מאס אנגסט אין אונזערע רייען. שפאנונג איז ממש א ברודער מיט אנגסט, און אנגסט איז דער בעסטער אינגרידיאנט צו פארשארפן יעדן אנדערן פסיכישן, גייסטיגן, אדער עמאציאנעלן פראבלעם.
"שבת איז ממש א ברכה," ווייזט דר. ליבערמאן אן. עס גיט אונז די געלעגנהייט זיך אויסצושאלטערן פונעם טומל און דרוק-געמיש, וואס לויפט אונז נאך און פאראויס דורכאויס דער וואך. די ברכה פון שבת איז אייביג געווען שייך; אין אונזער צעטומלטער תקופה קומט אבער די מעלה פון שבת על-פי פשוט-פשט נאך שארפער ארויס. די טעלעפאנען ווערן פארמאכט, און דער מענטש באקומט די ברירה צו געניסן פון דער שבת'דיגער מנוחה, אינאיינעם מיט די נאנטסטע און טייערסטע וואס א מענטש פארמאגט אויף דער וועלט.
אלקאהאל און אדיקשאנס
ס'קען זיין אז דאס איז צום פארדאנקען די שפאנונג און אנגסט, און מסתמא זענען פאראן נאך גורמים וואס פירן דערצו, אבער די דערשיינונג פון אנגעוויזנקייט, 'אדיקשאנס', צו אויסערליכע מעשים און סובסטאנצן, איז אויך געווארן אן אפטערער גאסט אין אידישע שטיבער.
ס'איז נישט נאר אלקאהאל, א משקה צו וועלכער אלץ מער היימישע אידן ווערן לעצטנס צוגעבינדן, נאר אויך אנדערע 'זאכן', אריינגערעכנט פּרעסקריפּשאן דראגס מכל המינים, און אפילו גלאט אזוי דראגס.
דאס זענען בעצם זאכן וואס פאלן באקוועם אריין אין דער קאטעגאריע פון מכת מדינה. א ריזיגער פראצענט פון דער באפעלקערונג אין די פאראייניגטע שטאטן איז קשורה ככלב אין איינעם, צי מער ווי איין, פון די גאנגבארע אדיקשאנס – אינטערנעט, דראגס, אלקאהאל, אא"וו. ביי אונז איז דער מצב אומפארגלייכליך בעסער, ב"ה, אבער דער פראבלעם איז פארט א מציאות און אויב ער איז דא און ווערט נאר גרעסער, איז ווארשיינליך צייט צו טאן עפעס דערוועגן.
נו, וואס קען מען טאן?
"די ערשטע זאך איז, צו זיין באוואוסטזיניג וועגן דעם פראבלעם. מ'דארף רעדן און עס אויסשמועסן. זאלן די וואס ווייסן נישט געוואויר ווערן פון א מעגליכן מציאות, אז זייערס א נאנטער – עס קען חלילה זיין אן אייגן קינד – קען אין דעם אטמאספער וואס הערשט היינט אויף דער גאס, אריינפאלן אין אן אדיקשאן-פאסטקע."
דאס רעדן וועגן די זאכן אין דער עפנטליכקייט ברענגט אבער אויף אן אנדערן פראבלעם, אז עס ברענגט 'אהיים' ידיעות וועלכע א סך פון אונז ווייסן נישט. דער עצם וויסן קען פאר זיך צומאל נאנטער ברענגען דעם פראבלעם צו אזעלכע וואס וואלטן, מחמת חסרון ידיעה, זיך דערמיט קיינמאל נישט אנגעשטויסן.
דר. ליבערמאן אנערקענט אז דאס עסק איז נישט אזוי פשוט, אבער האלט פארט אז לכל הפחות די עלטערן און מחנכים דארפן יא וויסן. זיי, די אין וועמענ'ס הענט די וואוילזיין און צוקונפט פון אונזערע קינדער געפינען זיך, דארפן וויסן וואס עס טוט זיך אויף די הינטער-געסלעך פון אונזערע היימען, און די איבלען מיט וועלכע אונזערע קינדער קענען זיך אפשר אנשטויסן. די מעגליכקייט קען זיין א ווייטע, אבער אזוי לאנג ווי ס'איז אן אפשר, דארפן עלטערן און מחנכים וויסן דערוועגן.
זעלבסטפארשטענדליך, אז א נאנטן קשר מיט'ן קינד איז נאך אלץ די בעסטע באווארענונגס-מיטל, ווי אויך דער גרינגסטער אופן צו כאפן א פראבלעם פון דעם מין גענוג פרי. מיטהאלטן מיט'ן קינד'ס לעבן, ווידמען צייט צו רעדן און פארברענגען מיט זיי, וועט געבן די עלטערן נישט נאר א געלעגנהייט צו אנטוויקלען אן אזוי-וויכטיגן אינטימען קשר מיט'ן קינד, נאר אויך די מעגליכקייט צו באמערקן שינויים אינעם קינד'ס אויפפירונג.
"דאס, א נאנטן שייכות מיט'ן קינד, איז א כלל גדול אין חינוך בכלל," פירט דר. ליבערמאן אויס.
דערנאך דארפן די עלטערן פשוט ווייזן די קינדער דעם וועג דורך דעם אייגענעם התנהגות. טרינקען איבער דער מאס, וואס איז כולל זיך אנ'שיכור'ן ביי א קידוש, גיט א שלעכטן מעסעדזש פאר'ן יונגערן דור. ווען זיי זעען די גרויסע פארפאלן ווערן אין אלקאהאל און זיך אויפפירן אויף דעם אופן ווי שארפע געטראנקען קענען פירן דעם מענטש זיך אויפצופירן, נעמען די קינדער און בחורים ארויס אן אומגעוואונטשענעם דוגמא, וואס זיי וועלן זייער מעגליך נאכמאכן ווען די געלעגנהייט וועט אונטערקומען.
מעדיצין און פראפעסיאנאלע הילף
עס זענען פאראן מצבים און אומשטענדן, וואס פארלאנגען פון א ליידנדן זיך צו לאזן פארשרייבן מעדיצינען. מעדיצין בכלל, שוין אפגערעדט די וואס קומען באהאנדלען פסיכישע מצבים, איז א קאמפליצירטע סוגיא מיט צדדים און צדי צדדים לכאן ולכאן ולהלן.
מעדיצין איז אפשר נישט די ערשטע ברירה, אבער צומאל איז זי די איינציגע. אין אזעלכע פאלן, דארף מען טאן וואס ס'פעלט זיך אויס צו פארבעסערן דעם מצב. "אויב עמיצער ליידט, איז ער מחויב זיך צו העלפן," טראגט דער דאקטאר ארויס דעם פסק. "ס'זענען פאראן עלטערן, וואס פרובירן אויסצומיידן די מעדיצין-מעגליכקייט, צוליב דער סטיגמא וואס באגלייט דעם פענאמען, אבער א מענטש מוז האנדלען מיט אחריות."
און, ווי געזאגט, עס זענען פאראן נאך זאכן, עצות, און מיטלען וואס קענען צוהעלפן. פארשידענע נוטרישאן-צוגאבן קענען צולייגן א פלייצע; איבונגען איז בכל אופן געזונט, נישט נאר פאר'ן פיזישן געזונט נאר אויך דעם גייסטיגן. דערצו זענען פאראן פארשידנערליי עסנווארג פון וועלכע ס'איז גוט אוועקצושטיין, און זיי רעדוצירן פון דער דיעטע קען אויך העלפן דעם מענטש פילן בעסער.
איין זאך איז זיכער: די וועלט פון גייסטיגן געזונט איז פיל מער קאמפליצירט ווי א מעדיצינישע פראפעסיע. דר. ליבערמאן, אליין א געשולטער מומחה אין פסיכאלאגישע ענינים, איז איבערצייגט אז די סוגיא פון גייסטיגן געזונט איז נישט קיין 'סייענס', אן ענין וואס באלאנגט אויסדריקליך אינעם תחום פון דער וויסנשאפט, נאר א קאמבינאציע פון סייענס און קונסט.
"און דערפאר זאל מען אייביג זוכן כאטש צוויי מיינונגען, פון צוויי אומאפהענגיגע פראפעסיאנאלן," ווייזט ער אן. "אויב זאגט אייך א פסיכאטער אז ס'פעלט נישט אויס צו זוכן א 'סעקאנד אפּיניאן', זאלט איר פון יענעם תיכף אנטלויפן…"
וויאזוי ווייסט מען וועלכע פון די צוויי מיינונגען אויסצוקלויבן?
דר. ליבערמאן האט אויף דעם צוויי נישט-כללית'דיגע כללים. איין זאך וואס איז גוט צו נעמען אין חשבון ביים פאסן דעם באשלוס, איז צו פאלגן דעם פראפעסיאנאל וואס פארלאנגט ווייניגער, אדער א שוואכערן מעדיצין. די דאזיגע דראגס זענען דאך, ווי געזאגט, נישט אייביג די ערשטע און בעסטע ברירה; איז אפטמאל ראטזאם צו גיין מיט'ן מהלך פון דעם וואס שלאגט פאָר ווייניגער, אדער א קלענערע דאזע פון מעדיצין.
"דערנאך דארף מען אייביג אפן לאזן די מעגליכקייט פון גיין צו א דריטן." דער דריטער קען אויפקומען מיט זיין אייגענעם דיאגנאז און רפואה, אבער ער קען אפשר אויך אנטשיידן צווישן די ביידע פריערדיגע מיינונגען – וועלכע פון די צוויי לייגן זיך אים מער אויפ'ן שכל.
וואס טוט זיך מכח היימיש קעגן א נישט-היימישן טעראפיסט: איזהו מהם עדיף?
אין דעם זענען פאראן חילוקי דעות, אבער דר. ליבערמאן האלט אז אויב האנדלט זיך עס אין א פראבלעם וואס האט פאר זיך נישט קיין שייכות מיט אידישקייט אדער אונזער לעבנסשטייגער, איז כדאי זיך צו ווענדן צום בעסטן טעראפיסט וואס מ'קען נאר באקומען. אויב איז עס א כללית'דיגער צושטאנד, וואס איז אומאפהענגיג פון השקפה און מסורה, איז דעם טעראפיסט'ס פערזענליכער הינטערגרונט און מיינונגען ווייניגער נוגע, ווי ווען עס האנדלט זיך אין עפעס וואס איז יא פארוויקלט אין אונזער מהלך החיים. קאמפליקאציעס מיט OCD, אדער אומשטענדן וואס נעמען אריין זאכן ווי כיבוד אב, שלום בית, און ענליכס, דארפן יא אדרעסירט ווערן צו א מומחה וואס פארשטייט אונזערע השקפות און וועג פון לעבן. אנצוכאפן OCD אלס ביישפיל, זענען פאראן מצוות און מנהגים וואס זענען הייליג און טייער, אבער עמיצער פון דרויסן וועט זיי נישט פארשטיין, און אנשטאט פונאנדערוויקלען און אפטיילן צווישן דעם פסיכישן פראבלעם און דעם עצם חלק אידישקייט וואס איז פארכאפט געווארן אין דעם OCD, איז ער אומשטאנד אוועקצומאכן און מזלזל זיין אין דער גאנצער זאך.
מען דארף אין אזעלכע פאלן ניצן שכל און אביסל דעת, און, ווי פארשטענדליך, דורכשמועסן די פרטים מיט א דעת תורה.
דער געראנגל צווישן עגא, נפש, און נשמה
פסיכישע פראבלעמען, ווי סתם אזוי בכלל מענטשליכע שוואכקייטן, זענען אבער אין א וועג נישט מער ווי שטארקע סימפטאמען פון מער-כללית'דיגע יסודות פונעם מין מענטש, באשר הוא אדם. א מענטש איז באשאפן געווארן מיט שוואכקייטן און פערזענליכע שוואכקייטן, וואס יעדער יחיד דארף אויסארבעטן, אויסשלייפן, און אויסבעסערן. דערפאר זענען מיר דאך אראפגעקומען אויף דער וועלט, כדי צוריק אהיימצוגיין נאך די הונדערט-און-צוואנציג בעסער ווי מיר זענען געווען ביים אנקומען אהער.
לאמיר אריינטראגן דעם געדאנק אין ווירקליכן, טאג-טעגליכן לעבן און דאן זיך אומקערן צום גרונט-ענין שבו.
ס'מאכט זיך ביי יעדן מענטש, אז ער שטייט אויף, ווי מ'זאגט, 'אויף דער לינקער זייט'. דער מענטש וועקט זיך אויף, און נאך איידער ער האט די געלעגנהייט צו זאגן 'מודה אני' און אפגיסן נעגל-וואסער, איז ער שוין צערייצט און גערעגט, גרייט צו אטאקירן וואס און ווער ס'וועט אים נאר אונטערקומען. דער יענער, אדער עפעס, דארף גארנישט טאן; דער נארוואס-דערוועקטער מענטש וועט שוין טרעפן די סיבה אויף וואס ארויפצוקריכן. ער ווארט ממש אויף א געלעגנהייט זיך אנצוטשעפען אין עפעס אדער עמיצן, אויף וואס אדער וועמען ער זאל קענען אויסגיסן דאס פעקל נעגאטיווער ענערגיע, וואס האט זיך אים אנגעזאמלט דורכאויס דער נאכט.
פון דער אנדערער זייט, טרעפן מיר זיך צומאל מיט א פארקערטן היכי-תמצא, פון זיך אויפוועקן אינדערפרי גענצליך גוטמוטיג, פריש, און פאזיטיוו געשטימט, אז ס'איז א מחי'. מיר פילן זיך אין אזא פאל פולשטענדיג גרייט צו אנטפאנגען דעם טאג און אלעס וואס ער וועט נאר ברענגען. מיר זענען אפילו גרייט זיך צו טרעפן אלס דעם צילברעט פון עמיצן וואס איז יא אויפגעשטאנען אין א שלעכטער שטימונג, און מיר שפירן אז יענער קען אונז בשום אופן נישט מיטשלעפן מיט זיין נעגאטיוון געמיט. זאל ער זאגן וואס ער וויל, און מיר וועלן בלייבן גוט געלוינט, צופרידן, קלאר און פעסט ביי זיך.
פארוואס איז דאס אזוי? וואס איז די סיבה פארוואס אמאל טרעפן מיר זיך אויף דער רעכטער זייט, און אין אנדערע פאלן שטייען מיר אויף גערעגט און צע'ברוגז'ט? פארוואס זענען אונזערע גוסטעס נישט קאנטראלירט? פארוואס פעלט די דאזיגע קריטישע איינהייטליכקייט אין אונזערע שטימונגען?
די פראגע האט אן ענטפער, אבער איידער די תשובה ווערט געגעבן, איז כדאי זיך אפצושטעלן אויף נאך אן ענין אין דער סוגיא פון שטימונגען. איר קענט יענעם אוממענטש, וועמען איר האט אריינגעלאזט אין אייער ליניע אויפ'ן הייוועי, אבער האט זיך נישט גענומען די מי אייך צו געבן דאס האנט-שאקל לסימן 'יישר כח'? אדער, עמיצער וואס האט זיך אריינגעדרייט פון א זייטיג געסל אין פראנט פון אייך, און גורם געווען אייך צו פארלאנגזאמען דעם געלויף פון אייער אויטאמאביל?
פארוואס פילן מיר אין אזעלכע פאלן דעם דראנג יענעם אנצויאגן, און אראפלאזן צוויי פייערדיגע פעטש? פארוואס צעבייזערן מיר זיך אויף מענטשן וועמען מיר הייבן נישט אן צו קענען און וועלן זייער מעגליך קיינמאל מער נישט באגעגענען אין לעבן, וואס האבן אונז 'פוגע בכבוד' געווען אויף א מינדערוויכטיגן אופן, אן קיין שום ממשות'דיגע, פראקטישע אויסווירקונגען?
דעם ענטפער אויף די פראגעס וויקלט דר. דעיוויד ליבערמאן איין אין א גרעסערן הסבר, וואס קריכט אריין אין די קישקעס פון דער מענטשליכער פסיכיק.
קודם, א כלל. יעדער מענטש ווערט באשאפן מיט א טענדענץ פון זיך אליין ליב האבן. "אדם קרוב אצל עצמו," זאגן אונז חז"ל. דאס איז א פשוט'ע מציאות, אויף וועלכן יעדער קען מעיד זיין פון אייגענער דערפארונג: 'איך קום פאר יענעם'. יעדער ווייסט וויאזוי ער שפירט כלפי זיך אליין. יעדער יחיד ווייסט, אז אפגעזען פון דער מאס זעלבסווירדע וואס ער האט, בלייבט ער מיט'ן געפיל פון ליבשאפט צו זיך אליין – אפילו ווען דאס ווערט פארשטופט און באהאלטן אין די טיפענישן פון זיין וועזן.
דר. ליבערמאן שטעלט אוועק א הנחה, אז יעדער מענטש באשטייט פון דריי עיקר חלקים: דעם גוף, דעם עגא, און דעם נפש. יעדער פון די דריי פארמאגט זיינע אייגענע נטיות און רצונות, וואס זענען נישט דווקא מסכים איינער מיט'ן צווייטן. דער קערפער שטופט דעם מענטש צו טאן וואס עס פילט גוט. דער עגא – א מאדערנער טערמין פאר אונזער אלטן, באקאנטן יצר הרע – וויל אז דער מענטש זאל טאן וואס ס'זעט אויס גוט. דער נפש – די נשמה, צי יצר טוב – שטרעבט אז דער מענטש זאל טאן וואס איז באמת גוט.
אין א ווארט: א מענטש טראגט זיך ארום מיט דריי קעגנגעזעצטע כוחות, וואס שטופן אים אין דריי אנדערע ריכטונגען: טאן וואס פילט גוט (גוף), וואס זעט אויס גוט (עגא/יצר הרע), אדער וואס איז באמת גוט (נשמה).
"ווען דער זייגער צעקלינגט זיך אינדערפרי," איז דר. ליבערמאן מסביר, "און דאס באוואוסטזיין קערט זיך צוריק צום מענטש, הייבט זיך באלד אן א קריגעריי צווישן די דריי, ווער ס'זאל נעמען דעם קאנטראל איבער'ן באלעבאס – וועמען דער מענטש זאל פאלגן און וויאזוי זיינע ערשטע שריט אריין אינעם נייעם טאג זאלן אויסזען." ווען דער מענטש טרעפט זיך אין א צערייצטער, צעבייזערטער שטימונג, איז דער פשט אז דער עגא האט זיך אריינגעזעצט ביים דרייווער'ס זיץ און פירט די זאך לויט זיין געשמאק. פון דער אנדערער זייט, ווען דער מענטש פילט גוט מיט זיך אליין און האט די קראפט צו האנדלען מיט אונטערקומענדע מצבים אויף א געזונטן אופן, מיינט עס אז די ריינע נקודה אין אים, די נשמה, האט גענומען דעם קאנטראל.
דאס חירות פון זעלבסט-חשיבות
דאס ווייסן מיר פון אייגענער דערפארונג, אז זיך צושטעלן צו די דיקטאטן פונעם גוף און עגא, פילט צום סוף נישט צו גוט. ווען עמיצער גיט זיך אונטער די רצונות פונעם קערפער, עסט זיך איבער אדער שלאפט ביז שפעט, פילט ער זיך דערנאך ווי א שמאטע. דאס זעלבע איז מיט'ן עגא – וועמענ'ס עיקר ציל, אגב, איז זיך אהערצושטעלן כלפי חוץ אנדערש ווי דער מענטש איז באמת. לאזן פאלן א גוטן וויץ אויף א צווייטנ'ס חשבון, גיט דעם גוטזאגער א באלדיגן הרגש פון מאכט און כוח, וואס וועפט אבער פריער צי שפעטער אויס, און לאזט איבער דעם מענטש מיט א שלעכט נאכגעפיל.
דאס איז וואס דער עגא האט ליב צו טאן, און וואס גרעסער דער חילוק צווישן וויאזוי דער עגא פירט דעם מענטש זיך אהערצושטעלן און וואס ער איז באמת, אלץ שווערער קומט עס אן צו טאן, אלץ מער גייסטיגע כוחות קאסט עס, און אלץ מער ענערגיע שעפט עס פונעם מענטש.
די ביידע קרעפטן וואס ווירקן אינעם מענטש, גוף און עגא, לאזן איבער דעם יחיד מיט א געפיל פון פוסטקייט. זיך אונטערגעבן צו איינעם פון די צוויי אימפולסן, גיט אפשר אויף דער מינוט א גוט געפיל – וואס וועפט אבער שנעל אויס און לאזט דעם מענטש איבער זיך פילן פוסט און ליידיג.
"די איינציגע זאך וואס בויט אויף עמיצנ'ס זעלבסווירדע איז, דאס פאלגן די אנווייזונגען פון זיין נשמה. ווען עמיצער טוט וואס טיף ביי זיך ווייסט ער איז גוט און ריכטיג, פילט ער דערנאך שטארק, אין קאנטראל, און זיין דרך ארץ צו זיך אליין הייבט זיך," ווייזט דר. ליבערמאן אן, און ציטירט פונעם בארימטן 'קירוב'-פיאנער, הרב נח וויינבערג ז"ל, אז דער אונטערשייד צווישן א אידישן און נישט-אידישן אויסקוק אויפ'ן לעבן ליגט אין דעם, וואס דער נישט-אידישער זאגט דעם מענטש צו טאן וואס ס'פילט גוט, און דער אידישער דיקטירט צו טאן וואס דער מענטש וויל באמת טאן, וואס איז באמת גוט, טראץ די אימפולסן וואס שטופן צו טאן וואס פילט גוט.
"דאס הייסט אמת'ע חירות; דאס איז דער אופן וויאזוי אויפצובויען א געזונטע זעלבסווירדע."
יעדער יחיד, ווי געזאגט, ווערט געבוירן מיט אן אינסטינקט, וואס וויל זיך אליין ליב האבן. וואס פאסירט ווען עמיצנ'ס געפיל כלפי זיך אליין איז געשעדיגט און פעלערהאפטיג – ווען ער איז נישט בכח זיך צו רעספעקטירן אויף דעם אופן ווי זיין געוויסן זאגט אים אונטער ער וואלט געדארפט? "ער ווענדט זיך צו דער וועלט אינדרויסן," ווייזט דר. ליבערמאן אן. דער מענטש לאזט זיך ארויס זוכן די געפאדערטע אנערקענונג אז ער איז 'גוט' און 'מסודר' ביי אנדערע מענטשן. ווען ער באקומט עס נישט, פילט ער אנטוישונג און פרוסטראציע, וואס טייטשט זיך איבער אין א ריי נעגאטיווע געפילן וואס הייבן אן פלאגן דעם מענטש, ווי רוגזה, כעס, אנגסט, דעפרעסיע, און לבסוף, אנגעגעסנקייט.
אין איין ווארט: ווען א מענטש ווערט אנגעוויזן אויף אנדערע כדי צו פילן גוט מיט זיך אליין, וועט ער פריער צי שפעטער אנטוויקלען די נעגאטיווע געפילן וואס קומען דערמיט.
מיט א געזונטער מאס פון זעלבסרעספעקט און זעלבסווירדע, ווערט דער מענטש נישט קיין סך בארירט ווען עמיצער קרימט אויף אים אדער קוקט אים אן אזוי צי אנדערש. ס'איז קיין צינישער צוגאנג פון 'ס'אינטערעסירט מיך נישט וואס אנדערע זאגן אויף מיר' – וואס איז א סך מאל מער אזא צודעק צו באהאלטן די געפילן פון א שוואכן 'איך'. א געזונטער מענטש ווערט נישט צעשאקלט פון קריטיק און א נעגאטיווער באמערקונג אויף זיין חשבון, ווייל זיין אינעווייניג איז געזונט און שטארק און פעסטגעבויט. ער דערהייבט א שאקל, און זיין אינערליכע 'איך' ווערט נישט דערפון צעפלאצט, ווייל ער איז לכתחילה נישט אנגעוויזן אויף דער הסכמה פון אנדערע.
יעדן שמעקט א קאמפלימענט און יעדער געזונטער מענטש וויל אז אנדערע זאלן האבן א פאזיטיוון בליק אויף אים. ס'איז אבער א ריזן חילוק צי דער קאמפלימענט קומט אנפילן א חלל, אדער פארצוקערן א געזונטן, אינערליכן 'איך'. אינעם ערשטן פאל, איז דעם מענטשנ'ס גייסטיגן מציאות תלוי בדעת אחרים; אינעם צווייטן, דינט עס ווי א באנוס. אז ס'קומט אונטער איז דאך אוודאי גוט, און אויב נישט, איז אויך גוט.
דער תמצית הדברים איז, אז דער אופן וויאזוי דרויסנדע געשעענישן רופן זיך אפ ביים מענטש אינעווייניג, איז דער סך הכל פון וויאזוי מיר פילן כלפי זיך אליין. א געזונטער, אויפגעבויטער מענטש וועט זיך נישט קיין סך צעקראצן פון יענעמ'ס א נעגאטיוון קוק, בעת עמיצער וועמענס זעלבסט-חשיבות איז באזירט אויף וויאזוי ער ווערט געזען דורך אנדערע, וועט גרינג ארויסגיין פון די כלים ווען א צווייטער גיט אים א שטאך אדער קריטיק.
די פסיכאלאגיע פון "ראָוד רעידזש"
לאמיר נעמען דאס גאנצע פשעטל און עס אריינטראגן אין ווירקליכן לעבן. מיר אלע קענען דעם באגריף וואס איז באקאנט אלס רעדל-רוגזה – "ראָוד רעידזש" בלע"ז. צום ביישפיל, איר יאגט זיך אנצוקומען ערגעץ-וואו, און אין פראנט פון אייך, דווקא אויף דער סאמע לינקער ליניע, שטעלט זיך אוועק א קליין, ווייס קארעלע און שפאצירט זיך געמיטליך גענוי אויפ'ן ספיד לימיט (דהיינו, 55 אין א 50 מייל-פער-שעה זאנע, להוציא מלבן של וכו'). לאמיר זיין אפנהארציג און מודה זיין, אז דאס ערשטע געפיל וואס קומט אונטער איז אזא דראנג יענעם אנצוכאפן ביים מאָפלער און איבערדרייען אים, אינאיינעם מיט די זיסע טשאטשקעלעך וואס טאנצן אים אזוי חנ'עוודיג אויפ'ן הינטערשטן פענסטער, אזוי אז דער מאטאר מיט אלע קישקעס זאלן נתגלה ווערן בבושתם לעיני כל חי. (איך רעד שוין נישט ווען ביי יענעם בלייבן די לינקע בלינקערס אקטיוו נאכ'ן בניחותא אינוואדירן דעם לינקן "לעין". די לפום-ריהטא'דיגע בלינצלען געבן נאך צו דעם טעם פון א פיינטליכן ווינק מיט די אויגן פון דער טאראסע אויפ'ן זיבעטן שטאק, בעת איך ליג אויסגעשטרעקט אין בלאטע בבגדי יום טוב.)
די סצענע און רוגזה וואס זי שפילט אויף איז אייך מסתמא נישט פרעמד. און – לאמיר בלייבן אויפריכטיג מיט זיך אליין פאר נאך א מינוט – די ערשטע זאך וואס מיר טוען געווענליך אין אזא פאל איז, אנצויאגן יענעם 'צעדרייטן דרייווער' און כאפן א בליק אויף יענעמס צורה. וואס ס'געשעט אבער פון דא און ווייטער, איז זייער אינטערעסאנט. אפטמאל נאכ'ן אריבערקרויזן צו דער רעכטער ליניע, איבעריאגן דעם קריכנדיגן קאר דורך דריקן אויפ'ן פאָרערל מיט דער פולסטער רציחה, שטעלט זיך ארויס אז יענער פגע רע ווערט געטריבן פון אן אומשולדיגן ישן-נושן דרייווער, וואס זיצט פארזינקען טיף אינעם זיץ ווי א איד ביי די קינות, און געדענקט בכלל נישט פון אזא כלל ווי "פעסט לעין". דער כעס, לאמיר מודה זיין, לאזט אביסל נאך. ס'איז דאך קלאר, אז יענער האט גארנישט געמיינט.
גאר אנדערש איז אבער די הלכה, ווען עמיצער שניידט אייך אריין אינמיטן הייוועי, און נאכ'ן דעריאגן דעם שניידער טרעפט איר זיך קוקן אויף א 'קילן' יוגנטליכן, מיט א פארקערטן בעיסבאל-היטל אויפ'ן קאפ און א ברענענדן ציגארעטל, וואס זיצט אין א האנט וואס שטעקט זיך באקוועם ארויס פון פענסטער. 'א מין צעדרייטע בריאה. ווער מיינט ער איז ער?…'
זייער א סך מאל זענען מיר בייז נישט אזוי ווייט אויף דעם עצם אקט פון יענעם – דאס מיך אפהאלטן פון אנקומען צום ציל מיט א פאר מינוט פריער – ווי די "חוצפה", יענעמס נישט זיך רעכענען מיט א צווייטן. ווילסט פארן פאמעליך? געזונטערהייט. פארוואס אבער מוזטו עס טאן אין לינקן לעין? אויב אבער יענער האט בכלל נישט מיך געמיינט, איז דאך שוין א צווייטע מעשה.
אן אנדערער אזא ביישפיל איז דאס ווינקן מיט די "היי-ביעמס" צום קאר אין פראנט פון אייערס. ווען צוויי מענטשן ווילן צווישן זיך קאמוניקירן, ניצט מען שפראך אדער פנים-גרימאסן. ווען אן אויטאמאביל האט עפעס צו זאגן פאר'ן שכן, אבער, איז דאך דער כלל נישט שייך. ווערן ווערטער און געזיכט-קנייטשן ערזעצט מיט פייפן און בלינצן מיט די קאר-לעמפ. דער פראבלעם איז נאר דאס, אז קאר-שפראך קומט נישט באגלייט מיט פירוש רש"י. דארט האבן מיר נישט אזעלכע זאכן ווי דעם טאן מיט וועלכן די דיבורים ווערן געזאגט און די אויסדרוקן אויפ'ן פנים, וואס דערציילן דעם צוהערער אביסל מער וועגן אייער כוונה. דערפאר מאכן זיך אפט מיספארשטענדענישן צווישן קארס. ווען איך בלינצע צום אויטאמאביל אין פראנט פון מיר, מיינט דער פסוק צו זאגן עפעס ווי, 'זיי נישט ברוגז: קענסט זיך, אפשר, רוקן א רגע?' ווידעראום ווען דער קאר הינטער מיר בלינצט מיר, נעמט עס אן א דראאענדע פארעם, א בייז געברום: 'רוק זיך שוין פון דארט, דו יוצא-דופן!'
דער פראבלעם, פארשטייען מיר דאך, נעמט זיך דערפון וואס מיר זעען נישט דאס פנים פונעם שכן און ווייסן נישט אין וואספארא גוסטע ער געפינט זיך יעצט. דערפאר נעמען מיר יענעמ'ס ווינק אויף גענוי אזוי וויאזוי מיר זענען דערביי געשטימט. אויב מיר זענען דעמאלט אויף דער מינוט צעבייזערט, צע'ברוגז'ט, אנגעצויגן, וועט דער פייף פון שכינות'דיגן קאר אפגעטייטשט ווערן אויף דעם אייגענעם שטייגער: אנגעבלאזן, גערעגט, אומגעדולדיג.
די אונטערשטע שורה דא איז, אז דער אופן וויאזוי מיר נעמען אויף יענעמ'ס אויפפירונג האט ווייניגער צוטאן מיט וואס יענער האט באמת געטאן און א סך מער מיט וויאזוי מיר פילן זיך מיט זיך אליין. אנדערש, איז שווער צו טרעפן א הסבר פארוואס מיר רעאגירן אזוי אנדערש צו דער זעלבער געשעעניש, אין דער צייט וואס דער אקט פאר זיך בלייבט דער זעלבער, אפגעזען פון וואס יענעמ'ס כוונה איז געווען.
אין אנדערע ווערטער, דאס ווערן צערייצט און צעבייזערט איז א תוצאה פונעם אייגענעם עגא, וועמענ'ס צעשאקלטע אידענטיטעט איז באזירט אויף וואס אנדערע זאגן און מיינען. אויב יענער רעכנט זיך נישט מיט מיר – ער ווייזט מיט זיינעם אן אקט אז איך און מיינע אינטערעסן זענען ביי אים נישט חשוב, פילט זיך דער עגא אונטער אטאקע און רעאגירט אויף אזא אופן.
עגא און זעלבסשאץ
אבער עס גייט נאך ווייטער ווי דעם. ס'איז נישט נאר אז דער עגא און זעלבסט-חשיבות זענען נישט איין-און-די-זעלבע זאך, נאר זיי שטייען גאר ביי צוויי עקסטרעמען. וואס געזונטער דעם מענטש'ס זעלבסשאץ ביי זיך אליין, אלץ קלענער וועט דער עגא זיין, וכן להיפוך: וואס גרעסער דער עגא, דער פאלשער 'איך', אלץ איינגעשרימפענער וועט די זעלבסשאץ זיין. כללו של דבר: כשזה קם, זה נופל.
"אויב דארף מען דאס אלעס אריינשטעלן אין איין ווארט," מאכט דר. ליבערמאן דעם סך הכל, "וועט עס זיין, 'פערספעקטיוו'." ס'איז דאך נישט, ווי אויסגעשמועסט אין די פריערדיגע ביישפילן, דער עצם געשעעניש, נאר דער אופן ווי מיר נעמען זי אויף. מיט'ן ריכטיגן פערספעקטיוו, וועט דער מענטש בלייבן באלאנסירט; מיט א פארקרימטן פערספעקטיוו, וואס נעמט זיך פון באטראכטן די וועלט וכל אשר בה דורך עגאצענטרישע ברילן, באקומט דער מענטש א פארטושט בילד פון דער וועלט.
אזוי קאמפליצירט ווי דאס קען נאר אויסזען, באהאלט זיך אין דעם גרונט געדאנק דער שליסל צו פרייהייט, ווייזט דער רופא נפשות אן. "כמעט אלע פראבלעמען וואס מאכן זיך אין צווישן-מענטשליכע באציאונגען, קומען פון פארטייטשן זאכן אויף א צעבלאזענעם, פארטושטן אופן – וואס נעמט זיך ביים יסוד פון אן אומגעזונטן עגא." אויפנעמען זאכן אויף א געזונטן אופן, ברענגט קלארקייט, וואס פירט צו האנדלען ריכטיג און באלאנסירט, וואס פירט צו א געזונטערן וועג פון זיך אויסקומען מיט אנדערע, וואס טראגט דעם מענטש צו מער זעלבסט-צופרידנקייט.
דעם געדאנק זעט מען צום קלארסטן אין דער פארוויילונגס-וועלט, אין די פאלאצן פון האליוואוד און די לוקסוריעזע 'ריהעב'-אינסטיטוציעס וואס דינען די 'שטערנס' פון דער גוי'שער שוואוילטאג-וועלט. ס'איז א פאקט, אז יענער סעקטאר איז געפלאגט מיט דעפרעסיע און פסיכישע פראבלעמען. "וויאזוי קען עס זיין, אז עמיצער וואס פארמאגט אלעס וואס א מענטש מיט דער סאמע אנטוויקלטער פאנטאזיע קען זיך נאר ווינטשן, זאל שטעקן בלייבן אין א פינסטערן לעבן פון דראגס, מרה שחורה, און אפילו פראבעס צו נעמען זיך דאס לעבן?" דאס פאסירט אבער ווען עמיצנ'ס אומשטענדן פירן אים צו שעפן חיות און סיפוק פון דעם אופן וויאזוי ער נעמט אויס ביי אנדערע. יענעמ'ס עגא ווערט אזוי אויסטערליש צעבלאזן, אז דער גאנצער 'איך' ווערט פארלוירן און פארפאלן. דער מינדסטער שאקל צעווארפט ביי אזא איינעם די באלאנס.
דער רבונו של עולם האט באשאפן די וועלט אויף אזא אופן, אז א מענטש זאל ניצן וואס ער האט צו טאן וואס איז ריכטיג, ווי איידער אוועקצושטעלן זיין גאנצן 'איך' אויף וואס ער האט, און "דער שליסל דערצו איז דער כוח הבחירה" מיט וואס יעדער יחיד ווערט געבוירן.
איזהו גיבור?
אין 'פרקי אבות' ערקלערן אונז חז"ל דאס משמעות פון פיר קאטעגאריעס: איזהו גיבור, איזהו עשיר, איזהו חכם, און איזהו מכובד. דער אופן ווי אונזערע חכמים פארטייטשן די ווערטער איז אינגאנצן אנדערש וויאזוי זיי ווערן פארשטאנען במושכל ראשון און טאקע וויאזוי די וועלט פארשטייט זיי. ווער איז א גיבור? דער וועמענ'ס הענט זענען באלאדנט מיט אנגעבלאזענע מוסקלען. אזוי לערנט די וועלט אפ דעם פירוש פונעם ווארט 'גיבור'. קומען חז"ל און זאגן אונז, אז אן אמת'ער גיבור איז דער, וואס פארמאגט די כוחות זיך צו שטארקן אויף זיינע אימפולסן.
דער כלל מיט גבורה גילט אויך מיט די אנדערע 'איזהו'-ביישפילן, און דער חילוק ליגט בעיקר אין איין עיקר זאך. דער וועלטליכער פירוש אויף גבורה איז תולה די זאך אין אנדערע, אין דרויסנדע פאקטארן. יענער איז א גיבור, ווייל ער איז מיט אזויפיל שטארקער ווי אנדערע, ווי דעם דורכשניט. די נקודה, אין אנדערע ווערטער, ליגט אין דעם קאנטראסט צווישן מיר און יענעם. וואס גרעסער דער אונטערשייד, אלץ מער גיבור בין איך. ווען דער נעמליכער גיבור טרעפט זיך אין א גרופע גיבורים, פאלט דאס חשיבות פון זיין סטאטוס מיט דער זעלבער מאס פון דעם פארקלענערטן קאנטראסט צווישן מיר און די אנדערע.
להבדיל, דער תורה'ס קוק אויף גבורה נעמט דעם מענטשנ'ס מעגליכקייט זיך אויפצוהייבן העכער זיינע נטיות און רצונות. דאס האט נישט קיין שייכות מיט יענעם – אפגעזען ווען דער 'יענער' איז. ס'איז אינעם מענטש, מיט'ן מענטש, און וועגן דעם מענטש. גבורה מעסט זיך לויט דער מאס וויפיל דער מענטש ארבעט זיך אויס צו באהערשן זיינע נטיות. וואס מער אין קאנטראל דער מענטש איז אויף זיך, אלץ א גרעסערער גיבור איז ער.
דער חילוק איז נישט נאר אין דעם, וואס יענע גבורה באשטייט פון פארגלייכן און קאנטראסטן, בשעת וואס אונזער מיינט דעם מענטש אליין. ס'איז סך טיפער ווי דעם, ווייל די נישט-אידישע גבורה איז ביסודה גארנישט ווערד. אויב די וועלט וועט זיך איין שיינעם אינדערפרי אויפוועקן און באשליסן אז פיזישע שטארקייט איז בכלל נישט אזא מעלה, וועט דער 'גיבור' אינגאנצן צעבראכן און צעקלאפט ווערן. אנדערש איז עס מיט דער גייסטיגער גבורה, וואו יענעמ'ס מיינונג און געשמאק מאכט נישט אויס קיין כי הוא זה.
דאס זעלבע איז עס מיט אלע אנדערע מידות וואס ווערן אויסגערעכנט אין דער משנה, און ביי אלעמען גילט איין יסודות'דיגער כלל: ס'האט גארנישט מיט וואס טוט זיך אינדרויסן פון דיר, און ס'איז כל-כולו אנגעוואנדן אין דיר אליין, אין דעם אופן וויאזוי דו רעאגירסט צו דער וועלט, צו די געשעענישן ארום דיר; וויאזוי דו באנעמסט דיין מציאות החיים. אן עושר איז דער, וואס איז 'צופרידן'; א מכובד איז עמיצער וואס רעספעקטירט אנדערע מענטשן; א חכם איז דער וואס פארשטייט אז ער קען שטענדיג קונה זיין עפעס פון אנדערע.
א שטודיע וואס איז דורכגעפירט געווארן איבער די געווינערס פון אינטערנאציאנאלע אלימפּיק-ספּארט פארמעסן ווייזט, אז דער איינציגער צווישן די געווינערס וואס קומט ארויס צופרידן, איז נאר דער וואס געווינט דעם ערשטן פרייז – דעם 'גאלד' מעדאל. די נעקסטע צוויי, די געווינערס פון די 'זילבער' און 'בראָנז' מעדאלן גייען געווענליך אוועק פון דארט פּראסט און פּשוט אומצופרידן. איי, דו האסט איבערגעשטיגן כמעט יעדן איינעם און באוויזן צו געוואונען א ריזן-פארמעסט? אמת, אבער כ'בין פארט נישט געווען דער ערשטער.
דאס איז פשוט פירוש רש"י אויף דעם מהלך המחשבה, פון מעסטן מענטשליכע דערגרייכונגען אין פארגלייך צו אנדערע.
צוויי קעגנגעזעצטע צעטלעך
ווייסן מיר שוין, וואס עס זענען די עיקר גורמים וואס קענען אויפבויען אדער אראפקלאפן עמיצנ'ס זעלבסשאץ – זיין געפיל פון ווי חשוב און וויכטיג ער איז אין דער בריאה.
דא שטעלט זיך דר. ליבערמאן אפ און מאכט אביסל סדר אין דעם כללית'דיגן נעפל אין וועלכן דער אזוי-ברייט-באניצטער 'סעלף עסטים' איז איינגעהילט.
"רוב פאלן פון נידעריגער זעלבסשאץ," איז ליבערמאן מסביר, "פאלן אריין אין איינער פון די פאלגנדע פיר קאטעגאריעס," הגם ער האקט זיך באלד איבער מיט א כמו-התנצלות, אז ער רעדט דא זייער ברייט און בתורת אלגעמיין. "אוודאי זענען פאראן נאך פרטים און פרטי פרטים; אבער מיר רעדן דאך דא צו א ברייטן ציבור, און דערפאר איז פשוט פראקטישער צו רעדן כללית'דיג."
דער ערשטער סוג פון זעלבסשאץ איז אויך דער געזונטסטער: אן אויפגעבויטן בליק אויפ'ן אייגענעם חשיבות, וואס קומט מיט א געצוימטן, כפי-ערך נידעריגן עגא.
ביים אנדערן עקסטרעם שטייען די מיט אן אויפגעבלאזענעם עגא און נידעריגער זעלבסשאץ. מיר קענען די סארט מענטשן אלס עגאצענטריש. אלעס דרייט זיך ארום זיי און זייערע מיינונגען, געשמאקן און אינטערעסן. ס'איז אזא מגלה-פנים-בתורה-שלא-כהלכה'דיגער פשט אינעם "בשבילי נברא העולם". דאס זענען געווענליך די, וועלכע ווערן געזען ווי אראגאנטע, 'שווערע' מענטשן.
די דריטע קאטעגאריע באשטייט פון מענטשן, ביי וועמען ביידע, עגא און זעלבסשאץ, שטייען אויף א נידעריגן שטאפל. זיין זעלבסשאץ, 'סעלף עסטים' בלע"ז איז שוואך, אבער זיין עגא איז אויך צעקאליעטשעט. אזעלכע מענטשן קענען נישט זאגן קיין 'ניין', און זענען שטענדיג גרייט צו געבן, העלפן, און זיך אפילו אונטערבייגן ווי המן צו מרדכי הצדיק אויפשטייגנדיג אויף יענער גורל'דיגער פערד-רייזע. דאס געבן א כסדר'דיגע 'יא' אויף יעדער בקשה קומט אבער נישט פון גוטסקייט, נאר פון הילפלאזיגקייט. יענער איז ביי זיך נעבעך אזוי צעקלאפט, אז דער איינציגער קוואל פון זעלבס-חשיבות קומט פון אנדערע מענטשן. אפזאגן א ביטע אדער פארלאנג קומט באגלייט מיט שולד-געפילן און א הרגשה פון ווערדלאזיגקייט. אזא איינער טוט נישט קיין טובות נאכ'ן ניצן דעם כח פון בחירה און קומען צו א באשלוס אז דאס, נאכגעבן יענעמ'ס בקשה, איז יעצט די ריכטיגע זאך, נאר ווייל ער האט מורא צו זאגן דעם ניין. ער האט נישט אין זיך די מאס קוראזש וואס פאדערט זיך, אפצוזאגן עפעס וואס ער דארף נישט – אדער גאר טאר יעצט נישט – טאן.
"די פערטע קאטעגאריע, וואס ווערט אין דער מעדיצינישער וועלט באצייכנט ווי 'עוואָידענט פּערסאָנאַליטי' – עמיצער וואס פרובירט מיט אלע כוחות אויסצומיידן יעדן נאענטן קאנטאקט אדער אינטימען שייכות מיט אנדערע מענטשן – איז שוין א מער זעלטענער פענאמען, און כ'וועל עס יעצט לאזן אין א זייט," פירט דר. ליבערמאן אויס.
זיך אומקערנדיג די צו די עיקר דריי כללים פון דער סוגיא, ציטירט דער דאקטאר דעם באקאנטן חסיד'ישן ווארט וואס זאגט, אז א מענטש דארף מיט זיך אייביג טראגן צוויי שטיקלעך פאפיר, וואס זאלן אנגעבן צוויי קעגנגעזעצטע פערספעקטיוון. די ערשטע איז, "בשבילי נברא העולם", און די צווייטע – "ואנוכי עפר ואפר".
"די חכמה," פירט ער אויס מיט א גמרא-ניגון, "איז צו וויסן ווען אפירצונעמען וועלכן צעטל…"
אט דער באלאנס פון זעלבסשאץ קעגן עגא, איז א גוטער מעטאד אויף אפצומעסטן א מענטש'ס גייסטיגן געזונט צושטאנד. אין דער זעלבער צייט, שטרייכט ער אונטער, דארף מען געדענקען וואס איז פריער דערמאנט געווארן, אז דאס אלעס איז זייער ברייט און כללית'דיג גערעדט. צווישן די אלע קאטעגאריעס איז פאראן א געוואלד מיט סוב-קאטעגאריעס און שטריכן, וואס שניידן זיך אריין אין ביידע זייטן פון זייערע גבולות, אדער קאמבינירן עטליכע פאקטארן פון דא און דארט, און פארמירן אינאיינעם גאר א ניי בילד.
"דאס איז שוין חוץ דעם אנזאג פון חז"ל, נישט דן צו זיין א צווייטן מענטש ביז'ן זיך געפינען אין זיינע שיך."
אפילו מיר טארן טאקע נישט אזוי מהיכי-תיתי אפמעסטן און אפשאצן אנדערע מענטשן, איז אבער פאראן א היפש-קלארער מהלך אפצולערנען דעם גייסטיגן געזונט-צושטאנד פון אנדערע – אייגנטליך, פון זיך אליין. און דער דאזיגער מיטל באשטייט נישט אינעם באטראכטן וויאזוי עמיצער באהאנדלט אנדערע מענטשן, ווייל אפילו ווען איינער איז גוט צו אנדערע, איז נאכנישט פשט אז ער איז דווקא באלאנסירט. אן אויסטערלישע מאס גוטסקייט קען קומען פון דער דריטער קאטעגאריע, פון א געשעדיגטן עגא און אפגעשוואכטער זעלבסשאץ. וויאזוי קען מען יא וויסן וואס דער מצב איז ביי יענעם אין די קישקעס?
"איך פרעג די קשיא דורכאויס לעקציעס, דרשות, און אויפטריטן שוין פאר די פארלאפענע זעכצן יאר," ווייזט דר. ליבערמאן אן, "און כ'האב דערווייל נאכנישט באקומען דעם ריכטיגן ענטפער פון קיינעם."
אבער הגם דער ענטפער איז נישט געקומען מפי קהל הקודש, איז ער אויך נישט אזוי ווייט און פרעמד. "עס ווענדט זיך," פסק'נט דער דאקטאר, "אין ווי שטארק עמיצער איז מכבד יענעם און אויך זיך אליין." טאנצן קדוש צו יעדער בקשה קען (הגם מוז נישט) קומען פון א צעבראכענער גייסט, וואס שעפט חיות בלויז פון א צווייטנ'ס הסכמה אויף אים. אפזאגן און זיך נישט רעכענען מיט אנדערע מענטשן, איז זייער מעגליך א תוצאה פון אן עגא די גרויס פון א קאנטינענט. א געזונטע באלאנס, א געזונטע פסיכיק, מיינט מכבד זיין ביידן, יענעם און זיך אליין. ווען עמיצער קען זאגן 'ניין' און טוט פאר אנדערע, איז פשט אז ער איז געזונט. ער איז אין קאנטראל פון זיין כח הבחירה, וואס ער ניצט ריכטיג און אין דער ריכטיגער מאס.
א געזונטער מענטש גיט אוועק פון זיך – פון וואס ער פארמאגט בשפע. ער גיט אוועק פון דער ליבשאפט וואס ער האט אין זיך; ער גיט פונעם רעספעקט וואס ער פארמאגט אין זיך אין א גענוגנדער מאס, מכבד צו זיין אנדערע מענטשן.
"הרב נח וויינבערג פלעגט זאגן, 'אויב דו האסט זיך אליין נישט ליב, דעמאלט האב אויך מיך נישט ליב.' פשט איז, אז אזא איינער קען נישט ליב האבן, קען נישט רעספעקטירן. אויב ער פארמאגט עס נישט אין זיך, וויאזוי זאל ער עס קענען געבן פאר א צווייטן?"
א גרויסער חידוש מיט דער דאזיגער הנחה איז, אז דורכ'ן פרייוויליג אוועקגעבן פון וואס מען פארמאגט, בויט מען נאך מער אויף די אייגענע זעלבסשאץ. ווען דאס געבן קומט נאכ'ן נאכקומען די צוויי תנאים, 1) מען פארמאגט עס אין זיך, און 2) מען איז אין קאנטראל, מען האט די קראפט בוחר צו זיין צווישן יא און ניין, דעמאלט איז דער 'יא', דאס געבן פון זיך פאר א צווייטן, עפעס וואס דינט דעם געבער גארנישט ווייניגער ווי דעם נעמער.
"דאס איז דאך אזא פריי געפיל!" רופט דר. ליבערמאן אויס מיט התפעלות. "אזויפיל חירות ליגט אין דער דאזיגער מעגליכקייט."
באקוועמליכקייט אלס שפרינגברעט צו מרה שחורה
מיר זעען פאר זיך א מאדנע דערשיינונג. וואס שפעטער א דור, אלץ שוואכער איז דער פסיכישער געזונט-צושטאנד.
די סטאטיסטיקס ווייזן, אז א פערטל פון דער באפעלקערונג ליידט פון אזא אדער א צווייטן פסיכישן פראבלעם. 67 פראצענט אמעריקאנער מענטשן זענען איבערוואגיג. א דריטל פון די פאראייניגטע שטאטן פלאגט זיך מיט גייסטיגע יסורים אין אזא גרויסער מאס, אז זיי נויטיגן זיך אין מעדיצינישער הילף צו קענען אנגיין ווי געהעריג מיט'ן לעבן.
"די מעגליכקייט פון מענטשן אין אונזער תקופה זיך צו ספראווען מיט שוועריגקייטן, שוין אפגערעדט מיט'ן לעבן גופא, איז ממש ווי פארקריפלט," ווייזט ליבערמאן אן. "די שאלה פון 'פארוואס' שרייט מיט קולות."
די שאלה שרייט, אבער די תשובה איז אויך דא.
"עס איז, ווי מ'קען זיך אליין פארשטעלן, פאראן מערערע זאכן וואס שפילן דא א ראלע," זאגט דר. ליבערמאן. "אבער פארשערס זענען געקומען צו דער החלטה אז דער וויכטיגסטער פאקטאר, וואס שפילט די גרעסטע ראלע אינעם מרה-שחורה מצב וואס באהערשט היינט די וועלט, איז דער פאקט וואס דאס לעבן איז געווארן אזוי לייכט און גרינג."
מיט'ן פארשריט פון טעכנאלאגיע און די אלערליי באקוועמליכקייטן וואס דער 21'סטער יארהונדערט האט אונז צוגעשטעלט, האבן מענטשן אנגעהויבן צוזאמקלעבן גליק און סיפוק מיט גרינג און באקוועם. כדי צו זיין צופרידן מיט זיך און דעם לעבן, דארפן זאכן גיין גרינג און געשמירט. אויב איז עס שווער, איז פשט אז ס'איז צייט זיך אריינצוגליטשן אין א דעפרעסיע.
קיינער מאכט אוודאי נישט דעם חשבון אויף דעם אופן, אבער דער גאנג פון טראכטן האט זיך באקוועם אריינגעזעצט אינעם קאלעקטיוון אונטערבאוואוסטזיין פון דער היינטצייטיגער וועלט. שוועריגקייטן קומען אבער אייביג אונטער, און ווען מ'שטויסט זיך אן אין א זעץ, טרעפט מען נישט דעם קוראזש וואס פעלט זיך אויס איבערצוקומען דעם מצב און גיין ווייטער. און פון דארט ביז מרה שחורה איז ווייניגער ווי א תחום שבת.
דעם אמת ווייסן מיר דאך אבער, אז סיפוק, צופרידנהייט, זעלבסשאץ, און בכלל גייסטיגער געזונט קומט פון טאן וואס איז ריכטיג, נישט וואס איז גרינג אדער פילט צי זעט אויס גוט.
"זעלבסשאץ בויט זיך דווקא דורכ'ן טאן דאס וואס קומט נישט אן גרינג," זאגט דר. ליבערמאן מיט אן אנטשלאסענעם טאן.
דאס לעבן איז היינט אזוי גרינג, אזוי באקוועם, אזוי אויסגעבעט מיט יעדן סארט באקוועמליכקייט. מיר פארמאגן אלעס וואס פעלט זיך אויס נישט ארויסצוטרעטן פון דער באקוועמליכקייט-זאנע אפילו איין אינטש, אפילו אויף איין רגע. די תוצאה פון זיין איינגעטינקען אין אזא מהלך החיים איז, אז מיר זענען נישט גרייט זיך אנצושטרענגען אפילו פאר זאכן וואס מיר ווילן באמת האבן! מיר דערווארטן אלעס אין לעבן – און מיט 'אלעס' מיינט דער פסוק אויך זאכן וואס מיר ווילן אבער הייבן נישט אן צו דארפן – זיך צו קומען צו גליטשן ווי אויף אויל בארג-אראפ גראד אריין אין די הענט.
ווי געזונט קען א מענטש שוין זיין, אויב זיין גאנצע וועזן שרייט געוואלד קעגן דער מינדסטער אנשטרענגונג – וואס איז אייגנטליך דער סאמע קריטישער אינגרידיאנט אין א געזונטער גייסט?
"און לאמיך דא ווידעראמאל ציטירן הרב וויינבערג: 'דאס פארקערטע פון הנאה איז נישט יסורים, נאר באקוועמליכקייט.' אמת'ע הנאה קומט פון זיך געפינען אינעם צענטער פון לעבן, פון זיך איינקלאמערן אינעם לעבן מיט אלע צען פינגערס. און דאס פאדערט יא ארבעט און אנשטרענגונג, אבער ברענגט אמת'ן סיפוק און אויפריכטיגע הנאה."
שטעלן דעם דגש אויף באקוועמליכקייט, מיינט דאס זעלבע ווי געבן דאס לעבן א גט פטורין און זיך אפזונדערן פונעם לעבן אויף ווי ווייט מעגליך. ווייל ס'איז אוממעגליך צו באקומען מער ווי א מינימאלער מאס הנאה פון עפעס וואס טראגט נישט מיט זיך קיין משמעות. אזוי האט דער רבונו של עולם באשאפן די וועלט. הנאה איז א צווילינג מיט סיפוק, און דער מקור פאר ביידן איז דאס עוסק זיין אין עפעס וואס פארמאגט א משמעות אין זיך. ליידיגע, גרינגע זאכן האבן די מעגליכקייט צו געבן א באלדיגע גוט געפיל – וואס וועפט אבער שנעל אויס און לאזט דעם מענטש איבער מיט א פוסטקייט, וועמענ'ס תהום איז טיפער ווי דער שכל קען באנעמען. פאראן א באגרעניצטע מאס פון 'הנאה' וואס א מענטש איז ביכולת אויסצוצאפּן פון ליידיגע מעשים און פעולות. א רגע דערויף, טרעפט ער זיך מיט איין גרויסער פוסטקייט, וואס פירט צו עצבות, און א באנייטן דראנג צו געפינען עפעס מיט וואס אנצופילן דעם חלל.
"די היינטצייטיגע געזעלשאפט וויל לעבן אן קיין דרוק, בלי לחץ. דאס מציאות איז אבער, אז די מענטשן מיט די ווייניגסטע דרוק אין לעבן זענען די מערסטע אויסגעשטעלט צו פסיכישע פראבלעמען.
"דער שליסל צו א באלאנסירטער גייסט ליגט אין זיך פארבינדן מיט'ן מציאות כמות שהיא, נישט אנטלויפן דערפון אריין אין א וועלט פון אילוזיעס. צו זיין גייסטיג געזונט, פאדערט זיך א קשר מיט'ן אמת, פון וועלכן מ'טאר אויף קיין פאל נישט אנטלויפן."
וואס איז דער ענדגילטיגער אמת, דער איינער אמת'ער מציאות? "דער אויבערשטער! דער רבונו של עולם איז דאס מציאות פון עקזיסטענץ."
ווען עמיצער איז אינגאנצן פארטאן אין עפעס וואס ער האט ליב, פילט ער נישט די שוועריגקייטן און אומבאקוועמליכקייטן וואס קומען דערמיט. פון דער אנדערער זייט, א מענטש וואס איז גייסטיג צעשטורעמט, ווערט דענערווירט פון די גרעסטע קלייניגקייטן. די מינדסטע זאך, א שלעכטער וועטער אדער א קיצל אין רוקן, צעשאקלט יענעם די מנוחה.
דאס איז דער חילוק פון עמיצן וואס האלט דעם עיקר פאר די אויגן, און איינעם ביי וועמען דער עיקר איז באקוועמליכקייט.
"פאראן אויף דער מארקעט א מין טיילענאל, וואס קומט אין דער פארעם פון א טאבלעט וואס לאזט זיך צעקייען. דאס איז געמאכט," צעלאכט זיך דר. ליבערמאן, "אין פאל עמיצער נויטיגט זיך אין דעם מעדיצין, אבער האט פונקט נישט קיין גלעזל וואסער צו דער האנט.
"ווי אומבאגרייפליך פויל דארף מען זיין, זיך איינצוהאנדלען דווקא דעם סארט טיילענאל, פאר אזעלכע כמעט-נישט עקזיסטירנדע אומשטענדן?"
דאס לעבן, פאר'סך-הכל'ט ליבערמאן דעם ענין, איז קיינמאל נישט פאסיוו. אזוי האט דער רבונו של עולם אוועקגעשטעלט די וועלט. א מענטש געפינט זיך אייביג אין א מצב פון שינוי, און עס ווענדט זיך אין יעדן יחיד אין וועלכער ריכטונג דער טויש, די באוועגונג, זאל אים פירן: ארויף, זיך צו בעסער אנטוויקלען, פראגרעסירן און אנקומען ווייטער אין לעבן אלס איד און מענטש, אדער פארקערט. קיין 'עמידה' איז נישט פאראן; ס'איז אהער אדער אהין.
מצבים און אומשטענדן וועלן זיך שטענדיג בייטן דורכאויס דעם לעבן. דער מענטש האט פאר זיך די ברירה זיך נאכצושלעפן און רעאגירן אימפולסיוו צו די סיטואציעס וואס דער גורל האט אים באשערט צו באגעגענען אויף זיין לעבנסוועג, אדער קען ער זיך אויפהייבן העכער דעם נפש הבהמית און טאן וואס איז כשר און ריכטיג – וואס די נשמה ווייסט און ראט אים צו טאן.


text:
הייַנט, מיר וועלן ויספאָרשן אן אנדער טשיקאַווע DeFi פּראָיעקט (דיסענטראַלייזד פינאַנסע: עפֿן מקור פינאַנציעל יקאָוסיסטאַם) באַוווסט ווי "עטהערניטי וואָלקן".
"עטהערניטי וואָלקן" דעוועלאָפּס און זוכט צו פאָרשלאָגן אַ וואָלקן קאַמפּיוטינג פּלאַטפאָרמע אָריענטאַד ווי פיל ווי מעגלעך צו פּריוואַטקייט, אַנאָנימיטי און אַוויילאַבילאַטי. און דאָך, ניצן ווי פיל ווי מעגלעך ינפראַסטראַקטשער ווייכווארג געבויט אויף עפענען מקור באַדינונגס, טעקנאַלאַדזשיז און סטאַנדאַרדס.
און ווי געוויינטלעך, מיר וועלן לאָזן די וואָס זענען אינטערעסירט צו ויספאָרשן עטלעכע פון אונדזער לעצטע פֿראגן, איידער מיר אַרייַן די הייַנט ס טעמע פֿאַרבונדענע הודעות מיט די טעמע דעפי (דיסענטראַלייזד פינאַנסע: עפֿן מקור פינאַנציעל יקאָוסיסטאַם), די פאלגענדע פֿאַרבינדונגען צו זיי. אַזוי אַז זיי קענען געשווינד געבן אַ קליק אויב נייטיק נאָך לייענען די ויסגאַבע:
ינדעקס
עטהערניטי קלאָוד: וואָלקן קאַמפּיוטינג מיט פּריוואַטקייט און אַנאָנימיטי
וואָס איז עטהערניטי קלאָוד?
לויט official website de "עטהערניטי וואָלקן", עס איז דיסקרייבד ווי:
"א דיסענטראַלייזד וואָלקן קאַמפּיוטינג פּלאַטפאָרמע געבויט פֿאַר פּריוואַטקייט, אַנאָנימיטי און אַוויילאַבילאַטי. אונדזער זעאונג פֿאַר דער וואָלקן ס צוקונפֿט האט דריי ימפּעראַטיוו קעראַקטעריסטיקס: ענקריפּשאַן, אַנאָנימיטי און קעסיידערדיק אַוויילאַבילאַטי. אונדזער מיסיע איז צו נוצן בלאַקשאַין טעכנאָלאָגיע און אַנטוויקלען אַ דיסענטראַלייזד יקאָוסיסטאַם וואָס אַלאַוז נאָרמאַל וואָלקן ווייכווארג צו לויפן ווי דיסענטראַלייזד וואָלקן אַפּלאַקיישאַנז. אין עטהערניטי קלאָוד, נאָודז זענען אָרט-אַגנאַסטיק, זיך-רעפּליקייטינג, און קעסיידער ספּאָנד אויף די אינטערנעט אָן באַניצער ינטעראַקשאַן, פּונקט ווי דיפיינד אין די עטהערעום-געהאָרכיק קלוג קאָנטראַקט."
אין סימפּלער ווערטער, "עטהערניטי וואָלקן" הבטחות הויך זיכערהייט, גוט דאַטן קאַנפאַדענשיאַלאַטי און הויך אַוויילאַבילאַטי פון נוצן פון די פּלאַטפאָרמע. דעריבער, עס איז איינער פון די ווייניק יגזיסטינג פּלאַטפאָרמס אין זיין מין וואָס יימז צו נוצן די blockchain טעכנאָלאָגיע צו סאָלווע און פֿאַרבעסערן יגזיסטינג פּראָבלעמס מיט לעגאַט וואָלקן קאַמפּיוטינג נעטוואָרקס. בשעת, אין קער, עס אָפפערס נעץ פּאַרטיסאַפּאַנץ אַ פאַרלאָזלעך מעקאַניזאַם פון ערנינג פּאַסיוו האַכנאָסע מיט מינימאַל ינוועסמאַנט.
פֿעיִקייטן
די דעוועלאָפּערס פון דעם DeFi פּראָיעקט זוכן צו פאָרשלאָגן אַ וואָלקן קאַמפּיוטינג פּלאַטפאָרמע וואָס:
- איז באזירט אויף blockchain און עפֿענען מקור טעקנאַלאַדזשיז.
- פאָרשלאָגן אַ ליידיק צייט פּראַקטאַקלי נול, דאַנק צו זיין קאַמפּאַטאַבילאַטי מיט די ימיוטאַבאַל עטהערעום נעץ.
- פאַרלייגן אַ געשעפט מאָדעל אין וואָס נעץ פּאַרטיסאַפּאַנץ קענען פאַרדינען פעסט און היפּש האַכנאָסע דורך רענטינג זייער אַניוזד ייַזנוואַרג צו יוזערז וואָס דאַרפֿן וואָלקן קאַמפּיוטינג באַדינונגס.
דעריבער, אויף די לעצטע פונט, די פּלאַטפאָרמע יסטאַבלישיז צוויי טייפּס פון יקערדיק ניצערס:
- קוסטאָמערס: יענע וואָס זענען איר זוכט פֿאַר אַ פאַרלאָזלעך און זיכער פּלאַטפאָרמע פון וואָלקן קאַמפּיוטינג באַדינונגס.
- סערוויס פּראַוויידערז: די וואָס קענען דינגען זייער ייַזנוואַרג צו די עטהערניטי פּלאַטפאָרמע.
מער אינפֿאָרמאַציע
פֿאַר מער אינפֿאָרמאַציע וועגן דעם DeFi פּרויעקט געשטיצט דורך אָפֿן מקור איר קענען ויספאָרשן די פאלגענדע רונג און זיין וועבזייטל ביי גיטהוב.
און אין פאַל פון פעלן לערנען מער אויף טעמעס שייַכות צו קלאָוד קאַמפּיוטינג און דיסענטראַלייזד אַפּלאַקיישאַנז מיר רעקאָמענדירן צו לייענען די פאלגענדע פריערדיקע איינסן שייַכות צו די טעמעס:
קיצער
בקיצור, "עטהערניטי וואָלקן" איז אַ DeFi פּראָיעקט מער פון די פילע וואָס עס זענען און שטיי אויף יעדער טאָג. אָבער דאָס שטייט אויס פֿאַר זיין טשיקאַווע געפֿינט טעקנאַלאַדזשיקאַל בענעפיץ און באַדינונגס און די מעגלעכקייט פון מאָנעטיזירן ייַזנוואַרג לעפטאָוווער אָדער ינאַקטיוו אויף די וואָלקן. אין דערצו, אויב געראָטן עס קען עלימינירן די ראָלע פון ינטערמידיערי פּערפאָרמד דורך קאַנווענשאַנאַל וואָלקן קאַמפּיוטינג קאָמפּאַניעס. אזוי דערגרייכן דעם ציל גאַראַנטירן די קאַנפאַדענשיאַלאַטי און סאַווראַנטי פון די דאַטן צו זיין באַניצער באַזע אין אַלע שייך.
מיר האָפן אז די אויסגאבע וועט זײַן זייער נוציק פארן גאַנצן
«Comunidad de Software Libre y Código Abierto» און פון גרויס ביישטייער צו דער פֿאַרבעסערונג, וווּקס און דיפיוזשאַן פון די יקאָוסיסטאַם פון אַפּלאַקיישאַנז בנימצא פֿאַר
«GNU/Linux». דו זאלסט נישט האַלטן די ייַנטיילונג עס מיט אנדערע אויף דיין באַליבסטע וועבסיטעס, טשאַנאַלז, גרופּעס אָדער קהילות פון געזעלשאַפטלעך נעטוואָרקס אָדער מעסידזשינג סיסטעמען. לעסאָף, באַזוכן אונדזער היים בלאַט «פֿון לינוקס» צו ויספאָרשן מער נייַעס און פאַרבינדן אונדזער באַאַמטער קאַנאַל פון טעלעגראַם פֿון FromLinux.


text:
לינגוויסטיק
לינגוויסטיק איז די וויסנשאפטלעכע פארשונג פון די נאטורלעכע מענטשלעכע שפראכן. ווצ"ב, וויאזוי יעדע שפראך האט זיך אנטוויקלט און ווי אזוי איר באזעצן אין דער צוקונפט. לינגוויסטיק איז כולל די שטודיע פון גראמאטיק און פאנעטיק.
פארבונדענער אידיאםרעדאַקטירן
א פאַרבונדענער אידיאָם איז אן אידיאָם (אויסדרוק) וואס פארבינדט צוויי אדער מער ווערטער צוזאַם, און באקומט א געוויסן באטייט, וואס נישט אימער איז זי דער ריכטיגער באַטייט.
וו.צ.ב. "דריי נישט דעם קאָפ", כאטש וואס דער ריכטיגער טייטש איז נישט צו דרייען פיזיש דעם קאפ, אבער מען קען איר אויך נוצן אלץ "אַ נאַחסישע שטערונג". און נאך וואס די ווערטער זיינען שוין פארבונדן, קען מען נישט זאגן "דריי נישט דעם שכל" א.ד.ג. ווייל עס איז שוין פארבונדן און באזעצט מיט אן אנדער אידיאָם.


text:
ווי שורלי איר וויסן הייַנט די ניטל לאַטערי ציען איז סעלאַברייטיד 2015 אין וועלכע פילע ספּאַניאַרדס שטימען צו זייער האָפענונג צו ווערן מיליאַנערז. צום באַדויערן, נאָר עטלעכע וועלן קענען פייַערן אַז זיי וועלן קיינמאָל האָבן צו אַרבעטן ווידער און אַז זיי קענען "לעבן פון דער געשיכטע" פֿאַר די מנוחה פון זייער לעבן. אויב איר ווילט צו וויסן אויב איר זענט איינער פון די מאַזלדיק אָנעס איר קענט קאָנטראָלירן אויב דיין נומערן האָבן אַ פרייז דורך איינער פון די מעטהאָדס וואָס מיר וועלן ווייַזן איר.
אין פאַל איר האָט נישט וויסן, און איידער איר באַקומען דעם ענין, מיר וועלן צו זאָגן איר אַז אין דעם ספעציעלע ניטל לאָטעריי, וואָס נעמט אָרט פון די טעאַטראָ רעאַל אין מאַדריד, אַ גאַנץ פון 2.240 מיליאָן עוראָס זענען פארטיילט אין פּרייזאַז.
ערשטער פון אַלע מיר וועלן ווייַזן איר די RTVE לאָטעריע נומער טשעקער, טאָמער די יזיאַסט און פאַסטאַסט אָפּציע צו וויסן אויב מיר זענען מיליאַנערז;
ינדעקס
צי איר האָט וואַן די מאָדנע ייראָ אין די ציען פון ניטל לאַטערי אין 2015 אָדער נישט, איר קען האָבן די נויט צו באַפרידיקן דיין נייַגעריקייַט געפֿינען זיך ווו עטלעכע פון די שפּיץ אַוואַרדס זענען געפֿאַלן איבער די יאָרן אַז די פאָלקס לאָטעריי איז געהאלטן. איר קענען טאָן דאָס אויף אַ פּשוט וועג דורך דעם ינטעראַקטיוו מאַפּע וואָס מיר פאָרשלאָגן איר אונטן;
באַאַמטער אַפּלאַקיישאַן פון שטאַט לאַטעריז און גאַמבלינג
אויב מיר וועלן צו קאָנטראָלירן אויף איין וועג, לאָזן ס זאָגן באַאַמטער, אונדזער שטימצעטל אָדער צענט פון די ניטל לאַטערי 2015 מיר קענען נוצן די באַאַמטער אַפּלאַקיישאַן פון די שטאַט לאַטערי און בעטינג דראָז.
דאַנק צו די אַפּלאַקיישאַן פֿאַר די הויפּט מאַרק פּלאַטפאָרמס, מיר קענען קאָנטראָלירן אונדזער נומערן, אָבער אויך נוצן דאָס יעדער וואָך צו קאָנטראָלירן די רעזולטאַטן פון אנדערע דראָז אַזאַ ווי די עוראָמילליאָנס אָדער די פּרימיטיוואַ. אין אַדישאַן, איר קענט אויך אָנטייל נעמען אין די לאָטעריי אָרגאַניזירט דורך שטאַט לאַטעריז און בעטינג.
אָפּזאָגן דאָ די אַנדרויד אַפּ
אָפּזאָגן דאָ די אַפּלאַקיישאַן בנימצא פֿאַר Windows Phone
באַאַמטער אַפּלאַקיישאַן פון La Bruixa d'Or
די מערסט באַרימט לאָטעריע אַדמיניסטראַציע אין ספּאַין קען זיין אָן צווייפל די Bruixa d'Or, וואָס פון קורס אויך האט אַ באַאַמטער אַפּלאַקיישאַן בנימצא פֿאַר אַלע וסערס פון יאָס און אַנדרויד דעוויסעס.
אין עס מיר קענען קויפן לאָטעריע טיקאַץ, עפּעס וואָס איז ניט מער זינען הייַנט, אָבער אויך טשעק אויב מיר האָבן גערירט די מאָדנע ייראָ. עס אויך אַלאַוז אונדז צו קראָם אַלע די גשמיות טענטס וואָס מיר האָבן אין אַ רעגיסטרי דורך סקאַנינג זייער באַרקאָדע, און קאָנטראָלירן אויב זיי זענען אַוואָרדיד איז אַ טאַקע פּשוט אַרבעט.די אַפּלאַקיישאַן איז ניט מער בנימצא אין די אַפּ סטאָר
לאטעריע לייענער
Lottery Reader איז טאָמער די בעסטער אַפּלאַקיישאַן אַז מיר קענען אראפקאפיע אויף אונדזער רירעוודיק מיטל אָדער טאַבלעט צו קאָנטראָלירן צי מיר זענען נייַ מיליאַנערז. אָדער אויף די פאַרקערט, מיר מוזן פאָרזעצן צו אַרבעטן יעדער טאָג.
מיט דעם פּשוט אַפּלאַקיישאַן מיר קענען יבערקוקן אונדזער טיקיץ געשווינד און לייכט און דורכקוקן די באַרקאָדע אויב אונדזער נומער איז אַוואָרדיד אָדער נישט.
איר קענען אראפקאפיע עס גאָר פריי דורך די פאלגענדע לינקס;די אַפּלאַקיישאַן איז ניט מער בנימצא אין די אַפּ סטאָר
צייטונגען, לאָטעריי רשימות און אנדערע אָפּציעס
ווי יעדער יאָר עס וועט אויך זיין מעגלעך צו קאָנטראָלירן צי אונדזער לאָטעריע טיקיץ זענען אַוואָרדיד דורך קאַנסאַלטינג דורך די ציען רשימות אַז אַלע צייטונגען יוזשאַוואַלי אַרויסגעבן. ביז ניט לאַנג צוריק, רובֿ צייטונגען פון עטלעכע וויכטיקייט געוויינט צו אַרויסגעבן אַן אָוונט אויסגאבע מיט דער רשימה פון גראַציעז נומערן און עטלעכע נייַעס און נייַגעריקייטן, אָבער מיט די העכערונג פון די אינטערנעט דאָס איז ווייניקער געוויינטלעך.
צומ גליק, ווער עס יז וואָס וויל צו אַקסעס די רשימה דורך דיגיטאַל צייטונגען, מאַגאַזינז, דורך די באַאַמטער וועבזייטל פון שטאַט לאַטעריז און בעטינג און דורך פילע אנדערע מעטהאָדס. דורך אַקסעס Google און זוכן "טשעק לאָטעריע טיקיץ" איר וועט האָבן הונדערטער אָפּציעס צו וויסן אויב איר האָט ווערן אַ מיליאָנער.
צי איר זענט געווען איינער פון די פילע מאַזלדיק אָנעס וואָס וואַן אַ פרייז, גרויס אָדער קליין, אין דעם ציען פֿאַר די ניטל לאַטערי 2015, פֿון Actualidad Gadgdet מיר וועלן צו ווינטשן איר אַ זייער גוט ניטל. אין פאַל די טיקיץ ניט מער פּאַסיק אין דיין בייַטל, מיר גראַטולירן איר און מיר האָפן נאָר אַז איר טיילן דיין פרייד מיט אונדז דורך אונדזער געזעלשאַפטלעך נעטוואָרקס אָדער די פּלאַץ וואָס מיר האָבן רעזערווירט פֿאַר באַמערקונגען אויף דעם פּאָזיציע.


text:
בעדפארד באן סטאנציע
בעדפֿארד (ענגליש: Bedford) איז די גרעסערע פון צוויי באן סטאנציעס אין דעם שטעטל בעדפֿארד, בעדפארדשיר, ענגלאנד. די סטאנציע געפינט זיך אויף דער מידלאנד הויפט ליניע און ווערט באדינט דורך טעמזלינק אויף די טעמזלינק רוטעס קיין לאנדאן, גאטוויק פליפעלד און ברייטאן.
היסטאריערעדאַקטירן
די סטאנציע איז געעפנט געווארן אום 1טן פעברואר 1859 דורך דער מידלאנד אייזנבאן 180 מעטער דרום פון דער היינטיקער סטאנציע. אין 1868 האבן זיי פארלענגערט די ליניע קיין סט פאנקראס.
באדינונגעןרעדאַקטירן
דריי באן פירמעס אפערירן באדינונגען פון בעדפארד סטאנציע.
מזרח מידלאנד אייזנבאןרעדאַקטירן
האלב-גיך באנען צווישן לאנדאן סט פאנקראס קיין נאטינגהאם און קארבי שטעלן זיך אפ ביי בעדפעארד.
לאנדאן צפון-מערב אייזנבאןרעדאַקטירן
לאקאלע באדינונגען קיין בלעטשלי אויף דער מארסטאן ווייל ליניע (נישט זונטיק).
טעמזלינקרעדאַקטירן
אין די נישט שפיץ שעה'ן פארן:
- 4 באנען א שעה דרום קיין גאטוויק פליפעלד, פון זיי פארן 2 באנען א שעה ווייטער קיין ברייטאן
אין די שפיץ שעה'ן פארן טעמזלינק באנען אויך קיין איסט גרינסטעד און ליטלהאמפטאן.
רעפערענצןרעדאַקטירן
וועבלינקעןרעדאַקטירן
באן צייטן און סטאנציע אינפארמאציע פון נאציאנאלע באן פאר בעדפארד באן סטאנציע.


text:
כּמעט זינט די קאַטער, Chrome איז שטענדיק געליטן אָדער ינדזשויד, דיפּענדינג אויף ווי איר קוק עס, אַ פאַרבאָרגן אָפּציע אויף די קלאַוויאַטור וואָס אַלאַוז אונדז צו צוריקקומען צו די פריערדיקע בלאַט דורך דרינגלעך די באַקקספּאַסע. די אָפּציע איז נוציק פֿאַר פילע וסערס אָבער אַ פאַקטיש נייטמער פֿאַר פילע אנדערע וואָס האָבן געזען אַלע די פּראָגרעס אַז זיי האָבן שוין אָנגעפילט אַ פאָרעם איז פאַרפאַלן ווען דרינגלעך די ויסמעקן שליסל אָן געוואוסט אָדער געדענקט אין דעם מאָמענט, אַז די פֿונקציע אין קראָום איז נישט אַסיינד צו די געבוירן Windows פונקציע, אָבער צו די באַקקספּאַסע שליסל. מיט עטלעכע חדשים צוריק, Chrome אַנאַונסט אַז דער ווייַטער דערהייַנטיקן וואָלט באַזייַטיקן די פאַרשילטן שטריך. ניט גיכער געזאגט ווי געטאן. די לעצטע דערהייַנטיקן אַלאַוז אונדז צו נוצן די באַקקספּאַסע שליסל צו ויסמעקן און ניט צוריקקומען צו די פריערדיקע בלאַט.
עלימינירן גוגל איז געווען צו עלימינירן ווייַל עס זענען געווען פילע מענטשן וואָס זענען ומגליקלעך מיט די נוצן פון דעם בלעטערער דורך לוזינג די פּראָגרעס אַז זיי פּלאָמבירן אויס פארמען ווען זיי געמאכט אַ גרייַז און געדריקט די ויסמעקן שליסל. א נאַריש סיבה צו באַטראַכטן ווי פילע יאָרן די שטריך איז געווען אין קראָום און ווי אויב זיי האָבן איצט איינגעזען די פּראָבלעם וואָס עס געשטעלט פֿאַר פילע וסערס. אָבער ניט אַלע וסערס זענען עקלדיק מיט די פונקציע פון דעם שליסל. פֿאַר אַלע פון זיי, מיר האָבן די צוריק צוריק מיט באַקקספּאַסע געשפּרייט, Google ס אייגן געשפּרייט.
צוריק צוריק מיט באַקקספּאַסע אַלאַוז אונדז צו נוצן די באַקקספּאַסע שליסל ווידער צו צוריקקומען צו די פריערדיקע בלאַט. אָבער ניט ענלעך די אָפּציע וואָס איז אינסטאַלירן געבוירן. צוריק מיט באַקקספּאַסע מיר קענען פאַרלייגן ספּעציפיש סיטואַטיאָנס, אַזאַ ווי ווען מיר שרייבן טעקסט אָדער בשעת בראַוזינג די בלעטערער סעטטינגס. אָבער אויב איר טאָן נישט וועלן צו נוצן דעם געשפּרייט, איר קענט נוצן די Alt שליסל + פייַל קיז צו צוריקקומען צו די בלאַט איידער די איינער איר האָט באזוכט. א קאָמבינאַציע פון שליסלען וואָס איז נישט ווי פּראַקטיש ווי די באַקקספּאַסע שליסל, אָבער וואָס וועט ויסמיידן אונדז צו ינסטאַלירן דעם געשפּרייט אויב מיר זענען נישט ניצערס פון זיי.


text:
MIUI 10 האָט שוין אָנגעהויבן אָנקומען אויף Xiaomi פאָנעס פֿאַר עטלעכע וואָכן. ווי איז קאַסטאַמערי פֿאַר דערהייַנטיקונגען פון קוסטאָמיזאַטיאָן שיכטע, די ראָולאַוט איז פייזאַז. און עס איז די דרייַ פון אַ נייַע פאַסע ווייַל הייַנט דער דערהייַנטיקן הייבט צו דערגרייכן נייַ פאָנעס. א נייַ פאַסע אין דער יקספּאַנשאַן פון דעם נייַ ווערסיע.
Xiaomi זיך איז געווען אָפּצאָל פון אַנטדעקן די פאָנעס וואָס זענען דערהייַנטיקט צו MIUI 10 היינט 23 יולי. אַזוי עס זענען קיין סאַפּרייזיז פֿאַר וסערס מיט קיין פון די מאָדעלס. גאָרנישט איז געזאָגט, כאָטש אַלץ ינדיקייץ אַז עס וועט זיין די ביתא.
אַזוי איר קענען אראפקאפיע די MIUI 10 ביתא אויף דיין טעלעפאָן. מיט דעם נייַע פאַסע, מיר שוין זען ווי די וואַסט מערהייט פון די קראַנט קאַטאַלאָג פון די סאָרט שוין דערהייַנטיקן. אויך ווי ברייטהאַרציק די סאָרט איז אַפּדייטינג אַלט פאָנעס. דאָס זענען די אויסדערוויילטע מאָדעלס:
- Xiaomi Mi 4
- Xiaomi Redmi Note 3
- Xiaomi Redmi 3S
- Xiaomi Redmi 3X
- Xiaomi Redmi Pro
- Xiaomi Redmi Note 4
- Xiaomi Redmi באַמערקונג 4 קס MTK אַדישאַן
- Xiaomi Redmi 4
- Xiaomi Redmi 4A
מיר קענען זען אַ ביסל פון אַלץ אויף דער רשימה, אָבער עס איז חידוש אַז עס זענען פאָנעס ווי די מי 4, וואָס איז געווען אויף די מאַרק פֿאַר וועגן 4 יאר. אָבער, אַז איר וועט באַקומען און הנאה אַלע די נייַעס וואָס MIUI 10 האט צו פאָרשלאָגן צו וסערס. און פילע אנדערע מאָדעלס, ווי איר קענען זען אין דער רשימה צוגעשטעלט דורך דער פאַבריקאַנט זיך.
עס זאָל זיין בארעכטיגט איצט, אָבער אויב נישט, אין די קומענדיק שעה MIUI 10 קענען איצט זיין באקומען אויף די פאָנעס אַז מיר האָבן שוין געוויזן איר אין דער רשימה. א נייַע פאַסע אין די יקספּאַנשאַן פון די קוסטאָמיזאַטיאָן שיכטע פון די כינעזיש פאַבריקאַנט.


text:
פלארידע
פלארידע איז איינע פון די 50 שטאַטן פון אמעריקע, זי ליגט אויפן דרום-מזרח טייל פונעם לאנד. און ווערט אנגערופן דער גן עדן פון אמעריקע.
א דאנק איר ווארימער קלימאט וואס הערשט אין פלארידע אויך אין קאלטע ווינטער טעג, שטראמען אהין הונדערטער טויזנטער אמריקאנער פון די קאלטע צפון שטאטן צו דער ווארימער פלארידע.
פלארידע איז די דריט גערעסטע שטאט אין באפעלקערונג
די באפעלקערונג פונעם שטאַט לויטן 2020 צענזוס איז 21,538,187
פלארידע איז צוטיילט און פיר הויפט טיילן:
- נארדערן (צפון) פלארידע, די מערסטע באקאנטסטע געגנט איז דשעקסאנוויל, דער טייל גרעניצט זיך מיט דעם שטאַט דזשארדזיע.
- צענטראל פלארידע, די מערסטע באקאנטסטע געגנט איז ארלענדא.
- סאדערן (דרום) פלארידע, די מערסטע באקאנטסע געגנט איז מיאמי.
- די פענ-הענדל, דאס איז דער לאנגער ברייטער צפון-מערב טייל, דער חלק איז די ווייניגסטע באוואוינט, עס גרעניצט זיך מיט די שטאַט עלעבעמע.
דער הויפט שטאט פון פלארידע איז טאלאהאסי.
פלארידע איז ברייט באקאנט געווארן בעת די 2001 פרעזידענט וואלן צווישן דעם דעמאלטסדיגן טעקסעס גובערנאטאר דשארדש דאבעליו בוש און דעם ארויסגייענדיגן וויצע פרעזידענט על גאור, וואס די אנטשיידונג פון די וואלן איבערן לאנד האט זיך געוואנדן אין דעם אויסערגעווענליכן נאנטן פארמעסט אין פלארידע. די אויסגאנג פון די פארמעסט האט זיך געצויגן וואכן לאנג איבער די ציילונגען און איבער ציילונגען פון די פלארידע שטימען.
פאר פרומע אידן איז באקאנט די געגנטן מיאמי און מיאמי ביטש, וואס מען קומט אהין פאר אפרו און עלטערע מענשטן באזעצן זיך אויסצולעבן זייער יארן במנוחה. עס איז נעבן וואסער און דער קלימאט איז געוואלדיג הייס גרינג און געזונט.
אויך איז דער געגנט ארלענדא באקאנט, ווי פרומע פארפעלקער פארן אהין שטראוואנצן.
מיאמי איז דער עקסטרעמער דרום שפיץ פון פלארידע און אויך אמעריקע, עס איז קנאפע 70 מייל אוועק פון קובא, דעריבער שווערצן זיך אהין אסאך אומלעגאלע קובאנע אימיגראנטן ווי זיי קומען אהין אן מיט היימיש-געמאכטע שיפלעך, אסאך פון זיי לעבן עס נישט איבער און דערטראנקען זיך.
פלארידע ווערט אסאך געשלאגן פון שעדליכע שטורעם ווינטן, "הוראגאנען", ספעציעל די דרום-מערב טייל וואס בארטנט זיך מיט די ווארעמע וואסערן פון גאלף אוו מעקסיקא.
עקאנאמיע
די הויפט עקאנאמיע פון פלארידע איז טוריזם. אנדערע אינדוסטריעס זענען ציטרוס פרוכט און אויסגראבן פאספאטן.


text:
ⓘ מעטאפיזיק
מעטאפיזיק איז די פילאסאפיע וואס פֿארשט אויס די פרינציפן פון ממשות וואס שטייגן אריבער די באזונדערע וויסנשאפטן. מעטאפיזיק איז כולל קאסמאלאגיע און אנטאלאגיע.
דאס ווארט שטאמט פון גריכיש uetά מעטאַ וואס איז טײַטש "אריבער" אדער "נאָך" און φuσιkά פֿיזיקא טײַטש "פיזיש",
א צענטראלער אפצווייג פון מעטאפיזיק איז אנטאלאגיע, די אויספארשונג פון סארטן זאכן אין דער וועלט און דאס שייכות איינס מיט אנאנדער. דער מעטאפיזיקער וויל אויך מברר זײַן ווי אזוי מענטשן פארשטייען די וועלט, אײַנשליסנדיק עקזיסטענץ, פלאץ, צייט, קויזאליטעט, און מעגלעכקייט.


text:
ⓘ גא
גא, טייטש: ארומרינגלען שפיל) איז אן אוראלטער טאוול שפיל פאר צוויי שפילער וואס שטאמט פון כינע מער ווי צוויי טויזנט יאר צוריק. די כללים פונעם שפיל זענען גאנץ איינפאך, אבער דער שפיל איז רייך אין סטראטעגיע.
צוויי שפילער שפילן איינס נאכאנאנד שטעלנדיק שווארצע און ווייסע "שטיינער" אויף די ליידיקע ראגן די "פונקטן" אין א נעץ פון 19 x 19 ליניעס אויסגעמאלט אויף א טאוול. דער ציל איז ארומצונעמען מיט זיינע שטיינער א גרעסרן טייל פונעם טאוול ווי זיין קעגנער. מען באוועגט נישט קיין שטיין וואס ליגט שוין אויפן טאוול, סיידן ווען ער איז ארומגענומען מיט דעם קעגנערס שטיינער ווען מען נעמט די ארומגענומענע שטיינער אראפ פונעם טאוול.
היינט שפילן גא מער ווי 40 מיליאן מענטשן ארום דער וועלט.


text:
ווארט
אַ װאָרט איז אַ טײל פֿון לשון.
דער אינסטינקטיווער טייל פונעם ווארט, איז אז מען גיט איבער בעל-פה אדער שריפטלעך א זאך וואס מען האט אין דער מחשבה, אזוי אז יענער זאל דאס קענען פארשטיין.
טיפּן פֿון װאָרט:
אויסטרעפן די אנטוויקלונג פון א ווארט הייסט עטימאלאגיע.
צוויי ווערטער וואס מען רעדט אויס גלייך ווערן גערופן "האמאפאנען".
א ווערטערבוך איז א ליסטע פון ווערטער מיט זייערע באדייטן אדער מיט זייער טייטש אויף אן אנדער שפראך. א טעזארוס ברענגט צוזאמען ווערטער וואס זענען סינאנימען.
א ווארט איז געבויט פון (איינעם אדער מער) טראפן.
א זאַץ איז געבויט פון ווערטער.


text:
ברוקלין
ברוקלין (ענגליש: Brooklyn) איז איינע פון די פינף באראס אין ניו יארק סיטי, וואס געפינט זיך אינעם שטאַט ניו יארק אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע. ברוקלין האט עטלעכע בריק און טונעל פארבינדונגען מיט דער בארא פון מאנהעטן אריבער דעם איסט ריווער, און די וועראזאנא נערויס בריק פארבינדט ברוקלין מיט סטעטן איילאנד.
ברוקלין איז געווען א זעלבסשטענדיגע שטאט ביז 1898 ווען זי האט זיך פאראייניקט מיט די אנדערע באראס און געווארן א טייל פון ניו יארק סיטי.
דערינען זענען אויך פאראן די גרעסטע אידישע געגנטער פון דער וועלט; וויליאמסבורג פאר אונגארישע אידן פונעם חסידישן שטראם ; קרוין הייטס פאר חבד'סקער אידן; בארא פארק פאר אלגעמיין אונגערישע און פוילישע חסידישע אפשטאמיגע אידן. און פלעטבוש פאר ליטווישע און ספרדים מיט מאדערן ארטאדאקס אידן.


text:
15טן אויגוסט
דעם 15טן אויגוסט איז דער 227סטער טאג פון יאר (228סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 138 טעג.
היסטארישע געשעענישןרעדאַקטירן
- 1511 - פארטוגאל נעמט איין מאלאקא (היינט אין מאלייזיע).
- 1519 - געגרינדעט פאנאמא סיטי אין פאנאמא
- 1535 - געגרינדעט אסונסיאן אין פאראגוויי
- 1914 - געעפנט דער פאנאמא קאנאל
- 1947 - אינדיע פראקלאמירט אומאפהענגיקייט פון בריטאניע
- 1948 - דרום קארעע געגרינדעט דרום פון גארטל-ליניע 38
- 1960 - די רעפובליק פון קאנגא (בראזאוויל) פראקלאמירט אומאפהענגיקייט פון פראנקרייך
- 1961 - אנגעהויבן בויען די בערלינער וואנט
- 1971 - אמעריקאנער פרעזידענט ריטשארד ניקסאן אנולירט די אנבינדוג פונעם אמעריקאנער דאלאר צו גאלד
- 1975 - מיליטערישע רעוואלוציע אין באנגלאדעש
געבוירןרעדאַקטירן
- 1769 - נאפאלעאן באנאפארטע, הויפטקאמאנדאנט און פירער פון פראנקרייך (געש' 1821)
- 1925 - אסקאר פיטרסאן, קאנאדישער דזשאז פיאניסט (געש' 2007)
געשטארבןרעדאַקטירן
פייערטעגרעדאַקטירן
- דרום קארעע - באפרייאונגס טאג.
- אינדיע - זעלבשטענדיקייט טאג.


text:
דאָס איז איינער פון די נייַעס אָדער רומאָרס וואָס האָבן שוין ריפּיטיד פֿאַר אַ לאַנג צייַט, און כאָטש עס איז אמת אַז עטלעכע וסערס זענען טאַקע אינטערעסירט אין די גויס פון קופּערטינאָ צו נעמען דעם שריט אויף די יפאָנע, דער אמת איז אַז פֿאַר עטלעכע דורות דעם גשמיות קנעפּל מער פיילז איבער צייט (כאָטש עס קען זיין אויסנעמען), אַזוי איצט עס איז מער אַ ענין פון עסטעטיק ווי פון פראבלעמען מיט די אַפאָרמענשאַנד קנעפּל. די היים קנעפּל איז איינער פון די אידענטיטעט מאַרקס פון עפּל דעוויסעס, אַזוי די דיסאַפּיראַנס לויט אַ נייַ רינען פון Mark Gurman אויף בלומבערג, קען באשטימט אָנקומען אין 2017 מיט די iPhone 8.
דער אמת איז אַז מיר וואַרטן פֿאַר דער באַאַמטער פּרעזענטירונג פון די נייַע iPhone 7 און די עלטערע ברודער iPhone 7 Plus און מיר האָבן שוין אויף די טיש. ליקס פון קוואלן מער ווי פּראָווען וועגן די ווייַטער iPhone פון 2017. דאָס איז אַ ניט-האַלטן און עס איז גרינג צו זאָגן אָדער פאָרויסזאָגן די דיסאַפּיראַנס פון דעם גשמיות קנעפּל ווייַל עפּל ס אייגענע הויפּט דיזיינער דזשאָני יווע איז צווישן די ערשטע צו זאָגן אַז ער וואָלט ווי צו זען אַ גאַנץ פלאַך יפאָנע אויף די פראָנט און געמאכט פון גלאז ...
אין קיין פאַל, וואָס מיר זענען קלירער איז אַז די מאַשין קען נישט האַלטן און כאָטש עס איז אמת אַז מיר נאָך נישט אַפישאַלי זען די נייַ יפאָנע 7, די רומאָרס וועגן דער ווייַטער מאָדעל זענען שטאַרק ווייַל פון די ביסל ענדערונגען אין די עסטעטיש מדרגה פון די וואָס וועט זיין די ווייַטער iPhone. מיר שוין זאָגן אַז אַלע די רומאָרס און גאָרנישט איז באשטעטיקט, אָבער די יפאָנע 8 קען פאַרגרעסערן די פאַרשטעלן גרייס אַ ביסל, ינסטאַלירן אַ אָלעד פאַרשטעלן און אין אַדישאַן צו האָבן אַ פאַרבינדן היים קנעפּל אויף שפּיץ פון די פראָנט גלאז. מיר וועלן זען דאָס אַלץ ווייַטער יאָר וואָס וועט זיין עפּל ס נייַ הויפּטקוואַרטיר אין קופּערטינאָ, קאַמפּאַס 2.


text:
עס מיינט אַז די מערסט באַרימט פאָרשונג סענטערס אויף דעם פּלאַנעט נעמען שטעלעס וועגן פאַרשידן טעמעס און סאַבדזשעקץ אַז כאָטש ביז עטלעכע יאָר צוריק זיי זענען נישט צו טשיקאַווע פֿאַר עס, איצט זיי ויסקומען צו האָבן אַ פּלאַץ פון שטאַרקייט. דאָס מאָל איך וועלן צו רעדן וועגן קוואַנטום קאַמפּיוטינג, אַ טעמע וואָס איז שוין מיר געפרוווט אַ ביסל וואָכן צוריק און אַז עס ווערט קראַנט נאָך דער שאַפונג דורך די Harvard University, וואָס הייַנט איז גערעכנט ווי די מערסט שטאַרק קוואַנטום קאָמפּיוטער אויף דעם פּלאַנעט.
אין דעם פונט, עס מיינט אַז פילע אינסטיטוציעס ארבעטן צו פאָרן דורך שפּרינגען און גווול אין קוואַנטום קאַמפּיוטינג ישוז, אַ קאַריערע ווו האַרוואַרד אוניווערסיטעט איז אריין דורך די גרויס טיר דאַנק צו די אַרבעט דורכגעקאָכט דורך איינער פון די שטערן ריסערטשערז. מיכאיל לוקין, אַ פיזיקער טרענירט אין דעם מאָסקווער אינסטיטוט פון פיזיק און טעכנאָלאָגיע און מיטגרינדער פון דעם רוסישן צענטער פאר קוואנטן פיזיק.
ינדעקס
האַרוואַרד אוניווערסיטעט אָפפערס אַ קוואַנטום קאָמפּיוטער מיט 51 קביט
דער רעזולטאַט פון דער אַרבעט דורכגעקאָכט דורך די פאָרשונג גרופּע דירעקטעד און קאָואָרדאַנייטיד דורך לוקין האט ריזאַלטיד אין די שאַפונג פון אַ פּראָוגראַמאַבאַל קוואַנטום קאָמפּיוטער פון ניט ווייניקער ווי 51 קביץוואָס איז פּונקט קלאַסאַפייד ווי די מערסט שטאַרק אויף דעם פּלאַנעט ווייַל די מערסט שטאַרק היינט האָבן ביסל מער ווי אַ טוץ קביץ.
כאָטש די מאַכט פון דעם אַפּאַראַט איז פשוט ימפּרעסיוו, עפּעס ביז ביז עטלעכע חדשים צוריק איז געווען אוממעגלעך צו טראַכטן וועגן עפּעס ווי דאָס, דער אמת איז אַז דערווייַל, די פאַקטיש ווערט פון די סיסטעמען איז נישט צו הויך ווייַל די קאַפּאַציטעט פון סטאָרידזש. זענען זייער לימיטעד. צו פֿאַרשטיין דאָס בעסער, איך וואָלט ווי צו דערמאָנען די ווערטער פון יוחנן מאַרטינעס ביי די IV ינטערנאַטיאָנאַל קאָנפֿערענץ פֿאַר קוואַנטום טעכנאָלאָגיע וואָס איז געווען פארנומען מיט אַ ביסל וואָכן צוריק אין מאָסקווע, וווּ דער מומחה קאַמענטאַד אַז עס נעמט הונדערטער אָדער טויזנטער פון קביץ צו באַקומען קראַנט אַלגערידאַמז צו אַרבעטן.
דאַנק צו די אַרבעט ארויס דורך האַרוואַרד אוניווערסיטעט, עס מיינט אַז מיר זענען אַ שריט נעענטער צו קענען צו פּלאַן און אַרבעטן מיט די וניווערסאַל קוואַנטום קאָמפּיוטער דורך וואָס פילע אינסטיטוציעס אַרבעט אין פּראַדזשעקס פינאַנסט דורך גרויס פּריוואַט און עפנטלעך אינסטיטוציעס וואָס קענען ינוועסטירן פילע מיליאַנז פון דאָללאַרס אין דער אַנטוויקלונג פון דעם טעכנאָלאָגיע.
דאַנק צו די אַרבעט פון מיכאל לוקין מיר זייַנען אַ ביסל נעענטער צו דעם וניווערסאַל קוואַנטום קאָמפּיוטער וואָס מיר אַלע זוכן
ווי דערוואַרט, כאָטש מיר זענען נישט אַווער פון עס, די פּריוואַט קאָמפּאַניעס זוכן צו עקסטראַקט פּראַפיטאַביליטי צו דעם טיפּ פון ינוועסמאַנט, טראָץ דער פאַקט אַז עס איז זייער לאַנג-טערמין. לויט פילע פון די ריסערטשערז און עקספּערץ אין דעם פעלד, דאָס איז דער ווייַטער טעכנאָלאָגיע טויגעוודיק פון רעוואַלושאַנייזינג די וועלט אין אַ פיל מער דראַסטיק וועג ווי מיר קענען ימאַדזשאַן.
צו פֿאַרשטיין פיל בעסער וואָס די נייַע טעכנאָלאָגיע קענען פאָרשלאָגן אונדז, זאָגן איר אַז ניט ענלעך קראַנט קאַמפּיוטינג, וווּ ביטן קענען האָבן צוויי שטאַטן, qbits קענען מיינען. עטלעכע שטאַטן אין דער זעלביקער צייט. דאָס קען זיין גאַנץ שווער צו פֿאַרשטיין, ווייַל מיר דאַרפֿן צו האָבן ברייט וויסן פון פיזיק צו וויסן וואָס מיר זענען גערעדט וועגן, אָבער, דער רעזולטאַט פון דעם אַרבעט קען זיין צו קענען צו מאַכן סיימאַלטייניאַס חשבונות אין אַ ימפּרעסיוו גיכקייַט.
אויב מיר שטעלן דאָס אין פּערספּעקטיוו, נאָר זאָגן איר אַז איינער פון די קאָמפּיוטערס קענען ברעכן קיין ענקריפּשאַן סיסטעם וואָס מיר נוצן הייַנטווי סאַפיסטאַקייטיד ווי עס קען ויסקומען, אין בלויז אַ האַנדפול פון סעקונדעס, עפּעס וואָס מאכט עס זייער קלאָר וואָס סאָרט פון קאַפּאַציטעט סיסטעמען ווי דאָס קענען ברענגען.
נאָך, אַנסאַפּרייזינגלי, עס איז נאָך אַ פּלאַץ פון אַרבעט פאָרויס, ביידע אין דער לערנען פון טעכנאָלאָגיע ווי אַזאַ און אין זייַן אַנטוויקלונג. ווי אַ פּרט, זאָגן איר אַז צו קענען צו פּלאַן אַ קוואַנטום קאָמפּיוטער מיט 51 קב, עס איז נייטיק צו אַרבעטן מיט אַ סיסטעם באזירט אויף קאַלט אַטאָמסזיי האַלטןאין די לופט דאַנק צו די קאַמף פון אַ נייַ דור פון 'אָפּטיש פּינצעט'געגרינדעט דורך אַ סעריע לאַזער שטראַלן עריינדזשד אין אַ ספּעציעל וועג אַזוי אַז די אַטאָמס קענען זיין קולד דאַנק צו די ענערגעטיק מאַכט מיט וואָס זיי זענען'שלאָגן'.


text:
music editor
-
אידיש last edited by
איך האב געטראכט אז מען זאל מאכן אז בשעת pause זאל מען קענען דריקן 0 דארט זאל די סיסטעם בעטן די אדמינאסטרעירא"ר פעסווארד דערנאך זאל זיין די פאלגענדע אפציע"ס:
- 1 ביז דא cut (pause ווי עס איז)
- 2 פון דא cut
- 1 פון דא ביזן סוף
- 2 צו אריינלייגן א מינוט ביז ווי
- 3 cut אויסהערן וויטער אין דריקן # ווי איר ווילט עס זאל
- 3 cut אריינצולייגן ווי עס זאל
- 1 פון אנפאנג פון די ריקארדינג cut
- 2 פון סוף פון די ריקארדינג cut
- 3 פון אינמיטן פון די ריקארדינג cut
- 4 שנעלער מאכן
- 5 שטייטער מאכן
- 6 העכער מאכן
- 7 שטילער מאכן
- 8 ארויסנעמען די ליידיגע חלקים (לופט)
יעצט, איבעראל ווי מען דארף אריינלייגן ביז וויפיל מינוט עס cut גייט מען קענען אריינלייגן מינוט סעקונדעס אין אויך רגע'ס
אזוי אויך צו העכער אדער שטילער מאכן שנעלער אדער שטייטער גייט מען קענען אריינלייגן מיט וויפיל פיונט"ס עס זאל זיך טוישן
וואס זאגט די עולם צו דעם?
ווער נאך ס'איז אינטערסירט אין דעם פיטשער קען וואויטן אויף דעם דורך'ן דריקן די ^ נעבן ציטוט
-
אידיש last edited by
ביטע נעמט אין אכט אז דאס וועט נישט ארבען גוט ביי mp3 נאר ביי wav
לאור דעם וועט מען בעטן אז מען צולייגן א קנעפל ביים אפלאדי"ן וואס זאל קאנווערטע"ן אלעס צו wav


text:
פאנדאם (וועבזייטל)
פֿאַנדאָם (ענגליש: FANDOM; גערופן וויקיע, wikia, ביז דעם 25סטן יאנואר 2016) איז אן אויפֿהאלט דינער פאר וויקי פראיעקטן וועגן פארשידענע טעמעס, וואס זענען באזירט אויף פרייע אינהאלט.
כאראקטעריסטיקרעדאַקטירן
פֿאַנדאָם ווערט אפערירט דורך די פירמע .Fandom, Inc (געוועזן .Wikia, Inc), א קאמערציעלע פירמע וואס איז רעגיסטרירט אין דעלעווער, די פאראײניגטע שטאטן. די פירמע איז געגרינדעט געווארן אין סוף 2004 דורך וויקיפעדיע גרינדער זשימי וויילס מיט אנדזשעלאַ ביסלי.
פֿאַנדאָם שטעלט אן עמפאז אויף געמיינדעס, סיי די וואס זענען געשאפן געווארן פון דרויסן דעם אינטערנעט און סיי די וואס האבן אנטוויקלט זיך אויפן אינטערנעט.
פֿאַנדאָם איז פריי צו לייענען אָן קיין גרענעץ, פריי צו רעדאקטירן (אונטער כללים) און פריי צו קאפיען און פובליקירן (לויט די באדינגונגען פון GNU FDL און געוויסע בילדער - לויט די באדינגונגען פון ערלעך באנוץ).
פֿאַנדאָם נוצט דעם מעדיעוויקי ווייכווארג וואס ווערט געשריבן אין עפענטלעכע קאד און געהאלט דורך די וויקימעדיע פונדאציע.
אינהאלטרעדאַקטירן
פֿאַנדאָם שליסט איין א ווייטע קייט פון סוביעקטן; די פראיעקטן ווערן געוויינטלעך דערלויבט, א חוץ געדאנקען מיט א דירעקטע קאנקורס מיט די אנדערע פראיעקטן פון וויקימעדיע. פֿאַנדאָם דאַרפט אז אלע אינהאלט וואס ווערט געהאלטן וואלט זיין אונטער איין פון די ליצענצן פון פריי אינהאלט - לויט די באדינגונגען פון Creative Commons אדער די GNU פרייע דאקומענטאציע ליצענץ.
די וויקיס אויף פֿאַנדאָם ווערן געווידמעט צו א סך סוביעקטן, פון "שטערן קריג" ביז גלעטלינגען.
אויף פֿאַנדאָם זענען פאראן כמעט נישט קיין וויקי וועבייטלעך אויף די יידישע שפראך.
וועבלינקעןרעדאַקטירן
- אפיציעלע וועבזייטל (אויף ענגליש)


text:
איר זוכט פֿאַר דער בעסטער באַטאַרייע פֿאַר דיין פאָרקליפט? דערנאָך איר געקומען צו די רעכט בלאַט! אויב איר פאַרלאָזן שווער אויף פאָרקליפץ פֿאַר דיין טעגלעך געשעפט, באַטעריז זענען אַ יקערדיק טייל פון דיין פירנעם. טשוזינג די רעכט טיפּ פון באַטעריז האָבן אַ הויפּט פּראַל אויף די קוילעלדיק עפעקטיווקייַט פון דיין פירמע.
צו ויסמיידן ריפּינג ווען בייינג באַטאַרייע פֿאַר פאָרקליפט פֿאַר די ערשטער מאָל, טשעק די ביסל נוציק עצות:
קלייַבן אַ פליסיק טיפּ פון אַ באַטאַרייע
משמעות, עס זענען צוויי טייפּס צו קלייַבן פון ביי אַ פאָרקליפט באַטאַרייע -פירן-זויער באַטאַרייע און ליטהיום יאָן. ביידע אַנדערש פון זייער סעטאַפּ, פּרייַז, טשאַרדזשינג פאָדערונג און טיפּ פון סיסטעם. די פירן-זויער באַטאַרייע ניצט עלעקטראָליטע צו דזשענערייט מאַכט דורך אַ כעמישער אָפּרוף צווישן סאַלפיוריק זויער און פירן פּלאַטעס. עס אויך ריקווייערז רעגולער וואָטערינג, אָן עס די באַטאַרייע וועט ליידן צו פרי דורכפאַל. אויף די אנדערע האַנט, די ליטהיום יאָן איז אַ לעפיערעך נייַ טעכנאָלאָגיע וואָס איז מער ענערגיע געדיכט ווי פירן-זויער. דאָס טוט נישט דאַרפן וואָטערינג וישאַלט, וואָס אַלאַוז זיי צו זיין מער עפעקטיוו, ספּעציעל אין מאַלטי-יבעררוק אַפּעריישאַנז.
באַשטימען דיין באַניץ סצענאַר
די באַטעריז זענען יוזשאַוואַלי אַנדערש אַמפּ שעה. די טשאַרדזשינג פון פירן-זויער באַטעריז נעמט וועגן 8 שעה און נאָך 8 שעה פֿאַר קאָאָלינג. ניט ענלעך די ליטהיום יאָן באַטעריז, זיי נאָר נעמען וועגן 1-2 שעה צו באַשולדיקן און עס איז ניט מער נויטיק צו קאָאָלינג. מיט דעם, איר מוזן באַשטימען דיין באַניץ סצענאַר פריער צו פאַרמייַדן כאַסאַלז און ומנייטיק קאָס.
לערנען וועגן טשאַרדזשינג סיסטעמען
עס איז זייער וויכטיק אַז איר נאָכפאָלגן די טשאַרדזשינג סיסטעם פון דיין פאָרקליפט באַטעריז צו פאַרברייטערן די באַטאַרייע לעבן. מאַכן זיכער אַז איר אויך נוצן די רעכט טשאַרדזשער פֿאַר דיין באַטעריז צו אַרבעטן רעכט. דער גענעראַל גראָבער פינגער הערשן ווען טשאַרדזשינג אַ באַטאַרייע פֿאַר אַ פאָרקליפט איז צו ריטשאַרדזש עס נאָך אַ 8-שעה יבעררוק אָדער ווען עס איז דיסטשאַרדזשד מער ווי 30%. אָפט טשאַרדזשינג און אַ קורץ טשאַרדזשינג ציקל קענען פאַרקירצן די באַטאַרייע לעבן פון דיין פאָרקליפט באטייטיק. מער, באַטראַכטן די באַטאַרייע טעמפּעראַטור ווען טשאַרדזשינג צו באַקומען געהעריק אָפּצאָל וואָולטידזש.
פאָדערן אַ וואָראַנטי
בייינג אַ פאָרקליפט באַטאַרייע אָן וואָראַנטי איז גאָר אַ שלעכט געדאַנק. איר דאַרפֿן צו באַקומען אַ אַפּאַראַט מיט אַ מער וואָראַנטי צו ענשור אַז נאָך-סאַלעס ישוז זענען נאָך גוט זאָרגן. נאָך אַלע, אַ וואָראַנטי באדינט ווי דיין שוץ ווען די אַפּאַראַט ינקאַונטערז קיין פּראָבלעמס. אויב די וואָראַנטי איז נאָך קאַווערד, איר קענט נאָר רופן דעם סערוויס צענטער צו העלפן איר און סאָלווע די פּראָבלעם.
שטענדיק נעמען אין באַטראַכטונג די נוציק עצות ווען איר קויפן אַ באַטאַרייע פֿאַר פאָרקליפט פֿאַר די ערשטער מאָל. עס זענען פילע טינגז צו געדענקען, אָבער דאָס וועט זיכער פירן צו די רעכט באַטעריז פֿאַר דיין פאָרקליפט. עס איז קיינמאָל וויסט פון צייט צו פֿאַרשטיין די פונקטן, ווייַל איר קענען שפּאָרן מער געלט און זיין רעכט גיידאַד צו קריגן באַטעריז וואָס וועט זיין אַ גרויס הילף פֿאַר דיין אַרבעט.
DCNE איז דער פאַכמאַן סאַפּלייער פֿאַר פאָרקליפט באַטעריז און טשאַרדזשערז. אונדזער פּראָדוקטן זענען דער בעסטער ברירה פֿאַר איר. קיין פאָדערונג איר דאַרפֿן אָדער קיין פֿראגן, ביטע קאָנטאַקט אונדז פרילי.
פּאָסטן צייט: 12-12-2021


text:
אורי לופאליאנסקי
אורי לופּאָליאַנסקי (געב. 1951) איז געווען דער בירגערמייסטער אין דער ירושלימער מוניציפאליטעט פון ירושלים פון 2005 ביז 2009. ער האט אויפגעשטעלט, און איז דער פארזיצער פון, די יד שרה געזעלשאפט וואס באזארגט געצייג פאר מענטשן וואס ליידן פון דעפעקטיווקייטן.
ער איז א חרדישער ייד. און א שטארקער פארעהרער פון הרב יוסף שלום אלישיב.
ביאגראפיערעדאַקטירן
לופאליאנסקי איז געבוירן אין יאר 1951 אין חיפה צו זיין פאטער יעקב לופאליאנסקי, א פוילישער ייד, און זיין מוטער, מלכה ראזנבלום. ער האט געלערנט אין דער ליטווישער ישיבה גדולה תורה אור אין קרית מאטערסדארף, ירושלים און אויך אין ישיבת הנגב אין נתיבות.
לופאליאנסקי האט געדינט אלס פאראמעדיקער אין דער מיליטער. אין 1976 האט לופאליאנסקי אויפגעשטעלט "יד שרה", אן ארגאניזאציע מיט 6,000 וואלונטירן פארשפרייט איבער גאנץ ישראל וואס העלפט קראנקע און בארגט זיי מעדיציניש אויסריכטונג. פאר זיין ארבעט אין דעם פעלד האט ער באקומען עטלעכע פריזן, צווישן זיי (אום 1994) דעם ישראל פריז.
ער האט חתונה געהאט מיט מיכל, אן אייניקל פון הרב יצחק ברויער. זיי האבן צוועלף קינדער.[1]
פאליטיקרעדאַקטירן
אורי לופאליאנסקי איז געוועלט געווארן אלס מיטגליד אין דער ירושלים שטאטראט צומערשט אום 1989. ער איז א פארטרעטער פון דער דגל התורה פארטיי, וואס לויפט אין די וואלן צוזאמען מיט אגודת ישראל אונטער דעם נאמען פאראייניגטע תורה יידישקייט.