text:
שפּיל אָנליין פֿאַר פּאָטער מיט קאַרטון אותיות האט ווערן אַ מסורה, און די שפּיל שעריף קעלי נאָכפאָלגן דעם הערשן. גוטסקייט און גערעכטיקייט קיטי קעלי קאָופּס מיט די ראָלע פון די שעריף פון די ווילד מערב. זי קען וואַרפן אַ לאַסאָו צו כאַפּן אַזוי פריסקי קאַוז פלעעינג פּערסוערז באַן, פּלייינג דער גיטאַרע און דאַנסינג מיט Friends: פּיכאָלץ שנאָבל, קאַקטוס און פערד טאָבי שטראַל. העראָין קענען שפּילן באַללס צו קומען אַרויף מיט אַ יום טוּב מאַכן-אַרויף, וואַשן אידיש, לאָבזעג פּאַזאַלז, באַן דיין זכּרון. און ווען קעלי געליטן אין די הענט פון באַנדאַץ אָדער איר ציין ווייטיק & נדאַש; געבן איר מעדיציניש זאָרגן.
גאַמעס שעריף קעלי דורך קאַטעגאָריע:
עס זענען גאַמעס אין וואָס איר פילן באַקוועם, אַפֿילו אויב איר האָבן צו סאָלווע פּראָבלעמס & נדאַש; בעשאָלעם. די פעעלינגס גרונט די שפּיל שעריף קעלי, וואָס אקטן ווי די הויפּט כאַראַקטער קיוט, קיוט קעצל פון דער פֿילם, וואָס איז נאָך אַ קעצל גאַט אין די ווילד וועלט פון די מערב. איצט, ווי זייַן שעריף, אין זייַן אייגן וועג עס סאַגדזשעסץ די סדר און טרייז צו מאַכן עס בעסער. זי געהאָלפֿן Friends: פערד Ray, פּיכאָלץ שנאָבל און קאַקטוס טאָבי.
די קידס שטענדיק קלייַבן די Fabulous אותיות וואס זענען דערמאנט דורך אַנאַמייטיד מעשיות, דער הויפּט אויב זיי מאַכן אַ שפּאַס אַטמאָספער מיט אַ קלאָר וילעם פון קינדער הומאָר. קעלי און איר Friends קענען לייכט געפֿינען אַ וועג צו סאָלווע דעם פּראָבלעם, טאָן ניט באַקומען מיד פון סמיילינג און קומען אַרויף מיט שפּאַס. זיי זענען געווען אַ פאַרגעניגן צו היטן, אָבער צו שפּילן אַ אַפֿילו מער יקסייטינג, ווייַל איצט איר קענען פּערסנאַלי נעמען אָנטייל אין אַלע די אַדווענטשערז פון די אותיות.
צו לערנען מער וועגן דער נאַטור פון קאַץ, האָבן צו שפּילן אין די שפּיל שעריף קעלי קאַמף. די העלדין famously רידעס אַ שטראַל פון קאַטשינג אַרויף מיט אַ סטאַדע פון קאַוז, און מיט די הילף לאַסאָו קאַטשאַז זיי געטינג ווייזט פֿאַר יעדער. אמת פערד וועט קאַמיש עס דורך די מדבר, קאַטשינג אַ באַן וואָס וועט ראַטעווען זיי פון קרימאַנאַלז. און פּלייינג דער גיטאַרע, עס וועט דערפרייען אַרויף שנאָבל, טאָבי און די מנוחה פון די באוווינער פון דער שטאָט אַזוי אַז זיי נעמען צו טאַנצן.
אין דערצו צו בראָדילאָק, קעלי איז רעזערווירט און אנדערע סאַבדזשעקץ, און יעדער וועט נעמען אַ פּלאַץ פון פאַרגעניגן:
קליין נגני וועט ניט שלעפּן פון פּאַינץ, פּענסילס און אַלבומס. וואָס זיי טאָן ניט לאָזן קאָלאָרינגס, איר שטענדיק ווילן מער, און פּרעפעראַבלי מיט עפּעס נייַ. ווירטואַל פּאַפּיר ווערסיע איז אַפֿילו בעסער, ווייַל עס איז דער גרעסטער פּאַליטרע פון פֿאַרבן און שיידז קענען ווערן געביטן אויף אייביק. איין בילד איז קאָנווערטעד אין ריוזאַבאַל לייַוונט אויף וואָס די יונג קינסטלער טראָוז זייַן זעאונג. פּרובירן צו געדענקען אַלע די דעטאַילס פון דער אָריגינעל קאָליר פון קליידער און די סוויווע די אותיות און מאַך עס צו זייַן אייגן בילד. אויב איר ווילט צו טוישן עס, פֿאַרבעסערן & נדאַש; נאָר אָנהייבן צו פֿאַנטאַזירן, און די קינסטלער ס מכשירים קענען העלפן איר מאַכן אַ פאַקטיש נס.
די ברעקלעך פון די רעטעניש וועט פאָרעם לעבעדיק בילד, וואָס ערשיינט אין דער ראָלע פון קעלי שעריף נאָר פייַן. ווייַטער צו איר געטרייַ קאַמפּאַניאַנז, אָן וואָס די גרין-ייד קיטי וואָלט זיין נודנע. יעדער טוישעוו פון די ווילד מערב איז required צו בעל דער קונסט פון שיסערייַ, ווייַל עס איז קאַמפּאַלסערי אין אַזאַ אַ האַרב וועלט. איר וועט זיין טריינד אין דער באַזיגן פון בונט באַבאַלז, און וועט שיסן, יימינג בייַ אַ גרופּע פון אַבדזשעקס פון דעם קאַנאָן. עס איז נייטיק צו גלייַכן דעם קאָליר פון דיין שאָל און באַללס אַז ליינד אַרויף אויף די פעלד, און ווען איר שלאָגן דעם ציל, זיי זענען פּלאַצן און זיך אויסגעדרייט אין ווייזט.
זינט יעדער שעריף מוזן קענען צו באַטראַכטן ניט טאָן אָן סאַלווינג יגזאַמפּאַלז. מאָדנע מאַט ווארטן פֿאַר נגני וואס זענען זיכער אין זייער וויסן און יענע וואס ווילן צו פֿאַרבעסערן זיי. לעבן יגזאַמפּאַלז זענען די ענטפֿערס, אָבער איר דאַרפֿן צו ציילן אויף זייער אייגן צו געפֿינען אויס די ריכטיק אָדער פאַלש. אויב אַלץ איז ריכטיק, דריקן די גרין קנעפּל, אויב נישט & נדאַש; רויט.
ווייל אונדזער קאַץ, טראָץ דעם פּאָזיציע געהאלטן, איז ווייַבלעך, זי מאָניטאָרס זייער אויסזען. מיט עס, איר מאַכן אַ פּנים מאַסקע צו פוטער געקוקט ווייך, סילקי און געזונט. דו זאלסט נישט טאָן געזונט אָן די אריינמישונג פון דאקטוירים וואס היילן קעלי ווונדז באקומען אין אַ פירעפיגהט און פּאָלעטשאַט זייַן שאַרף ציין. זי כיראָויקלי טראַנספערס אַלע די פּראָוסידזשערז, און איז ניט דערשראָקן פון ינדזשעקשאַנז.
און איצט לאָזן ס הילף די קאַץ צו סאָרט אידיש, אין סדר צו וואַשן זיי און דעמאָלט אומגעקערט די אַלט נייַקייַט.


c: text/html

text:
אויער
מען הערט דערמיט אלעס,
סטרוקטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סאיז אויסגעבויט רונדעכיג מיט די ברייטע ענדע פון אויבן ארויסגעבויגן און אריינגעדרייט מיט אזויווי האַלבע רערען, ספעציעל אריין צו כאַפּן די שטראם פון די קול כוואליעס אינעם אויער.
ס'האט א הענגעדיגע שפּיץ צו קענען אָנכאַפּן און ציען לויט די באקוועמליכקייטן ווען סקראצט אדער ווען מען דארף צולייגן א אויער ווען איינער רעדט שטיל.
אויך איז דאס צוויי פאזיציעס אין די זייטן פונעם קאפ כדי צו הערן אייניג די קולות.
עס איז אַ לאָך צום גוף, ממילא פעלט זיך אויס אַ טעכניק אָפּצוהאלטן שעדליכע שמוץ פון אַריין כאַפּן זיך. דעריבער איז דאָ ספּעציעלע אויער וואַקסוואָס קלעבט אָן אַלע שמוץ.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
בין השמשות
אין הלכה, איז בין השמשות די צייט צווישן דעם סוף פון טאג און דעם אנהייב פון נאכט. וויאזוי צו רעכענען בין השמשות איז שוין א מחלוקת אין דער גמרא.[1] פשטות נעמט מען אן דריי פערטל פון א מיל פאר נאכט; אז מען רעכענט א מיל 18 מינוט דויערט בין השמשות 13.5 מינוט. אין ארץ ישראל איז היינט ברייט אנגענומען אז בין השמשות הייבט אן מיט דער שקיעה ביז 18 מינוט נאך דער שקיעה.
להלכה איז בין השמשות א ספק צי ס'איז צי ס'איז נאכט. דאס שאפט א נפקא מינא למשל ווען הייבט אן שבת און יום טוב און אויך ווען זיי גייען אויס. אויך ווען מען רעכנט דעם אכטן טאג פאר א ברית מילה, א קינד וואס איז געבוירן בין השמשות איז א ספק. אויך לגבי הלכות נדה ווען צו מאכן א הפסק טהרה און צו ציילן די שבעה נקיים.
אזוי ווי ס'רעדט זיך פון א ספק דאורייתא דארף מען מחמיר זיין.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אזהרה: מען פסק'נט נישט קיין הלכה פון וויקיפעדיע.


text:
אלישע
אלישע איז געווען א נביא פון מלכות ישראל.
אלישע ירשענט אליהו הנביא'ס כח[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווען זיין רבי אליהו הנביא האט געדארפט אוועקגיין פון דער וועלט, איז אלישע מיט געגאנגען מיט אים ביז צום נהר הירדן, און האט געבעטן פון זיין רבין צו ירשענען די נבואה און כוח פון זיין רבין אליהו, האט אליהו צו אים געזאגט, אז אויב אלישע וועט באשטיין צו זען ווי אליהו גייט ארויף מיט א שטורעם אין הימל, וועט ער פארמאגן די כוח פון אליהו. און אזוי איז עס טאקע אזוי געווען, באלד נאך ווען אליהו איז ארויף צום הימל, האט אלישע באקומען אליהוס כח, און האט געשפאלטן דעם נהר הירדן גערן גענוי ווי אליהו. (זעט מלכים א' פרק ב')


text:
פארע
אין פיזיקאלישער כעמיע, און אינזשעניריע, פארע באדייט געוועפט וואסער. זי איז א לויטערער אומזעהבארער גאז. ביים סטאנדארטן אטמאספערישן דרוק, לויטערע פארע (נישט געמישט מיט לופט, נאר אין גלייכוואג מיט פליסיגן וואסער) האט בערך 1,600 מאל דעם פארנעם פון פליסיגן וואסער. אין דער אטמאספערע, דער טיילווייזער דרוק פון וואסער איז אסאך נידעריגער פון 1 אטמ, במילא וואסער אלס גאז קען עקזיסטירן אין טעמפעראטורן אסאך נידעריגער פון 100º C (זעט וואסער וועפעכץ און פייכטקייט).
אין טאג טעגליכע רייד, באדייט פארע די ווייסקייט פון קאנדענסירן וואס מען זעהט העכער פון קאכעדיג וואסער ווען דאס הייסע וועפעכץ ("פארע" לויט די וויסנשאפטלערס, ווי דערמאנט אויבן) מישט זיך מיט קילערער לופט. אין אמת'ן דער דאזיגער "נעפל" באשטייט פון קליינע טראפעלעך פליסיגן וואסער, און נישט וואסער אלס גאז, איז ער טעכניש גערעדט נישט פארע. אינעם שנאבל פון א קאכענדן קעסל, וואו ס'איז נישט דא קיין קאנדערסירט וואסער, זעהט מען טאקע גארנישט אבער ער איז פול מיט פארע!
די חכמה פון פארע וואס קומט פון וואסער הייסט אטמאלאגיע.


text:
בליטש
- דער ארטיקל דיסקוטירט דער כעמיקאל. אויב איר זוכט דער מאנגא און אנימע, זעט בליטש (מאנגא).
בלייכעכץ איז א כעמיקאל וואס בלייכט, ד"ה עס נעמט אוועק פארב. מען קעס עס ניצן צו רייניגן שמוץ און פלעקן פון קליידער, און אויכעט רייניגט מען דערמיט דעם מקוה, און להבדיל דעם שווים באסיין ווי אסאך מענטשן לאזן איבער באקטעריעס און שווייס, און עס רייניגט וואונדערליך דאס וואסער און מאכט עס זיכטיג טראץ די שווער שארפע גערוך וואס בליטש לאזט איבער. געווייטנלעך ניצט מען כלאר בלייכעכץ, וואס אנטהאלט 3–6% נאטריום היפאכלאר (NaClO),


text:
אברהם פריד - מיינע תפילין
מקור: לא צויין, לחן: לא צויין, ז'אנר: לא צויין.
נמצא באלבום: א מחי-ה.
קומט מיט מיר ליבער פריינד
לאמיר קיין בארדיטשוב גיין
די תורה ווי די זון דארט שיינט
דורך געווייקט מיט חסידות איז דאך יעדער שטיין
איי די געסאלאך, ווי ברעקאלאך
ווי די אידן פול
אוי די נשמה ציהט, פון יעדן איד
צום הייליגן בארדיטשעווער שוהל
דער שוסטער, דער לעקער
דער שניידער, דער בעקער
יעדער מיט זיינע כוונות
מיט א שמייכל אויפן פנים, י"א סממנים
זאגט זיך ר' זאנוויל קורבנות
ר' מענדל א מקווה'לע, ר' הענדל א משנה'לע
דער דיין ער טרינקט זיך א קאווע
ר' איסר איז נזהר
ער דאוונט נישט ביז ער
גיט צדקה מיט התלהבות
אין א ווינקל שטילערהייט
דארט גרייט זיך ר' יהושע'לע
צו מאכן די ברכה להניח תפילין
מיט פרייד ער דרייט אויפן האנט די רצועה'לע
אין מאכט די ברכה מיט הייליגע געפיהלן
ער לייגט שוין דעם של ראש אויפן קאפ
אוי וויי
ווען פלוצלינג אויף דער ערד עס פאלט אראפ
גיט ער א גישריי:
מיינע תפילין מיינע תפילין
אויף דער ערד איז נישט דיין ארט
ער קען זיין געוויין נישט איינשטילן
ער קען נישט רעדן קיין ווארט
מיין קרוין מיין קרוין
איך הויב דיר אויף שוין
זאגט ער. תפילינ'יו
די וועסט מער נישט פאלן
די וועסט מער נישט פאלן
ניין. איך זאג דיר צו
דער הייליגער בארדיטשעווער
דער מליץ יושר
צום ארון הקודש שנעל מאשירט
ס'האט זיך געמאכט א שעת הכושר
דער איד מיט זיינע תחנונים
האט אים שטארק גערירט
מיט אלע כוחות
כאפט ער אן דעם פרוכת
און די הימל'ען אזוי ער שפאלט
אוי טאטע אין הימל
האב נישט קיין פאר איבל
וואס איך מאך אזא געוואלד
אוי געוואלד געוואלד
מיר ווייסן דאך טאטע
אז דו האסט אויך תפילין
אין דאס זענען דיינע אידישע קינדער'לאך
אוי דערבארעמדיגער פאטער
ווי קענסטו זיין שטיל?
אוי... ווי קענסטו זיין שטיל?
בשעת אז דיינע תפילין
נעבאך כסדר פאלט
דו האסט געזעהן ביי דעם איד
ווי שטארק עס טוט אים וויי
מיט הארץ עס גיסט'זיך פון אים הייסע טרערן
פון דיינע תפילין
הער שוין אויך דעם געשריי
אוי דיין בריליאנט זאל שוין דערהויבן ווערן
דיינע תפילין זאל מער נישט זיין פאר'שווארצ'ט
ווייל אז נישט איז גאר א שאלה פון היסח הדעת
גערעכט!
מיינע תפילין, מיינע תפילין
ווי טייער ביסטו ביי מיר
באלד וועט די גאנצע וועלט פיהלן
דער קשר פון מיר צו דיר
מיין קרוין מיין קרוין
איך הויב דיר אויף שוין
איך האב דיר ליב. תפילינ'יו
די וועסט מער נישט פאלן
די וועסט מער נישט פאלן
מיין קינד איך זאג דיר צו
מיינע תפילין, מיינע תפילין
איי ווי טייער ביסטו ביי מיר
באלד וועט די גאנצע וועלט פיהלן
דער קשר פון מיר צו דיר
מיין קרוין מיין קרוין
איך הויב דיר אויף שוין
זאגט ער. תפילינ'יו
די וועסט מער נישט פאלן
די וועסט מער נישט פאלן
מיין קינד איך זאג דיר צו
מיין קרוין מיין קרוין
איך הויב דיר אויף שוין
זאגט ער. תפילינ'יו
די וועסט מער נישט פאלן
די וועסט מער נישט פאלן
מיין קינד איך זאג דיר צו
מיין קרוין מיין קרוין
איך הויב דיר אויף שוין
ת-פ-י-ל-נ-י-ו
מיינע תפילין. תפילניו


text:
היסטאריע פון די יידן
די היסטאריע פון די יידן גייט שוין אן כמעט פיר טויזנט יאר איבער דער גארער וועלט. די היסטאריע הייבט זיך אן מיט די אבות, אברהם, יצחק און יעקב.
אינהאַלט
- 1 תנ"ך יארן: פון אברהם אבינו ביז גלות בבל
- 2 די תקופה פונעם צווייטן בית המקדש
- 3 נאכן צווייטן חורבן: די תקופה פון תנאים, אמוראים און גאונים
- 4 די מיטל-עלטער יארן
- 5 מאדערנע תקופה
- 6 זעט אויך
- 7 רעפערענצן
תנ"ך יארן: פון אברהם אבינו ביז גלות בבל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די אבות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די גרינדער פון אידישן פאלק זענען די דריי אבות, אברהם, יצחק און יעקב, זיי ווערן באטראכט אלס די אבות און גרינדער פון אידישן פאלק. פון א געוויסן שטאנדפוקט איז אבער יעקב אבינו דער פאקטישער אנהויב פון אידישן פאלק, וויבאלד אנדערש פון אברהם און יצחק וועלכע האבן געהאט אויך אנדערע קינדער וואס זענען נישט א טייל פון אידישן פאלק, איז אבער יעקב אבינו געווען דער 'מבחר שבאבות' וויבאלד ער איז געווען 'מטתו שלימה' און אלע זיינע זין, די צוועלף שבטים, האבן צוזאמען אויפגעשטעלט דעם אידישן פאלק. דערפאר ווערט דאס אידישע פאלק אנגערופן אין תנ"ך אויף זיין נאמען, 'יעקב', און הויפטזעכליך 'ישראל', דער נאמען וואס גאט האט אים געגעבן נאכן אויפשטעלן די צוועלף שבטים, די גרינדער פון כלל ישראל. און 'ישראל' איז טאקע געבליבן דער צענטראלער און הויפט היסטארישע נאמען פון אידישן פאלק. סיי ישראל אליינס און סיי מיט פארשידענע צוגעבונגען ווי בני ישראל, עם ישראל, כלל ישראל און כנסת ישראל.
יוסף הצדיק, דער זון פון יעקב, פארנעמט אויך א פלאץ צווישן די גרינדער פון כלל ישראל. וויבאלד ער האט געגרינדעט צוויי שבטים, אפרים און מנשה, וועלכע ווערן פאררעכנט גלייך אויף גלייך מיט די אנדערע שבטים, די ברידער פון יוסף, דעריבער איז ער אין דעם הינזיכט פונקט ווי זיין פאטער יעקב. און נישט נאר כלפי די אייניקלעך פון אפרים און מנשה, נאר אפילו אן אנדערע, פון סיי וועלכע אנדערע שבט, קען זיך דערקלערן אלס אן אפשטאמיגער פון יוסף הצדיק און עס וועט נישט פאררעכנט ווערן אלס א ליגנט[1].
אנטוויקלונג אלס פאלק אין מצרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין יאר ב'רל"ח האט זיך יעקב אבינו מיט זיין גאנצער פאמיליע אריבערגעצויגן פון כנען קיין מצרים וואו זיי האבן זיך באזעצט אינעם פראווינץ גושן. אין מצרים האט זיך די משפחה פאראייניגט נאכדעם וואס יוסף איז שוין דארט געווען זייט צוויי און צוואנציג יאר פריער און האט שוין געהאט דארט צוויי זין. צוזאמען זענען זיי דעמאלט געווען זיבעציג פערזאן. אין לויף פון די קומענדע יארן זענען זיי זיך צואוואקסן אויף גאר א שנעלע ראטע, פארפלייצנדיג דעם גאנצן געגנט פון גושן מיט שווערע טויזנטער, ביז אז ביי יציאת מצרים, זענען זיי שוין געווען גענוג גרויס אין צאל צו קענען ווערן אנגערופן א פאלק. נאכדעם וואס משה רבינו האט זיי ארויסגעפירט פון מצרים אין יאר ב'תמ"ח האבן זיי זיך געציילט אויף אריבער זעקס הונדערט טויזנט, אריינרעכנענעדיג בלויז מענער צווישן צוואנציג און זעכציג יאר אלט.
אין ארץ ישראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין יאר ב'תפ"ט באלד נאך וואס זיי האבן צוזאמען מיט משה רבינו באזיגט די פעלקער אויף מזרח זייט פונעם טייך ירדן, האט זיי יהושע בן נון אריינגעפירט קיין כנען, און איבערגענומען דאס לאנד פון די זעקס פעלקער וואס זענען אויסגערעכנט אין די תורה אז זיי האבן זיך דארט געפונען. אנגעהויבן האבן זיי מיט יריחו, נאכפאלגנדיג מיט פילע אנדערע שטעט ווי זיי האבן אפגעהאלטן וואונדערליכע זיגן איינע נאך די אנדערע. ביז פערצן יאר שפעטער, אין יאר ב' תק"ג, האבן זיי שוין געהאט איינגענומען דאס מערהייט פונעם לאנד, און עס איז שוין געווען איינגעטיילט אויף צוועלף עקסטערע פראווינצן, פאר יעדן שבט זיינע אייגענע שטעט און זיין באזונדערע ווירטשאפט. צוויי און א האלב שבטים האבן זיך איינגעארדנט אויפן מזרח'דיגן זייט פונעם ירדן, און די איבעריגע ניין און האלב שבטים אויפן מערב'דיגן זייט. דאס גאנצע לאנד צוזאמען האט דאן באקומען דעם נאמען 'ארץ ישראל'.
דורכאויס די קומענדע עטליכע הונדערט יאר זענען זיי געווען געפלאגט פון פילע מלחמות מיט די ארומיגע פעלקער, ווי עמון, ארם און פלשתים. זיי האבן נישט פארמאגט קיין קעניג נאר אנשטאט זענען געווען די 'שופטים' וועלכע האבן נישט געהאט קיין פולקאמע אויטאריטעט אויפן פאלק. ביזן יאר ב'תתפ"ב ווען שמואל הנביא האט געזאלבט שאול המלך פון שבט בנימין אלס דער ערשטער קעניג איבערן גאנצן פאלק ישראל. צוויי יאר שפעטער, ב'תתפ"ד, איז דוד בן ישי, שאול'ס אן איידעם, ברייט באקאנט געווארן איבערן לאנד אלס דער צוקונפטיגער קעניג, נאכן געזאלבט ווערן דורך שמאול אויף גאט'ס באפעל. עטליכע מאנאטן דערויף איז שאול אומגעקומען אין א מלחמה מיט די פלישתים און דאן האט דוד איבערגענומען די מלוכה, צוערשט אין חברון, בלויז אויף זיין אייגן שבט יהודה, און זיבן יאר שפעטער איז ער געווארן קעניג איבערן גאנצן פאלק, אויף אלע שבטים. דעמאלט איז ער אריבער קיין 'ירושלים' וואס איז פארוואנדלט געווארן אלס דער הויפטשטאט פון ארץ ישראל.
דוד המלך האט געלעבט און איז געווען קעניג ביז דריי און דרייסיג יאר שפעטער, און דורכאויס זיין קעניגרייך האט זיך ארץ ישראל פיל אויסגעברייטערט, נאכדעם וואס ער איינגענומען און אנעקסירט פיל טעריטאריע פונעם דערנעבנדיגן ארם. דערנאך האט געקעניגט זיין זון שלמה, וועלכער האט אויפגעבויט דעם 'בית המקדש' אין ירושלים. אין זיין צייט איז דאס פאלק געווען ברום המעלות, ער האט געוועלטיגט איבער פילע פעלקער און לענדער, און די גאנצע וועלט איז געווען באצויבערט פון זיין אויסערגעווענליכן קלוגשאפט און פארשטאנד. נאך זיין טויט האט זיך דאס פאלק צוטיילט, בלויז די שבטים יהודה און בנימין זענען פארבליבן מיט רחבעם בן שלמה, און די איבעריגע צען שבטים האבן זיך אפגעטיילט און געקרוינט ירבעם בן נבט אלס קעניג אין שומרון. זינט דאן זענען זיי טאקע פארבליבן אלס איין פאלק, אבער מיט צוויי באזונדערע קעניגרייכן, מלכות יהודה און מלכות ישראל.
יהודה אלס דער צענטראלער שבט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין יאר ג'ר"ה האט זיך געענדיגט דער 'מלכות ישראל', נאכדעם וואס די צען שבטים זענען פארטריבן געווארן פון ארץ ישראל דורך אשור. און אין ג'של"ח איז חרוב געווארן ירושלים צוזאמען מיטן ערשטן בית המקדש דורך בבל, און מיט דעם האט זיך געענדיגט דער 'מלכות יהודה'. זיבעציג יאר שפעטער האט זיך דאס מערהייט פון שבט יהודה, מיט א מינאריטעט פון עטליכע אנדערע שבטים, צוריקגעקערט קיין ארץ ישראל צוזאמען מיט עזרא הסופר, און זיי האבן אויפגעבויט דעם צווייטן בית המקדש וואס איז חרוב געווארן פיר הונדערט און צוואנציג יאר שפעטער דורך די רוימער.
נאכדעם וואס 'מלכות ישראל' איז פארטריבן געווארן, האט מען אנגעהויבן רופן דאס פאלק, 'יהודיים', וואס איז שפעטער פארוואנדלט געווארן אין אידיש אלס 'ייד', 'יוד' אדער 'איד', אויפן נאמען פון יהודה, וויבאלד זיי זענען פארבליבן די מערהייט אין ארץ ישראל, און זיי האבן זיך אומגעקערט פון גלות בבל קיין ארץ ישראל. כאטש עס זענען אויך געווען טיילן פון אנדערע שבטים, איז אבער יהודה פארבליבן אלס דער מערהייט און מערסט אנגעזעענע שבט. אויך זענען זיי נאך גלייך ביים אנהויב פון די אנטוויקלונג פון כלל ישראל געווען אנערקענט אלס דער פירענדע און צענטראלע שבט, דערפאר פאררופט זיך כלל ישראל אויף זיין נאמען. מען טרעפט שוין אז זיי ווערן אזוי אנגערופן אין ספר דניאל, 'גוברין יהודאין', און אויך אין מגילת אסתר, 'יהודיים' און מרדכי 'היהודי' (כאטש זיין אפשטאם איז פון שבט בנימין[2]).


text:
תהלים כולל
די אחראים: אחראי, געלעגער, איך_הער
- איזעי
- שר האלף
- תגובות: 1533
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג פאברואר 21, 2011 5:30 pm
- לאקאציע: אויפן שטאק
סאדע_באטל האט געשריבן:סאכדעס האט געשריבן:אההה ענדליך רוקט זיך שוין דער מצב פאזיטיוו.
קרעדיט תהלים כולל...
איך גיב די קרעדיט פאר סאכדעס, ער האט זייער זייער גוט געשריבן.
איך האב זיך פרובירט צו האלטן פאסיוו, איך האב שוין אויבן ארויסגעברענגט א געוויסע נקודה אז עס איז נישט ריכטיג אפצושפעטן אין די צייט וואס יעדער איז דאך מודה אז "עס קען ברענגען אזעלכע ישועות", איז לאמיר אפי' זאגן אז די מעשיות זענען נישט ריכטיג, פארוואס גייט דיר אן זיי צו גלייבן אדער נישט צו גלייבן, דער תהלים כולל איז ווירקליך א סגולה וואס "קען מאכן אזעלכע מעשיות", אלזו נעם עס אן כאילו עס וואלט געווען ריכטיג.
אבער....
למען האמת, האב איך מיטגעפילט קרעמער'ס פראבלעם כאטשיג איך האב עס נישט געקענט ארויסברענגען מיט ווערטער, אבער בהמשך האשכול מיין איך אז דער פראבלעם איז "פארוואס פרובירסטו מיר איינצורעדן מעשיות וואס זענען אדער אינגאנצן נישט אמת, אדער האט עס נישט קיין שום יסוד אז די מעשה האט שייכות מיט דיין פראיעקט" דאס גיט דעם מענטש א געפיל אז מען האלט אים ווי א נאר, וואס מען קען אים פארקויפן באבקעס. און דאס רעגט נאכמער אויף, ווען מען טוט דאס מיט אן ערנסטע זאך, וואס דאן קענען מענטשן שפירן, אז מען נעמט א ערנסטע זאך און מען מאכט דערפון א ליצנות, ועוד זאת, אז פארוואס דארפסטו שרייבן פאנטאזיעס ווען דו קענסט שרייבן שיינע מאמרים ופתגמים ולקוטים איבער די גרויסקייט דערפון. אלא מאי, דו האלטסט אז איך בין א שוואכלינג א נער, וואס פון מאמרים און מקורות ווער איך נישט איבערגענומען, און מיט מעשה'לעך וועסטו מיר כאפן, וועסט רייטן אויף מיינע געפילן מיט פאנטאזיעס, דאס מאכט נערוועז מענטשן.
גערעכט צו נישט גערעכט, דאס איז א געפיל וואס אסאך מענטשן האבן ווען מען ליינט אזעלכע "ישועות" פראיעקטן, וגם אני הק' בתוכם.
----------
קרעמער און ניק ניק האקן,
איך האב שוין גראדע געזען זייער וואכנטליכע קאלום אין איינע פון די אויסגאבע'ס פון די וואך
- סמארט
- שר חמש מאות
- תגובות: 590
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 05, 2011 10:50 am
- לאקאציע: נו.... גילוי!!
- וויכטיג מאכער
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 16131
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך מארטש 12, 2008 6:21 pm
- לאקאציע: צווישן טרעק 4 און טרעק 5.
סאכדעס, זאג מיר דעם אמת, וואס דארף געשעהן אז דו זאלסט זיך נעמען שרייבן געהעריג ווי אמאל?
(איך האב אויך געוואלט מוחה זיין אויף עפעס, אבער אזוי ווי די זאך האצעך שוין בארואיגט ווילעך נישט צוריק אויפוועקן די געמיהטער... העלעך מוחה זיין אויף די צוויי פיסיגע פאנדזשעלאו'ס און לייכט געפארבטע שפיצלעך!!!)
- leiby
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3904
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג נובעמבער 16, 2008 11:08 pm
- לאקאציע: צווישן אידן
- leiby
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3904
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג נובעמבער 16, 2008 11:08 pm
- לאקאציע: צווישן אידן
- msp
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 18005
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מארטש 10, 2011 10:03 am
- לאקאציע: בין גברא לגברא
נאר איך האב געהערט אז די פראבלעם איז געווען אז מען האט נישט געגעבען צו קופת העיר אז רב אלישיב זאל קענען גיין צום כותל מערבי
וועגען דעם האט ער טאקע נישט געקענט גיין
- שלעפשיץ
- שר האלף
- תגובות: 1154
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך פאברואר 17, 2010 1:32 pm
- לאקאציע: ביים רבי'ן אין שלעפשיץ
- פארבינד זיך:
איינער האט זיך איינגעבראכן אין תהילים כולל געגנבט 150 ישועות
מען זאגט שוין תהילים צו כאפן דעם רויבער
- לאז געמאכט
- שר האלפיים
- תגובות: 2153
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג דעצמבער 14, 2007 11:55 am
אויך איז אונטערסאנט אז א בנין וואס האט געברענט 24 שעה איז נאך געבליבן איין אפטיילונג אזוי אומבארירט אז מ'האט תיכף געקענט ווייטער באקן. עפעס שטימט נישט פון די מעשה. קען איינער אויסקלארן די פרטים ס'וואלט זייער אונטערסאנט געווען.
(תהילים זאגן האט א גרויסן כח דאס איז קיין ספק די שאלה דא איז אויף די פרטים פון די ספעציפישע עפיזאד וואס האט געזאלט פארקומען יענע וואך)
- לאז געמאכט
- שר האלפיים
- תגובות: 2153
- זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג דעצמבער 14, 2007 11:55 am
- אורחאפורחא
- שר מאה
- תגובות: 236
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג ינואר 31, 2010 2:50 pm
- סאכדעס
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 19348
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יוני 27, 2006 2:15 pm
- לאקאציע: אלעמאל נאנט צו התאחדות.
- פארבינד זיך:
- אורחאפורחא
- שר מאה
- תגובות: 236
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג ינואר 31, 2010 2:50 pm
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 602
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 24, 2012 9:25 am
- לאקאציע: נישט דאס פלאץ
סאיז ביימיר קלאר אז מיטען געבן געלט פאר זיי בויט מען נאך זיך גרויסע זכותים פינטעל אן קיין אפרעג(קאמענטס אפשר יא)
דאן פארוואס זעה איך נישט אזויסאך עדוועטייזמענטס אין די אידישע וועלט מענטשען זיכען נישט קיין זכותים בפרט ווען מקען בישרזען א ישועה מיט א גיטען עד וואס 4000 ליינער ליינען טעגליך גארנטירט כלשון קדשו
אפשר דארף מען שרייבען ישעות פון ספאנסערס
פארגעסן צו שרייבען יא דא איז אויך דא אכולל חצות דו"ק ותשכח
- דארפסמאן
- שר ששת אלפים
- תגובות: 6378
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג נובעמבער 14, 2006 2:52 pm
- לאקאציע: אין דארף
פה ב'דארף יצ"ו -
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 5 געסט


text:
30סטן יוני
דעם 30סטן יוני איז דער 181סטער טאג פון יאר (182סטער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 184 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1960 - די דעמאקראטישע רעפובליק פון קאנגא ווערט זעלבשטענדיג פון בעלגיע
- 1997 - האנג קאנג קערט צוריק צו כינע, נאך 156 יאר וואס ער איז געווען א בריטישע קאלאניע
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1470 - שארל דער אכטער פון פראנקרייך (געש' 1498)
- 1954 - פיער טשארלס, פרעמיער מיניסטער פון דאמיניקע (געש' 2004)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1522 - יאהאן רייכלין, דייטשער פילאסאף (געב' 1455)
- 1924 - ישראל דע האן, געהרגעט דורך די ציוניסטן
פייערטעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- קאנגאלעזישער זעלבסשטענדיקייט טאג


text:
אטאם נומער
דער אטאם-נומער, איז א טערמין גענוצט אין כעמיע און פיזיק, צו באצייכענען די פארשידענע כעמישע עלעמענטן.
יעדע פון די כעמישע עלעמענטן, ווי אקסיגען אדער קארבאן האט באקומען אן אטאם-נומער געוואנדן לויט וויפיל פראטאנען עס זענען פאראן אינעם קערן פונעם אטאם.
די אטאמישע ציפערן גייען אין דער רייע, די ערשטע איז וואסערשטאף, דערנאך קומט העליום, די דריטע איז ליטיום, די פערטע איז בעריליום, די פינפטע כעמיקאל איז באר, די זעקסטע איז קוילנשטאף, דערנאך קומט שטיקשטאף, און אקסיגען.
אטאמען מיט דעם זעלבן אטאם נומער אבער מיט אנדערע צאלן נייטראנען, און ממילא מיט אנדערע אטאם-מאסן, ווערן גערופן איזאטאפן.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער ראדערפארד-באהר מאדעל און וואן דעם ברוק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין 1911, האט ערנעסט ראדערפארד געגעבן א מאדעל פונעם אטאם אין וואס א צענטראלער יאדער האלט די מערהייט פונעם אטאמס מאסע און א פאזיטיווע לאדונג וואס, אין איינסן פונעם עלעקטראנס לאדונג, דארף זיין אומגעפער העלפט פונעם אטאמס אטאמישע וואג, געמאסטן אין צאלן פון וואסערשטאף אטאמען. די דאזיקע צענטראלע לאדונג וואט ממילא געווען העלפט פון דער אטאמישער וואג. ראדערפארד האט געשאצט אז גאלד האט א צענטראלע לאדונג פון בערך 100 (אבער איז עלעמענט Z = 79 אין דער פעריאדישער טאבעלע), אבער א מאנאט נאכדעם ווען ראדערפארדס ארטיקל איז געשינען, איז אנטאניוס וואן דען ברוק געווען דער ערשטער וואס האט פארמאל פארגעשלאגן אז די צענטראלע לאדונג פון אן אטאם און זיין צאל עלעקטראנען זענען "גענוי, גלייך מיט זיין פלאץ אין דער פעריאדישער טאבעלע (וואס מ'רופט אויך עלעמענט-נומער, אטאם-נומער, און איז סימבאליזירט Z). ענדליך האט מען אויפגעוויזן צו זיין וואר.


text:
די ביטלס
די ביטלס (ענגליש: The Beatles) זענען געווען אן ענגלישער ראק טרופע פון ליווערפול וואס אירע מיטגלידער זענען געווען דזשאן לענאן, פאל מאקארטני, דזשארדזש העריסאן, און רינגא סטאר. זיי זענען צווישן די מערסטע קאמערציאנאלע הצלחה'דיגסטע און באקאנטסטע טרופעס אין די היסטאריע פון פאפולער מוזיק.
די ביטלס זענען די בעסט סעלינג מוזיקאלישער אקט פון אלע צייטן אין אמעריקע זינט איר גרינדונג, לויט דער רעקארדינג אינדוסטריע אסאסיאציע פון אמעריקע, וואס סערטעפירט זיי אלס דאס העכסטע אויספארקויף'טער בענד פון אלע צייטן, באזירט אויף אמעריקאנע סעילס פון סינגלס און אלבאמען.
אין בריטאניע האבן די ביטלס ארויסגעגעבן מער פון 40 סארטן סינגלס, אלבאמען וואס האבן דערגרייכט נומער 1 אויפן מארק טאפ רעליסעס.
די קאמערציאלע הצלחה האט זיך איבערגעחאזערט דורכאויס און איבער די גארער וועלט און פיל לענדער און פעלקער: זייער רעקארד קאמפאני אי.עם.איי., האבן אפגעשאצט אז אין 1985 האבן זיי שוין אויספארקויפט איבער א ביליאן דיסק און טעיפ קאפיס פון זייערע ניגונים איבער די וועלט.
אום 2004, האט ראלינג סטאן מאגאזין זיי געלייגט אין ראנג אלס #1 אויפן שפיץ פון זייער ליסטע פון די 100 גרעסטע ארטיסטן פון אלע צייטן. לויט דעם זעלבן מאגאזין, האט זייער אייגענארטיגער שאפענדער מוזיק און קולטור'ליכער אימפאקט געהאלפן דעפענירן די 1960'ער יארן, און איר איינפלוס אויף פאפ קולטור קען זיך נאכאלטס שפירן היינט צוטאגס.


text:
אפערירן סיסטעם
אן אפערירן סיסטעם פאר א קאמפיוטער איז א גרופע פון גרונטליכע קאמפיוטער פראגראמען וואס קאנטראלירט די רעסורסן פון דעם קאמפיוטער און די מאשינקע אויסצופאלגן די אנווייזונגען פון די אפליקאציעס. די אפערירן סיסטעם איז פאראנטווארטלעך פאר טיילן די באניץ פון די פראצעסאר, סיסטעם זיכרון, עקראנען און איינגעבן הארטווארג.
ביישפילן פון אפערירן סיסטעמען געניצט היינט זענען:
סטרוקטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די הויפט טיילן פון דער אפערירן סיסטעם זענען:
- דאס קערנדל איז די שיכטע פון ווייכווארג וואס איז פאראנטווארטלעך פאר דער פארבינדונג צווישן דער שיכטע פון די פראגראמען און דער הארטווארג שיכטע.
- די אפליקאציע פראגראמירן שטעלונג (API) גיט דעם ענד-באניצער די מעגלעכקייט צו לאזן אין גאנג די אינסטרוקציעס פון דער אפערירן סיסטעם.
- דער טרייבער (ענגליש: Driver) וואס פארמיטלט צווישן דער אפערירן סיסטעם און דער קאמפיוטער ווייכווארג פון איין זייט, און פון דער צווייטער זייט די זייטיקע הארטווארג ווי דער מויז, קלאוויאטור, שפייכלער, סקענער, דרוקער און קאמערע.


text:
סלאנים (הויף)
דער סלאנימער הויף איז א חסידות וואס שטאמט פון דער שטאט סלאנים, אין מערב בעלארוס. די שושלת פון סלאנימער רבי'ס ציט זיך שוין לענגער ווי 150 יאר. סלאנים לייגט א דגש אויף אמונה און ענווה.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין ה'תרי"ח (1858), נאך דער פטירה פון רבי משה פון קאברין (כ"ט אייר ה'תרי"ח), האט א גרויסער טייל פון זיינע חסידים מקבל געווען אויף זיך די הנהגה פון זיין תלמיד רבי אברהם וויינבערג (דער ערשטער) (1804-1883) וואס האט געוואוינט אין סלאנים, אזוי האט אנגעהויבן דער סלאנימער הויף. דער ערשטער סלאנימער רבי איז באוואוסט נאכן נאמען פון זיין ספר יסוד העבודה וואס באהאנדלט די יסודות פון חסידות. ער איז נפטר געווארן י"א חשוון ה'תרמ"ד (1883).
נאך זיין פטירה האט זיין אייניקל (א זון פון זיין בן יחיד, רבי יחיאל מיכל אהרן) רבי שמואל וויינבערג, דער דברי שמואל, באקאנט אלס "דער פאטער", איבערגענומען די רביסטעווע. ער האט אוועקגעשטעלט די יסודות אויף וואס מ'האט שפעטער אויפגעשטעלט אגודת ישראל. ער האט געדינט אלס רבי 32 יאר ביז זיין פטירה י"ט שבט ה'תרע"ו (1916) אין ווארשע.
נאך רבי שמואל'ס פטירה זענען זיינע צווי זין געווארן רביס. זיין בכור רבי ישכר לייב וויינבערג האט איבערגענומען די רביסטעווע אין סלאנים; ער איז נפטר געווארן כ"ח ניסן אין יאר ה'תרפ"ח (1928), (זיין נאכפאלגער איז געווען זיין זון רבי אברהם יהושע העשיל וויינבערג וואס איז ארויף אין ארץ ישראל אין יאר ה'תרצ"ה (1935) וואו ער האט זיך באזעצט אין תל אביב). דער יונגערער זון , רבי אברהם וויינבערג (דער צווייטער), מחבר פון בית אברהם, האט געצויגן קיין ביאליסטאק וואו ער געפירט אלס סלאנימער רבי; שפעטער האט ער געפירט אין באראנאוויטש. ער האט אויפגעשטעלט דארטן א גרויסן צענטער פון חסידות און די תורת חסד ישיבה. רבי אברהם וויינבערג איז נפטר געווארן אין סלאנים א' אייר ה'תרצ"ג (1933).
ווען דער צוויטער רבי אברהם וויינבערג איז נפטר גיווארן, האט ער איבער גילאזט איין זון, רבי שלמה דוד יהושע, וואס איז נאך גיווען א בחור. מיט דעם האבן די חסידים אים אן גינומען אויף א רבי, און ער האט געפירט די הויף ביז ווען ער איז גיהרגעט גיווארן ביי די לאגער אום ו' מרחשון ה'תש"ד.
נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, ווען רוב סלאנימער חסידים וואס האבן גיוואוינט אין חו"ל זענען גיהרגעט גיווארן, האבן די חסידים פון ארץ ישראל אן גינומען פאר א רבי'ן מרדכי חיים קאסטילניץ, וואס איז באוואוסט אלס "ר' מאטל" אדער "ר' מאטל דיין"). רבי מרדכי חיים האט נישט גיוואלט זיין א רבי, אבער פאקטיש האט ער געפירט די הויף און אים גיבויט איבער נייע אין ארץ ישראל.
רבי מאטל איז נפטר גיווארן י"ד טבת ה'תשי"ד, און רבי אברהם וויינברג (דער דריטער), מחבר פון "ברכת אברהם", האט אנגיהויבן פירן די הויף. 27 יאר האט ער געפיהרט, און אין די יארן העט ער גיבויט די הויף. ער איז גיווען א חבר פון דער מועצת גדולי התורה, און גיווען בקשר מיט אלע גדולי הדור פון זיין צייט.
אין דער צייט וואס דער ברכת אברהם האט געפירט, איז גיווארן א מחלוקת צוווישן די חסידים, ביז א טייל פון זיי האבן האן גינומען פאר א רבי'ן זיין איידעם רבי שלום נח בערעזאווסקי, דער "נתיבות שלום". א חודש שפעטער איז דער שווער נפטר גיווארן, אין י"ב סיון תשמ"א, און דער הויף האט זיך צוטיילט לויט די גוטסהייסונג פונעם ברכת אברהם. א טייל זיינען גיבליבן באגלייבט פאר דעם "נתיבות שלום", און זיי זענען באוואוסט אלס די ווייסע סלאנימער, און א טייל האבן אנגענומען פאר א רבי'ן רבי אברהם וויינברג (דער פערטער), און זיי זענען באוואוסט אלס די שווארצע סלאנימער.


text:
סטארעט סיטי
סטארעט סיטי (ענגליש: Starrett City) איז א געגנט פאר ארימע שווארצע אייינוואונער ביים ברעג ברוקלין וואס גרעניצט זיך מיט איסט ניו יארק און קאנארסי.
דאס איז געווען יארן לאנג נאכגעלאזט סוואמפס, שטיקער ערד וואס קיין ריעל עסטעיט אונטערנעמער האט זיך נישט געלוינט צו אנטוויקעלן צוליב די פילע קאסטן פון בויען און די וואסעריגע ערד.
ביז די שטאט האט זיך געלאזט קאסטן און אויפגעבויט קאמפלעקס פון איבער 5 טויזענט דירות פאר ארימע מענטשן, מיט קלויסטערס און שאפינג סענטערס.
זיי האבן אויך עלאויקירט א ריזן אידישן מוסד פאר ארימע רוסישע אידישע אימיגראנטען. און א שול פאר די רוסישע אידן דארטן.
מיט יארן צוריק האבן וויליאמסבורג עסקנים דארטן געוואלט מאכן א חסידישן געגענט אבער עס איז צו ווייט פון מאנהעטן דעריבער האט זיך דא נישט איינגעגעבן ווייל די לאנגע נסיעה צו דער ארבייט וואלט פארשווערט די מקור הפרנסה פון די אידן.
דאס איז געווארן איצט אפגעקויפט דורך ר' דוד ביסטריצער בשותפות מיט ר' מענדל שווימער פון קרית יואל וואס וועלן ווארשיינליך דאס איינקעשן אלס א לוקסוס געגנט צו דעוועלאופן נייע וואלקן קראצערס אויף די פילע ליידיג שטחים וואס איז נאך פארבליבן.


text:
1949
1949 איז דאס 49סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1949 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1טן יאנואר - וואפן שטילשטאנד ענדיגט דעם 1947 אינדיע פאקיסטאן קריג; קאשמיר בלייבט צעטיילט.
- 25סטן יאנואר - דוד בן גוריון געוויילט פרעמיער מיניסטער ביי די ערשטע וואלן אין מדינת ישראל.
- 4טן אפריל - גרינדונג פון נאט"א: נאט"א אפמאך געחתמעט אין וואשינגטאן דורך צוועלף לענדער
- 5טן מיי - געגרינדעט דער קאנסיליום פון אייראפע
- 11טן מיי - מדינת ישראל אויפגענומען געווארן ווי א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער
- 8טן אויגוסט - בהוטאן ווערט זעלבשטענדיק פון בריטאניע
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 26סטן מיי - ווארד קאנינגהאם, ערפינדער פון דער וויקי
- 7טן אויגוסט - וואליד זשומבלאט, פירער פון די דרוזן אין לבנון
- 21סטן אקטאבער - בנימין נתניהו, ניינטער פרעמיער מיניסטער פון ישראל


text:
חיים ווייצמאן
חיים ווייצמאן, (27סטן נאוועמבער 1874 - 9טן נאוועמבער 1952), איז געווען דער ערשטער פרעזידענט פון ישראל. א כעמיקער פון פאך אויס, פון די גרויסע ציוניסטישע פאליטיקער, און פרעזידענט פון דער אלוועלטלעכער ציוניסטישער באוועגונג.
ביאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געבוירן אין מאטלע, בעלארוס, צו א רעליגיעזער היים, אלס יינגל האט ער געלערנט אין חדר, שפעטער איז ער געגאנגען לערנען אין פינסק, וואו ער האט זיך אויסגעצייכנט אין כעמיע און וויסנשאפט. דערנאך איז ער געגאנגען שטודירן אין דייטשלאנד, וואו ער האט זיך באטייליקט אין קלובן פאר יידן, ספעציעל ציוניסטן.
ביים ערשטן ציוניסטישן קאנגרעס, וואס איז פארגעקומען אין באזעל, שווייץ, איז ער נישט געווען. אבער דערנאך פון די צווייטע און ווייטער, האט ער זיך אלעמאל באטייליקט.
אין 1898 האט ער באקומען דעם דאקטער טיטל פאר כעמיע, ער האט באקומען אן ארבעטס פאזיציע אין גענף. אין 1904 האט ער געהייראט זיין פרוי, ווערא. אין 1904 האט ער באקומען ארבעט אין מאנטשעסטער, ענגלאנד. ער האט זיך אהינגעצויגן, און באקומען בירגערשאפט, אין 1910.
ציוניזם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער האט זיך שטארק געגנגעשטעלט הערצלס פלאן, פון א יידיש לאנד אין אוגאנדע, ביים קאנגרעס אין 1903. שפעטער האט ער געבראכט ענגלישע פאליטיקער און זשורנאליסטן, צו דער אידעאלאגיע פון ציוניזם. ער האט געהאלטן אז נישט נאר מען דארף רעדן אויפצוטון, נאר אויך טון און אויפשטעלן פעלצער אין ארץ ישראל.
דורכאויס די ערשטע וועלט מלחמה, האט ער געראטעוועט דאס בריטישע ארמיי, ווען אלס כעמיקער האט ער געפונען א באשטאנדטייל צו ערזעצן אצעטאן פאר אויפרייס פולווער. דערמיט האט ער זיך באקענט מיט ארטור דזשיימס באלפור, און אים איבערצייגט אויסצופירן, דעם לאנג ערווארטעטן באלפורס דעקלאראציע, ווי גרויסבריטאניע אנערקענט אין די רעכטן פון יידישן פאלק, צו האבן א זעלבסטשטענדיק לאנד אין פאלעסטינע.
ווען ענגלאנד האט איינגענומען ארץ ישראל פון דער אטאמאנישער אימפעריע, איז ער מיטגעקומען, ווי ער האט שפעטער טיילגענומען אין אבן הפינה פארן העברעישן אוניווערסיטעט, אויך האט זיך געטראפן מיט פייסל דער ערשטער, ווי זיי האבן אונטערגעשריבן אויף א פארשטענדעניש, ווי אראבער אנערקענען אין רעכט פון יידן אין ארץ ישראל.
אין 1921 איז ווייצמאן געווארן פערטע פארזיצער פון דער אלוועלטליכער ציוניסטישער באוועגונג. און דערמיט ארבעטנדיק מיט דעם בריטישן מאנדאט. 1929 האט ער איבערגעגעבן דאס אנגעלעגנהייטן פון אינערהאלב ארץ ישראל, צו דער יידישער אגענטור. ער האט רעזיגנירט ווען די ווייסער בוך פון פאספילד, איז אדאפטירט געווארן דורף דער ענגלישער רעגירונג. אבער שפעטער האט ער צוריק געצויגן זיין רעזיגנירונג.
אין 1931 איז ער נישט ווידערווילט געווארן, אלס פארזיצער פון דער באוועגונג, ווערנדיק באשולדיקט אין זיין פרא בריטיש. אין 1935, איז ער ווידעראמאל אויסגעקליבן געווארן צו זיין פארזיצער. און ער האט פארלאנגט פון פיל קאמיסיע, אריינצולאזן אין לאנד, מיליאנען גערודפטע יידן פון אייראפע, וואס האבן געזוכט צו אנטלויפן פון די נאציס.
אין 1936, האט ער געגרינדעט אין רחובות, דעם זיו אינסטיטוט, וואס באשעפטיקט זיך אין כעמיע, שפעטער גערופן אויף זיין נאמען דער ווייצמאן אינסטיטוט פאר וויסנשאפט. ביי דער צווייטער וועלט מלחמה, האט ער ווידעראמאל געדינט פאר דער בריטישער ארמיי, זיין זון מיכאל האט געדינט אלס פילאט, פארן ארמיי און ער איז אומגעקומען אין יאר 1942.
פאליטיק[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געווען פארעכנט אלס מעסיגער מאן, ער האט שטענדיק געהאלטן פון רעדן דיפלאמאטיש מיט ענגלאנד, און דערפאר האבן די איינגעשטעלטע אין יידישע אגענטור, אים נישט געגליכן, ספעציעל דוד בן גוריון.
נאכן מלחמה האט ער פארלאנגט פון גרויסבריטאניע, אריינצולאזן אלע יידן, וואס ווילן קומען זיך באזעצן אין פאלעסטינע, און אין די פאראייניגטע שטאטן, האט ער באקומען אסאך שטיצע. וואס האבן שפעטער געהאלפן באקומען די שטיצע פארן צעטיילונג פלאן אין ארץ ישראל.
אין 1946, ביים ציוניסטישן קאנגרעס אין באזעל, איז ער ווידעראמאל אפגעזאגט געווארן פון אמט, ער האט אבער נישט אויפגעגעבן זיין קאמפיין פון אויפטרייבן שטיצע פאר א יידיש לאנד. ער האט גלייך ביים זעלבסטשטענדיגקייט דערקלערונג פון ישראל, פארלאנגט פון הערי עס טרומאן א באלדיקע אנערקענונג.
אין 1949, איז ער איינגעשוווירן געווארן אלס ערשטער פרעזידענט, און שפעטער געלאפן פאר ווידערוויילונג, ווי ער האט נישט געהאט קיין אפאנענט. ער איז געווען אלט און קראנק, צוביסלעך איז ער בלינד געווארן. און אום 9טן נאוועמבער 1952, איז ער געשטארבן, ער איז באגראבן אין רחובות, נישט ווייט פון דעם אינסטיטוט וואס ער האט אויפגעשטעלט.
זיין נעפע עזר ווייצמאן איז געווען דער זיבעטער פרעזידענט אין ישראל.


text:
סוכות
סוכות (חג האסיף - הארבסט פייערונג) - איז אַ יִידישע זיבן טאגיגע פייערונג, פון ט"ו תשרי ביז כ"א תשרי. גלייך נאך סוכות געפאלט דער יום טוב שמיני עצרת.
עס הייסט אויך חג האסיף דער יום טוב פון הארבסט וואס מען טוט איינזאמעלן די תבואה.
עס געפאלט אין חודש "תשרי", פיר טעג נאך יום כיפור.
דער ערשטער טאג (אין חוץ לארץ די ערשטע צוויי טעג) פון סוכות איז א יום טוב, און די איבעריגע טעג זענען חול המועד.
סוכות עסט מען און שלאפט מען אין דער סוכה.
טעם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די תורה גיט דעם טעם פאר דער מצווה פון סוכה, א זכר צו די סוכות בהן ישבו בני ישראל במדבר:
ס'איז פאראן צוויי טייטשן פון די סוכות: טייל לערנען אז די סוכות אין וואס דער אייבערשטער האט אריינגעלעגט די יידן אין מדבר זענען געווען עכטע סוכות (אבן עזרא, רשב"ם), אנדערע לערנען אבער אז סוכות דא מיינט מען די ענני הכבוד— די ערע וואלקנס—וואס האבן געשיצט די יידן אין מדבר (אונקלוס, רש"י, רמב"ן).
- דאס ווערט געפײַערט היינט צוטאגס אלס אנדענק צום באפרייאונג פון מצרים, צו דאנקן גאט פאר די ניסים דאן, אין סימבאליש צייכענט דאס אפ די הימלישע ווענט פון פון די 4 וואלקענעס וואס איז געווען דער איינציגסטער שוץ אין מדבר ווען די אידן האבן דארטן געוואלגערט 40 יאר און עס איז זיי גארנישט געשען קיין שלעכט'ס.
- און דער סעזאן איז אויסגעשטעלט דווקא אין הערבסט סעזאן, בעפאר די ווינטער ווען די פארמער און פלאנצער ענדיגן זייער פעלד ארבייט, וואס אמאל איז יעדער געווען אין אזא ארבייט. און זיי עסן דאן אין אזא סוכה צו פייערן און דאנקן פאר די גוטע פלאנצונג פון יאר. אויך איז די ד' מינים אלס לויב און דאנק פאר די גוטע פלאנצונגען.
זמן שמחתנו[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
סוכות איז א ספעציעלער זמן פון דערהויבנקייט און פרייד וואס מען זאגט הלל און מאכט שמחת בית השואבה, אויך נעמט מען די קינדער פאר אויספלוגן, און זאאס צו מאכן זיי פריילעך.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- יצחק פאנגער, סוכות - דער יום טוב פון שמחה, ווידעא לעקציע ביי הידברות


text:
1992
1992 איז דאס 92סטע יאר אינעם 20סטן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1992 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 13 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
דאס יאר האט אנגעהויבן מיטוואך.
אינהאַלט
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 5טן אפריל - באסניע און הערצעגאווינע ווערט זעלבשטענדיק
- 20סטן יולי - וואצלאוו האוול רעזיגנירט אלס פרעזידענט פון טשעכאסלאוואקיי
- 25סטן יולי - געעפנט די בארצעלאנע אלימפיאדע
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 5טן אפריל - מאלי פיקאן, יידישע טעאטער שפילערין (געב' 1898)
- 5טן נאוועמבער - יאן אורט, האלענדישער אסטראנאם, פיאנער פון ראדיא-אסטראנאמיע (געב' 1900)
- 7טן נאוועמבער - אלעקסאנדער דובטשעק, פירער פון טשעכאסלאוואקיי (געב' 1921)


text:
אמעריקאנער דאלאר
דער אמעריקאנער דאלאר (סימבאל: $, קאד: USD ) איז די אפֿיציעלע וואלוטע פון די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע. דער דאלאר ווערט צעטיילט אויך 100 סענט. ער ווערט אויך באניצט אין אסאך אנדערע לענדער. די קלענסטע מטבע איז איין סענט ( א "פעני"). די אנדערע מטבעות זענען א ניקל (5 סענטס), א דיים (10 סענטס), א פֿערטל (25 סענטס) און א האלבער דאלאר (50 סענטס). ס'איז אויך דא א מטבע פון א גאנצער דאלאר.
פראדוצירונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער ווערט געמאכט דורך די יו-עס ביורא אוו ענגרעווינג ענד פרינטינג און די מינט דעפארטמענט וועלכע זענען ביידע א טייל פון די יו-עס טרעזשורי דעפארטמענט. דער פעדעראלער ביורא פון ענגרעווינג ענד דרוקן פראדוצירט די באנקנאטעס פון איינס, פינף, צען, צוואנציג, פופציג, און הונדערט דאלאר בילס. די צוויי דאלאר ביל איז אויך אין צירקולאציע אבער מען האט דאס אויפגעהערט פראדוצירן אין 96'. ווי דערמאנט איז אמאל געווען גרויסע בילס פון פינף הונדערט, טויזנט, און פינף טויזנט. די גרעסטע באנקנאטע וואס די יו-עס האט אמאל געמאכט איז געווען הונדערט טויזנט דאלאר בילס וועלכע איז געמאכט געווארןבעפאר די צווייטע וועלט קריג אבער איז נאר גענוצט געווארן פאר טראנזאקציעס צווישן די בענק און פעדעראלע רעזערוו און איז קיינמאל נישט אריין אין צירקולאציע.
די מינט דעפארטמענט פראדוצירט די איינס, פינף, צען, און פינף און צוואנציג צענט מטבעות און אויך די גאלדענע דאלאר מטבע וועלכע רופט זיך די סאקאגאוואי גאלד דאלאר מטבע וועלכע איז דער נייער נאמען פאר די ביז איצטיגע סוזען בי אנטאני דאלאר מטבע.
די מינט דעפארטמענט פראדוצירט 30 מיליאן מטבעות פער יאר פאר די צירקולאציע. די יו-עס ביורא אוו גראווירן און דרוקן פראדוצירט 37 מיליאן באנקנאטעס אין איין טאג אין די ווערט פון 696 מיליאן דאלאר אבער 95 פראצענט איז אלטע באנקנאטעס וועלכע ווערן איבערגעמאכט נאכדעם וואס זיי גייען צוגרינד. ווי מער וואלוטע צירקולירט אלס שנעלער גייט עס צוגרונד, עס איז דאך נאר א פאפיר.
וואלוטע קאנטראל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
צו האלטן קאנטראל אויף אלע געלטער איז איינגעשטעלט א סיסטעם אז אלע געלטער וואס ווערן דעפאזיט אין בענק ווערן איבערגעגעבן צו די פעדעראלע רעזערוו בענק וועלכע טוישן דאס אויף פאר נייע געלט פאר וועלכע די בענק באצאלן א קליינע אפצאל פאר די סערוויס. די רעזערוו בענק שיקן אפ דאס געלט צו די מינט דעפארטמענט וועלכע קוקן דאס איבער און ווי זיי זאגן איז נאר א דריטל גענוג גוט צו קענען ווייטער צירקולירן. דאס איבעריגע געלט ווערט פארטיליקט און ריסייקעלט צו נייע באנקנאטן. דער 1 דאלאר ביל ווערט דאס מערסטע גענוצט און האלט נישט געווענליך מער ווי אנדערהאלבן יאר. א פינפער האלט 2 יאר, א צענער און א צוואנציגער 3-4 יאר, און א פיפציגער אדער הונדערטער ארום 9 יאר.


text:
קראקע
קראקע (פויליש: Kraków) איז פון די עלצטע און גרעסטע שטעט אין פוילן. די שטאט איז געגרינדעט געווארן אינעם 7טן יארהונדערט, און געווען די הויפטשטאט פון פוילן פון 1038-1596.
רבנים פון קראקע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין קראקא האבן געוואוינט זייער פיל גדולים און צדיקים, וועלכע האבן מיט זייער ליכטיגקייט פארשיינט אויף דער גאנצער וועלט. צווישן די רבנים אין קראקא וועלכע זענען פאר אונז באוואוסט, איז:
- הרב משה איסערלס, דער רמ"א
- הרב יואל סירקיש דער ב"ח
- דער מגלה עמוקות
- הרב דוב בער מייזלס (פון תר"ה ביז תרט"ו)
- הרב שמעון סופר, דער "מכתב סופר"
- הרב עקיבא קארניצער
- הרב יוסף נחמיה קארניצער


text:
טויב
טויבקייט, אין װיסנשאַפֿטלעכער און אין מעדיצינישע שפראך, רעדט זיך פון א פיזישער שוועריקייט אדער אוממעגליכקייט צו הערן א קול. א קינד וואס איז טויב איז אים שווער צו לערנען א שפראך.
ביי דערוואקסענע מענטשן איז טויבקייט א פראבלעם אין דער געזעלשאפט, ספעציעל ביי דער ארבעט. א הערן אפאראט קען העלפן א מענטש וואס הערט נישט גוט צו הערן בעסער. א סך מענטשן פארלירן א טייל פון זייער הערן ווען זיי ווערן עלטער. אז איינער הערט א קול וואס איז צו גרויס קען דאס שעדיקן זיין הערן.
10% פון אלע מענטשן אויף דער וועלט ליידן פון א מאס פון טויבקייט.
אנדערע באנוצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מען זאגט אויף א מענטש אז ער איז א "טויבע מייער" ווען א מענטש מאכט זיך ווי ער הערט נישט ווען מען טענה'ט זיך מיט אים.


text:
אפריל 2006
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- שטודיע ווייזט אז ברית מילה איז מער עפעקטיוו אנטקעגען עידס קראנקייט ווי קאנדאם. (מעדיקעל ניוז טודעי).
- פראפעסער הירשע דוד כ"ץ איבערן יידיש: וויאזוי יידיש שפראך איז אפגעהיטן געווארן דורך א גרויסער צינוי, היינט צוטאגס צו ווערן פארהייליגט אלס א סאטמאר שפראך? (אלגעמיינער)
- קרוין הייטס: הויפט רבנים צושלאגן איבער דעמאקראטישע וואלן פאר רבנים. (קרוינהייטס אינפא)
- ענדליך א ריכטיגער עונג שבת: וויסנשאפטלער ערפינדען באקטעריע צו ערצייגן א טשאלנט מיטן זעלבן טעם און שפייזונג, אבער טוט עליעמינירן נאכווייען פון פארצן. (ען.בי.סי.)
- 2'טער איד אויסגעוועלט דורך פרעזידענט בוש אנצופירן ווייסן הויז אדימיניסטראציע. (זשערוסאלעם פאסט)
- אהרונים סאטמאר רבי ציעט זיך אריבער וואונען פון מאנרוי קיין וויליאמסבורג. (פאסט)
- בארא פארק קלויזענבארג רבי פארברענט ספר הגאון צוליב אומבאקוועמע פאקטן פון ווילנא גאון קעגן חסידים. (בחדרי חרדים בילד)
- ריכטער ראזענוואסער זאגט זיך אפ פון סאטמאר קעיס. (רעקארד)
- צבי זוהר איבער די גרויסע ענין, אז בחורים זאלן האבן אפגעזינדערט פילגשים און סעקס, כדי נישט דורכפאלן מיט הוצאת זרע לבטלה, וועקט אויף שטורמישע פאלעמיק צווישן תלמידי חכמים און מחנכים. (אלגעמיינער)
- 3 נייע סאטמאר אדמורי"ם.
- צוואה פון ר' משה טייטלבוים ז"ל, קרוינט זון ר' זלמן לייב טייטלבוים פאר נייער סאטמאר רבי, אהרונים קרוינען אבער עלטסטן זון ר' אהרן טייטלבוים אלס סאטמאר רבי, זאגענדיג אז דער צוואה איז אונטער געשריבן געווארן טיעף אינטערן קרענק פון אלטסהיימערס דורך די השפעה פון ר' משה גבאי (פאסט)
- נייער סאטמאר רבי אין מאנסי, ר' חיים יושע הלאבערשטאם, גאליציאנער באבובער רביס אייניקל. (בחדרי חרדים)
- הגאון ר' משה האלבערשטאם נפטר געווארן. (בחדרי חרדים)
- ערשטע אפגטיילטער מענער פון פרויען מהדרין באן אין די וועלט! ריאו דע זשענעראו פירט איין מחיצות אין סאבוועי סיסטעם. (רויטערס)
- אדמו"ר מסאטמאר ז"ל נפטר געווארען. באגראבן אין אוהל פון ר' יואל טייטלבוים ז"ל. לווי' אדוך פארהעלטנמעסיג רואיג קעגן אלע ערווארטונגן. (רעקארד)
- סייענטיסטן באשטעטיגען: סעקס זייער געזונט און פארמיידט אסאך קרענק. (די עיזש)
- אויפשאקעלונג אין המחנה החרדי: נייער רעדאקטאר און שרייבער באציען זיך צו סאטמאר מיט ביטול. (בחדרי חרדים)
http://www.nrg.co.il/online/36/ART1/060/919.html
- רב פון היסטארישן בית המדרש הגדול אין איסט סייד, פארשפרעכט זיך נישט צו לאזן פארקויפן פאר געלט פון ריעל עסטעיט דעוועלאופער ביז משיח קומט. (זשורנאל גאזעט)
- קרוינהייטס: אינטעסיווע פאליציי שוץ אויס מורא פון טעראר און גסיסה פון סאטמאר רבין. (שטורם)
- ירושלים: קנאים פארשטיינערן אגד באס צוליב חרדישן פאטער וואס שמאכט אין טורמע אויפן מארד פון אייגן קינד. (ידיעות)
- חרדישע אידן מיט זייערע משפחות פון קליינע קינדער געשטראנדעט 5 שעה הענגענדיג העכער דעם איסט ריווער ים. נאכדעם וואס טשערליפט אין חול המועד אויספלוג שטעלט זיך אפ צווישן מאנהעטן אין קווינס פון עלעקטירק קורץ שלוס. (וואס איז נייעס)
- סייענטיסטן ווארענן: ים המלח שטארבט. (רויטערס)
- ארץ ישראל: דער אידישער מוח ברעכט וועלט רעקארד: מערסטע פראפעסיאנאלע זשאבס, פארצענטואל אין וועלט'ס ארבייט קראפט. (ידיעות)
- וויליאמסבורג: גוי טראסקעט צום טויט אין קאנסטראקשען סייט. (נ.י. טיימס)
- 17/04/2006 - טעראר-אטאקע, זעלבסטמערדער עקספלאזירט זיך אין תל אביב, ביי א פוסגייערס-געסל. 10 טויט. 68 פארווונדעטע ה"י. (ידיעות)
- וויליאמסבורג: ראיאט פאליציי וואס זענען צוגעגרייט פארן סאטמאר רבין'ס לווי' צושפרייטן ראיאטן פון ארטיסטן קעגן זייער לענדלארד אליעזר קעסטנבוים מיט מאיר הירש וואס ווארפן זיי ארויס פון זייערע וואסער פראנט דירות כדי דאס איבערבויען אין לוקסוסדיגער ריעל עסטעיט דעוועלפמענט. (נ.י. אבזערווער)
- ירושלים: 6000 אידן זענען עולה רגל צום כותל המערבי אין מאסן ברכת כהנים, טראץ שווערע רעגן. (בחדרי חרדים)
- קאנווענשאן פון וויקיפעדיע באנוצער אין ארץ ישראל. (באריכט פון ויקיפדיה) (בילדער)
- 2 באזונדערע אידן ארעסטירט. באשולדיגונג: ביידע האבן אין משך פון 2 יאר נאכאנאנד סעקסואל באלעסטיגט 3 קינדער געשוויסטער פון 1 פאמיליע. (ידיעות)
- קנאים ווערן קליג: ר' שמואל חיים פאפענהיים, רעדאקטאר פון 'העדה' מאנאטליכע מאגאזין פון עדה החרדית, ערקלערט: פראטעסטן מאכן אונז נאר שאדן. (זשעראוסאלעם פאסט)
- ר' משה שטערנבוך מיט ר' אברהם יצחק אולמאן, באזוכן פאטער וואס האט געהארגעט זיין בעיבי און פאדערן מען זאל אים באפרייען פון טורמע, אבער בעטן מען זאל נישט פראטעסטירן. (ידיעות)
- ירושלים'ער רב: באשולדיגונג אז חרדישער טאטע זאל האבן געהארגעט אייגן בעיבי איז א "בלוט בלבול". (זשערוסאלעם פאסט)
- ראב"ד העדה החרדית ר' משה שטערנבוך שליט"א, ערקלערט פאר מעריב: ציונים שליסן זיך אן אין די מאסן צו די קנאים ווייל עס איז ליגענט. רוסישע גוים איז דער היינטצייטיגער נסיון. (מעריב)
- בארא פארק אסעמבלימאן דוב הייקינד באטיטולט די ראיאטן אלס: "א נאכט פון שאנדע און חילול ה'". (זשאואיש פרעס)
- נייער פילם פון אידישיסטן באוויינט אז קיינער רעדט שוין נישט היינט אידיש בלויז חסידים פון ברוקלין. (פארווערטס)
- מוסולמענער קינדער וועבסייט פרעדיגט בלוט בלבול: טרינקן גוים'ס בלוט ביים סדר נאכט איז אינטערגאלער טייל פון אידישקייט. (ידיעות)
- איראן ערצייגט צו בארייכערען אוראניום צום ערשטן מאל. זיי ווערן אפיציעל א נוקלעארער כח. (עי.פי. נייעס)
- סקווערער שטעטל און דער לאקאלער פייער דעפארטמענט אין קאנפליקט איבער פייערס אין שטעטל (ראקלענד דזורנאל ניוז)
- ר' שמולי בוטח האט א נייע פאך: ער מאכט שלום אויף די וועלט, מיט נייעם שלום בית טעלעוויזיע שוי פאר די גוים איבער אמעריקע. (בוסטון גלאוב)
- נייער טרענד: אדוואקאטען באנוצען זיך מיט וויקי פראגראם. (טיימסאנליין)
- פארבס פובליצירט נייע ביליאנערן ליסטע. א רעקארד צאל פון 793 ביליאנערן. אינאיינעם פארמאגן זיי 2.6 טריליאן דאלאר. דער רייכסטער איז ביל געיטס, פון מייקראסאפט. צווייטער איז דער בארימטער בערזע הענדלער ווארען באפעט.(פארבס ביליאנערן ליסטע)
- חרדישע העקערס, ברעכן זיך אריין אין פארנאגראפיע סייטס פון ישראל. מעקן אויס די אויסגעלאסענע מאטעריאל. אנשטאט דעם לייגן זיי ארויף בילדער פון ליובאוויטש רבי'ן. זענען מסביר הארבע עבירה פון הוצאת זרע לבטלה(חדשות YNETNEWS)
- עלטסטער איד אין וויליאמסבורג; 104 יאר אלט, געשטארבן, געווען געזונט ביזן לעצטן וואך פון זיין לעבן. (כל העולם כולו)
- ירושלים: אינגערמאן ארעסטירט, שלאגט אייגן ניי געבוירן קינד, ווייל עס וויינט אגאנצען נאכט. (ידיעות)
- גאב"ד העדה החרדית, ר' יצחק טובי' ווייס שליט"א, שרייבט בריוו שטיצענדיג דעם טאטען. פארדאמט ציוניסטישע פאליציי פארן מאכן בלבול קעגן אומשולדיגן איידעלן פאטער פארן בלויזן חטא ווייל ער איז א חרדי. (בחדרי חרדים)
- ניו יארק טיימס: ליבעראלען קריטיקירן פאליציי פארן נישט ארעסטירן גענוג חסידים ביי בארא פארק ראיאטען. (נ.י. טיימס)
- וויליאמסבורג: משמרת הצניעות והחינוך וואנדאלען שעדיגן קירוב רחוקים מוסד עדווערטייזמענט אויף ליע עוועניו וואס ווייזט בילד פון קינדס פנים. (בילדער, ישיבה וועלט)
- וויסנשאפטליכע שטודיע ווייזט אז גיין אין שול דאווענען פארלענגערט דאס לעבן פונעם מענטש. אויך איבונגען. (זשערוסאלעם פאסט)
- יודל גרובער שיקט הזמנה פאר מרדכי טענדלער אז ער טאר נישט אריינגיין אין זיין שול. (פאטאקאפי פון הזמנה)
- אהרונים סטראשן נישט צו לאזן באגראבן סאטמאר רבי, אויב זיין זון ר' אהרן טייטלבוים וועט נישט מספיד זיין. (כל העולם כולו)
- דער יונייטעד סטעיטס סענאט געעפנט היינט מיט א תפלה לכבודו פון 104'טען געבורט-טאג פון לובאוויטשער רבי'ן ז"ל. (יאהו ניוז)
- רב פון סטעטן איילענד געט השגחה פאר טריפה רעסטוראנטן וואס פארקויפן חזיר, אויב זיי פאקן דאס עקסטער, און טוישן זיך די הענטשיך ביים האנדלען דערמיט. (ניו יארק מאגאזין)
- איד געטראפן שולדיג אין גנבנען איבער א מיליאן דאלער דייאמנדס פון דייאמאנט דיסטריקט. (זשורנאל ניזו)
- סאטמאר רבי איז אין טיפן גסיסה צושטאנד. חסידים זענען אנגעהיצט און קאמפסגרייט. ערווארטענדיג יעדע ליאדע סעקונדע די נייעס פון זיין קריטישען געראנגעל מיטן טויט. מעכטיגע ספעקטאקעל וועט זיך אפשפילן אינעם ברודער קריג אויף ירושה פון אדמורו"ת, דורך די 2 הויפט פראקציעס: אהרונים קעגן זאלונים. (נ.י. טיימס)
- בארא פארק: ראיאטען ברעכט אויס, צווישען חסידים מיט פאליציי, נאכדעם וואס זיי האבן ברוטאל ארעסטירט אלטן איד פארן נישט קאפערירען, צוגעבענדע פאקטארן צו די אומרוה: פארפלייצונג פון פארקינג טיקעטס, און אויך די בין הזמנים ליידיגיין וואס ישיבות זענען פארשלאסן. (נ.י. פאסט) (בילדער פון די סצענע)
- ר' מרדכי טענדלער איז ארויסגעווארפן פון זיין שול, אבער ער בריקעט און סטראשעט מיט נקמה שריט, און זאגט אז אלע צענדליגע פרויען וואס באשולדיגן אים אין אומאיידעלע אויפירונג זענען בעלי לשון הרע ורכילות. (פאוטא קאפי פון בריוו)
- מאנסי: אינגערמאן אין קרטיטשן צושטאנד נאך עקסידענט אויף סכנהדיגע אינטערסעקשאן, מעיפל קארנער 306. (זשורנאל ניוז)
- טויטע קערפער געפינען נאכדעם וואס איד פארציילט פאר זיין רב אז ער האט געהארגעט. (לאקאל נייעס)
- שלום בערגער שרייבט א לייוו יידישער באריכט סטרעיט פון זיין איצטיגע באזוך אין כינע. (שלום בערגער)
- יידיש עצכח פארום אריין אין מסורת פאלטפארמע פון בחדרי חרדים וועב סייט, כדי נישט מכשיל זיין באנוצער מיט אומאיידעלע הייד פארק פארום'ס. (נייער אדרעס)
- הרב שלמה אבינר: ארץ ישראל אידענטום ברויך נאכמאכן אמעריקע, צו דערלאזן אידן קומען צופארן מיט זייער קאר אין שבת דאווענן אין שול. (בחדרי חרדים)
- דראמטישע סצענע ביי באנק רויבעריי אינמיטן העלן טאג אין הארץ פון וויליאמסבורג. (נ.י. פאסט)
- גור חסידים פירן דורך פאגראם אין קנאים שול אין בית שמש, אלס פראטעסט אויפן טשעפענען זייער רבין. (בחדרי חרדים)


text:
גאַמעס אַרקאַנאָיד קענען זיין גערופֿן די פּייאַנירז פון די שפּיל אינדוסטריע, ווו דיגיטאַל טעכנאָלאָגיע איז בלויז פּראָובינג די דרך פון אַנטוויקלונג. אבער ווי האט ווערן אַ מסורה צו צוריקקומען צו די מקור פון די ווירטואַל ווייל, מיר פֿאָרשלאָגן איר צו שפּילן אָנליין פֿאַר פּאָטער שפּאַס, האָבן ווערן קלאַסיקס. די דנאָ שורה איז פּשוט אָבער ינקרעדאַבלי אַדיקטיוו & נדאַש; מיר קענען ניט לאָזן די פּילקע Falls אַוועק די פּלאַטפאָרמע, קעסיידער ביטינג אים און סמאַשינג דער אויבערשטער בלאַקס. איר וועט דאַרפֿן צו אַקטאַווייט די פלינקייַט און גיכקייַט צו טאָן די אַרבעט בייַ פאַרשידן לעוועלס.
גאַמעס אַרקאַנאָיד דורך קאַטעגאָריע:
מיר לאַדן איר צו שפּילן אָנליין אַרקאַנאָיד, ווו די Gameplay ינוואַלווז דורכפירן פּשוט ריפּעטיטיוו אַקשאַנז אַימעד בייַ אַטשיווינג אַ ספּעציפיש ציל. אַרקאַנאָיד ארויס אויף שפּעלטל מאשינען אין 1986, ווו די גיימער פאַרוואַלטונג פּלאַטפאָרמע, דערעקטינג און ביטינג באַללס אויף די פעלד, ניט געבן אים אַ שאַנס צו פאַלן.
באַונסינג די פּילקע היץ די שפּיץ פון די בלאַקס, בריקס און סמאַשט זיי. ווען אַלע אַבדזשעקס האָבן שוין חרובֿ, עס איז געקומען די ווייַטער מדרגה, ווו עס איז אן אנדער סכום פון בריקס. ביסלעכווייַז, די שפּיל ווערט מער קאָמפּליצירט. איצט עטלעכע פון די אַבדזשעקס פון דער ערשטער ברעכן מאל ניט מעגלעך, און עס איז נייטיק צו באַמבאַרד זיי צוויי מאָל.
אויס פליענדיק אַבדזשעקס, שונאים, פּרעווענטינג דערגרייכן דעם ציל. זיי זענען נישט צעבראכן, און ריפּעלד די פּילקע צוריק, טשאַנגינג זייַן פלי דרך אַנפּרידיקטאַבאַל. אנדערע בריקס זענען פראַוגהט מיט יבערראַשן און נאָך דער צעשטערונג פון די קאַפּסל דראַפּט באָנוס. צו באַקומען עס, איר האָבן צו כאַפּן די קאַפּסל פאַרוואַלטונג פּלאַטפאָרמע.
גאַנץ מדרגה איז 33, און די לעצטע שפּילער געהאַלטן & לאַקוואָ, & ראַקוואָ, באַלעבאָס נוצן קיין רוען לינקס פּלאַטפאָרמע.
די פּאַשטעס פון די Gameplay איז יקסייטינג און ווייקס אַרויף די יקסייטמאַנט און, ווי מיר וויסן, אַלץ איז נייַ, עס איז שוין כּמעט פֿאַרגעסן אַלט.
מיט די מעלדונג פון דער ערשטער טויז & נדאַש; אָריגינעל, עס ריפּיטידלי ראַפינירט און Produced אין וועריאַנץ, און מאָדערן קלאָונז לינקס פון דער אָריגינעל ווערסיע פון די פּילקע און Platforms, ינווענטינג נייַ קייט פון Offers.
איצט אין אַרקאַנאָיד שפּילן אָנליין איז מעגלעך אין פּלאַץ, דיסטרויינג מיסט אַקיומיאַלייטיד עס & נדאַש; חרובֿ קרוזערז, ספּייסשיפּס און ראַקאַץ, פּראָבעס און סאַטאַלייץ. אָדער, אין אַ ענלעך וועג צו האַנדלען מיט פרעמד שונאים, מאָווינג צו די ערד מיט ווייניקער ווי פרידלעך ינטענטשאַנז.
מיר ווע געלערנט אַז די מאָנסטערס האָבן גאָרנישט צו קוק positive, אָבער אין דער צייַט פון די פייַער, עטלעכע פון זיי ביכייווד זייער אַנעראַבלי. גרעמלינס רעסקיוד פון אַ ברענען הויז מאָנסטערס און שפּרינגען צו זיי פון די פֿענצטער. איר בלייַבן אַראָפּ און כאַפּן זיי, ניט לעטינג פאַלן און ברעכן. אותיות אידיש קוקן שיין קיוט, און וועט זיין נעבעכדיק אויב זיי טאָן ניט אומקומען אין די פייַער, און ספּלאַשט אויף האַרט ערד.
א פּלייינג מיט אַ הינטעלע, אָפּשפּרונג אַרויף און כאַפּן אַלע די ביינער, כאַנגגינג אין די לופט. איר קענען אַפֿילו פיש און פּרעגלען פּאַנקייקס אין אַ סקאָווראָדע און טראָוינג זיי צו קער איבער צו די אנדערע זייַט, פּאַסינג פּאָטער פון כאַנגגינג אַבדזשעקס.
שיינקייט גאַמעס נעמען אויף אַ נייַ ריכטונג, אויב אַרקאַנאָיד. דיין אַרבעט זאַביוואַט סקאָרד די ציל און כעזשבן ווייזט פֿאַר גענוי סטרייקס. איר וועט זיין אין אַ זיכער דיסטאַנסע פון די גריד, גענומען די פּילקע פליענדיק צו איר און שיקן עס אין די ציל.
עס זענען ניט נגני וואס וואָלט ניט באַגלייטן יבער מאַריאָ אין זיין קאַמפּיינז. עס אקטן אין פאַרשידענע ראָלעס און Offers טשיקאַווע ווירטואַל פּאַסירונג, און איצט אין זייַן פאַרמעגן פירעבאַללס ער טראָוז אין מאָנסטערס שטייענדיק אויף Platforms. מיט יעדער ווייַטער מדרגה עס זענען מער און זיי זענען כמעט סעראַונדאַד מאַריאָ. בלויז הצלחה טראָון פּילקע וועט צעשטערן בייז.
דעם ענערגיע מאַטעריע ריקאַשיי, באַונסינג אַוועק ווענט און Platforms פון די שפּיל פאַרשטעלן, אָבער ניט שטענדיק דער ערשטער מאָל סאַקסידז. אַימינג מער צייַט, איר ניטאָ געבונדן צו צעשטערן די ציל און, גאַנץ עפשער, דער נאָר וואַרפן טייטן זיי עטלעכע ברעקלעך.


text:
שליים
דער שליים איז די גליטשיקע סובסטאנץ פון געוויסע טיילן פון קערפער. סארטן שליים זענען זרע, ראץ און נאך.
איר פליכט איז
- צו היטן די לונגען און פארכאפן אלע פרעמדע סכנה'דיגע שמוץ און מיקראבן וואס מיר אטעמען אריין. (אין די נאז ווערט דאס פארהארטעוועט, און ס'הייסט ראץ נאכדעם וואס עס האט שוין איבער די מאס שטויב אנגעקלעפט.)
- אויך האלט דאס פייכט און לאזט נישט פארטרוקענען דאס פלייש פון די אינערליכע חלקים.
- אין דער פארדייאונג סיסטעם דינט דאס צו העלפן גליטשן דאס עסן ווייטער.
- אין די זרע העלפט דאס פירן טיף אין פרוי צו אנקלאפן די איי.
- אויך האט זי ענזימען צו באקעמפן אינפעקציע. דעריבער איז שטארק שליים א סימפטאם פון א פארקילונג.


text:
קאריץ
קאריץ אדער קארעץ (אוקראיניש: Kopeцb; פויליש: Korzec) איז א שטאט אין אוקראינע און דער אדמיניסטראטיווער צענטער פונעם קאריצער ראיאן (Kopeцkий paйoH), ראוונער אבלאסט. די שטאט ליגט אויפן ברעג פונעם קארטשיק טייך, 66 קילאמעטער מזרח פון ראוונע. אין 2001 האט די שטאט געהאט 8,446 איינוואוינער.
די שטאט איז געגרינדעט אין 1150. קארעץ האט געהערט צו דער אדעלער משפחה קארעצקי זייט דער צעטיילונג פון וואהלין.
אין דער צווייטער העלפט פונעם 18טן יארהונדערט האט געוואוינט אין קאריץ של הרב פנחס שפירא, א תלמיד פונעם מעזריטשער מגיד.
די ערשטע דרוקעריי געגרינדעט אין קארעץ איז געווען א דרוקעריי פאר יידישע ספרים. זי איז אויפגעשטעלט געווארן אין 1776 דורך הרב צבי הירש און זיין איידעם שמואל סג"ל. די דרוקעריי האט געארבעט ביז 1781 און האט געדרוקט 20 ספרים.
די שטאט האט געהאט א גרויסע יידישע געמיינדע. פאר דער חורבן אייראפע האבן געוואוינט אין קאריץ מער ווי 6,000 יידן. אין מיי 1942 האט מען אויפגעשטעלט א געטא אין דער שטאט. א טאג שפעטער האט מען געמערדעט צוויי טויזנט יידן אין קארעץ. אין סעפטעמבער 1942 האבן די נאציס ליקווידירט די געטא.


text:
די מערסט פריילעך, שטיפעריש, פֿאַרוויילערישע קאָמפּיוטער גאַמעס דיסניי גיט אָנליין פֿאַר פּאָטער. טרעפן מיקי מאַוס, פּלוטאָ, וויני די פּו, דזשערי און טאָם, אַלאַדדין און פילע פּרינסעסיז, וואס אויך לאַדן איר צו שפּילן. פאַרביק פּיינינגז זענען צעטיילט אין פראַגמענץ, און צו זאַמלען לאָבזעג רעטעניש, אָדער פאַרב בילדער, שפּילן קוויטל, געפינען אַ באָכער בילד חילוק. קלייד צו דיסטראַקט פון אריאל, שניי ווייסע, סינדערעלאַ און ראַפּונזעל, אַלאַדדין און די יינגלעך וועט באַגלייטן זייַן העלדיש נסיעה אָדער העלפן מאָווגלי צו שפּרינגען אויף די וויינז.
גאַמעס דיסניי דורך קאַטעגאָריע:
וואַלט דיסניי סטודיאָ האט גאַינעד אַ שעם ווי דער רובֿ positive און Fabulous. עס איז געווען געבוירן אויף איר קאַרטאָאָנס אויף די מייַסעלע פון באַרימט שרייבערס וואס זענען גרייט צו קוקן אין די משפּחה קרייַז. עס מיינט אַז דיסניי האט ניט נאָך געווען ניט אַנדערש פּראַדזשעקס. זיי אַלע האָבן עפּעס צו לערנען און דערציען אין די גייסט פון וניווערסאַל מענטש וואַלועס. אין די מעשיות דאַווקע גוט טריומפס איבער בייז, און די הויפּט positive כאַראַקטער סעראַונדאַד דורך Friends.
דיסניי גאַמעס אָנליין האלט אַ מסורה אנגעהויבן און פּריידיקן גוטהאַרציקייַט, רחמנות, קעגנצייַטיק הילף, משפּחה טייז, פרייַנדשאַפט און לויאַלטי. אין די אידיש איר וועט טרעפן די מערסט באַרימט העלדן.
גאַמעס פֿאַר גערלז דיסניי פּרינצעסין האט ניט סקימפּ אויף די אותיות און סטאָרילינעס. איר זענען גליקלעך צו באַגריסן ראַפּונזעל, סינדערעלאַ, אריאל, בעל, דזשאַסמינע און אנדערע. מיט זיי איר וועט קלייַבן אַרויף אַ גרויס גאַרניטער פֿאַר די ווייַטער פּילקע אָדער געזונט.
פּרינצעסין פאַרליבטער אַזאַ אַז זיי קענען ניט בלייַבנ לעבן אַפֿילו אַ מינוט אָן פאַנס. און עס מיינט אַז די דזשענטלמען פאַלן אין ליבע מיט זיי אַפֿילו מער אויב זיי זענען שטעלן אויף די העלסטע קליידער און צירונג. אַלעמען האט זייער אייגן געדאנקען, און מיר טאָן ניט דיסווייד זיי, אַזוי עפענען לאַקערז און אָנהייבן אַ גאַלעך. פּרינצעסין שטענדיק דרעסיז אַזוי אַז איר וועט נישט שפּילן איין נאַכט & נדאַש; ביז אַלע רעמעאַסורע! און ווייסט קאַפּריזיק נאַטור פון גערלז, ספּעציעל ווען זיי זענען פּרינסעסיז, זיי אַלע ויסקומען אַוטדייטיד און ונפאַשיאָנאַבלע & נדאַש; נאָר האט גאָרנישט צו טראָגן! האַירסטילעס אויך פאַרנעמען אַ פּלאַץ פון אָרט צווישן גיימינג פּראָדוקטן וועגן רויאַל דיסניי פּרינסעסיז. ינסטאַלירונג זיי צוטשעפּען גרויס וויכטיקייט, און ליבע אַלע מינים פון פּינס, באַררעטטעס, באָווס און סיקוואַנז.
נאָך פּלייינג אין דעם פּאַלאַץ, לאָזן ס קוק בייַ אנדערע אותיות מיט וועמען צו שפּילן גאַמעס דיסניי וועט זיין אַפֿילו מער טשיקאַווע. געדענק שעדלעך שוואַרץ קאַטשקע דאַפפי? און דעמאָלט, ווי זי קעסיידער ברענגט אַרויס די נעבעך עלמער? די ענערגיעס פון די קאַפּאַלז וואָלט מעקאַנע ווער עס יז, אָבער דער פאַקט אַז אין די מידיאַ, זיי טאָן ניט קווענקלען צו זאָגן וועגן זייער לאַנג-שטייענדיק אָפּאָזיציע. דאס מאָל, דופפי רוינד דער קיך נאָר האט אַ נעבעך יעגער, אויסגעדרייט איר אַלץ קאַפּויער. דאָך, געזען אַזאַ וואַנדאַליזם פון פּערזענלעך פּלאַץ, עלמער באַשלאָסן צו רופן צו סדר די קאַטשקע פּאַסקודנע ביטינג דורך איר בעזעם. דופפי, אין דרייען, האט לייגן פאָרויס אַ שטאַרק פּראָטעסט און האט געזאגט אַז די גייעג צייַט פֿאַר דאַקס ניצן אַ בעזעם איז ניט נאָך עפענען און ער ברייקס די געזעץ, און צו פענד אַוועק אַטאַקס, זיי האט אַלע אַז אויסגעדרייט אַרויף אונטער די פליגל. צו גענעם מיט די געזעץ, איך געדאַנק די הונטער, און געלאָפֿן נאָך אים, קאַטשינג לופט זאכן פֿאַרלאָזן דופפי. בעת דעם אָנליין שפּיל דיסניי יעדער גוט פּאַטשן אויף די וועפט און כאַפּן אַ זאַך ברענגען איר שפּיל ווייזט און נאָר באַפרייַען די געטלעך פאַרגעניגן פון די יאָגן.


text:
אטלאנטיק סיטי
אטלאנטיק סיטי - (Atlantic City) - איז א שטעטעל אין ניו זשערסי וואס גרעניצט זיך מיטן אטלאנטיק אושען וואס איז ברייט באקאנט אלץ די לאס וועגאס פון די איסטערן ראיאן מיט איהרע קאסינא'ס, און רעזארט האטעלן פאר וואקציע.
Overatlantic.jpg
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אטלאנטיק סיטי - און 2000 האט די פאפולאציע געהאלטען ביי 40,517.
די מעיאר איז באב לעווי
אזוי ווי די שטאט האט זיך געפלאגט מיט אסאך ארימקייט און קרימינאלן האבען די וואוטערס אין א פריוו אפצושטעלן דאס, (1976) געשטימט צו בארעכטיגען דאס אויפבוי פון קאסינא'ס
און אין (1978) האט זיך די ערשטע קאסינא געפענט (רעזטייפּט דא אריין די ווארט וואס וועט זיין א לינק צו וויקיפידיע ארטיקל אין דעם נושאארטס אינטערנעשאנעל) און ביז היינט איז דא דארט 11 קאסינא'ס וואס דאס האט פאר די דארטיגע איינוואוינער צוגעשטעלט אסאך ארבעט, נארמאל איז אטלאנטיק סיטי די אונטער-פיהרער נאך לאס וועגאס אבער און די 1970 - 1980 יאהרען ווען לאס וועגאס איז פוהל געווען מיט קרימינאלע אקטיוויטעטן פון מאפיא גענגס און נאך, איז אטלאנטיק סיטי געווען די קעפיטאל פאר געמבלינג, און 2003 האט אטלאנטיק צובאקומען א נייע געשמאקייט ווען בארגאטא איז געפענט געווארען וואס ציהלט צו כאפען די יונגווארג,
די אטלאנטיק סיטי אינטערנעשינעל עירפארט איז פלאצירט 9 מייל פון אטלאנטיק סיטי
11 קאסינאס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 1} באליס אטלאנטיק סיטי: 1,748 צימערן: 80,000 סקווער פיס: געפענט -- דעצעמבער 30, 1979 [1]
- 2} בארגאטא: 2,002 צימערן: 125,000 סקווער פיס: געפענט -- יולי 2, 2003 [2]
- 3} סיזערס אטלאנטיק סיטי: 1,400 צימערן: 124,720 סקווער פיס: געפענט -- מאי 1979 [3]
- 4} האראס אטלאנטיק סיטי: 1,628 צימערן: 112,000 סקווער פיס: געפענט -- פעברואר 1980 [4]
- 5} אטלאנטיק סיטי הילטאן: 805 צימערן: 60,000 סקווער פיס: געפענט -- 1980 [5]
- 6} רעזארטס אטלאנטיק סיטי: 644 צימערן: 100,000 סקווער פיס: געפענט -- מאי 26, 1978 [6]


text:
באלטימאר, מערילענד
באלטימאר איז די גרעסטע זעלבסטשטענדיגע שטאט אין די פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע, און די גרעסטע שטאט אינעם שטאַט מארילאנד. די שטאט איז די 26סטע גרעסטע אין די פאראייניגטע שטאטן, מיט א באפעלקערונג (געשאצט) פון 622,104 אין יאר 2013.
די שטאט איז דער גרעסטער הויפט פארט וואס דינט די מיטל מערב מארקן פון אמעריקע, גרעסער פון אלע פארטן פון מזרח ים ברעג פון אמעריקע.
לענגאויס די 1800 יארן האט איר פארט געדינט אלס דער צווייטער גרעסטער איינטריט פונקט פאר אימיגראנטן קיין אמעריקע.
אמאל איז דאס געווען א הויפט פאבריקאציע שטאט, אבער היינט איז דאס מער באקאנט אלס איר פלאצירונג פון די בעסטע שפיטאל אין אמעריקע זשאן האפקינס און די אוניוועריסטעט פון זשאן האפקינס אוניוועריסטעט.
דער נאמען באלטימאר איז אן איריש ווארט נאך איינע פון אירע גרינדער, עס מיינט "היים פון דעם גרויסן הויז".
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער פארט פון באלטימאר איז געשאפן געווארן אין 1706 פאר טאבאק מסחר. די שטאט באלטימאר איז געגרינדעט דעם 30סטן יולי, 1729.


text:
1745
1745 איז דאס 45סטע יאר אינעם 18טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1745 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 11 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 18טן פעברואר - אלעסאנדרא וואלטא, איטאליענישער פיזיקער, ערפינדער פון דער ערשטער עלעקטרישער באטעריע (געש' 1827)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 19טן אקטאבער - דזשאנאטאן סוויפט, אירישער שרייבער (געב' 1667)


text:
קאלינג קארד
פריפעיד קאלינג קארד אדער טעלעפאן קארטע זענען די פון פאראויס באצאלטע קאלינג קארטלעך וועלכע פארקויפט זיך אין די סופערמארקעטס און אין די גאזאלין סטאנציעס. די קארטלעך קומען אין פארמאטן פון 5 ביז 50 דאלאר פון פאראויס באצאלטע לאנג דיסטענס און מען קען עס באלד נוצן דורך יעדע טעלעפאן אין די וועלט ביז ווילאנג די געלט גייט אויס. רוב אזעלכע קארטלעך קומען מיט א 1800 נומער און דערנאך לייגט מען אריין א פריוואטער קאד וועלכע ברענגט אריין אין די פערזענליכע אקאונט און ערשט דערנאך קען מען מאכן טעלעפאן קאלס.
למעשה איז דער ריטעילער פון די קאלינג קארטלעך נאר איין חלק אין דעם שפיל ווייל עס איז פאראן א לאנג דיסטענס קעריער וועלכע פארקויפט די לאנג דיסטענס בלאקס פאר די ריטעילערס, א ספעציעלע פירמע וועלכע קאנטראלירט די אקאונטס און די קארטלעך מיט די קאד נומערן, און דיסטריביוטערס וועלכע פארשפרייטן די קארטלעך.
קאלינג קארד שווינדל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די לאנג דיסטענס קעריערס פון קאלינג קארטעלך זענען נישט קיין ספעציעלע פירמעס נאר פאר דעם צוועק נאר זענען די זעלבע פירמעס וועלכע גיבן נארמאלע לאנג דיסטענס סערוויס און פונקט וואו דארט איז דא אויך פאראן אסאך שווינדלערייען אדער אויגן פארבלענדנישן וועלכע כאפן אריין די קאסטומערס און רוב מענטש כאפן זיך אפילו נישט וויבאלד מען באקומט דאך נישט קיין ביל מיט דעטאלן און אזוי קען מען יארן נוצן א קארטל און צאלן פיל מער ווי מען מיינט אז מען צאלט.
די מערסט באקאנטע שווינדלן זענען: קאל קאנעקשן טשארדזשעס, מאנאטליכע אפצאלן, מינימום צייט פער טעלעפאן קאל, עקספיירעישאן דאטומען, אקטיוועישן אדער אויסשטעלן אפצאלן. די אלע סארט טשארדזשעס קענען אפילו זיין ממש עטליכע צענט אבער אין א לענגערע טערמין מיט אסאך טעלעפאן קאלס זאמעלט זיך דאס אן צו פיל מער געלט און מען צאלט אין פאקט פיל מער ווי מען מיינט.
לויט אפיציעלע שטודיעס קומען פאר די מערסטע לאנג דיסטענס גניבות ביי פריפעיד קאלינג קארטלעך. די עף-סי-סי גיט די פאלגענדע סימינים וועלכע מען זאל נאכקוקן בעפאר מען קויפט א קאלינג קארד:
1) אין צוגאב צו די לאנג דיסטענס וועלכע מען צאלט און אלע אנדערע אפצאלן איז פאראן א לעגאלע טשארדזש ווען מען רופט פון א פאבליק טעלעפאן. די עף-סי-סי ערלויבט די טשארדזשעס אבער געוויסע פירמעס פארלאנגן מער וויפיל זיי מעגן און מען דארף דאס נאכפאלגן.
2) געוויסע קאלינג קארטלעך מאכן א שטיקל דורך רעכענען מער מינוטן אין א קורצע טעלעפאן קאל. זיי בעטן טאקע נאר די באשטימטע ראטע אבער ווען מען מאכט א טעלעפאן קאל פון 3 מינוט רעכנען זיי דאס אלס 5 מינוט און דער קונד כאפט זיך נישט ווייל אפילו אויב ער רעכנט אויס די מינוטן וועט אלעס שטימען.
3) קאלינג קארטעלך זאל מען נאר קויפן פון א געשעפט און נישט דורך די טעלעפאן אדער אינטערנעט ווייל געוויסע אזלעכע פירמעס זענען פשוט'ע רויבערס און די קארטלעך קומען קיינמאל נישט אן אדער קומט עס אן און די קאוד ארבעט נישט. אויסער דעם זענען פאראן פירמעס וועלכע בעטן א דעליווערי טשארדזש און רעכנען דאס שפעטער אראפ פון די מינוטן.
4) קאסטומער סערוויס איז א וויכטיגע זאך אין פאל עפעס טויג נישט אדער צו פרעגן פראגעס. למעשה האבן נישט אלע קאלינג קארדס א קאסטומער סערוויס נומער און טייל וואס האבן יא ארבעטן נישט. אויב איז מען א שטארקע באנוצער פון קאלינג קארטלעך און מען קויפט פאר גרעסערע געלטער איז כדאי צו פרובירן די קאסטומער סערוויס נומער אויב עס ארבעט.
5) פילע פון די קארטלעך פירמעס גייען באנקראט און עס איז א טעגליכע געשעעניש. אויב מען איז צוגעוואוינט צו קויפן זאל מען בלייבן מיט די זעלבע פירמע ווייל נייע פירמעס האבן גרעסערע שאנסן צו גיין באנקראט.
6) טייל פירמעס טשארדזשן מער געלט פאר טעלעפאן קאלס וועלכע ווערן געמאכט פון סעליולער אבער עס האט נישט קיין סיבה פארוואס און עס איז גניבה.
ענליכע שווינדלערייען קען זיך מאכן מיט די היינטיגע סארט קאלינג קארטעלעך וועלכע מען באצאלט נאכ'ן נוצן דורך קרעדיט קארד אדער אויף די געווענליכע לאנג דיסטענס ביל. אבער אין גענעראל ווערן זיי פאררעכנט אלס זיכערער און די עף-סי-סי רעקאמענדירט זיי צו נוצן ענדערש ווי א פריפעיד קאלינג קארטל.


text:
אברהם דוד וואהרמאן
רבי אברהם דוד וואהרמאן (ו' אדר ה'תקל"א - כ"ט תשרי ה'תר"א), רב אין בוטשאטש.
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי אברהם דוד איז געבוירן אין נאדווארנא, ו' אדר ה'תקל"א צו זיין פאטער הרב אשר אנשיל וואהרמאן, און צו זיין מוטער מרת רחל א טאכטער פון הרב אברהם רחל'ס. ווען ער איז געווען א קינד האט אים פארהערט רבי דוד שלמה אייבעשיץ (דער "לבושי שרד"), וואס איז דעמאלסט געווען ראש ישיבה אין נאדווארנא.
ער איז געווארן א חתן ביי הרב צבי הירש קארא, אב"ד בוטשאטש.[1]
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאך זיין חתונה האט רבי אברהם דוד געוואוינט אין בוטשאטש, דארט האט ער זיך באקענט מיט הרב חיים טירער רב אין טשערנאוויץ, באקאנט אלס דער "באר מים חיים". אין יאר ה'תקנ"א איז רבי אברהם דוד אויפגענומען געווארן רב אין יאזלאוויץ, דארט איז ער געווארן פון די תלמידים פון הרב לוי יצחק פון בארדיטשוב און פון רבי משה לייב סאסאווער.
אין יאר ה'תקע"ד נאך דער פטירה פון זיין שווער איז רבי אברהם דוד אויפגענומען געווארן רב אין בוטשאטש אויף זיין שווער'ס ארט.[1]
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי אברהם דוד איז נפטר געווארן כ"ט תשרי ה'תר"א, און ליגט אין בוטשאטש.
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רבי אברהם דוד האט געהייראט א טאכטער פון הרב צבי הירש קרא, רב אין בוטשאטש, דער פארפאסער פון ספר שו"ת נטע שעשועים.
זיי האבן געהאט א זון, רבי ישראל אריה לייב וואהרמאן פון בוטשאטש.
זיינע ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- דעת קדושים - הלכות שחיטות און טרפות
- אשל אברהם - שלחן ערוך
- עזר מקודש - אבן העזר
- משמרת הקודש
- ברכת דוד
- מחזה אברם
- אמרות טהורות
- תפלה לדוד
- תהלה לדוד
- דברי אמת - אבות
- אשל אברהם - הגדה של פסח


text:
שלמה המלך
שלמה המלך (ב'תתקי"ב - ב'תתקס"ד) איז געווען א זון פון דוד המלך און איז געווען דער לעצטער יידישער קעניג אין פארלויף פון 40 יאר אויף אלע שבטים פון כלל ישראל נאך דוד (נאך שלמה המלך האט זיך די קעניגרייך צעטיילט אויף צווייען: מלכות ישראל און מלכות יהודה). שלמה האט קיינמאל נישט געפירט מלחמה מיט אנדערע פעלקער, ער האט געהאט גוטע פארבינדיגען מיט מצרים און אנדערע ארומיגע לענדער (אנדערש ווי זיין טאטן דוד). וַיֵּשֶׁב יְהוּדָה וְיִשְׂרָאֵל לָבֶטַח, אִישׁ תַּחַת גַּפְנוֹ וְתַחַת תְּאֵנָתוֹ, מִדָּן, וְעַד-בְּאֵר שָׁבַע--כֹּל, יְמֵי שְׁלֹמֹה ספר מלכים א' (פרק ה')
זיין רייכקייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אויך איז ער געווען זייער רייך און האט געבויעט גרויסע טייערע פאלץ דער בית המקדש, א פאלאץ פאר אים, בית יער הלבנון.
שלמה איז געווארן קעניג אין יאר ב'???"? אין די צייט וואס זיין פאטער דוד דער פריעריגער קעניג האט נאך געלעבט. זעט אדוניהו פאר מער דעטאלס.
די חכמה פון שלמה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שלמה המלך האט דעם טיטל "חכם מכל אדם", דאס מיינט דער קלוגסטער פון אלע מענטשען. עס ווערט דערציילט אין מלכים א' פרק ג': ווען שלמה המלך האט איבערגענומען די קעניגרייך פון דוד המלך, איז שלמה דאן געווען אומגעפעער 16 יאר אלט. און גאט האט זיך צו אים באוויזן אין חלום, און אים אנגעבאטן צו בעטן סיי וואס דאס הארץ זיינס באגערט. האט שלמה המלך געבעטן קלוגשאפט, צו קענען פסקנען פארן פאלק מיט גערעכטיקייט. גאט האט אים באלד חכמה געשענקט און דערצו אויך רייכקייט מיט כבוד. גאט האט אים צוגעזאגט אויך לאנגע לעבנסיארן אויב ער וועט גיין אין גאטס וועגן, אבער צום סוף אלץ זיינע זינד איז ער אוועק פון דער וועלט רעלאטיוו יונגערהייט.
איינע פון די באוווסטע מעשיות איבער זיין חכמה איז די מעשה וואס ווערט דערציילט אין אנפאנג "מלכים". צוויי פרויען האבן זיך ארומגעשלאגן וועגן א קינד צו וועמען עס געהערט. האט שלמה המלך מיט זיין חכמה באפוילן צו צעשניידן דעם קינד אין צווייען. האט די אמתע מאמע באלד אויפגעגעבן איר זכות און מסכים געווען מען זאל ליבערשט אוועקגעבן דאס קינד פאר דער צווייטער - אבי עס נישט צעשניידן. אזוי האט שלמה המלך זיך דערוווסט אז זי איז די ריכטיגע מאמע, און האט גע'פסק'נט אים איר צו געבן.
שלמה המלך האט מחבר געווען דער קהלת, און דער שיר השירים.
געבויעט דער בית המקדש[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שלמה המלך האט געבויעט דער ערשטער בית המקדש אין ירושלים אין פארלויף פון 7 יארן.
נאך וואס שלמה המלך האט געבויעט דער בית המקדש, אין דער זיבעטער מאנאט חג הסוכות, (לויט די ציילונג אין די תורה,) האבן די כהנים געבריינגט פון עיר דוד די הייליגע כלים, דער ארון הקודש, אוהל המשכן אא"וו צום בית המקדש. און דאן איז געשען א נס, אז דער בית איז אנגעפילט געווארן מיט א וואלקן פון גאט והענן מלא את בית ה' מלכים א' פרק ח'.
אזוי ווי ס'איז געשען ווען משה רבינו האט געבויעט דער משכן וכבוד ה' מלא את המשכן שמות מ'
.
שלמהס זינד אין זיין עלטער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
1) שלמה המלך האט געהאט 1,000 ווייבער. פון זיי האט ער מיט 700 חתונה געהאט, און 300 זיינען געווען זיינע פילגשים; און אין חומש דברים ווערט געבראכט אז עס איז פארבאטן פאר א מלך ישראל צו מערן פרויען.
2) ער האט חתונה געהאט מיט פרעמדע, נישט יידישע ווייבער.
3) ער האט געמערט פרויען, און זיי האבן אים צוגעבריינגט אין זיין עלטער צו זיך פארציען נאך דינען עבודה זרה, ער האט געבויעט מזבחות פאר די געטשעס, און האט ערלויבט זיינע פרויען דינען די געטשעס. דערפאר האט אים גאט געשטראפט, אז זיין קינד וועט הערשן נאר אויף איין שבט (וואס איז למעשה יהודה און בנימין). ווי עס שטייט אין מלכים א' (פרק א' ח').


text:
אז
אָז (ענגליש: Oz) איז אן אמריקאנישע טעלעוויזיע סעריע, געשאפן פון טאם פֿאנטאנע, וואס האט אויך די סצענאר געשריבן, און פראדוצירט דורך עיטש.בי.א (HBO). דער פראגראם איז אורשפרינגליך אויסגעשטראלט געווען פון ז' תמוז ה'תשנ"ז ביז כ"א אדר א' ה'תשס"ג, אין זעקס שטאפלען מיט 56 פאלגן אינסגעזאמט. "אז" האט געווינען עלף פרייזן און איז געווען פארגעשלאגט פאר נאך 29, דאפון צוויי הויפטאנשאלטצייט-עמי'ז (Primetime Emmy). די סעריע האט באקומען הויכע איינשאלטקוואטעס (שאצונגען): ארום תשס"א, צום ביישפיל, האט יעדע פאלגע דורכשניטליך זיבן מיליאן צושויער. א סך קריטיקער האבן געלויבט די רעאליסטישע סטיל פון די פראגראם.[1]
די געשיכטע האנדלט פון די "אזוואלד הויך-זיכערהייט טורמע", אומגאנגשפראכליך באקנאט אלס "אז". געצייגט זינד די לעבן פון די איינגעשפארטע אסירים, וואס זינד געקענצייכנעט מיט שווערע געוואלט, מיטגלידערשאפט אין טורמע-באנדען, דראג האנדל, האמאסעקסואלע פארגעוואלדיגונג – און פארדארבונג דער אויפזעער. אין "אז" ס'דו א סך באנדען, און די הויפטע זינד די נאצי ארישע ברידערשאפט, די שווארצע מוסלמענער, די איטאליענישע מאפיא, די שווארצע "חברים" (home boys) און די לאטינער. די פארשידענע באנדען און אסירים קעמפן פאר מאכט, השפעה, כבוד און געלט. די הויפט-כאראקטערן זינד:
- טאביאס ביטשער (געשפילט פון לי טערדזשען), איין איינשטענדיגע אדוואקאט וואס האט געהארגעט א קליינע מיידעלע ווען ער האט געפאהרט שיכור. דער שוואכער ביטשער איז פארגעוואלדיגט פון ווערנאן שילינגער און ווערט זיין קנעכט. שפעטער געווינט ער די כבוד פון די אנדערע העפטלינגע.
- ווערנאן שילינגער (דזשאנאטאן קימבעל סימאנס), דער פירער פון דער ארישער ברודערשאפט, א ראסיסט און אכזר וואס פארגעוואלדיגט אנדערע אסירים רעגעלמעסיק.
- קארים סאיד (אימאן וואלקער), דער פירער פון די מוסלמענער און א קעמפער פאר די רעכטע דער אפריקאנע-אמעריקאנער. איין געאכטעטער מענטש וואס זוכט העלפן די אנדערע און פרעדיגן מוסר און גוטע מידות אין טורמע.
- סימאן אדעביסי (אדעוואלע אקינויע-אגבאדזשע), פירער פון די "חברים". אכזר און פארדארבט פונקטליך ווי שילינגער, און קעניג פון דעם דראג האנדל.
- ראייען אריילי (דין וינטערס), א קליגער מאן, וואס אויספאפט און מאניפולירט אלע אנדערע פאר זיינע צילן.
- אגוסטוס היל, א שווארצער פארקריפעלטער ארעסטאנט וואס דינט אויך אלס דערציילער.
- מיגעל אלווארעז (קירק אטשעוועדא), א לאטינער וואס איז א גוטער מענטש, אבער איז אויך אן אכזר'דיקער פארברעכער.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 'Oz' Soundtrack Fights Legal Injustice. לאס אנדזשעלעס טיימז, י"ד טבת ה'תשס"א.


text:
גרענד דזשורי
א גרענד דזשורי איז א דזשורי וואס ווערט ערוועלט פאר קאמפליצירטע און פארלענגערטע משפטים און פעדעראלע און לאקאלע אויספארשונגן. א גרענד דזשורי דינט אין א משפט קעגן א גרויסע פירמע אדער א גרעסערע אויספארשונג וועלכע די רעגירונג האט אונטערגענומען.
אויסוואל און פונקציעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א גרענד דזשורי ווערט אויסגעקליבן על פי גורל און ווערן קוואליפיצירט און איינגעשוואוירן דורך דער ריכטער פון דעם משפט וועלכע וועט דאס אויסהערן. דער ערשטער חילוק פון א גרענד און טרייל דזשורי איז, אז א טרייל דזשורי דינט געווענליך צווישן עטליכע שטונדן ביז עטליכע טעג נאכאנאנד אבער א גרענד דזשורי איז איינגעשטעלט צו דינען פאר א לענגערע טערמין אין פעלער וואס מען ווייסט אז דער משפט וועט זיך שלעפן פאר לאנגע מאנאטן. אין פעדעראלע געריכטן איז די מאקסימום וואס א גרענד דזשורי קען דינען 18 מאנאטן אבער אין די סטעיט געריכטן קען דאס גיין ביז א מאקסימום פון 36 מאנאטן.
א גרענד דזשורי דינט נישט איין טאג נאך די אנדערע נאר וועט ערשיינען אין געריכט ווען עס איז פאראן א סעסיע וועלכע איז געווענליך איינס אדער צוויי מאל א וואך און טיילמאל נאר איינס אדער צוויי מאל א מאנאט. די גרענד דזשורי קען אהיימגיין צווישן איין סעסיע און די צווייטע און איז פארבאטן צו רעדן צו מענטשן וועגן די משפט. דאס געריכט פאלגט נאך די גרענד דזשורי און אויב זיי פארפעלן איינצוהאלטן זייערע צוזאגן ווערן זיי באשטראפט און ארויסגעווארפן.
נאך א גרויסער נפקא מינא צווישן א טרייל דזשורי און א גרענד דזשורי איז די וועג וויאזוי זיי גיבן ארויס זייערע באשלוסן. א טרייל דזשורי זאגט אויב דער אנגעקלאגטער איז שולדיג אדער נישט און א גרענד דזשורי זאגט נאר אויב איינער דארף באשולדיגט ווערן אין אזא פאל און דער ריכטער באשטעטיגט שוין ווער עס זאל זיין שולדיג און די שטראף וועלכע ער וועט באקומען.
א גרענד דזשורי ווערט זייער גוט באהאוונט מיט די משפט וועלכע זיי האלטן מיט און טיילמאל ווערן זיי באשולדיגט צו זיין איינשטימיג צו איין צד נאכדעם וואס זיי הערן זיך אן פון די גאס און די מידיא איבער דעם משפט. אין אזא פאל וועט די קעגנזייטיגע צד אריינגעבן א פארלאנג צום ריכטער ער זאל אויפלעזן די דזשורי און שאפן א נייע אבער א ריכטער וועט דאס זעלטן טאן ווייל דאס געזעץ זאגט אז אויב א מענט איז אומשולדיג דארף ער קענען אויפווייזן זיין אומשולד אפילו אויב די דזשורי איז מעגליך איינזייטיג.
ווי געזאגט איז אבער פאראן אן אויסנאם און געלונגענע אדוואקאטן קענען אלעס באווייזן. עס זענען שוין געווען עטליכע פארברעכער און פירמעס וועלכע האבן זיך ארויסגעדרייט פון הארבע שטראפן נאר צוליב וואס מען האט אויפגעלשעזט די גרענד דזשורי און מען האט אויפגענומען א נייע וועלכע האבן נאך נישט געוואוסט צופיל וועגן די משפט.
וויבאלד א גרענד דזשורי איז א גרעסערע אונטערנעמונג ווערט זי אויפגענומען אין גרופעס פון 24 מענטשן אבער עס איז פאראן אויסנאם פעלער ווען עס איז נאר פאראן 12 מיטגלידער. טראץ וואס מען נעמט אויף 24 מענטשן ווערן אבער נאר איינגעשוואוירן צווישן 12 און 23 מענטשן און דאס איז לויט וויאזוי דער ריכטער באשליסט. די אנדערע האלטן מיט דעם משפט כדי צו זיין אינפארמירט אין פאל איינער פון די איינגעשוואוירענע וועט אויפגעזאגט ווערן אדער וועט נישט קענען ערשיינען צוליב א סיבה.
א גרענד דזשורי ווערט געוויזן אינפארמאציע וועלכע מען וואלט נישט געוויזן פאר א טרייל דזשורי און וויבאלד טייל אינפארמאציע קענען זיין זייער סענסיטיוו ווערן זיי איינגעשוואוירן נישט צו זאגן פאר קיינעם קיין איין ווארט און זייער אינדענטיטעט ווערט פארהלאטן פון די פובליק. א גרענד דזשורי דינט אויך אין געריכטליכע סעסיעס וועלכע די פובליק ווייסט אפילו נישט אז איז פאראן א סעסיע איבער דעם און זיי זענען די וואס באשליסן וואספארא שריט די אויטאריטעטן זאלן אונטערנעמען אויסצוראטן קארופציע און פארברעכן.
דער ריכטער וועלט געווענליך אויס א פארגייער און אמאל וועלן די דזשוריסטן זיך אליינס אויסווען א פארגייער וועלכער וועט פארליינען און איבערגעבן אינפארמאציע וועלכע זענען באשלאסן געווארן דורך די גרענד דזשורי. ווי געזאגט גיט נישט א גרענד דזשורי ארויס קיין אורטייל אויף אן אנגעקלאגטן זעלבסט נאר ליבערשט אויב עס איז פאראן א שולדיגער אדער נישט. אויב זיי באלשיסן אז עס איז פאראן שולידיגע וועלן זיי צוריקשיקן די אנקלאגע צום ריכטער און דער ריכטער וועט שוין טאן דאס איבעריגע. אויב זיי באשליסן אויף ניין וועלן זיי פארהאלטן די אנקלאגע און עס וועט ארויסגעווארפן ווערן.
עס איז אויך פאראן אזא זאך ווי אן אנטלויפנדיגע דזשורי וואס מיינט אז די דזשורי האקט אפ מיט די פראקורארן און זאמעלט אייגענע אינפארמאציע און נוצט זייערע אייגענע טעכניקן דאס צו באטראכטן. דער ריכטער ווארפט נישט אזוי שנעל ארויס א גרענד דזשורי נאר וועט פרובירן מיט פארשידענע מיטלן וויאזוי צוריק אריינצוברענגן די פראקורארן אין דעם משפט.
דער פליכט און פראצעדור פון א גרענד דזשורי ווערט דערמאנט אין די פינפטע אמענדמענט אין די אמעריקאנער קאנסטיטוציע און איז איינגעשטעלט געווארן לויט די אנווייזונגן פון די בריטישע געריכט סיסטעם וועלכע איז באקאנט אלס די קאמען לאו. די פעדערלאע געריכט און די סטעיט געריכטן האבן זיך במשך די יארן איינגעשטעלט רעפארמען אינעם פראצעדור וויאזוי און ווען זיי נוצן א גרענד דזשורי.


text:
סטאק ניואינגטן באן סטאנציע
קאארדינאטן: 51°33′54″N 0°04′23″W / 51.565, -0.073
סטאק ניואינגטן באן סטאנציע איז א סטאנציע אין דער לאנדאנער בארא פון העקני, צפון לאנדאן, ענגלאד. זי געפינט זיך אין טראוולקארט זאנע 2, אויפן סעוון סיסטערס אפצווייג פון די לי וואלי ליניעס. די סטאנציע, און אלע באנען וואס דינען זי, ווערט אפערירט דורך לאנדאנער איבערגרונט.
באנען פארן קיין ליווערפול סטריט אין צענטראלן לאנדאן, און קיין טשעשאנט און ענפילד שטאט צו צפון. בערך יעדע 15 מינוט קומט אן א באן.
גאלעריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- באן צייטן און סטאנציע אינפארמאציע פאר סטאק ניואינגטן באן סטאנציע פון נאציאנאלע באן.


text:
ווען ידידינו החוקר הרבני @ראובן שיחי', האט אנאנסירט זיין רעיון פון מאכן א 'למעשה' פראיעקט, בין איך נאכנישט געווען אינעם מקום קדוש בשם 'קאווע שטיבל'. כ'האב ניטאמאל געוואוסט דערפון ווען איך בין יא אנגעקומען אין שטיבל. עד שבא מורינו החכם הרב @יידל שיחי', מיט אן אויפרייס פון א 'למעשה' [לענ"ד דער בעסטער למעשה, און פון די סאמע בעסטע אשכולות אינעם עקזיסטענץ פון קאווע שטיבל]: למעשה 12: דער וועגווייזער פון פארמאכטקייט צו וועלטליכקייט.
דער שטורעם וואס דאס האט אנגעמאכט, דער אפקלאנג וואס האט אפגעהילכט, האט מעיד געווען יותר מאלף עדים אויף צוויי זאכן: די געלונגענקייט פונעם אשכול זיינער בפרט, און דאס וויכטיגקייט פון אזעלכע אשכולות בכלל. וואו מ'זאל אויסשמועסן פאר חברים ידידים מקשיבים, נייע רעיונות, באזירט אויף פאקטן אנשטאטס טעאריעס בלבד.
למעש"ה האב איך דארטן אויך אפגעשריבן א לענגערע תגובה, וואס איז נוגע אהער דריי פונקטן:
א' - מיין הקדמה דארטן, אז כ'בין נישט מסכים צו יעדע ווארט, ס'איז אביסל צו לינק לדעתי. ויש להוסיף על זה, אויב איינער וויל קומען מיט א געדאנק אויף 'למעשה', דארף ער זיין גרייט אריינצונעמען אין זיך א ברייטערע ספעקטרום ווי איין פליגל פון קאווע שטיבל ליינער'ס... שיין עמיר אויסזען אויב מ'וויל איבער מאכן אונזער פארקריפלטע סיסטעם דורך רעדן צום ברייטן המון עם איבער פילמס און זינגערינס...
ב' - מיין ערשטע הערה דארטן, אז ס'איז זיכער נישט קיין מהלך צו מאכן א מהפיכה ביי יעדן איינעם, ס'איז נאר א נחלת הפרט זיך צו עפענען אביסל צו די וועלט. לאמיר מסביר זיין קלארער: איינער האט א פיינע בחור'ל, קענסטו נישט רעדן צו אים וועגן 'ביקורת המקרא'. דאס איז סם המות פאר איינער וואס האט נאכנישט די מינדסטע ידיעות אין יהדות. אודאי און אודאי איז נישטא קיין סיבה אים צו דערציילן וועגן 'טוביה דער מילכיגער'...
ג' - מיין לעצטע הערה דארטן, אז אולי יגיע עת דודים און כ'זאל אויך שרייבן עפעס א 'למעשה'. כ'מיין, ס'האט דאך נישט קיין זינען כ'זאל טומן זיין ידי בצלחת און נישט שרייבן עפעס 'אזאנס-און-אזעלעכס'... כפי מה שנראה לענ"ד.
און טאקע דורך דעם חוט המשולש איז אפירגעקומען מיין 'למעשה', צו באהאנדלן די נושא אויף מער א פרומע וועג, און אודאי מער ווירקזאמע וועג. והלואי ויהיה לתועלת הרבים [הערה חשובה: די חומר וואס כ'האב געוואלט אפשרייבן, נעמט ארום א באשרייבונג לכה"פ פיר מאל אזוי לאנג ווי כ'האב שוין געשריבן, און ע"פ בקשת החברים האב איך מיך אפגעשטעלט אינמיטן ארבעט. וחפץ ה' בידי להצליח בפעם אחרת להשלים מפעל נשגב הלז]. כ'האב דירעקט א נאמען געגעבן פאר מיין אשכול 'הלכה' למעשה, ווייל אנדערש ווי סתם 'למעשה'ס' וואס זענען גאנץ 'כמעשה' אבער זענען נישט עכט גערעדט תכלית 'למעשה' גערעדט... מיין איך אז בס"ד האב איך אראפגעשריבן א 'למעשה' וואס וועט זיין ריכטיג הלכה למעשה, וויבאלד דאס וועט קענען טוישן כמעט א יעדן מענטש באשר הוא שם.
נ.ב. הנני בזה להודיע בשער בת רבים צוויי זאכן:
א' - כאטש לכתחילה האב איך געפלאנט ארויסצוגעבן די גאנצע 'למעשה' פראיעקט אין איין תגובה, איז דאס למעש"ה נישט מעגליך במציאות, ווייל כ'האב שוין געשריבן צופיל, און ס'גייט פשוט נישט ארויף אויף איין תגובה, דערפאר האב איך דאס צוטיילט אין קלענערע תגובות, לויט די נושאים הנידונים, ודו"ק, ובפרט לאור דברי @רויטע וואנצעס כאן.
ב' – כ'וואלט זייער געוואלט אז דער אשכול זאל בלייבן דער ערשטער אשכול פון 'העמק דבר', ומשם לא תזוע, אזויווי @יין שרף'ס אשכול אויף הרב משה וואלפסאן אין 'אנשי שם'. כ'וויל אז יעדער זאל לעולם ועד גלייך קענען צוקומען צו דעם אשכול, ווייל דאס איז א דבר קאי וקיימא וואס קען צונוצקומען לעולם ועד נאכצוזוכן א ספר וכדומה, ודו"ק.


text:
חנוכה
חנוכה איז א יום טוב וואס ווערט געפייערט אַכט טעג, אנהייבנדיג פון כ"ה כסלו. חנוכה איז איינע פון זיבן מצוות וואס די חז"ל האבן באשטימט, צו צינדן חנוכה לעכט און לויבן דעם אייבערשטן פאר די נסים, דורך זאגן הלל און זאגן על הנסים ביים דאווענען און ביים בענטשן.
אינהאַלט
שטאַמונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ביים צווייטן בית המקדש ווען די יוונים האבן געקעניגט איבער ארץ ישראל, האבן זיי ארויסגעגעבן פארשידענע גזירות אויף די יידן און זיי פארבאטן פון צו פראקטיציערן זייער יידישקייט, און זיי געשטערט פון צו לערנען תורה. די יוונים האבן זיי בערויבט פון זייער געלט און זייערע טעכטער, און זענען אריין און היכל און מטמא געווען אלע טהרות, און אונטערדריקט דאס יידישע פאלק, ביז ווען דער אייבערשטער האט זיך דערבארימט איבער זיין יידיש פאלק אין זיי ארויסגעהאלפן פון זייערע הענט און זיי אפגעראטעוועט, און די חשמונאים די כהנים גדולים האבן זיי געזיגט און האבן אוועק געשטעלט א קעניג פון די כהנים און צוריק געקערט דעם קעניגרייך צו די יידן פאר איבער צוויי הונדערט יאר ביז דעם חורבן פון צווייטן בית המקדש, דער טאג וואס די יידן האבן געזיגט זייערע פיינד איז געווען פינף און צוואנציג טאג אין חודש כסליו. [1] געווען איז דאס אין יאָר ג'תקצ"ז (165 פער די קריסטלעכע צייט-רעכנונג).
די חז"ל[2] דערציילן ווען די יוונים זענען אריין אין היכל האבן זיי מטמא געווען אלע אייל וואס איז דארט געווען, און ווען די חשמונאים האבן זיי באזיגט און זענען אריין און היכל, האבן זיי נאכגעזוכט און האבן נישט געפונן נאָר איין קריגעלע אויל, וואס איז נישט געווען טמא, וואס איז נאך געווען פארזיגלט מיט דער סטעמפל פון כהן גדול, וואס איז געווען גענוג פונקט פאר איין טאג אָן צוצינדן די מנורה, און ס'איז געשען א נס און מען האט געצינדן דערפון אכט טעג, ביז מען האט געברענגט פרישע אויל. דאס אנדערע יאר האבן די חכמים באשטימט און געמאכט די טעג פאר א יום טוב, מיט הלל און הודאה, וואס ווערט אנגערופן חנוכה. און וויבאלד דער נס איז געשען מיט די לעכט פון די מנורה , דערפאר האבן די חכמים באשטימט מען זאל צינדן חנוכה-לעכט, צו דערמאנן דעם נס[3]. אנדערע ראשונים זאגן אז דעם יום טוב האבן די חכמים באשטימט איבער דעם נס פון זיגן דעם קריג, און וויבאלד ס'איז געדאפלט געווארן דער נס מיט דעם אויל, האבן די חכמים אויך צוגעלייגט מ'זאל צינדן די חנוכה-לעכט, צו דערמאנן דעם נס[4].
אכט טעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איבער דער פראגע פארוואס די חכמים האבן באשטימט חנוכה אכט טעג, כאטש דער נס מיט דעם קריגעלע אויל איז נאר געווען זיבן טעג - פאר איין טאג איז דאך געווען גענוג - איז פארהאן פארשידענע ערקלערונגן, א טייל דערפון:
- פארשידענע ערקלערונגן וויאזוי דעם ערשטן טאג זעלבסט איז געשען א נס מיט דעם קריגעלע אויל [5].
- דעם ערשטן טאג האט מען באשטימט יום טוב אלס לויב פארן אויסלייזונג און טרעפן דעם קריגעלע אויל [6].
- דעם ערשטן טאג האט מען באשטימט יום טוב אלס געדענקעניש פון דעם נס פון זיגן די קריג נס נצחון [7].
- די חכמים האבן באשטימט חנוכה אכט טעג, וויבאלד די יוונים האבן פארשטערט פון האלטן די מצוה פון מילה וועלכע איז צו אכט טאג [9].
אויך איבער דער פראגע פארוואס האט געדויערט אכט טעג ביז מען האט געצונדן פון פרישע אויל, איז פארהאן פארשידענע ערקלערונגן, א טייל דערפון:
- וויבאלד דער שטאט תקוע פון ווי מען פלעגט ברענגן אויל פאר דעם בית המקדש איז געווען א וועג פון אכט טאג הון און צוריק [10].
- וויבאלד אלע יידן זענען געווען דעמאלטס אנגענומען אלס טמא|טמאי מת, האט מען נישט געקענט דירעקט פראדוצירן פרישן אויל, נאר מען האט געמוזט ווארטן זיבען טעג זיך צו רייניגן, און נאך איין טעג וואס האט געדוירט צוגרייטן די אויל, עס צוקווועטשן און ארויס נעמען ריינע אויל [11].
דער נס פון זיגן דעם קריג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
חנוכה איז באשטימט סיי פאר א אנדענקונג וואס האט פאסירט מיט דעם אויל, סיי א אנדענקונג פון דעם קריג וואס די חשמונאים האבן געזיגט קעגן די גריכן, די מעשה ווערט געשילדערט מיט אלע דעטאלן אין מגילת תענית און אויך אין מגילת החשמונאים. אלס אנדענק פונעם נס צינדט מען אן די חנוכה ליכט, און אלס אנדענק פון זיגן קעגן די גריכן זאגט מען הלל און על הנסים.
די סיבה שטייט עטלעכע טעמים אין די מפורשים. קודם וויבאלד לויט די געזעצן פון דער תורה האבן די חשמונאים נישט געטארט נעמען דאס אידישע קעניגרייך, ווייל דאס אידישע קעניגרייך געהערט בלויז פאר מלכות בית דוד, ווער עס קריגט אויף דעם קעניגרייך פון בית דוד איז ווי גלייך ער קריגט אויף דער שכינה. אזוי שטייט אין רמב"ן פרשת ויחי אויפן פסוק לא יסור שבט מיהודה. אבער אין של"ה שטייט אז די כוונה פון די חשמונאים איז געווען צום גוטן, זיי האבן געמאכט א גרייז.
דער חתם סופר זאגט אז וויבאלד די חשמונאים האבן פארכאפט דאס קעניגרייך פון בית דוד, און ר' יהודה הנשיא איז געווען פון די אייניקלעך פון בית דוד, האט עס איהם זייער געאהרט, פארוואס זיי האבן דאס געטוהן דעריבער ווערט חנוכה כמעט נישט דערמאנט אין משניות.
נאך אן אורזאך, וואס עס ווערט געברענגט פון די היסטאריקער, פארוואס דער אנדענק און פייערונג פון חנוכה איז דוקא נאר נאך די נס פון דער מנורה און נישט נאך די זיגן קעגן די גריכן, ווייל למעשה דורכאויס די היסטאריע פון די אידן ביז דאן זענען געווען פולע זיגן וואס די אידן האבן געהאט קעגן זייערע פיינט, און בלויז צוליב דעם זיג האבן די חכמים נישט געפונען פאר וויכטיק צו גרינדן א ספעציעלן יום טוב פאר אלע דורות אינעם יארטאג, אבער וויבאלד אין יענער עפאכע זענען געווען פולע אידן וואס זענען געווען אסימילירט וואס האבן זיך גערופן העלעניסטן און דער נס פון דער מנורה איז געווען אזא סארט אויסערגעווענליכער וואונדערליכער נס וואס דאס האט געברענגט צו דעם אז פולע אידן האבן זיך צוריקגעקערט צום פרומען וועג, און נאכאמאל געקומען מאסנסווייז מקריב זיין קרבנות אין בית המקדש, ממילא איז עס געווען ווי א ווידערבאנייונג פון דעם אידישן פאלק און איר גלויבן.
רמזים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער רמב"ן אויף די תורה אנהייב פרשת בהעלותך ברענגט פון א מדרש אז השי"ת האט געזאגט פאר משה ער זאל זאגן צו אהרן אז די מצוה פון חנוכה וועט אייביג זיין, אפילו ווען מען וועט נישט קענען מקריב זיין קרבנות ווייל די בית המקדש וועט זיין חרוב, אבער חנוכה ליכט ווען מען צינדן אפילו אין גלות.
אין מדרש רבה שטייט (במדב"ר פי"ג) אז אין דעם טאג איז פארטיג געווארן דאס בויען די משכן אין מדבר, אבער השי"ת האט געווארט ביז ראש חודש ניסן מען זאל אויפשטעלן די ערשטע מאל דאס משכן, האט זיך דער חודש געשעמט, האט איהם השי"ת באצאלט אז אין צווייטן בית המקדש איז געווארן א יום טוב דערין.
דער נאמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
איבער דעם נאמען חנוכה איז פארהאן פארשידענע ערקלערונגן טעמים און רמזים אין די ראשונים, און אויך שפעטער אין די אחרונים.
- פון וועגען חינוך הבית, די חשמונאים האבען צוגעגרייט דעם בית המקדש מען זאל דארט קענען ווידער טון די עבודה. וויבאלד די יוונים האבן האבן מטמא געווען דעם בית המקדש מיט אלע אירע כלים, און ווען די חשמונאים האבן זיי געזיגט האבן זיי אלעס צוריק געריינגט [12].
- פון וועגען חנוכת המזבח, די חשמונאים האבען צו-ווארפן דעם אלטן מזבח און אויפגבויעט א נייעם, וויבאלד די יוונים האבען זיך באניצט מיט דעם אלטן מזבח פאר די עבודה זרה איז עס געווארן פארבאטן אסור [13].
- די קריג האט געענדיגט דעם פיר און צוואנציגסטן טאג, און די חשמונאים האבן גערוהט דעם פינף און צוואנציגסטן פון זייער קריג [15].
- די חשמונאים האבן גערוהט דעם פינף און צוואנציגסטן פון זייער פראבלעמן [16].
- די חשמונאים האבן גערוהט פון זייער פיינד. [17]
- חנוכה איז ראשי תיבות ח'ית נ'רות ו'הלכה כ'בית ה'לל, אז די הלכה בלייבט ווי בית הלל וואס האלטן אז מען זאל צינדן אכט ליכטלעך ביים סוף, מען זאל זיין מוסיף והולך [18].
אנצינדן די חנוכה ליכט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- זעט דעם הויפּט אַרטיקל – חנוכה ליכט
אנצינדן די חנוכה ליכט איז די הויפט מצווה פון חנוכה. מען צינדט די ליכט יעדע נאכט פון חנוכה (פון דער נאכט נאך כ"ד כסלו) נאך דער שקיעה (אחוץ ערב שבת ווען מען דארף צינדן פאר דער שקיעה). מען קען יוצא זיין מיט באזונדערע ליכט, אבער דער מנהג איז אז מען ניצט א מנורה, אפטמאל א זילבערן.
די עיקר תקנה איז געווען צינדן יעדע נאכט איין ליכטל אין יעדן הויז, און מיט דעם האט דאס גאנצע הויזגעזינד יוצא געווען. נאר די מהדרין צינדן איין ליכטל פאר יעדעם איינעם, און די מהדרין מן המהדרין צינדן נאך א ליכטל יעדע נאכט (ד"ה איין ליכטל די ערשטע נאכט, צוויי די צווייטע נאכט, אא"וו). היינט איז אנגענומען בכל תפוצות ישראל אז מען צינדט ווי די מהדרין מן המהדרין. ביי אשכנזים פירט מען זיך אז יעדער איינער,אויך קינדער, האט זיין אייגענע מנורה. ביי ספרדים איז דער מנהג אז נאר דער בעל הבית צינדט און ער איז מוציא זיין גאנצע משפחה.
היינט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
היינט ווערט חנוכה געפייערט דורך יעדן איינעם אפילו דורך אידן וואס א גאנץ יאהר האבן זיי נישט קיין גרויסע שייכות צו דער תורה.
פרויען האבן א מנהג נישט צו טון קיין ארבעט ווען די חנוכה ליכט ברענען.
חנוכה פירונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אום חנוכה קומען זיך משפחות צוזאם און מען פראוועט סעודות, מען עסט פרישע לאטקעס און מען זינגט חנוכה לידער. עס איז אן איינגעפירטער מנהג אז מען שפילט דריידל. טייל מענטשן עסן לאטקעס חנוכה. ס'איז אויך געווארן א מנהג לעצטנס צו עסן פאנטשקעס חנוכה.
אין די פוסקים ווערט דערמאנט דער מנהג פון עסן מילכיגס, צוליב דעם נס וואס עס איז געשען אז יהודית האט געגעבן צו עסן פאר האליפורני קעז און מילך, און אזוי האט זי זיך געקענט שטארקן אויף אים (כלבו, רמ"א שו"ע או"ח).
נאך א מנהג איז צו טיילן חנוכה געלט צו די קינדער, און די קינדער שפילן דריידל מיטן געלט.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ לשון הרמב"ם הל' חנוכה פ"ג ה"א ה"ב
- ↑ מגילת תענית פרק ט', מסכת שבת כ"א ע"ב
- ↑ טור או"ח תרע"א
- ↑ ר"י מלוניל שבת כ"א
- ↑ בית יוסף - או"ח תר"ע
- ↑ מאירי - שבת כ"א
- ↑ פרי חדש - או"ח תר"ע
- ↑ שלטי גבורים - שבת
- ↑ בעל העתים, כל בו
- ↑ מאירי, ר"ן, אבודרהם
- ↑ בית יוסף
- ↑ שבלי הלקט סי'קע"ד
- ↑ אור זרוע ח"ב ס' שכ"א
- ↑ מחזור ויטרי סי רל"ט, הפרדס עמ' רמג, ארחות חיים הל' חנוכה, טור סי' תר"ע
- ↑ לבוש תר"ע
- ↑ מהר"ן שפירא
- ↑ שו"ע הרב
- ↑ אבודרהם הל' חנוכה
אזהרה: מען פסק'נט נישט קיין הלכה פון וויקיפעדיע.


text:
דעניס פרעגער
דעניס פרעגער איז א אידישער ראדיאו טאלק שוי האוסט פון קאליפארניע וואס ווערט געהערט אין הונדערטער לאקאלע ראדיא סטאנציעס דורכאויס אמעריקע.
ער איז רעכט קאנסערוועטיוו געשטימט.
אויך געהער ער זיך אן צום קאנסערוועטיווער שטרעמונג פון אידישקייט.
ער איז נאנט צו חב"ד אקטיוויטעטן און נעמט אקטיוו אנטייל אין זייער פאנדרעיזינג.
ער איז געווארן אויפגעצויגן אלס קינד און בחור אלס פרומער און דערנאך געווארן מער פריי.
ער גלייבט אז די תורה איז פון הימל, און געשריבן דורך א העכערע גאטליכע האנט נישט דורך א מענטש.
ער האלט זיך אבער רוב מאל מיט די רעפובליקאנער קעגן די דעמאקראטישע פארטיי פאליטיק.
ער האט אנגעהויבן זיין פובליק רעדן קאריערע אלס אקטיוויסט צו באפרייען די אידן פון קאמונסיטישער רוסלאנד.
ער האט יארן לאנג אנגעפירט א רעליגיע פראגראם פון א גלח, רב און אימאם.
ער רעדט בעיקר פון מאראלן.
ער האט זיך געגט פון זיין אייגן ווייב און חתונה געהאט מיט זיין גויטע סעקראטאר.
דערויסענדע לינקס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ארכיוון פון אלע זיינע ארטיקלען ערשינען אין דעם וועב סייט זשאואיש ווארדל רעוויאו. [1]


text:
GNU פרייע דאקומענטאציע ליצענץ
GNU FDL איז ראשי תיבות פרייע דאקומענטאציע ליצענץ פון GNU רשות צו קאפירן.
דאס איז א לעגאלער אויסגערבעטער דאקומענט ליצענץ ספעציעל פאר פרייע און אפענע פראיעקטן וואס וואלענטירן בויען דעם תוכן.
און כללית טוט דער לייסענס פארזיכערן אז דער בעלות פון די באשאפערס האבן נישט קיין רעכט דערויף, ד.ה. עס איז נישט קאפירעכט, נאר בלויז קאפילינק אז דער באשאפער איז נאך אזוי ווייט איבערגעלאזט מיט אביסל בעלות אז מען זאל אים קענען געבן די קרעדיט אבער נישט קענען האלטן פאראנטווארטליך.
אלץ וואס מען שרייבט אויף וויקיפעדיע איז לויט די תנאים פון דעם GNU ערלויבניש.


text:
קוואנטן-מעכאניק
קוואַנטן-מעכאַניק, אויך באקאנט ווי קוואנטן-פיזיק אדער קוואנטן-טעאריע, איז א צווייג פון פיזיק וואס שילדערט מאטעמאטיש די כוואליע-טיילכל דואליזם פון מאטריאל און ענערגיע. די טעאריע האט ווערנער הייזנבערג אנטוויקלט אין 1925. קוואנטן-מעכאניק שילדערט די עוואלוציע פון א פיזישער סיסטעם דורך א מאטעמאטישן סטרוקטור וואס הייסט א כוואליע פונקציע. מען ניצט קוואנטן-מעכאניק פאר אטאמען און עלעמענטארע טיילעכלעך.
שוין פאר 1900 איז מען געווארן געוואר אז קלאסישע מעכאניק האט פראבלעמען ביי געוויסע פענאמענען. ביז מען איז געקומען צו קוואנטן-מעכאניק, וואס האט געשאפן א רעוואלוציע אין דעם פארשטאנד פון פיזיק.
קוואנטן-מעכאניק איז גאנץ אנדערש פון קלאסישער מעכאניק אויך אין דעם אז זי זאגט נישט גענוי וואס וועט פאסירן, נאר די מעגלעכקייט פון א פאסירונג.


text:
משמעותדיקייט
משמעותדיקייט איז א מאס פון דער ווארשיינלעכקייט אז א געוויסער געשעעניש וועט פאסירן. די משמעותדיקייט פון א געשעעניש קען האבן א נומערישן ווערט וואס איז א רעאלע צאל צוויישן 0 און 1. אן אוממעגלעכער געשעעניש האט א משמעותדיקייט פון 0, און א זיכערער געשעעניש האט א משמעותדיקייט פון 1. משמעותדיקייט איז א פונדאמענטאלער באגריף אין מאטעמאטיק און ווערט דעפינירט אנאליטיש אין דער טעאריע פון משמעותדיקייט. דער באגריף פון משמעותדיקייט ווערט ברייט באניצט אין די געביטן פון סטאטיסטיק, נאטור-וויסנשאפטן, קאמפיוטער וויסנשאפט, סאציאל וויסנשאפטן און אנדערע וויסנשאפטן.
א מאנגל אין זיכערקייט וועגן א געשעעניש, און דערפאר די נויט אין רעכענען אדער אפשאצן זיין משמעותדיקייט, קען שטאמען פון צוויי פאקטארן:
- א מאנגל אין זיכערקייט וואס שטאמט פון צופעליקייט אין נאטור. א ביישפיל דערפון איז צעפאל פון ראדיאאקטיווע מאטעריע. מען קען נישט וויסן וועלכער ספעציפישער אטאם און גענוי ווען וועט פאסירן דער נעקסטער צעפאל, אבער סטאטיסטיש-משמעותדיק קען מען יא וויסן.
- א מאנגל אין זיכערקייט וואס שטאמט פון טיילווייזער אינפארמאציע וואס מען האט. א ביישפיל דערפון איז ווארפן א מטבע, וואס קען זיך ארויסלאזן אין איינער פון צוויי מעגלעכקייטן, אבער וואס מען קען נישט וויסן פאראויסט וועלכן רעזולטאט וועט אויסקומען פון א געוויסן ווארף, אויבוואויל, ווען מען וואלט געוואוסט אלע רעלעוואנטע פיזישע דאטן - וואלט מען געקענט טעארעטיש אויסחשבונען דעם אויסקום.


text:
שאפונג
צו מיינט איר איינקויפן?
שאפונג מיינט מאכן א נייע זאך.
גאט ווערט אנגערופן דער באשעפער ווייל ער האט לויט די תורה באשאפן די וועלט יש מאין.
שרייבער ווערן אנגערופן שאפער און דענקער ווייל זיי נעמען זייער וויסנשאפט און שאפן דערמיט ביים עולם מיינונגען.
ארטיסטן ווערן אויך אנגערופן שאפער ווייל זיי באשאפן כל מיני אינטערעסאנטע זאכן וואס מאכט דעם זעהר וואונדערן און הנאה האבן פון פארגאפטקייט.
אויך ווען מען טיילט איינעם איין וואס צו טאן הייסט מען א שאפער ווארשיינליך פארן זיך אויפירן ווי דער שאפער פון דער וועלט.


text:
כארדאטן
כארדאַטן, אדער סטרונעוועטע בעלי חיים, איז א גרופע בעלי חיים מיט א הוילער רוקן סטרונע, די גרופע איז כולל אלע בעלי חיים פון דעם רוקנביין מין.
אריינגערעכנט צווישן די כארדאטן זענען מענטשן, זויגערס, רעפטיליעס, פויגלען און אמפיביעס.
ביי טייל כארדאטן גייט דער צענטראלער נערוו אדורך דער רוקן סטרונע. כארדאטן האבן א וויידל וואס קומט אראפ פונעם פעלוויס, אבער ביי א סך מינים זעט מען דאס נאר אינעם עמבריאן.
עס זענען פאראן 75,000 זגאלן פון כארדאטן, העלפט פון זיי זענען ביינערדיקע פיש. דער גרעסטער בעל חי אויף דער וועלט, דער בלויער וואלפיש, איז א כארדאט.


text:
היתר מאה רבנים
היתר מאה רבנים איז א היתר וואס א בית דין גיבט ארויס פאר א פארהיירעטן מאן אז ער זאל קענען חתונה האבן אפילו אויב זיין ווייב וויל נישט אדער קען נישט נעמען קיין גט.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין די תורה איז נישט פארהאן קיין איסור פאר א מאנספערזאן צו פארהייראטן מער ווי איין פרוי. צווישן די חרמות וואס רבינו גרשום מאור הגולה האט געמאכט איז דא צוויי וואס פארשווערט פאר א מאן צו חתונה האבן אנע זיך פארגלייכן ערשט מיט זיין ווייב.
- אז מען טאר נישט חתונה האבן מיט צוויי פרויען (שלא לישא אשה על אשתו).
- אז מען טאר נישט געבן א גט פאר א פרוי אנטקעגן איר ווילן (שלא לגרש בעל כרחה).
צוליב די צוויי אויבערדערמאנטע חרמות קומט אויס אז א מאן איז קען ווערן מעוגן צו די ווייב פונקט ווי די ווייב ווערט צו די מאן דורך קידושין, די איינציגסטע אונטערשייד איז אז די קינדער פון אזא מאן איז נישט קיין ממזר.
רבינו גרשום האט אבער געמאכט א תקנה פאר א מאן, אז אויב עס איז דא א היתר פון הונדערט רבנים אז דער מאן מעג חתונה האבן מיט א צווייטע פרוי דאן מעג ער חתונה האבן מיט א צווייטע פרוי אפילו די ערשטע פרוי וויל נישט נעמען קיין גט.
די וועג ווי אזוי מען מאכט א היתר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א היתר פאנגט זיך אהן דורכדעם וואס מען שטעלט א בית דין (געווענליך רופט איינער דעם צווייטען צו דין תורה). די בית דין איז דן צו זי מוז נעמען א גט, אויב וויל זי נישט נעמען קיין גט דאן קען בית דין פסקנענן א היתר מאה רבנים צו די מאן.
די הונדערט רבנים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאכדעם וואס עס איז דא א פסק נעמט מען הונדערט רבנים און זיי שרייבן אונטער די פסק. די הונדערט רבנים דארפן זיין פון דריי אנדערע מדינות. מען איז געווענליך נישט מקפיד אז זיי זאלן זיין אזעלכע וואס האבן גענומען סמיכה, סתם כולל יונגעלייט איז אויך גוט, כאטש מערערע רבנים וואס פארנעמן זיך מיט דעם וועלן דוקא יא זוכען כאטש איינער וואס איז עוסק אין תורה, ווי ראשי ישיבה, מגידי שיעורים, מלמדים אד"ג.
דער היתר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
נאכדעם וואס מען האט די הונדערט רבנים וואס האבן אונטערגעשריבן אויף די היתר שרייבט דער מאן א גט פאר זיין פרוי. ער מאכט א שליח אויף דעם גט פאר די פרוי און מען לאזט איר וויסן אז סיי ווען זי וויל קען זי קומען נעמען די גט פון די שליח.


text:
פאלאניום
פּאָלאָניום (Polonium) איז אַ ראַדיאָאַקטיווער כעמישער עלעמענט מיט סימבאָל Po און אטאם נומער 84 .
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פּאָלאָניום איז אנטפלעקט געווארן דורך די פּאָר פּיער און מארי קירי אין 1898. דעם נאמען פונעם עלעמענט איז אויף מאַרי קירי'ס היימלאַנד, פוילן.
ניצן סם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אַלעקסאַנדער ליטווינענקאָ, אַ רוסישער אינטעליגענץ אַגענט אין דער פאַרגאַנגענהייַט קעגן דעם רעזשים פון רוסישן פרעזידענט וולאדימיר פּוטין, איא געשטארבן נאָך פּאָלאָניום-210 פאַרסאַמונג אום 23סטן נאוועמבער 2006.


text:
האנט
דער האַנט איז א גליד פון צוויי זייטן ביים שפיץ פונעם ארעם. דער האנט פון א מענטש האט פינף פינגער.
א האנט איז ווי א קליינער קונצליכער הייבער; עס דרייט זיך אין אלע ריכטונגען, עס הייבט לייגט אנידער און דרייט א.א.וו. מיט די הילף פון די מוסקעלען אן די פלייש קען איך מרחק זיין און מקרב זיין מיט אהבה דורך גלעטן און שלאגן. וואונדער איבער וואונדער כמעט קיינמאל פיל איך נישט אז דער הענגעדיגער האנט איז מיר א שווערע לאסט ווי א ריכטיגער קראַן זאל ווען הענגען אויף מיר.
אויף דער דלאניע זעט מען ליניעס וואס זען אויס איינגעקריצט אין דער הויט. ס'איז פאראן אן אלטע גלייבונג אז די ליניעס ווייזן דעם גורל פונעם מענטש. "ליינען" די ליניעס צו דעקאדירן דעם גורל פונעם מענטש ווערט גערופן כיראמאנטיע.