text:
די וואנט שאטדאון
- Think and Thank
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3514
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 09, 2018 11:08 pm
די טראקס און קערפער זענען ווארשיינליך א רעזולטאט פון א קאמף צווישן צוויי גענגס, א פראבלעם וואס פלאגט גאר שטארק מעקסיקא, און קען זיך גאר גרינג אריבערכאפן די גרעניץ אין שטחים וואו עס איז נישט באשוצט.
וואו ליגט מיין תגובה בנוגע די די קראך אויף די לבנה?
Think and Thank האט געשריבן:יש ברירה האט געשריבן:אפטיילן קינדער פון עלטערן איז א פראבלעם. די שמוגלער טיילן נישט אפ... די מאמע שיקט דאס קינד ווייל אינדערהיים האט ער נישט קיין פיוטשער און וועט אריינפאלן אין די הענט פון גענגס וכדו'
סאו ווען די מאמע טיילט אפ די קינד ווייל זי וויל דאס קינד זאל האבן א בעסערע לעבן (אריינפאלן אין די הענט פון גענגס איז דיין אייגענע תורה) איז עס א היומאנטערישע זאך צו טוען, משא"כ אויב זי איז מיטגעקומען ווייל זי וויל אויך געניסן דערפון איז עס א שוידערליכע בארבאריזם זיי אפצוטיילן, וואס?
דאס איז חוץ מזה וואס אפי' שומער איז מודה אז אסאך יומען טרעפיקינג קומט פאר ביים גרעניץ.יש ברירה האט געשריבן:א
איך האב געזוכט דיינע ציפערן איבער קרענק און נישט געקענט געפינען. אפשר ברענגסטו א לינק?
איך האב עס געזען אין אן אימעיל פון דזשודישעל וואטש. כ'גלייב אז ס'אויך דא אויף זייער וועבסייט, און כעל עס פרובירן אויפצוזוכן בל"ניש ברירה האט געשריבן:
בכלל, דו מישט אויס צוויי זאכן.
עס איז אפשר דא א הומאניטארישע קריזיס אבער מיר רעדן יעצט פון א קריזיס כלפי אמעריקע. אמעריקע איז נישט אין קיין קריזיס פון וואס עס קומט פאר ביים גרעניץ.
איך מיש נישט, טראמפ האט גערעדט פון ביידע זאכן! און אויף ביידע זאכן האבן די דעמאקראטישע רחמנים גע'טענה'ט אז גארנישט קומט נישט פאר. שוין אפגערעדט פון די היפאקריטסווע אז די זעלבע וואס האבן געוויינט און פארפירט איבער דישרעקליכע עולות וואס מען באגייט זיך צו די אימיגראנטן קעירן פלוצלונג נישט איבער זיי ווען עס לוינט זיי פאליטיש.
ביסיידס, גענגס און קרענק זענען פראבלעמען פאר אמעריקע.
יא סאיז שוידערליך אפצוטיילן די קינדער פון די מאמע אויב איז זי אויך געקומען וואס איז אזוי שווער צו פארשטיין? די גענגס איז נישט מיין תורה די קריים רעיטס אין יענע לענדער זענען צודרייט הויעך יעדע יוגענטליכער איז אין א גענג דו קענסט דאס לייענען ווי דו ווילסט. די טויט ראטע אין יענע לענדער זענען ערגער ווי אין אפגאניסטאן.
איך וועל ווארטן אויף די קראנקע ציפערן.
טראמפ גייט נישט אן די הומענטערישע חלק ער האט קיינמאל נישט גערעדט דערפון. ער וויל די וואנט זיי ארויסצוהאלטן און ער וועט יעצט נוצן וואס ער קען דאס צו באקומען, הייבט מען יעצט אן זינגען אנדערע סיבות פארוואס מען דארף די וואנט.
די דעמעקראטן פון די אנדערע זייט אזוי ווי אבאמא האבן גערעדט פון די הומענטערישע חלק און די אמת'ע לעזונג דערצו איז ארויסצוהעלפן די ערטער פון וואו די אימיגראנטן קומען אז זיי זאלן קענען לעבן נארמאל און זיין געצווינגען איינצושטעלן זייער לעבן פאר א עתיד.
- Think and Thank
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3514
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 09, 2018 11:08 pm
צל עובר האט געשריבן:די ערשטע איז די חילוק וואס געשענט מיט די מענטשן נאכן איבערקריכן דא ווען מען כאפט זיי, דהיינו קעטש ענד רעליס, און וואס זייער ציל איז מיטן אהערקומען, דהיינו דא בלייבן. משא"כ אן די מדינה איז די גאול צו טון טעראר, און ווען מען כאפט ארעסטירט מען.
אויב זאל דער וואס קומט אריין פלאנען צו ווערן געכאפט וואלט מדי בכלל נישט געברויכט קיין צוים.
צל עובר האט געשריבן:די צווייטע איז נישט קיין פאקט נאר א עפיניען פון ענ"ד וואס איז א קרייסיס.
זיי מסביר וויאזוי דיין סברא ארבעט. די צענדליגער וואס ווערן יעדן טאג אפגעפירט אין שפיטאל זענען נישט קיין יומאניטערישע קריזיס אויב נאר זיי זוכן ארבעט? די טויזנטער קינדער וואס ווערן געשווערצט חודש'ליך זענען נישט קיין יומאניטערישע קריזיס ווייל זיי זוכן ארבעט? וויאזוי איז דיין אפיניען זיך מסדר מיט די פאקטן אן די גראונד?
-
- שר חמישים
- תגובות: 92
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג אוקטובער 16, 2018 6:51 pm
- Think and Thank
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3514
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 09, 2018 11:08 pm
יש ברירה האט געשריבן: די גענגס איז נישט מיין תורה די קריים רעיטס אין יענע לענדער זענען צודרייט הויעך יעדע יוגענטליכער איז אין א גענג דו קענסט דאס לייענען ווי דו ווילסט. די טויט ראטע אין יענע לענדער זענען ערגער ווי אין אפגאניסטאן.
דו האסט נישט מורא אז צווישן די צענדליגער טויזנטער יוגנטליכע וועלכע קומען אריין יעדן יאר דורך די אפענע גרעניץ קומען אויך אריין טויזנטער גענגסטערס?
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 465
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג מאי 29, 2017 11:00 am
יש ברירה האט געשריבן:ס'איז דא א חילוק פון פראבלעם ביז קריזיס, און פון קריזיס ביז נאציאנאלע עמערדשעניסי.
יא יא און זיי ממשיך ווי כאפט די חילוק ? אה זעהר פשוט ווענדט זיך וואס שומער אדער אבאמא חלוםט יענע נאכט אויב שומער זאגט יא איז יא און מ'בויעט טאקע א וואנט -און "יענעםס קריים איז יא מיין דאגה" מיט די פשוטע סברא אז זיי קענען אריבער קומען צו מיר- צוגאב צו אלע אנדערע סעקיוריטיס און אויב זאגט ער יעצט נישט איז נישט
אבער די טראמפערס זיי ? אה זיי זענען פלעינע בלינדע טראמפערס
לגבי וואס דו שרייבסט פאר ברירה, טראמפ האט ביי זיין דרשה דינסטאג זייער ארומגערעדט פון די יומאניטערישע קרייסיס, אוון לעצטענס ווערט דאס מער און מער די GOP טאקינג פוינטס.
לגבי די קינדער וואס מען שווערצט האב איך ערשט יעצט געכאפט אז דו רעדסט פון געקידנעפטע קינדער, אויב עס איז דא אזויפיל פון דעם איז טאקע דא א קרייסיס, און מען ברויך ארבעטן מיט מעקסיקא צו ארעסטירן די שולדיגע.
-----------------------
לגבי גענגסטערס וואס קענען קומען, ווילאנג קיין איין קאנגרעסמאן וואס פארטרעט די בארדער האלט נישט אז מען זאל בויען א וואנט, ווילאנג די שטעט דארטן זענען מער סעיף ווי עוורידזש, איז עס ביי מיר נישט קיין עקזיסטירנדע געפאר.
וואו ליגט מיין תגובה בנוגע די די קראך אויף די לבנה?
Think and Thank האט געשריבן:איך וועל שפעטער ענטפערן דיין גאנצע תגובה ווייל איך האב נישט יעצט קיין צייט, אבער איין קליינע פראגע וויל איך פרעגן:יש ברירה האט געשריבן: די גענגס איז נישט מיין תורה די קריים רעיטס אין יענע לענדער זענען צודרייט הויעך יעדע יוגענטליכער איז אין א גענג דו קענסט דאס לייענען ווי דו ווילסט. די טויט ראטע אין יענע לענדער זענען ערגער ווי אין אפגאניסטאן.
דו האסט נישט מורא אז צווישן די צענדליגער טויזנטער יוגנטליכע וועלכע קומען אריין יעדן יאר דורך די אפענע גרעניץ קומען אויך אריין טויזנטער גענגסטערס?
כ'האב נישט מורא ווייל די פאקט איז אז די וועלכע שטעלן אלעס איין און קומען אריבער האבן א נידעריגערע קריים רעיט ווי אמעריקאנער סיטיזענס. זיי ווייסן אז מיט איין פארברעכן שטעלן זיי איין אלעס, אין וועלן דעריבער פרובירן דאס צו פארמיידן.
און אפילו אויב די שטודיעס זענען נישט באגלייבט דארפסטו מיך אבער ברענגען פאקטן וואס ווייזן אז די פארקערטע איז אמת. ביז דאן קענען מיר נישט זאגן אז עס איז דא א קריזיס ווייל עס איז דא די 'מעגליכקייט'.
-
- שר חמישים ומאתים
- תגובות: 465
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג מאי 29, 2017 11:00 am
אוודאי זענען דא געציילטע צווישן זיי אבער אויפן כלל זענען זיי מענטשן וואס קומען אהער זיכן א בעסער לעבן. גארנישט מער.
- כאפצעם
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 10528
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יולי 10, 2014 9:28 am
- לאקאציע: לויפט
Think and Thank האט געשריבן:כאפצעם האט געשריבן:מצב כללי האט געשריבן:דו ווייסט אז איך בין נישט קיין בלינדע טראמפ שטיצער, די מציאות פראסקעט אין פנים, אומלעגאלע אימיגראציע איז א קריזיס אין די לעצטערע צייטן
נישטא קיין שום קריזיס, און קיין שום עמערזשענסי. און אפילו אויב די %44 טראמפ חסידים זענען יא ערענסט באגלייבט דערין טוען דעמאקראטן פארטרעטן די אנדערע %56 אמעריקאנער ביי וועם די גאנצע זאך איז א חוכא וטלולא. יעצט ווילסטו אז די דעמאקראטישע פירער זאלן איבערלאזן זייערע קאנסטיושוענס און אנהייבן פארטרעטן די %44 טראמפ מינארעטי? ס'ארבייט נישט אזוי.
איך און דו ווייסן אז מ'גייט אים קיין וואנט נישט געבן, סאו די שנעלער ער וועט דאס ריעלייזן אלס שנעלער וועט ער קענען עפענען די גאווערמענט און ענדיגן די האסטעדזש סיטואציע.
ווידעראמאל באקסטו פאקטן. פון וואנט נעמסטו די אויסגעזויגענע ציפערן
סארי, לויט די פרישע אנקטעס וואס צל ברענגט אראפ איז עס אינגאנצן %33, נישט %44 ווי כ'אב געמיינט..
- Think and Thank
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3514
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 09, 2018 11:08 pm
יש ברירה האט געשריבן:דאס אז די וועלכע קומען אריבער זענען קרימינאלן איז א אומבאזירטע פאליטישע טולקינג פוינט.
אוודאי זענען דא געציילטע צווישן זיי אבער אויפן כלל זענען זיי מענטשן וואס קומען אהער זיכן א בעסער לעבן. גארנישט מער.
דו זעלבסט האט געציילטע תגובות בעפאר געשריבן אז רובא דרובא יוגנטליכע אין יענע לענדער זענען גענגסטערס!
- Think and Thank
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3514
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 09, 2018 11:08 pm
כאפצעם האט געשריבן:Think and Thank האט געשריבן:כאפצעם האט געשריבן:מצב כללי האט געשריבן:דו ווייסט אז איך בין נישט קיין בלינדע טראמפ שטיצער, די מציאות פראסקעט אין פנים, אומלעגאלע אימיגראציע איז א קריזיס אין די לעצטערע צייטן
נישטא קיין שום קריזיס, און קיין שום עמערזשענסי. און אפילו אויב די %44 טראמפ חסידים זענען יא ערענסט באגלייבט דערין טוען דעמאקראטן פארטרעטן די אנדערע %56 אמעריקאנער ביי וועם די גאנצע זאך איז א חוכא וטלולא. יעצט ווילסטו אז די דעמאקראטישע פירער זאלן איבערלאזן זייערע קאנסטיושוענס און אנהייבן פארטרעטן די %44 טראמפ מינארעטי? ס'ארבייט נישט אזוי.
איך און דו ווייסן אז מ'גייט אים קיין וואנט נישט געבן, סאו די שנעלער ער וועט דאס ריעלייזן אלס שנעלער וועט ער קענען עפענען די גאווערמענט און ענדיגן די האסטעדזש סיטואציע.
ווידעראמאל באקסטו פאקטן. פון וואנט נעמסטו די אויסגעזויגענע ציפערן
סארי, לויט די פרישע אנקטעס וואס צל ברענגט אראפ איז עס אינגאנצן %33, נישט %44 ווי כ'אב געמיינט..
א פרישער שקר: יעדער וואס איז נישט מסכים צום שאטדאון האלט אז די גאנצע זאך ביים גרעניץ איז א חוכא וטלולא.
- Think and Thank
- שר שלשת אלפים
- תגובות: 3514
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג ינואר 09, 2018 11:08 pm
- וואס עפעס?
- שר חמש מאות
- תגובות: 965
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יוני 05, 2014 11:31 pm
איך וויל נישט אריינלאזן טויזענטע מענטשן וואס גייען ניצן אלע שטאטישע פראגראמען אין ארבעטן שווארץ און נישט צאלן טעקס ( מיין טעקס העט ארויף גיין)
ברענגן דראגס און קריים
און ועל כולם גייען זיי נאכדעם וואטן דעמאקראטיש
גענוג קלאר?!
כבין א ראסיסט? דאן ביזטו א ראסיסט פארן. פיינט האבן רייכע מענטשן
Credit: Donald Trump Jr
יש ברירה האט געשריבן:עולם האמת האט געשריבן:כאפצעם האט געשריבן:מצב כללי האט געשריבן:דו ווייסט אז איך בין נישט קיין בלינדע טראמפ שטיצער, די מציאות פראסקעט אין פנים, אומלעגאלע אימיגראציע איז א קריזיס אין די לעצטערע צייטן
נישטא קיין שום קריזיס, און קיין שום עמערזשענסי. און אפילו אויב די %44 טראמפ חסידים זענען יא ערענסט באגלייבט דערין טוען דעמאקראטן פארטרעטן די אנדערע %56 אמעריקאנער ביי וועם די גאנצע זאך איז א חוכא וטלולא. יעצט ווילסטו אז די דעמאקראטישע פירער זאלן איבערלאזן זייערע קאנסטיושוענס און אנהייבן פארטרעטן די %44 טראמפ מינארעטי? ס'ארבייט נישט אזוי.
איך און דו ווייסן אז מ'גייט אים קיין וואנט נישט געבן, סאו די שנעלער ער וועט דאס ריעלייזן אלס שנעלער וועט ער קענען עפענען די גאווערמענט און ענדיגן די האסטעדזש סיטואציע.
-if 44% of Americans want something
-its enough reason to spend 5B
-which is a fraction of the total goverment spending
נישט ווען די רוב וויל דווקא נישט.
ווער וויל נישט בשיטה?
כ'האב געמיינט ס'איז א בודזשעט אישא
https://www.referyourchasecard.com/21/H86GFD4R4E
- ישוב הדעת
- שר האלף
- תגובות: 1537
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג מארטש 11, 2018 4:34 pm
- לאקאציע: רעקליינער
Think and Thank האט געשריבן:.
- shimon7323
- שר האלף
- תגובות: 1169
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג פאברואר 14, 2012 9:21 pm
- לאקאציע: שיך
וואס עפעס? האט געשריבן:פארוואס פאדרייט מען די שמועס דא?!
איך וויל נישט אריינלאזן טויזענטע מענטשן וואס גייען ניצן אלע שטאטישע פראגראמען אין ארבעטן שווארץ און נישט צאלן טעקס ( מיין טעקס העט ארויף גיין)
ברענגן דראגס און קריים
און ועל כולם גייען זיי נאכדעם וואטן דעמאקראטיש
גענוג קלאר?!
כבין א ראסיסט? דאן ביזטו א ראסיסט פארן. פיינט האבן רייכע מענטשן
גא"מ
וואס עפעס? האט געשריבן:פארוואס פאדרייט מען די שמועס דא?!
איך וויל נישט אריינלאזן טויזענטע מענטשן וואס גייען ניצן אלע שטאטישע פראגראמען אין ארבעטן שווארץ און נישט צאלן טעקס ( מיין טעקס העט ארויף גיין)
ברענגן דראגס און קריים
און ועל כולם גייען זיי נאכדעם וואטן דעמאקראטיש
גענוג קלאר?!
כבין א ראסיסט? דאן ביזטו א ראסיסט פארן. פיינט האבן רייכע מענטשן
עס איז דא אפאר קלארע שטודיעס אז אומלעגאלע טוען ווייניגער קריים ווי סיטיזענס, וואס א דור לענגער מען איז אין לאנד אלס מער קריים טוט מען.
וואו ליגט מיין תגובה בנוגע די די קראך אויף די לבנה?
און עכט איז עס נישט קיין חילוק ווייל אז אפילו א קליינע פראצענט טון ערענסטע קריימס און זיי בלאנגען נישט דא האט די גאוורנמנט נישט געטון זייער ארבעט פון פראטעקטען זייער סיטיזענטס וואס זיי וואלטן געקענט מונע זיין דורך טון זייער פליכט פון בוואכען די גרעניץ וואס איז זייער פליכט און קאמען סענס
- טשאדעלע באדעלע
- שר חמשת אלפים
- תגובות: 5074
- זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יולי 09, 2017 5:29 pm
- לאקאציע: לי עוועניו קארנער מאנסי בלוד.
צל עובר האט געשריבן:וואס עפעס? האט געשריבן:פארוואס פאדרייט מען די שמועס דא?!
איך וויל נישט אריינלאזן טויזענטע מענטשן וואס גייען ניצן אלע שטאטישע פראגראמען אין ארבעטן שווארץ און נישט צאלן טעקס ( מיין טעקס העט ארויף גיין)
ברענגן דראגס און קריים
און ועל כולם גייען זיי נאכדעם וואטן דעמאקראטיש
גענוג קלאר?!
כבין א ראסיסט? דאן ביזטו א ראסיסט פארן. פיינט האבן רייכע מענטשן
עס איז דא אפאר קלארע שטודיעס אז אומלעגאלע טוען ווייניגער קריים ווי סיטיזענס, וואס א דור לענגער מען איז אין לאנד אלס מער קריים טוט מען.
ווילאנג דו ברענגסט נישט די שטודיע ווייס איך נישט וויפיל עס איז ווערד
אבער לאמיר זאגן אז איליגעלס טון ווייניגער קריימס טון זיי פארט קריימס צו וואס זיי אריינלאזן
על הראשונים אנו מצטערים ואתה בא להוסיף?
וואו ליגט מיין תגובה בנוגע די די קראך אויף די לבנה?


c: text/html

text: וואָרמס שפּיל איז אַדיקטיוו אַפּלאַקיישאַן. אין די שפּיל די הויפּט כאַראַקטער איז אַרמד מאָדנע וואָרמס. הייַנט, די שפּיל שפּילן קומען מערסטנס אָנליין. און גלויבן אין וואָרמס טין זיך פאַרגעניגן. נאָך אַלע, איר וועט נישט זייַן דאַונלאָודינג די שפּיל, אָבער פּונקט גענוג צו קומען צו אונדזער פּלאַץ. אין וואָרמס קענען שפּילן אויף אייביק. ווייַל די שפּיל איז אַזוי שפּאַס פּלאַנעווען דראַגס, בילד פאַרוואַלטונג, געזונט, עס ס 'שווער צו ברעכן אַוועק פון די מאָניטאָר. וואָרמס שפּילן פייַן אין דער ערשטער אָרט ווייַל פון דעם געדאַנק, די עסאַנס פון וואָס איז אַז פֿאַר יעדער שלאַכט וואַן שפּילער געץ אַ נייַ וואָפן וואָס וועט העלפן אין נייַ באַטאַלז. טכילעס, דער שפּילער איז געגעבן צוויי וועפּאַנז: מיסאַל שעדיקן איז ניט הויך און די גראַנייד, וואָס איז שווער צו אַרבעטן ווייַל פון זייַן זעמל אין די רעכט ריכטונג דעפּענדס אויף די שטאַרקייַט און ריכטונג פון דעם ווינט. אין דעם קורס פון דורכפאָר, וועט געבן איר נייַ מאַפּס און נייַ וועפּאַנז. די מערסט שטאַרק וואָפן אין דער שפּיל איז אַ קאַווענע. אַמאָל אויף די ערד עס יקספּלאָודז און ווארפט ער אַ ביסל ברעקלעך, וואָס אויך ופרייַסן, ינפליקטינג שעדיקן. אַ טשיקאַווע וואָפן איז אַ ראַקעט. מויז טייַטל איר ספּעציפיצירן דער אָרט ווו די ראַקעט וועט פאַלן. די ערקראַפט נעמט אַוועק פינף מיסאַלז, יעדער פון וואָס קענען טראָגן גרויס גענוג שעדיקן צו דיין פיינט וואָרעם. אבער, האַלטן אין מיינונג אַז די ריכטונג פון די מיסאַל איז אויך אָפענגיק אויף דעם ווינט. די קריייטערז פון די שפּיל האָט שטעלן אַ פּלאַץ פון וועפּאַנז, רובֿ פון וואָס איז אַ באָמבע. די מערסט שטאַרק באָמבע אַ גראַנייד "אַלילויאַ." נאָך ספּעסאַפייינג דער ציל שטאַרק גראַנייד פאלס צו דער ערד און אַ ביסל סעקונדעס פּלייינג די ניגן, דעמאָלט אַ גראַנייד יקספּלאָודז, נאַקינג די קאָרבן צו אַ גרויס ווייַטקייט. וואָרמס גאַמעס זענען זייער פאָלקס צווישן יונג אַדיאַנסאַז. נאָך געדאַנק מיט לעבן וואָרמס איז גאַנץ ומגעוויינטלעך און טשיקאַווע. אבער, אַדאַלץ, דעם שפּיל איז אויך אָפֿט דילייז. די גוידעד מיסאַל וואָרמס, ווי געוויזן דורך סטאַטיסטיק, ליבע נישט נאָר קינדער. קויפן פאַנטאַסטיש וועפּאַנז, ווערן מער איבערגעלעבט און מער דער חלום פון יעדער זעלנער, און אויב אַלע פון דעם מוזן ווערן געטאן דורך פליסנדיק מאָדנע און פּערקי ביסל וואָרעם, ינקריסינג אינטערעס אין די שפּיל אַ ביסל מאל. אזוי, דער שפּיל וואָרמס, איז אַ יינציק קאָמבינאַציע פון באַטאַלז מיט די אַנימאַטעד געשיכטע. איר גיין אין די שפּיל, קאַמף, באַקומען נייַ וועפּאַנז און פֿאַרבעסערן דיין סקילז פון אַ וואָריער! האָפֿן איר וועט הנאה און פאַרברענגען צייַט פּלייינג אָנליין גאַמעס אויף אונדזער פּלאַץ!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
רבי מרדכי לייפער מנאדבורנא זצ"ל - א' סוכות תרנ"ה
די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד
רבי מרדכי לייפער מנאדבורנא זצ"ל - א' סוכות תרנ"ה
הה"צ ר' מרדכי ב"ר ישכר בערצי מנאדבורנא. - תרנ"ה
אין ספר מכתב למשמרת ווערט געברענגט אז הרה"ק מ'סאטמאר זצ”ל האט דערציילט אין נאמען פון זיין גבאי ר' לייזער רויזמאן ז"ל וואס ער איז נאך געווען א גבאי ביים צדיק הרה"ק ר' מרדכי מנאדבוירנא זצ”ל, ער פלעגט זאגן בזה"ל "דער גבאי מיינער האט מיר דערציילט אז ר' מרדכי נאדבוירנא זצ”ל האט אמאל געטייטשט אזוי, 'צהר תעשה לתיבה', אידן זאלן מאכן חלות אויף שבת, און האט ערקלערט ווי פאלגענד, 'לתיבה' איז מרמז אויפן לחם הפנים וואס רש"י זאגט אז עס האט אויסגעזען כמין תיבה, רעדט מען דאך איבער חלות, (כידוע אז צדיקים האבן געהאט גרויסע ענינים ביים טייטשן אין די פסוקים), 'צהר' איז טייטש לייכטן, ווייל א איד וואס פארמאגט חלות אויף שבת איז אים ליכטיג"...
הרב הקדוש רבי ר' מרדכי'לע מנדבורנא זי"ע איז געבוירן געווארן י"ט אייר, שנת תקפ"ד, אין נדבורנא צו זיין פאטער הרה"ק רבי ישכר בער מ'נדבורנא, (רבי ר' בערצא) זצוק"ל, בן הרה"ק רבי איציקל קאלישער זי"ע, בן הרה"ק רבי ארון ארי' לייב זי"ע מפרעמישלאן, א תלמיד חבר פון קודש הקדשים אור שבעת הימים רבינו ישראל ה'בעל שם טוב זי"ע.
זיין מוטער הרבנית הצדיקת רחל ע"ה איז געווען א טאכטער פון הג"ר אברהם לייב בלאך זצ"ל, אב"ד פסוויל, בן הגה"צ רבי חיים גבריאל בלאך זצ"ל במח"ס "יפה נוף", בן הגה"צ רבי יוסף זצ"ל אב"ד אלעסק, בעל "גנזי יוסף".
זיין סנדק איז געווען זיין עלטער פעטער, הקדוש והטהור רבי מאיר'ל פון פרימישלאן זי"ע, רבי ר' מאיר'ל זי"ע האט אויך מייעץ געווען פאר רבי בערצא אז ער זאל געבן פאר'ן רך הנימול דעם נאמען "מרדכי", על שמו פון זיין רבי'ן הרה"ק רבי מרדכי מ'קרעמניץ זי"ע, בן הרב הקדוש רבי יחיאל מיכל מ'זלאטשוב זי"ע, וועלכער איז נסתלק געווארן מיט עטליכע יאהר פריער, י"א תמוז אין יאהר תק"פ.
רבי מאיר'ל פרימישלאנער האט אמאל געזאגט צו זיין פלימעניק רבי ר' בערצא, (דער פאטער פון רבי מרדכי'לע נדבורנא) בזה"ל: "איך האב געזען דיין זון מרדכי'לע, און זיין קלסתר פנים איז ממש גלייך צו מיין רבי'נס, הרב הקדוש רבי מרדכי מקרעמניץ זי"ע". רבי מאיר'ל פרימישלאנ'ער פלעגט אים אויך רופן מיטן נאמען:"מרדכי היהודי", זאגענדיג אז ער האט די נשמה פון מרדכי הצדיק.
נאך מימי נעוריו האט זיך דער קליינער מרדכי'לע אויסגעצייכענט מיט זיין הייליגער התנהגות. יעדער איינער האט געזען אז דאס קינד וועט נאך אמאל פארשיינען די וועלט מיט זיין צידקות און קדושה, און ער וועט אויסוואקסען איינער פון די גרעסטע צדיקים וקדושים ביי אידן.
דער רבי בערצא איז אמאל געווען אין פרימישלאן, האט רבי מאיר'ל פרימישלאנ'ער זיך אנגערופען צו אים בזה"ל: "איך בעט אייך, קוקט זיך אום אויף אייער מרדכי'לע, און זעט אז ער זאל עסן, ווייל ער עסט זייער ווייניג".
רבי מאיר'ל פרימישלאנער האט אויך געבעטן רבי ר' בערצא, אז ער זאל מיטברענגען זיין קליינעם מרדכי'לע, דעם יניק וחכים, קיין פרימישלאן, ווען ער קומט צו פארן קיין פרימישלאן.
אמאל איז אריינקומען א איד מיט א קוויטל צום הייליגן זיידען רבי ר' מרדכי'לע פאר ר"ה, און ווען דער איד האט געהאלטן ביים ארויסגיין פון שטוב, האט די הייליגער רבי ר' מרדכי'לע באמערקט אז דער איד יאגט זיך זייער שטארק, האט דער רבי ר' מרדכי געפרעגט דעם איד ווי ער יאגט זיך, האט דער איד גענטפערט, אז ער איז א חזן אין א שטאט און ער וויל זעהן אויב דער מחזור איז נאך גוט פון פאריאר, האט דער ר' מרדכי'לע געגעבען א געשריי און געזאגט "די מָ"ק וואס דו ביסט (מָ"ק מאכט מוֹח קטן, דער רבי ר' מרדכי'לע פלעגט רופען איינער וואס איז געווען א שוואכער בר דעת מ"ק) דער מחזור איז נאך גוט פון פאריאר די דארפסט נאר קוקן צו די ביסט געבליבן די זעלבע פון פאריאר".
ספר "מאמר מרדכי" פרשת כי תבא אויפן פסוק "ידבק ה' בך את הדבר" שטייט אז רבי ר' מרדכי נדבורנ'ער זי"ע האט אמאל געזאגט בזה"ל: "ווען איך בין נאך געווען א קליין יונגל ווען איך האב אנגעהויבן צו לערנען גמרא בעיון האב איך אמאל געפרעגט מיין טאטן זי"ע ווי אזוי קען איך מקיים זיין די פסוק "שויתי ה' לנגדי תמיד" אז איך בין טרוד און אריין געטוען אין לערנען"? האט מיר מיין פאטער געענטפערט אעפי"כ ביזטו מחוייב מקיים צו זיין דעם "שויתי"...
איך האב דעמאלט בשעת מעשה נישט פארשטאנען די הייליגע ווערטער, האט דער רבי ר' מרדכי צוגעגעבן, ווייל ס'האט מיר אויס געזען ווי אן אום מעגליכע זאך... שפעטער ווען איך בין עלטער געווארן, און איך האב זוכה געווען אז מיינע אויגן זאלן לייכטן במאור התורה - האט רבי ר' מרדכי'לע ווייטער געזאגט האב איך פארשטאנען אז אויב א מענטש איז מבטל זיין ישוב און ער האט נישט אינזינען ביי זיין פלפול הנאת עצמו פאר זיין אייגענעם פארגעניגן אז ער זאל הייסן א גרויסער למדן... נאר זיין גאנצע עיון און פלפול בתורה איז כולו לשם שמים נישט לשם התפארות, פאר גרויס-האלטערישקייט, אז ער האט נאר אינזינען לעשות נחת רוח לעבודת ית"ש, צו מאכן א פארגעניגן פארן אייבישטן, אזא איינער איז זוכה צו זעהן פאר זיך די שם הוי"ה ב"ה כסדר, אפי' ווען ער איז פארטיפט אין זיינע מחשבות, און ער איז פארזינקען בלימוד ובפלפול התורה...
רבי מרדכי'לע נדבורנ'ער האט פארמאגט זעלטענע כשרונות, ער איז געווען באשאנקען מיט א שארפן מוח און שנעלע תפיסה, אויך איז ער געווען א גרויסע מתמיד, און ער האט זיך אלץ יונגע בחור קונה שלמות געווען בכל מקצועות התורה, ער האט אבער אלעס אויס באהאלטן פון מענטשן זייענדיג א הצנע לכת ובורח מפני הכבוד.
רבי מרדכי'לע נדבורנ'ער איז נאך בחיי אביו געווען צוויי יאר צייט ביי זיין עלטער פעטער רבי מאיר פרימישלאנער זי"ע, ווי ער איז מגודל געווארן במעון קדשו פון רבי מאיר'ל, און ביי געוואוינט זיינע וואונדערליכע דרכים, און מדריגות בעבדות השם.
כשהגיע לעול המצות, ביי די דרייצען יאהר איז ער געפארן אויף א שבת קיין פרימישלאן, ביים עולה זיין האט זיך רבי מאיר'ל אנגערופן פארן גאנצן עולם בזה"ל: "מרדכי'לע וועט עולה זיין ששי, אבער ווי אזוי זאלן מיר אויף רופן מרדכי'לע צום עולה זיין? אויב וועט מען אויפרופען "יעמוד מורינו הרב", דאס איז צי א קליינע טיטול לויט זיינע מעלות, וועט מען אים אויפרופען "יעמוד מורה מורינו הרב" דאס וועט אויסזעהן צו א גרויסע טיטול לויט זיין יונגען עלטער, וואס דען זאלן מיר טאן, נאר מיר וועלן אים אויפרופן "איש יהודי היה בשושן הבירה, ושמו מרדכי".
נאכ'ן קידוש האט זיך רבי מאיר'ל אויסגעדרייט צום עולם און ער האט זיך אנגערופן בזה"ל: "וואס זאל איך טוען מיט מיין מרדכי, ווי זאל איך זעצן מיין מרדכי? וועט איר זאגן אין די רעכטע זייט ביים טיש, גלייבטס מיר אויפן ווארט, אז ער איז שוין ראוי צו זיצן אויבן אן בראש השלחן, וועט איר זאגן אז ער זאל זיצן אויבן אן ביים טיש, איך האב דאך מורא אז ער זאל נישט קומען צו א נדנוד פון יוהרא און התפארות, סוף כל סוף איז ער דאך א קינד, אלא מאי זאל ער זיצן אויף מיין שויס".
און דער הייליגער רבי ר' מאיר'ל האט אים טאקע גענומען זיצען אויף זיין שויס, און אזוי איז ער געזעצן ביי אים אויפן שויס אין משך פון די גאנצע סעודה.
רבי ר' מרדכי'לע נדבורנ'ער איז אמאל געפארען קיין סאדיגער, און ער האט זיך נישט אויסגעגעבן פאר קיינעם ווער ער איז, ביים הייליגן רוז'שינער איז געווען איינגעפירט, אז ווען ער איז ארויס געקומען פון זיין חדר מיוחד, האט זיך דער גאנצע עולם וועלעכע איז דארטן געשטאנען ארום, אויסגעשטעלט אין צוויי שורות. און דער רוז'שינער פלעגט אדורך גיין צווישן די צוויי רייען מיט צוגעמאכטע אויגן, און אזוי האט ער געגעבן שלום צו יעדן איינעם.
ווען ער איז אנגעקומען צו רבי ר' מרדכי'לע, האט זיך דער ריז'שינער פלוצלינג אויפגעמאכט די אויגן, און ער האט געפרעגט: "ווער איז דער יונגערמאן?"
האט זיך רבי מרדכי'לע אנגערופן: "איך בין פון נדבורנא".
האט דער ריז'שינער ווייטער געפרעגט: "זענט איר אפשר א זון פון דער רבי ר' בערצי ז"ל?" האט זיך רבי מרדכי'לע אנגערופן: "יא!". "זענט איר אפשר דער יונגסטע?" האט דער ריז'שינער ווייטער געפרעגט. האט רבי ר' מרדכי'לע גענטפערט: "יא!".
דער ריז'שינער האט דערנאך אנגעכאפט די האנט פון רבי מרדכי'לע, און עס געדרוקט מיט זיינע צוויי הייליגע הענט בדרך חבה, דער ריזשינער האט צוגעלייגט רבי מרדכי'לעס קאפ צו זיין הארץ, זאגנדיג צו אים, הערט ווי מיין הארץ קלאפט, דערנאך האט זיך דער ריז'שינער געשטעלט דאווענען.
פרייטאג צו נאכט, איידער דער ריז'שינער זי"ע, איז אריינגעקומען פירן טיש, איז זיין גבאי ארויסגעקומען פון רבי'ןס צומער, כדי איינציטיילן די זיץ פלעצער פון די אנשים מכובדים, און די קרואי מועד אויבן אן ביים טיש. רבי ר' מרדכי'לע איז דעמאלס געזעצן אין ביהמ"ד אין א ווינקל, און ער האט אריין געקוקט אין א ספר. דער ריז'שינער'ס גבאי איז צוגעגאנגען צו דער רבי ר' מרדכי'לע, און ער האט געבעטן אויפן באפעל פון ריז'שענער, אז ער זאל ארויף גיין אויבן אן זיך זעצן ביים טיש, לעבן די שטיל פון ריז'שינער זי"ע.
רבי מרדכי'לע איז געווארן דערציטערט, און צוריק געפאלן צוריקוועגס, פון די עצם רעיון, ס'טייטש ער זאל זיצן לעבן דעם צדיק הדור, דער הייליגע ריז'שינער? בפרט נאך א יונגערמאן ווי ער איז, און ער האט נישט געוואלט ארויף גיין.
דער גבאי איז דארנאך אריינגעגאנגען אל הקודש פנימה, אין צומער פון ריז'שינער, און ער האט אים איבער געגעבן אז דער יונגערמאן פון נדבורנ'ער (רבי מרדכי'לע) וויל זיך נישט זעצן אויבן אן.
האט דער ריז'שינער געבעטן אז ער זאל אים ווידער בעטן, און רבי מרדכי'לע האט ווייטער נישט געוואלט.
האט דער ריז'שינער דערנאך געלאזט באפעלן מיט'ן גבאי'ן פאר רבי מרדכי'לע, צום דריטן מאל, אז אויב ער גייט נישט ארויף אויבן אן ביים טיש קומט ער נישט אריין! די דאזיגע מעלדונג, האט געמאכט א גרויס געטומל צווישן די חסידים, ס'טייטשט דער רבי וויל נישט פירן טיש צוליב יענעם יונגערמאן? רבי מרדכי'לע האט שוין געזען אז ער קען שוין מער נישט אפזאגען, איז ער בלית ברירה ארויף געגאנגען פון פארענט, און זיך געזעצט אויבען אן ביים טיש. באלד דערנאך איז טאקע דער הייליגע ריז'שינער זי"ע אריינגעקומען פירן טיש. ער האט זיך באלט אויסגעדרייט צו רבי מרדכי'לע, און ער האט זיך אנגערופן צו אים בזה"ל: אמאל פירט מען טיש צוליב איינעם, און אמאל פירט מען "נישט" קיין טיש צוליב איין מענטש.
נאך דעם ווי דער ריז'שינער האט טועם געווען פון די מאכלים, האט ער אוועק גערוקט דעם טעלער פון די מאכלים צו רבי ר' מרדכי'לע (אז ער זאל אליין נעמען שריים). רבי מרדכי'לע האט שפעטער אמאל געזאגט בזה"ל: "דער הייליגע ריז'שינער האט געוויסט וואס ער געט מיר, און איך האב געוויסט וואס ער גיבט מיר"! דער ריז'שינער האט זיך דעמאלט אנגערופן בזה"ל: "דער שכינה שיינט אויפן פנים פון יענעם יונגערמאן". און ער האט בשעת מעשה עטליכע מאל גיגלעט און געקושט זיינע פאות, זאגנדיג, אז ער קישט א מזוזה!,
נאך שבת האט אים דער ריז'שינער געבענטשט, זאגנדיג בזה"ל: "אוודאי ווער עס דינט דעם באשעפער בלב שלם, פאר אים איז שיין, און פאר אים פאסט צו זיין א רבי, די זאלסט זיין א רבי ביי יודן, און די זאלסט נעמען קוויטלעך, און פירן אן עדה יודען ביד רמה".
אזוי ארום איז דער הייליגער רבי ר' מרדכי'לע נסמך געווארן פון צוויי צדיקי הדור, אלס רבי וקדוש ישראל.
אמאל האט דער הייליגע "דברי חיים" פון צאנז זי"ע, צוזאמען מיט זיין זון דער הייליגע "דברי יחזקאל" פון שינאווא זי"ע, באזיכט ביי רבי ר' מאיר'ל פון פרימישלאן.
אינמיטן האט זיך רבי ר' מאיר'ל אנגערופן צו די געסט בזה"ל: "וואלט איר פריער געקומען וואלט איר נאך זוכה געווען, אן צו זעטיגן אייערע אויגן פון דעם שטראלעדיגע צורה פון מיין מרדכי'לע, ער האט דער צורה פון יוסף הצדיק"!
ווי נאר דער שינאוו'ער רב האט דאס געהערט, איז ער באלד ארויסגעלאפן אין גאס, און נאך געפארן נאך רבי מרדכי'לע, עטליכע מאלן, מיט זיין געדינגענער קאראטע.
הגאון הגדול רבי אברהם יודא הכהן שווארץ זי"ע, אבד"ק בערגסעז, בעמח"ס שו"ת "קול אריה", האט אמאל געזאגט, אז מען דארף שטארק נזהר זיין פון א הקפדה פון רבי מרדכי'לע, ווייל ער איז אן איש קדוש.
מען האט אמאל דערציילט, פאר הרה"ק רבי אברהם מסטרעטין זי"ע, אז רבי מרדכי'לע דאוונט זייער שפעט. האט ער זיך אנגערופן בזה"ל: "ח"ו צו רעדן אויף אים, ער ווייסט ווען עס איז דער זמן פאר יעדע זאך, און ווען עס איז דער צייט פון דאווענען".
מען פארציילט, אז רבי מרדכי'לע איז געווען אמאל אין שטאט סיגעט, און מען האט אים איינגעלאדנט אנטייל צונעמען ביי א ברית מילה, ווען דער הייליגע "ייטב לב" זי"ע איז געווען מוהל, און דעם רבי ר' מרדכי'לע האט מען מכבד געווען מיט סנדקאות און זאגן די ברכות.
דער "ייטב לב" זי"ע האט אבער געוואוסט אז רבי ר' מרדכי'לע איז זיך נוהג צו דאווענען זייער שפעט שחרית האט ער געפרעגט דעם רבין ר' מרדכי'לע ווען ער קלערט צו קומען צום ברית. האט זיך אנגערופן דער רבי ר' מרדכי'לע בזה"ל: "אזוי, צווייע דרייע"! דעם ייטב לב'ס התנהגות איז דעך געווען מיט זייער א פינקטליכע סדר, כידוע, איז ער טאקע געקומען צוויי א זייגער צו די ברית. דער רבי ר' מרדכי'לע האט זיך אבער פארשפעטיגט, און ער איז אנגעקומען אסאך שפעטער הערשט אום פינעף אזייגער איז ער געקומען.
אריינקומענדיג אין ביהמ"ד האט זיך אנגערופן דער ייטב לב צו רבי ר' מרדכי'לע: "איהר האט דאך געזאגט אז איר וועט קומען צווייע דרייע, פארוואס האט איר זיך אזוי פארשפעטיגט ביז פינעף אזייגער"? האט זיך אנגערופן רבי מרדכי'לע בדרך צחות: "נו, צוויי מיט דריי איז טאקע פינעף". נאכ'ן ברית, האט זיך אנגערופן דער ייטב לב צו זיין גבאי: "עס איז כדאי געווען צו ווארטען עטליכע שעה, צו הערן דעם "זה הכסא", ווייל זייט דער רבי ר' הירש פון רימנוב זי"ע, האב איך נישט געהערט אזעלכע ברכות, איך וואלט חשק גיהאט אים צו הערן נאכאמאל דאווענען".
דער הייליגע "אהבת ישראל" פון וויז'שניץ זי"ע, האט אמאל געזאגט בזה"ל: "רבי ר' מרדכי'לע איז למעלה מן הזמן, און למעלה מהשכל, ער האט געדארפט זיין אסאך אסאך פריער".
מען זאגט נאך, פוןרבי ר' מרדכי'לע, אז ער האט געטייטשט די פסוק אין פרשת תולדות, "ורב יעבוד צעיר", "ורב" צו זיין א רבי, "יעבוד צעיר" דארף מען אסאך האראווען אין די יונגע יארן.
אמאל איז געקומען צו רבי ר' מרדכי'לע איינער וועלכע איז געגאנגען מיט צופלויגענע פיאות (נישט צוזאמען גענומען), האט זיך רבי מרדכי'לע געבייזערט אויף אים בזה"ל: "די ווייסט אז די פיאות דארפן אויף זיין בהידור, שיין, געראמט, און דיינע פיאות זענען אזוי ווי בעזעמעס, דעריבער זאלסטו זען נזהר צו זיין אז די פיאות זאלן זיין צוזאמען גענומען שיין, וועסטו מקיים די דאזיגע מצוה מיט א הידור".
רבי ר' מרדכי'לע פלעגט נישט צו עסן מיט א גאפל, נאר מיט די הענט, אמאל האט אים איינער אן אויפגעקלערטער מאדערנע מענטש, דערלאנגט א גאפל צום עסן, האט זיך רבי מרדכי'לע אנגערופן בזה"ל: "מיינע הענט זיינען היינט געווען אין די מקוה, אבאר דאס גאפל נישט!"
נאך א זאך וואס דער רבי ר' מרדכי'לע איז געווען נזהר, אז ער האט קיינמאל נישט געלאזט צו זיך א דאקטער זאל אים אינטערזוכן, אפילו ווען ער איז געווען שטארק קראנק רח"ל, ער פלעגט זאגן וואס קען מיר א דאקטער העלפן, אז איך בין פיל מיט עוונות ופשעים, נאר דער אייבישטער אליין קען מיר העלפן.
איין מאל איז געקומען א יוד צו רבי ר' מרדכי'לע, און האט אראפגעלייגט אויפן טיש א קוויטל מיט א פדיון, האט אים רבי מרדכי'לע געפרעגט וואס איז זיין בקשה? האט ער
זיך אן גערופן: "גארנישט... איך בין נאר געקומען קענען דעם רבי'ן". האט זיך רבי מרדכי'לע געבייזערט אויף יענעם יוד, זאגענדיג בזה"ל: "איז דען מרדכי א קאמעדע (א שוי שפילער), אז מען קוקט אים אן זאל ער נעמען געלט?", און האט נישט געוואלט צונעמען דאס געלט.
איין מאל האט ער געזאגט אז מען זאל נישט שטעלן קיין וויין ביים טיש. ער האט געזאגט דער טעם, ווייל עס זענען פארהאן מענטשן, וועלעכע האבן נישט קיין געלד, פונדעסט וועגן שטעלן זיי וויין ביים טיש, ווייל ער זעט אז זיין חבר שטעלט וויין ביים טיש וויל ער נישט ווייזן אז ער האט נישט קיין געלד, שטעלט ער אויך וויין, קומט דאך אויס אז דאס שטעלן וויין קומט אים אן זייער שווער, און עס איז אים בנפשו, דערנאך טרונקט מען דאס בלוט פון יענער מענטש, "כי נפש הבשר דמו בנפשו הוא"... דעריבער בעט ער אז מען זאל נישט שטעלן וויין ביים טיש.
דער רבי ר' מרדכי'לע איז געווען אן איש פלא, ער האט געהאט אפענע אויגן, וכל רז לא אניס ליה. איין מאל האט איינער, א חסיד'ישע יוד, פון די מקורבים ביים רבי'ן רבי מרדכי'לע, האט זיך גענויטיגט אין א ישועה, ווייל ער האט געליטן שטארק פון זיינע גוי'שע שכנים, און ער האט געהאט אויסצושטיין פול צרות פון זיי, ער האט אבער נישט מזכיר געווען פאר רבי ר' מרדכי'לע וועגן זיין פראבלעם, נישט וועלנדיג אים שטערן אין זיינע זאכן, אבער ווען איינער פון די גוים האט אים שוין געסטראשעט מיט'ן ערגסטן, האט אים די פרוי שטארק דערקוטשעט און געבעטן אז ער זאל אריין גיין צום רבי'ן און ער זאל מזכיר זיין זיין בקשה.
אריינקומענדיג אינעווייניג אין צימער, האט אים רבי מרדכי'לע גארנישט געפרעגט, נאר ער האט אים געהייסן אז ער זאל זיך אוועק רוקן אין א זייט... און ער האט אים געזאגט "דו מאק לויף אהין"! און ווייטער געהייסן "דו מאק לויף אהין"! אזוי האט ער אים געהייסן לויפן עטליכע מאל, יענער יוד איז געבליבן נבהל ונשתומם, וואס וויל דא דער רבי פון מיר? און מיט גרויס שרעק איז ער ארום געלאפן אין צומער עטליכע מאל ווי דער רבי האט אים געהייסן. נאך דעם האט אים דער רבי געזאגט, אז ער זאל גיין אהיים און עס וועט אים גארנישט פאסירן...
אהיים קומענדיג האט ער דאס פארציילט פאר זיין פרוי אין מיטן עסן, וואס דער רבי האט מיט אים געטוען, אזוי רעדנדיג ביי זיין טיש מיט זיין פרוי, האט זיך יענע יוד אינטער געהויבן פון זיין ארט ביים טיש, און וועלנדיג אנווייזן ווי אזוי דער רבי האט אים געהייסן אוועק רוקן זיך אויף דער אנדערע זייט, האט ער זיך אוועק גערוקט פון זיין ארט, און זיך געשטעלט אויף אן אנדער ארט, און געוויזן דערביי צו זיין פרוי "זעסט אזוי האט מיר דער רבי געהייסן זיך אוועק רוקן אויפן אנדערע זייט".
אין יענע מאמענט האט מען אריין געשאסן א קויל דארך דער פענסטער, און עס איז א דורך געפלויגן פונקט אויף יענעם ארט ווי יענע יוד איז פריער געזעצן ביים טיש, און אזוי ווי ער האט זיך פונקט באותו רגע אויף געהויבן און זיך אוועק געשטעלט אויף א צווייטן ארט, איז אים געלאנגען בדרך נס און בחסדי השם אז דער קויל האט אים נישט געטראפן ח"ו, און אזוי ארום איז יענע יוד ניצול געווארן ממות לחיים.
שפעטער איז יענע יוד געוואר געווארן אז די ערלים, זיינע שונאים, האבן געהאט באשלאסן צווישן זיך, אז ווען ער וועט זיך זעצן עסן נאכטמאל ביים טיש, וועלן זיי אריין שיסן א קויל דארכן פענסטער, און אים הרג'ענען (רח"ל).
דאס אלעס האט רבי ר' מרדכי'לע געזען אינעווייניג אין קוויטל, עיניו צופיות למרחוק, און מיט דעם וואס ער האט אים געהייסן אז ער זאל זיך אוועק ציען אויף אן אנדערע זייט דערמיט האט ער אים געלערנט און מרמז געווען אז ער זאל וויסן זיך אויף צו הייבן פון זיין ארט, בכדי אז ער זאל ניצול ווערן פון די הענט פון די רשעים, וועלכע האבן געלאקערט אויף אים שלעכטס צו טוען, און מיט זיינע הייליגע ווייטע אויגן האט ער דאס שוין פון פאראויס געזען, און פון ווייטנס אויסגעפוילט א ישועה.
איינמאל איז איינער געקומען צו רבי ר' מרדכי'לע אויף יום הקדוש, יענע יוד האט אבער פארגעסן זיינע ברילן אינדערהיים, ווען רבי מרדכי'לע איז אריין געקומען אין ביהמ"ד צו כל נדרי, האט ער געזען ווי א יוד וויינט זייער שטארק, האט ער אים געפרעגט פארוואס ער וויינט אזוי, האט זיך יענע יוד אנגערופן, אז ער האט נישט קיין ברילן און ער קען נישט דאווענען, האט זיך רבי מרדכי'לע אנגערופן בזה"ל: "נו, זעהט מען אן ברילן"!, פון דעמאלטס אן האט יענע יוד אנגעהויבן צו זען אן ברילן, און א גאנץ לעבן האט ער נישט געדארפט אנקומען צו קיין ברילן, ער האט אויך געהאט אריכות ימים, און ער האט געלעבט 104 יאר!
איינמאל איז רבי מרדכי'לע געווען אויף א שבת אין די שטאט טעטש, און ס'האט דעמאלטס געהערשט א גרויס טרוקעניש אין די מדינה, ווייל ס'האט זייער ווייניג גערעגנט יענעם יאר. רבי ר' מרדכי'לע האט זיך אנגערופן אז ער וועט זיך נישט שטעלן דאווענען ביז ס'וועט קומען א רעגן, (עס איז שוין געווען שפעט נאכמיטאג), פלוצלונג האט זיך גענומען רעגענען, און ערשט דערנאך האט זיך רבי ר' מרדכי'לע געשטעלט דאווענען.
איינמאל איז געקומען צום רבי ר' מרדכי'לע, א יוד פון בוקארעסט, מיט'ן נאמען פישל וויטנער, וועלעכע האט געהאט א קראנקע טאכטער, און זי פלעגט שטארק צו צוטערן רח"ל, און מען איז שוין געווען ביי אלע דאקטורים און ס'האט גארנישט געהאלפן.
יענע יוד איז געווען א גרויסע אויפזעער ביים שטייער אמט, אבער ער איז נעבעך נישט געווען קיין שומר תורה און מצות, און רבי מרדכי'לע האט אים אנגעווינטשן בזה"ל: "דיין טאכטער וועט האבן א רפואה און די א ישועה"... (רבי מרדכי'לע האט א פנים מיט זיינע הייליגע אויגן געזען אז אין יענעם פרייען יוד טליעט נאך עפעס א פונק פון יודישקייט, און ער האט געוואלט אז דער פונק זאל זיך צופלאקערן, און עס זאל זיך אין אים וועקן דאס יודישע געפיל, דעריבער האט ער אים געווינטשן מיט די ווערטער "אין די א ישועה", און דערמיט האט ער אים מרמז געווען אז ער דארף אויך א ישועה ברוחניות, און ער זאל תשובה טוען).
וכך הוה, פון יענע הייליגע ווערטער האט זיך אין יענעם יוד צוריק געוועקט דאס פינטעלע יודישקייט אין זיין הארץ, און ער האט באשלאסן תשובה צו טוען, ער איז געבליבן ביי רבי מרדכי'לע א שטיק צייט, און ער איז געווארן אן אמת'דיגע בעל-תשובה, זיין טאכטער איז דערנאך אויך געזינט געווארן.
רבי ר' מרדכי'לע האט אים שפעטער געזאגט "דו האסט דאך איר געלאזט אויף בויען אים שבת א ריזיג פאלאץ (דאס דאזיגע פאלאץ איז דעמאלטס ווערט געווען א האלב מליון פראנק), און היות מ'טאר דאך נישט נהנה זיין פון מעשה שבת, דעריבער זאלסטו וויסן אז דאס הויז וועט אנהייבן ביסלעך ווייז זינקען אין דער ערד", וכך הוה, דאס הויז האט אן געהויבן ביסלעך ווייז צו זינקען.
רבי ר' מרדכי'לע פלעגט ווינטשן פאר די מענטשן וואס האבן זיך געזעגנט פון אים פאר פסח בזה"ל: "זאלסט אפגעהיטן ווערן פון א משהו חמץ בפסח, און פון א משהו יסורים א גאנץ יאר".
עס איז געווען בשעת די מלחמה יאהרען זענען 27 בחורים'לעך אינאיינעם נעבעך געפאהרען אין מיליטער דינען קיין מוּנקַא סאַזאָר, אויפן וועג זענען זיי דורך געפאהרען בושטונא, ווי דער הייליגער רבי ר' מרדכי'לע ליגט, אין זיי האבען אלע אינאיינעם מחליט געווען זיך אריין צו כאפען צו די קבר פון דעם הייליגען רבי ר' מרדכי'לע אין בעטין רחמי שמים אז זיי זאלען ניצול ווערין פון די שווערע מלחמה, אין מיט די הכנה זענען זיי ווייטער גאפאהרען, אין שפעטער ווען עס איז א דורך דער קריג, האט א איד געוואלט זעהן ווי די זיבען אין צוואנציג בחורים זענען, צו האבען זיי איבער געלעבט דעם קריג, צי נישט, אין ער האט גענישטערט אין געזוכט ביז ער האט צוזאם געטראפען זעקס אין צוואנציג פון די זיבען אין צוואנציג בחורים, אין דאס אליינ'ס איז געווען א גרויס וואונדער ווייל וויפיל זענען ליידער אומגעקומען ל"ע, אבער ער איז נישט געווען רוהיג ער האט געהאלטען ביי זיך קלאהר אז דער אנדערער מוז אויכעט לעבן ווייל אז מען בעט ביי דעם קבר פון אזא צדיק ווערט מען געהאלפען, ביז ער האט שפעטער באקומען גריסען אז דער זיבען אין צוואנציגסטער איז אויך געבליבען לעבן אין איז אין ארץ ישראל.
חוסטע רבי שליט"א האט דערציילט אז זיין'ס א קרובה וואס איז געבליבען נאך די מלחמה וואוינען דארט אין סעליש, נישט ווייט פון חוסט והגלילות, האט אים דערציילט, אז בערך פאר 35 יאהר צוריק איז געווען א איד וואס זיין טאכטער איז נעבעך זייער נישט געזונט געווארין, רח"ל, אין ער איז אין זיין צער געפאהרען צום ציון הק' פון דעם הייליגען רבי ר' מרדכי'לע פון נאדבורנא, אויסבעטין א ישועה, עס איז געקומען אויף דער נאכט חלומ'ט ער זיך אז דער רבי ר' מרדכי'לע איז אים געקומען אין חלום, אין ער האט אים געזאגט אז ביי אים אין שטאט איז נישטא קיין מקוה, אזוי ווי די דארפסט דאך א ישועה פאר דיין טאכטער, אז די וועסט בויען א מקוה אין די שטאט וועט דיין טאכטער האבען א ישועה, אין כך הוה ער האט געבויעט א מקוה, אין זיין טאכטער האט געהאט א ישועה מן השמים.
הרה"צ בעל תולדות אהרן משה זצ"ל, ווען ער איז געווארין דער ממלא מקום אביו הק', אין שטאט חוסט, איז אריין געקומען צו אים א איד אין געזאגט כהאי לישנא, רבי איך קום שוין צו דעם טיש ביי 4 דורות רבי'ס, דער הייליגער רבי ר' מרדכי'לע, דער הייליגער רבי ר' ישראל יעקב, דער הייליגער רבי ר' שמעלקי, אין צו דעם רבי'ן דער רבי ר' אהרן משה, אין ער לייגט צו, אין איך קום נאך אלץ מיט די זעלבע אמונה, דער הייליגער רבי ר' אהרן משה האט דאס געהערט, איז ער מרוב ענותנותו דערשראקען געווארין צו הערין אזעלעכע ווערטער, אז מיט די זעלבע אמונה קומען אידען צו אים, האט ער זיך אויף געשטעלט אין געפאהרען קיין בושטענע, צו די קברי אבותיו, אין מתפלל געווען, אין צום סוף איז ער צו געגאנגען צום רבי ר' מרדכי'לעס ציון אין דערציילט די מעשה, אין געבעטין אז דער הייליגער רבי ר' מרדכי'לע זאל אים שטיין צו די האנט, אין עס איז א דורך צוויי וואכען פון דעמאלט'ס אין עס איז געווען א איד וואס האט געדארפט א ישועה פאר זיין טאכטער, אין איז געקומען צום רבין רבי אהרן משה אין דערציילט א מעשה פלא, ווי פאלגענד: אז ער איז געגאנגען צום רבי ר' מרדכי'לע'ס ציון אויסבעטין א ישועה, אין ער איז אהיים פון דארט, אויף דער נאכט איז אים דער רבי ר' מרדכי'לע געקומען אין חלום אריין, אין אים געזאגט, אז היינט קומט מען נישט צו מיר, איך האב איבער געלאזט א אור אייניקעל אין דיין גלילות, אין די שטאט חוסט דער רבי ר' אהרן משה, גיי צו מיין אור אייניקעל רבי ר' אהרן משה אין דארט וועסטו געהאלפען ווערין.
דער איד האט בכלל נישט געוואוסט אז עס איז נאך געבליבען דורות פון דעם צדיק דארט, אבער אזוי ווי ער האט דאס געזעהן אין חלום איז ער ארויס אויף די רייזע, אין ער האט זיך אויפגעהויבען אין געפאהרען קיין חוסט צום רבין ר' אהרן משה, אין ווען ער איז געקומען האט ער דערציילט פאר דעם רבין אז דער רבי ר' מרדכי'לע האט אים געשיקט, אין אזוי ווי מען האט געוואוסט אין נאדבורנא אז מען קען פוילען ישועות דורך געבין פאר אידען צו עסין, אין ספעציעל נאך סעודת שבת, האט אים דער רבי ר' אהרן משה, געהייסען געיבן שלש סעודות, אין אזוי האט ער געטוהן אין ער האט געהאט א ישועה.
עס איז דא א באוואוסטע מעשה, עס איז געווען א איד וואס האט געוואוינט אין בושטענע, אין די צייטען וואס דער הייליגער רבי ר' מרדכי'לע פון נדבורנא האט דארט געוואוינט, דער איד איז גראדע געווען א וויזשניצער חסיד, ער פלעגט פאהרען צום הייליגען צמח, (רבי ר' מענדעלע וויזשניצער, ער איז געווען די ערשטע וויזשניצער רבי,) איז ער געפאהרען צו אים אויף ראש השנה, אהנקומענדיג אהיים קיין בושטענע, נאך ראש השנה, איז ער געגאנגען צו רבי ר' מרדכי'לע שלום נעמין, האט אים רבי ר' מרדכי'לע געפרעגט, וויפיל אזייגער האט דער וויזשניצער רבי געזאגט ברכות, האט ער געענטפערט, רופט דער רבי ר' מרדכי'לע אריין זיין גבאי, אין פרעגט אים, וויפיל אזייגער האבען מיר געזאגט ברכות, אין עס איז אויס געקומען גענויא די זעלבע צייט, אין אזוי האט ער אים אויסגעפרעגט אלע איינצעלהייטען, ווען מען האט אהנגעהויבען יעדע חלק התפלה, אין עס איז אלעס אויס געקומען גענויא די זעלבע צייט, ווי דער רבי ר' מרדכ'לי האט געדאווענט, אזוי ביז נאך תקיעת שופר, איז אלעס אויסגעקומען גענויא די זעלבע צייט אין וויזשניץ ווי ביים הייליגען רבי ר' מרדכי'לע אין בית המדרש.
האט רבי ר' מרדכי'לע זיך אהנגערופען, מרדכי'לע שטייט אויף ראש השנה אינדערפרי אין זעהט אז די הימל איז אינגאנצען פארוואלקענט, מען קען נישט דאווענען, גייט אדורך א שטיקעל צייט, אין מרדכי'לע זעהט אז עס געט זיך עפעס א ריר, די וואלקענעס הייבען זיך אהן צו ריקען, פרעגט מרדכי'לע אהן אויבען אין הימל, וואס האט פאסירט, דורך וואס ריקען זיך די וואלקענעס אוועק, האט מען געענטפערט פון הימל, אז רבי' ר' מענדעלע וויזשניצער גייט איצט אין מקוה אריין, זאגט רבי ר' מרדכי'לע, אזוי ווי איך האב דאס געהערט האב איך מיך מיט געכאפט, אין איך בין אויך געגאנגען אין מקוה אריין.
דערנאך זעהט מרדכי'לע אז עס ריקט זיך ווייטער, פרעגט ער אויבען וואס גייט פאהר, וואס האט פאסירט, זאגט מען אויבען, אז רבי ר' מענדעלע וויזשניצער זאגט אדון עולם, האט רבי ר' מרדכי'לע צוזאם גערופען דעם גאנצען עולם, שוין זיך צו שטעלין דאווענען, (ביי רבי ר' מרדכלי'ע פלעגט מען קיינמאהל נישט דאווענען אזוי פרי, האט מען געדארפט צוזאם רופען דעם עולם) אין איך האב מיך מיט געכאפט, אין אזוי ווייטער, ביי יעדע שטיקעל פון דעם דאווענען, ביז תקיעת שופר, אין פלוצלינג, האב איך דערזעהן דער גאנצער הימל איז ריין, אהן א שום וואלקען, ממש ריין, פרעגט מרדכי'לע אהן אויבען אין הימל וואס איז פשט?, האט מען געזאגט אז רבי ר' מענדעלע בלאזט שופר, האב איך מיך מיט אים מיטגעכאפט.
נאך אן אינטערסאנטע מעשה איז געווען צווישען די צוויי צדיקים, אז דער הייליגער רבי ר' מרדכי'לע איז אמאהל אריין געקומען צו איינעם אין שטוב אריין צו גאסט זייענדיג אינטערוועגינס, אין דער רבי ר' מרדכי'לע קומט אריין אין די אויפנעם שטוב, אין איז נישט צופרידען פון די אויסשטעל פון די טיש אין בענקלעך, אין דער רבי ר' מרדכי'לע האט זיך גענומען דרייען ארויף אין אראפ מיט דעם טיש בי ז ער האט עס אראפ געלייגט אויף א געוויסע פלאץ אין אויסגעשטעלט דעם אויסשטעל אויף אן אנדערער אופן ווי עס איז געווען, אין דערנאך האט ער דאס זעלבע געטוהן מיט די בענקלעך אין מסדר געווען דעם טיש אין בענקלעך, אויף א נייע פארמאט.
דערנאך האט ער אריינגערופען דעם בעל הבית אין צימער אריין אין פרעגט אים, זאג מיר, צו איז נישט דער טיש געווען אמאהל אויס געשטעלט אזוי ווי איך האב עס יעצט אויסגעשטעלט? דער בעל הבית פארוואונדערטער -הייט ענטפערט יא!, פרעגט דער רבי ר' מרדכי'לע ווייטער צו איז נישט דא געווען עמיצער אן עהרליכער איד בשעת ווען די טיש אין בענקלעך זענען געווען אויסגעשטעלט אויף דעם אופן ווי איך האב עס יעצט אויסגעשטעלט, האט דער בעל הבית זיך דערמאנט אין געזאגט, יא! ער דערמאנט זיך אז ווען דער הייליגער צדיק רבי ר' מענדיל'ע וויזשניצא'ער איז דא געווען ביי אים איז טאקע די טיש אין בענקלעך אויס געשטעלט געווען גענויא אויף דעם אופן ווי דער רבי ר' מרדכי'לע האט עס יעצט אויסגעשטעלט.
האט זיך אהנגערופען דער הייליגער רבי ר' מרדכי'לע, מרדכי'לע קומט אריין אין שטוב אריין אין שפירט אז עס איז דא דא עפעס א באזונדערע קדושה, אבער נישט אויף דעם פלאץ ווי ער זיצט, אין הייבט אהן טאפען אין פרובירען ביז מען האט אהנגעטראפען דעם מקום הקדושה.
(צדיקים האבען די מעשה איינגעטייטשט אין די משנה, אין אבות רבי חנניה בן תרדיון אומר שנים שיושבים ואין ביניהם דברי תורה הרי זה מושב ליצים, אבל שנים שישבו ויש ביניהם דברי תורה, שכינה שרויה ביניהם, איז אלע פרעגען דאך אז מען זיצט אויף א פלאץ אין מען לערינט נישט איז מען שוין א לץ?, הרי זה מושב ליצים? האבען זיי געטייטשט אזוי אז א מענטש זעהט אמאהל ער קומט אויף א פלאץ, אין ער עפענט אויף א גמרא, ער וויל לערנען, ער נעמט זיין חברותא, אין טוהט אלע השתדלות, אבער עס גייט נישט, ער ווייסט נישט פארוואס אבער עס געלונגט אים נישט צו לערנען, עפעס ליגט דא באהאלטען אינטער דעם, זאגט אונז די משנה אויב שנים שיושבים ואין ביניהם דברי תורה, צוויי זעצען זיך אוועק אין בשום אופן גייט עס נישט עס איז אין ביניהם דברי תורה זאלסטו וויסען אז די סבה דערפון איז, ווייל הרי זה מושב ליצים, דא איז אמאהל געווען א פלאץ ווי עס זענען געזעצען אנשי בליעל, ליצים, אין דערפאר געלונגט דיר נישט צו לערנען אויף דעם ארט ווייל זיי האבען רחמנא ליצלן אריין געברענגט א טומאה אין דעם ארט וואס שטערט אין לאזט נישט לערנען דא,
אבער אויב זעהסטו א פארקערטע מעשה די זעצט זיך אוועק אויף א פלאץ אין עפעס אינמיטען שפירסטו פון זיך אליין א גלוסטעניש צו תורה, צו עבודה, עס ציהט דיך פון זיך אליין צו עפענען א גמרא אין זיך גיין זעצען לערנען זאלסטו וויסען די סבה דערפון איז ווייל שכינה שרויה ביניהם, דא איז א פלאץ ווי עס איז אמאהל געזעסען א עהרליכע איד אין געדינט דעם אייבירשטען אין ער האט אריין געברענגט א השראת השכינה אין די גאנצע פלאץ אין דערפאר ציהט דיך אזוי שטארק צו לערנען אין דאווענען אין דינען דעם אייבירשטען.)
תיקון טעות
זיידעניו האט געשריבן:בן הרה"ק רבי ארון ארי' לייב זי"ע מפרעמישלאן, א תלמיד חבר פון קודש הקדשים אור שבעת הימים רבינו ישראל ה'בעל שם טוב זי"ע.
נישט!
הגאון ר' אהרון אריה לייב זצוק"ל לא היה תלמיד הגאון הבעש"ט זצוק"ל זיע"א, אלא אביו, הגאון ר' מאיר הגדול מפרמישלאן (פרעמישלאן) זצוק"ל.
http://theantitzemach.blogspot.com/2013 ... st_12.html
-
דער ר' יוסף מניערדהאז האט געהאט א זון דאהי אין די בראנקס ר' יצחק לייפער.
- אליעזר גרינפעלד
- שר חמש מאות
- תגובות: 689
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג ינואר 09, 2012 8:11 pm
פריידא אלמנת הרה"צ מנאדווערנע
http://brieven.dpc.uba.uva.nl/cgi/t/tex ... 1I_D215159
- ק.נ.א. וועטער
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 14076
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג ינואר 06, 2011 9:23 am
הסרפד האט געשריבן:ווער איז דאס מ' פריידא לייפער אלמנת הרה"צ ר' מרדכי מנאדווערנע?
http://brieven.dpc.uba.uva.nl/cgi/t/tex ... 1I_D215159
יא! זי איז געווען די רעבעצין בזוו"ש פון רבי ר' מרדכי'לע.
- ק.נ.א. וועטער
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 14076
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג ינואר 06, 2011 9:23 am
הסרפד האט געשריבן:בת מי? זי האט געוואוינט אין ירושלים?
זי איז געווען בזוו"ר אשת ר' גרשון טייכער אב"ד אילאנוב (ב"ר אליעזר מדראהביטש).
הרבנית פריידא איז געווען די טאכטער פון ר' אלעזר דומ"ץ ראזוואדוב.
בסוף ימיה האט זי עולה געווען קיין ירושלים, ווי זי איז לויט טייל מקורות נפטר געווארן אין טיפן עלטער פון 125 יאר.
- ק.נ.א. וועטער
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 14076
- זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג ינואר 06, 2011 9:23 am
- יוראפ
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 16936
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג אוקטובער 18, 2011 12:16 pm
- לאקאציע: על אדמת נכר
- יוראפ
- שר עשרת אלפים
- תגובות: 16936
- זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג אוקטובער 18, 2011 12:16 pm
- לאקאציע: על אדמת נכר
- רימנובער אייניקעל
- שר האלפיים
- תגובות: 2463
- זיך איינגעשריבען אום: מוצ"ש אוגוסט 10, 2013 10:07 pm
"מרדכי ווייסט וואס ער טוט".
איז פרייטאג צונאכטס נאכן דאווענען האט ער זיך אויסגעדרייט צום עולם,און רופט זיך אן, 'רבי מרדכילע נאדווערנער איז דא אין שטעטל,ער דאווענט דאך שפעט,דער עולם זאל וויסן אז ס'איז קעגן די הלכה,מ'טאר נישט דאווענען שפעט'.
דער פעטער זיינע איז געווען דארט מיט נאך א'ברודער,איינער איז געווען א'שינאווע חסיד,און איינער איז געווען א'נאדווערנע חסיד,זיי האבן געוואינט ווייט,לערך צוואנציג יאר האבן זיי זיך נישט געזעהן,און פונקט זענען ביידע ארום געפארן מיט זייערע רבי'ס,זיי האבען נישט געוואוסט אז זיי וועלן זיך צוזאם טרעפן,ווען זיי האבן זיך געטראפן האבן זיי זיך זייער געפריידט,אז זיי וועלן זיין צוזאמען אויף שבת,אבער יעדער וויל דאך זיין ביי זיין רבי'ן האבן זיי געשמועסט אז ס'איז נישט קיין פראבלעם,דער שינאווער רב דאווענט דאך אין צייט,און רבי מרדכי'לע דאווענט שפעט,וועט מען קענען אלעס מיטהאלטן,זיין דא און דארט,זענען זיי טאקע געגאנגען צום שינאווער רב,און דער רבי רבי מרדכי'לעס חסיד,הערט ווי אזוי דער שינאווער רב האקט א'קעגן זיין רבי'ן.
שפעטער גייען זיי אריבער צו רבי מרדכי'לע,און ער איז נאכנישט אריין געקומען צו מנחה,עס גייט א'דורך א'שטיק צייט,און רבי מרדכי'לע איז אריין געקומען,ער גייט צו צו זיין שטענדער,און הייבט אן הודו,נאך צוויי-דריי פסוקים דרייט ער זיך אויס און גייט צו צו דעם ברודער דער שינאווער חסיד,און זאגט אים אזוי איך ווייס נישט וואס דיין רבי וויל פון מיר האבן, זאג פאר דיין רבי ,אז מרדכי'לע ווייסט וואס ער טוהט,און ער איז צוריק געגאנגען זאגן הודו,דער שינאווער חסיד טראכט ביי זיך אז ער וועט זיך נישט אריין מישן צווישן דעם שינאווער רב און רבי מרדכי'לע,ער וויל אינגאנצען נישט אז דער שינאווער רב זאל וויסן אז ער ער איז געווען דא,ממילא גייט ער נישט זאגן.
נאך צוויי דריי פסוקים קומט ער צוריק און זאגט אים,איך זעה אז דו ווילסט אים נישט זאגן,זאג איך דיר איך ווייס נישט וואס ער וויל פון מיר האבן,זאג אים אז מרדכי ווייסט וואס ער טוט,טראכט ער ביי זיך אז אויב רבי מרדכי'לע האט מרגיש געווען וואס ער טראכט,איז זאל איך יא זאגן ,צו נישט זאגן',און רבי מרדכי'לע קומט צוריק צו אים,א'דריטן מאל,און זאגט אים 'איך זעה אז דו ביסט נאך אלץ מסופק צו דו זאלסט אים יא זאגן צו דו זאלסט אים נישט זאגן,זאג איך דיר דו זאלסט אים זאגן,און א'סימן גיב איך דיר,אז ביי קידוש וועט זיך די כוס איבערדרייען,דער שינאווער חסיד איז א גאנצן דאווענען געווען אויס מענטש.
נאכן דאווענען גייען זיי צוריק צום שינאווער רב'ס טיש, און באלד דערויף קומט אריין דער שינאווער רב ,און ביי קידוש ווען ער האט געגענדיגט מקדש השבת און זעצט זיך אראפ,האט זיך די בעכער איבער געקערט,און די וויין האט זיך אויסגעגאסן,דער שינאווער חסיד וואס האט עס צוגעזעהן איז א'גאנצען טיש געווען אויס מענטש,ער טראכט ביי זיך וואס האט אים אויסגעפעלט זיך אריינצומישן צווישן צוויי לייבן,אבער וואס זאל ער טוהן,ער האט דאך נישט קיין ברירה,נאכן טיש איז ער צוגעגאנגן צום שינאווער רב,און האט נישט געוואלט אז דער עולם זאל הערן וואס ער ער זאגט איבער בשליחות פונעם רבי ר' מרדכי'לע,האט ער עס אריין געזאגט אין די אויער פונעם שינאווער רב,און דער שינאווער רב זאגט אים 'איך הער נישט,דו ווילסט עפעס זאגן זאג הויעך,הייבט ער אן הויעך צו זאגן 'דער רבי זאל מיר מוחל זיין,איך האב א' ברודער וואס איך האב אים שוין אזוי לאנג נישט געזעהן,און איך האב געוואלט זיין צוזאמען,און דערציילט די גאנצע מעשה אז ער איז געווען ביים רבי ר' מרדכי'לע,ווען דער גאנצע עולם הערט,און רבי מרדכי'לע זאגט 'אז ער ווייסט נישט וואס דער רבי וויל פון אים האבן,ער ווייסט וואס ער טוט',רופט זיך אן דער שינאווער רב 'יא רבי מרדכי'לע ווייסט וואס ער טוט,אבער שולחן ערוך בלייבט שולחן ערוך'.
ר' מרדכי פריעדמאן ז"ל הנ"ל האט עס געהערט פון זיין פעטער דעם בעל העובדא אליינ'ס,און ער האט טאקע געהייסן נאך דער רבי ר' מרדכי'לע זיע"א.
הקליפ המרטיט: "דער לעצטער איד"
-
- שר חמש מאות
- תגובות: 686
- זיך איינגעשריבען אום: מאנטאג פאברואר 01, 2010 9:41 pm
הרה"ק רבי יוסף מנירעדהויז
- צוגעלייגטע
-
- הרה"ק רבי יוסף מנירעדהויז זי"ע
בן הרה"ק רבי מרדכי מנאדבורנא זי"ע
- לייפער.jpg (30.25 KiB) געזעהן 3703 מאל
- הרה"ק רבי יוסף מנירעדהויז זי"ע
דעם ערשטען טאג פון זיין לעצטען ר"ה עלי אדמות איז געווען אין בישטינא (ווי ער האט געוואינט סוף ימיו)
א ערד ציטערני'
זאגט הרה"ק "די ערד ווייסט וועם מען וועט אריינלייגען אין איר ציטערט זי"
דאס זעלבע דעם צווייטען טאג ר"ה און נכאמאל די זעלבע מימרא
דאס זעלבע יום הקדוש און נאכאמאל די זעלבע מימרא
ער איז נפטר געווארען דעם ערשטען טאג סוכות
שרייבט ר' איתמר אז א קרוב זיינער האט געשריבען צו די אונגארישע רעגירונג
און געבעטען די סעסמילאגישע רעקארדס פון די געגענט
נישט פאר דעם און נישט נאך דעם זענען געווען אין די געגנט ערד ציטעריש
און דער צענטער פון יענע דריי ציטערנישען איז געווען אין בישטינא
זיידעניו האט געשריבן:האט דער ריז'שינער ווייטער געפרעגט: "זענט איר אפשר א זון פון דער רבי ר' בערצי ז"ל?" האט זיך רבי מרדכי'לע אנגערופן: "יא!". "זענט איר אפשר דער יונגסטע?" האט דער ריז'שינער ווייטער געפרעגט. האט רבי ר' מרדכי'לע גענטפערט: "יא!".
דער רבי ר' מרדכי'לע איז נישט געווען דער יונגסטער, ער איז געווען דער צווייטער קינד, דער יונגסטער קינד איז געווען רבי יוסף מבורשא.
-
- שר מאה
- תגובות: 220
- זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך מארטש 09, 2016 11:25 pm
צוריק צו “על הצדיקים ועל החסידים”
ווער איז אונליין
באנוצערס וואס דרייען זיך דא: pianist און 6 געסט


text:
ראמאללא
ראמאללא איז ביז נישט לאנג געווען אן אראביש דארף. וואס איז אין בנימין חלק פונעם שומרון, אין ארץ ישראל, בערך צען קילאמעטער צפון פון ירושלים, וואו מען גלויבט איז עס אויפן ארט פון דער אוראלטער שטאט בית אל. איר באפעלקערונג איז 27,460 (2007).
ווען ישראל איז געווארן זעלבסטשטענדיק, און א סך אראבער זענען אנטלאפן צו דעם מערב ברעג, זענען א גרויסע טייל פון זיי אנגעקומען קיין ראמאללא, וואס דאס האט צוביסלעך געמאכט ראמאללא צו א שטאט. ווען ישראל האט שלום געמאכט מיט די פאלעסטינער, ביי דעם אסלא אפמאך, איז ראמאללא געווארן די אומאפציעלע הויפטשטאט, פון די פאלעסטינער אוטאריטעטן.
היינט איז עס א גרויסע שטאט, און אלע רעגירונג געביידעס פון די פאלעסטינער אוטאריטעט, געפינען זיך דארט.


text:
3טן אויגוסט
דעם 3טן אויגוסט איז דער 215טער טאג פון יאר (216טער אין אן עיבור-יאר) אינעם גרעגאריאנישן קאלענדאר. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 150 טעג.
היסטארישע געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- 1492 - קריסטאפער קאלאמבוס הייבט אן זיין רייזע אין וואס ער איז אנגעקומען אין אמעריקע
- 1914 - דייטשלאנד פראקלאמירט מלחמה אויף פראנקרייך
- 1960 - ניזשער ווערט זעלבשטענדיק פון פראנקרייך
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- 1867 - סטאנלי באלדווין, פרעמיער מיניסטער פונעם פאראייניגטן קעניגרייך (געש' 1947)
- 1903 - חביב בורגיבא, פרעזידענט פון טוניסיע (געש' 2000)
- 1924 - לעאן יוריס, יידיש-אמעריקאנער שרייבער (נפטר 2003)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פייערטעג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ניזשער - זעלבשטענדיקייט טאג


text:
מאיר (הגדול) פון פרעמישלאן
רבי מאיר הגדול פון פרעמישלאן ( - כ"ב מנחם אב ה'תקמ"א), איז געווען דער ערשטע רבי פון דעם פרעמישלאנער הויף.
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי מאיר איז געבוירן צו זיין פאטער רבי יעקב, אן אפשטאם פון רבינו יעקב מקורביל פון די בעלי תוספות. און צו זיין מוטער מרת בת שבע.
רבי מאיר האט געהאט צוויי ברידער:
- הרב יהודה ליב "שומר שבת" ( - י"א אדר א' ה'תק"ט).
- הרב צבי הירש פון פאטיק.
זיין געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין זיינע יונגע יארן האט רבי מאיר אויסבאהאלטן זיין גרויסקייט, און פלעגט האנדלן אויף דעם מארק אין פרעמישלא. איבער זיין אויסגעריפענער ערליכקייט האבן די גויים אים געריפן "מאיר ספראוועדליווי", מאיר דער באגלייבטער.
א געוויסע צייט איז רבי מאיר געווען א מלמד ביי רבי שבתי פון ראשקוב, פון די חבריא קדישא פון בעל שם טוב, דארט איז רבי מאיר צוגעצויגן געווארן צו דעם וועג פון חסידות.
נאך דעם וואס רבי מאיר איז באקאנט געווארן האט אנגעהויבן א גרויס געפארעכטס פון חסידים צו אים, און רבי מאיר איז געווען פון די ערשטע צו פארשפרייטן חסידות און גאליציע.
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי מאיר איז נפטר געווארן כ"ב מנחם אב ה'תקמ"א.
זיין פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי מאיר האט איבערגעלזט דריי זון:
- הרב אהרן לייב פון פרעמישלאן ( - ב' אדר א' ה'תקע"ג), ממלא מקום פון פאטער.
- הרב דוד, רבי אין קאלוש.
- הרב פסח חסיד.
זעט אויך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רעפערענצען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- פנים מאירים


text:
רעגענט
א רעגענט,[1] פון לאטיין regens "ווער ס'הערשט", איז א מענטש וואס איז בפועל דער שטאַט'ס הויפט ווייל דער הערשער קען נישט דינען ווייל ער איז צו יונג אדער נישט אנוועזנד אדער צוליב קראנקייט.
א רעגענט קען אויך הערשן צווישן צוויי מאנארכן (למשל אין פוילן וואו מ'האט געדארפט וויילן א נייעם מלך נאכן טויט פונעם פריערדיגן) אדער ווען דער מלך שטארט אן א יורש, וואס האט פאסירט אין פינלאנד און אונגארן, וואן די מלוכה איז אויסגעשטארבן ביים ערשטן וועלט קריג. אין איסלאנד, האט דער רעגענט רעפרעזעטירט דעם מלך פון דענמארק אלס סוווראן פון איסלאנד ביז 1944, ווען עס איז געווארן א רעפובליק.
ביי יידן איז דא א מסורה אז רבי שאול וואהל איז געווען רעגענט פון דער פויליש-ליטווישער קאמאנוועלט פאר איין טאג צווישן צוויי קעניגן.
היינט צוטאגס זענען דא נאר צוויי הערשנדיגע רעגענטן אין דער וועלט: ליכטנשטיין און דער מאלייזער שטאט טערענגאנו.
אין תנ"ך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין תנ"ך שטייט אז
- יותם האט געהערשט אלס רעגענט ווען עוזיהו האט געליטן פון צרעת.
- יהוידע הכהן איז געווענט רעגענט ווען יואש איז געווען א קינד.
הערות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ דרוק אויפן צווייטן טראַף


text:
ספרי כ"ק אדמו"ר > אגרות קודש > כרך ג > תנ
ב"ה, ח"י שבט, תש"ט
כבוד הנדיב הנעלה והנכבד, וו"ח אי"א חובב
תורה ורודף
צדקה, העסקן הנעלה כמר צבי אליעזר שי'
ב"ר אברהם
עביר הלוי קרויזהאר
שלום וברכה!
אין נאמען פון "מרכז לעניני חינוך" און אין מיין נאמען וויל איך אייך הערצליך דאנקען פאר דער ווארימער אויפנאמע וואס איר און אייער ווירדיגע עקרת הבית האט ארויסגעוויזען אונזער חשוב'ען מיטארבעטער הרה"ג הרה"ח וכו' מוהר"ר שלמה אהרן שי' קאזארנאווסקי. ניט ווייניגער דאנקען מיר אייך פאר אייער חשובער מיטהילף דורך דער ווייטערדיגער ביישטייערונג צו די קאסטען פון דרוקען די בארימטע ספרים-ענציקלפעדיא "שדי חמד" פון ר' חיים חזקי' מדיני ז"ל. אן אפיציעלע קבלה איז דא בייגעלייגט.
בנוגע דער וויכטיקייט פון דעם ספר און דעם גרויסען זכות וואס כ"ק מו"ח אדמו"ר דער ליובאוויטשער רבי שליט"א האט אייך מזכה געווען איז איבעריק צו שרייבן נאכדעם ווי איך האב דאס אין אלגעמיינע שטריכען אנגעדייטעט אין מיין פאריגען בריוו. איך וויל דא נאר באמערקן דאס די איניציאטיוו פון כ"ק מו"ח אדמו"ר שליט"א צו דרוקן דעם ספר אונטערשטרייכט די אל-ארומנעמענדע פארצווייגטע ארבעט פון מיין שווער שליט"א, וועלכע פארבינדעט די העכסט טיפע חקירה וויסנשאפט פון דער תורה און חסידות מיט דעם טאג-טעגליכן לעבן פון א אידן.
דעם דאזיגען גרונט-פרינציפ געפינען מיר אין תורה בכלל און די עשרת הדברות בפרט, וואס מיר לערנען אין דער סדרה פון דער היינטיקער וואך.
די עשרת הדברות הויבען זיך אן מיט "אנכי" - וואס ענטהאלט די טיפסטע געדאנקען פון
ג-טליכקייט, יחוד, השגחה פרטית און אמונה בכלל, און לאזען זיך אויס מיט גאנץ לייכט פארשטענדליכע מצוות פון "כבוד אב ואם", "לא תרצח", "לא תגנוב", א. ד. ג. וואס דאס ווייזט אז אונזער אמונה איז ניט קיין אבסטראקטע זאך בלויז פאר דענקער און פילאזאפן, נאר לאזט זיך אראפ אין טאג-טעגליכן לעבן.
אט אזוי זארגט אויך כ"ק מו"ח אדמו"ר שליט"א ארויסצוגעבן ספרים ניט נאר אויפן געביט פון חסידישער פילאזאפיע נאר אויך אזעלכע ספרים ווי די "שדי חמד" וועלכע ענטהאלטען פסקי דינים בנוגע אלע טאג-טעגליכע איבערלעבונגען פון א אידן.
מיר ווינשען אייך, און אייער ווירדיגע פרוי און זון שיחיו דאס דער זכות פון העלפן דרוקן דעם ספר זאל אייך ביישטיין געבענטשט צו וערן אין טאג-טעגליכן לעבן מיט אלעס גוטעס בגשמיות וברוחניות.
בברכת כט"ס
הרב מנחם שניאורסאהן
יושב ראש ועד הפועל
תנ
מהעתק המזכירות.
כבוד... קרויזהאר: אגרת נוספת אליו (באותו נושא) - לעיל ח"ב שלב.


text:
אוטאר פראדעש
אוטאַר פראַדעש (ענגליש: Uttar Pradesh; הינדי: उत्तर प्रदेश; אורדו: اتر پردیش צפונדיקער פראווינץ) איז איינער פון די 29 שטאטן פון אינדיע. ער געפינט זיך אין צפון אינדיע, ארומגענומען מיט ראדזשאסטהאן אין מערב, האריאנא און דעלהי אין צפון-מערב, אוטאראקהאנד און דעם לאנד נעפאל אין צפון, ביהאר אין מזרח, דזשארקהאנד אין דרום-מזרח און מאדהיא פראדעש אין דרום-מערב.
די הויפטשטאט איז לוקנאו. די שפראכן פון דעם שטאט זענען הינדי און אורדו.
אוטאַר פראַדעש באדעקט א שטח פון 243,290 ק"מ², 6.88% פונעם גאנצן שטח פון אינדיע, און איז דער פערטער גרעסטער שטאַט פון אינדיע לויט שטח. מיט א באפעלקערונג פון 199,581,477 מענטשן (אין 2011), איז אוטאַר פראַדעש דער גרעסטער שטאַט פון אינדיע לויט באפעלקערונג.


text:
פארטאל
א פארטאל איז א וועבזייטל וואס באדינט ווי א כללישער טויער צו כלערליי טעמעס וואס דינט ווי א שער בלאט צו מקורות פון א געוויסער אינטערעסע, האבי אדער סתם ענין וואס פאראייניגט א מערערע צאל מענטשן, וואס דינט דארטן צו פאראייניגן די באזוכערס ליינערס און באניצערס וואס פאראינטערסירן זיך אין די נושא אריינצוגיין דורך דארטן צו אנדערע פארצווייגטע נושאים וואס פירן אויף ווייטערע בלעטער אינעם וועב סייט.
גוגל און יאהו און נאך שטעלן דאס צו לויט אייער נייעס אינטערטעימענט רעליגיע געגענט געשמאק א.א.וו.
אינטערנעטס גרעסטע פארטאלן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אידישע וויקיפעדיע פארטאלן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין דער אידישער וויקיפעדיע איז דערוויילע די פאלגנדע 6 פארטאלס ווו איר קענט אייך דאס מאכן אייער היימבלאט פון דארטן ארום וואנדערן ווייטער אויף גאנץ וויקיפעדיע:
זעט הילף:פארטאל


text:
פאליציי
די פאליציי איז די ארגאניזאציע וואס טוט ארויפצווינגען די געזעץ, און שיצן דעם ציבור. זיי קענען ארעסטירן כדי צו האלטן סדר און רעכטיקייט אויף די גאסן. איינער וואס ארבעט אין דער פאליציי הייסט א פאליצאַנט, און זיי ארבעטן פון א פאליציי סטאנציע. ווען זיי ארעסטירן א מענטש, ניצט מען האנטקייטלעך צו האלטן זיינע הענט צוזאמען.
אין לאנדאן גייען נישט די פאליציי מיט קיין געווער, אבער איבעראל זענען זיי אנגעוואפענט מיט טויטליכע געווער. אין ישראל גייען טייל פון זיי אויך נישט מיט קיין געווער. אויך איז אין ישראל זייערע לעמפלעך אויף די אויטאס בלוי, טראפיק פאלציאנטן זענען רויט און בלוי. אנדערש ווי איבער דער וועלט וואס זיי זיינען רויט[פֿעלט אַ מקור].


text:
ה'תרצ"ד
ה'תרצ"ד (5694) – אדער אין קורצן תרצ"ד – איז א יידיש יאר, וואס האט זיך אָנגעהויבן א' תשרי: דעם אוונט פארן 21סטן סעפטעמבער, 1933, און עס האט זיך פֿאַרענדיקט כ"ט אלול: 9טן סעפטעמבער, 1934. ה'תרצ"ד איז א פשוט יאר (מיט בלויז איין חודש אדר) וואס איז לאנג 354 טאג. דאס איז דאס דריטע יאר צו שמיטה.
אינהאַלט
קאלענדאר[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פֿאָלגנדיק איז אַ קאָמבינירטער יידיש - גרעגאריאנישער קאלענדאר. אין יעדן טאג-קעסטל :- איינער אדער צוויי אותיות וואס באצייכענען דעם טאג אינעם יידישן חודש, און א נומער וואס באצייכנט דעם טאג אינעם גרעגאריאנישן מאנאט.
די טעג װאָס זײַנען אָנגעװיזן מיט אַ באַזונדערן קאָליר, באַצײכענען ייִדישע פֿײַער-טעג און יום-טובֿים (אונטן איז דער אָנװײַז).
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
ג' סיון - רבי משה בער בעק, הויפט אנפירער פון דער נטורי קרתא גרופע אין אמעריקא
נפטר געווארן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- דער גרויסער ישראלישער שרייבער חיים נחמן ביאליק.


text:
באאט
די באאט פארטיי איז אן אראבישע סאציאליסטישע פארטיי, באזירט אויף נאציאנאליזם און פאן-אראביזם, זי איז א סעקולערע שטרעמונג, וואס איר ציל איז אנטי קאלאניאליזם, קעגן די מערב וועלט לענדער.
געגרינדעט אין דמשק, סיריע, אין די 1940ער יארן. דער נאמען באאט באדייט אויפלעבן, און איר מאטא איז, "אחדות (אינערהאלב דעם אראבישן פאלק), פרייהייט (פון דרויסענדיקע איינפלוס), און סאציאליזם".
די פארטיי פארמאגט פיליעס אין עטליכע אראבישע לענדער, איראק, לבנון, יארדאניע, תימן, און סודאן. נאך א שטרייט צווישן די סירישע פארטיי, און די איראקישע פארטיי, זענען זיי אויף מעסער שטעך. די פאלעסטינער זענען צעטיילט צווישן די איראקישע אראבישע פרייהייטס פראנט, און די סירישע אל-צאיקע וואס איז א מיטגליד אינעם פאלעסטין באפרייונג ארגאניזאציע.
די רעגירונג אין סיריע, איז א באאטישע, פון די 1960ער יארן. כאפעז על אסאד, איז געווען א מיטגליד אין די פארטיי, ווי אויך זיין זון און נאכפאלגער, באשר על אסאד, געהערט צום באאט פארטיי.
אין איראק, זענען פארגעקומען עטליכע רעוואלוציעס, ווי צום סוף איז דער באאט ארויף געקומען צום מאכט, סאדאם כוסעין האט אנגעהערט צום באאט.


text:
תוכן השאלה
לכבוד דער ראש ישיבה שליט"א,
מיר האבן א שכן וואס זיין ווייב איז פון די מענטשן וואס געבן נישט קיין וואקסינען פאר די קינדער, און אונזערע קינדער שפילן געווענליך אינאיינעם, וואס דאס איז א טובה פאר ביידע. אבער יעצט ווען ס'איז פארשפרייט געווארן די מיזעלס מחלה ביים היימישן עולם, האב איך זייער מורא פון דעם. איך האב געהערט אז צוליב א שמחה האבן זיי געהאט געסט וואס זענען געווען אנגעשטעקט מיט מיזעלס, און איך האב א קליין קינד וואס קען נאכנישט ווערן וואקסינירט.
מיר זענען אין א דילעמע, מיר ווילן נישט מאכן קיין מחלוקת מיט די שכנים, אבער ווילן נישט אונזערע קינדער זאלן ווערן אנגעשטעקט. וואס איז די ריכטיגע וועג צוצוגיין צו דעם?
יישר כח
תשובה מאת הראש ישיבה שליט"א:
בעזרת ה' יתברך
יום א' פרשת וישלח, י' כסליו, שנת תשע"ט לפרט קטן
לכבוד ... נרו יאיר.
איך האב ערהאלטן דיין בריוו.
מאך נישט קיין מחלוקת מיט די שכנים; אז מען טוט וואס די תורה הייסט טון ווערט מען אפגעהיטן פון אלעם שלעכטס, מער פון דעם קען מען נישט טון און מען דארף נישט טון. די תורה איז געגעבן געווארן פאר מענטשן נישט פאר מלאכים, דעריבער אז דו פאלגסט די תורה און דו געבסט וואקסינען פאר דיינע קינדער, וועט דער אייבערשטער אפהיטן דיר מיט דיינע קינדער פון אלעם שלעכטס.
זיי צו לעבן בשלום מיט אלעמען - בפרט מיט שכנים; יעדע זאך פירט זיך מיט א פונקטליכער חשבון. דאס וואס מען וואוינט אין א דירה מיט שכנים דאס איז מיט א פונקטליכער חשבון פונעם אייבערשטן אז דיקא דער מענטש זאל וואוינען נעבן די און די מענטשן. דעריבער זאלסטו זייער אכטונג געבן צו לעבן בשלום מיט דיינע שכנים עס זאל נישט זיין קיין שום מחלוקת צווישן אייך.


text:
CarLrent האט געשריבן:
משה חיים פנחס האט געשריבן:קודם אנטשולדיגט
ח"ו גארנישט געמיינט כאב מיר שלעכט ארויסגעברענגט
מיינע צוויי רענטעלס זענען געווען מיני ליעסעס פון באדשעט איינס איז געווען פאריאר זיממער אראפ מיט א שפיגל, אנדערע איז געווען עטליכע יאר צוריק ווי ארויספארענדיג פון א פארקינג האט א שנעל פארענדע קאר אריינגעזעצט און מיין פאדערשטע רעדל וואס איז געשטאנען אויף ארויס, כמו שכתב מיט ערענסטע שאדענס צו מיין קאר אבער כמעט נישט צו יענעם כאב געזאגט יענעם (א גוי) אז ער קען גיין ניטאמאל געמאכט א פאליס רעפארט
באדשעט ראוד סייד סערוויס געשיקט א טראק אפצונעמען די קאר געקלעימט די אינשארענס אראפגעלייגט די מעשה כמו שהיא אז עס איז געווען מיין שילד ארויספארענדיג פון א פארקינג און עס געווען א היט ענד ראן,
עס האט ביידע מאל געהעריג געקאווערט
ווייס איך א אינגערמאן וואס האט אוועקגעלייגט א קאר דורך אריין קלאפן און א הערש מיט א שטארקע שנעלקייט און האט אויך געהאט געהעריג קאווערידש
מיט לייעביליטי אינשארענס האב איך נישט געהאט קיין עקספעריענס
איך ווייס אויך אז עס שטייט און די טערמס און קאנדישענס אז א מיני ליעס איז נישט געקאווערט באט איי געס עפעס אינפארמאציע פעלט דא, אדער איז דאס נישט די מיני ליעס פון וואס זיי רעדן, אדער עפעס אנדערש,
איך האב שוין מיטגעהאלטן ביי עטליכע אנדערע וואס האבן געהאט געהעריג קאווערידש מיט א מיני ליעס
אדרבה זאל דער עולם דא אריינקימען קלאר אויב איז דא איינער מיט א מעשה אז ער האט נישט געהאט קיין קאווערידש "צוליב" א מיני ליעס סתם נישט האבן קיין קאווערידש קען זיין צוליב אנדערע סיבות
בדידי הוה כמה עובדות.
אז די נארישקייט געלונגט איינמאל מיינט עס נאך נישט אז סוועט געלונגען נאכאמאל, שוין געהאט עטליכע מאל וואס די קרעדיט קארד אינשורענס האט אנגעקלאגט די רענטער, אלס אנישורענס פראד, פארן פרובירן צו קלעימען אינשורענס אויף א מיני ליעס.
איך כאפ נישט ווי פראד קימט אריין,
זיי האבן מיר געשיקט אן אימעיל נאכן קלעים אז זיי ווארטן אויף געוויסע דאקומענטן פון די רענטעל קאמפעני,
די ערשטע זאך איז געווען די רענטעל אגרימענט, אויב איז דאס די מיני ליעס פון וואס זיי רעדן, דאן ענטפער אז מיר קאווערן דאס נישט און א גוטן טאג ווי קימט אריין פראד???
אזוי צו אזוי לשיטתך קימט אויס אז הינדערטער צו גאר טויזענטער אידן וואס נעמען קארס אויפן זימער און פארלאזן זיך אויף קרעדיט קארד אינשארענס פארמאגן בעצם נישט קיין קאווערידש, עכ"פ ביי באדשעט און עוויס זיכער,
זאל דער עולם אריינקימען קלאר צו מען האט יא אדער נישט געהאט קאווערידש, ביי די רענטעלס טשארדשד מען פאר יעדן מינדעסטע קריץ, איז זיכער דא א גרויסער עולם מיט עקספעריענס,
מיין אייגענע עקספעריענס אזוי אויך אנדערע וואס איך האב מיטגעהאלטן האבן נישט געהאט קיין שום פראבלעמען, זאגן אז מען רעדט פון טעותים איז נישט מסתבר,
איך וואלט ליבערשט געזאגט אז נישט דאס איז די מיני ליעס פון וואס זיי רעדן,


text:
לינץ
לינץ (דייטשיש: Linz; טשעכיש: Linec) איז די הויפטשטאט פונעם לאנד אויבער עסטרייך, און די דריטע גרעסטע שטאט אין גאנץ עסטרייך אין טערמינען פון באפעלקערונג. אין דער שטאט אליינס וואוינען 203,012 (יאנואר 2017) איינוואוינערס, און אין די ביישטעט וועלכע נעמען איר ארום נאך 771,695 (פעברואר 2017). די שטאט געפינט זיך אויפן ברעג פונעם דוניי טייך.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין די מיטל אלטער טעג, די שטאט פלעגט באדינען אלס דער ארטיגער הויפטקווארטיר פון דער הייליגער רוימישער אימפעריע, און גלייכצייטיג אויכעט אלס א צענטער פון האנדל, וועלכער האט פארבינדן צווישן צוויי ברעגן פון דעם דוניי טייך - צווישן פוילן און טשעכיי צוזאמען מיט די באלקאן לענדער און איטאליע. זייענדיג דאס וואוין-ארט פון דעם קייזער פון דער האפסבורגער אימפעריע, פרידריך דער דריטער, האט געמאכט אז דער שטאט זאל זיין "די וויכטיגסטע שטאט פון דער אימפעריע", ביז דעם טאג וואס דער קייזער איז געשטארבן, און דעם טיטל פון דער וויכטיגסטע שטאט האבן איבערגענומען וויען און פראג.
דורך דער צווייטער וועלט קריג און אויכעט דערנאך, לינץ איז געווען גאר א חשוב'ן אינדוסטריעלן ראיאן, דארט וואו די פאבריקן פלעגן פראדוצירן שטאל און כעמיקאלן פארן נאציסטישן מיליטער. דער רשע אדאלף היטלער ימח שמו, וועלכער איז געבוירן געווארן נישט ווייט פון לינץ, האט געהאט א פלאן צו מאכן פון דער שטאט א הויפט קולטור צענטער פאר דעם דריטן רייך. נאך דער מלחמה, דער דוניי טייך, וועלכע שניידט דורך דער שטאט, איז געווארן דער גרענעץ צווישן דעם רוסישן אקופאנט און צווישן דעם אמעריקאנער אקופאנט. דער יעצטיגער בירגערמייסטער פון לינץ איז קלאוס לוגער.


text:
דער קאמעדיאנט
דער קאָמעדיאַנט איז א ישראלישער דאקומענטארער פילם ערשינען אין יאר 2000 וועלכער דערציילט די געשיכטע פין דער פאמיליע פונעם אקטיאר פסח'קע בורשטיין און זייער ראָלע אין דעם יודיש טעאטער דורך אינטערוויוס מיט די בורנשטיין'ס און אנדערע פערזענלעכקייטן פון דער בינע.
די פילם איז געמאכט געווארן צו זײַן הונדערטסטן געבוירן-טאָג אין 1996.
דער פילם אנטהאלט אויך זעלטענע בילדער און אויפֿטריטן פין פסחקע און אנדערע אקטיארן. ער האט געווינען צוויי ישראלדיגע אויסצייכענונגען.
געשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
פּיעסעס וועלכע ווערן דערמאנט אינעם פילם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אנטיילנעמער[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- זײַן ווײַב ליליע לוּקס
- מייק בורשטיין
- זײַן טאכטער זיסעלע\סוזי
- פייוויש פינקל
- מרדכי צאנין
- ישראל בעקער


text:
ה' תמוז
די טעג ווען ה' תמוז קען געפאלן:
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ה'כ"ח- דער גדול הדור פון די חכמי אשכנז , מהר"ם ראטנבערג, וואס איז געווען אונטערוועגס קיין ארץ ישראל, געלייגט אין טורמע דורכן קייסער רודאלף דער ערשטער
- ה'שפ"ט - הרב יום-טוב ליפמאן העלער, מחבר פון תוספות יום טוב, אריינגעלייגט אין טורמע. הרב העלער האט אוועקגעשטעלט דעם טאג פאר א תענית פאר זיך און זיינע אייניקלעך
- ה'תש"ו - קעלצער פאגראם, קעגן יידן איבערגעבליבן פון חורבן אייראפע, אין פוילן
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ה'תשי"א - רבי ישראל האגער, וויזשניצער רבי פון מאנסי
יארצייטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ה'תרע"ה - רבי בצלאל יהושע מאשקאוויטש פון גלינע


text:
גרינוויטש וויליזש
גרינוויטש וויליזש - (דער קרי איז גרעניטש וויליזש). ווערט אויך גערופן די וויליזש. דאס איז א רעזידעשאל באוואונטער געגענט וואס אנהאלט אין זיך ניו יארק אוניווערסיטעט (NYU) און דאס האט איר פארוואנדעלט אלס אן אטראקציע פאר אינגע אדוואנטוריסטן פון די סטודענטן און פראפעסערן וואס האבן איר געמאכט אלס בוהמיען פונקט פון די גאנצע וועלט בעיקר אין די 60ער יארן. היינט האט זיך דער נאכט הולטייען און ארטיסטן לעבן אריבער פארשפרייט ארויס פון אירע גרעניצען מער אויף איסט וויליזש, און וועסט וויליזש, מעיט פעקינג דיסטריקט, טשעלסי און סאהא, לאוער איסט סייד ביז אריבער קיין וויליאמסבורג. אירע גרעניצען: טשעלסי ביי 14 - צפון. האוסטען - דרום. איסט וויליזש בייד דריטע עוועניו. - צפון.


text:
פאַנס פון גרויס פירות פון סטראָבעריז וועט באשטימט האָבן די לייקינג פון די סאָרט עליאַנאַ. ער איז ברעד פֿאַר היים גאָרטנצוכט אין האָלאַנד. אין אַ קאָנטינענטאַל קלימאַט, אַזאַ אַ פאַבריק פילז גרויס.
אין דעם אַרטיקל, מיר וועלן באַטראַכטן די טעכנאָלאָגיע פון גראָוינג סטראָבעריז עליאַנאַ, צושטעלן אַ באַשרייַבונג פון די פאַרשיידנקייַט פון פאָטאָס און באַשליסן די פֿעיִקייטן פון לאַנדווירטשאַפטלעך טעכנאָלאָגיע פון דעם גערעטעניש.
- פֿעיִקייטן מיינונג
- לאַנדינג טעכנאָלאָגיע
- ווי צו קלייַבן סידלינגז
- ווען און ווו צו פאַבריק די יאַגדע
- פּלאַן פון פּלאַנטינג סידלינגז אין עפענען ערד
- ווי צו זאָרג פֿאַר אַ מיינונג עליאַנאַ
- וואָטערינג, ווידינג און לוסאַנינג דעם באָדן
- פערטיליזאַטיאָן
- טרוסקאַווקע מאַלטשינג
- פּעסט און קרענק באַהאַנדלונג
- טרימינג וואָנצעס און בלעטער
- ווי צו צוגרייטן סטראָבעריז פֿאַר ווינטער
- עליאַנאַ: אַדוואַנטידזשיז און דיסאַדוואַנטידזשיז
פֿעיִקייטן מיינונג
עליאַנאַ - זיך-פּאַליפּרייטינג פאַרשיידנקייַט, די פרוכט פון וואָס ריפּען גאַנץ פרי און גאַנץ צוזאַמען. די בעריז זענען העל רויט אין קאָלירן, גרויס סיזעס (פון 20 ג צו 90 ג), בלאַנק, שישקע-שייפּט. די פלייש פון די פרוכט איז געדיכט, האט אַ אָנגענעם אַראָמאַ און זיס געשמאַק.
אַרויף צו 2 קג פון צייַטיק בעריז קענען זיין פּיקט פון אַ איין שטיל, וואָס זענען ביוטאַפלי סטאָרד אין די פרידזשידער פֿאַר עטלעכע וואָכן און זענען גרינג צו טראַנספּאָרטירן.
לאַנדינג טעכנאָלאָגיע
גערעדט וועגן די פאַרשיידנקייַט פון יריאַנאַ גאָרטן סטראָבעריז, עס איז כדאי צו באמערקן אַז די טעכנאָלאָגיע פון פּלאַנטינג און זאָרגן פון דעם פאַבריק איז נישט פיל אַנדערש פון אנדערע ווערייאַטיז פון סטראָבעריז, אָבער האט עטלעכע פֿעיִקייטן.
ווי צו קלייַבן סידלינגז
קויפן טרוסקאַווקע סידלינגז קענען זיין פון יולי צו שפּעט סעפטעמבער. אויך עס איז פאַרקויף אין פרילינג.
לויט צו די רעקאַמאַנדיישאַנז פון גאַרדנערז, עס איז בעסטער צו קויפן סידלינגז אין יולי. אין דעם צייַט, די פּרייַז פון ספּראַוץ איז הויך, אָבער דורך פּלאַנטינג עס, איר קענען זיין זיכער אַז די פאַבריק וועט האָבן צייַט צו באַפרייַען אַראָפּ אין דער ערד און פאָרעם בלום באַדז, וואָס מיטל אַז ווייַטער יאָר איר קענען שניט אַ גוט שניט.
איר קענען קויפן סידלינגז אין די סוף פון זומער, און אַפֿילו אין האַרבסט. עס וועט קאָסטן פיל טשיפּער, אָבער די סטראָבעריז קען פשוט נישט האָבן צייַט צו נעמען שורש אין אַ נייַ פּלאַץ וואָס וועט גרונט נידעריק ייעלדס ווייַטער צייַט.שוואַך סידלינגז קען נישט בלייַבנ לעבן דער ווינטער, ספּעציעל אויב די טעמפּעראַטור באדינגונגען זענען האַרב.
איר קענען קויפן סידלינגז אין די פרילינג. אבער אויב עס איז פרי צו פאַבריק סטראָבעריז אין די באָדן און צושטעלן עס מיט געהעריק זאָרג, די טראָגן וועט זיין הויך. עס איז פארקויפט מיט אַ עפענען און פֿאַרמאַכט שורש סיסטעם. דער אָנהייב פון קוואַל איז קעראַקטערייזד דורך גינציק באדינגונגען פֿאַר די גיך אַנטוויקלונג פון די רוץ פון בושעס, וואָס מיטל אַז סטראָבעריז וועט זיין פאַרפעסטיקט אין די באָדן פיל פאַסטער.
די קוואַליטעט פון סידלינגז איז וויכטיק, אַזוי דער גערטנער מוזן לערנען צו ריכטיק ידענטיפיצירן געזונט און ווייטיקדיק געוויקסן. איר קענען נישט קויפן סידלינגז, די בלעטער פון וואָס האָבן ספּאַץ און טונקל דאַץ. בלאַס פאָוליאַדזש קענען אויך זייַן סימפּטאָם פון די קרענק. א קלאָר צייכן פון אַ ערד מייט איז שריווינג אויף יונג בלעטער, אַזאַ סידלינגז זאָל אויך זיין אַוווידאַד.
געזונט סידלינגז האָבן אַ רייַך גרין קאָליר, באמערקט קליין פּובעססענסע. איר אויך דאַרפֿן צו באַצאָלן ופמערקזאַמקייַט צו די גרעב פון די האָרן, אויף וואָס די טרוסקאַווקע טראָגן גלייַך דעפּענדס. גרעב - וועגן 0.7-0.8 סענטימעטער. די וואָרצל סיסטעם פון די פאַבריק זאָל זייַן כיידרייטאַד.
קויפן טרוסקאַווקע סידלינגז עליאַנע רעקאַמענדיד פֿון פאַרלאָזלעך סעלערז, וואס זענען ארבעטן מיט דעם קולטור איז ניט דער ערשטער יאָר און ווערט זייער שעם.
ווען און ווו צו פאַבריק די יאַגדע
פּלאַנטינג טרוסקאַווקע ווערייאַטיז עליאַנע בעסער אין געביטן מיט מיטל אָדער ליכט באָדן זאַץ. פּאַסן זאַמדיק, לאָאַמי און אַ ביסל אַסידיק סוילז. אין דער קוואַל איר דאַרפֿן צו גראָבן אַ בעט, געמאכט יעדער קוואַדראַט מעטער פון וועגן 30 קג פון Fertilizers און בעערעך 5 קג פון אָרגאַניק ענין.
פּלאַנטינג סטראָבעריז איז רעקאַמענדיד אין דער פרילינג, סטאַרטינג פון אפריל צו מיטן מייַ. אין דעם צייַט, די באָדן איז גענוג פייַכט. אויב פּלאַנטינג איז האַרבסט, דער בעסטער צייַט - פון מיטן אויגוסט ביז 10 סעפּטעמבערצו די בושעס האָבן צייַט צו באַקומען צוגעוווינט צו די קאַלט וועטער.
פּלאַן פון פּלאַנטינג סידלינגז אין עפענען ערד
סעעדלינגס זענען געפֿלאַנצט אין דעם באָדן איז יוזשאַוואַלי אונטער צוויי סקימז:
- קשאַק. געוויקסן זענען געפֿלאַנצט אין אַ דיסטאַנסע פון וועגן 15-25 סענטימעטער.אַנטענאַע מוזן זיין אַוועקגענומען פון אַלע בושעס בייַ מינדסטער דרייַ מאָל פּער צייַט. די ווייַטקייט צווישן די ראָוז זאָל זייַן פון 40-60 סענטימעטער.
- Strip. דורך טשוזינג דעם אופֿן, די בושעס זענען געפֿלאַנצט אין אַ רודערן אויף די ברייט פון 20-30 סענטימעטער. צו פּראַסעסאַז און סאַקאַץ עמבעדיד אין די דורכגאַנג 90 סענטימעטער, געלאזן אַ פּאַס פון 50 סענטימעטער. דעם איז ווו די נייַ ראָוז וועט זיין געגרינדעט דורך קאַטינג ביסלעכווייַז פּאַס אַרויף צו 40 סענטימעטער. דער ערשטער ביסל סאַבסידיערי ספּראַוץ געבן צו נעמען וואָרצל ביידע אין די ריכטונג פון רודערן ספּייסינג און אין דער ריכטונג פון זייַן רודערן. דעמאָלט ביסלעכווייַז סטרויערן די אַנטענאַע צו נאָכקומען מיט די אויבן פּאַראַמעטערס.
ווי צו זאָרג פֿאַר אַ מיינונג עליאַנאַ
קער פֿאַר סטראָבעריז ווערייאַטיז עליאַנאַ איז וויכטיק, אָבער אין דער זעלביקער צייַט גאַנץ פּשוט. עס איז גענוג צו וואַסער די פאַבריק פּיריאַדיקלי, מאל פערטיליזע און וואַך אויס פֿאַר די נויט פון ווידז אין דעם גאָרטן.
וואָטערינג, ווידינג און לוסאַנינג דעם באָדן
ווי און ווען צו וואַסער אַ פאַבריק גלייַך דעפּענדס אויף קראַנט וועטער טנאָים. אויב עס איז קיין אָפּזאַץ און דער באָדן איז טרוקן, סטראָבעריז דאַרפֿן צו זיין וואָטערד.בעסטער פֿאַר דעם פרימאָרגן מאָרגן.
ביז דער ערשטער בלומען דערשייַנען, די פאַבריק קענען זיין וואָטערד מיט אַ וואָטערינג קענען. אין דעם פּראָצעס אין דער זעלביקער צייַט די בלעטער וועט זייַן געוואשן פון שמוץ און שטויב. ווען די בלומען דערשייַנען, איר דאַרפֿן צו גיסן וואַסער אונטער די קוסט, פּרעווענטינג פליסיק פון קומט די בלום.
ווען עס איז הייס אַרויס די פֿענצטער, וואָטערינג זאָל זיין געטאן וועגן אַמאָל אַ וואָך, באזירט אויף די סומע פון 10-25 ליטער פּער קוואַדראַט מעטער. נאָך די פירות אָנהייבן צו דערשייַנען, די אָפטקייַט פון וואָטערינג דאַרף זיין רידוסט. עס איז אויך אוממעגלעך צו גיסן וואַסער אויף די בעריז, אַזוי אַז זיי טאָן נישט אָנהייבן צו פאַלן.
עס איז נייטיק צו באַקומען באַפרייַען פון ווידז אין די פּלאַץ איידער די סידלינגז זענען געפלאנצט אין דער ערד.. דעריבער, ווי נייַ אָנעס דערשייַנען, מיר דאַרפֿן צו וויד זיי אויך. אַזאַ מאַניפּיאַליישאַנז זענען נייטיק ווייַל דער עקסטרע געוויקסן אויף דעם פּלאַץ וועט נעמען נוטריאַנץ פון דעם באָדן און נעץ, דערמיט פּריווענץ די סטראָבעריז פון דעוועלאָפּינג נאָרמאַלי. לאָאָסענינג דעם באָדן זאָל זיין געפירט אויס אין אַ טיפקייַט פון וועגן 10 סענטימעטער. די רוץ פון ווידז זענען אַוועקגענומען און גענומען אויס פון דעם פּלאַץ.
גאַרדענערס, אין וואָס אַ גענוג גרויס פּלאַנעווען וועט זיין געפלאנצט מיט סטראָבעריז און ווידינג וועט נעמען אַ לאַנג צייַט, נוצן הערביסיידז צו באַקומען באַפרייַען פון ווידז.זיי קענען שפּריץ די באָדן פֿאַר צוויי וואָכן איידער פּלאַנטינג.
פערטיליזאַטיאָן
די דאַרפֿן פֿאַר סטראָבעריז אין פערטאַלייזערז דעפּענדס אויף דער צייַט, טיפּ פון באָדן, וועטער טנאָים, אאז"ו ו יונג בושעס דאַרפֿן מער וואַסער אין דער פאָרמירונג פון די גרין טייל. ווי פֿאַר דערוואַקסן געוויקסן, זיי זענען פערטאַלייזד אין דער בינע פון דער פאָרמירונג פון פירות.
ווען די שניט איז אלנגעזאמלט, איר קענען אַמאָל ווידער דערגרישן די סטראָבעריז, ווייַל איצט נייַ רוץ און בלום באַדז וועט אָנהייבן צו וואַקסן, די קוסט זיך וועט זיין גרייט פֿאַר ווינטער, פֿאַר וואָס עס דאַרף נוטריאַנץ.
אין סדר צו אַנטוויקלען און פירן פרוכט די פאַבריק, עס מוזן זייַן געגעבן מיט מיקראָפערטיליזערס, מינעראַל עלעמענטן און אָרגאַניק ענין. בעסטער פון אַלע פּאַסיק פֿאַר דעם צוועק זענען פּרעפּעריישאַנז מיט אַ קאָמפּלעקס צופרידן פון מיקראָעלעמענץ.
ווי פֿאַר אָרגאַניק ענין, עס איז מעגלעך צו נוצן פּערעפּערעלי פּיט קאַמפּאָוסט און כיומאַס. די סומע פון פערטאַלייזער גלייַך דעפּענדס אויף דער באָדן גיביקייַט, די קליימאַטיק זאָנע און די שטאַט פון די געוויקסן גלייַך. אין דורכשניטלעך, עס וועט נעמען 15-25 קג פערטאַלייזער פּער 10 קוואַדראַט מעטער.
טרוסקאַווקע מאַלטשינג
אין סדר נישט צו וואַקסן ווידז, דער באָדן איז געזונט העאַטעד, און די מויסטשער פון עס יוואַפּערייטיד מער סלאָולי, די פּלאַץ איז מאַלטשעד.
ווייל געפלאנצט די בושעס אין דער ערד, דער ערד איז באדעקט מיט אַ שוואַרץ פילם און לינקס פֿאַר די גאנצע צייַט פון די עקזיסטענץ פון די בעט.
נאָך די פירות האָבן רייפּאַנד, די ערד קענען זיין באדעקט מיט זעגעכץ אָדער שטרוי. נאָך קאַלעקטינג די בעריז, די בלעטער פון די פאַבריק זענען מאָוד, און די מאַלטש איז פשוט מקבר געווען אין די בעדז.
פּעסט און קרענק באַהאַנדלונג
עס זענען אַ נומער פון חולאתן און פּעסץ וואָס זענען געפערלעך פֿאַר סטראָבעריז. באַטראַכטן די מעטהאָדס פון דילינג מיט די הויפּט אָנעס.
- Tick transparent. דאס איז די הויפּט פייַנט פון סטראָבעריז. ער איז ביכולת צו שלאָגן די פאָולידזש, וואָס ווי אַ רעזולטאַט געקויפט אַ געל טינט. בעריז וואַקסן קליין. נאָך כאַרוואַסטינג, עס איז נייטיק צו מייַכל די פאַבריק מיט קאַרבאָפאָס צו באַקומען באַפרייַען פון דעם פּעסט.
- טרוסקאַווקע זשוק, ווייַספליי, וויעוואַל.צו באַקומען באַפרייַען פון זיי וועט העלפן קאַרבאָפאָס און מער.
- Nematodes. די פּעסץ לעבן אין די בלעטער און זענען ביכולת צו גאָר שלאָגן די קוסט. פאָולידזש ווערט פינצטער, די בעריז אויפהערן צו אַנטוויקלען און וואַקסן. אַזאַ בושעס קענען נישט זיין באהאנדלט, זיי מוזן זיין אַוועקגענומען פון דעם פּלאַץ.
- Ants צו פאָר זיי אויס פון דעם גאָרטן, איר דאַרפֿן צו שפּריצן מיט סאָדע.
- גריי ראָט. א קרענק אַז מאַניפעסט זיך אין די פאָרעם פון ספּאַץ מיט אַ פאַרבינדן פון גרוי אַז אַפעקץ די פירות, בלעטער און באַדז. צו ויסמייַדן אַזאַ אַ פּראָבלעם, עס איז נייטיק צו שניט אין צייַט, באַזייַטיקן ווידז פון דעם גאָרטן. אין דער געשעעניש אַז אַ ינפעקציע איז פארגעקומען, די קראַנק בושעס זענען צעשטערט.
- Late blight. דעם דערשיינונג באטייטיק ראַדוסאַז דעם וווּקס פון געוויקסן, גרוי בלעטער אָנהייבן צו דערשייַנען, סטראָבעריז קענען שטאַרבן. עס איז נייטיק צו קאַמבאַט דעם פּראָבלעם דורך רעגולער מאָיסטענינג דעם באָדן. ווי באַלד ווי דער ערשטער וואונדער פון די קרענק, די אַפעקטיד בושעס זאָל זיין אַוועקגענומען.
עס איז נייטיק צו אָנהייבן פייטינג פּעסץ אַפֿילו אין די פאַל, טרעאַטינג און דיסינפעקטינג דעם באָדן. די מאַלטשינג פון דער ערד מיט אַ פילם, ווי געזונט ווי די באַזייַטיקונג פון אַלע ווידז, העלפט אין דעם. טרוקן בלעטער אויך מוזן ווערן אַוועקגענומען פון דעם גאָרטן.
טרימינג וואָנצעס און בלעטער
די קשיא פון טרימינג אַ טרוסקאַווקע וואָנצעס האט געפֿירט פילע גאַרדנערז צו פּאָלעמיק. די יקספּידיאַנס פון די פּראָצעדור פֿאַר פילע איז פּראָבלעמאַטיש, ספּעציעל זינט די פאַך איז גאַנץ נודנע און מאַנאַטאַנאַס.
די וואָנצעס פון די טרוסקאַווקע פאַרשיידנקייַט עליאַנאַ איז דארף פֿאַר ברידינג, אַזוי אויב עס איז אַזאַ אַ דאַרפֿן, זיי זענען לינקס. אבער דאָס זאָל זיין געטאן, גיידיד דורך די סכעמע, און ניט אין אַ אַרביטרערי סדר. זיין זיכער צו שנייַדן די וואָנצעס זאָל זיין אין פרוטינג געוויקסן. דעם איז נייטיק אַזוי אַז מאַטערנאַל פּלאַנטיישאַנז זענען נישט דיפּליטיד, און פּראָודאַקטיוואַטי טוט נישט פאַרקלענערן.
פּרונינג טרוסקאַווקע וואָנצעס איז געפירט אויס אין דער מאָרגן מיט קיין אָפּזאַץ. איר קענען ניט קלייַבן זיי אַוועק מיט דיין הענט, איר דאַרפֿן צו נוצן שער אין סדר נישט צו שעדיקן די מוטער פאַבריק. טרים די אַנטענאַע זאָל נישט זיין בייַ די שורש, און געלאזן 3-4 סענטימעטער.
כל טייפּס פון טרוסקאַווקע פּרונינג אין אויגוסט. בעשאַס דעם פּעריאָד, איר קענען קאַמביין וואָנצעס טרימינג מיט בלאַט באַזייַטיקונג. שנייַדן די בלעטער פון סטראָבעריז דאַרפֿן נאָך די פרוטינג צייַט איז געענדיקט. דער גערטנער קאַלעקץ אין איין האַנט אַלע די וואָנצעס און בלעטער פון די קוסט און מאכט אַ שנייַדן, געלאזן קורץ סטאָקס אין דעם גאָרטן.
ווי צו צוגרייטן סטראָבעריז פֿאַר ווינטער
דער ערשטער זאַך צו טאָן ווען פּריפּערינג סטראָבעריז פֿאַר די ווינטער צייַט איז צו כאַפּן אַרויף און מאַלטש. מיר טאָן ניט דאַרפֿן צו דורכפירן ווידדעס אין דעם צייַט, ווייַל איר קענען שעדיקן די וואָרצל סיסטעם, וואָס וועט נישט האָבן צייַט צו לעסאָף צוריקקריגן צו די פראָסט.
די בעט איז באדעקט מיט עטלעכע געדיכט לייַערס. איר קענען אויך נוצן שטרוי, בלעטער און אפילו טרוקן מאַלענע צווייגן, אויב קיין. ווי פֿאַר מאַטעריאַלס פון קינסטלעך אָנהייב, אַגראָטעקס און אַגראָפיברע וועט זיין פּאַסיק, וואָס וועט טייַנען די נעץ מדרגה בייַ די אָפּטימום טעמפּאָ.
עליאַנאַ: אַדוואַנטידזשיז און דיסאַדוואַנטידזשיז
די טרוסקאַווקע פאַרשיידנקייַט פון עליאַנאַ איז גאָר פאָלקס צווישן גאַרדענערס. די אַדוואַנידזשיז אַרייַננעמען קעגנשטעל צו האַרב ווינטער, קאַמפּעטיטיוו פּאַסיק פֿאַר טראַנספּערטיישאַן, און די מעגלעכקייט פון לאַנג סטאָרידזש פון פירות אָן פאַרלירן זייער קוואַליטעט.
אין דערצו, דעם פאַרשיידנקייַט איז נישט קאַפּריזיק צו די קלימאַט און באָדן טנאָים. ראַרעלי אַמינאַבלע צו חולאתן אין די פאָרעם פון פורעם, און אויך זעלטן אַפעקטאַד דורך טיקען אנפאלן.
טרוסקאַווקע ווערייאַטיז עליאַנאַ פירות אַבילאַטלי אויף דער זעלביקער פּלאַנעווען פֿאַר 7-8 יאר, אָן פאַרלירן די קוואַליטעט און גלייַך פון טראָגן.
פרוץ פון די גרויס סיזעס, צוזאַמען ריפּען, פאַרמאָגן ריזיק טייסץ.
דיסאַדוואַנטידזשיז - ינטאָלעראַנס צו היץ. אויך מיט אָפט און שווער ריינז, די בעריז קען זיין ווייניקער זיס.
טרוסקאַווקע ווערייאַטיז עליאַנאַ רייטפאַל פארדינט די פּאָפּולאַריטעט עס פארמאגט. עס איז גרינג צו וואַקסן, און די שניט וועט כּמעט שטענדיק זיין שעפעדיק און הויך-קוואַליטעט.


text:
בירגערמייסטער
בירגערמײַסטער אדער מעיאָר (ענגליש: mayor, העברעיִש: ראש העיר) איז דער וואס שטייט אין שפיץ פון דער מוניציפאליטעט וואס איז פאראנטווארטלעך אויף אלע שטאטישע אגענטורן - פאליציי, פייערלעשער, סאבוויי אא"וו.
אין מדינת ישראל ווערט יעדע 5 יאר איינגעארדנט וואלן אין יעדער שטאט ווער זאל זיין דער קומענדיקער בירגערמייסטער.
(אין ניו יארק סיטי פלעגט דאס זיין דער אידישער ביליאנער מייקל בלומבערג. יעצט איז ביל די בלאזיא דער בירגערמייסטער.)
אין אסאך שטעט אין ענגלאנד איז דער בירגערמייסטער נישט קיין פירער פון דער מוניציפאליטער נאר דאס איז א צערעמאנישער טיטל.


text:
ספרי הבעל שם טוב > כתר שם טוב > הוספות > קפב
אַלעמען איז גוט באַוואוסט דער ענין פון השגחה פּרטית, ווי דער בעש"ט איז מבאר, אַז אפילו אַ שטרויעלע און אַ אָפּגעריסענע בלעטעלע וואָס וואַלגערט זיך אין גאַס איז פאַראַן אַ דין ומשפּט וויפיל מאָל זיי זאָלן זיך אומדרעהען און וואו, אין וואָסערע ערטער זיי זאָלען זיך וואַלגערען.
דער בעש"ט נ"ע זאָגט אַז הקב"ה איז מסבב כמה סבות מסבות שונות בכדי דורכפירן אַ השגחה פּרטית פון אַ קליינעם נברא ויצור, אַז בכדי אַז אַן אַראָפּגעפאַלענע בלעטל פון אַ בוים וואָס וואַלגערט זיך נאָך פון פאַראַיאָרן ערגעץ וואו אין אַ הינטער הויף, אָדער אַ שטרויעלע פון אַ זאַנג מיט וועלכער מען האָט מיט אייניגע יאָר פריער צוגעדעקט אַ דאַך אין אַ דאָרף זאָלן זיך רירן פון זייערע ערטער און אַריבער אין אַן אַנדער אָרט איז צוליב דעם ברעכט אויס אין אַ הייסן זונענשיינענדיגן טאָג אַ שטורם ווינט וואָס קערט הימל און ערד, און יעמאָלט ווערט דורכגעפירט די השגחה פּרטית אויף דעם אַראָפּגעפאַלענע בלעטל און דער אַלטער שטרויעלע371.
----- הערות -----
371) לקוטי דיבורים ח"א פג, ב.


text:
שלמה האלבערשטאם (ב)
רבי שלמה האלבערשטאם זצ"ל (א' כסלו ה'תרס"ח - א' מנחם אב ה'תש"ס), דער דריטער באבובער רב.
אפשטאם[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי שלמה איז געבוירן אין באבאוו א' כסלו ה'תרס"ח, צו זיין פאטער הרב בן-ציון האלבערשטאם, רב אין באבאוו, א זון פון הרב שלמה האלבערשטאם, רב אין באבוב, א זון פון רבי מאיר נתן האלבערשטאם, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים. און צו זיין מוטער מרת חיה פראדיל א טאכטער פון הרב שלום אליעזר האלבערשטאם, א זון פון הרב חיים האלבערשטאם, דער דברי חיים.
רבנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין תרצ"א האט זיין פאטער זיך געצויגן קיין טשעבין, און איבערגעלאזט ר' שלמה אלס "יונגער רב" אין באבאוו.
אלס יונגערמאן אין באבאוו האט ער געפירט די נעצווערק פון 30 באבאווער ישיבות אין גאליציע.
אין תרצ"ט ווען די נאציס זענען אריין אין גאליציע איז די משפחה אנטלאפן און געוואנדערט ביז לעמבערג. רוב פון דער משפחה איז אומגעקומען דארט, אבער ר' שלמה, מיט איין זון נפתלי צבי, האבן זיך געראטעוועט און געוואנדערט ווייטער. ש"ק פרשת בהעלתך זענען זיי געווען אין ניימארק און די געשטאפא האט זיי געכאפט פרובירנדיק זיך אריבערכאפן איבערן גרענעץ אין סלאוואקיי. מיט נסים זענען זיי באפרייט געווארן. ענדלעך זענען זיי געקומען קיין בוקארעסט, רומעניע, וואו זיי האבן זיך באהאלטן ביז נאך דער מלחמה.
ער איז אנגעקומען קיין אמעריקע נאך דער צווייטער וועלט מלחמה, וואו ער האט ווידעראמאל אויפגעשטעלט דאס באבאווער חסידות אינעם קרוין הייטס געגנט פון ברוקלין, ניו יארק. שפעטער האט ער זיך געצויגן קיין בארא פארק, וואו דאס חסידות איז היינט הויפטקווארטירט.
הסתלקות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
רבי שלמה איז נפטר געווארן א' מנחם אב ה'תש"ס. ער ליגט אין פלאראל פארק בית עלמין, ניו דזשערסי און מען האט געשטעלט דארט אן אהל אויף זיין קבר.
פאמיליע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין יאר ה'תרפ"ה האט רבי שלמה געהייראט בזיווג ראשון מרת בלומה רחל, א טאכטער פון זיין פעטער הרב חיים יעקב טייטלבוים רב אין לימאנאוו. זי איז אומגעקומען אויף קידוש השם מיט אירע קינדער, געבליבן איז איין זון:
- הרב נפתלי צבי האלבערשטאם, דער באבאווער רב.
נאך די צווייטע וועלט קריג האט רבי שלמה געהייראט בזיווג שני מרת פריידא א טאכטער פון הרב אריה לייביש רובין פון ציעשינאוו. זייערע קינדער:
- מרת מרים נחמה, די ווייב פון הרב חיים יעקב יוסף טויבער דיין אין קהל באבוב אין בארא פארק.
- מרת דבורה לאה, די ווייב פון הרב יונתן בנימין גאלדבערגער.
- מרת שרה הענא, די ווייב פון הרב יעקב ישראל ישורון מייזליש רב אין קרית באבוב בת-ים.
- הרב בן ציון אריה לייבוש האלבערשטאם, באבאווער רב
- מרת מלכה, די ווייב פון הרב בן-ציון בלום רב קהל באבוב לאנדאן.
- מרת אסתר שיינדיל, די ווייב פון הרב ברוך אברהם צבי הורוויץ פון מאנסי (חתונה געהאט זומער תשל"ט).
זיינע ספרים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- כרם שלמה
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר


text:
עטלעכע פּראָקאַט AIRCRAFT ביזנעסער וואס זענען פּערזענלעך רעקאָרד זייער ליידיק פוס רוץ צוטריטלעך, כולל מאל, יאַזדע טעג, און לאָוקיישאַנז. כאָטש איר וועט געפינען קיין געראַנטיז איר זאל אַקטשאַוואַלי האָבן די פיייקייַט צו פירן אַ צוריקקער יאַזדע פאָרויס פון צייַט. טשאַרטער Flights וואָס זענען ליידיק זענען אַ גרויס פּרייַז, מיט אָדער מיט קיין Benefits פון אינטערעס און נאָך קאַנוויניאַנס. זיי זענען ביכולת צו אויך קאַנסערוו אַ טוריסט פּעריאָד, without airport sign in procedures' trouble
אנדערע סערוויס מיר צושטעלן
עקסעקוטיווע פּריוואַט דזשעט טשאַרטער
מיד גרייס פּריוואַט דזשעט טשאַרטער
שווער פּריוואַט דזשעט טשאַרטער Flight
טורבאָפּראָפּ פּריוואַט דזשעט טשאַרטער
עמפּטי פוס פּריוואַט דזשעט טשאַרטער
פּריוואַט דזשעט טשאַרטער קאָסט
פּריוואַט דזשעט טשאַרטער Flight סערוויס אין לאַס וועגאַס, נוו 702-919-0800
גיי צו https://www.wysluxury.com/lasvegas/ פֿאַר מער אָרט לעבן איר
אנדערע שטאַט מיר דעקן:


text:
סיערע לעאנע
סיערע לעאנע (ענגליש: Sierra Leone), אפיציעל די רעפובליק פון סיערע לעאנע (ענגליש: Republic of Sierra Leone), איז א לאנד אין מערב אפריקע. זי גרענעצט גינע אין צפון און מזרח, בארטן פון העלפאנדביין אין דרום-מזרח און דעם אטלאנטישן אקעאן אין מערב און דרום-מערב. זי באדעקט א שטח פון 71,740 קוואדראט ק"מ. די הויפטשטאט איז פריישטאט.
בערך 5.5 מיליאן מענטשן וואוינען אין סיערע לעאנע, און די אפיציעלע שפראך איז ענגליש. סיערע לעאנע איז א מיטגליד אין די פאראייניגטע פעלקער און אין דעם אפריקאנער פארבאנד. 60% פון דער באפעלקערונג זענען מוסולמענער און 10ֵ% קריסטן.
נאכן בירגערקריג פון 1991 ביז 2002 איז סיערע לעאנע געווארן ביסלעכווייז מער דעמאקראטיש.
עקאנאמיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
סיערע לעאנע איז א גאר ארים לאנד. דער הויפט עקספארט איז דיאמאנטן.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
- ↑ 1.0 1.1 צענטראלע אינטעליגענץ אגענטור (2011). סיערע לעאנע די וועלט פאקטבוך. דערגרייכט דעם 24סטן מיי, 2012.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]


text:
טריק-טראק
טריק-טראַק (ענגליש: backgammmon; טערקיש: tavla; קורדיש: nerd) איז פון די עלצטע טאוול-שפילן אין דער וועלט. צוויי שפילער שפילן, און מען באוועגט די ביינדלעך לויטן אויסקומפט פון צוויי ווערפלעך. דער געווינער איז דער ערשטער וואס האט אראפגענומען אלע זיינע ביינדלעך פונעם טאוול.
כאטש דער אויסקומפט פונעם שפיל איז אפהענגיק אין מזל, אבער סטראטעגיע שפילט א גרויסע ראלע.
דער שפיל-טאוול האט 24 לאנגע דרייעקן וואו מען לייגט די ביינדלעך, און יעדער שפילער האט 15 ביינדלעך.
די שפיל פון טריק-טראק האבן שטארק שטודירט די קאמפיוטער וויסנשאפטלער, וואס האבן אנטוויקלט ווייכווארג וואס קענען געווינען דעם שפיל קעגן די בעסטע מענטשלעכע שפילער.
היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
א שפיל ענלעך צו טריק-טראק האט מען געטראפן אין אוראלטער פערסיע, פאר טויזטנער יאר צוריק. די שפיל נרדשיר דערמאנט אין מסכת כתובות דף ס"א עמוד ב איז גאנץ מעגלעך דער זעלבער שפיל.
היינט איז דער שפיל זייער פאפולער ביי גרוזיאנער, ארמענער, אראבער און טערקן.


text:
Scam Info Mail order brides scam, international marriage scam, Russian women scam - let's fight it! סקאַם אינפֿאָרמאַציע מעיל כּדי בריידז סקאַם, אינטערנאַציאָנאַלע כאַסענע סקאַם, רוסיש וואָמען סקאַם - לאָזן 'ס קאַמף עס! Donating us today you save yourself from scam tomorrow. דאָנאַטינג אונדז היינט איר ראַטעווען זיך פֿון סקאַם מאָרגן. We would appreciate any financial help - this would help Scam Info to develop. מיר וואָלט דאַנקבאַר קיין פינאַנציעל הילף - דאָס וואָלט הילף סקאַם אינפֿאָרמאַציע צו אַנטוויקלען.
אַנטי-סקאַם פּראָגראַם האַווינג דעוועלאָפּעד אַנטי-סקאַם פּראָגראַם מיר ויסן צו וואָרענען איר וועגן פענאָמענאָן פון אינטערנאציאנאלע דייטינג סקאַם און וועט טאָן אונדזער בעסטער טריינג צו העלפֿן איר צו ויסמיידן בעינג סקאַמד. מיר קאַטער אונדזער אַנטי-סקאַם קאַמפּיין און אַפּעלירן צו אַלע מענטשן וואָס זענען אין די קויל פון אינטערנעט דייטינג און אינטערנאַציאָנאַלע כאַסענע - פאָראַן מען, רוסיש וואָמען און אינטערנאציאנאלע כאַסענע יידזשאַנסיז - ווי מיר אַלע ליידן פֿון סקאַם ראַן ביי אַנסקרופּיאַלאַס מענטשן. מען סקאַמד דורך ומערלעך וואָמען האַלטן ביליווינג אַז עס איז מעגלעך צו געפֿינען אַ גוטן, לאַווינג רוסישע פרוי, און פאַרלאָזן. ווי מען פאַרלירן זייער ינטערעס אין דערגייונג אַ פרוי דורך אינטערנעץ, ערלעך וואָמען באַקומען ווייניקער אַפּערטונאַטיז צו געפֿינען די רעכט באָכער פֿאַר כאַסענע. ערנסט יידזשאַנסיז אַז ינוועסטירן געלט זיך וועב-מאַפּע אַנטוויקלונג, אָפאַסיז, ויסריכט פאַרלירן זייער קאַסטאַמערז און געשעפט. מיר וועלן צו שאַפֿן אַ פול און גאַנץ דאַטאַבייס פון סקאַמערז אין איין אָרט.
What is scam? וואָס איז סקאַם?
- First of all let's give a definition of scam: SCAM is obtaining money by means of deception . ערשטע פון אַלע לאָזן ס 'געבן אַ דעפֿיניציע פון סקאַם: סקאַם איז אַבטיינינג געלט דורך מעאַנס פון אָפּנאַר. מיר זענען קאַנסערנד וועגן יענע וואָמען, וואָס מאַכן דעם זייער פירונג, וואָס זענען אין דעם געשעפט פון טשיטינג און סקאַממינג מען. Browse known scammers here . בלעטער באַוווסט סקאַמערז דאָ.
ווארענונג
- צי נישט שיקן געלט צו די וואָמען איר האָט נישט מעט, און איר וועט נישט זיין סקאַמד. רוסיש סקאַמערז קענען זיין זייער ינווענטיוו. Read more about scam-scenarios they have used, and don't allow any Russian scammer to get money from you. more... לייענען מער וועגן סקאַם-סינעריאָוז זיי האָבן גענוצט, און זיי נישט לאָזן קיין רוסיש סקאַמער צו נעמען געלט פֿון איר. מער ...
Agencies, join our program! אַגענסיעס, פאַרבינדן אונדזער פּראָגראַם! אויב איר זענט אַן אינטערנאַציאָנאַלע כאַסענע און דייטינג אַגענטור און לויפן אַן ערלעך געשעפט, איר זענט באַגריסונג צו פאַרבינדן אונדזער אַנטי-סקאַם פּראָגראַם. Your web-site should observe the following rules: אייער וועב-מאַפּע זאָל אָבסערווירן די פאלגענדע רולז:
- You must have a warning against the sending of money to female members clearly stated on one of the main pages of your website (eg home page, services page); איר מוזט האָבן אַ ווארענונג קעגן די שיקט פון געלט צו ווייבלעך מיטגלידער קלירלי סטייטיד אויף איינער פון די הויפּט בלעטער פון דיין וועבזייטל (למשל הויפּט בלאַט, באַדינונגס בלאַט);
- If your agency requires payment for correspondence from men, it must be clearly stated on your website. more... אויב דיין אַגענטור ריקוויירז צאָלונג פֿאַר מיטשטימונג פֿון מען, עס דאַרף זיין קלירלי סטייטיד אויף דיין וועבזייטל. מער ...
Copyright © 2005-2019 Scam Info All rights reserved.


text:
תענית אסתר
תענית אסתר (אויף יידיש זאגט מען אסתר תענית) איז דער טאג פאר פורים, י"ג אדר (אין אן עיבור יאר, אדר שני). דער טאג איז א פאסט-טאג, מען זאגט סליחות און מ'ליינט ויחל. ווען י"ג אדר געפאלט שבת, פאסט מען דעם פריערדיקן דאנערשטאג, י"א אדר.
כאטש אנדערע תעניתים וואס געפאלן שבת שטופט מען דעם תענית ביז זונטאג, אבער אין דעם פאל טאר מען נישט פאסטן זונטאג (ווייל ס'איז פורים) דעריבער פעדערט מען דעם תענית צו דאנערשטאג.
דער רמ"א פסק'נט אז צו פאסטן אסתר תענית איז נאר א מנהג און נישט קיין חובה, אנדערש ווי די אנדערע פיר תעניתים פון חז"ל, דעריבער איז מען מער מיקל אסתר תענית און געוויסע הלכות.
מקור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
די תענית ווערט נישט דערמאנט קלאר און חז"ל, די איינציגע פלאץ וואס עס ווערט דערמאנט איז אנהויב מסכת מגילה זאגט די גמרא אז 'י"ג זמן קהלה לכל', דער ר"ת זאגט אז דאס גייט ארויף אויף תענית אסתר, וואס דעמאלטס זאמעלט מען זיך איין צו דאווענען צום אייבערשטן און פאסטן, וויבאלד די אידן בימי אחשוורוש זענען אויך געווען אנגעוויזן אויף רחמי שמים.
אבער רש"י לערנט אז די ווערטער 'י"ג זמן קהלה לכל' איז נישט קיין הלכה, נאר ענדערש דאס באציעט זיך אויף דער געשיכטע פון דער מגילה, אז אום י"ג אדר האבן זיך איינגעזאמעלט די אידן זיך נוקם זיין אויף די פיינט.
דער רמב"ם - און ווי אזוי עס זעהט אויס פון רש"י - האלטן אז דאס פאסטן אום אסתר תענית איז בלויז אלס א זכר צו דעם טאָג וואָס אסתר המלכה האט באצוווּנגען דאס פאָלק ישראל צו פאַסטן אויף איר, ווייל זי האָט געדאַרפט אַריינגיין בכוח צום קעניג בעטן מבטל זיין די גזירה פון פאַרלענדן כלל ישראל. אַזוי ווי עס שטייט אין מגילת אסתר (פרק ד' פסוק ט"ז): לֵךְ כְּנוֹס אֶת-כָּל-הַיְּהוּדִים הַנִּמְצְאִים בְּשׁוּשָׁן, וְצוּמוּ עָלַי וְאַל-תֹּאכְלוּ וְאַל-תִּשְׁתּוּ שְׁלֹשֶׁת יָמִים לַיְלָה וָיוֹם--גַּם-אֲנִי וְנַעֲרֹתַי, אָצוּם כֵּן; וּבְכֵן אָבוֹא אֶל-הַמֶּלֶךְ, אֲשֶׁר לֹא-כַדָּת, וְכַאֲשֶׁר אָבַדְתִּי, אָבָדְתִּי. און דערפאַר הייסט דער טאג "אסתר תענית".
בזמן אסתר האבן די אידן געפאסט אין חודש ניסן, נאר וויבאלד מ'טאר דאך נישט פאסטן און חודש ניסן האט מען עס מתקן א טאג פאר פורים.
טייל האלטן גאר אז מרדכי און אסתר האבן עס שוין מתקן געווען ווי מ'זעט פון דעם פסוק אין דער מגילה, לְקַיֵּם אֵת-יְמֵי הַפֻּרִים הָאֵלֶּה בִּזְמַנֵּיהֶם כַּאֲשֶׁר קִיַּם עֲלֵיהֶם מָרְדֳּכַי הַיְּהוּדִי וְאֶסְתֵּר הַמַּלְכָּה וְכַאֲשֶׁר קִיְּמוּ עַל-נַפְשָׁם וְעַל-זַרְעָם דִּבְרֵי הַצֹּמֹות וְזַעֲקָתָֽם לויט דעם איז עס א חובה פונקט ווי קריאת מגילה און די אנדערע מצוות היום, אבער רוב ראשונים האלטן נישט אזוי, און דער ר"ן איז מסביר אז די ווערטער 'דברי הצמות וזעקתם' מיינט צו זאגן אז פונקט ווי חז"ל האבן געהייסן פאסטן די אנדערע פיר תענתים אלס א זכר פון די חורבן בית המקדש די זעלבע חויב איז דא צו מקיים זיין די מצוות היום פון פורים אלס א זכר פון די נס פורים.
מנהגים[רעדאַקטירן | רעדאקטירן קוואַלטעקסט]
אין מסכת סופרים שטייט אז דער מנהג איז צו פאסטן דריי טעג נאך פורים, מאנטאג, דאנערשטאג און מאנטאג, וואס רופט זיך בה"ב, ווייל בזמן אסתר האט מען אויך געפאסט דריי טעג, אבער דער בית יוסף זאגט אז מיר פאסטן נישט דריי טעג ווייל עס איז א זאך שאין רוב הציבור יכולין לעמוד בו.
אין קב הישר שטייט אז אום אסתר תענית זאל מען זאגן קאפיטל כ"ב פון ספר תהלים, 'א-לי א-לי למה עזבתנו', און עס איז סגולה צו געהאלפן ווערן מיט ישועות, ווייל חז"ל זאגן אז אסתר האט געזאגט די תפלה איידער זי איז אריין צו אחשוורוש צו אפרופן די גזירה פון המן.


text:
בעזרת ה' יתברך
יום ה' פרשת ויצא, ז' כסליו, שנת תשע"ט לפרט קטן
לכבוד הבחור הבר מצוה ... נרו יאיר.
איך האב ערהאלטן א בריוו פון דיין טאטע נרו יאיר וואו ער שרייבט מיר אז דו גייסט מסיים זיין 'ששה סדרי משנה' אין די טאג פון דיין בר מצוה.
דערפאר וויל איך דיר מחזק זיין און שטארקן: אשריך! וואויל איז דיר און וואויל איז דיין חלק אז דו גייסט אריין לעול המצוות מיט תורה און דו נוצט אויס דיינע יונגע יארן ווי עס דארף צו זיין.
חכמינו זכרונם לברכה זאגן (שבת קנד.): "יַנְקוּתָא כְּלִילָא דְוַרְדָא", די שענסטע זמן פונעם מענטש זענען זיינע יונגע יארן, אזוי ווי דער הייליגער רבי זאגט (ספר המידות, אות תשובה, סימן עג): "הָעַבְדוּת שֶׁאָדָם עוֹבֵד אֶת הַשֵּׁם בְּבַחֲרוּתוֹ כָּל יוֹם, עֶרְכּוֹ יָקָר מִשָּׁנִים רַבּוֹת שֶׁל עֲבוֹדָה לְעֵת זִקְנָתוֹ", יעדן טאג עבודת השם אין די יונגע יארן איז חשוב'ער פון עטליכע יארן עבודת השם אויף דער עלטער.
זאלסט זיך שטארקן און לערנען יעדן טאג ח"י פרקים משניות; עס איז נישט קיין שווערע זאך צו טון - בפרט פאר א יונגע בחור, אויב מען היט די צייט קען מען דאס באווייזן. אז עס איז שווער צו טון ברציפות קען מען דאס אנטיילן אין דריי חלקים; צופרי - זעקס פרקים, נאכמיטאג - זעקס פרקים און ביינאכט - זעקס פרקים, צוזאמען איז דאס אכצן פרקים.
אויך זאלסטו דאווענען שחרית מנחה מעריב דיקא אין א סידור און שטיין אויף איין פלאץ.
איך פריי זיך זייער צו הערן אז דו האסט שכל צו מאכן א פשוט'ע אידישע שמחה מיט א אידיש'ן טעם, נישט ווי די עשירים וואס מאכן משוגע אלעמען צו מאכן טייערע שמחות. דער רבי זאגט (ליקוטי מוהר"ן, חלק ב, סימן סד) אז אלע עשירים זענען רובם ככולם משוגעים; דאס זעט מען ממש בחוש ווען זיי מאכן שמחות ווי פאר אביסל כבוד המדומה מאכן זיי זיך צו נאר פאר אלעמען, וואויל איז דיר אז דו געבסט אכטונג אויף דיין טאטע'נס געלט.
זיי געזונט.


text:
בעזרת ה' יתברך
יום ד' פרשת שמות, י"ח טבת, שנת תשע"ט לפרט קטן
לכבוד הבחור ... נרו יאיר, תלמיד ישיבת תפארת התורה.
א גרויסן יישר כח פאר אלעס וואס דו העלפסט מיר; בפרט יעצט ווען דו האסט זיך אונטער גענומען מיר צו העלפן איך זאל ארויס גיין פון מיינע חובות וואס איך האב פון אומאן. געלויבט דעם אייבערשטן אז איך האב שוין אפגעצאלט א טייל חובות, און אויך האב איך געשיקט היינט קיין אומאן נאך געלט צו ענדיגן דעם בנין.
די צוויי שבתים וואס דו האסט געמאכט פאר די בחורים וואס העלפן די ישיבה איז זייער שיין געווען, און איך האב הנאה צו הערן אז יעצט מאכסטו א שבת פאר יונגעלייט. וויל איך דיר בעטן דו זאלסט אכטונג געבן אז עס זאל נישט ארויס קומען קיין שלעכטס דערפון און קיינער זאל נישט ווערן באליידיגט. די תלמידים דארפן פארשטיין וואס דו טוסט, אז דאס איז פשוט צו קענען שאפן יעצט נאך געלט צו קענען ענדיגן דעם בנין.
איך האב זייער ליב מיינע תלמידים - יעדן איינעם פון זיי; איינער וואס לערנט מיט תלמידים וועט פארשטיין אביסל וואס דאס מיינט 'תלמידים', אויך נישט אינגאנצן ווייל נישט אלע וואס האבן תלמידים זיצן מיט תלמידים א גאנצן טאג און א גאנצע נאכט אן קיין שום זייטיגע חשבונות וכו'.
געלויבט דעם אייבערשטן אז יעצט איז שוין איבער צען יאר וואס איך זיץ מיט בחורים פון אינדערפרי ביז אויפדערנאכט און איך באקום נישט קיין געהאלט פון די ישיבה, איך דארף נישט קיין געלט פון די ישיבה און עס איז סיי ווי נישט דא קיין געלט פון וואו צו נעמען.
איך בין געזיצן יארן מיט דיין ברודער ... נרו יאיר און מיט דיין שוואגער ... נרו יאיר; זיי וועלן דיר דערציילן וואס עס מיינט א ראש ישיבה. היינט בין איך שוין צעשניטן אויף עטליכע פראקציעס, הגם די גרעסערע טייל איז פאר די בחורים, איין טייל פאר די חדר, איין טייל פאר די סקול, איין טייל פאר קאפלס, שלום בית, כולל, וכו' וכו'; אבער דעמאלט זענען מיר געווען פיר און צוואנציג שעה אינאיינעם.
עס איז כדאי דו זאלסט שמועסן מיט זיי און הערן און אראפשרייבן וואס זיי דערציילן ווי אזוי מען האט געבויט דעם הייליגן פלאץ; דאס האט מען געבויט מיט בלוט נישט מיט קיין געלט.
דעריבער וויל איך נישט חס ושלום אז תלמידים זאלן מיינען אז דאס איז נאר פאר געוויסע יונגעלייט; זיי מודיע וואס דו ווילסט אויפטון און עררייכן מיט דעם שבת, אז דו ווילסט פשוט העלפן מיר זאלן ארויס גיין פון חובות. ווייל אז דו מאכסט זיך א חשבון וועסטו זען אז יעדער יונגערמאן - כמעט יעדער, רובם ככולם זענען בעלי מסירות נפש, זה בכה וזה בכה. איינער העלפט דעם כולל, איינער העלפט די מוסד מיט די שטאטישע פראגראמען, איינער נעמט צוזאם די רענט, איינער קאכט אין אומאן, דאס אליינס איז שווערע טויזנטער דאללער.
איך האב שוין גערעדט מיט דיר אמאל אז מען דארף מאכן א שבת פאר אלע וואס העלפן, איז אויסגעקומען אז עס איז נישט שייך צו מאכן א קליינע שבת ווייל יעדער טוט עפעס.
דעריבער בעט איך דיר זאלסט אכטונג געבן אז עס זאל זיין שלום אין אונזערע ד' אמות; מען זאל זיך פארגינען און ליב האבן איינער דעם אנדערן. אמת, עס איז זייער שווער צו ארבעטן מיט מענטשן ווייל יעדע איינער האט זיין דעה און זיין מיינונג, אבער דא איז אנדערש, ווייל אלע ווילן מיר נאר איין זאך: אריין ברענגען די עצות פון רבי'ן אין יעדע אידישע הארץ און אין יעדע אידישע שטוב, עס זאל זיין: "וְיֵדַע כָּל פָּעוּל כִּי אַתָּה פְּעַלְתּוֹ", יעדער איד זאל וויסן פון די זיסע עצה פון התבודדות, יעדער איד זאל וויסן אז ער האט נאך א תקנה, ממילא קענען מיר ארבעטן אינאיינעם אפילו מיר האבן אנדערע מיינונגען וכו'.
ווארט נאך אביסל וועסטו טרעפן דיין זיווג; איך בין גארנישט באזארגט פאר דיין שידוך, עס איז ביי מיר קלאר אן קיין ספק אז נאך אביסל וועט דיר דער אייבערשטער העלפן.