text:
דורך אויבערלענדער חכם » מיטוואך יוני 10, 2015 1:05 am
שלום וברכה!
דאס איז נישט דער ערשטער מאל וואס איך קוק זיך ארום אויף קאווע שטיבל, אבער דאס איז דער ערשטער מאל איך ריאגיר (comment). אקדמות מילין - איידער איך הייב אן צו רעדען, מוז איך בעטען מחילה פון די חשובע מיטגלידער, אז איך בין נישט איינגעוואוינט צו שרייבען אויף אידיש. כאטש איך האב נישט געשריבען אין אידיש זייט איך בין געווען אין כתה ו' און געשריבען דער רבי'ס תורה'ס, און כאטש איך ליין כמעט קיינמאל אויף דער שפראך [חוץ מקאווע שטיבל שאהבתה מקלקלת את השורה], איך האב שטארק הנאה צו ליינען וואס מענטשען שרייבען דא. איך קען נישט קיין איין מענטש פרעזענליך וואס קוקט אויפ'ן בלאג (איך בין נישט פון דער קרייז), כל שכן אז איך קען נישט די שרייבערס, אבער עס איז כמים קרים אל נפש עייפה צו זעהן אינטעלעגענטע מענטשן שרייבען מיט אזא רייכע שפראך און זענען באמת פארנומען מיט עניניים ודעות און נישט מיט חפצים ותאוות. עס זעהט מיר אויס [ביטע לאזט מיר וויסען אויב איך בין טועה] אז א גרויסע טייל מיטגלידער זענען פון אזוי גערופען "חסידישע שטיבער" באופן כללי און "סאטמער" געשטימט באופן פרטי, אבער זיי האבען זיך פארברייטערט און זענען אפען צו אנדערע און נייע דעות.
דער לעצטער אשכול אבער האט מיר זייער צושאקעלט. איך האב אייביג זיך איינגערעדט אז רוב מנין ובנין פון די "אפגעפארענע" [שנה ופירש'ניקס] זענען אזעלעכע וואס האבען נישט מצליח געווען, אדער צוליב פרעזענליכע פראבלעמען און הגבלות, אזוי וויא "קריאה פראבלעמען" אד"ג, אדער זיי קומען פון צובראכענע שטיבער [broken families], צו וואס פאר אן אנדערע חסרון אין פאמיליע. אבער איינער וואס האט מצליח געווען אין חדר און ישיבה און האט א גוטע קאפ און איז נאך טאלענטעט אויך וואלט קיינמאל נישט פארלאזט זיין דרך החיים. נישט ווייל איך רעדט זיך איין אז די חסידישע שטוב איז דער מערסטע גליקליכע שטוב [דרך אגב איך קום נישט פון א חסידישע שטוב און איך האב אויך נישט אוועק געשטעלט אזא שטוב], נאר ווייל איך האב זיך איינגערעדט אז פון אויפגעקלערטקייט אליין דרייט א מענטש נישט איבער זיין לעבען.
דער פאסט האט מיר געוויזען אז עס איז דא א היפשע צאל מענטשן וואס מען קען זיי נישט אריין שטעלען אין דער אויבען דערמאנטע גדרים און פון דעסטוועגען האבען בועט געווען אין יסודות פון זייער חינוך. איך זעה פאר מיין אויגען ווי קלוגע און טאלאנטעט מענטשן זענען גרייט צו מפרסם זיין מראה מקומות אויף ביקורת תנ"ך. גדולי התורה וחכמת ישראל אזוי ווי דער בעל מלמד להועיל [אגב: מתלמידי תלמידי מרן החתם סופר שהרי היה תלמיד ישיבת פרשברג טרם נסיעתו לברלין] האבען זיך קלאר געשטעלט אנטקעגען. וואס איז דא געשען אז נאר 50 יאר נאכדעם וואס דער גרויסער צדיק און גאון, בעל כוונת הלב מקראסנא זי"ע האט געשריבען שארפע רייד קעגען הגאון רבי יוסף דוב הלוי סולוביציק מבוסטון און [אם זכרוני אינו בכזיב] עם פארגלייכט צו א גלח[!], זאלען יוצאי עירו [ואולי בית מדרשו] מעודד זיין אנדערע צו עובר זיין "לא תתורו אחרי לבבכם - זו מינות" וואס הגאון רבי יוסף דוב הלוי זצ"ל האט גע'אסר'ט כאטש אפילו ער האט געהאט א שטארקע הערכה ווי וויכטיג עס איז זיך צו בילדערען? עס זעהט אויס אז און ווילימסבורג והגלילות פארשטייט נאר עקסטרעמן!
וואס איז געשען צו די מיטל וועג? פארוואס רעדט מען נישט פון זיך "בילדערען" אדער זיך "לערנען" דורך די ווערטער פון גדולי ישראל אזוי ווי דער אויבען דערמאנט מלמד להועיל הגאון רבי דוד צבי הופמן זצ"ל, דער שרידי אש הגאון רבי יחיאל יעקב וויינבערג וכו [דרך אגב כאן המקום להעיר על השמטת ספרו של מלך שפירא על הרב הנ"ל והוא טוב מאד למתחיל בענינים אלו]'? פארוואס דארף מען שוין שפרינגען צו די העכערע סארט קריטיג [higher criticism] וואס רוב מנין ובנין פון ארטאדאקסען האבען גע'אסרט? [דרך אגב, כאן המקום להעיר שהיה לו להזכיר ספרו של הרש"ז ליימן: The Canonization of the Hebrew Bible. דאס איך געשריבען ביי א גאר ערטסטער פרופסר - וואס וואלט געדארפט דערמאנט ווערען אין אזא אשכול]
עס זעהט מיר אויס [קוקענדיג א ביסל פון אינדרויסען] אז די וואס האבען געקומען צו די הכרה אז וואס פאר כוונות מען זאל האבען ביי דער איי איז נאריש, און זיי פארשטייען אז די אדמורי"ם הם בניהם נשיהם וכל אשר להם זענען מכלה ממונם של ישראל כדי להרבות כבודם ועשרם וכו' שוב אינם מבחינים בין "צדיק" לרשע. כאטש עס איז נישט קיין עברה צו לאכען אויף די סיפורי מעשיות שלא היו ולא נבראו, מיינט נאך נישט אז דער חומש איז הפקר!
נאך א זאך האט מיר געשטערט, אז מען לייגט ארויף אופ'ן רשימה מראה מקומות ווי מען קען הערען פרויען זינגען אן א הערה אז "צריך שאלת חכם" וכו'. איך האב טאקע געזען אז עס איז דא אן אשכול וואס באהאנדעלט דער נושא מצד ההלכה, אבער פארוואס קען מען נישט כאטש מכיר זיין אז עס איז נישט פשוט? [אגב אורחא: אפשר האב איך נישט גענוג גוט געקוקט אבער עס דאכט מיר אז קיינער דערמאנט נישט דארט אז אין ר' נתן קמנצקי'ס בוך Making of a Gadol ווערט דערמאנט א מעשה מיט רבי ברוך בער לעבאוויטש און הרב רודערמאן וואס זענען געווען געסט און א שטוב וואו די מיידלעך האבען מיט געזינגען שבת לידער - די ערשטער [רב"ב] איז אנטלאפען און דער צווייטער [ר"ר] איז געבליבען צוליב כבוד הבריות. וע"ע מש"כ בענין זה בשו"ת שרידי אש ויש סמך להתיר ע"פ דברי הבני יששכר באיזה מקומן ואכ"מ]
בנוגע לעיקר הנושא: איך פארשטיי נישט פארוואס יידל דערמאנט נאר ספרים אויף תנ"ך און עניני דעלמא. וואס איז געשען צו די גולת הכותרת פון חכמת ישראל - תלמוד בבלי? און אויף דער ראשונים בדרך כלל? אויב איינער איז ערענסט אין זיך וועלען פארברייטערען און אין דער זעלבע צייט פארשטיין תורת ה' ותורת ישראל, דארף ער אויך לערנען גמרא און ראשונים מיט א ברייטערע קוק. וויאזוי זעהט אויס א מענטש וואס קוקט אן דער חומש מיטן documentary hypothesis און דער גמרא און רמב"ם לערענט ער אזוי וויא ער זיצט א גאנץ לעבען ביים קרעפעל תורה?
צווישען אנדערע וואלט איך דערמאנט:
ספרי ר' שאול ליברמן
ספרי ר' חיים הלוי סולוביציק בן הגרי"ד מבוסטון
מלך שפירא'ס ספר אויפן רמב"ם: Studies in Maimonides
והרבה יותר ממה שכתבתי כאן יש.....
בר מדין וואלט איך אויך דערמאנט בנוגע צו זיך בילדערען אויף א אידישען וועג, דער ליימען לייברערי, וואס מען קען טרעפען אונליין וואס איך פיל מיט מורא'דיגע ארטיקלען פון דער אויבען דערמאנט פרופסר שניאור ליימן [בפרט איינער וואס איז אינטערסירט אין די פרשה פון רבי יונתן אייבשיץ און רבי יעקב עמדין]
YU Torah איז אויך גאר א גוטע מקור צו זיך לערנען נייע זאכען וואס מען האט זיך נישט געלערענט אין חדר.
צום לעצטענס וויל איך דערמאנען אז פון אלע אחרונים קען מען זיך א סאך בילדערען אויב מען לערענט וואס מען קען נאר פון דער יעב"ץ [רבי יעקב בן צבי עמדין]. בפרט זיין הגהות על הש"ס זענען גאר שטארק בעניני הסטוריה וכדומה. כמובן הגהות מהר"ץ חיות ושאר ספריו גם כן ראויים ללמוד בכל אתר ואתר.
ביטע לאזט מיר וויסען צו מען קען ליינען מיין אידיש...
בכבוד רב,


c: text/html

text:
ברכת המזון
ברכת המזון אדער בענטשן, איז די מצוה פון לויבן גאט נאכן עסן א כזית ברויט.
די מצוה פון בענטשן שטייט אין די תורה, ספר דברים ח', וְאָכַלְתָּ, וְשָׂבָעְתָּ וּבֵרַכְתָּ אֶת-יְהוָה אֱלֹהֶיךָ עַל-הָאָרֶץ הַטֹּבָה אֲשֶׁר נָתַן-לָךְ
- איבערזעצונג: און איר וועט עסן און זיך אנזעטיגן און נאכער זאלט איר בענטשן דעם אייבירשטן אייער גאט אויף די גוטע לאנד וואס ער האט אייך געגיבן.
חז"ל זאגן אז פון די דאזיגע פסוק זעהט מען אז מען דארף זאגן דריי ברכות, ברכת הזן, ברכת הארץ און ברכת ירושלים. דאס זענען די ערשטע דריי ברכות פון בענטשן, הזן את הכל, על הארץ ועל המזון און בונה ברחמיו ירושלים.
די ברכה פון הָאֵל אָבִינוּ מַלכֵּנוּ, איז נישט פון די ארגינעלע מצוה, דאס האט שפעטער רבן גמליאל ובית דינו נאכן חורבן בית שני אין יבנה מתקן געווען. ווי עס ווערט אנגערופן ברכת הטוב והמטיב, צוליב וואס די ארגינעלע נוסח פון די ברכה איז בלויז געווען "ברוך אתה ה' אמ"ה הטוב והמטיב". די ברכה איז ספעציעל געווידמעט פאר די גענאדע וואס גאט האט באותו זמן געטאן, ווען די טויזענטער דערמארדעטע אידן פון די שטאט ביתר וואס זענען געלעגן פאר א וויילע אומבאערדיגט, האט מען געקענט באערדיגן און זיי זענען נישט פארשטונקען געווארן.
פון די הרחמן'ס און ווייטער, דאס האט מען צוגלייגט אין די צייטן פון די גאונים, דארט מעג מען צולייגן אייגענע געבעטן.
די ערשטער נוסח פון ברכת המזון איז געווען פון אברהם אבינו ווען ער האט אנגעפיטערט זיינע געסט, האט ער נאכן עסן זיי געהייסן זאגן די ווערטער "בָּרוּך אֵל עוֹלָם שֶאָכַלנוּ מִשֶלוֹ".
די ערשטע דריי ברכות האבן זיך שטענדיג געטון פארענדערן לויטן מצב פון די אידן, צום ביישפיל די ברכה פון נודה לך, וואס דאנקט גאט פאר געבן ארץ ישראל, איידער די אידן זיינען אריין קיין ארץ ישראל אין די צייטן פון משה רבינו איז די ברכה נישט געווען א לויב, ווייל מ'איז דאך נאך נישט געווען אין ארץ ישראל, נאר די נוסח איז געווען א געבעט. די זעלבע מיט רחם, איז נישט געווען ספעציפיש איבער ירושלים און דער ביהמ"ק נאר אין אלגעמיין איבער השראת השכינה.
די ענדגילטיגע נוסח וואס מיר זאגן היינט איז מתקן געווארן ווי פאלגענד:
- הזן, דורך משה רבינו ביי די נידערן פון די מן. די ווערטער "כאמור פותח את ידך ומשביע לכל חי רצון", זענען דא וואס לאזן עס אויס, ווייל דאס קומט דאך פון תהלים. אבער עס זענען דא וואס זאגן אז די ווערטער האט יא משה רבינו געמאכט, נאר דוד המלך האט עס בלויז אריינגעשטעלט אין תהלים.
- נודה, דורך יהושע בן נון נאכן איינעמען ארץ ישראל.
- רחם, איז ציטייטלט, די חלק וואס רעדט פון ירושלים האט מתקן געווען דוד המלך, וואס איז געווען די ערשטער אידישער קעניג פון ירושלים, און די חלק פון דער ביהמ"ק האט מתקן געווען שלמה המלך, וואס האט געבויט דער ביהמ"ק. דעמאלטס האט די געבעט געמיינט אז ירושלים און דער ביהמ"ק זאלן אנהאלטן. היינט מיינט עס עס זאל ווידער באנייט ווערן.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
בירגערמייסטער
בירגערמײַסטער אדער מעיאָר (ענגליש: mayor, העברעיִש: ראש העיר) איז דער וואס שטייט אין שפיץ פון דער מוניציפאליטעט וואס איז פאראנטווארטלעך אויף אלע שטאטישע אגענטורן - פאליציי, פייערלעשער, סאבוויי אא"וו.
אין מדינת ישראל ווערט יעדע 5 יאר איינגעארדנט וואלן אין יעדער שטאט ווער זאל זיין דער קומענדיקער בירגערמייסטער.
(אין ניו יארק סיטי פלעגט דאס זיין דער אידישער ביליאנער מייקל בלומבערג. יעצט איז ביל די בלאזיא דער בירגערמייסטער.)
אין אסאך שטעט אין ענגלאנד איז דער בירגערמייסטער נישט קיין פירער פון דער מוניציפאליטער נאר דאס איז א צערעמאנישער טיטל.


text:
חיים הערצאג
חיים הערצאג (17טן סעפטעמבער 1918 - 17טן אפריל 1997) איז געווען דער זעקסטער פרעזידענט פון מדינת ישראל, דער ישראל אמבאסאדאר צו די פאראייניגטע פעלקער, אן אפיציר אין דער בריטישער ארמיי און צה"ל, און א כנסת דעפוטאט.
לעבנסגעשיכטע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
חיים הערצאג איז געבוירן געווארן אין בעלפאסט, צפון אירלאנד, צו זיין טאטע הרב יצחק אייזיק הלוי הערצאג, וואס איז שפעטער געווארן דער הויפט רב פון אירלאנד. שפעטער אין יאר 1937 איז ער געווארן הויפט אשכנזישער רב אין ארץ ישראל, און נאך דער אומאפהענגיקייט מלחמה דער ערשטער הויפט רב פון ישראל.
חיים איז געווען אין זיין יוגנט א ספארטלער מיט מערערע אויסצייכענונגען, געווען דער טשעמפיאן פון אירלאנד אין באקסן און שווערע וואג.
זייענדיג אלט 21 יאר, האט ער אנגהעויבן שטודירן געזעץ, אין קעמברידזש און אין לאנדאנער אוניווערסיטעטן. ביי דער צווייטער וועלט מלחמה האט ער געדינט אין דער בריטישער קעניגליכער ארמיי. נאך דער מלחמה האט ער אויסגעפארשט היינריך הימלער.
נאכן קריג איז ער געגאנגען צוריק קיין ארץ ישראל. ביי דער מלחמת השחרור האט געדינט אלץ אפיציר אין דער 7טער בריגאדע, און געהאלפן אויפשטעלן די אויסשפיר דינסט פון צה"ל.
אין 1972 האט ער אויפגעשטעלט, מיט מייקל פאקס און יעקב נאמן, די געזעץ פירמע הערצאג, פאקס און נאמן, וואס איז היינט פון די גרעסטע פירמעס פון אדוואקאטן אין ישראל.
אין יאר 1975 ביז 1978 איז ער געווען אמבאסאדאר צו די פאראייניגטע פעלקער. אין זיין צייט האט די יו ען אנגענומען א באשלוס, וואס פארגלייכט ציוניזם צו ראסיזם; אין זיין רעאקציע רעדע, האט ער צוריסן די החלטה פאפיר, אויף פיצלעך. בריטישע היסטאריקער האבן אריינגערעכנט זיין רעדע, אין די פופציג גרויסע רעדעס אין היסטאריע.
אין 1981 איז ער ערוויילט געווארן אלס כנסת דעפוטאט, פון די עבודה פארטיי. אין 1983 האט ער זיך פארמאסטן פאר פרעזידענט אין וועלכע ער האט געווינען ((קעגן מנחם אלון). ער האט אנגעהאלטן צוויי קאדענציעס ביז מיי 1993.
ער איז נפטר געווארן 17טן אפריל 1997, ער איז באגראבן אין הערצל בארג, ירושלים, וואו כמעט אלע פאליטישע פערזענליכקייטן פון דער מדינה זענען באגראבן.
זיין זון איז יצחק (בוזשי) הערצאג, א כנסת דעפוטאט פון דער עבודה פארטיי.


text:
אינטערנאציאנאלע געריכט פון יוסטיץ
דאס אינטערנאציאנאלע געריכט פון יוסטיץ איז דאס געריכט פון די פאראייניגטע פעלקער. עס געפינט זיך אין דען האג, האלאנד. דאס געריכט עקזיסטירט פאר צוויי צוועקן:
- אויסצוגלייכן פלוגתות צווישן לענדער.
- זאגן א מיינונג אין פראגעס פון די פאראייניגטע פעלקער.
דאס געריכט איז געגרינדעט געווארן אין 1945. עס האט 15 ריכטער וואס ווערן געוויילט דורך דעם זיכערקייט ראט און דער אלגעמיינער פארזאמלונג פון די פאראייניגטע פעלקער.
פון 2012 ביז 2015 איז דער פרעזידענט פונעם געריכט פעטער טאמקע (פון סלאוואקיי).


text:
אויף דער אינטערנעץ אַ פאָטאָגראַפיע פון די לעצט בריטיש דעסטרויער די קסנומקס דעפענדער (טיפּ קסנומקס) אַוועק די ברעג פון סקאָטלאַנד אין דער הינטערגרונט פון די רוסישע ערקראַפט טרעגער גרופּע געפירט דורך די ערקראַפט טרעגער שווער "אַדמיראַל קוזנעצאָוו", וועמענס פּלוצעמדיק אויסזען אויף דעם ברעג פון די פאַרייניקטע מלכות האט געפֿירט צארן אין די אַקשאַנז פון די בריטיש פליט.
אין אַ בילד באפרייט דורך די בריטיש רויאַל נאַווי, "אַדמיראַל קוזנעצאָוו" איז קאַפּטשערד בעשאַס ריפיולינג פון אַ גרויס ים טאַנקער נאָרדערן פליט "סערגיי אָסיפּאָוו" קסנומקסוו פּרויעקט אין די גאַלף פון די מאָריי פערט ברעג פון סקאָטלאַנד אין דעצעמבער קסנומקס קסנומקס יאָרן, באשטעטיקט דעם בלאָג במפּד.
פריער עס איז געווען געמאלדן אַז איידער ניטל, אין דעצעמבער, די וק פליט ניט אַנדערש צו בייַצייַטיק רעספּאָנד צו די פּלוצעמדיק אָנקומען פון די רוסישע וואָרשיפּ אין די בייַ סקאַטיש מאָריי פערט.
עס איז באקאנט אַז די שיף האט ניט ווייאַלייטיד די טעריטאָריאַל וואסערן פון די וק, אָבער האט קומען צו אַזאַ אַ ווייַטקייט אַז וואָלט זיין "פּאַזאַלד" די אַרמיי און זיכערהייַט פאָרסעס פון קיין לאַנד.
אָבער, די ימערדזשאַנס פון רוסישע נאַווי בריטאַן געווארן אַ פאַקטיש יבערראַשן: דער ערשטער רוסיש שיף באמערקט זיי האבן ניט, און די היגע פישערמין וואס געמאלדן "אַנינווייטיד געסט."
עס פארקערט אויס אַז אין דער געגנט פון דיטעקשאַן פון שיף האט ניט האָבן אַ איין קאַמבאַט אַפּאַראַט און קיין ים פּאַטראָל. דער בלויז שיף אַז די בריטיש רעגירונג איז געווען קענען צו מאַכן אַ "ינטערסעפּטיאָן" איז בייַ אַז צייַט אין קסנומקס קסנומקס טויזנט קילאָמעטערס אין פּאָרצמאָוטה. צו אָנקומען בייַ די עמבאַטטלעד און באַקומען צו דיין דעסטיניישאַן, עס האט אים אַ שעה קסנומקס.
דער מאַטעריאַל אויף דעם פּלאַץ פון די רויאַל נאַווי קליימד אַז בריטיש דעסטרויער אומגעקערט צו פּאָרט נאָך קאַנווינסט אַז רוסיש שיפן בעשאָלעם פארביי צוזאמען דעם ברעג פון די פאַרייניקטע מלכות.
מיניסטער פֿאַר ינטערנאַטיאָנאַל זיכערהייַט סטראַטעגי, ד"ר אנדריי מורריסאָן געזאגט אין אַן אינטערוויו מיט די רויאַל נאַווי, בריטאַן און רוסלאַנד האָבן מיינטיינד גוט באַציונגען, און שיקן איינער פון די נואַסט דיסטרויערז - דעפענדער, - צו די מאָריי פערט עמפאַסייזיז די עפעקטיווקייַט פון די רויאַל נאַווי אין בריטאַן ס אינטערעסן.
שיף גרופּע פון די נאָרדערן פליט געפירט דורך די שווער ערקראַפט-קעריינג קרוזער "אַדמיראַל קוזנעצאָוו" איז ארויס אין די לאַנג מאַרץ פון סעוועראָמאָרסק קסנומקס דעצעמבער.
די גרופּע אויך כולל אַ גרויס אַנטי-סובמאַרין שיף "אַדמיראַל לעווטשענקאָ" פּרויעקט קסנומקס, גרויס ים טאַנקער "סערגיי אָסיפּאָוו" און ראַטירונג ציען "ניקאָלייַ טשיקער» קסנומקס קסנומקס יאנואר, די רוסישע קשר איז די ענגליש טשאַננעל.
בריטיש דעסטרויער די קסנומקס דעפענדער געקומען פון פּאָרצמאָוטה קסנומקס דעצעמבער ספּאַסיפיקלי צו באַגלייטן די גרופּע "אַדמיראַל קוזנעצאָוו", און זיך אומגעקערט צו פּאָרצמאָוטה אין יאנואר קסנומקס. באגלייט דורך זיין רוסיש סקוואַד אין יאנואר איז געווען ריפּלייסט מיט דער זעלביקער טיפּ קסנומקס דעסטרויער די קסנומקס דאַונטלעסס.


text:
וויקינג
די וויקינגען (דעניש: Vikinger; פאראעזיש: Víkingur; איסלאַנדיש: Víkingar; נארוועגיש: Vikinger; ניי-נארוועגיש: Vikingar; שוועדיש: Vikingar) זענען געווען גערמאניש-נארדישע פעלקער וואס זענען געקומען פון סקאנדינאוויע (היינט דענמארק, נארוועגיע און שוועדן) צווישן די יארן 793 ביז 1066. זיי זענען געפארן אין לאנגע שיפן. זיי האבן איבערגעפאלן די בארטנס פון צפון-אייראפע און מערב-אייראפע און די בריטישע אינזלען (היינט ענגלאנד, שאטלאנד און אירלאנד), ווי אויך די טייכן פון מזרח-אייראפע ביזן קאספישן ים.
די אייראפעער האבן געהאט שטארק מורא פון די וויקינגען ווייל זיי האבן געהאט שטארקע געווער און האבן אטאקירט זייער אכזריותדיק. ווען די וויקינגען זענען געקומען קיין ענגלאנד, האבן די מלכים זיי באצאלט כדי זיי זאלן פארלאזן דאס לאנד, אבער אפטמאל פלעגן זיי נעמען דאס געלט און דאך האבן זיי אטאקירט. דאס געלט ווערט גערופן "דאנעגעלט", ווייל די וויקינגען וואס האבן אטאקירט ענגלאנד זענען געווען דענער.


text:
עלנבויגן
עלנבויגן איז א אזא סארט מענטשלעך שארניר געלענק וואס לאזט און באמעגליכט די האנט זיך בייגן און דרייען. עס איז פארמירט פון דריי ביינער: די הומערוס פון די אויבערשער ארעם, און די פאר וואס הייסט רעדיאוס און אולנע פון די אונטערשעטער ארעם.
די ביינדערדיגע פראמינענץ פון די שפיץ פון די עלענבויגן איז די קאמפלעצירטער אלקרענאן פון די אולנע.
באוועגונגן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
2 סארטן באוועגונגן זענען שייך ביים עלענבויגן:
- ווי א שארניר פון א טיר, בייגט עס זיך איין אין צוויי אדער גראד זיך אויס ביים עלנבויגן אז די האנט זאל זיין א לאנגע האנט, דאס שפילט זיך אפ אין דעם געלענק צווישן די הומערוס און די אולנע.
- די קאמפליצירטער אקציע פון דרייען די אונטערשטער טייל געשענט אויך דארטן, אבער צווישן די ראדיאוס און די אולנע. (דאס שפילט זיך אויך אפ אין דעם האנטגעלענק.)
אין די אנטאמישער פאזיציע, ליגן די ראדיאוס מיט די אולנע פאראראל איינער צום אנדערן. לענגאויס פראנציע, די אולנע פארבלייבט אויף איין פלאץ און רורט זיך נישט, און די ראדיאוס דרייט זיך ארום עס סיי אין דעם האנטגעלענק און סיי אין די עלענבויגן זשוינטס. אין די פראון פאזיציע, די ראדיאוס און די אולנע קוקען אויס ווי זענען איבער איינער דעם אנדערן ווי א קראס.
מערסטענס טייל פון די קראפט דורכאויס די עלענבויגן זשוינט ווערט געפירט דורך די הומערוס און די אולנע. זייער ווינציג קראפט איז דורכגעפירט דורך די הומערוס און די ראדיאוס. (אין קאנטראס פון דעם האנטגעלענק, וואס רוב קראפט איז טראנספערירט צווישן די ראדיאוס און די קארפוס, און די אולנע נעמט כמעט גארינשט קיין טייל אין דעם האנטגעלענק.)


text:
געשיכטע
די מערסט ווייַט די Sporades גרופּע פון אינזלען, אַלאָניססאָס איז פיל קווייאַטער ווי עס ס שכנים, סקיאַטהאָס און סקאָפּעלאָס. ווי עס איז קיין אַעראָפּאָרט אויף אַלאָניססאָס, די יזיאַסט וועג צו באַקומען דאָ איז דורך פליענדיק אין סקיאַטהאָס און פֿון דאָרט גענומען אַ פּראָם צו דעם אינזל.
די פּאָרט דאָרף פון פּאַטיטירי מיט זייַן ספּרינגקאַלינג פון באַרס און טאַווערנאַס איז היים פֿאַר די מערהייַט פון די יילאַנדערז, און אויך ווו רובֿ פון די טוריס סטייַ.טהע דאָרף איז געווען Created נאָך אַן ערדציטערניש באַדלי דאַמידזשד די אינזלען דעמאָלט הויפּט שטאָט פון פּאַלאַיאַ אַלאָניססאָס וואָס זיצט אויף אַ פעלדז אויבן פּאַטיטירי. אין די פּאָרט, באָוץ קענען ווערן געפֿונען וואָס וועט נעמען איר פֿאַר טאָג טריפּס צו ארומיקע אינזלען, און צו עטלעכע פון די קאָוועס און ביטשיז אַרום די אינזל.
פּאַלאַיאַ אַלאָניססאָס, געזען דאָ פֿון פּאַטיטירי, איז פֿאַרלאָזן ווען זייַן באוווינער זענען געווען געצווונגען צו פאַרלאָזן נאָך די ערדציטערניש אין קסנומקס. עס נאָך בלייבט די חורבות פון 1/15 יאָרהונדערט ווענעטיאַן קאַסטראָ, און אַ קליין טשאַפּעל מיט אַ ומגעוויינטלעך פיש-וואָג נוסח דאַך. הייַנט, פילע פון די הייזער האָבן שוין געזונט, און זענען געניצט ווי יום טוּב האָמעס, אַזוי פּראַזערווינג פילע פון די שטעט אָריגינעל פֿעיִקייטן.
וואָצי, איז דער צווייט מערסט פאָלקס געגנט פֿאַר טוריסט אַקקאָממאָדאַטיאָן אויף די אינזל, עס האט אַ גלייַך קיזלשטיין ברעג באַקט דורך Cliffs, און אַ ביסל פון די געוויינטלעך באַרס און טאַווערנאַס. האָטעלס אויף די Waterfront קענען זיין אַ ביסל מער טייַער ווי די דורכשניטלעך, יענע אויף שפּיץ פון די פעלדז זענען אַ ביסל טשיפּער און האָבן עטלעכע זייער גוט קוקן פון די בוכטע אונטן. סאָסנע סמאָלע איז נאָך געזאמלט אויף אַלאָניססאָס און איז געניצט צו געבן די גריכיש רעצינאַ ווייַן עס ס יינציק טאַם. עס איז אויך געזאגט צו מאַכן גאַנץ אַ גלייַך מעבל פּויליש.
אַלאָניססאָס טאַון
א לאַנג שמאָל אינזל, די נאָרדערנמאָוסט וואָס איז סערוויסט דורך סקיאַטהאָס אַעראָפּאָרט, אַלאָניססאָס Offers אַפֿילו מער סיקלוזשאַן און שלום ווי סקאָפּעלאָס. עס איז די שליימעסדיק אינזל פֿאַר נאַטור-ליבהאבערס און יענע וואס זענען זוכט די דילייץ פון אַ פּשוט גריכיש אינזל. די הויפּט שטאָט, פּאַטיטירי, איז אַ יסענשאַלי פאַרשלאָפן פּאָרט-זייַט ויסגלייַך מיט קאַפעס און טאַווערנאַס וואָס פאַרזען די קאָמינגס און גאָוינגז פון די Ferries און פישערייַ באָוץ.
קומט אין דעם געוויינטלעך פּראָטעקטעד פּאָרט, אָנעס קסנומקססט רושם זענען די אַראָפאַנג, שטיין און ליים Cliffs וואָס זענען ינטערמינגלעד מיט טיף גרין שמאַכטן ביימער פּראַוויידינג אַ סטרייקינג קאַנטראַסט ווי זיי קאַסקייד אַראָפּ צו דער קלאָר שמאַראַגד וואסערן אונטן. די שטאָט האט זייַן נאָמען פֿון דער אָריגינעל ווייַן דריקט (פּאַטאַטיריאַ) אַז געמאכט אַרויף די אַרבעט Waterfront אין די טעג ווען אַלאָניססאָס איז געווען אַ באַטייַטיק ווייַן פּראַדוסינג אינזל. די פּאָרט הייַנט איז מער פונקטיאָנאַל ווי שיין מיט שעפע פון רעסטראַנץ, שאַפּינג און אַ באגרענעצט נייטלייף.
אַלאָניססאָס ביטשיז געבן דעם גאַסט אַ ברייט פאַרשיידנקייַט צו קלייַבן פון און זייַן וואסערן זענען באטראכט צו זיין עטלעכע פון די קלינאַסט אין די גאנצע מעדיטערראַנעאַן. פאַרברענגען אַ טאָג פון שווימערייַ און סוננינג, דעמאָלט זיצן אין אַ סיסייד טאַווערנאַ פֿאַר לאָנטש אָדער אָלטערנאַטיוולי, נעמען אַ מאַכנ אַ פּיקניק לאָנטש צו אַ ניי דיסקאַווערד סיקלודיד קאָווע.
פּריוואַט מאָטאָר שיפל אָנשטעלן איז ספּעציעל גוט אויף אַלאָניססאָס רעכט צו דער שוץ פון ווינט און וועטער אַז די שכייניש אינזל פון פּעריסטעראַ גיט צו די דאָרעמדיק קאָוסטליין, וואָס איז דאַטיד מיט שעפעדיק קאָוועס און קליין ביטשיז. די ניי Opened אַלאָניססאָס דייווינג שולע גיט אַ זעלטן געלעגנהייט צו ויספאָרשן די אַנדערסי וועלט פון דעם געגנט וואָס באָוס אַסטאַונדינג שיינקייט, אַ סאַנגקאַן שטאָט און אלטע שיפּוורעקקס.
רעכט צו דער זייַן ינטראַקאַט קאָוסטליין פון קליין קאַוועס און קאָוועס ווי געזונט ווי די פילע שטיינערדיק ייליץ, איבער צייַט די אינזלען אַרומיק אַלאָניססאָס געווארן אַ לעצט האַווען פֿאַר די שעמעוודיק און ענדיינדזשערד מינים פון פּלאָמבע, מאָנאַטשוס, מאָנאַטשוס אָדער מער קאַמאַנלי באקאנט ווי די מאָנק פּלאָמבע. אין קסנומקס, אַ נאַציאָנאַלער מאַרינע פּאַרק איז געגרינדעט אין אַלאָניססאָס און די אַרומיק געגנט באקאנט ווי די "וויסט אינזלען".
אַ צוגעגעבן נוץ פון דער פּאַרק איז געווען זייַן שוץ פון אנדערע ענדיינדזשערד מינים פון גאָוץ, בירדס, רעפּטיילז און פיש וואָס זענען רייַך אין זייער זעט און פאַרשיידנקייַט. ספּעציעלע טאָורס זענען אָרגאַניזירט צו די "וויסט אינזלען" געגנט פון די מאַרינע פּאַרק ווו שטיפעריש שולן פון Dolphins זענען אַ פּראָסט דערזען, אָבער נאָר די מאַזלדיק, נאָר זאל כאַפּן ספּעקטאַקל פון די זעלטן ביסל פּלאָמבע אַז ינכאַבאַץ די געגנט.


text:
FBI
FBI (עף בע אי) איז דער פעדערעלער ביורא פון אויספארשונגען, אן אמעריקאנער ארגעניזאציע געגרינדעט אין 1908 מיטן נאמען ביורא פון אויספארשונגען {BOI}, באקומען דעם נאמען FBI הערשט אין 1935, ער אפערירט אונטער די יוסטיץ דעפארטמענט.
מיסיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די מיסיע און ציל פון דער ארגעניזאציע איז צו באשיצן און באוואכן אמעריקאנער טעריטאריע פון טעראריסטן, און האלטן אן אויג אויף די קרימינאלע געזעצן צו ס'ווערט אויסגעפאלגט און איינגעהאלטן
באשיצן ציווילע רעכטן, האלטן אונטער קאנטראל די אויפירונג פון גרופעס נישט צו ווערן גענג'ס.
דער היינטיגער דירעקטאר זייט 2001 איז ראבערט מילער.
דער שרעקליכער נאכטעם פון די ארגאניזאציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מאנכע אמעריקאנער פון אלע שיכטן און קרייזן, שוין אפגערעדט פון די מינאריטעטן, רעדן זיך אפ אויף די פולע אומרעכטן וואס זיי נוצן אויס אונטער זייער מאכט איינפלוס קעגן פשוט'ע אמעריקאנער בירגער, און אפטמאל איז עס אפילו טויט שטראף אורטיילן, און אפילו ווען זיי אנערקענען יא אמאל אז זיי האבן געמאכט א טעות דערקלערן זיי נישט אין אן אפענעם וועג כדי ריינצואוושן יענעם'ס נאמען, נאר קודם פאררופן זיי א גרויסן פרעס קאנפערענץ און באזינגען יענעם, און דערנאך סעטלען זיי דעם קעיס אונטער באהאלטענע אפמאכן וואס צווינגט יענעם (און רוב פעלער) נישט ארויס צו געבן קיין שום דעטאלן, אונטערן מאנטל אז עס קען שאטן פאר די זיכערהייט פון דעם לאנד
פון די צווייטע זייט מטבע זאגן די אויטאריטעטן אז עס איז אוממעגליך אנצוגיין צו באשיצן אזא גרויסע אימפעריע ווי וואס דער מערסט דעמאקראטיש לאנד שטעלט צו אן מאכן פון מאל צו מאל א טעות, און דאס ארויסגעבן די אינפארמאציע איז יצא שכרו בהפסידו אז אזוי וועלן די עכטע פארברעכער וויסן די טאקטיקן פון דער רעגירונג און וויסן וויאזוי זיך אויסצומיידן פון זיי
אבער דאס זענען ביידע מודה אז די פארגיטיגונג וואס זיי געבן פאר אומשולדיגע זענען גאר מינימאל, און די שולדיגע דערין (אויב עס איז דא מען רעדט נישט פון קיין מיסטפארשטענדענישן און דאס גלייכן) ווערן זעלטן ווען דיסציפלינירט


text:
עזרא
עזרא איז געווען א מנהיג פונעם יידישן פאלק וואס איז צוריקגעקומען פון גלות בבל אין ארץ ישראל אויפצובויען דעם צווייטן בית המקדש, בערך אין יאר ג'ש. ער איז געווען א מיוחס'דיגער כהן א זון פון שריה הכהן פון בית צדוק.
דער פערסישער מלך ארתחשסתא האט געגעבן עזרא רשות צו פירן די יידן צוריק קיין ארץ ישראל, אבער ווייניג יידן זענען געקומען מיט אים. פון די לוויים איז כמעט קיינער נישט געקומען. ווען עזרא איז אנגעקומען איז ער געוואויר געווארן אז די יידן אין ארץ ישראל זענען געווארן אסימילירט צווישן די גויים, און אסאך פון זיי האבן חתונה געהאט מיט גוי'אישע ווייבער. ער האט זיי געמאכט אלע שווערן אז זיי וועלן זיך אפטיילן פון די פרעמדע ווייבער.
עזרא האט איינגעפירט:
- אז מען זאל שרייבן א ספר תורה אין כתב אשורי.
- אז מען זאל רופן די חדשים מיט די בבלישע נעמען ניסן, אייר, א.א.וו. אנשטאט די אלטע נעמען (אביב, זיו, ירח איתנים, בול).
עזרא הסופר איז געשטארבן ט' טבת אין יאר .
יוסיפון שרייבט אין קדמוניות היהודים אז עזרא ליגט באגראבן אין ירושלים. אבער ס'איז פאראן א מסורה אז עזרא ליגט אין באסרא איו בבל (היינט איז דאס איראק). במשך הונדערטער יארן פלעגן יידן גיין אויף זיין ציון.
תקנות עזרא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די גמרא (ברכות כ"ב:; ובבא קמא פ"ב.) ברענגט צען תקנות וואס עזרא האט מתקן געווען:
- מ'זאל ליינען די תורה יעדן מאנטאג און דאנערשטאג (בכדי ס'זאל נישט זיין דריי טעג איינס נאך אנאנד אן תורה, ווי אויך שבת צו מנחה (פאר די וואס האבן פארפעלט דאס תורה ליינען אינמיטן דער וואך.
- מ'זאל ליינען די תוכחה פאר שבועות (פרשת בחקתי) און פאר ראש השנה (פרשת כי תבא) ווייל „תכלה שנה וקללותיה" (מגילה לא:).
- די בתי דינים זאלן זיצן יעדן מאנטאג און דאנערשטאג (די זענען געווען די מארק טעג).
- מ'זאל וואשן די קליידער דאנערשטאג (כדי צו האבן צייט פרייטאג פאר די אנדערע הכנות אויף שבת).
- עסן קנאבל פרייטאג צונאכט.
- די ווייבער זאלן פריש ברויט יעדן אינדערפרי.
- די ווייבער זאלן גיין אנגעטון אונטערקליידער (וועגן צניעות).
- א ווייב זאל זיך גוט קעמן די האר מיט א קאם איידער זי טובל'ט זיך אין דער מקוה.
- פעדלערס זאלן ארומדריין די שטעט פארקויפן צירינג.
- א בעל קרי טאר נישט לערנען תורה ביז ער טובל'ט זיך (טבילת עזרא).


text:
חוקר וסקרן האט געשריבן:אזוי ווי ס'איז נאך נישט דא אזא אשכול
וואלט איך געוואלט בעטן פון אלע שטיבל פריינט
ווען אימער איינער ווייסט פון א יארצייט אויף יענעם טאג
אדער קען א סיפור, ניגון ,תורה, לשון הרע, בילד אד"ג אויפ'ן בעל הילולא
זאל ער זיין אזוי גוט און דא ארויפלייגן
איך וועל אנהייבן איך האף די שטיבלסלייט וועלן הנאה האבן פון דעם און מיטהעלפן
נ.ב. אירועים אויף יענעם טאג יום הצלה יום הולדת וכו' אויך וועלקאמ"ד
חוקר וסקרן האט געשריבן:כ"ט כסלו
ר' ישראל מהוסיאטין זי"ע
נסתלק שנת תש"י לפ"ק
א רעכטער אייניקל פון הייליגן רוזינער
דאס לעצטער פארבליבענעם אייניקל פונעם רוזינער נאכ'ן קריג
א איד האט געשריבן:חוקר וסקרן האט געשריבן:כ"ט כסלו
ר' ישראל מהוסיאטין זי"ע
נסתלק שנת תש"י לפ"ק
א רעכטער אייניקל פון הייליגן רוזינער
דאס לעצטער פארבליבענעם אייניקל פונעם רוזינער נאכ'ן קריג
וואס מיינט דאס לעצט פארבליבענע?
די אלע ריזשינע אייניקלעך זענען וואס?
בן אדם האט געשריבן:פאר אזעלכע מעשה'עס קען מען גיין קיין אייוועלט אויך
באניצער וואס לייענען דעם פארום: Google [Bot], Yahoo [Bot] און איין גאסט


text:
נייטרא
- דער ארטיקל דיסקוטירט די שטאט אין סלאוואקיי. אויב איר זוכט אן אנדער באדייטונג, זעט נייטרא (באדייטן).
נייטרא ( (סלאוואקיש: Nitra; דייטשיש: Neutra; אונגאריש: Nyitra) איז די פערטע גרעסטע שטאט אין סלאוואקיי, מיט א באפעלקערונג פון 85,000. נייטרא איז פון די עלטסטע שטעט אין סלאוואקיי.
יידישע היסטאריע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין נייטרא האט פונקציאנירט די וועלט בארימטע נייטרא ישיבה, אונטער דער אנפירערשאפט פון הרב שמואל דוד אונגאר הי"ד, וואס איז אנגעגאנגען ביזן סאמע סוף פונעם קריג, ווי אויך איז דאס געווען פון די ערשטע ישיבות זיך צוריק צו עפענען נאך דעם גרויסן חורבן אויפן אינציאטיוו פון ר' מיכאל בער ווייסמאנדל זצוק"ל, און אונטער דער אנפירערשאפט פון דעם שפעטערדיגן נייטרא רב הגה"צ ר' שלום משה הלוי אונגאר, רב פון נייטרא יישוב אין אמעריקע.
אין ת"ש האבן געוואוינט אין נייטרא 4358 יידן, 19.2% פון דער שטאט'ס באפעלקערונג.


text:
לוקסעמבורג
די גרויסהערצאגשאפט פון לוקסעמבורג (לוקסעמבורגיש: Groussherzogtum Lëtzebuerg, פראַנצויזיש: Grand-Duché de Luxembourg, דייטשיש: Großherzogtum Luxemburg) איז א לאנד איינגעשלאסן לאנד אין מערב אייראפע, וואס גרענעצט זיך מיט בעלגיע, פראנקרייך, און דייטשלאנד. די באפעלקערונג פון לוקסעמבורג איז ווינציקער ווי א האלבער מיליאן אין א שטח פון 2,586 קוואדראט ק"מ.[1]
לוקסעמבורג איז דעמאקראטיע מיט א פארלאמענט און א קאנצטיטוצענעלע מאנארכיע, באהערשט פון א גרויסהערצאג. ער איז די איינציגסטע איבערגעבליבענע סואוורענע גרויסהערצאגשאפט. דאס לאנד האט א שטראק-אנטוויקלטע עקאנאמיע, מיט דער העכסטער פראדוקט ווערדע א קאפ אויף דער וועלט. זיין היסטארישע און סטראטעגישע חשיבות קערן צוריק ביז זיין גרינדונג אלס א רוימישע פעסטונג און אלס פראנקישע שלאס אין די פריערדיקע מיטל עלטער.
לוקסעמבורג איז אן עטאבלירונג מיטגליד פון דעם אייראפעישן פארבאנד, נאטא, די פאראייניקטע פעלקער, בענעלוקס און דער מערב אייראפעישער פארבאנד; דאס ווייזט אויף דער שטארקער קאנצענזוס פאר עקאנאמישער, פאליטישער און מיליטערישער אינטעגראציע. די הויפטשטאט און גרעסטע שטאט לוקסעמבורג איז די היים פון עטלעכע אינצטיטוציעס און אגענטורן פון דעם אייראפעישן פארבאנד.
לוקסעמבורג איז א דריישפראכיש לאנד—פראנצויזיש, דייטשיש און לוקסעמבורגיש זענען אלע אפיציעלע שפראכן. כאטש דער שטאַט איז סעקולער, די באפעלקערונג איז הערשנדיק קאטויליש.
מען ציילט אין דער אידישער קהילה מער 1500 מיטגלידער, צוויי שולן עקזיסטירן אין דער מדינה, די ערשטע אין דער הויפטשטאט לוקסעמבורג און די צווייטע אין עש-סור-אלזעט. חב"ד ליובאוויטש אין לוקסעמבורג וואס זיינען פון די איינציקע אידן וואס רעדן אידיש דארט.


text:
סאבאלטש-סאטמאר-בערעג
סאַבאלטש-סאַטמאַר-בערעג איז א מעדזשע (אן אדמיניסטראטיווער ראיאן) אין צפון-מזרח אונגארן, וואס גרענעצט סלאוואקיי, אוקראינע און רומעניע. די הויפטשטאט איז נירעדהאז. די מעדזשע איז גערינדעט נאכן צווייטן וועלט קריג מיטן נאמען סאבאלטש-סאטמאר; אין 1991 איז דער נאמען געווארן סאַבאלטש-סאטמאר-בערעג.
עס איז די זעקסטע גרעסטע מעדזשע אין אונגארן מיט א שטח פון 5,936 קוואדראט ק"מ.
סטרוקטור[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
הויפטשטאט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
שטעט און שטעטלעך[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
(אין סדר פון באפעלקערונג, לויטן 2001 צענזוס)


text:
וויליאמסבורג, ברוקלין
וויליאַמסבורג (ענגליש: Williamsburg) איז אַ חרדיש אידישן געגנט אין צפון ברוקלין, ניו-יאָרק.
אינהאַלט
- 1 באפעלקערונג
- 2 פאליטיק און קאנטראווערסיעס
- 3 גרענעצן פון דער אידישער געגנט
- 4 צייטונגען און אויסגאבעס
- 5 באוואוסטע פערזענליכקייטן פון וויליאמסבורג
- 6 באוואוסטע כאראקטערן פון וויליאמסבורג
- 7 באוואוסטע אידישע ארגאניזאציעס פון וויליאמסבורג
- 8 פילמען און ביכער וועגן וויליאמסבורג
- 9 היסטאָריע פון די נאמען
- 10 וועבלינקען
באפעלקערונג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די מערהייט איינוואוינער היינט צו טאג זענען חסידישע אידן מערסטענס אונגארישע אפשטאמיגע וואס האבן זיך אהערגעצויגען אין די יארן נאך דער צווייטער וועלט מלחמה. אויך וואוינען דארטן א באדייטענדע צאל אפשטאמיגע פון פארטא ריקא, שווארצע און ארטיסטן.
די אידישע באפעלקערונג אין וויליאמסבורג זענען צוטיילט צו א באדייטענדע צאל געמיינדעס. די גרעסטע געמיינדע איז סאטמאר, וואס איז היינט צוטאגס צוטיילט צווישן צוויי גרויסע פראקציעס, די אהרונים און זאליס. ווי אויך זענען דא דארטן די גרעסערע קהילות ווי פאפא, וויזשניץ, קלויזענבורג, וויען, נייטרא, קראסנא, צעהלים, שאפראן, סקווירא, בעלז , בעלז-מאכניווקע און נאך. טייל פון די האבן אייגענע שולן, תלמוד תורה'ס פאר יונגלעך, בתי חינוך פאר מיידלעך און קעמפס אין די קעטסקילס פארן זומער. א טייל האבן אויך אייגענע מקוה'ס, זאלן, מצה בעקערייען און פארשידענע ערליי אינסטיטוציעס וואס פעלט זיך אויס צום אידישן לעבן.
געוויסע מענטשן רופן וויליאמסבורג "די ירושלים פון אַמעריקע".
פאליטיק און קאנטראווערסיעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ארטיסטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין משך פון די לעצטע יארן האבן זיך אריינגעצויגן אין די געגנט פון צפון וויליאמסבורג פילע "היפסטערס" און "ארטיסטן", אינגערע לייט פונעם מיטל-העכערן סאציא-עקאנאמישן קלאס. דאס געגנט איז צוליב זיי אדורך א פראצעס פון גענטריפיקאציע, און דאס האט ארויף געברענגט ריעל עסטעיט פרייזן אין דעם גאנצן געגנד.
כאטש פילע פון די בנינים אין די היינט טייערע געגנט געהערן צו חסידים פון וויליאמסבורג, און דער איבערטויש פון דעם געגנט איז געווען פאר זיי לטובה, זענען אבער פילע וויליאמסבורגער איינוואוינער אומצופרידן אויף די אנטוויקלונגען. טייל רופן דאס אן א "מכה", און טייל האלטן אז זיי באשטייען א ריזיגן מאראלישע סכנה פאר די חסיד'ישע איינוואוינער.
עירוב[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין תש"ס יארן איז געווען לעבעדיג אין וויליאמסבורג מיט אן עירוב וואס איז געבויט געווארן קעגן די דעת פון רוב רבנים און איינוואוינער פון די סאטמערער קרייז, וואס טענה'ן אז דאס איז געווען קעגן דעם סאטמארער רבי'ס מיינונג:
1) ווייל עס איז נישטא קיין איין רב וואס האט א כוח אויף דער שטאט אלס שטאטס רב, קען מען נישט אויפפאסן אויף דעם עירוב געהעריג לויט זיי, און ווי דער סאטמארער רב האט זיך אפאר מאל אויסגעדריקט פאר זיינע נאנטע אז אין מאנהעטען ווי דער רב הכולל האט געמאכט אן עירוב האבן זיך אידן נאך סומך געווען דערויף אסאך יארן נאכדעם וואס ער האט שוין נישט געלעבט און דער עירוב איז שוין לאנג נישט געווען כשר, ווידער איז דא שטארקע באווייזן אז די מעשה מיט מאנהעטן איז ארויסגעזויגן פון די פינגער פאר פאליטישע חשבונות
2) אנדערע פארציילן גאר אז ער זאל זיך האבן אפאר מאל אויסגעדריקט אז בעדפארד עוועניו איז א רשות הרבים דאורייתא ע"כ קען מען נישט מאכן א עירוב אין וויליאמסבורג. א זאך וואס איז נישט פארשריבן, און אפילו עס איז געווען עירובין בחייו אין בעדפארד גארדענס, ראדני, אין סוכות, איז אבער קיינמאל נישט געווען א עירוב איבער בעדפארד עוו. ווייל דער סאטמארער רבי האט געהאלטן אז עס איז א רשות הרבים דאורייתא.
דער פראבלעם מיט דער טענה איז נאר, אז לויט די כללים פון רשות הרבים מוז א גאס האבן 600,000 דורכגייער, און לויט די שטאטישע ציפערן גייען נישט דורך אויף בעדפארד קיין 100,000 אין א טאג, ווידער לויט ר' משה - וואס האלט אנדערש ווי די סאטמארער רביס - האט די 600,000 נישט מיט דער גאס, נאר מיט דער שטאט, איז דאך ראדני אויך א רשות הרבים דאורייתא, דערנאך איז דא נאך תנאים אויף א רשות הרבים עס מוז זיין מפולש ומכוון, וואס בעדפארד איז נישט.
די אודווארי רב שרייבט אין זיין תשובה אז דער סאטמארער רב האט יא געשטיצט מאכן אן עירוב אין וויליאַמסבורג.
דער עירוב אין וויליאמסבורג איז געבויט געווארן דורך ר' אשר גאלדהירש, א באיאנער חסיד.
בעלזא[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער היינטיגער בעלזער רב האט געזאגט פאר זיינע חסידים מען טאר נישט וואוינען דארטן ווייל "וויליאמסבורג איז אן עיר הנדחת". אבער היינט צוטאג האבן זיי שוין יא א קליין שטיבל דארט.
גרענעצן פון דער אידישער געגנט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פון מערב לויפט קענט עוועניו, פון מזרח און צפון לויפט שיף די בראדוועי גאס. און פון דרום ווערט היינט צוטאגס פארעכענט לאפאיעט עוועניו די גרעניץ.
צייטונגען און אויסגאבעס[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די ארונים אין זייער בלאט זאגן אז מען פארפירט קעגן עטרת אברהם צוליב דעם וואס ליטווישע מענשטן קומן דארטן, און אויך איבער דעם פראבלעם אז דער אראבער אינדרויסן פון גרעניץ פארקויפט דער מאדערן העברעאישער משפחה און השבוע.
די קנאישע קרייזן ווילן אז מזאל נישט פארקויפן די המודיע צייטונג אין וויליאמסבורג, אזוי אויך די משפחה און עמי מאגאזינען. א ספעציעל אגרעסיווע קאמפיין איז פארגעקומען אנטקעגן די עמי מאגאזין אין ווינטער פון תשע"ב.
באוואוסטע פערזענליכקייטן פון וויליאמסבורג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- רבי יואל טייטלבוים זצ"ל (1888-1979 נפטר כ"ו אב תשל"ט) סאטמאר
- רבי משה טייטלבוים זצ"ל (1914-2006 נפטר כ"ו ניסן תשס"ו) סאטמאר
- רבי אהרן טייטלבוים סאטמאר
- רבי זלמן לייב טייטלבוים מסאטמאר וויליאמסבורג.
- רבי אשר אנשיל קרויז זצ"ל ראצפערט
- רבי מענדעלע טייטלבוים מהופער סיגוט אנטווערפן סאטמאר ארונים.
- רבי יעקב יחזקיה גרינוואלד, פאפא רבי שליט"א
- רבי אשר אנשיל כ"ץ, וויענער רב שליט"א
- רבי אפרים פישל הערשקאוויטש שליט"א גאב"ד האליין און דומ"ץ קלויזענבורג
- רבי יצחק מאשקאוויטש שליט"א אבד"ק מדר"ש חמ"ד נייטרא וויליאמסבורג
באוואוסטע כאראקטערן פון וויליאמסבורג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
באוואוסטע אידישע ארגאניזאציעס פון וויליאמסבורג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- התאחדות הרבנים
- יו. דזשעי. אי.
- או. די. עי.
- סי. דזשעי. סי.
- חברה הצלה
- חברה שומרים
- קרן עזר
- ביקור חולים ד'סאטמאר
- דור ישרים
- חוש
פילמען און ביכער וועגן וויליאמסבורג[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- א פילם פון חסידישע ייִדן פון יאר תשנ"ז A Life Apart, Hasidism in America
- א ביך פון חסידישע ייִדן Hasidic People: A Place in the New World
היסטאָריע פון די נאמען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
אין יאַר תקנ"ב האָט ריטשאַרד מ. װאוּדהאל אָפּגעקױפֿט דרײַצן אקער אריבער די איסט ריווער טייך און עס אַ נאָמען געגעבן נאָך יונתן װיליִאַמס.
וועבלינקען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- וומס"ב ארד WBURG
- וומס"ב פארשידענארטיגס Billburg
- וומס"ב מאגאזין Free Willamsburg
- וומס"ב היסטאריע אין בילדער
wbg-history wbg-history Our Brooklyn-Williamsburg
- בילדער פון אמאליגע חסידישע לעבן אין וומס"ב Herzberg Photos
- וומס"ב לייברערי Williamsburgh Library
אלע פרומע אידישע געגנטן וואו עס זענען צעשפרייט די היינטיגע אידישע באפעלקערונג איבער דער גארער וועלט
אלעד • אנטווערפן • אפער וועסט סייד • אשדוד • באלטימאר • באקא ראטאן • באסטאן • בארא פארק • בודאפעשט • בית ישראל • בית שמש • ביתר עילית • בלומענבורג * בני ברק • בעיסוואטער • גאלדערס גרין • גיבערס * גייטסהעד • גרעיט נעק • דיל • דעטרויט • וואודמיר • ווארשע • וויליאמסבורג • וויען • זשיטאמיר • חברון • חיפה • טאהש • טאראנטא • טבריה • טינעק • יאהאניסבורג • ירושלים • לאוער איסט סייד • לוגאנא • לעיקוואד • לאס אנזשעלעס • מאדריד • מאנטרעאל • מאנטשעסטער • מאנסי • מאסקווע • מאונט קיסקא •מארסיי • מודיעין עילית • מיאמי • מילאן • מעלבארן • נווה יעקב • ניי סקווער • סארסעל • סטאמפארד היל • סידני • סידערהערסט • סיאטל • סי געיט • סקאוקי • עדזשווער • פאסעיק • פאר ראקעוועי • פארעסט הילס • פאריז • פלעטבוש • פייוו טאונס • פראג • פוירט • ציריך • צפת • קאשוי • קווינס • קיעוו • קליוולאנד • קרוין הייטס • קרית יואל • רוים • ריווערדייל • שטראסבורג • שיקאגא


text:
טשארלס דארווין
טשאַרלס דאַרװין (ענגליש: Charles Darwin; 12טן פעברואר 1809 - 19טן אפריל 1882), איז געװען אַ בריטישער וויסנשאפטלער. ער איז דער דערפֿינדער פֿון דער עװאָלוציע טעאָריע דורך נאטירלעכע סעלעקציע, װאָס ער האָט ערשט באַשריבן אין זײַן בוך "װעגן דער אנטשטייוּנג פֿון זגאַלן" (ענגליש: On the Origin of Species) אין 1859.
זײַן טעאָריע האָט אַרױסגערופֿן אַ גרױסע כװאַליע פֿון דיסקוסיעס, װאָס װערן ממשך געװען ביז הײַנטיקן טאָג, און איז געװען זײער אַ װיכטיקער שריט אין דער געשיכטע פֿון אַלע ביאָלאָגישע לימודים.
ביאָגראַפֿיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
דער יונגער טשאַרלס האָט געשטרעבט זיך צו באַהעפֿטן אין רעליגיע און װערן אַ גלח. אַ סך יאָרן האָט ער געטראַכטעט װעגן דעם גאָט און צום סוף האָט ער אָנטוישט אין זײַן גלױבן און געװאָרן אַן אפיקורס. הגם ער האָט געלײקנט אז ער איז אן אטעאיסט האָט ער קלאָר מודה געווען אז ער איז אן אגנאָסטיק. זײַנע װיסנשאפשׂטלעכע באַאָבאַכטונגען װעגן "אומפֿולקומקײטן" פֿון דער נאַטור בשעת און דער טױט פֿון זײַן טאָכטער האָבן געשפּילט די װיכטיקסטע ראָלעס פֿאַר אַנטװיקלונג פֿון זײַנע גלױבן.
ער איז געפאָרן צו א געוויסן געגנט אין בראזיל לעבן דעם אמאזאָנאס, וואס הייסט גאלאפאגאָס, ווײַל דאָרטן איז פאראן דער מערסטער און גרעסטער אויסוואל פון אלע מינים באשעפענישן. דאָרטן האָט ער באאָבאכטעט און ווײַטער דערלערנט אז גאָט איז נישט אזא גוטער, ווי ער האָט פריער געהאלטן. און עס איז דאָ א סאך רציחה און בלוט–פארגיסונג אין דעם באשעפעניש.
זײַנע װיסנשאַפֿטלעכע פֿאָרשונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ער איז געװען אַ באַרימטער ספּעציאַליסט אין סיסטעמאַטיק פֿון די זיציקע קרעבסן Cirripedia (ים-אײכלען).


text:
אמנון יצחק
אמנון יצחק (געבוירן דעם 8טן נאוועמבער 1953) איז א תימנער אפשטאמיגער גרויסער מיט געשליפן צינג, וואס פארנוצט זיין שפראך צו מחזיר בתשובה אידן, און בפרט ספרדישע אידן. ער פירט די "שופר" ארגאניזאציע.
אנדערשט פון אלע אנדערע בעלי תשובה פרעדיגער איז ער א קאנפראטציע פיגור וואס שלאגט זיך ארום מיט די פרייע פרעסע און אויך מיט יעדן וואס שטייט אים אין וועג, זעהט די פרשה פון לאנדאוס עקספרעס.
לעצטנס איז זיין השפעה געווארן פיל גרעסער און ער האט זיך שוין צושלאגן מיט די פרייע אידן אין ארץ ישראל. מיט דעם וואס געוויסע קאמפיין'ס, קעגן פרייע איידיען, וואו שטראוס אייזקרים וואס האט געספאנסערט אומאיידעלע זאכן לויט אים און די עסקנים האבן אבער נישט מסכים געווען צו זיי באקעמפען ווייל נאך חשבונות פון שטיצן מוסדות התורה איז אויסגעשטאנען צו סכנה.


text:
אטאמאנישע אימפעריע
די אטאמאַנישע אימפעריע (1293–1922) (אטאמאנישע טערקיש: دولتْ علیّه عثمانیّه Devlet-i Âliye-yi Osmâniyye [1], טערקיש: Osmanlı Devleti אדער Osmanlı İmparatorluğu), איז געווען א טערקישער שטאַט. אין יענער צייט איז די שטאַט געווען באוואוסט אלס די טערקישע אימפעריע. איר נאכפאלגער איז געווען די רעפובליק פון טערקיי, וואס איז אפיציעל אויפגעשטעלט 29 אקטאבער 1923.
ביים שפיץ פון איר מאכט זענען אירע טעריטאריעס געווען פארשפרייט איבער דריי קאנטינענטן (16טער–17טער יארהונדערט), מיט א קאנטראל איבער א גרויסן טייל פון דרום-מזרח אייראפע, דעם מיטל מזרח און צפון אפריקע. די לענדער זענען געווען פון דעם דורכגאס פון גיבראלטאר (און אום 1553 דער אטלאנטישער בארטן פון מאראקא ווייטער פון גיבראלטאר) אין מערב, ביזן קאספישן ים און דעם פערסישן איינגאס אין מזרח; און פונעם עק פון עסטרייך, אונגארן און טיילן פון אוקראינע אין צפון ביז סודאן, עריטרעע, סאמאליע און תימן אין דרום. די אטאמאנישע אימפעריע האט געהאט 29 פראווינצן, ווי אויך די פרינציפאליטעטן פון מאלדאוויע, זימבערגן, וואלאכיע און סערביע[2].
במשך זעקס יארהונדערטער איז די אימפעריע געווען דער צענטער פון אינטעראקציעס צווישן די מזרח און מערב וועלטן. מיט דער הויפטשטאט קושטא (איסטאנבול) און ריזיקע לענדער אין דער הערשאפט פון סוליימען דער פראכטיגער מער ווייניגער ווי די לענדער אונטער דער הערשאפט פון יוסטיניאן דער גרויסער מיט 1000 יאר פריער, איז די אטאמאנישע אימפעריע געווען א מוסולמענישער נאכפאלגער פון דער ביזאנטישער אימפעריע.
דער ערשטער קייסער איז געווען אסמאן דער ערשטער.
דער ערשטער אטאמאנישער הערשער וואס האט געהאט דעם טיטל סולטאן איז געווען באאיזיט דער ערשטער. אין 1390 האט ער איינגענומען די לעצטער פעסטונג פון דער ביזאנטישער אימפעריע אין קליין-אזיע. אין 1402 האט די אטאמנישע אימפעריע געכאפט א קלאפ, ווען טימור האט זיי געזיגט אין דעם קאמף פון אנקארא, און די טימורן האבן אים גענומען אין געפענגעניש.


text:
אנשי כנסת הגדולה
אנשי כנסת הגדולה איז דער נאמען מיט וואס ס'ווערט אנגעריפן דער בית דין פון עזרא הסופר. [1]
זייער צייט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די צייט פון אנשי כנסת הגדולה האט זיך אנגעהויבן אין יאר ג'ת"ח [2] מיט דעם אנפאנג פון אויף בויען פון צווייטן בית המקדש, זיי זענען געשטאנן אין שפיטץ פון דאס יידישע פאלק און זיי האבן אנגעפירט מיט דעם בויען פון צווייטן בית המקדש, און מיט דער עליה פון די יידן פון בבל קיין ירושלים. די אנשי כנסת הגדולה האבן אנגעפירט מיט אלע באדערפענישן און פירערשאפט פון דאס יידישע פאלק ביז דעם יאר ג'תמ"ח, [3] ווען חגי, זכריה, מלאכי זענען נפטר געווארן און ס'האט זיך געענדיגט די נבואה. אויך עזרא הסופר איז דעמאלס נפטר געווארן, און שמעון הצדיק איז געווארן דער פירער און כהן גדול.
די אנשי כנסת הגדולה[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פארהאן פארשידענע מיינונגן ווער ס'איז געווען פון די אנשי כנסת הגדולה:
- דער רמב"ם אין זיין הקדמה שרייבט: דער בית דין פון עזרא הסופר, זיי ווערען אנגעריפן אנשי כנסת הגדולה, פון זיי איז געווען, חגי, זכריה, מלאכי, דניאל, חנניה, מישאל, עזריה, נחמיה בן חכליה, מרדכי בלשן, זרובבל, און נאך פיל חכמים, צוזאמען, הונדערט און צוואנציג חכמים.
- דער אברבנאל אין זיין הקדמה [4] שרייבט: דער גרופע וואס ווערען אנגעריפן אנשי כנסת הגדולה זענען חגי, זכריה, מלאכי, זרובבל, מרדכי בלשן, עזרא, יהושע בן יהוצדק, שריה, רעליה, מספר בני, רחום בענה, נחמיה בן חכליה. די צוועלף זענען געווען די נשיאים פון דער גרופע, וואס זיי זענען ארויף געקומען פון בבל קיין ירושלים, צו זיי האט זיך באהאפטן נאך אנדערע אנפירער, צוזאמען זענען זיי געווען הונדערט און צוואנציג חכמים. עזרא הסופר איז געווען דער אנפירער איבער אלע, און שמעון הצדיק איז געווען דער לעצטער פון די אנשי כנסת הגדולה. אויך רבי דוסא בן הרכינס וועלכער איז געווען אין דער זעלבע צייט איז געווען פון אנשי כנסת הגדולה.
- דער אברבנאל שפארט זיך מיט דעם רמב"ם, ער האלט אז דניאל, חנניה, מישאל, עזריה, זענען נישט געווען א טייל פון די אנשי כנסת הגדולה.
תקנות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מיר געפינען אין די חז"ל פארשידענע תקנות און אויפטוהן וואס די אנשי כנסת הגדולה מתקן געווען:
- די אנשי כנסת הגדולה האבן מתקן דעם תפילה פון שמונה עשרה אויף דעם סדר. [6]
- די אנשי כנסת הגדולה האבן געשריבן די ספרים: יחזקאל, תרי עשר, דניאל און מגילת אסתר. [7]
- די אנשי כנסת הגדולה האבן געהרגעט דעם יצר הרע פון עבודה זרה, אויך דעם יצר הרע פון עריות האבן זיי בלינד געמאכט אויף איין אויג. [8]
אין משניות[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מסכת אבות פרק א משנה א', ונביאים מסרוה לאנשי כנסת הגדולה, הם אמרו שלשה דברים, הוו מתונים בדין, והעמידו תלמידים הרבה, ועשו סייג לתורה


text:
אלטערנאטיווע ענערגיע
אלטערנאטיווע ענערגיע, עס זענען פארהאן צוויי סיבות פארוואס די וועלט האט זיך אזוי אריינגעריסן אין דעם אלטערנאטיווע ענערגיע געיעג
- די פרייזן פון אויל ווערן העכער און העכער און עס זעהט זיך נישט קיין וועג אויף ארויס, ווייל די גרינגע איז שוין אויסגעליידיגט און די שווערע קאסט צעביסלעך מער און מער ארויסצוברענגען פון אונטער דער ערד, חוץ פון דעם וואס עס איז דא דער אפעק קארטעל וואס מאניפולירט די פרייזן
- אזוי אויך אז די ענווייראמענטאליסטן וואס זוכן אפצוהיטן די וועלט, און לויט זיי איז אויל איינס פון די גרעסטע געפארן פאר די וועלט
אינהאַלט
ערליי סארטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען פארהאנן א היבשע מאס מיט אופנים ווי אזוי דאס צו שטאנד צו ברענגען אבער דערווייל איז נאך קיין איינס נישט גענוג שטארק צו מאכן דער אזוי ארויסגעקוקטער טויש
זון פאנעלן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
לופט (היידראדזשען) ענערגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
ווינט ענערגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עטענאל ענערגיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
פלעקס פיול אויטאמאביל[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
וואס די אויטאמאביל אינדוסטריע האט אויפגעטוען דא א אינטרעסאנטע זאך, אז כדי מענטשן זאלן וועלן קויפן די עטאנאל אויטאמאביל איז וואס וועט געשעהן ווען דער פרייז פון גאזאלין פאלט וועט אויסקומען אז זיי פארלירן געלט, דערפאר האבן די פירמע'ס ערצייגט א אויטא וואס קען פארטראגן ביידע אזוי אז וועלכעס עס איז ביליגער אויפן מאמענט קען מען אריינגיסן און געגאנגען


text:
כאליפאט
א כאַליפֿאַט, (פון אראביש خلافة אדער khilaafah), איז אן איסלאמישע מעטאד פון רעגירונג וואס רעפרעזענטירט די פאליטישע איינהייט און פירונג פון דער איסלאמישער וועלט. די פאליטישע אויטאריטעט פון א כאליף אלס ראש מלוכה פון א כאליפאט שטאמט פון דעם וואס ער ווערט געהאלטן א נאכפאלגער פונעם איסלאמישן נביא מוכאמאד.
לויט די סוניס דארף ער זיין א מיטגליד פונעם קוראיש שבט געוויילט דורך מוסולמענער;[1] און לויט די שיאס דארף ער זיין אן אימאם וואס איז אן אייניקל פון אהל אל-בייט. פון דער צייט פון מוכאמאד ביז 1924, כסדרדיקע כאליפאטן זענען געהאלטן געווארן דורך פארשידענע דינאסטיעס, כולל די אומאיאדס (וואס מען האט פארטריבן פון דמשק קיין קארדאבע), די אבאסידן (וואס האבן געהערשט פון באגדאד און האבן פארטריבן די אומיאדן פון דמשק), די פאטימידן (וואס האבן געהערשט פון קיירא), און ענדלעך די אטאמאנען.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Encyclopedia of Islam and the Muslim World, (2004) v.1, p.116-123


text:
רעיסינג ביציקל
א רעיסינג ביציקל איז א סארט ביציקל וואס איז באזונדער באשטימט צו פארן מיט איר אויף דער טראקט, און עס פארליינגט די נאכפאלגע אייגנשאפטן:
- אירע רעדער זיינען זייער דין און גלאט, כדי זאלן זיי זיך נישט אנרייבן מיטן טראקט וואס מאכט לאזגזאם דעם פארן.
- זי איז געבויעט פון זייער לייכטע מעטאל (ווי אלומיניאום, טיטאן אד"ג), כדי צו מיט איר שנעל זיך ארויפדראפען ביי ארויפגאנגענע טראקטן.
- זי איז אן א פארהאלט אויפטרייסלונג (shock absorber) וואס פארהאקט די רעדער און מאכט לאנגזאמער דעם פארן.
- איר שפיז איז זייער נידעריק און האט אויך נידעריקערע הענטלעך, אויף צו זיך קענען אונטער בויגן בשעת'ן פארן שנעל כדי די ווינט זאל נישט פארשטערן דער רייטער און אים פארציהען צו אונטן.
אנדערש איז א בארג בייזיק וואס איז באשטימט צו פארן מיט איר אויף שטיינער מיט ביינער.


text:
Thursday, February 7, 2013
וועגן קאטשקעס און פירזאגערינס... - זכרונות פון די נישט ווייטע פארגאנגענהייט
פון הרב מיכאל אוישי, א ליובאוויטשער שליח אין זאפאראזשע, אוקראינע
די קומנעדיקע ווערטער האב איך געשריבן צו א חבר וועגן 'מיין שול', דער שול וואו איך בין אויסגעוואקסן אלס קינד. איך האף – און איך מיין טאקע – אז עס וועלן זיין דא א מענטש אדער צוויי כאטשיע, וואס זאלן דאס ליינען מיט גרויס אינטערעס.
"איך געדענק נאך אזעלכע, אין שול .. אז דער אייבערשטער איז "געשטארבן מיט זייערע עלטערן, שוועסטער און ברידער, אין דער 'מאַלכוּמע'". אבער זיי פלעגן גיין יעדער שבת אין שול אריין, שבת'ע נאכט און שבת בא פרי. געדאוונט אלצדינג, פון אנהייבס ביזן סוף, און מלחמה געהאט אויף יעדער קליינשטשיקער מנהג אין שול, ווייל "דאס איז אונדזערע אידישקייט". איך געדענק די ווערטער ווי איך וואלט עס געהערט אט אצינדערט – "מ'דארף קענען. נישט זיין פאנאט – אבער קענען". די מענטשן, געדענק איך גוט. מיר האבן געהאט א גבאי, יענקל האט ער געהייסן, און 90 יאהר אלט איז ער געווען. א פוילישער איד, מיין איך. ער פלעגט פארמאכן די ווענטילאטארן אום ליל-שבת, נאכן דאוונען. און אז מיין טאטע האט אים א זאג געטאן – "יענקל, שבת!" פלעגט ער ענטפערן, קורץ און שארף – "ר' ברוך, דו צאלסט..?!" אז מ'רעדט שוין וועגן יענקל דער גבאי – ער איז געווען 90 יאר אלט, זינט איך געדענק אים – איך בין געווען 4 יאר אלט - ביז זיין לעצטער יאר – איך בין שוין געווען א ישיבה-בחור. אלעמאל, ער איז געווען "ניינציק יאר אלט"... איך געדענק נאך די 'פירזאגערין' – ווייסטו וואס איז דאס? ווייבער, פלעגן דאך זאגן 'תחינות'. אבער ליינען אידיש האבן זיי דאך נישט געקאנט... דערפאר האט די שול געהאט א מין 'חזן'טע' – זי פלעגט זיי אויסליינען א תחינה, יעדער תחינה לויט א בקשה. אזא מין חזן'טע האט געהייסן – א פירזאגערין. איר 'נאמען' איז געווען – 'מלכה'לע סאלדאט'. מסתמא אזא נאמען האט מען איר געגעבן ווייל זי האט זיך געפירט מיטן מאן און קינדער אלס גענעראל... די 'צערעמאניע' האט זיך אנגעהייבן בשעת'ן פתיחת-הארון – "אויסנעמיס" – אויף ווייבער-שול לשון. די מענער פלעגן יעמאלט ארויסגיין, רויכערן און רעדן (שבת, יום-טוב, ראש-השנה, נישט קיין חילוק. נאר אום יום-כיפור האט מען קיין ציגארעטל נישט געזעהן) און אינעווייניק, אין שול, זענען געבליבן נאר די "בערדישע" – די אידן מיט די בערד. 'חרדים'. יעמאלט זענען זיי געווען נישט מער ווי א מניין מיט א האלב, צום מערסטנס. די אנדערע פלעגן צוריק אריין קומען ווען ס'האט זיך דערהערט דעם 'יקום פורקן' – דעמאלטס פלעגסטו הערן פון דער אויסן "שוין, מ'הייבט אן". און די ווייבער, בשעת'ן פתיחת-הארון, פלעגן אנהייבן – "מלכה'לע, פאר מיין זון, ער דארף שוין האבן א כלה". "מלכה'לע, פאר מיין מאן, פלאצן זאל ער, אויף געזונט" – און מלכה'לע הייבט אן מיט די תחינות, יהי רצון אהין, יהי רצון אהער. און וואס מער געלט וואס מ'שטעקט אריין (שבת, יום-טוב, ראש-השנה, יום-כיפור, מאכט נישט אויס. בדנפשות – שאני) – וואס מער גיט מלכה'לע מיט געפיל און טרערן... און אז דיי ווייבער פלעגן שוין נישט זאגן, נייערט קוויטשען, פלעגט יענקל דער גבאי געבן א געשריי: "קאטשקעס, שאט'ס!" און איך, אפשר ביז מיין בר-מצוה, בין געווען זיכער, אז 'קאטשקעס' – הייסט 'ווייבער' אויף אידיש..
דער הייליגער בעלזער רב זי"ע פלעגט ווארטען אז די אידענעס זאלען ענדיגן זאגען די תחינות בשעת פתיחת הארון
3 comments:
- Hirshel Tzig - הירשל ציג said...
-
ווי נעמט מען היינט אזעלכע אידן???
און אזעלכע שרייבער ווי ר' מיכאל....
- Thursday, February 07, 2013 10:11:00 AM
-
-
הערשל, זעהט אויס אז קיין סאך ליינערס פאר א זעלכע געשמאקע זאכען זענען אויך נישט דא.
ידידך
- Friday, February 08, 2013 12:48:00 PM
- Hirshel Tzig - הירשל ציג said...
-
ידידי
ס'דא לייענערס, זיי זאגען אבער גארנישט...
- Monday, February 11, 2013 8:51:00 PM


text:
כי הם חיינו וארך ימינו…
בס”ד
א גיטן טייערע חבירים וידידים..!
די ספירה טעג זענען שוין אדורך און מיר שטייען שוין געציילטע טעג פאר קבלת התורה, די יו”ט וואס מיר גייען אונטער די חופה, …די אלע הכנות וואס מיר זענען אדורך, די אלע מידות וואס מיר האבן געארבעט זיי מתקן צו זיין… קומען מיר יעצט אט אט שוין צום הויעך פונקט דער מעמד הקדוש ווי השי”ת געבט אונז די תוה”ק נאכאמאל מיט א פרישקייט און התחדשות, עס איז אונז נאך פארבליבן געציילטע טעג, דאס יאר האבן מיר די באזונדערע מתנה פון א שבת ערב יו”ט אלעס כדי מיר זאלן קענען מקיים זיין דעם פסוק הֱיוּ נְכֹנִים לִשְׁלשֶׁת יָמִים צו זיין גרייט צו די געהויבענע טעג הבא עלינו לטובה… לאמיר אריין קוקן אין די וואכעדיגע פרשה און מיט איר זיך גרייטן צום גרויסן מעמד.
וְחָנוּ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל אִישׁ עַל מַחֲנֵהוּ וְאִישׁ עַל דִּגְלוֹ לְצִבְאֹתָם. און די אידישע קינדער וועלן רוען איעדער מיט זיין מחנה אונטער זיין פָאן – לכאורה דארף מען פארשטיין אז מען טרעפט נישט פאַרדעם אין פסוק א באפעל פון השי”ת צו כלל ישראל אז מען זאל מאכן דגלים, אויב אזוי פארוואס זאגט אונז די פסוק אז זיי וועלן? די באפעל טרעפן מיר נאר אביסל שפעטער ווי די פסוק זאגט אִישׁ עַל דִּגְלוֹ בְאֹתֹת לְבֵית אֲבֹתָם יַחֲנוּ בְּנֵי יִשְׂרָאֵל מִנֶּגֶד סָבִיב לְאֹהֶל מוֹעֵד יַחֲנוּ? אבער דא ביים באפעל פרעגט זיך וואס איז די לשון “בְאֹתֹת”?
ביי די פרשה פון קבלת התורה געפינען מיר די פסוק וַיָּבֹאוּ מִדְבַּר סִינַי וַיַּחֲנוּ בַּמִּדְבָּר וַיִּחַן שָׁם יִשְׂרָאֵל נֶגֶד הָהָר: וואס לכאורה דארף מען פארשטיין וואס איז די דאפעלטע לשון פון ויחנו און גלייך דערנאך ויחן?
די גמרא אין מסכת שבת (פח ב) כשעלה משה למרום המלאכים טענו לפני הקב”ה תנה הודך על השמים, אמר לו הקב”ה למשה החזר להם תשובה… תורה שאתה נותן לי מה כתיב בה וכו’ לא תשא – משא ומתן יש ביניכם… לא תרצח לא תנאף לא תגנוב – קנאה יש ביניכם יצר הרע יש ביניכם, מיד הודו לו להקב”ה וכו’ – ווען משה רבינו איז ארויף געגאנגען מקבל זיין די תורה הק’ האבן די מלאכים געטענ’ט צו הקב”ה געב אונז די תורה הק’, תנה הודך על השמים לאז דיין שיינקייט ביי אונז, האט השי”ת געזאגט פאר משה רבינו ענטפער זיי א תירוץ אויף די טענה וואס זיי האבן?! האט משה רבינו געזאגט אין די תורה שטייט לא תשא – איר האט עפעס געשעפטן צווישן זיך? איז דען פארהאן ביי אייך קנאה? שנאה? “האט איר דען א יצר הרע”?! גלייך האבן די מלאכים מודה געווען צו השי”ת.
לכאורה דארף מען פארשטיין השי”ת האט דאך געהאט א טעם פארוואס ער וויל געבן די תורה הק’ פאר כלל ישראל, און משה רבינו שטייט שוין דארט גרייט צו נעמען, אויב אזוי פארוואס ווען די מלאכים האבן געטענהט האט השי”ת געהייסן משה רבינו ענטפערן, הקב”ה אליין האט דאך זיי געקענט שטיל מאכן מיט’ן זאגן דאס איז מיין רצון, …זייט ווען דארפן זיי פארשטיין? און בכלל דארף מען פארשטיין, דאס וואס האט משה רבינו זיי געענטפערט?!
זיצט זיך ר’ אשר די בעל הבית פונעם ריזיגן פאַבריק מיט איהרע פיהלע ארבייטערס ביי זיך אין אפיס פארדאגה’עט, ב”ה די ביזנעס בליעט, אבער די ארבעט איז צופיל, …איך בין דאך א בשר ודם, ס’איז נישט מעגליך פאר איינעם צו מאכן אלע ארבעט, ער קומט צום באשלוס גענוג געווען, ער וועט אויף נעמען א מענעדזשער וואס וועט אים צוהעלפן מיט די ארבעט… אומר ועושה ער לאט וויסן אין די טעגליכע בולעטין אז ער זיכט א געלונגענע אינגערמאן, עס נעמט נישט לאנג און מזל טוב שמערל איז די נייע מענעדזשער, אזוי לויפן אדורך די וואָכען און חדשים שמערל האט זיך גיט אריין געדרייט, ער לייגט אריין אלע זיינע כוחות און פירט די געשעפט ווי עס דארף צו זיין, איין טאג זאגט שמערל פאר ר’ אשר אז איך זעה ביסט אזוי אויס געמוטשעט …איך מיין אז עס איז צייט זאלסט נעמען א וואַקאציע פאר אפָאר וואכן, די ווייסט דאָך אז איך קען אליינס פירן די גאנצע געשעפט…
ר’ אשר זאגט אז די פלאַן געפעלט מיר זייער, אבער כדי זיכער צו מאכן אז די ביזנעס פירט זיך פיין אָן קיין פראבלעמען וועל איך דיר געבן א ליסטע פון עטליכע גאָר וויכטיגע אָנווייזונגען וואס וועט דיר העלפן זיכער מאכן אז פראבלמען קומען נישט אונטער, און דארט וועסטו אויך טרעפן אלעס וואס פעלט זיך אויס על כל צרה שלא תבא זיי צו קענען מסדר זיין שנעל און גרינג, ר’ אשר פירט אים אריין אין זיין פריוואַטע אפיס און געבט אים איבער די ליסטע און זאגט ארבעט מיט’ן ליסטע ווי פאלגענד:
• איעדן צופרי ווען די קומסט אריין אין אפיס ליין עס אדורך מיט א קלארקייט, און ליין עס אויך איבער פאר די גייסט אהיים.
• הענג אויף א קאפיע ביי דיר אין אפיס אויפן וואַנט כדי זאלסט עס שטענדיג באמערקן.
• האב ביי דיר אין טאַש א קאַפיע כדי ס’זאל דיר זיין צום האַנט.
• אויב חלילה מאכט זיך א פראַבלעם, פאר די זאָגסט אדער טוסט סיי וואס, קוק דארט אריין און טו ווי איך האב דארט געשריבן.
פיין! געזאגט און געטוהן שמערל באגלייט ארויס ר’ אשר צום עירפארט און זיי געזעגענען זיך און שמערל זאגט ..פאָרט געזינטעהייט זארג זיך נישט אלעס וועט זיין אלרייט איך נעם קעיר, און איך האב די צעטל אין האנט… לחיים ולשלום.
ס’גייט אריבער צוויי דריי חדשים ר’ אשר קומט צוריק און שמערל שטייט ביים טיר פון פאבריק מיט א ברייטע שמייכל און נאכן אדורך גיין דעם גאנצע שלום עליכם פראצעדור, קומט ר’ אשר נענטער אריין אין פאבריק און עס ווערט אים שווארץ פאר די אויגן אלעס איז איין שטיק איבערקערעניש, דערנאך פאנגט ער אָן איבער גיין די ביכער און עס שווינדעלט אים די אויגן די ביזנעס וואס פאר געציילטע חדשים צוריק איז געווען א גאָלדן גריב שטייט ביים שוועל פון באַנקראַט, ער ווייסט נישט צו לאַכן אדער וויינען און רופט אריין שמערל און הייבט אים אן אויסצופרעגן, ער זעט באלד אז שמערל האט נישט געטוהן וואס עס איז געשטאנען אויפן ליסטע וואס ער האט מיט אים געלאזט, פרעגט ער …שמערל פארוואס האסטו נישט נאך געפאלגט די אלע אנווייזונגען פונעם ליסטע וואס איך האב ביי דיר געלאזט….??!!
שמערל קוקט צוריק מיט וואונדער און זאגט …אוודאי האב איך געטוהן וואס די האסט מיר געהייסן איך האב עס געליינט טאג און נאכט, איך האב עס אויף געהאָנגען ביי מיר אין אפיס, געהאַלטן ביי מיר אין טאַש, ווען עס איז געווען א פראבלעם האב איך עס באלד געליינט און צוריק געלייגט אין טאש, ר’ אשר שרייט צוריק בייזערהייט, …וואס… …די גאנצע סיבה פארוואס איך האב דיר געהייסן ליינען איז ווייל איך האב געוואלט זאלסט עס טוען, נישט נאר אדורך ליינען איך האב געוואלט אז די זאלסט לעבן די ביזנעס’ עס זאל דיר אריין גיין אין די ביינער, גיין שלאפן און אויף שטיין דערמיט, וויסן וואס צו טוען ווען עס קומט אונטער א פראבלעם, אבער יעצט פון סתם ליינען זענען מיר באנקראט…
השי”ת האט אונז געגעבן די הייליגע תוה”ק, וואס דארט שטייט געשריבן די אנווייזונגען פונעם לעבן, ווי עס ווערט אנגערופן תורת חיים אנווייזונגען צום לעבן, ער האט אונז באפוילן א ליסטע וואס מיר מוזן טוען איעדן טאג • ודברת בם בשבתך בביתך ובלכתך בדרך – ווען און וואס די רעדסט, ווי די גייסט און שטייסט, זאלסטו לעבן דערמיט איעדן סעקונדע.
• בשכבך ובקומך – ליין עס ביים אויף שטיין און ביים זיך לייגען שלאפן.
• וקשרתם לאות – לייג אריין די ליסטע אין די תפילין און לייג עס אויף דיין האנט און אויף דיין קאפ איעדן טאג, און זיי נישט מסיח דעת דערפון.
• וכתבתם על מזוזות – לייג א קאפיע פון די ליסט אויף דיין טיר אז ווען די גייסט און קומסט ארויס זאלסטו עס אייביג באמערקן.
טייערע חבירים! די סיבה פארוואס השי”ת האט אונז באפוילן אז מיר זאלן עס כסדר האבן אויף אונזער ליפן און מחשבה, איז כדי די ריכטיגע דרך החיים זאל זיין פאר אונזערע אויגן, און מיר זאלן עס לעבן ובחרת בחיים, טראכט זיך א איד …איך טו די רצון הבורא ..איך לערען דריי שעה א טאג, …איך האב די מהודר’סדיגע תפילין, …איך קיש די מזוזה אָן אויף הער, איך ליין קריאת שמע מיט גרויס כוונה, און ממילא דרייט ער זיך ארום גאָר צופרידן אלעס איז פיין און וואויל, זאגט אבער השי”ת אז אויב ענדיגט זיך עס נאר מיט דעם וועט די ביזנעס גיין באַנקראט, איך דארף אז די זאלסט אלעס טוען כדי עס זאל אריין גיין אין דיינע ביינער און די זאלסט לעבן דעמיט, לערנען על מנת לקיים, אריין לייגן די נשמה אין איעדע קליינע מצוה’לע נישט סתם טוען… און ביי איעדע מצוה וואס די טוסט שטעל זיך אפ און טראכט וואס וויל דא השי”ת פון מיר?! געסט א קיש די מזוזה טראכט א מינוט …איך גיי אריין אין די ציממער און השי”ת קומט מיט מיט מיר, …איך טו אָן די הייליגע תפילין, האב איך אינזין די ד’ פרשיות על מנת לקיים ווי חז”ל זאגן אונז לשעבד בזה תאוות ומחשבות לבנו לעבדתו יתברך שמו, און מיר שרייען אויס …שמע ישראל ד’ אלוקינו ד’ אחד… מיר לעבן מיט דיר, און מיר לעבן מיט’ן מחשבה אז די ביסט איינס, די ביסט מיט אונז און מיר טוען דיין רצון אָן קיין היסח הדעת… און אזוי ווייטער ביי איעדע מצוה צו דאס איז תפילה, קריאת שמע, ציצית, ברכות, לימוד התורה, שבת קודש וכו’ וכו’ אלעס טוט אונז ברענגען נענטער צו השי”ת אבער עס פעלט זיך אויס צו צולייגן די הארץ און נשמה…
אין מדרש רבה (במדבר ב) בשעה שנגלה הקב”ה על הר סיני ירדו עמו כ”ב רבבות של מלאכים והיו כולם עשוים דגלים כיון שראו אותן ישראל שהם עשוים דגלים דגלים התחילו מתאוים לדגלים אמרו אלואי כך אנו נעשים דגלים כמותן – ביי מתן תורה האבן די יודן געזעהן אז בשעת הקב”ה האט זיך מגלה געווען צו כלל ישראל זענען אראפ געקומען צענדליגע טויזענטע מלאכים וואס האבן געהאט דגלים-פענער, און די אידישע קינדער האבן געגליסט צו די פענער און זיי האבן געזאגט הלואי זאלן מיר אויך זוכה זיין צו אזעלכע פענער! פארשטייט זיך פשוט אז מען רעד נישט פון קאָלירטע פענער וואס פלאַטערט אויף א הויכע שטאַנג, נאר די טיפערע פשט דערפון איז אז יעדע מלאך טוט רעפרעזענטירן א אנדערע מידה פון עבודת ה’, און כבוד שמים, די דגלים האבן כסדר דערמאַנט פאר איעדע מלאך זיין פנימיות און שליחות וואס ער האט צו טוען, …די אידישע קינדער שטייענדיג ביי קבלת התורה האבן זיי געשריגן נעשה ונשמע …השי”ת מיר זענען גרייט צו טוען וואס די זאגסט, אבער נשמע מיר ווילן דערהערן די עומק המצות, מיר ווילן פארשטיין די פנימיות המצות אויך, דערפאר האבן זיי אויך געוואלט האבן די דגלים וואס איעדע דגל האט אויף זיך די קאליר און בילד פון איעדע שבט, וואס דאס ווייזט אויף די פנימיות און עומק פון די שבט, און איר שליחות און נשמת כלל ישראל ארויס צו ברענגען די מערסטע און גרעסטע כבוד שמים…
דערפאר ווען מיר זענען אָנגעקומען אין מדבר נאך די געוואלדיגע אומפארגעסליכע מעמד הר סיני פאַר 3324 יאָר צוריק, ווען מיר אלע זענען געווען מיט איין ציעל צו טוען רצון ה’ מיט הארץ און נשמה, האט השי”ת געוואוסט אז אידישע קינדער וועלן רוען מיט זייערע פענער …וחנו בני ישראל וואס דאס מיינט אז די אידישע קינדער וועלן פארשטיין איעדער זיין אויפגאבע און ציעל אין עבודת ה’, און טוען מצוות השי”ת בפנימיות, ווי די פסוק זאגט אז איעדע פון די פענער איז געווען “באתת” וואס דאס ווייזט די אינערליכקייט און טיפקייט פון א מצוה…
מיט די זעלבע הרגשה זענען מיר אָנגעקומען צום מעמד הר סיני …ויחנו במדבר דאס מיינט פשוט אז מיר זענען אנגעקומען צו מדבר סיני, דערנאך זאגט די פסוק נאכאמאל ויחן ווייל זיי האבן פארשטאנען אז עשיית המצוות קען נישט זיין סתם געטוען מצות אנשים מלומדה נאר עס מוז זיין מיט א ויחן שם ישראל די נשמה מוז זיין צוזאמען מיט’ן גוף. אזוי אויך משה רבינו ווען ער איז ארויף געקומען אין הימל נעמען די תוה”ק האבן די מלאכים געטענה’עט אז מיר וועלן קענען בעסער ארויסברענגען די כבוד שמים פון דיין תורה… אבער השי”ת האט געוואוסט אז די אידעלע וואס וויל טוען רצון ה’ לעבט אונטן ווי עס איז פארהאן א יצר הרע וואס טוט כסדר פארלעשן די מענטש און מאכט אים פארגעסן פארוואס ער איז דא אויף די וועלט און לייגט אים כסדר אריין אין א ראָבאַטישן פארמאַט… ממילא דארף כלל ישראל האבן די תורה כדי זיי זאלן קענען איבער קומען די שרעליכע שוועריגקייטן.
אבער השי”ת האט געוואלט זיכער מאכן אז די מענטשן וואס נעמען די תוה”ק פארשטייען עס אין פנימיות האט ער געזאגט פאר משה רבינו ענטפער זיי צוריק, האט משה רבינו טאקע דאס געענטפערט …כלום יש קנאה, שנאה ביניכם?! האט איר דעם יצר הרע וואס מיר האבן?! …די נסיונות וואס מיר האבן, מיר מיטשענען זיך ביטערליך און אָן די תוה”ק איז נישט מעגליך צו באזיגען דעם יצר, נאר מיט א פנימיות’דיגע תורה, …נאר אז מיר וועלן האבן תוה”ק וואס זאל וואַסערן אונזער נשמה און הארץ וועלן מיר קענען עקזעסיטרן אויף די וועלט… איר דארפט די תוה”ק פאר שיינקייט תנה הודך על השמים, מיר דארפן עס פאר אונזער ברויט און וואסער צו קענען עקזעסטירן, כי הם חיינו וארך ימינו… אה! און טאקע אזוי האבן מיר עס באקומען, אז מיר פארשטייען אז די תוה”ק איז אונזער הארץ אונזער נשמה נישט סתם זאַכן וואס מיר דארפן היינט טוען אזוי, און מארגן טוען אזוי, עס איז א תורת חיים ווי מיר זאגן איעדען טאג כי הם חיינו וארך ימינו א לעבעדיגע לעבן וואס איז פיל מיט דביקות בה’, הארץ און נשמה… יעצט ווען מיר שטייען פאר קבלת התורה דארפן מיר מקבל זיין מיט א פרישקייט און אריין טראַכטן פארוואס מיר האבן זוכה געווען צו באַקומען די תוה”ק, און אריין לייגן אלע אונזערע כוחות זוכה צו זיין צו די פנימיות התורה, די חיות, די געשמאק, די ליכטיגקייט, די לעבנסשטייגער פון די תורה און זיין פון די וואס זענען מקיים די מצוות התורה פון ובחרת בחיים…!
לסיכום: געדענק
• כי הם חיינו וארך ימינו… די תוה”ק איז אונזער לעבן אָן איר קענען מיר נישט עקזעסטירן…!
• די עיקר פון מצוות התורה איז נישט די גוף נאר די הארץ און נשמה…!
• שטעל אוועק דיין אייגן דגל-פָאן וואס טוט דיר כסדר דערמאנען וואס דיין תפקיד אויף די וועלט איז…


text:
וויסעמאַר Ferries - פּאַססענגער און מאַשין פּראָם טיקיץ וויסעמאַר Ferries Offers ביליק מאַשין און פּאַסאַזשיר פּראָם בילעט רעסערוואַטיאָנס מיט פאַקטיש צייַט פּראָם בילעט פּרייַז פאַרגלייַך. איר שטענדיק באַקומען די טשיפּאַסט פאַראַנען וויסעמאַר Ferries פּראָם בילעט פּרייַז ווען בוקינג אָנליין בייַ פערריטאָ - און אַז ס אַ גאַראַנטירן.
קסנומקס שטערן - באזירט אויף קסנומקס באריכטן www.ferryto.com
וויסעמאַר Ferries פּראָם טיקיץ - ביליק פּראָם טיקיץ און פּרעכטיק סערוויס
- דורך
לוקאַס האָאָקער
אפריל קסנומקס
5
/
5
שטערן
נאָך די פאַנטאַסטיש סייווינגז און קונה דינסט איך באקומען ווען בוקינג מיין וויסעמאַר Ferries פּראָם טיקיץ פון פערריטאָ איך נאָר געהאט צו לאָזן איר וויסן וואָס אַ פאַרגעניגן עס איז געווען טאן ביזנעס מיט איר. פערריטאָ איז דער ערשטער און בלויז אָנליין פּראָם בילעט בוקינג דינסט איך האָבן געניצט וואס טאָן שטעלן זייער געלט ווו זייער מויל איז מיט ביידע דינסט און פּרייַז. איך געראטעוועט קימאַט יוראַ קסנומקס דורך בוקינג מיין וויסעמאַר Ferries פּראָם טיקיץ מיט פערריטאָ, איז געווען זייער צופרידן מיט אַ גלאַט מאַסע און דיין פּרעכטיק קונה דינסט - דאַנקען איר זייער פיל טאַקע!
www.ferryto.com וויסעמאַר ליניע
וויסעמאַר ליניע מאַשין און פּאַסאַזשיר פּראָם טיקיץ
וויסעמאַר ליניע בילעט רעסערוואַטיאָנס, פּראָם טיימטייבאַלז און פּאַסאַזשיר אינפֿאָרמאַציע פֿאַר וויסעמאַר ליניע סיילינג צו און פון די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים.
בוקינג וויסעמאַר ליניע טיקיץ האט קיינמאָל געווען גרינגער, מיר פאַרגלייַכן אַלע וויסעמאַר ליניע פּרייסיז אין פאַקטיש צייַט פּראַוויידינג שנעל ציטירט אַזוי איר קענען קויפן די טשיפּאַסט פאַראַנען וויסעמאַר ליניע טיקיץ צו און פון די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים אָנליין מיט רעגע באַשטעטיקונג.
אַזוי צי איר זענט קוקן פֿאַר אַ טאָג ס שאַפּינג יאַזדע אויסלאנד אָדער אַ יום טוּב ברעכן אין די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים טראַוואַלינג דורך וויסעמאַר ליניע איז אַ שנעל, גרינג און דרוק פּאָטער וועג צו באַקומען דאָרט און צוריק ווידער. בוך איר וויסעמאַר ליניע טיקיץ מיט אונדז און הנאה מער ברירה און בייגיקייַט.
מיט די לעצט וויסעמאַר ליניע אַריבער אינפֿאָרמאַציע און טיימטייבאַלז פֿאַר אַלע סאַילינגס צו און פון די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים כולל אינפֿאָרמאַציע אויף די פּראָם פּאָרץ און נוצלעך טוריסט אינפֿאָרמאַציע וועגן די דעסטאַניישאַנז אונדזער דיטיילד מאַרשרוט און שטאָט מאַפּס וועט העלפן איר פּלאַנעווען דיין וויסעמאַר ליניע פּראָם נסיעה.
אויב זענט טראַוואַלינג צו די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים דעמאָלט בוך אַ פּראָם אַריבער מיט וויסעמאַר ליניע און אָנקומען בייַ דיין דעסטיניישאַן דערקוויקט, רילאַקסט און צופרידן.
וויסעמאַר ליניע Offers פאַנטאַסטיש Fares צו און פון די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים פּראָם פּאָרץ.
היים |
פּראָם קאָמפּאַניעס |
ראָוטעס |
פּאָרץ |
טיימטייבאַלז |
גרופּעס |
Freight |
יום טוּב |
האָטעל |
ק & א
Select Language / Country ...
Albania / Shqipëri
Austria / Österreich
China / 中國的
Croatia / Hrvatska
Czech / Česká Republika
Denmark / Danmark
Estonia / Eesti
Finland / Suomi
France / Française
Germany / Deutschland
Greece / Eλλάδa
Iceland / Ísland
Ireland / Éire
Italy / Italia
Japan / 日本
Korea / 대한민국
Latvia / Latvija
Lithuania / Lietuva
Morocco / مغربي
Netherlands / Nederland
New Zealand
Norway / Norge
Poland / Polska
Portugal / Português
Russia / Poccия
Slovenia / Slovenija
Spain / España
Sweden / Sverige
Switzerland / Suisse
Turkey / Türkiye
United Kingdom
International
וויסעמאַר ליניע
בילעט פּריסעס & רעסערוואַטיאָנס
צו און פון די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים אָנליין אין שטייַגן אין Ferryto.com און איר וועט שטענדיק הנאה אונדזער טשיפּאַסט פאַראַנען פּראָם בילעט פּרייַז.
בוך וויסעמאַר ליניע טיקיץ
די פּרייַז איר זען איז די פּרייַז איר באַצאָלן. עס זענען ניט פאַרבאָרגן עקסטראַז אָדער סאַפּרייזיז אַזאַ ווי צוגעגעבן ברענוואַרג סערטשאַרדזשיז אָדער בוקינג פעעס און מיר טאָן ניט באַשולדיקן איר עפּעס עקסטרע פֿאַר פּייינג מיט אַ וויזאַ עלעקטראָן קאָרט. די פּרייַז מיר ציטירן איר פֿאַר אייער אויסגעקליבן וויסעמאַר ליניע מאַרשרוט, אַנבאָרד אַקקאָממאָדאַטיאָן און פאָרמיטל טיפּ איז אַלע איר וועט באַצאָלן, און אַז ס אַ צוזאָג.
צו קריגן אַ וויסעמאַר ליניע בילעט פּרייַז און בוך דיין פּראָם בילעט סיקיורלי אָנליין ביטע נוצן די פאַקטיש צייַט פּראָם בוקינג פאָרעם אויף די לינקס.
וועגן וויסעמאַר ליניע
דעם ינאַווייטיוו נייַ מאַרשרוט איז באַשטימט צו עפענען נייַ אַוואַנוז צו ויספאָרשן דורך קאַנעקטינג וועניס מיט טאַרטאָוס און אלעקסאנדריע דערמיט אַלאַוינג טראַוואַלינג אַנווערדז צו יראַק, יארדאניע, סאודי אראביע און אנדערע מיטל מזרח דעסטאַניישאַנז.
וויסעמאַר ליניע איז אַ ניי קאַנסטאַטוטאַד פּראָם פירמע קרבן אַ נייַ מאַרשרוט קאַנעקטינג איטאליע, סיריע און מצרים. רעכט צו אָנהייבן אַפּערייטינג אין מאי, וויסעמאַר ליניע קאַנעקץ די פּאָרץ פון וועניס (איטאליע), טאַרטאָוס (סיריע) און אלעקסאנדריע (מצרים).
פון די ערשט געדאַנק פון מאכן אַ בריק פֿון צפֿון אַדריאַטיק ים צו מצרים פֿאַר Fruits און וועדזשטאַבאַלז, וויסעמאַר ליניע.
אַ שלאָס שוטפעס צווישן די משפּחות וויסענטיני און טאָסיטטי -האַס דעוועלאָפּעד אַ גאָר פלעדגעד וויקלי RO-פּאַקס דינסט פון וועניס צו Tartus (סיריע, דורכפאָר מאָל קסנומקס שעה) און צו אלעקסאנדריע (מצרים, דורכפאָר מאָל קסנומקס שעה), סקעדזשולד צו אָנהייבן ווי פון ווייַטער קסנומקס מייַ.
די האַנדל וועט זייַן אַפּערייטאַד דורך וויסעמאַר איינער - אַ נייַ בנין דורך וויסענטיני ס שיפּיאַרד אין פּאָרטאָ וויראָ (Rovigo) - וואָס איז טויגעוודיק פון קסנומקס טראַקס, קסנומקס קאַרס און קסנומקס פּאַסאַנדזשערז בייַ קסנומקס נאַץ מאַקס גיכקייַט.
געזונט-באקאנט שיף אַגענט טאָסיטטי, אין זייַן ערשטער דערפאַרונג ווי שיף באַזיצער, איז ניט זארגן.
"נאָך קסנומקס יאָרן פון געשעפט באציונגען צווישן אונדזער משפּחות, מיר געגרינדעט וויסעמאַר ליניע ווייַל מיר זענען זיכער אין אַ שוטעף וועמענס עקספּערטיז טוט ניט ליגן בלויז אין שיפּבילדינג"
אַנבאָרד באַדינונגס
די סאָרט נייַ וויסעמאַר ליניע מאַרשרוט איז אַפּערייטאַד דורך אַ סאָרט נייַ שיף ווי געזונט, די וויסענטיני קלאַס, טויגעוודיק פון ריטשינג אַ דינסט גיכקייַט פון אַרויף צו קסנומקס נאַץ.
וויסענטיני סאָרט שיף האט אַ קאַפּאַציטעט פון קעריינג אַרויף צו קסנומקס פּאַסאַנדזשערז און אַ נומער פון וועהיקלעס כולל קסנומקס שטעג מעטער פֿאַר FREIGHT.
דעם סאָרט נייַ שיף איז אויך יקוויפּט מיט אַ נומער פון געזונט באשטימט קאַבינס און אַ ברייט קייט פון אנדערע פאַסיליטיעס אַנבאָרד צו מאַכן דיין אַריבער אַ אָנגענעם דערפאַרונג.
בעסטער וויסעמאַר ליניע בילעט פּרייס גואַראַנטעע
בעסטער פּרייס גואַראַנטעע - מיר שטענדיק פאָרשלאָגן איר אונדזער לאָואַסט פאַראַנען וויסעמאַר ליניע בילעט פּרייַז און עס זענען ניט פאַרבאָרגן עקסטראַז אָדער סאַפּרייזיז אַזאַ ווי צוגעגעבן ברענוואַרג סערטשאַרדזשיז אָדער בוקינג פעעס און מיר אויך מיר טאָן ניט באַשולדיקן איר עפּעס עקסטרע פֿאַר פּייינג מיט אַ וויזאַ עלעקטראָן קאָרט. די פּרייַז מיר ציטירן פֿאַר דיין אויסגעקליבן וויסעמאַר ליניע צו אָדער פון די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים, אַנבאָרד אַקקאָממאָדאַטיאָן און פאָרמיטל טיפּ איז אַלע איר וועט באַצאָלן, און אַז ס אַ צוזאָג!
אין די אַנלייקלי געשעעניש איר געפֿינען די זעלבע אַלע ינקלוסיוו וויסעמאַר ליניע בילעט טשיפּער אין דער בראשור פון קיין אנדערע רייַזע אָפּעראַטאָר מיר צוזאָג אַז מיר וועלן טאָן אונדזער בעסטער צו שלאָגן אַז פּרייַז אָדער פאָרשלאָגן איר די ברירה פון ריקוועסטינג אַ צוריקצאָל. צו בוך וויסעמאַר ליניע טיקיץ ביטע
. דריק דא
גרופּע, שולע & סאציאל קלוב וויסעמאַר ליניע טיקקעט רעסערוואַטיאָנס
דיסקאָונטעד גרופּע רייזע מיט וויסעמאַר ליניע - Ferryto.com פאָרשלאָגן אַ דעדאַקייטאַד פּערזענלעך און אַפפאָרדאַבלע וויסעמאַר ליניע גרופּע און קאָוטש פּאַרטיי פּראָם פּאַסאַזשיר רעזערוואַציע דינסט קרבן איר די לאָואַסט פאַראַנען רייץ צו און פון די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים.
אונדזער מומכע וויסעמאַר ליניע גרופּע אַרומפאָרן קאָלעקטיוו וועלן זיכער דער בעסטער האַנדלען פֿאַר איר און אייער פּאַסאַנדזשערז. דער בלויז פאָדערונג צו באַגרענעצן פֿאַר דיסקאָונטעד גרופּע אַרומפאָרן רייץ איז אַז דיין פּאַרטיי זאָל זייַן בייַ מינדסטער צען מענטשן און אין דער זעלביקער צייַט. פֿאַר מער אינפֿאָרמאַציע וועגן גרופּע אַרומפאָרן אויף וויסעמאַר ליניע ביטע
. דריק דא
וויסעמאַר ליניע קאַמערשאַל וועהיקלעס & Freight
פּראָם לאָגיסטיקס פאָרשלאָגן אַ פּערזענלעך און אַפפאָרדאַבלע וויסעמאַר ליניע FREIGHT און לאַסט רעזערוואַציע דינסט צו און פון די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים.
אין דערצו צו קרבן פּרעפערענטיאַל רייץ צו געשעפט אָפּערייטערז און כאָלערז Ferry לאָגיסטיקס איז איצט אויך קענען צו פאָרשלאָגן דיסקאָונטעד רייץ צו פּריוואַט קאַסטאַמערז אַזאַ ווי יענע וואַנינג צו נעמען דורכפאָר וואַנס אויף קיין פון די וויסעמאַר ליניע רוץ סערוויסט. פֿאַר מער אינפֿאָרמאַציע און אַ רעגע אָנליין ציטירן פֿאַר דיין געשעפט פאָרמיטל פּראָם אַריבער ביטע
. דריק דא
קונה קער, טעלעסאַלעס & קאָנטאַקט אונדז
אין ferryto.com איר זענען ביכולת צו קריגן לעבן וויסעמאַר ליניע בילעט פּרייסיז, טשעק אַוויילאַבילאַטי און בוך וויסעמאַר ליניע מאַשין און פּאַסאַזשיר פּראָם טיקיץ צו און פון די פּאָרץ פון וועניס אין איטאליע, טאַרטאָוס אין סיריע און אלעקסאנדריע אין מצרים אין אונדזער לאָואַסט פאַראַנען בילעט פּרייַז.
Ferryto.com איז טייל פון די וועלט 'ס גרעסטער אָנליין פּראָם בילעט פאַרשפּרייטונג נעץ פּראַוויידינג די פיייקייַט צו בוך איבער קסנומקס הויפּט European פּראָם אָפּערייטערז כולל מיט וויסעמאַר ליניע צו איבער קסנומקס פּראָם רוץ איבער די וק, France, ספּאַין, ירעלאַנד, האָלאַנד, מזרח אייראָפּע, די מעדיטערראַנעאַן, די באַלטיק און צפֿון Africa.
פֿאַר מער אינפֿאָרמאַציע, ענטפֿערס צו אָפט געשטעלטע פֿראגן אָדער צו קאָנטאַקט אונדז גלייַך ביטע
. דריק דא
קלייַבן Ferryto.com פֿאַר די טשיפּאַסט פּראָם בילעט פּרייסיז אויב איר זענען גענומען אַ קורץ קרייַז קאַנאַל מאַשין פּראָם צו קאַליי France, אַ פּראָם צו ירעלאַנד אָדער אַ אַריבער צו אַמסטערדאַם האָלאַנד. מיר אויך האָבן פּראָם Offers צו מער ווייַט פּראָם אַרומפאָרן און מיני אַרומפאָרן דעסטאַניישאַנז ווי ספּאַין, דענמאַרק און די גריכיש אינזלען.


text:
לאקאלע רעגירונג אין לאנדאן
לאקאלע רעגירונג אין לאנדאן גייט אן אין צוויי שיכטן; א שטאטס, סטראטעגישער שיכט און א לאקאלער שיכט. די שטאט-ברייט אדמיניסטראציע ווערט קאארדינירט דורך דער גרעסערער לאנדאנאנער אויטאריטעט (GLA), און די לאקאלע אדמיניסטראציע ווערט אויסגעפירט דורך 33 קלענערע אויטאריטעטן.[1]
העכערער שיכט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די גרעסערע לאנדאנאנער אויטאריטעט איז צוזאמענגעשטעלט פון צוויי געוויילטע טיילן. זיי זענען דער בירגערמייסטער פון לאנדאן, וואס האט די עקסעקוטיווע מאכט, און די לאנדאנער פארזאמלונג, וואס טוט חוקר ודורש זיין די החלטות פונעם בירגערמייסטער און קען אננעמען אדער אפווארפן זיינע בודזשעט פארשלאגן יעדע יאר. די GLA האט אחריות פאר סטראטעגישער פלאנירונג, פאליציי, די פייער דינסט, רוב ענינים פון טראנספארט און עקאנאמישער אנטוויקלונג. זי איז א לעצטיקע ארגאניזאציע , אויפגעשטעלט אין 2000 במקום דער גרעסערע לאנדאנער ראט (GLC) וואס איז געווארן אפגעשאפט אין 1986.[1] די הויפטקווארטיר פון דער GLA און דעם בירגערמייסטער פון לאנדאן איז אין דעם סיטי ראטהויז. דער היינטיקער בירגערמייסטער פון לאנדאן איז באריס זשאנסאן, געוויילט אין 2008, נאך קען ליווינגסטאן, וואס האט געדינט צוויי קאדענצן.
געזונט דינסטן אין לאנדאן ווערן פארוואלט מיט דער נאציאנאלער רעגירונג דורך דער נאציאנאלער געזונטדינסט, וואס איז קאנטראלירט און אנגעפירט אין לאנדאן דורך NHS לאנדאן.[2]
נידעריגער שיכט[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
די 33 לאקאלע אויטאריטעטן זענען די 32 לאנדאנער בארא ראטן און די סיטי פון לאנדאן קארפאראציע.[1] אויף זיי איז דא דאס אחריות פאר לאקאלע דינסטן וואס זענען אונטער דער אויפזיכט פון דער GLA, למשל לאקאלע פלאנירונג, שולעס, סאציאלע דינסטן, לאקאלע גאסן און מיסט אויפזאמלען. די לאנדאנער באראס האבן יעדע איינע א ראט וואס ווערט דערוויילט יעדע פיר יאר דורך די איינוואוינער דארטן.
די סיטי פון לאנדאן האט נישט קיין נארמאלע לאקאלע אויטאריטעט, נאר ווערט געהערשט דורך דער היסטארישער סיטי פון לאנדאן קארפאראציע וואס ווערט געוויילט דורך סיי איינוואוינער סיי געשעפטן, און וואס עקזיסטירט אינעם זעלבן פארמאט זייט די מיטל עלטער.
- סיטי פון לאנדאן
- סיטי פון וועסטמינסטער
- קענזינגטאן און טשעלסי
- האמערסמיט און פולהאם
- וואנדזווערט
- לאמבעט
- סאדארק
- טאר האמלעטס
- העקני
- איזלינגטאן
- קאמדן
- ברענט
- אילינג
- האונסלא
- ריטשמאנד
- קינגסטאן
- מערטאן
- סאטן
- קרוידן
- בראמלי
- לואישעם
- גריניטש
- בעקסלי
- העווערינג
- בארקינג און דעגנהעם
- רעדברידזש
- נייהעם
- וואלטם פארעסט
- הארינגיי
- ענפילד
- בארנעט
- הארוי
- הילינגדן
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 היסטאריע און אלגעמיינע אינפארמאציע. Retrieved on 2007-08-17.
- ↑ Strategic Health Authorities > Map Search {London}, National Health Service. Retrieved on 2007-01-09.


text:
מיר זענען צופרידן צו פאָרשלאָגן די גערלז Free צו שפּילן אָנליין גאַמעס האַירסטילעס, ווו די מאַגיש פון גילגול געגאנגען אויף, די מיסטעריע פון דעם קינסטלער, סטיל טראַנספאָרמאַציע. עליגאַנטלי סטיילד האָר צו קלייַבן די רעכט קאָלירן און פאָרעם פון אַ מענטש 'ס פיייקייַט צו טוישן ווייַטער פון דערקענונג. די שפּאַס איר וועט לערנען ווי צו נעמען קעיר פון די האָר און נוצן אַ מיסטעריעז דזשאַרז אויף שעלוועס אין אַ בייַצייַטיק שטייגער. איר האָבן צו שנייַדן אַ ברייט פאַרשיידנקייַט פון קאַסטאַמערז: סאַלעבריטיז, פייע-מייַסע אותיות, קידס און פּעץ. גיי די פּראַמפּס, איר זענען געבונדן צו שעפּן ריספּאַנסאַבילאַטיז.
גאַמעס האַירסטילעס דורך קאַטעגאָריע:
פֿאַר גערלז עס איז וויכטיק אַז זייַן אָפּשפּיגלונג אין דער שפּיגל צופרידן. פֿאַר גוט קוקט אַלע נייטיק קאַמפּאָונאַנץ: אַ געשטאַלט, קליידער, מאַכן-אַרויף און כערסטייל. אבער אויב איר קענען ענדערן קליידער, מאַכן-אַרויף טוישן, די שערן איז אַ לאַנג צייַט ביז די האָר טוט נישט וואַקסן צוריק. און אַזוי עס איז אין האַרמאָניע מיט דיין בילד, עס איז נייטיק צו ריזאָרט צו אַ גוט סטיליסט.
אבער, מיר מוזן ערשטער פֿאַרשטיין די וויכטיק הערשן & נדאַש; צו האָר זיך, מיר דאַרפֿן אַ געזונט און געזונט-גרומד האָר. אויב זיי זענען ויסגעמאַטערט פּיינץ, וואַרנישיז, האָר דרייערז און ייערנז צו ויסגלייַכן די האָר, זיי קוקן צו זייַן נודנע, ליפעלעסס. שפּאַלטן ענדס און אַ שטרוי סטיקינג אויס צו די זייַט קערלז טאָן ניט געבן ווער עס יז סאָפיסטיקאַטיאָן. אבער דעם טוט נישט מיינען אַז מיר זאָל געבן אַרויף די יקספּעראַמאַנץ מיט זייַן האָר & נדאַש; נאָר טאָן עס ווייניקער אָפט, אָבער מער ופמערקזאַמקייַט איז באַצאָלט צו פֿאַרשטאַרקונג, כיידריישאַן און דערנערונג. מאַכן אַ מאַסקע, קלייַבן די רעכט שאַמפּו, לופט-קאַנדישאַנד, נוצן פּראַטעקטיוו קרימז אויב ריזאָרט צו האָר דרייער. ווי צו טאָן עס, זאָגן די שפּיל האַירסטילעס. זיי אויך העלפן איר קלייַבן די שליימעסדיק כערסטייל פֿאַר איר, און לערנען עטלעכע טריקס סטילינג.
אַז מיידל פילן פייַן שניט און די פאַל ווען עס קומט צו אויסזען. אונדזער גאַמעס פֿאַר גערלז האַירסטילעס וועט פירן איר דורך די געשיכטע, וואָס איר וועט קלייַבן אַ פּלאַץ פון אָריגינעל געדאנקען פֿאַר פּילינגס, ווי אָנווענדלעך.
אַפֿילו אַ פּראָסט פּאָוניטייל וועט קוקן פייַן אויב עס קאָראַספּאַנדז צו די סיטואַציע. אבער מיט פּראַלאָנגד גומע האָר טאָן ניט גיין צו די פּראַם אָדער אַ חתונה. דאַנק צו די לעקציעס אָנליין גאַמעס טאָן האַירסטילעס, איר וועט לערנען טעקניקס געניצט דורך מאָדערן סטייליסס, פּאַטינג סטראַנדז אין ינטראַקאַט קערלז און פאַסטענעד צוזאַמען אַזוי אַז עס איז ניט קענטיק קיין פּינס.
אויב איר זענען געגאנגען צו די פּאַרטיי מיט קאַרנאַוואַל קאָסטיומען, עס איז נייטיק צו נעמען קעיר פון די האָר קאָראַספּאַנדינג צו די אויסגעקליבן ראָלע. דער קורס וועט פּיינט, לאַקינג סטילינג דזשעלז און וואַרנישיז, האַירפּינס און אנדערע אַקסעסעריז. באשלאסן צו מאַכן איר האָר אין די נוסח פון פּונק, כיפּי, עמאָ און גרייט, איר וועט וויסן זייער טשאַראַקטעריסטיקס און צולייגן מאָדעלס, גרייט צו גיין פֿאַר אַזאַ אַ עקספּערימענט.
פֿאַר אַ געשעפט באַגעגעניש עס איז נייטיק צו קלייַבן עפּעס קלאַסיש, שטרענג, אָבער קיוט. און אַמאָל ווידער קומען צו די ראַטעווען פון אונדזער גאַמעס מיט האַירסטילעס. עס זענען אַפֿילו עטלעכע ווו, ופּלאָאַד אייער Photo, איר קענען צולייגן די פאַרשידענע אָפּציעס כערקאַץ, האָר סטילינג, האָר קאָלירן און לענג. האט איר הנאה עפּעס גאָר ראַדיקאַל & נדאַש; קלאַפּ, ייסימאַטרי בוייש העדגעהאָג.
איר האָבן צו שפּילן גאַמעס האַירסטילעס, מענטשן געדינט האַללס ווו יונג מענטשן קומען נישט בלויז צו זייַן שנייַדן, אָבער אויך פֿאַרבעסערן די פאָרעם גאָאַטעע, סידעבורנס, וואָנצעס אָדער גאָלן. רעגולער קלייאַנץ זענען סאַלעבריטיז וואס נאָכגיין די אויסזען. שורלי איר זיך קומען אַרויף מיט טשיקאַווע נייַ נוסח פון זיי אָדער דורכפירן אַ ספּעציפיש סדר, קאָראַספּאַנדינג צו זייער נייַ ראָלע. קונסט שערן און געמעל פוטער אַנימאַלס אין פריש יאָרן ינדזשויד די מחנות זייער פאָלקס פּעץ. עס איז ניט בלויז די הינט קומען צו די סאַלאָן, אָבער אויך קאַץ. אבער זיי זענען זייער ומרויק און פּיינסטייקינג אַרבעט.
קאַרטון אותיות און דאַלז & נדאַש; אן אנדער קאַטעגאָריע פון קאַסטאַמערז אויף אַ מאָדערן כערסטייל. באַרבי, בראַץ, מאָנסטער הויך, ווינקס, מערמיידז און פּרינסעסיז קעסיידער קומען צו די מאַזעק צו דערפרישן די פאָרעם פון קערלז. וואַרטן פֿאַר דיין קער און מיניאַנז, פּאָני פרעמד פֿאַר, ספּאָנגעבאָב. אָרעם מכשירים, און ווייַזן די פאַנטאַזיע פון בעל סטיליסט.


text:
1775
1775 איז דאס 75סטע יאר אינעם 18טן יארהונדערט. א געוויינטלעך יאר, וואס איז לאנג 365 טעג. דעם 1טן יאנואר 1775 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 11 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 19טן אפריל - דער לעקסינגטאן און קאנקארד קאמף צינדט אן די אמעריקאנר אומאפהענגיקייט מלחמה.
- 11טן יוני - לואי דער זעכצנטער באקרוינט מלך פון פראנקרייך.
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 20סטן יאנואר - אנדרע-מארי אמפער, פראנצויזישער פיזיקער (געש' 1836)
- 23סטן אפריל - זשאסעף טערנער, ענגלישער מאלער (געש' 1851)
- 16טן יוני - יהודה טורא, יידישער-אמעריקאנער פילאנטראפ און געשעפטסמאן (נפטר 1854)


text:
1744
1744 איז דאס 44סטע יאר אינעם 18טן יארהונדערט. אן עיבור יאר, וואס איז לאנג 366 טעג. דעם 1טן יאנואר 1744 לויטן גרעגאריאנישן קאלענדאר פֿעדערט דעם 1טן יאנואר לויטן יוליאנישן קאלענדאר מיט 11 טעג.
אלע דאטעס דא זענען לויטן גרעגאריאנישן קאַלענדאַר.
געשעענישן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- מאריא טערעזא פארטרייבט די יידן פון בודאפעשט
געבוירן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 23סטן פעברואר - מאיר אמשיל ראטשילד, דער פאטער פון דער ראטשילד משפחה (נפטר 1812)
געשטארבן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- 25סטן אפריל - אנדערס צעלזיוס, שוועדישער אסטראנאם און פיזיקער , האט פארגעשטעלט די צעלזיוס טעמפעראטור סיסטעם (געב' 1701)


text:
פעלידאע
די קעץ (Felidae) זענען א משפּחה אין דעם טאלק פון פארציקערס.
עקסטאַנט פעלידס געהערן צו איינער פון צוויי אונטער-פאמיליעס: פּאַנטהערינאַע (וואָס כולל דעם טיגער, דעם לייב, דעם יאַגואַר, און דעם לעמפערט), און פעלינאַע (וואָס כולל די קאָוגאַר, די טשיטאַ, די סערוואַל, די לינקסעס און קאַראַקאַל, צוזאמען מיט דעם שניי לעמפערט און דער שטוביקער קאַץ).
עוואלוציע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
עס זענען 41 באקאנטע מינים פון קעץ אין דער וועלט הייַנט, וואָס האָבן אַלע אראפגענידערט פון דעם זעלביקן פאטער. דאס טאַקסאָן האט אנגעהויבן אין אזיע און פאַרשפּרייטן אַריבער קאנטינענטן דורך אַריבער לאַנד בריקן. ווי געמאלדן אין דער זשורנאַל וויסנשאַפֿט, טעסטינג פון מיטאָטשאָנדריאַל און יאָדער דנאַ דורך וואָראַן זשאנסאן און סטיווען אָוברייין פון די יו. עס. נאַשאַנאַל קאַנסער אינסטיטוט דעמאַנסטרייטיד אַז פאַרצייַטיק קאַץ יוואַלווד אין אַכט הויפּט ליניידזשיז אַז דייווערדזשד אין דעם גאַנג פון לפּחות 10 מייגריישאַנז (אין ביידע אינסטרוקציעס ) פון קאָנטינענט צו קאָנטינענט דורך די בערינג לאַנד בריק און איסטהמוס פון פּאַנאַמאַ, מיט די פּאַנטהעראַ מין זייַענדיק דער עלטסטער און די פעליס מין זייַענדיק דער יונגסטער.


text:
עלן טיורינג
עלן מאטהיסן טיורינג (ענגליש: Alan Mathison Turing; 23סטן יוני 1912 – 7טן יוני 1954) איז געווען א בריטישער מאטעמאטיקער, וואס איז געווען איינער פון די גרינדער פון קאמפיוטער וויסנשאפט. ער האט ראפינירט די דעפיניציע פון און אלגאריטם און ער האט דערפינדן דעם באגריף פון א טיורינג מאשין.
טיורינג האט געהאט א שטארקן אינטערעס אין קינסטלעכער אינטעליגענץ.
ביי דער צווייטער וועלט מלחמה האט טיורינג געארבעט אין בלעטשלי פארק צו לייזן די קאדן וואס די דייטשן האבן געניצט צו האלטן קאמוניקאציע מיט זייער מיליטער.


text:
קאלציום
קאַלציום איז דער כעמישער עלעמענט פון דער משפּחה פון אַלקאַלי-ערד מעטאַלן, מיט סימבאל Ca און אטאם נומער 20.
אייגנשאפטן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
קאלציום איז א ווייכער אלקאלי-ערד מעטאל און זיין קאליר איז גרוי. קאלציום פלאקערט אין א געל-רויטן פֿלאם. ווען קאלציום איז אפן אין דער לופט ווערט ער ארומגעהילט אין Ca3N2. קאלציום רעאגירט מיט וואסער אויסשיילנדיג וואסערשטאף און שאפט קאלציום הידראקסיד (אפגעלאשענער ליים) ( 2(Ca(OH).
באניצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
א סאך קאלציום זאלצן זענען גוט באקאנטע מאטעריאלן וואס מען ניצט אינעם טאג-טעגלעכן לעבן: קרייד (פאר מארקירן), גיפס (פארשוועבלטער קאלציום), קאלכשטיין (קאלציום קארבאנאט) און (נישט-געלעשטער) קאלך (קאלציום אקסיד).
קאלציום פארבינדונגען[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- קאלציום-קארבאנאט (CaCO3) ווערט געניצט אין פאבריצירן צעמענט און ליים, קאלך פאר לאנדווירטשאפט, קאלכשטיין (געניצט אין דער שטאל אינדוסטריע). אויך האט ער כעמישע און אפטישע באניצן אין ציינפאסטע, למשל.
- קאלציום-הידראקסיט צעפירונג (Ca(OH)2) (אויך באוואוסט ווי קאלכוואסער) ניצט מען אפצושפירן קארבאן דיאקסיד ווען ער ווערט געבלעזעלט דורך א צעפירונג; ער ווערט מוטנע וואו ס'איז פאראן CO2.
- קאלציום-ארסענאט (Ca3(AsO4)2) ווערט געניצט אין אינסעקטיצידן.
- קאלציום-קארביד (CaC2) ניצט מען צו מאכן אצעטילען גאז (וואס ווערט געניצט אין אצעטילען ברענערס פאר שווייסן און אין דער פאבריקאציע פון פלאסטיקן).
- קאלציום-קלאריד (CaCl2) ניצט מען אוועקצונעמען אייז און שטויב פון גאסן, אין מישן בעטאן, אין פושקעס פון פאמידארן, און אין אויטאמאביל רייפן.


text:
Top טינניטוס שטיצן און הילף גרופּעס אין די פאַרייניקטע שטאַטן
April 21, 2015 דורך Emma
פילעד אונטער פעאַטורעד, טינניטוס, טינניטוס רעמאַדיז
טינניטוס איז די געפיל פון געהער אַ זשומען, אָדער בעלז, אָדער אַפֿילו כיסינג און טשערפּינג סאָונדס ווו גאָרניט עקסיסטירן. עס זענען עטלעכע סיבות הינטער די גרונט פון עס- עס קענען זיין רעכט צו דער יבעריק אַמאַונץ פון ירוואַקס וואָס קען פירן צו אַ אויער ינפעקציע קאָזינג די צושטאַנד, אָדער אַפֿילו די אַפטערמאַטה פון אַ הויכן קלאַפּ אָדער יקספּלאָוזשאַן. עס זענען וועגן 50 מיליאָן אַדאַלץ און קינדער אין די פאַרייניקטע שטאַטן אַליין וואס פּנים דעם פּראָבלעם. די צושטאַנד קענען ווערסאַן איבער צייַט אויב לינקס אַנטריטיד. שטיצן גרופּעס קענען באַווייַזן צו זיין דער הויפּט נוציק אין העלפּינג מען האַנדלען מיט טינניטוס.
סאציאל סופּפּאָרט גרופּעס
סאציאל מידיאַ איז געהאלטן איינער פון די מערסט וווילטויק פּלאַטפאָרמס פֿאַר אַלע מינים פון סיבות, אַרייַנגערעכנט שטיצן גרופּעס. די וואס לייַדן פון טינניטוס זענען שטענדיק אויף די לוקאַוט פֿאַר עמעצער וואס קענען העלפן זיי אין סייַ ווי סייַ, און וואָס קען זיין מער באַקוועם ווי צו געפינען איינער אויף פּלאַטפאָרמס ווי פאַסעבאָאָק? פאַסעבאָאָק איז אַ פּלאַטפאָרמע וואָס איז געניצט דורך מיליאַנז אַרום די וועלט און האלט צו יקספּאַנד אין טערמינען פון וסערס יעדער טאָג. אויף אַזאַ אַ פּלאַטפאָרמע, איר קענען געפינען שטיצן גרופּעס אַזאַ ווי די טינניטוס שטיצן גרופּע. דאס שטיצן גרופּע איז געווען באשאפן דורך וויטאַ ססיענסעס, אַ פירמע באזירט אין ניו יאָרק וואָס העלפט גרינגער מאַכן די סימפּטאָמס פון טינניטוס דורך נאַטירלעך פאָרמולאַס און פּראָדוקטן.
איר קענען אויך געפינען פילע גרופּעס ווו מענטשן טיילן וואָס זיי זענען געגאנגען דורך, ווי געזונט ווי די סאַלושאַנז זיי געפרוווט צו מייַכל די צושטאַנד בייַ די פאַסעבאָאָק גרופּע טינניטוססופפערערס. אויב איר זענען קוקן פֿאַר אנדערע שטיצן גרופּעס וואָס זענען נאָענט דיין אייגן היגע קוואַרטאַל, איר קענען לייכט געפינען זיי מיט די הילף פון אַטאַ ס (אמעריקאנער טינניטוס אַסאָציאַציע) הילף. איר קענען געפינען אַ ליסטינג פון די בעסטער שטיצן גרופּעס אין דיין געגנט אויף דער וועבזייַטל, אַטאַ סופּפּאָרט גרופּעס.
אמעריקאנער טינניטוס אַסאָציאַציע
די אמעריקאנער טינניטוס אַסאָציאַציע איז ערשטער געגרינדעט אין 1971 דורך דזשאַק א. ווערנאָן, אַ מענטש וואס האט געליטן פון טינניטוס זיך און געראטן צו הצלחה מייַכל עס. ער דעמאָלט אנגעהויבן צו מייַכל דר טשאַרלעס וואס איז סטראַגאַלינג מיט די זעלבע אַרויסגעבן. די צוויי אייַנגעשלאָסן פאָרסעס, סטאַרטינג אַטאַ מיט די ציל פון געפונען די שורש גרונט פון טינניטוס דיסקאַווערינג אַ שטענדיק לייזונג צו עס.
אַטאַ איז איינער פון די ביגאַסט אַסאָוסייישאַנז וואָס אָנפירן פאָרשונג פֿאַר טינניטוס אַפעקטיד מענטשן צוזאמען מיט געפונען די לייזונג צו העלפן זיי לעבן אַ נאָרמאַל לעבן מיט גאנץ געהער קייפּאַבילאַטיז. אַטאַ קאַנדאַקץ סך פאַנדרייסינג און וויסיקייַט מגילה צו קאַמבאַט די צושטאַנד. אין 2012, אַ וואָרקבאָאָק דורך די נאָמען פון “ווי צו פירן אייער טינניטוס: א שריט-דורך-שריט וואָרקבאָאָק” איז קאָלנער אויס ווי אַ טייל פון די “פּראָגרעסיוו טינניטוס פאַרוואַלטונג פּראָגראַם” אין סדר צו העלפן די צאָרעס פון טינניטוס. די וואָרקבאָאָק דערציילט זיי ווי צו ידענטיפיצירן זייער מדרגה פון טינניטוס און ווי צו נוצן געזונט זיך צו העלפן זיי זוכן רעליעף פון די ווייטיק. עס האָבן אויך געווען פילע ראַדיאָ מגילה און בראָדקאַסץ פון אַטאַ אויף אַ נאציאנאלע מדרגה. איר קענען קאָנטאַקט זיי גלייַך וועגן דיין קאַנסערנז בייַ אַטאַ.
דאנק איר פֿאַר לייענען דעם אַרטיקל, דעם וועבזייַטל שטיצט אַ פּראָדוקט גערופן טינניטוס מיראַקלע וואָס האט ווייַטער גרויס אינפֿאָרמאַציע וועגן העלפן פֿאַר טינניטוס און צו געפינען אויס מער דריקט דאָ: טינניטוס מיראַקלע
וואס איז טינניטוס און וואָס הילף איז פאַראַנען?
February 24, 2015 דורך Emma
פילעד אונטער פעאַטורעד, טינניטוס, טינניטוס רעמאַדיז
Tinnitus comes from the Latin word for ‘ringing’. עס איז אַן אָדיטאָרי צושטאַנד ווערביי די סופפערער הערט נויזיז אַזאַ ווי רינגינג, בוזזינג, כוויסלינג אָדער אַפֿילו מוזיק וואָס טוט ניט קומען פון אַ פונדרויסנדיק מקור. די ראַש קענען זייַן קעסיידערדיק אָדער ינטערמיטאַנט, עס קענען אויך טוישן אין גראַד און באַנד. זען רעקאָגניסינג די וואונדער און סימפּטאָמס פון טינניטוס
מילד טינניטוס משפּיע וועגן 1 in 10 מענטשן אין די וק בייַ עטלעכע פונט אין זייער לעבן (נהס איןאָיסעס) אָבער פֿאַר עטלעכע מענטשן, בעערעך 1 in 200, די טינניטוס איז אַזוי שטרענג אַז עס האט אַ ריזיק פּראַל אויף יעדער טאָג פאַנגקשאַנינג (בריטיש טינניטוס אַסאָציאַציע). עס קענען ווירקן אַרבעט, געזעלשאַפטלעך לעבן און אַפֿילו באציונגען מיט אנדערע מענטשן. זען לעבעדיק מיט די יפעקס פון טינניטוס.
טינניטוס איז ניט אַ קרענק אין זיך, אָבער אלא עס איז אַ סימפּטאָם געפֿירט ווי אַ קאַנסאַקוואַנס פון אויער שעדיקן אַזאַ ווי דורך ויסשטעלן צו הויך ראַש, אָדער אַ אויער ינפעקציע פֿאַר בייַשפּיל. עס זענען סך סיבות סייטאַד פֿאַר די אָנסעט פון טינניטוס. עס איז וויכטיק צו ונטערזוכן די מעגלעך ז, ווי כאָטש ניט קוראַבלע זיך, די סימפּטאָמס קענען זייַן אַליוויייטיד דורך רימוווינג די אַנדערלייינג גרונט פון טינניטוס. זען שכל די סיבות פון טינניטוס.
טינניטוס איז אַ פערלי פּראָסט פּראָבלעם אַפעקטינג קינדער, אַדאַלץ און דער הויפּט עלטערע מענטשן. רובֿ מענטשן דערפאַרונג אַ קורץ צייַט פון רינגינג אָדער עטלעכע אנדערע געזונט אין זייער אויערן בייַ עטלעכע פונט אין זייער לעבן, אָבער בכלל דעם איז אַ צייַטווייַליק פּאַסירונג. אין פאַקט אין אַן עקספּערימענט געפירט אויס אין דער פרי 1950 ס אויף טינניטוס געפונען עטלעכע טשיקאַווע רעזולטאַטן. די עקספּערימענט ינוואַלווד 80 מענטשן מיט נאָרמאַל געהער. נאָך זייַענדיק געשטעלט אין אַ סאָונדפּראָאָפעד צימער פֿאַר פינף מינוט, די מערהייַט פון ריספּאַנדאַנץ געמאלדן געהער טינניטוס טיפּ סאָונדס, כאָטש גאָרניט האט ביז אַהער קאַמפּליינד פון קיין סימפּטאָמס (דעפנאַס פאָרשונג).
צו באַשטימען אויב איר אָדער עמעצער נאָענט צו איר סאַפערז פון טינניטוס, עס איז וויכטיק צו זען איר גפּ צו באַקומען אַ געהעריק דיאַגנאָסיס. זען דייאַגנאָוסינג די סיבות פון טינניטוס.
עס זענען אַ נומער פון פאַרשידענע טעקניקס צו העלפן מענטשן מיט טינניטוס קאָפּע מיט די סימפּטאָמס. דאַסיידינג וואָס באַהאַנדלונג צו אַדאַפּט איז אַ יחיד ייבערהאַנט ווי פאַרשידענע סאַלושאַנז אַרבעט בעסער אויף פאַרשידענע מענטשן. עס איז רעקאַמענדיד אויב איר לייַדן פון טינניטוס, אַז איר ויספאָרשן אַ קייט פון אָפּציעס צו זען וואָס סוץ איר דער בעסטער צו מאַכן דיין סימפּטאָמס מער מאַנידזשאַבאַל. זען פאַרשידענע טריטמאַנץ פֿאַר טינניטוס.
דאנק איר פֿאַר לייענען דעם אַרטיקל, דעם וועבזייַטל שטיצט אַ פּראָדוקט גערופן טינניטוס מיראַקלע וואָס האט ווייַטער גרויס אינפֿאָרמאַציע וועגן העלפן פֿאַר טינניטוס און צו געפינען אויס מער דריקט דאָ: טינניטוס מיראַקלע
טהעראַפּיעס צו הילף מיט טינניטוס
February 13, 2015 דורך Emma
פילעד אונטער פעאַטורעד, טינניטוס, טינניטוס עקספּלאַינעד
א נומער פון פאַרשידענע טייפּס פון טהעראַפּיעס זענען בנימצא צו העלפן אָנפירן די סימפּטאָמס פון טינניטוס. טשאָאָסינג די רעכט איינער פֿאַר איר איז וויכטיק. דאָ זענען עטלעכע שליסל ביישפילן פון די טייפּס פון טהעראַפּיעס בנימצא:
דאנק איר פֿאַר לייענען דעם אַרטיקל, דעם וועבזייַטל שטיצט אַ פּראָדוקט גערופן טינניטוס מיראַקלע וואָס האט ווייַטער גרויס אינפֿאָרמאַציע וועגן העלפן פֿאַר טינניטוס און צו געפינען אויס מער דריקט דאָ: טינניטוס מיראַקלע


text:
ארטראפאד
אן אַרטראפאד (פון גריכיש ἄpθpov אַרטהראן, "געלענק", און πoδός פאדאס "פוס") איז א בעל חי אן א רוקן ביין וואס האט א הארטן הויט (א "דרויסנדיקער סקעלעט"), א קערפער וואס איז צעטיילט און פיס מיט געלענקען. דאס איז כולל אינסעקטן, שפינען-חיות און קרעבס-חיות. אין אלגעמיין לייגן ארטראפאדן אייער, אחוץ סקארפיאנען וואס לאזן די אייער וואקסן אין דער מוטער און ברענגען ארויס די קינדער לעבעדיק.
עס ווערט גערעכנט אז ס'איז פאראן מער ווי א מיליאן זגאלן ארטראפאדן. אומגעפער 80% פון אלע בעלי-חיים אויף דער ערד זענען ארטראפאדן.


text:
V-1 און V-2 ראקעטן
V-1 ראקעטן איז א ראקעטע וואס די דייטשען האבן אויסגעטראפן, עס מאכט אן א גרויסע שאדן, און האט אומגעברענגט אסאך מענטשן, דורכאויס די צווייטע וועלט מלחמה. אנהייב מיטן שיסן די V-1 ראקעטן, שפעטער האבן די דייטשן אויסגעטראפן די V-2, דאס איז עטוואס מער פונקטליכער און מאכט מער שאדן.
ביי די צווייטער וועלט קריג ווען די דייטשן האבן געזעהן אז זיי פארלירן דעם קריג, האבן זיי זיך אנגעהויבן באנוצען דערמיט, זיי האבן געשיקט די ראקעטן בעיקר קיין ענגלאנד, וואס האט אהנגעמאכט גרויס שאדן אויף די ענגלישע באפעלקערונג. די ערשטע ראקעטע האבן זיי געשאסן סיון ה'תש"ד (12 יוני, 1944). אויך שפעטער אין דעם גאנג ווען די אליאירטע האבן איינגענומען דייטשלאנד זעלבסט האבן זיך די דייטשען באנוצט דערמיט, ווען די ענגלענדער האבן זיך געשלאגן איינצונעמען אנטווערפן און האלאנד האבן די דייטשען באשאסן די פארט שטאט מיט די ראקעטען, אין איין פאל איז באוואסט אז דער v ראקעטע איז געפארן אויף א טעאטער הויז אין אנטווערפן, און האט גע'הרג'ט הונדערטער מענטשן. ביי די ענדע פון די מלחמה האבן די דייטשן אויסגעשאסן איבער צען טויזענט V ראקעטן.
ווען די דייטשע גענעראלן האבן געדרוקט אויף היטלער אז דייטשלאנד פארשפילט דעם קריג, האט זיי היטלער געענטפערט אז מען האט שוין די V-1 און V-2 ראקעטן און דאס וועט מאכן אז ענגלאנד וועט זיך מוזן אונטערגעבן אונטער דייטשלאנד, פאקטיש האט עס נישט געהאלפן פאר די דייטשן, און די ענגלענדער האבן ווייטער געקעמפט ביז דער פולער דייטשער קאפיטולאציע.
די דייטשן האבן געשיקט קיין יאפאן, מיט צווי סובמארינען, ראקעטעס פון די V סארט, וואס זענען קיינמאל נישט אנגעקומען, עס איז קיינמאל נישט קלאר געשטעלט געווארן פארוואס.
נאכן קאפיטילאציע פון דייטשלאנד, האט די פאראייניקטע שטאטן, און די ראטן פארבאנד, אנגעפירט א געיעג, נאך די דייטשע וויסנשאפטלער, וואס האבן אנטדעקט די ראקעטעס, א גרויסע טייל פון די געיעג דורכאויס די קאלטע קריג יארן, איז געווען נאכדעם וואס די דייטשע וויסנשאפטלער, האבן אסאך אויפגעטון מיט זייער ערפארונג מיט קאסמאס.


text:
מאלי
מאֵלי, אפיציעל די רעפובליק פון מאלי (פראַנצויזיש: République du Mali, [maˈli]), איז א לאנד איינגעשלאסן לאנד אין מערב אפריקע. מאלי גרענעצט אלזשיר צו צפון, ניזשער צו מזרח, בורקינע פאסא און דעם בארטן פון העלפאנדביין צו דרום, גינע צו דרום-מערב, און סענעגאל און מאריטאניע צו מערב. זי האט א שטח פון מער ווי 1,240,000 ק"מ² מיט א באפעלקערונג פון 14.5 מיליאן. די הויפטשטאט איז באמאקא.
מאלי באשטייט פון אכט ראיאנען. די צפונדיקע גרענעצן גייען טיפ אריין אין דעם סאהארא, אבער אין דרום, וואו דער מערסטער טייל פון איינוואוינער וואוינען, זענען די ניזשער און סענעגאל טייכן. דער עקאנאמישער סטרוקטור פון לאנד דרייט זיך ארום לאנדווירטשאפט און פישעריי. מאלי האט נאטירלעכע רעסורסן ווי גאלד, אוראניום, פיך און זאלץ. העלפט פון דער באפעלקערונג לעבט אונטער דער אינטערנאציאנאלער ארימקייט ליניע פון US$1.25 א טאג.[1]
אינעם 19טן יארהונדערט האט פראנקרייך גענומען קאנטראלע איבער מאלי, וואס איז דעמאלסט געווארן א טייל פון פראנצויזישן סודאן. אין אפריל 1959 איז פראנצויזישער סודאן באהאפטן געווארן מיט סענעגאל צו ווערן די מאלי פעדעראציע, וואס איז געווארן זעלבשטענדיק אין דער פראנצויזישער געמיינדע יוני 1960. אויגוסט 1960 האט = סענעגאל ארויסגעטראטן פון דער פעדעראציע. אין סעפטעמבער 1960 האט די פעדעראציע געענדערט איר נאמען צו "רעפובליק פון מאלי" און האט זיך צוריקגעצויגן פון דער פראנצויזישער געמיינדע.
געאגראפיע[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
מאלי האט נישט קיין בארטן ביים ים. צוויי גרויסע טייכן פליסן אין מאלי, דער סענעגאל טייך אין מערב פון לאנד און דער ניזשער טייך וואס פליסט אדורך דעם צענטראלן טייל פון לאנד. די אלע הויפט שטעט אין לאנד ליגן אויפן ניזשער טייך, צווישן זיי די הויפטשטאט באמאקא און די אוראלטע הויפטשטאט טימבוקטו.
רעפערענצן[רעדאַקטירן | רעדאקטירן מקור]
- ↑ Human Development Indices (אויף ענגליש), טאבעלע 3: מענטשלעכע און איינקונפט ארימקייט, עמ' 35. דערגרייכט דעם 1טן יוני 2009