text:
Limamou Jotalna
1) Limaamu Jotalna , yonniba seen boroom Ya
begël way jup ya, xuppë ña wacca yoon Ya
2) Fu xeet feeñee, ca ñoom Buur def ca ndaw Ya
Ba Baay LAYE feeñ , ci soodaan daxxa layya
3) Buleen xool der bi , taxleen gedda seen cër
Ki ngeen am, Moom la ñeppë di wër , Ca Mbër Ya
4) Bu laandik gööp mi , taxleen fatte Njiw mi
Budul woon Moom, lëndëm not nooki neen Ya
5) Danoo nuuroon ci rëër , tey Bakou cik moy
Mu tas duusëm Ya , tay nuy xotti yiw Ya
6) Kilee ñëw fékka L'islam giim , defup dööm
Mu ëfko ci Mbaax, Xambeeko gërëm ngëneel Ya
7) Ñu daan bokkaale , sampal way jarak Ya
Di tuuram soow, mu ñëw far tuuri Maam Ya
8) Di deendal YALLA , Baaxoo ray ca Kuur Ya
Mu laabal leen , Ñu juplu Ka Sakka RuuH Ya
9) kassak , feccak , di way, da jëm ci ndiiraan
Mu Fay daayup lu bon , ci Ndoxum Sikar Ya
10) Ci Baatup " laay lalaa" , la dikkee ki Böötëm
Lu juuyook YALLA , xëy toxu , daw berëp Ya
11) Munaa deeleen sikkar fëp , bañ di saggan
Mu lakka yu ñaaw Ya , bejjil xeeti yiw Ya
12) Ne julleey mbaaru Diine ji , moo di njaalbëën
Ci lanlay laac , moyul mabbal juñëm Ya
13 ) Te bul naal jëf ju baax , yeexeel safaanam
faseel bakken , woral Dunyaak naxeem Ya
14) Te gaaweel genne , axxi ña moom zakaat ja
Lay " Yawma HaSaadihi " limkook daliil Ya
15) Ki Yoonal sëy ci teel , lakkal xaleel Ya
Di yobbup neew di Sikkar, bayyi wax Ya
16) ki up fii Diine , mooko fi ubbi dembë
Te mooy Baye Laay Mi seddë ku am ca May Ya
17) Nde Mooy kifi YALLA jox , neko seddëleelma
Te moo yor Gaal ga , jëm Tuuba ca tool Ya
18) Tereek dikle , Limaamoo jël Liwaaba
Te lum masa dikle , raw ca di Sangu Jaam Ya
19) Jikkööm moo doy Boroomam tax mu wayko
Te Xarbaaxam Ya , rawna limuk bideew Ya
20) Te Buur nee Ndawla , warna ci Moom jotal ga
Mu wacca banaa " jotal naa " doyna Aaya
21) Dëggël naa wax ji , Mbaay mee jebbi soontu
Ku xëy ñëw jël cërëm , xambaat ca taal Ya
22) Libaas Yaa Baax té Yaay yërman Nde xeet yi
Kulay Foñ jot , Meram Buur ak Mbugël Ya
23) Na Buur jakleella lay Wasilaak FaDiila
Te Joxla Maaxaamba Dottila ngërma ndeeem Ya
24) Ba Nook Baye Abdulaay Xalifap Jamaana
Mu wër jammalko fum mana neek Rakkam Ya
25) Awaay Maam yar ma , yeegal maat , farooma
Xamalma , Sagalma , duyma Sa Geeji May Ya
26) Awaay Maam aarma, loo bëggul fegalma
Te woomal maat nga seddëma Biss Payoor Ya
27) Na Buur Sëlmal Ci Moom booleek Njabootam
SaHabaam baal samay Waajur Ndawam Ya
Saliou Hann
11 MuHarram 1439 H
Le 05 octobre 2017


c: text/html

text:
bind
wolof[Soppi]
Gongikubaat[Soppi]
bind: amna ñeenti maanaa
- aw bind rëdd wu mat bees war wàcci ngir bindaat weneen,
- bind amal ay baat, ci sa loxo walla wuutuloxo,
- bind gi nu Yàlla bind, maanaam sàkk,
- ab bind melow bind,
Misaalum nees di jëfandikoo baat bi ci Wolof:[Soppi]
- sa bind wi rafet na,
- yaangi bind ?
- Yàllaa nu bind ngir nu jaamu ko!
- sama bindu tay bii de xaw ma numay def bamu mokk,
- ndaw sii bind bi moo rafet!
Bàyyikoo[Soppi]
Xool it[Soppi]
Tekki[Soppi]
Waxiin
Déglu baatu bind ci wolofi Senegaal

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wàcce ci Màkka 21 laaya
Benn – Senn – Menn la – Raax Menn – Raax Yërëm
1- Ag guddi fu mu tallale muraayam
2- Ag bëccëg fu mu leere naññ
3- Ag kooku sàkk góor ak jiggéen
4- Seeeni coono daaanu wuute li ñuy diir.
5- Kiy joxe te ragal Yàlla
6- Ki teg ngëm gi gëna rafet naka dëgg axxan
7- Koooku dananu ko yombalal yoon wi gënë yomb
8- Waaye ki bëgge, ki faalewul kenn
9- Te teg ngëm li gëna rafet naka aw fen
10- Danau ko teg lu yomb ci yoon wi gëna jafe
11- Lu ko amamam di jëriñ fu ñu ko ware tàbbal jaanama?
12- Ñoo moom di teg nit ñi ci yooon
13- Ñoo moom dundu ëllëg ak dundun fii
14- Ma di leen yëgel safara suy riir
15- Te ñi ñu rëbb kese la ñu cay joo
16- Ñoom ñi jeeñ sunu ndaw yi fenkat dëddu leen
17- Nit ki gëm dana ca mucc
18- Ki daan joxe amamam ngir gëna sell
19- Te daawul def lu baax lu jar neexal ngir aw nit
20- Waaye ngir rekk Yàlla mi sut lépp teg ko bët.
20- Ci dëgg kooku dana ami mbégté.
Tekki bi: Pathe Diagne, Alxuraan ci Wolof. Editions Sankore, L’Harmattan.


text:
Màngo
Màngo garab la gu cosaanoo "Asi", bokk ci njabootug Anacardiaceae, bari na lees koy jëmbat ci réew yu tàng yi ndax ay doomam.
Moom màngo ak tàndarma bokk nañu ci garab yi gën a yàgg. Araab yi ñoo ko indi Afrig ci fukk ak juróom-benneelu xarnu. Màngo nag man naa sax fu bari waaye ci xur la gëne. Ñemewul taw ci jamono yi muy jebbee.
Melo wi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Màngo garab gu mag lay doon guddaayam day àgg ba ci 20 ba 25i met.
Xas mi daa ratax ay doomam day mat 500 ngaraam ba ci ñaari kilo ak genn wàll. Saalu doom bi dafa sew te tàppndaar
Njariñ yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xobi màngo dees na ko jëfandikoo ngir wattu feebar yu tukkee ci jam-jam walla dagg-dagg.
Meññeef mi lu bari ay ferñent la, te it moom màngo lu baax ci "kãseer" la ak néew dereet. Te it màngo dana dimbalee ci yeex a màgget ngir ferñet yi mu làmboo. Bokk na ciy ngëneelam day xeex feebaru noyyi, day reesal ñam di xeex seere. Saal bi lu baax la ci saan danga koy baxal di ci naan booy lekk.


text:
Lan moo dal sunu mbokki réewum Afrig-bëj-Saalum ? Su ma nee ‘’mbokk’’, nit ñu ñuul ña fa fekk baax a may tax a wax. Nook nun benn lañu, koo ci ni woon tey diw mii Simbabwe la bokk walla Somali walla Niseryaa, kenn du la weddi. Ci lu amul benn werante, nooy nun, nun nooy ñoom. Nun ñépp la sunu der ñuul, sunuy aada doon daanaka benn, nu bokk jaar-jaar ndax ni nu Tubaab yi boolee metital, nangu sunu alal, jàppenu niy bàyyima.
Moo tax jamono ja African National Congress (ANC) fippoo ci njiiteefu baay Nelson Mandelaa, ñuy xeex apartheid– doon boddikonte ci biir xeet bu yoon daganaloon – kenn bankul sa loxo di leen seetaan. Ni leen réewi Afrig yépp sotlee jarul di ci delsi ndax kenn wóor na ma ni fàttewu ko. Xanaa rekk fàttali askan wi ne fii ci Senegaal, muy woykat yi, di bindkat yi walla ñeneen, kenn desul ginnaaw. Dem nan sax ba lekool boo dugg gis ñu bind fa baat yii ci kow tablo bi, gone yiy janook moom bés bu Yàlla sàkk : L’apartheid est un crime contre l’humanité.
Ci weeru awril 1994 la ANC dakkal apartheid, Mandelaa toog ci jal bi. Kon, bi buumu-njaam gi dogee Afrig-bëj-Saalum yàggul, ndax ci wàllu mboor (histoire) 20i at ak juroom du dara. Bi mu ko defee, doomi-Afrig yu bare jóge Senegaal gii mbaa Mosàmbig mbaa Kóngook Niseryaa wutali réew ma, fas-yéene faa daan seen doole. Ñu bare ci ñoom, nag, dañoo jàngoon ba ni arr, am i lijaasa yu wóor, rawatina waa kër Robeer Mugaabe yi seen réew sësook réewum Afrig-bëj-saalum. Doomi-Afrig di Sidd, ñoom, dese woon nañoo xareñ ci lenn mbaa am xam-xam, ndax ci jamonoy apartheidTubaab yi bëgguñu woon seen njàng sore. Loolu daldi jur lii : doxandéem yu ñuul yiy am xéy, doomi-réew mi ci seen bopp di taxawaalu. Looloo indi coow li, du leneen.
Teewul 10i at mbaa lu ko ëpp a ngii ñuy siis nit ñu ñuul ñi, di leen bóom, di lakk seeni bitig. Dañuy def yooyu ñaawteef, teg ciy fan mu mel ni du woon ñoom. Waaye dangay jékki-jékki rekk dégg ne songaat nañu nit ñu ñuul ña ! Looloo fa xew fan yii weesu ba fukki doomi-aadama ñàkk fa seen bakkan.
Lu ni mel mi ngi tàmbali ci ndorteelu sàttumbar te ba tey jii ñu ngay wéy di song doxandéem yi bawoo Afrig.
Siril Ramafoosa, njiitu réew ma, naqarlu na ko, teg ci ne congi aji-xeetale yi jaaduwul te xel mënu koo nangu. Waaye boo seetloo bu baax, yéex naa yéy yàbbi ci mbir mi. Am na sax ñuy joxoñ baaraamu-tuuma nguur gi ak kujje gi yépp, ni ñoom ci seen bopp ñooy ruux seenuw askan, muy def musiba yooyu. Waaw, xanaa du ñoom ci seen bopp ñooy ndamoo li boddikonte dakk ci seen réew ? Kon, lu tax ñuy metital ay doom-aadama ndax li seen der ñuul, di leen rendi niy xari tabaski ? Àddina sépp a ngi teg i bëtam ci seeni ñaawteef.
Ci kaw loolu, Buxaari miy njiitu Niseryaa fas-yéene woon na sol ay dàllam wutali réewum Afrig-bëj-Saalum toog ak naataangoom Ramafoosa, ñu jéem a saafara mbir mi. Gémmiñ bu waxul dëgg, wax fen : mbugël mi mënul a wéy. Waa Niseryaa tàmbali nañoo feyu. Naam, reyuñu kenn waaye ñu ngay yàq ay bérébi liggéeyukaay yu am maanaa yu ay doomi-réewum Afrig-bëj Saalum moom. Ci noonu la MTN (kurélu xaralay jokkalante gi ëpp doole ca dëkk ba) ak Shoprite – ñu mën koo méngaleek Auchan añs – tiitee ba tëjëndi yenn ci seeni bànqaas.
Dëgg la, lu ëpp tuuru, waaye mer bay defante ak a tëj ay àmbasad, du saafara mbir mi. Nee ñu Niseryaaa ngiy waaj a génne ci dëkkam doomi- réewum Afrig-bëj-Saalum ya fa ne waaye loolu fajul dara. Li am solo mooy fexe ba Doomi Afrig yi jéem a booloo, di xàccandoo, di dóorandoo. Lu ko moy, sunuy sët dinañ nu mere, naan nun danoo xeeboon sunu bopp.
Bu loolu weesoo, ndaje mu mag ñeel koom-koomu Afrig, door na ci 4u fan ci weeru sàttumbar ca Keep Taawun waaye Niseryaa dafa mujjee gedd, ne moo lànk du fa teew…
Lu mat tamit 600 ci ay doomam nangu nañoo dellu seen réew, 300 ci ñoom àgg nañ sax Niseryaa, bàyyi ginnaaw seen liggéey ak seen teraanga.
Li xew tey réewum Baay Màndelaa, nag, mënees na ni luy raam la, jëm ci ñag bi ; te ku deful ndànk réewi Afrig yu bari diñañ topp ciy tànki reewum Afrig bëj-saalum, dal ci kow doxandéem yu ñuul yi fekk baax Afrig.
Am na benn boroom xam-xam bu ma ne lii lépp ba muy door démb la woon, tey soog a ñëw. Ci gis-gisam, ndajem Berlenci atum 1885, lu mat a bàyyi xel la. Ca la réewi Ërób yi ëppoon doole séddoo Afrig, ku nekk ñu ni la suuf sii yaa ko moom, nit ña fay yeewoo tamit yaa leen moom, lu la neex defal. Moo tax nuy noonoo ci sunu biir, ñi seen bopp xaw a woyof naan fii maa ko moom, ku fi bokkul ñëw di xëccook man, dinaa ko digaaleek yow. Njiiti réewi Afrig yi nga xam ni ay dunguru tubaab yi lañu lu jiin Njaag a te ñooy Njaag. Ndax taluñu dara lu dul dajale xaaliis ak nguuru.
Ñaawtéef yii ak xeex bu tar bii mënees na koo tudde xeexu way-néew-ji-doole yi seen biir, muy li Silyuus Maleema naan : dungeen dégg mukk ci réewum Afrig-bëj-Saalum ñu ni dóor nañ fa ab Sinwaa walla nit ku weex tey taafantoo li mu amul kayit walla leneen. Maleema yokk na ci sax ne ñi yaakaar ni dañoo bañ doomi Simbabwe walla Somali, daanaka seen bopp lañu bañ ndax li leen Tubaab yàgg a wax ne nit ku ñuul ak malaa yem, ñu dem ba gëm ko, képp ku ñu gis nga ñuul ni ñoom ñu dal ci sa kow.
Tabo Mbéki tamit, bi mu toogee ci jal bi def na kem-kàttanam ngir moytu réeroo bi jur lii. Ñu dàq ko, Sakob Zuma wuutu ko, di nag ku matadi daanaka ci faan yépp, di seetaan ñaawteef yi dem tey ba ëpp loxo.
Waaye mënees naa am yaakaar ne lu ni mel dootul am Sowaneesbuur ak Peretoryaa. Ramafosaa jéggalu na ciy naataangoom, ñépp di ci dégg te bu sàmmee kàddoom nguur gi dootul bank i loxoom bu ay sàmbaa-bóoy dee bóom ay doomi-Afrig di lakk seeni kër ak seeni bitig.


text:
Alxuraan
Téeree ngii di benn ci yi ñu gën a yër ci àdduna bi, mooy téere bees sellal ci lislaam, di fi jullit ñiy ball-loo seen yoon di Shariiha, ak ci sunna siy dundiinu Yónnent bi (jàmm yal na nekk ci moom), kon nag bu am solo la lool fi jullit ñi.
Alxuraan: Alxuraan mooy téere bu sell bi ñeel jullit ñi, mooy balluwaay bu njëkk bi ñeel yoonal gu Lislaam gi, ci ginnaawam la Sunna di ñëwe. Li njëkk a wàcc ci Alxuraan it mooy laaya wi njëkk ci saaru Halaq muy : «Jàngal ci sa turu boroom bi bind (sàkk) »
Alxuraan nag mooy waxi Yàlla ji mu wàcce ci Yonentaam ba Muhammad, Jibriil nag mooy ndawul Yàlla tey malaaka mi ko wàcce; ngir nag Yonent bi jottali ko nit ñépp,. Moom nag fa Yàlla dees koo bind ca àlluwa jees wattu ja (Lawhul Mahfuus), àlluwa jii nga xam ne Yàlla bind na ca lu nekk njëkk mu koy sàkk. Wattu googu nag Yàlla la soob, mu bëgge ko noonu, noonu la ko waxe: «Nun noo wàcce Alxuraan, te nun noo koy wattu»
Kaamil biModifier
PDF Alxuraan Ci WolofModifier
[1] PDF


text:
https://mino.dk/covid19/wolof/#wakh-bou-gaat-bou-djiogeu-tchii-ministere-beus-bii-fukk-ak-nett-tchii-biir-weerou-marts-wakhtu-fukk-akk-juroom-niar
13/03/2020 //
Niit; Ministre bou Rewmii Mette Frederiksen, Ministere biitiim rew Jeppe Kofoed, Ministere bou justice Nick Haekkerup aak takk-der bou rewmii Torkild Fogde.
Bou ndjeke Gouvernement bii defa djokh khee takhaa waye corona-virus bii tchhi Danemark:
802 ñio aam febar bii, 23 ñio teeda tchii biir hôpital yii, 2 ñiar nga khaamnii seen weer gui yaaram defa neka khâwâ djafee.
Mette Frederiksen defa waak tchii louñio woura def tchii waaloum feebar bâlaa mouy wâlaaté tchii biir Danemark.
Beene moy, hôpitâl yii diina ñiô taakhawaal operation yiinga khaam nii nekouñio tchii digenté deh ak doundou.
Njaareel bii moy, ministére biitem rew duounjo djokhee aye kadou, maanam touki yii nga khamnii amoul sollo geen bayiiko, tamit yeen yii danois yii neka biitem rew, yeen dageen woraa njiibisii bou gaw.
Njeeteell bii moy, moy taakhaa way bou rey, moy suba gaawu bou fuuk ak ñeent digg bëccëg, Danemark deefay teedj aye frontier raam baa beuseu fuuk ak ñeent tchii Awril.
Loolou loumou teegi moy keene nga khamnii neekoul danois meunoul duugu tchii biir rewmi.
Meu neka akk avion, walla bato, otoraay walla kaar.
Khaanaa niit kii aam sokhlaa bou deegeur; maanam nga deeuka fii, ligeey walla ngay setsi niit ñio febar (yeenaa boka deerët) walla nga aam aye doom tchii biir danemark, nga beugeuleen seetsi.
Forntierou Danemark aye takk-der aak waa militaire ñiokoy garde.
Gouvernement bii beugeuna geen yeug nii, frontoier bii dina oubeegou, pour nii nga khamnii danio dougaal aye leka. Moo takh keen worul raagal, kdakh leka diina doy.
Aak boul faateenii yeen nii aam pasport yeen diigeen meuna dougou tchii biir rewmii.
13/05/2020
Lou djogé tchii taxa way bii djogé tchii ministére bii bës bii 12. mai 2020 Danemark défa bok tchi yëw […] Læs mere… Læs mere…
12/05/2020
Niit you beuré ñju gui défar aye sën muuraay gémiñ bôp. Ministaire bou dal néena ngéen oytû lii dône aye […] Læs mere… Læs mere…
07/05/2020
Lou djogeu tchii taxaway 7. may ak Ministre bou djité rewmi Mette Frederiksen Danois yeup défnañio lou ñio meune, dii […] Læs mere… Læs mere…
06/05/2020
Bou djekeu ñi woora oytû tchii wallum COVID-19 défa yatû wône, motakh diktal bou bés, ñio meuna kham kaan mô […] Læs mere… Læs mere…
04/05/2020
Mbolo, nga khaamni défa aand ak fébar bou yombà nga khamni défay yômbal walanté COVID-19 tchii yaram, meun nga wô […] Læs mere… Læs mere…
06/04/2020
Tarixx bii dëgër na, ñuu ngui tchii yône: Ñiaar téemer ak ñéet ñjô teudeu tjibiir hôpital yii, Béene tëmér ak […] Læs mere… Læs mere…
28/03/2020
Liinga wora khaam tchii corona: Wakhtou bii défa khaawaa djafé ndakh féebar bii. Moo takh ñio geuna deugeuraal suñu taawaye, […] Læs mere… Læs mere…
23/03/2020
Lii tchii biir conference aak journaliste yii beusou bii ñaar-fuuk ak ñett tchii biir wéeru marts 2020. Miinistere bouy djiitaal […] Læs mere… Læs mere…
19/03/2020
Beusou alxamis fukk ak juróom-ñeent bii tchii biir weerou marts, Ministaire bou weerguu yaram defa djokhé kaadouam tchii djiigeen bou […] Læs mere… Læs mere…
18/03/2020
Institution bii yoor vaccine moungii laadj njeup ñio bok tchi loulo tudu (influmeter); maanam nga meun leen djaapalee tchii feeñial […] Læs mere… Læs mere…
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.


text:
Daꞌan davi Yutsa toꞌon
Nee ñuyii na kini andu kuu ni
Usted está aquí
Na modo ndukutu ñayii ya'a
Ndidaa tsiee xi'in ñade'e ñuu ya'a io en modo xu ndukutu ña ndidaa ña antes, san jukua xu kada sa nakini na ñuu kuu ña doko vita en uu nika ñayee xiꞌin ñadeꞌe ndukutu duꞌua kuan sa xita ntseꞌe ndidaa jaꞌa kuaꞌan. Ñadeꞌe kuan duꞌua ndukutu ña:
Sakui'no ña en doꞌno xiti xi, duꞌua kaꞌan ña xi en sa kaa kuenta en vestido yadi danduu nakunu'ni ndodo ña en táni kuguaꞌa xiꞌin ñoo san sata xi saꞌan daꞌma ndeka sakoꞌon ntseꞌe liston xiꞌin en blusa io x-chapa xi ñoꞌon liston adi ndiki. Natan ña điki ña ubi yetu xiꞌin liston adi ntsaꞌa san sakodaꞌa ña en doo pañu san sakuntsaku ña diki liin.
Ndidaa ñayee kuan duꞌua ndukutu ña:
Sakuiꞌno ña en doꞌno kuixi(camiza xiꞌin pantalon) kuguaꞌa xiꞌin manta, sakodaꞌa ña en koton san sakeꞌe ña en nchisa yetu xiꞌin sakodo ña en lelu ñoo.
Derechos de uso © 2022, Daꞌan davi Yutsa toꞌon


text:
https://mino.dk/covid19/wolof/#njou-eumb-aak-seen-symptome-duunjoo-wooraa-teeste-wu-baalaa-njuy-djuur
19/03/2020 //
Beusou alxamis fukk ak juróom-ñeent bii tchii biir weerou marts, Ministaire bou weerguu yaram defa djokhé kaadouam tchii djiigeen bou eumb ak niou woora woosine, tchii wakhtu bii nga khaam nii CIVID-19.
Kuu wooraa djuur dûñko woora testé (corona) bou dougéh tchii biir hôpitâl bii. Boudeh teste (corona) bii defa féenjaal febaar bii (corona), ñjeup ñjio woora aaru, djiigeen bii eumb aak niit yii nga khaamanti njou gii ligeuyi tchii biir hôpiteaux yii. Kûtchii neka defa woora sôl masqaam.
Boudeh defa aam ñiar khéel tchii djiigeen bii, maanam ndakh defa aand ak febaar wala déet, dûñu koy djaapalé nii melnii defa féebar. Baa téste bii ñiu djeel feejnaal ñu leeneen.
Lou tchii moy:
Boodéeh saa morom (partenaire) defa aand aak feebar bii, yow mii diiko seetsi, dôñio laay téré dougou – Lolou tamit daay aam boudeh woorul tchii téste.
Morom bou aand aak féebaar défa wora moytu doomaam aye niarii faan, nga khaamni féebar bii féeñiul tchii saa yaram.
Boudeh yaye defa féenjal féebaar bii (covid-19), dina meuna neka aak domb djii. Khaana beoudeh féebaar bii féjn tchi.
Boudeh Yaye defa féeñyaal féebaar, wayé sokhlaa wuul fadje, defa wooraa njibii tôg keuram khaar aye aart knga khaani def tchii woora djôg.
Yaye yii aandaa aak féebaar bii (corona) dûñio woora nampaalé dômb djii, wooraa raxaas wéen tdjii aak sabu aak ndokh baalaa muy nampalaé, sôl masque, aak raxaas lokhô déf tchii boke.
Aye scanner dinaa aam.
Kuneka defa woora khaamni ndiibaal biinga khaam, defay taakhaw, loolou yeup tchii telefone laay aam.
Bayii tchii khéel aye borom khaam khaam yii séen setsi dína aand aak fiinga tolou tchii saa eumb.
Tanka aandoulou aak féebar.
Nieup ñio woora djuur diina ñio djuur (inchaAllah), wooruléen niar khéel walla khâlât tchii meuna dougou tchii biir hôpiteaux yii.
13/05/2020
Lou djogé tchii taxa way bii djogé tchii ministére bii bës bii 12. mai 2020 Danemark défa bok tchi yëw […] Læs mere… Læs mere…
12/05/2020
Niit you beuré ñju gui défar aye sën muuraay gémiñ bôp. Ministaire bou dal néena ngéen oytû lii dône aye […] Læs mere… Læs mere…
07/05/2020
Lou djogeu tchii taxaway 7. may ak Ministre bou djité rewmi Mette Frederiksen Danois yeup défnañio lou ñio meune, dii […] Læs mere… Læs mere…
06/05/2020
Bou djekeu ñi woora oytû tchii wallum COVID-19 défa yatû wône, motakh diktal bou bés, ñio meuna kham kaan mô […] Læs mere… Læs mere…
04/05/2020
Mbolo, nga khaamni défa aand ak fébar bou yombà nga khamni défay yômbal walanté COVID-19 tchii yaram, meun nga wô […] Læs mere… Læs mere…
06/04/2020
Tarixx bii dëgër na, ñuu ngui tchii yône: Ñiaar téemer ak ñéet ñjô teudeu tjibiir hôpital yii, Béene tëmér ak […] Læs mere… Læs mere…
28/03/2020
Liinga wora khaam tchii corona: Wakhtou bii défa khaawaa djafé ndakh féebar bii. Moo takh ñio geuna deugeuraal suñu taawaye, […] Læs mere… Læs mere…
23/03/2020
Lii tchii biir conference aak journaliste yii beusou bii ñaar-fuuk ak ñett tchii biir wéeru marts 2020. Miinistere bouy djiitaal […] Læs mere… Læs mere…
18/03/2020
Institution bii yoor vaccine moungii laadj njeup ñio bok tchi loulo tudu (influmeter); maanam nga meun leen djaapalee tchii feeñial […] Læs mere… Læs mere…
17/03/2020
Niit: Ministre bou rewmi Mette Frederiksen, ministre weergou yaram Magnus Heunicke, directeur tchii biir weergou yaram Soeren Brostroem, ministaire bitim […] Læs mere… Læs mere…
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.


text:
Learn and sing Vainqueur Paroles By Ngaaka Blindé(Vainqueur Lyrics). Vainqueur Paroles By Ngaaka Blindé(Vainqueur Lyrics) is given below:
Vainqueur Paroles By Ngaaka Blindé(Vainqueur Lyrics)
Skrrrr
Nianou ma kenn té olof ndiaye mokoTE fi wakhone tay dh guene na game, malene geuneu diégué mbedd mi lolotax tay gua seen ma si kaw charétou mbam, Barale yague na diéré, nagne lene niou gueweul niou beurré.
Ma khotti sa yéré, nieupeu kham fou baba diougué té ame diabbou djiné, niari Deum meune naniou ma té ? (Wa)
Kala kotti, caranté bi, philosophie, génie civil, sama city, caranté bi, katanté bi, fanane si fi danga city douggal si mane, lekk mbakhal bou sadique.
Amo réseau, amo réseau, débrouillez vous mes gars ici c’est papa wemba . Té kouma dougg damay dougeul sa papa si roukk dague si solou bi 500
Maman je suis désolé beugou ma wone saga sa dome, effet de l’air bi yonou Gambie la yame nane nguene di wané sen compte. Tay mom douma saga ndax son bou moudiou mongui sa fada
Beuri faces ni ASC LEBOUGUI soma khamoul lathie ma tiaka, bou souba gua fekk ma paname, ma dieuleul la hotel niou fanane, boul niangal nakk fethil sa kaname so paré ma wone la lou yaya diameh
Wa mbaye dieuleul mbaye loumouy way bon si si, si bene affaire bou ndaw rek quoi. Ara mane, ara mane diaxal nama parce que chaque jour mangui wax tu vois,tu es bon anh comme artiste
Effect Secondaire Paroles By Ngaaka Blinde(Lyrics)
Mais bene affaire rek moko yak mouy doul yi quoi, déjà bene Hondarr gua yorr ah, Benz bou rouge mouy khossou gua warr ko peinture defo ko, ngay oser né danga may maye auto quoi si blindé blindé de répétition, ba paré du waat han, di doul
Beugue nga mais yoroo yeah yea. kou tekk sa tank ma sank leu ni raak bi amone intifada, gaindé si aale bi deuk di fadati, mbeur thi lamb dji diokhma nguemb balla bi, thi tang tang bi ma dougal Akhlou bi thi daara dji
Diangue Alif – Lam – Mim ngay sogua khamni rap ak raak rek la miine. Dakk leu rap, geune la rew, eup leu khaliss, niamé thiow, wakhal ma mbour mangui tew après voyage bi damay show
Nagne ma wo si diotaay griffe af bi seytané biggy bi, laasga kirana guisso camaro bi thi clip bi di yeukati pétanque, magui doundou rap dou yakou, bou rap yako tamit mangui doundou, Sénégal mafi dakeu rap
Lolou koumou metti nga dieem S. dougou, les petits chons, dama con, damay faye hôtel, fanane pont, sarakhé guinaar lekk thiéré, di faye diangue xalé yi et c’est bon
Rouss na deug askane leumb dimas degglou may wax loudoul deugg, mane nieupeu ma beugue, bounte bouma nekh ma feug khana may leunde yeah
Ndeysane mbaye ya meuneu wak Ok legui han bon, la, la j’suis peu pressé là, fokk ma dem. Heu comme règlement bi nimou démé 24h yi da guene koy respecter et après lénéne lissi dess moy
Danguene donn beug guene town bi dem gambie mou thiool, meunone nguene dieundatt benene billet. Maintenant dotou ma wax ak yene tant que gueno lene Afrique. Mangui dem Paname solene wakhé nakk
Sans Nouvelle Paroles Tiakola(Sans Nouvelle Lyrics)
Dina deff silence wakh lene endre bima nekk ak limay deff moy nek réponse bi. Niome danio moudie ASTER danio dieulaat benene vol waleu, eh niom niogui fi niogui malicounda, demouniou dh wala niou dieul yonnou ferry bi rek sakh, niogui
Ok c’est bon (X4) Heu Ada cut ko, cut ko, cut ko Okay dama faté wone diokhé annonce bi le ler octobre inchallah wou rabbih, mangui vogue et puis événement bi khamni black party leu, niarri marraine leu ame, mouy ay nitt youma fonk
Ok c’est bon (X4) Heu Ada cut ko, cut ko, cut ko Okay dama faté wone diokhé annonce bi le ler octobre inchallah wou rabbih, mangui vogue et puis événement bi khamni black party leu, niarri marraine leu ame, mouy ay nitt
Yo khamni aussi daniou bokk si mane han et puis khamnani dinagne deff honneur pour nieuw, kene ki mongui toudou arame Akhlou, kenene ki daba brick le 1er octobre mercii


text:
Ne
nGel ne jefandikoor teel
Ne nGel ne jefandikoor teel
nGel ñoowdandir ceereer ne (na angale : The Seereer Resource Centre) jegu sit web neeke- waagna raɓandel na NG. Ñ. C. (mbaa : SRC). Kene koy refu a ɗat ale na layaa nuun nenu mbarna njefandikoora sit web neeke www.seereer.com. Oxu na rokaa no sit ne koy fata soɓee jaɓaa a ɗat aleeke na layaa ne ta jefandikoor teel, a ɗat a cefandikoor ale, a siiwal ale fa polotik feen ɗasin ale in. nu jaɓangee a ɗat a cefandirkoor alene koy, nu mbaree ndok no sit web ne in.
seereer a Sinig (Seereer-siin)
Ke jaɓeena fo ke jaɓaandeena no sit web ne in
I ci’ee o leng ta rok no sit web ne in a refangeerna koo jeg soxla xooxood of keeke I mbugna lim ndaawreerna dara fa a cikax:
1. ɗeet sit web ne in
2. Laamtaa no cikwel ke in fo ke I mbi’aa
3. Ta ref ee koo soxla cikwel ke in fo ke I mbi’aa
4. Ta ref ee koo rabdaa na kontu PayPal. Fee in
5. Ta jeg laamit kaa o fi’aa yaam soxla xooxood of
6. Yiɓadu pindel ke too rabid kiyo dara yaam soxla xooxood of mbaa soxla a cang ( a foga teen a safe maak ake defna enternet fee kom wikipeja), ta ref ee kaa nu mbug o jefandikoorin nena referas too gon le warna nu cooxin oxe binduuna fo sit web ne in.
7. Nu ɗeetaa a cokax fo pootay kaana dimletaa no sit web ne in
8. Nu mbugo jefandikoor estalasiyong lakas no sit ne in pur soxla xooxood nuun
9. Jefandikooraa nGel ne in ndax o waago jokooraa fo layaa fo wiin we ndefna teen
10. Ta ref ee koo ɗeetaa bes feen qew ke na kalandirye le in.
A ɗat ci’ee nuun nu janfandikoor sit ne in ta gar no sit nuun, nu mbaagee nGoos mba sut tikorik no sit ne in pur njikwin too nu njegee permisiyong faa bindena. Nu mbaagee nGot dara ta ref tikoorik mbaa kuuta wagna ref no sit web ne in siiwandin mbaa nu suptin soo ɓekin no sit web lakas mbaa nu kopiye in so taɓnin no sit web lakas. Nu mbaagee njiku, ndefatin, kopiye, siiwandatin, luye, ndalin mbaa kuuta wagna o ref no sit web ne in. A ɗat ci’ee nuun nu njefandikooraa sit ne in ndax siiwand a qoox nuun mbaa tig nuun too nu njegee permisiyong in. nu mbaagee lultaa in e-mails kaa mbeleerna in mbaa nu lultan o xuuta wagna ref taa jefandikooraa sit ne in, nu mbaagee jefandikooraa sit ne in pur lasritaa wiris fo tokoorik kaa mbaagna yaq mbaa o fi’aa kuuta wagna ref no sit ne in kaa waagna yaq mbaa ta gaañ sit ne in; nu mbaagee jefandikoor sit ne in no kaa refeerna a ɗat, kaa jofeerna mbaa kaa yiif a jaɓeerna.
A ɗat no xe jegna tigum fo a ɗat no yaal o nGalaat onGe
In fo wenaa ndimle aa in mbaa wena cooxaa in njegu o nGalaat onGene, too in ndefu iitam o yaal nGel ne, fo tikoorik ke, kuu refna kam , xa andiloor axe, cigan ke, a safe ke, pindel ke fo melokaan ke. O nGalaat onGene fop koy in jegun. Ke nu ci’eena refu soom ee nu njefandikoor ke refna kam sit ne no tig xooxood nuun to a cikax a faño fog teen. Nu njangangaa kuuta waagna ref no sit ne in, ɓekin no sit lakas no kaa a cikax a fogna too nu njegee a pind akaa na laltaa ee I nanoraan fa nuun, yaaga xan nu tooñ a in no nGalaat in soo ɗap a ɗat a cefandikoor alen sit ne. boo kaaga jegna koy, xan I ɓis o yaalum na ɗat.
Mena fañteel
I mbaaga koy o mbañit xa piñ xa leng axe mbaa boog xa piñ axen sit ne fop yaa sekirite fee a lacuuna. A Soɓangaa ee kaa nu bindu too njil gon la nu jefandikoor ta fo o mo de pas, kaa nu mbaro ngeekin a keeka paax boo o leng wagkiran o and. A mbanuu i nga’ na ee a jega forot mbaa oxa ɗapna a ɗat alen sekirite fee in, I mbaaga mbi’ ke a ɗat a ci’ na in soo sut gon nuun fo mo de pas nuun too I yeginkiran a nuun. Wena ɗapaa a ɗat Oxu ɗapna a ɗat a keeke xan adares IP um a boloke el boo waagkatee rok no sit ne in mbaa I lay oxena jokooran fa in ee ta boloke in mbaa ta sutin no sit ne. xan I ndet iitam na ɗat fo wenaa ɗapaa a ɗat a cefandikoor a keeke.
A supit ale
No ke farna na ɗat a njefandikoor ale i mbaaga suptin a mbanuu refna. Kaa I nGeɗaa nuun nu ndokaa no sit ne , lira, ndax nu mbaago and a paax mer iitam a suptax akena njegaa na cefandikoor ale.
A caɓoor in
A caɓoor in fa nuun koy a ɗat a cefandikoor ale in na ñaaƈnan, ta ref a ɗat akena jefandikoor teel, nena siiwan teel fo ne a ɗasin ale ɗaapniteena. Kene koy soom refu a ɗat alena jefandikooreel sit nene. Ke atna a caɓoor alene koy ten refu ee ta waago jiriñ a nuun a jiriñ a in. a caɓoor ale koy fa nuun soom a refu o lakas fogee teen.
Kaa aduna a ɗat
A ɗat a cefandikoor akene koy den na ndeefeel rangeerna kaa ñako yoon fa a ɗat alaa ɗaapena, maaga koy, luwa fee na adu kaa. A Soɓangaa ee a jefandikoor ale in yoone fo luwa fa ɗapeena, xan a ɗat a lakas ake njaɓel yaam a ɗat a lakas a keene a mbaa ngeenu too a ɗat ale fañeena fogkeeteen.
Luwa fee na ñaaƈneel fo o and ole
A ɗat a cefandikoor ake in, ne i ñaaƈnitaa, ne a ɗasin ale ɗaapniteena fo kuu i ndeerna fa nuun, luwa angalteer na naƈnan. A jegangaa coow la inoor na no kontara neeke, tirbinal ke angalteer mbaru ngate in.
A cokoor ake in
Gon len nGel ne in refu nGel ñowdandir ceereer ne (na angele: The Seereer Resource Centre). A cokoor ake in ndefu wene:
E-mail: info@seereer.com


text:
lonkoo
Aller à la navigation Aller à la recherche
Wolof[Soppi]
- ag lonkoo it day firi (société)ci nasaraan, maanaam lu ay nit lonkoo taxawal ko, baat bi nag mi ngi bàyyikoo ca la daa xew ci daaray alquraan yi ndongo yi daa ko def muy wax seeni moroom naan leen nañu lonkoo bokk, maanaam nañuy def lu ñu am bokk ko, lu ñu suñu ay way-jur indilati walla ay mbokk nañu ko di bokk.
- lonkoo: jëf la juy am ci diggante ñaari jëmm, di tax ag jokkoo di am ci seen diggante akug laalante akug jonjoo.
yeneeni làkk[Soppi]
Français[Soppi]
- connexion
- société (eco)


text:
Bés ba ma ko déggee mu naan kilifa diine yi dañ maa ñaan ma fekki Maki, laa ni ci sama xel : Aysata mii de, xéy-na dafa paree dem ba noppiy làmbaatu ba xam nu ko askan wiy gise ëllëg. Waaye man ci sama wàllu bopp de, masuma woon a xalaat ne Aysata Taal Sàll dina mas a bokki ci ñooñu doyadi bay xéy weddi seen bopp, dem ànd ak Maki, ndax rekk bëgg a tedd. Ndekete yóo…
Dëgg la, Senegaal, danoo miin politiseŋ yiy toxu, dem tag fu seen ceeb di gën a niin ba loolu safatul kenn. Waaye ndaw sii moom, ñépp mere nañ ko. Am na sax ñu naan moo yées ci ñiy yëngu ci làngu pólitig gi.
Aysata Taal Sàll dafa am fu ko askan wi mës a teg, muy fésal li mu gëm ciy kàddu yu leer nàññ te yit daan ko jëfe. Bërki-démboo-njaay rekk la fi ne xel dajul muy ànd ak waa nguur gi. Ñépp jàpp ni waxi gor la, doonte sax néew na li ñuy gis kuy pólitig ba noppiy jiital sa ngor.
Jigéen ju mel ni moom, jekk kaar, nex i ree, ay kàddoom dëggu, soo leen déggee ñu dugg la, mu jàng ba am i lijaasa yu réy, bokk fu baax niñ ko waxe, danga war a jombal sa bopp yenn yi. Rax-ci-dolli, foo ko fekkaan mu ngiy xeex par-parloo tey sotle néew-dooley réew mi. Ku mel nii, daa sopplu te ku ko sopp wàcc nga.
Tey, bu Aysata demee ba génn ba set wecc ci li mu waxoon, mbetteel la, gàcce la. Ñu bare la mbir mi ub seen bopp, am na sax ñu dem ba yaakaar ne Aysata Sàll ñoom rekk la tooñ, tooñul keneen.
Léegi nag, ñépp a ngi ciy teg seen bët : ci jigéeni réew mépp, amu ci kenn ku yoon may mu bokk ci joŋante 2019 bii, kenn ci ñoom muccul ci ‘’parenaas’’ yi ; kon, juróom yi des ci géew bi yépp ay góor lañu. Ndax Senegaal daa pareegul fal jigéen, teg ko ci boppu réew mi ? Loolu lay nirool. Ni Aysata Taal Sàll doxale, nag, day tax ñu yeyatiñu, nun jigéen ñi. Du ñàkk ñu jàpp ne dafa dëggal kàdduy Kocc Barma yu siiw yooyu te naqadee nangu : Jigéen soppal te bul wóolu…


text:
2
Paulu kàtitu'un ra naja kua ìyo yi ña koo va'a iin ra kùuni kuu jandaru Jesucristu
1 Ta yo'o Timoteu se'yu, na jandeeniun ña koo va'un chi'in ma ñamani ña chā'a ma Racha'nu Cristu Jesuu nuu̱n. 2 Ta ndisaa ma tu'un ña kātitu'in nuu̱n ma nuu ka'ìin kua'a' testigu, ìyo yi ña katitu'u̱n yi nuu ma ndian chìnuni va'a, ta ndiakan na koo tu'va na ña jàna'a ndiko na yi nuu inga ñivi.
3 Yakan va ora ndè'un tundo'o cha'a' ma tiñu jà'un kuenda ma Racha'nu Jesucristu, ìyo yi ña jandeeniun, takua jàndeeni ma ndra jandaru ora ndè'e ndra tundo'o cha'a' ma tiñu jà'a ndra. 4 Vati ndisaa ma ndra kùu jandaru, na küu ki'vi ndra jà'a ndra inga tiñu, ti ìyo yi ña koo tu'va ndra kuenda ma ra chà'nda tiñu nuu ndra, ikan na sii kùuni ra cha'a' ma tiñu jà'a ndra kuenda ra. 5 Ta juuni takan kùu yi chi'in ma ndra chàsiki, tuva tüvi chàsiki va'a ndra takua ìyo yi ña kusiki ndra na küu jakanaa ndra tüva töve chàsiki ndra tava kà'an yi nuu ma tutu kua ìyo yi ña ja'a ndra yi. 6 Taku ma ndra jàtiñu nuu ni kava iin ndatiñu ndra, ìyo yi ña jatiñu ji'na ndra, tajan chàa ndio ma kivi ña keta ma ndatiñu ndra. 7 Ta nakaniniun cha'a' ma tu'un kà'in chi'un, ta maa ma Racha'nu Jesucristu ni ja'a ra ña na kutuniniun ndisaa yi.
8 Yakan va na kuku'uniun ma Racha'nu Jesucristu, vati juuni ñivi ma Rey David kùu ra ndia. Ta juuni Jesucristu ikan kùu ra ña nātaku ndiko ra tañu ñivi ndií. Ta tu'un va'a ikan kùu ma ña kàtitu'in. 9 Ta vitin cha'a' ña kàtitu'in ma tu'un Jesuu nuu ma ñivi kùu yi ña ya'a jànde'e na tundo'o yu'u, takua jànde'e na tundo'o iin ra kini. Yakan va vaji indii̱ vekaa ta ndikuin ña ndè'i tundo'o, va ma tu'un Ndioo na küu kasi nï'iin na yi. 10 Yakan va yu'u nduva'a kuii jàndeeni̱ vaji ndè'i tundo'o, vati kùuni nde'i ña ma ndian kāchin Ndioo, ta kùuni̱ ña na ni'i na nuu kakú na jà'a Jesucristu, ikan na koo va'a na chi'in ra nuu ìyo ña tacha ra nani kivi.
11 Yakan va ìyo yi ña chinunio ma tu'un i'ya, vati ña ndicha kùu yi:
Tu chì'o chi'in ma Racha'nu Cristu,
juuni ni ni'o nuu koo ndito yo chi'in ra ndia.
12 Ta tu jàndeenio ña ya'a ndè'o tundo'o cha'a' ña jàtiñu yo kuenda ra,
juuni ni ka'nda yo tiñu chi'in ra ma nuu chà'nda ra tiñu ndia.
Ta tu kàtio ña töve nàkoto yo ra,
ta juuni ni kati ra ña töve nàkoto ra yo ndia.
13 Ta vaji jàña yo ña chìnunio ma tu'un ra,
va rakan endee tüvi jàña ra ña kùu ra takua kùu ra.
Vati na küu jaña ra ña jà'a ra ma tu'un chā'a ra nuu yo.
Timoteu, kùu iin ra jàkuu tiñu kuenda Cristu
14 Yakan va na jakuku'uniun na ña tu kùuni na koo va'a na kuenda Ndioo, na tüvi ìyo yi ña kanita'an yu'u na cha'a' ma tu'un ni kuuni, ti na tüvi nda kuenda yi. Vati ma ora jà'a na takan, jàkanuu ndio ma chinituni ma ndian tàso'o yi, ta ndàkoo ndio na iti' va'a kuà'an na. 15 Yakan va na nanduku̱n naja kua jàtiñu va'un kuenda Ndioo, ikan na kichi siini ra chi'un, ta katitu'u̱n ma tu'un ndaa nuu ma ñivi. Takan ìyo yi ña ja'un yi, ikan na tüvi kukanuu̱n ora ni nde'un ra. 16 Ta koto jächi'un ma tu'un vata ña kà'an ma ñivi, ti na tüvi nda kuenda yi. Vati ma ndian chàta'ani ja'a takan, tiaga ki'vi na jà'a na ma ña kini ña tüvi va'a kuenda Ndioo. 17 Ta ma tu'un vata ña jàna'a na kua kuita kuati yi nuu ma ñivi takua kuàndita iin kue'e xaan ña ìyo kuñu yo, ta kùu yi kuvio ja'a yi. Ta tañu ma ndian jàna'a ma tu'un vata ikan, uvi ndra nàni Himeneu chi'in Filetu. 18 Vati ndrakan jāña ndra ña chìnuni ndra ma tu'un ndicha, ta kīcha'a ndio ndra kàti ndra ña na tüva ni nataku ndiko ma ndian ndií, ti cha yā'a ma kivi ña jànataku ma Ndioo na, kàti ndra. Yakan va takan jà'a ndra ña jàkanuu ndra xini uvi uni ma ndian chìnuni tu'un Ndioo. 19 Vaji takan jà'a ndra, ma tu'un ndaa ña chā'a Ndioo nuu yo kùu yi iin ña tüvi sama. Vati te'en kà'an yi: “Ma Racha'nu Ndioo, cha nàkoto va'a ra nda ndian kùu ma ñivi ra”, kàti yi. Ta ìyo inga tuku nuu kà'an yi te'en ndia: “Ndisaa ndian kà'an ña kùu na kuenda Cristu, ìyo yi ña jaña na ña ja'a na ña kini”, kàti yi.
20 Va taku ma tichi ve'e iin ndian kuika, ìyo kua'a' nuu ma ko'o chàtiñu na, ti ìyo ko'o oro, ta ko'o plata, chi'in yachin, ta ko'o ñukisi ndia. Vati ìyo siin ma ko'o chàtiñu na kuenda ma viko jà'a na, ta ìyo siin ma ko'o ña chàtiñu na nani kivi ma tichi ve'eni ndia. 21 Yakan va tu cha ndō'ií yo, ta cha jāña yo ña jà'a yo ma ña kini, tajan ni kuàtiñu ma Ndioo yo ña, na ja'a yo ma tiñu va'a, takua jà'a ma ndian kuika ña chàtiñu na ma ko'o va'a, ora jà'a na ma viko ka'nu. 22 Ta na ja'un kuenda nuu̱n, chi'in ma ña chàniniun, koto küuniun ja'un ma ña kini, takua jà'a ma ndian yoko, ña ìyo ma tiempu i'ya. Vati ìyo yi ña nanduku̱n ma iti' va'a Ndioo. Ta juuni ìyo yi ña chinuni va'un ma tu'un ra, ta kuuniun nde'un ma ndian ta'un ndia. Yakan va na koo viun, takua ìyo ma ndian chìnuni ña jàka'nu na ma Racha'nu Ndioo chi'in ndisaa anima na. 23 Ta koto jächi'un ma tu'un vata ña tüvi nda kuenda. Vati cha chìto va'un ña mamaa kuatini nànduku na, chi'in ma tu'un kà'an na. 24 Vati taku ndyo'o ndian jàkuu tiñu Ndioo, tüvi ìyo yi ña kanita'an yu'u ndo chi'in ta'an ndo, ti ìyo yi ña koo va'a ndo chi'in tandi'i na. Ta juuni ìyo yi ña koo tu'va ndo kuenda ña jàna'a ndo nuu inga ñivi. Ta na jandeeni ndo tuva ìyo nda ndian kà'an chata ma tu'un ña jàna'a ndo. 25 Ta juuni ìyo yi ña kunda'vini ndo na, ta na tindee ndo ma ndian kà'an chata ndo, ikan na tindee Ndioo na ña jaña na ma iti' kini kuà'an na. Ta takan kùu nani'i na naja kua ku'un na ma iti' ndaa ra. 26 Yakan va takan ìyo yi ña ja'a na, ikan na kakú na tichi nda'a' ma kui'na. Vati vitin juuán' kùu ma ñá' chà'nda tiñu nuu na ña, na ja'a na tandi'i ma ña kùunián'.


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Ñu jàpp te nangu ne sagu doomi aadama ak sañ-sañam yépp-dañu yam te kenn mënukóo jalgati, te lu lépp nekk na cës laay ci taxufeex ci mbirum àtte ak jàmm ci biir àdduna.
Ñu jàpp ne ñakk xam ak soofantal sañ-sañi doomi aadama indi na aymusiba yu tar tax képp kuy dund fippu. Temano egsi na ba mu nekk ci doomi aadama ñu mën a wax, xalaat, ci seen coobare, bundxatal, nàkk dëddu leen.
Ñu jàpp ne am na solo lool ñu aar sañ-sañi doomu aadama ak ay matukaay ci wàllu yoon; ngir doomu aadama moomu kenn du ko sonal, muy fippu ci nootaange ak lu koy bunduxatal.
Ñu jàpp ne am na solo lool ñu góor-goorlu ba gën a rataxal jokkalante gi diggante xeet yi.
Ñu jàpp ne ci bataaxal boobule mbootaayu xeet yi yeesalaat na ay pas-pasam jëme ko ci sañ-sani doomi aadama yu tolloo, ci sag, ci bir lépp lu aju ci dundin diggante góor ak jigéen, ci biir tawfeex gu yaa.
Ñu jàpp ne réew yi ci bokk jël nañu ay matukaay ngir dëgëral jokkalante gi ak mbootaayu xeet yi, ñu naw it bu baax sann-sañi doomi aadama ak tawfeex yu wóor ci biir àdduna yépp.
Ñu jàpp ne ànd taxawal sañ-sañ yeek tawfeex yi nekk na lu am solo lool ngir, darajaal matukaay yooyu.
Ndaje mu mag mi biral na ci bataaxal bii ne xeet yépp, réew yépp ak kurel yépp ñu jàpp li ci nekk, ci seen xel, te ñu góor-góorlu, ñu jaarale lii lépp ci njàng mi ak yar gi.
Ñu lawal sañ-sañ yeek taawfeex yi jël aymatukaay ci biirak bitim réew.
Ñu nangu te di doxal fépp ci anam gu wér ci biir xeet yi sosoo ci réew i bokk ci mbootaay gi ak gox yi bootu ci ñoom.
Doomi aadama yépp danuy juddu, yam ci tawfeex ci sag ak sañ-sañ. Nekk na it ku xam dëgg te ànd na ak xelam, te war naa jëflante ak nawleen, te teg ko ci wàllu mbokk.
Ku ne mën naa wax ne am na ay sañ-sañ ak ay tawfeex yu sosoo ci bataaxal bii te amul xeej ak seen, rawatina ci wàllu xeet, melo, awra, làkk, diiné, peete ci wàllu politig, xalaat, réew mbaa askan woo mën ti sosoo, ci it wàllu juddu alal ak lu mu mën ti doon.
Rax sa dolli amul xeej ak seen ci politig, yoon, mbaa doxalin wu aju ci bitim réew mbaa suuf soo xamne nit ki fa la cosaanoo; réew moomu mbaa suuf soosu moom na boppam walla deet, mbaa ñu yamale yengu-yëngoom.
Nit kune war naa dund ci tawfeex ak kaaraange.
Waruñoo def kenn jaam mbaa mbindaan. Njaam ak njaayum jaam nanguwunu ko ci anam gu mu mën ti doon.
Waruñoo mbugal, tutal, mbaa teg kenn lu metti lool lu yelloo wul ak doomu aadama.
Nit ku ne am na sañ-sañ ñu war kaa nangul darajaam ci wàllu yoon.
Népp a yam ci kanamu yoon. Te it amul xeej ak seen, ku ne yoon woowu war na laa aar. Népp war nañu leen aar ci luy jalgati liñu tënk ci bataaxal bii ak bepp yëngu-gëngu buy indi par-parloo.
Nit ku ne am na sañ-sañ dem ci berebi àtte kaay yi ci reewam saa yoo xamne sañ-sañam yooyu dëppook sàrti réewam mba yoon jalgati nañu ko.
Menuñoo jàpp, tëj, mbaa genne kenn réewam te tegunu ko ci yoon.
Ci lu wér, nit kune mën naa egg ci berebu atte kaay wax li ko naqari ci anam gu jub, te baña ànd ak par-parloo, ne dañu ko taxal.
1. Bépp nit bu ñu taqal cimbir mu tar jàppe nanu ko ku set ba loolu ñu ko taxal leer nàññ ginnaaw bi ñu ko attee. Te ñu taxawu ko ci lépp lu koy aar ci atte boobule.
2. Duñu tëj kenn ci ay jëfam mbaa lu mu fàtte mbete loolu mu jëf ci jamono jooju nekkul mbir mu tar ci wàllu yoon, ci biir ak bitim réew. Foofu it yoon du ko teg lu dul limengóok li mu def ci jamono jooju.
Kenn warula xuus ci dundinu doomu aadama, bu njabootam, ci lu jëm ci këram mbaa lu mengóok moom, di damm it jarajaam. Buñu jalgatee yii nit kune am na sañ-sañ ñu aar ko ci wàllu yoon.
1. Nit kune am na sañ-sañ wëndeelu ni mu ko neexe, tànn it dekkuwaayam ci biir réew bu mu mën ti doon.
2. Nit kune am na sañ-sañ génn réew mu mu mën ti doon. Fimu dëkk it bokk na ci-ak it dellusi ci réewam.
1. Nit kune bu ñu ko mbugalee am na sañ-sañ làqu ji, mbaa ñaan ñu làq ko ci yeneni réew.
2. Su fekkee ne nit ki dañu koy toppu ginnaaw bi mu defee jëyyi, mbaa yëngu-yëngóon méngóowul ak li mbootaayu xeet yi tëral, sañ-sañ boobu.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ xeetoo cim réew.
2. Mënuñu ne nit ki xeetoowul cim réew te teguñu ko fenn, mbaa ñu xañ ko sañ-sañ su bëggee soppi xeetoom ak réewan.m
1. Jigéen mbaa jóor saa yu matee amul xaaj ak seen, ak waaso bu mu mën ti bokk, réew, mba diiné am na sañ-sañ sëy ak it sos njaboot. Ñoo yam it sañ-sañ, balaa ñuy sëey, ci biir sëy ak it bu seen sëy tasee.
2. Sëy kenn menunuko fas, xanaa lu jiitu ku ne ci way-dencante yi joxe xalaatam.
3. Njaboot nekk na menneef gu am solo ci askan wi.
1. Ngay dund yaw doww mbaa ak mbooloo am nga sañ-sañ am loo moomal sa bopp.
2. Menuñoo xañ kenn am aman.
Nit kune am na sañ-sañ xalaat ak sa goom ci wàllu diine, soppi it diineem mba ngëmam, am na it tawfeex feeñal diineem, mbaa ngëmam, ak mbooloo, mbaa moom doww, fu àdduna daje mbaa deet, jarali ko ci njàngale mi, ci ay jëf, ci jaamu yi ak xarbaax.
Nit ku ne am na sañ-sañ wax mbaa bind lu ko soob. Ci waxam yooyule kenn menuko ce bundu xatal. Te it am na sañ-sañ di gëstu, di jot, di wasare ci anam gu yaa ay xabaaraki xalaat ak ay jumtukaay yu mi Men ti jefandikóo.
1. Nit kune am na sañ-sañ woote ab ndaje, mbaa sos mbootaay ci jàmm.
2. Mënuñoo bokk loo kenn ci mbootaay te àndu ci.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ bokk ci ñiy doxal mbiri réewam. Mu teewal fa boppam, mbaa mu yabal ab ndaw mu teewal ko fa.
2. Nit ku ne am na sañ-sañ, amul xeej ak seen liggéey ci bépp béréb buy doxal mbiri réewam.
3. Pas-pasu askan mooy cëslaay buy dëgëral lépp luy doxal réew. Pas-pas gile war na feeñ ci palin yu yiw yu ñu wara amal léeg-léeg ci tannin gu yaa te am sutura,mbaa topp yoon wu wóor wu andak taw feex ci wàllu pal.
Nit ku ne meññeefu askan wi am na sañ-sañ ñu aar ko ci giru dundam. Ci dundam war na ci am xol bu sedd ci sañ-sañam yooyu, lu aju ci koom-koomam, ci dundinam ak ci lépp lu aju ci aadaam te di ko jox maanaa ak yookkute gu ànd ak tawfeex ci wàllu darajaam, loolu lépp nag ku ne doomu réew mi indi dooleem ak di jokkalante ak bitim réew te mu méngook tërërin ak am-amu réew mu ne.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ liggéey, tànn it ci eanam gu ko neex liggéeyamm te mu dëppóok ay sàart yu yam te baax ci wàllu liggéey. Te it ñu aar ko ci ñàkkub liggéey.
2. Amul xeej ak seen ku néppam nanu sañ-sañ ñu fay leen, te loolu méngóok li mu aliggéey.
3. Keépp kuy liggéey am na sañ-sañ ñu jox ko pay gi mu yellool, baax te mën koo dundal ak njabbotam te mu yellook sagu doomu aadama, mu mottaliku it ak yeneeni pexe su mënee am ngir aar dundinam.
4. Nit ku ne am na sañ-sañ samp mbaa bokk ci ay kurel yu koy taxawu ci wàllu liggéeyam.
Nit ku ne am na sañ-sañ noppalu, feexal xolal ak it di yamale diirub liggéeyam ak it léeg-léeg muy për, bër gu ànd ak xaalis.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ am dundingu yamamaay ngir dëgëral wér-gi-yaramam, raataageem ak bu njabootam, lrawatina ci wàllu lekk col, dëkkuwaay, lépp lu aju ci wàllu paj ak bépp yëngu-yëngu gu am farata ci wàllu dundam. Am na it sañ-sañ ñu aar ko bu liggeeyatul bu feebaree, bu amee laago, ñàkk saxnaam mbaa sërinam, mbaa màgget, mbaa mu ñàkk li muy suturloo ci anam yu dul ci cootareem.
2. War nañu beral loxo, dimbali képp ku tollu ci am doom ak it gune yi. Bépp xale bu juddu ci sëy, mbaa bu judduwul ci sëy ñoo bokk benn anam buñ leen di aare.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ ñu jàngal ko, njàng mi waruñu ci fayaku lu mu bon bon ci njàng mu suufe mi te am solo. Njàng mu suufe mi lu war la. Njàng mu xarala mi, te it aju ci wàllu liggéey war nanu koo wasaare. Amul xeej ak seen njàng mu kawe mi ubbil nañu ko képp ku ko yelloo.
2. Njàng war naa indi naataange gu yaa ci doomi aadama te it war na dëgëral ñu naw sañ-sañi doomi aadama aki tawfeexam ci anam gu yaa-wat na it rataxal déggóo gi ak yokkute mbootaayu xeet yi ngir jàmm sax.
3. Waajur yi ñoo jëkk am sañ-sañ ci anam gi ñuy yare seeni doom.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ bokk ci dépp lu aju ci caaday askan wi, di bànneexu ci lu cu aju ak it bokk ci lépp luy suqali xarala gi ak lu ciy meñ.
2. Nit ku ne am na sañ-sañ ñu aaral ko lépp lu aju ci lu mudefar ci wàllu la xarala, mbind mbaa lu aju ci wàllu caala.
Nit ku ne war naa tawaxu dëpp lu aju a askan wi, ak lu aju ci bitim réewam ba sañ-sañ ak tawfeex yi bataaxalu xeet gi ëmb mën a sax.
1. Nit ku ne am na ay wareef yu ko war digganteem ak dëkkandoom yi ngir dëgëral ci anam gu ya darajaam.
2. Nit ku ne buy doxal ay sañ-sañam aki tawfeexam war naa sallook li ko yoon may, ngir mu mën a nangu, naw, sañ-sañ nawleem ba léepp lu aju ci yiw, teey ak naataange gu yaa sax ci askan wi.
3. Sañ-sañ yeek tawfeex yi mënuñukoo doxal ci anam gu deppoo-wul li mbootaayu xeet yi misër mbaa taxawal.
Ci fànn gu mu mën ti doon ci bataaxal bii, bépp réew, mbootaay mbaa nit, warul doxal mbaa def luy yàq sañ-sañ yeek tawfeex.


text:
Fattalukaay(mbëj)
Fattalukaay ab cër la bees di jëfandikoo ci biir ndombo yu mbëj yi, di fees di rënk kàttanu mbëj niki toolub mbëjtekkaaral, yani mbëj yi ñoo fay tase dankaloo fa.
Dafay am ñaari làcc, yu tapp yees defaree ak lu man a wommat mbëj, yu làng ak benn diggante bi. Ñaari làcc yi yani mbëj yu dekkarloo fay nekk, wenn làcc wi yan bu ëpp (+) lay am weneen wi bu yées (-), segam ñaari yan yu dekkarloo dañuy xëccante, waral juddug toolu mbëjtekkaaral bi. Taraayu tool bee ngi aju ci limu yani mbëj yi nekk ci diggante làcc yi, moom itam aju ci dendu mbëj bi. Ngir bañ benn yan jóge ci wenn làcc dem ci weneen, faww ñu def lenn ci seen diggante, lenn loolu lees di woowee ab lankmbëj, man naa nekk ngelaw rekk walla këyit mbaa lépp luy bañ mbëj jàll ko. Ab fattalukaay bu nekk dafay am ab def (C) ñu koy natt ciy farad (F), dayoom a ngi aju ci lankmbëj bi, mooy li nuy wax dayoob toolu mbëj bi gën a rëy bi nga xam ne su ko weesoo yani mbëj yi man a jóge ci wenn làcc dem ci weneen, di luy waral itam yàqug lankmbëj bi.
- I mooy dawaan bi;
- U mooy dendu mbëj bi ci diggante ñaari làcc yi;
- C mooy defu fattalukaay bi.
- mooy coppiteeg dend bi ci jamono. Su dendu mbëj bees teg ci diggante làcc yi soppeekoo limu yani mbëj yi soppeeku, toolu mbëjtekkaaral bi soppeeku itam. Kon am na benn limu dend bees warul a weesu lu ko moy fattalukaay bi dafay yàqu, lakk.


text:
Kocc barma faal
Kocc Barma Faal ñu ne it Kocc barma , been kanding la woon, ca senegaal, ci jamono nguuru Kajoor am, ca XVII xarnu. Ci wallu xeltu la daan doxal.
CosaanamModifier
Kocc Barma, been dakkantal ñu ko daan jox la woon. Waaye, Birima Ma Xureja Demba Xole Faal la tuddoon. Xam xam bu mag mu yoroon, ak ndono bu rey li fi bayyi ci Senegaal, ba nit ñepp di ci roy ba leegi ca wa senegaal, moo tax ñu ko tudd tamit sunu maam kocc. Ci askanu FAALEN la bokkoon, nekk been xeet wu rey ca Kajoor, ndax ñoom ñoo nekkoon buur Dammel ca nguuru bobu. Ca jamono joju, Dammel yi, dañu daan noot mbooleem nawlee yi dekk ca reew mi. Di leen buntuxutal, boole ci tekk leen dundu bu meti. Kocc Barma Faal, xeex na ak njabootam, manaam ñoñu daan elif dekk ba, ndax coono ñu daan tekk kaw nit yi bañ am. Moo tax nit yi ñu begg ko, am kollere ci moom, ñu dek ko seen njiit.
Baayam mooy Ma Xureja Faal Demba Xole, yaayam di Ngene Kewe. Amoon na ay rakk. Ci rakkam nit yi gena xam, am na Maxanta Faal ak Demba Faal ci goor yi, Fayine ak Faatu Faal ci jigeen yi. Ak ñoom la Kocc magee, ci këru FAALEN yi, ca Kajoor. Dammel bi ñu fal ca jamono joju, Dawuur Demba Faal la tuddoon, nekk camminu Kocc Barma Faal.
Ba mu nekee xale la wajuuram gis naka Kocc Barma meloon ci wallu xam xam ak mandute. Dekkam yepp di gis ci moom nit ku ñepp raññee te ellëg sibir di mujj nekk royukaay bu wor.
Am na ñu ne tamit, Kocc Barma, tuŋngun la woon, te dafa amoon ñeenti jubb, jubb yu nekk, dencoon been artu walla leeb. Ci ubbite bi, moom ak jabaram kepp ñoo xamoon lan la jubb yi jemmal.
Ñeenti leeb yi:
- Jigeen soppal waaye bul woolu
- Mag, mat na bayyi ci reew
- Buur du mbokk
- Doomu jiitle du doom
Leeb yi yepp, ci xeewi Kocc Barma dund la joge, te anam yi ñoo ko faramfacce seen bopp. Am na it yeneeni leeb. Ci yeneeni xeltukat amoon ca jamono joju, am na keen ku tudd Maseeni, ci setu Kocc Barma la bokk, bayyi na fi leeb yu bare tamit, ak Biram Caam Demba koku daan jox wolof yi ay cax walla ay pasin yu bare ñu daan wara xam. Xeltu yepp, ngir yeete nit yi leen ko daan tasaaroo, siiwal.
Li yepp, ci cosaanu ñu lakk wolof la bokk, ndax ñu ko doxal ci wolof a tax kallamu wolof ak askanu wolof denc lu ko moom ci wallu aada ak cosaan. Cosaanu Senegaal la, ndax wolof, waaso yepp moo ko nos (pel, serer, sarakole, manding...). Cosaanu nit ñu ñuul la, fu ñu mëna nekk ca aduna, ndax ay nitu ñuul ñoo ko moom. Ñu bare, ñakk xam a tax, dañu foog ni, nit ku ñuul, mosul indi dara ci wallu xeltu ca aduna. Waaye, ay gestukat yu mag, mel ni Seex Anta Joob, wonee neen ak ay firnde, mandargal bu wor, gestukat yu gëna mag ci aduna nangu neen ko, ni ay nit ñu ñuul ñoo sos xeltu, ca aduna, ñu ubbite ko ci Sudan ci ay jamono yu yagg, te ñoo ko jox xonk nopp yi, ci nguuru egypt, ci seen jangu yi xonk nopp yi joge nguuru greece daan ñoo ci ay xeltukatu ñuul ngir jangu seen xam xam. Xonk nopp yi sax bind neen ko ci seen téere, mel ni been ci ñoom mu tudd Solon, ñow egypt ngir jang xam xamu nit ñu ñuul ñu fa amoon, ci been xeltukat bu mag ku tudd Sankara (Sankara di nekk sant bu siiw ci sowu afrig, ca manding yi ak pel yi). Def na ñaari fukki ak ñaar at fofu ca egypt ndax lolu.


text:
Wikipedia:Babel
Xët wii moo lay leeral nooy xamale yeneen jëfandikukat yi, say xameel ci yeneen làkk yi ak tolluwaayu xameel gi.
Li muy jariñ
Donte fii Wikipedia ci kàllaama wolof la, waaye du ñi fi nekk ñéppa déggante. Am na ñu déggul wolof, walla seenug dégg des na, ñu mana soxla ku ñu jokkool ci làkk wi ñu dégg, walla ci wolof yu yomb. Am na ay waa-wikipedia yu déggul wolof te di bëgga jàpp ci liggéey bi, kon di na am-solo lool nga wax ko ci yan làkk ngeen mana waxtaane, ngir njariñam mana feeñ.
Bii sémb di na yombal jokkoo gi ci biir aw askan wu barilàkk wu mel ne wu Wikipedia: ci misaal, di na yomb jot kuy wax wenn làkk wi, te itam di na xamale tolluwaayu dégginu wolof bu ab jëfandikukat bu bindu.
Nu ma koy defe?
Doy na nga yokk ci sa xëtu jëfandikukat Babelbox bi, tabax ko ci topp tegtal yii:
- Nga yokk ci limu làkk yi nga dégg te teg ci |
- Misaal: {{Babel| (3 làkk)
Su ko defeen nag nga def ci tolluwaayu ni nga dégge wolof. Soo bëggee mu mel ne ni nga koy gisee (ci sa ndeyjoor), nga def: wo-0 walla wo-1 walla wo-2,añs.
Misaal: {{Babel|wo-1|fr-1|en-1}}


text:
Dëgërlukaay
Dëgërlukaay ab xeetu jumtukaayu mbëj la bu am solo lool ndax ay jëfandikoom yu bari te wuute ci defari masini mbëj ak yu mbëjfeppal. Naka-jekk ab dëgërlukaay dafay soppi kàttanug mbëj mu doon kàttanug tàngoor gu dawaanu mbëj jaaree ci biiram.
Ci yamale gees duppee àtteb ohm lees di man a xaymaa ndëgërlu gu dëgërlukaay bi. Kàttanu mbëj gi dëgërlukaay bi di soppi kàttanu tàngoor mi ngi aju ci dayoob ndëgërloom (walla ci man a wommatam), ci dawaan bi ak ci dend bi.
V di dend bi, I dawaan bi, R ndëgërlu gi
walla:
G di wommat gi
Waaye yii yamale duñu bàyyiwaale xel ci ne ndëgërlu gu Dëgërlukaay bi dafay soppi ci coppiteg tàngoor gi, dafay yokku su yokkoo, moo tax ñu koy woowee ndëgërlu gu xalaat, su fekkee dañu koy bàyyiwaale xel ndëgërlu gu dëgg lañu koy wax.
Ngóora gi p gu ab Dëgërlukaay ñoo ngi koy natte:
Ñu koy nattee ciy watt.


text:
Diiwaanu Ndar
Diiwaanu Ndar benn la ci 14 diwaani senegaal yi, moo gën a féete bëj-gànnaar ci réew mépp. Moo feggook réewum Gànnaar, ci guddaayu dig gi mu am ak Senegaal gépp ba fi dexub Senegaal bi di àgge ci mbàmbulaanug Atlas gi.
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Démbu Ndar Géej
Bès dafa am feebar buy walle bi mabboon seen gox bi nu doon woowe Ndar, samppu woon si diggante ñaari dëkk yu tudd Biyer ak Geber. Ñaari dekk yi ñi ngi nekkoon si joor gi. Ba loola xewee, la waa dëkk ba fabu gaddaay ag seeni gaal, xoti dex di dem, ba teersi fi tay nuy wax Dunu Ndar. Li taxon kon mo di ne danoo beggoon mucci si musi ak balaa bile naroon a raafal seen ñoñ. Turu ndar wu jekk wi lanu toxal indi ko si dunu wi si dig ndox ngir maggale ko seen dëkku maam ba nu jóge, ngi itam ba ña fatte fa nu bayyikoo. Lii ga man see jànge ni tur si dëkk ak si lu mu man a doon, dafa war a mandarga cosaan, lukko moy, nit ki man naa dem ba fatte fu mu soqe koo. Si ñi ko Maalik waxe ba leegi, wen xaaj si way-gaddaay yi, da no fafoon des si joor gi janloog tund wi, ginnaw gi nu tudde teenu geej. Beneen calale da fa indi ag goor gu joge réewu gannaar, bu nu doon woowe Ametlika Ben Ndar, soqe ki sa Singeti, moom la ay settam tudde dekk bi di ndar.
Xarnu bi tubaab yi di wandeelu ci wetu tefesu senegaal, ku ñu naan Ndaak Kumba Nan Sango moo doon nguuru ci imprator bu waalo. Boo ba jamano, waloo mi ngi woon si dig dooleem, di tëg ay ndën ndam. Suuf su nangu mbay, njënd ak njaay mu dox, si diggante nit ñu nuul yi ak naari ganaar. Xarnu junni ak ñetti teemeer la woon jappu junni ak ñetti teemeer ak juróom ben fukk. Tukkikat tubaab yi, waa ruyang ak nitu jeppo yi doon nañ fa joofsi ngir bokk si njënd ak njaay ma fa daan am. Booba lii dong la nu fa doon def, walis nag nu amoon yeneen mbetet yu nu nebboon. Taarixkat yi jappu nanu ne xeet yi ño fa jiitu woon waa portugaal. Si atum junni ak ñetti téeméer ak juróom ben fukk ak ñeent la wa gox ba tambale jaay tubaab yi lusi mel ni mboq, dugub, ak yeeneen. Ñoom tubaab yi sax ni ngi xamee xeetu dugub yile fi si Afrig, rawatina seneegal. Ja bi ci waloo nag, mboleem yi doon yëngatu ci koom-koom si réew mi, nga bayo kajoor, wala biir waalo da nga fa daan ñów ngir jaay wala jènd ay yëf. Dawalkatu gaal yi jóge tugal demmon nanu ba dugglaante ak way-njiitu paraag yi. Ndawtal yi ag yóbal yi leen wa njiit yi doon jagleel moo gennoo na dëggeral seeni kolere.
Ay doomi normang yu am fit xuus nanu mbeex bi ak seen gaal àggsi ci dexu senegaal. Sa teeruwaay mo doon dunu Morfil, bërëbu seeluwaay. Tangoor bi ak feebar yi nekkoon ci réew mi daan fagaagal ñi ëppoon ci noom, ba tax na ñuy ci bari danu daan faral di ñakk seen bakkan. Wante galankoor yi musu leen tayyeeloo, wala mu leen di lotal ba ta ñuy yebbi seen ëmb te baña tee tukki. Galam daakande, ak bejjani ñay moo leem gënnoona soxal. Ci gattal, njënd-ak-njaay mi daan dox si xarnub fukk ak ñeet moo indi jëflaante waa tugal yi ak wa sóodaan.
Fara Xoy Jóob, buuru Waalo ci atum juróomi junni ak juróom téeméer ak fukk, moo njekka artu nit ñi, rawatina nappukat yi si nu bayi xell mbeex mi. Jamano yooyu, ay néewu tubaab danu doon tëmb si géej gi te ken xamul lu ko waraloon. Ba nu tegge juróom ñetti at la waa portugaal dall si dunu mboxos bi nekk si wetu ndar. Su nu beggoon na jeggi bel bi, baraak bi nekkoon ganjool da leen doon laaj ndamppaay. Si noonu lanu tambalee xuus gëeju senegaal ba podoor, jaal ngalam, ba jennee. Naari gannaar yi danu leen daan faral di sòng ay còng yu tàr, dileen lalal ay ndëg-sërëx. Dunu morfil lanu daan jaaye seeni nganaay, ak yeneen jumtukaay yu jem si xare. Foofu itam lanu daan wacce jaAm yi nu jappoon, ñaari way-watu timmaleleen ay mëx-dóom, ku daw rekk nu soqi ci sa kow. Kon jaam yi njek wacci si suufu ndar, dekkun fa woon. Jaaxle nag mi ngi tambalee sotteeku ci xelu nit ñi bi nu seetloo ne seen doom di ay nappukat ñi reer ni mes ci géej gi te xamu nu lan moo tax. Ndekete yo ay woroom gaal yu tubaab ño leen di doggaanu, di fadang jemmee tugal. Jamano booba, buur Tiaaka bu waalo moo amme woon. Ay jum yuy tak, ar fer-ñeet ak ay saliir yu raglu doon nanu jip si géej gi. Ba si saxaar su nuul, su xasaw di agsi ba ci ker yi. Xeex bu meti moo doon am si diggante tubaab yi seen boppu. Waa faraas, portugaal, olaand ñoo don xëccoo. Ku ci nekk bëg aakimo dend yi . naar yi tamit door seeni lël ngir jappu nit nu nuul yi di leen jaay njaam. Yen si nappukat danu doon jëflaante ak tubaab yi ci mbeex mi, di leen jaay ndox mu neex, jen, ak yu ni mel. Tubaab di leen jox ay sangara, wenñ, ay piis, ak tooke. Si njelbeenu fukk ak juróom ñaari xarnu, ci nguurug Buuru faraase bu tuddoon lui fu ak ñett, ci la kangam Riseliye joxe ndigel way tukkikat géej yi ngir nu tambale foxrañi beppu suuf bu ñu man a foxarñi ci dendub Afrig.
Dayoo bi mu am tey jii, mi ngi jóge ca séddatle gi ñu def ci atum 2002. Bu njëkk diiwaan bi da fa ëmboon tamit diiwaanu Maatam bépp ak li ko wër.
Ay Tundam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xool it[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Téerekaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (fr) Annie Ravisé, Contribution à l’étude des Kjökkenmöddinger (amas artificiels de coquillages) dans la région de Saint-Louis, Dakar, Université de Dakar, 1969 (Mémoire de Maîtrise)
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (fr) Statistiques Geo Hive
- (fr) Conseil régional de Saint-Louis
- (fr) La région aux Archives régionales du Sénégal
- (fr) La filière lait et produits laitiers dans la région de Saint-Louis (Christian Corniaux, rapport, avril 2003)


text:
-
njaaŋum teuré alqur-aan bu aandak firi maanaa aayayi ci laakki Bichto
-
njaaŋum Michaari Raachid Al-hafaasiy (Murattal) ak fireém cii laake Endonosi
Jângkate yi: Balloukây yi: Buroop ndimbalanté ngir wooté ak yé ñi né Ar-Rabwa
-
njaaŋum teuré alqur-aan (Murattal) ci ay njaaŋŋin yu wuuté ak ay fireém cii laake Milibari
-
njaaŋum teuré alqur-aan (Murattal) ci ay njaaŋŋin yu wuuté ak ay fireém cii laake Portigeé
-
jaaŋŋum alqur-aan bu aandak firi maanaa aayayi ci laakki Senhal
-
njaaŋum Muhammad Ayyuub (Murattal) ak fireém cii laake Englai
Jângkate yi: Mouhammad Ayyoûb Balloukây yi:
-
njaaŋum Haliy bin Habdi ar-rahmaan Al-huzayfiy (Murattal)ak fireém cii laake Auromi
Jângkate yi: Alioune dômou Abdour Rahmâne Al-Houzayfî
-
njaaŋum teuré alqur-aan ak fireém cii laake Coree
-
njaaŋum Mahmuud Xaliil Al-husariy (Murattal) ak fireém cii laake Bosna
Jângkate yi: Mahmoud Khalîl Al-Houssary
-
njaaŋum Michaari Raachid Al-hafaasiy (Murattal) ak fireém cii laake Englais
-
njaaŋum Muhammad Jibriil (Murattal) ak fireém cii laake Telqo Inde
Jângkate yi: Muhammad Jibril
-
njaaŋum Haliy bin Habdi ar-rahmaan Al-huzayfiy (Murattal) ak fireém cii laake Francais
Jângkate yi: Alioune dômou Abdour Rahmâne Al-Houzayfî Balloukây yi:
-
njaaŋum Sahd Al-ghaamidiy (Murattal) ak fireém cii laake Turki
Jângkate yi: Sâdoul Ghâmidî
-
njaaŋum teuré alqur-aan ci riwaaya warch ak fireém cii laake Amazigi alqabali
-
njaaŋum Haliy bin Habdir-rahmaan Al-huzayfiy (Murattal) ak fireém cii laake Eygori
Jângkate yi: Alioune dômou Abdour Rahmâne Al-Houzayfî Balloukây yi:
-
njaaŋum Sahuud Al-churaym (Murattal) ak Habdul rahman Al-sudays ak fireém cii laake Ordie
Jângkate yi: Saoûd dômou Ibrahim Ach-Chouraymî Abdour Rahmâne dômou Abdoul Aziz As-Soudaysî Fateh Mouhammad Jâlenid Hirry
-
njaaŋum Habdul baasit Habdul Samad (Murattal) ak fireém cii laake Ordiie
Jângkate yi: Abdoul Bâssite Abdous Samad Fateh Mouhammad Jâlenid Hirry
-
njaaŋum Sahd Al-ghaamidiy (Murattal) ak fireém cii laake kirdi
Jângkate yi: Sâdoul Ghâmidî Balloukây yi:


text:
Wolof (askan)
Wolof genn giir la gu nekk Senegaal. Wolof ñoo ëpp ci waaso yi ci Senegaal. Maami wolof yi Isipt lañu bawoo. Séeréer si, Pël yi, Sooninke yi, Tekuruur yi (Tukuloor), ak Sara yi juge nguuru Bagirmi ca réewum Cadd. Wolof yi ca xeet ya lañu juge. Xeet ya yépp danoo jaxasoo, ca yoonu Imbraatoor gu Ghana, ca dëkk bi nu tuddé Jolof. Wolof mooy ñu bawoo Jolof, Waa-Lof (ay gaa yu juge Lof) walla Waa-Laf (ñoñ Laf), di nekk tay Wolof. Seex Anta Joob, Walaf la doon wax. Noonu la xeetu Wolof judoo. Tur wii nuy wax Jolof, benn Soose bu tundoon Jolof Mbeng moo ko joxoon dëkk ba. Ca cosaan dañu ne Jolof Mbeng ak njabootam ñoo fa njëkkoon a dëkk. Ba noppi Amadu Abuubakar ñëw fa, moom baayam Naaru Murabituun la woon, turam di Abu Bakr Ben Omar, ca cosaan danu daa wax Abu Dardaayi, yaayam Tukuloor la woon, turam di Fatumata Sàll doomu Lam-Tooro (Lamanu Tooro) ca Tekuruur. Amadu, Baayam jenn jàmbaar ju Saraxule moo ko ray, booba nag la Fatumata seeti jeneen jëkër. Amadu bégul woon ci boroom këru nday ju bees ji, lii a taxoon mu dem Waalo. Foofa nag nit ña fa nekk ay Lamani Séeréer yu sant Ngom aki Sàmmkati Pël yu sant Jaw. Laman yi danoo yékkati woon Amadu, ndax dafa baaxoon ba jaaxal dëkk bi, ba far mujj di Buuru Waalo.
Séeréer si ñoo ko tudde Njaajaan Njaay. Bi Amadu agsi ca waalo, ci li mu daan daaw keru yaayam, ñii daan dëkk Waalo ñoo demoon setsi Maysa Waly Joon, buuru Siin ba, ngiir mu leen wax kan mooy Amadu boobu ñu leen jaxal. Buur bi, boroom xam xam la woon, ku mënoon gis yu bare. Maysa Waly ne leen koku Njajaan Njaay la, ci Serer mooy: ku doy war. Fofu la tuuru Njaajan Njaay joge, ak sant bobu di Njaay. Kon Njaay, ci Serer yi la joge. Njaay itam, mooy Gaynde (Gaynde Njaay ca cosaan) te Gaynde mooy buuru àll ba. Da bokk ak turu Jaara ci kallama Mandinke yi, Jaata ci Joola yi. Moo ñu dakkantal Njaayen yi Jaara walla Jaata. Ñu yooree tur yi, dañu kalante.
Waaye ba noppi Njaajaan dañu koo dàqe dëkk ba, ndax daa am ku ko bëggoon a ray. Mu daal di woon daw ba Jolof ca Wolof ya. Njaajaan Njaay dajale woon na Wolof yi ndax ñu gën a am doole, ba man a taxawal Imbraatóor gu Djolof. Wolof yi, Jolof mooy seeni dëkk, waaye ak seeni imbraatoor gi, dañoo demoon dëkk te yor: Waalo, Tekuruur, Kajoor, Bawal, Siin-Saalum, Njarmeew (soog a dëkk Bundu), Ñaani, Wulli, Bambug. Nguur ga gépp Jolof uffoon na ko. Lii moo tax Làkku Wolof mooy làkk wi ñu gën a wax ci Senegaal. Ca atum 1549 la Jolof gu mag ga tas ak Lele Fuli Fak. Nguuri Wolof yépp am seeni buuri bopp: Dammeel ca Kajoor, Teeñ ca Bawal, Baraag ca Waalo, Buurba ca Jolof (Ca Jolof gu mag ga, Buur Fari lañu daa wax). Decce Fu Njóogu ak Amari Ngóone Sabel Faal, ñoo fi njëkk a nekk Dammeel-Teeñ.
Njabooti Wolof yi yoroon nguuri wolof yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Njaay (Jolof)
- Mbóoj ak Wàdd (Waalo)
- Faal ak Jóop (Kajoor ak Bawal)
Nosteg mboolaay ga[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Géer/Garmi, ca kaw, ñoo doon nekk buur yi. Kàŋam (buuri Laman yi) Farba Kaba (buuri Ceddo yi), Tuube, Bumi ak Lingeer.
Ca seeni meen ñoo man a nekk Buur. Meen moo gën a am solo Geño(Meen:wàllug nday). Geño:wàllug baay .
- Jàmbur ak Sëriñ. Ñoom Sëriñ si ay Tukulóor lanu(Mbàkke, Ja, Si, Lóo, Sàll) Saraxule (Silla, Xulé, Siise, Daraame, Kebe) walla ay Naar (Jaxumpa, Aydara, Kundul, Saadi, Baabu).
- Baadoola, Mbay moo doonoon seen dund.
Ñeeño yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Tëgg, Lawbe, Wuude, Ràbb. Am na ñu bari ci ñoom ci xeetu Pël/Tukuloor lañu juge ñooy ñi sant : Caam, Mbow, Ace, Jaw, Jum, Taal, Faam, Gise, Sow, Béey, Ñas, Mbay . Ñeeño yooyu dañuy kalante ak Pël yi, ndax danoo bokk maam.
- Géwal yi, ñépp lañuy woy, Buur yi, ñeeño yi. Cosaanu nit ñépp lañu xam, seeni Sant yi gën a siiw: Sekk, Mbay, Mbuub, Laam, Séy.
Ci ñoom, am na ñuy jefandiku ak xalam gi. Ñuy xalam itam, ci lu ëpp, ay tukuloor lañu, ni Bukunta Njaay walla Samba Jabare Saamb, maamam di baawo Gede, been dekk la ci diwaani Fuuta Tooro.
Jaam yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Am na jaami buur yi ( Ceddo yi), Jaami Juddu, Jaami Sayor (ñoom ca xare lees leen daan ame ak a jàppe). Xeet wu nekk nag lanu daan juge.
Wolof yi danoo jaxaasoo, lii moo tax seeni sant bari, ak tamit xeet yu bari ñëw nanu ci ñoom (Wolofal: Wolofisation). Ca Fuuta-Tooro, ca Cuballo (Nappkatu Tukuloor) walla Sebbe (Ceddo/Jàmbaar Tukulóor) Walla Tooroodo, lanu. Danoo teel a nekk foofu. Ci Senegaal ñoom ñoo njëkk a gis Tubaab yi. Bu njëkk Ceddo lañu woon, tay ñu bari ci yoonu murit lañu bokk walla tiijaaniya. Am na ay ay nasaraan (chrétiens) tamit waaye duñu ñu bari (Gore/Ndar). Seex Ahmadu Bamba Mbakke ak Alaaji Maalik SI ñoo gën a dugal Wolof yi ci lislaam. Wolof yu bari gàddaay nanu (walla tukki nanu) dem Faraas, Diiwaan yu Bennoo yi (États-unis), Itaali, Espaañ. Ci Senegaal ñoo yor pal yi gën a rëy (loolu du lu ñépp man a ànd, ndax gisees na ne Njiitul Senegaal lu njëkk séeréer la woon la ca topp it noonu, boo demee ca xare ba (l'armée)lu ëpp ca kilifa ya doonuñu ko. Kon wax jooju ju deesi xoolaat la). Ñoom ñoo gën a fonk seeni réewm (Nationalisme Sénégalais). Am na ci ñoñ ci Mbay (Kaw-Kaw) lanuy dunde, am ci ñoñ ci Napp, ca géej gi (ci ñoom la Lébu yi bokk). Jom ak Teraanga ci ñoom la fekk baax.


text:
Ibou
Wolof: Sama tur mooy Ibrahima Fall, Ibou di sama dàkkantal. Ci samag dund gu dëggu damay liggéey niki defarkatu jëfekaay. Maa ngi am ab lijjaasa ci Xereñug Boppal ca daara-ju-kawe ju Bologna ca Itaali.
Ci 2007 laa tambalee jàng wolof. Mooy làkk wi ma gënn a neex te it mooy sama làkk ci meen. Ci 2007 itam laa bindu ci Wikipedia tamblee cëru ci liggéey bi. Ab yorkat laa ci. Maa tekki jokkalekaay bu mediawiki bépp ci wolof
li ëpp ci li may jàng mooy téere taariix, roman, taalif ak xeltu. Téere bi ma njëkk a jàng mooy "nations négres et cultures" "Reewi ñu ñuul ak cosaan" bu Seex Anta Joob.
Taggat-yaram bi ma gën a neex mooy futbòl.
English: My name is Fall Ibrahima, I have a degree in Automation Engineering in the university of Bologna in Italy. I am a software developer.
I started contributing in Wikipedia wolof in 2007. I am administrator in this Wiki and Wiktionary (wikbaatukaay). I translate the mediawiki interface into Wolof.


text:
Bataaxal Gu Mag Gi Ëmb Sañ-Sañi Doomi Aadama
Preamble
Ñu jàpp te nangu ne sagu doomi aadama ak sañ-sañam yépp-dañu yam te kenn mënukóo jalgati, te lu lépp nekk na cës laay ci taxufeex ci mbirum àtte ak jàmm ci biir àdduna.
Ñu jàpp ne ñakk xam ak soofantal sañ-sañi doomi aadama indi na aymusiba yu tar tax képp kuy dund fippu. Temano egsi na ba mu nekk ci doomi aadama ñu mën a wax, xalaat, ci seen coobare, bundxatal, nàkk dëddu leen.
Ñu jàpp ne am na solo lool ñu aar sañ-sañi doomu aadama ak ay matukaay ci wàllu yoon; ngir doomu aadama moomu kenn du ko sonal, muy fippu ci nootaange ak lu koy bunduxatal.
Ñu jàpp ne am na solo lool ñu góor-goorlu ba gën a rataxal jokkalante gi diggante xeet yi.
Ñu jàpp ne ci bataaxal boobule mbootaayu xeet yi yeesalaat na ay pas-pasam jëme ko ci sañ-sani doomi aadama yu tolloo, ci sag, ci bir lépp lu aju ci dundin diggante góor ak jigéen, ci biir tawfeex gu yaa.
Ñu jàpp ne réew yi ci bokk jël nañu ay matukaay ngir dëgëral jokkalante gi ak mbootaayu xeet yi, ñu naw it bu baax sann-sañi doomi aadama ak tawfeex yu wóor ci biir àdduna yépp.
Ñu jàpp ne ànd taxawal sañ-sañ yeek tawfeex yi nekk na lu am solo lool ngir, darajaal matukaay yooyu.
Ndaje mu mag mi biral na ci bataaxal bii ne xeet yépp, réew yépp ak kurel yépp ñu jàpp li ci nekk, ci seen xel, te ñu góor-góorlu, ñu jaarale lii lépp ci njàng mi ak yar gi.
Ñu lawal sañ-sañ yeek taawfeex yi jël aymatukaay ci biirak bitim réew.
Ñu nangu te di doxal fépp ci anam gu wér ci biir xeet yi sosoo ci réew i bokk ci mbootaay gi ak gox yi bootu ci ñoom.
1. Matukaay bu jëkk bi
Doomi aadama yépp danuy juddu, yam ci tawfeex ci sag ak sañ-sañ. Nekk na it ku xam dëgg te ànd na ak xelam, te war naa jëflante ak nawleen, te teg ko ci wàllu mbokk.
2. Naareelu matukaay
Ku ne mën naa wax ne am na ay sañ-sañ ak ay tawfeex yu sosoo ci bataaxal bii te amul xeej ak seen, rawatina ci wàllu xeet, melo, awra, làkk, diiné, peete ci wàllu politig, xalaat, réew mbaa askan woo mën ti sosoo, ci it wàllu juddu alal ak lu mu mën ti doon.
Rax sa dolli amul xeej ak seen ci politig, yoon, mbaa doxalin wu aju ci bitim réew mbaa suuf soo xamne nit ki fa la cosaanoo; réew moomu mbaa suuf soosu moom na boppam walla deet, mbaa ñu yamale yengu-yëngoom.
3. Ñatteelu matukaay
Nit kune war naa dund ci tawfeex ak kaaraange.
4. Ñeenteelu matukaay
Waruñoo def kenn jaam mbaa mbindaan. Njaam ak njaayum jaam nanguwunu ko ci anam gu mu mën ti doon.
5. Juróomeelu matukaay
Waruñoo mbugal, tutal, mbaa teg kenn lu metti lool lu yelloo wul ak doomu aadama.
6. Juróom benneeli matukaay
Nit ku ne am na sañ-sañ ñu war kaa nangul darajaam ci wàllu yoon.
7. Juróom benneeli matukaay
Népp a yam ci kanamu yoon. Te it amul xeej ak seen, ku ne yoon woowu war na laa aar. Népp war nañu leen aar ci luy jalgati liñu tënk ci bataaxal bii ak bepp yëngu-gëngu buy indi par-parloo.
8. Juróom natteelu matukaay
Nit ku ne am na sañ-sañ dem ci berebi àtte kaay yi ci reewam saa yoo xamne sañ-sañam yooyu dëppook sàrti réewam mba yoon jalgati nañu ko.
9. Juróom ñentteeli matukaay
Menuñoo jàpp, tëj, mbaa genne kenn réewam te tegunu ko ci yoon.
10. Fukkeeli matukaay
Ci lu wér, nit kune mën naa egg ci berebu atte kaay wax li ko naqari ci anam gu jub, te baña ànd ak par-parloo, ne dañu ko taxal.
11. Fukkeeli been matukaay ak benn
- Bépp nit bu ñu taqal cimbir mu tar jàppe nanu ko ku set ba loolu ñu ko taxal leer nàññ ginnaaw bi ñu ko attee. Te ñu taxawu ko ci lépp lu koy aar ci atte boobule.
- Duñu tëj kenn ci ay jëfam mbaa lu mu fàtte mbete loolu mu jëf ci jamono jooju nekkul mbir mu tar ci wàllu yoon, ci biir ak bitim réew. Foofu it yoon du ko teg lu dul limengóok li mu def ci jamono jooju.
12. Fukkeeli matukaay ak ñaar
Kenn warula xuus ci dundinu doomu aadama, bu njabootam, ci lu jëm ci këram mbaa lu mengóok moom, di damm it jarajaam. Buñu jalgatee yii nit kune am na sañ-sañ ñu aar ko ci wàllu yoon.
13. Fukkeeli matukaay ak ñatt
- Nit kune am na sañ-sañ wëndeelu ni mu ko neexe, tànn it dekkuwaayam ci biir réew bu mu mën ti doon.
- Nit kune am na sañ-sañ génn réew mu mu mën ti doon. Fimu dëkk it bokk na ci-ak it dellusi ci réewam.
14. Fukkeeli matukaay ak ñent
- Nit kune bu ñu ko mbugalee am na sañ-sañ làqu ji, mbaa ñaan ñu làq ko ci yeneni réew.
- Su fekkee ne nit ki dañu koy toppu ginnaaw bi mu defee jëyyi, mbaa yëngu-yëngóon méngóowul ak li mbootaayu xeet yi tëral, sañ-sañ boobu.
15. Fukkeeli matukaay ak juróom
- Nit ku ne am na sañ-sañ xeetoo cim réew.
- Mënuñu ne nit ki xeetoowul cim réew te teguñu ko fenn, mbaa ñu xañ ko sañ-sañ su bëggee soppi xeetoom ak réewan.m
16. Fukkeeli matukaay ak juróom benn
- Jigéen mbaa jóor saa yu matee amul xaaj ak seen, ak waaso bu mu mën ti bokk, réew, mba diiné am na sañ-sañ sëy ak it sos njaboot. Ñoo yam it sañ-sañ, balaa ñuy sëey, ci biir sëy ak it bu seen sëy tasee.
- Sëy kenn menunuko fas, xanaa lu jiitu ku ne ci way-dencante yi joxe xalaatam.
- Njaboot nekk na menneef gu am solo ci askan wi.
17. Fukkeeli matukaay ak juróom ñaar
- Ngay dund yaw doww mbaa ak mbooloo am nga sañ-sañ am loo moomal sa bopp.
- Menuñoo xañ kenn am aman.
18. Fukkeeli matukaay ak juróom ñatt
Nit kune am na sañ-sañ xalaat ak sa goom ci wàllu diine, soppi it diineem mba ngëmam, am na it tawfeex feeñal diineem, mbaa ngëmam, ak mbooloo, mbaa moom doww, fu àdduna daje mbaa deet, jarali ko ci njàngale mi, ci ay jëf, ci jaamu yi ak xarbaax.
19. Fukkeeli matukaay ak juróom ñent
Nit ku ne am na sañ-sañ wax mbaa bind lu ko soob. Ci waxam yooyule kenn menuko ce bundu xatal. Te it am na sañ-sañ di gëstu, di jot, di wasare ci anam gu yaa ay xabaaraki xalaat ak ay jumtukaay yu mi Men ti jefandikóo.
20. Ñaar fukkeeli matukaay
- Nit kune am na sañ-sañ woote ab ndaje, mbaa sos mbootaay ci jàmm.
- Mënuñoo bokk loo kenn ci mbootaay te àndu ci.
21. Ñaar fukkeeli matukaay ak benn
- Nit ku ne am na sañ-sañ bokk ci ñiy doxal mbiri réewam. Mu teewal fa boppam, mbaa mu yabal ab ndaw mu teewal ko fa.
- Nit ku ne am na sañ-sañ, amul xeej ak seen liggéey ci bépp béréb buy doxal mbiri réewam.
- Pas-pasu askan mooy cëslaay buy dëgëral lépp luy doxal réew. Pas-pas gile war na feeñ ci palin yu yiw yu ñu wara amal léeg-léeg ci tannin gu yaa te am sutura,mbaa topp yoon wu wóor wu andak taw feex ci wàllu pal.
22. Ñaar fukkeeli matukaay ak ñaar
Nit ku ne meññeefu askan wi am na sañ-sañ ñu aar ko ci giru dundam. Ci dundam war na ci am xol bu sedd ci sañ-sañam yooyu, lu aju ci koom-koomam, ci dundinam ak ci lépp lu aju ci aadaam te di ko jox maanaa ak yookkute gu ànd ak tawfeex ci wàllu darajaam, loolu lépp nag ku ne doomu réew mi indi dooleem ak di jokkalante ak bitim réew te mu méngook tërërin ak am-amu réew mu ne.
23. Ñaar fukk ak ñatteeli matukaay
- Nit ku ne am na sañ-sañ liggéey, tànn it ci eanam gu ko neex liggéeyamm te mu dëppóok ay sàart yu yam te baax ci wàllu liggéey. Te it ñu aar ko ci ñàkkub liggéey.
- Amul xeej ak seen ku néppam nanu sañ-sañ ñu fay leen, te loolu méngóok li mu aliggéey.
- Keépp kuy liggéey am na sañ-sañ ñu jox ko pay gi mu yellool, baax te mën koo dundal ak njabbotam te mu yellook sagu doomu aadama, mu mottaliku it ak yeneeni pexe su mënee am ngir aar dundinam.
- Nit ku ne am na sañ-sañ samp mbaa bokk ci ay kurel yu koy taxawu ci wàllu liggéeyam.
24. Ñaar fukk ak ñenteeli matukaay
Nit ku ne am na sañ-sañ noppalu, feexal xolal ak it di yamale diirub liggéeyam ak it léeg-léeg muy për, bër gu ànd ak xaalis.
25. Ñaar fukk ak juróomeeli matukaay
- Nit ku ne am na sañ-sañ am dundingu yamamaay ngir dëgëral wér-gi-yaramam, raataageem ak bu njabootam, lrawatina ci wàllu lekk col, dëkkuwaay, lépp lu aju ci wàllu paj ak bépp yëngu-yëngu gu am farata ci wàllu dundam. Am na it sañ-sañ ñu aar ko bu liggeeyatul bu feebaree, bu amee laago, ñàkk saxnaam mbaa sërinam, mbaa màgget, mbaa mu ñàkk li muy suturloo ci anam yu dul ci cootareem.
- War nañu beral loxo, dimbali képp ku tollu ci am doom ak it gune yi. Bépp xale bu juddu ci sëy, mbaa bu judduwul ci sëy ñoo bokk benn anam buñ leen di aare.
26. Ñaar fukk ak juróom benneeli matukaay
- Nit ku ne am na sañ-sañ ñu jàngal ko, njàng mi waruñu ci fayaku lu mu bon bon ci njàng mu suufe mi te am solo. Njàng mu suufe mi lu war la. Njàng mu xarala mi, te it aju ci wàllu liggéey war nanu koo wasaare. Amul xeej ak seen njàng mu kawe mi ubbil nañu ko képp ku ko yelloo.
- Njàng war naa indi naataange gu yaa ci ddoomi aadama te it war na dëgëral ñu naw sañ-sañi doomi aadama aki tawfeexam ci anam gu yaa-wat na it rataxal déggóo gi ak yokkute mbootaayu xeet yi ngir jàmm sax.
- Waajur yi ñoo jëkk am sañ-sañ ci anam gi ñuy yare seeni doom.
27. Ñaar fukk ak juróom nenteeli matukaay
- Nit ku ne am na sañ-sañ bokk ci dépp lu aju ci caaday askan wi, di bànneexu ci lu cu aju ak it bokk ci lépp luy suqali xarala gi ak lu ciy meñ.
- Nit ku ne am na sañ-sañ ñu aaral ko lépp lu aju ci lu mudefar ci wàllu la xarala, mbind mbaa lu aju ci wàllu caala.
28. Ñaar fukk ak juróom natteeli matukaay
Nit ku ne war naa tawaxu dëpp lu aju a askan wi, ak lu aju ci bitim réewam ba sañ-sañ ak tawfeex yi bataaxalu xeet gi ëmb mën a sax.
29. Ñaar fukk ak juróom nenteeli matukaay
- Nit ku ne am na ay wareef yu ko war digganteem ak dëkkandoom yi ngir dëgëral ci anam gu ya darajaam.
- Nit ku ne buy doxal ay sañ-sañam aki tawfeexam war naa sallook li ko yoon may, ngir mu mën a nangu, naw, sañ-sañ nawleem ba léepp lu aju ci yiw, teey ak naataange gu yaa sax ci askan wi.
- Sañ-sañ yeek tawfeex yi mënuñukoo doxal ci anam gu deppoo-wul li mbootaayu xeet yi misër mbaa taxawal.
30. Fanweereeli matukaay
Ci fànn gu mu mën ti doon ci bataaxal bii, bépp réew, mbootaay mbaa nit, warul doxal mbaa def luy yàq sañ-sañ yeek tawfeex.


text:
Marsiya Seydina Mandione LAYE
1) Ma faf sat xaliima , te roy kiifi roy
Sëriñ aadi, yeesal wayam cip Sangam
2) Ku Baay Abdulaay way, de yeemnaa kemam
Ku doon Seppi tiisuk Libaas Jar nga xam
3) Ku Sëyna Issa daan gërëm ngir nangoom
Ñu war toppa saawam, ba tuufuy ngërëm
4) Ku Baay Babacar daan dawal , ak di raam
Kufiy xellu, war ngaa di sakkum mbegëm
5) Sëtup AlHasan LAYE doney Mahdiyu
Miy Sëyna Manjoon LAYE, mi rëër ñep ba dem
6) Dadaan xëy di goontooko xaarum ndiggël
Ci Maam Seydi Issa, di nëbbup cërëm
7) Joxoon leppi woormaa ni Haaruuna ak
Kalimul Ilaahi , Ci Issa magam
8) Te moo laandi ay may, batax koo ramaas
Bideew, jaanta beek weer wi, def cip ëmbëm
9) Te mooy geeju ci xam xam, ya nëbbook ya feeñ
Du maasook Ci may yaak, kiraamaak Hikam
10) Lu waay raw ngireek cër, ba ñëw, jebbëlu
Lu waay fées, ci ay may, ba gis Njoon nërëm
11) Kilee gaanjareey jëf, te reftaal Jikoom
Du yukkët du jaambat, lu mettiw nattoom
12) Limuy poñ la raangoo, Ca Buur ak Ndawam
Du xool lenni mbaaxam, ngireek waac Bisëm
13) Musul tooñ Boroomam, musul jup rëddëm
Ragal YALLA, Woormaal Ko, moodoon mbubëm
14) dëkee dilke yiw, jiit ca, rawleen ca fuuf
Te naa maytuleen YALLA, daw am meram
15) Du kuy diisalap jaam, ngireek neexitam
Du tiisleet, du tiiislu ngireek sakku koom
16) Te moo yaatu, laabiir , di as Gor su wer
Du kuy boddi Soppeem, du ñukkël kanam
17) Du niiru, du aaw, Njoon du kuy yaxxa der
Te daw yee, taxoon noppi, dammup gisëm
18) Tabam ga wedam loo na, waamee ki geej
Batax guur gi, daa xëy di laac siy dërëm
19) Ku daan jaamu Buur YALLA, mooy wettëlëm
Ku fiy moy, bu woomleet, mu daw ap ëttëm
20) kilee Jeppi dunyaa, te xam ay naxeem
Mu muccël ca , kuy xellu, dekluy waxam
21)Ñongal Tool bi Baye LAYE Bayyon, bañ mu ruuur
Wëyël yitte Maam Seydi , dolliw xambam
22) Da ngaa fekka dunyaa, dajal xiini wor
Nga taskoo ci yeete, bafar luy lëndëm
23) Da ngaa fekka Bakken yi, diir jëm ci mbon
Nga fek ko ci Sakkum ngëneelak ni'am
24) Sa waar, Waa ngi soontu, kuneey xëy di gööp
Lu Buur jaajëfël, kon yaayoo ngaa gërëm
24) Wallay Yaay ki jar xam , kulay xam di way
Ku roy fii ci Yaw raw, ëllëk gis mbegëm
25) Xanaa janta, day mar maral, ay Gisin
Nde, kon ñepp xëy gaawtu, sakkum mbeggëm
26) Awaay Maam, sa sët baa ngi nii jallema
Defarmaat; farooma, takkalmay ngalam
27) Awaay Maam, jarak jaaa ngi kaay jëlma fac
Te fööt maat, ma set wic, Defalmay ni'am
28) a Maam golbi daa raglu, kaay jallema
Te wanleema ak Njiin, mu nangulma tam
29) Damaa xool, Sa geej gii, mu Yaa lool neeex
Ma ñew rot ci xaaaraan ki landiy ni'am
30) Na Buur dolii Lay xeewëlëk ngërma ndeem
Te sëlmal ci Baay Laay mu laal aw ñoñam


text:
Mbirum ngóor-jigéen doon na lu lëmbe àddina si fi mu tollu nii, moonte dey amul jenn diine ju ko nangu, du jullit, du kercen, du yawuut. Waaye ci réewi Tugal yi moom bari na lool ñu ko daganal ci wàllu yoon ba jox leen ay àq ak i yelleef. Céy Yàlla ! Ba fii ci Afrig, am na ay réew yu ko aayewul. Bokk nañ ci Afrig Bëj-Saalum, Gaboŋ, Àngolaa, Mosàmbig, “Seychelles”, Bostwanaa, Kot-Diwaar, añs. Ci réew yooyu, ñaari góor mën nañ séy te dara du leen ci fekk, ñaari jigéen tamit, muy nag lu doy waar lool te ñaaw.
Fii ci Senegaal, yoon da koo tere ci lim tudde “article 319 alinéa 3 du code pénal issu de la loi 66-16 du 12 février”. Buñ sukkandikoo ci li yoon wax ci ngóor-jigéen, mën nañ jàpp ni réewum Senegaal daganalu ko ci benn boor, ndax kuñ ci jàpp dinañ la teg ab alamaan bu dalee ci 100.000 cfa ba 1.500.000 cfa, boole ci ay ati kaso (1 ba 5i at). Buñ fàttalikoo ci atum 2008 ca “Grand Mbao”, amoon nay boroom ñaari tur yu fa doon amal takk, loolu nag, juroon coow lu réy a réy ba amoon ñuñ ci tegoon loxo ak lu tollu ci 9 ci seeni kurél.
Waaw, may laaj ndax seen kurél yooyu tamit jarul a def ab taxaw seetlu ? Aa balaa sos kipp, dinga am ay kayit ak yenn yu la warloo ak yoon. Kon nag, am na ñu leen di jàppale ñuy def i jéego ba noppi ne patt-pattaaral ci seen ruq.
Ci atum 2014, Njiitu-réew mee ngi doon xamle ni nguur gi masul a xalaat daganal mbir mi. Ñu teg ci ñaari at mu neeti ngóor-jigéen dëppoowul ak sunuy diine te feek mu ngi jiite Senegaal, waxu daganal sax kenn du ko fi wax. Loolu waroon naa dalal xelu ñépp waaye su jëf worook wax, xel day daldi teey.
Boobu ba tey nag, Saa-Senegaal yaa ngi xeex ndax ñu bañ a caaxaane loolu ci réew mi. Ndeem du doon lu yomb, ndax dëkk bi itam dafa am yoon, waaye taxul ñu toqi benn yoon. Ñoo ngi def lu ñu mën ngir ñooñu bañ fee am doole. 23i fan ci weeru Me bii ñu génn, waa Senegaal amal nañ benn doxu-ñaxtu ngir ñu yokk daan bi leen yoon di daan, jëlee ko ci 5i ati kaso, yokk ko ba muy 10i at. Ndajem ñaxtu moomu nag, ñi ko doon amal ñooy waa “Rassemblement Islamique du Sénégal”, ñu tudde woon ko “Valeurs Correctes”. Ci jataay jooju nag, kii di Usmaan Kuta di kenn ci “kurélu ndongo-daara yi” mi ngi xamle ne réewum Senegal dafa wara tënku ci ay jikko yu sell. Dolli ci ne, du ñu mës a nangu ngóor-jigéen ci réew mi. Ñu gis fa itam Demba Jóob di kenn ci ñoom mu lakk raaya “LGBT” yi ba tax ñenn ci boroom-ñaari-tur yi nekk bitim-réew mer ba futt di tëb ak a dal ci lënd gi (antarnet bi).
Maam Maxtaar Géy di njiital ONG Jamra mi ngi xamle itam ne Senegaal réewum diine la ndax dëkk bu am 95% jullit ak 4% kercen, kenn mëneesu fee xalaat ñu fiy daganal ngóor-jigéen, na leer ci boppu ñépp. Mi ngi ñaawlu it li àmbasaad bu Canada ak bu Hollande bind bataaxal 9i kuréli góor-jigéen yi ne ci sunu dëkk, di leen xamal ne képp ku bokk ci kurél yooyu te di kenn ci ñoom, daa ñu la yombalal kayitu dëkk boobu, ku ci bëgg liggéey te am ab nal, ñu jox la xaalis boo ko mën a taxawalee. Xam nga loolu mën naa jur musiba mu réy a réy ak ndaw yii nga xam ni tukki rekk a nekk ci seen xel.
Waaye nag, dafa am lu am solo lool lu benn doktoor wax. Mu ngi tuddee boppam doktoor D – ngir nëbb ki mu doon ndax liggéeyam mayu ko muy wax ci digganteem ak ñi muy faj. Dafa ni, ku bëgg saafara jàngoro dangay jéem a xam njëkk lu ko sooke. Ci la xamlee ne kaso la gone yu barey doon boroom-ñaari-tur, fa lañuy tàmbalee xam mbir moomu ba laŋ ca. Moo ngi wax tamit ne ñooñoo ëpp ci ñi ame Sidaa te buñ ci teelul jóg du baax. Ndax seetlu nañ ni dañuy takk jabar, am ay doom. Kon, bu nu leen xamul ba mën leen a faj du wóor ci nun. Sunuy rakk walla sunuy mag lañuy séyal te wàllante bi loolu mën naa ko yombal.
Ñu ràññee itam ay kilifa diine yu mel ni sëriñ Baabakar Si Mansuur, muy metitlu tekkaaralu nguur gi, di ñaax réew mi ci def li ko war. Gannaaw loolu la waa Adheos, di kurél giy dimbali ak a xeexal boroom-ñaari-tur yi ca Farãs, ñaan jëwriñ jiñ dénk biir réew mi mu tere kilifa diine yooyu ñu teg tànk Tugal.
Seetlu nañ it ne ci weeru suweŋ bii ñu génn, benn jàngalekat bu nekk ca Tëngéej, joxe na ci benn eksame bu ndongo yu digg yi doon amal, genn kayit guy wax ci mbirum ngóor-jigéen. Kayit gi nag mi ngi ko jukkee ci “Nouvelles chroniques de San Francisco” bu bindkatu Amerig boobu di Armistead Maupin. Ngóor soosu di koo xam ne, dafa bokk ci ñiy xeexal boroom-ñaari-tur yi. Ci jukki boobu, genn goney yónnee bataaxal yaayam, di ko yëgal ne góor-jigéen la. Waaye yaayam jooju da doon xeex lépp lu jëm ci ngóor-jigéen. Loolu ñu def Tëngéej di lu doy waar te jaaxal ñu bari ci réew mi ndax googu càggan nekkul lu xel mën a nangu. Dafa mel ni am na ñu def lu leen neex ba noppi ne teyuñu ko, njuumte la. Ak fi réew mi tollu, lii jëfu maa-tey lay nirool. Gannaaw loolu, jawriñ bi yor wàllu njàng meek njàngale mi tekki na ndombog-tànk jàngalekat boobu ñu dénkoon tàggatu jàngalekati àngale yi.
Waaye daal, yëf yi teey na xel.
Li wér te wóor, mooy ne sunuw askan taxaw na temm ngir xeex ak ñii di bëgg a daganal xeetu ñaawteef yii. Ñenn ci ndawi réew mi ak kurél yiy xeex ngóor-jigéen nee nañ su ñu sonnulee, ñoom duñ sonn. Te yit teg nañ ci ne, góor guñ ci jàpp muy jigéen-jigéenlu rekk dinañ ko digaaleek yow. Te boo seetloo ba seetlu weer yii nu génn yépp, ndaw yi seetatuñ ci Pólis mbaa Sàndarmëri. Ñiñ ci jot a jàpp yépp dañ leen a dóor ba ñu nooy, ba noppi widewoo leen, tasaare ko ci mbaali jokkoo yi (réseaux sociaux). Loolu nag, doon lu ñépp rafetluwul, ndax am na ñu jàpp ne ci dëkk bi lañ dëkk te tuumaal leen mën naa indil ay jafe-jafe seeni njegeñaale. Waaye nuy laaj lii : ndax suturaal nit war naa yegg ba foofu ?


text:
Saamóori Ture
Saamóori Ture mi ngi juddoo Mayambalandogo ci lu tollook 1830 g.j. Mu nekkoon ab yaxantukat, dajale woon na ab xare ngir nangu suuf yu bari, daal di taxawal ag Imbraatóor.
Dugg na ci Lislaam atum 1880 g.j, daal di wéy nag ci yaatal Imbratóor gi. Waaye xéy na cig mbetteel fenqoo ak Tubaab yi daan sanc, daal di jàmmarloo ak ñoom jàmmarloo gu tar : leeg-leeg ci anamug maslaa (diplomatie) jaare ko ci di def ak ñoom ay déggoo, lu ci mel ne déggoo gu Bisandogo ; leeg-leeg it ci anamug xeex ak ñoom.
Waaye waa Fràas yi ci njitug Gayni ñoo ëppoon ngànnaay : ndax ñoom amoon nañu ay kanó aki fetal yu aaytal. Bu dee Saamóori nag, moom dafa sukkandiku woon rekk ci fasam yi ak fetal yi tëgg yi daa liggéey. Jot naa daq nag tubaab yi te jàmmarloo ak ñoom diirub 12 at. Ci atum 1892 g.j, la dooley xareem ji tàmbalee doyadeek a loof ngir xeex yu bari yi, bu ko defee tubaab yi song Imbratooram gi. Saamóori lànkoon na ne du wommatu ( se rendre), mu daal di woon dem jëm penku taxawal fa ag nguur gu yees ci bëj gannaaru Tefesug bëñu ñay gi (Cote d’ivoire), waaye fekk na waa Fràas yi ak waa Angalteer xemmeemoon barab bii mu taxawal nguuram gi.
Ci atum 1898 g.j, waa Fràas yi bett nañu ko ca dàttub Gelemu (camp de...), ñu njaf ko, yobbu ko Gabon, fa la faatoo ci atum 1900 g.j daal di jël nguuram googu boole ko ci Cote d’Ivoire. Jàmarloo gu Saamóori Ture gi kontar tubaab yi dees na ko jàppe genn ci yi ëpp solo ci jàmmarloo yi ci sowwu Afrig. Sax na diirub 17 at. Yóbbe na canc gi ay ñakk yu takku.


text:
Xay
Baatu xay day tekki mbooleem ay mbaax ak ay melokaani aw askan. Maanaam xamug àdduna, ci wàllu yar ak teggin ak xam-xam, yewwute gu nit ñi ci aw askan. Su ñuy wax xay dañ ciy nat tolluwaayu sag dundin, ndax jëm na kanam walla déet; baat bi dafa ëmb mbooleem ay yëngu-yëngu yuy am ci aw askan: diine, cosaan, xamteef, politig,...
Su ñu nee nit kii dafa xayadi, day tekki ne xamul àdduna. Kon xayug aw askan ñoo ngi koy natt ci doxaliin, dundiinu cër bu ne ci askan wi
Limub ay xay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yenn ciy xay yu doomi aadama:
- Gu Babiloñaa
- Gu Isipt gi Yàgg ga
- Gu End
- Gu Ittite
- Gu Siin
- Gu Geres
- Gu Rom
- Gu waa penku (Siri, Fenesi, Yëwut)
- Xayug Lislaam
- Monomatapa
- Maya
- Sapoŋ
- Xayug Mongoli
Wikibaatukaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (en) xay
- (fr) xay


text:
Jàngoroy Ebola
Jàngoroy Ebola ñu gënoon koo xamee ci Jàngoroy yaram-wu-tàng ju Ebola jenn xeetu jangoro la juy dal nit walla yenn bàyyima yi te doomu-jàngoro bu ebola di ko joxe. Xàmmeekaayu jangoro ji mi ngi tàmbalee feeñ ci diggante ñaari fan ba ñetti ayubés ginnaaw bi la doomu-jàngoro bi duggee, ngay ame yaram-wu-tàng, put guy metti, sidit yuy metti ak bopp buy metti. Ginnaw feeñte yu njëkk yii, naka-jekk, yi ciy topp ñooy, xel-muy-teey, waccu ak biir-buy-daw. Su ñu àggee fii ci jàngoro ji, ñenn nit ñi dañuy tàmbalee am ay nàcc-nàcc yu man a nekk ci biir yaram wi walla ci biti. Repp gee dee ci nit ñi ko amee dina àgg ci dayoo bu réy.
Jàngoro ji manees na koo jël ci boo laalee dereet walla wal-walaan yu yaramu ab bàyyima (golo walla njugup) walla nit ñu ko am. Ba tay jii jàppees na ne maneesul a wàllante jàngoro ji jaare ko ci ngelaw li ci ab barab.
Ginnaaw bi ko kenn nit jële, jàngoro ji man naa tas jaare ci moom. Ñi ko ame ba wér ci man nañoo wéy di ko man a wàllaate ñaari weer ginnaaw seenug wér jaare ko c seen manniwa.
Amagul genn xeetu pac gu wór gees xam ngir fac njangoroy Ebola. Xeetug pac gi gën a jàppandi ci jamono jii mooy di leen jeem a naanloo ndox mu doy (di ndox mu am tuuti suukar ak xorom) walla ñu leen di sol ay wal-walaan. Jàngoro ji ju man a rayaate la, lu ci ëpp ci 50% (juroom-fukk ci téeméer) ba 70% (juroom-ñeent-fukk ci téeméer) ci ñi muy dal ci dee lañuy mujjee. Jangoroy yaram-wu-tàng ju Ebola ñoo ngi ko njëkkeen gis ca Sudaan ak ca Kongóo. Naka-jekk njàngoro ji dafa daan faral di yem rek ci yenn barab yu ndaw yu beru ci yenn réewi Afrig yu ron-sahara yi. Ci atum 1976 (di at mi ñu ko njëkkee gis) ba 2013, lu néew 1 000 nit ci at mu nekk daan nañ ko jël. Wàllante gi gën a réy gu Ebola moo ngi ame ci ndoorteelu 2014 te barab yi mu gën a tasee ñooy réew yu Gine, Siraa Leyoon, Libeeria a Niseeria. Ci oktoobar 2014 jappees na ne lu mat 10 000 nit jot nañu koo am.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Ebola Virus Haemorrhagic Fever - Proceedings of an International Colloquium on Ebola Virus Infection and Other Haemorrhagic Fevers held in Antwerp, Belgium, 6-8 December, 1977
- Questions and Answers about Ebola Hemorrhagic Fever - Center for Disease Control (CDC), retrieved 10 July 2006
- www.healthocrates.com - Articolo sulla febbre emorragica dell'Ebola


text:
KCC Mboothaye-la bi ye yangatou si wallum machinu bayekatyii nyu hameh tractor ak jumtukaye yi muwara andal beh senu legaye mana sutti si bir Senegal.
Bagages nyoye Caterpillar, Komatsu, Volvo John Deere, Hitachi, Cummins, Detroit Diesel, Terex, Bomag ak Bobcat
Am nen yu bepe bagage bunngen sohla sa suneh, bah pareh man nen yu yombal utbi ak yoblako finko sohleh, mo ham bu eslla, bougne jafandiko teh sonnut, recondition, leppo liguene, yelo, chi wallum machinu ligueokayi factory yi. Wala machinu gasekayeh chi sancheyi, plasu gasekayu minyi, am nenyu machinu jambat-garapyi yu fort teh wohrr. Am nen yu tamit machine ye defar yonnyi-taliyi ak dekuwayyi ak senu jumtukayi yi nyu wara andal yepp nyu ngitew di lenn deglu.
Lo sohla mungi sisa bonti kerr si sa si.
Bagages Yi Engine Yi Pour Jaye Si Bir Senegal – KKC Mbotaye la boye yangatu chi wallum enginyi ak bagage yi nyu wara andal.am na nyu jot lol machinyi denenko johe fune teh it denenlako yobul finko beugue, mo ham bu essla wala sah mo ham bongne jafandikola teh sonnut lol anda nak ak sene bagage yu mut teh wer. Woh lenn nyu pour bepo faconnu machine ak likoye dawal, bagagesu machineyu wer legen sohla yep pour yombal sen ligaye amnenko pour askanbi.
Auto Yu Magyi Ak Truckyi Si Bir Senegal – KKC denen yangu chi jaye yit aye auto-baggage ak aye truck chi nyaglu yombu teh wor. Chi bir Afrique manam Gambie ak dekka yiko wor dinenla mana jaye auto yi chi anam bokko beugue mo ham auto yi tibi suflah pour tabakh wala auto yi daga banti njiyefyi ak auto yi ebb ak wacheh bagageyi am nenn aye auto yu mak pour poryee ak tefesbi auto yuye tabakh amna amnayit bepo faconnyi auto pour ligaye lumu did-dis sunu autoyi yombal nenn lepp.
Machinu Tabaka Ak Machinu Gasam Suff Si Bir Senegal – Wolenn KKC sa bolen sohleh machinu tabakh,machinu gasam suff, machinu jambat garap,machinu defar yonnyi autoyi, mannenlena japaleh tamit chi machinu noyal suff ak wallehkayusuff machinu gis yonwi nga ligaye yi tamit amnen ko lepo ligen sohlah chi wallum machinu ligage yon nyi mungi lena harr chi bir KKC.
Generator Yu Am Doleh Ak System Currant Si Bir Senegal – KKC yit denaye yangu chi jaye defar ak maintinance aye generator yu am doleh ak ki tamit aye baggasu currant yu am doleh tamit,bokana chi machine yi di machine yi dohal factoriyi magyi ak plasu legayeyukayi industriyi ak kerryi tamit, plasu commercialyi, nyu ngi chi tefesbi, chi hotelyi, opitalyi, airaporyi, plasu gouvermayi, nyu ngi funeh ak si bangueyi.
Defarbi Ak Maintenance Bi Si Bir Senegal – Machinu diesilyek, generatoyek, jaye bi ak luwasbi, defar beg leppo chi loho yu wer ak KKC. Am nenu yit aye nit manamaye professional parre rek pour yombal senn ligaye chi nogenko bougue hamnenyu lepp lu jem chi wallum machine ak lilendi dohal numu wareh lepo chi bir ak biti KKC. Sunnyu profesional yi ak seni ham-ham pareh nenn teh taku nenn tamit pour japaleh askanbi chi leppo lunnyu sohlah chi machinyi ak nin lendi dohaleh.
Bagages Yi Engine Yi Nyi Ko Jaye Si Bir Senegal – KKC linnyu pareh beh pareh moye fireko fo yato lin beugue sah moye wor Senegal yepp mo tah nyogi fehe noyu yatalleh warwi sa suneh. Ni nyo ko bouga defe moye obeku, wohteh, jokor ak askanbi, dego ak jayekatyi jandakatyi bagageye machine chi yu melni, jayekati machine yi Caterpillar yi ak bageges yi mu andal si bir Senegal, Dakar, Touba, Thies, Kaolack, Ziguinchor, Mbour, Rufisque, Saint-Louis, Diourbel, Louga, Richard Toll, Tambacounda, Kolda, Mbacke ak Fatick