c: text/html

text:
1Orze' tona' la mbecy zigy bde' dey lo Jesuuz. Bee miily la dey bde' dey lom gashtal rzuub la gyi' dey losa'y. Orze' Jesuuz nu loga la brugyi' rniim lo de yu nu rsya' lom. Orze' nam rab mi dey: ―Cuidad der nu lebadur ni de mbecy fariseo. Lebadur ze', nde' gyel rzuu lo ni dey. 2Gun dela coz nu walagy dey nu gad lagy mbecy, ca ni gaal gad lagy mbecy par lo. Nunu sac ni tub coz nu cach dey nu wad lagy mbecy par lo. 3Gun la zi'l riidz nu ro der rel gyeñ mbecy ñi or widoo. Nunu la zi'l riidz dze ga nu ro der nañ yu' nir, gyeñ de mbecy nu zaab ti' riidz ze' gal too yu' ―nam―. 4’De ru mbecy, ya̱ rne̱e̱ lo der nu cue' dzib der lo de mbecy nu rut cuerp ni losa', tees wac nu la' zir gyicy yu. 5Tees ya̱ rne̱e̱ lo der nu cyu lo rlagy ñi nu dzib der. Rlagy ñi nu dzib der lo biñ nu gac cut cuerp ni der, nunu despuees orze' ne'm ñii gabily. Orze' gudzib zir der lo mi ze'. 6’¿A walab nu rut dey gaay chigyiñ mi' par cyup sentab mi'? Nunu Ñgyoozh ni wagnit lagy mi ni tub ma. 7Ze' yegar de ru. Ñgyoozh rad lagy mi la be gyich too der. Delañ ngab ñi nim. Nde' nu cue' dzib der, gun de ru sac zir der gaze' de chigyiñ zigy ze'. 8’Ya̱ ne̱e̱ lo der nu benu tub mbecy niiy nu naca̱ Shuaan yu lo losa'y, orze' ni' zi'l ya̱, biñ nu byac mbecy, ne̱e̱ lo de anc zigy ni Ñgyoozh nu yu' gyibaa nu nac yu ne̱. 9Tees de mbecy nu rcach ru' ya̱ lo de mbecy, orze' ni' ya̱ cach ru̱' ga̱' dey lo de anc ni Ñgyoozh. 10’Orze' cyu zi'l mbecy nu nii zi ne̱ ya̱, biñ nu byac mbecy, orze' Ñgyoozh gyicy sulagy mi niy. Tees de yu nu nii zi ni Espiriit Yon nim, de yu ze' wayicy sulagy mi ni dey. 11’Yu' nu gu' dey der yaa de yu nu riib ic nañ yu' nu rsya' de mbecy Israeel riidz ni Ñgyoozh. Ze' yu' ga' nu gu' dey der yaa feez. Nunu yu' ga' nu gu' dey der yaa de fushtiz. Ornu ni gyicy nu dey der, orze' cue' sug ic der nu lac mod gyicy ru par nu gabe nu sac falt nir. Ni cue' sug ic der la na riidz nu niir. 12Gun ornu shuub or nu nii der ze', orze' Espiriit Yon ni Ñgyoozh lyuum ni der lac mod niir ―nam. 13Orze' bruu su tub mbecy lat de mbecy zigy. Orze' nay rab yu Jesuuz: ―Masht, mnii lo bicya̱ nu cuic yu gyel nap nu ya̱ bdugyi̱ ornu gut uza̱ ―nay. 14Orze' na Jesuuz rab mi yu: ―Ru mbecy, ¿cyu bicy nu ya̱ naca̱ feez nu lewa̱ gyel nap ni de ru? ―nam. 15Orze' nam rab mi de mbecy: ―Bicy cuidad der nu nac de lo la gyel ye rzac. Gun mbecy walab nu nac nu ricy cup dey zañ lo coz, nde' gyicy ñi nu cui mbañ yu ―nam. 16Orze' mniim tub riidz tiily lo dey. Orze' nam: ―Bzu tub mbecy guani'ñ. Tona' la sheñ cosech rte'y lo yu niy. 17Orze' brugyi' nu rnii tooy: “¿Ze' na lac mod gyicya̱? Saca' la ca lugaar nu du' choowa̱ cosech ne̱”, mnii tooy. 18Orze' mnii ga' tooy: “Ya̱ bi gud lagya̱ lac mod gyicya̱. Tilya̱ de ye ne̱. Orze' za̱a̱ zira̱ nu zily zir. Gun orze' nañ ze' du' choowa̱ dela cosech ne̱, nunu dela coz nu ricy cupa̱. 19Orze' ne̱e̱ nañ lardo̱o̱: Dzi ga nap. Bdu' choowa̱ zañ coz nu cyiiñ ne̱ par zañ ña'n. Na gac zu lagya̱. Gac da̱w. Gac do̱'. Nunu gac gyicya̱ gusht ne̱.” Ni mnii tooy. 20Orze' na Ñgyoozh rab mi yu: “¡Mbecy ton! Laab rel na gat ru. Ze' de coz nu bdu' choow ru, orze' ¿cyu ni gyeñ ñi?” 21Orze' ni mod zac mbecy benu cyaañ yu gyel nap niy par ub zi'l yu, tees sac coz nu sac niy par lo Ñgyoozh ―nam. 22Despuees orze' Jesuuz nam rab mi de yu nu rsya' lom: ―Cue' sug ic der nu nac de coz nu gow der par nu cui mbañ der. Ni cue' csug ic der nu nac shab ru. 23Gun dzi zir sac nu cui mbañ der gaze' de coz nu gow der. Nunu cuerp ni der sac zir ñi gaze' shab ru. 24Güii der mod nu ricy de byac. Ni wagnuuz ma. Nunu ni wagte' ma. Nunu sac ye ni ma. Mas ni, tees Ñgyoozh rgoow mi de ma. ¡Ze' yegar de ru sac zir der gaze' de chigyiñ! 25¿Ca na de ru nu nac nu dzi rsug ic der gac tuuñ zir der lo yur, mas ñuu se tub or? 26Ze' benu wac gyicy der de coz mi' ze', ¿lagu dzi rsug ic der nu nac de' zir coz? 27’Güii lac mod raly de ya gyee. Ni wagyicy ñi riiñ. Ni wagri'ñ iily. Mas ni, tees ya̱ rne̱e̱ lo der nu rey Salomoong, mas tona' la guani'ñ yu, tees wansuy negy nu nsaap ñi gal nu na de gyee ze'. 28Benu Ñgyoozh rtiish mi de gyish nu nash ngush na, ze' ina gyañ lo gyi nañ yo, nde' nu segur la tiish mi de ru mbecy nu wagyicy cup consuel lom. 29Nde' nu cue' dzi csug ic der chesar nu yub ru de coz nu gow der o nu go'r. 30Gun dela de coz ze' rsug ic de mbecy ni gyishlombecy. Tees de ru zu Ñgyoozh, uz der. Nunu mi ze' bi rad lagy mi la coz galagy ñi ni der. 31Orze' bzub lo der nu nac gyel gubier ni Ñgyoozh. Orze' mi ze' cuic mi dela coz nu galagy ñi ni der ―nam―. 32’Der mbecy nu na gal nu na shily ne̱, cue' dzib der. Sac zig der. Tees Ñgyoozh, uz na, yet lagy mi nu gyicy mi nu gyub ic nu der mi lugaar ze' nu riib ic mi. 33Orze' biit der de coz nu yu' nir. Orze' nu tiñ nu gad ni der ze' cuic der ni mbecy zi. Orze' bicy der nu gad tub nerbid tiñ nu yu' gyibaa ni der, gun wayaguush ñi. Pcyaañ der gyel nap nir gyibaa ze' nu rila walaazh ñi. Ze' ni wayu' gubaan nu coy ñi, ni bigyich wac nit lo ma ñii. 34Gun lugaar ze' nu rcyaañ der gyel nap nir, ze' lugaar nu ric la añ ni der lo ―nam―. 35’Rlagy ñi nu gac der tub mbecy nu lily gaa la zu. Na der gal na tub mbecy nu bi bzu lily yu. Bzuy shab yu, nunu bi pcaay gyi candiil niy. 36Nunu rlagy ñi gyicy der gal nu ricy de moz nu rbez yu patro̱o̱ niy nu griy nu guay lo fandang. Na ornu griy, gnii nuy de moz niy. Orze' lueg la shaal dey ro' niy. 37Dzi ni de moz benu patro̱o̱ niy gyap yu dey zu ga lagy yu ornu griy. Ya̱ rishli rne̱e̱ lo der nu laab patro̱o̱ ze' gyicy yu nu gzub dey lo mez. Orze' patro̱o̱ niy zu lily yu nu saay gya'n nu gow dey gyit. 38Dzi ni de moz ze' benu patro̱o̱ niy gyap yu dey zu ga lagy yu mas guzeel rel riy, o mas bi rza' yu riy. 39Na gad lagy der de nu nii. Benu shuaan tub yu' gad lagy yu la or ru'ña gubaan, orze' wazaan yu nu chu'y nañ yu'y nu coy suuy. 40Orze' ni' zi'l de ru rlagy ñi nu gac der tub mbecy nu lily zu. Gun ya̱, biñ nu byac mbecy, yapa̱ or nu a̱' sa' la lagy der ya̱ ―nam. 41Orze' Bed nay rab yu Jesuuz: ―Shuaan de̱, riidz tiily nu mniir lo̱ de̱ ze', ¿a nde' par de̱ ya̱ zi'l, uti nde' par dela mbecy? ―nay. 42Orze' Jesuuz nam rab mi yu: ―¿Ca na moz nu ricy paa, nu moz nu yu' shcab ñi? Yu ze' bdu' patro̱o̱ niy riiñ yaay nu gyub ic yu de' zir moz nu yu' niy, par nu cuic yu nu gow de yu ze' or niñ. 43Dzi ni moz ze' benu gyap patro̱o̱ niy yu ornu griy nu ricy yu gal nu mniiy loy. 44Ya̱ rishli rne̱e̱ lo der nu patro̱o̱ niy cu'y riiñ yaay nu gyub ic yu dela coz niy. 45Tees benu moz ze' nac yu mbecy a̱' nap, orze' nii tooy nu wari gyiily patro̱o̱ niy. Orze' cugyi' gyicy ras nuy de losa' moz yu. Mñaa gyeey la gyicy ras nuy. Gow yu nunu go'y, nunu gzugy yu. 46Orze' gri patro̱o̱ niy tub dzi nu a̱' sa' la lagy yu. Griy tub or nu wagad lagy lay. Orze' tona' la cashtig ily cuic yu ni moz ze'. Gyicy yu gal nu ricy nu dey mbecy wagyicy paa. 47’De moz nu rad lagy de coz nu rlagy patro̱o̱ ni, tees wacsu lily yu de coz nu rniiy, ni wacsuub gyidag yu niy, orze' yu ze', cuic dey cashtig niy. Orze' zañ golp gad niy. 48Ze' de moz nu wagad lagy de coz nu rlagy patro̱o̱ ni, ni' zi'l yad ñi nu gad cashtig niy, orze' ornu cuic dey cashtig niy, orze' ñuu zi zir golp gad niy. Gun de mbecy nu briic Ñgyoozh sheñ ni, orze' ni' zi'l niim nu gyabic yu sheñ. Nunu yu nu sheñ bgu' Ñgyoozh yaa, orze' yu ze' cyish lo zir Ñgyoozh loy nu gyicy yu zañ zir coz. 49’Ya̱ yapa̱ nu gyicya̱ nu ri bee Ñgyoozh ni dela mbecy nu yu' gyishlombecy. Gyicy mi gal nu ricy gyi. Bicy na nu bi rca gyi ze', orze' tona' la gyet lagya̱. 50Nunu ya̱ rlagy ñi nu tona' la gzac zi̱. Nunu tona' la deet gac nañ lardo̱o̱ gashtal gded la nu gzac zi̱. 51¿A rnii too der nu ya̱ yapa̱ nu gyicya̱ nu nap chu' mbecy nu losa'y gyishlombecy? Walab nu gyicya̱ nu nap chu' dey, sinu gyicya̱ nu chucoo dey nu losa'y. 52Gun na par lo gaay mbecy laab nu famil zi'l ni dey chucooy. Chon yu chay contr ni cyup yu. Ze' cyup yu chay contr ni chon yu. 53Gun yu' mbecy gush nu chay contr ni i'ñ yu yu gyeey. Ze' yu ze' chay contr ni uz yu. Ze' yu' ga' biñ mñaa nu cham contr ni i'ñ mi fiñ mñaa. Ze' fiñ ze' chañ contr ni ñaañ. Ze' yu' ga' biñ mñaa nu cham contr ni shis mi. Ze' fiñ ze' chañ contr ni ñaa gud ñi ―nam. 54Orze' na ga' Jesuuz rab mi de mbecy: ―Ornu de ru rzac der nu yad za par ze' nu rza doo, orze' rnii der nu gyet gyey. Nunu ni raac ñi. 55Ze' ornu bi druuñ par yaa reg na ornu güiin par ze' nu rza doo, orze' rnii der nu bi yad tiem zig. Nunu ni raac ñi. 56¡Mbecy rzu' lo! Benu rad lagy der muesht nu ta' baa, gal nu muesht nu yu' lo yu, ¿se lagu wagad lagy der la tiem yu' der beni? ―nam rab mi dey. 57Orze' na ga'm rab mi dey: ―¿Lagu wagnii too der par ub ru ben ca na nu nap? 58Orze' benu ca na tub losa'r rlagy yu cu'y cyir nu cha nuy ru lo de fushtiz, orze' bzu altant nu gyicy ru rishnap nur yu lat nu gabee cuic ñi tiem nir. Gun orze' cue' cha nuy ru lo feez. Gun benu wayicy ru nde', orze' feez ze' gu'y ru yaa de yu nu rña yu' gyiib. Orze' de yu nu rña yu' gyiib shet lag dey ru nañ. 59Ya̱ rne̱e̱ lor nu waruur nañ gashtal cuaa lar dela tiñ nu nii dey ―nam.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Un kor ta worro, yèk kana ngas dotke. Orro ot kàlnuge, kày gesi dikri wun e delu di Fay. Koo ye tâa un mbitɗe hû go, ot waanurre ot mgbèngnurre ni nîir Yeesu Nitcoorra, un iisirra dikta ɗàm kpeesi ɗàm kpeesi a dikri maan. 2Ngam un cèngni yèk mgbèngda Yeesu Nitcoorra, yey kàlna ot dun gi. 3Fay yiɗi un ɓetkini hak wun, un woofa njeenu. 4Koo wuna a tîim wun sey e cèngni, kày ge at kin, aw lòni tâam delliya a nis nit ây, 5naa a gbaarra gayam, kà yey mbirin a nit ây tâa aw cèngni Fay ba. 6Ta nirri a tîim wun e yew, e mbiru jàk maarra ni gâra di kor wàa ba. Ngam Nitcoorra kà ge kànsi jàk ây gi pî, kà yey kàlna ot dun, yèenu ot dun mgban gi. 7Fay ti 'naasina ot tâa 'miskumya a ɗàm kpees wàa ba, amma 'naasina ot tâa delliya. 8Hû go to nirri hàw go yèk yey, ti tâa di nirri hàwe ba, amma hàwu di Fay hîigunu Jungci Delliya gi. 9Amma a yèk yiide a tîim kor goosum ây, ot cen ni gayam ha ot kèrfa dun jày ba. Ngam un ni hak wun un èngni a gin Fay, gesi un yiɗinji a tîim wun. 10Un kàlnirre yiide kà yey da kor ta wun tâage a dees Makedoniya lang. Amma un kor ta worro ot gàanurre, iisirran mbita kà yey, un dik ɗàm kpeesi ɗàm kpeesi. 11Hârin tâarra mbâra a tîim nit ây, iin nis wun a jàk ta wun, tèen tèem ni hak wun kà yey mgbèngna ot dun gi. 12Hû go tâa gun tâa mbâriya a nis nit ây tâa aw cèngni yèk Fay ba, gun tâa ni gayam a jàk kàn nirri ba. 13Un kor ta worro, ot yiɗi un èe cèngnum yèk nit ây wutke gi ba, ngam ta tinîiri e àynu kà nit ây kana, tâa aw cen ni jàk dànda a yèk maan ba. 14Ngam ot goosirre, Yeesu wurre gûysige. Hû go ot goosi ɗa, nge a nit ây goosu wutke gi, Fay gû ge gûysi daw e koyni daw ni ey. 15E rri yey ot kàlnurre kà yey gàa nà Nitcoorra: Ot nit ây tâage beengiya, ngaske a mgbàr dàarra Nitcoorra gi, got ɗàa daw anda da nit ây wutke gi ba. 16A unji maan Nitcoorra ni hak wàa a ge ana a faktiturum, a rakta tibimni ni gûn ɓèl waw da malayka ây, ni rakta ti uta Fay. A nit ây goosu di Kristu wutke gi, ɗàa gaw ɗàa anda. 17A dat maan ot nit ây got ngas beengiya gi, orro ngaa a gaw atna ot 'mèmsi ni aw a titurum, ha ot kpàanji ni Nitcoorra u fay. Kà yey tâa got tâanji ni ey tâam timgbàri. 18Rûunjin ni yèk ây gi a tîim wun!
Copyright
Learn More


text:
Leopool Sedaar Sengoor
Leopool Sedaar Sengoor mi ngi juddoo ca Jiwaalo ci 9 Oktoobar ci atum 1906, génn àdduna ca Verson (ca Fraas) ci 20 Desambar 2001. Nekkoon taalifkat, bindkat doonoon it killifa aada ca Senegaal. Mooy ki njëkk a doon njiitu réewu Senegaal (1960-1980).
Wàcc na jal bi ci teeyug bàkkanam, bàyyee ko Abdu Juuf. Ñu bari ci àdduna bi dañu koy jàppe kenn ci xalaatkati Afrig yi ëpp solo, yu ñaar-fukkeelu xarnu.
Dundam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Léopold Sédar Senghor ma nga juddoo ca Jiwaalo, di ab dëkk bu ndaw bu ne ca tund wu Mbuur, ci diiwaanu Cees. Baayam di Basil Jogoy Senghor, ab yaxantukat la woon bu bokkoon ci kuréel gu diggu gi ci giirug séeréer, di genn ci néewte yi ci Senegaal.
Yaayam di Ñilaan Njéemée Baaxum, ñatteelub baayam. Bi mu amee juroom ñatti at, la tàmbali am njàngam ci ab Gospel : benn jàngu bu dëkku bu Baay yu Ruu Gu Sell gi (les pères catholiques). Ci atum 1922 la dugg leekool (mbaa jàngu bi) te booba ma nga Ndakaaru, muy ku soppoon njàngat lu Faraas, di woon ku ràññiku ci làkku Faraas, Laatin, wu Geres ak Jabru, mu daal di am Bakalooriya, daal di am ag may ngir àggale am njàngam ca Faraas.
- Yaxantukat ci fr:commerçant
- kuréel gu diggu gi ci fr:bourgeoisie
- néewte ci fr: minorité
- jàngu bu dëkku ci fr: internat
- njàngat lu Faraas ci fr: littérature française
- may ci fr:bourse
Senegaal[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sengoor nekkoon na di kenn ci ñi doon jàppale Lëngoo gi:(réewi Afrig yi temb bu yàggul), loolu lu mel ne (ag Komonwelth gu Faraas) gu ag Lëngoo la woon, réewi Afrig yi nag ànduñu ci woon. Moom sosoon na ak Moodibo Kayta Lëngoo gu Mali gi. Moo nekkoon njiitul jataayub lëngoo bi ba ci kero bi mu tasee atum 1960, moo nekkoon ki njëkk a jiite Senegaal, ñi ngi ko tànn ci 5 satumbar 1962, mooy ki sadd bàkku réewum Senegaal (gar gu xonq gi). Njiitul jëwrinam lii di Mamadu Ja moo féetewoo woon doxal naal yi aju ci suqaliku gu réew mi gu guddub dig gi(long terme), bu ko defee moom Sengoor mu féetewoo séqoo yu bitim réew yi
Waaye ñaari gaa yii mujj nañu wuute ci lu gaaw. Ci disambar 1962 lañu jàpp Mamadu Ja, mi ñu tuumal ne day xiirtale cig daaneel nguur, mu daal di sax ci kaso bi lu tollook fukki at ak ñaar. Ginnaaw bi Sengoor daal di taxawal ag noste gu njiit . Ci 22 Mars 1967 Sengoor mucc na cig bóom, ñu daal di teg àtteb ray ci ki ñu ko tuumaaloon. Tekki na ndombag tànkam njëkk ab àppub njiitam di jeex, loola di ci disambar 1980, daal di fiy wuutal Abdu Juuf ci boppu réew mi. Ci ron ag njiitam la Sengoor sampe lëwug làng( ñu yamale woon ko ci ñatti dawaan rekk: mbokkoo , mbokkte, ak afal ak genn noste gu yar ( systeme educatif) gu am solo.
Bariwaa na lu ñuy askanale Sengoor ag demokaraasi waaye ay fen rekk la,ndax moom indi woon na fi ci doole ag noste gu genn làng, daal di moñoxe ci doole lu sakkan ci ay yëngu-yëngu yu ñaxtu yu ay dongo (étudiants. Ak doonte canc gu Faraas jeex na ci melo wu kilifawu (officiel) teewul xiimay koppar bu Senegaal Faraas a koy saxal, njàng mi it ci làkku Faraas lañu koy defe, te Sengoor it réew mi mi ngi ko jiite woon ànd ak ay xelalkat yu Faraas yu muy diisool, (Ñooñu nag manuñoo joxe menn xel mu njariñul Faraas nekkul, Moom itam jabari waa Faraas la yoroon, te bari na lool lu mu daa xeex ngir ñu yor aaday Faraas, Taalifkat ba nee na:
- (Màggat mu màggat ci am () njàngum tubaab jabaroo () tubaab tubaab la, tubaab ngeen dénk seen gaal gii)
- Lëngoo gi ci fr: fédéralisme
- séqo yu bitim réew;relations internationales
- noste gu njiit: système ou régime présidentiel
- lëwug làng: multipartisme
- mbokkoo: socialisme, mbokkte:communisme, afal:libéralisme, noste gu yar :systeme educatif


text:
Mohammed
Tëraliin
- 1 Muhammad yonnantub Yàlla bi ak juddug Mbooloo mu Lislaam mi
- 2 Alxuraan ju tedd ji ak li mu ëmb
- 3 Lislaam nosteg dund gu mat
- 4 Bataaxelub Muhammad (j.m)
- 5 Jànkoonte gi Yonnant bi doon def ci bi mu nekkee Màkka
- 6 Yoon yi Yonnant bi jaaroon ngir amal ñaari mbir yii ñooy
- 7 Yaatal gëwéelub xeet wi
- 8 Xaswat yi ak sariyat yi
- 9 Xaswat bu Badar bu mag ba ca 2eelu at g,g
- 10 Xaswat bu Uhud atum 3eel mi giinaaw gàddaay gi
- 11 Xaswat bu Xandaq atum 5 g.g
- 12 Génne Yahood yi Madiina
- 13 Juboo gu Udaybiya atum 6eel g.g
- 14 Yonnant bi (j.m) bind na buur yi
- 15 Ubbig Xaybar
- 16 Ubbig Màkka ci juroom ñatteelu at mu gàddaay gi
- 17 Xareb Hunayni
- 18 Atum Mbooloo yi di juroom ñeenteelu at ginaaw gàddaay gi
- 19 Xaswat bu Tabuuk di bi Yonnant bi mujj a def
- 20 Ajug tàggoo gi atum 9 g.g
- 21 Jëmmi Yonnant bi
- 22 Gëm gu xóot ci Yàlla
- 23 Jafandu ci way teddi jikko yi
- 24 Doylu ak bàyyee
- 25 Misaal la woon ci ni ñu war a jiitee xeet wi ak ni ñu ko war a sàmme
Muhammad yonnantub Yàlla bi ak juddug Mbooloo mu Lislaam mi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Li ko dale ca ag ganeem àdduna ba ci bi ñu ko yónnee[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Muhammad (jàmm Yàlla na sax ci moom) mi ngi gane àdduna ca Màkka atum 571 g, j , waxees na ne ca at mooma la Abraha mi doonoon kenn ci waa Ecopi jugoon ne day nangu Màkka te màbb Kaaba gu sell ga. Waaye Yàlla (t.s) alag ko, jaare ko ci ay njanaaw yu ñu naan Abaabiil, moom ngay gis ci saaru Fiil (ñay), looloo waral ñu naan Yonnant bi ci atum ñay yi la judd, ndax ba Abraha di ñëw ciy ñay la waroon.
Aji juram ju góor mooy Abdul laah, mi gënoon a doon gone ci doomi Abdul Mutalib mom Haasim mi nekkoon njiitul Quraysin tey sangub Màkka, maanaam njiitam. Moom nag (Abdul Mutalib) – bi Yonnant biy judd – mag la woon mu at yi xawoon a diisal. Abdul Laah nag moo nekkoon doom ji mu gënoon a sopp ngir yewwu gi mu defoon ak njub gi, rafetug jikko yi ak nangul baayam gi. Dencaloon nanu ko Aamina Bint Wahbin mom Abdul Manaaf mom Zuhra mom Kilaab, mu nekkoon di ku bokk ci giirug Xuraysin. Abdul Laah nag ab yaxantukat la [woon]], ci noonu la génne woon, ginaaw bi mu dencee soxna ba teg lu néew, ngir yaxantu-ji ca Shaam , booba Yonnant bi ganeegul àdduna.
Ca tukkib yaxantoom booba la baayi Yonnant bi làqoo , ca tawat ju ko daloon ba muy dëpp, ba muy ñëw ba agsi Madiina la ko gënoon a sonal, mu daal di wàcc ca ña ñu daa wax Banii Najaar di woon genn ci giiri Xasraj yi, fa la génne àdduna. Maamam nag di Haasim mom Abdul Manaaf dafa a takoon soxna, looloo tax ñu naan Banii Najaar de ay goroy Yonnant bi lanu (j.m).
Yonnant baa ngi judd (j.m) ginaaw bi waajur wi làqoo, mu daal di màgg cig njirim, waaye maamam Abdul Mutalib beg ci moom lool, tudde ko Muhhamad, yar ko cig cofeel ak ñeewant
Waa Quraysin nag aadawoo woon nanu di yóbb seeni doom ca la génn Màkk, ca nàmpalkat ya ngir ñu man a màgg ci jàwwu ju sell, wér-gu-yarame te deesi fa dégge araab yu sell, bu ko defee loolu di tax ba ñuy wér, neexi araab te leeri wax. Nii la Aamina defoon ni ñépp, yóbb doomam Muhammad (j.m) ca ab nàmpalkat bu tuddoon Aliima Asahdiya, mu bokkoon ci Banii Sahd Bun Bakr, seeni kër nekkoon ca tàkk ga ca wetu Màkka. Bi Muhammad àggee ci am juroomi at la ko Soxna Aliima delloosi ndayam ca Màkka, mu nekk fa ca pekkam , maamam Abdul Mutalib di ko sàmm.
Ca jamono jooja la Soxna Aamina Bint Wahbin jugoon ne day siyaareji bàmmeelub boroom këram Abdul Laah ca Madiina, ba mu demee bay dëpp la ko tawat ja dikkal, mu faatu ca ndëkk sa nu naan Abwaa te nekk ca yoon wa dox diggante Màkk ak Madiina, ñu daal di ko fay denc, looloo waral bi Yonnant bi màggee di ku soppoon di jaar ci ndëkk soosu ngir siyaare bàmmeelu waajuram ju jigéen ju laab jooju.
Ci nii – ndaysaan – la Muhammad mujje di jirim ci nday ak ci baay, looloo waraloon maamam Abdul Mutalib mujjoon féetewoo ag yaram akug wattoom, bëggoon ko it lool. Waaye sàmm googu gépp ak fonkeel gi teewul Muhammad (j.m) doon yëg naqaru njirim, ndax kat da daa gis moroomam yi ñu nekk ak seeni way jur, moom muy ku leen ñàkk, waaye nag loolu jox na ko ag sukkandiku ci boppam, may ko ag temb ci njëmm akug wéroodi ci kenn, nàmm am xelam, ubbil ko ay bëtam ci dëgg-dëggi dund gi, te booba ay atam lu néew la woon. Loolu de lu jeexiital la ci moom ak cig dundam, Yàlla nag moo bëggoon ci moom loolu ngir tànn gi mu ko tànn ngir mu yanu bataaxel bii di Lislaam te war koo tas.
Yonnant baa ngi sàmm ag jur[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Abdul Mutalib ginaaw bi Aamina làqoo yàggu fi dara moom itam làqu, te booba Yonnant baa ngi amoon juroom ñatti at, fa la ko baay-tëxam Aboo Taalib jële yóbb ko ca këram ca doomam yu xaw yaa sakkan tubaar-kàlla, ngir mu yaroo fa. Aboo Taalib nag moo wuutu woon baayam ci jiite Màkk, ci noonu mu jeexaloon alalam jépp ci sàmm Kaaba gi ak way aj yi ak dimbali ñi aajowoo, looloo taxoon alalam bariwutoon ak li muy nekk kilifag Màkk lépp. Lii a waraloon Yonnant bi doon jéem a woyofal yan bi ci baay-tëxam jooju, ba àggoon ci di sàmmal ag jur ñenn ci waa Màkk yi, ñu ko ci daa fay lu néew a néew. Loolu it doonati ab pose ngir mu tàggatu ci xam ni nuy sàmme ag njaboot, jikkowoo ag ñeewant akug laa-biir ak sàmm ak yewwute, ñuy jikko yu manul a ñàkk cib sàmm bu bëggee wattu gétt gi muy sàmm. Yàlla moo ko bëggaloon loolu ngir tàggat ko ci bataaxel bi mu ko nar a joxi. Sàmm ag jur nag daara la joj lu bari ci yonnant yi jaar nanu ci, ba sax jële nanu ci Yonnant bi (j.m) mu ne : amul yonnant bu sàmmul ag jur.
Yaxantu gi mu doon def ak tudde gi nu ko tudde woon Ku wóor ki[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bi mu amee fukki at ak ñaar la ànd ak baay-tëx ji Aboo Taalib cib tukki dem Shaam, bi mu amee nag ñaar fukki at la tàmblee bokk ci yaxantu gi ni ko waxambaaney Quraysin yi daan defe, mu wone ci it man gu mu ko man lool, ndax ku ñu xamoon la cig wóor, ak dëggu, yewwute ak ñaw, ay man-manam tàmblee feeñ ñeel waa Màkk, li ko gënoon a wuutaleek nit ñi mooy wóoram gi jéggi woon ab dayo te xaroon baax, ñu mujjoon di ko wóolu ci lu mu man a doon, te am xel mu dal ci ne dana sàmmoonteek kóolute gi nit ñi def ci moom , looloo taxoon ñu naan ko ku wóor ki ak ku wóor ku dëggu ki.
Jël gi mu jëloon Xadiija soxna ak doom ya mu ca ame[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bi at yi àggee ci ñaar fukk ak ñeent daa dajeek Soxna Xadiija soxla waxambaane wu ko yoral yaxantoom gi mu doon deflu ca Shaam, moom nag soxna su woomle la woon bokkoon ci way woomley Màkk yi, ci noonu ñu digal ko mu gis Muhammad (j.m), ba mu ca waxeek moom Yonnant bi nangu. Yonnant bi yaxantujil na soxna Xadija ca Shaam ànd ak ngóoram sa nu naan Muyasara, Muyasara mii yéemu woon na lool ci jikko yu rafet yi ci Muhammad ak yewwu geek man gee yaxantu, ndax bi njaay mi nekkee ciy loxoom fulu na ay yooni yoon, wuuteek ba mu nekkee ci loxoy keneen, looloo tax bi Yonnant bi (j.m) delloo, jébbal soxna Xadiija alalam ak la mu ca tonoo, cig kóoluteek dëggu, soxna si yéemu na lool ci jikkoom yu rafet yi ak njëmm gi ne ci moom, ci noonu mu yónni ci moom kenn ci ay jegeñaaleem xamal ko ne da koo bëggoon niki boroom kër, Yonnant bi (j.m) nangul ko . Noonu la seen diggante sottee te booba Yonnant baa ngi am ñaar fukk ak juroom ciy at, Xadiija moom yor ñéen fukk, ci noonu mu faroon di soxnaam, di yaayam, di ki koy dimbali ci lépp. Yonnant bi (j.m) amoon na ag texe ci séy boobu naka noonu Xadiija, ci noonu séen kër di misaalum mbégte cib séy ak texe ci biir kër. Soxna Xadiija nag mooy ki jur mbooleem doomi Yonnant bi, ku ci dul Ibraahiima, moom de soxna Maariya mi di ab qibt moo ko jur, moom nag (Sëñ Ibraahiima) ci jamonoy Yonnant bi la làqu. Yonnant bi wéyoon na ci yaxantoom gi ginaaw bi mu yoree soxna Xadiija, mu ko daan defe nag ni ko waa Xuraysin gépp daan defe rekk, ñoom de yorunu wooni bitig aki mangasin, moom kay danu daa defi njëgg yu mag mbaa yu ndaw jawali Yaman ci sedd bi, bu cooroonee ñu dem Shaam, màkk-màkka bu nekk daa na man a bokk ci njëgg li bu bëggee, njëgg loolu nag moom la nu daa wax ci ci araab Bahiir, kenn ci góori Xuraysin yee ko daa jiite , ku soob ci ñoom ànd ak moom, bu ko defee bu dellusee ñu seet li ñu tonowu, seddale ko, ku ci nekk am ca la nga ca def. Seen yaxantuwiin woowu moo taxoon Xuraysin daan am jot, di daje ci jataay yi di waxtaan, rawati na ca la wër Kaaba ga. Waaye Yonnant bi (j.m) moom néewaa na bu mu bokkee ci yii jataay, moom kay këram la daa toog mbaa mu génn dem ca àll ba ngir wéet fa di xalaat ak a settantal, ndax sopputoon di fo mbaa muy caaxaan ak a waxi larax.
Yonnant baa ngi amoon fan-weer ak juroom ciy at jamono yi Xuraysin di màbb Kaaba gi ngir tabaxaat ko, ndax tabax bi daa xawoon a màggat ngir yol mi daa sottiku ci kawam. Bi ñuy tabax ba àgg ca Hajarul Aswad ñu jaaxle ci gan giir ci Xuraysin mooy am teraangay yekkati ko teg ko fi mu war a tegu, ñu toog ca Kaaba ga di gëstu nu ñuy lijjantee loolu, far ñu dëppoo ci ne ku njëkk a ñëwaat rekk ñu jox la nga àtte leen ci jaaxle googu, far Muhammad (j.m) ne tëll, ñu ne ku wóor kaa ngee na ñu àtte, waaye mu àttee leen nu gaaw te yomb, mooy jël làmbaayam li mu yoroon lal ko ci suuf, teg ci doj wi ne giir gu nekk na jàpp ci cat ngeen tegandoo ko ca barabam. Nii daal la ko lijjantee ca yombam ga ak xarañam ga ak lëmóodikoom ga.
Wàccug Wahyu gi ak yonni gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bi at yi jegee ñeen-fukk la sopp gi mu soppoon ag wéet gën a yokk, mu gën a bëgg xëlwa ak beru, mu daan génn Màkk ngir dem ca doj wa nu daa wax Harraa, ngir xunti mu fa nekkoon mu mu daa faral a dugg ngir jaamu Yàlla, noonu la daa jeexale weeru koor wi, ngir sellal boppam, laabal xolam. Benn bis nag ci koorug atum 610 g .j, ba jant bay so la ko genn kàddu gu nooy dikkal ca dalug xunti ma naan ko : jàngal. Yonnant bi (j.m) tiit njàqare li jàpp ko, waaye mu ne ko : man duma kuy jàng. Waaye mu yëg mu mel ne dafa am lu koy naj ba dënn bi xaw a xat mu noppal ko, bu ko defee kàddu gi delseeti neeti ko: jàngal, Yonnant bi neeti ko : man de manu maa jàng. Naj ga delseeti, ba mu xawee woyofati kàddu ga delseeti ne ko : ((jàngal ci sa turu boroom mi bind , bind na nit ci lumbu dereet, jàngal, sa boroomay ki gën a tedd)) kàddu ga daal di dal, daal di deseeti. Fekk jant biy so Yonnant bi yëg njàqare lu rëy, daal di gaaw génn xunti ma, dem ñibbi, bi muy àgg lëndëm gaa ngi doon dugg, ndax diggante Màkk ak xur wa xaw na a ëpp ay ñatti kilomet.
Ba Yonnant ba (j.m) àggee ca kër ga daa daal di woote ne : muur leen ma, muur leen ma, booba ñaq waa ngay siit, yaram way lox, soxna Xadiija daal di dawsi sàng ko, tàmbli koo dalal, bi tiitaange gi demee Yonnant bi xamal ko li xew, ne ko : man de damaa xëm. Ndax xamagutoon ne li ko daloon ag wahyu la gu tukkee ca sunu boroom (t.s) , indil ko laaya wi njëkk ci Alxuraan ju tedd ji.
Soxna su tedd sii di Xadiija wéy ci di dalal xelum Yonnant bi (j.m) naan ko lii la dal de du man a doon lu dul lu baax, ndax yaw ku baax nga, am kóllare, dëggu, baax ci sa ñoñ, di taxawu nit ñi bu ñu ameey naqar. Ca noona xel ma tàmblee dal, mu yëg jàmm.
Waraqat’Ubn Nawfal mi ngi bégal Yonnant bi (j.m)[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bi soxna Xadiija gisee ne tiitaange gi dañ na daa ànd ak moom seeti doomi baay-tëxam ja tudd Waraqat’Ubn Nawfal, mu nekkoon góor gu am hikma, daan jàng téerey diine yi te dégg ebrë , Yonnant bi nettali ko li xew, Waraqat yéemu lool, ne ko lii de mooy mbóot mi Yàlla wàcce woon ci Muusaa (j.m), ne ko aka neexoon may gone ba man a ànd ak yaw ci tas sa bataaxel bii, xelum Muhammad dal, mu dellu këram, waaye teguñu ci lu néew rekk Waraqat faatu, ndax daa xawoon a màggat. Yonnant bi dellu këram ak Xadiija ci xel mu dal ak mbégte, am yaakaar ne wahyu gi dina delseeti, bu sukkadikoo ci waxi Waraqat yi, waaye wahyu gi yeex a ñëw ba Yonnant bi far àgg ci jaaxle lool, waaye mu mujj ñëwaat ginaaw bi, xelum Muhammad dal, mu xam ne lii kat ag wahyu la gu tukkee ca Yàlla (t.s) te moom ku ñu tànn la ngir mu jottali nit ñi diine ju juge ci asamaan si, war a joxaat diiney asamaan yi seen leer ak sell gu njëkk ga ñu yoroon njëkk nit ñi di ko yàq, di ko tàqal ci li jamono di gën a romb.
Nii daal la Muhammadum Abdu Laah mi (j.m) mujje di yonnant bu nu tànn yonni ko ci mbooleem mbidéef yi ngir mu indi fi leer gu tukkee ci sunu boroom di gindee, di tege ci yoon, di jële cig bokkaale jëme cig wéetal Yàlla,di jële ci lëndëmug réere Yàlla, jëme ci leerug gëm ko, jëme ci Lislaam.
Fii la jaloorey Muhammad yonnantub Yàlla bi - jàmm yal na sax ci moom – tàmblee akug jànkoonteem ngir wisaare bataaxel bii ko Yàlla jox mu war koo jottalee ci ngën ji anam ak melo.
ginaaw bi la wahyu gi tàmblee dikk cig toppante di wàcc ci Ku tedd ki, di indi laaya yi def tay alxuraan nànk-nànk, kon alxuraan ñëwadoowul cig mat, waaye laaya topp laay, ba kero muy mat, nga xam ne Jibriil da ko daan dikkal di ko déggal laaya yi, bu ko defee du ko ba ba kero muy wattu laaya jooju ci dënnam, mel ne sax dañu ko cee bind, làmmiñ wi di ko baamu, Yonnant bi bu masaa na jot ciw dogiit ci alxuraan da ko daa baamu ba mokkal ko, bu noppee jàng ko ci saabaam yi, daal di woo ñenn ci ñi man a bind ci ñoom ngir ñu bind ko ca saa sa ci anam gu xereñ, bu ko defee saaba yi gaawantu ñoom itam jàng ko mokkal ko ci anam gu dul soppikooti ba fàww. Nii la laaya yi doon dabantee, saar yi di ko mate nànk-nànk ci lu tollook ñaar fukk ak ñatt ciy at, ndax kat laaya wi njëkk a wàcc ci Yonnant bi (j.m) mi ngi ko fekkoon mu am ñéen-fukki at wi ci mujj wàcc bi muy bëgg a faatu te booba mi ngeek juroom benn fukk yu teg ñatt ciy at. Alxuraan nag ñi ngi ci jublu téere bu tedd bi bépp walla ab xaaj ci moom.
Alxuraan ju tedd ji ak li mu ëmb[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kon daal Alxuraan ci nii mu ñëwe waxi Yàlla a ju mu wàcce cib yonnantam (j.m) ngir mu jottali ko nit ñi. Ñi ngi ko wàcce ci Yonnant bi, muy lu nu biddiwal, maanaam nànk-nànk, kem ni ko xew-xew yi soxlaa ak tolluwaay yi ba kero muy mat, di téere bu ñu laabal, bu ay caaxaan dul laal fenn ((laa yaatiihil baatilu min bayni yadayhi walaa min xalfihii)). Moom nag danu koo séddale def ko ay saar yu toll ci 114 saar. Saar wu ci ne tam seddaliku ciy laaya, saari alxuraan yi nag ak laaya yi lii lanu ëmb :
- Ponki pas-pasu lislaam :
Saxal kennug Yàlla (t.s), nangu ne Muhammad Yàlla a ko yonni, gëm mbooleem yonnant yi fi jiitu woon Yonnant bi, gëm téere yi Yàlla wàcce ci ñoom, gëm alaaxira.
- Ni ñuy jaamoo ci lislaam :
Julli, woor, natt asaka, aj.
- Ponki jikko yi jullit bu nekk war a jikkowoo :
Ñuy wóor, dëggu, am yërmaande ci ku néew-doole, ku aajowoo, ku ñàkk, am ag cofeel ñeel bépp jullit tey dimblante ak moom ci lu baax ak fonki way jur, teral leen añs.
- As lëf ci taariix:
Ngir jàjjeek waare aki nettali ci dundug yonnant yi, ngir soññee ci ngëm ak foñloo wëlif bokkaale
- Yee nit ñi :
Ubbi seeni gët ci kàttanug Yàlla gi akug xerañam, jaare ko ci di leen woo ci ñu settantal bindiinu àdduna bi akug nosoom gu xereñ gi
- Sopploo nit ñi gëm Yàlla :
Jaare ko ci wax leen li Yàlla dig ku gëm cib yool akug pay gu neex ci àdduna ak alaaxiraa ak soññee ci jiyaar ci yoonu Yàlla.
- Ragalloo nit ñi ag weddi Yàlla ak bokkaale ko ak moytuloo leen wuuteek ndigëli Yàlla yi :
Jaare ko ci leeral leen mbugël yi ñu waajal ñeel ñi ragalul Yàlla mbaa ñuy tooñ nit ñi di jalgati, mbaa ñuy gàttañlu ci def jaamu Yàlla yi
- Sariiya :
Mooy yoon wu mat wiy nos ni nit ñiy jëflantee ci seen biir, ak li nu am ciy àq aki yelleef ak li leen war ciy wartéef
Lislaam nosteg dund gu mat[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dinanu gise ci loolu ne alxuraan de ëmb na ag nos gu mat ñeel dundug nit ci gépp anam, mi ngi rëdd séqoo gu nit ki ak boroomam akug séqoom ak mbokkam, dajaleeti jullit ñi ci genn bennte mooy umma bi walla mbooloom lislaam mi (di jullit ñi ), joxati mbooloo mii yoon ak nosteg politig, gu mboolaay ak gu jikko. Dugg ci lislaam du rekk jël diine gëm ko, di def li mu digale ciy jaamu, waaye kay ag tuxu la dem ci ag mboolaay gu yees gu mat gu ami ponkam aki nosteem aki yoonam aki misaalam yu kawe, ndax lislaam ag noste gu mat la gu takkatoo.
Bataaxelub Yonnant bi (j.m) mooy dugal nit ñépp ci lislaam ak tuxook ñoom jëm ca nosteg lislaam gu yees ga te mat. Looloo taxoon Yonnant bi (j.m) daawul yam ci sàkku ci nit mu tudd ñaari seere yi rekk ak def jaamu yi, waaye kay da daan sàkku ñu bàyyi seen dundug réer gu njëkk ga te tàbbi ci nosteg politig, gu mboolaay, gu ruu gu yees gii. Moom de santuñu ko woon rekk mu woote te jotal bataaxel bi, waaye ligéey bu baax ci nit ñi gëm te dugg ci xeetu lislaam wi ak àddunaam ju yees ju fees ji dell ak yiw ak barke.
Bataaxelub Muhammad (j.m)[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yonnant bi wéy na di xamal nit ñi bataaxelam bi, bu ko defee gàllankoor yi nekk ci kanamam mel ne ay doj , ndax kat nit yombul mu tàqalikook ni mu baaxoo woon a dunde, nit jaamub li mu miin la, waaye moom mu wéy di deewoo, di jànkoonte, di muñ ba jóoxe bataaxel bi ca na mu gën a rafete. Loolu mooy kiimaanug dundug Muhammad (j.m) gu yéeme gi cib taar, moom daal ci léppam dund la gu fees dell ak ay bind yu fees aki bind yuy jàngale dëggug ngëm, wóor ci def li la war, muñ ci lu naqari, ñeg ci fas yéenee jéggi gàllankoor yi, ŋoy ci jikko yu rafet, muñ ci loraangey nit ñi, gëm ne ndam lu mu yàgg yàgg dana mujj ñeel jullit biy jëf tey jànkoonte tey ŋoy ci buumug Yàlla gi ci lu dul naagu mbaa yoqat walla tàyyeel.
Jànkoonte gi Yonnant bi doon def ci bi mu nekkee Màkka[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yonnant bi ginaaw bi nu ko yonnee dund na ñaar fukki at ak ñatt yoy ci la matale bataaxelam bi, fukki at ya ak ñatt nag Màkka la leen jeexal, fukk ya ca des mu def leen Madiina, làqu nag ca weeru rabiihul lawal ci atum fukk ma ak benn ginaaw gàddaayam gu tedd ga.
- Diirub Màkka bi :
Mooy diirub deewoo ak jànkoonte gu tar ga ak way bokkaaley Màkka yi, ak jiyaaram ga ngir taxawal fa mbooloo mu lislaam mi, ba bi mu gàddaayee dem Madiina, diir ba di fukk ak ñatt ciy at.
- Diirub Madiina bi :
Mooy jamonoy ndam, jaare ci dugg gi waa Madiina dugg ci lislaam, mbooloom lislaam am fa, ak nos mbooloo mii ak mottali jaamu yi nekk ci lislaam ak sariyaam, ak tëral nosteg xeet wi, gu politig gi ak gu mboolaay gi, ak dugal dunu araab bi ci lislaam ngir waajale ci tas gi lislaam war a tas ci mbooleem pàkki àdduna bi, ab diiram nag fukki at la ak lenn ciy weer.
Jamonoy Màkka ji[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dafa séddaliku ci ñatti tolluwaay :
- Tolluwaay bu njëkk ba ak jullit ñu njëkk ña
- Tolluwaay bu njëkk bi ci jamonoy Màkka ji - ab diiram juroomi at la daanaka – mi ngi doore ci bi Muhammad (j.m) tàmblee di woote jëme ci lislaam, tàmblee ko ci giiram gi ko gën a jege, ca ñoom la jële mbooloo mi jiitu ci lislaam, ka nekkoon ca bopp ba di soxna Xadiija, nekkoon jigéen ji njëkk a jébbalu, ak Aboo Bakr di ki njëkk a gëm ci góor ñi ak Aliyun mom Aboo Taalib doomi baay-tëxi Yonnant bi (j.m), mooy ki njëkk a gëm ci gone yi, moom de booba ay atam fukk rekk lañu woon , ak Seyd’Ubn Haarisa mi doonoon mawlaab Yonnant bi, mooy ki njëkk a jébbalu ci mawlaa yi.
Am mbooloo topp ci tàbbi ci lislaam ci waxambaaney këri Màkka yu Xuraysin yu mag yi, ñi ci Yàlla ubbi séeni xol nanguloo leen lislaam ak dalam yu kawe yi, ku ci mel ne Talhata mom Hubaydul Laah, Abdurahmaan’Ubn Hawf, Sahd’Ubn Abii Waqaas, Usmaan’Ubn Haffaan, Subayr’Ubn’Ul-hawwaam.
Am mbooloo it tàbbeeti ci Lislaam ci ñu ñàkk ñeek jaam yi ak way néew yi doole ci ñi Yàlla tawfeexal ubbil leen buntub gore ak yamoo ak yaakaar, ku ci mel ne Bilaal mom Ecopi mi, Hammaar’Ubn Yaasir, Xabaab’Ubn’Ul-arat.
- Jullit ñi ci kër Arqam :
Mbooloom lislaam mii baaxoo woon naa dajeek Yonnant bi ca Kaaba ga ngir déglu alxuraan ci moom ak jàng ci ponki lislaam, loolu it jur way bokkaaley Quraysin yi yoqat ci jataayi néew yi doole yii ci li wër Kaaba gi, tax it ba ñu tàmbli di leen xatal ak a yoqatloo, Yonnant bi it gis ne war naa wutal jullit ñi barab bu ñuy daje cig féex akug dal, ci noonu wenn waxambaane wu bokk ci ñoom ñu naan ko Arqam Ibn Abiil Arqam ne man naa joxe këram ngir ñu fay daje, Yonnant bi nangu, looloo taxoon jullit ñi ba woon daje ga ñu doon daje ca Kaaba ga.
Waaye làqu gi nu làqu leegi tiitloo waa Màkka yi, jeqi ci ñoom njàqare, rawati na Aboo Jahlin ak Aboo Lahab mi nekkoon baay-tëxi Yonnant bi ak ñeneen, ñu tàmbli di topp jullit ñi ak di leen xeeñtu ngir xam li nuy def.
- Jébbalug Hamsa, Omar topp ci :
Am na bis Aboo Jahlin nekk fi barab di néggandiku Yonnant bi booba mi ngi jëmoon ca kër Arqam, ba Yonnant bi (j.m) egsee mu toroxal ko, waaye Yonnant bi muñ ak doonte ku dëgër la woon te manoon koo sonal, waaye Yàlla da koo digaloon mu woo nit ci hikma ak waare gu rafet, ci noonu mu wacc ko fa dem, bi Hamsa baay-tëxi Yonnant bi yëgee li xew daa mer seeti Aboo Jahlin duma ko ba noppi jébbalu dib jullit, ci noonu mbooloom lislaam mi gën a am doole ci dugg gi ci Hamsa dugg leegi.
Bi ci as ndiir toppee Omar’Ubn Xattaab jébbalu, jullit ñi gën a sawar, gën a ñeme, ñu daal di génn leegi kër Arqam daal di dellu fa nu daa dajee di la wër Kaaba ga, ci noonu Yonnant bi tàmbli di woote ci kaw ci lu bir, te faaleetul merum waa Màkka yi. Fii la jamonoy woote ci kër Arqam jeexe, leegi woote gu biti gu matale gi tàmbli.
- Tolluwaayu Màkka bu ñaareel bi ak xeex gi Quraysin doon xeex woote gi
- Waa Màkka yi dañoo jàppe woon loolu muy ag dëkk gu leen jullit ñi di dëkk ak ag fontoo, ñu jug nag xeex leen xeex bu metti, jaare ko ci di sonal way néew yi doole ak faqiir yi ku ci mel ni Bilaal, Hammaar Ibn Yaasir ak Xabaab, ñu tàmbli woon it di ñaawal Yonnant bi(j.m) di ko saboote ak a lor ak lenn ci saaba yi.
- Gàddaay ga dem Ecopi:
Yonnant bi daa amoon njàqare ci saabaam yi, ragal waa Màkka yi sonal leen, ci noonu mu laabiire woon leen ci ne ku bëgg ci ñoom man naa dem Ecopi, foofa dananu fa man a doxal seen diine te kenn du leen topp mbaa mu leen di sonal, bi mu ko defee lu tollook juroom ñatt fukki góor akug jigéen gàddaay dem fa ci ñaari yoon. Yonnant bi des Màkka ak mbooloo mu néew ci jullit ñi, di jànkoonteek lori Quraysin yi. Waa Màkka yi jaaxle woon nanu ci man gi Yonnant bi (j.m) manoon a muñ ay coona ak sax gi, ñu sàkku woon ci baay-tëx ji mu tere ko woote gi maanaam Lislaam, waaye Yonnant bi bañ te wëy ca woote ga, looloo waraloon way bokkaale yi defoon ag dogoo gu mat ak Banii Haasin ak itam Banii Abdul Mutalib te ñoom ñooy mbokki Yonnant bi (j.m). Banii Haasim jànkoonte na aki coona ngir dogoo gii nga xam ne saxoon na ñatti at. Tolluwaay bu ñaareel bii nag weesuwutoon juroomi at.
- Ñatteelu tolluwaay bi ci jamonoy Màkka ji
- Sonalug waa Màkka yi ak xatal gi nu doon def Yonnant bi ak jullit ya jotutoon a gàddaay dem Ecopi àggoon na ca dayo ba bi yonnant gi amee fukki at, maanaam bi nu ko yonnee ba mu mat fukki at. Bi dogoo gi jeexee ba teg lu néew la Aboo Taalib baay-tëxi Yonnant bi (j.m) faatu, mi nekkoon njiitu Quraysin ak Màkka te daan aar Yonnant bi ci tar gi waa Màkka yi taroon ci di ko lor. Bu ko defee noonub lislaam bu tarug noonu gi jug moom itam yor njiitug Quraysin gi, moom baay-tëx la woon ci Yonnant bi waaye ku ko iñaane woon la te soxote ko.
Bi Aboo Taalib faatoo ba teg lu néew la soxna Xadiija làqu moom it (y.y.g ) ginaaw bi mu àndeek Yonnant bi ñaar fukki at ak juroom cig sell, cofeel, dimblante ak bànneex, ak doonte fukki at yu mujj yi daa feesoon dell aki jafe-jafe, mettiit ak xatal. Yonnant bi naqarlu woon na bu baax ci faatug àndandoom bii mu bokkaloon dund gi, nekkoon ku matal kóllare, wóor, taxawoon ci wetam ci ati jafe-jafe yi, wone woon gën jaa kawey misaal ci ni soxna su gëm tey muñ war a mel.
Bi Aboo Taalib ak soxna Xadiija làqoo Yonnant bi yëgoon na ne ku wéet la dëgg, te at yu metti yii mu def Màkka di jiyaar indilunu ko lenn ngérte lu ñu xam lu mu yaakaaroon ngir lànkug waa Màkka yi ak nuur gi nu nuuroon cig kéefar ak ŋoy ci li ñu fekkon seeni baay.
Génn gi Yonnant bi defoon dem Taayif[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Fii la Yonnant bi xalaate ci génn jéem a wooteji ca Taayif ga jege Màkka, mu daal di fay dem ànd ak mawlaam bi Sayd’Ubn Haarisa, waaye waa Taayif déggalunu ko, looloo tax mu dëppoon dellu Màkka.
Waaye Yonnant bi loolu taxutoon mu yoqat ak doonte waa Màkka yi dañoo dogu woon ci lor ko, mu daal di jawali ca biti Màkka ca lenn ca giir ya fa dëkke woon, daan leen woo ci lislaam waaye taxutoon lu bari wuyyu ko ca.
- Mbégtey gàddaay gi:
Yonnant bi (j.m) da daan def bu déggaan aw nit ñëw Màkka mu gaaw gisi leen, woo leen ci lislaam, ba yonnant ga tollee ci fukki at ak benn daa dajeek ab kuréel ci giirug Xasraj ñëwoon Màkka, di woon genn ci ñaari giir ya nekkoon Màddiina, geneen ga di woon Aws, xare ba nekkoon di lu tar ci seen diggante ak noonoo ga. Ca at ma ca topp am mbooloo ci Aws dikk na Màkka, Yonnant bi gaawantu seetsi leen wax ak ñoom, waaye fekk fi ñoom nopp yuy déglu, ndax kat Yahood yu Madiina yi dañu daan wax naan ab yonnant bu ñu yonni de dana dikki di dimbalisi Yahood yi ci Xasraj ak Aws, looloo waral Aws jortoon ne Muhammad (j.m) mooy yonnant bi Yahood yi doon wax. Bi seen mbooloo mi toogeek moom déglu ko lanu gis ne moom kat ku dëggu la ci li muy wax, bi mu leen jàngalee ay laaya ci alxuraan lanu ko gëm, sàkku woon ci moom mu may leen ba ñu dellu Madiina, man a nettali seeni mbokk li nu dégg.
Ci noonu ñu dellu nettali seen mbokki Aws yi li nu dégg, ñoom itam ñu amoon yitte lool ci gis Yonnant bi te déglu ko, Xasraj it dégg loolu, ñaari giir yépp tàmbalee yittewoo gis Yonnant bi, ñu daal di dogu ci yonni am mbooloo mu mag ci jamonoy aj gi ngir mu dajeek Yonnant bi (j.m), déglu ko
- Jaayanteg Haqaba gu njëkk gi:
Mbooloo mi làqu waa Màkka ñëw dejeek Yonnant bi (j.m), déglu ko, waaye am lu leen wóor ci ne Yonnant bi de ku dëggu la, ci noonu ñu ànd dugg ci lislaam, def ak Yonnant bi jaayante gu Haqaba gu njëkk ga, daal di ko cay dig ne danañu woo waa Madiina ci Lislaam, te dinañu ko seetsiwaat ginaaw at, ci noonu Yonnant bi yabal ak ñoom saabaam ba tudd Mishab Bun Hamiir, ngir mu jàngal sariiya waa Madiina.
- Jaayanteg Haqaba gu ñaareel gi:
Bi lu toll ci at jàllee Mishab dellusi ànd ak ab kuréel bu mag ci waa Madiina, seenub lim tolloon ci juroom ñaar fukki góor ak ñatt ak ñaari jigéen, ñu jàkkaarloo woon ak Yonnant bi fa Haqaba jaayante fa ak moom, muy jaayanteg ñaareel ga, ñu ñaanoon ko mu tuxu dem Madiina, ne ko fas nanu ko yéenee aar ci gépp noonu te dinanu ànd ak moom ci tas Lislaam.
Ci ginaaw bi rekk la Yonnant bi digaloon saabaam yi ñu gàddaay dem Madiina, ñu daal di woon tàmblalee gàddaay ci ay mbooloo, mbooloo topp mbooloo, lislaam daal di fay tas ba mujj doo gis genn kër ca Madiina gu ay jullit nekkul.
Gàddaay dem Madiina[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Li ëpp ci jullit yi nekkoon Màkka daal di gàddaay dem Madiina ci weer yu néew, bi Yonnant bi amee xel mu dal ca saabaam ya ca Madiina, daa daal di gàddaay moom itam ànd ak àndandoom bu dëggu ba Aboo Bakr, ñu ngi génn ci lëndëm gi cig làqu, ndax waa Màkka dañoo bëggoon a tëye Yonnant bi ca Màkka ngir ragal lislaam di ame doole ca Madiina.
Mi ngi àgg Madiina ci 12 rabiihul Awal ca at mu njëkk ma ca gàddaay ga (4 sëtumbar atum 622 g,j), booba nag di taarixe ci gàddaay gi tàmbaleegutoon a dox, ndax Seydinaa Omar mooy ki digale ñu jël at mu njëkk mi ci gàddaay def ko at mi taariixu jullit ñi di tàmblee.
Yonnant bi fekk na li ëpp ci waa Madiina ñu tàbbi ci lislaam, ñu néew a ci desoon cig kéefar, te bi Yonnant bi dikkee dañoo daal di jébbalu. Yahood yu bari nag nekkoon nanu Madiina, tasoon fépp it, ña ca ëppoon daan bay, mbaa ñuy def yenn mecce yi niki meccem weñ ak tëgg. Ñatti giir yu mag nag feeñ na ci ñoom, ñooy Banoo Qinqaah, Banoo Nadiir ak Banoo Qariitha, ñoom nag dañu daa won Xasraj ak Aws ne ñoo leen kawe, te daan leen jaxase bay waral ñuy xulook a xeex. Bu xeex amee leeg-leeg ñu ànd ak Xasraj, leeg-leeg Aws, daa nañu wax naan ab yonnant de dana feeñi ci ñoom te bu ñëwee dina ànd ak ñoom xeex Aws ak Xasraj ba jële leen fi.
- Jëfi Yonnant bi (j.m) ca Madiina:
Yonnant bi bi mu àggee Madiina rekk daa daal di tàmbalee ligéey, ligéey bi nag ci ñaari mbir yii la jëmoon :
1 – Sos wenn xeetu lislaam wu gëm tey benn, ag mbokkoo muur ko, ag yamoo ëmb ko, ag maandute yiir ko, ñu fay doxal lislaam.
2 – Waajal xeet wii, wutal ko doole ju doy sëkk ngir mu man a duggal araab yépp ci Lislaam, teg ci mbindéef yépp.
Yoon yi Yonnant bi jaaroon ngir amal ñaari mbir yii ñooy[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Def ag mbokkale ci diggante jullit ñi, mu jox muhaajir bu nekk am mbokk mu bokk ci ansaar yi
- Taxawal jenn jumaa ca Madiina ñu fay jullee, muy nekk it barab bu mbooloom lislaam miy dajeek seenub yonnant ak saaba yu mag yi
- Def ag kóllare guy nos àq ak yelleefi nit ñi ci Madiina ak seeni wartéef ci lu jëm ci seeni moroom ak ci lu jëm ci xeet wu lislaam wi, kóllare gii nag Yahoodi Madiina yi ci lañu woon, waaye ñoom dëgguwuñu woon ci bokk gi ñu ci bokkoon.
Yaatal gëwéelub xeet wi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bi Yonnant bi nekkee ci ligéeyam boobu ngir amal jubluwaayam yooyu, mi ngi doon wéy it ci di woo ci lislaam giir yi peek Madiina ngir ñu bokksi ci uma bi, di xeetu lislaam wii xëy taxaw, bi mu gisee ne lenn ci kilifay giir yii ànduñu woon ak moom ci loolu, daa daal di woon yabal ay cong yu lislaam ngir xeex kilifa yooyu ak ñi leen di jàppale ba duñu man a gàllankoor giir yi ci dugg ci lislaam. Cong yii lanuy wax xaswat, ndax Yonnant bi (j.m) moo ko daan jiite, bu ko kenn ci saaba yu mag yi jiitee nag ñu koy wax sariya
Xaswat yi ak sariyat yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yonnant bi tàmbli na, daal di yabal juroom benni xaswa ak ay sariya yoy amal nanu xemmemtéef lii, bu ko defee gëwéelub uma bu lislaam bi gën a yàkkiku, daal di far ëmb mbooleem wàllug càmmooñ gu Hijaas gi, loola nag la ca juddoo mooy Madiina mujj teg loxo ci yoonu yaxantu wi jëme Shaam juge Màkka. Looloo taxawaloon yaxantu ga ca Màkka te kat moo nekkoon balluwaay bi seen koom di juge.
Xaswat bu Badar bu mag ba ca 2eelu at g,g[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xaswa bu Badar walla xareb Badar Yonnant baa ngi ko def ci atum ñaareelum gàddaay gi, mi ngi ame nag ca digg yoon wa dox diggante Màkka ak Madiina, lu tollook ñatti téeméeri jullit am ca ndam ca kaw junni ci yéefari Màkka yi, muy ndam lu mag lol lislaam dëgëre na ci, nit ñi it xame ci ci anam gu wér péŋ gees manul a sikk ne Yonnant bi de wooteem gii lu wé la, ci noonu nit ñi sottiku Madiina ciy mbooloo yu mag ngir dugg ci lislaam, ci xare bii lanu raye Aboo Jahlin ak ñu ko moy ci nooni lislaam yu tar yig noonu.
Xaswat bu Uhud atum 3eel mi giinaaw gàddaay gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Màkka manutoon a ñàkk mu def lu ko delloosi darajaam ji mu ñàkkoon ci dunu araab bi, ubbilaat ko yoonu yaxantu wi, looloo waraloon ay way bokkaaleem dajale woon doole ju mag ju toll ci ñatti junniy góor, ñaari téeméer yi diy gawar , ca atum gàddaay mu ñatteel ma ñu dox jëm Madiina ngir dugg ko ci doole, waaye Yonnant bi génn àkk léen ci lim bu toll ci junni ciy saabaam.
Ñaari mbooloo yi daje ca bëj-gànnaaru Madiina, fa ron doju Uhud, xare bu tar tàkk fa bob jullit ñaa ca amoon ndam ca njëlbéen ga, waaye boroom fett ya mujjoon wooteek ndigal la leen Yonnant bi joxoon daal di wacc seen barab ya nu leen taxawloo woon, Xaalid’Ubn Waliid mi jiite woon yéefar yi daal di màng pose bi song jullit ñi, bu ko defee seen sàppe jaxasoo, baj-baji, ñu ray ca ñu bari, waaye Yonnant bi moom des fa ak lu néew ciy gaayam, mu daal di woo ay saabaam ngir ñu dellusi. Ak li ñu ko gaañ ca xare ba lépp téewul mu xettali dooley jullit ñi ca njàmbaaram ga ak saxam ga, te tee yéefar yi dugg Madiina. Xeex bi wéy ba jant so, fii la coona bi sonale yéefar yi, ñu rocciku dellu Màkka ci lu dul ñuy amal li nu bëggoon, te loolu saxug Yonnant bee ko waral akug njàmbaaram ak sorib gisam.
Waaye yéefar yi li nuy amadi li ñu bëggoon lépp téewul ray nañu ab lim ci tànnéefi jullit ñi, ku ci mel ne Hamsa bay-tëxi Yonnant bi (j.m), ak Mishab’Ubn Hamiir mi daa gàddu raayob jullit ñi ak leneen lu toll ci juroom benn fukki jëmm, jullit ñi am nañu lu leen naqari lool ci seen sahiid yi, waaye jànge nañu ci Uhud benn bind bu ñu dul fàtteeti mukk, mooy topp Yonnant bi (j.m) ak defi ndigalam.
Xaswat bu Xandaq atum 5 g.g[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Waa Màkka yi yég nañu ne amaluñu dara lu am solo ci li ñu doon sàkku, ñu gis ne ñoom kat ak seen mbégte mu rëy mi ñu am lépp ci ray gi ñu def lu bari ci jullit ñi téewul Màkka dañul di nekke na mu nekke woon: yoonu yaxantu wi mi ngi ci loxol jullit ñi, giir yaa ngi tàbbi ci lislaam, gu dugg geneen topp ca.
Lii a tax Aboo Sufyaan’Ubn Harb mi nekkoon njiitul Màkka ginaaw Aboo Jahlin jugoon boole doole ju mag ci waa Màkka ak ñi tapoo ak ñoom ci giir yi, ñu dox nag jëm Madiina ca juroomeelu at ma ñeel gàddaay ga, bu ko defee Yonnant bi aki saabaam jug gas am xandaq ca la wër Madiina, ba mboolooy xarey yéefar yi agsee manuñoo jéggi pax ma, bu ko defee xare bi yam ci sàneente ay fett jéggi xandaq mi, ci noonu jullit ñi ñoom wone ag yewwu gu mat ci sàmm seen xandaq ba yéefar bu ko jéggi rekk rayees ko ca saa sa. Gaw gi sax lu tollook ñaari ayu bis, ginaaw bi Yàlla yonnee gelaw lu tar ak taw bu metti mu yàq xaymay yéefar yi, fay seenuw sawara, sedd bi metti ci ñoom ak doonte weer woowa wu mars la woon, te woowu weer fa Hijaas mooy tàmbalig lolli bi, bu ko defee yéefar yi àggati ci manuñoo ñàkk a dind gaw gi te dellu Màkka ngir sedd bi te amuñu dara ca seen càkkutéef ya. Loolu di ag juunu gu mag akug sooy ñeel leen, te diw lay wu mag ak firnde ci kàttanug xeetu lislaam wi ak dëggug gëm gi ay nitam am, ak ñaw gi nekk ci njiit la Muhammad (j.m).
Génne Yahood yi Madiina[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ñatti giiri yahood yi di (Banoo Qinqaah, Banoo Nadiir ak Banoo Qariitha) yoroon nanu taxawaay bu ñaaw te noonoowe jëme ca Yonnant ba ak wooteem ga, dale ko ca bi muy door a agsi Madiina, weddi woon nañu ag yonnantam, naan neey yonnant bi ñuy néggandiku manul a juge ci fu dul gañog Banii Israayil. Ginaaw nag yonnant boobu ñu daa wax farul génne ci ñoom, xanaa kay ci giirug Quraysin gu araab gii dara raxul, loolu naqari woon na leen, jural leen ag soxot ak kañaan ak mbañeel.
Yonnant bi yàgg naa muñ lor yi ñu ko daa lor ngir yaakaar gi mu yaakaaroon ne danañu mujj noppal ko, ba àgg sax ci gëm ko, waaye lu mu muñ rekk ñu gën koo bañe lislaam gën koo dellikoo ag noonu, waaye làqoon nanu seen noonu googu ak mbañeel gi bi ñu gisee ne lislaam mi ngi gën a dolliku doole, di gën a dëgër bis bu Yàlla sàkk:
Bi jullit ñi amee ndam ca Badar la xolub Yahoodi Madiina yi gën a dagg, ab kuréel ci ñoom it – ñooy Banoo Qinqaah - àgg ci manatuñoo ñàkk a feeñal seen bañ gi ñu bañ lislaam ak soxote gi ñu def jullit ñi ci ndam li leen Yàlla may, ci noonu ñu tàmbli di saboote Yonnant beek lislaam, waaye Yonnant bi (j.m) dem ca seen kër ya gaw ko, bi ñu jëbbalee seen bopp la leen génne Madiina ñu dem Shaam.
Ginaaw bu xaswat bu Uhud jàllee ba teg lu néew, la yahoodi Banoo Nadiir lànk ne duñu joxeeti li leen war ci ndimbalul alal li war ñeel umma bi, waaye yamuñu ca, dañoo tàmbli woon a defi pexe ngir yong Yonnant bi (j.m), waaye Yàlla (t.m) musal ko ci seenuw ay, nga xam ne Yonnant bi amul woon lenn lu mu manoon a def lu dul génne leen ñoom itam ngir mucc ci seenuw ay. Ci biir xareb xandaq ba yahoodi Banoo Qariitha doon nañu jéem a wor jullit ñi dem jàppaleji yéefar ya gawoon Madiina jaare ko ci may leen ñu dugg Madiina jaare ko ci seenug wàll, looloo war bi xeex bi jàllee rekk Yonnant bi daa daal di jawali ca seen kër ya, gaw leen ba ñu wommatu, nangul ko, mu digal saabaam ba tudd Sahd’Ubn Muhaaz mu àtte leen ci li jaadu fi moom, li tax mu tànn ko nag mooy ñoom ci mom lañu doon sàkkoo ag tin ci Yonnant bi, moom it mu ne nañu ray ñi ci doon xeex, ñi ci des ñu génne leen Madiina.
Ci noonu la xeetu lislaam wi mucce ci ayuw yahoodi Madiina yi, Madiina mujj yor lu néew rekk ciy yahood yu bokkoon ci ñi defoon ay tapoo ak lenn ci bànqaasi Aws yeek Xasraj, ginaaw nag feeñaluñu woon genn wor mbaag mbañeel ñeel jullit ñi Yonnant bi defu leen dara. Looloo waral ab kuréel ci ñoom gëm ca gëm gu dëggu, am ca ñeneen ñu ca gëm ñu ag ragal gëmloo akug naaféq
Juboo gu Udaybiya atum 6eel g.g[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bi Yonnant bi amee lu ko wóor ci ne am cong mu juge ci biti jeex na, wor gu biir gi it dañ na la tàmblee waaj ngir dugal Màkka ci lislaam. Gisoon na ne waa Màkka yi ñi ci ëpp ñu tàmbali woon a yittewoo mbiri lislaam lañu ndax gis nañu muy yaatu, di gën a am doole bis bu nekk, li Alxuraan digoon jullit ñi bañu nekkee Màkka di ñu néew doole gën di feeñ, gën di am. Nga xam ne Màkka li ko tee woon a dugg ci lislaam wéesuwutoon lenn ci njiiti yéefar yi ak seeni àndandoo, ñoom ñi ragaloon seeni njariñ di sànku, seeni daraja di suufe su ñu duggee ci lislaam.
Ci biir loolu ab laaya wàcci bu tedd buy digal Yonnant bi mu wëlbati qibla bi jullit ñi amoon muy Baytil Maqdis def ko leegi Kaaba gu sell gi, mu mujj ca saa sa di qiblab jullit ñi ñépp.
Bi ñu wëlbatee qibla bi leegi jëme ko ci Kaaba gi, te Yonnant bi xam dëgër gi xeetu lislaam wi def leegi te ame ko doole ci la jugoon ànd ak am mbooloo ci saabaam yi ngir defi umra, mooy siyaareji Bayti Laahil Haraam ci waxtu yi dul yu aj, looloo tax ñu tudde ko aj gu ndaw gi.
Bu ko defee, Yonnant bi (j.m) daal di génn ci junni ak ñeenti téeméer ci ay saabaam jëm Màkka ngir defi umra, looloo taxoon yobbaalewuñu woon ngànnaay ngir bëgg waa Quraysin xam ne jullit ñi dañoo ñëw ngir defsi ag jaamu rekk mooy umra gi. Bi jullit ñi aggee ci barabub Hudaybiya mooy buntub Màkka bi féete wàllug cammooñ la waa Quraysin yi tàmbali woon a ragal jullit ñi dugg Màkka. Ñu daal di yonnee ci Yonnant bi ne ko daal àndatuñu ci jullit ñi dugg Màkka ak donte yoruñu ngànnaay. Ñu daal di fay def waxtaan wu yàgg yu mujj àgg ci li ñuy wax Juboog Hudaybiya, moom nag li mu yaxal mooy jullit ñi buñu dugg Màkka ca at mooma waaye bu déwén ja’a ca waxtu woowa dinañu man a dugg (muy atum juroom ñaareel ma g.g), bu ko defee ñaari wàll yi def ag juboo guy sax fukki at.
Ca juroom-ñaareelu at ma ñeel gàddaay ga, Yonnant bi dellu defi umra ga mu yéene woon ca daaw ja, daal di siyaare ab dëkkam bi mu juddoo, ginaaw ba mu fa gëjee lu tollook juroom ñaari at.
Yonnant bi (j.m) bind na buur yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci biir atum juroom ñaareel mi ñeel gàdday gi la Yonnant bi (j.m) yabal ay ndaw ca Qaysar mu Rom mi, Kisraa mu Faaris mi, ak kilifag Qibt ya ca Isipt, joxaale leen ay bataaxel yu leen di xamal lislaam te di leen ci woo. Qaysar moom daa yeexoon a tontu, bu dee Kisraa mu xottite bataaxel ba, waaye Maqooqas moom daa tontu tontu bu rafet, yonnee ca Yonnant ba adiya waaye taxutoon mu dugg ci lislaam.
Yonnant bi yonneeti ci lu bari ci njiiti araab yi ak seeni kilifa ak buur yi nekk ci mbooleem dun bi, am ñu ci dëggal te gëm, waaye la ca ëpp tontuwuñu.
Ubbig Xaybar[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xaybar am mbooloom ay waaha yu ndaw la yu nekk ci bëj-gànnaaru daanaka dun bi, ca waxtu woowa Xaybar ci loxol yahood yi la nekkoon, ñu seŋe woon ko, ngartaajoo woon ay xéewalam, def ko seen dàttub xare tey seen barab bu alal, ñu tàmbali woon di xiirtal seen dëkkandooy araab yi ci ñu fexeel lislaam ak Madiina. Waaye Yonnant bi dëgmalsi leen ci mbooloom xare mu mag, gaw Xaybar, jullit ña songoo fa ak yahood ya cib xare, Yonnant bi dumaa leen fa, ñu wommatu, yeneen waaha yi ko jege woon te nekkoon ci loxol yahood yi topp ci, niki Fadk ak Timaa. Ci jëf jii la Yonnant bi raye jànkoonte ak jafadiku gi yahood yi dese woon daal di fegu ci seenuw ay.
Ubbig Màkka ci juroom ñatteelu at mu gàddaay gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci biir loolu fekk na Màkka mu néew lool doole, ñu ëpp ci ñi ko daa jàppale bàyyi ko, lislaam tas fat tas gu yéeme rawati na ginaaw Juboo gu Hudaybiya gi. Ci njëlbéenug juroom ñatteelu at mu gàddaay gi la waa Quraysin firi woon seen kóllëreg juboo ga ñu defoon ak Yonnant bi, loolu nag mi ngi ame ci tooñ ak jalgati gi ñu defoon giirug Xasaaha gi nekkoon jullit, ci noonu Yonnant bi jug ci fukki junniy jullit dugg Màkka ci lu dul xare ci weeru koor gu juroom ñatteelu at ci gàddaay gi (samwie 630 g.j) Bi Yonnant bi duggee Màkka daa daal di laabal Kaaba gi, dammate xërëm ya, sànni leen ñu sori Kaaba ga, jullit ñi daal di raxas Kaaba gi, mu nekk leegi nag di néegub Yàlla deesu fa jaamooti ku dul moom. Ci loolu la Yàlla dëggale dëel bi mu joxoon Yonnant bi ak jullit ñi, ndax jàppale na leen, jàppale diineem, fay leen ci seen sellal gi ak dëggu gi ak jiyaar gi ñu doon def ci seen alal ak bakkan.
Bi loolu jàllee ba teg lu néew, lislaam daal di tas ci Màkka gépp, ñu taxawal fa ay jàkka, mu mujj di ñaareelu dëkk ak digg bu lislaam ginaaw Madiina gu ñu leeral gi .
Xareb Hunayni[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ginaaw bi ñu ubbee Màkka ba teg lu néew la giirug Hawasaan ak giirug Saqiif gi mu tapooloon jugoon dajale xare bu mag, dox nag ngir xeexi jullit ñi, waaye Yonnant bi duma leen duma yu tar ca fa ñuy wax Haniin, bi loolu amee genn giir jugatul naan day xeex lislaam. Ginaaw ndam lii Yonnant bi (j.m) dem na Taayif dëkk bi Saqiif dëkkoon gaw ko, ba gaw ga yàggee mu xam ne dana wommatu , la leen fa ba dellu Madiina, waaye noonu la deme woon ndax yàggaatul dara Taayif jébbalu, giirug Saqiif gépp dugg ci lislaam.
Atum Mbooloo yi di juroom ñeenteelu at ginaaw gàddaay gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Atum juroom ñeenteel mi ñeel gàddaay gi ñi ngi ko tudde woon atum mboolooy yi, ngir ne ci la giiri dunu araab bi bépp doon yabal ay mbooloo yu bokk ci ñoom ngir yëglesi seenug dugg ci lislaam, mbooloo yii nag bawoo nañu ci mbooleem goxi, nga xam ne bi fukkéelu atum gàddaay giy jot fekk na mbooleem dunu araab bi dugg ci lislaam, ñépp ña fa dëkk mujj bokk ci uma bi.
Xaswat bu Tabuuk di bi Yonnant bi mujj a def[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci sawaal atum 9 ci gàddaay gi, ginaaw bi nga xamee ne mbooleem araabi daanaka-dund bi dugg nanu ci lislaam, la Yonnant bi bëggoon a xamal jullit ñi ne jiyaar ji de fàwwu mu génn dunu araab bi, ngir ñu man a tas diine ji ci àdduna bépp, looloo taxoon mu wommatoon benn xare bu mag ci ay jullit, dox jëm bëj-gànnaar ba àgg Tabuuk ca dig wa dox diggante dunu araab beek réewi Shaam yi nekkoon ci ron teg loxo gu Rom, foofa la nguuri araab yi nekkoon ci dig yooyu duggoon ci lislaam, jullit yi it xame ci ne jiyaar de day sax di wéy ba fàwwu .
Ajug tàggoo gi atum 9 g.g[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci silhijja atum fukkéel mu gàddaay gi la Yonnant bi defi woon hajjatul wadaah di ajug tàggoo gi, ba muy dem nag ma nga àndoon ak ay junniy junni ci jullit ñi, ci aj gii la Yonnant bi (j.m) leerale ajiin wi ñu yoonal, te mooy wii fi nekk bat ay jii ñu nekk .
Bi mu noppee ci aj gi la def xutbaam bu bu mujj ba nuy wax xutbab tàggoo ba, mu dénk ca jullit ña dëggu, bennoo, boole séen sàppe, jóox farata yi lislaam digale ak tënku ci ponki jikkoom yu màgg yi, bi mu noppee jàngal nit ñi waxi sunu boroom ju tedd ja: (( al yawma akmaltu lakkum diinakum, wa atmamtu halaykum nihmatii, wa radiitu làkkumil islaama diinan)) di : (ci tay jii de laa matale seen diine ji, ci laa matale xéewal gi ma leen doon jox, te lislaam nag mooy diine ji ma gërëm te sopp ko ci yeen). Fii nag jullit ñi yëg nañu fi ne yonnant baa ngi leen di tàggu te di leen dénk li ñu war a def bu ñu ko gisatul, ñoom ñépp jàq te am lu leen naqari.
Bi Yonnant bi (j.m) delloo Madiina la yëg – ci mujjug safar – lu mel ne tawat di ku dugg, waaye faalewu ko, dafa wéy di ligéey ba tawat ji far ko man, mu doog a tëdd, waaye tawat ji yàggul, ndax mi ngi làqu ginaaw bi tawat ji amee ci moom fukki fan ak juroom, di ci 13 rabiihul awal atum 11 g.g ( 8 suwe 632 g.j) :
Jëmmi Yonnant bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci nii la Yonnant bi (j.m) tuxoo dem ca boroomam ginaaw bi mu jottalee bataaxelam bi ci anam gu mat te yaatu, tas ko ba ñépp jot ci, ca na mu ware. Wooteem gi mi ngi ko tàmbali cig wéet , ay gàllankoor aki pakastal gaar ko ay yooni yoon, mu daje ciy coona lol manoon naa yoqatloo geneen góor gu mu manoon a doon gu dul moom, woote na fukki at ak ñatt yoy amu ca lenn ngérte lu am njariñ, waaye mu sax di ku dëgër ag ngëm ci Yàlla, ku am kóolute ci ndimbalam, wéy ca liggéeyam ba ba ndimbal dikkal kook ndam ginaaw bi mu gàddaayee dem Madiina, daal di fay taxawal umma bu lislaam bi, dox ak moom ci yoonu nosu ak doole ci anam gu màndaqewu te callalewu, weer ginaaw weer, ba mujj am ci ndam lii ngay gis tay.
Yonnant bi nag li ko dimbali ci mu jot jubluwaayam bii mooy jikko yu yéeme yi te wéet yi mu jikkoo woon ak bataaxelam bii bàyyikoo woon ca Yàlla ma ko tànnoon ngir mu jottali ko.
Ñun nag manuñoo lim mbooleem jikko ak ngënéeli Yonnant bi (j.m), looloo waral jullit ñi ñoom dañu koo def muy xam-xam ci jëmmam bu ñuy jàng ñu koy wax xam-xamu jikkoy Muhammad (As shamaayil al muhammadiya) taalif nañu ci lu dul jeex, ñun nag ñu ñeme ñemelu indil leen lenn ci yi ëpp solo ci jikko yii :
Gëm gu xóot ci Yàlla[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Gëm gi mu gëmoon Yàlla gu matale woon la te xóot, da daan def fu jafe-jafe yi gënee bari, gàllankoor yi gën a dolliku, gëmam gi ci boroomam gën a dëgër, mu gën a ŋoy ci bataaxelam bi, gën a dogu ci wisaare wooteem bi ko Yàlla dénk.
Looloo taxoon Yonnant bi ak saaba yi daawuñu nangu lu dul ngëm gu mat gu dara ci sikk dul jege. Ci daaray ngëm gu xóot gii la saaba yu mag yi génne, ku ci mel ne Aboo Bakr, Omar, Aliyu, Usmaan, Sahd’Ubn Abii Waqaas, Abii Hubaydata Haamir’Ibn Jaraah, Talhata’Bn Hubaydul Laah, Zubayru’Bnul Hawaam ak ñi mel ni ñoom ci ñi war a yanuji raayob lislaam ginaaw Yonnant bi (j.m), te war a tasaareji diiney Yàlla ji ci li ëpp ci pàkki àdduna yi ñu xamoon ca jamono jooja
Jafandu ci way teddi jikko yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ngir gëm gu dëgër gu xóot googu ci boroomam (t.s) ak ci lislaam, daawoo gis Yonnant bi mukk muy jëf ci lenn ndare bu tegu ko ci gën jaa dëgëri dàtti jikko yi, niki dëggu, matal kóllare, wóor gu mat ci wax ak jëf, ak seelug yéene ci lépp lu muy wax mbaa mu koy jëf, ak tëyye bu dëgër cig maandu ci mbooleem ay jëflanteem aki saabaam, ba ci ay kontaram, nekkoon na di ku bu waxee dëggal, bu dëelee matale, bu kóllarantee def ko, bu manee jéggale.
Doylu ak bàyyee[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yonnant bi de ak li ko dikkaloon lépp ci xéewali àdduna, ak teddnga ak doole teewutoon mu nekkoon di kuy doylu ci gën jaa tuuti ci xéewal yi, dundam gépp masu cee feesal biiram ciw ñam, lu néew ci mburu la daa mos ak tàndarma, bu amul rëndaay mu rëndaayoo diw, mbaa diw ak bineegar, mbubbam ak dallam ci loxoom la ko daa daaxe, daan fóot mbubbam bis bu jot ci loxoom, ndax moom (j.m) ku jéggi woon ab dayo la ci set, bis bu nekk daa na ci socc ay yooni yoon.
Daawul toggoo nag ag dund gu ñagas te di ko woote, moom kay ñam wu ko dikkal rekk mu lekk. Soloos na ci moom ne daawul sàkku mukk aw ñam wu fi nekkul, cib pajaas la daan nelawe, am mbalaanam it lu gàtt la daan doon, daawul tëju ay saabaam, ki gën a doyodi ci nit ñi da ko daa gis di wax ak moom, waayam ja ko daa ligéeyal di Anas mom Maalik nee na masul a dégg ci Yonnant bi ci dundam gépp benn baat bu ko mas a naqari.
Daf daan bàyyee saabaam yi xéewal yi, te daawu ci féetewoo dara bàyyi leen, nekkoon na di ku sopp xale yi te daan kaf ak ñoom, ku amoon ag ñeewant la ci jirim yi, way ñàkk yi, ñu doyadi ñi, di seeti way tawat yi, bëcëg bépp it ci yëgg la daan nekk, daawul dal, ku bañoonug jekki la ak tàyyeel, daa na ko moytulooy saabaam.
Misaal la woon ci ni ñu war a jiitee xeet wi ak ni ñu ko war a sàmme[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yonnant bi ku amoon ag yewwute gu sax la, daawul ba dara romb ko ci lu aju ci umma bi ndare bu da koo gendiku bu baax te settantal ko. Daf daan settantal di teg ay naal yu jub, yu yaatu yu muy jaar ci ligéeyam ci anam gu nosu te toftaloo. Yitteem jépp da ko daa sotti ci li ëpp solo ci mbiri xeetam wi, teg ca la ca topp cig am solo. Daa gisoon ne ay ligéeyam aki jëfam roytéef la wuy saabaam di jaari ëlëg, làmp la bu ñuy niitloo, moo waraloon lu muy def rekk mu koy def cig njàngale , cig yare. Bu kenn ci saabaam yi juumee ci mbir, da ko koy won cig nooy, leeral ko lay la jub. Ku daan am ag muñ ci way xuloo yi la, daan leen jéggal seeni soppaxndikooki jikko yu ñaaw ngir ñu gis seen njuumte, dellu ca jub ga. Ku wormaaloon nit ñépp la, daan sàmmoonteek teddngay ki gën di gone ci ñoom ak àqam. Masuñoo dégg fenn fu ñu ne Yonnant bi (j.m) génnee na fa baat bu ñaaw jëme ko ci kenn, ak doonte kenn kooku da dib noonam. Bu masaan a mer day noppi ba mer wa dañ mu doog a wax nànk, cig dal.
Yonnant bi noppee ko gënaloon wax, dégloo ko gënaloon déggal. Bu masaan a wax day àgg ca la mu bëgg a wax du jàdd-jàddal, def ko it ci baat yu leer te gàtt, looloo taxoon Yonnant bi (j.m) moo gënoon a am fasaaha ci nit ñi, gën cee am balaaxa, adiisam yi ci balaaxa ñoo topp ci Alquraan miy wax ji gën a balaaxaa ci wax yi.
Yonnant bi (j.m) yérmaande la ñeel mbindéef yépp, bi muy ñëw ci àdduna bi da koo fekkoon mu yor lëndëmug réer, ndof, xamadi Yàlla, waaye mu bàyyikoo fi, ba fi ag leerug gëm Yàlla . Mi ngi feeñ ci araab yi te booba ñi ngi ciy xareek fitna ak ŋaayoo, mu juge fi ba leen ñuy xeet wuy wenn, yiw peek leen, lislaam ëmb leen, jàmm uuf leen. Ak li Yàlla sotti nit ñi lépp ciy xéewal, jaarale ko ciy loxoom teewul Yonnant bi – jàmm yal na nekk ci moom – bi mu fiy juge di woon ku ndóol, ku moomul lenn. Saddaloon na nit ñi aw léew ci nite, ngënéel, def wartéef, sellal ak dëggu. Yàlla dëggal na – tudd naa sellam ga – ba mu nee : ((yaa ayuhan nabiyu inna arsalnaaka shaahidan wa mubashiran wa nadiiran wa daahiyan ilal laahi bi idnihii wa siraajan muniiran, wa bashiril moominiina bi anna lahum minal laahi fadlan kabiiran)) muy :( yaw Yonnant bi de dañu laa yonni ngay seere tey bégaleek a xuppe, di woote jëme ci Yàlla ci ndigalam, tey làmp buy leeral, na nga bégal jullit ñi ci ne am nañu ngënéel lu rëy lu tukkee ca Yàlla) Yonnant bi nag (j.m) tënk na wax jépp ca bataaxelam ba niki kuy jàngale ba mu nee : (dees maa yonni ngir ma mottali jikko yu rafet yi).


text:
1Yesu n'asooñ áyemi ti kaliiken ésuk i mite m'Atambatun ti katafa kite han hite Gálile. Bakan keehooje-hooj ni kátumb kákuuto, asooñen n'ájufo tu busoona eeriiko te bo. Busoona bu búmoomi tu móhujo mu, ésuk i ni káyemi t'asuuje du. 2N'aliikeniin toko buroon úkaan, abe n'aŋ'akolofan báhamin bu. N'aaniin o ti kaliiken kooniin: 3---Arijamatan! Abajeebaj ake ániine eeje muwiis. 4Bare akina ti káfiiten ku, sike sinawaay ni siney ti ñijinu ñu. Bilele bu ni bibin beeher so fe. 5Sike ni siney t'arkee bilaaliñj. Baaliisiw bu buhoojut toko. Memee jab náami wúnuutino, ábuki baaliisiw bu t'etiir wo bifamut. 6Bare taanak tu tírabino, nu túsuf maanu wu abe nu wusay, ábuki ñuyoot ñu ñijeit akambee. 7Sike ni siney t'arkee esisa. Esisa i n'élooñin ne wo y'afeeneŋ, abe n'ebuuf wo; maanu wuyinaat kabukoor. 8Sike ni siney t'etaam yeejake i. Nu wuhaat, wubukoor, wuyak wunuutan. Ti kaamaanu kifeeneŋ, bajal bu n'iŋi bireeŋ butuman nu sumoŋu, kike bakan bákahaaji, kike téemeer. 9Yesu átibana, n'aaniin: ---Arko aribajabaj wúkondin, árinandin naŋ n'isoke fu! 10Hi Yesu ánuutina hu ti hahooja hondu, keeriikee ku kéehino t'etut, n'eriboora yeene sumoŋu ni bákasuba ku ni kaano ahatiin báhamin b'akolofane bu. 11Yesu n'aaniin: ---Aruun arisaanee fu kaanuku áriimeyi béenuusee bite ti Jáyi jite Atambatun. Bare bakaaku, iŋi kakolofanee bo 12kaanuku bi Míkiñjin mu musoke bu ni bibaj. Meenaan: «Iŋi káheelin féet, bare iti kajuk; iŋi kajam áwariee, bare iti kajok; ábuki n'iŋi kajendan káwuŋgan inde Atambatun, abe n'aŋ'aboŋketiin!» 13Abe Yesu n'aaniin: ---Arijokut b'ikolofane bee? Kame náami buŋ b'arija fu kajoku baabu? 14An eeemo u tu muwiis mu anawa hirim hite Atambatun. 15Bakaake kámoomi naane ñijinu ñu ti sinawaay su sineye du. Ifi kajam hirim hu kep, Setani n'aŋ'abin eenuutan ho ti siheliin. 16Bakaaku kámoomi naane t'arkee du bilaaliñj ti sinawaay su sineye du. Ifi kajam hirim hu kep, toko-toko yooŋ n'iŋi kajok ho atoof. 17Bare híbajaariit ñuyoot ti siheliin, náami kájokaariit ho afiyee. Bakola ifi bibin kep, man yooŋ sílaam iŋ'ite hirim hite Atambatun, n'iŋi kawasan káyilen kooniin. 18Bakaake kámoomi naane t'arkee du esisa ti saasu sineye du. Boko kaamo fu kiŋki kajam hirim hu jak. 19Bare biyinoor bite t'etaam ye, sírirem su sunsu subuut iye, ni bimero bite baabu buroon uŋu bubuuf ho, abe utu hubukoor. 20Bakaaku bare kámoomi naane etaam yeejake i ti sinawaay su sineye du. Boko kaamo fu kiŋki kajam hirim hu, ni kajok ho káhabanein, abe ni kabukoor. Afeeneŋ n'aŋ'abuk kaamo butuman nu sumoŋu, ake bakan bákahaaji, ake téemeer. 21Yesu n'asooñ aaniin: ---Aañ aŋ'arif ejaaŋana, abe n'árut yo n'ésiwo, man yooŋ n'anaŋ yo t'etaam elal? Eeman aŋ'ánind yo ti kaasooru ku? 22Ábuki doon déenuusee, do bibin kajukiee; beesokutee bu yooŋ, bo bibin kámeyiee. 23Arko aribajabaj wúkondin, árinandin naŋ n'isoke fu! 24N'asooñ aaniin: ---Arinaŋ kikawuun ti bamb'arijam! Ti kinij koonuun t'Atambatun aja fu kaneefan eenij yooŋ t'aruun; abe boonuun bu kahaŋu. 25Ábuki an eebaje, o káwutiyenee ahaŋ doon d'abaje du; bare an éetumbut u abaj, humuum diŋgiŋgilis d'abaje du karamiee. 26Yesu n'asooñ aaniin: ---Jáyi jite Atambatun júmoomi naane an eewiise hitaaŋaat hoone. 27Kaajiŋgan man yooŋ káajiim, af'aŋot man yooŋ n'ariiko, wondu ti kálooñina kep; wo yooŋ kahaatu t'ámeyiit buŋ bu wúhine fu. 28Etaam i ef'enoŋk yéehin wo wéelooñin: wo káfumbanna, n'uŋu wukufo, abe n'uŋu wunuutan. 29Ufu wuja ayak abin áami wulaaña, an u n'aŋ'abin n'emañu yeene eebin éehotukan, ábuki tireeŋa toko. 30Yesu n'asooñ aane: ---Ne naŋ fíya ni Jáyi jite Atambatun junokoore fu? Man yooŋ ti biin báhamin beekolofanee t'úyino fu káhamin iŋ'ite te jo? 31Júmoomi naane sinawaay site emutard. Af'a̱yit afeeneŋ a̱anawo, akina ahaŋe fu káteti sinawaay site t'etaam ye fe. 32Bare af'aja ayak abin áami anawee, o kahaatu ahaŋ maamu munukanuk fe. Biland boone yooŋ kahahu; humuum bilele bu búnooni káwuulu te bo. 33Ti báhamin úkaan beekolofanee naane bondu ti Yesu af'afandiin kasoku hirim hite Atambatun. Áhaminaariitiin biniŋ esaan-saan kaanuku kéeyini kajoku. 34Áliikenaariitiin doon fe t'akolofanut. Bare af'áyemi unoono n'eriboora yeene, n'aŋ'ahatiin bo fe. 35Hunak hondu hoho kaanendan ku, Yesu n'aane eriboora yeene: ---Úkan nera. 36Eriboora yeene ni kawas toko hahooja hu, abe ni kaja kaŋaaboo tu busoona bu t'áyemie du keeja ne o. Ñike ñusoona yooŋ ni ñija. 37Diŋgilis kep, náami eyam yómbombokun étibino. Kúsuw ku iŋi kirito, ni kiney tu busoona bu. Memee náami bulohena kahooju. 38Yesu t'aŋote inde hulom hu, abe n'áhin hikawo ti higegenaay. Eriboora yeene ni kániyaro abe ni kaano: ---Ámuse u, úne fu kaketu! Kame híhinuti doon? 39Yesu n'ániyo. N'akamoor t'eyam i, abe n'aane han hu: ---A̱beb! Toko-toko eyam i n'eraan, han hu yooŋ. N'asooñ akoowanee kem. 40N'aane eriboora yeene: ---Iŋi naŋ n'árikoleyie fu? Káyilen koonuun kondu diin? 41Bi Yesu áhine bii ni bijahaliin dómbokun. N'iŋi kaanoor toko: ---An buŋ me ondu? Humuum eyam i ejama te o, bija yooŋ han hu fe!
Copyright
Learn More


text:
1Orze' brugyi' ga' rnii Jesuuz nu riidz tiily lo dey tuuba' tir. Orze' nam rab mi dey: 2―Mod nu rac nu gyel gubier ni Ñgyoozh, nde' mod nu guc nu tub rey. Rey ze' bzu yey tub sa' ni fandang par nu chelaa yu feñ niy. 3Orze' mniiy lo de moz niy nu chay cha teey de yu nu ca lo cuen nu cha fandang. Tees de yu nu ca lo cuen nu cha ze', wangalagy dey ñgyay. 4Orze' bzeed yu reña' moz nu chay. Orze' mniiy lo dey: “Mnii lo de yu nu ca lo cuen nu cyid ze' nu bi bzu lilya̱ dela coz nu dow den. Nunu bi bicya̱ mandaar nu gut chigud gal nu de bañ nu bi bicy re'ña̱. Delañ bi zu lily ñii nu cyid dey fandang”, nay. 5Tees de yu nu ca lo cuen nu cha fandang ze', wangyicy cuen dey. Tub yu zay lat naay. Ze' tuuba'y zay gyicy yu dalje̱z niy. 6Ze' tub naca' dey bdu' yaa dey de moz ni rey ze'. Orze' shiñ bicy nu dey yu gashtal biit la dey yu. 7Orze' tona' la guzi lagy rey ze'. Orze' bicy yu mandaar lo de soldad niy nu chay cut yu de mbecy nu biit moz niy ze', nunu caay gyi ledz dey. 8Gaze' nu bredz yu de moz niy. Orze' nay: “Dela de coz bi zu lily ñii par fandang, tees de yu nu ca lo cuen nu ñgyiid, wangyap dey nu ñgyiid yu. 9Orze' na gua der de nez zu. Orze' cuedz der cyu zi'l mbecy nu gyap ru nu cyid yu fandang”, nay. 10Orze' de moz ze' bruu dey zay de lat cay. Nunu bicy tublaazh dey ca na la de mbecy nu byap dey: tant mbecy a̱' nap nunu tant mbecy nap. Orze' bdzaa la nañ yu' ze' nu yu' mbecy lo fandang. 11’Orze' rey ze' gu'y nañ yu' ze' nu bgüiiy lo dela mbecy nu bru'ña ze'. Orze' bdu' cuen yu lo tub mbecy nu a̱' zuy negy par fandang. 12Orze' na rey ze' rab yu mbecy ze': “¿Lac guc gu'r ii ze' a̱' zur negy par fandang?” nay. Tees mbecy ze' rila waniiy. 13Orze' rey ze' nay rab yu de moz niy: “Pcyiigy der gyi'y nunu pcyiig der yaay. Nunu mne' der yu chay ze' nu cow, ze' nu gun yu nunu siigy lay yu”, nay. 14Gun Ñgyoozh rbedz mi zigy mbecy tees ñuu zi mbecy pcuim ―na Jesuuz. 15Orze' de mbecy fariseo ya dey, nunu orze' psaap dey riidz ben lac mod gac gyicy dey nu gadzam nu riidz par nu cu' zi dey mi. 16Orze' bzuu nez dey la be de mbecy nu nac nu de mbecy fariseo nu la be ga' de mbecy ni Herodes nu cha nii dey lom. Orze' na dey rab yum: ―Masht, de̱ ya̱ rad lagy de̱ nu ru rniir coz rishli. Nunu ru wagyicy cuen ru de coz nu rnii mbecy, sinu rlyuur ni dey mod nu rlagy Ñgyoozh nu chu' dey, gun ru a̱' nac ru mbecy nu rcui. 17Orze' mnii ñuu lo̱ de̱ mod nu ru rnii toor. ¿A gruu nap ñi nu griib den tiñ nu rbic dey ni yu nu riib ic de nasyoong, uti waruu nap ñi? ―na dey. 18Tees Jesuuz gud lagy mi nu nac dey mbecy rzi lagy. Orze' nam: ―Mbecy rzuu lo, ¿lagu rzu der caa ze' lo̱? 19Blyuu der tiñ nu cyish ru ze' lo̱ ―nam. Orze' gua nu dey tub tiñ plat lom. 20Orze' Jesuuz bdugyi'm lo dey: ―¿Cyu nab ca lo tiñ ii nunu cyu nu la ca looñ? ―nam. 21Orze' na dey: ―Lo César, yu nu riib ic de nasyoong, gal nu nu lay ―na dey. Orze' na ga' Jesuuz rab mi dey: ―Benu ni, orze' briic der ni César, yu nu riib ic ze', de coz nu nac niy, nunu briica' der ni Ñgyoozh de coz nu nac nim ―nam. 22Na ornu güeñ dey de riidz ze', orze' za nu la ic dey nunu zu ga lam gush nez dey yay. 23Laab dzi ze' gua la be de mbecy saduceo gua güii dey Jesuuz. De mbecy saduceo rnii dey nu ornu gat mbecy, orze' wagyabaña' dey. Nde' nu bdugyi' dey lo Jesuuz. Orze' na dey. 24―Masht, Moisees mniiy nu benu tub mbecy gat yu, ze' gyiyeeñ mñaay, ze' sac la i'ñ yu, orze' gash bicy yu byud ze', gun orze' cuic yu mdoo ni byud ze' por cuen ni gyitoo bicy yu, na Moisees. 25Na lat de ub na ii bzu gagy mbecy nuy bicy yu. Orze' yu loga guud mñaay. Orze' gut yu. Ze' mñaay wangaal lam mdoo. Orze' byeeñ byud ze' lo yu nu gul loy. 26Ni' zi'l bzac yu ze' nu gut yu. Orze' ni' zi'l bzac yu chon nu gul loy. Orze' ni' zi'l bzac byud ze' nu za' gagy la dey nuy bicy yu. 27Na ornu blazh dela dey gut yu, orze' ni' zi'l biñ mñaa ze' gut mi. 28Ze' na ornu shuub dzi nu gyabañ de mbecy gut ze', orze' ¿ca na de yu ze' lo gagy yu nuy bicy yu gac mñaa dey mi ze'? Gun dela dey pcyiiñ nuy mi ―na dey. 29Orze' Jesuuz nam rab mi dey: ―De ru radza der, gun de ru wagyet lag der cuen de coz nu mniiñ lat de riidz ni Ñgyoozh. Ni wagad lagy der la na coz nu gac gyicy mi. 30Ornu de mbecy nu bi gut gyabañ dey, orze' wachelaa ga' dey, sinu orze' chu' dey gal nu yu' de anc nu yu' gyibaa. 31Ze' na ni nu gyabañ mbecy, ¿walab gaal wacsya' der de riidz nu bzeeñ Ñgyoozh par de ru? Laab mi nam: 32“Ya̱ naca̱ Ñgyoozh ni Abraham, naca̱ Ñgyoozh ni Isaac, nunu naca̱ Ñgyoozh ni Jacob.” ¡Gun Ñgyoozh a̱' nac mi Ñgyoozh ni mbecy nu bya' lo la sinu nac mi Ñgyoozh ni mbecy nu mbañ mas bi gut yu! ―na Jesuuz. 33Na ornu güeñ de mbecy de riidz ze', orze' za nu la ic dey nu nac de coz nu blyuum. 34Orze' ornu gud lagy de mbecy fariseo nu psoow mi ru' de mbecy saduceo, orze' byatublaazh dey. 35Orze' bruu su tub yu nu rlyuu leey ni Ñgyoozh nu bdugyi'y lom par nu shet lag yum nañ caa. Orze' nay rab yum: 36―Masht, ¿ca na leey ni Ñgyoozh nac ñii leey zub lo zir? ―nay. 37Orze' na Jesuuz rab mi yu: ―“Pca Shuaan ru, biñ nu nac Ñgyoozh nir, nu dutuub la lardoor, nu dela gyel mbañ nir, gal nu nu dela shcab nir.” 38Nde' leey zub lo zir par de' zir leey. Nde' leey nu gya zir zu. 39Ze' leey cyup, nde' nu “Pca der losa'r gal nu rcar ub ru.” Nde' saap ñi leey loga ze'. 40Orze' lo cyup de leey ze' nac ñi cyong de' zir leey nu bzeeñ Moisees, gal nu de' zir de riidz nu bzeeñ de yu nu mnii por cuen ni Ñgyoozh ―nam. 41Lat nu gabee yu' tublaazh de mbecy fariseo, 42orze' na Jesuuz rab mi dey: ―¿La ñuu shcab rash der nu nac Mesías, biñ nu ca lo cuen nu co mbañ mbecy? ¿Cyu nez nac mi? ―nam. Orze' na dey: ―Nez Dabi nac mi ―na dey. 43Orze' na Jesuuz rab mi dey: ―Benu ni, ¿lagu mnii Espiriit Yon ni Ñgyoozh lo Dabi nu mniiy nu nac mi Shuaan yu? Gun ub la Dabi nay: 44Ñgyoozh nam rab mi Shuaana̱: “Gzub ru lugaar nu gzub mbecy nu gya zir zu par yaa be̱e̱ ii, gashtal gyicy la̱ nu gyicy ru gan de losa'r yuur”, na Ñgyoozh, na Dabi. 45’Orze' ¿walab gaal gac gruu Mesías, biñ nu ca lo cuen nu co mbañ mbecy lat nez Dabi, benu Dabi mniiy nu nac mi Shuaan yu? Gun bi guzañ na'ñ gul Dabi anzir nu gal mi. Orze' ¿walab gaal gac gruum lat nez yu? ―nam. 46Orze' rila wangac tush cya dey ni tub riidz. Nunu nese laab dzi la ze' wancuica' dey baloor nu ngugyi'y lom.
Copyright
Learn More


text:
Feppsaal
Feppsaal (deesi ko wax ci fr : Proton)(as wàll-wàllaan la su sëfoo yanu mbëj bu baax(+) su man a féex ciy yëngoom walla mu taq cib saalu xarefulwoon . Ki ñuy wax ne moo ko wuññi mooy Ernest Rutherford, donte jëmmaan bu waa-almaañ bi Eugene Goldstein njoortoon na ag nekkam njëkk ngir manoon a dëggal ay gëstoom. Dayoob yanu mbëjam tollook bu mbëjfepp, waaye ak màndarga gu wuute: 1,602 × 10-19 coulomb. Lefam tuuti la rombee 1800 yoon bu mbëjfepp (daanaka 1836) te xawa tollook bu feppmaandu: feppsaal a ngi am lef gu toll ci 1,6726231 × 10-27 kg (9,3828 × 102 MmV).
Feppsaal yeek feppmaandu yeey ñaari wàll-wàllaan yi cëroo xarefulwoon bi, ñoom ñaar ci saal bi lañu nekk, mbëjfepp yi ci xarefulwoon lañu leen boole waaye taquñu ci dañuy nekk di ko wër.


text:
1A ye hèerran a Yerusalem a cewci Betfage ni Betaniya, de kpèrrin a gopri korrom. Yeesu de tèe da lor ta wàa cuk, 2de gàa daw: Digin a àay ây a ɗàm kpees wun. Un kpèt go a farra, kpàa gun kpàa hàm wamde cîirriya woy yey tâa nirri ti haa naarra ba. Njelan un 'maara. 3To nirri gunnu go «ji mbitnu hûy ya», gàawan: Nitcoorra dii ni gayam maan, i ge insa dun yaale. 4De digin kan, de kpàan hàm wamde a cewci orri, cîirriya a nin àay. De njelan. 5A nit ây gòyge a farra, de gunin daw: Ngam ji njelnu hàm wamde ya? 6De goosin kà yey gàa daw Yeesu gi. A nit ây nà de woon daw. 7De 'maaran hàm wamde a gin Yeesu. De iirran lurra waw a mârngi wamde. De naarra. 8A nit ây dèy de parrin lurra ta waw a orri. 9A nit ɗàarra kpees ây ni nit ây futka u daarri aw bime, aw gàa: Dàara ɗaga! 'Mita e tâaw di nit yey dàaga ni nîir Fay! 10'Mita dii a wûun too worro Dawda, nit yey dàaga gi! 'Mita e tâaw di Fay a faktiturum! 11Yeesu kpèrre a Yerusalem. De lege a àay Fay. Ye gbèese gînum nis wàa a jày pî a farra, de tayin a Betaniya ni lor ta wàa ra sàm cuk, ngam tuma kèle lukcu. 12Ni ndamji ye yuuran a Betaniya, fey àyuge di Yeesu. 13De rabe jâaci kpâarriya ni waasi. De dige e gop mba nîirre go. Amma ye kpèrre a fur jâaci, de kpàa sey waasi gbè, ngam cot nîirra jâaci ɗi ba. 14Yeesu de lèrru di jâat maan de gàaw: Ta nirri e haasirra riirra jàk repta a gin wey ba ha tâam timgbàri! A lor ta wàa aw rage yèk yey. 15Ye kpèrrin a Yerusalem, Yeesu de lege bak a àay Fay. De ɗaa mànda da nit sàangum jàk ây ni nit sàarra jàk ây a farra. De tusfa taabul ta waw da nit bunjum seede ây, ni tifokta ta waw da nit sàangum tigurfi ây. 16Ti woo koo wuna e hòm ni tokta jày a àay Fay ba. 17De kàlnji daw da nit ây de gàa: Gàa nà kà yey a defterre Fay: Aay mum gaw 'naasi àay gin waarra Fay ngam nit dees ây pî. Amma un un inu di àay yey gook gin tâam nit ngorgum jàk ây! 18A nit ɓèl ta waw da nit daprum ây, ni nit còycum ây ye ragin yèk maan, de kàmin orri ha aw gbeesu di Yeesu. Amma aw toluge, ngam kàlnjum wàa tâa daw 'nang da nit ây pî. 19A ye cii mbona, Yeesu ni lor ta wàa de yuun a riiy ɓèl maan. 20Ni ndamji a ye hòmin a orri, Yeesu de kpàa jâaci nà gbòge yòm ha sisi. 21Piyèr de ɓayse yèk jâaci nà, de gàaw di Yeesu: Nitkàlnjum, e rri yey jâaci nà lètmu gi gbòge. 22Yeesu de gàa da lor ta wàa: Goosin di Fay! 23Takundi mi gàanurre: To un gàaw go di gopri yey «an, mu tay mu yaa a sòo ɓèl», un hàanji go a tinîir wun ba, amma un goosi jày gàanu gi, jàk maan mbi ge mbiri. 24Ngam maan mi gàanurre: A waarra Fay to un gunde go koo jàk hâ, goosin un kpàa mgban, jàk maan tâa ge tâanu hû go. 25Un waarre go Fay, to jày tâanjunu ni nirri, yaafuwan di nit maan, ngam ha Too wun a faktiturum e yaafunu, un yew go a yèk mgbèngda wàa. ( 26Amma to un yaafi daw go da nit ây kana ba, Too wun a faktiturum ɗa ge yaafunu jàk maarra wun ba.) 27De isin bak a Yerusalem. Yeesu ye gîre a mîis àay Fay, a nit ɓèl ta waw da nit daprum ây, ni nit còycum ây, ni nit raknjum ây de dàaran a gin wàa. 28De gunuwan: Ni mbinum hâ tèenum jàk ây gi ya? Wun hîigum mbinum tèerra kà yey ya? 29Yeesu de gàa daw: Miy ɗa gu gim gunnu jày kpolo. Un goosim go, miy ngaa kà gim kàlnu ni mbinum yey tèenim jàk ây gi. 30Iirra baptisma Yuhanna ana a gin Fay yi? Malla a gin nirri yi? Kàlimin! 31De yèenjin a tîim waw de gàan: To ot gàaw go «ana a gin Fay», gu ge gunna: Ngam jâ tâa un goosu di Yuhanna ba ya? 32To ot gàa go «ana a gin nirri», hû go ot tole da nit ây. Ngam a nit ây pî aw raptuge di Yuhanna nit lònum yèk Fay takundi ɗi. 33Hû go de goosin di Yeesu, de gàawan: Ot cèngni ba. Yeesu de gàa daw: Yow, miy ɗa gim kàlnu ni mbinum yey tèenim jàk ây gi ba.
Copyright
Learn More


text:
Armagedon
Ci làkku ibrë (הר מגדון) la tur wi jóge. Ci angale mooy Armageddon; Ci faranse mooy Harmaguédon
Armagedon mooy turu benn tund ci làkku ibrë bi ñu sotti ci làkku gereg. Ci làkku ibrë Megido (Meguiddo) la tudd. Ci Injiil dafa misaale bérab fu xare bu mujj bi nara am ci diggante gaayi Yàlla yi ak gaayi Seytaane yi ci muju jamano ji. Tundu Megido bokk na ci tundi Karmel yi. Dafa nekkoon ci benn boru xunt mu mayoon nit ñi jàll tund yi. Ci joor bu nekk ci taatam la Sóol (1Sa 31:1-8) ak Yosiyas (2Ch 35:20-24) dee, te Sedeyon amoon ndam ci waa Majan ñi (Jud 7).
Armagedon mooy feeñ ci Injiil ci Pe 16:16.


text:
Imbraatóor gu Gana
Imbraatóor gu Gana gi mag ci yu Afrig yi taariixkat yi mas a xam mooy : gu Gana. Li ñu jot a xam ci taariixam ñi ngi koy sante gëstuy boroom xam-xami jeexiit yi, ak nettaliy gimiñ yi, ak mbindi tukkikati naar yi.
Gana mi ngi sosu ci ñeenteelu xarnu g.j., jamono jooja it nguur gu ndaw la woon gu ñu daa woowe Ogaadoo. Ci juroom ñatteelu xarnu g.j., la ab xareem (son armée) jugoon song ay suuf yu yaatu, yu nekk ci diggante dexug Senegaal ak Nijeer, ci noonu la Gana wëlbatikoo di imbraatóor gu mag gu teg loxo ci dëkk yi mu feggool…
Imbraatóor gi nekkoon na di gu naat : ay suuf yu nangu mbay ak sàmm, mu daa bokk ci yaxantug tàkk gi (gi nu daa defe ci tàkk gi) ak njaayum wurus mi, moom imbraatóor gi amoon na ay mbelli wurus yu bari yoy ki ko daa topptoo mooy Kayaamagana, maanaam njiitul wurus li : waa jii da daan nekk njiit lu dëgër, lu ñu wormaal, luy àtte cig maandute te daan samp foŋsaneer yi. Moom nag cim koom ak naataange la daa dunde ci péeyam, waa diiwaan bii it dañu ko daa indil ay kem ci wurus wi ñiy génnee ci suuf si, ginnaaw bi mu faatoo nag la ko fi ab jarbaatam wuutu. Ci atum 1052 g.j., la Muraabituun yi song Gana, ci layuw dañuy dugal ñoñam ci lislaam, ñu daal di ubbi péey ba atum 1076 g.j., ginnaaw bi Gana néew doole, daal di daanu ci mujjantal gi ci loxoy imbraatóor gu Mali atum 1240 g.j.


text:
Wikbaatukaay
Wikbaatukaay ab baatukaay barilàkk bu ubbeeku la, di benn ci sémbi Wikimedia Fondation yi. Baatub «Wikbaatukaay» dafay junj sumb bu wolof bu boobu sémb, di Wiktionary ci wu-angalteer. Mook Wikipedia ñoo bokk doxiin, di lu ubbeeku te dàttu ci nosteg wiki, lees man a jëfandikoowaat ci anami GFDL.
Tëddiin[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yéeney sémb bi mooy sos ab baatukaay bees di duggal làkki àdduna bi yépp. Ci bu wolof baat yépp a fiy nekk ak seen tekki ci yeneen làkk waaye ci wolof lañu leen di faramfaccee, joge seen gongikubaat, seeni bokktekki, safaantekki, waxiin, añs.


text:
1Afta Jiizas don se dem sitn ya, im luk op iina di skai an prie tu Gad se:
2Kaa yu gi yu Bwai Pikni powa uova evribadi, so dat im kyan mek di piipl dem we yu gi tu im liv fi eva. 3Fi liv fi eva miin se dem nuo yu, di onggl wan we a riili Gad, an dat dem nuo Jiizas Krais, di wan yu sen kom. 4Mi shuo piipl pan ort ou yu big an powaful, wen mi du di wok we yu did gi mi fi du. 5So, Faada, rait we yu de nou, mek mi get nof rispek, di sed kaina rispek mi did av wen mi did de de wid yu fram bifuo di worl did mek.
6“Di piipl dem fram outa di worl we yu gi mi, mi shuo dem a uu yu bi. Dem did a fi yu bot yu gi mi dem, an dem fala we yu tel dem fi du. 7Nou dem nuo se evriting we mi av kom fram yu, 8kaa mi tel dem bak evriting we yu tel mi an dem biliiv it. Dem nuo fi shuor se a yu mi kom fram an dem biliiv se a yu sen mi kom.
9“Mi a prie fi dem. Mi naa prie fi di worliyan dem. Mi a prie fi dem we yu gi mi, kaa dem a fi yu. 10Aal a we mi av a fi yu, an aal a we yu av a fi mi. An dem shuo ou mi big an powaful.
11“Mi naa go de iina di worl no langga. Mi a kom tu yu, bot dem stil ago de iina di worl. Faada we uoli, yuuz yu powa an gyaad dem — di powa we yu gi mi — yuuz it an gyaad dem, so dem kyan ton wan, siem laka ou mi an yu a wan. 12Wen mi did de mongks dem, mi yuuz yu powa fi gyaad an kip dem sief — di powa we yu did gi mi. Non a dem neehn laas, onggl di wan we did baan fi ded an go a el. An dis ya apm so dat wa Gad wod se wuda kom chuu.
13“Mi a kom a yu nou, bot mi a se aal a dem sitn ya wail mi stil iina di worl, so dat dem kyan api kyaahn don jos laka ou mi api. 14Mi tel dem we yu tel mi fi tel dem, an di worliyan dem iet dem, kaa, jos laka mi, dem no worliyan. 15Mi naa prie an aks yu fi tek dem outa di worl, bot dat yu fi gyaad dem fram di wikid wan. 16Dem no worliyan siem laka ou mi no worliyan. 17Yuuz di chuut mek dem liv fi yu. Fi yu mesij a di chuut. 18Siem laka ou yu sen mi kom iina di worl, a siem wie so mi sen dem iina di worl. 19A sieka dem mek mi gi op miself fi sorv yu. Mi dwi'it so dem maita riili riili gi op demself fi sorv yu tu.
20“Mi naa prie fi dem falara ya wan. Mi a prie fi dem we ago biliiv iina mi wen dem ier wa dem falara ya se. 21Faada, mi prie se aal a dem kom tugeda iina wan, siem laka ou yu liv iina mi an mi liv iina yu. An mi prie tu se dem wi liv iina mi an yu, so dat di worliyan dem kyan biliiv se a yu sen mi kom. 22Mi gi dem di uol iip a rispek yu did gi mi so dat dem kyan kom wan jos laka ou mi an yu a wan: 23mi iina dem an yu iina mi — so dem kyan komiin laka wan, an so di piipl dem iina di worl maita nuo se a yu sen mi kom, an dat yu lov mi falara dem siem laka ou yu lov mi.
24“Faada, mi waahn di piipl dem we yu gi mi fi de eniwe mi de, so dat dem kyan si di uol iip a rispek we yu gi mi, kaa yu lov mi fram bifuo di worl did mek.
25“Faada, we eva du rait, iivn duo di piipl dem iina di worl no nuo yu, mi nuo yu, an dem piipl ya nuo se a yu sen mi kom ya. 26Mi mek dem nuo yu, an mi ago gwaan mek dem nuo yu, so dat dem maita kyan lov dem wan aneda siem laka ou yu did lov mi, an so mi kyan liv iina a dem.”
Copyright
Learn More


text:
1A ni-Farisa ây ni ni-Saduki ây de dàaran a gin Yeesu, ngam aw rûfuwa. De gunuwan e lòni daw jàk kayeefi ni mbinum Fay. 2Amma Yeesu de gàa daw: Unji gàarre go e leki, gun gàa: Ni ndamji kò ge kòli, ngam titurum woge. 3Ndamji kaygirre go, gun gàa: Unji yey buun yaa ge yaa, ngam titurum gbòolirre kuptirre. Hû go un cèngni mîinjum jàk ây lòtke a faktiturum, amma yèk jàk ây mbirge mgbàr yey un kpàaw cèngnum ba. 4A yòot nit ây tâage maktiya, woogifa yèk Fay gi, aw kàmde jàk kayeefi. Amma gaw kpàa jàk kayeefi kana ba, sey kayeefi yey mbirge nà ni Yona. Yeesu de woo daw de taye. 5A lor ta Yeesu ye yewin a taga sòo ɓèl gi, aw hèntige ata tàarri. 6Yeesu de gàa daw: Faasin hak wun a njàngna ni-Farisa ây ni ni-Saduki ây! 7De yèenjin a tîim waw de gàan: Ey yèerre hûy ngam ot arra tàarri ba. 8Yeesu ye cèngni dànda waw, de gàa daw: Un nit èca goosum ây, ngam jâ yèenjunu a tîim wun yèk hèntum tàarri gi ya? 9Ha niyey un cèngni ba yi? Un ɓaysirre yèk tàarri kèrèw nà mîinjim da nit ây ujinè kèrèw, ni sakri tuuni mèn atunu woy yaatum gi ba yi? 10Un ɓaysi ɗa yèk tàarri jòròs nà mîinjim da nit ây ujinè naan, ni sakri pakrak mèn atunu woy yaatum gi ba yi? 11Kà tâa un cèngni, ti tâa yèk tàarri yèenim dun ba ya? Amma faasin hak wun a njàngna ni-Farisa ây ni ni-Saduki ây gi! 12A lor ta wàa de cèngnin, ti gàa daw aw faasi hak waw a njàngna tàarri ba, amma a jàk kàlnjum ni-Farisa ây ni ni-Saduki ây. 13Yeesu de dige a cewci Kaysariya Filippe. De guni daw da lor ta wàa de gàa: A nit ây kà gàan Hàm nirri gi wun ɗi ya? 14De goosin de gàawan: A nit ây kana aw gàarre, mu Yuhanna nit iirra baptisma ɗi. A nit ây kana aw gàarre, mu Eliya ɗi. A nit ây kana ngaa aw gàarre, mu Yeremiya koo nirri kpolo ɗi a tîim nit ây lòni nà yèk Fay. 15Amma un, kà gàanu mi wun ɗi ya? 16Simon Piyèr de goosi de gàa: Muy mu Kristu ɗi, mu Hàm Fak beengiya. 17Yeesu de gàaw: Kâwum diimu Simon hàm Yona, ngam nirri lònum yèk yey ba, amma Too mum tâage a faktiturum ey lònum. 18Miy mi gàamde: Muy tâage Piyèr kà gàarra kpata. A kpata yey gim gòyni mûsa nit kimjum ta mum gi, koo mbinum wurra ge sun daw ba. 19Hîi gim hîim tifaarunum wûun Fay a faktiturum. Mu cîi go jày a deesi, tâa ge tâa cîirriya a faktiturum. Mu njel go jày a deesi gi, tâa ge tâa njelliya a faktiturum. 20Yeesu de mgbènggi daw da lor ta wàa, de gàa daw, ta aw sak koo di wuna nge ey tâage Kristu gi. 21Diga mgbàr maan Yeesu ɗaa daw lònum yèk wurra wàa da lor ta wàa. De gàa daw, sey e dik a Yerusalem e rii 'màari dèy a kàn toonji ây, ni nit ɓèl ta waw da nit daprum ây, ni nit còycum ây, ha aw ɓàruwa. Amma unji taanti gû ge gûysi. 22Piyèr de arru ni ey aw tâa kpolo waw, de yèew de gàa: Fay tâa e njanggi! Nitcoorra, ta jàk yey e kpèrrum ba sam! 23Yeesu de dûri de gàaw: Hèesi a dat mum, Seyɗan! Muy tâagim timgbòlnji, ngam dànda wey ti ana a gin Fay ba, amma a gin nirri. 24Yeesu de gàa daw da lor ta wàa: To nirri yiɗi go e diknji ni miy, sey e hàanji hak wàa, e tok minjum kpiir wàa, e furrimi. 25Nit yey yiɗi e saani jungci wàa gi, gbee ge gbeesi. Amma nit yey gbeesi jungci wàa ngam yèk mum gi, kpàa ge kpàasi. 26To nirri kpàa go jàk kparri lang, amma mboysi go hak wàa ha e gbee gi, ji ge mgbaanjuwa ya? Malla ji ge hîi nirri ngam sàasunum jungci wàa ya? 27Hàm nirri dàa ge dàara ni malayka ta wàa a 'mita Too wàa. De ge kànsu koo di wuna kày tâa tèem wàa. 28Takundi mi gàanurre, a nit ây kana aw dii a tîim nit ây gòyge ay gi gaw wut ba, sey to aw rap go di Hàm nirri dàararre a wûun wàa gi.
Copyright
Learn More


text:
Yoonu Eŋaca
Yoonu nguuru Room wu mag wu tudd Yoonu Eŋaca (Via Egnatia) dafa demoon ci diggante Asi Minër ak Itali. Tàmbale na fu dëkku Istanbuul nekk tey ji ca Géej gu Ñuul ga, jàll Maseduwan ba egg géeju Adiratig. Bokkoon na ca yoon wu ñu jaaroon ngir dem Itali ak Room.
Tali doj la woon. Maanaam defaroon nañu ko ak ay xeex yu ñu yett ba kaare ngir seen ànd jege. Yoonu Eäaca jàll na diiwaanu Maseduwan diggante Géej gu Ñuul ak Géeju Adiratig. Dafa tàmbali woon ca Géej gu Ñuul ca dëkk bu tuddoon Bisansë (Byzanse), mooy dëkku Istanbul, jaar ca dëkki Neyapolis, Filib, Amfipolis, Apoloni, Tesalonig, ak Pela ba noppi dem ba Dirxasiyum (Dyrrhachium) ak Apoloni ca Géeju Adiratig. Guddaay ga mooy tollook 800 kilomet. Nit ñi doon nañu dugg gaal ca Dirxasiyum walla Apoloni ngir jàll géej ga te fekk yoon wa jëm Room.


text:
Pobierz prezentację
Pobieranie prezentacji. Proszę czekać
OpublikowałLeszek Lenarcik Został zmieniony rok temu
1
Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Tytuł Imie i nazwisko Praca wykonana w Zakładzie Chemii ABC Def pod kierunkiem prof. dr hab. inż. Abc Def Cel Pracy: Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def. I. II. IV. Wnioski: Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def. Widma UV-VIS Widma 1 H NMR (w d 6 -DMSO) Literatura: Abc def, Abc def, Chem. Soc. Rev., 33, 2004, pp-pp. III. 123 A-SQ B C D Przedmiot badań: Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def. Wyniki: Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def. Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def Abc def. Związek 1 Związek 2 Związek wyjściowy Widma IR (w KBr)
Podobne prezentacje
© 2017 SlidePlayer.pl Inc.
All rights reserved.


text:
Ndëgërlu gu mbëj
Ndëgërlu gu mbëj ag jagle gu jëmm la guy tax nu man a natt bañ gi ab wommatukaay di bañ su ko dawaanu mbëj di jéem a jàll. Lànk googu dafa aju ci ne-ne bi ñu defare PENISwommatukaay bi, dijjaayam, tàngaayam, ak, su fekkee dawaan bu safaanula, baraayu dawaan bi. Genn ci njeexiitu jàllug dawaanu mbëj ci ab wommatukaay mooy yokkug tàngaayam, di liñuy wax njeexiitu Joule.
Ndëgërlu gi ci gii yamale nga koy xamee:
Tekki:
- R mooy Ndëgërlu gi nekk ci diggante ñaari cati wommatukaay bi, ohm[Ω] mooy bennaanu nattam.
- V mooy dend bi ne ci diggante ñaari cati wommatukaay bi , volt mooy bennaanu nattam.
- I mooy dawaan biy jàll ci wommatukaay bi, amper mooy bennaanu nattam.
Ndëgërlug ag wëñu wommatukaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ndëgërlu R gu ab buumu wommatukaay nii lañu koy xaymaa.
Tekki:
- L mooy guddaayu buum gi, meetar mooy bennaanu nattam.
- S mooy dijjaayam, m2 mooy bennaanu nattam.
- p (arafu waa-geres: ro) dëgërluwiin gu wommatukaay bi, ohm * meetar mooy bennaanu nattam. Di maanaam man gi wommatukaay bi mane dëgërlu dawaanu mbëj buy jàll ci biiram. Ci yeneen kàddu Ndëgërlu gu ab wommatukaay dafay aju ci kemu man a ma dëgërlu. Ci lu ëpp Ohm x mm² / m lañ koy natte, lii moo lay jox Ndëgërlu, ci ohm, gu genn wëñ guy wommat dawaanu mbëj gu gudde 1 m te dijjee 1 mm².
Misaal: dëgërluwiinu përëm mooy 0.0175 ohm x mm² / m, kon lii da lay wax ne ag wëñu përëm gu gudde 1 m dijjee 1 mm² Ndëgërloom gu mbëj day doon 0.0175 ohm.
- mooy wommatiin gi, maanaam ni wommatukaay bi manee wommat.
Ajoom ci tàngaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ninu ko biralee ci kaw, Ndëgërlug ab wommatukaay nii lañ koy xaymaa.
waaye ak bii yamale, dëgërluwiin gi dafay aju ci tàngaayu wërlaay gi mu ne. Su fekkee fésaluñu ko, dangay jàpp (ninu ko waxee ca kaw-a-kaw) ne ci tàngaayu 20° la. Mbindiin wii moo koy wone . Ci maanaa mooy ne ndëgërlu gi dafa aju ci tàngaay bi, lii man nañ koo wax ci bépp wommatukaay.
Lëkkalekaay yu biir[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
babyolie gwn kersensaus ja


text:
Haj
Haj mooy juróomeelu ponku Lislaam, Ci waxi Yonent Yàlla Muhammed ja ni: "Tabaxees na Lislaam ci juroom: Seere amul benn buur bu dul Yàlla te Muhammed ndawam la, Taxawal Julli, Joxe Azaka, Woor weeru koor, Ak Aj ci ku ko man aw yoon", ba tay Aj farata la ci benn jullit bu ko man (ci bepp anam), ci waxi Yàlla mu kawe ja ni:ñeel na Yàlla ci nit ñi Aj néek ba ci ku ko man aw yoon (benn yoon) te ku weddi Yàlla moom woomle waliif mbindéef yi.
Haj Màkka ak kumu war[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Haj Màkka benn yoon faratala ci mukàllaf mu ko man ci yaramam ak ci ab yobbalam. Manug Yaram wi moodi mu bañ a ame wopp ju ko tee man a dem walla mu ragal ca dem ga dollikug wopp ja, walla sosug wopp walla ak yeex a wér.
Yobbal bi yit moodi mu am lu ko lew lu sell loo xamni darra ci ribbaa nekk u ca, àqi kenn neek u ca, te yal waanu ko ñaanu ko te mu doy ko sëkk ba du tumurànke ci yoon wi du ca yalwaan du lëjal kenn, waa këram yitam mu bàyyee leen lu leen doy sëkk ba du ñu muturànke du ñu lëjal kenn. Mu fay boram yépp bu dul bu am digam teewul, waaye bu dee teew balaa dellu si sax war na koo fay balaa dem walla mu batale ko. Bu ci yooyu yépp amee nak war na ko ni ko julli ware ku ko weddi ab yéefar la, ku ko bàyyi te tay ko te tëlewu ko ci genn anam ab saay-saay la bu bon te bu ko tuubul ba dee sawara la jëm. Ku ko bëgg nak bu demee ba fa muy armale dana fa fekk ku ko jiite ci yi mu war a def yepp ak yi mu war a bàyyi yepp ba ba muy noppi. Moongi ware ci weeru Tabaski
Ñatti xeeti Haj yi:[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Haj am na ñatti xeet:
1-Hajug tamattu
2-Hajug qiraan
3-Hajug ifraad
Umra[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Umra yitam sunna la benn yoon mook Aj ñoo nuroo lépp waaye boo doxee safaa ak marwa umra jeex
Faratay HaJ[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Haj ñeenti farata la am :
1 yeenee aj (nawaytu al-hajja wa 'ahramtou bihi li l-Laahi taala)
2 tawaaful ifaada
3 dox diggante safaa ak marwa
4 taxaw arafa.
SUNNAY AJ[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sunnay Haj fukk ak ñaar la:
Am na ci ñeent yoy ñi ngi ame ca armal ga:
1 sangu gu jokkook armal gi
2 rafle ci lunu ñaw 3 solub ñëkk akug làmbaay aki dàll 4 labayka.
Tawaaf gi am ñeenti sunnaam : 1 dox gi 2 foon gi doj wa ci loxo walla gimiñ 3 ñukk gi ci ñatti tuur yu njëkk yi 4 ñaan gi ngay ñaan ci tawaaf bi.
Dox gi safaak marwa it am ñeenti sunnaam : 1 foon doj wi bu dee daa juge ca jàkka ja jem safaa 2 ag yeegam diggante safaa ak marwa 3 gaaw gi niy def ci batnu masiil 4 ñaan gu amulub àpp gi ngay def ci kaw safaa ak marwa.
Bañ na ñu[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bañ na ñu lool nak ku Aj ba dik mu di ko darajawoo walla mu di ko tuddoo di ko dolli ci aw turam, walla mu defe ni gëne na ko (Aj gi) kenn ku ko deful. Na ko def ngir Yàlla rek, niki muy tuddee Yàlla ak a julli ak a woor ak a natt azaka ngir Yàlla. mu xamni Aj yitam ak yooyu ñoo yam kepp ci ku mu war. lu waay di def na ko def ngir Yàlla rek ngir lu dul Yàlla ak neen la.