text:
Rap
Rap xeetu woy la, bokk ci yëngu-yëngub caada bii di hip-hop tambali ci ndoorteelu ati 1970 ca Réew yi Bennoo yi, ci biir askanu waa-aamerig yu ñuul yi . Am na ñu ne aji-rap bii di Joe Tex moo sos baat bi. Ci njëlbeen MC yi,(masters of ceremony, njiitu xew mi)liggéeyam moo doonoon jàppale DJ bi, wàll wi ñu doon rap la ñu doon woowee MCing. break dancing, DJing, MCing ak graffiti yi, ñooy ñenti ponku yi caaday hip-hop dàttu.
Luy rap?Modifier
Rap niki lépp lu bokk ci caadaay hip-hop dafa ëmb lu bari: xew, fo, ñaxtu... Seeni mbind, ak seeni kàddu dañuy soppiku topp jamono. Mbind yi dañuy wax ci li nit ñi di dund bés bu ne: politig, koom, diine, mbëgéel,...
Bari nañ gangoori rap yu seeni mbidd fees aki ñaxtu, ay kaas. Li gëna fés ci seeni mbind, te yenn saa yi ñakk-kersa lool, ñi ngi leen jëmale ci way-politig yi, takk-der yi, yoon,... Ci Senegaal rap teel na fee àggsi, ci njëlbeenu ati 1980 la waa-senegaal yi tambalee xam aji-rap yu mag niki gangoor bii di Public Enemy, Africa bambata,...
TaariixModifier
Ñenn ñi dañ koy tekke niki tënku baati waa-angalteer yii di rhythm and poetry walla rock against police. Ci ndoorteelul ati fanweer yi, waa-aamerig yu ñuul yi nekkoon nañ ci ñakk gu tar, loolu juroon ñakk-kaaraage, rayante, ay xeex ci diggante kureeli defkati ñaawteef yi, njaayum lu bon, añs. Ci dundin gu tar gii la ndaw yi tambalee fippu, jël rap def ngannaay ak yoon ngir fésal seen mer, ak seen nekkin gu tar. Lii moo tax li ëpp ci seeni mbind day yor jëmmu kaaskat, ñaxtukat jëmale ci takk-der yi, way-politig yi, njiiti yoon yi,...
Taariixu rap dafa séddaliku ci ay jamono: Rap Old school (1970-1985), di ndoorteel gi, ba ciRap Golden Age (1985-1993), di jamono ji rap tambalee am doole dëgg, ci la East-Coast (tefesu penku) ak West-coast (tefesu sowwu)juddu. Ci jamono jii la yeneen xeeti rap yii di gangsta rap ak G-funk juddu ca West Coast. Ci 1993 ba tay rap Hardcore, bling-bling, underground, añs, ñoo fi juddu.
Old school (daara ju yàgg ja)Modifier
Rap a ngi juddoon ci yeneen xeeti woy yii di funk, gospel, soul, blues, rawatina talking blues. Mi ngi juddu ci ati 1970 ca Bronx, di ab gox-goxaanub New York, di barab ba gangoor ba tuddoon Organization te gëna siiw ci Zulu Nation. Li ëppoon ci seeni wax ci aadaay Afrig ak Jamayka la doon jóge.
Kon ci ati 1970, ci xewi mbedd yi la nit ñu nel ne DJ Kool Herc tambalee taqale xeeti woy yu mel funk, soul, R&B, disco music. Ñu tambali di leen tek ci mbedd yi, ci xew, géej, dañ ko jàppe woon fo, bégal seen bopp ànd ak seen dj. Bi xeetu woy wi tambalee am ciiwte, lañ tudde woykat bi MC (Master of ceremonies). Li MC bi doon def sax man nañ kaa baña tudde woy ndax da doon wax ci biir woy wi dj bi tegg, ci wàll yi amul wax, doonoo wax ju neex, loolu dem bañ tudde ko "rapping". Doonul woon lun ñu man def ciy tappaan di leen jaay, ndax ay waxantu lañ woon rekk, yu ñu doon xalaat ci jamono ji ñu ko doon waxe.
Ci 1979 la tappaan bi ñeel bii xeetu woy njëkk a génn: ""Rapper's Delight"" bu Sugharhill Gang. Aji-rap mooy kiy def rap, ci wolof, waaye ci kàllaama waa-angalteer "rapper" la ñuy wax kiy def "rapping", baat baa ngi juddu ci woy woowu.
Génneeb Sugharhill Gang bi amoon na solo lool ci ciiwteeg xeetu woy wu bees wi, di laal mbooloo mu bari, yemul woon rekk New York, di fa mu juddoo, waaye réew mi yépp la mujje laal.
Ci ati juroom-ñett yi la Rap tambali bari melo, di màgg ci yeeneen melokaan yu gëna fasu. Ci jenn jamono ji, yeneen feem yu xereñ gis-bés, lu mel ne scratching.
Golden Age (ati wurus)Modifier
Laataa jamono jii, xeetu rapin bi fi nekkoo dafa dattu woon ci breaks ak Woyu mbëjfeppalwoyu mbëjfeppal. Ñëwug waa Run-DMC soppi lépp: seen feem kàttanu woon na te metti, ñoo ci tambaalee dugal ay jumtukaay yu bees, ay riff yu xalam, yàggul dara ñu nekk ay royuwaay. Waa Run-DMC ñoo ubbi buntu ati wurusu rap, mujj doon gangooru rap bi njëkka àgg ci collu àddunay woy, amoon ciiwte gu jéggi-dayoo te wéy di màgg. Ci nii rap bi tas ci àdduna yépp ni ab pënd
Rap GaalseneModifier
Ci Senegaal rap teel na fee àggsi, ci ndoorteelu ati juroom-ñett yi la gangoor yi njëkk juddu. MC Lida mooy ki njëkka génne ab tappaanu rap, tuddoon Duma doyal mukku mooy aji-rap bi njëkk ci Senegaal. PBS tegu ci ag génneem boobu di Ataaya. Rapu Senegaal ci at yooyu waxi mbëggéel moo ci gënoona fés, ci 1998 rap Gaalsene am jekkiku gu am solo, beneen xeetu rapin feeñ, rap underground. Waa Rap-adio ñoo indi feemu rapin bu bees bi Senegaal, doonoon rap ñaxtu, seenug ñëw yokk rap doole, daanaka li ëpp ci yeneen aji-rap yi ñëw ci seen ginnaaw yépp rapin boobu lañu jël.Tay gangoori rap yu Senegaal xayma nañ leen ci lu tollook 2500.


c: text/html

text:
Keroog dama dugg ci benn bis Tata bu 36 bi lay jële terminis Ngor yobbu la Guediawaye. Tata yu ndaw yii dañuy gaawa fees ak nit waaye wii yoon amoon naa palaas kon toogoon naa. Sopp naa jël ‘taranspoor pibilik’ ci biir dëkki taax yi ndaxte di leen faraldi jël dafay tax nga xam bu baax bërëb yi ci dëkk bi, dinga mëna toog ci booru palanteer bi yoon wi yépp. Jël bis ci dëkki Senegal yépp lu ci ëpp, lu rëy la ndaxte bis bi dafay taxaw lu bari te dangay faraldi di jokkonteek nit ñi ci biir bis bi. Seneglais yi dañu may jaaxal lool ndaxte lu bis bi fees dinañu fexe ba xajalante ngir ñeneen ñi mëna am palaas, itam ni ñuy jallale xaalis yi ngir jënd tike ci rësëvëër bi toog ci ginnaaw bis bi te mu naqare gis su bis bi feese dell.
Wute-wute dem beek dikk bi ci Dakar dafay wone ni koom-koom bu ñu teg ci yoon ak koom-koom bu jaxasoo di liggééyandoo te muy dox. Ni dëkki Afrik yu bari, Dakar am na ay goxam yoo xamantane dañu dajale, ci ay bërëb yu ñu aar, ñi am alal te ci yeneen bërëb yu nekk boo génnee Dakar tuuti mu am ñi nééw doole ñu dajaloo foofu ak ñi dëkk ci gox yi nekk ci diggante bi te nga xamantane seeni tali yi baaxuñu. Wante nit ñi dañuy faraldi di demak dikk fu leen neex léppaangi nekk ci naka lañu mëna faye rekk ndaxte ku nekk foo bëgga dem dinga fa dem muy ci gox yu rafet yi walla biir dëkk ba walla ci ‘banlieue’ ba walla feneen.
Damay faraldi jël bis tata ci diggante Yoff ak Ngor su fekkee du ci waxtu yu xat yi su dul loolu damay jël taxi walla kalandó. Bis Tata yi ak Dakar Dem Dikk yi dañuy dem fépp ci biir dëkk bi. Dakar Dem Dikk am na itam ay bis yuy génn Dakar di dem ci yeneen gox yi ci Senegal. Ci biir Dakar am nañu itam li nuy tudde kaar rapid ay ay melokaanam yu bari kulëër yi, itam am na njaga njaay yi di ay kaar yu soppi def leen ay bis te ñuy faraldi am ab xale bu góór taxaw ci buntu gannaaw bi di wax fi ñuy jëm tey nangu paasu nit ñi. Njaga Njaay yi dañu lay yobbu fépp foo bëgga dem ni itam sept-place yi nekk ci garaas yi te ñuy daw dëkk ak dëkk ci biir rééw mi.
Am na itam ay taksi yu mboq yu dul jeex ci biir Dakar. Dañu lay piip su ñu la gisee ci booru tali bi ngir jël la. Ma yëgal leen : boo yakkamtee, boo moytuwul rekk taksi itam dinañu la tardeel. Dal na ma ay yooni yoon ma jël taksi mu dem ba ci digg yoon wi mu paan foofu balaa sax ma doon agg fa ma doon jëm, kon soo leen mënee fexe leen ba tann oto bu baax te rafet ngir moytu yooyu jafe-jafe. Yenn saay taksi bi ngay jël mën na nekk sax amul kayitu dawal ñu tudde ko ‘permis’ te lu ci ëpp dawalkat bi dafa lay jaaraale ci yoon yi doy waar ndaxte dafay moyto alkaati yi. Ci lu gëna rafet : Benn bés dama fattewoon sama ‘smartphone’ ci benn taksi, bi ma wootee ay yooni yoon ci la benn kiliyan ci biir taksi bi tontu woote bi te ginnaaw loolu nee na ma buma jaaxle, ndaxte dawalkatu taksi bi dina ma delloo sama telefon ci nu,u gëna gaawe, te loolu la def !
Am na yeneen fasoŋu taksi yi di xëccoo ak taksi yu mboq yi te ñu tudde leen kalando ndaxte amuñu sañ-sañ ngir nekk taksi. Waaye kalando yi dañoo am njëriñ lool ci yenn gox yi ci dëkk bi ndaxte dañoo yomb lool te dañuy dugg fi nga xam ne bis yi duñu fa dem. Dañu am njëriñ, yomb te gaaw. Yooyo oto ay nit ñoo leen moom di leen jëfandikoo di yobbu nit ñi jóge bërëb bii dem bërëb bee. Ci waxtu xëy ak wacc danga wara gaaw ngir mëna toog rawatina boo dee tubaab: dawalkatu kalandóo yooyu duñuy faraldi taxaw ngir jël tubaab su fekkee jéémooleena taxawal.
Bi ñu doon defar tali yu mag yi ci Dakar ñu leen di woowe otorut, nit ñi dañu doon def ñetti waxtu diggante Yoff ak Diamaguene. Nit ñi tammoon nañu yaggaay boobu bo doon dem ci ab bërëb – Ban meneen pexe lañu amoon? Léégi ak otorut yu bees yii ak ay yuquteek bis yi ak jëmukaay yi mbir yi tane nañu bu baaxa baax. Su fekkee sax dem beek dikk bi dafa metti ba léégi ci waxtu xëy ak wacc ndax ni nit ñi yoqoo ci dëkk bi rawatina oto partikiliye yi bari ba dee ci tali Dakar yi, mettiil dem beek dikk bi te posonal jawu ji. Jambaar dëgg mooy mëna dem aka dikk ci biir dëkk bi! Bi ma jóge Ngor doon dem Guediawaye def naa ko lu jege ñaari waxtu ab ajjuma ci suba sis u fekkee sax toogoon naa ci palanteer bi te doon xool ba nga xamantane ni yëguma waxtu wi romb. Xëy na sax def naa ko lu gëna gàtt li ma foogoon.
Am na lenn lu wara am ci Dakar mooy Tram. Dina ma doon neex ma gis Dakar am ay Tram di dem ci ñeenti boor yépp maanaam Bëj saalum jëm Bëj gannaar ak Sowu jëm Pénku. Waaye lii dafay laaj mu am nguur gu mëna toppatoo ak defar gu dëgër te yagg ak xaalis.
* * *
Ak tekstë bu neex ci ay taksi ci Lagos ak Yaoundé, maangi leen digal ngeen kontine di liir (ci Angalé) “Taxi Drivers who Drive Us Nowhere” by Howard M-B Maximus, written for Bakwa 09: Taxi Drivers who Drive Us Nowhere and other Travel Stories.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Baye Libasse Niang
1) Ma delsi ubbi wennë laf
Te daadi soobu wennë lef
Te roy ca gaaña wanna lef
Waay Mbër ma taaraloon wolof
2) Karataxal la danga ngoon
Jubbënti it laca dëngöön
Bamu joyee kako lëngoon
Ba gek ko , njarko , fafko luf
3) Sëriñ Libaas ñang mooma yeem
Waykat Ba addu ñeppë luum
Joobe Sangam, ba jot ngërëm
Semmal na, gaaña daan walif
4) Dapna wolof , ci ak lëndëm
Fëgi pëndëm , aki lindëm
Föötup dandam, sajjiy ndëndëm
Bindëm tingööm soloy wolof
5) Taaraaba, segg bepp baat
Lakk wi, mootax mu jubaat
Mooko nosal, ay caxxi baat
Raangalko, joongamay wolof
6) Mootax ba, waykat yi wedam
Ken jooyatul geenti idam
Tay fööre Yaa, ngui ñëw di dém
Di yobbëloo leebi jolof
7) Jaar nga wolof , suufak sa kaw
Jaar ko, ci ñaari walla Yaw
Jaar ko , ci peenku ak ci Saw
Funekk , jaar nga fa wolof
8) Kajoor gi , jël nga seen waxiin
Saalum gi , jël nga seen waxiin
Jiwaalook waalo Yaa fa xiin
Say waame, naandalna wolof
9) Gisnaa ne doy nga delluwaay
Lakk wi tay, Yaa tee , mu naay
Yaa jok taxaw, di nday di baay
Lakk wi , Yaako tee , suruf
10) Fekkoon nga, muy salla wu yooy
Yaako yafal, ci ñax mu tooy
Wulliko , taggatko , mu nooy
Du xoox, Du mamma, du tërëf
11) Fekkoon nga lakka wii sëngeem
Def baayo, gennë aw sangeem
Ngaañ jam ya gëmmë, leppë giim
Yaw Baay Libaas ñañg , Yaako ëf
12)Fekkoon nga, soonoomsa nduxum
Nga dokk ko , bay ñaxi waxam
Ndönoor ga, Yaa seggi laxam
Tey ñoo ngi muucu , lem gu saf
13) Daabaam ga, wallet ngay wexam
Fuddënko, lakka ak laxam
Ku soobuwul, sa mboor du xam
Leeraayu lammiñu wolof
14) Wolofa ngi, wuyuw turëm
Wolofa ngi, wodday sërëm
Di ñibbi siy, fanaam kërëm
Gërëmla warna kuy wolof
15) Baatam ya suulu, Yaako jeex
Ci bepp gox, baniko ciiix
Xobbi xomaat ja , bamu weex
Xocci xalaamam , jam wolof
16) Ken musla degg, ku, tërël
Ci lakku giir, wamiy teral
Lu dap la baay libass tërël
Ci tëri toggaley wolof
17) Xuus nga fi geej, yifi xaliil
tegoon, sadaf ya, yaako, jeel
Jalla nga geej, gaaluk cofeel
Sëfsa lu waykat musta sëf
18) Soppi nga, booleem tereliin
Yan daa fowee , ka tër ci neen
Yaay waame , Yaay ki jara sëën
Yaay teppu, yaa deggi wolof
19) Fekkoon nga , way fatta tarac
Ñu laf kubeer nga , fafko tëc
Yaa gaddu xeppa yi, di toc
Ba tijji, lammigni wolof.
20) Lakkwi yaako feenialaat
Taaralko ñeppko ñalaat
Yaa tax ba lakk wii jugaat
Ay sakketam badiko maf
21) Yaa way , ci laakka wii batax
Mu ñong , te neex, meenti marax
Yaa sippi ap raxam watax
ken manta, saankati wolof
22) Ku ñgaax ni aan , kuni mani
Cantam nga warnalaa gane
Say bindeu dunko saggane
Xamnanni moo dabou wolof
23) Alxamdou Lillahi ndaxam
Lum musa rabba, ciy mbubbeum
Dakoo solal Njiin Minu geum
Xiyaaru saadati salaf
24) Ngir Maam Limaamoo tax mu jam
Ci benna saan, niaari picceum
Laaxoom ya sooy na, kay athiam
Libassa jam jami wolof
25) Baay LAYE Amul Maas rek way
Maam Sëydi teewluko, ni cëy
Jox lam ndigël, ngay jööri say
Ciy Tagga, yeemnaa lii nga laf
26) Yaa joobe Njiin, ba am ngëneel
Jibriil, dëkeelaa yankiwal
Say wax di jaasi, fumu dal
Dok loosi noon ya , ñuy tërëf
27) Moo lare, jam ci wenna saan
Jotal ga, jommalna Hasaan
Moodaan Wesar cik takkusaan
Lu Jeggi xel, te musta raf
28) SaHbaanu sak fasaaHatoo
Waral mu goontu, taaggatoo
Sunu demee, ba taggatoo
Aw tagga faatu ci wolof
29) Buusayri sak balaahatoo
Mbooleem taggam ya laxxatu
Sunu demee , ba tëggëtoo
Ken dootu walli , jeul wolof
30) yaa tax ba waykat yepp giim
Ñuy gatt, yaw gadip geuleem
Seen tuuri lefma yaako lem
Yaa ray ñadaan sewal wolof
31) Yaa taalifal Njiin Minu geum
Yaa tax ba soodaan diko yeem
Yaay werekaan wi, yaay Hakiim
Mbireum ya yaako wan wolof
32) Bi nga demee la ñepp sooy
lakkawi, lammiñam di jooy
Laabam wa booy, gaancax ga gooy
Yaa suuxatoon , dëri wolof
33) Nit ñaangi koy saf aka wooy
Diko neuxeul bamouni wöööy
Di mbeummeu kay, biññi ni looy
Ba nga demee, la wax yi dof
34) Ba nga demee lanuko fogn
Ba nga demee lanuko bagn
Daa melni daa xulooki tougn
ken nanguwul deggi wolof.
35) Jeggaanewul niou koy jëgël
Te njeugg ga, mantikoo jagal
Tey amatul, kukoy ñagal
Wolof yi walluleen wolof
36) Jotna , ñu bokkap taxawaay
Te takku , sampa ay jataay
Te yeesalaat lii beugue raaay
Fay daay gi takka ci wolof
37) Yaw taxawal SaaliHu Hann
Nooy Xuuse Geejuk mbaambulaan
Ay noppalootil tey dagaan
Ñu duy sa ndap ci limfi jëf
38) Na YALLA dollima xorom
Te donnalooma ciy xorom
Xaarma, lu okkatup deureum
Bamafi may wayee wolof
39) Yaa Rabbanaa salli 'alaa
Limaamou qaa idil malaa
kajaaka saxbihil 'ulaa
Ak baay Libasse nian Sunu Chef
Le 23 septembre 2017


text:
Consulat général dafa setlu ni sakutéfu visa « Court séjour » dafa yokku si ñaari téemeer ak juróom fukk si téemeer bo jël lata jàngoro Covid-bi. Xam nañu ni lolou meuna jur yakamti ak diaxlé wala mérr. Moudi luñuy métite lou.
Niougui ngui def sunu kèmtélaay katan ngir gawal liggéey bi ba visa yi meuna guène si dir bou gatt. Wayé ay xibaar yu téguwul si dëgg di ay kacc gni ngui kay fesseul si xarala yu bès yi mouy réseaux sociaux yi.
Dëeg la am na ay yéx yex you am si sakoutéfu visa yi. Motax liniou lène di xélal moy nguène di téla jukk si sakutefu visa yi tèy dioxé bépp keyitt bu warr.
Ñu lène di fatali lu am solo : moudi aname gui ñuy dioxé visa yi :
Consulat général rékk mo am sagn sagn xool sakutéfu visa (site France-Visa). Di léral ni itam Consulat bu France, prestataire bi di VFS Global rékk la diox ndigel mouy nangu aka délo passeports yi.
Diarr ci yénèni bërëb wala agences nguir ñu jàap léla si sab dossier menèsna indi ay jafe jafe wala galankoor ndax sén diapalé gogu dafay faral di diour ay keuyite yu jaarul yoon.
Keuyite yu jàarul yoon yoyu dafay ladj yénéni saytu, suka défé liggéy bi dadé yexx. Teksi, wutt wala jënd ay RDV nguir dièbeul sa dossier wala ngir saku visa dafay guena guddel app gui.
Ñu gui def luñu meune ngir wagni app gui ak itam ak délo passeport yi si noumou guena gawé. Si jàamano bo xamni yengu yengu yi dafa tambali waat si rew yeup, gnu sétlu ko tamit si anam yepp rawatina si walu tukki yi tcha bitim rèww.


text:
Polineesi
Polineesi benn la ci diwaan yi ñu seddatlee goxu Oseyaani.
Bii seddatlin nga xam ne Kureelu Mbootaayu Xeet yi sax mooy la jëfandikoo suy seddatle àdduna bi ci ay Diwaan, gëstukat yi ñoom seddatle bu bees bi la ñu taamu, moo xaaj Oseyaani ci ñaari diwaan: Oseyaani gu jege ak Oseyaani gu sori yi Polineesi box. Diwaan bi dafa am meloow ñettkoñ
Baatu Poloneesi waa faraas bii di Jules Dumont d'Uville moo ko sakk ci li jege atum 1830 (moo sakk itam baat yii di Melaneesi, Mikroneesi ak Maleesi), mi ngi jóge ci baati waa Geres yii di πoλύς (bari) ak vnσoς (dun), maanaam dun yu bari.
Diwaan bi ay dun yu baree fi ne, man nan cee lim:


text:
Seex Anta Jóob
Séex Anta Jóob mu ngi juddu ci 29 deesàmbar ci atum 1923 ci ceytu, faatu ci 7 féwrier ci atum 1986 ci Ndakaaru. MoomlSénégala Saa-Senegaal la di gëstukat ak ku doon yëngu ci walu polotig giirug dundam, dafa doon wane ñariñu Afrig rawati na der bu ñuul ci mboorum aduna si.
Ba tay amna ci Mbidam yu ñuy ŋañ, ba taxna du ñu kay faral di féssal, rawatina li mu binda ci walu Egypte ak ciossaanu kalaama wolof.
Wayé Séex Anta Jóob bokk na ci ñi njëkk a bind ci mbooru Afrig ak kolonisationg.
Diar diar am ak ŋiagalém[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Séex Anta Jóob muŋi juddu ci 29 déçambar ci atum 1923 ci ceytu, ci diwaanu Bambeï, ci ŋiaaréem.
Ci askane wu mag la soxékoo. Bi mu amé 23 att la dém farançe ŋir diaŋ physique akk chimie, wayé mu moudjé djublu ci histoire akk science sociales, rawatina ŋiaŋalém Gaston Bachelard akk bu Frédéric Juiot-Curie. Moome bokkul guiss guiss akk ñiy xalaate ni afrik amoul histoirou bopam.
Ci atum 1951 la Séex Anta Jóob , ci dimbalu Marcel Giraule, wadjal thézou doctorat ci ñiangalé mu kawé ci université bu Paris. Ci thèze boobu ci la xamlée ni waa Egypte ay nitt ñu ñul lañiouwoone té itam lakk akk aaday afrik yi fofu la soxékoo.


text:
Maandarga
Nguent bu gnaw la amon. Guent bi ci boppam jakhaluma, wante nan lay amé fit di nguent mbiir yu graw ni, luneké man nit bu manu la, dekeundo bugn jokh tcheur, doomu bu yaaru ci sugnu deukk Serbie bign beug loll, te sonnu comme yenen domam yi. Khana, lu ma waron nek ben exception ci len, kon du yamm, wante dedet, sama kharit, li gneup di def lay def, et pour ce qui regarde teeylu, amut ku ma ci guen. Ben bis mas na guiss ben bouton buy briller bu alkaati dan sol nek ci suf taali bi, man mani don khôl lek ni miy don leeral, ba mani ndon dém sama yon, sama khel fes ak fatali yu refet, ba sama lokho mu jekki jekki lokh yeketti pour def un salut militaire; sama bopp seugg, sukku ci suf, sama gemign bi ibekku pour retan come boy guiss say supérieurs.
– Dreetu garmi moy dokh sama yaram – loll la! – Lol de lay don khalat moment bobu, ma khôl ak djéppi faraw bi ndokh ci kaw boutton bi sans khôl fi mi jeum.
– Un brute! – la wakh ak khôl bu métti, tifli, baparé continuer di ndokh sama ndokh, am yakaar que nit yu melni koku bariougnou; te mani don sant Yalla mi ma jokh khôl bu refet bi ak dreetu garmi sugnuy maamati mam.
Guis nen ni ma nekke nit bu bakh, nuro ak deukendo yigni jokh tcheur, te khamna yaleni latch sen bopp na la lu graw ni di khew ci sama nguentyi.
Darà lu doyy war khewut jour bobu. Rer bu nekh la amon, bi ma paré tok sotchu sama gemign; di nan sama sangara, bi ma accomplir samay droits en tant que deukendo nign ko mbinde ak khel té ak djom, dama dém tëddi yobale ben teere pour mana gawa nalaw.
Teere bi danu sama lokho, ndakh évidemment def na li takh ma tambli lireco, te manmi lep li ma war defon nako, dama teud nalaw comme khalé
Ma jekki jekki fek sama bopp ci yon bu khaatt, bari ndokh te takk biy yobale ci yon tangor. Ben gudi bu sombre, te sedd. Nguelaw gu sedd gui di uppu gaarab di dagg comme paka chaque fois miy lal sama yaraam. Asamansi gnul, mana tital nit, ak neige, comme pënd, di duggu ci bir bëtt, di dor kanam yi. Ken nekkufa. Mey gawantu te yen say may glisser ci kaw yon bi bari ndokh bi ci sama cammon, yensay ci sama ndayjoor. Dokhna, danuna, rer na yonbi, dama dokh rek, ken khamut fan, te du ben gudi bu gatt comme yenen yi, wante bu guddu, interminable, te mey continuer ndokh khamuma fan.
Con ma continuer dokh lu yagg, dey att ba ma egg fen, fu sori, sori sama deukk, ci ben deuk bu ken khamut ci adduna, ci ben all bu doy waar bu ken yegut amna te wornama ci guent rek na key guiss.
Di weur all bi takh ma egg ci deukk bu rëy fes ak nit. Ci marché bu yaatu bi amon na mboolo bu mak, bruit bu graw ney degg, bay fat noppi. Dama dém tokk ci ben auberge bi nek ci kanam marchébi, ma latch borom keur bi lutach nit yi dajaloo nii, fesal fepp…
– Nit yu manu te gnun jokh tcheur lagnu- la tambli wakh- man na gnu wolu te di negn deglu ndigalu sugnu borom gokhbi.
– Kon borom gokhbi meci deuk bi khana? – la ko latch, dagg kaddom.
– Borom gokhbi mey njiit fi te mom mey sugnu buur bi guena kawé; alkaati bi topci.
Ma retan.
– Lutakh ney retan?… Yëgoko?… Fan na juggé?
Dama wakh ko dama rer te ma juggé deuk bu sori, muy Serbie.
– Deg na ko, rew bu siw bobu! – la borom keur gui don wakh ci suff, di mey khôl ak tcheur, ba paré mu wakh ci kaw:
– Gnun ni nignini dokhalé rew mi – muy continuer di wakh-sugnu borom gokh mom mey dogal fi ak alkaatiyi.
– Sen alkaati nan lagn mel?
– Amna alkaati yu différents, li leni outé mey sen rang. Am na gnign ragné ak gnign ragnéout… Gnun mom fi nityu gnu maanu, gnu bax lagn, wanté clochard yu doy waar jugé alentoursyi, dignuy yakk and dignuy njangale lu bon rek. Pour différencier deukkendoyi de yenen nityi, sugnu borom gokh daa gnu jookh ndigal demb pour que deukkendoyi yeup dém ci tribunal communal bi nek fi, fof lagnu ték mandaarga ci sugnu kanam, sugnu je. Lol motakh gnu baari dajaloo : pour gni kham lagn lagnu wara def.
Dama lokh, di khalat que ma wara daw deuk bu graw bi bala ma key rechi, ndakh même si Serbe la, tammuma guiss nityiy wanne fit, fulla, faida bu mat sëk ni, té nekkut lu mey tital la!
Borom keur bi retaan, lal ak lokhom sama mbagg, wakh ak mbegté:
– Gan gui, li rek man nala tital? Lolu jakhaluma, des na pour na am fit ak joom comme gnun!
– Lan nen yené def? – ma latch ak bat bu am kérsa
– Lol dafa jara latch! Légui na guiss nign âmé fitt. Des nala lu bari bala ney am fit comme gnun, man malo ko wax. Yaw tukki na jugge fu sori, guiss deuk ak rew yu bari, wanté wornama moso guiss ndiambaar yu bax te am fulla kom gnun. Nagn and dém fa. Nagn gawantu.
Gnoni wajona dém, bala gnini degg, ci buntu keur gui bant biy door.
Dama khôl ci bitti: lì ken musu ko guiss-ben goor ak ben tricorne, bu leer te refet ci kaw boppam, solu pour wanéou, di yek ci kaw benen nit bu sol lu classique, wanté sensé, comme ku deukk ville. Dafa arrêter ci kanam auberge bi, ki yegon guinawam watchi.
Borom auberge bi gen, sukku ci suf, té ki solu pour wanéout duggu ci biir, ci table bugn defer bam bakh. Ki solon yërëu comme ku deukk ville takhaw ci kanam auberge bi, di khaar. Borom keur gui sukku ci kanamam tamit.
– Lì lanla? – là latch borom aubérge bi, ndakh jahlé ci li mey don guiss
– Nina ko guissé, ki douggu ci biir alkaati bu am grade bu kawé, kenen ki nak ci deukendo yign gana ragné, jookh tcheur ci la bokk, bari alal, té ku beugg te wormal rewam-la wakh borom keuur gui ci suf.
– Wanté lutakh miy bay kenenki di yegg ci kaw am?
Borom keurr gui witchakh boppam, mu puss ma ben côté. Mu sign, jokhe kaddu yi:
– Gnun ndam bu rey lagn ko jappé, té gnu bari amugnuko!
Mu tamblima netali histoires yu graw wanté dama kontanon trop pour mana deglu li miy don wakh. Wanté deg na bu bax kaddom yi mujji: – Lolu nonu ligueyeul sa deukk la té rew yu bari khaméougnuko balegui!
–
Gni egg fi dajalobi nek, élection pour tann président bi tambli na.
Premier groupe bi dafa présenter comme candidat ben goor bu tuddu Kolb, luneke fatelina tur gui bu bakh; benen groupe bi Talb la tannon, gnatteli groupe bi sen candidat bopp lagn yere.
Dafa am confusion bu rey buy tital; kunek beugi ndil ndaam candidat wam.
– Dama guem que amut ku guen Kolb fini comme président mboolu bi dajaalo tay. – la kenku bokk ci premier groupe bi wakh-ndakh gnun gneupp khamgnen njëuggam en tant que deukendo ak kattanam. Yakaruma am na ken ci gnun ku mana watni que nityu am importance tamgnen yek ci kawam.
– Yaw yay kan pour wakh ci mbir bi – laken ku bokku ci gnareelu groupe bi yukhu – Yaw ken musut yek sakaw, nanek takh alkaati bugn soga nommer!
– Gnun khamgnen la mey sa njëgg, – la kennku bokku ci gnattelou groupe bi wakh – lo mana mugn sakh ben door sans yeukeuti sa baat!
– Deglulen, samay mbook! – la tambli Kolb di wakh – Deug la, nit yugn ragné ddan gnen yeuk sama kaw fuki attiy yi jaal; door gnen ma pour ma dém té musuma jooy, wanté lol lou teré mu am nit yu ma tané fi. Mën ne nek am na nit yu ma gënë nek khalé.
– Dedet, dedet amut kenn – la gni ko bëg fall di yukhu.
– Bugugnu dégg sa ndaam bu wesu bobilé! Matna fukki att bign gejé yekk sa kaw, – la gni bok ci gnaarelou groupe bi di yukhu.
– Baylen khaleyi gnou prendre le relais, baylen xatch yu maguett yi di segnu yakh yu magëtt, lign def doyna seuk – lagnu bokk ci gnattelou groupe jok di wakh.
Mu jekki jekki lep nopi; nityi de lo ci guinaw, ndeydoor ak tchammogn, pour ibbi yon, bay ben goor bu am à l’entour gnatti fukk att djal. Miy jegési, gneup seug sen bopp.
– Ki kanla? – la ngun-nguni borom auberge.
– Koku mey champion sugnu deukk bi gneup ragné. Khalé la, wanté ëlleuk bu rey té bax la nara amm. Bim tambli won, manon vantéou que borom gokhbi yek na ci kawam gnatti yon. Mo guena siw gnenen gneupp.
– Kon mom lagni fall? – la latch
– Lol wesuna wor, ndakh pour yenen candidats yi – gnini jeum mak, aduna dis sen kaw, tandis que tay borom gokhbi yekk na ci kawam.
– Nanla tuddu?
– Kleard.
Dagno bay ko mu tokk ci kaw ndakh tcheur bign ko jokh.
– Dama défené – la Kolb tambli wakh, dagg silence bi, – munugnu am nit gu guen Klead pour position bi. Khalé la, wanté ken ci gnun, gni jeum magg, egg na fim egg.
– Deglulen, deglulen!… Yalla na guddu fann Klead!… – la baatyi yeup di yukhu.
Kolb ak Talb yobaleko fi président bi di tokk.
Gneup sukku ba ci suf, té noppi.
– Jeurejeuf, samay mbokk, ci tcheur ak teranga binen ma wann yen gneup. Seni yakaar, yinen ték sama lokho, la mey dolil jom. Yombut deuggëlal yaakaru ben rew ci bir waxtuyu am solo yign nek, wanté lepp li nekk ci sama kattan pour wanlen jumoolen woluma, pour seni seni défendre intérêts, té pour wanlen confiance bi finen co tekk fofula. Jeurejeuf, samay mbooku, ndakh ni nen ma fallé.
– Hourrah! Hourrah! Hourrah! – la électeurs di yukhu fepp.
– Léguinak, samay mbook, maleni gnaan nen bay ma jokhe yen kaddu ci événement bu am solo bi. Yombut di wara mugn metit, nakaar yu mélni; yombut gniley taf ak feer bu tang jërr mandaarga ci sa je. Wanté deugg la, amna yeni metit gneupp munugnu ko mugn. Baylen lâche yi di lokh, baylen gni teup ndakh tit, wanté warugnufatte ben moment que gnun domii nit yu amon jom ak fit lagn, dreetu garmi bobu mey dokh ci sugnu yaraam, dreetu ndiaambaar, dreetu sugn mamati mam gni dan dee sans khulli beut ndakh ndambiir, ndakh li guena bakh pour gnun seni doom. Sugnu nattu tutina, lugn khalaté sen boss – khana gno wara dundu comme nityu book ci khetuu bu lâche, yu gnak joom, fulla ak faida ndakh nigni dundé mo tanné demb? Kepp ku sopp deukkem, keep ku bagn ték gatché sugnu rew ci kanam aduna bi yepp, dina mugn métit mandaargabi comme dambar ak nit bu bax.
– Deglulenlì! Deglulenlì! Yalla na guddu fan Kleard!
Amna gnenen gnu farlu jeul kaddu, après Kleard;dagno farfarlè, nehal nit yi ragaloon, répéter lì Kleard wakhon.
Ci kanam tuti ben magueet bu wekh tal, jekh takk ak kanam yu bari rides, karawam ak sikkimam wekh comme neige, latch gni may ko mu wakh. Tankam yi di lokh ndakh maguett, lokhom yi takh di lokh, ndiggam seugg. Batam di lokh, beutem di briller comme kuy nara jooy.
– Samay doom, – la tambli, ak rangogn yi di rogolan ci suff léh yu maguett youu ba egg ci sikkimam bu wekh tal bi, – Duma daara, té sama dé sori out, wanté sama khalat mey que warolen bay gatchébu tolni dannu sen kaw. Am na temeeri att, dundu na té musuma sokhla mandargaa bu melnonu!… Lutakh nen wara bay symbole jaaam yi dan yéré miy nek sama kaw je bu wekh bi te magueet?
– Bulen deglu badoo bobu – la président bi di yukhu.
– Maguett bi noppil – la gnenen gni yukhu.
– Maguett bu gnak jommna!
– Moni tital gneup à la place muleni may dolé!
– Da fa wara russ ak karawam bu wekh bobu! Dunduna ba tolnonu, te man gnen ko tital balegui – gnun gni nek khalé gnoko eup ngoor takh…
– Na dém!
– Guené len ko ci bitti!
– Na dém!
Mboolo de diambaar, nek khalé yu sopp sen deuk, and ak mer daw ba takhaw ci kanam maguett bi, tambli pousseco, hetchiko, doorco ak say.
À la fin gno bay ko ndakh magguett la- lu nekkon kenen la, sani gnen ko kher bam dé.
Gneup watt ci kanam gneup dinegn gnomé suba té di negn wané tcheur ak ndaamu sen réw.
Nityi bay tasébi en ordre bu parfait. Bign don dém, di wakh:
– Suba di ney kham deguentaan!
– Suba di lepp di leer!
– Jotna gni outé daambar yi ci gnenen saysayi, comme ça bep katchor lu mana gèdâgèdâlù am kholu ngoor!
–
Dama dellosi ci bir auberge bi.
– Guis na nign mel? – la borom keurr gui dimay latch ak mbegté.
– Guis na ko key, – la tontu ci sasi, sans khalat, di yeuk kattan ak sama dolé di wagneku té sama bopp moni doon totch ak khalat yu doy waar.
Ci même biss bi dama lire ci khibaaryi ben éditorial bu am solo buy wakh que:
– Deukkendoyi, jottna gniy arrêter sugn wanéou ci sugnu biir budut jemëlé fen; jotna gniy deglu kaddu yu amut solo yi gni jokhé continuellement pour wanéou sugnu ndaam ak ngoor. Jotna, samay mbook, gni prouver sugnuy kaddu, dugnu fo, dugnu kaf, kan mo matalé ak kan mo mataléout! Wante gno yakaar khana du am ben saysay ci sugnu biir buy wara indi ak force pour gni teggal ko mandaarga ci kaw je, ndakh lolu gatché la. Kunek ci gnun di yeeuk ci yaramam tokku dreetu garmiyi, yi nekkon sugnuy mam, dina beugg nek ci gniy jeukk tegal mandaarga ci kaw je, di negn ko mugn ak joom, sans ibbi sen guemign, ndakh lì nattu Yallala, sacrifice la pour sugnu ndaam rew ak pour gnun. Ci kanam, samay mbook, ndakh suba mey jour pour wané ndakh garmi nen wala deet!…
–
Borom keur gui dém tëddji ci sassi, bign paré jootay pour mana egg tél ci jootay subà.
Gnu bari nak dagno dém ci sassi directement ci mairie pour mana guena jeggé queuebi.
Ça ëlleug bi man mi takh dama demm ci tribunal bi. Gneup gnoni won fofu- khalé, magg, ndaw, goor ak jigueen. Yen yayii dagno fopp, indi seni bébé takh, comme ça gnom takh dinegn mana taff mandargaa jammyi ci seni je, gnengni di key tuddé aussi mandaarga de ngoor, ba mana amm ben ëllëk droit pour duggu ci service civique
Nityi di puss ak di sanni khér (ci lolu dagno nuroowanté ak Serbes yi, té dama contancilolu), gneup di jeukkenté ci kanam buntubi. Gnen gni takh gnoni khòt gni nekkon ci kanam ndakh di djeukkenté.
Kiy don taf mandaarga bi ben fonctionnaire civil bu solu lu wekh té formelle, buy don jema wagni riroo bi ak gnayoobi.
– Baylen sen khuloobilé, nguir Yalla, kunek di na am – doleni ay xatch, yakarna poussanté bi man na gnak.
Dagno tambli taf mandaargayilé. Ken jooy, kenen di yukhu, wanté amut ken cu co manona mugn sans ibbi guemigngui, bimafa nekke ba légui.
Manonuma mugn di khôl torture bi lu yagg, kon dama gnibbi ci bir auberge bi, wanté gnengni gnini won fofu déjà, di lek ak di nan.
– Jekhna! – la ken ci gnom wakh.
– Kholal, yukhugnu deuggëntan, wanté Talb mom moni don yukhu comme ben mbaam-sëf!… – la kenen tegg.
– Guiss na ak sa beutt sa Talb nim mel, yawmiko baggona fall présidént jootayu demb.
– Ah, nanlakey khamé nak!
Dagno continuer di wakhtan, di gnignëntu ndakh mettit, wanté di key jema neubb, ndakh kunek dafa bagnon gniy khalat lâche la.
Kleard teggal na boppam gatché, ndakh dafa yukhu, wanté ben goor bu tuddu Lear ndiaambar la won ndakh dafa latchté gni tafco gnaari mandaarga ci kanamam té ibbiout ben yon gemignam. Deukk bi yeupp di don wakh ci mom kese ak tcheur.
Gnengni dagno daw, wanté gneup jeppignen gnonulé.
Après quelques jours, qui amon gnaari mandaarga ci kaw je am moni don dokh kanamam ci kaw, di dokh ak fulla ak faida bu matt seukk, geum boppam, té fum jeum, gneup gnoni don sukku ci kanam, di sanni seni mbakhana pour saluer ndiaambaru taay.
Goor ak jigueen, khaleyi, gneupp gnini don daw guinawam ci talliyi pour mana guiss ndaanan bi guene rey ci seni rew. Fum jeum, nityi di wakh ci suf nign ko ragné won: “Lear, Lear!… Momla!… Koku mey ndiaambaru bi dawut, ken deggut baatam bign key don taf gnaari mandaarga ak fer bu tang jeur ci kaw kanamam!” monekkon à la une ci presse bi, gneup di key don sante ak di key maggal.
Tégneup dagnco beugg, ken munuko bagn.
–
Fuma dém mey dégg gniy wakh ci mom lu bakh, ba ma tambli yeukk sama dreetu Serbien bu diambaar di daw sama yaram, sugnu ancètres ndiambaar lagn won, dagno fatu ndakh mana am sen liberté; gnun takh dagno am sugnu ndiambaaru demb ak sugnu Kosovo. Mani don lokh ndakh nima soppé sama rew, yakamti wanéout fan la juggé, di daw baci tribunal bi, mana yukhu:
– Lutakh neneni tagg sen Lear?… Masolen guiss ndiaambar deugg! Kaylen khôlal sen bopp lan mey dreetu Serbien, nanla mel! Taf len fukki mandaarga ak fer bu tang jeurr ci sama kaw bopp, na wesu gnaar, lulen nekhe, khôl!
Fonctionnaire civil bi solon lu wekh jeggesi mandaarga ci wetu sama kanam boppu, ma tambli… dama jokk ci sasi ci sama guent.
Dama wokatu sama je ndakh tit, def signe de la croix sama kaw, di khalatt nanla mbiir yu doy waarni di khew ci samay gnueent yi.
– Tuti mo désson mey neubb ndaam sen ndiaambar Lear – la khalat, té contaci, ma tourner benen côtébi, masawo ndakh eggaleuma sama guent bam jekh.
Ci Belgrade, 1899.
Pour Project de “Radoje Domanović” Anta Kebe moko firi, 2021.


text:
Tansani
Tansani am réewum penku Afrig la, féete ci peggi mbàmbulaanug End . Keeñaa ak Ugandaa ñoo ko féete bëj-gànnaar, Ruwandaa, Buruundi ak Kongóo-Kinshasa nekk ci sowwoom, Saambi ak Malawi nekk ci bëj-saalum-sowwoom, Mosambik nekk ci bëj-saalumam.
Réew mi tollu na ci 947 303 km²
te am 51 820 000 ciy way-dëkk, ay bantu rekk a fa dëkk. Péeyam mooy Dodoma, mi ngi nekk ci biir réew mi, waaye dottub koom-koom bi dëgg mooy Dar es Salam gi doonoon péey bi, féete ci tefes gi. kiswahili ak wu-angalteer ñooy làkki nguur ga, teewul ne itam araab am na fa doole, rawati na ci duni Sansibaar ak bu Penda.
Tansani ju tay jii a ngi judd ci booloog Tanganyika ak Sansibaar ci 26 awril 1964, gannaaw, ci lu yàggul dara ñu am seenug tembte ci Nguur-Yu-Bennoo yi. Bokk na ci Commonwealth dale ci atum 1961, bokk na itam ci Mbootaayu Xeet yi dale ci 14 desambar 1961.
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci 1953, Julius Nyerere, ab jàngalekat la woon bu judd ci 1922, ci bi muy am 31 at la ñëw ci boppu TAA (Tanganyika African Association, mbootaayu waa-afrig bu Tanganyika), mu daldi koy soppi ag làngu politig dëgg, ci lu gaaw, tudde ko Tanganyika African National Union doon woote ngir ag tembteg seenum réew. Ci 9 desambar 1961 la leen ko Nguur-Yu-Bennoo yi jox, ci jàmm. Ci ndoorte li jëwrin ju njëkk la doonoon, ginnaaw pal gu desambar 1962 gi, mu doon njiitu réew ju njëkk ju Tanganyika.
Ci 10 disambar 1963 la Sansibaar ak Pemba am seenug tembte, 26 awril 1964 la Tanganyika ak Sansibaar booloo ngir sos li tudd tay Réewum Tansani. Nyerere doon njiitu réew ma, Abeid Karume mi doonoon njiitu réewum Sansibaar nekk jëwrin ju njëkk ji, ci Tansani. Donte booloo gi amoon na, waaye ba-tay jii Sansibaar moo yoral boppam yenn yi. Njiitu réewum Tansani moo ko yoral li ñeel politig, kaaraange, mbiri biti-réew, añs, moom mu yural boppam njàngale mi ak koom-koom,..
Melosuuf[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Tansani réew la mu nekk ci xaaju kol-kol bu bëj-saalum féete ci Penku Afrig. Ay digam yu dénd ñooy mbàmbulaanug End gi ci penku, dojuw Kilimandjaro ak déegub Victoria bi ci bëj-gànnaar, déegub Tanganyika bi ci sowwu, déegub Malawi ci bëj-saalum-sowwu ak dexub Ruwuma ci bëj-saalum
Lëkkalekaay yi biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Afrig gu Bëj-saalum • Alseeri • Angolaa • Bene • Botswana • Burkina Faso • Buruundi • Cadd • Ecoopi • Eritere • Eswatini • Gaambi • Gaboŋ • Gana • Gànnaar • Ginne • Ginne Bisaawóo • Ginne gu Yemoo • Isipt • Jibuti • Kamerun • Kap Weer • Réewum Diggu Afrig • Keeñaa • Komoor • Kongóo-Brasaawiil • Kongóo-Kinshasa • Kot Diwaar • Lesoto • Libeeria • Libi • Madagaskaar • Malawi • Mali • Marook • Móoris • Mosambik • Namibi • Niseer • Niseeria • Ruwandaa • Saambi • Sahara gu Sowwu • Sao Tome ak Principe • Senegaal • Seysel • Simbaawee • Siraa Leyoon • Somali • Sudaan • Sudaan gu Bëj-saalum • Tansani • Togóo • Tiniisi • Ugandaa


text:
BATAAXALU SËY
" BATAAXALU SËY "
1) Ay kaddu ñaax yuma fas laay jök di jeebaane
Jiital ci saa bopp door di soobu santaane
2) Di jajja xol yi di xambaat taalu fas fasu sëy
Ndax Koofi naw diko yeem saloona waxtaane
3) Ci sëy yi Laay diote ndax way deeñca yeemako sas
Tooknaafi ak Coddu Mbaye mu tiisma Mor saane
4) Mor saane goontu si jaambat Coddu ak diko xas
Ku nekka sakku ci mane ay baati deenkaane
5) Yaw Coddu deel wanna baat lammiñ wu saf na lewet
Göör baat la am ci kërëm deklul bunee maa ne
6) Saw taank nay gatt ap doxkat du mucc ci ay
Sëy kat dafay maytu dox bul tamma seetaani
7) Doylul te ngay maytu xeep loo am fasal te gërëm
Xëy fas te togg du yam ay xëy di xamnaani
Göör ken du xëy diko xeebal wërsëgëm diko ray
Ndax yaw xamoo lamu dacc bul wër di xeebaani
9) Fobul te wëy wuyu ndeem daa jeep sa tur ni nërëm
Neel kocc deklu waxam daw soobu santaane
10) Maytulma andaya ndax sëy kat warul bari xel
Ndax ay jigeen kunu may xel sax nga saytaane
11) Nga baalmanak du xasin sax dëggë daa ritaxul
Sooy ut xarit na nga loonkoo ak ndijaay saane
12) Taggool lu jiii nga nar dem took di xaar ndigëlam
Te bul di weesu dayoop taggoo ya saaraane
13) Moyul di mer Aka taangat soxna day mayu ay
Deel wax ndijaay diko Jay ñaareel dafay waane
14) Deel fööt di noddanti tey laal gëtt ak defi yëf
Jigeen dafay xajamal ndeem bëgg naa daane
15) Sammal sa lammiñ te dëkkee wax lu wöör la nga xam
Moyulma ñepp daje ngir Yaw tenaan yaani
16) baagante kër Ndayi tam day njoortaloo ku xamul
Kër Baay du Nda al ëtt tax saa boo maree naani
17) Foonkalma wayjur Ya foonkal rakk yaaki magam
Nooy bëggë taane xarapleen boulko caaxaane
18) Bu kenna xam sa merook moom doonte mer gi warul
Deel mokk pooc diko cokkaas naako paa saane
19) Foonkal sa wujj wi ndax moofiy samak tafuko
Ñool ñool jigul Göör jigul sax weñ gu ñuul laaane
20) Bijjaawu Göör ñoragul day sonna bopba di rax
Ndax jeek yu Boon yamu yor bay wër di tëddaani
21) Kubaax nga waaye da ngaa am jikko mbedd yu sew
Taxxool sa Göör gi te muñ as gor du toogani
22) Yaw saane deklouma nak yaay Göör te Yaa wara dal
Jigeen ju jak sax muñël sakkam ju keemaane
23) Nëbbël ko sikk ya ak ayip ya bulko di ëñ
Maytul di gaaral ci biir nit ñeek di waxtaane
24) Ndax xam nga mbööt mi ci muuraayal jigeen ca yabal
Akit marax wanu taamoo war ga yaw taane ?
*
25)Muuraay ga mooy sikk laaalay jox fabal te defar
Bulsakku mukk di siiwël ak di jeebaane
26) Ap sëy budee suturaakoy gaddu rax ci di muñ
Deeskoy dogal Barke ak wërsëk yu saawaane
27) Bul dëkke gëdde di xas sööral yu jak yamu yor
Bul may sa noon ya lunuy lëñbët di seetaani
28) Dëkkëlko dëkkooko bul gaantal lu war la nga man
Woddal cërëm bamu jak bum xëy di xaaraani
29) Foonkal sa ay jii tenay mat ndeem bisëm dafa jot
Nooy moome kër Coddu dem ci ngoone caaxaani
30) Daanal sa xolbi te bës ndeem toppatoo gi matul
Du sak ci yaw mère tax ngay wër di reeraani
31) jigeen ji ndeem dafa am ay sikk raxci yu jak
Xoolal yu jak ya te muñ jikkoom yu keemaani
32) As ndaw sudee dooko baal moomit du jok dila moy
Seen anda ndeem yagganaat du jok ci saf kaani
33) jugël Nga sukk te raam Yaw Coddu baalu bu wër
jebbëlko sap loxo tuup nga baalko yaw saane
34) Muñlënte leen benna sëy muccul ci coowaki ay
Te yeeni neeena buleen deklooti shaytaane


text:
https://mino.dk/covid19/wolof/#jokko-bii-djoge-tchii-ministre-bou-djitou-rewmii-beus-bii-done-juoom-benn-tchii-weeru-avril-waxtu-fuki-ak-njiaar
06/04/2020 //
Tarixx bii dëgër na, ñuu ngui tchii yône: Ñiaar téemer ak ñéet ñjô teudeu tjibiir hôpital yii,
Béene tëmér ak djûrôm ñent séne wergui yaram déesna, ak béen témer ak djurôme njaar ñio ñiaak séne bâkane.
Ministre Bou Djitou Rewmi bëugëuna ñio faatéelé kou, fébaar bii balaa mûy fégñ tchii yaraam diina djeul ñiët ba ñient ayubés, moo taakhit defko djaakhaal mungui guiss ñiin ñi dii bagña faalée reglement yii – kôme aye niit dii dêf aye yëndou paque.
Motakh Ministre Bou djitou Rewmi djokhé naa fou ñio wora djeké ñio meuna tidji deukeu bi indank. Ñio diapanté deukeu bii yeup ñio meuna gëuna tchii lii: raxasaal saa loxo, boul djéegé niit ak ngéne baagña beuré boudeh daangén dii dadjé.
Ministre Bou Djitou Rewmi lou wôraal lii leup moy ñio deugeur tchii tarixx bii – Ñio djapalaanté.
Lou déss môy taxaa way yii djiitû – diinan ko yôk aye ñiente ayubës baa beusou fouki tchii wéerou maï.
Ministre Bou Djitou Rewmii beugeuna ñio maanu. Ndakh lougñio khaam dootoul amaati – baala suñû mbolo dii dône limu néekône dina yéekh tée deésna aye vër.
Baa paré défa yôk sûñu navlé:
Ministre Bi Djiou Rewmi mungui ladjté djapalanté, borom banque yii ak njii nga khaamnaténi ñio yoor louase yii, ñio woné solidarité – Akk kuu nék naa djapalé borom boutique you ndaw yii.
Ministre Bii Djitou Rewmi diina yok nate kaye teste yii, aak khamnaani njii dii ligueye tchii wër gui yaram ñio gui daaw ñiogui déf leup pour meuna aam louñu sokhla.
Lou Ministre Bii Djité Rewmi djekhalée moy, ñio djapalaanté: kutchii nél aam nga tchii saa wallum. Nonu rék lagñu meuna déf ñio meuna tiidji waat suñu mbolo.
13/05/2020
Lou djogé tchii taxa way bii djogé tchii ministére bii bës bii 12. mai 2020 Danemark défa bok tchi yëw […] Læs mere… Læs mere…
12/05/2020
Niit you beuré ñju gui défar aye sën muuraay gémiñ bôp. Ministaire bou dal néena ngéen oytû lii dône aye […] Læs mere… Læs mere…
07/05/2020
Lou djogeu tchii taxaway 7. may ak Ministre bou djité rewmi Mette Frederiksen Danois yeup défnañio lou ñio meune, dii […] Læs mere… Læs mere…
06/05/2020
Bou djekeu ñi woora oytû tchii wallum COVID-19 défa yatû wône, motakh diktal bou bés, ñio meuna kham kaan mô […] Læs mere… Læs mere…
04/05/2020
Mbolo, nga khaamni défa aand ak fébar bou yombà nga khamni défay yômbal walanté COVID-19 tchii yaram, meun nga wô […] Læs mere… Læs mere…
28/03/2020
Liinga wora khaam tchii corona: Wakhtou bii défa khaawaa djafé ndakh féebar bii. Moo takh ñio geuna deugeuraal suñu taawaye, […] Læs mere… Læs mere…
23/03/2020
Lii tchii biir conference aak journaliste yii beusou bii ñaar-fuuk ak ñett tchii biir wéeru marts 2020. Miinistere bouy djiitaal […] Læs mere… Læs mere…
19/03/2020
Beusou alxamis fukk ak juróom-ñeent bii tchii biir weerou marts, Ministaire bou weerguu yaram defa djokhé kaadouam tchii djiigeen bou […] Læs mere… Læs mere…
18/03/2020
Institution bii yoor vaccine moungii laadj njeup ñio bok tchi loulo tudu (influmeter); maanam nga meun leen djaapalee tchii feeñial […] Læs mere… Læs mere…
17/03/2020
Niit: Ministre bou rewmi Mette Frederiksen, ministre weergou yaram Magnus Heunicke, directeur tchii biir weergou yaram Soeren Brostroem, ministaire bitim […] Læs mere… Læs mere…
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.


text:
Imbraatóor gu Songaay
Imbratóor gu Songaay :
Ci juroom ñaareelu xarnu g.j., la askanu Songaay wi dëkkoon ci tefesug dex gu Nijeer gi taxawaloon ag nguur gog péeyam moo nekkoon Gaawo. Mali nag moo tegoon loxo askanu Songaay wi ci xarnub fukk ak ñatt g.j., waaye ñoom jotaatoon nanu ci seenug temb te ñi ko waral di njabootug Soni gi ci xarnub fukk ak ñeent, daal di tàmbalee naat. Soni Aal-Béer (maanaam Aal mu mag mi) moo nekkoon buur bi la ko dale ca 1464 g.j., ba 1492 g.j., wutaloon na nguurug Songaay xare (armée) bu am doole, mu daa def ay ubbi (conquête) ngir yaatal nguuram gii nga xam ne mujj na tuxoo ci nguur dem cig imbraatóor gu ñu mujj tudde Songaay walla Gaawo. Bi Aal Béer dee la kenn ci ay njiiti xareem teg loxo ci nguur gi, daal di wutal boppam dàkkantalu Askiyaa (maanaam imbraatóoor bi), moom nag àtte na ba ci 1528 g.j., mu gën a rëyal mbooloom xareem mi, wéy ci ubbeem yi, bu ko defee imbraatóor gi mujj tàlleeku dale ca mbàmbulaanug atlas ba ca Borno ci penku bi, dalewaat ca Jini ci wàllug saalum gi ba ca digi Marog ci wàllug bëj-gànnaar gi. Gii imbraatóor nag àggoon na ci njobbaxtalam ci jamonoy Askiyaa Muhammad. Buur bi moo daa jox ndigal foŋsaneer yi, di lijjanti diiwaan yi, benn gongikuwaayu alal bi nguur gi amoon mooy yaxantug tàkk gi.
Nguur gi nag, réew yi mu feggool xuppoon nanu ko : ci atum 1591 g.j., buurub Marog yabaloon na ab xareem ñu jaar ci tàkk gi ngir song Gaawo, moom nag amoon na ndam ci waa Songaay ngir ngànnaayi sawaraam yi mu jénde woon ci waa Tugal yi. Ci nii la Songaay tàmbali woon di doyadi ak di dagu.


text:
- Stories 1-5 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof
- Stories 6-11 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof
- Stories 12-16 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof
- Stories 17-21 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof
- Stories 22-25 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof
- Stories 26-29 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof
- Stories 30-34 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof
- Stories 35-40 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof
- Stories 41-45 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof
- Stories 46-50 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof
- Stories 51-53 – The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) in Wolof


text:
Dawaanu mbëj
Dawaanu mbëj ag wal la niki yépp gu nosu gu yani mbëj (njunjam di Q), naka-jekk cig wëñug weñ lay jaar walla bépp jumtukaay buy watat. Dawaan bi dees koo jappee woo, ci ndorteelu taariixu mbëj, niki ag walug yan yu baax (+), donte sax xam nanu ne, su nu xoolee ci watatukaay yu mbell yi dawaan gaa ngi judd ca walug mbëjfepp yi, yi am yan yu bon (-), ci beneen jubluwaay bi. Kon ni ñu foogeewoon ne la dawaanu mbëj di jublu, du noon, waaye safaan wa la, yan yu bon (mbëjfepp) yi ñooy dox jëm ci yu baax (+) yi. Donte lii yépp, gisiin gu njëkk ga moo wéy di baax, ci déggoo. Njunj gi ñuy jëfandikoo ngir tudd bariwaayu dawaan (limu dawaan giy wal ci jenn jamono) mooy I, di ko wax taraayu dawaan, te bennaanu natt bi ñu koy natte di bi àdduna bi déggoo mooy ampere.
Nattug taraayu Dawaan gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dawaanu mbëj manees na koo natt ak jumtukaay bees di woowee nattampere, waaye gii anam dafay laaj nga dog ndombo gi, xamees na ne du li gën ci yenn nekkiin yi. Dawaan bi manees na koo natt te du jar dog ndombo gi, ci njëlug toolub bijjakoon bi mu jur, moom. jumtukaay yees di jëfandikoo ngi bii liggéey ràññee nañu ci: yëgukaay yu sukkandiku ci njeexitu Hall ak lëmës yu Rogowski
Xeeti Dawaani mbëj[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Faramfacce[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xamees na ne ngir mbëj mi maase ci biir ab watatukaay faww toolu mbëj bi ci ëmbu di neen (tus) ci bépp tomb boo jël ci biir watatukaay bi. Su amee ag wuuteeg aj ci diggante ñaari tomb ci watatukaay bi kon dees na fa am toolub mbëj bu wuute ak tus kon dees na fa am it dawaanu mbëj. Wuuteeg aj googu lees di wax dooley mbëjdoxalukaay, di doole jiy xëcc yani mbëj yi, ñuy man di daw toppante doon ag wal, te ci la ndombo yu mbëj, mbëjbijjakoon, àtteb Ohm ak àttey Kirchhoff sukkandiku.
So jële genn yaa-yaa gu watatukaay bi, benn limu yani mbëj di daw ci biiram 'AQ' ci benn diirub jamono 'At' dees na ci ame genn taraayu dawaan


text:
Rek Taww bi tambali di Taww. A ce jour le mouvement compte plusieurs cellules ici au Sénégal telques dakartoubafatick tamba saint Louis louga diourbel linguere mboro thies kaolack etc. Mouhadimatoul Xidma lep ay salatou hala nabi la té KOU-TED-KI bind nassi you outé wayé bép bo ci takkol dalay rakhass banga set niodil-la ay xeweul té mom day fek fou dara nekoul mou def fa dara, fek fou amm ass toutt mou foul ko, fek fou lou barri nék mou barkel ko, Xassida gui da lay fott ba nga set, dila bidjil ay ngueneldi la diégnal ay loor ak di fadj adio you meuneu donn. Si Guestou Nénanou bax na lol si kouy Diangue ak kouy Dionganté examenwala concours. Si Guestou Nénanou bax na lol si kouy Diangue ak kouy Dionganté examenwala concours.
A ce jour le mouvement compte plusieurs cellules ici au Sénégal telques khassidaatoubafatick tamba saint Louis louga diourbel linguere mboro thies kaolack etc. Mom ak Jazbou, Mouhadimat, Radiytou etc……. Rek Taww bi tambali di Taww. Kou beuga Tabbi ci DND manna woté ci A ce jour le mouvement compte plusieurs cellules ici au Sénégal telques dakartoubafatick tamba saint Louis louga diourbel linguere mboro thies kaolack etc. Prières kgassida salut sur le prophèteseydina mouhamed psl prophète de la paix ainsi que sur sa noble famille et sur ses nobles compagons.
Prières et salut sur le prophèteseydina mouhamed psl prophète de la paix ainsi que sur sa noble famille et sur ses nobles compagons.
Sunou Borom nanga ma defal ak dal si biss bi té nga wane ma kaba gui ak Medina. Kou beuga Tabbi ci DND manna woté ci Bou boba loxo khassica touty bi koumou seedoul dinga yendo khif fanané fandé etc. Prières et salut sur le prophèteseydina mouhamed psl prophète de la paix ainsi que sur sa noble famille et sur ses nobles compagons.
La page dediée à Wakeur Serigne Massamba
Mom ak Jazbou, Mouhadimat, Radiytou etc……. Barri ay salatou you kemané si biir té gaw si ay Adio. A ce jour le mouvement compte plusieurs cellules ici au Sénégal telques dakartoubafatick tamba saint Louis louga diourbel linguere mboro thies kaolack etc.
Nanga defal si bilé biss ak mouthiou si ak noon ak té nga may ma ak Dal. Ce site a été construit avec Webnode Site impressionnant gratuit pour vous aussi! Pour adhérer contacter 77 47 57 Dieureudieuf serigne touba site officiel.
Rek Taww bi tambali di Taww. mat
S bassirou Xelcom nena S Saliou Mbacké wax nako dan na degg mak gni nann eup na diangue si ap diotay ben niit. Khassidaa ma defal Am Am binga ma taanal té nga guindi ma si leep loumay Doug. Mom sama Khèet lay wax. Kou beuga Tabbi ci DND manna woté ci A ce jour le mouvement gnk plusieurs cellules ici au Sénégal telques dakartoubafatick tamba saint Louis louga diourbel linguere mboro thies kaolack etc. Prières et salut sur le prophèteseydina mouhamed psl prophète de la paix ainsi que sur sa noble famille et sur ses nobles compagons.
Mouhadimatoul Xidma lep ay salatou hala nabi la té KOU-TED-KI bind nassi you khzssida wayé bép bo ci takkol dalay rakhass banga set niodil-la ay xeweul té mom day fek fou dara nekoul mou def fa dara, fek fou amm ass mqg mou foul ko, fek fou lou barri nék mou barkel ko, Xassida gui da lay fott ba nga set, dila bidjil ay ngueneldi la diégnal ay loor ak di fadj adio you meuneu donn. Nanga ma defal Am Am binga ma taanal té nga guindi ma si leep loumay Doug. Ce site a été construit avec Webnode Site impressionnant gratuit pour vous aussi!
Si Guestou Nénanou bax na lol si kouy Diangue ak kouy Dionganté examenwala concours. A ce jour le mouvement compte plusieurs cellules ici au Sénégal telques dakartoubafatick tamba saint Louis louga diourbel linguere mboro thies kaolack etc.
TÉLÉCHARGER KHASSIDA MAG GNI
S bassirou Xelcom nena S Saliou Mbacké wax nako dan na degg mak gni nann eup na diangue si ap diotay ben niit. Skip to content You are here: Bou boba loxo bou touty bi kahssida seedoul dinga yendo khif fanané fandé etc Si Guestou Nénanou bax na lol si kouy Diangue ak kouy Dionganté examenwala concours.
Bismillahi rahmani rahimi gloire à Allah le tout puissant. Pour adhérer contacter 77 47 57 Dieureudieuf serigne touba site officiel. S bassirou Xelcom nena S Saliou Mbacké wax nako dan na degg mak gni nann eup na diangue si ap diotay ben niit.
Khassaide – Toubamajalis
Si Guestou Nénanou bax na lol si kouy Diangue ak kouy Dionganté examenwala concours. Ce site a été construit avec Webnode Site impressionnant gratuit pour vous aussi!
Bou boba loxo bou touty bi koumou seedoul dinga yendo khif fanané fandé etc Créer un site internet gratuit Webnode. Créer un site internet gratuit Webnode. Mouhadimatoul Xidma lep ay salatou hala nabi la té KOU-TED-KI bind nassi you outé wayé bép bo ci takkol dalay rakhass banga set niodil-la ay xeweul té mom day fek fou dara khassdia mou def fa dara, fek fou amm ass toutt mou foul ko, fek fou lou barri nék mou mg ko, Xassida gui da lay fott ba nga set, dila bidjil ay ngueneldi la diégnal ay loor ak di khhassida adio you meuneu donn.
Batman Files Le khasssida le plus simple de télécharger quelque chose sur Internet est de consulter le site Web sur lequel vous khassiea.
Nanga defal si bilé biss ak mouthiou si ak noon ak té nga may ma ak Dal. Rek Taww bi tambali di Taww.


text:
Jurukaayu mbëj
Jurukaayu mbëj ab jumtukaay la buy tax ñuy man a jël wenn xeetu kàttan wi soppi ko kàttanu mbëj. Naka-jekk xeeti kàttan yees di soppali gu mbëj ñooy gu doolerandu, gu simi, gu leer ak gu tàngoor. Jurukaayu mbëj yi dañu leen di séddale ci jurukaayu dawaan ak jurukaayu dend, bu njëkk bi manees na koo, itam, séddale ci jurukaayu dawaan bu safaanu ak jurukaayu dawaan bu wéy.
Jurukaayu dawaan ak bu dendModifier
Àtteb ohm mooy yamale giy wone digaale gi ne ci diggante dawaan ak dend ci biir ag ndombo gu mbëj. Bu ci yokku sa moroom wàññeeku su ngóora gi soppikuwul.
Tekki:
- P ngóora gi, ñu koy natt ciy watt.
- V mooy dend bi ne ci diggante ñaari cati wommatukaay bi , volt mooy bennaanu nattam.
- I mooy dawaan biy jàll ci wommatukaay bi, ampere mooy bennaanu nattam.
Jurukaayu dawaanModifier
Ab jurukaayu dawaan mooy tax nu man a am dawaan bu sax, limam ci biir ag ndombo gu mbëj gu mu nekk du soppiku ci coppiteg dend bi, limu dend bi man naa nekk lu ne te moom du soppiku.
Jurukaayu dendModifier
Ab jurukaayu dend moom mooy tax dend bi ci ag ndombo di sax, dayoom du aju ci dawaan bi.


text:
Abadane lyrics
Wolof
Wolof
A A
Abadane
✕
Duma la bàyyi, duma la bàyyi
Yow it bul ma bàyyi, bul ma bàyyi yeeh
Moom ne na daf la bëgg piir
Ne na dafa bëgg nga nekk ki mu jiital
Moom ne na yaa de ki mu gis
Ne na ci ñoom ñépp yaw rekk la bëgg jiital
Ne na dootul la bàyyi
Yaw la tane ci góor ñi
Ne na dootul la bàyyi
Yaw la tane ci jigéen ñi
Duma la bàyyi, duma la bàyyi
Yow it bul ma bàyyi, bul ma bàyyi yeeh
Abadan, abadan, abadan
Abadan, yow bul ma bàyyi da’imam
Abadan, abadan, abadan
Abadan, yow bul ma bàyyi da’imam
Sa añ moo dàq lu ma mëna lekk
Sa kër moo dàq fu ma mëna nekk
Lu ñu neex lekk, lu ñu neex naan
Njaboot gi fecc ak a reetaan
Man dama la nob ba di la bëgga fóon
Man dama la... maa ngi la chérie ouha
Dama la nob ba di la bëgga fóon
Man dama la... maa ngi la chérie ouha
Duma la bàyyi, duma la bàyyi
Yow it bul ma bàyyi, bul ma bàyyi yeeh
Abadan, abadan, abadan
Abadaan, yow bul ma bàyyi da’imam
Abadan, abadan, abadan
Abadaan, yow bul ma bàyyi da’imam
✕
Comments


text:
Marsiya Sheriif Husëynu Laahi
Way wii maangi ko taalif ngir Marsiyaal si sama soppe di sama xarit Sherif Alhusëynu Doomi Seydinaa Isaa. Toppandoo si wayu Karbalaa binu joyewoon Husëynu demb, mootax ma dupee ko Karbalaa2. Di ñaan mu doon yeesaluk sama kollëre si Baay Sherif mii nga xamni dunu gaawa miis ak demam. Yalnako Yalla nangu te yalna Yalla yokk leeri Baay Sheriif Husëynu Laahi.
Karbalaa 2
1. Al hamdu lil laahi nu sànt Rabbanaa
Moo yabalaat Yonnen bi muy Imaamunaa
2. Moo bind Mawtu ak hayaatu mooy dogal
Ken dufi des kudul Boroom bi Rabbanaa
3. Moo tax mu jël Yonnen bi xayru xalxihii
Kiy yërmëndey mbindeef yi tay Rasuulunaa
4. Xamul baayamba Abdulaahi moom Yonnen
Aminataat daa teela genn Àdduna
5. Maamam ja yorko muy jirim cëy Àdduna
Woraat ko ñaari at la am ak Seydunaa
6. Mu ñakk Yaayja ñakk Baayba ñakk Maam
Te moofi gën Buur Yalla mooy Xaadirunaa
7. Miimun si ay atam mu woo waa Àddunaa (40ans)
Mbokk ya bañ te naako doo mab’uusunaa
8. Ñaar fukka ak ñett si ay atam la jog (23ans)
Di woote waa Madiina gëm Habiibunaa
9. Ginaaw Ajam ga Njoolma dellu Taybata
Feebar ba dapko ap digëm jigeñsina
10. Feebar ba dëjko Sahba yep booloo di jooy
Ngir tiit demuk seen soppe kiy Muxtaarunaa
11. Ñu fap Yonnen mudem sañoom naa degganaa
Man ngeeni jooy tee ngeena gëm Maalikunaa
12. Ku Yalla mus yabal doo beel si Àdduna
Samap digit du jaas ndeem soobna Rabbanaa
13. Samap digëk yeen moodi geeju Kawsara
Abaabakar jooyna kerook ba jàqqana
14. Yawmul Isnayni ruuga dellu Aljana
Ka leeraloon Madiina genn Àdduna
15. Bisamba tiisna ñaa ngi jàqq ñaa nga ngi tëx
Ñaa luu ngirek naqar Jullit ña jaaxlena
16. Umar taxaw jël jaasi naa ku wax Yonnen
Faatuna naako ray naqar wa yeemena
17. Abaabakar tiimko di jooy naa sella nga
Bi ngay dundak tay jii nga dem Ilayyina
18. Dellu waxak mboolooma Maa Muhammadun
Illaa Rasuulu Gaayi digba yeksina
19. Fatimatuz Zahraa’u tiim ko naako Baay
Suuf sula ëmb tedd yaay habiibunaa
20. Nirook demuk Imaami Laahi xayrinaa
Guddik Jumaa ja booba bes tam tàngana
21. Lu jiitu digba ñaari ay bes Maam Libaas
Jiite Jullit ña cëy koreem ga mettina
22. Limaamu naa gaawleen ma àgg Jàmmalaay
Anaa Janaazatun digëm ba yembana
23. Yaram wa jeex mu melni banta bun solal
Ay yere leer ya wër kanam ga taaruna
24. Mu naan ku yeene jox Yonnen bi ab dërëm
Na andi joxma manla maay Rasuulunaa
25. Mu woo xarit ba Sheex Jibriilu ghawsunaa
Jàngal xutab yi muy turaath si Ahlunaa
26. Feebar ba dëc ko muy sikar di waaj xanaa
Lun mana am warnan xalaat Imaamunaa
27. Guddik Jumaa ja Fukki fan ginaaw Kori 14ème jour
Ak ñeenti fan Limaamu genn Àdduna
28. Jigeen ña yuuxu Sahba yep di jooy te naan
Nax nganu rek ba dem awaay habiibunaa
29. Manjoon taxaw jël jaasi naa ken dufi rob
Libaas te Seydinaa ñëwul lii yellana
30. Ñuy xaar Isaa ndax Bayti Maamur lay bawoo
Ñuy jooy Limaamu ñetti fan ya mettina
31. Mu ñëw di foon kanam ga naako waalidii
Tibta hayyan wa mayyitan, wa Rabbinaa
32. Naaleen kudaa jaamu Limaamu man nga dem
Kuy jaamu Yalla took nu gëm Xaalixunaa
33. Miimun la took ken jooyatul Imaamunaa 40 ans
Ba Dee jëlaatko mook Manjoon ak xutbunaa
34. La jël Limaamu jël Isaa miy xayrunaa
Du bàyyi ken muy sax di beel si Àdduna
35. La jël Manjoon ak Baabakar miy xutbunaa
Moo jël Isaak Baay Raan midoon xudwatunaa
36. Kon kay du tee Husëynu daanu waat xanaa
Kem Karbalaa la Alya Samba wuutena
37. Luy tiis kerook si Karbalaa xamnan ko bes
Ba Baay Sheriif sëtub Limaamu làqquna
38. Ñiinaa du moom Husëynu manta dem xanaa
Sunub xarit du ñibbi weetël xalbanaa
39. Kërëm ga fees ñii jaaxle ñii di yuux sa kaw
Doomi Isaa ja xëyna tàggu Ahlanaa 40.
40. Saadun wa Daal la dund melni ñaari fan 64 ans
Dun masa miis demuk Sheriif Sadiixunaa
41. Mboolooma dac ci Jàmmalaayi Kambereen
Kuy taalibeek soppeb Sheriif riñaan sina 42.
42. Allarba Benn fan ci Yuulyuu Tashashin 1er Juillet 2009
Teemeeri at ginaaw kadoon Mahdiyunaa
43. Nan seet Sheriif si lun fi manti dal ëllëk
Day mujja daal woyof ni xob fii nafsinaa
44. Sëtub Yonneen lawoon di doomi Ruuhulaay
Doyoon naciy garaat temoo doon Shayxanaa
45. Luy mbaax ci Seydinaa Limaamu moom la jël
Siwliise ak yanja la jël ci Seydinaa
46. Yuusufa lay misaal ci taarak ak xarkanam
Te xoobe taar ba ak meloom yu sellana
47. Woyof na loolu màndu gëm xaalixunaa
Doon Taalibeb Maam Seydi ak Imaamunaa
48. Ab tab la woon geejug teraanga lay misaal
Mbokkak xarit jirim faxiir yi jàqqanaa
49. Xamxam bu sell buy bayaan ken dootu wax
Doktoor dëlaa jënes Jënes bi ñàkkana
50. Jënes bi ñakka nan ki doon seen royuwaay
Seen soppe seen xarit Husëynu ñibbina
51. Ambaasëdooru Maam Limaamu xëyna dem
Itaali ak Fràns du miis Sheriifunaa
52. Waa Jasporaa bi ñakk ngeen kadaa jubël
Daa jangaleek waaraate fii buldaaninaa
53. Farlu si Diine ji ak waañu Roohu Laay
Waa Kambareen ay ñàkk ngeen Sëyyidunaa
54. Yëmbël Gorom waa Malika ak waa Dakaar
Seen Konferansiyee bi demna Aljana
55. Fekki xarit ya Seydi Caw ak Seydi Raan
Ibook rakamja Baay Saxiir faxiidunaa
56. Ku taar jayoon mbaa askanak xamxam alal
Naxool si Baay Sheriif sëtub Mahmuudunaa
57. Na tuub te dellu gëm Boroom bi Rabbanaa
La jël Sheriif du bàyyi ken ci Àddina
58. Ku tiis daloon na muñ te xamni Rabbanaa
Mooy joxe mooy jëlaat te mooy Xaadirunaa
59. Ku jaaxlewoon na xamni Abdulaay Sheriif
Moofiy Sheriif te mooy Boroom zamaanunaa
60. Nam fonkewoon magam ja Seydi Abdulaay
Ba naako Baay nanko matal si Abdunaa
61. Nam fonkewoon jaamu Boroombi nanko jeem
Fonk sunnas Limaamu xayri xayrinaa
62. Fa Baay Sheriif feetoon njabootgi Rabbanaa
Naŋ nufa feete yaa xadiira amrinaa
63. Tawal ci moom feek picc ngiy sab yaa Kariim
Nuuran wa Rahmatan mook Ahli Baytinaa
64. Bàyyifi Abdulaay yaakaaru Àddina
Mu sax fi lool te wer ne mooy xaliifunaa
65. Yaa Rabbanaa Yaa Rabbanaa Yaa Rabbanaa
Dollil nu leer Sheriif Husëynu Shamsunaa
66. Salli wa salliman ’alaa man ursila
Wal aali wal ashaabi mooy Mahdiyunaa
Yëmbël
Aljuma, 14/06/2013
Sheriif Leeram du Fay
Mamadu Baara Samb


text:
Bërki-démb 26 sàttumbar ci atum 2020, “Bateau le Joolaa” def na 18i at ci biir géej. Daanaka ñaari-junni nit ñàkkoon nañ ci seen bakkan. Te mujjagul fenn, ay daan amaguñ ci. Moonte kenn mësula gis jéeya ju tollu nii, mu waroon a tax askan week nguur gi taxaw ngir leeral ko. Dañ koy fàtte ba bés bi dellusi, ñu amal ay ndaje, ne fay dige yoo xam ni, suñ fay jóge mu yem fa. Aa, nun askanu Senegaal, ni nu néewalee dafa jéegi dayo.
Ñi ñàkk seeniy mbokk a ngi wéy di naqarlook fàttaliku, nguur ngi di wéy di dige jàppale ak teg i daan ña sooke suuxu Joolaa bi. Naam, nguur nga woon ca jamono jooju taxawaayam matul woon benn yoon, waaye warul tax nguur yi ko wuutu ni yàcc, ni yasar.
Ñi ëpp ci askan wi yaakaaroon nañ ni nguur ngi ak àttekat yi dañ fay doxe wone seen mënin ak seen fulla waaye bun ko mën a waxee noonu fa la léeb doxe tàbbi géej ndax dige yu dul jéex te lépp naaxsaay.
Ci kàdduy Ablaay Jóob, jawriñ bi yor aadaak cosaan, dees na taxawal “Mémorial le Joolaa” jagleel ko way-lab yi ngir kenn bañ a mës fàtte lu tiis loolu daloon réewum Senegaal ci sàttumbar 2002. Buñ delloosi woon xottu gaal gi, nag, ci lay dàq ndax way-ñàkk yi dinañ mën a dëj dëgg-dëgg seeni mbokk ; dina giifal it lu mu bon-bon meru askan wi ñeel nguur gi ak ñépp ñi seen càggan jur lu ni mel. Noonu sax la ko Bubakar Bóris Jóob di waxe ci Bàmmeelu Kocc Barma(aux éditions EJO, 2017).


text:
Yoon
Yoon moom lanuy wax ci tubaab (justice) dees na wax it yoon jublu ci li nuy wax (loi)walla (code) yoon tam dina tekki fi nit di jaar, dees na ci jublu it lu nosu maanaam tegu na ci yoon.
Yoon nag it ci nosteg penc (systeme republicuain) benn la ci ponk yi àtte gi (l'etat) di tegu di ci doxe, ponk yooyu ñaare ñatt lañu
- yoon: fii bu ñu ko waxee mooy doole jiy àtte tooñaange yi di tege ci yoon, ci biiram lañuy fekk ëtt yeek àttekaay yi ak xaali yi ak layalkat yi ak lépp li ci aju
- yoonal
- wéyal


text:
-
njaaŋum Hasan Muhamad Saalih (Murattal) ci riwaaya warch jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Hassane Mouhammad Salih Balloukây yi:
-
njaaŋum Yaasiin al-djazaayriy (Murattal) ci riwaaya Warch jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Yasine Al-Jazàiri
-
njaaŋum Habdul haliy Ahnuun (Murattal) ci riwaaya warch jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Abdul Ali Al-Anune Balloukây yi:
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salataniy (Murattal) ci riwaaya Ruuh jeléé ci Yahquub al hadhramiy
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salataniy (Murattal) ci riwaaya Rueys jeléé ci Yahquub al-hadhramiy
-
njaaŋum Rachiid Balhaaliya (Murattal) ci riwaaya warch jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Rachid Bal âliyya
-
njaaŋum Mahmuud Achiimiy (Murattal) ci riwaaya chuhba jeléé ci haasim
Jângkate yi: Mouhammad Ach-Chîmy Balloukây yi:
-
njaaŋum Mahmuud Achiimiy (Murattal) ci riwaaya Ad-duuriy jeléé ci kisaa-iy
Jângkate yi: Mouhammad Ach-Chîmy Balloukây yi:
-
njaaŋum Omar Al-qazabiriy (Murattal) ci riwaaya warch jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Oumar Al-Khazâbiry Balloukây yi:
-
njaaŋum Al-huyuunul kuuchiy (Murattal) ci riwaaya Warch jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Al-Ouyoûnoul Koûchy Balloukây yi:
-
njaaŋum Habdul Kabiir Al-hadidiy (Murattal) ci riwaaya warch jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Abdul Kabiir Al-Hadiidii
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salataniy (Murattal) ci riwaaya Ad-duuriy jeléé ci kisaa-iy
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salataniy (Murattal) ci riwaaya Warch jeléé ci Naafih
-
njaaŋum Muhamad Habdul Hakiim (Murattal) ci riwaaya Ad-duuriy jeléé ci kisaa-iy
Jângkate yi: Mouhammad Abdoul Hakîm Ibn Said Al-Abdallah Balloukây yi:
-
njaaŋum Waliid An-naanhiy (Murattal) ci riwaaya Qaaluun jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Walîd Ali Mouhammad An-Nâihî Balloukây yi:
-
njaaŋum Mustapha Garbiy (Murattal) ci riwaaya warch jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Moustapha Gharby
-
njaaŋum Yuusuf ben Nuuh Ahmad (Murattal) ci riwaaya Al-baziy jeléé ci Ibn Kasiir
Jângkate yi: Youssouf Ibn Nouh Ahmad
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salataniy (Murattal) ci riwaaya Qabul jeléé ci Ibn Kasiir
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salataniy (Murattal) ci riwaaya Abil-haaris jeléé ci kisaa-iy
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salataniy (Murattal) ci riwaaya Al-baziy jeleé ci Ibn Kasiir
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salataniy (Murattal) ci riwaaya suusiy jeléé ci Abi Hamr
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salataniy (Murattal) ci riwaaya chuhba jeléé ci haasim
-
njaaŋum Madjdiy Albéltaawiy (Murattal) ci riwaaya zukwaan jeléé ci Ibn Aamiir
Jângkate yi: Majdy Al-Baltâjy
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salatiy (Murattal) ci riwaaya Ibn Zukwaan jeléé ci Ibn Aamir
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salatiy (Murattal) ci riwaaya Hafs ( bi-sact) ci yoonu tayiba an-nachr
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salatiy (Murattal) ci riwaaya Hichaam jeléé ci Ibn Haamir
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salthaniy (Murattal) ci riwaaya xalaf jeléé ci Hamza
-
njaaŋum Miftaah Muhamad As-salthaniy (Murattal) ci riwaaya Idriisa jeléé ci xalaf
-
njaaŋum Yuusuf ben Nuuhahmad (Murattal) ci riwaaya chuhba jeléé ci haasim
Jângkate yi: Youssouf Ibn Nouh Ahmad
-
njaaŋum Ad-duukaaliy Muhamad Al-aalam (Murattal) ci riwaaya qaaluun jeléé ci Naafih
-
njaaŋum Muusa Bilaal (Murattal) ci riwaaya warch jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Moussa Bilal
-
njaaŋum Muhamad Iwadh Al-hirbaawiy (Murattal) ci riwaaya Ad-duuriy jeléé ci kisaa-iy
Jângkate yi: Muhammad Iwad Al Harbàwii Balloukây yi:
-
njaaŋum Habdul rachiid Suufiy (Murattal) ci riwaaya Abil-haaris jeléé ci kisaa-iy
Jângkate yi: Abdur Rashid Sufy Balloukây yi:
-
njaaŋum Habdul rachiid Suufiy (Murattal) ci riwaaya Al-duuriy jeléé ci Abi Hamr
Jângkate yi: Abdur Rashid Sufy Balloukây yi:
-
njaaŋum Habdul rachiid Suufiy (Murattal) ci riwaaya xalaf jeléé ci Hamza
Jângkate yi: Abdur Rashid Sufy Balloukây yi:
-
njaaŋum Habdul rachiid Suufiy (Murattal) ci riwaaya suusiy jeléé ci Abi Hamr (Murattal)
Jângkate yi: Abdur Rashid Sufy Balloukây yi:
-
njaaŋum Habdul rachiid Suufiy ci riwaaya chuhba jeléé ci haasim (Murattal)
Jângkate yi: Abdur Rashid Sufy Balloukây yi:
-
njaaŋum Mahmuud Xaliil Al-husariy (Murattal) ci riwaaya Qaaluun jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Mahmoud Khalîl Al-Houssary
-
njaaŋum Mahmuud Xaliil Al-husariy (Murattal) ci riwaaya Warch jeléé ci Nafih
Jângkate yi: Mahmoud Khalîl Al-Houssary Balloukây yi:
-
njaaŋum Muhammad Habdul kriim (Murattal) ci riwaaya warch jeléé ci Naafih
Jângkate yi: Mouhammad Abdoul Karim
-
njaaŋum Ahmad Xadr Attarabelesie (Murattal) ci riwaaya Qaaluun jeleé ci Naafih
Jângkate yi: Ahmad Ibn Xadir At-Taràbulsi Balloukây yi:


text:
Jàngu Yéesu bu Dëggu bi
“Jàngu (eglise) yéesu bu dëggu bi” ab jàngu bu temb la (indépendant)bu nekk ca Beijing ca réewu Siin, ñoo ngi ko taxawal ci atum 1917. Dafa nekk ab bànqaasu diiŋatkat (protestante) yu waa Siin ci diiney krist bi fëll ci atum 1900. Jàngu boobu day balloo 1,5 milioŋi taalibe yi mu am ci adduna wërngëlkëp. Jàngu googu gëm na njangalem pantekot, day ab baatin gu wekku ci mayu ku sell ki. Fukki ponki gëm-gëm gi ñooy:
- Ku sell ki: “Jot xel mu sell mi ci xamale te jëfënbikoo ay làkk, doon na ab wòoraange ci sunub yégg ca nguurub asamaan si.”
- Ngente(lavage de pieds): “Ngente gu ndox mi doon na ngir raxas say bakkar ak sag judduwaat. Ngente li ci ndox mu sell la war a amee, lu mel ne dex, géej walla cib walub ndox. Ngentekat, bi jot a am ngente li, tamit jot ndox ak xel mu sell, mooy jiite ngente li ci turu Yéesu-kristaa. Ki ñuy ngente da fa war a nuuru ci ndox mi, sëggal boppam te di xool ci suuf”.
- Jangu: Ponkub jangu (raxas sa tànk) li, day tax nga man a dellu ci lenn ci jëfi Yéesu. Di it ab fattali ni daño war a am cofeel, am cellte, tuuti, am yërmaande ak di dimbaliwaate. Nit ku jot ngente gu ndox mi war a naa raxas ay tànkam ci turu Yéesu-kristaa. Yeneen Jangu yi ciy tegu man nga kaa def saa yu la neexee.
- Waxtaan gu sell gi: “Jokkoo bu sell bi ab ponk la ngir maggal saayub Yéesu-Kristaa. Di na tax nu man a bokk ak Yéesu ci suux ak ci dereet, tax it nu man a jokkoo ak moom ngir nu man a dund ba faaw te man a yéeg asamaan kerook bes pénc. Ag naan gu jòge ci rasin ak mburu mu amul lëwiir la nuy jëfëndikoo su nuy amal ponk boobu.”
- Besu sabbat: “Besu Sabbat, di juroom-ñaareelu bes ci ayubes bi, doon na bes bu sell. Dan kaa war a dund ci ngërëmu yalla ngir maggal li mu bind te di ko jaamu ngir man a yaakaar noflaay gu sax-dakk ci li des ci sunug dund.”
- Yéesu-kristaa: “Yéesu-kristaa, baat bi soppiku nekk suux, faatu ci cruaa bi ngir man a jënd bakkaar yi, mu feeñaat ci ñetteelu bes bi dal di yéek asamaan. Mooy kénn kiy wàllu doom-aadama yi, di ki sàkk asamaan ak suuf, di itam benn yalla bi am. ”
- Biibël: Biibël bi, nga boole ci tawreet ak linjiil, kàddu yalla lañ, génn dëgg la gu dul deñ, di it ab royuwaay ngir kercen bi.
- Nuyoo gi: Ag Ngërëm Yalla ju bari yërmande gee koy joxe jaarale ko ci xol. Ngëm-ngëm yi, ci Xel mu Sell mi la ñu war a jafandu ngir man a topp cellte gi, ngir maggal Yalla te man a sopp doom-aadama yi.
- Jàngu gi(l'eglise): Jàngub Yéesu bu Dëggu bi, bi Yéesu-Kristaa ak Xel mu sell mi taxawal ci jamanoy “taw gu mujj” ga.
- Feeñug yalla: Dellusig Yalla, bes bu mujj ba lay amee, muy bes ba muy jògee asamaan ngir àtte adduna bi. Ñu baax ñi di nañ am dund gu sax dakk, ñu bon ñi dañ leen di mbugal ba faaw.


text:
Bio‑Oil® / Bi-Oil® / Bioil®
Bio‑Oil dafay gëstu di yaatal ay costéefi pajum deru yaram yu ay nit yu ci xarañ, di jëfandikoo diw ngir amal xarañteefu costeef bu kawe. Màrk bi ci turu Bio‑Oil® lañ ko xame ci réew yépp yu wuuteek Ostaraali, Repibilik Cek, Faraans, Almaañ, Eslowaki ak Siwis fi nga xamantane turu Bi-Oil® lañuy jëfandikoo ca Sapoŋ fi nga xamante ni ci turu Bioil® lañ ko xame.
Lu jem ci loolu
Ci atum 1987 Bio‑Oil moo nekkoon li jiitu ci wàllum jëfandikoo diw ngir indi ay yokkute ci mandarga yuy feeñ ci sunu yaram ak rew yi. Bu njëkk, mën nañu wax ci xayma ni bépp costeef bu nekk ci bitik yi ab diw la woon wala ab tocamikukaay, te costeef bi dafa waraloon ay xel ñaar yu bari. Tey porodiwii bi moy bi gëna mag ci wàllum mandarga ak rew. Ci atum 2010 la Bio‑Oil sos ab labo bu ñu jagleel ay nit yu ci xarañ ngir gëstu niñuy def ngir faj yeneeni jafe-jafe yu am ci sunu deru yaram. Ci atum 2018, benn sel bu sokkeeko ci diwu yaram, lañu gennewoon, ci atum 2020 benn porodiwi buy xeex ak mandargay yaram moo ci topp te ñu defare ko diw nu raxul dara. Ci atum 2021 inndiwoon nañu diwu yaram yu niina niin ci marse bi. Bio‑Oil ci gëstu la gëna sukkandiku boole ci njaay ak wasaare ay costeefam yu ñu daganal ci këru liggéeyukaay yuy yëŋgu ci wàllum pajum deru yaram ci àddina bi yépp. Ngir am yeneeni leeral ci costeefi Bio‑Oil, demal ci farmasi bila gëna jege.
Màndargaay xoosu-xoosu ak rew
Diw amna man-man bu leer ci defaraat sa deru yaram. Xamuñu bu baax naka ak lu tax li baax ci diw ci folkoloor bi rek lañu ko gëna xamee. Bio‑Oil® Skincare Oil moo nekkoon costéef bu njëkk bi ñu amale ay testu kilinik te firndeel ni mën na indi ay yokkute ci mandarga xoosu-xoosu ak rew yi. Ndam yi am ci test yii ñoo tax ba doktoor yi ak liggéeykati farmasi yi ci addina bi yépp sawar ci tammbali digle costéef bi. Tey Diwu yaram Bio‑Oil® Skincare Oil mooy costéefu mandarga xoosu-xoosu bu jiitu ci addina bi ak lu ëpp 400 neexal ci walu pajum deru yaram ci turam.
Deru yaram bu wow
Anam bi gëna gaaw ci fajj wowaayu der moy tekk ci kawam ab lal buy teye niinaay bi dem. Costéefi der yu wow yu njëkk yi (diw yi, toccamikukaay yi ak bëër yi) am nañu lu toll ci 20% ci diw, wax wala bëër ngir jubluwaay bii. Bio‑Oil® Dry Skin Gel Selu Der bu Wow amna 84%. Bio‑Oil® Dry Skin Gel (Selu yaram wu wow) ci atu 2018 la dooroon.
Ay mandargay xoosu-xoosu ak rew (défarin bu sell)
Ak li nit ñi di laaj lu bari diwu yaram bu raxul dara ngir jigeen yi wonn lor gëne yokku, Bio‑Oil diw yaram yu raxul dara ngir xël ak xoos xoosu yaram kese la defar. Resiltaa yi juge ci natt yi ñu amaloon ci kilinik yi wone nañu ni moom ak poridiwi mandarga yaram bu Bio‑Oil bu orsinaal bi ñoo tollo, mu doon yoon bu njëkk bi ñu firndale ni ab porodiwu bu raxul tolloona ak beneen porodiwu bu ñu raññe bu baax. Bio‑Oil® Skincare Oil (Natural), ci ñetteelu xaaju atum 2020 mi la tambali liggéeyam.
Nooyalukaayu yaram
Nooyalukaayu yaram bi daf waroon naan ci saas yi te warul bayyi benn dessit bu niin, ngir nga ma mëna sol yere ci saas yi. Ci wàllum xarala dina jafe lool ndax nooyal gi dafay laaj ab lal gu niin ci deru yaram bi ngir mu mëna weyal nooyaay bi. Diwu Bio‑Oil® Body Lotion ñungi ko mooñe ak xarala Bio‑Oil bi ngay yénngal bala nga koy jéfandikoo te dafay tax diw bii di niin ak oyof. Bio‑Oil® Body Lotion mungi tammbali wër ci addina bi ci atum 2021.


text:
Koom-koom
Xamale koom-koomModifier
Koom-koom walla cawarteg koom-koom (activité économique):(làkku grees wu yàgg wa : oἰkovouίa, « yor ag kër walla saytu ko »« di oἶkoς (kër ci ni ñu ko xame)ak (vέuw yor walla saytu(administrer)) mooy cawarteg nit giy feeñ ci liggéey ak jóox (produire) ak séddale ak joqalante (echange) ak jëfandikoo njuddéef yi (les produits) njëfte yi (le services).
Koom-koom nag ni ngi koy jànge ci xam-xami koom-koom yi, day sukkandiku nag ci gisiin yu koom-koom (théories économiques).
Dees na wax it ci koom-koom niki tolluwaayu koom-koom bu jamono bu am réew walla bu ab gox (zone), maanaam ag nekkam ci gëwéelub koom-koom yi. Cawarteg koom-koom gi kiliftéef yu koppar yi walla góornamaa yi (àtte yi) ñoo koy àtte jaare ko ci ab politig bu di kojug jamono (conjoncturelle).
doxaliin wu mbooloo mi (Les administrations publiques)day def moom itam ay politig yu koom-koom ngir soppi doxiinu koom-koom wu am réew.
benn ci joxoñ yu koom-koom (indicateurs économiques) yu mag yi mooy njuddéef mu ñumm mu biirum réew (NJ.Ñ.B) (produit intérieur brut (PIB)), loolu mooy maye nga man a nattale dooley koom-koom yu réew yi
Koom-koomModifier
Xam-xamu koom-koom ( ci Fr:economie)moom xam-xamu mboolaay(social) la buy yëngu ci gëstu ni ñuy jëfandikoo jumtukaayi jóox(production)yu daytalu yi am cig mboolaay (société) ngir faj soxlay ak xemmemtéefi cér(membre)yu mboolaay gii.Xam-xam bii nag mook xam-xam yépp a yam, dafa am ay dëgg-dëggam akaki àtteem waaye jeexiitalu gi mu def ci nekkiini mboolaay yi ak yu politig yi (les conditions sociales et politiques)ak ni ay séqoom ( ay relation-oom) dugganteek nekkiin yii tax na ba melow mboolaay muur ko, cuub ko.
Xam-xam bii li mu làmboo mooy seggat jóox gi (production), séddale gi, ak yaxantu ak lakk walla jëfandikoo njaay yi (marsandiis yi) ak njëfte yi (les services). danuy faral a wax ci koom-koom ne buy wuyyu la (positive) bu dee jéem a leeral ngértey tànn yu wuuteyi, di joxe ay mbooleem ay xalaat jiital (hypotese), walla am mbooloom ay gendiku (ay seetlu),danuy wax it ne bu nattukaay la bu dee leeral doxal yi nu war a def.
Xam-xamu koom-koom dees koy déddale ci ñaari bànqaas yu mag:
- Koom-koom bu xaaj walla koom-koom yu ndaw yi , mooy jëflanteek benn-benni naayib yi, lu ci mel ne njëli kër yi ak liggéeyi yaxantu yi.
- Koom-koomub lépp walla koom-koom yu mag yi ,mooy gëstu ci koom-koomu réewum lëmm, ci melo wii nag dees koy xalam(dees koy xalaat) muy gaaral ak sàkku ñeel alal walla xaalis, bopp-alal (capital)walla njaay (marsandiis) ci biir koom-koomu am réew


text:
Toolu mbëj
Toolu mbëj, ci jëmm, ab tool la bu ay cër yees yan mbëj sàkk. Ab tool bu ne mel mooy tax ñu man a natt dooley mbëj bi ci bépp tomb boo jël ci barab bi. Ci anam gi ñu koy gëstoo su fekkee ay yan yu tekkaaral lañu, toolu mbëj bi dafay doon toolu mbëjtekkaaral.
Ubbite[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Njoxe yi tukkee ci caytu yi gëstukat yi def xamale nañu ne ñaari fànni mbëju yu ne-ne yi ñoo am: baax(+) ak bon (-). ñaari yaram yu mbëju, ñoom ñaar ñépp, ci anam gu baax walla gu bon dañuy bëmëxante, su dee wante dañoo mbëju ci anam gu wuute dañuy xëccante. Ngir xam ndax wenn yaram wi mbëju na, maanaan ndax am na yani mbëj ci biiram, dañuy jëfandikoo jumtukaay bees di woowee mbëjxool, moom du man a xayma taraayu mbëj mi ci biira li muy def rekk mooy wax ne am na ci mbaa déet. Ngir natt mbëj mi jumtukaay bi ñuy jëfandikoo mooy nattampere.
Lii yépp li ko waral mooy melokaanu biir ne-ne yi rawatina cër yi dàtt xarefulwon bi. te itam sax xarefulwon bi li booloo doon ko mooy saal bi, bi ëmb ci biiram feppsaal yi ak feppmaandu yi, ak ab barab bu biti bu mbëjfepp yi nekk. Ci nekkiin gu jaadu ab xarefulwon dafay maandu, maanaam limu mbëjfepp yeek feppsaal yi ñooy tolloo. Ngir xayma dayoob yanub mbëj dañuy jël mbëjfepp bi gën a tuuti bu am ci dénd bi, dayoo bu mbëjfepp bu bon (-) moo yem ak e = 1,602 189 2 ∙ 10-19 C, tolloo te safaanoo ak bu feppsaal, C mooy bennaanu natt bu yan bi te ñu koy woowee Coulomb. feppmaandu yi ñoom amuñu yanu mbëj.
Toolu mbëj bi fa mu man a àgg amul dig, taraayam ci bépp tomb boo jël ci biiram mi ngi aju ci ni ci yan yi séddalikoo walla xeeti ne-ne yi ne ci barab bi. Naka-jekk njunjam mooy , te tasaaroom yamaleb Maxwell moo ko faramfacce. ci Taariix Michael Faraday mooy ki ko njëkk a indi ci diggu XIXu xarnu bi ci ay gëstoom. Su ñu ko boolee ak toolu bijjaakon bi mu doon toolu mbëjbijjaakon.
Toolu mbëjtekkaaral[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Su fekkee teg nga ci ab barab ab yanu mbëj Q manees naa natt doole ji muy teg ci beneen yan qo bu ko gën a ndaw bu ñu jël, ci déeggoo qo bu baax (+) lay doon, su ñu tegee Q ci wetu qo. Niki nees koy gise ci gëstu yi, jooju doole dafay aju ci qo ba tax manees naa taxawal bii yamale:
Toolu mbëj bi E, doole ji Q di teg qo F. Ci bii tekki lees di sukkandiku ngir jox toolu mbëj bi bennaanu natt , maanaam Newton/coulomb. yam itam ak , maanaam volt/metar).
Ci tënk, toolu mbëj bi mooy liy jëmmal xëccante bi nekk ci diggante ñaar mbaa ay yani mbëj yu wuute yu taxaw, te tekkaaral, ci ñaari wet yu jakkaarloor , lu doole ji ñuy xëccantee di yokku toolu mbëj bi di yokku. Dig-digal bi nekk ci diggante yani mbëj yu jakkaarloo yi, yu baax (+) yi ci genn wet yu bon(-) yi ci geneen wet lees di wax lankmbëj. Lankmbëj bi mooy tax ba ab yanu mbëj du man a jóge ci genn wet dem ci geneen. Di fattali ne dawaanu mbëj du lenn lu dul ay yani mbëj yuy toppante, di daw; yu baax yi ñooy xëcc yu bon, su fekkee ab lankmbëj nekk na ci seen diggante dawaan du fa man a am. Su lankmbëj bi dëggëre ba tax dawaan manu faa judd, maanaam doole ji yan yu baax yi di xëcce yu bon yi amul taraay bu doy ba tax ñuy man a romb lankmbëj bi, ñoom yu bon yi, toolu mbëj daadi fai juddoo. Ba tax toolu mbëj du lenn lu dul doole jees sëf ab yanu mbëj.


text:
Imaam Saxiir Sunu Xol
Way wii danu siy teewlu jëmi sunu xaritba Imaam Mamadu Saxiir disi wane ak demam tiis gimu tiis sunu xol ndax fim nu feetwoon. Di si tiislu ñakk ginu ñakk mana gis kanamam gu sella gi. Yalnako yalla dolli leer.
Mamadou Bara SAMB LAYE
1. Ay Maam da ngaa mere sab sët jeppi aw doxinam
Tax bëggulaa daje ak moom mbaa nga gis kanamam
2. Ay weera ngii mu ngi lay wër Bukratan wa Masaa
Guddeek bu jànt bi leeree ngir janook sa kanam
3. Xolam bi feesena tiis ak njàqqareeki naqar
Ni seet bu yebbi ba xëy ñu tàgge kay jëkkërëm
4. Ni yaay ju ñàkkam perantal Baay bu ñàkk ka doon
Doomam ja degga ndigël baa Maam ñu ñàkk sëtëm
5. Jirim bu ñàkkati yaay Baayoo bu ñàkkati baay
Sàmmaan bu ñàkk njurëm Taalib bu jooy sëriñam
6. Sëriñ bu daaraja gent njur gu sàmm ba reer
Wayjur yu xëy robi doom ja des mu fekkiy rakkam
7. Mbaa sët bu ñàkk kadoon Maamam jubax wala doom
Ju Baay ba reer Nday ja xëy dem bayyikook naqaram
8. Jëkkër ju tukki ba ñëw xëy seet ba làqqu ba faw
Maam haazihii haalatii Arjuuka wëy fuma jëm
9. Yaa bàyyi nonga bi reer yaa bàyyi gaalgi mu suux
Yaa bàyyi sab sët mu saalit yaafi xotti xolam
10. Imaam Saxiir Sunu Xol goor googu daanu begël
Kañ ngay ñëwaat nu dëfël sun xol yi xool sa kanam
11. Xanaa sa tukki bi dootul jeex nga dellusi xool
Njaboot gi Maam suna neexe delluwaat fa nga jëm
12. Yawman bu jànt bi soo nga delluwaat ñu dëfël
Seen xolyi fatte naqar wii sàng seeni kanam
13. Mbaa Saa’atan lahzatan xanaa namoo sa njaboot
Njur gaa ngi nii dila xaar Sàmmaan bi yaw lañu am
14. Maam reerenaa Yoon wi kaay xàllaat ko yaw miko man
Niital ma lëndëm gi naawilnii sa Tum bi baxam
15. Maam fàttenaa lima jàngoon kaay sawaat ma ta dem
Firilma Mas’alatan bindëlma Saar wuma xam
16. Maam awma fit wuma xuusee Golbi kaay gindima
Shaytaane man nama kaay sotalma maymasi Ndam
17. Maam maa ngi nii tooñ di yaakaar Mbaa wa maghfiratan
Ngadib xarit si Boroom biy nangu ak Yonnenam
18. Maam maa ngi xiif te mar ngay Teen di Maa’idatan
May ab dagaan kat di sab sët ngay boroomi Ni’am
19. Budee manoo ñëw nu dundaat xolbi naatati kon
Bàyyil ma ñëw took sa wet ngir dund xool sa kanam
20. Bàyyil ma ñëw doon sa xaadim took bi xadratikum
Loo laaj ma joxla dumay wor loolu war ngako xam
21. Na Buur bi dolli sa leer bi ’addi maa xulixa
Nuy sax di julli si Njiin ak toppa ay ndigëlëm
22. Feek picc ngiy sab ba ker nuy ñëw di took si sa wet
Xëy ànd ak yaw Ilal jinaan ak kula xam
23. Na Yalla may sa njaboot Barkek lufiy Sutura
Ñuy gëndi xañtu sa Yoon xambaatko maylen Salaam
24. Na Yalla julli si Baay Laay ak ña feete sa moom
Sëlmël si moom maynu Ndam ak Mucc bes banu jëm
Yëmbël, 2006