text:
Toolu mbëjbijjaakon
Toolu mbëjbijjaakon, ci jëmm, ab tool la buy juddoo ci teewaayu yani mbëj, banqaasu jëmm bi koy gëstu mooy mbëjbijjaakon. Ay bokkaanam (ñi bokk doon ko) ñooy ab toolu mbëj ak ab toolu bijjaakon, seen teewaay di juddal ay doole yees man a natt ci bépp tombu tool bi ci jamono ju ne. Ci fànnu gisiin wu ajoo dees na ci wuññee ne toolu mbëj ak toolu bijjaakon ñaari feeñte lañu yu wuute tur te di lenn li, lépp mbiru nosteg delluwaay la. ba tax sax su benn xoolkat bu taxaw di gis ci misaal ab toolu mbëj kepp, ab ñaareelu xoolkat buy yëngu moom dina gis ab toolu mbëj (nakka-jekk waaye bu dul tekkaaral lay doon) ak ab toolu bijjaakon.
Toolu mbëjbijjaakon bi dafay jur jenn doole ji ci wenn wàll-wàllaan wees yan, bu yamaleb Lorentz diñu jox:
Te di yanu wàll-wàllaan wi, diy xélam, toolu mbëj bi, moom di xiirtalug mbëjbijjaakon bi. Àtteb Faraday-Neumann-Lenz mooy wax ne: wuuteeg aj giy judd ci ag ndombo gu tëju dafa aju ci anam gu jonjoo ci coppite gu walug bijjaakon gi te aju itam ci diirub jamono bi muy ame. Ci yeneen kàddu dafa aju ci xél yi walug bijjaakon gi di soppikoo ci jamono ji. Doxiinu masini mbëj yu bari yu mel ne ci misaal soppalikaay yeek doxalukaayu mbëj yi ci bii àtte lañu sukkandiku.


c: text/html

text:
Dencukaay:China in its region (claimed hatched).svg
Jaar-jaaru dencukaay bi
Cuqal cib taariix/waxtu ngir gis ni dencukaay bi meloon ca jamono jooju.
Xët yi am wii ŋara
Xët wii ci suuf ëmb na wii ŋara
Fépp fees jëfandikoo dencukaay bi
Yeneen wiki yiy toftal dañuy jëfandikoo itam bii dencukaay:
- Jëfandikoo nañu ko ci ab.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ace.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci am.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ang.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ar.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci bar.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci bat-smg.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ba.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci be-tarask.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci bjn.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci bn.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci bo.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci bpy.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci br.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ca.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci cbk-zam.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ceb.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci chr.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci chy.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ckb.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci crh.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci csb.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci cv.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci dsb.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci dv.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ee.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci eml.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci et.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ext.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci fiu-vro.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci fi.wikivoyage.org
- Jëfandikoo nañu ko ci frr.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci fr.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci fr.wikivoyage.org
- Jëfandikoo nañu ko ci fr.wiktionary.org
- Jëfandikoo nañu ko ci gag.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci gan.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ga.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci gd.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci gn.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ha.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci haw.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci hif.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci hu.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci ie.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci io.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci is.wikipedia.org
- Jëfandikoo nañu ko ci it.wikivoyage.org
- Jëfandikoo nañu ko ci iu.wikipedia.org
Wone njëfandikoo gu daj gu bii dencukaay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nouvel Album sur Macky Sall: Xew Xewi Mi, Mackil Na Rewmi – Ak macky Sall Thiono Rekkk
Partager la publication "Nouvel Album sur Macky Sall: Xew Xewi Mi, Mackil Na Rewmi – Ak macky Sall Thiono Rekkk"
Nouvel Album sur Macky Sall: Xew Xewi Mi, Mackil Na Rewmi – Ak macky Sall Thiono Rekkk
Réwmi ma wakh lén li khéw ci rewmi, mackil na réwmi, ta sonnal na réwmi.
Li gueun ci réwmi, nga diokh français yi,
Lidess nga paachook gassama, faye, sall.
Li baakh ci rewmi nga diokh ko thimbo, di kholé nim loo, yakh nga rewmi.
Dougoub dji cher na, té Tchébi cher na, sukar si cher na, dound bi rare na
Essence bi cher na, té méwmi cher na, lécole bi cher, garab yi cher nagn,
Kasso yi féss nagn, almère yi féss nagn, ta guédji fess nak sougn néwi doom yi.
Leudial nga réwmi, fateu nga gor gni, nargan baykat yi, keur yép tass nagn.
Chômeurs yi yokou, malades yi yokou, sa ay gui nékhoul, djigo fi réwmi…
Partager la publication "Nouvel Album sur Macky Sall: Xew Xewi Mi, Mackil Na Rewmi – Ak macky Sall Thiono Rekkk"
Related Posts
URL courte: http://www.sunuker.com/?p=41675


text:
Njëkk-taariix
Cig déggoo, Njëkk-taariix mooy jamono ju taariixu nit ji jiitu sosum mbind.
Ak juddug mbind taariixkat yi am nañu ay wayndare yu leer te yaa yees man a sukkandiku ngir man a taxawal toftaloog xew-xew yi yiy biral digalub jamonoy taariix yi.
Xaaj bu yaa bu taariixu nit njëkk sosug mbind, ci xayma, mi ngi door mat na 200 junni at, ba jëmm ji njëkk jees man a nattanleek nitu tay jii feeñee ci Afrig gu Bëj-saalum.
Donte sax mat na 2 milioŋi at, benn xeetu nit bu doon dund ci wetu Dexu Victoria (war a doon tay jii ci diggante Ugandaa, Keeñaa, Tansani) moo njëkk a jëfandikooy jumtukaay ci noonu taariixu xarala door. Cig lawal, manees naa njort ne fala xalaat, fànn, xeltu ak xam-xam dooree.
Sosug jumtukaayu liggéey bu njëkk man a tax nu jàpp ne nëkk-taariix a ngi door 2 milioŋi at ci ginnaaw, donte mbooloo yooyu maneesu leen jàppe niki nit ninu ko xamee tay, ci jëmm ak doxalin.


text:
Messagepar Dame » mar. sept. 06, 2016 8:04 pm
Bene Sathie mo doug si chambre bene guel feik mouy nelaw, guel bi teik portablam si bop lale bii....Sathie bii dieul tele beik dale yi , sacs yii... Deim baye dieul Portable reik call bi sonner guel bi yewou tite reik né Sathieyee ... Sathie bi niko Bonjour Soxnassi nioune la wa Service client Orange, tay nak daniou nieuwone pour paramétré la sa telephone defaral la sa compte Orange Money ak Dalal tone bii... Wo nanioula nak Si 1441 bi dialoul motax niou def deplacement bi....Guel bi niko dagay fene sathie guaa..... Mouniko Soxna si Orange monguilay djadjeufal.... Yaw nexo waxtanal demna ba benene yone.
1 x


text:
Suuxat sa yaram, suuxat sam xel ni mu ware : caabi ji lay ubbil jàmmu yaram
Mbokk, OSAD a la tekkil dénkaane yii tukkee ci Profesëer Amadu Galo Jóob. Ci gis-gisam, warees na leen a jàppe ni ab bagaan bu def ay taxañ, ku ne ñëw jël taxañ yi méngoo ak tolluwaayu yaramam, fekk diisoo na ci ak doktooram.
• Bu la ndékki raw. Bul yem rekk ci meew, kafe mbaa duteek yu ni mel. Jëlal
ndékki lu am solo, mburu, ñoom fonde ak yu ni mel, naan yu tàng mbaa yu sedd yu am suukar (su fekkee ne terewuñu la suukar), mbaa ay meññet, mbaa ndoxum meññet añs. = ak ñoom seen.
• Taamul di naan laata waxtu lekk jot, dafay tax doo xiif bu baax, su ko defee doo lekk lu bare ; loolu baax na ci ki ñu digal lu wàññi yaramam. Su fekkee ne danga lekk ba noppi, bëgg a naan ci saa si, jàppal lii : lekk lu tàng : naan lu tàng. Lu ko moy, xaaral ñaar-fukki minit (20), gën jaa néew, nga sog a naan lu sedd.
• Soo yeewoo rekk, daldil naan ndox ; bu loolu wéyee, nga naan lu mu néew néew 1 liitaru ndox ci bëccëg bi. Loolu dafay yeesal ndox mi ci sa yaram (lu ëpp juróom-ñaar-fukk ci téeméer 70% ndox la ! ), su ko defee mu aar la ci sank, maanaam seere. Lée-lée, nanga amal subas ndox, maanaam nga naan benn liitaru ndox, lu jiitu ndékki.
• Ngir aar sa bopp ci kolesterol, moytul ñam yu ñu fiiriir mbaa saaf ci
diwlin, taamul ñam yi ñu baxal, mbaa tay, mbaa lakk, mbaa dugal ci fuur, mbaa yu ñu toggul niki salaatu tamaate, karoot ju ñu joos ak yu ni mel.
• Moytul soos yi ak yu niin yi, ak limonaat yi, ak ngato yi, ak yàpp yu xonq yi, ak
biiru nag yeek xar yi, ak sosisoŋ yeek yu ni mel. Taxawal temm ba kenn du def safal yi xew, moo xam ay kibb lañu walla sunguf su ñuy suy ci togg gi.
• Deel lekk lujum ak meññet, ganaar ak yi mu xeetool, jën ak yeneen yiy dund ci géej.
• Deel teel a reer, na doon ñam yu woyof te bañ a saf xorom. Moytul di dolli xorom ci ñam wi. Bul reere lu am xorom, su fekkee ne danga am tasyoŋ mbaa mu am ñu ko am ci njaboot gi.
• Naan yu tàng : kenkiliba, àttaaya ju am limoŋ mbaa naanaa, kafe gu woyof, meew…
• Naan yu sedd : na la ndoxum meññet yi fi fekk baax gënal limonaat yeek yu ni mel, yi ñuy jaay ci bitig yi. Su fekkee ne danga am mbokk mu am jabet : defal suukar su yem, mbaa nga jëfandikoo wuutalu suukar te bañ cee xér.
• Ñam yii fàww nga lekk leen : dugub, ceeb, xeeti màkkaróoni, mburu, ñàmbi ak yu ni mel, pombiteer…li ci gën nag, mooy ñu baxal leen mbaa ñu tay leen. Su dee ku ànd ak jabet, mbaa metitu biir, mbaa ku am yaram lool, bumu ci xér.
• Moytul lekk ba biir bi fees dell te moytu yit di lekkantu ci diggante ndënale yi.
• Yëngal sa yaram lu war la. Kenn waxul nga xéy suba di daw ak a maaj, sonn ci lool, yemale ko fa ba jëmmi jamono ; loolu du la amal njariñ. Li gën moo di saxoo di yëngal sa yaram, lu mu néew néew ñetti yoon ci ayu-bés bi, mën naa doon dox, lagg-laag maanaam daw yu yemamaay, féey, biskalet añs., lu tollu ci fanweeri minit jëm benn waxtu, lépp nag tollook li nga àttan.
• Bul tóx, moytul garabu yoo gi ñuy jafal muy saxaar, naka noonu garab yiy rey gunóor. Sàngara yit mat naa moytu.
• Jëlal sa matukaay ba mën a nelaw bu baax, lu mu néew néew juróom-benni waxtu (6 w).
• Ngir suuxat sam xel, gannaaw nelaw yu mucc ayib yi nu wax léegi, yokkal sa xam-xam, mu doon ci bëccëg bi, ngay bind ak a jàng, tàggat sa bopp ci tari loo jàngoon, nettali loo mas a dégg ak yu ni mel, boole ci ay po yuy tàggat sam xel añs.
Profesëer Amadu Galo Jóob


text:
Diggu Asi
Diggu Asi benn la ci diwaan yi ñu sedatlee goxu Asi. Cig déggoo mi ngi tambalee ci Géeju Kaspio ba ca bëj-gànnaar-sowwu gu Siin.
Réew yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Séwógaraafi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sori géej, doon it diwaan bu man a sedd. Ci wàllu bëj-gànnaar, li ko dalee ci Volta ba ci Mongooli, jaare ko ci Kasakistaan, ab kekk la def bu ay sàmmkat dëkkee. Am na ñaari tàkk bu Taklamakaan ak bu Gobi.
Ab càllaley doj moo nekk ci bëj-saalum-penku Diggu Asi, ñooy sax doj yi gën a kawe ci àdduna bi, doju Pamir, doju Hindi Kush, doju Himalaya.
Ca doj yooyu la dex yi leen di dimbali ci mbéy mi di ballee. Li ëpp ci diwaan bi ñakk na lool taw.


text:
Njariñal YODD
Nit ku ne, dale ko ca ba mu nekkee ci biiru ndeyam, dafa soxla yodd ngir màggug yaramam, yokkuteg yóoram, ak màggug xelam.
Ñàkkum yodd mën naa jur safaan yu bari : bollax ak yi ci laxasu niki xel mu wayul, ay yàqu-yàqu ci yëngu-yëngu cër yi, añs., biir bu xàcc, maanaam biir bu yàqu ci jigéenu wérul, ak wasin doom ju matul añs.
Yodd fan lees koy fekk ?
Yodd ci ñam yi jóge géej lañu koy fekk, niki jën, sippax, tuufa, paañ...
Ngir xeex ñàkkum yodd, boroom xam-xam yi dañu tëral pexe mu baax te yomb, moo di def yodd ci xorom, nga xam ne ñépp a koy jëfandikoo. Looloo waral boroom xam-xam yi ñaax ñépp ci jëfandikoo xoromu yodd, bés bu ne, ci ñamu kër gi.
DÉNKAANE
- Am na solo lool ñuy tëj potu xorom si, ngir yodd bi bañ a naaw.


text:
Duni Kanaari
Duni Kanaari yi (ci wu-ispaañ Islas Canarias) ay dun lañu yu bokk ci goxu Afrig, féete ci bëj-gànnaar-sowwu Afrig nekk ci mbàmbulaanu Atlas, te bokk ci réewum Ispaañ. Ñoo ngo ko Séddale ci ñaari tund Santa Cruz gu Tenerif ak Las Palmas.
Gongikubaat[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Turu duni Kanaari ngi jëlee turam ci latin Canariae Insulae (duni xaj yi); tur wi ci Kanaari gu Mag rekk lees ko doon jëfandikoo ("Canaria Insula"). Di bàyyikoo ci xaji àll yu mag ("canes") yu nemmeekukat yu njëkk yi wuññi woon ca dun ba.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (es) Nguurug Kanaari
- (es) Péncum réew mu Kanaari


text:
SUUXAT XELU XALE BI
Ndawal kër doktoor, jagoo nemmeeku waa gox bi, nu tudde ko wéyalkat bi, war naa ñaax way-jur yi ak njaboot gépp, ñuy won xale bi cofeel gu yaatu, di fo ak moom, ndax loolu lu baax la ci màggu xale bi.
Pexe yi mën a cuq xelu xale bi
Lii la way-jur yeek njaboot gi war a def :
- jamono ji xale bi nekkee ci biiru ndeyam, na ndey ji faral di raay biiram te di wax doomam di ci dégg, loolu dina tax ñu jokkoo.
- bu xale bi juddoo, nañu ko dàmp ;
- nañu koy teel a woyal te saxoo di ko def ;
- wax ak xale bi, bu juddoo rekk ba mu am ay waxtu ;
- wutal ko ay fowukaay te dimbali ko muy defaral boppam ay fowukaay
- na ndey ji fo ak doomam ;
- na ko nettali, ay léeb, ay maye ak yu ni mel ;
- nay yóbbaale doomam ci doxantu yi mbaa tukki yi ;
- na njaboot gi wormaal nelawu xale bi ;
- na njaboot gi moytu lu jëm ci beddi diggante góor ak jigéen.
Xale bu kenn cuqul xelam, ñaare nii lay mel :
• Dafay naqadi deret ;
• Dafay tëju ci boppam ;
• bëggul nit ;
• doonul ku yeewu ;
• wóoluwul boppam.
SUUXAT XELU XALE BI
- Détails
- Catégorie : Vulgarisation sanitaire
- Affichages : 1416
SUUXAT XELU XALE BI


text:
Tëriinuw nosukaay
Ci xam-xamu nosukaay tëriinuw nosukaay walla tëriin kepp , am mbooloom ay càkkuteef la gees binde ci genn kàllaama gi gu ab nosukaay war a jëfe . Di ag càllalay càkkuteef gu xellu te nosu, mbooloom ay cantaane yuy indi saafara ci yenn xeeti jafe-jafe. Aw tëriin wees bind cig kàllaamag masin, wu ab nosukaay man a doxal dees na ko wax itam tëriin wu doxalu walla tëriin wu ñaarñaaloo. Aw tëriin wees bind ci kàllaama gu assembly walla ci tëriin wu tolluwaayam kawe, nosukaay bi dafay jëfandikoob boolekaay walla ab tekkikaay ngir man koo doxal, dees na ko wax tëriin wu gongikuwaay.
Saa yoo yëngalee janax ji walla nga bind ak sa arafukaay, nosukaay bi ab santaane bees ko jox la jëfe, santaane yu jóge ci benn walla ay tëriin. Santaane yooyu ñooy di déglu bë jëfandikukat bi te di leen jëfe: ubbi ab dencukaay, bind, xayma, seet añs. Jëfekaay bi mooy wàll wi nekk ci nosukaay bi biy jëfe càkkuteef yi nekk ciw tëriin. Jëfiin wi mooy yoon wi nosukaay bi di jaar, jéego ci jéego, ngir jëfe càkkuteef yi. Kiy bind aw tëriin lees di woowee ab tëralkat


text:
Jëmm
Jëmm “fii muy tekki physique” baat la bob ci gereg mooy φuσιkn maanaam «fisikus» di ci wolof“kojug dénd”,moom nag mi ngi juge ci reenub φύσις «dénd». Kon «jëmm» mooy xam-xamu dénd. La ko dale ca kawaarig yi nga xam ne nu ñu tuuteewul amul ba ci nekk(àdduna)gu màgg gu tàlleeku gii,xam-xamu jëmm liy liggéeyam mooy jéem a tëgg ay àtte walla ay yoon yu matematig yuy àtte àdduna bii di bu ne-ne bu dénd,ak lambutu xóot-xóoti ne-ne ak dëgg-dëggi jikkoom ak way toggale(composants)yu mag yi ko toggale, ak doole yu dàttu (fondamental)yi nga xam ne yaram yu ndaw yi dinañu koy joqalanteek yaram yu ne-ne yi, nga boole ci njuréefi doole yii. Leeg-leeg ci xam-xamu jëmm bu bees bi danu ciy boole gëstug “xam-xamu ndendoo” ak bu “wattuwu” niki xam-xamu wattu kàttan ak “jañu”( Momentum ),ak cefkag mbëjj,looloo waral boroom xam-xami jëmm yi lu bari lanuy faral a gëstu ci feeñtey jëmm yi, dale ko ci ëtt yu yaatoodi yi ba ci yu yaatu yi, dale ko ci yaram yu ndaw yi nekk ci ron saal walla xartil, nga xam ne ca la mbooleem ne-ne yu baaryon yi di ame “jëmm bu yaram yi” ba ca gëstug sóobu walla jikkoy yaram yu jëmm yi ca adduna ju yàgg ja, ba ci jàng yëngu-yëngu gu bidiw yi ci asamaan su ne-ne si, moo xam ci biir gaawaay yi nu xam la walla yi jege gaawaayu leer, ci mujjantal gi, gëstu nekk gi (adduna bi) ci léppam.


text:
Sibiru
Sibbiru ab feebar bu yoo di joxe di dal nit ak yenn rab yi te li koy joxe di parasit protozoan (benn xeetu selil microorganism) bu xeetu Plasmodium.[1] Ni sibbiru di faral di feeñee mooy yaram wu tàng, coono, waccu ak metitu bopp. Su demee ba tar mën na jur der bu mboq, say, komaa wala faatu.[2] Feebar baa ngi tàmbalee feeñ fukki fan ak juróom ginaaw bu la yoo bi màttee. Ñi mu dal te faju ñu ko bu baax, mën na leen dalaat ginaaw ay weer ci kanam.[1] Ñi mu dal bu yàggul ba ñu mucci, su leen dalaatee du metti noonu. muslaay boobu nit ki am dafay jeex su amee ay weer wala at sudee newul fu mu mën a amee sibbiru.[2]
Gis nañu ni, màtt-màttu yoo bu jigéen bi tuddu Anophele mooy joxe feebar bi. Sula màttee dafay dugal parasit yi nekk ci tiflitam ci sa deret.[1] Ginaaw loolu mu jàll ci res wi ndax foofu lay màggee ak juree. Juróomi xeeti Plasmodium a mën a dal nit te ñooy la nit mën a wàlle.[2] Ñu bari ñu sibbiru di faat P. falciparum ak P. vivax, P. ovaleñoo leen faat, ak P. malariae biy joxe sibbiru bu tarul lool.[1][2] Xeet yi tudd P. knowlesi bariwul lu ñuy daaneel nit.[1] Bu ñuy seet ndax danga sibbiru jël ci sa laamu deret xool ko ci mikroskop, wala ñu jëfandikoo test bi tuddu antigen-based test bu gaaw la.[2] Defar nañu jumtukaay buy jëfandikoo polymerase chain reaction ngir gis ADN bu doomu jàngoro ji, waaye loolu bariwul ci barab yi sibbiru bari ndax dafa seer te jafe.[3]
Sibbiru bu mën na wàññiku bu baax sudee nit ñaa ngi jëfandikoo sàñce (mustikeer) wala diw bu dàq yoo ngir moytu màtt-mattu yoo yi, wala def lu leen di dàq wala ray, lu ci melni pompu yoo ak dindi dox yi taa.[2] Bari na garab yu ci melni prevent malaria yiñ jagleel ñiy tukki ci barab yu sibbiru bi tasaaroo. Yenn saa mën nañu bindal xale sulfadoxine/pyrimethamine xale ak jiggéenu wérul ci ñatti weer yi njëkk cib ëmb bi ci barab yi sibbiru bari lool. Fiñu tollu amagul ñakk bu ci mën a aar ni naam soxla nañu ko, teewul nit ñaa ngi ciy gëstu bu baax ngir am ko.[1] Ñaari xeeti garab yi ñu digle ngir faj feebar bi ñooy garab yiy xeex sibbiru bi amaale ab artemisinin.[1][2] Ñaareelu garab gi mën na doon mefloquine, lumefantrine, wala sulfadoxine/pyrimethamine.[4] Mën nañu itam jël Quinine boole ko ak doxycycline sudee artemisinin amul.[4] Mooy lañuy digle ci barab yi feebar bi bari, dañu wara xam bu baax ndax nit ki dafa sibbiru laata muy jël garab yi ndax dañuy bañ jàngoro ji dërkiis ci garab gi. Jangoro dem na ba dërkiis ci yenn xeetu garab yu daan faj sibbiru; lu ci melni, dërkiis ci-chloroquine P. falciparum barina ci barab yi sibbiru bi bari, te itam dërkiisam ci artemisinin doon na jafe-jafe bu mag ci réew Asi Gànjoolu-penku.[1]
Fi feebar bi gënee bari mooy ci réew yu tàng yi ak xawa tàng te ñooy yi séq rëdd wiy xaajale suuf si di ekuwaatër.[2] Bokk na ci ñoom Afrigu Suufu-Sahara, Asi, ak Amerik Latin. Mbootaayu Wérgi-yaramu Àdduna bi maanaam OMS xayma na ci atum 2012, ni amoon na 207 miliyoŋi ñu amoon sibbiru. Ci at moomu, feebar bi fatna lu tollu ci diggante 473,000 ak 789,000 doomu aadama, li ëpp ci ñoom doon ay gunéy Afrik.[1] Fuñu tuddee sibbiru xel yi dem ci ndóol te loolu doonul lu baax ci koom-koom guy suqaliku.[5][6] Xayma nañu ni at mu nekk sibbiru dina ñàkkloo Afrik lu tollu ci $12 miliyaar ciy dolaar ndax pajum feebar bi, ñàkk a mën a liggéey ak li muy yàq turism bi.[7]
Royuwaay yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- ↑ 1,0, 1,1, 1,2, 1,3, 1,4, 1,5, 1,6, 1,7 et 1,8 "Malaria Fact sheet N°94". WHO. March 2014. Retrieved 28 August 2014.
- ↑ 2,0, 2,1, 2,2, 2,3, 2,4, 2,5, 2,6 et 2,7 Caraballo, Hector (May 2014). "Emergency Department Management Of Mosquito-Borne Illness: Malaria, Dengue, And West Nile Virus". Emergency Medicine Practice 16 (5).
- ↑ Nadjm B, Behrens RH (2012). "Malaria: An update for physicians". Infectious Disease Clinics of North America 26 (2): 243–59. doi:10.1016/j.idc.2012.03.010. PMID 22632637.
- ↑ 4,0 et 4,1 Organization, World Health (2010). Guidelines for the treatment of malaria (2nd ed. ed.). Geneva: World Health Organization. p. ix. ISBN 9789241547925.
- ↑ Gollin D, Zimmermann C (August 2007). Malaria: Disease Impacts and Long-Run Income Differences (PDF) (Report). Institute for the Study of Labor.
- ↑ Worrall E, Basu S, Hanson K (2005). "Is malaria a disease of poverty? A review of the literature". Tropical Health and Medicine 10 (10): 1047–59. doi:10.1111/j.1365-3156.2005.01476.x. PMID 16185240.
- ↑ Greenwood BM, Bojang K, Whitty CJ, Targett GA (2005). "Malaria". Lancet 365 (9469): 1487–98. doi:10.1016/S0140-6736(05)66420-3. PMID 15850634.


text:
Baraay
Ci Jëmm, baraay ab delluwaay la bees di sukkandiku ngir xam ñaata yoon la genn feeñte guy tóllantiku di amal ag tóttantikoom ci benn diiru jamono bees jël. Maanaam ñaata yoon la xew-xew bi di feeñ, ci genn anam gi, ci benn diirub jamono. Ngir natt baraayu genn feeñte dañuy jël benn diiru jamono xool ñaata yoon la mbir mi di dellusi ci biir diir bi lim bi ciy jóge di doon baraayam. Geneen anam gees ko manee natt mooy xool jamono yi ñaari xew-xew yu toftaloo di door, bu ci nekk nga xam jamono ji muy tambali ak ja muy jeex, kon xam itam seenub diir. Baraay bi di doon safaanu boobu diir .
Njureef li ñu koy xayma ci Hertz (Hz), 1 Hz mooy teewal benn xew-xew buy am benn yoon ci 1 saa (s). Ngir natt baraay bi jumtukaay bees di jëfandikoo lees di wax ab nattbaraay.