text:
weer
wolof[Soppi]
Gongikubaat[Soppi]
weer: am na ñetti tekki
Tur[Soppi]
Weer:
- Ci arminaat
Weeru wolof walla weeru weer: tamxarit, digguw gàmmu, gàmmu, rakk-ji-gàmmu, rakkaat-ji-gàmmu, maamu koor, ndayi koor, baraxlu, koor, kori, digg, tëbëski.
- Weer yii ci weer wi lañu aju, su teroo weer tàmbali, bu deewee mu jeex, leeg-leeg ñu mat fan-weer leeg-leeg ñu yées ko, di ay ñaar fukki fan ak juroom ñeent mbaa ak juroom ñatt, ñooy yu lislaam yi it.
Weeru jant: samwie, feewrie, maars, awril, mee, sue, sulet, ut, satumbar, oktoobar, nowambar, desambar.
- Ci Saytubiddiw
- Ci Simi
Ab weer: man naa juge ci xottu bitéel walla beneen ne-ne, lu mel ne kawsu, tey faral a yaraax ba ngay man a gis ku nekk ci ginnaawam.


c: text/html

text:
Sëriñ Ahmadu Baas mi ngi gane jamono ci atum 1980 ci dëkk buñuy wax Màkka Baas te mu nekk ci tundu Jurbel bokk ci goxu Bàmbey ci ngoxu Ngoy.
Di doomi Sëriñ Mbay Baas. Foofa ca Màkka Baas fa la jàngee Alxuraan ci way-juram ba wattu, bind ko fa itam, tàmbale fa njàngum xam-xam ba jàng fa téere yu bari door a ñëw Tuubaa yeggalee fa njàngum xam-xamam ci ay woroomi xam-xam.
Ku ci mel ne sëriñ Móodu Géy ,ñu jàng fa xam-xamu fiq. Ba mu fa jugee dem ci sëriñ Muhammadu Béey jàng fa lenn ci xam-xami tasawuuf door a jàll ci sëriñ Muhammadu Amiin Siise jàng fa batay fiq ak nahwu ak luxa. Jaar na itam ci sëriñ Sulaymaan Bajaan jàng miiraas balaaxa añs .
Dem ci sëriñ Daam Jaxate jàng fa luxa,dem ca sëriñ Xaadim Lóo ñu jàng fa nahwu itam.
Ginnaaw ba mu dem fële ca réewum Marog di yaatal ab gëstoom, dellusiwaat ci réew mi samp daara di jàngale Alxuraan ak xam-xam waaye itam di def ay waxtaan. Day bind ay way ci wàllu Arab ba def ci lu bari ci diiwaan waaye itam di bind ay way yu bari it ci làkku wolof.
Limat: 773289380

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Guyaab
Guyaab xeetu garabu foytéef la gu bokk ci njabootu "mirtaceae". Ci gox yi gën a bari naaj ca Amerig kepp la daa sax, ginnaaw bi la tas ci àddina bi. Baatu guyaab ci làkku Arawaag la bawoo, turub dëkk la woon ci réewu saa-kolombi ya woon.
Melo wiModifier
Taxawaayu garab gi dafa yem, man na àgg ba 8i sàntimet ci guddaay. Xobam man na àgg ba 15i sàntimet ci guddaay ak 7i sàntimet yaatuwaay
Guyaab bi (doom) xob wu nooy la yor. Wirgoom cig ñàkk a ñor nëtëx gu leer la, cig ñor nag mboq gu dër la, day amaale ay tomb yu ñuul ci yenn xeet yi.
Solo siModifier
Guyaab garab la gu ràññeeku te am solo ci wàllu koom.
Dees na ko soppi njar, njambaanu foytéef ak yu ni mel. Xolliitu foytéef dees na ci faj biir buy daw. Manees na ko lekk it nim bindoo. Dees na ci jëlee sax gëtt.
Turu xam-xam wiModifier
Psidium guajava


text:
Wikbaatukaay
Wikbaatukaay ab baatukaay barilàkk bu ubbeeku la, di benn ci sémbi Wikimedia Fondation yi. Baatub «Wikbaatukaay» dafay junj sumb bu wolof bu boobu sémb, di Wiktionary ci wu-angalteer. Mook Wikipedia ñoo bokk doxiin, di lu ubbeeku te dàttu ci nosteg wiki, lees man a jëfandikoowaat ci anami GFDL.
Tëddiin[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yéeney sémb bi mooy sos ab baatukaay bees di duggal làkki àdduna bi yépp. Ci bu wolof baat yépp a fiy nekk ak seen tekki ci yeneen làkk waaye ci wolof lañu leen di faramfaccee, joge seen gongikubaat, seeni bokktekki, safaantekki, waxiin, añs.


text:
Noo Yu Mujj Yi
Noo yu mujj yi daal dañuy nuru ab seetu buy melxati bu amul xoosu xoosu amul tilim tilim. Ta nit kune day gis ca seetu boobee –ca anam ga gënë set gënë sell- dundëm gépp, la cay jëf yu baax ak la cay jëf yu bon, ak lañu ko waajalal ngir loola. Ngir nag Noo yu mujj yi baña nekk ab seetu bu nuy gise sunug muj ta fekk nuy naqarlu aka réccu, warnanuy dund dundug njaame cig njub gu sax ci keppaarug Alquraan ju tedd ji ak njubug Sunnë su laab si, ta nutaarale dund gii jëf yu baax yi. Ndaxte àddiis bu tedd bi mingi wax naa: “Jaam bune ca la mufaatoo lañu koy dekkale” (Muslim nettlina ko). Warna ci jaam bi kon mubaña dund ci àddina ta fekk muy sàggane àllaaxira ta baña tàbbi ci kasob bànneexi àddina yi dul sax ta bànneexam di ko jeqqi, ta moytu ëllëg ju raglu ju koy xaar bu wommatoo topp dundug càggante gu mel ne dund googee feese ag réer ak po ca jamonoy ndaw ja ak càgganteg bànneexi jamonoy waxambane ja, dee kat da koy sàkku buy nekk xale ak waxambaane ak mag.
Lii moo tax nag nga wara waajal noo yu néew yi ngir Noo gu mujj gii ngir booy tàggu àddina joojee di jeexi di jébblé ruu gi fekk nga doon jaam bu taaru. Ndax faatug jaam bi mooy bis péncëm bu ndaw.
Muhammad Yόnéntab Yàlla Bi (Yàlla Na Ko Yàlla Dolli Xéewël Ak Mucc)
Taar bépp fu mu mana nekk ci moom Yàlla na ko Yàlla dolli xéewël ak mucc la tàppewoo.
Ta benn tόortόor du ubbiku ci àddina jii ludul bu tànqoo cig leeram !
Moom daal day taxaw taxawaayu fëlόor bu naat bu ubbiku ta laxul waaye kay day gënë naat di gënë yees lu mu gënë yàgg. Ta moom ag leer la li tàmblee ci kaw boppam ba ci ndëggόom…


text:
(4) Badaa xuruubiyu samsan
BISMI LAAHI RAHMANI RAHIMI
"Badaa xuruubiyu samsan
Wa anta Mahdiya Laahi"
Boroom cosaan ya ko jàngoon
Da ñoo xamul Nabi Laahi
Boroom junjugn ya fa Màkka
Moo moom junjungn ya fa Taayif
Boroom junjungn ya ca Firdawsi
Moo di Baay ñangu Laay
Bu gaalug diine ga teeree
Ku ñaanul paas di nga tardee
Limaamu "safinatu saadati
Xawsu nixmatu Laahi"
"Imaamul il mursaliina
Wa xaatimu nabi-iina"
"Liwaa-ul hamdi" nga tàllal
Nu gis ko gëm Nabi Laahi
Ku naw sa àlluba weddil
Te ñëw mu won la nga daanu
Mu sol la leer ya nga sàbbaa
Ba naan Alhamdu lilaahi
Limaamu Laay, ba mu wootee
Fa gaaña rééré fa sowu ba
Yatam wa dal, mu ne tuub leen
Ba gaa ya nooy Na bi Laahi
Limaamu Laay ba nga taaloo
Ba leer ya jolli ca biir Yoof
Lëndëm ga daay na ba naawal
Xérëm ya, ngay Nabi Laahi
Boroom xérëm ya da ñoo gaaw
Tabax jumaa ja ca xeer ya
Mbaaxam ga tax na ñu booloo
Ne laa ilaaha illa Laahu
Toxal nga biddaa ci sa diiné
Nàndal nga mag ña ca leer ya
Làkkal xaleel ya fa nekkoon
Ñuy xañtu diiné "li Laahi"
Yaay gééju leer gi di baawaan
Dekkal nga xol yi fi deewoon
Ku aw sa ngir mi fasoo naani
Tuubaa, woolu na Laahi
Biddiw ba xotti na leer ya
Sa lay wa jééx na fa jaam ya
"Illaa bi hadrati man xaala
Ajibuu daa-iya Laahi"
Nit ak jinne la ko boolee
Goor ak jigeen na ñu jaamoo
"Balaxta sawta ka sarxaam
Nawarta xarba li Laahi"
"Balaxta sawta ka yamiin
Balaxta sawta ka jawfu
Muhyi fuhaadi faxiira
Ibaadi najiya Laahi"
Li Yàlla sante jaamam yi
Fooreeyaa ko di juuyoo
"Jasaaka Mahdiyu Laahi
Wa fayta huduuda Laahi"
Yaaram bi nee wuloo"baa"
Yaarambi nee wuloo"siin"
"Anta miftaa u bahril
Uluumi bi Bismi Laahi"
Sunu Yonnent ba mu faatoo
Werante waa nga ca réér yaa
Da ñoo xamul xalifaam
Seydinaa Isaa Ruuhu Laahi
Ba mu bawoo béyti Maamur
Saxaar la war ba Yaraaxoo
Boroom cosaan ya ko jangoon
Da ñoo xamul Ruuhu Laahi
Waxtaan na faak ña mu andal
Ba jiite leen julli ñaan
Sunu Boroom defal na ko ñaanam ga
Muy "Wixaayatu Laahi"
Sangn gi Yàlla Sangneel la
Fa noon ya ak Nasaraan yaa
"Tamuru bi xaybati him
Zu kiraamti, inda Laahi"
Jirim sëngéén ñetti fan
Ba Njool Medina ñëw la ñu reeo
Mu bégël jullit ña ñu sabbaa
Mu daagu jëm Jàmmalaahi
Ñu raam sujoot, ba ñu noppee
La seen rongoñ ya di maayoo
Njool ma jullée sunu yaaram
"Nazalta yaa Ruuhu Laahi"
Kerook la gééj ga di sàbbaa
Lewet ba gëm ya di naanoo
Ku naan ca teen ba di sàbbaa
Te sant Baay Ñangu Laahi
Buur Yàlla woo na ko Pééy bub
Ku dootul moom du fa jaaroo
Mboole mi ndééy la ca gën
Muhamadoo ko déglu fa Laahi
Ngawar gu réy ga nga naaweek
Buraax ba dem ba ca Pééy ba
Noonam ya koy bëgg roy
Seen masin ba sew na fa Laahi
Sa waay du jàq du jaaxle
Lëndëm gu tar du ko laaloo
Leeram ya doy gëne jolli
Mu am "ridwaanu li Laahi"
Laa ilaaha illa Laahu, du nu sàppi
Ngir mooy junjugn ya ca Pééy ba
Yal na mujjug sunu "Kalaam"
Di laa illaha illa Laahi
Laay laay la laa illa laahu
Woy leen Jabeel ma ca leer yaa
Limaamu Laay li nu lay woy
Du jééx du xaaj dunu tayyi


text:
Daarul xayri
Asalaamu halaykum. Ginnaaw nuyoo bu sell boobu.
Kii seen mbokk la, mi ngi tudd Xaadim Gay, dëkk Senegaal; ci fuñ naa Tuubaa Gay, di as ndongo soo xam ne ab jullit la, te di yëngu ci léggeeyal Lislaam. Jàng naa Alquraan ba mokkal, beqi naa, bind naa kaamil, jàng itam xam-xam ba xawa sori, di wax Wolof ak Araab . Sama yitte mooy lima xamakus néew ma fas-yéene cee léggeeyal sama làkk wii di Wolof, bëgg rekk mu gën a jëm ca kanam; moo tax ma ubbi xët wii ci Wikipejaa ngir léggeeyal Wolof.


text:
Imaam Xasaali / Gasaali
Abuu Haamidil Xasaali / Gazali
Royuwaay:Layu Lislaam Royuwaay:Ay xamle ci jëmmam
Turam moo di Abuu Haamit Muhammat Gassaalii, di ab Saa-Tuus, Saa-Naysabuur, di ab suufiyànke, ténku ci ngiiru Saafihii ak pas-pasu Asharii, di kenn ci kàngami jamonoom, di ki gënoon a siiw ci woroom xam-xami jullit ñi ca xarnu juróomeel ba; atum gàddaay ga, (450g - 505g / 1058 ji - 1111 ji) mu nekkoon ku dégg Fiq ak Usuul ak xam-xam xelale (filosofi), doonoon ab suufiyànke ci wàllu tariixa, koju-Saafihii ci wàllu Fiq, ne woon ci ngiiru Asharii ci wàllu pas-pas, muy ki sos daaray Asharii ci xam-xamu wax, di kenn ci ñattiy ponkam ginnaaw Abul Hasan Al-Asharii, (te ñooy Baaqilaanii ak Juwaynii, ak Gassaalii).
Ñu daa ko dàkkantalee ay dàkkantal yu bari ci dundam, ba ca gënoon a siiw di "'''Layu Lislaam'''", ak yeneen niki: Taaru Diine Ji, Layu Diine Ji, Aji-wubbej Xeet Wi, Barkeb Bindeef Yi, Imaamu Imaami Diine Ji, Teddug Xeet Wi.
Amoon jeexiital gu màgg ak ug ndëgg gu leer ci kaw xeeti xam-xam yu bari niki xam-xamu xelale, Fiqub Saafihii, xam-xamu wax, Tasawuf ak Mantiq, bàyyi na fi ay téerey téere ci xeeti xam-xam yooyu.
Tuus la juddoo fa la màggee, gannaaw ba la tuxu Naysabuur taqoo woon fa ak Imaam Juwaynii (ñu koy dàkkantal ci Imaamul Haramayni), mu jële ci moom xam-xam bu bari, bi mu amee 34i at, ci la lahasee dem


text:
njël
Wolof[Soppi]
Gongikubaat[Soppi]
→ Mottalil gongikubaat bi. (Soppi)
Tur[Soppi]
- Jamono
- suba teel, waxtu yi njëkk ci bés bi
- Xaalis
- mbooleem xaalis, gu ag nguur, walla kenn nit, yor war cee doxal ay sémbam.
- Njël lu réewum senegaal toll na ci junniy milyaar.
- Xam-xamu nosukaay
- barab bi ay mbind nekk te ngir man cee dugg faww nga cuq cib lëkkalekaay te boo ca cuqe mu won la la nekk ca biiram, ñuy yeneeni lëkkalekaay. ci misaal, li ngay gis ci kaw xët wii: Xët, Waxtaan, Soppi, Jaar-jaar, Far, Tuddewaat ak Topp, ay njël lañu.


text:
Seydi Rohu Laay kula woy
Bismi Laahi Rahmaani Rahiim
-
Bismi Laahi may bëgg woy Seydina Limaamu te woy
Rohou Lâhi ndax kuka woy am ngërëm fi jannati
-
Deglu leen ma yeen ñi nélaw ci jamaana wax fi ñu aw
Ba gëlëmté reer nanu faw bi imaami rahmati
-
Waaja sééntu mahdyu moom té gisoon mandarga ya xam
La mu janga woor ka ni moom moodi zul kalaamati
-
Ndax bidiiw ba fèñ ca soloy maam limaamu fèñ na di lay
Gaaya janga gis ko ne mooy daalu zul Alaamati
-
Mooy mandarga mahdyunaa Maam limaamu wooté munaa
Nane ka muñ bésam ya mu naa moodi zul alaamati
-
Bés ya ma ñu ñëw diko laaj mu muñlooti gaaya ka laaj
ñetti weer ni leen bunu aj sunu mbir bi subhati
-
Wéér ya ma muna nanu jëm ñetti at you mat banu xam
Bukay wéésu xam léén né moom moodi zul alaamati
-
At ya mat Ñu ñëw muni leen ma ngi waat bou féké ni njiin
Mooy limaamou seydu zamaan la asiilu xaryati
-
Daldi dug gaal ga di dém aatif ba wax ka soloom
Waat nga lakka moy nga limaam fiika laanal xusrati
-
Doora binda létar té naa ka jogoon di waat lak naa
Yéén ñi dés niléén aamana bi imaami rahmati
-
Gaañi yééwu léén ci mbirëm ku xamul na laaj ñaka xam
Ku kiñaan nga gén ca moom bil huda mine subhati
-
Gaagni séénu mahdiyu ñoom té ñu janga gis ni judoom
Aama Anrasin té imam ñëw fi chahri Idyati”
-
Boo yëré masarixu xam li max té déésula jam
Bul wérantéék waaju gëlëm soobu fil juhalati
-
Maam limaamu ñëw na ba fééñ déglu léén ma wax fimu fééñ
Aama Aasasin cala fééñ gaña bañ di séénu ti
-
Gaañi woolu léén baña jum Maam Limaamu am na ngërëm
Moom mi feeñal yoon wudi jëm daaru Zil salaamati
-
Maam Limaamou laaya toxal seen xërëm ya daldi saxal
“Bi tawhiidi Rabbi kamala jalla an sari kati”
-
Baatub laa ilaha illa laah la saxal di wooté lilah
Dalni aajiboo daya laahi wuyu leen li dahwati
-
Mu taxaw di wooté ca kaw gaaña bañ mu yekki ca kaw
Ruuhu naa kilee ma di aw mooy maal Bi dahwati
-
Fekk naa ñi janga ñu naa mahdyoo di seydi zamaan
Té isaa di wuutu makaan ba fii bahdi nusxati
-
La ñu wax moyul dafa am Mahdyoo di Seydi lu maam
Ruuhu laaya wuutu Limaam fii balaaxi dahwati
-
Ñoo waxoon Isaa di jullee mahdyam ndéém joknafa lee
Am na, Ruuhu laaya julee bi Imaami rahmati
-
Gaañi yeewuleen baña juum gëm Limaamu ak xalifaam
Seydi Ruuhu laahi ku ka gëm am gënéél fa jannati
-
Mahdyoo ngi woote ba wéy tekfi ruuhu laahi mudi lay
Gaañi rééré leen bañu wéy yaxtafoola zaarati
-
Yeewu leen te xamne Limaam ak Isaa ku leen boolé gëm
Yàlla Buur ba fey laka ndam min sawil kiraamati
-
Gaa ñi gëm Limaamu te gëm Seydina Isaa fu ñu jëm
Am téraanga boole ca ndam Min zawil Kiraamati
-
Soo yaboo teral fuñu jëm fuñu wacc am na ñu ndam
Ñoom ñi boolé ñaari ngalam tey xayaarul ummati
-
Seydina Isaa di ngalam wuñu segg am na ngërëm
Defna fiy jalooré ba dem huwa zul kiraamati
-
“Huwa samsu laysa lahu “Fii zamaani zaa misluhu”
Ya Uxayya xuz annahu kanzu zul hinaayati”
-
Am na diine moodi kamaal Al hassibu zeynu fihaal
Samsu diine suux na huwal hafu zul Kiraamati
-
Moofi daan défar lu jubul lufi yakku seydi jubal
Boo bañee ñëwit mu yabbal ku ca dem fi saahati
-
Yàll Buur bi rus na ka moom nasaraan du weddi waxam
Moodi gar ku nekk fi moom woolu dootu jàqati
-
Boo defee lixuur ba gëlëm ci sa mbir ba seet ba xalam
Doo xalam ludul beg dem Li isaa fii saahati
-
Boo ñewee di laaj si ndigël Seydi jox la gën je ndigël
Boo jëfee la Njool ma digël doo fa jog di réccu ti
-
Waaja ñëw di laaj si ndigël dellu wor la Seydi digël
Kooku dootu jog ci mbugël dootu am salaamati
-
Bu demee ba soobu ca biir ba borom takkaay ya di door
Xel ma dem ca Seydi mu suur ku mu am fi saahiti
-
Moo fi doon leeral fu lëndëm ka misaalil badri tamaam
Ruuhu Laahi Isaa ku ko gëm xaw ma looy xalaatati
-
Waa ju gëm libaas li ko war jaamu Yalla moom kidi Buur
Boole Kawfi ak di yaakaar Fi nahiimi jannati
-
Seydina Limaamu da noon jaamu leen bu leen defi noon
Dimmëlënte koon lu nu ñaan din a al bi surhati
-
Bul di geesu waa ja gëlëm ba di gaaral Seydi Limaam
Loolu moodi tooke ci moom ju di jëm xiyaamati
-
Bul di xasté bul di bonal yoonu kenn bul tilimël
Jëfi kenn koon nga jubal yoonu seydi saadaa ti
-
Xaala laahu rabbu samad fii kitaabihi zil majiid
Lanu farix beyna ahad min rassulil hismati
-
Bul di xotti diiné té bul xotti worma kone nga kamala
Bul di reylu kone nga jubal Bi tariigi jannati
-
Bul di seet ci waaju la sut, bul di xeeb it waaji nga suut
Yalla moodi buur bi fi suut moodi zul xahaarati
-
Bul di seet ci man mika wax ndax dama jubul badi wax
Na nga seet manaam lima wax kon nga am hidaayati
-
Bul di andak waaju gëlëm bul di noonu waaju di xam
Kone nga soobu yoon wu di jëm daaru zil salaamati
-
Ruuhu Lahi waziiru Limaam Mahfiyun la ñëw nab a dém
Gaaéna doora lëñtu mbirëm Yaxtafoo la saarati
-
Moom la xam ba feeñal jëmmëm ci kayit ngir képp ku xam
Boo gisee wasiiru Limaam woolu dootu lëntëti
-
Gaayi gis mandarga ya xool gis jëmëm ja naa kee di njool
Ma ñu wax ni moodi matal wal hudaa bi dahwati
-
Gaayi yeewuleen baña juum Seydi Ruhu ñëw na ba dém
Seeti leen rakkam ja mu am baña jomba tuba ti
-
Seydina Manjoonay jubal ku fa ñëw te namma jubal
Du la tek ca jëf ja ludul farlu fiil Hibaadati
-
Am na diiné muñ na te moom ngor ga mat na am na ngërëm
Xol ba yaa na mat na imam am na ndam fii taahati
-
Moodi gééj gu fees ba di fuur ba njaa àlla yaa ngi ziyaar
Yaa Uxayya nanka ziyaar moodi zul kiraamati
-
Ndax njanaaw la ñëwna ziyaar andak gaa ña ñëw di ziaar
Ba mu doynu kullu ziyaar han zawil kiraamati
-
Muhjizaat ya feeñ na ca moom boo xamoon la nekka ca moom
Koon nga dem tuubaati ca moom moodi zul kinaayati
-
Yaw mi gëm Limaamu te gëm Seydina Isaa dellu gëm
Seydina Manjoon kula xam mucc min halaakati
-
Gaayi Njiin ku leen masa xam mbaa nga gis ka sopp jëmmëm
Am teraanga “yowma zihaam génn min Xusaarati
-
Yàll na Buur saxal nu ci gëm te jubal nu yoon wu di jëm
Hiliyiina daaru nahiim maha Seydi Saadaati
-
Wa salaatu maha salaam Han nayiiy xayri la naam
Zumma aali laysa yariim Abadan wa sahbati


text:
- Partie 1 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof
- Partie 2 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof
- Partie 3 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof
- Partie 4 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof
- Partie 5 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof
- Partie 6 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof
- Partie 7 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof
- Partie 8 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof
- Partie 9 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof
- Partie 10 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof
- Partie 11 – Leçons Chronologiques de la Bible (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral) en Wolof


text:
Xam-xamu suuf si ak jawwu ji
xam-xamu suuf si mooy li nuy wax (Jiyoloji), xam-xam la buy gëstu lépp lu aju ci suuf si kaw gi ak biir gi, ak doj yi (montaañ yi)añs. Bu jawwu ji di biy gëstu lépp luy jawwu ak tegaloo gi ñu tegaloo.
Jawwu jiModifier
Jawwu ji nak :mooy mbalaanum ngelaw li wër suuf si. Lees di gën a sori suuf si, ngelaw liy gën di néew-doole di gën di amadi, day mujj sax di lu fàddu ci ay fukki culómet cig kawe. Lii a tax ñu man a séddale Jawwu ji ci ay goxi jawwu yu wuute te tegaloo, gox bu ci nekk ami jagley boppam:
Fatt-jawwu walla JAWWU JU FATT ji: mooy ji gën a tal gën a fatt te gën a féete suuf; moom ngelawam day yëngu jamono ju nekk, fa lay niir yi di sosoo ak mbooleem soppaxndikuy jawwu yi; kon cig jege mooy jawwu ji ëpp ag jeexiital ci wàllug dëkk ci kaw suuf ak ci ni kilimã bi di séddalikoo
- Yolom-jawwu walla JAWWU JU YOLOM ji: mooy tiim bi ñu la njëkk a wax, moom nag ngelaw lu yëngoodi moo ko sos, lu ñàkk a ñàkk.
- Iyon-jawwsu walla JAWWU JU IYON ji: moom mi ngi sosoo ci ay dogiit yu ñu kurãal walla yu nu mbëjjal yu soreente.
- Biti-jawwu walla JAWWU JU BITI ji: mooy féex gu biti gi, fi nga xam ne ag féex gu joyoo fa nekk .
Jéeri ji (Lithosphere)Modifier
Mbooleem beeñ bi ak doj yi ñoo sos wàll gu tond (superficiel), gu dëgër gu kol-kolu suuf si, ñu koy woowe Jéeri ji walla aji wow ji.
bu ñu séddalee Jéeri ji, def ko ñeenti xaaj, ñatt yi daanaka ndox yee leen muur, yooyu ndox nag ñoo sos mbàmbulaan yi ak géej yi, waaye wàll yi génn ci jéeri ji; nga xam ne ndox yi muuruñu leen (gox yi ak dun yi , wàll yii ñooy wërlaay gu dëppoo te méngoo ak dundug nit, moo tax fi la nit di dunde, di fi defe ay liggéeyam, walla li ëpp ci ay cawarteem (activités).
Jéeri ji nag day dund tey màgg ci anam gu sax, ak doonte fi nun, day mel ne ni mu nekke soppikuwul. Li ko waral nag mooy ni muy soppikoo day faral a yeex lool: doj yi bu ñu sosoo ci ron géej gi, dañuy mujj lemu, yékkatiku, màgg ànd ak Jamono yu jiyoloji yi ñooy mujj sos ay càllalay doj yu yees.
Ci safaanub loolu doj yi gaaru ci kanamu jëfkay jawwu yi dañuy xolliku, di xoosu, di fellu, bu ko defee, yooyu xoosiit ak felliit (ban yeek beeñ yeek yi ni deme) ñooy mujj sottikuwaat ci géej gi


text:
Jinne
Jinne j: mbindéefu sunu Boroom la, Yàlla ngi ko binde ci sawara, ki nga xam ne moo la Yàlla jëkk a sàkk ci jinne yi mooy Suumiyaa baayu jinne yi nga xam ne niki ni Aadama doone daayu nit ñi noonu la mel ci jinne. Y Jinne yi nag ñoo jiitu nit ñi ci kaw suuf, ñoo nekkoon xalifag kaw suuf njëkk ñuy sàkk nit, woroom xam-xam yi dañuy wax ne amoon na ay xeeti bindeef yu jiitu jinne yi ci kaw waaye wuute nañu ci seen tur la ca gën a siiw mooy ne "Xin ak Bin" lañu tudd, waaye ñu daan yàqate ci kaw suuf Yàlla wuutele leen ak jinne yi. Jinne yi seen njëlbeenug jamono nekkoon nañu ñu daan wéetal seen Boroom daan sellal, dundaloon kaw suuf; ciy tabax i njénde defar ay dër(jardin) yu naat, sàkk ay bëtti ndox yuy wal, ñu doon dund cig teddnga, ba mu yàgg, ñu tàmbalee bew, yëg seen bopp, di rëy-rëylu ci kaw, di lottal ñi néew doole, di rayante seen biir, mujj dëkkewuñu ci kaw lu moy yàq. Yàlla yabal ci ñoom xareb Malaakaam ñu wàcc ci kaw suuf ngir xeex ak jinne yi, ray ci ñoom lu takku, ñu néew a mucc ci ñoom làqatuji ca lëgg-lëggi ndox ya ak ca xunt ya ak ca kaw njobbaxtalu doj yu mag ya (montagne). Amoon na ci ñoom waay ju baaxoon daan leen waar ba bi Malaaka ya doon xeex ak jinne yi moom ci xareb Malaaka ya la faroon, ñu koy wax "Hasaasiil" (boo ci bëggee lu gën a yaatu, yëral Mboor Ak Diine"[1]
Alxuraan Ak Jinne[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Alxuraan, tudd na leen lu bari ba am na Saar wow Saaru Jinne Ya la tudd (Suuratul Jinni)


text:
Waajal dajeeg Moom
Way wii damasi yeene fattali sama bopp ak mbokk yi bes boobu ñuy taxawak sunu Boroom mu warnoo laaj lunu jota def si linu andiwoon si Adduna. Ginnaaw am am geek man man gi, nu dellu si kërug dëgg ga ñinu gunge woon fattenu ñu tëdd ngir xaar bes bu rëy boobu.
Dellul si Yalla Balaa Wees
1. Yaw moomu xëy di sol sa dàll degluma
Tegal sa saag bi ñaari baat la teewluma
2. Ndax jog di dem te doo xalaat lilay yëngël
Day tax nga yàgg àlla tax ba doo ñoral
3. Toogal xalam ki tax nga yewwu siy nelaw
Temu dogal faat sa moroom mu raw ba faw
4. Ki gumbëloo ay jaam ni yaw jarnaa xalam
Te mayla ngay xool soo goree daako gërëm
5. Ki làggaloo ñu melni yaw te may la yaw
Ngay soqqi tànk jeggi paaya bëgg daw
6. Ñaata la xañ xel ñaata nit la xañ alal
Ñaata la xañ wer ñaata nit la xañ njurel
7. Ken dune Buur lutax te kum joxul du am
Kon bala ngaa genn dagaanko xeewëlam
8. Te lum la jox nangul te naŋ si def lu baax
Te naŋ ko wax te nanga koy gërëm bubaax
9. Loo mana am bes dana ñëw nga bako dem
Loo mana xam koo mana doon ñepp si yam
10. Ñu jël la sang jël la sàng tek jullee
Gas bamu xoot suul la nga jubluwaat fële
11. Sa mbokk yeek xarit ya dëpp delluwaat
Ca kër ya bayyilaak sa jëf te doo ñëwaat
12. Danan la jooy ay fan danan jàqqa di waat
Ne dunla miis, ay fan ñu mujja fattewaat
13. Ubbi sa neeg ba jël sa yëf ya seddale
Ya nga bañoon ku laal ko lep lañuy bale
14. Ndeysaan tu tee ñu jël sa sërya sañsewaat
Koo mana doon danañ la fatte ngir dundaat
15. Nga weet sa biir paxma lëndëmga wërla fep
Kerook de loo fàggu si aw yiw daŋ ko xeep
16. Ludul julleeka woor di topp ay ndigël
Dula jariñ ndax luko moy dalay dugël
17. Nga xëy ñu wal Buftaba bes ba ngay taxaw
Wara dajeeg Kiila bindoon te doo ko daw
18. Mu mer kerook di xaacu ñep di daw meram
Yonnen bi ñëw ñaanko mu atte nit ñi dem
19. Ñuy atte bes kerook luwaay defoon mu feeñ
Yuux ya di jip te kunu woo doo saña bañ
20. Nit dina ñëw Boroom bi naako yaa ngi nii
Bes bi nga weddi woona ngii te Maa ngi nii
21. Jël leenko sànni xambe Jaanamaak Jaxiim
Muy jòy tenaa dama xamulwon yaa Rahiim
22. Nit dina ñëw yedda ga tar bafay rotal
Kanam ga, ndax kersa te miim duko setal
23. Nga took xalaat gattañlugaak loo masa def
Foo masa dem loo masa wax te Buur du kaf
24. Ñuwoo sa tur nga wara dem waxak Boroom
Linko defal ak linko tooñ mook say moroom
25. Munaa xanaa kay fattewoo bàkkaaru bes
Kerook ba ngay nëbbu di tooñ nga mujja rus
26. Munaala maala suturaal besub kerook
Baalnaala tay dumala daané li nga fook
27. Ba nga jugee tuub ko kerook laako raxas
Ba far la baal yeneen ya yepp laa faxas
28. Bes ba nga weetee jooy xalaat samab dayu
Laala yërëm ndax Buur bu baax kat du fayu
29. Yonnen bi ñëw jaaraat fi naama tinmasi
Lum manti def xolam la xòtti defmasi
30. Mooy sama soppe kum layal setal nala
Kumo xulool loo mana def dugëlnala
31. Demal nga took sa kerga xaar Yonnent bi
Mu àggalim ramoom ñu ubbi Buntabi
32. Kerook la ñep naa siiw si dellu Àdduna
Yaw mifi des tuubël jubook Habiibunaa
33. Lep luladul may ndam kerook bulko defaat
Lep lulafay andil yaraange bul jëfaat
34. Yaakaar Yonnen ak yërmëndey Ilaahanaa
Warula tax nga ñeme Buur biy Rabbanaa
35. Fobul te waaj ndax ken xamul kañ lay ñibi
Tàkkul te jëf waajal kerook buñ lay robi
36. Koo mere baalko koofi masa tooñ demal
Baaluko koo yoreel fayal laŋ ko amal
37. Boo tarxisee ba jàdd gaawal reccu ko
Tofal ca yiw te ñaan Yonnen tinul lako
38. Away Yonnen sap soppe ñëwna tay di ñaan
Tàllal luxoom di woo sa tur dila dagaan
39. Lu mana xew yaw lanu feetoo xam ngako
Raxas nu fii balaa ëlëk ndax man ngako
40. Lu mana am yam lanu am amun kaneen
Biŋ nu joxee ba leegi seetiwun laneen
41. Bin la xamee ba leegi sakkuwun ñaneen
Binu xamee sa kër ba tay demun faneen
42. Yaw lanu xam yaw lanu miin yaw lanu am
Ngàlla ñëwël jàlle nu ker Yawmal xiyaam
43. Na Yalla joxla bes kerook Wasiilatu
Yaa moom Liwaa ba yaay borom Shafaa’atu
44. Na Yalla julli ñaari yoon si yaw amiiin
Tollook sa ñaari wàccu waay yi yaa Amiin
45. Sëlmël si yaw ak Sahbayeek sa toppe yi
Njabootgi gindi noon yi taawu soppe yi
Yoof, Koor 2016
Mamadou Bara Samb/Saxiirantu


text:
Téere bu am solo bi Ceerno Alasaan Sàll génne fan yii ci nasaraan, te móolkat bi, ca Pari, tudd Fauves, mënees na ko tekkee nii ci kàllaamay Kocc : “Tënkoo ak takkoo ca “Élysée” : déeyub jawriñ biñ dénkoon mbiri petorol ci Senegaal”
Li ñu war a njëkk a wax, moo di ne mbind mi rafet na, xóot na, neex a jàng.
Ni Ceerno Sàll ràbbee téereem bi rekk biral na liggéey bu takku : leeg-leeg mu yóbbu la fii, bàyyi la fa, demaat feneen, dellusiwaat, yeen saa mu joxoñ, yeen saa mu junj.
Téere bi mën nañ ko duppe « Pólotig, bu àndul ak màndute, jur toj-toj ak njaaxum yu dul jeex ».
Li muy wone, xamle ko, moo di naka la ñuy jéngee, jataŋ, réewi Afrig yi. Mën nañ yaatal sax, boole ci réew yi ñuy noot yépp, di manq seen deret, di foqati seen alal.
Ceerno Alasaan Sàll, waa Farãs la duut baraamu tuuma ; moo waral mu duppe téereem bi : « Tënkoo ba ca “Élysée” ». Waaye li ko gën a soxal mooy mbirum petorol mi.
“Élysée”, nu fàttali ne mooy màkkaanu njiitu Farãs yi.
Am na ñu ànd ak ñi ci jal bi, ci réew mi, te mere Ceerno Alasaan Sàll ci lu mu waxul ci yenn tënkoo yu mel ni ba amoon Huston, ca Amerig.
Moonte ku jàng bu baax li mu bind, dinga gis ne Ceerno Alasaan ŋàññul waa Farãs rekk : xëccoo yi, jiiroo yi, képp kuy njàccaar mën na leen a ràññee.
Ku jàng bu baax téere bi, mën nga gis it ne Ceerno Sàll, xol ak xel la ko binde, di ci fésal naqaram. Wone na ci li ko jaaxal, bett ko, li tax mu lànk, ne ngoram mayu ko mu dugg ci yenn yi, mu jaral ko fippu, jàmmaarlook nguur gi.
Moom daal, weer na gejjam, ku weeri yaa moom.
Gejj gi, mi ngi ci ñeex meek rënd bi, mi ngi it ci yakk bi.
Man nag, tibb naa 8i yoon, daldi dank :
Njaaxum yi dul jeex te ki ko firndéel di Farba Seŋoor, àndoon ak Parsidaa Ablaay Wàdd, mujj fekki Parsidaa Maki Sàll. Njaaxum yi yemul ci Farba, yemul ci dem ak dikk, ñu ngi ci njàng mi, càkkeef gi ak wér-gi yaramu askan wi ;
Màndute, ngor, nger ;
Polótig ni muy doxe ci réew mi. Ñiy woote boolo bokk, ak ñi siis, fëqale, bàyyiwul dara, xuloo yi, xeex yi, mbiri xaalis ;
Moom, am na lu bare lu mu ci xam, ndax dugg na, génn na, ci Ànd-Jëf Xare bi ak ci APR (muy farandooy nguur gi) ;
Caytu ak koom, ni ñu lëkkaloo, naka la gise mbey mi, napp gi, mbiri jokkoo ak jumtukaay yu bees yi, naka la ñu war a dégmal, topp, jubbanti, yaatal, yombal, jubal, jëflanteek sàndikaa yeek yeneen mbootaay yi ;
Mbiri àtte, fa mbaxane wara nekkee benn ;
Mbiri xalaatin, caada, cosaan, wolleet ;
Xar-kanam mi ngi ci. Am na nataal yu leer, am na yu nëbbu, yu mu muur. Wone na ñiy dóor (Wàdd, Maki), ñiy dékku (ku ci mel ni Abdul Mbay) ;
Ndénkaane yu am solo ci mbiri rabat, dégmal, caytu ;wone na njàng, xam-xam, xarala.
DAANEEL
Téere Alasaan Sàll bi am na solo : jur na coow lu réy waaye ñi bokk ci làngu polótig gii di ”République Des Valeurs” am nañ ci mbégte. Ceerno nag, ci CRD la bokk, woote Ànd, Déggoo, Dekkil Bokk. Waa APR ñoom, dañoo mer ba futt, rawatina ñi téere bi xosi.
Coow li du gaaw a dakk, ndax lii doomi-réew mi ak ñiy bàyyi xel ci Senegaal daa ñu ci wax.
Du ñàkk mu doon téere bi ñuy gën a waxtaane ci at mii ñu nekk.
Cafka gi nag ak ceeñ li, li ma ci gën a saf, mooy li Ceerno sant Sàll, wone ni Al-Pulaar la, ajoor la yit. Loolu de war naa neex, soxal ñépp ñi nangoo ubbi seeni gët ak seen xel, bañ a jiital, bañ a surux ci kàmbu xeet, waaso ak diine su ñuy polótig. Su ko keneen bindoon, dina am ñu ni dafa bañ Parsidaa Maki Sàll ndax li ñu bokkul xeet, waaso, mbaa tarixa.
Fii ci réew mi, war nañ jiital saa su nekk njariñu réew mi, boole ci njub ak bokk jëmu.
Baabakar Jóob Buuba
Jàngalekat, gëstukat,
Bokk ci Taxaw Temm.


text:
Marsiya Baay Raan
1. Al hamdu lil laahi nan gëm nangu ay dogalam
Si Moom lanuy dello moo moom jaamñi ak luñu am
2. Innaa lil laahi wa innaa raaji’uuna ilay-
hi Yalla mooy joxe mooy jël noo ngi nangu jëfëm
3. Dunyaabi workat la moo woor Sayyidul-umami
Moo wor Sahaabayi waajii Àddunaako xajam
4. Wal mawtu baabun wa kulun- naasi daaxiluhuu
Ubbilna Maam Alasaan buntëm nu ñàkk jëmëm
5. Ni Dee budoon jotu kon Jullit ñi jot Alasaan
Ci ruuh yo doy ni Sëriñ Raan raw na lun mana am
6. Bu ruugi doon jaay nu defsiy ndambi ndambi wurus
Ba defsi Àdduna gep ngir Seydi Raan baña dem
7. Taa’an wa Kaafan si weeruw Tamxarit cala dem
Nuy seenu far waneen weer suux nu sax si lëndëm
8. Si Baktashin si atum Gàddaay ga Goorga laxas
Bes booba tiis na ku tiitul daa newul diko gëm
9. Ëllëk sa ñep rotsi Yoof kuniy taxaw di misaal
Mbaaxuk Sëriñ Raan di jooy naa wëy fu Àdduna jëm
10. Kep ko taseel mulanaa jaal naala Maam Alasaan
Kubaax teyiw demna tay ngir fekki Maamja Limaam
11. Dunyaa lëndëm na kerook xol yepp weet na itam
Shawxan wa lahfan si Baay Raan miidi bahrul-karam
12. Funuy giseeti ka donnoon Maam Limaamu si ay
Jikkoom yu màgg ya Baay Raan yaanu làqqu badem
13. Woyof na loolu ni ab xob waaye sooka xamul
Baatin ba sànkala mooy Marjaanu moo raw ngalam
14. Jikkoomya day geej Sëriñ Raan xuusko day jafe lool
Te awma gaal kon xanaa ma wax si tuuti lu yam
15. Taxwaa ilaahil- waraa moo fees xolam ba mu gëm
Maamam Limaamu te woolot Yalla Buur binu moom
16. Xoolul lu jëm si këruk Dunyaa te feesul xolam
Misaal si Dëddu lawoon moo sella moo bari ndam
17. Moo baax te laabiir te am yërmànde am yitte lool
Kum gis teral nala Baay Raan moodi Kanzun-ni’am
18. Daanay digël jaam yi gëm Buur Yalla bàyyi tereem
Kon gaayi nan gëm te tuub tay jooxe ay ndigalëm
19. Lu nekk defnako siy xarbaax yu rëy na nga laaj
Gaayamya Ajgaak Mulaay Hasan nga xàmmee cërëm
20. Xamoon na Seyyiduna Iisaa te jël na si moom
Haybaak xorom saak fajuk aajooka yaatal kanam
21. Toppon na Baay Seydi Cëw fonkon na Baay Abdulaay
Bëggoon rakkam ya Husëynook ñoom Bashiiru rakam
22. Daa def lu baax diko wax xamul lu ñaaw duko def
Amoon na mecce ba daawul wër di ñaan lumu am
23. Ma jooy ku melnii dafay yay nanla jooy Abadan
Weetël sun xol yi Baay Raan tax nga ñepp wedam
24. Bakaas- samaawaatu wal arduuna yaa ’ajaban
Iimaan bi jooyna nitëm Ihsaan bi bi jooy xaritam
25. Ay Buur fayal Seydi Raan Firdawsi ak lufa am
Dekkalko xurba Imaamil-laahi bes banu jëm
26. Feetël njaboot gi palaasam maynu Baay Abdulaay
Mu wer te tal menli Nuuhin Rabbi yokkal fanam
27. Kanzul karaamaati Bahrul ’ilmi wal hikami
Cëy doomi Seyyidunaa yaa donna husnas-shiyam
28. Sa mbaax gu rëy gi nga am wa reewmi seedenako
Ludul ku tëx walla book iñaan ga muur ab xolam
29. Yaa tax ba ken jooyatul Baay Raan ne yaanu dëfël
Antal-Xaliifatu luy leer yaako donn na’am
30. Na Buur defal lam ndimbël yaak Ahla bayti Limaam
Fal-laahu rabbun kariimun moodi Buur binu gëm
31. Saxalunu Yalla ’alal hudaa te may nu salaam
Te maynu ’aafiyatan bi jaahi Seydi Limaam
32. Taw niiru xeewël si Baay Raan saa su nekk ba ker
Nuy xëy dajeek moom ca biir Firdawsi ak kinu gëm
33. Yaa Rabbi salli ’alal Muxtaari Sayyidinaa
Sallim ’alal aali wal ashaab te maynu Hikam


text:
Cangaayal Janaaba
Bismil-l-Lâhi-r-Rahmâni-r-Rahimi
« Xaala ibnu » Jibriil di santa Yàlla
mi mey Limaamu mey yu réy yu sella
Jakleel ka xamxami « luduniyaati »
xamalka « maa madaa wa maa sayaati »
Sellal ka jox ka laabukaay yu sella jox ka na ñuy sangoo cangaayal set la
Ndax jaamu Yàlla gu àndul ak set ga
deefu ko nangu faf ko def muy moy ga
Loolo waral ma jok wax ngir Yàlla
di laayebiir jullit ñu gëm ña Yàlla
Te manu ñoo wéral cangaayal farata
xamu ñu it lu ciy sunnaak luy farata
May wax di jééma nas la Isaa yaxaloon Ibnu Imaama Laay mi ñépp wòòluwoon
Moom la bindoon yonnéé ko kuy muxadam
ci yoonu laayeen ndeke booba dey dem
Wuyyuji Buur Yàlla te bëggë yeesal la
ñu ka dénkoon ndax ñu man di sellal
Ba mu yonnee lile cangaay ci rééw yi
ak bamu wuyyujee Boroom mbindééf yi
Ñenenti weer la ak ñaar fuk ak juroom
ciy fan ndegul ma wax la ndax nga bañ ca juum
Loloo ngi xew gaawu bu yemmook ñatti fan,
ci maamu Koor te moom mu jok ñar fuki fan
Yu ték juroom ñaar ya ci weeru Kori wa
ca menna atma muy ca xéytél weer wa
Atum junni ak ñatti tééméér ak juroom
benn fukak juroom ñatta la njool ma dem
Te moom juroom ñaar fuki at ak ñatti at la tollu cik dundam booba ca mooma at
Nan dellu jëm si nak li nu jubluwoon
moodi cangaay la Seydi Isaa yaxaloon
Niki ñu kay sangoo da ngay jëkk raxas
sa ñaari ténka ñatti yoon nga kay raxas
Balaa nga leen dugël ca ndap la doora siw
ca foofa ngay siwe ngay fas yééné yaw
Bul fatte “Bimi Laahi” ca fangay raxase
say ténxo doora siw bu leen di jaxase
Ginnaaw ba nga siwéé ba noppi raxasal
fu fi sobe taxoon ci yaw ak fumu dal
Bu jàppandee nga randu tuut taxaw feneen
ndéém raxasit ma taa na , looloo gën ci yoon
Nga daldi tek raxas sa ñaari loxoya
dale ca mbàgaya ba ca baaraam ya
Ta nga jëkk raxas loxab ndijoor ba
boo àgagalee daldi ca tek càmmoñ ba
Nga daldi cay tek sa wetuk ndijoor, daleel
ca mbaga ma mu jëm ca yeel ba bul tayeel
Boo aggalee tek ca wetuk càmmoñ ga
nga def ko na nga def wetuk ndijoor ga
Nga tek ca dënnë ca baat ba
di ko raxas muy wacc jëm ca yeel ba
Nga tek ginnaaw ga tàmbalee ca doq ga
mu jëm ca yeel ba loolu mooy xobeeku ga
Nga doora jàpp cër bu neck benn yoon
boo dee raxas sa bopp def ka ñatti yoon
Dangay sëggël sa bopp boo ka dee raxas
nga tàmbalee ca dong ga boole kaak raxas
Say nopp biir baak ca mbooleem biti ba
moomiit nga def ko ñatti yoon ni bopp ba
Nga tek ca raxasaat wetuk ndijoor ga
nga jànga “faatiha” boleek raxas ga
Nga tàmbalee raxas xa pàqu bopp ba
mu àndandook “faatiha” jëm ca yeel ba
Boo àggalee tek ca wetuk càmmoñ ga
mu àndak “faatiha” nig u ndiijoor ga
Nga tek ca sab dënnë dale ka ca jé ba
mu àndak “faatiha” ba ca jumbux ba
Nga tek ginnaaw ga tàmbalee ca dong ga
ak “faatiha” raxas mu yam sa ndigga
Ndéém raxasoowoon tanka ya ca njapp ma
nga daldi leen raxas, set nga tojma
Nga jël sa ñaari loxo tanka cam ndox
sotti ci sa kaw bopp ba boole kaak wax
Ne “Bismi Laahi Rahmaani Rahiimi
al hamdu lilaahi Rabbil aalamiina” daldi
Cay tek “laa ilaaha illaa laahu
Muhammadu Rasuulu Laahi salla Laahu”
“alayhi wasalam” foofa la cangaay
la mate farlul ba di def lile cangaay
Deklul ba xam lu cay sunnaak luy farata
ndéém yaa ngi jëm ci def càngaayal farata
Am na ci way xam yi ku wax ne ku xamul
luy sunna yak farata kooka sanguwul
Ndax am tojam setul cangaayam neen
la te mbooleem julli yunu ca julli neen la
Am na ci ñoom ku wax ne yit ndéém sangu nga
na ñuy sangoo te juumuloo ci set nga
Ndeem xam nga ne cangaay li santeb Yàllaa
bu war ci bépp jam bu gëm Buur Yàlla
Waxal ne faratay cangaay juroom la
yééné ja booy dug ca biir cangaay la
Méngëlé cër ya, lim ka mooy ñaareel ba
ragga ga mbooleem cër ya mooy ñatteel ba
Matale cër ya ñëw na di ñeenteel ba
xàllil kawarga moo matal juroom ba
Sunnay cangaay la mooy nga jëké loxo ya
raxas ka ba taku kaayi jara ya
Balaa nga leen dugëlca ndab la ñaati yoon
raxas sa biir bënbënu nopp ñatti yoon
Galaxndikook soraxndiku yii sunnala
leneen lu des xamal ni lu ñu sopp la
Bu dee ku léttu soxlawul muy firiku
ci booy raxas bopp ba waaye war na ko
Mu jël ca ndox ma def bu baax ca létt ya
bës ka ba derba tooy ci suufi létt ya
« Al hamdu lilaahi » ba la nu jubluwoon
matee ci nas la Seydi Isaa yaxaloon
Maa ngi gërëm bu baax di santa Yalla
cim ndimmëlëm ba woy wi mat bu sella
Nan santa Baay Laay mi nu tee rootaa-ni
taalam ba leeral na sowook « Buldaani »
Nuy ñaan ci Yallam ndimmëlëm ba nu metal
lile cangaay ci fépp fu ñu ka waral
Ak fuñu ka sunnal “wa salla Laahu
alaa Nabiiyinaa wa man waa lahu”


text:
Yalla Jërëjëf
Way wii damasi fasyeene Sant Boroom bi, disi ñaax bepp jullit mu sant Yalla si lep lum mana nekk. Moom Yalla mi nga xamni limunu jox moo ëpp fuuf lumnu mana xañ. Lepp lumu def si nguuram gii dan kokoy gërëmee fasyeene rek doon ay jaamam. Si jamonoo ji nga xamni fitna bërina ñu neeway xëy ak xol bu feex buy sant Yalla. Maangi Taalif ginaaw wayu Yalla Walluma.
1. Tay ji damaa nëw ngir gërëm "Rabus sama"
Santaat ko ngir ay xewëlëm moom Buur sama
2. Buurbii ma sakka te awma woon sik cobareem
Buko sobutoon xam ngeen ni tay jii nekkuma
3. Wacceema adduna ak ni mbindeefam baree
Moo soob ma bokk si xeetu Yonnen Maynama
4. Moo soob ma gëm ndaw lim nu tannal ñaari yoon
Gëm Mustafaak Mahdiyyu Laay kay doynama
5. Ay santa naala Boroom bi sant gudul taxaw
Yaw miima jox xel miima rañee sas ngama
6. Loxo yiima tallal Yaw la soob te silay wutee
Sama tank yaangi doxantu Buur bi beralnama
7. Lan la defal Buur tax ba sonnuñ laggewuñ
Ñim tek natoom tooñunko day "Rabus sama"
8. Saa bët yi day gis saa yu xippee ak di xool
Bula sobutoon day gumba kon tay xoluma
9. Saa nopp yaa ngiiy degg yaamako xeewëlee
Tëxloo nga lenn si saay moroom ñaagal ngama
10. Wer gii ma am tay yaako xañ ay jaam ni man
Ñuy xëy di saalit ak di jooy ken seetuma
11. Ay jaama ngii tay ñakk lun leel sen njaboot
Maa ngii di ndekki di añ di reer xeewël ngama
12. Geer yaa ngi wër dunyaa bi kenn talul dara
May xëy si jamm di kaf di ree xëccoo wuma
13. Ay jaama ngiy yewwoo si mbedd mi bes bune
Man may bidënti si lal bu nooy suturaal ngama
14. Kon booma nattoo tax ma fatté sa ay bagaan
Bay yuuxu naan lan laala def mooy santuma
15. Bes boo xëyee rek xañ ma benn si yii ma lim
Yisi des du dañ ngir seede sag mbaax may ngama
16. Bes boo ma nattoo ñakk yepp du tee nga doon
"Wahhaabu" xamnaa pay gu rëy dencal ngama
17. Yaay Buurbi moom say jaam te kenn amul di laaj
Loo xëy dogal moo gën si ñun lii woor nama
18. Ay Buur defalma li gën si man te nga may ma xol
Bu nanguy dogal ak sant ndax sottil ngama
19. Jullil si goor ginu jangaloon santak gërëm
bafi Abdulaahi mu gën di wer maynuy jamaa
Yëmbël
01 Novembre 2015


text:
Mbootaayu Réewi Jullit yi
Mbootaayu Réewi Jullit yi gii mi ngi sosu ci saxal goo xam ne buur ak njiiti reewi jullit yi jëloon nanu ko, ci waxtaanu seen daje bi nu njëkk’a daje, te defe woon ko Ribaat, peeyub reewum Marok, ci diggante 9 – 12 /8/ 1389 g.g , deppoo ak 22 – 25 /9/ 1969 g. Ñaar-fukki reewi lislaam ak juroom bokkoon nanu ca waxtaan woowa, mbootaayug goreel Falastin (OLP) it teewe woon na ko waaye niki aji fuglu rekk .
Ndajem waxtaan moomu mi ngi amoon ci ginaaw bi nu lakkee Masjidul’Aqsaa, ci 21/8/1969 g , te ay yahuud def ko. Waxtaan wa ba muy tëj daa ñaawlu jëf ju bon jooju, nga xam ne day wone ag noonu gu nu def jullit ñi te ñàkk’a wormaal seeni gëm-gëm . ñu sàkku woon it ci Israayil mu genn ci mbooleem suufi araab yi mu tegoon loxo atum 1967 g. Te delloosi dëkkub Quds bi ci ni mu nekke woon ca xareb sue (juin) ba atum 1967 g. Mu feddali ba tay moom ndaje mi, jàpple gu miy jàpple reewi artaab yi, ci seen xeex bi nuy def ak Israayil, ak jàpple gi muy jàpple waa Palastin ci nu delloosi seen àq ak yelleef yi nu teg loxo, te goreel seeni suuf.
Kollëreg mbootaay gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kollëreg mbootaay gi mi ngi genne ca ñatteelu waxtaan wa jëwrini bitim reew yu reewi lislaam yi amaloon ca Jidda atum 1392 gg, dëppook 29/2 - 4/3/ 1972 g. Mu sampu woon – moom kollëre gi - ci li taxoon nu sos mbootaay gi.
Li nekk ci poñ bu njëkk bi ci kollëre gi mooy “reew yi ci bokk ñi ngi sos mbootaayug reewi jullit ñi (walla mbootaayug daje gu lislaam gi)” poñ bu ñaareel bi làmboo dali mbootaay gi aki jubluwaayam. Jubluwaay yooyu nag weesuwunu woon “ amal fi jawwu ju baax, ju nu man a dëgërale dimblante ak deggoo ci diggante reew yi ci bokk, ci seen biir, ak ci seen diggante ak yeneen réew yi. Waaye dal yi nag ñoom ci nii lanu taxawe:
- Yamoo gu mat ci diggante réew yi ci bokk
- Wormaal àq ak sañ-sañu reew mu ci bokk, ci wutal boppam mujj ga ko soob, ak bañ’a dugg ci mbiri biiram.
- Wormaal moomeelug reew yi bokk ak seenug temb.
- Dëgëral dalu dimblante gu lislaam gi, ci diggante reew yi bokk.
- Dëgëral dimblante ci diggante reew yi bokk, ci wàlli: koom-koom, mboolaay, aada, xam-xam ak ci yeneen wàll yu am solo yi, ak diisoo ak yeneen reew yi bokk ci yeneen mbootaay yi.
- Jeem a far boddante ci biiru xeet, ak sanc ci mbooleem ay anamam.
- Def lépp lu man a indi jàmm ak kaaraange ci adduna bi, ci anamug maandute.
- Dëppale ak nos ligeey bi reew yi seq, ngir njonal barab yu sell yi te goreel leen , ak jàple waa Falastin ci seen xeex bi, ak dimble leen ba nu man’a delloosi seen àq ak yelleef, te jotaat seen suuf.
- Jàpple mbooleem reewi jullit yiy xeex ngir njonal seen teddnga, jot seen tèmbte, dollosi seeni yelleefi reew.
- Lijjanti xuloo yi nar a ami ci diggante reew yi bokk ci mbootaay gi, lijjanti loolu ci jàmm, niki: waxtaan, dox diggante , ak layoo .
- Réew yi ci bokk, danoo war’a bàyyi - ci seeni seqoo – di jëfandikoo doole walla xuppe ci jëfandikoo ko, jëme ko ci suufus reew mu bokk walla jëme ko ag tèmbam .
Campeefi mbootaay gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Mbootaay gi sos na ay campeef yu bari yu cosaanu niki :
- Jataayu buur yi ak njiit yi
- Jataayu jëwrini bitim reew yi
- Koolute gu matale gi
- Àttekaayu maandute bu lislaam bu adduna bi.
kureel yi ci bokk[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Kureelu Quds
- Kureel bu sax bi ñeel wàllug koppar
- Kureelu lislaam bi saytu wàllug koom, mboolaay ak aada.
- Kureel bu sax bi ñeel dimbalanteg xam-xam ak xarala
- Kureel bu sax bi ñeel dimblanteg koom ak yaxantu
- Kureel bu sax biy yëngu ci wàllug xamale ak aada
yi bànqaasoo ci mbootaay gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Nafag dimblante gu lislaam gi
- Nafag Quds
- Daaray gëstu gu lim yi ak koom, ak mboolaay.
- Barabu lislaam biy yëngu ci jàngale mecce ak xarala, ak defi gëstu.
- Cëslaayu lislaam giy saytu xam-xam xarala ak suqli koom-koom.
- Barabu àdduna biy yëngu ci yar ak njàngalem lislaam.
- Barabub lislaam biy sonn ci suqali yaxantu
- Kureelu lislaam gi saytu terute gi ci adduna bi.
- Kureel adduna gi saytu ndono lu lislaam li
- Akaademi bu xam-xamu lislaam
- Jataayu lislaam bi yor tukkib jawwu bu nit ñi
- Kureelu lislaam bu adduna bi ñeel yoon
yeneen cëslaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bu lii jàllee, teewul sosees na ba tay yeneen cëslaay yu bokk ci mbootaay gi, ñooy
- Banku lislaam bi
- Barabu xibaar bu lislaam bu adduna bi
- Mbootaayu rajoy reewi jullit yi
- Neegub yaxantu bu lislaam bi, ak mecce ak joqalanteg njaay yi
- Mbootaayu peeyi lislaam yi
- Suqali gu lislaam gi jëm ci boroom gaal yi
- Mbootaayug lislaam gi jëm ci yar, xam-xam ak aada.
Jagley campeef yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jataayu buur yi ak njiit yi, mooy campeef bi ëpp solo ci mbootaay gi. Moom nag dana faral di daje saa su ko yitey xeet wi laajee, ngir gëstu ay mbiram, ak lijanti ay lëj-lëjam.
Buur yi ak njiit yi ci bokk nag, saxaloon nanu ca seen ñatteelu ndaje ma nu defoon ca Makka (mu sell mi) ak Taayif, ci diggante 19 – 22 rabihul-awal 1301 gg, dëppook 25 – 28/1/1981g, saxaloon nanu fa ne danuy def ndaje yi ñuy luy wër ci seen diggante ci ñatti at yu nekk.
Niki nu ko waxe woon, mbootaay gi, ndajeem mu njëkk, mi ngi ame woon Ribaat, diggante 9 – 12/7/1389gg, dëppook 22 – 25 /9/1969g. Mu defaat meneen ndaje ca Lahoor ca Pakistaan, diggante 29 muharram – 01 safar 1394 gg, dëppook 22 – 24/3/1974 g . Ñatteelu ndajeem mu defe ko Makka ak Taayif, diggante 19 – 22/3/1401gg , dëppook 25 – 28/1/1981g. Mu def ñeenteelu ndajeem ca Kaasa Balanka, ci diggante 13 – 17 rabiihu-saani 1404 gg, dëppook 16 – 19/1/1984g. Juroomeelu ndajeem ame Kuwet, ci Jumaadas-saaniya 1407 gg, dëppook 26 – 30/1/1987g.
Jataayu jëwrini bitim reew yi nag, mooy ñaareelu campeef bi ëpp solo ci mbootaay gi, ginaaw jataayu buur yeek njiit yi. Campeef bii nag dana faral di daje – ci anam guy wër – ci at mu nekk, ci benn ci reew yi bokk, ngir xool mbooleen bataaxel yiy doxal politigu mbootaay gi. Ak jël saxal yi war ci mbir yi am ay njariñ yu reewi mbootaay gi bokk, loolu lepp nag, fekk mu dëppoo ak jubluwaayi mbootaay gi aki bëgg-bëggam. Jataayub jëwrin yi mooy xool saxal gi nga xam ne kureelub koppar bu sax bi di na koy def, ngir saxal ko te wéyal ko. Mooy xool it njël lu yaatu lu kooluteg mbootaay gi. Bokk na ci ay ligeeyam, di sàkku ci mbootaay gi muy daje, bu jaadoo, ngir ay xew-xew yu bette, yu yitteel jullit ñi. Jataayub jawrin yi ba tay dana faral’a daje ci anam gu xotti baax, saa su ko yitte laajee.
Bu dee koolute gu matale gi nag walla, moom mooy campeef biy wéyal jëf yi ci mbootaay gi. Mi m ngi sosoo ci saxal (resolution) gu genne woon ca ndajem jëwrini bitim reew ma nu amaloon ca Jadda, diggante 23 – 25/3/1970 g. Yiteem nag mooy def ligeey yi nu ko sant, ci biir àttey kollëreg mbootaay gi. Dina dimbli tam yeneen campeef ak bànqaas yi bawoo ci mbootaay gi, ak di dëppale seeni prograam yu wuute yi. Bokk na ci yitteem ba leegi, topp ak xeeñtu saxal ak ndenkaane yi tukkee ci ñaari ndaje yii: mu mbootaay gi ak mu jëwrin yi. Kiy saytu ligeeyi koolute gi, mooy ku nu wóolu ki nga xam ne mbootaay gee koy fal, ngir diirub ñeenti at yees manul’a yeesal, bu ko defee ñeenti dimblikat ak ñeenti ñu-ñu wóolu di ko jàpple, kenn ci ñoom, jagoo mbirum Palastin ak Quds, mbootaay gi Jidda la defandi dalub kooluteem gi, ba kero nuy goreel Quds,insallaa, ngir nu def ko dal bu sax bi. Làkk yi mbootaay giy jëfandikoo ciy ligeeyam ñooy: Araab, Franse, Angle. Mbootaay gi nag mbirum Palastin yitteel na ko lool, ak mu Quds, moom mi nga xam ne moo uuf Masjidul-Aqsa, mi Yàlla teral te teral li ko wër, ak doj wu sell wa, ak miir ba nuy wax “Miiru Buraax” . Ak yeneen mbir yi aju ci diiney lislaam te nekk ci mbooleem barabi lislaam yi. Quds nag boo gisee nu fonk ko, day suuf si Yonnant bi rañaane woon yeeg, loolu nag dana waral ci jullit ñi ñu fonk ko te yittewoo ay mbiram, te aar ko ba noon yi dunu ko tilimal. Kureelub Quds mi ngi sosu ci ndigal lu tukkee ci juroom benneelu ndaje mu jëwrini bitim reew yi, mi ame woon Jidda ci diggante 12 – 15/7/1975 g. Ndajem jëwrin mu fukkeel ma nu defe woon Faas ca Marok, ci diggante 10 – 14/5/1979g, ndaje moomu dal di denk njiitug kureelu Quds bi buuru Marok bii di Asan mu ñaareel mi.
Liggéey yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Di gëstu lay xew Quds
- Di topp ak a xeeñtu doxalug saxal yi aju ci Quds, te jataayub jëwrin yi def leen,
- Di jokkoo ak mbootaayi adduna bi, yi man a dimblee ci aar Quds
- Di wax ci lu man a doxal saxal yi ci aju.
- Di indi ag saxal ci at mu nekk guy leeral ay ligeeyam aki jëfam ci jataayu jëwrin yi.
Kureelu Quds moom, njiit la ko jiite moo ko man’a dajeloo walla lu mbootaay gi. Kureel gi nag mi ngi ame ci ndawi 15 reew, yu bokk ci mbootaay gi, yoo xam ne jataayu jëwrin yee leen di tànn ngir diirub ñatti at.


text:
Ab téeree ngi nii boo xam ne, bii, boo koy jàng doo bëgg mu gaaw a jéex. Dafa mel ni, fàww nga def loolu wolof naan ñiimantalu. Soo dee ku yàgg a tiim téere, te xam fa bindkat di jaar, ak la muy daj, ba li muy nettali itteel képp ku ko yër, doo mën lu moy ne « Jaajëf ».
Xalaat ci naka Bóris ak ñi sóobu ci toolu xare bi ngir Afrig dellu ca jaloorey Maam. « Malaanum Lëndëm » dafa yemul ci di ab téere nettali doŋŋ. Fentkat bi dafay jaare ca la muy nettali ngir teg baaraam ci xalaat yu diis yi tegu ci loosu doom-Aadama, bi mu ne cëpp ci kow suuf ba tey. Ndax, mu wax kook mu bañ koo wax, am na ñaari laaj yu doom-Aadama di laaj boppam fu mu tollu. Ñu di :
-
Fan ? Fan la nu jóge ?
-
Ak Fu nu ? Fan la nu jëm ?


text:
Waajal Wooté Bi
"" Waajal Wooté Bi ""
1- Awaay jaam yi, nan waac looti, yeeslu ci taalubee
Raxas xol yi, tey footloo ti, ngir wuy ji woote bee
2 ) xanaa bëgg noo laabal, lu jiit wuy ji sanga bee
La Buur namma, faf gaaral "Rajab" doyna saabu bee
3) Barip saabu ak ndox, coonawoo ngir utëm ngërëm
Taxul am ndam ndamal Buur YALLA , ndeem moy nga Baabu bee
4) nde chartak nangul jaamaam, mooy toppa ak Ndawam
Té Moo delsi, Mooy Baye LAYE mi feeñ fii ci sawwu bee
5) Ki ñëw yeesalaat seen diine, tëc lamfi ubbiwoon
Boroom tumbi Mooy Samman bi, Mooy jalla jallu bee
6) Ki ñëw fekkaleen ñuy sampa, tey ray ca xaamba yaa
Mu defleen ñu Baax tey gindé, raw, ñep dileen dabee
7 ) Laboon nan ci bokkaalee ki, taarloo luñaaw te yëës
Mu far loolu joxleen ndioup, ba sikkar lanuy sabee
Niiruuk reer guileen tiimoon, sak feeña tax, mu tass
Nga jiw seeni xol, xam YALLA, yiw rek laniy tibbee
9 ) Danoo regga ngir dunyaa, mi wor kel, ku ngoy ci moom
Nga teeyalnu Maam xeettal nu, ñuy waac ci attebee
10) Ci yaw lan xamee jaamuk jigeen fii ci sawwu bii
Ñu teel tabbi, cik bum ngir, nga fek niaaw ci xarnu bee
11) Ndigeul waa keureum sikkar gudeek naac té aartuleen
Lu juuyook lu baax nan took, té daw lepp luy sobee
12) Zakaat Yaako gaaawloo, Yaako yoonal ci leppi xeet
té naaleen buleen saggan, nawnan sa wooté bee
13) Sa feeñ geefi far luy jaam, kufiy ñuul jëlaat cërëm
Billaay reeratax kon tay , ñu fëx goor sa xabru bee
14 )Luraw ndambi xeewël, Yaa ngi nii Maam di seddëlee
ku ñëw duy ba fees, wëlbët, teenaa doo Imaamu bee
15) awaay Maam, da ngaa Yaa rek, té rus foñ ku rot ci yaw
ku woomlé ba taxkoo weddi Yaa tax, da ngaa Tabee
16) kuniy yeem, ba taxleen jomlu, jawriñ la rek ci yaw
ndé Yaa Moom gojap Leer yep, Yaa raw kufiy Nabee
17) Lu ap jaam taxoo muy tiis Bu jaarul ci Yaw du deñ
Ku sakkul sa mbek coonaam, na nul ,bees banuy ñibee
18) Sa njeuf xél du koy lim, rawna luy duus sa té not Bideew
xanaa ñaan nga nangulnu, waac taayu woote bee
19) Ubbee nu té lep luy koom ,lufiy may nga seddënu
Sagal nu, farook nun, falnu , ñuy gën ji taalibee
20) Té ñaan Buur mu dolliw fan , sa sët bii di Abdulaay
Mu aarko, té maykok wër, mooy rawukaayu bee
21) Na Buur dolli say xeeweul , té ful say teraanga ya
Jotalla Wasiila baak Maxaamba chafaa'à bee
22) Awaay YALLA dëkkeel julli sëlmël ci Sanga bee
Mu jot saabayaak ngertëlma nangul nu Yaa Rabbii


text:
Mame Alassane LAYE
1) Ma juk man, te fas yeene way gënji doom
Gunuy jaawaleek Baay Ba , ngir ak nurööm
2) Damaa doon, ku jaangul, te am yeene way
Fi saa sanga bii, feeñalaat fiy soloom
3)Su fekkoon ni, doon naa, kuman way, dinaa
Koway tay , lutax keppë, kuy wax ni xiiim
4) Ñi man gott tay jii, amun mbaam mani
Waroon naa gawarloo ba sëf ay taggam
5) Damay takku tay, jeema Roy gaaña xam
Di göörgöörlu, ndax lee ma xëy melni ñoom
6) Amul maass kimay way, ku rëërey mbirëm
Na deklu ma ñëw waxko , lennay meloom
7) Ku ñëp xamla , saaboo tuddee aw turëm
Laniy tek de, mooy cëy , ngiruk yërma ndeem
8) Ku am ngor, te am kersa, am ay ngëneel
Di jaambaari l'islam, ju gëm Sun Boroom
9) Dikoo xamni, nit ñeppë, dankooo safoo
Ngireek YALLA ak Maam Ja , booleek tabeem
10) Waxam ak jëfam, ñoo dëppoo lum tere
Musul defko, lum dikle, daa sax ca Moom
11) Jikkööm moodi Xur-aan, te mooy wettëlam
Te fum manti jëm , moo newoon aannda ndoom
12) Kitax Tool bi soontu, ñagaat diiiné Ji
Waxal Moodi Baye Rane, mi laxxam ngërëm
13) Yëngoo mak, dalam ,moodi YALLAk Yonen
Te saa booko seenee, lubaax mooy yiteem
14) Ku foonkoon , julleek jaanga, liggeeey bu wer
Dadaan faggu, ngir lekka, ñaxxap loxoom
15) Ku foonkoonla, tuubit ilaa Rabbinaa
Te foonkoon itam julli, waxtuy jurööm
16) Ku foonkoon teral ganla, doonoon ku xay
Du tiisal kaneen, ngir ga jot ay yëfëm
17) Ku foonkoon, joxeew ñam, du kuy boddi gan
Ku rus, wër di laac kenna , roy waajurëm
18)Du gaantal kukoy laac , du wor mukk nit
Te Kuy jooy , Ba gis muuñ nga dootoo sëngeem
19) Budaan ree dadaa muuñ , budaan wax dënnëm
Dadaan riir , Sudaan dox, di bootiy loxoom
20) Sudaan jox sëriñ Raan, dafay melni moom
Laniy jox, dafay belli , loolooy meloom
21) Sudaan teewlu Haajoo yadaan jöör ca moom
Dafay gaawtu , bek lool bamuy feeñ ca Moom
22) Su daan deklu Tur YALLA ak Maam Limaam
Xolam fëëx, mulay saf Ku taggook sagoom
23) Kum mas xool nga taaggoo ki tiiss, kum gërëm
Nga taxxoo, ki koom fawwa, taaggooki gööm
24) Ku am xel, saxoo roy ko , moo jar di roy
Ku roy ay jikoom, Sanga faw say moroom
25) Ku neet, xam ko cik noppi, ak cik lewet
Kuneet xam ko yit, cik matal kollëreem
26) Lubaax daal la mooñoo lu ñaaw mooko bañ
Du maslaa ci wara ken, lu rëy ap cërëm
27) Dadaan fattalik mbaax kufiy ap sëriñ
Dadaan aartu, sax nguur , mu def war waram
28) Ba ndaw yeppë saankoo te dëkmël alal
La ñëw daaldi yeeleen ci am jaangaleem
29)Xamalleen , te yarleen , te tekleen ci njup
Ba ndaw loofi gis, maas gi, mooleeni tiim
30) Jëfëm jee ngi nii dootu fay doonte nak
Jëmëm demna yobbaale xalbun saliim
31) Na Buur dollikoy leer , mu sax rek di wëy
Te taasnoot ci Barkeem ñu tuufoo njiwëm
32) Te yaggal fi rakkam Ji, Baye Abdulaah
Kukoy jeema noonoo, na taalam ba giim
33) Wa Salla 'Alal Mustafaa MurtaDaa
Wa Aalin , Wa SaHbin Salaatan taduum
Saliou HaneLAYE
Le 19 septembre 2017
Zone contenant les pièces jointes


text:
ab bind ci wolof
leeral[Soppi]
Bind nag bu ñu ko waxee mooy leçon ci fr
- Catul waxtaan jooy na ñu laaj ko mu ne aji jóox a ma rax aki baatam te xamul samay mbokk
Tekki gi:catul waxtaan li ñi ngi ci jublu mujjantal gi, aji jóox mooy ki jekki jekki rekk dugg, mbokk yi mooy ndoortel waxtaan wi ak digg bi.
Maanaa mi:nit warul a fekk aw waxtaan di ca dugg te xamul lañuy wax. Ki ko njëkk a wax: Abdu Xaadir KEBE
Ci jafeg xam-xam[Soppi]
- Xam-xam gub la ci leemi jaag bi, ku dul bojjkat du fenqook moom
Tekki:
- gub: bant biy yor dugub ji ci gàncax gu dugubi suuna aki mbokkam
- leem : takk walla say yu ndaw yu gub yi
- jaag : leem yi bu nu ko dajalee ba mu dajaloo doon ab jóor
- bojj: tàqale dugub ji ak gub wi
- fenqoo: daje
Maanaa mi: njariñ coona'a koy joxe
Ki ko wax: Abdu Xaadir KEBE


text:
Ëttu boole bi, genn kurél la gu boole mbooleem këri diine yi ngir saxal jàmm ci biir réew mi, rawatina ci lu ñeel politig beek diine ji. Seetlu nanu ne saa bu jamanoy fal njiitu réew jotee rekk, njaqare dafay faral di am. Li ko waral, nag, du dara lu dul ñenn ci politiseN yi dañuy jëfandikoo tarixa yi ngir beccingéel yeneen wutaakon yi ak a yëkkati seen mbër.
Fan yii yépp, ñi bokk ci Ëttu boole baa ngiy daje di waxtaan ci jafe-jafe yeek yëngu-yëngu yiy am ci antarnet beek i xeeti xaralaam yu deme ni Facebook ak WhatsApp. Kilifay Facebook yi amal nañu ag saytu, ànd ceek kàngam yi taxawal kurél gi. Weccoo nañu xalaat naka lañu war a def ba dakkal téesanteek wax ju ñaaw ci béréb yooyu.
Bi bésu pal gi desee benn ayu-bés rekk, ay ndéggat yu bari tàbbalees na leen ci antarnet bi, wesaare leen ci “Whatsapp” yi. Ay saay-saay a sooke lu ni mel, di sos ay fen yu tooy xepp, naan këru diine sàngam warul a sànnil xob wutaakon sàngam ndax bokkul ci ñoom, te gëmul seeni sëriñ. Lii moo bijji tiitaange ju réy ci waa réew mi. Diine nekk na lu man a jur xiirook ŋaayoo, te wareesul a mbubboo tarixa ngir soppi ko gànnaay, di ko xeexe ci politig bi. Yoonu tasawuf wi fi mag ñi sampoon, jàmm ak taalibe yi xamante, soppante a ko taxoon a jóg. Donte sax, politig masul a tàqalikook diine, ni seen diggante fése jamono jii dafa jéggi dayo.
Séex Tiijaan Si, doomu Abdu Asiis Si Al Amiin, njiit li nekk ci boppu kurél googu yëkkati nay kàddu ngir àrtook leeral kóllëre gi dox ci diggante Murid yeek Tiijaan yi. Wane na ne ñaari kurél yii, waxul sax bokkoo gi leen boole, waaye ñoom ñépp liggéeyal diine ak Yonent bi rekk a leen yitteel. Nee na Sëriñ Séex Tiijaan Si Al Maxtoom wax na ni su Murid yi ak Tiijaan yiy ŋaayoo dafay naqari Yonent bi ndax moo leen jaboote ñoom ñépp.
Rax-ci-dolli, wax na ne, palug njiitu réew du palu Imaam wala Xalifa, kon lees war a xool mooy jikko nit ki, jaar-jaaram, xam-xamu àddinaam ak yu ni mel. Waaye naan ci tarixa bii walla bee la bokk, ëpp naa def.
Ëttu boole baa ngi ñaan waa réew mi ñu ànd ak dal te dem sànnil xob ki leen soob, bañ cee boole wax ju bari ak xuloo. Yal na Yàlla sotti jàmm ci réew mi te ki jig Senegaal Yàlla jox ko ndam lu sedd guyy.
DIINE AK POLITIG : NAN MOYTU LI NUY FÉEWALE
Ëttu boole bi, genn kurél la gu boole mbooleem këri diine yi ngir saxal jàmm ci biir réew mi, rawatina ci lu ñeel politig beek diine ji. Seetlu nanu ne saa bu jamanoy fal njiitu réew jotee rekk, njaqare dafay faral di am. Li ko waral, nag, du dara lu dul ñenn ci politiseN yi dañuy jëfandikoo tarixa yi ngir beccingéel yeneen wutaakon yi ak a yëkkati seen mbër.


text:
Ziarnaa Maam Limaamu
Baay Laay Mooy Yonnenba
Way wii maa ngi ko tambabalé si rawdub Jamaalay, besu Appel tollook 20 Mai 2015. Mangi siy layebiir mbokk yi, si nanlanuy xammee ndawal Yalla : Tambalee si Njubgaak, Keemaanya ak Wooté ba. Wanleen ni yooyu yepp dëpook si wootem Seydinaa Limaamu Laahi. Gëna faram face keemaanu wax kumpa gi Boroom denkoon Baay Laay. Jeexaleko ay denkaané ngir way gëmyi ak ay ñaan ngir ñiy wër nëbub Yalla bi. Nako Yalla nangu.
1. Ziarnaa Maam Limaamu Ndawal Boroomba
Kudee daa xamni Baay Laay mooy Yonnenba
2. Kudee yakaar na gisko ba am shafaa’am
Kunuy yaakar Limaamu la def amal ba
3. Kerook bu Mbindeefyi sappee Bes payoor ba
Jahannama yuuxu def Wildaan ya shiiba
4. Kerook tangor wa mettina waaye tiit maay
La jaaxal Jaam ña ñepp di daw Maxaam ba
5. Maxaamab jog waxak Buur ñepp koy daw
Seriñsaak Ndaw ña ñepp ragal Boroom ba
6. Ñu seet Maam Aadamaak Nuuh Maami jaam ña
Musaak Iissaak Ibraayma ña gaddu yanba
7. Ñu naan lii ñoo si yam Iissaa taxaw naa
Ñu dem seet book ki Yalla defoon habiiba
8. Isaa woo Maam Limaamu te naako Baay tay
Kufiy jaam yaw la yaakar yaay Shafii’ ba
9. Kerook la boroom Dërëmbi di ñaan Boroomam
Xolam ba yërëm njaboot ga mu yor Liwaam ba
10. Boroom bi takkal Limaamu garaat ya foofa
Bilay moo moom Wasiila Fadiila besba
11. Kerook kuy soppe ak kuy noon di maase
Tenaa xaqqan Limaamoo moom dërëm ba
12. Limaamoy Xayru xalxil-laahi turran
Ku yeeg galam ga mucc ba naani Tuubaa
13. Lutee ngeen gëm ko fii xaamee ko foofa
Lutee ngeen ñëw faroook ki farook Boroomba
14. Xanaa xamuleen ni Yalla du jox Yanam ba
Ludul kunu seede mbaaxak leeru xolba
15. Xanaa kay Njiin mi yeemoon ñep sa tabgaak
Dëgoom gaak sellateem ga xolam bu yaaba
16. Bu mus daan nappi jënya du agga kërga
Bu goobee may kerook ñay romba toolba
17. Bu gan yeksee Limaamu teral ko leel ko
Di wër ngir gis ku soxla ndimbël sa xiif ba
18. Ku jaaxle si moom la daa nëw diisko soxlaam
Da ngay laaj Yoof ñu waxla tabag loxoomba
19. Lutee ngee laac ñi xam xammee Yonnen ya
Te yër teerey Dala’ilu xam ’alam ba
20. Yëroo leen Bayhaxeek waa Asbahaan ya
Nubuwwaat jaang Maawardeek jukeem ba
21. Ku Yalla yabal demal yër Ibnu ‘Aashir
Sa keemaan yaadi seedey Yalla booba
22. Bu yalla ameet di Zaalim baa ku manki
Si seetaan ak si dimbali Muftarii ba
23. La Ibnu xayim waxoon ñay jam Yonenba
Ghazaalii yeemna ñay bañ bayyinaat ba
24. Dangeena xamul li Baay Laay def si keemaan
Amil i’raadou sonnatukum ? ba booba
25. Bu ngeen fi nangoo Musaa ndax xarna geejga
Labal Noonam ba geej ga demaat palaas ba
26. Lutee ngeen gëm ki randal geej ba tay geej
Ñëwaatul fay palaasam ndax rëndëmba
27. Bu ngeen fi nangoo Isaa ndax mu’jizaatam
Yamuy wowee ña dee ñuy degg baat ba
28. Lutee ngeen gëm ki daan ëf nit mudib neew
Di dekkal waaju dee mbaa feg dogal ba
29. Budee ixbaara tax Qur’an di keemaan
Xibaari ña paase ak ñay ñëw sa digba
30. Budee njubgaay laleen jaaxal si Yonnen
Te umiyyun la tax ngeen nangu cërba
31. Buleen bañ kon ki suuf waayoo bakoy deey
Lu nit nas mooka xam peek mbooti xolba
32. Na ngeen laaj Goorga bañ koy xas si seetaan
Limaamu ba rabwa jappako naako dofba
33. Te fekka Limaamu yekkati baat ba woote
Ginaaw jiimun sa faatuk Soxna Kumba
34. Limaamu dalalko naako Ndijaay de xamnaa
La penca ma wax bilaay man maay Dogalba
35. Xanaa deggoo ba Dammeel Samba Lawbe
Gisee gentam ga yonnee ndaw ca sawba
36. Tenaako demal waxalma Limaamu gisnaa
Limaamu xabaark mbuusi dereet ya besba
37. Xabaarko joleem ga guddik Tamxarit ga
Firil nako ñaar ya noppi ca bay ñeteel ba
38. Mu yonni ndawam te naa fasyeene na ñëw
Si gëmsila Njiin ne Samba du samm digba
39. Waziir baa tax mu fomma ragal palaasam
Te moo nangoot gëleemak Njoolma Demba
40. Limaamu nelen ku xeexe ko des nalay daan
Ñu xeexi ji perta delsi ñu rayfa Samba
41. Limaamu nelen ñeteel baa ngook bilaay Njiin
Ku kay kontar da ngaa reeree cërëm ba
42. Kerook ba tubaab ba yeenee dal sa kaw Njiin
Ba ñetta ña daaldi deeyo seen plaŋ ba
43. Ba suuf seddee ñu ñëw daje ak Limaamu
Ca poot banu jaar mu nettalileen xabaarba
44. Ba ñaari azaan ya yeenee lëñtu kërga
Mu naan xaarlen ki leen fi yabal dikkëm ba
45. Bu loolu doyul na ngeen laaj Maam Galaay Jop
La goorgi Maseer waxak gentam ga Deeg ba
46. Ba Njool may yuuxu Ammar doomja naan ko
Waxalma sa Baay mu wuysima maay Digëmba
47. Xabaarnako ñay ya ndox masa suufu Wànxal
Kerook la laxas te naa Njiinay Yonenba
48. Xanaa kii took si siisam doyna tektal
Sheriif Abdooy darapoob neegu Kumba
49. La Maamja waxoon si siiwal ngir mi amna
Kufiy wax kumpa Njiina la may sa cërba
50. Lutee ngeen nangu Baay Laay yaynaleen ndax
Lu ngeen gëme Ndawyi defnako moy Rayiisba
51. Bu ngeen seetem ngiram seetab kureelëm
Di ngeen xemmem namuy jamoo Boroom ba
52. Namuy julleek namuy bakkee Boroomam
Na ngeen ko xalam zakaatam mooy xalaas ba
53. Bu ngeen peese waxam ji du ngeen ko reere
Ku weddi Limaamu weddina Yalla Buur ba
54. Awaay yaw mii Boroom bi dogal nga gëm Njiin
Na ngay salloo te dolli di santa Buur ba
55. Na ngay jëfe dikleya tay daw tereem ya
Te sàkku mbegëm ma tay ñaan Buur Ijaaba
56. Te bul xasteeka ŋaññe te bul werante
Te buldi xulook ki reere Boroom Meteel ba
57. Limaamu newoon na Diine amul werante
Amul xeebit sa nawle di xas Sëriñ ba
58. Boroom bi la soob ñu wuute wa laa nazaalu
Ki xelloy waaju nangu te gëm dogalba
59. Damay ñaan Buur bu ubbi nëbëm bi def leer
Si xol yeek xel yi ngeen janlook Dogal ba
60. Awaay Baay Laay ziyaarbaa ngii nangulma
Na Buurbi defal la lay Wasilaak Maxaam ba
61. Gërëm ma ndamoo ma falee ma ay farooma
Samab xol laala jox yaw miy habiiba
62. Salaatul laah dawman was-salaamu
’alaa xayril anaami ma’as sahaaba
63. Wa ahlil-laahi turran nuy saxoo gëm
Ki Yalla yabal jamaana te yanko yanba
Appel 2015,
Rawdub Jammlaay
20-21 Mai 2015
2. Shafaa’am ( شفاعه ): Ak Rammoom.Amal (أمل ): Yaakaar.
3. Wildaan ya shiiba (ولدان، شيبا ): Xale ya ay Magget.
4. Maxaam ba (المقام المحمود ): Maxaam bi benn di mindeef di am kerook bes penc, muy saña jog waxak Buur Yalla.
5. Ndaw ña: Yonnent yi Yalla Yonniwoon.
7. habiiba (حبيبا ) : ab soppé.
8. Shafii’ (شفيع ) : Aji rammu ji.
9. Liwaam (لواء الحمد ) : Liwaau’l hamd.
10. Wasiila, Fadiila ( الوسيلة والفضيلة ): ñaari teraanga yi Boroom bi di jox benn si ay jaamam, te Yonnen sàkkuwoon ñuka koy ñaanal.
µ11. xaqqan (حقا ): Dëgg Dëgg. Dërëm ba: Dërëm bi Seydinaa Limaamu (AS) doon laaj bimu fiy waaja juge naan kuko yeene Mustafaa (AS) nakako jox. Bu bes Pencaa, bu gisee Mustafaa (AS) gisko moom Limaamu (AS) mu delloo kako, bu gisul kudul kamu joxoon Dërëmam nak mu xamni joxoon nako Boroom.
12. Xayru xalxil-laahi turran (خير خلق الله طرا ): Ki gën si lu Yalla bind. Tuubaa (طوبى ) : Aljana. 19. Dala’ilu (دلائل النبوة ) : Dala’ilun-nubuwwa Tektali Yonnent yi. ‘Alam: (علَم ) : Mbandargama.
20. Bayhaxeek waa Asbahaan مؤلفوا كتب دلائل النبوَّة أمثال الإمام
البيهقي و أبي ) ( نعيم الأصبهاني وابن حيَّان الأصبهاني و أبي محمد
الأصبهاني صاحب أعلام النبوة : Muy ñenn si ñi Taalif Teerey Dala’ilun-nubuwwa. Nubuwwaat (النبوات لابن تيمية ): Teereb Nubuwwaat bu Imaam Ibnu Taymiya. Maawardii ( الإمام الماوردي صاحب كتاب أعلام
النبوة ) : Imaam Maawardii Boroom teereb A’laamun-nubuwwa.
21. Ibnu Aashir ( مقدمة ابن عاشر في قوله: إذ معجزاتهم كقوله وبر
صدق هذا العبد في كل خبر ) : Ibn Aashir sa Muqadimaam ba dafa waxni: Keemaani Yonnent yi mooy toollook kàdduk sunu Boroom si waxni « man mii may kileen Yonni ».
22. Zaalim (ظالم ) : Tooñkat (tudd naa ak Sellam, ndax sorina loolu). Muftariiba (مفتري ) : Ibn Xayyim si Nubbuwaat dafa waxni bu Buur Yalla seetanee wala mu jappale kiy woote sik neen si keemaan yimuy def, kon dey xanaa dafa doon Buur buy tooñ wala reeral ay jaamam wala muy Buur bu amul xel (manke) si dooleel kukay duural.
23. Ghazaalii ( الإمام الغزالي لليهود في إنكار لنبوة عيسى رغم تحقق
معجزاته ) .Bayyinaat ba (بينات ) : Imaam Ghazaali dafa waxoon Yahuud yi naka ngeen di bañee Yonnentek Iisa te mu sax ni def na keeman si dekkal nit ku dee ? Da ngeena weddi amuk keemaan ga wala da ngeena bëgg waxni dekkal ku dee du keemaan ? Bu dee saxal ngeen amuk keemaan ga kon naka lako manee budee lamu woote du dëgg ? Noo leen mana gëme nit si soppi yat jaan bëgg weddi kii fekk ku dee mu dekkal ko.
24. Amil-i’raadou sonnatukum (أم الإعراض سنتكم ): wala weddi mooy seen yëf ?.
27. mu’jizaatam (معجزة ): Ay keemaanam.
29. ixbaara ( إخبار عن الغيب ) : Wax kump. Aalu Fir’awna bil Aayaati ( آل
فرعون بالآيات ) : (woo) waa kër Firawna si ay keemaan yu rëy.
30. umiyyun (أمي ) : Ku manul jàng manul bind.
33. jiimun (جيم أي ثلاثة أيام ) : ñetti fan.
µ39. Waziir (وزير ) : Jëwrinba Demba Waar.
42. ñetta ña: Tubaab ba ak ñaari Sahaabam ya Momar jaañ Aminita ak Njaga sekk.


text:
Mayleen ma nopp, abal ma seen i gët te ubbi seen um xel ma xellil leen !
Man Xalima, amuma lu dul samay rongooñ. Ñooy sama gémmiñ, di samaw làmmiñ, kon boog teewluleen ma.
Altine, 8i fan ci weeru nowàmbar ci atum 2021 yemoo ak 2i fan ci rakki-gàmmu 1443, limub 25i dongo yu toll ci 5 jàpp 6i at ñoo faatu ginnaaw bu seen barabu jàngukaay tàkkee jëppet. Jéyya ja a nga xewee ca dëkk bu ñu naan Maradi, bokk ci tund yi gën a mag ca réewum Niseer, féete ca Bëj-Saalumu réew ma. Ci fàttali, Niseer mi ngi ci Afrig sowu jant, réewum Mali rekk moo dox ci diggam ak Senegaal.
Xale yooyu ñu ngi woon ci jàngu yu njëkk yi : ñenn ñi nekkoon ci jàngu bi ñu leen di tatagalee ak a dalal (“CI” ci farañse) ñeneen ñi, ci jàngu bi ñu leen di waajalee ngir ñu mën a tàmbali njàng mi ci daraa ju suufe ji (“CP” ci farañse). Ñu doonoon ay tuut-tànk yoy, àdduna sépp a leen manoon a jariñoo bu ñu màggoon. Li leen yóbbu du lenn lu dul nekkin yu doy waar ya ñu nekke woon ci seen daara jooju. Nga xam ne jàngu yi ay bant ak i ñax mu wow lañu ko defare. Loolu a waral ba safara si ñëwee, bàyyiwu fa lu bari. Xale yi dañoo lakk ba benn bàmmeel lañu leen boole denc. Muy lu tiis lool ! Ndax moos way-jur wi xëy wutiji, yabal doomam mu sàkkuji xam-xam, bu ñu ko woowee ne ko sa doom dootul dellusi, dem na ci anam yu mel nii, dina am naqar wu diis a diis.
Lii nag, ag fàttali la woon rekk ngir laltaayal li ma bëgg a indi ci suuf. Ginnaaw man Xalima bu samay kàddu jibee rekk samay gët tooy, toppleen samay toq-toqi ràngooñ nu ànd ci ñaari poñ yi ma bëgg a yaatal ngir jàngat la xewoon ca Maradi.
Nanuy bàyyi xel li xew ci kër gi
La woon ca Maradi, niki xew-xew yeneen yu ni mel tey am ci réew yi nu wër yu bari dañuy jaar jàll. Mu mel ni nun waa Senegaal yëgunu ko.
Ci ndoorteelu weeru suwe ci atum 2021, ay defkatu ñaawteef song nañub dëkk faat fa lu ëpp téeméeri nit ca Burkinaa-Faso. Ci njeexitalu atum 2021, ba tay ca réew moomu, 41i nit bóom nañu leen ba waral njiitu réew ma woon woote woon ñaari fani dëj ca réew ma yépp. Ca Mali, ci weeru desàmbar wi weesu, lu mu néew néew fanweeri nit faat nañu leen fa ba tax ñu amaloon fa ñatti fani dëj. Ca Niseriyaa, ca Niseer…
Xew-xew yii yépp, dafa mel ni waa réew mi duñu ko yëg. Te moone de, ci biir kër gi lay xewe. Ndax Kembaaru Afrig manees na ko a xaaj ci juróomi kër, pegg bu ne benn, ak bi ci digg bi. Ci lanuy gisee ni ndekete Mali, Niseer, Burkinaa-Faso, Niseriyaa, añs. Duñu sunuy dëkkandoo rekk yem ca, danoo bokk kër sax faf. Te lenn warul xew ci kër gi, ñi ko dëkkee gëmm seen i gët, fatt seen i nopp : janax jiy yàq ci néeg bi nu janool, man na noo ganesi suba !
Te li ma jaaxal sax man Xalima mooy mbir dafay xew ca àll ba waa Senegaal bëgg ko a def seen mbiru bopp. Ci atum 2020, ca réewum Amerig, ba fa ab takk-der faatee ngóor su nuy wax Soors Foloyit ñépp moom lañu doon waxtaane. Senegaal gépp di ko naqarlu. Dëgg la, ñu bari li taxoon ñuy ñaxtu, dañoo jàppoon ni jëfu takk-der boobu dara lalu ko woon lu dul xeeb nit ku ñuul. Waaye ak lu man a am, ci jamono jooju, ay jéyya yu ne fàŋŋ ñu ngi xew ci kër gi nu ne patt.
Fi mu ne nii, ñépp a ngi wax ci xeex ba ca réewu Ikren, ku nekk di wut fu mu far ak a naqarlu daw-làqu yi mu jur ak xale yi ciy tumurànke. Te ñu néew a néew ñooy yëy-yàbbi ci njaboot yiy loru ca Niseriyaa, Mali, Ecópi, añs. Ndax ay cong yoo xam ne askan wi ciy yàqule ak a gaañu sax ñaare xamuñu lu ko sooke. Mu mel ni ñoom, seenug loru, lu jaadu la. Dafay niru ne nun ak sunuy ñoñ, yoon lanuy dund jafe-jafe ci kaw jafe-jafe. Loolu moy li jaadu ci nun. Nun daal aw askan lanu woo xam ne bu nu dundul ci fitna rekk nekkunu ci jàmm. Waaye keneen ku dul nun, buy dund lu metti, danoo war a mànkoo ñaawlu ko. Naka lanu àggee ci tolluwaay bii ? Danoo xamul sunu cër walla danoo réere sunu bopp ? Ak lu ci man a am, sunuw doxaliin wone na ni, mbiru ñeneen ñi a nu gën a yitteel liy xew ci kër gi.
Dëgg la nag, bakkan bu rot, ak fu mu man a amee, walla nu mu man a demee danu koy naqarlu bu baax a baax. Waaye Wolof dafa ni : « Bala ngaa laax jaay, laax lekk ». Lu tax nu war a soofantal sunu yëfi bopp yoo xam ne bu nu ci jéemul a wut i pexe, kenn du ñëw di nu ci defal dara ba noppi bëgg a jël mbiri jàmbur ne fàww nu taxaw ci ?
Ñàkk a fullal yi fiy xew, yemul rekk ci di nu doyadil waaye dafay tax dootunu sax sóoraale ni am nanu ay jafe-jafe yu nu war a wutal i saafara. Foofu laay jaare man Xalima barastiku ci sama ñaareelu tomb.
Jàngu négandiku yi ci réew mi, ba kañ ?
Goney Maradi yi, safara si faatu leen de, déedéet ! Li dooleel safara si moo leen yóbbu te du lenn lu dul melokaanu barab ya ñu nekkoon di jàng. Ay néegi ñax lañu doon jàngee. Te jàngu yu ni mel bari nañu lool ci sunu réew mi nu leen di woowe ay “jàngu négandiku” (“abris provisoires” ci farañse). Ñu ngi leen xayma woon ci lu ëpp 6300 ci réew mépp. Bu nu sukkandikoo ci Abdulaay Jàllo, di kenn ci waa “Cosydep” di kurél guy saytu ak a sàmm njàngum njémmeer li ci réew mi, ci tund Séeju doŋŋ waññi nañu fa limug 647 ci daara yu suufe yi ak 238 ci daara yu digg-dóomu yi ci atum 2018. Mi ngi waxee lii ci ngoliiru taskatu xibaar bii di Paab Aale Ñaŋ mi def liggéey bu am solo ci jàngu négandiku yi ci Bëj-Saalumu réew mi.
Jàngu yooyu nag am nañuy melokaan yu bari te wuute : yii ay ñax la, yee di ay sàkket. Dongo yi ak seen i sëriñ-daara, di nokki ci pënd bi (ndax amul dër), naaj wi tiim leen, yenn saa jaan ganesi leen, ndoxum teen lañuy jëfandikoo, mbëj moom waxaalewuñu ko sax.
Seen lim bu takku bii rekk waroon na a tax, bu fekkoon nun Saa-Senegaal yi nu ngi bàyyi xel ci liy am ci dëkk yi nu wër, ba jéyya ja amee ca Maradi, mboolaay gépp a waroon a jóg def wenn say wax ak kilifa yi ŋànk njàng mi ñu taxaw temb jële fi jàngub négandiku yi. Dëgg la nag, nee nañu ñu ngi ci waaye ñu soññ leen ñu baral seen i tànk.
Bu nu ko xoolee ci lu gën a jege, danuy gis ne li ne fee rekk moo ne fii : ñàkk a bàyyi xel ci liy xew ci li nu wër. Ndax ñi nekk ci gëbla gi walla ci yenn gox yu mag yi mbir mi taxul mu yitteel leen lool, xayna sax xamuñu ne am na, te moone bu ñu gisoon ne mbir mi ñépp la soxal, taxawaay bi doon na gën a am solo te du ñàkk saafara si doon na fi gën a yaatu. Ndax bu nu xoolee, ñi koy dund ñu ngi def seen i pexe ngir wut leneen lu ko gën donte ne seen lim takkuwul te it seen doole demeewul noonu. Ci goxu Gudomp, am na kurélug way-juri dongo yu àgg ba ci jël guddig lëmm dem nappi sippax ngir li ñu ciy am man a tabax ay jàngu ci daara yi seen i doom di jàngee.
Te bu weesoo ñàkk kaaraange gi ci nekk, xeetu jàngu yooyu dañuy am njeexital ci njureefu dongo yi. Duñu man a jàng diir bi war, ndax yeex a tàmbali ba noppi nar a njëkk a tëj bu dee ci gox yiy teel a taw. Waaye itam yemale gi waroon a am ci xale yi dafay sooxe. Ndax bu ñenn ñi nekkee ci ay taax yu mucc ayib, ñeneen ñi ñu ngi ci ay barab yu doy waar lool te jagadi. Kon bu nu màndaxee li dongo yooyu di jàng dëgg-dëgg ak li ñu war a jàng ci at mi, danuy gis ne am na lu bari lu des. Waaye it, bu nu nattee seen tolluwaay, seen digg ak seen i moroom yu nekk ci anam yu jaadu, danuy gis ne ñaar yi yemuñu.
Kon nag jot na, kilifa yi ak képp ku ci man dara, ak lu mu man a doon, ñu jóg te baral jéego yi jële fi lii.


text:
Boroom Rawdu bi
Taalif Bii maa ngi ko wayé ca Rawdup Seydina Limamou LAHI ziyaar ko yeesal samak cofeel ak samak gëm ci Moom yalnako nangu Ci Barkeem psl
1)Boroom Rawdu Bii , biir jaam ñi la tanna, yonni ko
Di yaakaar bi ñep, doon xaar ngireek mooy ki Yonni ku
2) Boroom Rawdu Bii , lan raanga luy may, yu laandi ya
Te joxko kilifteef gaaki xeewël Maxaama ya
3) Boroom Rawdu Bii, fum feenka, leeram ya, yiir naleen
ku mooñoo ci yiw wekleen, ba Yonnen, Ya nawnaleen
4) Boroom Rawdu beey Njup waa, ju bañ jupluu kii du jup,
Awaay Laampu Njup baa ngii, Boroom Tum, bi neeexa top
5) Boroom Rawdu Bii, moo ubbi, L'islam, tëjaatko fii
Te rëër giifi taawoon, mooko ngiisal mu daxxufi
6)Boroom Rawdu Bee tax, Buur sujutloo Malaaka ya
Di Barkeeelu leeram, yeem ngënneelam yu magga ya
7)Boroom Rawdu bii, mbooleem Yonenta, ya xamnako
Ku wooteet ca ñoom moo tanxa, keemaan ya seddako
8) Boroom Rawdu Bii sax, kun soloo wax Nga ak dikkëm
Tenaa Jëwrinam lan, saa bu wootee na ngeen ko gëm
9) Boroom Rawdu Bee aal, Yuusufap taar, ba fitanaloon
Zulayxaa, Té tax Yanxuub , dajeek Doom, faddu woon
10) Boroom Rawdu Bii, Ibrayma woowoon ca ngaarema
La Nuuhun muccee , moomak Njabootam ca mbëndëma
11) Boroom Rawdu Bii ismaïla mootax jotunko ray
Ka Muusa notee noonamba, Mooy kiifi wooté tay
12) Boroom Rawdu Bii bokkaale, farnako, bañ farak
Lufiy mbaax, di weettël YALLA, mbooleem guddek bëccëk
13) Boroom Rawdu Bii sampaa ki, xaambaya Mooko tuur
Lañaawit Mu sellal leen ca, wooteem bi doyna Muur
14) Boroom Rawdu Bii, Lay geeji xarbaax ya, yaana lool
Kukoy xuus di lap, limbaat wédamloona bepp xél
15) Boroom Rawdu Bii Daa wër, lu wees junni At yu wer
Ngireek seet ñoñam, tey saytu dunyaa ci bepp boor
16) Boroom Rawdu bee, Daa ray, ci ëf , Daa ca dekkalit
Diwaxloo Njanaaw yaak, danfi, doxloo garap yi it
17) Boroom Rawdu Bii, wexxal na geej neel randalnako
Te wuññee ki fac, Ndërmeel , ca teenxëmla defnako
18) Boroom Rawdu bee daa sol, ku Jangul Mu nettali
La teewul la wëy, Mbër mun fi naw, Mooko aggali
19) Boroom Rawdu beey Baye LAYE Mi feeñ fii ne "Aajiboo"
Nitak Jinne Maay Seen Ndax Litax luy xërëm fobu
20) Boroom Rawdu Bii, saak Ruu jëlël saak cofeela ngook
Awaay xolbi yaa Moom, yar ma , yeegalma defma Sak
21) Boroom Rawdu bii, Maadoon ziyaar si sa Rawdu Bii
Duyëlma ma feesal Maam, ubbilma Sa Baabu bii
22) Boroom Rawdu Bii, kon aksinaa yësfi jaaduna
Te goor naa ci yaw nandalma, woomalma ak munaa
23) Boroom Rawdu Bii ñaanal nu Buur samma Abdu LAAY
Mu am wër Takalkoy ndam , Mu wettëli Ahlu LAAY
24) Boroom Rawdu Bii, Boleem Salaat yaalna sax Ci Yaw
Te anday Salaaman , laamba Mbooleem Ku ngoy Ci Yaw
18 Avril 2017


text:
Khilifabi (1/3)
– Samay mbook ak samay kharit, deglunalen yen gneup seni kaddu, donc légui deglulen ma wakh len sama khalat. Sugniy wakhtan ak jotaay amugnu njarign luneké fi la gniy tokk, ci deukk bi mi amul darà. Al bi suf rek la ak kher, darà lu fi sax, même buy don am nawetane, con masamala ci al bu wow mi, ken musut guiss lu mélni. Gnata yon lagn wara dejowoo sans soti darà di wakh ci ngeulawgui? Sugnu bétail moni dé ndakh hif, té lugn défut nank gnun ak sugnuy doom gnociy topp dé. Il faut que gniy khalat ben pekhé, li guen ci gnun ak sugnu ëleuk. Bay deuk bi amut darà, ci sama guiss guiss, mo guen ci gnun té tukki li weur adduna pour set fi guena bakh ndakh meneutougno deuk fi.
Lol la ken ku deuk fu dut dara sax masa wakh ak baat bu sonnu ci ben jotaye.
Fanla ak kagn la won amut solo ci sama guiss guiss. Li am importance mey nen gemm ma, li khewna fenn, yag na, te lol doyna kham. Mantax gemon na quen ma guenton histoire bi yeup, wanté nank nank dama yeuk que li du guent. Legui guemna fermement que li mey nara netali, lufi khewla fen ben bis, té fenuma, guentuma.
Gni deglu, sen kanam wex taal, sonnu, sen kanam yu sombre té diss ak des regards yu comprendrut li khew bignu deggue kaddu yoyu dagno yewati, yakaar dellosi, kunek moni don guent moni won ci ben sorte de rew enchanté, khana cijannah ndakh fofu sen liquey bii damm ndiguë dina djokhé mbannekh ak njarign.
– Wakhna deugg! Wakhna deugg – la gnenen yi don wakh ci souf.
– Dafa… sori? – la ken latch ak batt bu sufé.
– Samay frères – la kenen djeul na kaddu bi ak bat bu gana am dolé – Il faut que gni key djeffé li ci sassi ndakh li mounout diy continuer. Sunu yaram manatougnou ndakh liguey bu meti bi rek té budut soti dara. Dagno baay lign menona lek, pour manco semer, wanté naweetan gnewna té yobalé na lepp ba darà desatufi ludul kher. Fi lagn wara tokk ba abadaan boleko ak liguey gouddi ak beceuk wanté tokfi lu teré gni continuer di khif ak di maar, di nek yaramuneen? Gno wara gen, khôl lì fi suf guene bax ak gana fertile bi guene riche fu sugnu liguey dina fegn ci sugnu dundu.
– Nagn dém! Nagn dém ci sassi ndakh fi mom ken manatufi dundu!
Ngun-nguni di yek ci kaw, mboolo bi di tassaro te sans que gni khalat fan gnini djeum.
– Kharlen samay tchamign! Fan ne ni djeum? – mune ki fi njeukkona jeul kaddu- Wakh nen deugg dagno wara dém, wanté du ni. Dagno wara kham fan gnini djeum, sinon gnini yoku sunu problémeyi, con lugn ci guen. Li mey ndigal mey que gni tan ben khilifa, ben leader bugn mana topp, di degglu ndiguelam, di bay ay tërem, té di na nangu wangnu yoonbi bi guen té guena gaw ci gnun.
– Nagn tann! Nagn tann ken ci sassi – la gneup don wax.
Légui rek nak la khouloyi tambli, musiba deugg. Gneup gnoni don yeketti sen kaddu té ken deglul moro am. Nityi tambli tassaru ci groupes, kunek di wax ci suf, té ba paré groupes yi tax tassaro. Par gnaar, gni tambli di ngun-nguni, di wax ci bir nopp, di njeguessante, di djema wanéout, di waxanté kunek sen biir, té di teuch guemign morombi, comme gniy complogi. Bign paré nak dajaloo pour waxtan encore
– Samay tchamign – la ken ku am baat bu am dolé jekki jekki wax ba nopali gnenen gni. – Lugnu egg fen lunek ké ni lagnkey defé. Gneup gnoni wax te ken lu déglu moromam. Nagn tan ben khilifa! Kan lagn mana tann? Kan ci gnun tukki na ba xam yonyi? Gnun gneup khamanté gnen bu bax, wanté lu ma bay sama bakan ak bossu samay doom ci lokho ken ci yen, nek ci mboolobi. Plutôt ndakh ken ci yen khamna voyageurbi nek falé, té mutok ci ombrebi, ci côté yonbi ba ci subbasi balegui ni?
Ken waxut. Gneup tourner di khôl étrangerbi ba ci kaw ba ci suff.
Gan ba, d’âge mûr, ak kanam bu khamut kaf té nëbeutou, sikim bu guddu bii rek ney mana guiss, karawam gouddu, dafa togon té noppi, comme sank, nék ci khalatam, di na feug bantam ci suf yensay.
– Demb guisson na goor bobilé muy and ak ben khalé, moni don djapp ci lokho di dokh talibi. Demb ci guddi khalébi bayna village wanté gan bi fi la tokk.
– Samay tchammign, nagn fatté yu gnak fayda yi, dignu def perdre sugnu temps, ci mbir yi. Qum manti don fu sori la juggé ndakh ken ci gnun khamuko; té wornama khamna yon bi guena gatt té bax pour gnun. Ci sama guiss guiss nit bu am khel la ndax fofu la tokk nopi, di nek ci khalatam. Lu nekkon kenen ley sop ci sugnuy mbiir fukku fois plus légui wala tambli na di wax ak gnun wanté mom fofla tokk, temps bi yeupp mom kasé té waxut ak ken.
– Pour sûr, goor gui dafa tokk, moni noppi ndakh moni khalat len. Manut nek nenen ndakh ku am khel là- lol lagn muji wakh gnenen gni, bala gni tambli di kholat wagi encore. Cunec ci gnom diy seen len ci waagi luy wané, di fegnal djiko ak khelam wagi bu bax.
Gno continuer di wax bala gniy faso à la fin que lì guen mey latch wagi ci boppam, ndakh gnom gno guemni Yalla moco yonni pour mu wanlen yon bi ci addunabi ndakh gni mana guiss all bu geun ci gnom fugn mana bayy té fu suf fi guena riche. Mom mo wara nek sen khilifa, dinegn ko deglu, di topp ay ndiguelam, bayi ak terem sans tekk ci baat.
Dagno tann fukki nit ci seni biir, gnuy dém ci waagi pour expliquer seni yene. Nityign tann dagnco wara wané conditions yu miserables yigni dundu, latch co mu nek sen mbuur.
Foukkou nityoyu dém takhaw sukku ci kanam wagii. Ken ci gnom tambli wakh ci al bi bu infertile bi, di wax ci atyi de sécheresse ak toskaré bign nek gnom gneupp ba légui ni. Lim mujje wax lila:
– Anam yini gnonu forcer gni bay sugnu deukk, tukkiji di set ci biir addunabi rew bu mana nek sugnu keur. Bign décider benno, la gnu Yalla yeurem, bolegnu ak yaw, yaw mi nek nit bugn wolu ték ci am khel, yawmi rek yagnu mana wan yonbi bi guena bax ci gnun ndakh khana na mangnu guené ci djafe djafe yign nekk. Nguir deukendo yeup yi nek fi, gnoley latch na nek sugnu khilifa. Funa manti djeum, di negn la topp. Yaw ya kham yon yi fi nek, té wornama fu guena fekh fi na deukkon. Dinegn def lepp linagnu sant di deglu say ndiggal. Yawmi wagilé am kham kham nanguna and ak gnun ndakh na musal gnu ci djaffé djaffé yign nek? Dana beug nek sugnu khilifa?
Wagi am sagesse, pendant waxji yeup milé, yeuketiut ben yon boppam. Boujéout, fim tok la tok, nign ko fekke bala gniy waxtan ak mom non lagn co fekkaté bign eggalé sen kaddu. Boppam seug ci suf, ak kanam bu froncé, ibbiout gemignam. Di na feug bantam ci suf rek yensay, di khalat. Bign eggalé sen kaddu, ngoor gui tontu lign ko latch nank nank sans mi jokk fim tokk:
– Waw!
– Con mangnen and ak yaw té set deuk bi fi guena fekh?
– Meun nen ko! – la tontu sans yeukketi boppam.
Bign degué lolu, dagno contane am mbegté wanté goorgui wakhuci daraa.
Fukki nityoyu delu ci mboolo bi wax len sen ndaam, gnoni soga guiss kham kham wagii fim tol.
– Juggut tax fim togon wala mu yeukeuti boppbi pour kham kan mo yeukeuti kaddu bi. Dafa tok rek djapp gnamburam di khalat kesé. Lep lign wax ak lep lign co guereum, mom gnienti caddu rek la ci doli.
– Ku bari kham kham deugg! Ku am khel, li bariutta guiss! – la gneup di yukhu fepp, guemni que Yalla molenko yoni comme sorte de malaka ndakh mou guenelen ci sen nattu. Gnom gnap dagno guem que khewel wacci na bign fekke khilifa, cudut darà mana djahal ci aduna.
Con non lagn faso bes bi ci topp teggu ci yonbi.


text:
Njéeme Pay, taskatu xibaar bu siiw ci Senegaal, moo toog bés këram dégg ci rajoy réew mi ne Joolaa bi, bato bi daan lëkkale Sigicoor ak Ndakaaru, suux na. Bàmmeelu Kocc Barma day delsi ci jéyya ju tiis jooju, di sargal ñi ci faatu ñépp, di jéem a yeewaale yit askan wi ngir lu ni mel bañ noo dalati.
Waaye Njéeme yemul foofu : dafa nuy fàttali yit jaar-jaaru ndem-si-Yalla ji Kinne Gaajo, fentaakon bu mag bu fiy taalifam yéemoon Afrig ak àddina si yépp. Ñoom ñaar nag, ay xariti benn bakkan, ay doomi-ndey, lañu woon, mu xamaloon ko lépp. Looloo tax Njéeme Pay di dànkaafu jàngkat bi, naan ko : bul jàppe Bàmmeelu Kocc Barma ni téereb nettali doŋŋ, téereb dekkali la tamit. Yokk na ci sax ne "fey bor, féddali kóllëre ak sàmm sama kàddu ñoo ma ko tax a bind..."
SKU : 0001
20,00$Prix


text:
Al Ilmou Wal Hayaat. Fri 9 May – V Videonews Annonce inauguration autoroute Ila Touba. La météo chez vous. Spoiler yaa way lou sédd khol di lou bawoo thi sa khol ma gnaan thi sama khol nga am tawfékh forever tééy nga yiw té saf khorom léér na doo lor khorondom khalaatoo toogn sa moroom yaw mourid saadikh forever say wakha baré ndjarign nga naa gnou doumab serign waayé li né thi ab serign mi ngi thi yaw mii forever gaawal nak mottali ko tann kou bakh gnou djokh lako té koula kham yééné lako ngéén sakh ci djamm forever.
J Justice faits divers. P lato lañu koy woowéé L e filodof biñu may soowéé A moiTouteSeule lamay woowéé T hioofé roofé yaay sama lépp O tis tëgguël, man kat dama N obé ba dof, For yaw bama! E Economie Thilmakha Mbakol: Le Sénégal va-t-il devenir le hub universitaire sous-régional du wahhabisme? Publicité Supprimer les publicités? J Justice faits divers Aida Mbacke arrêtée. D Documentaires Pose première pierre travaux rénovation de la grande mosquée de Touba.
V Videonews Annonce inauguration autoroute Ila Touba. E Economie Thilmakha Mbakol: I Infos divers Retour sur la vie exemplaire de Sokhna Mously! Display posts wolofwl previous: Publicité Supprimer les publicités?
Nekk na it ku xam degg te and na ak xelam, te war naa jeflante ak nawleen, te wollofal ko ci wallu mbokk. Thu 8 May – Jusqu’à ce qu’on en manque!
I Infos divers Plainte contre serigne Sambe non encore suivi d’ effet: We use cookies to ensure that we give you the best experience on our website.
Wolofal : Serigne Saliou Mbacke
Une boone campagne Agricole sokgna. L àmboo yar té di yaaram O yof té séqqaki rakkam K afaka réé ba ay waxam I ch lañ ciy teg mbaa Loki daal L éég léég mu wax fi lu « garaaw » O utré ñiko teg wax ju ñaaw K u sa xél ñaw mu léér la gaaw I nnocent yi miir naan Loki mii. P lato lañu koy woowéé L e filodof biñu may soowéé A moiTouteSeule lamay woowéé T hioofé roofé yaay sama lépp O tis tëgguël, man kat dama N obé ba dof, For yaw bama! V Videonews Université de Touba pose première pierre. A Al Ilmou Wal Amal.
Sidy Lamine Niasse de Walfadjri décédé.
Wolofal Sokhna Diarra Bousso – Serigne Cheikh Diop Mbaye – FKRCOM
L’ état protège t-il les Wahabiyoune? J Justice faits divers Aida Mbacke arrêtée.
All times are GMT Goto page: Installer sokhja APP mobiles. View unanswered posts Qui est en ligne? Tag Cloud Mouride de l’ année.
Dinaniouko nianal le 22 kai. Spoiler yaa way lou sédd khol di lou bawoo thi sa khol ma gnaan eokhna sama khol nga am tawfékh forever tééy nga yiw té saf khorom léér na doo lor khorondom khalaatoo toogn sa moroom yaw mourid saadikh forever say wakha baré ndjarign nga naa gnou doumab serign waayé li né thi ab serign mi ngi thi yaw mii forever gaawal nak mottali ko tann kou bakh gnou djokh lako té koula kham slkhna lako ngéén sakh ci djamm forever.
I Infos divers Urgen: J Justice faits divers. Le Sénégal va-t-il devenir le hub universitaire sous-régional du wahhabisme?
J Justice ami divers Meurtre de Mariama Sagna: Chérie Djiby Aminatu midul tégué nattu baax yaay té mukk du gàntu waxtaané wérgui yaram nga sassoo kenn dulako xëccool yaako yéyoo kouko wéddi nak défal un tour thia sujet ba sa xol dina four aminatou, amy, wala euminteu looci wax baaxna, doo kou teu Aawo boni yit moofiy xaritam ak couzam, yaw sama tanta: Celui qui ne tolère pas wolofxl plaisanterie supporte mal la réflexion Mi Justice faits divers Barthélémy Dias: P Politique Madické victime du syndrome Idrissa Seck?
La météo chez vous. Fri 9 May – Le poignant témoignage d’ un époux eploré sur une épouse qui fut modèle.


text:
Saar 12
Ninki-nànka ji fexeel na ndaw si
1 Firnde ju màgg nag moo feeñoon asamaan: Ndaw su làmboo jant bi, weer wi ronu ndëgguy tànk yi, mu kaalawoo fukki biddiiw ak ñaar. 2 Jigéenu wérul juy matu la. Mu ngi yuuxu ndax mititu mat wu tar. 3 Ci kaw loolu jeneen firnde feeñ asamaan. Du lenn lu dul ninki-nànka ju réy, xonq curr, am juróom ñaari bopp ak fukki béjjén, juróom ñaari mbaxanay buur tege ci bopp yi, bopp bu ne, menn. 4 Geenam gi daldi buube fa asamaan benn ñetteelu biddiiw yi, rattax leen ci suuf. Ninki-nànka jaa ngi taxaw ci kanam ndaw siy matu, ngir bu xale bi juddoo rekk, mu lekk ko. 5 Ndaw si nag wasin doom ju góor, te muy ki wara yilif xeeti àddina yépp, di leen jiitee yetu weñ. Ci kaw loolu ñu fëkk doom ja, jàlle fa Yàlla, ca ngànguneem. 6 Ndaw si nag daw, ba ca màndiŋ ma, ci ab rawtu bu ko Yàlla waajaloon, ngir ñu leel ko fa diiru junni ak ñaar téeméeri fan ak juróom benn fukk (1 260).
7 Ab xare nag jibe fa asamaan. Mikayel aki malaakaam di xareek ninki-nànka ji, ninki-nànka jeeki malaakaam it di xare, 8 ñu néewal leen doole, ba amatuñu fu ñu nekk ci asamaan. 9 Ñu xalab ninki-nànka ju réy ja, jaanu cosaan joojee ñuy wax Tuumaalkat bi, di ko wax Seytaane, naxekatu mboolem àddina. Ci kaw suuf lañu ko xalab, mooki malaakaam.
10 Ci kaw loolu ma dégg baat bu xumb bawoo asamaan, ne:
«Léegi nag texe teew na,
ànd ak sunu kàttanu Yàlla ak nguuram,
ak sañ-sañu Almaseem,
ndax xalab nañu ki daan tuumaal sunu bokk yi,
di leen sosal guddeek bëccëg
fi sunu kanam Yàlla.
11 Sunu bokk yee daan ndax deretu Gàtt bi,
ak seen kàddug seede,
te soppuñu seen bakkan ba ragala dee.
12 Kon nag yaw asamaan, bégal,
yaak mboolem ñi ci sa biir!
Waaye wóoy ngalla yeen géej ak jéeri!
yeen, ñi Seytaane wàccaale mer mu tàng fi yeen,
ndax xam ne fan yu néew a ko dese.»
13
Ninki-nànka ja nag xam ne xalab nañu ko ci kaw suuf, mu ne dann ndaw sa jur doom ju góor ja. 14
Ñu jox ndaw si ñaari laafi jaxaay ja, ngir mu naaw, rëcc ninki-nànka ji, dem màndiŋ ma, ca rawtoom ba ñu koy leele lu tollook ñetti diir ak genn-wàll*
. 15
Ba mu ko defee ninki-nànka ji buusu ndox mu bare ni dex, ndox ma topp ndaw sa, ngir wal ma yóbbaale ko. 16
Ci kaw loolu suuf wallu ndaw sa, ŋa, daldi naan dex, ga gémmiñu ninki-nànka ja buusu woon. 17
Ninki-nànka ja mere ndaw sa, daldi dem, xeexi ak ndesu doomam, yi topp santaaney Yàlla tey saxoo seedeel Yeesu. 18
Mu taxaw nag ca tefesu géej ga.


text:
Bëj-gànnaaru Afrig
Bëj-gànnaaru Afrig mooy diwaanu Afrig bi féete ci li nekk ci kawu tàkk gu Sahara.
Mooy la nuy faral di wax Afrig gu weex gi, ndax melokaanu ña fa dëkk, bii baat day safaano ak Afrig gu ñuul gi, di tekki Afrig gu bëj-saalumu-Sahara.
Séwógaraafi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Réewi bëj-gànnaaru Afrig :
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Ci jamono ju yagg ja « Afrig » da doon jëmmal diwaanu Kaartaas, mooy réewu Tiniisi gu tay. Afrik ab diwaanu Nguuru Rom gu Mag ga la woon. Bi jullit yi ñëwee, baat bi dañ kaa soppi, araabal ko Ifriqiya.
- Beerbeer yi, ñooy way dëkk yiñ ni ñoo njëkk ci bëj-gànnaaru Afrig.
- Maghreb (sowu ci araab), moo ëmb réew yii : Gànnaar, Marok, Alseeri, Tiniisi ak Libi.
- « Afrig gu weex » bu njëkk da doon jëmmal barabu Afrig bi ay nit yu xees dëkkee : Marok, Alseeri, Tiniisi, Libi, Esipt. Waaye tay baat bi liñ kay jëfëndikoo bariwul.


text:
Diggu Asi
Diggu Asi benn la ci diwaan yi ñu sedatlee goxu Asi. Cig déggoo mi ngi tambalee ci Géeju Kaspio ba ca bëj-gànnaar-sowwu gu Siin.
Réew yiModifier
SéwógaraafiModifier
Sori géej, doon it diwaan bu man a sedd. Ci wàllu bëj-gànnaar, li ko dalee ci Volta ba ci Mongooli, jaare ko ci Kasakistaan, ab kekk la def bu ay sàmmkat dëkkee. Am na ñaari tàkk bu Taklamakaan ak bu Gobi.
Ab càllaley doj moo nekk ci bëj-saalum-penku Diggu Asi, ñooy sax doj yi gën a kawe ci àdduna bi, doju Pamir, doju Hindi Kush, doju Himalaya.
Ca doj yooyu la dex yi leen di dimbali ci mbéy mi di ballee. Li ëpp ci diwaan bi ñakk na lool taw.


text:
https://mino.dk/covid19/wolof/#tchii-besou-mii-fuki-ak-nett-tchii-weeru-marts-13-marts-2020-rewmii-defaay-yooka-sen-arou-rewmi
23/03/2020 //
Lii tchii biir conference aak journaliste yii beusou bii ñaar-fuuk ak ñett tchii biir wéeru marts 2020.
Miinistere bouy djiitaal rewmii Mette Frederiksen, defaa yôka aye aarou rewmii ngaa khaanii defko tég baa paré baa beusou mii fuji ak ñett avril 2020.
ñeen-ti-fuki-ak- ñëent-ttéeméer (254) ñio teudaâh tchii hôpitâl yii aak féebaar coronavirus. Djûrum-fuki-ak-djurôm (55) ñio nékah tchii baajnaa weur. Niar-fuki-ak-ñiente (24) ñio njaka sëen baakaan.
Rewmii moungii geunaa djaapaa sii séen taxawaay bougñio djeuka déf. Lou aam sollo moy djaapa sii wajñii waallaanté féebaar bii. Motakh Rewmi yookaa tëdju kaye rewmii baa bessou fuki-ak-ñett (13) tchii biir weeru avril 2020.
Djiitaalé kaye rewmi, Mette Frederiksen, néehnaa aamnaa sollo ñio djápe tchii lûñio tawaal, khaamnnaa nii tamit diina djafée tchii waakhtu yii nga khaamnii niit yii dûñû woora déf séne maagal.
Dëel tôg saa keur ak saakh boudeh tuki tchii biir gohk laay dône.
Kû tchii aam aye tolof tolof meunga liidjaantii ndimbaal, ndakh ndibaal aamna boudeh tchii djapalé khâlée/ndongo.
Aamnaa tamit aye yéene keur, foo meuna dougou boudeh amoulo keur walla niaka aam fiinga meuna wutii sûtûrá – keur yii aamna fadjuu kaye boudéh daanga aand ak fëbaar bii.
Lou tchii mudjuu moy – Djaapaaléel rewmi tchii site bii tudu coronasmitte.dk, kû beuga ndimbaléee rewmii djaapa sii. Tchii sûñû site aamnaa link nga khaamaan tée nii défa tudu; Danemark dina djaapalée Danaemark (Danmark hjaelper Danmark) – Tchii biir fii diinga guiss aak taasanté aak niit yô khaamaantée nii aam naa ñio khaam khaam bii ñio sôkhla tchii biir sûñû rew.
13/05/2020
Lou djogé tchii taxa way bii djogé tchii ministére bii bës bii 12. mai 2020 Danemark défa bok tchi yëw […] Læs mere… Læs mere…
12/05/2020
Niit you beuré ñju gui défar aye sën muuraay gémiñ bôp. Ministaire bou dal néena ngéen oytû lii dône aye […] Læs mere… Læs mere…
07/05/2020
Lou djogeu tchii taxaway 7. may ak Ministre bou djité rewmi Mette Frederiksen Danois yeup défnañio lou ñio meune, dii […] Læs mere… Læs mere…
06/05/2020
Bou djekeu ñi woora oytû tchii wallum COVID-19 défa yatû wône, motakh diktal bou bés, ñio meuna kham kaan mô […] Læs mere… Læs mere…
04/05/2020
Mbolo, nga khaamni défa aand ak fébar bou yombà nga khamni défay yômbal walanté COVID-19 tchii yaram, meun nga wô […] Læs mere… Læs mere…
06/04/2020
Tarixx bii dëgër na, ñuu ngui tchii yône: Ñiaar téemer ak ñéet ñjô teudeu tjibiir hôpital yii, Béene tëmér ak […] Læs mere… Læs mere…
28/03/2020
Liinga wora khaam tchii corona: Wakhtou bii défa khaawaa djafé ndakh féebar bii. Moo takh ñio geuna deugeuraal suñu taawaye, […] Læs mere… Læs mere…
19/03/2020
Beusou alxamis fukk ak juróom-ñeent bii tchii biir weerou marts, Ministaire bou weerguu yaram defa djokhé kaadouam tchii djiigeen bou […] Læs mere… Læs mere…
18/03/2020
Institution bii yoor vaccine moungii laadj njeup ñio bok tchi loulo tudu (influmeter); maanam nga meun leen djaapalee tchii feeñial […] Læs mere… Læs mere…
17/03/2020
Niit: Ministre bou rewmi Mette Frederiksen, ministre weergou yaram Magnus Heunicke, directeur tchii biir weergou yaram Soeren Brostroem, ministaire bitim […] Læs mere… Læs mere…
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.


text:
Xaralay xibaar ak jokkoo
Xaralay Xibaar ak Jokkoo (XXJ) walla Xaralay Xibaar ak Jokkoo yu Yees yi, ci wu-angalteer Information and Communication Technology, ci wu-faraas Nouvelles technologies de l'information et de la communication, moo ëmb mbooleem xarala yees jëfandikoo ngir yor ak jokkale ay xibaar. Yitteem mooy sos ay noste yuy yor ay xibaar, yor seenug suqaliku, seenug dencu, seenug jokkale, ak seenug kaaraange.
Yombul joxe ci ab tekki bu daj ndax amul benn tekki bu ñépp ànd déggoo. Ñi ciy liggéey raññee nañu leen niki ñu seen xam-xam daj, dañoo nekk ñuy xam lépp lu laal: mbëjfeppal, xam-xamu nosukaay, jokkoosoryante.


text:
PHP
PHP Làkku Day la bu ubbeeku te jàppandi, defees na ko ngir sos ay xëti web yu matale jaare ko ci ab seddalekatu HTTP3, waaye it di nay man a dox niki beneen làkk bu man a doon ci anam gu biiru, PHP làkk wuy màgg la ba ci sumbu 5 ci doxiin aki melo yu mat, akuk woom ci ag kàngoom. Yaxub PHP sos na ko moom Rasmus Lerdorf ci atum 1995, fim ne ñiy toppatoo yokkte gi ak di ko saytu moodi The PHP Group (Mbaaluk PHP gi), PHP Tëriin lu ubbeeku la ci Sarti PHP dëppalees ko ak Sarti GNU General Public License (GPL)
misaalum xëtu PHP.php / PHP.php4 /PHP.php5 PHP.phtml
<?php
//baat yi fii
?>


text:
Gerte
Gerte[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Gerte xeetu garab la gu bokk ci njabootu lujum yi. Mi ngi soqeekoo ca réewum metsig. Dees na ko bay ci gox yi gën a bari naaj ak taw, fu mel ni réewum Senegaal.
Melo wi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dees koy ràññee ci suul gimuy suul ay meññeefam. Gerte gàncax la gog at ba at lees koy bay su dee du mbayum dër. Xobam day nëtëx. Mi ngi toll ak 20i ba 90i sànti meetar ci guddaay. Meññeefam a ngi tollu ak 3i ba 5i sànti meetar. Garab la it gog dees koy bay ci suuf suñu ndiraag
Mbooram[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Endoy Aamerig ya woon kepp a ko doon bay ci àddina. Ginnaaw bi la ko way-noti Ispaañ yañu daa woowe: "conquistador" tasaare. Ca Peru gisoon nanu ci seeni jalaase maam ya ay peppi gerte. Noonu la gerte tàbbee ci kembaarug Afrig law bokk ci mbayu Senegaal.
Njariñal gerte[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dees na ci jële diwu gerte. Diw googu dees na ko jëfandikoo ngir togg ceeb ak yu ni mel ca Senegaal ak feneen. Dees na ci jële it tigadege. Joolaa yi ñu xereñ lañ ci liggeey boobu. Tigadege boobu dinañ koy boole ak cere ak yeneen. Kembaarug Afrig ak Aamerig nag ñoo ëpp luñ koy jëfandikoo . Garab la gog bari na ay wopp yu muy faj. Ay njariñam bari na lool waaye dinay sabab it ay tawat.


text:
Deuil National Lyrics by DIP DOUNDOU GUISS
[REFRAIN]
Manatuma toog di xaar leneen
Li nek sama bop bi xatt na fees na
Manatuma toog di xaar leneen
Dama muju joow ci gaal ba dess fa
Lelelelelena dama muñ ba de, muñ bi jeex na
Ndaw si diggu geej weet na, reer na
Sama bakanay rot su geej gi mare naan
[COUPLET]
Lo sorale dalay diisël
Tëwa fatte ñima bayi ginaaw
Nap kat bi gëdj na giss jën
Ku saccul, ñaanul marr na xiif na
Diplome ak journala yam këyit lë
Fay ndox ak courant ba tay dañuy të
Suñu quotidien mo gëna tiss tëss
Suñu kër day taa ndox luñu miin lë
Xamul ndax yoonu xaru la am yoonu risque lë
Tekkey alxuranam, tekkey biblëm
Geej du mëssa rëy ba ëp fittëm
Gëm ni buñu yegge nañ yeetal fitnë
Def ni ku rep giss yoon
Dekkufi sedd di lox
Defuñu ken lu bonn
Dadj luñu yeene wul dom
Soobu si teen bi di root
Dem te ñëw tedd ni Gorr
Dem te ñëw fay suñuy borr
Delu samay digg mbok
Don mak si kër di daw yërmande ak ndimbël
Motax ñu sëss xam liñu bëg fimu ne moy xam fiñu jëm
Yoonu geej du liñu gënël liñu gënël moy am li gën
Ken bëgul doomam di taggo dem ñukoy deggat si dëdj
Gaal bu dëppu, këppu, këppale famille lëm
Mëno ŋacc waye dem nga seeti charlie demb
Juromi temeri neew Etat ne du wax si sen dëdj
Fi yaakar si nguur moy yaakar si ay ngandi dëm
[REFRAIN]
Manatuma toog di xaar leneen
Li nek sama bop bi xatt na fees na
Manatuma toog di xaar leneen
Dama muju joow ci gaal ba dess fa
Lelelelelena dama muñ ba de, muñ bi jeex na
Ndaw si diggu geej weet na, reer na
Sama bakanay rot su geej gi mare naan
Watch Video
About Deuil National
More DIP DOUNDOU GUISS Lyrics
Comments ( 0 )
No Comment yet
You May also Like
Get Afrika Lyrics Mobile App
About AfrikaLyrics
Follow Afrika Lyrics
© 2022, We Tell Africa Group Sarl


text:
Waxtaan:Léebu
- Mbej wa ray mbar ponkalakoy dóor (ahloubadar) litax ma def ci ahloubadar ji maako sos maanaa maako jakk a wax ci adduna
- Ag caqamee gën ag këmm maa soppi lii gafi dugaloon xamnaa daga koo teewluwul waaye cuqqum a gën kam la caqami cumuq mooy coow liy gen booy saqqami dara moo tax ñuni moo gën kam waaye du këmm , këmm dagg lay ndurool maanaam baaraam yu këmm, kam nak mooy safaanub saqqami maanaam ni cell.
- Njaabum gileem la waaye du njabum gileem
- njëkk a fecc taxuta mujjeb géew la waaye du taxuta mujje géew
boo fi gisee loo xamni nandoo ko wala mu xaw laa jaaxal wax mako man miko fi dugal ma joxla ci'y leeral lu njëkk ga koy soppi mbaa ga koy far, waaye bula wooree nak man ga koo far mbaa soppi. yeneen coppite yi nak rafet lu naako waaw-Kay nandal-bubaax (bonne comphention)
Démarrer une discussion sur Léebu
Les pages de discussion sont l'endroit où vous discutez de la manière d’améliorer au mieux le contenu de Wiktionary. Vous pouvez utiliser cette page pour démarrer une discussion avec les autres utilisateurs sur la façon d’améliorer Léebu.