text:
Au nom de l’équité payez nous notre argent et acquittez-vous convenablement de vos obligations fiscales! Le civisme fiscal suppose que les députés montrent le bon exemple. Pour rationaliser les dépenses de cette assemblée qui nous spolie je propose: véhicule sous convention, supporté à hauteur de 40% par le députe et 60% par l’Etat.
-Forfait téléphonique de 25.000f/députe/ mois
– dotation carburant plafonnée à 100.000f CFA/ députe/ mois
Au scrutin majoritaire départemental
Moustapha Diakhate, Benno Bok Yaakaar
Penda Seck Dieng, Benno Bok Yaakaar
Doudou Issa Niasse, Benno Bok Yaakaar
Ndéye Fatou Diouf, Benno Bok Yaakaar
Papa Diallo dit Zator Mbaye, Benno Bok Yaakaar
Ndeye Maguette Dieye, Benno Bok Yaakaar
Alioune Badara Diouf, Benno Bok Yaakaar
Awa Sow, Benno Bok Yaakaar
Seydina Fall, Benno Bok Yaakaar
Ibrahima Lo, Benno Bok Yaakaar
Awa Niang, Benno Bok Yaakaar
Idrissa Diallo, Benno Bok Yaakaar
Aïssatou Sabara, Benno Bok Yaakaar
Samba C. Diaman Bathily, Benno Bok Yaakaar
Salimata Korera, Benno Bok Yaakaar
Souleymane Ndoye, Benno Bok Yaakaar
Ouleye Diaou, Benno Bok Yaakaar
Papa Abdou Khadir Mbodji, Benno Bok Yaakaar
Madjiguene Fall, Benno Bok Yaakaar
Maguette Tall, Benno Bok Yaakaar
Cheikh Seck, Benno Bok Yaakaar
El Hadji Falilou Mbacké, Benno Bok Yaakaar
Mame Khary Mbacké, Benno Bok Yaakaar
Omar DIAKHATE, Benno Bok Yaakaar
Amy Cheikh Diop, Benno Bok Yaakaar
Abdoulahat Seck, Benno Bok Yaakaar
Aïssatou Diouf, Benno Bok Yaakaar
Papa Biram Touré, Benno Bok Yaakaar
Babacar Diame, Benno Bok Yaakaar
Adama Sylla, Benno Bok Yaakaar
Cheikh Diop Dionne, Benno Bok Yaakaar
Fallou Fall, Benno Bok Yaakaar
Elhadji Mangane, Benno Bok Yaakaar
Nafi Ndiogou, Benno Bok Yaakaar
Cheikh Ndiaye, Benno Bok Yaakaar
Mamadou Moustapha Ndiaye, Benno Bok Yaakaar
Mouhamed Khouraichi Niass, Benno Bok Yaakaar
Thiane Sakho, Benno Bok Yaakaar
Aliou Kebe, Benno Bok Yaakaar
Khoredia Sane, Benno Bok Yaakaar
Elhadji Mamdou Sall, Benno Bok Yaakaar
Sadio Dansokho, Benno Bok Yaakaar
Alpha Balde, Benno Bok Yaakaar
Aiyatou Taibou Balde, Benno Bok Yaakaar
Inthy Boiro, Benno Bok Yaakaar
Amadou Tidiane Talla, Benno Bok Yaakaar
Mariama Diallo, Benno Bok Yaakaar
Sangone Sall, Benno Bok Yaakaar
Seynabou Dieng, Benno Bok Yaakaar
Adama Sow, Benno Bok Yaakaar
Mingue Lam, Benno Bok Yaakaar
Mbery Sylla, Benno Bok Yaakaar
Anta Sarr, Benno Bok Yaakaar
Mamadou Sadio Diallo, Benno Bok Yaakaar
Mairame Kane, Benno Bok Yaakaar
Seydou Diallo, Benno Bok Yaakaar
Coumba Hamidou Deme, Benno Bok Yaakaar
Aliou Dembo Sow, Benno Bok Yaakaar
Amadou Mame Diop, Benno Bok Yaakaar
Aminata Mbaye, Benno Bok Yaakaar
Moussa Abdoul Thiam, Benno Bok Yaakaar
Aïssata Tall, Benno Bok Yaakaar
Aminata Gueye, Benno Bok Yaakaar
Ahmadou Dia, Benno Bok Yaakaar
Elhadji Amath Cisse, Benno Bok Yaakaar
Mariama Mane, Benno Bok Yaakaar
Bakary Danfa, Benno Bok Yaakaar
Boubacar Villiemmbo Biaye, Benno Bok Yaakaar
Khady Mane, Benno Bok Yaakaar
Ibrahima Baba Sall, Benno Bok Yaakaar
Bintou Diakho, Benno Bok Yaakaar
Djimo Souaré, Benno Bok Yaakaar
Oumar Sy, Benno Bok Yaakaar
Ndiole Diouf, Benno Bok Yaakaar
Mame Balla Lo, Benno Bok Yaakaar
Diya Kante, Benno Bok Yaakaar
Ousmane Tanor Dieng, Benno Bok Yaakaar
Sira Ndiaye Diouf, Benno Bok Yaakaar
Garmy Fall, Benno Bok Yaakaar
Mamadou Faye, Benno Bok Yaakaar
Cheikh Tidiane Diouf, Benno Bok Yaakaar
Aïssatou Bambado Sall, Benno Bok Yaakaar
Ibrahima Sane, Benno Bok Yaakaar
Oulimata Mane, Benno Bok Yaakaar
Aime Assine, Benno Bok Yaakaar
Mamadou Badji, Benno Bok Yaakaar
Aramatoulaye Diatta, Benno Bok Yaakaar
Mouhamad Dieng, Parti démocratique sénégalais
Nafy Ngom, Parti démocratique sénégalais
Mamadou Cissé, Parti démocratique sénégalais
Au scrutin de liste nationale
Moustapha Niasse, Benno Bok Yaakaar
Awa Gueye, Benno Bok Yaakaar
Moustapha Cissé Lô, Benno Bok Yaakaar
Yetta Sow, Benno Bok Yaakaar
Samba Koité, Benno Bok Yaakaar
Aïssata Daouda Dia, Benno Bok Yaakaar
Djibril War, Benno Bok Yaakaar
Aïssatou Sow Diawara, Benno Bok Yaakaar
Oumar Sarr, Benno Bok Yaakaar
Thillo Sarr, Benno Bok Yaakaar
Mouhamed Diedhiou, Benno Bok Yaakaar
Khary Diaw, Benno Bok Yaakaar
Mouhamadou Ngom, Benno Bok Yaakaar
Mouhamadou Ngom, Benno Bok Yaakaar
Katy Cisse, Benno Bok Yaakaar
Barthelemy Toye Dias, Benno Bok Yaakaar
Magatte Mbodj, Benno Bok Yaakaar
Abdou Mbow, Benno Bok Yaakaar
Mously Diakhate, Benno Bok Yaakaar
Cheikh Tidiane Ndiaye, Benno Bok Yaakaar
Aminata Diallo, Benno Bok Yaakaar
Thierno Bocoum, Benno Bok Yaakaar
Marie-Thérèse Aida Seck, Benno Bok Yaakaar
Samba Dioulde Thiam, Benno Bok Yaakaar
Yaye Ndao Diop, Benno Bok Yaakaar
Daouda Dia, Benno Bok Yaakaar
Ndeye Lucie Cissé, Benno Bok Yaakaar
Samba Demba Ndiaye, Benno Bok Yaakaar
Awa Diagne, Benno Bok Yaakaar
Mar Diouf, Benno Bok Yaakaar
Haoua Dia, Benno Bok Yaakaar
Abdou Ndiaye, Benno Bok Yaakaar
Ndeye Dieynaba Ndiaye, Benno Bok Yaakaar
Cheikh Ahmadou Kara Mbacké, Parti de la Vérité pour le développement
Sokhna Dieng, Parti de la Vérité pour le développement
Pape Diop, Bokk Gis Gis
Khadidiatou Diedhiou, Bokk Gis Gis
Mamadou Seck, Bokk Gis Gis
Seynabou Wade, Bokk Gis Gis
Mamadou Diop de Croix, AJ/PADS
Djibo Ka, URD
Alassane Ndoye, Deggo Souxali Transport Ak Commerce
Serigne Khadim Thioune, Mouvement patriotique du Sénégal / Faxas
El Hadji Mansour Sy, Mouvement citoyen pour la refondation nationale (Bes du Naak)
Elene Marie Ndione, Mouvement citoyen pour la refondation nationale (Bes du Naak)
Cheikhou Oumar Sy, Mouvement citoyen pour la refondation nationale (Bes du Naak)
Ndeye Awa Mboj, Mouvement citoyen pour la refondation nationale (Bes du Naak)
Mamadou Lamine Diallo, Parti de l’émergence citoyenne (Tekki 2012)
Oumar Sarr, Parti démocratique sénégalais
Fatou Thiam, Parti démocratique sénégalais
Souleymane Ndéné Ndiaye, Parti démocratique sénégalais
Awa Diop, Parti démocratique sénégalais
Ousmane Alioune Ngom, Parti démocratique sénégalais
Aïssatou Mbodji, Parti démocratique sénégalais
Mamadou Lamine Thiam, Parti démocratique sénégalais
Woré Sarr, Parti démocratique sénégalais
Modou Diagne, Parti démocratique sénégalais
Mbaye Niang, MRDS
Mame Mbayame Gueye Dione, MRDS
Elhadji Moustapha Diouf, Leeral
Demba Diop, Convergence patriotique pour la justice et l’équité
exclusif.net


c: text/html

text:
Profile
About
Dong Yi Download Eng Sub Free NEW!
dong yi download eng sub free
dong yi download 2017-11-12 dong yi download english sub dong yi download eng sub 2017-11-11 dong yi download eng sub dong yi download english sub 2017-11-03 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-10-20 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-10-19 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-10-13 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-10-06 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-10-05 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-28 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-27 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-27 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-27 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-26 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-26 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-22 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-21 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-20 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-19 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-19 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-17 dong yi download english sub dong yi download english sub 2017-09-
Dong Yi Blu-ray 1080p Mkv Subtitles Dual Dvdrip
be359ba680
arcsoft totalmedia 3.5 key keygen generator
Fitoor full movie download utorrent
Download Pdf File Edexcel Igcse Ict Student Book

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Free Sénegal Lyrics
Dëkk ci dëkku nittu fitna
Sonn di wax yen ñëpp a yem kiif-kiif la 6-9
Li ma si gën a meti di gis boy yi di dee
Reew mi ñi koy fiy jiite ñëppay roy Lucifer
Nàcc ba coow li jeex sunu ròngoñ yi duñ fer
Naaj bu dem jànt fake ñoo la folli bul rëy
Gàddu sa call di Twitter su njaboot bi di dee
Mënu toog di muñ rekk di len xool ñu ñuy ray
Nawu ma politicien du ma politique man
Kuy tanqamlu kilifa diine du maay wax lu muy deeg
Suba yaay rus a netali say doom sunu tay
Ndaw yi prison la ñuy xëy sen école la ñuy gëj
Ndox bi jox nga ko Macron mool du joow ba gis jën
Police aar lañ ko santoon tay ñoy door nitt ñi gun
Mere bu Ci ñakk sa doom yuuxu wooy fu ñu jëm
Xeex bi ñëpp a Ci d’accord ndax ñoom yoon bi ñu jëll
Mënoon nañ la dènk kaso bañ la jox suñu dëkk
Palais moy dènc sacc Rëbës di tëjj Nittu Dëgg
Du mèdd ngen ñu foog mais nervis rekk du doy
Bàmmeel du tëye ku dee di dox
Na leer ci say nopp bët bu rusul tojj
Loy doyee jamm reew mu mënul dox
Jaay sunu pétrole bu ñuy sangu ñoy geen utti ndox
Taal sunu alal bu ñu fippoo nga geen tukki daw
Jàng am diplôme mais jaratul may utti job
Ku feebar dee nga hôpitaux yi amul gaz
Loo jëll ci ku jaay sa maam yi da fay lew ni Auchan
Caga duñ ko nax ñaari yoon duñ la jox 3ème chance
Doyna dereetu baadoola dootul siim cere France
Dereet di tuuru moo gën drapeau bi cuubu
Reew mey mës di nguuru da ñuy fen ñi lay dunguru
Gëmël Yalla te dem
Sa lëndëmaay da fa leer
Jarul nga tere marcher parce que jaay nga sa reew
Doo ku ñuy jangal nu ñu raxasoo xam nañ sa loxo settul
Taxoo len ñu jog politiciens mbalit sax daf ko sèxlu
Macky Idy Niasse
Tant que demmoo len abal ñu match bi du tas
Ñuy bañ dëkk bi takk ngay gën di sacc ci biir mbas
Bu ci sa doom deewoon yemale nga ko fii bu yagg
Fate le 23 juin tax nga fogoon ne lii du am
Ni la woon bi SOPI di dem ñuy xaar kuy ñëw soppi système
Jeunesse bi foo musique fècc ba ròmb gox bi système
Télés yi di ñu gëlëmmël sunu kom-kom di ci dem
Wax ma lu ñu def ci mbey mi tous ces hommes cultivés
Ñi des ci kaso bi xeexal luñ sen bopp
Du doon dee akk dund batay duñ xeex akk Senghor
Lu waay di def bës di na wadd sa kaw
Lu waay di def bës di na wadd sa kaw
Enjoy Synced Lyrics With Our Mobile AppDownload on Google PlayGet it on App Store
WATCH VIDEO
ABOUT THIS SONG
Release Year : 2021
Album : Free Sénegal (Single)
Added By : Farida
SEE ALSO
AUTHOR
DIP DOUNDOU GUISS
Senegal
DIP of his real name Dominique Preira is a Senegalese rapper born in 1991. DIP is an abbreviation of ...
YOU MAY ALSO LIKE


text:
aw
Wolof[Soppi]
Gongikubaat[Soppi]
Jëf[Soppi]
Aw: amna ñeenti maanaa
- Aw ku nekk ci mbir ba sonn bàyyi ak keneen mu def.
- Aw bu dara dee tuuru nga wut lu ko tee yeng suuf,
- Aw dees koy jëfandikoo ci njëkk baat muy wund ben mbaa lu bari,
- Aw ku jaar ci aw yoon di dem
Misaalum nees di jëfandikoo baat bi ci Wolof:[Soppi]
- awal gone gi ci liggéey bi sonn na kat
- li nga ajoon ci kaw de xaw tuut mu tuuru diw a ko aw
- aw xët benn la, aw nit lu bari la, aw mbooloo lu bari la,
- du ma gis aw xàll di aw ci aw ñall


text:
1Ci kaw loolu Aji Sax ji yebal jën wu mag, mu wonn Yunus. Mu nekk ca biiru jën wa ñetti bëccëg ak ñetti guddi.
2Yunus ñaan ci Yàllaam Aji Sax ji, fa mu tollu ca biir jën wa.
3Mu ne: Maa jàq, woo Aji Sax ji, mu wuyu ma. Ca xóotey njaniiw laa wootee wall, nga dégg ma.
4Yaa ma xalab xóotey xolu géej, ndaw ma mëdd ma. Say wal ak say gannax, lépp a jaare sama kaw.
5Man nag ma naan: «Dàqees na ma, ba ma sore la, waaye maay dellu gis sa kër gu sell ga!»
6Ndox maa ma tanc ba ci put, xóotey géej mëdd ma, waag ba laxasu sama bopp.
7Ca reeni tund ya laa suuxi, caabiy suuf féete ma gannaaw ba fàww, waaye ca kan ma nga jukkee sama bakkan, yaw, sama Yàlla Aji Sax ji.
8Noowal bakkan a nga may rëcc, sama xel ne yarr ci yaw, Aji Sax ji, sama ñaan àgg fa yaw, ca sa kër gu sell ga.
9Ñiy wormaal neenug neen daal, ñoo dëddu seen yiw fa Yàlla.
10Man nag, ci biir cant laa lay sarxale. Li ma xas laay sottal. Wall, fa Aji Sax ji!
11Ci kaw loolu Aji Sax ji wax ak jën wa, mu goqi Yunus ca tefes ga.


text:
Dottub Bëj-saalum
Baatu dottub Bëj-saalum daa am ñaari tekki: ci benn bi ab gox (Dottub bëj-saalum) la di ci beneen bi ab tomb.
Dottub Bëj-saalum mooy puju àdduna bi ci Bëj-saalum, maanaam tomb bi gën a féete Bëj-saalum ci àdduna bi. Moom ci boppam am na ñaari tekki: di nan wax dottub Bëj-saalum «gu melosuuf» ak dottub Bëj-saalum «gu bijjaakon» (dottub bijjaakon). Ñaari tomb yi bokk ñu ndaxte fi dottub Bëj-saalum gu bijjaakon di ne day aju ci coppiteeg toolu bijjaakonu àdduna bi.
Gu melosuuf[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ki fa njëkk a tek tànkam mooy nemmeekukat boobu di Roald Amundsen di waa Norweej, ci 14 weeru tabaski atum 1911. Ca seenug dëpp la Robert Falcon Scott, di ki mu doon njëkkanteel, aki ñoñam ya mu andaloon saayee.


text:
Abuu Bakar
Abuu Bakar As siddiiq:turam dëgg di Habdul Laahi bun Abii Quhaafa di kojub (Taymu) di kojub (quraysi). Judd 50i at lu ñëkk gàddaay gi faatu 13i at ginnaaw gàddaay gi, tollook (573 - 634) ci juddug Iisaa (hs). Moom moo njëkk a wuutu Yonente bi (shw) ginnaawam, te bokk na ci fukk ñi Yonente bi digoon Àjjana ci jamonoom. Moo doonoon jëwriñu Yonente bi (shw) doonoon ab xaritam, moo àndoon ak moom bamuy gàddaay juge Màkka jëm Madiina. Waa Ahlus sunna danuy saxal ne moom Abuu- bakar moo gën ci nit ñi ginaaw ba yonente yi jàllee, te moo ci ëpp ag gëm Yàlla, ak dëddu àdduna, te mooy ki Yonente bi gën a bëgg ci nit ñi ginnaaw sunu yaay Haaysa. Aw turam dees ciy teg baatu Siddiiq ngir ne Yonente bi moo ko ko dàkkentalee ngirug dëggoom.


text:
MARSIYA MAME BABACAR LAYE
1. Alhamdu lil-laahi gëm Buur Yallah war na
te gëm dogalam ya ndeem sunu diine wer na
2. Li Yallah dogal ci ab jaamam manul jaas
di nay am fawwa ndeem àtteem ba daw na
3. Lu jiitu amuk mbindeef yi ci ay juniy at
la Yallah dogal dogal ya te loolu wer na
4. Ba looloo tax lu Yallah dogal ci ab jaam
du dañ ci pexeem mbindeef ndeem Yallah bañ na
5. Xanaa mootax Seriñ Mbay Baabakar Laay
di bàyyi njaboot gi nii baña took "xuruunaa"
6. Demam gee bett waa Dunyaa ci mbooleem
ñi xam Baay Baabakar seen xol lëndëm na
7. Laayeen goo xamne amatul Sëydinaa Mbay
xanaa asamaan su amatul jant xam naa
8. Fu nuy làqooti, moo funu deeti daw jëm
ka doon yaakaari Àddina jeppa dem na
9. Mbindeef la mu Yallah amaloon ngir ga aajoy
mbindeef yi ku jaaxle waa ba jubal fa raw
10. Ba looloo tax turëm wa demoon ba Kodiwaar
ba jàlla Gineeki Gànnaar feppa siiw na
11. Te ndamba la woon bu feeñoon fii ci Kapweer
te doon meññat ci Mahdiyu loolu wer na
12. Nanguk ñaan ak fajuk aajoo ki feebar
donoom ci Limaamu Laay la te loolu sax na
13. Fu nuy xooleeti Baay Laay ciw meloom ak
doxin waak, wax ju xumba ja, nir wa dem na
14. Addina yaa di ab workat nde koon kay
nga àndak Baabakar mu jariñ jamaana
15. Bu fekkoon dee lu nuy mana jot la kon kay
nu jot ko ci ruu yu doy ba du faatu "laana"
16. Waxal neel geej la woon gu di fuur ci xamxam
ci "saahir" ak ci "baatin" loolu wer na
17. "Fiqaaki Luxaak, Nahwook Taariix, Haruud" ak
"Bayaan, Siiraak Hadiis, Tafsiir Xuraanaa"
18. Bu daan hadiis si lenn ci yii da ngay yeem
te andak xol bu feex ba nga naa rafet na
19. Limaamul Mahdiyoo ko soloon ci baatin
ci geeji "hikam" la duy ba ndabam fengatna
20. Ca "leetar" yooya Baay Laay jangaloo woon
Seriñ Mbay Caw kerook lako sol ba raw na
21. Ba Baay Laay naa ko Mbay kula laaj sa "meetar"
ci xamxam neel Limamu sangub jamaana
22. Ku lay laaj "meetarub" Baay Laay waxal neel
xanaa Buur Yallah "Rabbul-aalamina"
23. Seriñ Mbay daa na nettali lii "miraaran"
ba moo tax xamxamam ku ka xam ne yay na
24. Ku xam Baay Laay te xam Baay Mbay te gis ka
di nay tiit cik demam ndeem xol ba yiw na
25. Malaaka yi sax xëcoo na nu ruu ga ñii naan
na dem tey ñii ne bu mu dem fan wi des na
26. Kerook Baay Mbay xëmoon na ba dellu ximmi naan
man dey gis naa ludul jaas dig bi ñëw na
27. Limamoo ngii di may woo faw dinaa dem
Malaaka yi ñooy werante nde saa si jot na
28. Ci at mudi "wafsasin" ci gaddaayuk Yonnen
la Baay Mbay fekki Baay laay Illayiina
29. Ci weer wudi Maamu koor ca "kahun" ca weer wa
Ca Altine loolu mooy "taariix" ba wer na
30. Kerook bañu nee Seriñ Mbay Caw nelawna
ku xam Baay MBay bu selle xolam lëndëm na
31. Malaayka yi nekka kaw asamaaw yi jooy na
ngirek ruuham ga leen romboon ba wëy na
32. "jibaalu" yi ak "buhuuru" geej yi jooy na
ba jën ya ca biir di sàbbaal mbër nelaw na
33. Garab yeek suuf si ak asamaaw yi jooy na
ci ak faatoom kudul kook xol ba dee na
34. Nabee noon waaju am xamxam bu faatoo
ku titul moodi ab naafeqa wer na
35. Te ab nafeqa "Jahannama" moodi neegam
Ëllëk ca la jëmm ca "asfala saafiliina"
36. "Nahuuzu bi Laahi" yalnanu Yalla jàmmal
te xiir nu ci toppa yoon wa nga xamne war na
37. Xarit yaw kaay ñu waxtaan seetlu dunyaa
xalam ni mu def ñoñam ndax xellu jot na
38. Bu Addina doon këruk beel kay dinay yor
Ňu baax ñi fi jiituwoon du ñu jok jamaana
39. Yonnent yi Yallah daan wahyook ñu baax ñaak
Ňa doon waliyook sahaaba ya ñeppa dem na
40. Amoon na ñu Yallah jay def leen ñu diy buur
demoon ba di naagu tay seen yax fënëx na
41. Ňa Yallah jayoon ñu moom Dunyaa ca penkook
sawook mbooleem digënte ba ñepp dem na
42. Dammeel yi fi woon Barak yaak Teeñ ya ak seen
Jaraaf yaak Dak ya tay ñii ñeppa dem na
43. Ňu baax ñi fi daan dundël Lislaam ci Dunyaa
ku melni Limaamu ak Sheex Bamba Sheexnaa
44. Te moy Sheex Saadibook, Alhaaji Maalik
ka jappe mbiram ca Sheexu Umar kamaal na
45. Al-haaji Umar ma daa xeex ngir ga Lislaam
"kazaa" Alhaaji Ablaay Ňas jiyaar na
46. Seriñ Canabaak Sëriñ Buu Kunta ñii ñep
ñu baax la ñu woon te tay ku ci nekka dem na
47. Bu Addina doon këuruk beel kay di nay yor
Rasuulul-laahi konte du jok jamaana
48. Bu Addina doon këruk beel kay di nay yor
Sahaaba Rasuulil-laahi ña am "lamaana"
49. Bu Addina doon këruk beel kay di nay yor
Imaamul-laahi kon di na sax "xuruuna"
50. Bu Addina doon kërul beel kay di nay yor
Isaa Ruuhul-ilaahi boroom jamaana
51. Bu Addina doon këruk beel kay Seriñ Mbay
di nay sax wuuf njaboot gi du faatu "laanaa"
52. Ilaahii yalna ngay taw niiru xeewël
ca Baay Mbay muy karaama ca Illayiina
53. Fa Baay Mbay feete woon na fa Yallah wuutal
loxoom ak yërmëndeem banu am "lamaana"
54. Te may nu Manjoon mu sax ci njaboot gi yorleen
nde kon dunu jaaxle moo di kamaal te doyna
55. Manjoon yaay waaju mat kula xam di nay ñaan
sa fan wi di wëy di dem ba nga am "xuruunaa"
56. Te tay yaa fiy ku doon takandeeru Baay Laay
ci goor ñi bu ken werante mayuk Manjoonaa
57. Nu ngiy ñaan Yallah bàyyi la feek njaboot geek
jullit ñep ndax nga dekkal xolyi weet naa
58. Nu ngiy ñaan Yallah boole njaboot gi ciw yiw
Defalnu ci feppa funu jëm am "lamaana"
59. Dimbëlnu ba keppa koo gis muy saxoo naan
Alhamdu lil-laahi rabbil-aalamiina
60. Saxalnu ci Diine may num koom te bañ noo
Natoo cik bew walak ñàkkaak di sonna
61. Ilaahi noo ngi lay ñaan sax ci Liimaan
Bi jaahi Imaami Laahi sangub jamaana
62. "Salaatul-laahi summa salaatu Rabbii"
"alal Muxtaari xayril-aalamiina"


text:
ag ak gi ci gàñcax
ci wàllu gàñcax[Soppi]
- garab, ag la tudd, sant gi, Misaal:ag garab, garab gi.
- Garab yépp ñoo bokk aw tur mudi Ag Misaal:ag guy, ag nixmaa, ag sump, ag dàqaar, ag kàdd.
- Grab yépp ñoo bokk aw sant mudi gi Misaal:guy gi, nixmaa gi, sump gi, dàqaar gi, kàdd gi.
- Doomi garab yépp ab lañu tudd, amna ay xarbaax mudi aw wuy, aw kocc, aw bata, waaye batay doom yees di lékk ab buy lay tudd, muy li nékk ci biiru wuy, kon buy bi moodi doomi guy gi ndax moom lañu soxla. Misaal ci turu doomi garab yi: ab somp, ab dàqaar, ab àdd(amna wuute ak moroom yi ndax jëlul turu ndayam), ab buy.
- Doomi garab yépp bi lañu sant, amna ay xarbaax mudi: wuy wi, kocc wi, bata wi, waaye batey doom yees di lékk buy bi lay tudd, muy li nékk ci biiru wuy, kon buy bi moodi doomi guy gi ndax moom lañu soxla, Misaal ci santi doomi garab yi: somp bi, dàqaar bi, àdd bi(amna xarbaax ndax jëlul turu ndayam niki ab kàdd), buy bi.
Tur
- Ag guy, Aw wuy (amna ñuy wax aw buy), Ab buy,
- ag sump, ab sump.
- ag dàqaar, ab dàqaar,
- ag kàdd, ab àdd(amna xarbaax ndax jëlul turu ndayam niki ab kàdd,
- ag nixmaa, ab nixmaa.
Sant
- guy gi, wuy wi (amna ñuy wax buy wi), buy bi,
- sump gi, sump bi.
- dàqaar gi, dàqaar bi,
- kàdd gi, àdd bi(amna xarbaax ndax jëlul turu ndayam niki ab kàdd,
- nixmaa gi, nixmaa bi.
aji leeral ji: Abdu Xadir Gey >>Ahloubadar


text:
Mbas mu dërkiis, ñàkk teggin tey jur tiiñalante ci biir réew mi ak ci bitim réew….
Naka la doomi Afrig yi war a taxawe ? Céy mbas mee gudd tànk, moom mi fàqe Penku, ca Wuhan, ca Siin, ca Asi, sóobu ci Afrig, ba ci Géeju Atlantig, daanu ci fii ci Ndakaaru (dëkk raw) ; ci Tànk (Wakaam, Ngor, Yoof) fekk ñu fi ! Balaa moo agsi, wëndéelu na, jaar Ërop, jaar Amerig ! Kon boog dab nañu, yëngal na jamono, yëngal àdduna wërngël képp, wërngël këpp, wërngël këtt.
Li bees
Moonte ku xam jaar-jaari taarixu nit, xam ne du guléet musiba ak balaa xëppu ci gox, dëkk, réew, mbaa pàcc ci dunyaa. Li bees kay, moo di mbir mi ni mu gaawe, bette ak law ; dëgg la, li ko waral moodi dem ak dikk bu gaaw te bare ci àddina, yéenekaay yu bées te ratax. Ak covid 19 tiitànge ak njàqare bare na, ñi faatu wax i nopp, moo xam góor, moo xam jigé. Mbas mii bàyyiwul ndaw te yab na mag, waxatumaak màggat. Ma nga doore Siin, faat fa ñu bare ; dàqe ji Tubaab yi Ërob ak Amerig, Naar yi yuuxu, sarxolle, mu mujj, dabsi nit ñu ñuul ñi, fii ci Afrig, fii ci Senegaal. Moone de doomi-Senegaal yi demoonañ ba yaakaar ni dañoo tul, mbaa Yàlla ñoom rekk la bëgg.
Li yëngu, li ko yëngal…
Li jaaxaal ñépp, boroom xam-xam yi, doktoor yi, fajkat yi ak njiiti réew yi, mooy mbas mi kenn xamul li ko sabab. Mbaa du gëstukat yu waane ñoo ko rëccal walla lu ñu sos la, te tey ko, walla ndax bëre ay ponkal la ci politig, walla koom-koom ? Xey-na dina mës a leer bés.
Li yëngu daal, li ko yëngal moo ko ëpp doole. Li ko yëngal nag, ndax ci njugub la jóge, mbaa meneen mala mu ñu doon jaay ca marse ? Koronaawiris ndax daa mel ni fel, mbaa teeñ, mbaa saxayaay ? Doom bi, ci saxayaay lay dund walla ci xobu-garab ?
Xam-xamu seetantal dina ko mës a leeral. Li wóor mooy dugg na ci yaramu nit, di wàllaate, indaale yaram wu tàng ak sëqat su bon, dënn bu fatt ak bakkan buy xelli ak biir buy metti.
War nañoo xeex jàngoro ji, bëmëx ko ci biti. Réew yépp loolu la ñuy jéem.
Ñenn ni teel a fagaru, mel niki Siin, dem nañ ba bëmëx mbas mi ; ñi yéex a jóg, sàggan mel ni Itaali, Espaañ, Farãas, Amerig, waaru nañu, metti na lool ci ñoom, ña fa dëkk, juddoo fa, màgge fa, di fa tedd, ak ña fa ganesi mbaa wutsi wërsëg.
Pexeyeek jumtukaay yi
Bi mbir nee faax, yenn réew yi mel ni Siin jiital xam-xam, xel ak caytu. Naka noonu dañuy ber ñi jàngoro ji laal, def ay lël, door di seet garab yu mën a indi tan.
Ci réew yu bare, am na ñu seen xel dem ci xam-xami Maam ya ak diine, ñu dem sax ba ni njaaxum yiy gën di bare ci àddina ñoo tax Yàlla mere ñu, delluwaat di cawe, ngir ñu dellu ci dénkaane yi mu jaaraale woon ci Yonent yi.
Jar na nu jàng, jàngaat, sóobu ci, tanq ci woyu Sëriñ Musaa Ka, Xarnu bi, xarnu bi ñu génn (XXel), moom bàyyiwul koom, aada, diine, mbaax ak xarbaax, tarixa, yoonu mucc, texe. Moonte war nañu fàttali, mbaa xamle ni, sunu Maam ya, waa Këmit, Misra, Esipt, ñoo jëkk a bind ci dund ak dee ; mbégte ak naqar.
Fii ci Senegaal
Ci sunum réew, ki ko jiite, toog ci jal bi, Parsidã Maki Sàll, woote na waxtaan ak njiiti làngi polotig ak mbootaay yi ànd ak jamono yiy aar liggéeykat yi, waxtaan ak dippite yi, ndawi réew mi ngir am lu mu yokk ci li mu xalaat ci bëre ak mbas mi. Ku ne def nga li la sa xel, xol, yaram, kàttan, mën-mën, pexe, gafaka may.
Gëstukat yi, fajkat yi, def nañu seen keem-kàttan, ba mbir mi am fu mu yem, jéggeegul dayo.
Bi mu agsee ba am fi weer, ñu gis ne laal na 195 nit, 40 % yi dañoo indaale doomu mbas mi, dugal ko ci réew mi , 56 % dañu leen ko wàll, 4 % xamuñu fu mu ak naka la leen dabe. Loolu tax na, ñu war a gën a fagaru doonte xamuñu fépp fu mbas mi di jóge ; lii tamit la Porofesëer Musaa Seydi miy jiite xéex bi ci xam-xamu settantal ak paj denkaane.
Ñi koy jàppale ci caytu gi ak jumtukaay yi, doktoor Ablaay Buso, Alfa Sàll ak Mamadu Jara Béey dalal nañu xel yi, joxewaale ay ndénkaane yu ñu mën a may ñu mucc ci. Dëgg la, am na doomi réew ñu ci jot a faatu, am ci ku doon ku am tur, fulla ak faayda ci réew mi ak ci bitim-réew, mu di Paap Mabaaba Juuf, ku ñu ràññe ci xam-xamu tàggat yaram, ak ci gunge xale yi ci futbal, dem ba jiite ekibu Màrsey, ca Farãas.
Ëllëgu jàmm, tinkeeku ak tabaxaat
Li am ba des moo di sàggan baaxul, wér-gi-yaram, jàng ak xam-xam war nañu leen sédd bu baax a baax. Ñu dellusi ci li mag ñu baax ñi dénkaane woon, fexe ba liy génn ci pénc yi ak lël yu bare yi nuy amal, nu def leeni jëf. Su boobaa luñu bett, ñu dékku ko, ci lu gaaw. Dëkk ci fàtte, gàtt xel ak réccu ñoo ànd.
Gëstukat yi am nañu sas bu réy, war nañu gën di waxtaan ci seen biir, di wax ak ñiy jiite ci yeneen fànn.
Mbokk yi, at mii, nar na gudd tànk lool !Mu ngi mel na fasu benn tànk « rëkkal mba ma rëkk», nitu guddi ! Njuuma jaa ngook ! Am na ñu mu jaafurloo, mel ni Tubaab yiy wax nañu gaaw wuti garab, ñakk bu bees, jéemantu ko ci nit ñu ñuul ñi. Taat wuy tàkk moom kenn mënu ko solal tubey, kërandoom du set.
Doomi réew mi, doomi àddina, jaaxle nañu ! Ku moytuwul nag tam sa moroom dëmm, tam sa mbokk nóoxoor
Lu mën a dindi jaaxle ?
Xana daal ñu dal, gën a njàccaar, yokk caytu gi, jàppoo ci fagaru gi, paj mi. Nu jeexal ci seetlu bi : réew yi ci muccagum as tuut, ci Afrig mel ni Lësotoo, Komoor, Malawi, Sudaan, Sawo Tome bokk nañu ci yi duggagul, mbaa yi sore xëccoo ak buuxante yu metti ci biir àddina. Kon boog nanu gaaw ci teggi tànk ci benn yoon, teg tànk bu bees, bu gën, te àndandoo jublu ci tabax Bennoo Afrig ci Mbokk.
Nañu Taxaw Temm, am Pasteef, tegu ci Yoonu Askan Wi, Déggoo ngir Bokk, Bëre, Daan.
*Baabakar JÓOB Buuba, Njiitu Mbootaayu Doomi Afirig yiy yëngatu ci Liifant ak Njàngum mag ñi, PAALAE (Pan African Association for Literacy and Adult Education) te nekkoon njiitu An@fa di bànqaasu PAALAE fii ci Senegaal


text:
1er Couplet
Job bou nice nanga ko xaar fils Yéékhi bagass melni Slampee MC xawma kagn nga takk mais homie diapal ni yow fayna sa lampes yi Fils ghetto negger dafa tar fils Té boys yeupeu beugeu tékki Deukoulo fi danga fi gané sii wakh ma homeboy lan ngay def fii Seutou Ceddo ba si nimay bindé day yomb ma wathié la 16 bars Mandikat nga consal daaj bi damla romb homie fek c’est trop tard Manla Lat Dior Mama Diakhou Ba Cadior Cadior beugue Bamba Heure bi diotna temps bi sonner na Nieuweul séédé kone melni Buur Sine Adiowoul wakh ni la guéwél la Tagg séni maam melni Diallo Pape Cheikh Sa deugg deugg dama si fier ni Mansour Mbaye Hey manla Mbaye Pékh Armer gun bi rindi noonbi Xall yoon bi dawal negger man police yow la Satan Domou Iblis sacrifier la yaak say fétiches Talibé bi tangal kogn bi yow bang bang


text:
Njool Makka
" Njool Makka "
1) Awadda'at Khoudia kane ' annii, maman anama
Xouxxal Firaaqu, wa baanat innahaa banama
2) maa degg ag taggatoom njaal beenu njël gala jök
Tuhamhimus sawta ngir yaakaar niman yëguma
3) Saxaar gi Laa degg muy, yëklee ka yuuxu ma fëx
Muharwilan ngir balaa moodem ma wax munima
4) Mu xëy ni mes ni wërëñ, saa xolbi defni wëyëng
Iz annahaa demna 'annil yawla tagguwuma
5) Reelaa naroon, mani naa jooy ngir yaram mana daw
Wadda'tuhaa diko ree, mu mel ni moom gisuma
6) Tasuuxu naxwa kajoor, xasul juduudu samad
Yobbaale Collé madaan, yer ndoo ko seet anama
7) Waa Khoudia Yaw da nga miis, am kunti qaati'atan
Hablal wisaali di dem , te Yaw meroo meruma
8) Diirup nga wëy talumaa mus, ñam musak di nelaw
Ludul xalaat ci sa mbir, waatnaani tay weruma
9) Bul deklu rambaac bilay rabbal fenam bamu jak
Man joombanaa dila xas, ay khoudia kaay jigema
10) Saa xolbi tammul di yëk as ndaw su jak sula moy
Laa tatrukiinii di dem am rumti doggalima
11) Wa xabla dhal bayni, kaanal xubbu marta'anaa
Daan wax yuneex diko def muuñam dong, léma
12) Qaaluu 'azalta 'anil AsHaabi qultu lahum
Bouleenma yokku tawat , mböörënte yëngëluma
13) 'Ayantumuu saqamii jeextakk ngir xale bi
Kon Ndax dinaa mana xumbël ap jotaay, Manuma
14) Bul yedda, Bul laayebiir Xasbiid Danaa- faxad
Ilayka 'annii bu dee deggoo Araab Sorima
15) Walastu Arjuu ci saa feebar bi waa juko Fac
Ndax Ndour ci ak xarañam sax, neena Kii tënëma
16) Man Lii bi Tabbin yudaawii jaangoroy kunu wor ?
Am 'azza wujdaanuhu aahin turaa wuyuma
17) Saa xolbi daa tëlbateem , am kuntu dhaa walahin
Am ngañju soppa ma ñaas saa xolbi lakkanama
18) Ndeem rëccënaa duma soppat kenna baa diko nop
Yaa layta Khoudia ñëwaat daa xamni man kafuma
19) illal Lazii Hubbuhu baynal waraa charafun
Yawlaa ni kepp ku sopp, waaji soppanama
20) Yaa nafsu dëppël nu seet, waajay safoo ñamu am
Ndax soppa waa jamono Ndeem yagganaat doyuma
21) Miisnaa ku mas dima gaaral soppa ak diko nass
Walaytu chawqii kudul Njool Makka soppatuma
22) Huwal lazii amruhu lottalna keppa ku xam
Wa a'jazal bulahaa ak ñamu ndamoo xalima
23) Soppam ci jullit bu xam mooy koom, batax mani man
Maya kan ci soppa Nogaye Ak fatou An Alima
24) qaalat liyannafsu, laa tahjur ku mél ni Nogaye
Fiimat tabaayunu 'an Khoudiak ñoñam, wa Lima
25) Fa qultu ndax dinawar, may bëgg bay bëggë dof
'An Seyydil khalqi, lii Ndeem jaadunaat weruma
26) Mooy balluwaayu lu jak, Aslul usuuli ma'an
Ndax looy ndamoo diko naw ciy jikko rek yëfëma
27) Naatango ñeeluko min khaysul asaalati ndax
Jikkoom ya taaruna, gaaral waa ëlëm Umamah
28) Soo nanguwoon sama feeteek yaw madoon kifi raw
Idhaa taxallaba 'anniin Naasu sax safuma
29) Te sax sa mbaax, aantanul xañ soppe ay mbebetëm
Yaw miy dëfël kula naw , tey aar kanaan tinuma
30) Maa Khaaba man kaana yarjuu raxca nak dila roy
Laa faaza man xad tawallaa doonte sax ñoñama
31) YALLA la def sak li islaaHil waraa banu jak
Ngay Nuur ci kepp ku jakk, tay xupp man DHalama
32) Atayta waddahru fiddayjuuji DHulmatihi
Wa Nuuru hadyika jahran xad nafaa DHulamah
33) Sa RuuHa tax kufi mus ak nekka Yaako sabab
Sa tab ci rusloo geej xaddaj daraa dinama
34) Keefër gu sax nga fi randal , Ceddo daaldi nasax
Mustabshiral qawmi bil islaami ton Sanama
35) Ku jappandoowul Rasuulal LAHI Ciy jëfinam
Wujuuduhu Xad yusaawii sooy melal 'anama
36) Yaa Khayra Hibbin Wa yaa Khayral Khaliili Bu wer
Ngoor naa ci yaw dila ñaan ak feetewoo tafuma
37) Buur YALLA dolliKo xeewël ak salaamu muccëk
ñooñ Waaki Saabaam ña gööp seen Njiw ya toftalema
Le 27 rajab 1437


text:
Wolof
Radoje Domanović (16 Février 1873–17 Août 1908) bindakât Serbe la won, journaliste ak njangalekat, bugn ragné ndakh mbiindam yu gaatt té satiriques.
Radoje Domanović ci deukkou Ovsište, ci biir Serbie Centrale la juddo, baayam nekk njangalekat ak entrepreneur Miloš Domanović, yayam nekk Persida Cukić, sët Pavle Cukić, ben ci commandant militaire yi gnaarel ak bi njekke soulèvement Serbe. Dafa dundu nhalèlam ci biir deuk de Jarušice, ci wétu, Kragujevac, fim tamblé jaangi ci biiru école primaire. Dafa am brevet de collège ci biiru Kraguvejac, am Faculté de Philosophie ci Université de Belgrade, fim njaangé Serbe ak histoire de la Serbie.
Ci attu 1895, Domanović njekke liguey comme njangalékat ci biir Pirot, ci suufu Serbie, ben deuk bugni soga jeuli ci lokho Nguuru Ottoman. Fofu la tasé ak Jaša Prodanović (1867–1948), njangalékat ak activiste bu jappalé ci defar guiss guissam ci politique. Fofu tax la tasé ak ki nara nek jabaaram ci ëleuk Natalija Raketić (1875–1939), ben jankalekat bu gnak juggé Sremski Karlovci, di na ko jappalé ci adunam bi jaffé ak yangatu bobu, té di na ko jural gnaati doom.
Bim duggé balegui ci opposition bilé Parti Radical Mboolomi, dafa jappanté ak régime de la dynastie Obrenović, bagn jeli ko fim nekkon yobalé ko Vranje bala attu 1895 diy jekh, baparé ci attu 1896 dagnko jjeli fofu, yobalé ko Leskovac. Mbindu Domanović dafa tambli bim ndon jangalé, bam publier histoiram bu njekk ci attu 1895. Bign ko njekké guiss ci mboolo djamarlo ak ngoor gui ci attu 1898, mom ak diabaram yeup dagn len dakk ci service publique bilé, Domanović and ak jabootam tukkiji Belgrade.
Ci Belgrade la tambli di liguey ak moroomam mbindkat ci ben journal “Bidew” bigni i publier semaine bu nek ak xibaar de l’opposition “Riro”. Ci moment bini la tambli di bind ak di siwal histoiram yu satiriques té njekk. Radoje dafa siw deugg deugg bim siwalé histoiram yi gneup gana ragné, miy “Khilifabi” (1901) ak “Stradija” (1902), fumi attaquer ci kanam gneup té diy wané hypocrisie ak njuumté régimebi.
Après coup d’Etat bi jekhal mbuuru Aleksandar Obrenović ci attu 1903, ci sommet siwayaam, Domanović dafa joot ci ben ligueey en tant que mbindkaat ci Ministère de l’éducation, té ngur bu beés bi may na ko tax mu dem Allemagne pour ben att de spécialisation, mu deféco Munich. Bim délosé Serbie, Radoje yakaaram ci deuk bi tasson na, ndakh deuk bi ci boppam mo sopekut nim ko yakaaron. Dafa tambli xibaar politique biy guen semaine bu nek bopam, bu tuddu “Stradija”, fumiy continuer di ngnagni faiblesses nguur bu démocratique bus bes bi wanté mbindaam amatut dolé ak inspiration bim jekkona am.
Radoje Domanović dafa guen adduna gnatti fukku minutes après minuit ci 17 Août 1908, bim amé gnaati fukku ak juroomi att, bim dundé lu yagg ak pneumonie chronique ak tuberculose. Dagnko sul ci Nouveau Cimetière de Belgrade. Yenen mbindam yum eggalut bim dewé musugn ko siwal ndax dagno rer ci Xarreb Adduna bi njëkka am.
Mbindam
- Djinne, 1898
- Fipou bu bés, 1902
- Guetch bi dé, 1902
- Khalatu nakk Serbien bu jaduu, 1902
- Khilifabi, 1901
- Kraljević Marko délu tcha Serbes ya, 1901
- Maandarga, 1899
- Stradija, 1902
Projet “Radoje Domanović” Vladimir Živanović mo key topoto, engénieur de qualité ak ku beugg literature, yené rendre lep lu mbind ba paré mbindkaat serbebi, miy Radoje Domanović, digital ak di may gniy liire gni nek fep ci adduna mana liire oeuvres yum mbind mom mèen ak lign firi. Histoires yi ci topp dagnco firi pour Project bi kesé té gnoleni soga siwal, publier:
Pour Project de “Radoje Domanović” Anta Kebe moko firi.
[Contents of this biographical reference page were written for the “Radoje Domanović” Project with the goal of promoting the life and works of the famous Serbian satirist, Radoje Domanović, and are released into public domain. Editor]


text:
Aaxiru samaan
"Aaxiru samaan"
de Imam Mouhamadou Sakhir Gaye 13 avril 1958
Bismi Laahi Rahmaani Rahiim
1. Bi ismil Ilaahi may fasoo wax ci kagn Buur baa
Ki magal sikkar ak gaa gna gueum sax ca baatam baa
2. Na ngeen deklu yeen mbooléém ku nuy wooye ak soppeem
Ci Yallah mi tax niuy jaamu ngir moo di Buuram baa
3. Boroom jaam gni am na ay meloom yuy ku jok tey jaamu
war na nga xam leen boole kook xam yonnentaam baa
4. Yallah am te moo jiit képp ku am ci ak am, mooy
ku fiy des ku dul moom neel dinay jééx ca atteem baa
5. Ku juuyoo la ak mbindééf yi ciy meloom ak léppaam
ku doy lu ci boppam neel ku wéét la ca pééyam baa
6. ku am kantan ak nammeel ku xam bépp xewxew, mooy
ku dunda ku dul dee moom du saay ni dammeel sambaa
7. Ku déggeu la kuy gis te di nay wax ci boppam ndax
waxoon naak Mussa kaliimu daldi ka yan yan baa
8. Te mooy aji attan mooy aji namma moy ku xam
xalaati mbindééfam moy kakay xam ca xam xam ba
9. Te mooy aji dund mooy aji dégg wax ak ndééy
xorodom way dox caw xeer mu ngay dégg tankam baa
10. Aji gis la mbooleem yeuf yi aji waxante laak
ku kay soob da kay sol leer ba muy dégg baatam baa
11. Yilee di meloy Buur Yallah yi war na ci moom waxal
ni seeni safaan mel looka Yallah da kay jomba
12. Amal jaam gni ak bagn leen na sos mooy melow dagan
ci yallah mi tax gnuy jaamu ngir sopp pééyam baa
13. Li war ci ab yonnen mel loo ka mooy dégg ak jotal
akuk woor ak um xel yii meloo war na yonnen baa
14. Waxal niy safaanam moodi fen ak neubbum ndigeul
te dib dof di workat yii yonnenta da kay jombaa
15. Meloy Yallah yii "Subhaanahu" ak meloy yonnen
"Aleyhi salaam" xam leen di nay war ca muslim baa
16. Leetax "laa ilaaha illa Laahu Muhamadu"
"Rasuulu Ilaahi" geun ci mbooleem jeufuk jaam baa
17. Ku wax la ilaaha illa Laahu da nay taxaw
taxawaayu geum mbooleem meloo Yallah miy Buur baa
18. Muhamad Rasuulu laahi moo wuutu geum mbooleem
yonnentaak malaakaak ajanaak geum safaanam baa
19. Ba looloo waral wax kay mandargam ku geum Lislaam
te geum yallah ak mbooleem li muy wax ci tééréém baa
20. Te wax "laa ilaaha illa Laahu" di nay waral
jiguégn Yallah ak "firdawsi" ak dem ca pééyam baa
21. Baril kaa di ngeun ji jaamu fii "aaxirru zamaan"
demal yeur "Rimaahu" mbaa "Jawaahir" nga xam baat baa
22. Te mujjuk jamanaay ji gnu tollu, la gnu waxoon
ca tektal ya, tey mbooleem ku xool gis nga tektal baa
23. Barik moy gi am mbooleem ci rééw yi ak barik feebar
yi ak tiis yi tey koo xool tawat ngaa fees xol baa
24. Barik dee gi am ci mag gni ak ndaw gni ak mbooleem
gnu baax gni fi daan aar diine ngir samma denkam baa
25. Yonnen nee ba laa saa nieuw, gnu baax gni da nuy jeex ngir
da nuy geun di nééw ngir bagn fféérook merum Buur baa
26. Gnu saaysaay gni nioo fiy dess di sax nuur ca seen beew ga
ba Buur Laahu mer nioo niaay dajeek saa ca neuxneux baa
27. Barik réér ci nit gni ak niaki teggin ci ndaw gni ak
jigeen kersa wootul yii naa ngay lim ca tektal baa
28. Djiiteul ku réér ngir daw meram nba te xemmem weurseugeum
jeul ku xam muy féété ginnaw ca "jaahil" baa
29. Di magal boroom am am ngireek weurseugeum wu yaa
di suufeel boroom xamxam ngireek niakk koppar baa
30. Jilee jamaanaa yéés ci jamaana ku am xam xam
te gis tiit na ngir mbooleem teukuy Yallah miy Buur baa
31. Limaa leel ci mandargay dikkuk saa barik am gaa
ba sar bi daa sammaan tabax baa di néégam baa
32. Limaa leel ci mandargay dikkuk saa dawuk jaam niaa
te réér jeum ci dunya mii fi yéés, tey worakoon baa
33. Sa fay mas di wor mbooleem ku kay mas di ut mootax
woroon na "Sidaad bun Aad" tabax loo ka pééyam baa
34. Adunya mitax gnuy xeex di tongonté moom dub dal
ba sax ci mbindééf ngir dee du kay bayyi muy dal baa
35. Ani Lanbiyaau yi fi daan woote lislaam ngir
jubeul jaam gni ak bagn seen mbugal ngir meram Buur baa
36. Matoon na gnu téémééri junni ak gnénenta ciy junni neel "jaysun"
ca nioom nioo ca fab yan baa
37. Ani "Noohun" ma dundoon junniy at ca wooteem baa
di woo jaam gni gniy geun di bagn jublu wooteem baa
38. Ba tax Yallah mer waccem ndoxam ngir meral ndaw laa
labal adina ak mbooleem ku nekkul fa yonnen baa
39. Ani "Nabiyu Laahi Muusa" miy boroom may gaa
ki daan dégg yallah muy wax ak moom ca baatam baa
40. Ani maam Ibraima mi Yallah takkoon xarit
te teewul malaakal mawti génné ko néégam baa
41. Ani "Ruuhu Laahi Seydina ibnu Maryaama"
ka wax ca ba muy ab liir ne leen maa di yonnen baa
42. Ki daan fekk bammeel bu boroom dee ba yax ya seey
muna kaa joggal "bi isni sil arsi" miy Buur baa
43. Boroom daldi jog te naa ka yaa "Ruuhu Laahi" man,
defoon naa ne "Asraafiilu" moo wal ca buftaam baa
44. Ani "xayru xalxi Laahi" mi geun ci mbooleem luy
mbindééf "Ibnu Abdalaahi" koo ka di yaaram baa
45. Yabal na gnu Jibriilu ca moom jox ka mbooleem nguur
gu mbindééf di am, yonnen ni moom tannoon nay jaam baa
46. Gnu dellu yabal "Jibriil ne ndeem soob nga, xeer yi gnuy
wurus wuy ngalam ngir muy ndimmul ma ca xiifam baa
47. Yonnen tontu ne dunyaa keuruk waaju yaakaarul
eulleuk keur gu baax moo kay keuroo ak di xool taar baa
48. Ani "Xulafaau raasi duuna" , Abuubakar,
Omar, Aliyu ak usmaan gna doon saaba yonnen baa
49. Ani "Awliyaau Laahi" yi wuutu woon yonnen
ca wareek jiyaarak waaja bagn nuur ci bakaar baa
50. Ani gaa gna rééroon, Yallah jay leen ci dunyaa gnuy
dagnal seeni fas tey xeex di bakkoo melow Buur baa
51. Di xeex ngir alal ak nguur di toj rééw yi ngir ak pal
te rééré ne Buur Yallaay ka leen jay ca sanjaam baa
52. Gnile gnepp dee génné na leen téy ca seen keur yaak
alal jaak njaboot ga tey gnu gay wéét ca bammeel baa
53. Gna doon soppe yaak xarit ya gnoo and nieuw jeul leen
duggeul leen ci am kan suul fa gnuy dess di xaar Buur baa
54. La gnu bayyi ci mbooleem alal tey du leen jarign
lu dul jeuf ju baax mooy nieuw taxaw tey di soppeem ba
55. Ndégém jeuf ju baax mooy liy musseul jaam ci bammeel, koon
na nuy farlu ci mbooleem lu nuy man ca dénkeum baa
56. Te mbooleem lu ab jaam di baril ngir wutam ngeureum
na wax "laa ilaaha illa Laah" mbaa du am yool baa
57. Baril tudd Yallaa geun ci mbooleem lu gnuy taqoo
"wala zikru Laahi" aaya joo jaadi tektal baa
58. Ba moo tax Limaamul Maadiyu naa na ngeen baril
sikar ndax ku geum Buur Yallah dey fonk baatam baa
59. Ci sikar la ab jaam di ame mba ci mbooleem ay
bakkaaram ya doon kiiraay ci digunteem ak Buur baa
60. Ci sikar la ab jaam di am yeurmeundey Buur "Laahu"
ak "mahrifa" ak "tawfeex" te aar ka ca sanjaam baa
61. Ci sikar la ab jaam di ame leer ci bammeel te
di nay tax malaakay Yallah sakku gnu baal jaam baa
62. Te wax "laa ilaaha illa Laahu" di nay waral
kanam melni weeru "laylatul badri" ngir taar baa
63. Yonnen nee waajiy tudd Yallah ak ku dul sikar
missal maadi ku dundaak ku dee seey ca bammeel baa
64. Ci sikar la xol yiy dundé moo tax ku dul sikar
bu yaggee xolam wow melni aw doc ca daaraay baa
65. Ci sikar la ak wilaaya di tambalee cib jaam
ba waa "malakoot" ak "mulki" mujj di kagn jam baa
66. Ci sikar la "awliyaahu laahi" yi aggé seen
makaamaak ca seen diwaan ya ak yallah ak pééy baa
67. Libaas ne bu leen saggan ci wax laa ilaha illa Laahu
fu ngeen sax ndax di nay far meram Buur baa
68. Di nay yok aw yiw te di nay yobbu niaawtééf ya
te loolooy waral "Ridwaan" ni duggeul ca buntam baa
69. Te wax "laa ilaaha illa Laahu" di nay raxas
gneneenti junniy niawtééf ci magguk Boroom bat baa
70. Yonnen nee ku kay wax dee doonte ku daa moy laa
di nay dem "jinaani Laahi" ndeem dee na ca baat baa
71. "Fa ya a ahlu laay" sax leen ci zikrul Ilaahi yeen
gni geum Yallah geum baay Laay ne Njiin moo di yaaram baa
72. Jeureujeuf Limaamu Laahi yow mi nu xalal yoonnu
lislaam xamal nu Laahu miy ki yayoo sabbaa
73. Dundeul nga fi lislaam fii ci sowu te booba diine
tojna gnu mbooleem jignya tojoon néégam baa
74. Lu jiitu bi ngay feegn diine jooy na ci sowu ngir
ga far na gnu mandargaam ya, fey noo ya ak tal baa
75. Da gnoo rééré woon Yallah booba geum samp yaak tuur yaa
ku jaaxle du niaan Buur Yallah mi moom tey ak dembaa
76. Lu dul fab mbindééfam yallah di rey ca kuur yaak
di ndeupp ak di samp ndaa ya gnuy wooye ay xambaa
77. Nga nieuw Yallah joxla mboot ma ca "laa ilaaha ila Laahu"
nga toj mbooleem xéreum ya ak lu fay xambaa
78. Jeueujeuf Imaama Laahi yaa nu xamal yoon wa
dugeul nu saney Buur Yallah miy samm jaamam baa
79. Saniey Yallah miy Buur moodi wax "la ilaaha illa Laahu"
ku kay salloo du feerook meram Buur baa
80. Lu jittu bi ngay feegn ci sowu bi diiné jooyna
ngir mer ba melni doom ju réé ndey ja ak baay ba
81. Nga nieuw yékki diiné woote lislaam saxal fi baat
bi semmal pexey seytaani miy bagn ku xam Buur baa
82. Gni réér, naan da ngay jéém fii lu dul sax nga tontu naan
di nay mujj mool mak took ba and di wax baat baa
83. Sa baat sax na tey ndax gaa gna daa bagn sikar tey seeni
seut niooy nia kay wootee ka booloo di kagn Buur baa
84. Jigéén niaa ngi andak goor gni di xantu lislaam tey
te yow yaay ki xalloon yoon wa ngir samm denkam baa
85. Bu dul woon Limaamu Laay mi leral lislaam
leundeum sank wa Ifrix nde kon ken du taal taal baa
86. Limamoo fi nieuw leeral ngireum diine siiwal waa
sowu tey ba tax penkoo ki siin xam na waa sowu baa
87. "Wa leysa waraa-a faas, unaasun" la naar ya daan
saxal seeni lamegn ngir ga wooteem jibul boo baa
88. Lu jiitu bi ngay feegn kay Ndakaaroo ngi woon fii waaye
siiwul xameesul booba turam wa ak gox baa
89. Nga nieuw woote "aajiboo" ne jaam Yallah yéén la woo
nit ak jinné nieuw leen jaamu Buur bi yayoo sabbaa
90. Allahu jottal sab woote ruu yépp ngay wax naa
lu fiy ruu di nay nieuw seet si fii moo di soowoo baa
91. Lu fiy ruu di nay nieuw geum ma mbaa nieuw di seet si loo
fi mos ngir ga xééweul yaa ngi nii weur ma tey sabbaa
92. La nekk ca penkuy penku ak sowu ak "yamiin
Simaal" seeni ruu ngiy nieuw ngir Yallah mooy Buur baa
93. Te yaw yaay Limaamul Maadi yu yaa di mintasar
ku doon xaar Limaamu Njool ma , moo woote ci sowu baa
94. Yallah yooni Baay laay muy ndawam boole kook ay muhjisatam
yakay daaral di seedeem ca wooteem baa
95. Aseequ Mahtaar Loo nee, li Yonnen ne,
yonnen dootu am ci ginnaawam mboot la, leuntul ba xam ndey baa
96. N ngay geustu mbootam wax ja ak Maadi yook Isaa
nga xam jubluwaayam mbaa laajte bu kay jombaa
97. Limaamoo ne fa yonnent ba summi dallam waa
boroom moo nieuwaat sol peer ba toppaat tankam baa
98. Da gnu noon Limaamul Maadi mooy kiy jubeul jaam niaa
maana moo di ka jaam gniy xamek jub ca wooteem baa
99. Mukallaf mu gnuy lakkal Limaamoo ka dindi ak
yor ab niw di waxtaan Njinn ne kagn leen Boroom jaam baa
100. Digeul waa keureum sikar ci goor gnéék jigéén ngir
di bagn feccak taccook woy ak jeuw di xas jaam baa
101. Ba mbooleem keureum seen xol yi mandi ci zikru Laahi
ba tey loolu sawaatoo na ken doo tu kay jombaa
102. Na ngéén xellu seetaat seeni xamxam Limaamul Maadiyoo
woote woon tey dem na ca Yallah miy Buur baa
103. Libaas nieuw na ba Isaa mi doon xalifaam dem naa
leudeum budul woon ak Manjoon mi xambaat taal baa
104. Ammar lagnu xallal yon mu nieuw féété woo di seet
ku jub ak ku sammul diiné tey yaq denkam baa
105. Ku jub ya di soppeem yaa ka noppal ku deung yaa
ka jaaxal ngireek dey bagn feerook meram Buur baa
106. Manjoon yaay ki xam dunyaa bi ngay wuutu boo dul woon
ku mat koon nu saawaatoo ba tey dootu nu yem baa
107. D anoo jaxle woon tiit ngir demuk Seydinaa Isaa
ku nekkay palamtu ngir ga jaaxle gu am boobaa
108. Nga nieuw andak sak mat ni tekk di xool dunyaa
ba xammee la neukh, teeyal ka, booleek di gaar tojbaa
109. D ngaa doylu moo tax doy nga Yallah ak mbindééf yi ngir
da nga fekk nit gniy doora xér ngir di ut jal baa
110. Yonnen nee ginnaaw Isaa la nit gni di doora xér
ci dunyaa te dunyaay geun di daw mooy woraakoon baa
111. Ki xellooy ki wor dunyaa lu jittuk woram loolooy
la Seydi Manjoon denkaanenan samma denkeum baa
112. Ku miin sab jataay tey dégg say wax mu xam ni yaay
ki mat ci mbindééf yib samma, yaay ki yayoo yan baa
113. Na la Buur bi yokkal yaak sa rakk ak njaboot geek doomi
Isaa te ngeen may doomu Jibriil ndimmeul boo baa
114. Taxaw loo ndi naa fii yal na nu yallah mey tawf&ex
defal nu am ndimmeul nangul nu bi jaahi yonnen baa
115. "Salla Laahu alaa xayri daahi ileyhi daa-iman sarmadan fil aali wa kulli man sàhbaa


text:
Aakimoo jawwu ji
Aakimoo jawwu ji, (walla xare bi ngir teg loxo ci jawwu ji sanc ko):
Li ci alxuraan wax[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sooratu Rahmaan, aaya 33:
«yaa mahsharal jinni wal’insi inistatahtum an tanfuzuu min’axtaaris’samaawaati wal’ardi fanfuzuu, laa tanfuzuu illaa bisultaanin»
Tekki: yeen jinne yeek nit ñi, su ngeen manee dem, ba soobu ci goxi asamaan yi ak suuf, def leen ko, waaye fu ngeen fi àgg rekk na leen wóor ne Yàlla a leen may ngeen àgg fa. Fu ngeen fi àgg rekk, ci sultaan ngeen fa àgge, sultaan nag mooy: lay, ndigal, kàttan, nguur. Di kon fu ngeen fa àgg, sunu boroom a leen fa àggale moom mi leen may xel, may leen kàttan, ubbil leen wunti yooyule gox, man a layal lu tax ngeen àgg fa.
Ci lu daj[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Nit nag yàgg naa xëntewoo xam li ko wër ciy mbir, yàgg naa yittewoo xam mbóoti jawwu ju biti jii nga xam ne daa fees dell aki yaram yu asamaan; ay biddiw aki ñoom seen. Moom de jot naa àgg ci xam biddiw yi ak seeni kem ak seeni bind (forme), ak li leen sos, def it ab jéego bu rëy ci xam-xamu melosuuf ak yeneen xam-xam yi am ag jokkoo ak kaw-suuf, biir suuf ak li wër suuf, peek ko ciy mbindeefi asamaan, biddiw ak lu ko moy.
Ci ati juroom fukk yi, ci ñaar-fukkeelu xarnu bi, gisees na nit mu jéem ay yoon nu mu yéege ci jawwu ji, ngir làmb ko te xam la fa nekk, loolu nag faalewu ci woon jafe-jafe yi mu ci doon man a dajeel, ak ay wu rëy wi loolu làmbool, bokk na ci ay woowu: man cee ñàkke bakkanam, ñàkk a wóor gi, ci bu ñuy boy (départ), bu wuutuloxo (masin) biy wëndéelu ak buy wàcci.
Li Sofiet yi def ci xareb jawwu ji[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sofiet yi de njëkk nañoo nattu jawwu ji, jarbu ko, làmbtu ko, loolu ñu jaare woon ko ci jëfandikoo ay bayyima, ngir ragal nit di ci loroo.
Sofiet yi ñi ngi njëkk a joyal seen gaalu gu jawwu gi tuddoon Fostok – 1, ñaari soobukati jawwu yu sofiet nekkoon ci biir – di Yori Jajarin ak Alaan Shabard, ci subag bisub 12 awril 1961 g . loolu nag bettoon na adduna bépp. T ukkib jawwu bii nag yobbu woon na lu tollook téeméer ak juroom ñatt-fukki simili, ci biir diir boobu, gaalug jawwu gi wër na ci suuf si benn yoon ak xaaj.
Tukkib xam-xam bu jawwu bii xew-xew la bu am solo ci taarixu nit ci jamono ju yees jii, ndax kat moom ubbi na fi ay gox yu yees yu yaatu ci wàllug xam-xamu jawwu.
Sofiet yi wéyoon nañu ci seen liggéeyi jawwu yooyu nga xam ne am na ci yu jàmm taxoon a jug ak yu xare taxoon a jugg. Seen jumi jawwu (satellites) yi gënoon nañoo yokk seeni cawarte rawati na ci lu aju ci xare, ci diggante ati juroom-ñaar-fukk yi ak juroom-ñatt-fukk yi, ci xarnu bii.
Li ci waa-Amerig def[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Waa Amerig yi - ci ati juroom fukk yi, ci ñaar-fukkeelu xarnu g – def nañu ay jéem aki pexe yu am solo ci wàllug xareb jawwu ji walla aakimoo ko. Seen cawarte ci wàll googu dolliku woon na ci ati juroom benn fukk yi ci xarnu bii, ndaxte seen liggéey yu jawwu yi gënoon nañoo ràññiku te gën a fés ci diggante bii, ndax ci la kërug jawwu gu Amerig gi, ñu koy wax NASA, jot a joyal ay waruwaayi jawwu , yoo xam ne ay jum ñoo leen di jañ, jañax leen ñu naaw, bu niy dellusi ci suuf si nekk ay fafalnaaw yu yor ñaari laaf, ñu leen di man a jëfandikoowaat ay yooni yoon. Lii nag tax na ba li nu daa ñàkk ci tukkiy jawwu yi gën a néew, te itam indi na ay ngérte yu am solo ci xareb jawwu ji.
Waa Amerig jot nañoo sànni waruwaayu jawwu wii di Apolo ci 20 sulye 1969g, ñaari soobukati jawwu nekkoon ca, ñooy: Aarmustrong ak Adwin Drin, Aamustrong nee na “ Amoon naa yëg-yëg bu tumbrànke, bi may dox ci kaw weer wi, damaa yëgoon ne sama màndaxe daa woyofoon lool”. Waa Amerig yi sàmp nanu ci kaw weer wi ay jumtukaay yu xam-xam yu bari, jële nañu fa it ay còmp (échantillons) yu juge ca weer wa, teg fa it ab juddalkaayu mbëj bu saal .
Kongres it dëppoo - ci 5 samwiye 1972g – ci prograamu jawwu bi nu tudde woon (baaganteg jawwu) ngir barig li nu daa dem ci jawwu jeek a dellusi. Tukki bu jawwu bu njëkk bi nuy wax Kolombiya tàmbli na ci 12 awril 1981g, yeneen tukki topp ci yu jawwu yu àntu .
Waa Amerig yi defati tukkiy jawwu yu Carlinger , bi ci njëkk di ci 4 awril 1983g, juroom ñeenti tukki topp ci, bi mujj di ci 30 oktoobar 1985 g.
Musibam Carlinger:
Am musiba xewoon na ci baagante gu jawwu gu Amerig gii di Carlinger-10, loolu nag mooy bi waruwaay bi fàccee , ci bisu talaata 28 samwiye 1986 g, lu tollook juroom ñaar faatu ci, ñaar ñi di ay soxna . Njiitul Amerig la nu daa wax Ronaald Rigan nee na woon “ Bii bis de dana doon bisub naqar ak fàttaliku” . Waa Amerig yi it tudde woon nanu ko bis bu tiis bi.
Musiba mii du mooy mi njëkk a dal Amerig ci wàllug jawwu gi, mu ni mel njëkkoon na ko fi ci lu tollook ay at, loolu mooy bi sawara tàkkee ca joyaluwaayu waruwaay ba tudd Apolo 11, ci samwiye 1967 g, ci noonu ñatti soobukati jawwu ya ca nekkoon yepp dee.
Amerig defati yeneen tukkiy jawwu yu baagante, tudde ko Discovery, bi ci njëkk mi ngi amoon ci 30 Ut 1984 g, yeneen tukk yu àntu topp ca.
Lii nu tudde xareb jawwu ji daal, def na lu am solo ci wàllug xam-xam, rawati na lu aju ci mbiri jàmm yi. Ndaxte xam-xamu Jëmm gën a jëm kanam, bu fuglug jawwu , ak xam-xamu nataalu jawwu biy nataal kaw suuf si te di ko natt, xam-xamu kart yi ak nataali jawwu yi gën na a jéego ay jéego, naka noonu ndefar bu mbëjfeppal (bu elektron), ni nuy xame fi mbell yi nekk gën a xarañ, ak ni nuy xeexe lakk yi añs.
Sofiet yi ak waa Amerig yi ku ci nekk sóobu nga ci jawwu ji ngir ay xemmemteefi xare, jawwu ji mujj di lef mu stratejig mu yaatu ñeel ay liggéeyi xare, la ñu ca jublu it di door ak jam ay barab yu nekk ci kaw suuf, jaare ko ci seen jumi jawwu yi nekk ci asamaan si, yi ci yanu ay boppi fepp (tête atomique), cig wàll, walla nu jaare ko ci ngànnaay yu wuute yi nu man a joyale ñu tukke ci jawwu ji, ci geneen wàll.
Xareb jawwu ji, yamatul rekk ci diggante Sofiet yi ak waa Amerig yi, leegi kay lu sakkan ciy réew bokksi nañu ci, mu ci mel ni Siin ak Fraans. Am na yeneen réew yuy waaj ngir sànni seeni jumi jawwu walla satalit ci jawwu jii nga xam ne mujj na di barab bu yaatu ngir rawanteg xam-xam, ak gëpplante ci wàllug xare.


text:
Imbraatóor gu Gana
Imbraatóor gu Gana gi mag ci yu Afrig yi taariixkat yi mas a xam mooy : gu Gana. Li ñu jot a xam ci taariixam ñi ngi koy sante gëstuy boroom xam-xami jeexiit yi, ak nettaliy gimiñ yi, ak mbindi tukkikati naar yi.
Gana mi ngi sosu ci ñeenteelu xarnu g.j., jamono jooja it nguur gu ndaw la woon gu ñu daa woowe Ogaadoo. Ci juroom ñatteelu xarnu g.j., la ab xareem (son armée) jugoon song ay suuf yu yaatu, yu nekk ci diggante dexug Senegaal ak Nijeer, ci noonu la Gana wëlbatikoo di imbraatóor gu mag gu teg loxo ci dëkk yi mu feggool…
Imbraatóor gi nekkoon na di gu naat : ay suuf yu nangu mbay ak sàmm, mu daa bokk ci yaxantug tàkk gi (gi nu daa defe ci tàkk gi) ak njaayum wurus mi, moom imbraatóor gi amoon na ay mbelli wurus yu bari yoy ki ko daa topptoo mooy Kayaamagana, maanaam njiitul wurus li : waa jii da daan nekk njiit lu dëgër, lu ñu wormaal, luy àtte cig maandute te daan samp foŋsaneer yi. Moom nag cim koom ak naataange la daa dunde ci péeyam, waa diiwaan bii it dañu ko daa indil ay kem ci wurus wi ñiy génnee ci suuf si, ginnaaw bi mu faatoo nag la ko fi ab jarbaatam wuutu. Ci atum 1052 g.j., la Muraabituun yi song Gana, ci layuw dañuy dugal ñoñam ci lislaam, ñu daal di ubbi péey ba atum 1076 g.j., ginnaaw bi Gana néew doole, daal di daanu ci mujjantal gi ci loxoy imbraatóor gu Mali atum 1240 g.j.


text:
Waxtaan:Xam-xamu nosukaay
baatukaayModifier
- xibaarfeppal: informatique
- seggatukay: ordinateur
- logiciel et application: tërël ( ci italien «un programma» la nuy wax maanaam li nga programmer: li nga tërël. un programme: ab tërël)
- système:demin
--Ibou 21 octobre 2007 à 11:45 (UTC)
yii laa gisoon manModifier
- xibaarfeppal: informatique ( xamtéef moom la ko Aram Faal tudde woon, man ma gisoon xam-xamu nosukaay walla xibaartéef
- seggatukay: ordinateur : man ma gis Nosukaay (nos ci wolof mooy tekki ordonner;organiser;programmer;sistemare)
- logiciel et application: tërël ( ci italien «un programma» la nuy wax maanaam li nga programmer: li nga tërël. un programme: ab tërël): tëriin la ko Aram Faal daa wax. walla nga ne tëraliin
- système:demin:Man NOSTE laa gis boo xoolee ci yewwute ci sama téere ba danga ko fa gis, (nosteg laman: systeme feodal. nosteg pénc: systeme republikin
Ma bëgg laa yëgal ne al foo ko gisatee doo ko binde ël maanaam tërël moom ngay jàng waaye tëral ngay bind, ndax mi ngi juge ci tër, kon al gi moo koy defloo li muy def, lekk lekk-al, naan naa-al wax wax-al tëdd tëddal. Al nag jumtukaayu digal la niki lekkal, jumtukaayu defloo la tam niki lekkal na ko, def na ko mu lekk.
Ma yeewaat la ci leneen, gis naa saa su nekk booy bind lu Afrig Afrik ngay bind, nag nga bind nak, ma lay xamal ne soo bëggatee xam ba xam ga la walla ka dangay bind am giy firi yëfam ci ginnaaw baat bi xool, danga gis ne Afrigam lanuy wax ak nagam walla nga bind u ci ginnaaw afrigu sowwu jant, nagu baay.judd baaxul juddu moo baax, boo ci bëggee xam dara , danga koy def jëfi dàq mu jox la judduwul nga xam ne juddu lanuy bind, bu dul loolu juddul la waroon a doon, walla nga def ko jëfi ndigal mu jox la juddul, bu doonutoon loolu juddal lay doon te loolu amul. Mbindiin wi am na nos bu mu war a topp, waaye jàmbaar nga lool
informatiqueModifier
Yaakaar naa ne waxoon xibaarfeppal walla xibaartéef moo gënoon xamtéef. ndax xamtéef ak xam-xam seeni tekki waru ñoo soriyante. Man xibaafeppal ci ñaari baat yii la ko sose xibaar ak mbëjfeppal(electronique, electron).
yeete gi ci mbindiin mi doon na lu am solo ndaxte cim njang laa nekk ba léegi. saa yoo gisee ay njuumte ci samay mbind, nga may jubanti doon na lu may dimbali. kon jaa jëj!!!! --Ibou 22 octobre 2007 à 19:09 (UTC)
Ñàkk a fasuModifier
Ñàkk a fasu, maanaam di jëfandikoo baat yi dul naqaree nànd, yi dul jafee xam lu am solo la, bul fàtte ne bañ a jëfandikoo tubaab ngir jafe gi moo tax ñuy bind ci wolof, kon lépp loo xam ne man naa tax ñuy xaw a jegewaat jafe ga ca làkku tubaab nanu koy moytu, te yombal gi dinay tax nit ñi di gën a ñëw, di fi gën a ba nasaraan. Waaye bu mu tee nga xam ne gaynde nga, jaajëf


text:
Ci àjjuma tey jii, 17i fan weeru sàttumbar 2021 la Omar Bolondeŋ Jóob am kon 75i at. Ngir sargal jàmbaar jooju bëggoon réewam ba mu jaral ko bakkanam, Lu defu waxu tekkilu na ci kàllaamay Kocc ab yaxal bu am solo bu ko Foloryaŋ Bobeŋ jagleeloon ciy jamono, tudde ko “Dellusiwaat ci jaar-jaaru Bolondeŋ Jóob ci jamono ju ñuy wut a jàllarbi li fi nekkoon ci Senegaal”. Ci àngale lan jëkk a bind bile yaxal, siiwaloon ko ci “Review of African Political Economy”. Daawuda Géy mi nu ko tekkil nag, bañkat la moom tamit. Ngërëm ñeel na ko…Source: defuwaxu.com
Fukkeelu fan ci weeru Mee atum 1973, la kilifay Senegaal yi yëgle faatug Omar Bolondeŋ Jóob, mu doonoon ndaw, doonoon ab bañkat ak ab ma-pasin*, amoon 26i at, ñu téye woon ko ca kaso ba ca Gore. Daanaka am na xaaju xarnu boobu ba tay. Li Nguur gi wax ne dafa xaru, ñu bari weddi nañ ko, jàpp ne ñoom ci seen bopp ñoo ko bóom.
Ci atum 2013, mbokki Omar Bolondeŋ Jóob dañu ko doon màggal, 40i at ginnaaw bi mu faatoo ca Gore. Ci diirub ay xarnu, dun bi Tubaab yi daan yóbbu lim bu kenn mënul a takk ci ay saa-Afrig ca Amerig def leen fa ay jaam. Ci biir googu màggal, mbokki Omar yi génne woon ab nataalam ca biir kasoom ba woon, te doon léegi ab bulub aajarukaayu, barab bu mboore bi gën a mag ci Senegaal. Ñu ngi jël boobu nataal ci atum 1970. Booba Omar njàngaan la woon ngir doon ab jàngalekatu xeltu, ñu ko doon doog a dàqe Farãs mu delsi Senegaal. Mu bokkoon, niki yeneen moroomam yu bari ca jooja jamono, ci yëngu-yëngu yi amoon ci “Mee 68”. Ñu teg ci ay at, ñu bóom jàllarbikat bi ci biir toolu-xare.
Bi mu génnee àdduna ci kaso ba mu nekkoon, ginnaaw bi ñu ko àtte mu war a tëdd ñatti ati kaso ndax dafa “laal kaaraangeg réew mi “, kilifay Senegaal wax ne dafa xaru. Waaye ñu bari jàppoon ne dañu koo bóom. Booba ba tay ay mbokkam tàyyiwuñu di sàkku yoon def liggéeyam ci mbir mi, teg ci ay bañkat ak ay ma-pasin jël xeex bi ngir kenn bañ koo fàtte.
Faatug Omar Bolondeŋ doonul xew-xew bu am nii rekk ci sunu mboor, bu kenn xamul lu ko jur. Déedéet, benn la rekk ci ay xeeti metital yu nguurug Senegaal yàgg a def. Tàmmuñoo gis ñuy wax lu bari ci kuréel yi taxawoon di jàmmaarloo ak nguurug Seŋoor, walla sax di leen jox seen gëdd ndax ki fi jëkk a doon njiitu réew (atum 1960 ba 1981) fexe woon na ba ñépp jàpp ne réew mi royukaay la ci demokaraasi. Nettali yi ñu saxal ci génnug réewi Afrig yi ci nooteel dañuy tënk yoonu tinkiku gi ci nooteelug tugal ci juddug Càmm yuy soog a moom seen bopp. Te doxandéem yu wéy di dugal seen loxo ci réew yooyu ngir seen njariñu bopp, te njiiti réew yooyu jàppale leen ci, loolu lu ñépp tegoon seen bët la ci atiy 1960 yi.
Ginnaaw bi ñu moomee seen bopp ci waxin rekk, jaaykati doole yi ci ndimbalul réew yi ñu nootoon, dañoo sasoo dëgëral seen nguur, jaare ko ci faagaagal lépp lu jóg di woote ag tinkiku ci nooteel ak ci nosteg koppartu. Gaa, Senegaal dundul ay jafe-jafe ci wàllu politig ni mu amee ci réew yi ko wër, waaye fi ñu àggale woon mbaaxug kii boole woon di taalifkat di njiitu réew muy Lewopol Sedaar Seŋoor muuroon na sunuy gët ci ay doxalinam ci politig. Ci jamonoy “Union Progressiste Sénégalaise” (UPS), doonoon benn kuréelu politigu cundum mu jiite ko, kilifa yi daan nañu noot, di xorñoññal di teg loxo, di tëj, di metital ba di ray bañkat yi. Omar Bolondeŋ Jóob bokkoon ca ñooña. La Suite ICI: defuwaxu.com/2022/05/11/fattaliku-omar


text:
Àllaaji Omar Taal mi juddu ci atum 1796 ca Fuuta, bokk na ci ñi siggil ba fàww nit ku ñuul ci lislaam. Nekkul woon rekk njiitul diine ak tariixa, wànte boroom xam-xam bu gëmoon der bu ñuul la, te fonk dénduw Afrig gépp. Source: Baay Njaay pour defuwaxu.com
Ginnaaw bi mu wedamloowee ay sëriñam, Àllaaji Omar feeñaloon na yeneen i kéemtaan ci daara ja mu nekkoon. Baayam boroom xam-xam la woon bu jànge Daaray Pir, doon daara ji gënoon a kowe ci jamono jooju. Yaayam it, Soxna Aadama Ayse, yaaram la woon bu nangoo séy te baax, fonk boroom këram ak wujjam. Abdul Karim Jàllo, ab sëriñ bu jànge Gànnaar, jële fa wirdu Tijaan, moo ko jëkk a jox wird wa. Ci lan fasante woon kóllëre ñoom ñaar.
Àllaaji Omar jaaroon na Misra, siggil fa der bu ñuul. Boroom xam-xami Misra xawoon nanu koo xeeb ngir wirgo deram, wànte bim jëflaanteek ñoom ba noppi, ñoom ñépp a luum.
Ba mu ajee Màkka la taseek Muhamadu Xaali nekk taalibeem ay weeri weer. Muhamadu Xaali natt ko ci bépp anam, def ko Xalifa ci ndigalu Seex Ahmad Tiijaani.
Àllaaji Omar Taal sumboon nay xare Senegaal ba Niseryaa ngir tuubloo ceddo yi, yaatal lislaam fépp ci Afrig sowu-jànt. Ci 1864 la ko noon yi ërtal mu dugg ci Degembeer ne fa mes.
Dees na wéy di fàttalikuy jalooreem ba fàww.


text:
Yéenekaay yépp
Wone gees boole gu mbooleem yéenekaayu Wikipedia. Man ngaa wàññi wone gi soo tànnee ab yéenekaay, turu jëfandikukat, walla xët wu mu laal (ñaar ñépp dañuy yëg tolluwaayu mbind mi) .
- 1 Oktoobar 2008 à 01:29 Budelberger waxtaan cëru moo toppale xët wii di 2Pi jëmale ko ci 2 Piyeer
- 1 Oktoobar 2008 à 00:26 Budelberger waxtaan cëru moo toppale xët wii di 1Ko jëmale ko ci 1 Korent
- 1 Oktoobar 2008 à 00:07 Budelberger waxtaan cëru moo toppale xët wii di Jëf jëmale ko ci Jëf ya
- 30 Sattumbar 2008 à 01:17 Budelberger waxtaan cëru moo toppale xët wii di Royuwaay:User zh-min-nan-3 jëmale ko ci Royuwaay:Jëfandikukat zh-min-nan-3
- 27 Mee 2008 à 00:30 Sàqum jëfandikukat Budelberger waxtaan cëru sos nañu ko


text:
Maki Sàll
Maki Sàll, mi ngi judd ci 11 desambar 1961 ca Fatik, ab nitu Càmmu Senegaal la. Mooy njiitu réewum Senegaal dale atum 2012.
Mi ngi bokkoon ci làngug politig gu PDS, doonoon ci ñi doon jàpple Abdulaay Wàdd ci palug njiitu réew mu Senegaal ci atum 2000. Ci ginnaaw bi doon na fi jëwrinu Mbéll yi, Yasara gi ak Jafaan yi dale 2002 ba 2003, doonoon fi jëwrinu Biir réew meek gox-goxaan yi dale 2003 ba 2004, Jëwrin ju njëkk 2004 ba 2007, ginnaaw bi njiital Ngomlaan gu Senegaal dale 2007 ba 2008.
Ci 2008, ginnaaw ay jàppante yu mu amoon ak njiitu réew ma woon Abdulaay Wàdd la génn PDS dem sos APR, làngug boppam gi koy yóbb ci ndam li mu am ci palug njiitu réew mu 2012.
Cig palam ci 2012 la taxawal Plan Sénégal Émergent di xalaat bi liggéeyam ngir suqalu Senegaal sukkandiku. Soloos xalaat boobu mi ngi sukkandiku ci tabaxi jumtukaay (ay yoon, naawuwaay aki waax, ...), taxawal ag Ndefar guy man a jox liggéey waa-réew mi, suqalu càmm geek mbay mi.
Ci atum 2019 lañ ko falaat ginnaaw palug njiitu réew mi amoon ca at mooma. Ci atu 2024 la war a jeexal pal gu mujj googu giy war a yam ci juróomi at.


text:
Meun nga aam xibaar you bèes lii tchii biir COVID-19 bou djogé tchii ministaire bou Weer gui yaram ak borom rewmi, tchii wolof
Meun nga aam xibaar you bèes lii tchii biir COVID-19 bou djogé tchii ministaire bou Weer gui yaram ak borom rewmi, tchii wolof
Lou djogé tchii taxa way bii djogé tchii ministére bii bës bii 12. mai 2020
Danemark défa bok tchi yëw rii dii djiité tchii wallum test tchii COVID-19, tëy djii ñio bôk tchii rëwyii bouy tésté niit you beuré tchii mbolo. Taxaway bii meuna geuna deugeur. Ndakh boudeh wallanté bii défay djôgât, ñio meun kô gawa yeug, motakhiit dûñio soxla aye taxaway you deugeur.
Dûñio soxla fûñu meuna vëtal ñii fëbar, ñio bâgnâ tëdj deukeu bii aak meuna taxa waal wallanté bii. Lûuñu geuna beuga moy suñu maag yii meuna dundu sën dundu, meuna guisât sën dôom aak sëut yii.
Doxalin wu nu dëxëñ moy: niit bou aam fëbar bii, sañ sañ défa beugeu kham kâan moy aanandô aam. Ñio meuna tésté aandândô yii meun léen wëtal baalâ ñuy meuna wallaaté. Ngùr diina tidjii aye wôté kaay you yakamti dii djapalé mbolo bou ñio waal, meu meuna kham aandândô am, ñio meuna taxawal wallaté bii.
Lou tchi tôp moy ngùr mii ak mbôlô dina aam aye samp you wët, nga khamnati yow mii amoulô fô meuna vët ak fëbar bii, meun nga aam fo vët.
Niit you beuré ñju gui défar aye sën muuraay gémiñ bôp. Ministaire bou dal néena ngéen oytû lii dône aye muuraay kanam yu ñio ñiaw defay djôkhé aye jagadi yu kaaraange.
Jagadi moy manam yow nga geum ni dinala aarû, motakh dinga dëm ba bayi raxasû aak moytû niit. Muuraay gémiñ bou nio défar tchii kër dou laa aar niingko sôxla tchi wallum COVID-19, ndakh doomu jàngoro meuna aam fûmû dûgû.
Muuraay gémiñ défa lâdj aye xarala mou meuna aar fëbaar. Kiy jariñoo défa wôraa sëtlu ndakh muuraay gémiñ aamna rāñeekaay “CE” bou fëgñ, moo done rāñeekaay bii nga khaamni mbolo dékô soxla.
Jaay aye mpèhè nga khaamni djaarul tchii yôone, loulou défa jagadi.
Dalay défa deugeur tchii taxaway yam tchii jaar tchii yône, maanam ñio oytû sûñu morom sët moo aam sôlô tchii wallum COVID-19.
Dooliil khaam khaam:
https://www.sik.dk/erhverv/produkter/personlige-vaernemidler/vejledninger-forbindelse-corona-covid-19/hjemmestrikkede-masker-giver-formentlig-ikke-beskyttelse#
aak fii:
https://www.dr.dk/nyheder/indland/styrelse-hjemmestrikkede-og-hjemmesyede-masker-giver-falsk-beskyttelse
Lou djogeu tchii taxaway 7. may ak Ministre bou djité rewmi Mette Frederiksen
Danois yeup défnañio lou ñio meune, dii sorénté, sëtaay bii. Motakh legui meune naa ñio tidjii deukeu bii ndank.
Ministre bou djiité wëer gu yaram seen taxaway tchii sorenté bii aak sëtaay mo aam ba légui, Motakh ñieup ñio woraa djap tchii taxaway yii.
Lou tôpe tchii taxaway yii ñio meuna tidjii deukeu bii dina geuna deugeur. Lou aam sôlô moy ñiou meuna testé ñiinji, boo aamoul symptôme fëbar, ñii néka tchii séne këur. Aye teste dina aam tchii mbolo, yéne yii tchi yéen dii ngéen djot aye wôté ngéen meuna djeul aye moytu kaye.
Fase 2 tjii meuna tidji deukeu bii:
Lou dës moy tidji frontiere yii, lolou dina ñio tchii djaaraat. Gouvernement bii dina tchii waakh 1. juin 2020.
Boudeh suñu tidjii yii défa déf corona bii defay aamat dolé, deukeu dine djeulaat moytu kayam tchii tidjii deukeu bii. Ministére bou wër gui yaram défa wora meuna kham naka laa nio wora def, ñio oytû sûñu morom tchii wër yii djem kanam.
Djangue kô fii tchii https://www.regeringen.dk/nyheder/2020/pressemoede-om-genaabning-af-danmark-fase-2/
Bou djekeu ñi woora oytû tchii wallum COVID-19 défa yatû wône, motakh diktal bou bés, ñio meuna kham kaan mô woora oytû tchii wallaté coronavirus.
Djûrôm ñiar mbolo ñio woora oytû:
1.Kou djem maag – leup tchii wër gû yaram
Virusbii liimu wôné moy maag ñio aam 70ans djem kaw, aak ñii wésû 80ans, ñio yomb waalaté ak fébar. Ñio gaaw aam fébar bii moy maag kû aam 65ans, boudeh dangâ aand ak fébar.
Kû djem maag aam 65ans djem kaw, boudeh daanga aand ak wér gu yaram yow worulô ragal. Môtâkh légui maam yii meun ngén guiss seen sët yii – ngën néhkhãl léen.
2.Ñi deuk tchii resisdence
Kou deuk tchii residence défa dône maag, aand ak hasay bou néxûl. Môtakh ñii lagñio wora oytu.
3.Mbolo kou aam yaram
Boudeh danga aam yaram lou tchii beure dangay aand ak yénéen fébar, kome diabéte wala fëbaar khôl. Niit kô khamni défa aam BMI bou eup 35, wala BMI bou 30 aand hasay meuna aam aye djafé djafé boudeh daanga aand ak COVID-19.
4.Niit ñio aand ak yéene hasay
Dou Hasay fébar yeup moy djokhé djafé djafé, sûr tout boudeh yangui fadjû. Si sûf meun nga guiss fëbar yii néka tchi hasay boudeh danga aam COVID-19:
https://www.sst.dk/da/Udgivelser/2020/Personer-med-oeget-risiko-ved-COVID-19
5.Khâlé bou aand ak hasay fébar
Ýene khâlé ñio aam hasay fébar ñio wora oytû COVID-19. Sûr tût khâlé yii nga khamni diñio sokhla ndimbal – baalaa pandemi dii aam – Khâlé yii aak séne mbôk dina ñio aam ndimbal.
6.Niit kou aamoul këur
Niit kou aamoul këur défay aam djafé aak sëtay soré niit tchii bôpam dina méti. Motakh wallanté bii defay yômb. Lou tchi tôp moy niit kou aamoul këur lou tchii beuré défay aand aak hasay fébar. Lii yeup défa bôk tchii mbolo bii meuna aam fébar bou djafé.
7.Djiigén bou aand aak bïr
Lii ndimbal rék la, ndakh kou aand ak biir défa gâw aand ak hasavay fébar. Daar wônéwûl kou aand ak biir, walla dômb djii, ñiom niar séen fébar geuneul méti mbolo. Tchii lûñû khaam, yaay ak dôm ñii wosin aak aand ak COVID-19, dômb bii diina djûdû baala djotaam. Motakh ñio wora aru yaaye aak dômb.
Mbolo, nga khaamni défa aand ak fébar bou yombà nga khamni défay yômbal walanté COVID-19 tchii yaram, meun nga wô saa faadj kaat mou meun laa djokh vaccine bouy aar pneumokokker.
Vaccination bii defay aar ñi nga khaamni fébar défa yômb tchii séen yaram, aak ñii nga khaamni dûñio gaaw aam COVID-19.
Vaccination bii, dou vaccine nga khamni défay fadj COVID-19. Vaccine bii moy aar béne fébar bou tûdû pneumokok-bacteri, nga khaamni bii défa meuna djokhé aye fébar bou néka tchii deurét ak fëbaar deûne.
Niit you beuré ñio gaaw aam fébar, ndaakh séne aat waala mou dône niakum wër. Motakh ñio waakh ñii djem maag, ñii deuk tchii biir resisdence aand ak niakum wërgu yaram, ñiom ñio meuna aaam vaccine bii.
Leup lô beug khâm tchhii ndakh yangui bôk tchii vaccine yii ñungi kô biind fii:
https://www.sst.dk/da/Viden/Vaccination/
Liing beug kham tchii vaccination bii:
Tarixx bii dëgër na, ñuu ngui tchii yône: Ñiaar téemer ak ñéet ñjô teudeu tjibiir hôpital yii,
Béene tëmér ak djûrôm ñent séne wergui yaram déesna, ak béen témer ak djurôme njaar ñio ñiaak séne bâkane.
Ministre Bou Djitou Rewmi bëugëuna ñio faatéelé kou, fébaar bii balaa mûy fégñ tchii yaraam diina djeul ñiët ba ñient ayubés, moo taakhit defko djaakhaal mungui guiss ñiin ñi dii bagña faalée reglement yii – kôme aye niit dii dêf aye yëndou paque.
Motakh Ministre Bou djitou Rewmi djokhé naa fou ñio wora djeké ñio meuna tidji deukeu bi indank. Ñio diapanté deukeu bii yeup ñio meuna gëuna tchii lii: raxasaal saa loxo, boul djéegé niit ak ngéne baagña beuré boudeh daangén dii dadjé.
Ministre Bou Djitou Rewmi lou wôraal lii leup moy ñio deugeur tchii tarixx bii – Ñio djapalaanté.
Lou déss môy taxaa way yii djiitû – diinan ko yôk aye ñiente ayubës baa beusou fouki tchii wéerou maï.
Ministre Bou Djitou Rewmii beugeuna ñio maanu. Ndakh lougñio khaam dootoul amaati – baala suñû mbolo dii dône limu néekône dina yéekh tée deésna aye vër.
Baa paré défa yôk sûñu navlé:
Ministre Bi Djiou Rewmi mungui ladjté djapalanté, borom banque yii ak njii nga khaamnaténi ñio yoor louase yii, ñio woné solidarité – Akk kuu nék naa djapalé borom boutique you ndaw yii.
Ministre Bii Djitou Rewmi diina yok nate kaye teste yii, aak khamnaani njii dii ligueye tchii wër gui yaram ñio gui daaw ñiogui déf leup pour meuna aam louñu sokhla.
Lou Ministre Bii Djité Rewmi djekhalée moy, ñio djapalaanté: kutchii nél aam nga tchii saa wallum. Nonu rék lagñu meuna déf ñio meuna tiidji waat suñu mbolo.
Liinga wora khaam tchii corona:
Wakhtou bii défa khaawaa djafé ndakh féebar bii. Moo takh ñio geuna deugeuraal suñu taawaye, ndak ñio meuna wajní waallanté bii. Motakh ministaire bou Febar ak wéer gu yaram djokhé taxaway yii.
Boudeh daanga aand aak weergu yaram:
Boudeh féebar bii défa féegñ tchii yow:
Topotowaal saa bop nga meuna topotoo sa morom.
Lii tchii biir conference aak journaliste yii beusou bii ñaar-fuuk ak ñett tchii biir wéeru marts 2020.
Miinistere bouy djiitaal rewmii Mette Frederiksen, defaa yôka aye aarou rewmii ngaa khaanii defko tég baa paré baa beusou mii fuji ak ñett avril 2020.
ñeen-ti-fuki-ak- ñëent-ttéeméer (254) ñio teudaâh tchii hôpitâl yii aak féebaar coronavirus. Djûrum-fuki-ak-djurôm (55) ñio nékah tchii baajnaa weur. Niar-fuki-ak-ñiente (24) ñio njaka sëen baakaan.
Rewmii moungii geunaa djaapaa sii séen taxawaay bougñio djeuka déf. Lou aam sollo moy djaapa sii wajñii waallaanté féebaar bii. Motakh Rewmi yookaa tëdju kaye rewmii baa bessou fuki-ak-ñett (13) tchii biir weeru avril 2020.
Djiitaalé kaye rewmi, Mette Frederiksen, néehnaa aamnaa sollo ñio djápe tchii lûñio tawaal, khaamnnaa nii tamit diina djafée tchii waakhtu yii nga khaamnii niit yii dûñû woora déf séne maagal.
Dëel tôg saa keur ak saakh boudeh tuki tchii biir gohk laay dône.
Kû tchii aam aye tolof tolof meunga liidjaantii ndimbaal, ndakh ndibaal aamna boudeh tchii djapalé khâlée/ndongo.
Aamnaa tamit aye yéene keur, foo meuna dougou boudeh amoulo keur walla niaka aam fiinga meuna wutii sûtûrá – keur yii aamna fadjuu kaye boudéh daanga aand ak fëbaar bii.
Lou tchii mudjuu moy – Djaapaaléel rewmi tchii site bii tudu coronasmitte.dk, kû beuga ndimbaléee rewmii djaapa sii. Tchii sûñû site aamnaa link nga khaamaan tée nii défa tudu; Danemark dina djaapalée Danaemark (Danmark hjaelper Danmark) – Tchii biir fii diinga guiss aak taasanté aak niit yô khaamaantée nii aam naa ñio khaam khaam bii ñio sôkhla tchii biir sûñû rew.
Beusou alxamis fukk ak juróom-ñeent bii tchii biir weerou marts, Ministaire bou weerguu yaram defa djokhé kaadouam tchii djiigeen bou eumb ak niou woora woosine, tchii wakhtu bii nga khaam nii CIVID-19.
Kuu wooraa djuur dûñko woora testé (corona) bou dougéh tchii biir hôpitâl bii. Boudeh teste (corona) bii defa féenjaal febaar bii (corona), ñjeup ñjio woora aaru, djiigeen bii eumb aak niit yii nga khaamanti njou gii ligeuyi tchii biir hôpiteaux yii. Kûtchii neka defa woora sôl masqaam.
Boudeh defa aam ñiar khéel tchii djiigeen bii, maanam ndakh defa aand ak febaar wala déet, dûñu koy djaapalé nii melnii defa féebar. Baa téste bii ñiu djeel feejnaal ñu leeneen.
Lou tchii moy:
Boodéeh saa morom (partenaire) defa aand aak feebar bii, yow mii diiko seetsi, dôñio laay téré dougou – Lolou tamit daay aam boudeh woorul tchii téste.
Morom bou aand aak féebaar défa wora moytu doomaam aye niarii faan, nga khaamni féebar bii féeñiul tchii saa yaram.
Boudeh yaye defa féenjal féebaar bii (covid-19), dina meuna neka aak domb djii. Khaana beoudeh féebaar bii féjn tchi.
Boudeh Yaye defa féeñyaal féebaar, wayé sokhlaa wuul fadje, defa wooraa njibii tôg keuram khaar aye aart knga khaani def tchii woora djôg.
Yaye yii aandaa aak féebaar bii (corona) dûñio woora nampaalé dômb djii, wooraa raxaas wéen tdjii aak sabu aak ndokh baalaa muy nampalaé, sôl masque, aak raxaas lokhô déf tchii boke.
Aye scanner dinaa aam.
Kuneka defa woora khaamni ndiibaal biinga khaam, defay taakhaw, loolou yeup tchii telefone laay aam.
Bayii tchii khéel aye borom khaam khaam yii séen setsi dína aand aak fiinga tolou tchii saa eumb.
Tanka aandoulou aak féebar.
Nieup ñio woora djuur diina ñio djuur (inchaAllah), wooruléen niar khéel walla khâlât tchii meuna dougou tchii biir hôpiteaux yii.
Institution bii yoor vaccine moungii laadj njeup ñio bok tchi loulo tudu (influmeter); maanam nga meun leen djaapalee tchii feeñial féebaar bii dii djokhée sodj, ñio meuna djaapa laan tée kheekh coronavirus.
Influmeter bii, yow saa bop yakoy wutii, yow laanju beuga khaam feebâr bii fumu tôlou, nga meun ñio waakh ndakh yangui yeug daara sii tchaa yaram – lii yeup meunio meuna diapalee aak yoku suñu khaamkhaam tchi sûñû rew.
Kou deuk tchii biir Danemark yeup meuna naa ñio djaapalé – khaalé, maag, kû wéer aak kû féebaar nieup meun naa ñiu boke. Boudeh daangaa feerbaron walla nga aand ak weerguu yaaram njeup meun naanju djapalé. Boul râgaal diin ñio djapalé.
Influmeter bii, tchii biir depatrtement de infection aak epedemi, tchii État laa neka, moy ñio aar tchii aye féebaar nga khamni defay waalaaté fii tvhii biir rewmii Danemark. Njôm njoy dookhaal inlumeter bii, ñio meun khaam tchii waakhtou bii nga khaamnii COVI-19 moo taxaw.
Fekal influmeter tchii seen site: www.influmeter.dk
Niit: Ministre bou rewmi Mette Frederiksen, ministre weergou yaram Magnus Heunicke, directeur tchii biir weergou yaram Soeren Brostroem, ministaire bitim rëw aak Chéfou takk-der bou rewmii Torkild Fogde.
Ministre bou Rewmi defa tiidjii waakhtaan bii diiñio leeral niata niit ñio aand aak féebar bii: Juróom fukk ak ñiar (82) ñiô teede tjii hôpitâl yii, fukk ak juróom-ñett (18) séen cas defa djaafé, ñiit yii seen cas yii defñio béta. Motakh duuñu woora meuna def louñu meun ñio waanyii waallaaté yii.
Motakh soubaa beus bou fukk ak juróom-ñett tchii wëerou marts (18.3.2020) aye wakhtou fukk bout djoté, baa beusou fanweer tchii biir wëerou marts (30.3.2020) Rewmii diina djeul aye measure yuu bées.
Lou tchii topeu moy Heunicke, Brostroem ak Fogde ñio waakh dino woora oytu léegui léegui ñio meuna xatal feaabr bii aak lou tvhii meuna topeu.
Béene niit meunoul bayi djeul wallam, lolou laa ministaire tchii weur gii yaram wakh, defa djoubal wakh tdji sii ndongoma yii.
Ministre bou rewmi neena boudeh daangaa aam khéel ñiar, ndakh daanga woora deem diner ak saa aye khaarit, kone tôgal saa keur moo geuna wôr.
Ministre bou rewmi mungi bakhlée nieup nga khamnnii douñiô djaap sii taxaawai rewmi.
Lou tchii tope moy Ministre bou Rewmi defa ladjté aye ndimbal; djaapalé ligeuy kaat yii, nii ligayal seen bop, ûsune yii, souba diina waakhtaan aak partii yii.
Ministre biitem rew neena khaam naa nii aye niit duñio meuna njiibii léugui nii. Motaakh duñio wora wuut fuñio meuna neka, baa wakhtou njii djot.
Niit; Ministre bou Rewmii Mette Frederiksen, Ministere biitiim rew Jeppe Kofoed, Ministere bou justice Nick Haekkerup aak takk-der bou rewmii Torkild Fogde.
Bou ndjeke Gouvernement bii defa djokh khee takhaa waye corona-virus bii tchhi Danemark:
802 ñio aam febar bii, 23 ñio teeda tchii biir hôpital yii, 2 ñiar nga khaamnii seen weer gui yaaram defa neka khâwâ djafee.
Mette Frederiksen defa waak tchii louñio woura def tchii waaloum feebar bâlaa mouy wâlaaté tchii biir Danemark.
Beene moy, hôpitâl yii diina ñiô taakhawaal operation yiinga khaam nii nekouñio tchii digenté deh ak doundou.
Njaareel bii moy, ministére biitem rew duounjo djokhee aye kadou, maanam touki yii nga khamnii amoul sollo geen bayiiko, tamit yeen yii danois yii neka biitem rew, yeen dageen woraa njiibisii bou gaw.
Njeeteell bii moy, moy taakhaa way bou rey, moy suba gaawu bou fuuk ak ñeent digg bëccëg, Danemark deefay teedj aye frontier raam baa beuseu fuuk ak ñeent tchii Awril.
Loolou loumou teegi moy keene nga khamnii neekoul danois meunoul duugu tchii biir rewmi.
Meu neka akk avion, walla bato, otoraay walla kaar.
Khaanaa niit kii aam sokhlaa bou deegeur; maanam nga deeuka fii, ligeey walla ngay setsi niit ñio febar (yeenaa boka deerët) walla nga aam aye doom tchii biir danemark, nga beugeuleen seetsi.
Forntierou Danemark aye takk-der aak waa militaire ñiokoy garde.
Gouvernement bii beugeuna geen yeug nii, frontoier bii dina oubeegou, pour nii nga khamnii danio dougaal aye leka. Moo takh keen worul raagal, kdakh leka diina doy.
Aak boul faateenii yeen nii aam pasport yeen diigeen meuna dougou tchii biir rewmii.
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.


text:
Firi tèerèb paspasou wà souna
Mélokâne bi
Firi tèerèb paspasou wà souna
Lan moy paspasou gniy toop souna
Danouy guemni al khourane bou tedebi
- 1
- 2
Méllal bou matalébi
Firi tèerèb paspasou wà souna
العقيدة أولًا لو كانوا يعلمون
[Wolof-الولوفية]
محمد شيخ سين
Mohammed Cheikh Sene
جبريل جيي
Ngiko firi: Djibril Dièye
Firi tèerèb paspasou wà souna
بسم الله الرحمن الرحيم
Nogui sante yalla miy brom mindèef yi, di sèedènè amoul kènne kougnou wara diàmou koudoul yàlla, di sèedènè yonnèn tèbi ab diamam la te yallako yonni, tè mom moo moudie ci yoonnèntiyi, yalla nako yalla doolli ay khèwal ak wakeuram ak sahabayi ak koulèen toop ci ak rafètal ba kèrok allàkhira.
Ginàw loolou:
Yàlla dafa yabal yoonnèntibi sallal làhou alayhi wasallama diokhko ak gnoub ak dinèy deugue, mou dèfko moudoon yeurmànè ci mindèefyi, di ab royou wày ci kèpe kouy dieuf, yalla lèralal diamam yi lèp louy bàkhal sèn mbiri àddouna ak allàkhira thi ay ay paspas you wèr aki dieuf you bàkh aki jikko you rafèt, mou diarè lèral gui ci yoonnènt bi sallal làhou alayhi wa sallama ak li gnou wathièe thi moom ci alkhouràn ak sounna.
Yoonnèntèbi lèralko ba bàyyi aw khètam ci lou lèr, sahàbayèk tàbihoonyi ak gnalèn toope ande diappe thia loolèn yonnèntèbi bàyyil, gnou teuyè thia bou deugar di roy yonnèn tebi sallal làhou alayhi wasallama ci paspasam ak diamou yàllàm, aki jikkoom, aki tègginam.
gnom gnoognou di roy yonnèntèbi sallal làhou alayhi wa sallama gnooy kourèl bi ga khamnè dougnou dagne mouke di nèk ci deugue di thia fèegn, koulèn di khas wala galèn di khèkh doulèn loor tè dou takhe gnou bàyyi mouke .
damay bind tèrèbi di ci lèral kourèl bi di roy yoonnèntèbi ci lèpp lan mooy sèn paspas , tè moy guem yall, ak malàkayi, ak tèrè yi yàlla diokh yonnèn tèyi, ak yonnèntèyi, ak allàkhira, ak dogalbi bou nèkhba ak bou nakhariba.
Lan moy paspasou gniy toop souna?
Gniy toop sounna sen paspas moy: gueme yalla, ak malakamyi, ak tèrèmyi, ak yonnentèemyi, ak bisou pegntheba, ak dogalyi bounèkh ak bounakhari.
Dnouy guemnèyalla rek mooy binde moy warsagal temoy dokhal mbiryep.
Donouy gamnè yalla rek mouyayou diamou, lepe lougnouy diamou loudoul mom nenla.
Donouy guemnè melokani yalla youseleyi ak touramyi youmàgueyi, tadoun thi sooppi dara.
Danouy guem kennouk yallagui ni amoul kene kounkoy bokalele,thi kennamgi ak yayo diamomgui ak touram you selyi, komniko yalla wakhe thi al khouran:
﴿رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا فَاعْبُدْهُ وَاصْطَبِرْ لِعِبَادَتِهِ هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيّاً﴾
Yalla danè: (yalla moy borom asaman ak soufe ak linek sen diggante, kon diamouko tega mougn ci diamou gi gakoy diamou.ndakh khamga kouyamo ak yalla ci ay touram walla ay melokanam? Amoul ken kou melne moom).
Danouy gueme yalla kom nimou melale boppam thi ayatoul koursiou. Yalla dane:
﴿اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ لَّهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ مَن ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلاَّ بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلاَ يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلاَّ بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ يَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ﴾
Limiy firi moy:
Yàlla miga khamnè amoul kèn kou yayoo gnou diàmouko koudoul moom, moom mooy kiy dound doudou gou matgi, mooy kiy takhèwè mbiri diàm yèp, dou guammèntou dou nèlaw, moo moom li nèk ci asmàn yi ak linèk ci souf.
Amoul kèn koumana ràmmou kèn fa moom loudoul boula diokhè ndigal ga ràmmou.
Moom mo kham li nèk sèn kanam ak li gèn wèsou, tè amoul kèn kou mana kham dara ci ab xam xamam moom yalla loudl lako thia soob mou xamalko kou ko soob.
Koursiy bou arasam bi yàtou wàyam migi toolnè yàtou wayou asmàn yi ak soufsi. (koursiy mooy tègou kàyou ay ndëgi tànkam). Tè disoul ci moom boroom bi mou sàm asmànyi ak souf si ak ligniy rëy lèp.
Moom mooy kou kawègi mooy kou màg ki.
Danouy guem liyalla wakh ci alkhouràn nè: yalla dara meloulnimom teday dègue dayguis.
﴿لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ لَهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ﴾
Danouy guem li yalla wakh ci alqouraan nè: amoul lène louydoundou thi kawsouf loudoul ne yalla mokoy warsaguel temoy khame foumouy nek bouy dounde, ak foumouy nek ginaw bamou faatoo, telolou lèpe mougui thi tère moubinde.
﴿وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الأرْضِ إِلاّ عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ﴾.
Danouy guemne li yalla wakhne: yalla rek moyor thiabiy gàloug xam koumpa, amoul ken kou kham koumpa koudoul yalla, temom mo xam linek ci guèedie gi ak soufsi, amoul wen khob wouy rot loudoulne xamnako, amoul ben peppe bounek fèenne loudoulne xamnako,amoul lèen lou toy walla lou woow loudoulne xamanako te bindnako fa lawhoul mahous.
﴿وَعِنْدَهُ مَفَاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُهَا إِلاّ هُوَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَا تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلاّ يَعْلَمُهَا وَلا حَبَّةٍ فِي ظُلُمَاتِ الأرْضِ وَلا رَطْبٍ وَلا يَابِسٍ إِلاّ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ﴾.
Danouy guem li yalla wakhe ci alkhouraan ne:
Moom yalla rek mo kham kagne la allakhira di takhaw, moom rek moy wathiee tawbi, mookham li nek ci biri gni eumbe, amoul ken kou kham ligay am souba,amoul ken kou kham fooy faatoo.
﴿إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الأرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَداً وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ﴾.
Danouy gueme ne yalla day wakhe, te ay wakham sayouko soobee lakoy def, te lamou beuga wakh lay wakh, yalla wakhna ci alqouraan ne: yalla wakhna ak mousa ak wakhe.
﴿وكَلَّمَ اللَّهُ مُوسَى تَكْلِيماً﴾
Mou wakhàtne: ba mousa dikkèe thia wakhtou wanou digantewon ak moom brombi yalla wakhakmoom.
﴿وَلَمَّا جَاءَ مُوسَى لِمِيقَاتِنَا وَكَلَّمَهُ رَبُّهُ﴾.
Yalla wakhtne: ma woo mousa thia fay toolook montagno tour ma teralko ci wakhakmoom.
﴿وَنَادَيْنَاهُ مِنْ جَانِبِ الطُّورِ الأيْمَنِ وَقَرَّبْنَاهُ نَجِيّاً﴾.
Donouy guem li yaalla wakhne: (bou guejegui donone daa guir binde bati yalla yi guejegui dina diekh te bati yallayi dou diekhe ).
﴿قللَوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَاداً لِكَلِمَاتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِمَاتُ رَبِّي﴾
Danouy guem ne bati yallayi mogana mate guena daggou te mogana wer bepe bate kome niko yalla wakhe ci al khourane ne:(wakhi yalla matna ci deugue ak manou)
﴿وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ صِدْقاً وَعَدْلاً﴾
mou wakhàt ne: (ana kane mogana dguou yalla ay wakhe).
﴿وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثا﴾
Danouy guemni al khourane bou tedebi wakhi yalla la, moko wakhe thi dague moko yonni jibril mou wathieko thi yonentebi sallal làhou alayhi wasallama kome nimko wakhe thi al khourane nè :(al khouran lounou wathela mou diougè thi borome minedefyi, jibril moko wathe thi kholou yonentebi guirmou book ci gniy woote diamè ci yalla).
﴿قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَق﴾.
﴿وَإِنَّهُ لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعَالَمِينَ نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الأمِينُ عَلَى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ﴾
Danouy guemnè yalla mokawè mbindèfyi thi dieummame ak ay melokanam guir limou wakh ci alqouraan nè :(mom moy koukaweki kou magueki).
﴿وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ﴾
ak limou wakhnè :(moy ki not thi kaw diamame yi moy kou khèrangeki moy kou kham leep)
﴿وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَهُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِير﴾
Dgnouy guem li yalla wakh ci alqouràn nè: (mobinde asamayi ak soufyi, bamouko bindè banoppi moudadi yamo ci kaw aras te moy dokhal mbiryi)
﴿خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُدَبِّرُ الأمْر﴾
ak yamom thi aras moy ak kawèm ci dieummam ak kawè ga yèel ci moom, te moom yalla rèk mokham namou nèkkè thia kaw aras, amoul kèn kou kham namou fa yamoo koudoul moom .
Danouy guemnè mome yalla andaknè mogui yamo thi kaw aras day khame sene mbir yeb didegue sene wakhyi diguis sène dieufyi diteural sene mbiryi, moy warsagual kou gnàk, difathe adioyi, moy fal kou ko nèkh dèfko bour, moy foolli koukonèkh, moy yekati koukonekh, di soufèl koukonèkh, kokhamni mbiram niladèmè ak diamyi tha dague dague mogui andak mbindedefyi dagui dagui ande,donte mogui yamo thi arasambi, yalla nèna: (mom dara melouni mom te day degue day guis)
﴿لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ﴾.
Dounou wakh moukou li yènne kourèlyi diwakhe nan yalla migi fèppe ci dieummam.
Dananou guisni kebe kouwakh lolou wakhna wakhi kèar, tè wakhna wakhi kou sankou tè rèer. Ndakh daay mèlal yalla mèlokàn wokhamne yèlloul ci yalla, ndakh li ci nèk ci ak soufè, nè boudènè yalla migi fèp ci dieummam kon day nèk ci bèp beureub bou saltè , tè yalla kawèna sèllena sorènak di mèlnoonou.
Dananou guem lignou yonentebi sallal lahou alayhi wasallama khabar ci ab hadis nè yalla day wathie ci asaman sii ci gouddigi bou dèsèe bèn thièr, yalla bou wathiè danàn ana koumay woo ma wouyoula, ana koumay gnàn ma mayla, ana komay dièglou ma dièggal la.
Danouy geumnè yalla day dike guir attè diguente diamyi komniko yalla wakhe thi alkhourane,
﴿كَلاّ إِذَا دُكَّتِ الأرْضُ دَكّاً دَكّاً وَجَاءَ رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفّاً صَفّاً وَجِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الإنْسَانُ وَأَنَّى لَهُ الذِّكْرَى﴾
Nèna bisbou souf si yeugue too yeugu toomga, sa borom dadi dik gir attè diamam yi, mallàkayi dadi sappè .gnou dàdi eundi sawaraw diahannama, bou kèroguèe kou wèddi woon yalla daga wàrou dàdi toub, wayè fèk toub thi boobè bis dou diarign dara.
Danouy guamnè yalla day dèf loumou beugga dèf. Yalla nèna ci al qouràan : (mom yalla loumou beugga dèf dakoy dèf te dara tawouko) ﴿فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ﴾
Danouy guemnè nammèelag yalla gnari nammèella:
1- Limou dogal te mou sob ko mou am, limouy dogalnak tekki woulne loumou sooppla, lèg lèg mou dogal loo khmne loumou ayèla.
2- Liga khamne yalla dako soopp di ko diglè, loolou loumou beugla wayè bouko soobè mou dogal mou am, bouko soobè dou dogal mou am. Misalam moy dioulli ak wor.
Danouy guemnègnari nammèl yèpe day topou ak khèrèniam, lèpe lokhamnè dogalnako thi thiobarèem wala mou diglè gnou dèfko thi ak khèrègnam lako dogalè, mokham domou adamayi khamnanouko wala khmougno ko, wala mouneklo khamnè sèni khèl aguou thia.
Danouy guemnè yalla kou bague top kati yalla yila, gniy top yalla gnomit gnou beugue yalla lagne. Liy tèktalè loolou moy liyalla wakh ci alkhouràan nè:(boufèkkèe bague guène yalla topoulen yonentebi yalla baguelèn).
﴿قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ﴾
Ak limou wakhnè:(yalla dana indi ay nite niokhamni dalendi bague nioubague ko).
﴿فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ﴾
ak limou wakhnè: (yalla day beugue gniy mougne)
﴿وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ﴾
Ak liyalla wakhnè (naguèn màndou ndakh yalla beugna gniy màndou).
﴿وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ﴾
Ak li yalla wakhnè (dèlèn rafètal ndakh yalla dafa beugue gni dieuf lou rafèt).
﴿وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ﴾
Dagnouy geumnè yalla day geuram lebe loumou yonal thi dine di bagne lepe loumou tèrè, boukouna thi liy tektalè lolou limou wakh ci alkhouràn nè :(bouguen wedde yalla yalla amoul àdio ci yèen, te dougueram thi diamamyi ak weddi bouguen santé mougaramko).
﴿إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ وَلا يَرْضَى لِعِبَادِهِ الْكُفْرَ وَإِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ﴾
Danouy guemnè yalla dafay guereum diamam yiy guem tèy dèf lou bàkhe, komnimko wakhe thi alkhourane:( yalla garamnalen niougaramko lolou gnèlna gniragal yalla).
﴿رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ﴾
Dagnouy guemniè yalla day mèrè kepe kou yayo meram thi yèfaryi ak moykatyi,kom nimouko wakhe thi al khouràne nè: (yalla dana mbougal mounafèkhe yi ak yèaryi gnom gniy gnortou gnortou lou gnàw ci yalla ci dèfènè dou dimbali ab yoonnèntam ak gni guem yalla, yalla mèrè nalèen)
﴿وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِكِينَ وَالْمُشْرِكَاتِ الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ﴾.
Yala wakhàtnè: (gniy wakh ak kèefar ande thièk khelmou dal kèn forsè woulèen ci yalla mèrènalèen).
﴿وَلَكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ﴾.
Dagnouy guemnè yalla amna kanam. Yalla nèna: lithi kaw sou lèppay dièkh, kanamouk sa brom mom sakh ba fàaw, kanamam ga khamnè moy gou màggue ga, tè tèdde.
﴿كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ وَيَبْقَى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ﴾
Donouy guemnè yalla amna gnari lokho you tedde you màague komnikouko wakhe thi alkhourane nè: ( gnari lokhomyi dafatalli day diokhr noumouko nekhe)
﴿بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ﴾
Dagnouy guemnè yalla amna gnari beute kom nimouko wakhe thi alhourane di wakhak yonnent yalla nouhe nànko :( defaral galgui thi sàamou gi gnoulay sàamou ci guis gignoulay gis ci sounouy guete ga dèfar ko yit ci sougnou ndigal ).﴿وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنَا وَوَحْيِنَا﴾
Wa sounnayeb deuppo nagnou ci nè yalla amna gnàri beut, liy firndèl lolou moy wakhi yoonnetebi sallal lahou alayhi wasalma nèna: (dajal dafa patte te sene borom nekoul kou patte).
Danouy guemnè yalla beut douko mana gis gis gou koy pèeg, yalla nèna ci alqouràan : (buet douko mana gis gis gokoy pèeg)
﴿لا تُدْرِكُهُ الأبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الأبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ﴾
Danouy gamnè joulityi dananou guise sene borom yawmal khiyam, kom nimouko wakhe ci alkhouràane nè:(gna guem yalla sèn kanamya dafay lèr tè noy , gnou bolè thia di khol sèn broom)
﴿وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ﴾.
Danouy guemnè yalla dara meloulnimom thi melokanam you matyi,kom nimouko wakhe thi alkhourane:( dara meloul nèmome tè moom yalla moy kiy dègue lèppe di gis lèeppe)
﴿لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ﴾
Danouy guemnè yalla dou guemmentou wakhouma lak nelaw.guir ak matouk doundam. Yalla nèna: (mom dou guemmèntou dou nèlaw)﴿لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلا نَوْمٌ﴾
Danouy guemnè doutoogne kène ndakh ak màndom, tè dara ci li diamam yiy dèf oumpuko ndakh pèeg gimou lèn pèeg nimou matè.
Danouy guemnè amoul lènne loumo lote ci defko thi asaman ak soufe guir matak xamxamam ak kattanam gou reuy, yalla wakhe thi al khourane nè: (yalla bou beugguèe amal dara danan na am rek loola am). ﴿إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ﴾
Dagnouy guemnè yalla dou soonnou dou teulè, kom nimouko wakhe thi al khourane nè:(yalla mo binde asaman ak souf ci diourom benni fane te dara thi thiona lalouko)
﴿وَلَقَدْ خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالأرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَمَا مَسَّنَا مِنْ لُغُوبٍ﴾
Danouy guemn lèeppe loo khamnè yalla sakhal nako ci bopame ak lèeppe liko yonentebi sallal lahou alayhi wasallama sakhalal ci ay tour ak ay melokane, wayè danouy dagn ba sèt ci gnari mbire:
1- Diko melal kom gana ay melokanam kom melkani mbindefyi la.
2- Mouy geustou ndakala melokanou yallayi di amè. Mànàm bou yàlla nè yamouna thia kaw aras mouy geustou ndaka la yalla yamoo thia kaw aras.
Danouy guemnè lebe loo khamnè yalla dakhe nako thi bopame wala yonentebi sallal lahou alayhi wasalma dakhal koko dagniy guemnè lola dakhouna ci mom, tèmom broom bi sorinako, gnou guemnè safànou loolèe gnou dakhe temiy ak mat mom la sougnou broombi milawo.
Lèeppe lou yalla ak yoonnentèbi sallal lahou alayhi wasalma nooppi dagnou thiy noppi gnounit.
Danouy guisnè geum yi gnou toud fi fratala tè lou meunta gnàakke la, ndakh yalla lèpe loumou sakhal thi boppam wala mou dakhe ko lolou khabarla boumou khibar ci booppam gnou war koo deugguell, ndakh yalla moo guena kham boppame te moo guena deugguou ay wakhe, te kène manouko pèeg thi kham kham. niki nonou yonentebi loumouko sakhalal waloumou dakhalkoko ab xibàarla boumou xibàrl broomom, tè moom moo guena dueggou bmolèm mbindèefyi, te moolèn guena xam yalla, tè moo ci dakha lèeral.
Kon gnou xamnè wakhi yalla akoub yoonnentam dafa andak xamxam bou mat, akouk deuggou gou woor, ak lèral gou fès, kon nak kèn dou am gante ci diko dèlloo, walla ga thiy sik sakka.
Balloukây yi:
Buroop ndimbalanté ngir wooté ak yé ñi né Ar-Rabwa
Tèkhanetal you ajou thi kham-kham:


text:
Guy
Guyug Afrig bokk na ci juróom ñàtti guy yi ñu gën a xam, mi ngi bokk ci njabootug Bombacacees. Guy garab la gog dañu koo fonk lool ci aada ak cosaan, ñi ngi koy fekk ci barab yi am naaj fu ci mel ni réewum Senegaal ak Ginne.
Melo wi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Guy, garab la gog peeram da fa yaatu lool man a denc ndox mu bari, loolu moo tax ñu di ko woowe grabug butéel. Ci guddaay mi ngi toll ci ñaar-fukk jàpp ñaar-fukk ak juróomi ñay ci yaatuwaay mi ngi toll ci juróom jàpp juróom ñaari ñay. Bokk na ci garab yi nga xam ne day jël reenam dugal ko ci biir suuf ngir wuti ndox mum dunde. Guy garab la gog manut a dékku ngelaw lu tar lool.
Satamànna[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Satamànna mooy xobi guy yu ndaw yi. Moom nag dees koy jëfandikoo bu baax ci yenn barab yi. Dees koy watt di ko def laalo di ko boole ak cere. Jur gi it bëgg nañu ko lool. Guy nag nawet kepp lay sëq am i xob, waaye yeneen jamono yi du am dara. Fu mel ni Kaasamaas nag, ca Senegaal, dees na fa fekk guy yoo xam ni at mi yépo dañuy sëq. Xobu guy nag, dana yaatoo 20i milimet.
Mbotmbotaan[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Botmbotaan mooy tóortóori guy, moom nag day weex. Ginnaaw bu feeñee ba dem manees naa séntu wuy. Ba xiif di am daahees na ko lekk.
Cëggal guy[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Cëggal guy mooy xànci guy. Ca bu njëkk, dees ko daa xànc di ko weer di ci defar ay buum. Goj yi ñuy roote ci lees ko daa defare.
Wuy[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Wuy wi di meññeef mi ñi ngi koy natt ci ñaari téemeer ak juróomi garaam, ci yaatuwaay mi ngi toll ci téemeeri milimet walla mu jàpp sax ñaar fukk i sàntimet ba ci sax fan weeri sàntimet ci guddaay. Man naa am ci biir lu ëpp 300i doomi buy.
Buy[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Buy, mooy ñam wiy nekk ci biir wuy wi. Doom bu weex lay doon bu neex. Manees na koo macc noonu, manees na koo def njambaan mbaa njar. Ca Senegaal dees cay faral di def cifaay di ko boole ak laax.
Gif[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Gif mooy xooxu buy. Boo maccee buy bi bamu set xoox ba cay des mooy wuy. Aw meloom day ñuul, boo ko tojee it day am aw kemb ci biir. Gif moomu nag moom jur guy, moom la ñuy ji. Wolof da ne: Lu guy rëy rëy gifay ndayam.
Xetax[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xetax mooy lu nëtëx liy muur xottu wuy. Bu taqee ci yaramu nit day xasan lool. Dees ci daan taal. Bu ñaar yi jonjoo, riisoonte man naa jur sawara.
Turu xam-xam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Adansonia digitata