text:
Wikipedia:Babel
Xët wii moo lay leeral nooy xamale yeneen jëfandikukat yi, say xameel ci yeneen làkk yi ak tolluwaayu xameel gi.
Li muy jariñ
Donte fii Wikipedia ci kàllaama wolof la, waaye du ñi fi nekk ñéppa déggante. Am na ñu déggul wolof, walla seenug dégg des na, ñu mana soxla ku ñu jokkool ci làkk wi ñu dégg, walla ci wolof yu yomb. Am na ay waa-wikipedia yu déggul wolof te di bëgga jàpp ci liggéey bi, kon di na am-solo lool nga wax ko ci yan làkk ngeen mana waxtaane, ngir njariñam mana feeñ.
Bii sémb di na yombal jokkoo gi ci biir aw askan wu barilàkk wu mel ne wu Wikipedia: ci misaal, di na yomb jot kuy wax wenn làkk wi, te itam di na xamale tolluwaayu dégginu wolof bu ab jëfandikukat bu bindu.
Nu ma koy defe?
Doy na nga yokk ci sa xëtu jëfandikukat Babelbox bi, tabax ko ci topp tegtal yii:
- Nga yokk ci limu làkk yi nga dégg te teg ci |
- Misaal: {{Babel| (3 làkk)
Su ko defeen nag nga def ci tolluwaayu ni nga dégge wolof. Soo bëggee mu mel ne ni nga koy gisee (ci sa ndeyjoor), nga def: wo-0 walla wo-1 walla wo-2,añs.
Misaal: {{Babel|wo-1|fr-1|en-1}}


c: text/html

text:
Léebu
Fr:proverbe
Ëmbéef
A[Soppi]
- Alal du faj dee, gàcce lay faj
- Am saxul, ñàkk saxul
- Ay du yam ci loosu boroom
- Ay du weesu baay dee na
- Àdduna weeru kóor la, fàww jant so nga doora wàññi bis.
B[Soppi]
- Bàkk nga njaak
- Bu ndox tuuroo am bàq a fa des
- Bu ñay di xàlluw yoon doom jaa tax
- Bërigo ci mbartal ku ko bëmëx mu dem, ku ko ba, mu dem
- Bu gudd nopp doon tax di njiit mbaam di suñu ilimaan
- Buur du mbokk
- Bala ngaa xam xamadi xaw laa ray
- Bëñ weex na lool waaye dereet a ko lal
- Bu/Su yoon jeexul waaxusil du jeex
- Boroom ñeenti tànk du lab
- Boroom mbaam a xam mbaamam
- Boroom lal a xam màtti lalam
- Bët du yanu waaye xam na lu bopp àttan
- Bakkan waraw dàll la, fa muy dàggee dooko yëg
C[Soppi]
- Cërub ma xàjj, ma xujj a koy jël
- Cuqum a gën kamm
D[Soppi]
- Doomi ñay bu ko ñaanal mu rëy, ñaanal ko gudd fan
- Duma jënd jaan ci pax
- Dama laa bëgg maa la raw sëy bu mu takk, dangaa reew yaa ma raw a koy tas (abdu xaadir géy)
- Dangaa jot ci bakkan bay ñandu
- Daaray lëg guddu nopp jarufaa jaay
- Dóor wa ray mbër ci ponkal lay bawoo (Ahloubadar)
- Dëkkandoo jàmm a ca gën
- Doomi mbër jàngil bëre, yàgg-yàgg dees na la ñam
E[Soppi]
F[Soppi]
- Fa ndox daa taa boo demee fekk fa tepp-tepp
- Fët-Fët tàggalewul mbaam'aki noppam
- Fullaay jaay daqaar, mbaa ma ñam jeexal ko
G[Soppi]
- Gaynde du lekk mbuum yàpp lay dunde
- Gewël bu reppee cib xare lu mu jiin xeep ko
- Gumba du jiite rëbbum jaan
- Gumba tal na lu dul tëbi kàmb
- Góor gu tàyyeel, gàtt wërsëg, néewi soppe
H[Soppi]
I[Soppi]
J[Soppi]
- Jigéen soppal te bul wóolu
- Jëm ca làmb ja di bàkku, juge ca di bàkkoo ko gën
- Jàng jàngaan boo mokkalee ber sa daara
- Jàngoro ku ko nëbb mu lor la
- Jàngoro dees koy weer
- Jikkook boroom pax rekk
K[Soppi]
- Ku muñ muuñ
- Kewël du tëb doom ja bëtt
- Kuy naan di nëbbu, boo jéggee feeñ
- Ku njëkk a jug boroom ndékki dinga tëddaat
- Ku boot bukki xaj bëw la
- Ku wex wéet
- Ku ñuy jiiñ dëmm ngay soccoo yaxi liir
- Ku puudër tax a rafet boo ñaqee ñaaw
- Ku bañ a xitax bul yàgg ca mbojj ma
- Ku yàgg cib teen baag fekk la fa
- Ku manul, bawoo, lu yàqu yaw a
- Ku log, log-logal
- Ku la aal bët, fu ko neex ngay xool
- Ku saraxul gumba, bàyyi kook yalwaanam
- Ku ndobin ray sa maam, boo gisee lu ñuul war a daw
- .... Ku ko lebal ker, mu faye la guddi
- Ku jaan matt sam xel dem ci dee
- Ku la mag ëpp lay sagar
- Kuŋ-kuŋ ca wolandoo wa
- Ku yar sam kuy, yaw lay njëkk a daan
- Kuy xalam di ca jaayu (joowu)
- Kiy yenni gan du ko gunge
- Ku bëgg akara dangay ñime kaani
- Ku niikiwul naaka
- Ku naggu, naggu loo moomul,
L[Soppi]
- La tee nag wa dabi nag yaa tee ñeex maa neex
- Lu waay rendi sa loxo lay nàcce
- Lëg bu lekkee olom na ko gërëme cooy
- Laago du wees
- Lu jot yomb
- Lu xaj lekk lekk, ba fa der ga ca baat ba
- Liggéeyu ndey añub doom
- Lu ñépp wax ay dëgg
- Lu yàgg dëgg la
- Lu defu waxu, Luy ay di njàmbat
- Lu njiig njaaga mooy njaag
- Lu mag def dee, bu dekkee ba ko
- Lekkoo ci ndab li bëgg cee xëpp suuf
- Li ci kanam, rawuli gët
- Lu cin xat xat, nga war caa boqus xorom
- Lu yëngu la ko yëngal a ko ëpp doole
- Lu jiwu wa jeexul jugu fa
M[Soppi]
- Mbejum kanam, boroom a koy fajal boppam
- Mbej wa ray mbër, ponkal a koy dóor
- Mag mat naa bàyyi cim réew
- Man a man a, yaw a yaw aa ko gën
- Mattum xaalis boroom a koy jaaroo/suuroo
- Muus mu nekk ak na muy toje boppu jinaxam
N[Soppi]
- Ndànk ndànk ay jàpp golo ci ñaay
- Nen, du bëreek doj
- Nit, nitay garabam
- Njëkk a fecc, taxut a mujjeb géew
- Njaabum giléem, xajul ci waañ
Ñ[Soppi]
- Ñulug sa jëkkër, yakk sa doom
- Ñu bokkub teen ay jaxasoo ay goj
- ñi man a kott amuñu mbaam
P[Soppi]
- Powum jaar, ca wetu paxam
- Picc mu masul a naaw, bu/su naawee firi'm réew
Q[Soppi]
R[Soppi]
- Rayub tubaab yomb na, waaye fekke dëj baa jafe
S[Soppi]
- Suul ker du ko tee feeñ
- Sikk su feeñ cib sëy, nuyyoo na ca ngoro ga, dees koo fayul
- Sa gimiñ xasaw na sa doomu nday a la koy wax
- Saabu du fóot boppam
- Saaku bu dara newul du taxaw
- Soxla buy ñaar jàmm a ga ca,
T[Soppi]
- Tarxiis bu dammee loosu mbonaat, ku yor gëléem war a yësal
- Tere tere mu të, bàyyil mu gis
- Tàmm laago la
- Toŋ-Toŋu naat su wëreem réew dunq yaa tax
- Teen bu neexee pind ba du féex
U[Soppi]
V[Soppi]
W[Soppi]
- Weex, yàquli bëñ
- Waxma sa xarit, ma wax la sa bópp
X[Soppi]
- Xaalis, amul xarit
- Xaalis loo ko yonni mu indi ko, waaye falay jaare
- Xel, du jariñ lu dul xalaat
- Xar, day weesu mbote
- Xarit, dees koy tànn
- Xeeb nga xal, mu lakk sa dàgga
- Xool asamaan jarul buuxante
- Xëbtal, du tax doomi lëg a màtte
- Xalangu, dajul suuf.
Y[Soppi]
- Yàgg bawul dara
- Yariit du bon, yarut du baax (ahloubadar)
- Yéene néeg la boroom a cay fanaan
- Yoon yamul ci benn
- Yàkkamti yàqule

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sëriñ Saaliwu Mbàkke
Sëriñ Saaliwu mi ngi gane àdduna, ca Njaaréem(Senegaal) ci guddig àjjuma gu 14 ci weeru tëbëski, atum 1333 g.g, dëppoo ak 22 satumbar 1915. Aji juram ju góor di ku jaradee leeral ngir xam gi ko nit ñépp xam di Seex Ahmadu Bamba, ju jigéen di Soxna Faati Jaxate, mom Sëñ Moodu Asta mu baax ma te sell. S Tuubaa bi mu ganee àdduna daa bindoon ciw kayit tur wi di (Saaliwu giy tekki aji baax, aji yéwén) jox ko Sëñ Muhammadu Lamin Jóob Dagana, ne ko tudde ko ko, bi mu ko defee moom S Dagana, daa daal di bind as lëf ciy bayit ñaanal ci liir bu tedd bii aw fan wu gudd akug wér, akug yékkatiku ci jamonoom ba mel ni jant, mu wax ca ne:
«Yal na Yàlla mii di Aji-des bàyyil ñu fi Saaliwu mii mu ñu may te def ko mu jël turam wi (aji-baax).
Yal na ko fi desal mu dib jant ci asamaani jamonoom, bu ko defee, muy leeral kanamam gu këriis gi.
Yal na ko fi desal muy kuy mottali jub gi fi Yonent bi indi woon, di ku barkeel, di ku wér, tey ku am muur»
Am njàngam
Ay ceññeeri xel ak màndargay yewwute ak man a wattu teeloon naa feeñ ci moom te booba matagutoon a dal jàng, bokk na ci liy dëggal loolu te di ko dëgëral lii nettalikat yi di nettali muy ne moom de mokkaloon na xasida gii di (Ikfinii) te booba gone gu ndaw la woon, ginaaw bi mu jànge Alxuraan ca Tuubaa ci loxol nijaayam S Alasaan Jaxate mom Jàmbaar, ba mokkal te bind kaamil, ginaaw bi mu dugg ci jàng xam-xami diine yi ak làkku araab ci ay ustaas yu màgg niki Seex Moor Saasum Jaxate mom Xaali Majaxate Kala ca Aynu Maadi ak Seex Muxtaar Guyaar Jang walla Njang ca Husnul Maab(Tindoodi) ak S Abiibu ca Tuubaa, S Mut Dem ca Njaaréem, Seex Aamid Saw ca Mewndu, kii mooy ki ko jàngal xam-xami gëstubiddiw yi (falag) ak melosuuf gi nga xam ne xóotoon na ci ba àgg ci di xam ci mbiri ay réew ca Asi, Tugal ak yeneen réew lol ña fa dëkk sax leeg-leeg ñu xaw koo réere. Ku soppoon yër ay téere la, ndax saxoon na ci ab diir ci jamono ba mujjoon di géej gu deesul jot ag suufam ngir ag xóot. Bi Sëñ bi àggee fii ci njàng mi la gis ne daa war a dugg leegi ci jeneen dara mooy ju tukki, ndax tukki benn la ci daara yu mag yi xam-xam di juddoo, di yokk jarbu tey dollim xel, ndax bari na xam-xam yu ci juddoo, ndax dina yobboo ñaare ci xalaat ci dénd bi te Yàlla (tudd naa sellam ga) yàgg na cee woote jëme. Ci noonu, mu def lu sakkan ciy tukki ci biir réew meek biteem, ci mbooleem diiwaani Senegaal,Kot Diwaar ak Gàmbi, mu jële ca daj gu mag ak jarbu gu réy ci lef yu bari
Yenn ciy meloom
Ab xam-xamam
Niki ñu la ko waxe leegi Sëñ Saaliwu nekkoon na di ku géeju ci xam-xami lislaam yi: Tawhiid (wéetal Yàlla (t.s)) fiq , tasawuf , nos-wax walla nahwu ak nos-woy (haruud) ak jotal (balaaxa) ak leeral (bayaan), muy ku yéeme woon ci woy , daan def ay jam ci woyi dongaam yu tarbiya yi daan faral di def ay woy yu yéeme, ñoom de bokk nañu ci ñi gën a man a woy ci araab ci Senegaal ku ci mel ne Sëriñ Alhaaji Lóo , Utilisateur:Abdu Xaadir KEBE mi ci wikipedia, nga xam ne loxoom lu fa am solo la te ay gëstoom gën a màcc ci làmmiñu wolof, S Xaliil Màkke, S aboo Kebe mi def ab dalub murit bu jéggi dayo ba ci làkku araab [1] "www.wikimouridia.org" , S Mamoor Kebe, S Alaaji Mbàkke mi nga xam ne lu dul jeex ciy téere la taalif ci yoon wi ak aji sosam añs , ndax daawu leen bàyyi ci seen jàmm, foo ko fekk ma nga leen di soññ ci sàmmoonteek sarti "jotal" yi walla balaaxa ci seeni njuréefi woy. Ku mokkaloon lu bari la ci woyi waa Gànnaar yi ak waa Andalusi yi
Ag sonnam ci Jaamu Yàlla
Daa na toggoo ci jaamu Yàlla yi lu kawe misaal, mu daan taqook ay dog ciy wird aki tudd-Yàlla, daawu leen ginaawal mukk ak lu yitte yi tar tar mbaa xat-xat yi baree ko ni, kenn ci taalubeem yi nettali na ma ne moom de masul a jël aw wird ndare bu da caa sax ngir sàmmonteek Addiis bi naa "Jëf ji Yàlla gën a sopp mooy ji gën a sax ak doonte néew na", muy ku xéroon cig jaamoom ci tënku ci Alxuraan ak Sunna, daan teet bidaa ak cibéel (lu ñu sib), ci anam gu jéggi dayo ba cig tar.
Ag dëddoom
Sëriñ Saaliwu daa dëddu àdduna ginnaawal ko ginaaw bi ko àdduna dëgmalee, jublu ko, mu ñëkkaloon ko ag kanamam ginaaw bi ko àdduna muuñee, ag dëddoom àdduna nag ca xol ba la ko defe, ndax teewu koo topp ndigali Yàlla (t.s) yi aju ci dundal suuf si, ndax Yàlla (t.s) nee na : «Moo leen sàkke ci suuf si te sàkku ngeen dundal ko», bu bokkoon ci ñiy toraxal suuf si ngir woote ag dëddu doo fi gis tay yii tabax yu kawe yi mu fi def ngir rekk kaweel baatub Yàlla bi, doo ko gis it kon muy bay lu tollu ne li mu daa bay ngir rekk séddaleeti ay njariñam aki njuddeefam ci nit ñeek ñu ñàkk ñi, di leen wax laayab Alxuraan ba: «Ñun de dañu leen di leel rekk ngir Yàlla, soxlawuñu ci yeen ag pay du caagéenu ag cant»
Ag Ñawam akug Yewwoom
Sëñ saaliwu nekkoon na di ku yewwu, ku ñawum xel, ku amoon la ag xereñ akug xóot ci xam mbir yi, boroom xam-xamu xel la woon (psychologue), ku daan xam xeli nit ñi la woon ak seeni jeng-jeng, booy tàmbalee wax ak moom rekk mu jëli la, ndànd la, boroomug ñaw la woon ba deesi ko seetlu saa soo ko tegaleeb laaj, ak bu mu man a doon. Bis gan dikkal na ko di kilafa gu bawoo ci biti, bi muy wax ak moom ci lu aju ci tànnéefi njiit yu Senegaal yu waroon a am ca jamono jooja, gan ga daal di koy laaj kan la faral ci lawax yi (les candidats)? Sëñ bi ne ko: man de ki askan wi tànn rekk laa faral, te loolu manul a am ndare bu tànnéef yi daa gore, sell te leer, looloo tax sama bëgg-bëgg mooy na mel nii, ci noonu gan daal di ne : tontu bii de bu diblomaasee la .
Ag Ubbikoom
Ku ubbiku la woon ci ñépp, daan tertoo ci kanam gu lewet guy muuñ, ak dënn bu yaa, di jaxasook ku nekk ci lu dul genn wàttuwu, ñi duli murit it mu jàppe leen mbokki diine ak yu ban, ngir jëfe waxi waajur wa: «wépp wird wu waay wor te Yàlla rekk tax, moo xam wu Jiilaani la mbaa wu Ahmad Tiijaan, mbaa muy wu keneen ci Qutb yi, yooyu yépp a baax ndax cig jub lañu nekk yooyu yepp »
S Saaliwu ak doomam S Mustafaa Saaliwu Ka njiitul Iraan la woon Rafsanjaani ci nemmeeku bu mu defsi woon Tuubaa
Yërëmam nit ñi ak Soppam ñeel xale
Yërmaande ji mu am ci mbindéef yi ak ñeewant gi mu am ñoom xaw nañoo nekk di lu maneesul a misaal, moom de kuy yittewoo mbirum jullit ñi la ak fu ñu man a nekk, di nemmiku ak a xeeñtu xew-xew yiy xew ci réewi jullit yi niki xareb dóox gi (guerre de golf), ak intifaada ca Palestin, ak mbooleem tër (condition) yi jullit yi di dund ci mbooleem àdduna bi, mu daan digale ci ñu wàcce ay kaamil ngir ñaanal leen ci. «Man ci sama jëmmi bopp (Abdu Xaadir KEBE) dem naa fa moom bis ànd ak sama jenn mag ne ko Sëriñ bi war ngaa ñaanal jullit ñi, ndax yaw yaa fi nekkal Yàlla ci kaw suuf, te kat waa Aamerig ñi ngi taal àdduna bi te loolu ñi ngi ko gën a defe ci jullit ñi, taal nañu ab xare ca Afganistaan, taalati ko ca Iraaq, jamono jii ñu nekk ñi ngi waajal ngir taal ko ca Iraan, mu daal di feeñal yitteem bu baax ci wax ji ne ma loolu nu mu deme ma gën ko koo leeral, mu ne loo ci xamati naa ko yëg ndax lu ma ci yëg du yam ak lu ma ci yëgul, te kat booba waa Aamerig feeñaloon nañu yitte ju mag ci song Iraan, ba tàmbali woon a yëngu’s lëf jëm ca Dóox ga (le Golf) waaye ba leegi waxatuñu lu dul luy jàmmal, ba sax njiit lu bon la daa xeex rekk di George Bush far na daanu, kii di Barak Obama daal di toog, te moom benn ci dig yi mu doon def ci bi muy sàkku ñu fal ko mooy toog ak Iraan waxtaan, yal na ko Yàlla àntul, te gëm naa ne day àntu ndax waxi Sëriñ Saaliwu ji, lii nag ñeewant la ñeel jillit ñi waaye it ñeel nit ñi, te ca baayam la ko jële mi daa wax : «Yaw boroom nguur gi (di Yàlla) yaw mi màgg ba weesu fayoontoo, rikk nanga yërëm mbindéef yépp » kon moom mbindéef yépp la yërëmoon rawati na jullit ñi waaye it baatin la ndax sunu boroom fanq na ay wi cig ñaanam ci barkeem.
Yërëm xale yi
Mu nekkoon di ku am ñeewant ci gone yi, yërëmoon leen ni mu ko defe mag ñi, mu daan leen dimbale di leen gunge ci jafe-jafey dund gi, mu daan mettitlu te daan naqarlu bu gisaan kenn ci yale yi mu tumbrànke , mbaa sonalees ko cam njàngam mbaa mu ami góom mbaa mu wéradi mbaa mu xiif.
Daawul toog ak ñoom ndare bu da leen a teral, jox leeni neexal aki mbiskit ak lu ni xeetoo. Daa na àndaale ak ñoom ci tukkeem yi, di kaf ak ñoom mel ni gone ni ñoom te loolu lépp ngir ñu fàtte seeni waa jur ba man a dékku li ñu leen bëgg a sol ci yarub lislaam bu kawe te sell, ndax kat gone baaxoowul a miis ay waa juram ngir ñeewant ga, waaye fi moom day am ngir yërmaande ja. Mu daan fanaan ak ñoom ci néegi boppam yi, nekkaloon na leen di baay ci li baat bi ëmb ci maanaa, taxoon na xalaatatuñu seeni way jur ngir wuutu gi mu leen wuutu woon ci ñoom ci jëfam ju baax, foofu nag amal na fa waxi baayam ja ba muy ñaan Yàlla (t.s) naan ko: «taxal ñu fàtte seeni way jur ngir man» Waaye nag yërmaande ji teewu ko woon a taxaw ci yar leen ni mu ware, mu daan waxtaan ak ñoom ci nu kawe seeni at, daan leen nettali ay xisa yoy daawuññu ci xam dara, waaye da daan sedd bis ba ñuy doone mag ba koy soxla ca seenug dund, loolu nag ci Yonent bi Muhammad (j.m) la ko daa roye, ndax mooy ki daa wax Omar ibn Abii Salama te booba gone la gu xamul li mu koy wax: «Neel Bismil Laah, te lekke sa ndijoor te lekk ci sa kanam»
Ag dundam
Dund gu wow la yoroon gu soofiyoo, gu ag dëddu àdduna muur, ragal Yàlla peek ko, biir ga di yërmaande, muy ku amoon ag ñeewante ci gone, te yéggoon aw wartéef jëm ci doomi aadama yi, ku amoon ayba la woon ak wegeel, ku ubbiku woon la te lewet, waxi woykat ba dëppu woon na ci moom : « Lewt ba ne domm, diis ba ne gann cig wet () woyof ba ne toyy, saf sapp ak boroomam » boo koy xool rekk gis ag Yàlla ak aybaam ga, dëggoom ga, wegoom ga, muy ku ñépp wormaaloon, ñi ko jegeek ñi ko sori woon, Benn ci labbe yi ci Senegaal seereeloon na ko ginaaw ag làqoom: «Kii de àdduna da koo dikkal mu toog fi suuf», loolu di wax ju réy, di lépp dikkal na ko te faalewul dara lu dul Yàlla te xam ne dara amul solo lu dul moom, fii dara saxu fi, dara dëkku fi, woykat ba nee na : «Jural-leen dee, tabaxal mbàbb», muy ci maanaa lu fi waay jur dee dina digg leegi ne ko fuuf, lu ngéen tabax it day mbàbb leegi, kii nag lii la tegoon ci ron bëtam, jëfam jépp it Yàlla la ak lu ci jëm, misaal mi kenn la woon ku àddinaadi, te teewul mu sos fi lol maseesu ko fee sos ci ay sémb yu mag, xoolal li mu fi bàyyi ci xaalis, tollu na ci lu jege 17 milyaar, ñeel naal yu aju ci Dëkkub S Tuubaa bi, te loolu masut a am ci taariixu yoon wi, la ko dale ca Waajur wa ba ci fii ma la koy waxe, te loolu bokkul ak li mu fi jot a liggéey ci alali boppam, te loola gën jaa néew mu weesu 7 milyaar, lu sakkan ciy kër S Tuubaa sosoo na ciy loxoom, waxuma la li sosu ciy jumaa aki jàkka cig ayam te ñuy yu réy te taaru.
Kenn ci murit yi nee ne bokk na ci bind yi ñu man a jële ci moom: «Nekk gi mu nekk doomi S Tuubaa doy na teraanga te dib xalifaam, nekk it mag mu am ay xéewal war naa tax a noppalu, te moom boole woon na ñaar yooyu yépp, waaye teewu ko woon di yëngu jamono ju nekk ak a liggéey, kon loolu li mu man a doon mooy bind bu mu ñuy jox mu aju ci liggéey ak doonte deesul yàggati fi, ndax loolu yéene nit ñi ay xéewal lay wund te ci ag jaamu Yàlla la »
Sëriñ Saaliwu ak Tarbiya [Soppi]
Bi Sëriñ bi toppee yoon wi ba àgg ca jëmuwaay bu kawe ba, muy àgg ca Yàlla, daa daal di sóobu ci tarbiya , maanaam yare ak sellal jikko yi ak setal leen ciy ayibi bakkan ngir jeggeele Yàlla mu kawe mi. Yoon wi mu daa jaar ci yareem googu mooy wi mu jaaroon, nekkutoon di kuy tañaxu waaye ci xam-xam la ko tegoon ak leerug xol, loola dëppoo ak laaya bii di: «Neel wii de mooy sama aw yoon, damay woote jëme ca Yàlla ci leerug xam-xam man ak ku ma topp»(yuusuf 108)
Tëriinu yaram wi (programme bi) dafa làmboo woon lii: alxuraan , xam-xami sariya yi ak xasiday S Tuubaa yi, ak liggéey yu yaram. Yooyu ñooy ñeenti xeet yi mu daa jaar ngir laabal xol yi ci ay jàngoroom, walla ñooy saabu bi mu daa raxase bakkan yi ci seeni ayib
Yariinu xale bi [Soppi]
Gone gi day door – ci li muy njëkk a def – ci jàng Alxuraan ba mokkal ko, bind ko te du ko xool, door a tàbbi ci jàngum xam-xam mi. Aji mokkal ji daa nees ko neexale lim bu am solo ci xaalis ngir mu soññu laata muy tàmbalee jàng xam-xam ak di jàngale Alxuraan, jàngalekat yi tam amoon nañu seen dëkkuwaayi bopp yu ñu leen jagleel ak seen lekkug bopp ngir wormaal alxuraan ji nekk ci ñoom, jenn daara ju nekk it daa na am 12 jàngalekat, kaamil yi ñu binde ci daaray 2 dale ko 1993 – taariixu sancug Xelkoom – àgg nañu ci 2289 kaamil, te ay téeméer ciy kaamil bindees na leen njëkk taariix bii ak ci ginaawam ci daaraam yu bari yii maneesul a lim. Bokk na ci li yayoo fàttali mooy ne fii ci Senegaal, rawati na ci digg yu daara yi, miinees na fi ñuy bind kaamil ginaaw ag mokkal, loola nag mooy aji mokkal ji bind kaamil bi te du ko xool niki firnde (certificat) cig mokkalam.
Nosiinu daara ji [Soppi]
Daara ju nekk am na bu jàngalekuti Alxuraan yi jàllee, kuy jàngale xam-xami sariiya yi ak làkku araab, kooku mooy faral a jiite daara ji, lañu fay jàng it mooy li ñu baaxoo jàng ci jataayi jàng-xam-xam yi (Majaalis) nga rax ci dolli xam-xamu Usuul ak Mustalah, benn bi Usuul di jàngale gongikuwaay yi àtte yi di bawoo, bi ci des di xamle yattiinu baat yi ñeel xam-xam yu yees, balaa ndongo lee àgg foofu, dana fekk mu jot a jàng am mbooloo mu ñu tànn ci xasiday Sëriñ Tuubaa yi, ci Tawhiid, Fiq, Tasawuf ak nos-wax.
Moom de foo ko fekk da daan soññ dongo yi ci góorgóorlu bu baax ci gëstook njàng, di leen nettali démbi am njàngam, ak coona ya mu daa jànkoonteel, leeg-leeg mu laaj ay laaji nattu ak seet fi ñu tollu, di een won téere yi ñu war di yér, di xiirtal ci di teewe yenn jataayi xam-xam yi ak di ci bokk, daaraam yi it lu sakkan ciy woroomi xam-xam génne nañu fa, yoy yenn ci ñoom def nañu ay taalif yu am solo ci wàll yu bari, Fiq, Tasawuf, Jaar-jaar (Siira), Mustalah, Njàggat ak farata yi. Sëriñ bi jotoon naa móol yenn ci taalif yooyu te wisaare leen ci alali boppam te loolu ag soññee gu mag a ngi ci, akug góorgóorluloo. Daara ju nekk it am na am mbooloo mu liggéeyam mooy jàngal xale yi ay xasida ak tàggat leen ci ñu man koy yekkati ci ay daaj yu yéeme yu ñu jële ca mag ña daa jàng ca jamono ju Sëriñ Tuubaa mbaa waa kër Sëñ Masàmba , ku ci mel ne S Yuusu Ndaw, Alaaji Siise, S Mayib Géy ñi daa yekkati ci kanamu S Tuubaa. Mbooloom xasida moomu ëmboon na lu ëpp fan-weeri xasida, yi ci gënoon a siiw di Jasbul-Quluub, Mawaahibun-Naafih , Muqaddimaatul-Amdaah ak Rabbii-bimaayasrahul … Dongo yi nag daawuñu def leneen lu dul jàng ak jàngale, ndare ci jamonoy nawet bi, bu boobaa ñu sóobu ci liggéey bi ci tool yi, ndax loolu ag wàll la woon ci tarbiya gi
Sëriñ Saaliwu (g.y.m) nekkoon na di ku xamoon mbirum mbay, di ci fóore, bëggoon ko lool it te jàppe woon ko mecceem akug njaamu gu sell ñeel Yàlla (t.s), daawu ci faale néewug la mu cay ame, mbaa ag yàqoom walla ag àntoodeem. Daa na jëfandikoo ci tool yii ay bijjikaay (Tracteurs)yu tolloon ci 220. Mbooleem ay njuddéefi mbayam it addiya la leen daa def ñeel ki fi nekkal Sëriñ Tuubaa, bi mu nekkee it xalifa, daa daal di woon tàmbali di leen séddale njabootug Sëriñ bi ak miskiin yi, ak faqiir yi (way ndóol yi), ag wàll ci ñoom mu sotti ko ci luy defar dëkkub Tuubaa bi
Ag Xilaafaam
Moom nag mi ngi nekk xalifa ci 13 mee 1990, làqu ci guddig 28 jëm 29 desambar 2007. Moo doonoon juróomeelu xalifa bu Sëriñ Tuubaa, ku kiimaane la woon ci nangoo liggéey ak jaamu Yàlla ak dëddu àdduna ak yar ci Lislaam.
Ay liggéeyam
Ci jéem gi mu doon def ngir dab bànneexu Sëriñ Tuubaa ci amal ay mébatam ya mu def ca Matlabul-Fawsayni, genn ciy xasidaam, Sëriñ Saaliwu taxaw na ci mottali ay sémb yu mag yu fi ay magam bawoon te dolli ci yeneen yu mag te am solo, bokk na ci yooyu:
- Àggale Daara ju Kawe ju Tuubaa (l’université de Touba) ba mu man a dékku lu tollu ci 5000 ciy dongo,
- Yeesalaat Jumaay Tuuba, def fa benn jumtukaayu kàddul (une sonorisation) bu man a àgg ci 12 km ci soriwaay
- Yaatal dëkk bi, natt ci 110.000 pàkk yoy ñaari ñatteel yi noppi nañu (pàkk yu ñuy joxe cig neen (amul pay) ñeel képp ku yéenee dëgg Tuubaa)
- genn mbaalug laabal (un réseau d’assainissement) ci Tuubaa gu toll ci 18 km
- Naalub mbay bu Xelkoom, mu yaatoo ci 45.000 ha.
Sos na fi lol maseesu ko fee sos ci ay sémb yu mag, xoolal li mu fi bàyyi ci xaalis, tollu na ci lu jege 17 milyaar, ñeel naal yu aju ci Dëkkub S Tuubaa bi, te loolu masut a am ci taariixu yoon wi, la ko dale ca Waajur wa ba ci fii ma la koy waxe, te loolu bokkul ak li mu fi jot a liggéey ci alali boppam, te lool a gën jaa néew mu weesu 7 milyaar, lu sakkan ciy kër S Tuubaa sosoo na ciy loxoom, tollu nañu ci 28, waxuma la li sosu ciy jumaa aki jàkka cig ayam te ñuy yu réy te taaru, ñuy yu mu sos ci alalam mbaa ci ndigalam mbaa mu dugal ci bu baax loxoom.
ay daaraam
Sos na ay daara yu bari, ngir jàng ak jàngale, ci barab yu bari te wuute ci réew m i, bokk na ci yooyu: Got gi mu njëkk a sanc ci daara yi, mi ngi ko sos ci 1934, Njurul, ca wetu Tuubaa, Njàppundal, Ndookaa, Lagan, Ñibingal, Ñaaru, Ngaabu, Ngéejaan, Xàbbaan, Geloor, Tuubaa Njaaréem, ak yeneeni tool yu mu sanc ginaaw bi mu gental leen, mbaa yu mu sancagul ak jii mu mujj a sos te mu nekkoon jenn ju mag ju doon benn pakk bu mag ci suuf bu ëmb 15 daara, mooy Xelkoom, mi ngi ko sanc ci 1993, daara ju ci nekk yor turu ag gàdd (cartier) ci Tuubaa, yaatoo 50000 ektaar, la fa nekk ciy donga yuy jàng àgg ci 50000 jëmm, yoy li leen di dundal ci bis dina tollu ci 2500 kilo ci ceeb.
Li ñu daa def ci daara yi
Daara mooy fu deesi jànge Alxuraan waaye fi murit ñaare daaray tarbiyu lay doon, di benn barab bob dees koy sos ngir jàng Alxuraan ak xam-xamu diine waaye it ngir yar, mbay ak liggéey, mu mel ne day doon fu deesi waajale nit ba bu fa jugee dara du ko jaaxalati ci àdduna, moo xam lu deesi xam la ci diine, mbaa lu deesi dajeel ci jafe-jefey àdduna, ndax ka fa yaroo day miin coona yi, man koo dékku, wullees ko ci liggéey, jàngalees ko, mu mujj di "ku ñu jàngal ba mu ne arr, yar ko ba mu ne nërr" ni ko Sëriñ Fallu waxe woon ne noonu la leen seen baay Cerno defoon, kon (yar bees ne nërr, jàngale bees ne arr) mooy mbóotum tarbiya,>
Ay séqoom aki mbokkam
S Saaliwu amoon na ay séqoo yu rafet te teey aki mbokkam, mu daan leen wéttalikoo te doonoon seen xarit, ñoom itam ññu fonkoon ko lool, daa ko tudde seeni doon, te daan leen ko jox ngir mu yor leen, yar leen, moom it mu nekkoon kok daa gisoon ne liggéeyal mbokkam yooyu de liggéryal S Tuubaa la, looloo taxoon mu boole woon ko ci wartéefam yu njëkk yi, mu daan diisoo ak ñoom ci lu mu man a doon, daan def lu mu bay ak lu mu bari bari jox ko Xalifa bi fi nekk.
Ay séqoom ak mag ñu Sëriñ Tuubaa ñi
S Saaliwu – yal na ko Yàlla dolli leer – ku amoon ag cofeel la akug worma ñeel mag ñu S Tuubaa ñi, mu leen daan faral a jox addiya yu gànjaru, daan na def lu bari bu daan dem ci daara yi daan ànd ak ñoom, ku ci mel ne S Seex Faat Tàkko Jóob, S Mustafaa Si, S Musaa Alima Gey ak ñeneen ñi mu jamonoonteel. Man naa am nag li waraloon muy ànd ak ñoom ci daaraam yi mooy xaleem yi roy ci ñoom ci seen jikko yu murite ,yu taalubee, yu rafet yi, mu daan gis it ci àndaale googu ag mottali kóllare ci mag ñu baayam ñooñu, ña mu ca jamonoonteelul daa na leen jokke ci seeni doom mbaay sët, ku ci nekk am nga ca daaraam ya doom mbaa sët.
Ay dénkaaneem:
S Saaliwu – yal na ko Yàlla gërëm – amoon na ay yitte yu daa nañu feeñ ci li daan gongikoo ci moom ci ay dénkaane aki soppaxndiku aki wax, bokk na ci baat yi ñu ko miine woon baatub Cant bi daan baamuwu aw yoon ciy xutbaam ak bu Tuub bi mu joxoon yitte ju mag, bokk na ci waxam yi daa tekki njàngaley S Tuubaa yi:
- ( Yàlla mooy tab bu tedd bi nga xam ne la nekk fa moom ciy xéewal du jeex, kon nañu ko ñaan ci xeewalam yii nga xam ne bindu leen lu dul ngir jaamam yi)
- (Ku ragalul Yàlla, bind na lu mu ragal)
- (Ku fàtte Yàlla de, na xam ne xéewalam yu bari yee ko waral ak yërmaandeem ji)
- (Bokk na ci pexey Saytaane su ñu jam si, bu ndigal jugee ca Sëriñ bi jëm ci murit yi, day gaawantu (moom saytaane) ne leen bu leen def ndigal lii, Sëriñ bi rekk moo ko man, bu ngéen ko manoon du ngéen fi ñëw di jébbalu (am ñu ci naan duma dugg saxaar yanu sama bagaas).
- Bu Yàlla feeñalee ayibi ab jaamam, booba da koo bëggoon a jéggal, waaye ab jaam nag day feeñal ayibi mbokkam ngir gàccaal ko, rusloo ko, ŋàññ ko.
- (Na jaam bi yittewoo biiram bi dul suure lu dul ay jëfam yu baax (Bàmmeelam))
- (Yàlla sàkkal na nit ñaari biir bu boppam bi, moo ko ko yoral jarul mu ciy sonn, saa su xiifee mu reggal ko, ak bu bàmmeel, na cay sonn, ndax lu mu ca deful du ko ca fekk)
Ag génnam àdduna
S Saaliwu mi ngi génn àdduna ci subag bisub àjjuma 17 ci weeru tëbëski atum 1428 g, dëppook 28 desambar 2007, ba fi nag dund gu jege 95 ciy at, ngir fekki waajuram wu tedd wa S Touba. Yal na gëramul Yàlla sottiku ci kawam ak lu waajuram, ñu gunge ko ba ca saxuwaayam bu mujj ba ca penkub Jumaay Tuubaa ja, ca guddi ga ca topp. yal na ko Yàlla (t.s) fayal Lislaam ak xeet wi gën ji fay gu muy fay jaamam yu baax yi ko liggéeyal. Aamiin
S Baara Mbàkke falilu moo ko fi wuutu niki 6eelu xalifa bu S Tuubaa.


text:
Xiirtalu
Xiirtalu ag feeñte la gees di gis ci ag ndombo gu mbëj. su dawaan biy jàll ci ndombo gi di soppeeku, sunu sukkandikoo ci àtte Lorentz, dafay sabab jenn doole ju mbëjdoxalukaay juy bañ coppiteeg dawaan bi. Su ndëgërlu gi doonee liy bañ walug dawaan bi, xiirtalu gi mooy li bañ ag coppiteem ci jamono. Gii xeetu feeñte ci dawaan bu safaanu rekk lañu koy amee. Walug bijjaakon gees di am ci juddug ab toolu bijjaakon ci biir ndombo gi mooy tax nu man a xayma dayoo bu xiirtalu gi.
Tekkeem[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Su ab dawaanu mbëj i di jàll ci ab wommatukaay xiirtalu gi mooy juddal ab toolu bijjaakon ci li ko wër. Su nekkee dawaan buy soppeeku ci jamono walug bijjaakon bi dafay soppeeku ci jamono moom itam, coppite googu mooy sabab jenn doole ju mbëjdoxalukaay juy bañ coppiteg wal gi.
Segam xiirtalu gi mooy liy bañ coppiteeg dawaan bi te ci dawaan bu safaanu li ñu bëgg mooy dawaan bi di man a soppi dayoom ak ci benn baraay bi, kon xamees na ne man naa nekk gànlankoor ba tax keman wara tuuti. Xiirtalu gi L walug toolu bijjaakon beek dawaanu mbëj bi ñoo nu koy jox.
Bennaanu nattam lañuy wax henry: 1 Henry = 1 Weber /1 Ampere (1 H = 1 WB/1 A).
Ci ag xiirtalukaay gu 1 henry su coppiteeg dawaan bi nekkee 1 Ampere ci saa dafay jur jenn doole ju mbëjdoxalukaay ju 1 volt.
Donte tekkeem gii mooy bi gën a siiw doonul bi gën a yomba natt ndax fii xiirtalu gi dafa aju ci wal gi muy genn kemu jëmm gees manuta natt. Ba tax ñu xalaat neneen nees ko manee ame ak ndimbalu àtteb Lorentz.
Maanaam :
nga xam ne :
- mooy xiirtalu ndombo gi
- mooy doole ju mbëjdoxalukaay ji.
- mooy coppiteeg dawaan biy jàll ndombo gi ci jenn jamono,
- Su dawaan bi dul soppiku, di/dt dafay doon tus bay tax doole ju mbëjdoxalukaay ji di doon it tus.
- Màndarga bi (-) dafay wone ni dooley mbëjdoxalukaay ji di dekkarlook coppiteeg dawaan bi.
Xiirtalante[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Su benn dawaan bi i di aw ci genn ndombo gu mbëj te di jur ab toolu bijjaakon buy àgg ci geneen ndombo gu nekk ci wetam, daf fay jur jenn doole ju mbëjdoxalukaay moom it juraat beneen toolu bijjaakon buy dellu ci ndombo gu njëkk ga daldi fay jur, moom waat, jeneen dooley mbëjdoxalukaay ak beneen toolu bijjaakon.
Su fekkee genn ndombo rekk la dawaan bi koy jàll mooy jur toolu bijjaakon biy jur dooley mbëjdoxalukaay ji.
Su fekkee nak ñaari ndombo lañu toolu bijjaakon bi kenn kiy jur, du yam ci moom rekk, mooy dem ci geneen ndombo gi jur fa dooley mbëjdoxalukaay jiy bañ coppiteeg dawaan bi koy jàll.
- M1/2 di xiirtalante gi ci ñaari nbombo yi.
Xiirtalante gi dafay aju ci diggante bi nekk ci ñaari ndombo yi, fu ñu feetante, seen melokaan ak limu lëmës yi.
Ngóora ci saa-su-nekk[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Manees naa rënk ngóora ci biiram, bokkul ak ndëgërlu gi nga xam ne kàttanu mbëj gi nga koy jox daf koy yàq, soppi ko tàngoor, xiirtalu gi moom daf koy denc benn diir bi delloo ko ndombo gi, ba tax manees na natt ngóora gi ci:
sunu ko laalaatee:
nu am gii digaale:
kàttan gees di am ci diirub ñaari jamono j1 ak j2 mat:
Li ciy tukkee di ni yombul a soppi ci lu gaaw dawaan biy daw cib taxañ te dafay yées lu xiirtalu gi di yokku.


text:
Am bukki yomb na, waaye bukki buy xalam a jafe.
Am na bukki bu ŋexalul, te jégéñ kër.
Bukki am na gillint, tey àll bi leer.
Bukki amtekoonu bàkk yëy ko.
Bukki, balaa baax, yooy.
Bukki bu daanee ponkal ca doxin wa la.
Bukki bu nammee fande reere doom ja.
Bukki, kenn du ko dénk ay seel.
Bukki nee : “li ñépp wax ay dëgg !”
Bukki nee : “Ndaari neexul, waaye kër baay a”.
Bukki nee na, ab reer taxumaa jóg, waaye bu ma ko fa fekkee sant.
Bukki su la bëggee yapp, da la naan yaa ngi may xeeñi seel.
Bukki wiiri-wiiri, jaari Ndaari.


text:
Niccolò Machiavelli
Niccolò di Bernardo dei Machiavelli (Nikoloo Makiawelli)(3 mee 1469 – 21 suwe 1527) ab bindkat, xeltukat, aji-politig ju Itaali la woon.
Niki Leonardo Da Vinci, Machiavelli jàppe nañu ko kuy misaal dëgg-dëgg nitug yewwute. Bii tekki - ginnaaw ñu bari - di nanu xamal ci jëmm ji ak ci nitu mbind ki waaye du nu xamal ci ngérum machiaveli, mi dugg ci waxtaani bés yi di junj am xel mu yaa te ñaw waaye it di gaaw a ñaaw-xel, ami sikki-sakka ci lépp. Machiavelli jàppe nañu ko niki ki sos xam-xamu politig bu jamonoo bi.


text:
Dalub web
Ab dalub web, dinañu wax itam dalub internet, da di am mbooloom ay xëti web yu ñu lëkkale ci seen biir duggal leen ci buum gi, jox ko am màkkaanum web ngir ñu man caa àgg. ci 2006 web bi romboon na 1oo ooo ooo ciy dali web.
Ag sosam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dalub web bu ne am na boroom, man naa doon ag lonkoo (këru-liggéeyukaay), walla ag mbootaay, walla kenn nit, añs. Boroom mooy tànn màkkanum web mi ñu man jaare ngir àgg ca dal ba.
Tëddinu xët yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ab dalub web am mbooloom ay xët la, yu ñépp man a saytu di ko jaare ciy lëkkalekaay yu ne ci biir dal bi. Màkkaanum web, mu ab dal, naka-jekk, day nekk ab URL (ab joxoñukaay ci wolof) bu ab xëtu web, mooy nekk xët wi ñuy njëkk a nemmeeku: di ko wax xët wu njëkk wu dal bi (misaalu makkaanum dal man naa ne www.anafa.alfanet.org). Màkkaanum dal dinañu ko wax itam turu barab, maanaam turu barab bi ngay jaare ngir yegg ca dal ba. Kon ñoom ñaar ñépp a bokk tekki: ñoo lay jox turu dal bi, ba nga man koo ubbi.
Saytu gu nekk gu dal bi lees di wax ag nemmeeku (nemmeeku ab dal), lëkkalekaay yi ne ci diggante Xët yi ñooy tax ñu man a saytu xëti dal bépp te doo ko génn. Jàpp tamit ne ag nemmeekug dal man naa dooree ci xët wu mu manti doon ci dal bi, rawati na, su fekkee ne ab seetukaay moo lo jox URL bi. Jàpp tamit ne xët wu njëkk wi ak yeneen xët yépp a yem, da di ni rekk kay dañu koo jiital ngir mu doon Xët wi ngay duggusee ci dal bi.
Limu dali web yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Limu dal yi cig yokk la dëkk lu jamono ji di dem:
Yenn ciy dal[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Dalu World Wide Web Consortium
- Buntu AJD/PASTEEF
- Daara ju Al-khalil
- Banku Àdduna bi: ab jukki ci Wolof
- Këyitu IPM
- Sene Construction
- Development Gateway Senegal
- UNESCO - Sartu aq ak yeleefi doomu aadama
- Sémbum ALMA


text:
-
2017 October
-
Sedaar Seŋoor: Juwaaloo Juwaalo Juwalo! Maa ngi fàtteliku. Maa ngi fàtteliku siñaar ya ca keru mbaar yu naat ya Maa ngi fàtteliku siñaar yeek seeni gët, kemtaanee lool Di sàmandaay leeraayu-weer cig tefes […]
-
-
Sàrti ndaali-Maali Tamsir Anne (tekkikat bi) Ndaali-Maali walla Mande benn la woon ci nguuru nit ku ñuul yu mag yi nekkoon démb ci déndub Afrik. Moo fi wuutu woon ndaali GANA ci […]
-
Turu rabi-àll yi ci Wolof golo gi golo gu ñuul gi dangin wi bukki bi yolaan wi siiru bi wel wi till wi suññeel wi kund wi wéxéñ wi jaar ji sikóor bi njaxat wi […]
-
-
Bàkku Senegaal Yëngal-leen kooraa yi te dóor ci sabar yi Gaynde ñaloor yuux na. Boroom àll tëb na Tëb na tëbu jàmbaar, leeral lu doon lëndëm Suñuy naqar jeex na, sunu […]


text:
Ŋara yi ñu gën a soxla
Njoxe yii di toftal ab duppitu nëbbitu dàttub njoxe bi la, te yeesalam gu mujj mi ngi am ci: 16 Oktoobar 2018 à 17:08. A maximum of 5 000 results are available in the cache.
Les fichiers suivants sont utilisés, mais n'existent pas localement. Les fichiers qui se trouvent sur un dépôt externe peuvent être listés ici, bien qu'ils soient, de fait, déjà disponibles. Tous ces faux positifs seront
barrés. En outre, les pages qui intègrent des fichiers qui n'existent pas sont répertoriées dans Wàll:Pages avec des liens de fichiers brisés.
Afficher ci-dessous jusqu’à 50 résultats dans la série #1 à #50.
Xool (50 yi jiitu • 50 yi toftal) (20 • 50 • 100 • 250 • 500).
Dencukaay:Nuvola apps bookcase.svg (2 113 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Nuvola apps edu languages.svg (1 702 ciy lëkkalekaay)
- Dencukaay:Wo- .ogg (1 537 ciy lëkkalekaay)
Dencukaay:Open book 01.svg (340 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Redirectltr.png (28 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wikipedia-logo-en.png (21 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Redirect arrow without text.svg (14 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:At sign.svg (8 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Commons-logo.svg (7 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Crystal Clear action run.svg (7 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wikipedia-logo.png (5 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wikimedia Community Logo.svg (4 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Broom icon.svg (3 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:2rightarrow.png (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:BTS Surasak Aug2014.jpg (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Commons-logo-31px.png (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Flags of Brazil and Portugal.svg (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Metawiki.svg (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wikibooks-logo-35px.png (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wikimedia-logo-35px.png (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wikinews-logo-51px.png (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wikiquote-logo-51px.png (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wikisource-logo.png (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wikispecies-logo-35px.png (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wikiversity-logo-41px.png (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Wiktionary-logo.svg (2 ciy lëkkalekaay)
- Dencukaay:Wo-bëccëg.ogg (2 ciy lëkkalekaay)
Dencukaay:Yes check.svg (2 ciy lëkkalekaay) Dencukaay:Ambox notice.png (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Animated-Flag-Sweden.gif (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Animated-Flag-United-Kingdom.gif (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Artículo bueno.svg (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Bandeira pt.gif (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Blue Glass Arrow.svg (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Bot Bienvenido.png (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Bouncywikilogo.gif (1 lëkkalekaay) Dencukaay:CC-devnations.svg (1 lëkkalekaay) Dencukaay:CC-logo.svg (1 lëkkalekaay)
- Dencukaay:Cafe Lipstick.jpg (1 lëkkalekaay)
- Dencukaay:Cheikh Anta Diop.gif (1 lëkkalekaay)
Dencukaay:Cross of Sacrifice crop.jpg (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Crystal Clear action exit.svg (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Crystal Clear action run.png (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Crystal Clear app package.png (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Crystal kdmconfig.png (1 lëkkalekaay) Dencukaay:D-A-CH Flag.svg (1 lëkkalekaay) Dencukaay:DerHexer.png (1 lëkkalekaay) Dencukaay:English language.png (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Face-grin.svg (1 lëkkalekaay) Dencukaay:Face-smile.svg (1 lëkkalekaay)
Xool (50 yi jiitu • 50 yi toftal) (20 • 50 • 100 • 250 • 500).


text:
Kaasamaas
Kaasamaas baat la bu ñu toggalee ci ñaari dogiit : Kaasa ak Maas boo leen boolee muy buuru Kaasa. Kaasa bokk na ci yi njëkk ci nguuri gox bii. Ginnaawam nag Gabu moo ci gën a rëy ci nguur yi. Ñaari nguur yii ñi ngi leen taxawal ci lu tollook xarub fukk ak ñeent g.j, ci loxol ay xarekat yu bawoo ca imbraatóoru Mali ga, Sinjata Kayta yabaloon leen. Nguurug Gabu (nguur gi ëppoon doole ci yii) Trimaskan Traaware moo ko sosoon, mu nekkoon gi tegoon loxo nguur yu ndaw yi nekkoon ci bëj-gànnaaru Gambi, ñooy : Kantora, Gimaara, Jaara, Kiyaŋ ak Kombo. Kaasa ak Gabu way toroxlu lañu woon ñeel Imbraatóoru Mali jamono yi nu leen sose ñoom ñaar, waaye Gabu moom tàmbalee fay galag ñeel imbraatóor gi, ci noonu mu ame ci «ag àtte-sa-bopp » (autonamie). Ci digg xarnu bu fukk ak juroom, la ñaari nguur yii jariñu ca yëngu-yëngu ya Koli Tingala amaloon ca gox ba, bi mu ko defee, ñu daal di dagu ci Mali.
Ci xarnub fukk ak juroom ñatt g.j, la Kaasa tàmbalee tas : giirug Joola songe ko ci sowwu bi, gu Maalinke ci penku bi, gog Balaanta ci bëj-gànnaar gi.. Ci atum 1830 g.j, la giirug Balaanta lakk péeyub Kaasa di Birikama. Ci xarnub fukk ak juroom ñeent g.j, la Gabu it làmbalee naaxsaay, looloo mi ngi dale ca ba ko giirug Pël gi songee, mooy gi génne woon Fuuta Jalon, bu ko defee mu daal di tàmbalee ñàkk ndànk-ndànk sañ-sañ yi mu amoon ci gox yi mu yilifoon.
Nosiinu biir gi ci nguurug Kaasa ak Gabu xawuñoo wuuteek wa amoon ca nguur yeneen ya ci Senegaal. Buur bi jataayub mag (sénat) ñee ko daa dimbale, moo daa fuglu it ay saxalam tey digal ay sañ-sañam. Diiwaan yi ay foŋsaneer yu kawee leen daan jiite yu tukkee ci garmi yi. Waaye Gabu moom nga xam ne nguurug xare la woon : ay foŋsaneeram yu kawe mi ngi leen daa tànne ci xarekati garmi yi.


text:
Ndimbal:Nooy sose aw Xët
Xët wii da lay won sosinu xët wu bees, moo xam jukki bu bees nga fay dugal walla leneen.
Seet balaa benn sosteef[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Balaa ngay sos aw xët wu bees na nga bàyyi-xel ci ñett yii:
- Bu njëkk bi, ndax li nga ciy dugal du jalgati yoon?
- Bul dugal ci Wikipedia ay mbind walla ay nataal te amoo sañ-sañ bi. Bés bu nekk di nañu fi fare ay mbind walla ay nataal, ndaxte dañ leen jëlee ci yeneen dal te amuñu ca woon benn ngigal. Li gën mooy ngeen dugal ay liggéey yu ngeen defal seen bopp walla ñu doon ay liggéey yu jóge ci ay sémb yu seen ëmbit ubbeeku. Ndax ñiy bind seeniy téere ñaare du ñu nangu kuy def seniy liggéey ci dal yu mel nii, li ñuy wax àqi aji-sos bi(droit d'auteur) doon na lu mata bàyyi-xel.
- Ñaareel bi, ndax li ngay dugal solowu na?
- Ndaxte Wikipidia bëggul ñu ciy dugal ay mbir yu kenn xamul lan lañu. Kon li nga ciy dugal war na doon lu yitteel ay nit.
- ñetteel bi, ndax xët wi amul ba noppi ci beneen tur?
Bari nañu, ñuy sàkk ay xët yu bees yu amoon ba noppi ak tur yu wuuteg yi fi nekkoon te seen ëmbit benn la, li ko waral mooy ki sàkk xët wu mujj wi seetul bu baax ndax li mu bëgga dugal am na fi ba noppi walla déet.
Nan la ñuy amee xët wu amul-dara ak kojam?[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Am na ay yoon ngir sàkk xët wu bees:
- ci biir jukki yu am yi ba noppi cuqal ci lëkkalekaay yu xonk yi.
- Su fekkee dangaa bëgga wax ci lu bees, lu fi nekkul woon, lu njëkk li nga wara def mooy dem ci boyotu seetukaay bi "Seet" (mooy nekk ci cammoñu xët yi), man ngaa gis jukki yi mu méngool walla ci biir ay jukki yoo ko mana dugal (soo bëggee bind ab jukki ci Kajoor, dugal ko ci biir nguuri Senegaal mooy gën). Kon nga tijji xët wi nga yaakaar ne ci biiram war nga faa mana def ab lëkkalekaay buy tudd Kajoor, boo xam ne soo ci cuqe mu yóbb la ci xëtu Kajoor wi. Nii nga koy bindee [[Kajoor]]. Day xonq, su ko defee nga tijji ko def ci li nga ci namm.
- "Ayca" moom da lay laaj ndax bëgg ngaa sos xët wi ak baat bi nga bind mu nekk kojam, su fekke amul benn jukki bu tudd noonu. Jar naa teey ak bii sosin ndax doy na ab wuute bu tuut ci baat yi mu sosloola jukki bu bees.


text:
Afrig gu bëj-saalumu-Sahara
Afrik gu bëj-saalumu-Sahara, moom lañ daan woowe Afrik gu Ñuul, moo safaanoo ak bëj-gànnaaru Afrik, yem ci Sahel. Seddale gi tegu ñu rekk ci mbiri séwógaraafi, waaye ci mbiri cosaan ak aada tamit. Ba ca jamono ju yagg ja, ndand féy-féy gu Sahara da fa musa xaajale ñaari wàlli Afrik yi, moo jafeeloon weccoo gi ci aada ak cosaan ak njënd ak njaay mi.
Afrik gu bëj-saalumu-Sahara ci lu daj, dañ koy seddale ci ñenti diwaan, yu gën a siiw ak yii tu:
Ñeent fukk ak juroom ñaari réew ñoo fa nekk, am juroom ñaar teemeeri miliyoŋi way dëkk (ci ndoorteelu xarnub XXI).


text:
-
Mbindu-fent
-
Antoine de Saint Exupéry – Ndoomi Buur si Antoine de Saint-Exupéry Ndoomi Buur si Traduit en Wolof par Dr. Tamsir ANNE Tudee naa ko Leon Werth Yeen xale yi, na ngeen ma […]
-
Leebu Wolof-Njaay: A ni aada 1. Aar moo gën faj. (20) Image 2. Aawo, aw la tudd. (9) 3. Aawo buuru këram. (2) 4. Aaye na, aayeetul keroog. (1) 5. Ab dag du bëgg moroom […]
-
Sedaar Seŋoor: Juwaaloo Juwaalo Juwalo! Maa ngi fàtteliku. Maa ngi fàtteliku siñaar ya ca keru mbaar yu naat ya Maa ngi fàtteliku siñaar yeek seeni gët, kemtaanee lool Di sàmandaay leeraayu-weer cig tefes […]
-
Benn bés, benn woy Lenn li Ci kow puj yépp Lépp a ngi ne tekk Ci senn ruxx Do yëg sax Lu noyyi. Picc saa ngi ne selaw Ci àll bi. […]
-
-
Waxi Wolof Njaay Juddu ci gëléem, nàmp ci mbaam Bu sunu boroom bi bëggee, ñépp ñàkk Bant su tooyee yomb a jubbanti Juróom-ñeenti walaakaana soo leen bëggee jubbanti, soo moytuwul fukkeel leen Boroom […]
-
Seex Musaa Ka: Xarnu bi XARNU BI Sëriñ bi noo gi deeti ñaan Faqiir dafay nangoo dagaan Nangul nu lépp lu nu ñaan Ndax Yàlla naatal xarnu bi Noongi dangaan ci Mustafaa Ma nekk marwat’ak […]
-
-
-


text:
Toubamajalis.com- Jigéen bu wanne lor bamu am ñatti weer (3 mois), da ngay wax : H'abdulaahi ibnu H'omar, H'abdulahi ibnu Mas-h'uud, H'abdulaahi ibnu Zubëyri, H'abdulaahi ibnu Salaam, H'abdulaahi ibnu Zëydin, H'abdulaahi ibnu ummi Maktuum (YYDG).
Boo noppe nga tifliko ci biirëm.
In chaa Allaahu, Bu doom ji juddoo góor lay nék, dina doon boroom xam xam ta saytaané duko laal.
Seex Sidiya mu makma neena ap ëmbu bu amee ñaari weer (2 mois) wala luko ëpp tuuti, na nga bind lii ci aw këyitt gu weex :
Su noppee, mu defko ap téeré takkal ko soxnasi bam am ñéen fukki guddi (40 nuits). Ginaaw ñeen fukki guddi yi mu tekki téeré bi dencko ba doom ji juddu. Bu doom ji juddu mu takkalko téeré bi. In chaa Allaahu, yalla dana sammu ëmb bi ak doom ji.
Extrait de : Majmah'u nuurayni fii fawaa-i-di daarayni
Auteur : Cheikh Ahmadou Bamba (rta)
Transcription Wolof : S Moustapha Lô Kholl , Ingénieur en Energie Renouvelable


text: Recent and popular Tag cloud - playmp3song.com: Sab ko salaam song play online, online play Sab ko salaam mp3 song, listen Sab ko salaam mp3 songs, Sab ko salaam song lyrics, Sab ko salaam free play, Sab ko salaam mp3 song online, play online Sab ko salaam song, free Sab ko salaam song lyrics, Sab ko salaam listen online, Free Download Sab ko salaam song, Sab ko salaam song lyrics download, Sab ko salaam hindi song lyrics, Free Sab ko salaam download song lyrics, Free download Sab ko salaam song lyrics, Sab ko salaam mp3 song play online, Sab ko salaam mp3 song free play online, Sab ko salaam full mp3 song online, Sab ko salaam complete song lyrics, Sab ko salaam bollywood song, Sab ko salaam hindi bollywood mp3song, Mp3 song Sab ko salaam free listen online, Sab ko salaam hindi bollywood song play online, Download Sab ko salaam songspk, Download full Sab ko salaam song lyrics, Songspk Sab ko salaam download, Hindi bollywood song Sab ko salaam free play online, Sab ko salaam free song listen online, Hindi mp3 Sab ko salaam bollywood hindi song


text:
SINDIIDI
Ki ko tekki ci wolof : Cheikhouna LO Ngabou
Ci turu Yàlla jiy yëramaakoon bi di jaglewaakoon laay tàmblee, di julli (ñaan xéwël ak mucc) ci Yonnent bi aki waa këram aki àndandowam.
1- Yàlla ( maa ngi lay ñaan) ci (barkeb) ku ñu belli (tànn) ka jàmbaar ja (Muhammad) ak sa xarit ba Ibraayima ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
2- Ak (barkeb) sa waxtandoo wa Muusaa, Saalihu, Xudar, Shuaybu ak Ismaayila ( Maa ngi lay dagaan ) yaw Yàlla.
3- Ak (barkeb) Sulaymaan, Nuuh , Yuunus, Ilyasa, Zakariyya, Yahyaa, Huud, Yuushuhan, Ilyaas, Aadama, Daawuda, Dhil-kifl, Iisaa, luut ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
4- (ci barkeb) Haaruuna, Yuushuhan, Ilyaas, Aadama, Daawuda, Dhil-kifl, Iisaa, luut (Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
5- (Ci barkeb) Yuusuf, Ishaaq, ak mbooleem ñi nga am ca (ña ame xam-xam ag ndombog yonnent ga (te yabaloo léén ci ñenn, fenn)) ak yonnent ya nga yabal (ci ñenn, fenn) ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
6- ( ci barkeb) Malaaka yépp, ak séén séén jëwriñ ja Jibriil, ak Mikaayil ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
7- ( ci barkeb) Israafiil may wal (ëf) bufta (mbiib) ba, ak Hazraayil may rocci ruuyi,(bindééf yi) ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
8- (ci barkeb) Sahaaba ya, ak waliyyu ya, ñoom ñépp, ak jëfkati (yu baax ya) di ay fòòré ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
9- (ci barkeb) Dëggalaakoon ba (Abu bakr) ak tàqalekat ba (Umar ma daan tàqale dëgg ak neen) ak boroom ñaari leer ya (Usmaan ma dencoon ñaari doom yu jigééni Yonnent ba, ak baayi ñaari sëti Yonnent ba (Aliyyu) ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
10- ( ci barkeb) Imaam Maalik ma amoon mayug Yàlla, ak imaam Shaafihiyyu, ak imaam Abu-haniifa, ak imaam Ahmad ibn-hanbal ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
11- (ci barkeb) àlluwa ja (lawhul mahfuuz) ak Xalima ga, ak sa gàngunaay gu màgg ga (Arash) ak toogu ba ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
12- (ci barkeb ) Alxuraan, ak Tawraat, ak tééré ba Daawud indiwoon ( Zabuur) ak tééré ba Ruuh ga (Iisaa) indiwoon ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
13- Jottalil ma sama salaat ak sama salaam ci Yonnent bi, moom ak ay gaayam, aki Sahaabam, aki soxnaam ( Maa ngi la koy dagaan ) Yaw Yàlla.
14- Na nga nu yiir mbalaanu tal Jàmm, na nga nu defal ag jublu (way, jëm-fenn) ci àddina ak àllaaxira ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
15- Bépp buntub yiw boo masa ubbil gaayu baax ya na nga nu ko ubbil ( Maa ngi la koy dagaan ) Yaw Yàlla.
16- Na nga nuy sòòb (tàbbal) ci ngérum (yoonu) njub, te na nga nuy dàqal jinné ak saytaane ( Maa ngi la koy dagaan ) Yaw Yàlla.
17- Na nga nu mottalil lépp lu nuy wuti ak di ko jublu, te na nga nu la nu gënal ( Maa ngi la koy dagaan ) Yaw Yàlla.
18- Na nga nu tàggatal lépp luy jàgg wala muy dëgër, na nga nuy yombalal lépp lu jafe, ( Maa ngi la koy dagaan ) Yaw Yàlla.
19- May nu gudd-fan boole ca wéral sunuy yaram, may nu ag njub, ak tawfiiq (lépp luy gën ci nun na nuy gënël) ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
20- Bépp noon bu jògati ngir bëgg noo lor na nga ko nappaaje bala muy yeksi ci nun, ( Maa ngi la koy dagaan ) Yaw Yàlla.
21- Na nga nu musël ci lépp luy taxa alku, te yit na nga nu musël ci nattuy (tiis) jamono yépp ( Maa ngi lay dagaan ) Yaw Yàlla.
22- (nattu yooyu bokk na ca) Ay gàkk, ay laago, fot, tiis, yëngub suuf, taraayu jamono, ag ñàkk ( Maa ngi lay dagaan nga musël nu ci ) Yaw Yàlla.
23- Ak doyadal, nééw, toroxtaane, noteel, ak ndòòl, mar, xiif ( Maa ngi lay dagaan nga musël nu ci ) Yaw Yàlla.
24- Fitna (Sànje), mbas (wopp juy wàlle), lakk, lab, melax (dënnu) càcc, wowug jamono, ( Maa ngi lay dagaan nga musël nu ci ) Yaw Yàlla.
25- Tàngoor, sedd, ngiir, jaaxle, mbugël, réér, lajj soox, bopp bu ubu ( Maa ngi lay dagaan nga musël nu ci ) Yaw Yàlla.
26- Mbamb (cucm) njuumte, cànkute, tarxiis (barastiku) soppeku dellu-ginaaw (yéés), teppas (mëdd) mbaq ( Maa ngi lay dagaan nga musël nu ci ) Yaw Yàlla.
27- Aw mar (Nàkk ndox gu tar), (Saddum) jinné ( ag ndof), ràgg (loof), wopp, ñaari wopp yu tar ya ( Siti ak ngaana), cér yuy dog di wàññiku di wadd ( Maa ngi lay dagaan nga musël nu ci ) Yaw Yàlla.
28- Ñaaw-ñaaw i (àddina ak àllaaxira), gàcceg (àddina ak àllaaxira ( Maa ngi lay dagaan nga musël nu ci ) Yaw Yàlla.
29- Yaw mi ame kàttanug def lépp, yaw mi jekki ca kaw gàngunaay gu màgg ga ( Maa ngi lay dagaan nga musël nu ci ) Yaw Yàlla.
30- Maa ngi lay ñaan xol bu ragal yalla, buy nangoo toroxlu (suufeel boppam) ak xam-xam bu bari ay njariñ ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
31- Tuub gu ñu nangu, ak jàppandal gu kawe, ak soxna su baax am diiné ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
32- Na nga nu musël ci ayu ku ëmb kiñaan, na nga nu musël it ci ayu gimiñ ay ayu bët ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
33- Ak ayu ag nbibar, ak ayu bindééf yi di nit wala jinné, ak ayu luy am tooke ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
34- Yaw sama wééruwaay (Yàlla) def naa la nga di sama tata ju ñoŋ ma di la dagaan na doon samab rawtukaay Yaw Yàlla.
35- Bul ma bàyyeek sama bopp mukk boo ko defee rekk dinaa alku te saayu ma la woowee na nga ma wuyu ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
36- Na nga ma defal samaw làmmiñ ak samab xol ñu di la fàttaliku ba ba may faatu, te bu may faatu nga def ma ma faaruwaale ngëm-Yàlla ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
37- Na nga ma dëgaralal samag kòòluté ci sama biir xol bi, ci lu àndul akug dengi-dengi (na nga ma) defal daje gi may dajeek yaw mu doon lu ma sopp ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
38- Na ga ma defal dee mu di ab nooflaay nekk it mbégté ci tar-tar ak ay ak xat-xat yi ma daan jànkuwanteel ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
39- Na nga ma sàmmal samaw yaram saayu ruugi teqalikoo ak moom, te lumu yàgg-yàgg bu yaram wi ràpp ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
40- Na nga doon mi may dimbali di sama wéttël bu ñu robee sama yaram wi ba ma des foofee ne cundum (wéét lool) ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
41- (Bu ñu ma robee ba noppi) bul ma booleek lu rëtloo (tiitloo) na nga ma fa fegal lépp lu ma ragal ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
42- Na nga ma musël man ak mbooleem jullit yi, na nga musël sama waajur wu jigéén, amiin waay ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
43- Na nga nu jéggal ak moom (sama waajur wu jigéén) na nga nu sàngal (suturaal) sunuy sikk, na nga nu ñewenti ak moom (sama waajur) ci aw tiis ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
44- Na nga jéggal sama (waajur) yërëm ko it ak nun, amun keneen kudul yaw ku baax ki ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
45- Ci biir bàmmeel ak ca barsax na ko fa dimbali yiir ko aar ko ci tiitaange te musël ko ci (lépp lu muy) ragal ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
46- Bul ko nattoo mukk lu mu àttanul, bul sooyal mukk yaakaaram ci yaw ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
47- Na nga nu nandal (Naan) ak moom ca ndoxum kawsara, (Déégub ndoxum Yonnent bi nga xam ne) moom nga tànn (moo gëna jag) ci mbindééf yépp ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.
48- Mom (Yonnent bi Muhammad) moo daan jubbanti boroom xel mu dëng, daan alag faagaagal ña weddi, daan dimbali ñi la ragal Yaw Yàlla.
49- (Kooku mooy) Muhammad ki muusloo gaayu baax ya, (kooku mooy) sunu njiit (li nuy gindi di ni wommat) jëmé nu àjjana ju sax ja dàkk bu kerook bisub pang ba ( bis bañuy jiital nit ñi jëmé léén fa ñuy àttee ca bis-pénc ba) Yaw Yàlla.
50- Na nga julli (dolli ko xeewël) te sëlmël (dolli musël) ci moom, ak ñépp ñu koy xeñ (topp) ba baa kerook bis-pénc ba di taxaw ( Maa ngi la koy dagaan) Yaw Yàlla.


text:
Mee
Weeru mee mooy juroomeelu weer ci arminaatu Gregori di ñetteel ci bu Suul.
Turam ma ngi jóge ci latin, doon tur bu ko waa-rom yi joxoon ngir màggale ko seen yàlla ju jigéen ja maius, jàppees na ne Romolos miy buuru Rom bi njëkk moo ko ko jagleeloon. Ca jamono yooyu moo doonoon ñetteelu weer ci arminaatu waa-rom bi.
Bés bi njëkk ci weeru mee xamees na ko niki bés bees di màggale liggéeykati àdduna bépp, ba ci Senegaal kenn du ko liggéey, ci Diiwaan-yu-Bennoo yi ak Kanadaa ñoom 1 Sattumbar lees ko di xewal.


text:
Ndaali-Maali walla Mande benn la woon ci nguuru nit ku ñuul yu mag yi nekkoon démb ci déndub Afrik. Moo fi wuutu woon ndaali GANA ci Afrik sóowu-jànt. Gana moom itam moo donnoon jàllooreey yeneeni nguur yu mel ni Aksum , Kuus, Nibi ak Misiraay-démb bu Buur-Fari ya.
Ndaali Maali jàpp nanu ne ca 10eelu xarnu ba ci 14eelu xarnu ba la fi nguuram lawoon, ëmboon réew yi téy: Maali, Senegal, Gambi, Gine, Niseer, ak bëj-boppu Gànaar…Ña fa doonoon Buur-daali seen jàlloree jàll xarnu yi ba yegsi ci nun: ñoom Mansa Musaa, Sumaaworo Kante, Sunjata Keytaa ak ñeneen. Booba Afrik a yore woon wurus àddina si, nit di jógge fu nekk di waliwaansi di wutsi xam-xam.
Tekki bii nu leen fi indil téy nag ay-boroom xam-xami cosaan yu mag yu Senegaal, Mali, Gine ay gawlo ak ñeneen ñoo dekkalaat ca Kankan (Gine) sàrt bi doon doxal ndaali Maali. Maanaam na ñu tërëlewoon seen jëflaante ci seen biir sosiete ci fànn yépp: koom-koom, politik ak yeneen. Kon sàrt bii téy bi réew mu mel ni Senegaal tollee diggante ba ñépp aj seen noo di dégglu li àttekat yiy saytu sàrti-réew mi di nara doggal jëmale ko ci kandidaa bi njiitu-réew mi bëgga doonaat, téy la maanaa sàrt bii gëna fésati. Wante su weesoo loolu itam mënees na cee jàngat lu bare ci ni Maam yi gise woon àddina, seen farlu ak seen mandute.
I NEKKANDOO CI BIIR ASKAN WI
Matukaay 1eel:
Askanu ndaali Maali pegg yi ñoo ko sos:
. 16 xalakat walla “ton ta jon”
. 4 njabootu garmi walla “mansa si”
. 5 njabootu sëriñ walla “mori kanda”
. 4 peggi liggéykat yi walla” nymakala”
Pegg bu nekk dafa am ay wareef ak ay sas.
Matukaay 2eel:
Peggu liggéykat yi “Ñamakala” dafa war wu fu tollu di wax dëgg seeni njiit, di leen digal, di saytu ci seen làmmiñ ak seen jëf yoon yi ak sàrt yi ñu tëral ci ndaali Maali.
Matukaayu 3eel:
“Morikanda” yi walla sëriñ yi ñooy sunuy sàng te ñoo ñuy yar ci diine lislaam. Kon ku nekk yoreel na leen njukkël te war na leen a weg.
Image
Matukaayu 4eel:
Askani ndaali Maali ay maas ñoo ko bokk. Maas bu nekk day fal njiitam. Ñi bokk benn maas ñooy nit ñi (góor walla jiggéen) yi seen magante weesuwul 3 at.
“Kangbe yi”, walla maas yi nekk diggante ndaw ñi ak mag ñi, dañoo wara bokk fa ñuy fasee tëral yu am solo yépp yi soxal sosiet bi.
Matukaay 5eel:
Nit ku nekk ci askan wi yelloo na dund, yelloo na karaangee ci yaramam. Képp ku faat bakkanu keneen nit, yoon di na la natt ñu faat sa bakkan.
Matukaay 6eel:
Taxawalees na ngir xeex yaafuus ak yàccaral, am yokkute, kuréel gu ñu tuddee “Könögbèn wölö”.
Matukaay 7eel bi:
Diggante waaso yi ci biir Mande sàkkees na ag kàll ci seen diggante ñoom ñépp ag lees di tuddee “Tanamanyöya”. Ñoom ñépp ay doomu-bàjjan lañu maanaam, jottee seen diggante warula ëpp loxo mukk, te war nañu di nawante ak di weggante fu ñu tollu.
Naka noonu diggante ay goro, diggante maam aki sëtam kaf ak fo ak ree fu ñu tollu moo leen war.
Matukaay 8eel:
Njabootu Keytaa ñooy njaboot giy jiite ndaali Maali.
Matukaay 9eel:
Yaru gone yi askan wi yépp ci wara farlu, ba tax askan wépp ay baay di ndéy ci tuut-tànk yi.
Matukaay 10eel:
Nañu baaxoo di jalewante saa su nit genne àddina.
Matukaayu 11eel:
Su seen jabar walla doom dawee làqu ci seen dëkkandoo bu leen ko fa topp.
Matukaayu 12eel:
Ndegam ndono néegu-baay a ko yelloo, bu leen fal mukk doom bàyyi baay fekk kenn ci baayam yaa ngi dund. Bu leen jox mukk ndogal ab xale ngir rekk am-amam.
Matukaayu 13eel:
Buleen tooñ mukk “Ñara yi” (manaam boroom-kàddu yi)
Matukaayu 14eel:
Ñeel leen fu ngeen tollu jiggeen ñi, sunuy yaay.


text:
Anas
Ci làkku ibrë la tur wi jóge. Ci angale mooy Annas; Ci faranse mooy Hanne ou Anne
Saraxalekat bu mag ba la woon. Kiriñus, boroom réewu Siri moo ko fal saraxalekat ci at 6 walla 7 g.K.. Waaye Garatus, boroom réewu Yude, folli na ko ci at 15 g.K.. Mu fal ci palaasam Ismayel ba noppi Elasar doomu Anas, ba noppi Simoä, ba noppi Kayif ci at 18 g.K.. Waaye gannaaw bi ñu ko follee, baatam dafa weyoon di am sañ-sañ bu bare. Naka noonu Anas ak Kayif bokkoon nañu ci liggéeyu saraxalekat bu mag ba ca jamano ji Kirist liggéeyoon. Kayif takk na doomu Anas.
Dañuy gis Anas ci Injiil ci Lu 3:2; Yow 18:13,24; Jëf 4:6; 5:17-18, 27-28.


text:
Penku gu Sori
Penku gu Sori mooy barab bi nga xam ne moo ëmb yenn réew yu Bëj-saalum-penku Asi, ak yenn diwaani Siin, ak Ooŋ Koŋ, ak Singapoor, ak Réewum Maleesi, ak dunu Taaywaan.
Ci diwaan bii di nan fa gis ay réew yu wuute, ca wàllu koom ak xarala. Ci genn wàll di nan fa gis Taywaan ak Koom-koomam gu naat, ak dunu Hoŋ Koŋ aky taaxikawam yi gën a kawe ci àdduna bi, ak. Ci geneen wàll, ay réew yu seen koom-koom cëslaayu, ba tay, ci mbéy, waa kaw gi nekk ci coona.
Limbari yi joxe nañ ay lim yuy firndeel ni Ooŋ Koŋ jiitoo ci Koom ak ci Xaral ci àdduna bi.


text:
Royuwaay yees jëfandikoowul
Njoxe yii di toftal ab duppitu nëbbitu dàttub njoxe bi la, te yeesalam gu mujj mi ngi am ci: 16 Oktoobar 2018 à 17:08. A maximum of 5 000 results are available in the cache.
Ci wii xët dañ fiy lim xët yépp yi tudd Royuwaay yu ñu duggalul ci wenn xët. Bul fattee seet baxam amul yeneen lëkkalekaay yu lay jëmale ci royuwaay yi balaa nga leen di far.
Afficher ci-dessous jusqu’à 50 résultats dans la série #1 à #50.
Xool (50 yi jiitu • 50 yi toftal) (20 • 50 • 100 • 250 • 500).
- Royuwaay:( (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:) (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:- (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:-déf- (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:-syn- (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:-trad- (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:=bm= (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:=fr= (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-addsection (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-anontalk (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-anonuserpage (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-article (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-contributions (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-currentevents (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-delete (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-edit (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-emailuser (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-help (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-history (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-login (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-logout (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-mainpage (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-move (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-mycontris (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-mytalk (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-portal (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-preferences (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-protect (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-randompage (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-recentchanges (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-recentchangeslinked (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-sitesupport (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-specialpage (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-specialpages (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-talk (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-undelete (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-unwatch (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-upload (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-userpage (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-viewsource (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-watch (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-watchlist (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Accesskey-whatlinkshere (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:All messages (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:All system messages (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Archive pour la page LQT convertie (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Archive pour la page de discussion wikitexte convertie (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Gnunote (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Iframe (yeneeni lëkkalekaay)
- Royuwaay:Le message LQT a été importé avec un utilisateur supprimé (yeneeni lëkkalekaay)
Xool (50 yi jiitu • 50 yi toftal) (20 • 50 • 100 • 250 • 500).


text:
Peresidaa Maki Sàll ne woon ayu-bés yale weesu, ne tàllal na loxoom waay-fippu ya nekk Kasamaas, ngir ñu tóog seet ci sunu biir naka lañu war a def ba saafara ay woowu di law ci réew mi 30 at ak lu topp. Ci laaj-toontu bii ay taskati xibaar, ay tubaab yu rajo France amal ak seen njiit di Salif Saajo, waay-fippu ñi ngiy fésal seen pas-pas tóog waxtaan ak réewum Senegaal, wante waxtaan woowu ci seen gis-gis warul a ame ci Afrik, Tugal mbaa feneen fu dul Afrik la war a amee.
Moom Saalif Saajo itam yokk na ci ne, Kasamaas moom alafokk mu moom boppam, tàggook Senegaal, ndax loolu moom du lees di laam-laame mbaa di ko diisoo. Wante su ñu ko fàttalikoo nag, peresidaa Maki Sàll moo itam nee woon na, su waay-fippu yi doon xeex 400 at walla lu ko ëpp du tax mukk Kasamaas genn ci Senegaal, ndax ci Senegaal la bokk.
Kon nag waxtaan woowu, ku moytuwul mu doon waxtaan wu ay tëx nara séq.
Ndonte Saalif Saajo wax na ne noppi pur bàyyi soldaari Senegaal yi mu jàpp, ngir wonne ne moom jàmm la bëgg, mbir yi moom dafa am lu ci xaw a teey xel: mooy lu tax Saalif Saajo, ne fàww waxtaan wi du am ci biir Afrik, te fekk ay wi Senegaal ak réew yi ko wër ak Afrik gépp la njëkk soxal. Dafa mel ni daal Saalif Saajo moomu li muy fexe mooy réewi tubaab yi duggal seen loxo ci mbiir mi: te su booba Senegaal dina nàngu lu mu sàññul a bañ! Ndax kenn reerewul mbir ne am na réewu Tuggal yoo xam ne su ñu sàññoon Kasamaas moom boppam, ba ñu tég ci seen loxo ci wàllu koom-koom ak turism.
Kon waa nguur gi war na ñoo jàngat bu baax li ñuy def, nàmm seen xel te moytandiku cuune!
Tamsir Anne tamsir.anne@wolof-online.com


text:
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
. babouche nf maraakiis bi : Jënd naa ay maraakiis. J’ai acheté des babouches.
. badamier nm gerte-tubaab gi : Xale yaa ngiy for ay gerte-tubaab. Les enfants ramassent les fruits du badamier.
. badiner v foontu: Umar dafay foontu ak liggéeyam. Oumar badine avec son travail.
. bagarreur adj pànk : Xale bi dafa pànk, dafay xeex bés bu nekk. L’enfant est bagarreur, il se bat chaque jour avec les autres.
. bague nf jaaro bi : Xoolal jaaro bi mu ma may ! Regarde la bague qu’il m’a donnée !
. baigner v sang, (se -) sangu : Damay sang sama doom ci diggu kër gi. Je baigne mon enfant dans la cour.
. bailler v óbbëli : Kadeer sonn na lool, gis naa ko muy óbbëli. Kader est très fatigué je l’ai vu bailler.
. balafon nm baliñe bi : Abu dafay tëgg baliñe. Abou joue le balafon.
. balafre nf ñaas wi, gàjj yi : Sisoko dafa am ay ñaas ci kanamam. Cissoko a des balafres sur le visage.
. balai nm buubu bi, bale gi : Buubu bi laay buube néeg bi. C’est avec le balai que je balaie la chambre.
. ballon nm kuppe bi, bal bi : Jëndal naa xale yi kuppe. J’ai acheté un ballon pour les enfants.
. bandit nm wayu bi : Gis naa ay wayu ci tàkk gi. J’ai vu des bandits sur le quai.
. baobab nm guy gi : Sunu kër am na guy. Notre maison a un baobab.
. baptême nm ngénte li : Sa ngénte li neex na lool. Ton baptême a été très agréable.
. barbe nf sikkim bi : Damay wat sama sikkim. Je rase ma barbe.
. bas adj suufe : Siis bi nga toog, dafa suufe. La chaise sur laquelle tu es assis est basse.
. basané adj tikk : Yaramu Ayda dafa tikk. Aïda a la peau basanée.
. bateau nm gaal gi : Gaal gi suux na ci dex gi. La pirogue a chaviré dans le fleuve.
. bâtir v tabax : Damay sama kër. Je construis ma maison.
. bâtonnet nm soccu bi : Jënd naa ay soccu. J’ai acheté des bâtonnets (pour les dents).
. battoir (à linge) nm tàpparka bi : Tàpparka lañuy tàppe yére yi. C’est avec un battoir que l’on tape les habits (pour les laver).
. battre v bàcc, ñaf : Beykat baa ngiy bàcc gerte gi. Le cultivateur est en train de battre l’arachide. Pàppaam ñaf na ko bu baax. Son père l’a bien battu.
. baver v yuut : Xar mi dafa feebar, mu ngiy yuut. Le mouton est malade, il bave.
. beau, belle adj rafet : Dajee naak janq bu rafet. J’ai rencontré une belle fille.
. beaucoup adv bare : Tey Muusaa dafa bare xaalis. Aujourd’hui Moussa a beaucoup d’argent.
. beau-fils nm goro bi : Damay nuyuji samay goro. Je vais saluer mes beaux-fils.
. bébé nm nenne bi : Sama jabar am na nenne. Ma femme a un bébé.
. bec nm sàll wi : Nanga sànni sàllu ganaar gi ! Il faudra jeter le bec du poulet !
. becqueter v cof : Séq gaa ngiy cof dugub ji. Le coq becquète le mil.
. bègue adj dër : Xale bi mënul wax bu baax, dafa dër. L’enfant parle mal, il est bègue.
. bélier nm kuuy mi : Sama baay jënd na benn kuuy. Mon père a acheté un bélier.
. belle-soeur nf njëkke li : Sama njëkke seetsi na ma démb. Hier ma belle-soeur est venue me rendre visite.
. belliqueux adj njabur : Xale bi dafa njabur, kenn du wax ak moom. Cet enfant est belliqueux, personne ne lui adresse la parole.
. bénédiction nf barke bi : Faatu, liggéeyam dafa am barke. Fatou, son travail est une bénédiction de Dieu.
. bénéfice nm ngañaay li, tono li : Sa njaay mi am na ngañaay. Ta vente a un bénéfice.
. bénéficier v xéewlu : Nu ngiy xéewlu ci sa ndimbal li. Nous bénéficions de ton aide.
. béni adj barkeel : Yàlla moo barkeel sa liggéey. C’est Dieu qui a béni ton travail.
. benjamin nm caat bi : Maay sunu caatu kër. Je suis le benjamin de la famille.
. béquille nf sukkóot bi : Sama yaay ay sukkóot lay doxe. Ma mère marche avec des béquilles.
. bercer v aayoo : Jigéen jaa ngiy aayoo doomam. La femme est en train de bercer son fils.
. berger nm sàmm bi : Sàmm baa ngiy wëgg jur gi. Le berger est en train d’abreuver le bétail.
. besoin nm aajo ji, (avoir -) soxla : Togg, sama aajo la. Faire la cuisine est un besoin pour moi. Xaalis bu bare laa soxla. J’ai besoin de beaucoup d’argent.
. biberon nm ŋankal bi : Xale baa ngiy nàmp ŋankal bi. L’enfant tète le biberon.
. bien nm alal ji, am-am bi : Sama nijaay dafa am lalal. Mon oncle a de la fortune.
. bijoutier nm tëgg bi : Tëgg baa ngiy tëgg ay jaaro nopp. Le bijoutier fabrique des boucles d’oreilles.
. blaguer v caaxaan, kaf : Yow, dangay caaxaan. Toi, tu blagues seulement.
. blanc adj weex : Jënd naa ay dàll yu weex. J’ai acheté des chaussures blanches.
. blesser v gaañ, (se -) gaañu :Ya ma gaañ ci loxo. C’est toi qui m’a blessé à la main.
. boire v naan : Naan naa meew mi. J’ai bu le lait.
. boîter v soox : Abdu dafay soox tànk bi. Abdou boîte.
. bon, bien adj baax : Abdu dafa baax. Abdou est bon. Déglu ma bu baax ! Ecoute-moi bien !
. bonbon nm tàngal bi : Jëndal naa xale yi ay tàngal. J’ai acheté des bonbons pour les enfants.
. bonne nf mbindaan mi : Mbindaan mi mooy toppatoo kër gi. C’est la femme de ménage qui s’occupe de la maison.
. bord nm pegg bi boor bi : Toogal ci peggu lal bi nu waxtaan ! Assieds-toi au bord du lit afin qu’on cause.
. bossu nm xuuge bi : Gis naa benn xuuge tey. J’ai vu un bossu aujourd’hui.
. bouc nm sikket bi : Jënd naa benn sikket ca daral ba. J’ai acheté un bouc au foirail.
. bouche nf gémmiñ : Boo yeewoo, nanga raxas sa gémmiñ ba mu set ! Au réveil il faudra bien laver ta bouche !
. bouchon nm saañ bi : Tëjal butéel bi ak saañ bi. Ferme la bouteille avec le bouchon !
. bouquet nm cabb : Siidi yónnee na ma cabbu tóor-tóor. Sidi m’a envoyé un bouquet de fleurs.
. bouteille nf butéel bi : Sol naa butéel bi ndox. J’ai rempli la bouteille d’eau.
. bouton (sur le corps) nm picc bi : Am naa benn picc ci sama bakkan. J’ai un bouton sur le nez.
. bracelet nm lam bi : Tëgg bi defaral na ma lamu xaalis bu rafet. Le bijouier m’a fait un joli bracelet en argent.
. braise nf xal wi : Def naa ay xal ci and wi. J’ai mis des braises dans l’encensoir.
. branche nf car bi, bànqaas bi : Dagg nañu caru garab yi. On a coupé les branches des arbres.
. bredouille adj sooy : Dama rëbbiwoon wante dama sooy. J’étais à la chasse, mais je suis revenu bredouille.
. brouillard nm làyyi bi : Fan yii, làyyi bi dafa bare. Il y a beaucoup de brouillard ces jours-ci.
. broussard nm kow-kow bi. Kow-kow bi mënul fecc. Le broussard ne sait pas danser.
. brousse nf àll bi, gott gi, ñaay bi : Tool yaa ngi ci àll bi. Les champs se trouvent en brousse.
. bruiner v wis, ñebb-ñebbal : Tawul, dafay wis. Il ne pleut pas, il bruine.
. bruisser v riir : Oto baa ngiy riir ci gannaaw. L’auto bruisse derrière.
. brûler v lakk, tàkk : Kër gaa ngiy lakk. La maison brûle.
. brûlure nf lakk-lakk bi : Sa lakk-lakk bi metti na. Ta brûlure est douloureuse.
. bruyant adj xumb, (paroles) cow li : Seen ngénte li xumb na. Votre baptême est bruyant.
. bûcheron nm lawbe bi : Lawbe yeey dagg garab yi. Ce sont les bûcherons qui coupent les arbres.
. buffle nm nagu-àll bi : Gis naa benn nagu-àll. J’ai vu un buffle.
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Le Petit Wolof est un dictionnaire vivant. Revenez le voir souvent !


text:
-
Taataan
-
Turu rabi-àll yi ci Wolof golo gi golo gu ñuul gi dangin wi bukki bi yolaan wi siiru bi wel wi till wi suññeel wi kund wi wéxéñ wi jaar ji sikóor bi njaxat wi […]
-
“Symbole bi”: céy li ci réew mi! Symbole ci nasaraan, su ngeen ko déggee mooy lëf koo xam ne dafa am lu muy mandaragaal! Du lëf ki ci boppam moo am solo, waaye la muy junjj ci […]
-
-
-
Dal leen ag jamm! Mbooloo mi! Ñu ngi leen di nuyu ku ci nekk ci yeen ci sa tur ak sa sànt te di leen dalal ci jàmm. Béréb bi ngeen tersi téy nag […]
-
Ñeel Seex Anta Jóob Liggéey bu mel ni bii ñu fi dëgmal, wareef la ci sunu gis-gis, ñu ñeel fi ca ndorte la góor gu mel ni Seex Anta Jóob. Ndax daf fee def, […]


text:
Antoine de Saint-Exupéry
Ndoomi Buur si
Traduit en Wolof par Dr. Tamsir ANNE
Tudee naa ko Leon Werth
Yeen xale yi, na ngeen ma baal, ndax teere bii ki ma ko tuddee du xale, mag la. Wante am naa lay: benn, kookooy sama xarit bi ma gën a fonkk ci àddina. Ñaar, mag la gaa, wante lépp la mën a jëli, ba ci nettali-xale sax. Ñett, waa jooju Faraas la dëkk te jamono jii ndeysaan dafa mar, xiif, moo tax ma bëgg koo dëfal tuuti.
Su lay yooyu yépp nag doyul, kon may naa teere bi xale ba waa jooju masoon a doon , ndax mag ñi ngeen di gis doonoon nañu ay xale, wante ñi ciy fàtteliku loolu ñu neew lañu.
Kon ma jubbanti wax ji.
Tuddee naa teere bi Leon Werth
Ca ba mu nekkee xale bu góor bu ndaw.
I
Ba ma nekkee xale bu tollu ci juróom-benni at, dama masoon a gis benn bés nataal bu yeeme ci benn teere bu doon nettali lu jëm ci “àll-bu-xonq bi” bu tuddoon “Ay nettali yu dëggu yu ñu dund”. Nataalu benn yeew la woon bu doon wànn benn rábbu-àll. Sotti nataal baa ngi nii:
ci teere bi dañu cee bindoon ne “yeew yi suñu fàddee dañuy warax du nu sàqarmi: su ko defee dootuñu mëna yëngu, dañuy tëdd juróom-benni weer di ko nelaw ngir li ñu wànn rees“.
Ma jógge fa topp di xalaat lu bari ci xew-xew yi ci àll bi. Man tamit ma nataal ak sama karayoƞ
-kulóor sama nataal bu njëkk. Sama nataal boobu ni la meloon :
Ma won sama nataal bi ay mag, laaj leen ndax ragaluñu ko? Ñu toontu ne: lan lañu war a ragal ci ab “mbaxana”?
Ma ne leen nataaluma mbaxana de. Yeew buy wànn ñay di ko reesal laa nataal. Ma nataalaatal leen biir yeew bi, ndax ñu mën a jëli li ma leen wax noonu. Mag ñi noonu la ñu mel: fokk nga leen di leeral lépp. Bii moo doon sama ñareelu nataal:
Ñoom nu far digal ma ne naa bàyyi nataal yeew yu tëjjook yu ubbeeku te jeem a toppatoo lu jëm ci xam-xami cosaan, xayma, xàmmeefi-sàrti baat, ak nataalu-suuf-si. Noonu laa mujj a bàyyee ca ba may am juróom-benni at sama mébetu dooni bés nataalkat bu narkoon a mucc-ayib.
Sama ñaari nataal yooyu, bu njëkk beek bu mujj bi, noonu ñu leen soofale woon, looloo ma xàddiloo. Mag ñi moom du ñu nànd dara, te dafa sonnale ci xale nga di leen leeral lépp saa su nekk ci lu nekk.
Noonu laa mujj a tànn beneen mece, jàng dawal awiyoŋ. Fu nekk ci àddina bi naawal na fa awiyoŋ. Natalu-suuf si nag, dëgg la gaa, amal na ma njëriñ lool foofu. Su may xelmati béreb rekk di xàmmee fan la, Siin mbaa Arisonaa. Am na njëriñ lool, rawatina soo reere guddi. Ba ma juddoo ba léegi taseek naa nit ñu bari ñu am xel. Dund naa ak mag ñu bari. Seetlu naa leen it bu baax, wante loolu soppiwul, gën a rafetal sama xalaat ci ñoom.
Su ma tasewaan ak ku ma niru ku yemb, da ma ko daan seetlu won ko sama nataal bu njëkk bi ma dencoon. Lépp ngir bëgg a xam, ndax nànd na. Wante amu ci kenn ku ma newul „lii mbaxana la“. Man nag du ma ko wax waxi yeew ak àll-yu-xonq mbaa ay bidiw. Damay wàcc ba tollook moom di ko wax waxi kàrt ak golf, politik mbaa ay karawaat. Su ko defe mag moomu da daan bég ci lu mu dajeek ku ni mel, ku yembee noonu.
II
Noonu la nekkee woon ak sama weetaay, amuma kenn ku ma mën a waxal dëggantaan ba bés bi ma paane ci biir deseeru Sahara bi, booba ak léegi juróom-benni at la. Dafa am lu tojoon ci moëtër bi. Ndegam nag aduma woon ak mekanise mbaa maa yobbale kenn, may waaj, lu naroon a jafe nag, jeem koo defarat man doŋŋ. Sama bàkkan bii ci loolu la teggu woon. Li ma dese woon ci nduxum-naan weesuwuloon àppu juróom-ñetti fan. Ngoon gu njëkk gi ci suuf si laa fanaan, fenn fu nit dëkk jegewuma ci lu ëpp juniy juniy kilometaar. Kon maa gënoon weet ku gaalam suux digg-géej, mu ne cunduŋ moom doŋŋ jafandu cib tëmbal.
Xalaat leen kon mbetteel gi am ba bët di set, am senn mbaat su sew, su xoromu sax su ma yee naan ma:
– Doo ma nataalal xar, su la neexe?
– Man ne „Han“!
– Nataalal ma xar…
Ma ne bëreet ne ku dënnu fàdd, toxoñ samay gët, xoolaat bu baax, daldi gis as xale su ngóor su doy waar sax su ne ma jàkk di ma niir! Nataal bii ma ko nataal ca gànnaaw ga mooy bi ko gëna indi, wante bir na me sama nataal boobu xaajul jege kemtaan gi mu doon roy. Du samag sàggan nag, ndax mag ñee ma xàddiloo woon ca ba may tollu ci juróom-benni at, ma dumooyu mecce nataalkat bi doonoon sama mébet jamono jooja: samam njàng ci fànn woowu rombuloon nataal ay yeew yu tijjiku ak yu tëju. May xool njuuma li, sama gët yi ne xujj ndax waari. Bu leen fàtte ne benn dëkk dànduloon fa ma newoon. Te itam sama ngóor si niruwuloon ko reer, ku sonn ba dóg, ku xiif, mar, mbaa tiit bay bëgg a dee! Niruwuloon benn yoon xale bu reer ci digg deseer bi, ci ajag-jag gii. Ba sama fit wi dellusee, ma mën a wax ak moom laa ne ko :
– Waay…looy def fii?
Mu baamtuwaatal ma ndànk, mel ni loolu lu ko ñor la lóol:
– Ey waay, nataalal ma xar…
Ndeke soo waaroo doo sañ a bañ. Ak li ma mbir mi jommal lépp, béreb bi mu ma fekk xàndu fenn fu nit ëkk, sama bakkan nekk ci xottu-gerte, noonu laa gennee sama poos ab keyit akub xalima.
Wante foofu ma fàttelikuwaat ne nataalu-suuf, cosaan, xayma, xàmmeefi-sàrti-baat la gënoon a mokkal, ma xaw a mer ne ngóor si mënu maa nataal. Mu ne ma: loolu du ci dara nataalal ma xar. Ndegam masuma woon na nataal xar nag, ma nataalal ko benn ci ñaari nataal yooyu kese ma mënoon. Nataalu yeew bu tëju bi.
Ma gënatee waaru ba ma ngóor si ne tónneet:
• Déedéet! Déedéet! Bëgguma nataalu ñay bu nekk ci biiru yeew. Yeew wóorul te ñay daa rëy ba ëpp, fama dëkk xat lool. Xar laa bëgg,nataalal ma xar.
Ma daldi joos:
Mu xool ko xoolaat ko bu baax ne:
– Déedeet! xar mii dafa wopp lool! Nataalal ma beneen.
Ma joosati:
Sama waa ji muuñ, deey ma ndànk ne:
– xam nga ne lii du xar kuy la. Dafa am ay béjjen…
Ma rëddaat samab nataal boobee:
Mu làŋkati ne:
– Bii dafa màggat…buy dund lu yàgg laa bëgg.
Mbir mi bugg maa sóof te fekk maa ngi yàkkamtee jublu ci wàccee sama motëër bi, ma karaas-karaasal ko nataal bii:
Ne ko:
– lii kees gi la. Xar bi nga bëgg, mu ngi ci biir.
Ma gënatee am mbeteel ba ma gise xar-kanamu sama àttekat si di leer mu ne:
– Waaw kañ….bu mel ni nag laa bëggoon! Defe nga ni xar mii dina soxla ñax mu bari?
– Lu tax?
– Fi ma dëkk daa xat lool..
– dina war a doy de…xar mu ndawa-ndaw laa la jox.
Mu daldi sëgg ci nataal bi:
– Ndawul noonu kat..Xoolal! Nellaw na…
Ci anam yooyu laa xamanteek ndoomi-buur si.
Bii mooy nataal bi ko gën a indi bi ma ko nataal ca gànnaaw ga:
IV
Noonu kon laa xame meneen mbir mu am solo: palanet ba mu bawo ëppuloon daanaka as kër lu bari! Loolu nag mënuma woon a jaaxal lool, ndax xamoon naa ne su weesoo yenn palanet yu rëy yi mel ni Suuf si, Sipiteer, Mars, Wenis, yi nu wutal tur, am naay téeméeri téeméeri yeneen palanet yu tuutee tuuti ba daanaka mëneesul a sax gis bu baax ci teleskop. Su ci ab astronom feeñale benn da leen di wutal ab lim, da naan ko ci misaal “dippi-biddiw 1 3251″. Am na tegtal yu bari nag yu ma gëmloo ne palanet ba ndoomi mbuur si jógge woon dippi-biddiw B612 la woon. Dippi-biddiw boobu benn yoon kese la ko benn xamlukatu-biddiw bu Tirki mas a seen ca atum 1909.
Ci benn ndaje xamlukatu-biddew yu àddina-wërngël-képp mu indi ay firnde yu wér ci loolu mu feeñaloon. Wante kenn gëmuko, te dara waraluko woon lu moy li mu soloon. Mag ñee mel noonu.
Ndokk turu dippi-biddiwu B 612, nde lenn kese koo tax a siiw ba tey te mooy la benn njiitu-réewum Tirki bu tàngoon doxalin, dogaloon ne tirk bu soluwul ni waa- Ëroop yi di soloo rekk dinañu la rey. Ca atum 1920, mennam xamlukat tirk boobu, sol yëretubaabam yu rafet, joxewaat firnde ya mu joxe woon ca ndaje mu njëkk ma. Bi yoon, ñépp mànkoo, ànd ne li mu wax yépp dëgg gu wér peŋŋ la.
Li tax ma nettali leen loolu lépp ci dippi-biddiw B 612 ba noppi wax leen limam, du lenn lu dul mag ñi ñuy dégglu. Ndax xam ngeen ne ñoom ay lim ak xayma kese lañu fonkk.
Soo leen di wax sa xarit bu bees, duñu la laaj mukk lu am solo. Duñu ne la: « Nan la baatam mel? Yan po la gën a bëgg ? Ndax day dajale ay lëppa-lëpp ?” Déedéed dañu lay laaj :
“Ñaata at la am ? Ñaata mag mba rakk la am ? Ñaata kilo lay peese? Ñaata la baayam di fàyyekku wér wu dee?”. Soo leen toontoo laaj yooyu nag kese ci lañuy defe ne xam nañu kon sa waay. Mag ñi soo leen nee « gis naa kër gu rafet, am ay birik yu roos, am ay tóortóor ca palanteerya, ay pitax tàgg ca puj ga…” duñu mën a jëli li nga leen diwax. Da nga naan leen „gis naa kër guy jar nangami junni”. Su ko defe ñu yuuxoondoo ” Ah! kon de rafet na!”
Ba tey soo leen ne woon “liy firndeel ne ndoomi buur si nekkoon fidi dund, mooy taaram, da daan ree ba noppi daa bëggoon a am xar, ndax loolu firnde la ci ne diw sangam nekk na. Su waay deme bay bëgg am xar firnde la na ne nekk na”, su booba dañuy wag seeni mbàgg ne la xale nga moo tax!”
Wante soo leen waxe ne : „palanet ba mu jógge dippiv biddiw B612la” ñuy gëm li nga wax, noppal la ci seen laaj yu bare. Noonu lañu mel nag, kon bu leen leen ko jàppee. Xale yi fokk ñu laaye-biir mag ñi. Li leer ba leer daal mooy ñun ñi xam luy àddina sunu yoon ci ay nimero!
Li ma gënkoon a taamu moo doon tàmbale nettali bii ni ab léeb! Doon kon naa leen a wax ne: « Amoon na fi as doomi-buur su dëkkoon cib palanet boo xam ne daanaka li mu ko ëppee woon moom ci boppam bariwuloon,bu bëggoon na am ab xarit… ». Ku xam luy àddina dinga xam loolu gën a niru lu dëggu.
Ndax bëgguma nag kuy jàngantu samay téere. Sama xol day fees ak nàqar saa yu may nettali fàtteliku yooyu. Juróom-benni weer xaat ba sama xarit ba demeek xaram. Suma fiy binddi jeem tegtale na mu bindoo woon bañ koo fàtte mo tax. Ndax fàtte sab xarit ndey-saan mbir mu tiis la. Te du ku nekk mas a am ab xarit. Te itam mën naa meli bés ni mag ñi soloolul leneen lu moy ay lim. Looloo tax tamit ma jënd ab boyetu-kulóor ak ay karayoŋ. Yombul nag dellu di natalaat ci samay at, rawatina su dee masuloo jeem a nataal leneen lu weesu nataalub yeew bu tëjju ak bu tijjeeku ca say juróom-benni at! Naam, diina def sama kemtalaayu-kàttan def nataal yu ko gën a dippi, wante wóoruma ndax loolu dina àntu. Yenn saa yi am nataal bu tane, beneen ba ca topp du ko niru.
Damay juum tamit ci taxawaayam. Léeg-léeg ndoomu buur si njóol , léeg-léeg mu gàtt ba ëpp. Kulóoru yëre ya mu soloon itam dama koo xaw a fàtte. Kon damay làmbatu doŋŋ di góorgóorlu. Ci yenn yëf yu sew-sewaan yi gën a am solo dinaa ci xala juum moom. Wante rikk, loolu na ngeen ma ko baal. Sama waa ji masumaa faramfàcceel lenn. Xam naa dafa defe woon ne man ak moom ñoo niroo. Wante man ndeysaan mënumaa gis xar yu tëjju ci biiri kees. Xëy na damaa far mel ni mag ñi. Ku dem, mag dafa maa dab
V
Noonu la doon jànge bés bu jot lu bees ci palanet bi, ci dem bi ak ci tukki bépp. Ndànk-ndànk ndànk la daan juuxsi ànd ak xalaat yi ma daan dikkëll. Noonu la xame ca ñattelu bés ba mbuggëlu guy yi.
Bii yoon itam xar mee ma suqali, ndax ndoomi-buur si dafa tóog-tóog, mel ni ku jaaxle, ne tónneet laaj ma:
– Dëgg la de ne xar yi dañuy lekk garab yu ndaw yi?
– Waaw dëgg la kañ.
– Ah! kon bég naa.
Jëliwuma woon nag lu waroon a tax xar yiy lekk ngarab su ndaw si am solo soosu. Wante
ndoomi-buur si da caa yokk ne:
– Kon dañuy lekk guy yi tam?
Ma xamal ndoomi buur si ne guy yi kat, duñu garab yu ndaw, garab gu tollu niy jàngu lañu te su yobbale woon sax coggalu-ñay, coggal googu du mënkoon a jeexal genn ag guy.
Waxu coggal-ñay googu ma ko wax nag da koo defi ree: mu ne xanaa kon dees kon leen di tegle ñu warante..
Mu yokkal ma ci te fekk muy dëgg:
– Guy balaa mag day tàmbale doon lu ndaw.
– Dëgg la! Wante lu tax sa xar yi war a lekk guy yu ndaw yi?
Mu ne ma: “yow tamit!”, mbete loolu lu jaralu laajte la. Ma xalaat, xalaat ba sonn door di xam lu mbir moomu wund. Ndeke palanet ba mu bawo, dafa
amoon kom ci palanet yépp rekk gàncaq gu baax ak gu bon, kon jiiwu gàncaq gu baax ak jiiwu
gàncaq gu bon. Wante jiwu yooyu kenn duleen gis. Ci kumpë biir-suuf si lañuy làqu di fa nelaw ba mu neex cab ndoom, mu daldi door a yeewu.
Su ko defe mu fuddu, saxaan ndànk as mbant su rafet te lewet suy law wutali jànt bi.
Su dee saxaanu radi mbaa rosiye moom mënees na ko bàyyi mu law fu ko neex. Wante su dee gàncaq gu bon, ci saa si lees ko war a buddi saa yees ko ràññee. Te dafa amoon ay jiwu yu doy-waar ci palanetu ndoomi-buur si… ay doomi-buy lañu woon. Suufu palanet bi moom la feesoon dell. Te guy moom soo ko yeexe gis, dootoo tàggooteek moom ba fàww. Palanet bépp lay fees bëtt kook reenam yi. Te su dee palanet bi daa tuuti ba ëpp guy yi bari fa lool dañu koy
kalaate.
“Mbirum farlu kese la”, loolu la ma ndoomi-buur si wax ca gànnaaw ga. „Soo sangoo suba ba noppi, da ngay bale palanet bi ba mu set. Te sax-saxaani guy yi foo leen ràññeek yu rosiye da da nga leen war a buddi ci saa si, ndax su ñuy ndaw daanaka mëneesuleen a xàmme. Liggéey bu soof la gaa, wante yomb na.”
Benn bés mu digël ma ne, naa góorgoorlu ba def nataal bu mucc-ayib, ndax xale yi fii ma dëkk mën koo jàpp ci seen xel bu baax. “Xëy na suñu tukkee bés dina leen mas a amali njëriñ. Yenn saa yi, dàq sa liggéey bi nga war a wàccoo ba jëmmi-jamono amul genn gàllakoor. Wante su dee liggéeyi guy yi la moom ag tóoxidoona la. Mas naa xam palanet bu waa ju tayal dëkkoon. Kooku sàgganee ñetti garab yu
ndaw…”
Ci tegtali ndoomi-buur si laa nataalee palanet boobu. Bëgguma di wax mel ni kuy yeddaate. Wante balaa bi ci guy yi daa jeggi dàyyoo, ñi ko umpale bari, te ku repp ba reer bés cib dippi-biddiw mën ngaa jànnook musiba yu rëy, ba tax bii yoon fàww ma soppi doxin, artu leen ne: “Xale yi! Moytu leeni guy!”
Kon sama xarit yi meloon ni man, dëkkee woon di felsasu musiba jooju ñu xamuloon, ma bëgg-oon a artu, moom ma taxoon a farlu liggéey nataal boobu bu baax.
Jàngale bi ma ci indi jaroon na coono boobu. Xam naa, xëy na, dingeen ne, waaw lu tax amul ci téere bii yeneen nataal yu muccee-ayib ni nataali guy gi ? Toontu bi yomb na: jeem naa ba tàyyi wante sottiwul. Ba may natal guy gi damaa yëggoon ne mbir mi lu jàmpoon la.
Li ci topp …
https://www.amazon.com/Ndoomi-Buur-si-Wolof-French-ebook/dp/B07D9NZ8PP/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1527793353&sr=8-1&keywords=tamsir+anne


text:
1Nu loga la ni de riidz nu sac nu rnii de coz ni Jesucrisht, i'ñ Ñgyoozh. 2Isaías, yu nu mnii por cuen ni Ñgyoozh nil bi pcaay: Ñgyoozh nam rab mi Mesías: Ya̱ zuu neza̱ tub mbecy nu cha nuy raso̱o̱ ne̱. Yu ze' cha gay lo ru. 3Zaab ti' tub mbecy rbishtiy tub lugaar ub zi. Orze' nay: “Nañ lardoo den nañ gal nu na tub nez. Orze' bicy nap der nez ze' par ornu cyid Shuaan den. Pshaal der tub nez nu li par nu ded mi”, nay. 4Orze' mbecy nu bzuu nez Ñgyoozh ze', nde' Waa nu briib nis mbecy. Pcyiiñ yu tub lugaar ub zi nunu blyuuy ni de mbecy nu rlagy ñi ne' dey dela cyi nu ricy yu, nunu gzu nis dey. Orze' gyicy sulagy Ñgyoozh de cyi dey. 5Orze' zigy mbecy nu yu' lo yu ni Judea nunu zigy de mbecy nu yu' Jerusaleeng rza dey loy nu rzuub gyidag dey de riidz nu rniiy. Na ornu blazh pshuub ru' dey dela cyi nu ricy dey na, orze' Waa briic yu nu wi nis dey gyoow Jordaang. 6Na shab Waa, nde' byaañ nu gyich camey. Ze' nañ yu ri tub sinch gyid. Coz nu bdow yu, nde' gushagy nu dziñ doo ni bez gyish. 7Orze' nay rab yu de mbecy: ―Par lo ya̱ bi yad la tuuba' mbecy nu gac gyicy coz ily zir par ya̱. Ya̱ ni wayapa̱ nu shaagya̱ gyid nu zub gyid lab mi. 8Ya̱ rica̱ nu zu nis der nu nis, tees mi ze' cuic mi Espiriit Yon ni der ―na Waa. 9Orze' guc ñi tiem ze' nu Jesuuz bruum Nazaret, tub gyedz nu ri lo de yu ni Galilea. Zam lo Waa gal ru' gyoow Jordaang. Orze' Waa briic yu nu zu nis mi gyoow ze'. 10Orze' cuanzir nu bruum lo nis, bzaac mi byaal baa. Orze' Espiriit Yon ni Ñgyoozh gal nu na tub begy nam bet mi gusub mi toom. 11Orze' zaab ti' Ñgyoozh gal gyibaa rniim. Orze' nam: ―Ru nac ru i'ña̱, biñ nu tona' la rca̱, nunu tona' la yet lagya̱ ―nam. 12Gaze' nu lueg la Espiriit Yon ni Ñgyoozh gua num Jesuuz tub lugaar ub zi. 13Orze' cyuu dzi brim lugaar ub zi ze'. Ze' bicy nuras preb mi. Ze' brim lat de bañ gyish. Tees de anc bzu bich dey nu nac mi. 14Na despuees nu guti Waa yu' gyiib na, Jesuuz bruum lo yu ni Judea, zam par lo yu ni Galilea nu shaal mi riidz nu sac ni Ñgyoozh. 15Orze' nam: ―Na bi pshuub dzi nunu sñuu ga cyid gyel gubier ni Ñgyoozh. Orze' mne' der dela cyi nu ricy ru, nunu bicy cup der consuel lo de riidz nu sac ze' ―nam. 16Na tub dzi na bded mi ru' nisyudoo ni Galilea. Orze' bzaac mi Simo̱o̱ nu Ndrees bicy yu. Yu' dey nu driy gyish nu rub bel lo nisyudoo, gun ruplaa dey nac yu mbecy rub bel. 17Orze' na Jesuuz rab mi dey: ―Da ca der icha̱. Orze' ya̱ gyicya̱ nu gal nu rub der bel, ni' zi'l te' der mbecy gun orze' cyid ca dey icha̱ ―nam. 18Orze' lueg la bzeeñ dey gyish niy za cay ich mi. 19Na ornu bza ga'm sñuu miiñ par lo, ze' bzaac mi Santiag, i'ñ Zebedeo, nu bicy yu Waa yu' dey nañ barc. Laaba' gyish nu rub bel ricy nap dey. 20Laab bzaac lam dey bredza' lam yu. Orze' lueg la bzeeñ dey uz yu Zebedeo nañ barc nu de moz niy. Orze' za ca la dey ich mi. 21Gaze' nu bri num dey tub gyedz nu la Capernaum. Sab, dzi nu rzu lagy mbecy, gu' num dey nañ yu' nu rsya' de mbecy Israeel riidz ni Ñgyoozh. 22Tona' la za nu ic dey de coz nu rlyuum, gun rlyuum ni dey gal nu rlyuu tub mbecy nu riib ic za' la, walab gal nu ricy de yu nu rlyuu leey ni Ñgyoozh. 23Na nañ yu' nu rsya' de mbecy riidz ni Ñgyoozh ze', ri tub mbecy nu bicy ni nuras. Orze' rbish tiy. 24Orze' nay rab yu Jesuuz: ―¿Lagu yad ru lat de̱ Jesuuz Nazaret? ¿A yad ru nu za' lor de̱ ya̱? Ya̱ rad lagya̱ nu ru nac ru mbecy yon ni Ñgyoozh ―nay rab yu Jesuuz. 25Orze' Jesuuz bdza'm ni nuras ze'. Orze' nam rab mi yu: ―Dzi chel nunu bruu chu lo yu ii ―nam. 26Orze' nuras ze' bicy yu nu bicy ñi bi ni mbecy ze'. Nunu rbish tiy. Gaze' nu bruu chuy loy. 27Orze' dela de mbecy ze' za nu la ic dey nunu brugyi' rnii dey lo losa'y: ―¿Lac yaruu nii? Rlyuuy tub leey cub, nunu rlyuuy gal nu ricy mbecy nu riib ic za' la. ¡Gaza' nuras ricy yu mandaar, nunu rzuub gyidag dey niy! ―na dey. 28Orze' lueg la brush las de riidz ni de coz nu bicy Jesuuz dela lugaar nu yu' gaab ga Galilea. 29Cuanzir bruum nañ yu' nu rsya' mbecy riidz ni Ñgyoozh ze', orze' guam yu' Simo̱o̱ nu Ndrees. Gua num Santiag nu Waa. 30Tees ñaa gud Simo̱o̱ riib rat mi. Pcaañ zig nim. Cuanzir bru'ña Jesuuz, mnii dey lom nu rat mi. 31Gaze' nu gua Jesuuz bdu' yaam yaa biñ rat ze' pshes sum mi. Orze' lueg la bruu zigy mi, nunu brugyi' rzu bich mi nu nac dey. 32Na ornu bi za doo, or nu bi yecheñ, orze' de mbecy bru'ña nu dey dela mbecy rat nunu dela mbecy nu bicy ni nuras lo Jesuuz. 33Nunu dela mbecy gyedz byatublaazh dey ro' Simo̱o̱ nu Ndrees. 34Orze' zigy mbecy bicy yac mi, nunu zañ lo güii bicy mi nu mnit ni dey. Nunu bloo chum zañ nuras. Tees wansaan mi nu nii de nuras, gun yu' lo dey mi. 35Na tuuba' dzi, or napor, gabee caas ru' zu, orze' weshtem. Bruum lat gyedz. Zam tub lugaar ub zi nu nii num Ñgyoozh. 36Ze' Simo̱o̱ nu de losa'y gua yub dey mi. 37Na ornu byad mi na, orze' na dey rab yum: ―Dela mbecy ryub dey ru ―na dey. 38Orze' nam rab mi dey: ―Yaa chan de' zir gyedz nu yu' gaab ga, gun orze' shaal na de riidz nu bruu lo Ñgyoozh, gun par nde' yapa̱ ―nam. 39Orze' gusam dela gyedz nu yu' Galilea. Pshaal mi de riidz nu bruu lo Ñgyoozh nañ de yu' nu rsya' de mbecy riidz ni Ñgyoozh. Nunu bloo chum zañ nuras nu bicy ni mbecy. 40Orze' bru'ña tub mbecy nu rat tub lo gyedz nu la lepra. Orze' gusu tib yu lo Jesuuz bdiiñ yu lom nu gyicy yac mi yu. Gaze' nu nay rab yum: ―Ru gac gyicy yac ru ya̱ benu rlagy ru ―nay. 41Orze' Jesuuz gushni lagy mi yu. Orze' gul yaam yu. Gaze' nu nam rab mi yu: ―Rlagya̱. ¡Na byac ru! ―nam rab mi yu. 42Orze' lueg la mnit la gyedz ze', nunu byacyudz dutuub la cuerp niy. 43Orze' fert pcach mi ru'y. Gaze' nu nam rab mi yu: 44―Na ne̱e̱ lor nu cue' la niir lo ni tub la mbecy, sinu gua lo uz cha lyuur ub ru loy. Orze' cuic ru gun nu rlagy ñi par nu gyacaacy ru par lo Ñgyoozh gal nu rniiñ lo leey ni Moisees, gun orze' gad lagy dela mbecy nu bi byac ru ni güii nir ―nam. 45Tees yu ze' guay mniiy lo ti cyu' la mbecy. Orze' brush las riidz ze' gal wangaca' la chu'm nu suelt la lat gyedz. Ze' ngush zi'l gusam. Tees de mbecy nu bruu gal reñ ga la lugaar dru'ña ru' dey lom.
Copyrighted Material
Learn More


text:
-
Cosaan
-
Sàrti ndaali-Maali Tamsir Anne (tekkikat bi) Ndaali-Maali walla Mande benn la woon ci nguuru nit ku ñuul yu mag yi nekkoon démb ci déndub Afrik. Moo fi wuutu woon ndaali GANA ci […]
-
-
-
Solo cosaan ciw askan Cosaan soo kooy seet, mënees naa wax ne, mooy xàncc biy boole ay nit ba ñu mëna ràññee ne nit ñooñee ñooy askan sangam. Ndax soo demoon téy marse Sàndaga, […]
-
-
-
-
-
-
Tombukutu: Saay-saay yi defati nañu fa ñaawtéef… Tey ci Tombukutu, waay-fippu yiy bàkkoo lislaam te naan dañuy jihaad defati nañu fa ñaawtéef yu bon: ndax dañoo dug ci xabru ay waliyu yu mag, toj leen ba […]

seg_langs: unk wol_Latn unk wol_Latn unk unk unk wol_Latn unk unk unk unk unk unk wol_Latn