text:
1:1 Man Piyeer, ndawul Yeesu Kirist, maa leen di bind, yéen doxandéem yi tasaaroo ci diiwaani Pont, Galasi, Kapados, Asi ak Bitini. Yàlla Baay bi tànn na leen,
1:2 ci li mu leen xam bu jiitu, te sédde leen boppam ci jëfu Xel mu Sell mi, ngir ngeen déggal ko, te seen xol laab ndax deretu Yeesu Kirist. Na leen Yàlla dollil yiw ak jàmm.
1:3 Cant ñeel na Yàlla, Baayu sunu Boroom Yeesu Kirist! Moo nu judduwaatal ci yërmandeem ju bare, ba may nu yaakaar ju sax ndax ndekkitel Yeesu Kirist.
1:4 Sédd na leen cér bu dul yàqu, du gàkk te du seey mukk, dencal leen ko ci asamaan,
1:5 yéen ñi muy aar ci dooleem, sukkandikoo ci ngëm, di leen nége mucc, gi mu nar a feeñal bés bu mujj ba.
1:6 Yéena ngi bég bu baax ci biir yaakaar jooju, doonte sax, su waree am, yéena ngi dékku tiis ab diir, ci seen jànkoonte ak nattu yu wuute.
1:7 Xam ne nattu yooyu dinañu sellal seen ngëm, ni safara di setale wurus, fekk wurus luy wéy la, te ngëm a ko gën fuuf. Noonu seen ngëm dina yelloo cant, ndam ak màgg, bés bu Yeesu Kirist feeñee.
1:8 Musuleen koo gis waaye bëgg ngeen ko, gisuleen ko waaye gëm ngeen ko te am mbég mu xel dajul, mu fees dell ak ndam,
1:9 di jot muj gi ngëm séentu, maanaam muccu xol.
1:10 Naka mucc googu nag, yonent yi xamle yiw, wi ngeen naroon a joti, seet nañu ko te gëstu ko.
1:11 Bi Xelum Kirist, mi nekkoon ci ñoom, seedee lu jiitu coonoy Kirist ak ndam la cay topp, jéem nañoo takk, kañ ak nan lay ame.
1:12 Waaye Yàlla xamal na leen ne, moomuñu woon kàddu googu ñu wax, waaye yéena ko moom. Te mooy kàddu gi ngeen dégg ci gémmiñu ñi leen doon jottali xebaar bu baax bi, ci dooley Xel mu Sell, mi Yàlla yónnee asamaan; malaaka yi sax bëgg nañoo gëstu yëf yii.
1:13 Kon fagaruleen ci seeni xalaat te maandu, di wékk seen yaakaar jépp ci yiw, wi leen Yàlla di jagleel bés bu Yeesu Kirist di feeñ.
1:14 Gannaaw gaayi Yàlla yu koy déggal ngeen, buleen toppati bëgg-bëgg, yi ngeen toppoon, bi ngeen xamagul Yàlla.
1:15 Waaye na seen dund gépp sell, ni Yàlla mi leen woo selle.
1:16 Ndaxte Mbind mi nee na: «Sell-leen, ndaxte ku sell laa.»
1:17 Gannaaw nag Yàlla, mi ngeen di wooye Baay, mooy àtte jëfi ñépp te du gënale kenn, saxleen ci ragal ko diirub seen ngan ci àddina.
1:18 Xam ngeen ne, Yàlla jot na leen ci seen dund gu tekkiwul dara, gi maam ya nekkoon; te jotuleen ak yu deme ni xaalis mbaa wurus yuy wéy,
1:19 waaye ci deretu Kirist ju tedd ji, mel ni mbote mu sikkul te wàññikuwul.
1:20 Yàlla xamoon na ko, ba àddina sosoogul, waaye léegi ci mujug jamono feeñal na ko ndax yéen
1:21 ñi jaar ci moom, gëm Yàlla. Te Yàlla dekkal na ko, sol ko ndam, ngir ngeen wékk seen ngëm ak seen yaakaar ci Yàlla.
1:22 Kon nag gannaaw déggal ngeen dëgg gi, ba sellal seeni xol te am mbëggeel gu dëggu, bëgganteleen mbëggeel gu tar ak seen xol bépp.
1:23 Ndaxte du ci jiwu wuy yàqu ngeen judduwaate, waaye ci jiwu wu sax, maanaam kàddug Yàlla giy dund tey sax.
1:24 Ndaxte:«Nit ñax la,ndamam di tóor-tóor kese;ñax day wow, tóor-tóor ruus,waaye kàddug Boroom bi day sax ba fàww.»
1:25 Te kàddu googu mooy xebaar bu baax, bi ñu leen doon yégal.
2:1 Kon nag dëdduleen gépp coxor, gépp njublaŋ, naaféq, kiñaan ak jëw.
2:2 Gannaaw ay liir ngeen yuy door a juddu te mos ci mbaaxug Boroom bi, nàmpleen ci meew mu sell, miy dundal seen xol, ba màgg ci biir muccu Yàlla.
2:4 Kon nag ñëwleen ci moom; nit ñi bañ nañu ko, waaye Yàlla fal na ko te teral ko. Mi ngi mel ni doju tabax, waaye doj wuy dund la,
2:5 te yéena ngi mel niy doj yuy dund yu Yàllay defare dëkkukaayam. Noonu ay saraxalekat yu sell ngeen, ngir jébbal ko ay sarax yu ngeen tibbe ci seen xol te neex ko ndax Yeesu Kirist.
2:6 Looloo tax bind nañu:«Maa ngi samp fi ci Siyon doju koñ.Doj wu tedd la, wu ma tànn;ku gëm ci moom, sa yaakaar du tas mukk.»
2:7 Kon nag yéen ñi gëm am ngeen cér ci teraangaam. Waaye naka ñi gëmul:«Doj wa tabaxkat ya sànni,mujj na di doju koñ.»
2:8 Te it:«Doj la wuy fél nit,di xeer wu koy fakkastal.» Dañu cee fakkastalu, ndaxte gëmuñu kàddug Yàlla, te loolu la Yàlla dogal ci ñoom.
2:9 Waaye yéen xeet wu Yàlla tànn ngeen, di askanu saraxalekati Buur Yàlla, askan wu sell ngeen, di mbooloom Yàlla, ngir ngeen yégle ngëneelam, moom mi leen woo, ba génne leen lëndëm gi, tàbbal leen ci leeram gu yéeme gi.
2:10 Démb nekkuleen woon ci dara, waaye tey mbooloom Yàlla ngeen; booba jotuleen woon yërmandeem, waaye léegi jot ngeen ko.
2:11 Samay xarit, yéen ñiy ay gan ak ay doxandéem ci àddina si, maa ngi leen di dénk lii: dëdduleen bànneexi bakkan yiy xeex ak xol.
2:12 Na seen dundin rafet ci biir xeeti àddina, kon doonte ñu di leen sosal ay ñaawteef, dinañu gis seeni jëf yu rafet bay màggal Yàlla, bés bu leen feeñoo.
2:13 Na seen nangub Boroom bi tax, ngeen déggal képp kuy kilifa, muy buur ba gën a kawe,
2:14 mbaa jawriñ yu mu yebal, ngir ñu yar ñiy def lu bon, te teral ñiy def lu baax.
2:15 Ndaxte noonu la coobareg Yàlla tëdde, maanaam ngeen sax ci def lu baax, ba wedamloo jayil yi xamul dara.
2:16 Li leen Yàlla goreel nag, bu mu tax ngeen mbubboo ko, bay def lu bon, waaye ngeen gën a feddali seen jaamu Yàlla.
2:17 Teral-leen ñépp, bëgg kureelu bokk yi, ngeen ragal Yàlla te teral buur bi.
2:18 Yéen jaam yi déggal-leen seeni sang ak wegeel gu mat sëkk, waxuma ñi baax te lewet rekk, waaye sax ñu wex ñi.
2:19 Ndaxte su ngeen dékkoo tiis, di sonn ci lu dul yoon ndax seen ànd ak Yàlla, loolu lu rafet la.
2:20 Su ngeen tooñee te muñ i pes, luy pey gi? Waaye su ñu leen fitnaalee ci def lu baax te ngeen muñ ko, jëf ju rafet la fa kanam Yàlla.
2:21 Ndaxte ci loolu la leen Yàlla woo, ndaxte Kirist itam sonn na ngir yéen, teg fi seen kanam royukaay, ngir ngeen jaar ciy tànkam.
2:22 «Musul a def bàkkaar,te jenn waxu njublaŋ musul a génn ci gémmiñam.»
2:23 Saaga nañu ko te feyyuwul, fitnaal nañu ko te tëkkuwul, waaye mu dénk boppam Ki yor àtte bu dëgg bi.
2:24 Gàddu na moom ci boppam sunuy bàkkaar ca bant, ba ñu ko daajoon, ngir nu tàggook bàkkaar, sóobu ci dund gu jub; ndax ay gaañu-gaañoom may na nu ag wér.
2:25 Ndaxte yéena ngi réeroon niy xar, waaye léegi dellusi ngeen ci sàmm, biy aar seeni xol.
3:1 Yéen itam jigéen ñi, na ku nekk nangul sa jëkkër. Noonu su amee góor gu gëmul kàddug Yàlla, te gis jabaram di dund dund gu sell, boole ci weg ko, loolu dina ko gindi ci lu àndul ak wax.
3:3 Bu seen taar aju ci col, maanaam ay létt, wurus mbaa yére yu rafet,
3:4 waaye nay taar bu sax bu nekk ci biir, di xol bu nooy te dal, ndax loolu lu takku la fa Yàlla.
3:5 Ndaxte jigéeni démb yu sell, ya gëmoon Yàlla, loolu moo doon seen taar; nanguloon nañu seen jëkkër,
3:6 ni Saarata déggale woon Ibraayma, ba daan ko wooye «Sang bi.» Yéen nag, su ngeen dee def lu baax te bañ cee boole genn njàqare, kon mel na ni Saarataa leen jaboote.
3:7 Te yéen itam góor ñi, na ku nekk ci yéen am xel, ci ni ngay ànde ak sa jabar, xam ne àndandoo ju la gën a néew doole la. Joxleen ko teraanga ju mat, ndax yéena yem cér ci yiwu Yàlla, wi nu ubbil buntu dund gu dul jeex. Noonu dara du man a yàq seeni ñaan.
3:8 Kon nag bokkleen xalaat, bokkleen i tiis, bëgganteleen, yërëmante te woyof.
3:9 Ku la def lu bon mbaa mu saaga la, bul feyyu, waaye ñaanal ko lu baax; ndaxte ci loolu la leen Yàlla woo, ngir barkeel leen.
3:10 Ndaxte:«Ku bëgg a am dund gu naatte fekke bés yu rafet,na jàpp làmmiñam ci lu bon,sàmm gémmiñam ci fen.
3:11 Na dëddu lu bon, tey def lu baax,na xënte jàmm te sax ci.
3:12 Ndax Boroom baa ngi xool ñi jub bëti yërmande,di ubbi ay noppam ci seeni ñaan,waaye dàq ñiy def lu bon.»
3:13 Te it kan moo leen di sonal, su ngeen góor-góorloo ci def lu baax?
3:14 Doonte ñu di leen fitnaal sax ci def lu jub, ñu barkeel ngeen. Buleen tiit nag ndax seeni xëbal, mbaa ngeen di ci am njàqare.
3:15 Waaye màggal-leen Kirist Boroom bi ci seeni xol, te jekk ngir tontu ku lay laaj ci seen yaakaar ji ngeen am;
3:16 waaye na tont gi lewet te ànd ak wegeel. Àndleen ak xel mu dal; noonu ñi leen di sikkal ndax seen dund gu rafet ci gëm Kirist, dinañu rus ci seeni sos.
3:17 Ñu fitnaal la ndax jëf ju baax, su dee mooy coobareg Yàlla, moo gën ñu fitnaal la ndax jëf ju bon.
3:18 Ndaxte Kirist ci boppam dee na benn yoon ba fàww, ngir dindi bàkkaar yi, moom mi jub ngir ñi jubadi, ngir yóbbu leen fa Yàlla; dee na ci jëmm, waaye dundaat na ci xel.
3:19 Ci biir xel moomu la yégaleji ndamam ca ruu ya Yàlla tëj kaso;
3:20 maanaam ña weddi woon ca jamonoy Nóoyin, fekk Yàlla muñaloon na leen diir bu yàgg, dajeek Nóoyin doon yett gaal ga. Ñu néew, maanaam limub juróom-ñett, dugg nañu ca gaal ga, jaar ca ndox ma, ba mucc.
3:21 Loolu misaal la tey, ci li ñu nuy sóob ci ndox, te nu mucc; waxuma laabal sobe si taq ci yaram, waaye wuyu Yàlla ak xel mu dal. Li nu may mucc googu, mooy ndekkitel Yeesu Kirist,
3:22 mi yéeg asamaan, toog fa ndeyjooru Yàlla, mu tiim malaaka yi, boroom sañ-sañ yi ak boroom doole yépp.
4:1 Gannaaw Kirist nag sonn na ci yaramam, gànnaayooleen xelam moomu, ndaxte ku sonn ci yaramam, tàggoo na ak bàkkaar.
4:2 Noonu diir bi ko dese ci kaw suuf, dëddu na bànneexi bakkan, jublu ci coobareg Yàlla.
4:3 Ndaxte àndoon ngeen démb ci xalaati ñi xamul Yàlla, di dund ciy ñaawteef ak topp seen bakkan, di màndi ak a xawaare, di xér ci biiñ ak a jaamu ay xërëm yu araam, waaye na fi yem nag.
4:4 Ñiy jëfe noonu waaru nañu, ba di leen sosal, ci li ngeen àndul ak ñoom, sóobu ci seeni moy yu dul jeex,
4:5 waaye dinañu mas a teew fa kanam Ki nar a àtte ñiy dund ak ñi dee.
4:6 Looloo waral it ñu jottali xebaar bu baax ndee, ya fekke woon jamonoy Nóoyin jooju, ngir ñu dunde Yàlla ci seen xel, doonte sax nit ñaa ngi leen daan fitnaal ci àddina.
4:7 Te itam muju lépp jegesi na; nangeen maandu te foog, ba man a ñaan ci Yàlla.
4:8 Li gën a am solo mooy, ngeen bëggante mbëggeel gu tar, ndax mbëggeel day suul bàkkaar yu bare.
4:9 Ganalanteleen ci lu àndul ak njàmbat.
4:10 Te lu la Yàlla jagleel kenn ku nekk ci yéen, nanga ko bokk ak ñépp ni jawriñ ju jub, ci séddale yiwu Yàlla wu yaatu.
4:11 Kuy jottali kàddug Yàlla, na mel ni Yàllaay wax. Kuy jëf it, na jëfe dooley Yàlla, ngir turu Yàlla màgg ci lépp jaar ci Yeesu Kirist, mi yelloo ndam ak kàttan ba fàww. Amiin.
4:12 Yéen samay xarit, ci mbirum nattu bu tànge ni daay, bi dal ci seen kaw, bumu leen jaaxal, ba ngeen teg ko ni lu xel dajul.
4:13 Waaye bégleen ci cér, boobu ngeen am ci coonoy Kirist, ngir bés bu ndamam di feeñ, ngeen bég ak mbég mu ëpp xel.
4:14 Su ñu leen jànnee sax ci turu Kirist, xamleen ne ñu barkeel ngeen, ndax Xelum Yàllaa ngi ci yéen, di firndeel seen ndamu ëllëg.
4:15 Buñu sonal kenn ci yéen ci li mu rey nit walla mu sàcc, mbaa def lu bon, walla dugg ci lu yoonam nekkul.
4:16 Waaye ku ñu sonal ndax waayu Kirist nga, bu ci rus, waaye nga màggal Yàlla ci tur woowu.
4:17 Ndaxte àpp bi jot na, àtte baa ngi tàmbalee ci nun waa kër Yàlla. Te su tàmbalee ci nun nag, luy muju ñi weddi xebaaru Yàlla?
4:18 Te:«Su muccu ki jub jafee,luy doon muju ki weddi te dëng?»
4:19 Kon nag ñi tegoo fitna ci coobareg Yàlla, nañu sax ci def lu baax, dénk seen bopp Yàlla, miy Bindkat biy sàmm kóllëre.
5:1 Kon yéen njiit yi, maa ngi leen di dénk, man miy njiit ni yéen, man mi seede coonoy Kirist te am cér ci ndam li nar a feeñ.
5:2 Lii laa leen di ñaan: sàmmleen géttug Yàlla, gi mu leen dénk, di ko wottu, waxuma ci sañul-bañ, waaye di surgay Yàlla ci xol bu tàlli; ngeen def ko ak xol bu laab te bañ cee séentu alal.
5:3 Buleen noot ñi leen Yàlla dénk, waaye ngeen nekk ay royukaay fi kanam jur gi.
5:4 Noonu waxtu wu Boroom gétt gi feeñee, dina leen jagleel kaalag ndam guy sax ba fàww.
5:5 Noonu itam yéen ndaw ñi, nangeen déggal mag ñi. Te yéen ñépp, solooleen woyof ci seen biir, ndaxte:«Yàlla day dàq ñi réy,di yiwal ñi woyof.»
5:6 Suufeel-leen seen bopp kon ci ron loxob Yàlla bu am kàttan, ngir mu yékkati leen ci jamono ju ko soob.
5:7 Te ngeen yenniku ci kawam seen njàqare jépp, ndax ku leen ñeewante la.
5:8 Maanduleen te foog, ndax seen noon Seytaane mu ngi wër, ni gaynde guy yëmmu, di rëbb ku mu yàpp.
5:9 Jànkoonteleen ak moom ci biir ngëm gu takku, xam ne kureelu bokk yi ci àddina yépp, ñu ngi daj ay fitna ni yéen.
5:10 Te Yàlla mi jagoo yiw wépp te woo leen ci darajay Kirist, ngir ngeen bokk ci ndamam li sax, gannaaw bi ngeen yendoo bëccëgu tiis, dina leen yeesalaat, di leen dëgëral ak a dooleel, ba ngeen sampu.
5:11 Na Yàlla yelloo màgg ba fàww. Amiin.
5:12 Bind naa leen ci lu gàtt ci ndimbalu Silwan, mi ma jàpp ni sama mbokk mu takku. Dénk naa leen, di leen seedeel ne, lii mooy yiwu Yàlla dëgg; kon nag saxleen ci.
5:13 Mbooloo mi nekk ci dëkk bi ñuy wax Babilon te Yàlla tànn ko ni yéen, moo di leen nuyu, ñoom ak Màrk sama doomu diine.
5:14 Nuyoonteleen ak saafoonte yu sell. Na jàmm ñeel képp ku gëm Kirist.


c: text/html

text:
Maghreb
Maghreb mooy wàll gi gën a Féete penku ci bëj-gànnaaru Afrik, nekk ci diggante Géej gu diggu gi ci bëj-gànnaar ak tàkk gu Sahara'k gu Libi ci bëj-saalum ak Mbàmbulaanu Atlas ci penku.
Cosaanu baat bi[Soppi]
Ci araab al-Maghrib di tekki "sowwugi" (suuluway); li ko waral mooy féeteem ci wàllu penku suñ ko xoolee ak fa araab yi dëkk. Di safaanoo ak Machrek (fenkuwaay, sowu), maanaam penku ga araab yi dëkkee, li ko dalee Esipt ba Iraak. Bu jëkk Jezirat al Maghrib lañ ko tuddee woon, di tekki "dun bi ci Penku", ndax nañ gisee woon diwaan bi ca jamono ju yagg ja: li mu nekkoon ci diggante géej gi ak ndand féy-féy gi.
Ci araab Maghreb day tekki tamit Marok. Ngir jaawale bañ ai am ci, marok el-Maghreb el-aqsa lañ koy woowee ci araab, di tekki “penku gu sori gi”. Di nañ ko wax tamit “suuluwaay gu araab”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dëgërlukaay
Dëgërlukaay ab xeetu jumtukaayu mbëj la bu am solo lool ndax ay jëfandikoom yu bari te wuute ci defari masini mbëj ak yu mbëjfeppal. Naka-jekk ab dëgërlukaay dafay soppi kàttanug mbëj mu doon kàttanug tàngoor gu dawaanu mbëj jaaree ci biiram.
Ci yamale gees duppee àtteb ohm lees di man a xaymaa ndëgërlu gu dëgërlukaay bi. Kàttanu mbëj gi dëgërlukaay bi di soppi kàttanu tàngoor mi ngi aju ci dayoob ndëgërloom (walla ci man a wommatam), ci dawaan bi ak ci dend bi.
V di dend bi, I dawaan bi, R ndëgërlu gi
walla:
G di wommat gi
Waaye yii yamale duñu bàyyiwaale xel ci ne ndëgërlu gu Dëgërlukaay bi dafay soppi ci coppiteg tàngoor gi, dafay yokku su yokkoo, moo tax ñu koy woowee ndëgërlu gu xalaat, su fekkee dañu koy bàyyiwaale xel ndëgërlu gu dëgg lañu koy wax.
Ngóora gi p gu ab Dëgërlukaay ñoo ngi koy natte:
Ñu koy nattee ciy watt.


text:
Ci Senegaal, dama waxtaan ci Wolof bés bu nekk. Ci dëgg-dëgg, ci “Frolof” laa waxtaan, ndaxte sama faranse moo sut sama Wolof – waaye ci man, Wolof moo gën neex. Jàng na faranse juróomi at, te jang na Wolof benn at ak genn wàll rekk, waaye dama bëgg Wolof lool, konbook dama waxtaan ak waa Senegaal ci Wolof, du faranse. Léegi, maangi ci Amerig, te amul ku bëgg waxtaan ci Wolof ak man. Dama ragal fàtte sama Wolof. Ci Amerig, am na waa Senegaal yu bari, waaye amul fima dëkk, ci Michigan. Amaana, am na ñent walla juróom, waaya xamuma kenn. Bëgguma jaambaat bu bari. Kontaan naa lool ci sama ñenti weer ci Senegaal, ak ci samay xarit foofu. Léegi, dama war jàppandiku sama Wolof ñetti yoon ci ayubés bu nekk – walla ñenti yoon, juróomi yoon, walla bés bu nekk. Kon, ba beeneen yoon!
Share:


text: 1Per mastre precisy kaknan do nii lëë xaa nii nak xipxosy no sob kwi Dios leñ kpaa, 2aan lëë xaa nak pxosy lo pkoog nii psaa Dios. Psaady chol meño. 3Kchë pxosy nii mastre non xso par kokon xaa cos, ni kuty xaa ma nii tsokon. Por ngo, wi Crist no nii kokon. 4Deelñee nsyo xaa lo kislyu, ni nyakty xaa pxosy, por no pxosy nii xkokon kchë nii xñabey xley Moisés. 5Per nak kchë nii chuuñtsyey pxosy ko sinak xmalë nii chak leñ kpaa. Ndon no nii nako sinak tu malë, por worñee nsaa Moisés pkoog, chëb Dios lo xaa: “Buy, aan psaaw sinak nyaa nii bluyaa lool kik kiy.” 6Per mastre buen tsiiñ nii chuuñtsyey xipxosy no, por lëë xaa xtsig meñ lo Dios, aan lëë Dios chëb nii singo kuuñtsyey xaa. 7Deelñee nyak tubli tiits nii pxaal Dios lo Moisés, nguiiñdy nii nxaal Dios xtiits stub. 8Per kon Dios nii pchilody nyuñ meñ cumplir xley Moisés. Por ngo lëë Dios chëb: Sitsib tse nii lëën kxal tiits kub lo meñ Israel ni lo meñ Judá. 9Kaktyo sinak tiits nii psanaa lo pxosykoltoo meñ go, tse nii kwlin xaa xtañ meñ Egipto. Aan como psoobty xaa tiits, lëë xaa psanaa. 10Sinrii kak tiits nii ksanaa lo meñ Israel tsiñee lëë tse go tsitsiñ: Leñ kik meñ go jkën xtitsaa, ni leñ styoo meñ go kono. Tsigo naa kak xDios meñ go, ni lëë meñ go kak meñ tu kyedzyaa. 11Jkiiñtre nii kuuñ kseedy lsa meñ xcombañer, parñee kyuumbey meñ naa, por kchë meñ kyuumbey naa, destye xaa wiñ axte xaa kol. 12Naa ktsily xtol meñ go aan tsitsibtre tse nii ksaladzyaa xtol meñ go. 13Tsiñee xñee Dios nii lëë xaa kxaal tu tiits kub, nyoo nii lëë nii pxaal xaa klo kwyox, aan klyëëdre lëë nii kwyox ko kpichee.


text:
Doolerandu
Doolerandu mooy xam-xam biy gëstu lepp lu ñeel wuutuloxo yi, doxalkat, ndaamar, ci gattal, lepp luy jur walla di yòbb ab jalaxu, doole, ag soppeeku. Da nuy wax tamit doolerandu gu daj, doolerandug ndaamar, taggat-yaram gu doolerandu, doolerandug gaal, doolerandug asamaan, doolerandub kàttan-ferñent…
Cosaanam[Soppi]
ci taariix, doolerandu mooy boole, gi Newton def; jëmm ak gëstubidiw. Kon su nu ko xoole ci wallu taariix jëmm walla fisiyaa ci doolerandu la joge. Ci sunu besu tay yi, day lu noppale, ci daara yu kawe yi, ne atte doolerandu yi ci jëmm la ñu joge.
Xam-xam yi ci lënku[Soppi]
Doolerandu ab banxaas la ci xam-xam yiy gëstu jalaxu yi ak soppeekuy neen yi, ci lu tukkee ci doole jiy man a indi googu jalaxu walla googu coppiku. Man nan koo xoolee ni ag wàll ci xam-xamu jëmm. Kon aajoom mooy leeral, xalaatjiitalu jalaxug neen yu tekkaaral yi, ak yaram yu asamaan si walla jëmm yuy dund (dun-doolerandu) ëbb na tamit:
- Doolerandu gu yàgg ga, ni ko it gu newton, moo ñeel njangat gu imbiku (njangatum jalaxu yi te bañ a bayyi xel ca ngérte la), njangatu demin yu tekkaaral ak yuy yëngu, muy demiin gu wayaymbir (doolerandu gu tomb) walla demin gu lëj (doolerandu gu daj).
- Dolerandug asamaan, mooy jang jalaxub yaram yu asamaan si.
- Doolerandug tekkaaral, mooy jang demin gu bari cër, lu mel ne gil yi, yi cëroo ay milioŋi ngënjabar.
- Doolerandug jëmm moom day gëstu demin yu am y melokaanu jëmm yu mel ne doolerandu gu yolaakon yi ak doolerandu yu seen demin soppeekuwu.


text:
Seex Anta Jóob
Seex anta jóob a ngi judd ci 29 tabaski ci 1923 ca Jurbel- dee ci 7 diggi gàmmu ci atum 1986 ca Ndakaaru doonoon ab taariixkat bu di doomi Senegaal. Moo fésal li Afrig, rawati na Afrig gu ñuul gi indi ci xayug àdduna bi. Doonte yenn ci ay yebbeem(thèse), ba tay, am na ñu ko nanguwul rawati na ñenn ci waa Tugal ñi, li ëpp ci li mu bind wér na ñépp.
Waxi Seex Anta ci lu aju ci cosaanul nit
Tëraliin
nit ki ak jëfam[Soppi]
Seex Anta Jóob mi ngi judd ci 29 tabaski ci atum 1923 ca Céytu, ci diiwaanu Jurbel, ci digg Senegaal. Bi mu amee 23 at la dem Pari ngir jàng jëmm ak simi, ba yàgg mu boole ci taariix ak Xam-xami mboolaay yi. Moom gis-gisu boppam la amoon ci lu ñu daa jàngale ca jamono yooyule, naan Afrig amul démb.
Ci 1951 la bind ab yebbi ci yoonalug (direction) Marcel Griaule ca Daara ju kawe ju Paris, mu wax fa ne Isipt gu yàgg ga, ay waa afrig yu ñuul a fa dëkkoon, ni it làkk ak caaday waa Isipt ñoo tas ci Sowwu Afrig. Donte ay ustaasam nanguwuñu yooyule gisiin, waaye ni ko Doué Gnonsoa waxe, juroon na ay yëngu-yëngu yu bari bi mu ko defee téere, duppee ko Réewi ñu ñuul ñi ak caada, boobu téere bi mu siiwal ci 1954. Ci 1960 la mujj jot ay lijaasaam. Ci jenn jamono ji muy wéy di tàggatu ci jëmmug saal ca Faraas. xam-xamam màccoon na jëm ci fànn yu bari.
Dafa sukkandikuwoon ci bindkati waa geres yu yàgg yooyule di Herodote ak Strabon ngir topp te wéral gisiinam woowu (gisiin:théorie) naan waa Isipt yu yàgg ya ak waa afrig ñu ñuul ñi benn lañu ci jëmm (seen melow der, melokaanu kawar, wu bakkan ak wuy tuñ). Bi mu xoole xoolaat xibaar yi mu am, la ni caadaay waa Isipt, caadaay ku «ñuul» la. Ci wàllu làkk, mu gis ne wolof ak làkku waa Isipt yu yàgg ya ñoo bokki maam.
Ci atum 1970, Seex anta bokk ci mbooloom xam-xam, ci ndigalu UNESCO, miy war a bind ab téere ci taariix bu matale bu Afrig. Ci li ñeel mbindum boobule téere, la bokk ca ndajeem réew yi ca Xaayra, mu fay méngale gëstuwiinam ak ay ngérteem ak yeneen boroom xam-xam yi ci àdduna bépp te seen xam-xam ñeel wàll wi. Bi ndaje moomu weesoo lañu ko féetale xaaj bu mu war a bind ci cosaanu waa Isipt yu yàgg ya. Saxal gu mujj (rapport final) gu moomule ndaje fésal na dëppoo ga amoon ci diggante boroom xam-xam ya, ba mu des kenn, ci li Seex Anta Joob ak Théophil Obenga indi woon, ñeel nuroog caada gi nekk ci diggante Isipt gu yàgg ga ak Afrig gu ñuul gi. Ci noonu Ustaas (professeur) Jean Vercoutter biral yii kàddu: «Isipt waa Afrig la woon ci mbindiinam ak ci xalaatiinam». Ustaas Leclant it gis wenn melokaan wi ci seen jikko ak xalaatiin. Waaye ba tay jii, yenn boroom xam-xam yi dañoo jàpp ne ca Isipt ñu ñuul rekk a fa dëkkoon ba bés bi ñuy ñàkk séenug tembte, ñeneen ñi jàpp ne am njaxas a fa nekkoon, maanaam ay xeet yu bari.
Ci geneen fànn, mu dugg ci politig ci 1947, di xeex ngir tembteg Afrig ak bennoog Réewi Afrig yi.
Seex Anta Joob a ngi génn àdduna ci Ndakaaru ci diggi gamu 1986. Jàppe woon nañu ko niki bindkatu waa Afrig bi gën a ràññeeku ci XXu xarnu bi.
Ay Gisiinam ci taariix[Soppi]
Seex Anta Joob ci téere bi mu mujj a bind, laata génnug àddunaam, la dajale ngertey liggéeyam yépp, di ci gaaral gisiinu taariix wi mu def, di ci tontu it taariixat yi koy ŋaññ.
Ni xayug ku ñuul jiitoo[Soppi]
Seex Anta gisoon na ne nit ki njëkk Afrig la fekk-baax, mi ngi feeñ ci li wër barabi gëweelu Afrig gi, ci diiwaanu Laamaar yu Mag yi. Su nit njëlbéenoo Afrig, kon ci gisiinam, Seex Anta, gis ne feñtey xay yi njëkk, Afrig rekk la war a man a ame. Kon, Afrig du rekk am na démb, waaye xayam mooy gi njëkk. Ni ko Nathalie Michalon waxe, nit a ngi juddoo Afrig, fa la ag xereñam dooree, mu juge fa dem ci yeneen diiwaan yi. Ci Afrig la nit tàmbalee sàkkiy jumtukaay, samp kër, di bay di togg, añs.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi]
- Jëfu Seex Anta Joob ci ankhonline.com.
- Degglu Seex Anta Joob ci cesaire.org.
- dalub Africamaat
- Ab jangat ci Joob ak Senghor gu Buubakar Bori Joob.
- Seex Anta Joob, ki delloo nit ku ñuul gëddam, ci Le Monde Diplomatique
- Yebbiy Seex Anta Joob, liggéeyub Djibril Samb
- Seex Anta Joob ca Guwaadalup


text: 1Na despuees ni de nu nde' na, orze' Shuaan na Jesuuz pcuim setent zub cyup mbecy. Orze' bzuu nez mi dey nu cha ga dey lom cyup ga dey tub ga gyedz o tub ga lugaar, ze' nu rlagy ñi nu cham. 2Orze' nam rab mi dey: ―De mbecy nu yu' ii na na dey gal na tub cosech. Rishli cosech tona' la sheñ ñi. Tees de mbecy nu gyicy riiñ loñ ñuu zi dey. Nde' nu bdiiñ der lo Ñgyoozh Shuaan cosech ze' nu gzeed zir mi de mbecy nu te' cosech ze'. 3Orze' gua der. Na der gal nu na shily nu zuu neza̱ nu cha lat lob. 4Cue' cha nu der gyish gyit nir, nunu cue' cha nu der bay tiñ nir. Ni cue' cha nu reñ der gyid lab ru. Nu ca gyi' zi'l der cha nur. Nunu cue' chi glaa der nez nu nii nur losa'r ñgyoozh. 5Na ornu chu' der nañ tub yu', orze' nii nur de mbecy ze' ñgyoozh. Orze' nii der: “Ñgyoozh zeed mi gyel ri zu lat der”, niir. 6Benu nañ yu' ze' rcyiiñ mbecy nu wagyet lagy gyel yuu, orze' gyu' niñ gal nu mnii der. Tees benu walab ni, orze' wayu' niñ gal nu mnii der. 7Orze' laab yu' la ze' gri der. Orze' la zi'l coz nu yu' ni de mbecy nu yu' ze' gow der nunu go' der. Gun yu nu ricy riiñ yad ñi niy nu gyad iy. Nunu cue' gri der reñ reñ la yu'. 8Na ornu gru'ña der tub gyedz ze' nu shet ic dey nu cyiiñ der na, orze' gow der la zi'l coz nu cuic dey. 9Orze' gyicy yac der de mbecy rat nu yu' ze'. Orze' nii der lo dey: “Sñuu ga cyid gyel gubier ni Ñgyoozh lat der”, nii der. 10Ze' benu gru'ña der tub gyedz ze' nu washet ic dey nu cyiiñ ru, orze' cha der lat cay. Orze' nii der: 11“¡Mas gashtal de yu gyedz nu yu' gyedz ni der nu ta' gyid lab de̱ dib de̱ ñii par nu gabe nu a̱' nap bicy der! Tees nap gad lagy der nu sñuu ga cyid gyel gubier ni Ñgyoozh lat der”, niir. 12Ya̱ ne̱e̱ lo der nu ornu shuub dzi nu gri bee Ñgyoozh ni dela mbecy, dzi zir cashtig ily cuic mi ni de mbecy gyedz ze' gaze' ni de mbecy Sodoma. 13’¡Cuaa de ru mbecy gyedz Corazín! ¡Nunu cuaa ga' de ru mbecy Betsaida! Gun benu ñgyicy ya̱ nusuriidz lat de mbecy nu yu' gyedz Tiro nu lat de mbecy nu yu' gyedz Sidón gal nu bicya̱ lat de ru, orze' bi gulas mne' dey de cyi nu ricy yu. Orze' nzu dey shab cuiñ yu, nunu ncoo dey di'ñ tooy par nu gabe nu ñgyac dey mbecy shni. 14Tees ya̱ rne̱e̱ lo der ornu shuub dzi nu gri bee Ñgyoozh ni de mbecy, cashtig ily zir cuic mi ni de ru gaze' ni de mbecy nu yu' gyedz Tiro nu Sidón. 15Ze' de ru mbecy gyedz Capernaum, ¿a rlagy der chup der gal gyibaa? Tees gyet lag der gal ze' nu blaazha' zir gyi ni gabily. 16’Yu nu rzuub gyidag ni de ru ni' zi'l rzuub gyidag yu ne̱ ya̱. Nunu yu nu rzu chu de ru ni' zi'l rzu chuy ya̱. Nunu yu nu rzu chu ya̱, ni' zi'l rzu chuy Ñgyoozh, biñ nu bzuu nez ya̱ ―nam. 17Orze' setent zub cyup mbecy ze' gua dey riiñ. Na ornu bish cya dey na, orze' tona' la bet lagy dey. Orze' na dey: ―¡Shuaan de̱, gashtal de nuras rzuub gyidag yu ni de̱ ornu rne̱e̱ du̱ de̱ yu nu nac ru! ―na dey. 18Orze' na Jesuuz: ―Tees ya̱ bzaaca̱ nuras nu nay gal nu na tub gyi ni guzii nu bruuy gyibaa bet lag yu. 19Ya̱ bicya̱ nu de ru cyiiñ der nu zar too bily nu too gune, nunu se la la zac der. Nunu bicya̱ nu gyicy der gan dela losa' yuur mas tona' la fert yu. Nunu se la la coz zac der. 20Orze' cue' gyet lagy der nu nac nu rzuub gyidag de nuras ni der, sinu bet zir lagy der gun bi ca nu la der lat de mbecy nu bi ya gyibaa ―nam. 21Laab or la ze' Jesuuz tona' la yet lagy mi nu nac Espiriit Yon ni Ñgyoozh. Orze' nam: ―Ñgyoozh uza̱, biñ nu nac Shuaan gyibaa gal nu gyishlombecy, ya̱ drica̱ gras nir gun ru bicy ru nu gad lagy de yu nu na gal nu na mdoo de coz nu pcach ru lo de yu nu yu' shcab ni, nu lo de yu nu yet lag cuen. Ni bicy ru gun nde' coz nu rlagy ru ―nam rab mi Ñgyoozh. 22Orze' nam: ―Ñgyoozh uza̱ bdu'm riiñ ya̱a̱ nu gyub ica̱ dela coz. Nunu ni tub la mbecy wad lagy yu cyu ya̱, i'ñ Ñgyoozh. Nomaas Ñgyoozh uza̱, mi ze' rad lagy mi. Nunu ni' zi'l wagad lagy dey cyu nac Ñgyoozh, uza̱. Nomaas ya̱ i'ñ mi rad lagya̱. Nunu ni' zi'l de mbecy nu rica̱ nu gad lagy cyu nac mi, de yu ze' gad lagy dey cyu nac mi ―nam. 23Orze' gaze' nu bish cyam lo de yu nu rsya' lom. Orze' mnii gareñ lam lo dey. Orze' nam: ―Dzi ni de mbecy nu zac dela coz nu de ru rzac ru. 24Gun zigy de mbecy nu mnii por cuen ni Ñgyoozh, gal nu zigy de rey ngulagy dey nzac yu de coz nu de ru rzac ru, tees wansac dey. Nunu ngulagy dey ñgyeñ yu de coz nu reñ de ru, tees wangyeñ dey ―nam. 25Orze' tub mbecy nu rlyuu leey ni Ñgyoozh gua niiy lo Jesuuz ben a wad tub mod nu riib yu cyi ic mi. Orze' nay rab yum: ―Masht, ¿lac mod rlagy ñi gyicya̱ par nu gad nu cui mbaña̱ tub la? ―nay. 26Orze' Jesuuz nam rab mi yu: ―¿La coz ca lo leey ni Moisees? ¿Lac mod yaruu leey ze' rziir? ―nam. 27Orze' na mbecy ze' rab yum: ―Pca Shuaan ru, biñ nu nac Ñgyoozh nir, nu dutuub la lardoor nu dela gyel mbañ nir, nu dela fers nir, gal nu dela shcab nir. Nunu pca losa'r gal nu rcar ub ru ―nay. 28Orze' na Jesuuz rab mi yu: ―Nap rnii ru. Benu ni gyicy ru, orze' gad nu cui mbañ ru ―nam. 29Orze' mbecy ze', como rlagy yu gyicy yu nu gabe nu nap yu par lo Ñgyoozh, orze' nay rab yu Jesuuz: ―¿Cyu nac losa̱'? ―nay. 30Orze' na Jesuuz rab mi yu: ―Bzu tub mbecy. Orze' bruuy gyedz Jericó yay par Jerusaleeng. Orze' nez nu yay bdzeel yu gubaan. Orze' de gubaan ze' bgo la dey tooy. Orze' bloo dey dela suuy. Dela shab yu, dela bloo dey. Gaze' nu bdi su dey yu. Orze' gaze' nu ya dey. Se nu gat zi'l yu bzeeñ de gubaan ze' ya dey. 31Ze' yad nu laab zi'l nez ze' bded tub uz. Tees ornu bzaac yu mbecy nu mbish ze', orze' zet byach yu ze' nu mbish mbecy nu guud güii ze'. Orze' yaa lay. 32Orze' ni' zi'l bru'ña tub mbecy nez Leví lugaar ze'. Ni' yu ze' nac yu tub yu nu ricy riiñ nañ yu' nu driib zily mbecy Ñgyoozh. Na ornu bzaac yu mbecy nu mbish ze', orze' zeta' byach yu ze' nu mbish yu ze'. Orze' yaa ga' lay. 33Tees ornu bded tub mbecy Samaria nez ze', orze' bzaac yu nu mbish mbecy ze'. Orze' gushni lagy yuy. 34Orze' becha'y lo mbecy ze'. Gaze' nu bicy nuy mbecy ze' guñaa. Orze' briily yu asecy nu ñup ni urbyay ze' nu guud güii ni mbecy ze'. Gaze' nu ptiish yu negy ze' nu guud güii ni mbecy ze'. Orze' briib yu mbecy ze' ich bañcyug niy. Orze' ya nuy yu nañ tub yu', ze' nu rgyiiñ mbecy posad. Orze' laab yu bgüiiy yu. 35Na tuuba' dzi na, orze' mbecy Samaria ze' blooy cyup tiñ briic yu ni shuaan yu' ze'. Orze' nay rab yuy: “Nap zi'l güiir mbecy ii. Nunu benu gyicy zir yu gasht, orze' ya̱ risha̱ ornu cush cya̱”, nay. 36Ze' orze' na, ¿ca na lo chon de mbecy ze' bicy nuy yu nu guud güii ze' gal mod nu rlagy ñi nu gyicy mbecy nu losa'y? ―nam. 37Orze' na yu nu rlyuu leey ze' rab yu Jesuuz: ―Yu nu gushni lagy mbecy nu guud güii ze' ―nay. Orze' na Jesuuz rab mi yu: ―Orze' gua nunu ni' zi'l gyicy ru ―nam. 38Orze' ya Jesuuz. Gaze' nu bru'ñam tub gyedz. Gyedz ze' rcyiiñ tub fiñ mñaa nu la Mart. Orze' mniiñ lo Jesuuz nu chu'm nañ yu' niñ. 39Ze' bily ñii lañ Li. Orze' gusub ñi yeñ gyi' Jesuuz par nu zuub gyidag ñi de riidz nu rlyuum. 40Orze' Mart rcha' ic ñi nu nac nu dzi yu' riiñ ricy ñi. Orze' becha'ñ lo Jesuuz. Orze' nañ: ―Shuaana̱, ¿a wagyicy cuen ru nu bilya̱ dela riiñ bzeeñ ñi nu gyicya̱ ub zi̱? Mnii loñ nu locyuub ñi ya̱ ―naañ. 41Orze' na Jesuuz rab mi Mart: ―Mart, Mart tona' la rsug ic ru nunu deet rac nañ lardoor nu nac zañ coz. 42Tees tub zi coz nu ricy ñi presis. Ze' Li pcuiñ tub coz nu nap zir par nu gyicy ñi. Nunu se cyu la gac co niñ ―nam.


text:
Diggi-gàmmu
Diggi-gammu, (صفر ci araab), mooy ñaareelu weer ci weeri wolof. Tuddees na ko "safar" ci araab giy firi féex, wéet, limub tus, ci araab mi ngi bawoo ci baat boobu di safar {sifr) ndax féexam ga, ëmbadeem ga dara. Kon safar tuddees na ko safar ci araab - ma baamu- ngir ne weer la wow këri araab yi dañu ci daan wéet, féex ci ci ay ñoñam ngir xare-ji, waxees na it ne li ko waral mooy araab yi dañu ci daan song ak a lokki giir yi, bu ko defee ñu leen di "safaral" maanaam tusal ci seeni bagaas ( maanaam jël li ñu am ba duñu deseeti "tus" (sifr),ñu mujj di ñu wéet ciy yére, féex ciy bagaas).
Xew-xew[Soppi]
- Ci la njabootu Muhammad dugg njéndul Yasid ca Siri.
- ci 7u fan la juroom-ñaareelu imaamu Shiit ba Musaa al-Kasim judd.
- ci 9u fan la ndamu Imaam Aali ibn Abi Taalib ci xareb Nirwaan.
- ci 18 la serigne touba démone gabon.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi]
- (en) Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar)
- (en) The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia


text: 1Loxsye ngo lëë Jesús kwyo barkw aan lëë xaa ptsiñ laañee nche xkyedzy xaa. 2Siko lëë meñ ptsiñni tu xaa xsyaknë nii kë yag. Tyub lady xaa kutoo. Tsiñee kon Jesús nii xniladzy xaa nii ptsiñni xaa nii lëësy Jesús chuuñ kyak meñ xsyaknë, lëë Jesús chëb lo xaa xsyaknë: —Ndaan kwloo styool. Lëë kchë xtoloo bily. 3Tsigo nladzy bla maestre ley nii nche siko: “Falt no ko xaa gue lo Dios.” 4Per como xyeñ Jesús pe cos xsya styoo xaa, lëë Jesús chëb: —¿Penak nii singueetyee xsya tol do? 5Schilo këpaa lo meñ xsyaknë: “Lëë kchësy xtoloo bily”, ni schilo këpaa: “Kuxche aan kwsë”, per ¿chow dyon mastre ngan? 6Lëën kluy lo do gaanoo nii lëë mguiy nii pxaal Dios lo kislyu kwaa tiitspey parñee ktsily xaa xtol meñ. Loxsye ngo lëë Jesús chëb lo xaa nii nëtoo go: —Kuxche, blis xtal aan byey liidzyoo. 7Tsigo lëë xaa nëtoo go kuxche aan lëë xaa sey lidzy xaa. 8Tsiñee lox kon meñ nii beeñtsyey Jesús, lëë meñ psee, ni lëë meñ ptee skizh porñee kon meñ nii lëë Dios ptee kyalwnabey lo tu xaa lo kislyu re. 9Tsiñee lëë Jesús bi siko, lëë xaa kon nii lëë tu xaa nii lë Mateo sob laañee chikni meñ tumi nii kyey lo xtisy nii sob Roma. Lëë xaa chëb lo Mateo: —Tënal naa. Lëë Mateo kuso aan lëë xaa sinal Jesús. 10Aan lëëtyee lëë Jesús sobyaw lidzy Mateo, lëë bla xaa nii xtop tumi par kyeyo Roma ni lëë bla xaa ngoptol ptsiñ, aan lëë xaa kwsob kwi Jesús ni kwi xpëëdscuel Jesús lo mezh. 11Tsiñee lëë xaa fariseo kono, lëë xaa kwnabtiits lo xpëëdscuel Jesús, chëb xaa: —¿Pe mod nak nii chawni xmaestre to xaa nii xtop tumi par kyeyo Roma ni penak nii chawni xaa kchë meñ ngoptol gue? 12Lëë Jesús biño aan lëë xaa chëb: —Xkiiñdy meñ nii ndaan xaa nii chuñ rmedy, sink meñ xsyaknë xkiiñ xaa nii chuñ rmedy. 13Kol kyey aan kol kseedy xtiits Dios nii xñee: “Chakladzyaa nii jkëstyoo meñ xcombañer, chaklastyaa nii kiidlookon meñ cos lon.” Syely kyubtyaa meñ buen, sink lëën syely kyub meñ ngoptol. 14Lëë xpëëdscuel Juan Bautist big lo Jesús, aan lëë xaa chëb: —Kety kety xtyaawdy noo par kuuñ ksak noo Dios ksa noo xaa fariseo. Lëë xpëëdscueeloo, ¿penak nii xsaandy xaa wagw par kuuñ ksak xaa Dios? 15Tsigo lëë Jesús chëb: —¿Pe lika nayak tso kyalnë meñ nii chi tu kyalwtsiilña deelñee bii nche meñ nii ptsiilña? Per sitsiñ wor gon nii lëë meñ nii ptsiilña kchoo, tsigolye nagon schilo tso kyalnë meñ ni ksaan meñ wagw. 16’Ni tu cho xkëëtëdy tu ladx yoox con tublë ladx kub, porque tsi lëëw tsadx, lëë ladx kub kpe aan lëëw lox kchos ladx yoox, aan lëë laa nchos ko kak nroobre. 17Ni ni tu cho xkyëdy kaa nip kub leñ tu kyeg kidy nii kwyoxle, porque ntseeb kchoso, aan xiñ nip ni nitylo kyeg. Por ngo no nii ktyëë nip kub leñ kyeg kub, parñee nikle nipo nikle gaa kyego pe kaktyoo. 18Lëë Jesús nonee lo meñ, tsiñee lëë tu xaa xñabey ptsiñ. Lëë xaa psoxib lo Jesús aan lëë xaa chëb: —Lëë xiñtsyaapaa kuty, per deel sëël kyo no lidzyaa kxoboo ñal lady me, spañ me. 19Lëë Jesús kunal ksa xpëëdscuel. 20Aan lady kchë meñ nii nche siko no tu kwnaa xsyaknë. Kokle tsiipchop iz nii xchoo me cheñ. Lëë me big nëz xitsy Jesús aan lëë me kwseñ skiñ xab xaa. 21Nladzy me: “Comñee jkaa seeñaa xab Jesús lëën kyak.” 22Per lëë Jesús byoogw buy lo kwnaa go aan lëë xaa chëb: —Ndaan, xiñ, kwloo styool. Por lëël byak porñee bniladzyoo nii schilo kuuñ kyakaa lii. Aan wor go kazh lëë me byak. 23Tsiñee lëë Jesús ptsiñ lidzy xaa xñabey go, kon xaa nii lëë musyk tse nche mbës par ktsiñ wkeetsy, ni lëë meñ no wiiñ ni ncheyuptsyë. 24Lëë xaa chëb: —Kol kchoo nu. Por kujty me, sink lëë me nixyesy. Pxidzy meñ biñ xtiits Jesús, 25per loxsye kwlii xaa meñ yu, lëë xaa kwseñ ña mëëd kwnaa go, aan lëë gaa me kuxche. 26Aan tyub nëz tañ go koknan meñ nii beeñtsyey Jesús. 27Tsiñee lëë Jesús bi siko, lëë chop xaa nii xñady lo sinal xitsy xaa, xñee: —¡Lii nii sëëdoo lo xtiiy rey David, pkëstyoo lëë noo! 28Tsiñee lëë Jesús ptsiñ lidzy, lëë chop xaa nii xñady lo big lo Jesús aan lëë Jesús chëb lo xaa: —¿Pe xniladzy to nii suuñ kyakaa to? Lëë chop xaa nii xñady lo chëb: —Xniladzy noo nii suuñ kyakoo lëë noo. 29Tsigo lëë Jesús kwseñ lo chop xaa nii chandy ko aan lëë xaa chëb: —Lëë do kyak porñee bniladzy to nii suuñ kyakaa to. 30Lëë chop lo xaa go byak. Per lëë Jesús chëb lo xaa: —Ni tu cho lo këbty to xa byak to. 31Per xaktyee kwlëb xaa pchoo xaa siko. Lëë xaa bislo bitiits xaa nii beeñtsyey Jesús tyub tañ go. 32Lëë chop xaa nii byak nonsy lik sey, tsiñee lëë meñ ptsiñni tu ngop nii no kyalbini mal leñ styoo lo Jesús. 33Lëë Jesús kwlii kyalbini mal go, aan lëë ngop ko bislo kwnee. Kchësy meñ psee kono aan lëë meñ bislo xñee: —Karty kaa nagon tyon no nii kuuñtsyey tu meñ ngue leñ kyedzy Israel. 34Per lëë xaa fariseo bislo kwnee nii misme xaatox nii xñabey lo kyalbini mal ptee tiitspey lo Jesús parñee kwii xaa kyalbini mal leñ styoo meñ. 35Kchë kyedzy nii kutedy Jesús bluuy xaa xa nak xkyalwnabey Dios lo meñ leñ ktoo, ni beeñ kyak xaa meñ xsyaknë. 36Pkëstyoo xaa meñ porñee kon xaa nii mban nche kteenë meñ sinak nii xkwë mëkwxiily tsiñee kindy cho tsikap ma. 37Aan lëë xaa chëb lo xpëëdscuel xaa: —Nak kchë meñ re sinak tsiñee lëë kwlaap mer kislo aan kindy ndaly mos. 38Kol nab lo Dios nii kxaal xaa xaa nii kiid kluuy xtiits xaa lo meñ.


text:
Dencukaay
Ci xam-xamu nosukaay, ab dencukaay walla ab taxañ, ab ëmbukaayu ay xibaar la. Dencukaay yi, dañu leen séeddale ci ñaar: yu ëmb ay mbind "dencukaayub mbind" ak yu ëmb aw yoon wu ñaarñaarloo "dencukaayub ñaarñaarloo". Cig xarala, njoxe yi nekk cib dencukaay dañu leen nos niki ag callalag ay bit, ñu boole leen niki benn cër bu ñu rënk cim xel mu yaa. Dencukaay bu ci nekk day am tur, naka-jekk dañu leen boole ciw ŋara wu leen di ëmb.
Ëmbiitu dencukaay bu ci nekk day am wenn melokaan wi, te melokaan wu ci nekk ak xeetu tëriin way man a firi walla soppi ëmbiitam. Nosukaay bu nekk day am li ñuy wax ag nosteg doxiin, te moom mooy am ci biiram tëriin yiy tax ngay man a ubbi, tëj, bind walla jàng ab dencukaay. Yenn nostey doxiin yi (walla doxaliin yi), yu ci mel ne Microsoft Windows ak MS-DOS, ci lawal gi ñuy yokk ci turu dencukaay bi lañuy xàmmee melokaanam ba man a firi ëmbitam, gu mel ne Mac OS moom yenn jéenginjoxe yu ñu dugalaale ci biir dencukaay bi lay jëfandikoo, geneen gu mel ne Unix moom, ngir xammee xeeti dencukaay yi, ñaari byte yi njëkk ci ëmbitam lay xool.
Ay màndargaam[Soppi]
- Dayoo bi: moo lay wax ñaata xibaar lañu dëxëñ ci biiram, ñu koy natt ci bit (misaal, dencukaay bii am na 1024 bit).
- Dayoo bi ci jëmm: moo lay wax dig-digal bi ñu jàppal dencukaay bi ci xel mi ngir man ko faa téye, aki màndargaam. dayoo bi ci jëmm naka-jekk mooy ëpp tuuti dayoob dencukaay bi.
- Lawal gi: lu ñuy yokk ci turu dencukaay bi la ngir muy xamale ci melokaanu ëmbitam, dina tax tëriin wu koy ubbi di ko jàng xam nan lay firee ëmbit li, ndax dencukaay bi man naa ëmb ab nataal, walla ab dégtal, walla ab wideo...
Xeeti dencukaay[Soppi]
Ab dencukaayub mbind man nañoo firi ëmbitam mu doon ay mbind lees man a jàng. Safaanokg dencukaayub ñaarñaarloo, moom kenn manukoo jàng ndax ay '0' aki '1' la ëmb.
Ngir nosukaay yi man a xammee màndarga mu nekk, dañoo defar ab xaatim duppee ko ASCII, ci wu-angalteer (American Standard Code for Information Interchange) ak lawalam ISO 8859 , màndarga gu nekk 8 bit lañ koy binde. Loolu tax nosukaay bi su gisee 8 bit yooyu di teewal benn màndarga, man koo xammee won la ko (misaal: 1100001 mooy arafi 'a' ).


text:
Dendu mbëj
Dendu mbëj, ci biir ab toolu mbëj, lañuy faramfacce niki liggéey bi mu laaj gir man a jële ab yanu mbëj (1 Coulomb) ci ab tomb yóbb ko ci beneen. Dendu mbëj dañu koy jaawale ak wuuteeg aj gu ñaari tombi ag ndombo gu mbëj, su fekkee toolu mbëj bi duy soppeeku (maanaam dayoom sax) dañuy wuute wante su fekkee dafay soppi dayoom ci benn diir bu nekk wuuteeg aj gi kenn dootu ko man a natt ba tax dañu koy yamale ak dend bi.
Tekkeem[Soppi]
Su dawaanu mbëj dee liy natt walug yan yi, dendu mbëj mooy natt kàttan giy yóbb yan yi. Njunj bees koy jëmmalee mooy U walla yenn saa yi V te bennaanu nattam di volt [v].
Séddaleb kàttanu mbëj[Soppi]
Nbombo yi ñuy séddalee kàttanu mbëj dañu leen xaajale ciy wàll sukkandiku ci seen dayoo: dend bu kawe, dend bu diggu, dend bu suufe, dend bu suufe lool.


text: 1Orze' gaze' nu bzaaca̱ tuuba' anc fert. Orze' bruuy gyibaa bet yu. Orze' za baa rsoow ñi cuerp niy. Ze' tooy riib shelcuit. Ze' ya loy briic ñi yaa gal nu na yaa ni doo güidz. Ze' gyi'y rabeeñ gal nu rabee tub yabi gyi. 2Orze' zu yaay tub gyicy mi'. Orze' bi ndiily loñ. Orze' bzu gyi' beey lo nisyudoo. Ze' gyi' reg yu bzuy ñi lo yu wach. 3Orze' ye tona' la brish tiy gal nu rbish ti biidz. Na ornu brish tiy na, orze' mnii guzii gagy se'. 4Na ornu mnii guzii gagy se' na, orze' bicy pe̱e̱ nu nca̱a̱ lo gyicy. Orze' güeña̱ nu zaab ti' gal gyibaa. Orze' nam: ―Riidz nu mnii guzii gagy se' ze', cu' choow ru ñii nañ lardoor. Cue' caar ñii lo gyicy ―nam. 5Gaze' nu bzaaca̱ anc nu zu gyi' lo nisyudoo gal nu lo yu wach, orze' yu ze' pshes nañ yaa beey par baa. 6Orze' bzat yu Ñgyoozh par nu gabe nu segur la gac gal nu mniiy. Ñgyoozh rcyiiñ mi tub la. Mi ze' psa' lagy mi baa, nu gyishlombecy, nu nisyudoo, nu dela coz. Orze' anc ze' bzat yu mi ze'. Orze' nay: ―Walagy ñi nu tuñ lez naa na. 7Tees ornu anc gagy ze' cugyi' nu laay trompet niy, orze' Ñgyoozh gza' lom coz nu rnii toom nu gyicy mi. Coz ze', nde' wangad lagy de mbecy. Tees pshaal mi ñii lo de moz nim, lo de yu nu mnii por cuen nim ―nay. 8Orze' güeña̱ nu zaab ti' nu rnii tub tira' laaba' gal gyibaa. Orze' nam: ―Gua na, nunu gush gyicy mi' nu bi ndiily lo nu zu yaa anc nu zu gyi' lo nisyudoo gal nu lo yu wach ―nam. 9Orze' gua̱ lo anc ze'. Orze' bdiña̱ gyicy mi' ze' loy. Orze' yu ze' nay rab yu ya̱: ―Gush ñi gow ru. Ornu gow ru ñii, orze' ish ñi gal nu ish dziñ. Tees ornu chetiñ nañ ru, orze' gyalyañ ―na anc ze'. 10Orze' brusha̱ gyicy mi' nu zu yaa anc ze'. Orze' bda̱w ñii. Orze' ish row ñi gal nu ish dziñ. Tees ornu gutiñ naña̱, orze' byalyañ. 11Orze' de mbecy mniiy lo̱: ―Orze' na tub tira' rlagy ñi nu shaal ru de riidz nu druu lo Ñgyoozh nu rniiñ lac na de coz nu gzac zañ nac nasyoong, gal nu zañ nac nez de mbecy, gal nu zañ lo riidz, gal nu zañ rey ―na dey rab yu ya̱.


text:
Digg bu mbëj
Digg bu mbëj, mooy barab bees di joóxee kàttanug mbëj. Xeeti digg yu mbëj yi bari nañu te wuute, seenug wuute ngi sukkandiku ci anam gi ñuy soppalee kàttanug doolerandu gi mu doon gu mbëj. Digg yu mbëj yu tay yi, daanaka, dawaanu mbëj gi ñuy jóox gépp gu safaanu la, ci ndimbalu wuutuloxo yu mbëj yees di duppee safaanukaay; bu njëkk ci dawaan bu wéy la daan ame.
Xeeti digg yi[Soppi]
Manees naa séddale digg yu mbëj yi ci dayoob seen ngóora, maanaam kemu kàttanug mbëj bi ñu man a jóox. Wàlla itam ci xeetu jafaan bi ñuy jëfandikoo, bu ag coppiteem di xiirtal amug kàttanug mbëj.
Jóoxug mbëj gu dàttu ci jafaan yees jëlee ci suuf si (petrol,këriñ, gil...) doonul gongikuwaay buy yeeslu ci jamono ji dayoob jafaan yi amee dig, kon bés dina ñëw mu dakk. Ci safaan, manees naa amee kàttan ci gongikuwaay bu wóor te sax-dakk, kàttanug tangoor gees man a amee ci jant bi (kàttanug jant) walla ci ngelaw li (kàttanug ngelaw).
Manees naa lim xeeti digg yees di jóoxee dawaanu mbëj:


text:
Dalub web
Ab dalub web, dinañu wax itam dalub internet, da di am mbooloom ay xëti web yu ñu lëkkale ci seen biir duggal leen ci buum gi, jox ko am màkkaanum web ngir ñu man caa àgg. ci 2006 web bi romboon na 1oo ooo ooo ciy dali web.
Ag sosam[Soppi]
Dalub web bu ne am na boroom, man naa doon ag lonkoo (këru-liggéeyukaay), walla ag mbootaay, walla kenn nit, añs. Boroom mooy tànn màkkanum web mi ñu man jaare ngir àgg ca dal ba.
Tëddinu xët yi[Soppi]
Ab dalub web am mbooloom ay xët la, yu ñépp man a saytu di ko jaare ciy lëkkalekaay yu ne ci biir dal bi. Màkkaanum web, mu ab dal, naka-jekk, day nekk ab URL (ab joxoñukaay ci wolof) bu ab xëtu web, mooy nekk xët wi ñuy njëkk a nemmeeku: di ko wax xët wu njëkk wu dal bi (misaalu makkaanum dal man naa ne www.anafa.alfanet.org). Màkkaanum dal dinañu ko wax itam turu barab, maanaam turu barab bi ngay jaare ngir yegg ca dal ba. Kon ñoom ñaar ñépp a bokk tekki: ñoo lay jox turu dal bi, ba nga man koo ubbi.
Saytu gu nekk gu dal bi lees di wax ag nemmeeku (nemmeeku ab dal), lëkkalekaay yi ne ci diggante Xët yi ñooy tax ñu man a saytu xëti dal bépp te doo ko génn. Jàpp tamit ne ag nemmeekug dal man naa dooree ci xët wu mu manti doon ci dal bi, rawati na, su fekkee ne ab seetukaay moo lo jox URL bi. Jàpp tamit ne xët wu njëkk wi ak yeneen xët yépp a yem, da di ni rekk kay dañu koo jiital ngir mu doon Xët wi ngay duggusee ci dal bi.
Limu dali web yi[Soppi]
Limu dal yi cig yokk la dëkk lu jamono ji di dem:
Yenn ciy dal[Soppi]
- Dalu World Wide Web Consortium
- Buntu AJD/PASTEEF
- Daara ju Al-khalil
- Banku Àdduna bi: ab jukki ci Wolof
- Këyitu IPM
- Sene Construction
- Development Gateway Senegal
- UNESCO - Sartu aq ak yeleefi doomu aadama
- Sémbum ALMA


text:
Arkelawus
Ci angale mooy Archelaus; Ci faranse mooy Archélaüs
Erodd Arkelawus, doomu Erodd bu mag ba, moo falu woon ci diiwaani Yude, Samari ak Idume (Idumée) 4 j.K. nguuru ba 6 g.K.. Yaayam Maltas (Malthrace) la tudd. Arkelawus ak Erodd Antipas ñoo bokkoon ndey ak baay. Yawut yi ak waa Samari yi jiiñ na ko kor ci kanamu buuru Room ndax coxoram. Buur bi Ogust Sesaar moo ko fuñ ci diiwaanu Gool (Gaule), maanaam Farans, ci 6 g.K.. Gannaaw loolu def nañu Yude diiwaan ci suuf nguuru Room, te jawriñ yi buuru Room fal yilifoon fa. Jabaram Mariyamënë (Mariamne), doomu Aristobul la, ki mu fase ngir takk Galafira (Glaphyra), jëtunu Alegsàndar (Alexandre), magam.
Man nañu gis tur wi ci Mc 2:22.


text:
Budda
Siddhārtha Gautama (Sanskrit: सिद्धार्थ गौतम; Pali: Siddhatta Gotama) nekkoon na di ab jàngalekatu diine ca pénkub dogu-gox bu indian, moo sos ngiirum budda xolees na ko ci way buddaa niki xalifab budda (Sammāsambuddha)ci sunuy at. Atum juddoom ak mom deeyam wuutees na ci: ñaar fukki réew yi gën a fes ci jaar-jaar, taarixal na ñu diirub dundam ci ne c. 563 BCE jëm 483 BCE; li gën a mujj, te sax,
Waxam ju mujj moodi: «Mbëj yees defar yepp luy wéyadi la ; Liggéey ci ag xarañ te bañ a noppalu ; Am jubluwaay bu baax farlu ; Saytu xalaat yi ! »


text:
Xiirtalu
Xiirtalu ag feeñte la gees di gis ci ag ndombo gu mbëj. su dawaan biy jàll ci ndombo gi di soppeeku, sunu sukkandikoo ci àtte Lorentz, dafay sabab jenn doole ju mbëjdoxalukaay juy bañ coppiteeg dawaan bi. Su ndëgërlu gi doonee liy bañ walug dawaan bi, xiirtalu gi mooy li bañ ag coppiteem ci jamono. Gii xeetu feeñte ci dawaan bu safaanu rekk lañu koy amee. Walug bijjaakon gees di am ci juddug ab toolu bijjaakon ci biir ndombo gi mooy tax nu man a xayma dayoo bu xiirtalu gi.
Tekkeem[Soppi]
Su ab dawaanu mbëj i di jàll ci ab wommatukaay xiirtalu gi mooy juddal ab toolu bijjaakon ci li ko wër. Su nekkee dawaan buy soppeeku ci jamono walug bijjaakon bi dafay soppeeku ci jamono moom itam, coppite googu mooy sabab jenn doole ju mbëjdoxalukaay juy bañ coppiteg wal gi.
Segam xiirtalu gi mooy liy bañ coppiteeg dawaan bi te ci dawaan bu safaanu li ñu bëgg mooy dawaan bi di man a soppi dayoom ak ci benn baraay bi, kon xamees na ne man naa nekk gànlankoor ba tax keman wara tuuti. Xiirtalu gi L walug toolu bijjaakon beek dawaanu mbëj bi ñoo nu koy jox.
Bennaanu nattam lañuy wax henry: 1 Henry = 1 Weber /1 Ampere (1 H = 1 WB/1 A).
Ci ag xiirtalukaay gu 1 henry su coppiteeg dawaan bi nekkee 1 Ampere ci saa dafay jur jenn doole ju mbëjdoxalukaay ju 1 volt.
Donte tekkeem gii mooy bi gën a siiw doonul bi gën a yomba natt ndax fii xiirtalu gi dafa aju ci wal gi muy genn kemu jëmm gees manuta natt. Ba tax ñu xalaat neneen nees ko manee ame ak ndimbalu àtteb Lorentz.
Maanaam :
nga xam ne :
- mooy xiirtalu ndombo gi
- mooy doole ju mbëjdoxalukaay ji.
- mooy coppiteeg dawaan biy jàll ndombo gi ci jenn jamono,
- Su dawaan bi dul soppiku, di/dt dafay doon tus bay tax doole ju mbëjdoxalukaay ji di doon it tus.
- Màndarga bi (-) dafay wone ni dooley mbëjdoxalukaay ji di dekkarlook coppiteeg dawaan bi.
Xiirtalante[Soppi]
Su benn dawaan bi i di aw ci genn ndombo gu mbëj te di jur ab toolu bijjaakon buy àgg ci geneen ndombo gu nekk ci wetam, daf fay jur jenn doole ju mbëjdoxalukaay moom it juraat beneen toolu bijjaakon buy dellu ci ndombo gu njëkk ga daldi fay jur, moom waat, jeneen dooley mbëjdoxalukaay ak beneen toolu bijjaakon.
Su fekkee genn ndombo rekk la dawaan bi koy jàll mooy jur toolu bijjaakon biy jur dooley mbëjdoxalukaay ji.
Su fekkee nak ñaari ndombo lañu toolu bijjaakon bi kenn kiy jur, du yam ci moom rekk, mooy dem ci geneen ndombo gi jur fa dooley mbëjdoxalukaay jiy bañ coppiteeg dawaan bi koy jàll.
- M1/2 di xiirtalante gi ci ñaari nbombo yi.
Xiirtalante gi dafay aju ci diggante bi nekk ci ñaari ndombo yi, fu ñu feetante, seen melokaan ak limu lëmës yi.
Ngóora ci saa-su-nekk[Soppi]
Manees naa rënk ngóora ci biiram, bokkul ak ndëgërlu gi nga xam ne kàttanu mbëj gi nga koy jox daf koy yàq, soppi ko tàngoor, xiirtalu gi moom daf koy denc benn diir bi delloo ko ndombo gi, ba tax manees na natt ngóora gi ci:
sunu ko laalaatee:
nu am gii digaale:
kàttan gees di am ci diirub ñaari jamono j1 ak j2 mat:
Li ciy tukkee di ni yombul a soppi ci lu gaaw dawaan biy daw cib taxañ te dafay yées lu xiirtalu gi di yokku.


text: 1Orze' Jesuuz gu'm nañ tub barc zam tub la' ga' ru' nisyudoo. Orze' brim gyedz nu rcyiiñ mi. 2Orze' bru'ña nu dey tub mbecy chi̱ lom. Riib yu lo nuun. Na ornu Jesuuz gud lagy mi nu dzi ricy cup dey consuel lom, orze' nam rab mi yu rat ze': ―Yu feñ, cue' dzi gyicy shnir. Briic baloor. Ya̱ bi ricy sulagya̱ de cyir ―nam. 3Laab ze' nguaa la be de yu nu rlyuu leey ni Ñgyoozh. Orze' na dey nañ lardooy: “Coz nu yu ii mniiy, nde' zañ contr ni Ñgyoozh”, rnii dey nañ lardooy. 4Tees Jesuuz gud lagy mi de coz nu mnii dey nañ lardooy. Orze' nam rab mi dey. ―¿Lagu dzi shiñ rnii too der? 5Dzi zir a̱' biigy par nu ne̱e̱ nu bi ricy sulagya̱ de cyir gaze' nu ne̱e̱ nu wes su nunu bza. 6Tees na lyu̱u̱ lo der nu ya̱, biñ nu byac mbecy, ricy cupa̱ rishbeey nu gyicy sulagya̱ de cyi de mbecy gyishlombecy ii ―nam. Orze' Jesuuz nam rab mi mbecy chi̱ ze': ―Weshte. Gush nuun nir yaa yu'r ―nam. 7Orze' mbecy chi̱ ze' weshtey nunu yay par yu'y. 8Ornu de mbecy bzaac dey nde', orze' gudzib dey, nunu byabic dey gyel mbecy ni Ñgyoozh. Byabic dey gyel mbecy nim gun briic mi rishbeey ni mbecy nu gyicy yu coz ily. 9Orze' Jesuuz bruum lugaar ze' zam. Na nez nu zam bzaac mi ya̱, tub mbecy nu la Mateo zuba̱ rlo̱o̱ tiñ tub lugaar ze' nu rboo dey tiñ por cuen ni gubier Rom. Gaze' nu nam rab mi ya̱: ―Da ca icha̱ ―nam. Orze' wes su̱ za ca̱ ich mi. 10Na despuees, ornu Jesuuz bru'ñam yu̱', lat nu zub mi row mi gyit, orze' bru'ña zigy de mbecy nu rboo tiñ por cuen ni gubier Rom, nu zigy de mbecy bdune' bru'ña dey. Orze' gusub dey nuy mi tublaazh la lo tub zi'l mez. 11Na ornu bzaac de mbecy fariseo, orze' bdugyi' dey lo de yu nu rsya' lom: ―¿Lagu moscuel ni de ru row yu gyit tublaazh nu de mbecy nu rboo tiñ por cuen ni gubier gal nu de mbecy bdune'? ―na dey. 12Na ornu güeñ Jesuuz nde', orze' nam rab mi dey: ―Par de mbecy ruub walagy ñi doctoor tees par de mbecy rat rlagy ñi. 13Gua der. Gash ñuur shcab ben lac yaruu riidz ni Ñgyoozh ze' nu rniiñ: “Ñgyoozh nam: Ya̱ rlagya̱ nu gashni lagy der losa'r. Walagya̱ nu cuic der gun bañcyug lo̱, nam.” Ni rniiñ gun ni' ya̱ a̱' yapa̱ nu redza̱ de mbecy nu sac cyi, sinu dredza̱ de mbecy cyi par nu ne' dey cyiy ―nam. 14Na de yu nu rsya' lo Waa nu briib nis mbecy bru'ña dey lo Jesuuz. Orze' na dey rab yum: ―De̱ ya̱ gal nu de mbecy fariseo rca̱ de̱ ni uba̱ nu cue' da̱w de̱ gyit lat nu rzu bich de̱ nu nac Ñgyoozh. ¿Lagu de yu nu rsya' lor wagyicy dey nde'? ―na dey. 15Orze' na Jesuuz nam rab mi dey: ―Ya̱ na gal nu na tub nob. ¿Walab gaal gac gyicy shni de mbecy nu yu' lo fandang lat nu gabee rded nob lat dey? Tees shuub dzi nu co mbecy nob ze' lat dey. Orze' gaze' nu gac ca dey ni ub yu nu cue' goy gyit par nu gyicy shni dey. 16’Gun mod nu bicy de gyitoo bel, nde' nañ gal nu na tub negy gush. Ni tub la mbecy wayicy mi rumien negy gush nu tub la' negy cub nu nigul gyo' nis, gun nis gash beñ negy cub ze'. Orze' shaa ye zir negy gush ze'. 17Nunu mod nu bicy de gyitoo bel, nde' nañ gal nu na tub gyid gush nu rgu' choow dey ñup ni urbyay. Ni tub la mbecy wac cu' choow yu ñup urbyay cub nañ gyid gush gun nis cyich ñiñ. Orze' shu dela ñup urbyay ze'. Orze' nit lo gyid ze'. Nde' nu rlagy ñi cu' choow dey ñup urbyay cub nañ gyid cub, gun orze' rup laañ zu nap ñi ―na Jesuuz. 18Lat nu Jesuuz gabee zum rniim de riidz ze', orze' bru'ña tub yu nu riib ic lat de mbecy Israeel. Orze' gusu tib yu lom. Orze' nay rab yum: ―I'ña̱ saa la gut ñi. Tees benu ru char gal yaar ñii, orze' gyabañ ñi ―nay. 19Orze' wes su Jesuuz nu za num yu. Nunu de yu nu rsya' lom za nu dey mi. 20Na zu tub biñ mñaa. Bi bza' trocyup ña'n nu rat mi nu rshu reñ mi. Orze' becha'm par ich Jesuuz. Gaze' nu gul yaam ru' shab mi, 21gun mnii toom nu mas ñuu shab Jesuuz gal yaam, orze' gyac mi. 22Orze' Jesuuz bish cyam bgüiim lo biñ mñaa ze'. Orze' nam rab mim: ―Cue' dzib ru biñ mñaa. Nu nac nu bicy cup ru consuel lo̱, nde' nu byac ru ―nam. Orze' lueg la byac biñ mñaa ze'. 23Na ornu bru'ña Jesuuz yu' mbecy nu riib ic ze', orze' gu'm nañ yu'. Orze' bzaac mi nu bi nguaa de musiic, nunu bzaac mi nu dzi deet nguaa de mbecy nu ricy shni dey. 24Orze' nam: ―Bruu chu der ii, gun fiñ guzh ii nu nas zi'l ñi walab nu guut ñi ―nam. Orze' de mbecy brugyi' rigy nu naañ dey mi. 25Cuanzir nu bruu de mbecy ich yu' ze', orze' Jesuuz gu'm nañ yu'. Gaze' nu bdu' yaam yaa fiñ guzh gut ze'. Orze' wesh teñ. 26Orze' bzu laa riidz ni de coz nu guc ze' dutuub la de lugaar ze'. 27Ornu Jesuuz bruum lugaar ze' zam, orze' cyup mbecy lo ca' za cay ich mi. Orze' brugyi' rbish ti dey: ―Gushni ñuu lagy de̱ ya̱, Jesuuz, nez rey Dabi ―na dey. 28Ornu Jesuuz gu'm nañ yu', orze' de yu lo ca' ze' becha' dey lom. Orze' bdugyi'm lo dey: ―¿A rzeña lagy der nu gac gyicya̱ nu nde'? ―nam. Orze' na dey: ―Rzeña lagy de̱ Jesuuz ―na dey. 29Orze' Jesuuz gul yaam urlo dey. Orze' nam rab mi dey: ―Gac ñii gal nu rzeña lagy der ―nam. 30Orze' byanap urlo dey. Orze' Jesuuz fert bdu'm riiñ yaa dey. Orze' nam rab mi dey: ―Cue' nii der lo ni tub la mbecy ―nam. 31Tees, laab or bruu dey lom, orze' brugyi' rtush las dey riidz dutuub la lugaar ze', de coz nu bicy mi. 32Lat nu bruu de mbecy nu guc lo ca' ze' lom, orze' bru'ña la be mbecy nuy tub mbecy nu byagop lom. Byagop yu nu bicy ni nuras yu. 33Orze' cuanzir nu bloo chum nuras ze', orze' gop ze' brugyi' rniiy. Orze' tona' la za nu ic de mbecy. Orze' na dey: ―Rila a̱' zac den coz nu na gal nu na nii lo de yu ni de mbecy Israeel ―na dey. 34Tees de mbecy fariseo na dey: ―Yu nu riib ic de nuras briic yu rishbeey ni yu ii par nu co chuy de' zir nuras ―na dey. 35Jesuuz gusam dela lat gyedz nu dela ranch. Tub ga la gyedz nu rded mi rlyuum ni de mbecy nañ yu' nu rsya' mbecy riidz ni Ñgyoozh. Pshaal mi de riidz nu sac ni gyel gubier ni Ñgyoozh, nunu bicy yac mi mbecy ni de lo la güii. 36Ornu bzaac mi de mbecy zigy, orze' tona' la gushni lagy mi dey, gun shni yu' dey, nunu rshi'ñ dey baloor. Na dey gal nu na shily nu sac cyu nu rña. 37Orze' nam rab mi de yu nu rsya' lom: ―Rishli gaal cosech tona' la sheñ ñi, tees de yu nu ricy riiñ, ñuu zi dey. 38Nde' nu, bdiiñ der lo Shuaan cosech ze' nu gzeed zir mi mbecy nu te' de cosech ze' ―nam.


text:
Xët wu njëkk
- Yi weesu 80000 jukki: Català · Čeština · Esperanto · Norsk (bokmål) · Pycckий · Română · Slovenčina · Suomi · Türkçe · 中文
- Yi weesu 40000 jukki: العربية · Bahasa Indonesia · Бълrapckи · Dansk · Eesti · עברית · 한국어 · Lietuvių · Slovenščina · Cpпckи / Srpski · ykpaïHcbka
- Yi weesu 20000 jukki: Bahasa Melayu · Bosanski · Eλλnvιkά · English (simple) · Euskara · فارسی · Galego · Hrvatski · Magyar · Norsk (nynorsk) · ไทย · Tiếng Việt
- Afar · Akan · አማርኛ · Bamanankan · Chicheŵa · chiShona · chiTumbuka · Ɛʋɛ · Fulfulde · Gĩkũyũ · هَوُسَ · Igbo · isiXhosa · isiZulu · Kinyarwanda · Kirundi · Kongo ·Lingála · Luganda · Malagasy · Oromoo · Oshiwambo · Sängö · Sesotho · Setswana · siSwati · Soomaaliga · ትግርኛ · tshiVenda · Twi · Xitsonga · (ngir yeneeni Wikipedia, xoolal ci bànqaasu wet gi)
Wikipedia ngi jàppandi ci ndimbalu Wikimedia Foundation mi dalal ciy joxekaayam sémbi wiki yu bari, ubbeeku, barilàkk te amul-fay:


text:
Duni Kanaari
Duni Kanaari yi (ci wu-ispaañ Islas Canarias) ay dun lañu yu bokk ci goxu Afrig, féete ci bëj-gànnaar-sowwu Afrig nekk ci mbàmbulaanu Atlas, te bokk ci réewum Ispaañ. Ñoo ngo ko Séddale ci ñaari tund Santa Cruz gu Tenerif ak Las Palmas.
Gongikubaat[Soppi]
Turu duni Kanaari ngi jëlee turam ci latin Canariae Insulae (duni xaj yi); tur wi ci Kanaari gu Mag rekk lees ko doon jëfandikoo ("Canaria Insula"). Di bàyyikoo ci xaji àll yu mag ("canes") yu nemmeekukat yu njëkk yi wuññi woon ca dun ba.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi]
- (es) Nguurug Kanaari
- (es) Péncum réew mu Kanaari


text: 1Lëë kwloxo tsida iz lëën kwya Jerusalén chopaa Bernabé. Wi Tito byonii noo. 2Kwyan porñee byeñaa nii Dios pxaal naa. Tsi lëën ptsiñ Jerusalén, nonsy lo xaa nii xñabey bitiitsaa xa nak tiits nii xteelaa nii xluyaa lo meñ sit. Kwyan porñee koklastyaa nii xlyësy nguiën tsiiñ. 3Nikxe nii lëdy xaa Israel Tito, ni tu cho kwnabeydy nii nyobey xaa. 4Per lëë bla xaa nii nlidy xniladzy xtiits Dios kwsëëb tsilaan lady noo parñee kleetsy xaa dyon xa mbañ noo porñee xniladzy noo xtiits Crist aan lëë xaa kokladzy nii nyuuñtsyeey noo nii xñabey xley Moisés. 5Per psaldy noo xaa, porñee koklasty noo nii nchoxso do lo xtiits Dios nii xteelaa. 6Per ni tu pe nëdy xaa xñabey go lon, nikxe nii xkwenjtyaa deel chootyee kok kchë xaa go, por tugak nak no lo Dios. 7Lëë xaa byeñ nii lëë Dios pxaal naa kakluyaa tiits nii xteelaa lo meñ sit, sinak nii pxaal Dios Pedre tsikluuy xaaw lo meñ Israel. 8Porque misme Dios nii pxaal Pedre kak xaa apostle lo meñ Israel, pxaal naa kakaa apostle lo meñ sit. 9Por ngo lëë Jacob ni Pedre ni Juan kwseñ ñan ni ña Bernabé ksa xaa xñabey lo meñ nii xniladzy xtiits Dios. Lëë xaa byeñ nii lëë Dios bnee kyalnsaak re lon aan lëë noo byaan nii lëë xaa tsi lo meñ Israel, lëë gaa noo kyo lo meñ sit. 10Nësy xaa nii tugak ksaladzy noo meñ prob, ni nli gaa tugak choxkoon kuñaa meñ prob yudar. 11Per tsi lëë Pedre biid leñ kyedzy Antioquía, kwëntseebaa lo xaa, porñee klëë ñe kan ñe nii chuuñtsyey xaa. 12Klo name chaw xaa ksa xaa meñ sit, per tsiñee lëë bla xaa nii pxaal Jacob kwlañ, lëë xaa bislo psosit xaa lo kchë meñ go, porñee ptsyeb xaa xaa nii chakladzy tsobey meñ sit. 13Aan wi bla meñ Israel nii xniladzy xtiits Dios beeñtsyey nii beeñtsyey Pedre, axte wi Bernabé byab lo xkyalwnee xuuy xaa. 14Per tsiñee konaa nii chuuñtsyeydy xaa nii xñabey xtiits Crist, xña lo meñ chëpaa lo Pedre: “Xaa Israeloo aan kël si xkyë meñ sit. ¿Xa chakladzyoo tsigo nii xoo kpañ meñ sit sinak nii mbañ meñ Israel?” 15Meñ Israel no destye nii koly no, lëdy meñ sit nii no xtol nak no. 16Per ndon no nii xtsildy xley Moisés xtol no, sink lëë Crist xtsilyo. Por ngo nii wi no bniladzy xtiits Jesucrist, parñee kpily xtol no, por chilody xley Moisés ktsily xtol meñ. 17Lëë na deelñee tol chuuñ no tsiñee xpig no lo Crist par ktsily xaa xtol no, ¿pe lëë Crist tsigo chuñ xtol no? ¡Lëdyo gon! 18Por deelñee xñen nii lëdy xley Moisés xtsily tol aan naa gak xñee nii kuuñtsyey meñ nii xñabey ley, tu ngoptol nakaa. 19Por mbañtraa par kuuñtsyeyaa nii xñabey ley, sink lëën mbañ par kuuñtsyeyaa nii xñabey Dios. 20Ni lëdre gaa naa mbañ, sink lëë Crist mbañ leñ styoon, por win kwë lo crusy worñee kwë Crist. Aan kchë nii chuuñtsyeyaa nina lëëw chuuñtsyeyaa porñee xniladzyaa xtiits Xiñ Dios. Xkëstyoo xaa naa por lëë xaa kuty xcuentaa. 21Chaklastyaa ksanaa xkyalnsaak Dios tublad, por deelñee nchilo ntsily ley xtol no, pe nandy kuty Crist.


text:
1:1 Man Pool maa lay bind, man miy jaamu Yàlla ak ndaw li Yeesu Kirist yónni, ngir xamle ngëm, gi lal yoonu ñi Yàlla tànn, tey yokk xam-xamu dëgg, giy meññ ragal Yàlla;
1:2 mu sukkandiku ci yaakaar ju dëggu, ji nu am ci dund gu dul jeex, gi Yàlla dige ba dara sosoogul, moom mi dul tebbi waxam.
1:3 Te léegi, ci jamono ji ko soob, feeñal na xebaaram boobu ci waaraate, bi ma Yàlla sunu Musalkat dénk te digal ma, ma xamle ko.
1:4 Maa ngi lay bind, Tit, yaw sama doomu diine ju wér ci ngëm, gi nu bokk nun ñépp. Na la Yàlla Baay bi ak Kirist Yeesu sunu Musalkat may yiw ak jàmm.
1:5 Bàyyi naa la ca réewu Kereet, ngir nga mottali la desoon ci liggéey bi, te samp ay njiiti mbooloo ca dëkk bu nekk, ni ma la ko sante woon.
1:6 Njiit nag nii la war a mel: war na ñàkk ŋàññ, yem ci benn soxna, am ay doom yu gëm yu amul baatu gannaaw cig yàqute mbaa déggadi.
1:7 Ndaxte kuy sàmm mbooloo mi mooy jawriñu Yàlla, kon warul am ŋàññ, walla di ku dëgër bopp mbaa ku tàng bopp; warul dib màndikat walla xeexkat mbaa ku bëgge ci alal ju lewul.
1:8 Waaye war na man gan te bëgg lu baax, di ku maandu te jub, ku sell te noot boppam.
1:9 War na jàpp ci xebaar bu dëggu, bi lal sunu yoon, ba man a dénkaane ci njàngale mu wér mi, tey yey ñi weddi.
1:10 Loolu war na, ndaxte am na ñu bare ñu déggul lenn ndigal, rawatina ci Yawut yi, ñuy yàq xeli nit ñi ak seen waxi neen.
1:11 Fàww nga wedamloo leen, ndax dañuy tas këri lëmm, ciy jàngale li warul ngir sàkku alal ju lewul.
1:12 Am na nitu Kereet, di yonent ci ñoom, mu ne: «Waa Kereet, ay fenkat lañu mas a doon, ñu soxor ni ay rabi àll, fuqle te tayel.»
1:13 Te li mu wax dëgg la. Looloo tax nga war leen a yey bu wóor ci seeni bàkkaar, ngir ñu am ngëm gu wér
1:14 te bañ a topp léebi diiney neen yu Yawut yi, mbaa tegtali nit, ñi dëddu dëgg.
1:15 Ñi sell seen lépp a sell, waaye ñi selladi te gëmadi seen dara sellul, du seeni xalaat, du seeni xel.
1:16 Dañoo mbubboo xam-xamu Yàlla, waaye seeni jëf weddi na ko; ñu sikk lañu te déggadi, ba tële ci jëf lenn lu baax.
2:1 Yaw nag nangay waare li dëppook njàngale mu wér mi.
2:2 Maanaa, na góor ñu mag ñi foog, am faayda te maandu, di ñu wér ci seen ngëm, seen mbëggeel ak seen muñ.
2:3 Jigéen ñu mag ñi itam, na seen doxalin ànd ak faayda; buñuy jëw mbaa xér ci sangara. Waaye nañuy jàngale lu baax,
2:4 bay sol ci boppu jeeg yu ndaw yi, ñu bëgg seeni jëkkër ak seeni doom,
2:5 di ñu maandu, sell te fonk seen kër, ñu neex deret te déggal seeni jëkkër, ngir kenn bañ cee gàkkal kàddug Yàlla.
2:6 Naka noonu itam nanga xiir waxambaane yi cig maandu.
2:7 Te yaw, ci lépp lu mu man a doon, nekkal ab royukaay ci jëf yu baax. Na sa njàngale wér te am faayda,
2:8 ànd ak wax yu wér yu kenn mënta diiŋat, ngir sunuy noon rus ba wedam, ci li ñu amul dara lu ñu nu tuumaal.
2:9 Waxal it jaam ñi, ñu déggal seeni sang ci lépp, te liggéeyal leen ba seral seen xol, bañ cee boole werante
2:10 mbaa sàcc. Waaye nañu wone takkute gu mat, ba rafetal ci lépp njàngalem Yàlla sunu Musalkat.
2:11 Ndaxte yiwu Yàlla feeñ na te ubbil na ñépp buntu mucc.
2:12 Moo nu digal, nu dëddu weddi ak bëgg-bëggi jamono, tey dund ci àddina cig maandu, njub ak ragal Yàlla,
2:13 di séentu bés bu tedd bi nu yaakaar, maanaa Yàlla ju màgg ji, di sunu Musalkat Yeesu Kirist, feeñ ci biir ndamam.
2:14 Joxe na bakkanam ngir nun, ba jot nu ci lépp lu bon, te beral nu boppam, di xeet wu sell te ràññiku ci jëf yu baax.
2:15 Jàngaleel loolu, di leen dénk ak a yedd ak fulla ju mat. Bu la kenn yab.
3:1 Fàttali leen ñuy déggal kilifa, yi yore nguur gi, tey jëfe seeni ndigal, ñu taxaw temm ci lépp luy jëf ju baax.
3:2 Buñu jëw kenn mbaa ñuy ŋaayoo, waaye nañu yiwe te won ñépp lewet gu mat sëkk.
3:3 Ndaxte nun itam ñu ñàkk xel lanu woon te déggadi, nu réer bay jaamu ay bëgg-bëgg ak i bànneex yu wuute, nu dëkk ci coxorte ak ñeetaange, di ñu sikk tey sikkante.
3:4 Waaye naka noona Yàlla sunu Musalkat feeñal na mbaaxam ak cofeelam,
3:5 ba musal nu; ajuwul ci jëf yu jub yu nu def, waaye ci yërmandeem rekk. Mu juddulaat nu ci laabal sunu xol, te yeesalaat nu ci dooley Xel mu Sell,
3:6 mi mu nu sotti ba mu baawaan, ci darajay Yeesu Kirist sunu Musalkat.
3:7 Ci noonu Yàlla àtte na nu jub ci kaw yiwam, te sédd nu ci dund gu dul jeex, gi nuy séentu.
3:8 Wax jooju ju wóor la, te damaa bëgg nga dëggal loolu, ngir ñi gëm Yàlla sax ci jëf lu rafet. Loolu moo baax te am njariñ ci nit.
3:9 Waaye moytul yu deme ni werantey neen ak limi maam, ay xuloo ak i xëccoo ci doxalinu yoonu Musaa, ndax loolu waxi neen la, te amul benn njariñ.
3:10 Kuy féewale, nanga ko yedd, yeddaat ko; bu tëwee, nga dàq ko,
3:11 xam ne nit ku ñaaw xel la te ay bàkkaaram fés ci ñépp.
3:12 Bu ma la yónnee Artemas walla Tisig, gaawantul fekksi ma ci dëkku Nikopolis, ndax fa laa bëgg a lollikooji.
3:13 Naka Senas àttekat bi nag ak Apolos, waajal leen bu jekk ci seen tukki, ba seen aajo yépp faju.
3:14 Na sunuy bokk it takku ci jëf yu rafet, ba man a faj aajo yépp, te bañ a yaafus.
3:15 Ñiy ànd ak man ñépp ñu ngi lay nuyu. Nuyul nu sunuy soppey ngëm. Na yiwu Yàlla ànd ak yéen ñépp.