text:
Ci ayi bés yii ñu dëgmal mbootaayi-réew yiy jëfandikoo làkki “francais” tey wooye seen bopp mbootaayu “Frankofoni” ñu ngi waaj seen 14eelu ndaje, ngir berndeel làkki francais ak caada Faraas. Looloo ma junj nag ci xalaat, ban cér dëgg ak gan gëdd lañu sédd kalaama “francais” ci réew yu wuute yooyu yépp ni Niseer, Faraas mbaa Wietnaam.
Li ma njëkka ràñnee mooy béréb ba ndaje moomu nara ame, te muy réewum Kongo dafa am misaal bu mu ëmb. Réewum Kongo réew mu yaatu la tooloog 2. 344. 852 ci km2, mat kon Faraas ñeenti yoon, ëppee ko 6 miliyon ci ay nit. Réew la itam mu biir-suufam oom lool. Xayma nañu na lu ëpp 50 ci ay minëre ñu nga ca biir suufas Kongo: dalee ko ci kobalt, xanjar, xaalis, wurus, jama…ba ci minëre yu jafee gis yu mel ni koltaan. Koltaan boobee lu am solo la ci defar telefon- ak ordinatëër portaabal yi ak korba yi (manaam fusées) yiy dem ci jàww ji. Loolu tax réewi Tugal ak Siin ak ñeneen xér ci di ko jiiroo, doomi Kongo ñoom dëkkee xeexoo aka xiiroo, xiif ak gàddaay. Am na yeenekay bu nekk Londres bu bind ne li làqu ci alal ci biir-suufag Kongo ëpp na 24 juniy miliyaar ci Dolaar: maanaam moo ëpp li réewum Amerik ak ëroop di am ci alal at mu jot! Wante nag loolu teewul Kongo mooy réew mi gëna ndóol ci àddina sépp (187/187)! Céy!
Waaw kon ñuy laaj naka la “francophonie” miy bàkkoo saytu yelleef ak àqi doomu aadama mëna tànnee réewum Kongo mu Kabila mi ñépp xam ci cay-caayam, dëddu askanam, parparloom, rawatina ay ja fa tàkk – di fa amal ndaje moomu? Ndonte kon doomi Kongo seen bopp dañoo ñaawtu ndaje moomu ñu fa nara amal ba sonn? Toontu bi ci sunu gis-gis lu yomb la: Faraas, bu caaxaan fàqe dëgg dés, Sarkozi wéy Hollande falu, li ko ñor mooy feddaliwaat, xëddaat bu baax, fésal teewayam Kongo yëkkati baatam ca kow ba ñépp xam nee foofa moo fay doggal, mu fay nas aka nocci.
Te itam, loolooy yaxu wax ji fii, “Francophonie” soo ko seetantalee, su pënd cóowul làkk nasaraan wi mbootaay woowu ne moom lañu bokkoo dalee, di nga gis ne réew ya ca biir yemuñu ca demin. Nañu jéllale réew yu mel ni Faraas, Kanada, Swis ak yeneen réewi Tugal, ndax ñoom ca seen and la ñu toog, te seetlu lii:
– ci réew yi bokk ci Francophonie, ñett kese ñoo cay réewi Asi te ñooy Laos, Wietnam ak Cambodge. Te ci ñetti réew yooyu yépp seen làkki bopp maanaam Lao, khmer ak vietnamien ñoo fay làkk ya ñu fay jëfëndikoo ca lekool ya, nguur ga ak bérébi átte…Làkku “francais” làkki-jambuur kese la fa! Te ñetti réew yooyu yépp ku ci nekk da nga am sa xaalisu bopp!
– ñaareel bi mooy: ci réew yiy làkk araab yépp te bokk ci mbootaay moomu, ñoo xam Afrik lañu nekk (Tinisi, Marok, Mooritani) mbaa feneen (Liban), menn réew defu ca francais mu fay làkki nguur ga; ñoom ñépp araab mooy seen làkk ofiseel.
Te soo seete réew mu mel ni Tinisi, moo ëpp fuuf ñu dégg francais kë Senegaal mbaa Mali. Réewum Tinisi téeméer yoo jël 63% dégg nañu francais te bu dee Senegaal 24% kese la, Niseer di 18 nit képp ci téméer yoo jël. Nga gis kon ne dafa am “francophonie” ci biir “francophonie”, yépp duñu benn!
- Soo jëlee nag réewi Afrik yu mel ni Senegaal, Kamerun, Mali, Gine, Kodiwaar, Gabon, Kongo: réewi Afrik “noire” yi maanaam – so ci gennee Rwanda ak Burundi – te ñooy réew yi ëpp ci mbootaayu Francofoni, ñoom ñépp francais mooy seen làkk ofiseel, te kenn ci ñoom amul xaalisu boppam, ñoom ñépp “Franc CFA” lañuy jëfëndikoo!
Wante li gëna doy-waar ci mbir moomu mooy ne réew yooyu seen bopp ña fay làkk francais as tuut la, lu neew la. Su dee Niseer 18% lañu, Burkinaa 19%, Senegal 24%…te terewuleen ñu beddi seeni làkki réew teg seen lépp ci francais!
Wante nag waxtaan nitam wax dëgg ca la, bu kenn tooñ Faraas, yenn yi Yàlla natoowu ko kenn: ag yembadi akub cuune kese la!
Seneraal De Gaulle dafa waxoon ne nguur yi xamuñu xarit, li leen amal njëriñ kese lañu xam, maanaam ku nekk yaa xam nooy toje sa boppu suññeel! Kon loolu leer na!
Am itam beneen mbir mu mata seetlu: réewi Afrik “noire” yi bokk Francophonie gànnaaw Gabon ak Congo (Brazaville!!!) te ñoonu da ñoo am peterool, yeneen réew yépp ci réew yi gëna ndóol, gëna lott ci àddina lañu bokk. Kongo ci yees, Burkinaa topp ca…Senegaal mbaa Mali waxi-noppi! Bokk nañu itam ci réew yi ay di tàkk di fa law…
Su ñuy wax kon téy ci Francophonie, war nañoo bàyyi xel mbir yooyu, ngir jeema seet doxalin bu bees bu gëna dëppoog liy jëriñ sunu réew yi ci wàllu caada ak koom-koom. Wareef la téy gànnaaw 50 at ak lu topp ba sunu réew yi ne ñoo moom seen bopp ba léegi, ñu faydaal sunu làkk yi ñu moom def leen ñuy ak làkk yu ñuy jëriñoo di leen jëfëndikoo ci fànn yépp. Ndonte sax dañuy bokk ak francais gëdd googu!
Tiis na lool wante la Seex Anta daan wax laata réewi Afrik yi di moom seen bopp moo fiy wéy ba léegi, ndax da ne woon:
“bëgg lu yomb kese akug yaafuus, ñakk pas-pas akub doggu rekk, bañ-sa-bopp te sawar ci ku toog ci sam xel di la diggal di la àtteel lu baax ak lu bon donn a tax waay-xeeltu yi ci Afrik di doyloo làkki nasaraan yi”.
Tamsir Anne: tamsir.anne@wolof-online.com


c: text/html

text:
Waallu bitim reew kilifa yi nga xamni ñoo jiite gox biidi Huns neekk ci reewum Allemagne dañii jaankonte ak ñaakk jaangalekatu diine
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk ci internert (west.info) ni: ci att yii lañu duggal ñaagum diie wees jaangale diine islaam ci reewum Allemagne, jamono jii ñu neekk lu toollu ci fukki ak juroom nënt jaangalekatu islaam ñoo wara neekk ñaar fukki classe ak juroom ñent waaye nak kilifa li nga xamni ñoo gox li ñu beg mooy yookk classe yi nga falañii jaangalee islaam , te yitt fii ba dëwën mbooleem daara yu neekk ci reewmi dinañu jaangale islaam
Waaye kilifa yi nga xamni ñoo jiite gox dañii jaankonte akk ayy jafeje ci ñaakkk jaangaleku diine islla loolu moo waral ñu amal ayy daara ci diir bu gaat ngir mana taaggat ayy jaangalekatu islaam yu
Daara yi nga xamni moom lañii amal ci diir bu gaat dinañuko door been fan ci fevrier ci att bii ñu dëkkmal ci daara ju kawe ji nga xamni moo neekk Yustus te yitt daara yooyu dinañuko wëyal ci diiru been att
1306246

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ci dëgg, kan moo ilif àddina si ?
Yàlla ?
nit ñi ?
walla Seytaane ?
LAN LA BIIBËL BI WAX CI LAAJ BOOBU ?
“ Àddina sépp a ngi tëdd ci loxoy Ibliis. ” — 1 Yowaana 5:
“ Doomu Yàlla ji ñëw na, ngir nasaxal jëfi Seytaane. ” — 1 Yowaana 3:
LI MU WAX, BAN NJARIÑ NGA CI MËN A JËLE ?
Dinga xam li tax àddina bi bare coono tey. — Peeñu ma 12:12.
Dinga mën a gëm ne ëllëg dina neex. — 1 Yowaana 2:17.
NDAX MËN NGA GËM LI MU WAX CI LAAJ BOOBU ??
Waaw waaw, xoolal liy topp :
Kiliftéefu Seytaane dina jeex. Yexowa dina jeexal kiliftéefu Seytaane ci kaw doomu Aadama yi. Dige na ne dina “ daaneel Ibliis ” te dindi lépp lu bon li kiliftéefu Seytaane indi. — Yawut ya 2:
14.
Yàlla tànn na Yeesu Kirist ngir mu ilif àddina si. Yeesu, amul fenn fu mu bokk ak kilifa àddina si, maanaam Seytaane. Seytaane moom, kilifa gu soxor la te njariñu boppam rekk lay wut. Waaye lu jëm ci Yeesu, Yàlla nee na dina “ yërëm ki néewleek ku tumurànke, [. . .] boole léen jot [maanaam génne] ci notaangeek loraange ”. — Sabóor 72:
13, 14, Sabóor ñeel Daawuda..
Bu Yàlla waxee dara, mënu cee dellu gannaaw. Biibël bi moo ko wax te mu leer nàññ : “ Manu cee dellu gannaaw ”. (Yawut ya 6:
18, Téereb Injiil di Kàddug Yàlla) Kon bu Yàlla digee dara, jàppe ko ni lu am ba pare ! (Esayi 55: 10, 11) “ Léegi ñu dàq malaaka mu bon, mi jiite àddina si. ” — Yowaana 12:31.
LOO XALAAT CI LAAJ BII ?
Naka la àddina si di mel bu fi kiliftéefu Seytaane jógee ?
Biibël bi dafa ciy tontu ci SABÓOR 37:


text:
Waallu bitim reew centre islamique chiite yëpp neekk ci aduna yëpp ci ayu bës bii dinañu maaggal bës biidi Xadiir nga xamni ci la yonent bi joxoon Imaam Ali xilaafa gi
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk ci internet (ImanIslamicCenter) ni: centre islamique bi nga xamni moo neekk ci gox biidi (kuinsii) ca reewum Amerique al xamiis 23 octobre dina amal ab xew xew bu rëyy ci centre bi
Xew xew bii su fukki waxtu ak juroom been jotee lañukoy door dinañufa amal ayy programme yu wute lu melni amal julli timis ak geewe ci mbooloo ak jaang ñaan biidi Kumayl aka b waxtaan ci waallu ngëneelu bës bi
Dinañufa tekk yitt film Imaam Ali gannaaw bi nga xamni amalnañu ab reer ba noppi
Ci waxtu woowu nga xamni yitt centre islamique bu neekk ca Amerique yeneen centre islamique yi dinañu amal ayy xew xew yu rëyy ca Hambourg ci reewum Allemagne , centre islamique bii dina amal ab jonŋante xam xam ci waallu xadiir gannaaw loolu dina joxe ayy neexal yu am solo
1305199


text:
Reewum Mali ak reewum Marok dëppoonañu ci taaggat Imaamu jumaa yi ca Rabaat
Waallu bitim reew jawriñ gi ñu deenkk waallu diine ci reewum Marok ak jawriñ gi ñu deenkk waallu biir reew ci reewum Mali amalnañu ab dëppoo ci taaggat juroomi teere Imaam ca Rabaat peyu reewum Marok
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk ci internet (IINA) ni: ci ndaje bi nga xamni kiidi Ahmad Tawfiix jawriñ gi ñu deenkk waallu diine ci reewum Marok ak Moussa Sinko Coulibaly jawriñ gi ñu deenkk biir reew mi seexoon nañuko xaatimnañu ab këyit ngir ñu mana taaggat ayy Imaam ca Rabaat
Suñu sukkandikoo ci këyit gii nga xamni xaatimnañuko lu toollu ci teemeeri Imaam dinañu leen taaggat ci att yii ñu dëkkmal ca Rabaat ci ayy bërëbu jaangukaay yu wute dinañu leen jaangal nakalañii defee xutba waaye nak dina am yeneeni Imaam yoo xamni nii ñooy baayeekoo ca reewum Marok dem ca reewum Mali ngir taaggat leen ci Imaam yi
Jawriñ giñu deenkk waallu diine ci reewum Marok junjuna ci xaritoo ñaari reew yi te yitt ak diggënte bu yaagg waxna yitt gannaaw bi nga xamni ñaari att yii ñu wees ci ayy jafejafe yu tar ci waallu terroriste dina deelluwaat ci ak dal
1292476


text:
Nguuru reewum Russie dafay ligeey ak jullitu reew mi ngir tabax ayy jumaa
Waallu dundin Ramadan Xaadir of njiitu gox biidi checheni neekk ci reewum Russie te ayy jullit dëkkeeko lu toollu ci 27 ba 28 million ci ayy jullit ñoofay yeewoo loolu moo waral nak nguuru reewum Russie beggafa tabax ayy jumaa
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ñi nga xamni ñoo leen teewal ci reewu tugël yin i: tabax ayy jaangu ci gox boo xamni nii teemeer boo jël juroom fukki ak ñent ayy jullit kon suñufa bëggee tabx ayy jumaa warul indi ayy jafejafe waaye nak biñu beggee yookk limu jumaa yi ci Moscow peyu reewum Russie dañoo tëpp ne duñu ci dal
Kiidi Ramadaan Xaadir of dafa gëm ni: ñi nga xamni ñooy ayy jullit ak ñi nga xamni ñooy ayy kercen dañoo wara aand dundadoo ku neekk woormaal sa morom te yitt reewum Russie dafa neekk reew moo xamn nii loolu warufa jafe
Lii nak dafa feekk ñu neekk ci jamono joo xamni nii jaraafu peyu reewum Russie baña joxe ab këyit ñu tabax beneen jumaa ba xamle ni juroom beenni jumaa doyna ci gox biidi Russie
1281284


text:
Yewwute
"Yewwute" gu Tugal gi, baat la buy tekki, ci maanaa mu taariix mi mu yore, yëngu-yëngu gu dekkal ak yeesal, walla dundal xay gu Tugal gu yàgg ga, gu Geres ga ak Rom. Rawati na ci wàlli njàggat, fànn ak tabaxin.
Yëngu-yëngu googu nag mi ngi tàmbali ci xarnu bu fukk ak juroom ginaaw juddu gu yonnant Yàlla Isaa (XVu xarnu balla Isaa), ba ci bu fukk ak juroom ñaar (XVII), mu sos fi nag ay coppite yu xóot ci wàllug aada, dundin, mboolaay, politig ak koom-koom. Kon daal, "yewwute" gii amoon ca jamono yooya ca Tugal, li muy wund mooy ag tuxu juge ca jamono ju diggu ja (mu'y jamono'y "ag laman" walla ag cang) dem ci jamono ju yees ji (di ju jëm-kanam gu xam-xam ak xarala).
Tëraliin
Li ko sabab[Soppi • modifier le wikicode]
Sabab yi jur yewwute gii yu bari lañu, waaye nanu ci indi ñatt yi ci ëpp solo rekk, ñooy :
- Jeexiital gi xay gu lislaam gi def ci yewwute gii,
- Feeñug dëkk yu mag yi ci Tugal
- Neew-doole gu jàngu bu Paab bi neewoon doole, ak tas gi mu faroon tas.
Jeexiital gi Lislaam amal ci yewwute'g Tugal gi[Soppi • modifier le wikicode]
Ci waxtu wi Tugal nekke cig deltu ginaaw, ci wàllug xay ci jamono yu diggu yi, nga xam ne jàngu bi (Egliis bi) faagaagaloon na bépp xalaat bu leer te gore, araamal ci nit ñi ñuy xool leneen lu dul am njàggaleem mu way deng mii te doxadi, bi Tugal nekke ci lëndëmam gii, jullit ñi ñoom ñi ngi doon jëm-kanam bu baax ci yekkati tabaxub seenug xay ci kaw ay cëslaay yu xam-xam ak wisaare maandute ak mbokko ci diggante nit ñi, ci lu dul xool xeet walla melo mbaaw làkk.
Xayug lislaam gi nag àgg na Tugal jaare ko ci yoon yu bari, bokk na ci yooyu, Andalusi ak Sisil ak reewi penkub lislaam bi, rawati na ci xarey jooñe yi(croisade).
Ndax kat booy xool li Tugal di nekk lépp di ku ñu dàqe ca xarey jooñe ya (walla yu galajaane ya), duma ko ca, teewul mu fàggoo ca njariñ lu bari ngir fenqoo gi mu ci defe ak xalaatub lislaam bi, ak nosteg dundam.
Lii nag ci li soppi xalaati waa-tugal yi la jëm ci jàngu bi, nit, adduna bi ak dund gi.
Te itam lu bari ci sàkkukati xam-xami Tugal yi, dañoo tàmbali woon di naan ci xam-xami lislaam yi, ci paj, xeltu, gañcax ak ndundat, ak yu dul yooyu ci jàngu yu Andalusi yi, la ko dale ca xarnub fukk ak benn(XI) (g).
Loolu nag taxoon na ba yëngu-yëngu gu firi walla tekki gu mag amoon ci xam-xami lislaam yi, tukkee ci làkku araab dem ci wu latin (wi doon wu xalaat, wu diine, tey wu politig ca Tugal ca jamono jooja) loolu dimblee woon, ci ginaaw bi, ci lal yoon wi ba yewwute gu Tugal gi man'a am.
Feeñug dëkk yu mag yu Tugal yi[Soppi • modifier le wikicode]
"Nosteg laman" walla gug cang, ku ne xam na ne la mu baaxoo woon mooy tegu ci mbay, suuf, ak seqoo yu laman yi daa lijjanti ak'a nos diggante jaam bi ak sang bi. Ag laman nag jullit ñi masuñu koo xam, nosteg koom-koom la, tey gu mboolaay gu bon, daan gàllankoor xay gi ba du jëm-kanam.
Bu ko defee, li ñuy wax "tool", di suuf si sang biy moom, moo daa tekki barabu dëkkuwaay bi, koom-koom bi, mboolaay gi, ci gii noste.
Màggug dëkki Tugal yi, ngir màggug yaxantu gi nu daa def ak mboolaayi jullit ñi, ak màggug liggéey yi, ngir jòkkoo gi waa-tugal gi daa def ak jullit ñi taxoon na ba nosteg laman tàmbli woon a lòtt aka naaxsaay, rawati na bi nitug Tugal gi tàmblee am yoon wu mu man a jaar bay dund te du sukkandiku, ci léppam, ci suuf ak tool, waaye ci yeneen ligéey yu koom yi.
Dëkk yi tam tàmblee doon barabi leer yu di boroomi xay, di sonnale ci loolu aka lakkal noste gu laman gi, tey liggéey cig màbbam, def it lu rëy ba yewwute ci Tugal man a am.
Lòttug jàngu bu Paab bi akug tasam[Soppi • modifier le wikicode]
Jàngu bi moo nekkoon di teg loxo ci dundug xalaat gi, gu diine gi ak gu aada gi ci Tugal gépp, te yitteem jépp mi ngi ko sottiwoon ci njàngum pas-pasu diney nasaraan, walla li nuy wax "njàng yi aju ci Yàlla" (théologie), ak njàggat ak xellu. Amutoon jenn yitte ci njàng yi aju ci xam-xam.
Jàngu bi moom dafa jàppewoon boppam ki nga xam ne ci yoon moo war a doxal mbiri politig yi. Te kat (moom Jàngu bi) tawati mbon akug yàqu dañoo ruuroon aw yaramam, dugg ko fépp, ba waral aw nit wu jàng te yewwu jug, taxaw temb ci dañal ñaawteef yooyu ko taqoon. Loolu tam bokk na ci li jañoon xelum nitug Tugal ki ci mu jëm kanam, gën a ñaw, rawati na bi dëkk yi gënee yaatu, degginu ligeeyub yaxantu gën faa xóot, ak bu endustri ak aada. Yii yepp nag liggéey nañu lu rëy ci, waxuma la doyodil ngëb gu tar gi paab gi ngëboon mboolaayu Tugal gu nasaraan gi, waaye it doyodil nosteg laman gi, loolu it, di doyodil nosteg laman gi, rataxal yoon wi ba yewwute gi man a am.
Itaali mberum yewwuteg Tugal gi[Soppi • modifier le wikicode]
Dëkk yu Itaali yi ñooy mber yu njëkk, yi njëkk a uuf, tete yewwuteg Tugal gi, looloo waraloon ñu am wàccuwaay bu kawe akug wormaal ci yeneen dëkki Tugal yi ca jamono jooja. Dëkk yii niki Milano ak Venezia ak Firenze ak Napoli, ñoo uufoon yewwute gi, seeni boroom xam-xam aki njàggatkat ak ñoñ fànn, duggaloon nanu ci seen loxo bu baax.
Li waraloon loolu nag lu bari la, bokk na ci, dal ga fa amoon ak jàmm ja, ak jëm kanamug koom-koom ba, ak yaatug yëngu-yënguy nitu Itaali ki, ak ba tay, yaatug goxi xalaatam, ak yëg gu mu yëg gore gu mu am, ginaaw bi mu goree ci nosteg laman, ak li Itaali yàgg a am ci teddnga gu sax ak jaloore : mu'y njàggati waa-rom yi, seeni xam-xam, seeni jeexiit ak seeni fànn, nga rax ci loolu nekk gi paab gi nekk Rom, nga xam ne loolu faggul na waa Itaali ag cang gu diine.
Ni nga xame ne barab boobu it (di Itaali) faggul na paab bi ci Itaali ag tono gu neen ak gu maanaa gu mag, nga rax ci dolli gëpplante gu mag gi amoon ci diggante dëkk yu mag yi ak peeyi nguuri Itaali yi, ci wàllug njàggat ak fànn,ak soññ gi doxalkati dëkk yii ak buur yi daa def boroom xam-xam yi daa liggéeyal yewwute gi. Ak ba tay yittewoo gi nga xam ne amoon na ci dëkk yii, aju ci gëstu mbind ak taalif yu yàgg ya, ak barig móolukaayi téere yi ci yii dëkk. Ak nag li Itaali doon xéewoo, muy nekk ci barab bu raññiku, buy dimblee ci jokkoo ak addunay jullit ñi.
Mandargay Yewwuteg Tugal gi[Soppi • modifier le wikicode]
Yewwuteg Tugal gi, mi ngi ame ci mbooleem wàlli dundug nit, gu xalaat, gu fànn, gu politig, gu diine, ak gu koom-koom. Yii di ñëw ñoo ciy wàll yi gën a rëy:
Yëngu-yëngu yi aju cig "nite"[Soppi • modifier le wikicode]
Ag nite li miy wund fii mooy dundal njàggat yu yàgg ya (yu Geres ya ak Rom), ak feddali sukkandiku gu nit war a sukkandiku ci boppam, akug goreem ak sañ-sañu wax li nekk ci moom, ak dog gàllankoor yu mboolaay yi, ak jële fi aaday jamono yu diggu yi, ak sotti yitte yi ci adduna bi ak dénd bi, ak jeem a xam seeni mbóot.
Yëngu-yëngu googu nag bokk na ci màndargay yewwuteg Tugal gu njëkk gi, ndaxte li mu yittewoo woon mooy xam-xam yu kojug nite yi nga xam ne njàngatkati Geres yeek Rom (grego-romain) ñoom lañu jëloon, yittewoo leen, ak seeni xeltukat ak seeni boroom xam-xam ak ñoñ fànn ak seen boroom mecce yu muus yi te ñaw. Boroom xam-xam yi daa def gëstu yooyu di kojug nite, ñi ngi leen di woowe ñoñ nite, walla boroom njàngat yi. Ñoñ nite kon ñooy mbooloom nit mi yittewoo woon jàng njàggat, xam-xam ak fànn yu yàgg ya (yu klaasik ya), maanaam njàngati Geres ak Rom ak seeni fànn ak xam-xam.
Yëngu-yëngug nit gii nag judd na, ginaaw bi mu amee ag jàpple gu tukkee ci kilifay dëkki Itaali yi ak seeni boroom alal. Ñoñ nite ñi génne woon nanu ab taar, feeñal ko ci mbooleem fànn yu wuute yi, moo xam yatt la, mbaa nataal, ak deseñ, ak misik, ak tabax. Ñoñ fànn ñu Itaali ñi ak ñu dul ñoom ci jamonoy yewwute, dañu doon roy fànn bu klaasik bi, di bu gres-rom bi, bàyyi nee nag fànn bi nu daa wax xóot, nga xam ne moo amoon ca Tugal ca jamono ju diggu ja. Bu ko defee, ñoñ fànn ñi jëmale seen fànn ci taarub dénd bi ak dund gu yees gii nga xam ne mooy gisiin wu jëm kanam wi nu am ci dund gi.
Ci dëkki Itaali yii, lu bari ciy fànnkat yu siw yi fa lañu feeñe, bokk na ci ñooñu deseñkat bu siw ba, di Fra Angeliko (1400 - 1455), Leonardo da Vinci (1452 - 1519), Titian (1488 - 1572), ak Rafayel (1493 - 1520 g), yattkat ba Donatello (1386 - 1466).
Feeñug làkk yu bees yi[Soppi • modifier le wikicode]
Làkku Latin, ci jamono yu diggdoomu yi, moo nekkoon wa tasoon ca boroom xam-xam ya, ak niti diine ya, ak politgkat ya, ak njaggatkat ya ak ustaas ya. La notoon nag ca nit ña, di woon niti neen ñi rekk, ñoom déggunu woon wii làkk, lu tumbrànke la woon ca ñoom, seen làkki bopp yiy yu seeni barab lañu déggoon.
Bi jamonoy "yewwute" dikkee, ngelawul "fonk sa xeet" upp ci Tugal gépp, la lu bari ci xalaatkat yi, ak njàggatkat yi, ak woykat yi, tàmblee jèng jëm ci bind ak taalif ci seen làkki réewi bopp, niki wu Itaali, wu Espaañ, wu Fraans, wu Angalteer ak yu dul yooyu.
Bi mu ko defee, woykatu Itaali bi tuddoon Dante (1265 - 1321) taalif mbóosóor mu Sell mi ci làkku waa-itaali, naka noonu Petrarch (1304 - 1374) mii nga xam ne li mu gisoon mooy làkku Romam wii daal mooy gën ja a kawey jumtukaay ngir génne xasiday woyam yi.
Bu ko defee Miguel de Cervantes moom itam def xisaam bu siw ba di don kixota ci làkku Espaañ, ci noonu it la Rabelais (1483 - 1553) def, moom mi nga xam ne gisul lu gën làkkam wii di wu Fraans, ngir wuññi ci liy yëngu ci biiram, ci njàggat lu fees dell ak xoromu ak mbóosóor (kaf).
Chaucer mi dib waa-angalteer (1342 - 1400 g) jug, moom itam, sotti ciw làkkam woyam yu yéeme ya cib taar, rawati na nettaliy Kentrebry yi, nettali yooyu ñoo ko def kenn ci woykati Angalteer yu mag yi, yi gën a siw.
Màggug fonk sa xeet ak sa reew ci Tugal, juroon na ci jamonoy yewwute, ay reew yu bari ci Tugal taxaw. Yu amoon "ag temb", ci noonu, yittewoo xalaati fonk sa xeet daal di fay feeñ, fés fa, lu aju ci "temb" tam di lu ñu fay waxtaane, ak àttewiin yi.
Yëngu-yënguy dajale mbind yi[Soppi • modifier le wikicode]
Dëkki Itaali yi ak reewi Tugal gu sowwu gi ci jamonoy yewwute, dañu doon yittewoo dajale mbind yi ci fi ñu jortoon ne fi lañu nekk ci Xustantin ak ci dëkki waa-geres yi, ak ci yeneen barab yi ci Tugal. mbind yooyu ñu daa wër nag ñooy yu Geres yeek Latin yi nekkoon di lu ñu tas ci kàgguy daara yeek jàngu yi ak jàngu yu mag yi, ak ci nit ñi walla kër yi yittewoo woon mbir mii.
Peey yi daan àtte, dañu daa jagleel lii alal ju bari, ñoñ nite ñi tam ñu ci bari jëmale woon nanu seeni liggéey ci dajale mbind yi, ci noonu ñu jot a am ci misaal rekk, mbindum binkat bii di waa-rom te dib xutbakat, tuddoon Quintilian (35 nj - 96 g) ak bataaxeli Cicero (106 - 43 nj) yu xutba yi, ak woy yu at-ba-at yu Tacitus yi(56 - 120 g). Tacitus moomu mooy taariixkatu xeexi jarmaan yi, mi ngi bokkoon ci ñi gënoon a ñaw ci xutbakati Rom yi ak seeni njàggatkat yu ñaw yi.
(5) Sonn ci taarix ak jeexiit yu yàgg ya:
Yewwuteg Orob gi yittewoo woon na te sonnoon ci taarix ak jeexiit yu yàgg ya. Ag jublu gu yees am ci jàngiinu taarix, ñu koy teg leegi ci cëslaayu jam, waaye tegeesatu ko rekk ci dégg ak nettali, ci noonu ab jàngu sosu ci Firenze am njàngaleem jëm ci jam gu taarix, mu tudd daaray xam-xam bu taarix.
Bokkoon na ci boroom xam-xam yi ci gënoon’a duggal seen loxo, nitu taarix kii di Lorenzo Valla (1406 - 1457 g), mooy ki jamoon te diiŋatoon benn wayndare (dossier) bu taarix, sikkoon it ag wéram, mooy li ñuy wax "mayug Xustantin", mooy wayndare boobu nga xam ne paab yi yàgg nañu cee sukkandiku, la ko dale ca xarnub fukk ak ñaar (g), ci seen xeex yi nu doon def ak buur yu mag yi ngir feddali ci seen àqi politig ci àtte nit ñi, jiite leen.
Bokk na ci ñi nga xam ne yittewoo woon nañu gëstuy taarix yi ak yu politig yi, bindkatu itaali bii di xalaatkat bu politig bu am diplomasi, di Nicola Michiavelli (1469 - 1527 g), Michiavelli mii def na teere bu mu tudde woon (buur bi), ndax da ci doon wax lu aju ci buur bu am doole, bu doon bennale dëkki Itaali yi, ak nguur-nguuraanam yu daggatoo woon yi te tas.
(6) Jëm-kanamug yaxantu ak ndefar:
Yaxantu noyyi na bu baax ci Orob gu sowwu gi,dale ko ci njëlbeenug xarnub fukk ak benn g. Itaali fi mu feete dimbli na ko bu baax ci yëngu-yëngug yaxantu dox fa te jëm fa kanam. Ci noonu lonkoo yu yaxantu yi tàmbli fa’a sosu, di jëli marsandiisi penku yi, niki sooy, ak cuub yi ak rëndaay yi, ak wurus ak bëñu ñay ak yu dul yooyu, ginaaw bi it yii lonkoo - ginaaw bi ñu gënee jëm kanam – tàmblee yòbbu yii silaa ci yeneen dëkki Orob yi, bu ko defee bu ñuy dëpp di indaale marsandiisi Orob yi, niki ngëndal ak der ak firaa.
Jëm kanamug yaxantu googu ak gu meccey ndefar yi yi, jur nañu ag xereñ ci denciinu alal, akug jëm kanam ci koppar yi ñuy jëfandikoo ci jëfi yaxantu yooyu, ci noonu am mbooloom ay sandikaay mecce feeñ, mujj teg loxo ci ginaaw bi, ci fepp fu koom nekk, te am fa cawarte, naka noonu nu def ay ligeey yu mag ci wàlli mboolaay ak politig ak xalaat, raxaatal ci loolu juddug "kuréel gu diggu" gi ñooy mbooloo miy ligeeye yaxantu ak yeneen mecce yu wuute yi.
(7) Feeñug yëngu-yëngug xam-xam gu yees gi:
Yewwute gi ci njëlbeen gi dafa sotti woon yitteem ci dundal njàggat yi ak fànn yi, ginaaw bi mu dox as lëf ba àgg ci mbooleem lu xay gu mat laaj. Ci noonu yewwute gi matale mbooleem dundug mboolaay gi, bokk na ci, xam-xami dëppale yi, ndaxte xam-xam moom màggoon na ci dëkki Orob yi, jàngu yu mag yi sosu ci Orob gi rawati na ci dëkki Itaali yi. Yëngu-yëngug xam-xam googu mi ngi tàmblee ci di jeem a dundal xam-xam yu yàgg ya, ginaaw bi mu dox jëm kanam, loolu nag li ko waraloon mooy jariñu gi mu defoon ci yoonu xam-xam woowu di wu kojug nattu, maanaam lu nekk looy wax, nga teg ci sa loxo, mu leer la ne loolu la, nga doog ne moom la, ndax wóore na la ci làmb gi nga ko làmb ba daj ko, yoonu gëstu woowu nag, mooy wi boroom xam-xami jullit ñi jaaroon, ci noonu boroom xam-xamu fisiyaa bu Angalteer bi ñuy wax Roger Bacon (1220 - 1292) feeñ, di njiitul gëstug xam-xam ci Tugal.
Becon mii mi ngi sukkandiku woon ci yoonu jakkarloo ak nattu, ci gëstoom yooyu nga xam ne àggale woon nanu ko ci ay ngérte yu am solo ci xam-xamu bidiw, ak bu weer yi ak yu matematik yi, ak juxraaf.
Naka noonu boroom xam-xamu xeltu ak politig bu Angalteer boobu di Francis Bacon moom itam feeñ (1561 - 1626 g), di koo xam ne dafa jëfandikoo xel ci àgg ci dëgg yu xam-xam yi, ci noonu ci gisiin, mooy ki teg ponki ngérum xam-xam mu bees mi, ak doonte moom doonul woon boroom xam-xamu dénd. Boroom xam-xamu Itaali bi, Leonardo da Vinci (1452 - 1519 g) moom tam feeñ, di kok dafa yittewoo woon jiyoloji (bu mekanig) ak matematig, ak yu dul yooyu, nga rax ci dolli fànnu yatt, ak nataal, ak misik, ak eeseñëri, mu nekkoon daal boroom xam-xam te di nitu fànn, tey fentkat. Naka noonu boroom xamu Itaali bii di Galileo (1564 - 1642 g) feeñ, mooy ki njëkk’a defar nattukaayu tàngoor, njëkk’a fuglu bidiw yi ca fesalukaayam ba, dëgëral te feddali gisiinu boroom xam-xamu bidiw bu Poloñ bii, di Copernicus (1476 - 1542 g).
Bokk na ci màndargay xam-xam yeneen yu yewwute gi, fentug móolukaayu teere ci loxol nitug Almaañ kii di John Gutenberg, atum 1404 g, fent gii ak doonte gu Almaañ la, teewul jëmale na kanam bu baax dundug nit ci biir Tugal ak biteem. Wuññiy juxraaf yi tam ci màndargay yewwute gi la woon, ak yéwénalug diine gi ci Tugal. Nga dolli ci loolu feddali gu nitug Tugal ki feddali jëmmam jii nga xam ne yàgg na’a nekk di lu nu làq ci jamono yu diggu yi ci biir ay kureel, walla sandikaay mecce yi mu daa bokk ngir làqatoo ca ak aar njàriñi boppam.
Yewwute gi ci Itaali:
Yewwute gi ci Itaali daa tàmbli woon’a giim ak’a yànnjadi ci mujji fukk ak juroomeelu xarnu g, ak njëlbeeni fukk ak juroom benneelu xarnu g, loolu nag li ko waral lu bari la, ñu jéem cee indi yenn rekk yi ci ëpp solo:
1 - Song gu mbooloom xarem Fraans mi ak mu nguurug Rom gu nu sellal gi songoon dëkki Itaali yi, rawati na Rom ak dëkki bëj-gànnaar yi, niki Milano, loolu it taxoon na ba ñu giir dëkk yooyu, te Milano ak Rom jiitu woon ci. Ci noonu la yewwute gi delloo ginaaw ci Itaali ngir ñàkk gu fa jàmm ñàkk ak kaaraange ak dall.
2 - Jeex gu àtteg walla kilifteefug njabootug Madatsi jeexoon, ñooy buur yi daa sàmm yewwute gi ci Firenze, loolu nag sabab si mooy xuloo ak xeex gi amoon ci biir njaboot gii, te Firenze moo ëppoon solo ci barab yi yewwute gii nekkoon.
3 - Teg loxo gu buurub Espaañ bi Ferdinando, buurub Argon, defoon Napoli atum 1504 g, loolu bokk ci li neewaloon doole yewwute gi ci dëkku Itaalib bëj-saalum bii.
4 - Yëngu gi amoon ci jéem’a yéwénal diine ji ci Orob, ñi ko daa def di Luther, Kalfen, Swingli ak ñeneen, looloo taxoon paab gi jug ak doole ci kontar nite gi. Nga xam ne sax noonu gi àgg na ci paab bi tuddoon Kalimat mu juroom ñaareel mi, kompoloo woon ak buur bi Sarl 5 (Sarlkaan) buurub Espaañ bu katolig bi, ngir ñu fexee naaxsaayal yëngu-yëngug nite googu ci Itaali. Loolu mooy li waajal mbir yi, nooyal yoon wi ba “ëttu àttey lajmat" yi man’a am ca Esapaañ, di woon ëtti àtte yu siwe ay jëf yu ñaaw, daan sonnal ak a fitnaal képp kuy woote yéwénal, mbaa’g yewwute. Attekaay yooyu mosal nanu - ginaaw bu àtteb Lislaam dañee ca Andalusi te Garanada nërméelu, daanu - mosal nañu lu bari ci jullit ñi ay xeeti mbugal ak coona lu maneesul’a misaal, bokk na ci di leen lakk ñuy dund.
Tuxug Yewwute gi:
Ak li yewwute gi di neew doole ci Itaali lepp, taxul mu naaxsaay, mbaa mu suux, li am kay mooy da fa’a tuxoo dem ci yeneen reew yu Tugal niki Espaañ, Portigaal, Fraans, Angalteer, Holand, ak Almaañ, añs. Ay jëfka yu bari bokk nanu ci li tuxale yewwute gi jële ko Itaali yòbbu ko ci yii dëkki Orob, bokk na ci yooyu nekk gu yii dëkk nekk di yuy door’a noppi ci seenug sosu gu politig gu yees, ak tàbbi gu ñuy doog’a def ci jamonoy tabax ag xay. Ñi daa woote yewwute gi nag def nanu lu rëy ci tuxale ko Itaali mu dem feneen. Nitug Holand kii di Erasmus (1466 - 1536 g) moo tasoon te wisare yewwute gi ci Almaañ, jaarale ko ci def fa ay waxtaan aki xutba, ak ci yeneen dëkk yu Orob yi.
Erasmus mooy ki firi Injiil jële ko ci làkku Gres yòbbu ko ci wu Latin, jël nag li ñu ciy wax "kòllare gu yees gi" def ko ci ay làkki Orob yu bees, loolu bokk ci li feexal te goreel xalaatub Tugal bi ci ngartaajoo gi ko niti diiney katolig yi ngartaajoo woon. Loolu it won na waa- Tugal ne yaxub Injiilub latin, bi egliis bi yoroon du woon biy cosaan, te yax bu bari woon ay yàq la, kon daal Eramus mooy ki waajal xelum Tugal mi ci mu man’a nangu yéwénali diine yi.
Ni yewwute gi meloon ci fu dul Itaali:
Yewwute gi ca Almaañ dafa yoroon melow njàngat, wiy ligeeyal gëstuy diine yi (ci manaa daa yamoon daanaka ci lu aju ci diine rekk). Ca dëgg-dëgg, gëstu yi aju ci xam-xami Gres-Latin yi, dafa xawoon’a yeex’a àgg ca dëkk yooyu di yu Almaañ, ak li njiiti yooyu dëkk daa dimbli gëstu yooyu lepp cig wàll, ak li Almaañ doon am ay daara yu mag ci Vienne ak Idelberg ak Baasal ak Strasburg ak yu dul yooyu lepp, ci geneen wàll.
Yeex googu nag li ko waraloon mooy niti diine yi ak ñu dul ñoom ñoo ko nanguwutoon, ñoom daal danu fee nekkoon rekk di sàkku nu ñu tënke, te jéng yooyu njàng ak gëstu, te defi pexe ba du ñu tas ci anam gu yaatu, ngir nu wattoo ci seen kilifteef, sàmme ci seen daraja, aare ci seen ligéey. Ci noonu, danañu gendiku ne yëngug nite gi ci Almaañ dafa doon sori jubluwaay yu deet-diine yi, looloo tax du kiimaan Almaañ di woon barab bi uufoon yëngu yu yéwénali diine yi gënoon'a am solo ci Tugal.
Bu dee ci Fraans moom yewwute gi melow njàngat ak nite la fa yoroon, wi yittewoo woon xam-xami Gres yi. Ci noonu boroom xam-xami Itaali yi ak yu Gres yi taxaw ci wisaare gëstuy xam-xami Gres yi, ñu móol teerey ndonoy Gres yi ci móolukaayu Paris ba ñu taxawaloon ca xarnub fukk ak juroom benn g, ni nu duggale seen loxo ci amal ay akaadimi aki barabi xam-xam ngir njàng yi aju ci nite, niki bànqaasub buur bi ci Paris, ñu sos ko ci jamonoy Buurub Fraans bi, di Fransuwaa mu njëkk mi atum 1540 g.
Bu dee ci Angalteer, ba tay yewwute gi ma nga fa yoroon melow njàngat ak nite. Ay gëstu yu xam-xami gres yi am fa, ay ñoñ nite ñu waa reew ma, ñu bari ñooy ña ca siwoon, ñoom ñooy ñi daa jàngale làkkuw Grees wi ci daaray xam-xami Itaali yi, ku ci mel ne Wilyam Lilly mi daa jangale làkkuw Gres ca Rom. Erasmus mu Olaand mi ak Kolt mu Angalteer mi, ñoo tekki woon Injiil ci làkkuw angale wu bees wi. Buurub Angalteer bi, Henri mu juroom ñatteel mi, moom tam sosoon fa juroomi toogu yu darajay ag ustaas ci xam-xami pas-pasu nasaraan ak yoonu siwil ak wu dénd bi ak làkku ebrë ak wu Gres ci daara ju mag ju Kembrij. Jàngub San Pool bi nekk London moom it jagoo woon njàng yu nite yi.
Yewwute gi ci Angalteer dafa jublu woon yoonu takk ak boole diggante pas-pasu nasaraan ak gëstuy nite, yu njàngat ak yu fànn yi. Yewwute googu nag indiwul woon lu yees, lu ñu fent, ndare ci xarnub fukk ak jurom ñaar g, bi am njurum njàggatam ak mu niteem mu yees feeñee ci anam gu fes te rafet ci woyi William Shakespeare yi (1564 - 1616 g) ak woykat bu silmaxa bii di John Milton (1608 - 1674 g) ak ñu dul ñoom ñaar.
Fii tam ci Angalteer yoonu yewwute gi da fee jengoon as lef jëm ci yewwute gu xam-xam, gu aju ci xam-xami dëppale yi walla xam-xami nattu, yu làmb yi. Ñi jiitu woon ci lef moomu, ñooy ñaari boroom xam-xami Angalteer yii di Roger Becon ak Francis Becon, ñoom daal ca dëgg-dëgg ñooy ñi sos daaray xam-xam ca Angalteer.
Baat bi nuy mujj a wax ci yewwuteg Tugal gi, mooy moom daal moo ñàkkal jamono yu diggu yi kàttan ci jeexiital ci mboolaayu Tugal gi ci wàlli dundug politigam, gu mboolaayam, gu xalaatam ak gu aadaam.
Ngir jeexiit yii fi yewwute gi sotti ci Orob, ay noste yu yees am nañu yu làmboo tabax guur gu yees gi ak mboolaayug Orob gi ci cëslaay yu aada, yu mboolaay, yu jikko, ak yu ngér yu yees, ni mu duggale loxo ba tay ci ubbi ay gox yu yees yu xam-xam, yu jël gisiini xam-xam yi ak dal yu xam-xami juxraaf yi. Lii lépp nag moo sabab jamono ju yees ci Orob,di ju wuuteek ja woon (ca jamonoy laman) ci xalaat, ak ngér ak defiin aki xew-xew. Loolu lepp nag nga boole ko, moo jur jamonoy Tugal ju yees jii.


text:
Diggu Afrig
Diggu Afrig (di wax tamit Afrigu yamoo) doon ab xaaju Goxub Afrig bu nekk ci diggante ndand féy-féy gu Sahara ci bëj-gànnaar ak ndand fey-fey gu Kalahari ci bëj-saalum; ci penku mi ngi yem ci peggi dexu Rift ca Ecoopi, ci sowu ci mbàmbulaanu Atlas.
Su nu sukkandikoo ci sedatley àdduna bi Mbootaayu Réew(MR) yi def, Diggu Afrik benn la ci diwaan yi ñu sedatlee Afrig.
Juroom ñenti Réew yi ci nekk:
- Angoolaa
- Réewu Diggu Afrig
- Kongòo
- Cadd
- Kameroon
- Réewu Kongòo
- Gaboŋ
- Ginne gu Yemoo
- Sao Tome ak Principe
Melokaan[Soppi • modifier le wikicode]
Ci biiram di nga fa fekk barabu Afrig yi nga xam ne mandiŋ nga fa am, fekk fa réew yi am klimab ndand féy-féy, ay réew yu am ci allub yemoo bi, yu tàq ci dexu Niseer ak wu Kongòo.
Doju Kamerun (4070m), doju Ruwenzori (5119m), doju Elgon (4321m), doju Keeñaa (5200m), doju Kilimangiaro (5895m, di doj bi gën a kawe ci Afrig) ñooy doj yi nekk ci Diggu Afrig.
Doon na diwaan bu bariy nit.


text:
Break dancing
Break dancing, walla breakdance, walla break, walla b-boying, ab baat la bu ñuy jëfandikoo ngir wax fecciin wa juddoo te màgge New York ci ati 1970, xammeewu ngir ay suppjalañam aki bërangoom ci suuf si. Fecckatu break dance la ñuy wax breakkat.
Tëraliin
Taariixu break dance[Soppi • modifier le wikicode]
Break dance ak hip-hop[Soppi • modifier le wikicode]
Taariixu break dance mi ngi doore ca Bronx ci ati 1970, Kenn ku bokkoon ci mbootaay gu Bronx River projects la ñu ne moo ko sos. Mu jóge fa, tudde Bronx River Association Afrika Bambaataa, ba si yàgg mu tuddewaat ko Zulu Nation (ci 1974). Gëstu yi mu doon def ci taariixu Afrig ak mbëggéelam ci woy gëtanoon ko, ba taxoon mu farlu woon ci ngir ay ndawi goxam nekk ciy yëngu-yënguy fànn ngir bañoon ñu duggu cig ndëngte. Moom lañuy santee juddug yëngu-yëngu gu bees gi: hip-hop, gi dàttu ci ñenti ponku yii di rap, grafiti, DJing ak break dance. Afrika Bambaataa soosoon na itam benn ci gangoori break dance yi njëkk, tuddoon Zulu King. Njeexit gi waa-jamayka bii di Dj Kool Herc amoon ci caadaay hip-hop mi safaanu woon ak caadaay ndëngte ga amoon ca seen dëkkuwaay ya, ca jamono jooju am na solo lool, ba mat naa fésal.
Fu pecc mi soqikoo[Soppi • modifier le wikicode]
Jafe na lool joxe a taariix bu wóor cig juddoom. Ci jeexantalu ati 1970, New York dafa bari woon lool ay xeeti pecc, gox boo dem aki feccinam. Numu manti deme, li fés mooy ne, feccin yi gënoona siiw ñoo doonoon good foot ak popcorn, te jóge woon ca woy yu James Brown ya Get On The Good Foot ak Popcorn. Pecc yooyu yëngali tànk ci anam bu lañ woon te fecckat yi daan sapp se benn tànk di ko awante an beneen bi. Nit ñi daan nañu ci def ay joŋante, siiwoon nañu lool ca jamono yooyu.
Kenn xamul lu waral suñuy fecc di bërangu, aka daanu ci suuf, gannaaw seeniy weñaaru ak seeni damm-yaram. Xalaat nañ lu ne: xéj-na Filmi kung-fu yiñ daan seetaan te ñu bari lu ñuy ŋelaju di tëdd ci suuf. Xéj-na tamit jël nañ ci capoeira. Breaker yi sacc nañ tamit dara si pecci caada yu waa-kasakistaan.
Feccin mi[Soppi • modifier le wikicode]
Pecc la mu kenn rek di def, du feccu mbooloo, ci lu ëpp dañuy def ab wërngal kiy fecc nekk ci digg bi, ñuy awante, kenn dem, kenn dikk. Fecckat bi day bokk cib gangoor ñu koy wax crew, suy fecc ŋelaju yi muy def la ñuy wax footwork, walla passpass, ci maanaa su sampee ay yoxoom, ay tànkam daleen di wëndeel ñuy wër yaramam.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • modifier le wikicode]
- (fr)Style2ouf : L'actualité de la danse Hip Hop [Bboying-breakdance-popping-locking...]
- (fr)Red Bull Bc One : site du championnat mondial en 1 contre 1
- (fr)Illusion Style : c’est tout sur l’actualité et la culture de la danse Hip-hop, Break Danse dans


text:
Diggi-gàmmu
Diggi-gammu, (صفر ci araab), mooy ñaareelu weer ci weeri wolof. Tuddees na ko "safar" ci araab giy firi féex, wéet, limub tus, ci araab mi ngi bawoo ci baat boobu di safar {sifr) ndax féexam ga, ëmbadeem ga dara. Kon safar tuddees na ko safar ci araab - ma baamu- ngir ne weer la wow këri araab yi dañu ci daan wéet, féex ci ci ay ñoñam ngir xare-ji, waxees na it ne li ko waral mooy araab yi dañu ci daan song ak a lokki giir yi, bu ko defee ñu leen di "safaral" maanaam tusal ci seeni bagaas ( maanaam jël li ñu am ba duñu deseeti "tus" (sifr),ñu mujj di ñu wéet ciy yére, féex ciy bagaas).
Xew-xew[Soppi]
- Ci la njabootu Muhammad dugg njéndul Yasid ca Siri.
- ci 7u fan la juroom-ñaareelu imaamu Shiit ba Musaa al-Kasim judd.
- ci 9u fan la ndamu Imaam Aali ibn Abi Taalib ci xareb Nirwaan.
- ci 18 la serigne touba démone gabon.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi]
- (en) Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar)
- (en) The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia


text:
Anas
Ci làkku ibrë la tur wi jóge. Ci angale mooy Annas; Ci faranse mooy Hanne ou Anne
Saraxalekat bu mag ba la woon. Kiriñus, boroom réewu Siri moo ko fal saraxalekat ci at 6 walla 7 g.K.. Waaye Garatus, boroom réewu Yude, folli na ko ci at 15 g.K.. Mu fal ci palaasam Ismayel ba noppi Elasar doomu Anas, ba noppi Simoä, ba noppi Kayif ci at 18 g.K.. Waaye gannaaw bi ñu ko follee, baatam dafa weyoon di am sañ-sañ bu bare. Naka noonu Anas ak Kayif bokkoon nañu ci liggéeyu saraxalekat bu mag ba ca jamano ji Kirist liggéeyoon. Kayif takk na doomu Anas.
Dañuy gis Anas ci Injiil ci Lu 3:2; Yow 18:13,24; Jëf 4:6; 5:17-18, 27-28.


text:
Il y a actuellement 119 commentaires
-
Sachez que nous sommes dans une république SERIGNE MODOU KARA MBACKE ,il faut respecter la république c plus important que tout ,dans une république tout les gens sont égaux devant la loi
-
Yao dangua rew soudone sa Baye laniou teye do wakhee nonou
-
-
yaw nopil mane sakh damala yerem
-
Gua yeureume sa Baye mo guenne gua yeureume
-
fatou diouf yeureum sa bopeu domeram
-
-
serigne day wakh deug .waayer sakh doungueen ay serigne ñi leen topou ño dof rek te ñaak khalaat .fi koufi diad yoon ñou doumala amout serigne amout domou serigne justice rek .
-
Yaw d0ne d0mèram m0tax ngay wax l0l0u mei xamal d0f k0m sa papa lay mèl
-
Yao dangua rew soudone sa Baye do wakhee ni
-
Yaw domou harm nga soma guise rayé sanday dina ko def
-
-
kara dembali niou waye ak sa bop bou reuy bi
-
Sa bope Baye moko guena ndaw dome rame
-
-
Ay none guene doma kharam yi
-
NIIT KOU NDAY AM YAAR AK TÉGUINE SOU BEUGUÉ NDIÉRIGNE FI AK FANIOU NDIEUM
-
Gui mamame mou dioli wone si dakh mi khana yeena amoul Serigne wayee nione mourid am nanou Serigne dakh sakh wayy gueene wakh go ta dee senegal yonou mourid rek nioy ay Serigne aguiy waliw dakh kham nanou goudone wotee waliw at Serigne ta waliw dou yakhou 100ans mome nague3 jour la am yakhou amna sene khalifa boufa deemone gogou mome 5 jour la dogue tadi mort s touba mon yor ay Serigne aguiy waliw yeene sene mame yi at sene Serigne yi ninou sokharee wone mon negue si yenne ba legui kham nanou leene sokhar lanou leene diagal mon dakh s touba seniy Serigne niofa ta boleer toubab bi dakh sokhar gone yeene fawou gueene sokhar com niom rek
-
Citoyen du senegal ak boy djolof leine rek laleine di ndenk!!! Torokh niit dafkoy sabablou ta yeine seine boss ngueine di sabablou ni!!! Kadou yi ngueine ngueine ni nak dinaleine coutei cher! A bon entendeur salam!!! Borom Touba is One*****
-
Manolène si dara bamba fepp bamba partout koko bagne dangay dèè senegal Serigne touba KO môme loko nékh rékk mofiy dokh moy falle di folliy
-
NIIT KOU BAKH NDAY AM YAAR AK TÉGUINE SOU BEUGUÉ NDIÉRIGNE FI AK FANIOU NDIEUM
-
république de Sénégal lagnou wah .pas république de mouride ou tidiane .tous monde est pareil devant la loi
-
serñisi nekouñou mosluman
-
vraiment
-
-
ta raison z78 .ya na il croit que le senegal droit se soumettre en eux .le diouf et ba et mbacké son pareil .personne est meilleur que personne.ya que Dieu qui c est qui est le mieux.donk areté vos foutais
-
SERIGNE touba fi mou nek bopame la tale .pas yene allé eseyé de connaître votre dieu et le prophète au lieu de se retardé sur sa .chaque âme va règlé ces propres comptes.va étudier le coran et le comprend
-
Que les petits fils se respectent et respectent les autres dans la différence qui fait de nous une nation.
Je veux être et demeurer un talibe de Borom TOUBA partout et pour toujours. Cependant je ne suis pas d'accord avec certains petits fils qui se comportent comme monsieur tout le monde et veulent ensuite revendiquer et réclamer le statut de Seutou serigne bi.
Ce statut requiert humilité, discrétion, foi et résignation aux délices terrestres . Sinon ils sont comme moi et toi et parfois même peuvent être des brigands.
-
Fii laniouye khaamé n'daakh justice ammneu waleu ammoull
-
bien dit: sans commentaire
-
-
kara dof la te yen mi koI top ay dof ngen,man deguen mai rero sakh bolen di wakh wakhu torokh ndakh yen yena mom torokh fi Yalla rek mofi nek,bulen nio sonal way,dolen ben seringe ay nafekh rek ngen,te bolen bayiwut li ngen neke ba dee fek lenj si di ngen kham Allahira dou senegal,
-
idiots
-
yene noni serigne touba yi yeureum nalene euleuk serigne touba limou ligueye dou mouride yi rek lako ligueyal niepp lako bollei danguene di ay porokh rek wayei kone founguene tolou di wakh dieureu dieufei serigne touba bafi toubab bi nieuwei sen serigne yi daw laniou deff walbatikou di nekhal toubab yi niakk nguene diom loll sounguene dioguei nane waliyou fane nguene done soul lene soul lene domou harame yinguene done
-
mercy z78 bayilen rek di nenj kham ne Allahira ben domou adama dofa dogal,Yalla rek mofai dogal,te kena mofai ramou diam moi Muhammad P,S,L,lenen loufa nit yakarr yagi nakh sa bop
-
ila yakhadallahou maa lam yakouni walla yakounou abadan li mounkini SERIGNE TOUBA YALLA MAYE NA KO LOU MOU MAYOUL KENE SI ADOUNA wakh dji naak moye amouléne serigne bou léne yobou mouride =passeport Cheikh ibra fall =souniou visa SERIGNE TOUBA =souniou vaisseau spatiale reek ALJANA
-
-
senegal mo barry nio khamadi s modou kara mème bouhamoul dara sakh amna nioko bugue respt amna solo lol thi domou adama bi
-
senegal il feront parti tjr des pays les plus reculé du monde .car leur mentalité SERIGNE tel SERIGNE tel .eux il connaissent même pas leurs sort .y a que les prophète et les 10 sahaba que a dis .sinon toulmonde égal devant الله .sabou samawati wal ardi toutes nue sans sandale ni casquette ni rien sûre 1 tere blanche comme de la farine.et le commandant sera a lui seul personne d autre
-
sering touba limou ligay senegal koumou nekh ak koumou nakhari mom la yalla dietall tay ak eulak wa salam
-
z78 les serigne y a que senegal qui le croit .c vré que ya des hommes de sciences.mais il zoron leur propre affaire ce jour la
-
waxtan len te bayi serigne bi serigne touba diguele wol politique santane wokou wasalam
-
-
louway def bopam kounė ak bammėl lam" yonantibi nėna ragal yalla rek ci la nite diganė moramam"wantė yalla dafa binde tė yamalėwoul serigne limou am ak diaklė la diamou yalla mayėwouko diouli mayėwouko " nane bayi saga rawatina di saga di yakh derou serigne ci sounou beguė diami adouna ak alakhira
-
ñiak diangue alkhourane bakhoul réer lak lay indy serigne menoul douguel niit adiana yalla néena yawmal khiyam niit kouné boppam ley tal . dém leen tarbiyou séeni way diour moo guene ngéen di toppa serigne yii nga khamni amou bén ndiariñ té sakh souma démé bay wout serigne ma dém si sama ouztas bima diangal ……………………
-
MERCI MBACKE, vous prenez toujours la défense des autres, et personne n'a le courage de défendre votre cause.
-
yééne li léne méty moy daguéna lék yap khathe téé doléne mousseu diouly thiy guédj !!merrrtrdd vous ete des imbecillles
-
yaw madam fall tenga guem yalla tei nangou ndogalou souniou borom serigne touba limou am yalla mokako may ndakh ap ligueyam yaw z78 kou tegal sa ndey nga dokhal rek adouna mongui sa kanam madam fall yawitam nak guemal yalla sonne nga deh
-
am bén serignou mbake mbake bou dane ñew fii di nane sangare waaw lolou europ la khéwé mée mom gath nafi dakh dane beuguon wouly mou daw
-
koulen guenna rew amout kara dou sen mromou baye
-
wakh léne séne wakh tè bayi serigne touba dou sé moromou baye réw guéne lol amouléne bène talibé mérd
-
khana bare bobou sa baye moko oubi
-
de 1 a 37 vous êtes tous des cons kou nek na gueum limou gueum
-
c'est vous même qui devez respecter les senegalais
-
yen boulen nio sonal niak ngen fayda trop,seringe touba bimui jouly si ndokh mi daf ko defon ngirr digantem ak Yalla sung borom bi,paski yawmal kiyam kune ak sa djeff,bilahi wolahi talahi bolen yakarry li seringe touba def batakh nguen bange diamu Yalla,wola nguen di togne di ngeun ko rethio kerok,yen yena niak fayda ava ngen di tok di ndamo diamu Yalla ken donguen ndamo sen diamu Yalla,yen ay dof rek ngeun
-
wakh daye rafette suamoule yar nola nekh gaye wakh diamou len yalla ta baye wakhdie yala khamoule serigne kou diamo la kham wasalm
-
khana deguen fate wama khalaktul jinn wal insan ila Li yabudun,demlen diamu Yalla, te top sen wajurr yi mongen,loukomoi di ngeun am lulen nakhary kerok yawmal kiyam,bakh na
-
Sur vous plait c est un péché des insultes soyons courtois et diplomate
Bien merci
-
Madam faal est ce sénégalaise gua dabor ,
-
senego dites moi si vous examiné les commentaires avant de les laisser passer visible si c'est ça cest de l'hypocrisie car à 2 reprises je commente et je vois pas mes commentaires posté
-
pourquoi ce sont toujours les marabouts de touba souvenez vous de l'affaire Khadime Bousso bethio thioune serigne modou Bousso dieng ils ont toujours eu des problèmes avec la justice
-
bagn serignetouba motakh senegal dou dem touba koumou dessé dangay kharou adouna ak alakhira diadieufé cheikh modou kara
-
macky sall deumou kharmbi
-
serigne touba kepoukouko bagne bo dee kene mounoulate laque kepoukouko bagnite sakhol doumassa nekh loulou la yalla dogal ken mounou si dara
-
Gmi yangui fi rek dilene khar fi ngourou macky la nene dou fi bonde lou way nekh wakh mba mou def mofi diekh thie senegal deuk bi dafa am yon
-
amoul serigne amoul touba amoul tivaoune wala fenen koufi defal yone niou dal sa kae
-
madame fall Allah rek moy karim diamou rek mo wor
-
macky sall sangour diekhna defal loula nekh ay fan mola dese
-
commentaire sans gros mot svp .c juste 1 passe temps.chaque un donne son avis.donk respect svp pour vos père et mère
-
serignou khalis rek guene di nakh nite gni rek
-
nagnou réspEcter la famille de m.cisse lo ……
-
ay nafeekh rek gueene
-
bayilen sen serigne nji nahasa kadang yi te dem diamu Yalla,yen ay dof rek ngeun ay nafekh yu bon ngeun,way dinenj dok sen gat ken ken,ay nit yu bon ngeun te yabateh,bolen bayiwut sen khell dinguen ko guiss,mouride mouride mbacke mbacke yeup si yem ku def lou warul rek nieu nokh la si prison bi dokh sa gat tek si
-
On dirait que Madame fall est une gamine de 15 ans qui parle. Elle se cache derrière ce pseudo. khalai bou niak yarre ngua !!
-
xamna ni mome yen 7yi sen xole yi dafa soxor torop serigne touba kene la amoule morome naniou bolé ak sen mame gaindé baxame dina fanano ak mome
-
les senegalaise doit changer les mentaliter la loi c la loi nous tout nous devons le respecter serigne ak badolou nio ci yame ci c etait gambie khene dou yegou on doit resperter la justice Senegal ak borome rewemi moye yone dans un pays kan on ne respecte pas les instutition c pas un etat
-
YAW MIWAKHNE WALIYOU DOUYAKHOU XANA KHAMO LIKHEW DEUG DEUG BATAHK NGAY WAKH LOLOU
-
kara bayil saw lal sa diabarr moka wakh
-
li moi sama numero 00221763109584 bolen ma woye ma jokh len sama address,te bolen nieuwer sama keaur sama dieukeaur jogal len yen yeup domram
-
Fi y a pas de petits fils de tel ou de tel,kou defoul yone rekk gniou gniaff sa mame si kasso bi,affaire yoyou gnioffi diekh,sa baye wala sa mame da liguey ba ame limou amme,deffal ni mome gniou tekkla fignla wara tekk deffoko rekk gniou def ligniouy deff tamiit,limoy laane?han?maane khawma rekk pourquoi certains se croient au dessus de tous les autres koi pour des raisons de descendance et autres,kharlene touti rekk
-
madam fall sa yaye ak baye yo saw lal
-
no no Soxna Madame Fall ab joulitt daye way wakh lourafett ab joulitt bou weete da wara ragall *YALLA* ag bou wittilikou ta yaw li nga satt *FALL*mou tax ma sopou la ta de ma ross yaw ko bax nga
-
yên nii di banio wakh deug Serigne ci yénay noni serigne touba yi, ndakh kou tédd ki diamou yalka la kham té moom la diggué, yén nii di outeul serigne touba ay none yénay nonam you nieuk.
-
Thieye lii aay magoum dieum kou neek tim sa clavier di binde loula neekh moné ki takh ngéne am sagn sagn bi dieuloul wone khalimame di binde lou ko nekh mouye borome deuk ba serigne bou mab bi touba nak keup kou fa deef lou nekhoul serigne bi ma la yeureum yalla na niou serigne djégeul niou ngi togne di exagérer té waroul li gathié la.
-
beg serigne touba bo khamone lima khamm digua nopi guani waliou dou yakhou lathie ko sa serigne bouko done woté noumou yakho eupna dagueni wakh te ligueni wakh yeup mougui si yene bayil ma soutoural la rek
-
xana tayla nitt am fitt sagne di wakh waye ba lislame dee dioye mome serigne touba rekk mosa sagna taxawe ni makou défendre. te likou yalla deff kokou bagne nakhar ngaye deukkee te bo fato mo dimbalila ndakh yalla diokhna kou roh diame nieppo Sénégal. nak amnasi nio xamni danio gorewoul waye serigne touba dafa yatal nieppo si boppame nde bokou nekhone lipe nek wen yonn te niefi nekk di dingat sini kilifa yine xamnane lolou bou baxe
-
serigne touba sakhar la gouye deme kou beugeu mothie dogue mou yobba lela bo beugota mothie mo bayyi lafa te loutakhaw sikana mame mou diarr sisa kaw diall nane goree waye nioune wa Sénégal. te khamni serigne touba rekk lane ame
-
yaw scorpion. Wolf dikou wakh diett mouhamed salalahou halayhi wasalam sono brome lanla lakou wakh si alkhor an
-
Ndysane mane damaye rouss bouma guissei ni sénégalais yi di défendré séne sérigne yi pourtant keirok rk lagne fi caricaturei gueune gui mindeif wayei yeine gni di wakh ak gni di tale pneu yeup keine yeungou woul. Lgui niou diap beine seutou sérigne rk gueine commencei diniou rayak wakh. Nafék meunoul wessou li. Nioune nieup xamenagne ni Sérigne Touba dafa liguéyal borom bi seut bi na top si aye tankame mo gueune mou neik fi di lak keur djambour. Réveillez vous mes chers compatriotes. Naniouye waxantei deug waye wa salam
-
kara xamouma karass nopil
-
Respectez norte pays et les loi le serigne assane et le serigne touba d avec sa famille doit respectez la loi il ne sius dieu .assane un boy ríen de tou
-
Shut the f*** up
-
Sope Nabi mercy,yi denj yakarr ne sen serigne si nio len di yobou ardiana,way yena ngi ndakh sen bop,seringe touba man wediwuma lim def mais lima begue nguen kham moi bim koi def defu ko won pour set wola pour talibe,daf ko defon pour diamu boromam,budee nak lolou nguen yakarr batakh nguen di bokale wola di togne yina ngi nakh sen bop
-
bulen nieu sonal way mouride mouride mbacke mbacke yeup si yem ku def lou warul rek nieu nokh la si prison bi,te di ngeun kham ne adouna dou keaur,tok len senegal di def lou len nekh,way bolen demey Allahira di ngeun kham fofu sant mbacke wola don talibe dou njering nit,fofu djeff ju bakh rek mofai djering nit
-
il faut tjr suivre vos marabout qui chient com vous qui petent com vou qui aiment la fem plus que vous
-
madame fall vrement je sui fans de toi .mais pas de saga
-
madame fall da ngaye douulleeeee da nga xam nann la niouye diamo yalla
-
c vremen decevant et pitoyable pr kara…kara veut faire savoir aux senegalais que les soit disant marabout sont aux dessus de la loi…en tout cas chez allah il n'ya ni marabout ni general ni president…ton pere est marabout on dit k toi aussi tu es marabout meme sans memoriser le coran….mdrrrr dc si c le cas les descendant du prophete mouhammad PSL auraient ce meme droit de revandiquer kil sont des prophetes….arretons l'idiotie et soyons honnetes en ns meme d'abord..
-
bambiste bul merr way,bayilen nakhasale bi te dem diamu Yalla monguen,bolen bayiwut kara ak nji melni mom dinguen ko rethio yawmal khiyam
-
merci ninooo
-
madame fall yaw xamo saye farata ak saye souna bo diougué di waxx
-
nocooo toi tu é un vau rien doméram
-
kara c'est comme baudelaire, il vit tjrs dans son monde artificiel coupé de toute réalité à force de grosses bouffées d'opium
-
kara va te faire foutre tu rien na dir a tomar por culo kara ipocrite tu es la ke pour les fille domèharam
-
kara va apprendre le corant amon dara imbecil
-
yene amolene serigne amoulene waliyou ndakhe waliyou dou yakou sene kinguene di wakhe waliyou bo deme fagneko soul bougnouy djouli dagne koy djoutou bagnou deme diko sange dagno feke mou neupe baye khingne mo waral soulen soulen amna bisse sene kokou nguene yakar sokhnam masna wakhe ay domame nelene sene baye dou waliyou ndakhe waliyou dou teude si lale baye nelawe ba yandor nopile amolene serigne
-
ñiak fayda moo takh ngéene di ligueye di diokh kara mouy dougou si hotel you guene chére si monde bi ak limogine yéen khif di léen beugue ray
-
thiey
-
bambiste yaw khamul Al Quran ak Sunnah,yaw mi top niom kara mi di woye sen bop serigne te dou nieu tuss,man Yalla rek la yakarr tey ak elek
-
serigne touba toubâp def nane ko louné ta massou lena saga kep kouy talibé war nga roy ci mom nioun limou njou diguel moy diamou yalla ta serigne sou ndaw si nan bayi politque bi ta diamou dji yalla sen mame diaayoul won goram gir goorr
-
kou wathie yonn yonn dall sa kawwww .
kara weigne ngua rekkk fou toyy rek
-
merci s. kara
-
Ki guene di wakhal mamame dogue mo waidi wone sa bureau bassa ndar bobou ana saini mame
-
*AKHMADOU*KARA* MERCI *YALLA* SAKH AMNA NIOKO NGAMOL WAKHMAG *AL KARA* AB JOLITT DAY MANDOU WAW MORID DO DIAMO *YALLA*NGIR DEM AL DIANNA DAY DIAMO *YALLA*NGIR *YALLA*
-
AKASA MORID
-
amoul serigne amoul dara kou fii dof dof lou niou tek lene sii yoone yenaye kannne
-
sonia kiu niaf ndayam nga
-
arrêt te dire borome touba .Le petit fils de borome il n'est pas borome. l'océan Atlantique et la si tu es borome touba va prié .môme luguéle na yalla ba yalla faye ko. yéne aussi luguéye léne.
-
Dakh lane gone gueen difa deem di ziar da kham nee yakhouna limala lakh dara douga din di dakh diague nanou alkhourane at khasida lou dakh mom yakhou Babacar sy sokhar dakh s touba amna khasida go kham nee deyy deefar waliw lima wakh nague am na niofa kham bou bakh sakh dekh mane gıiss na niomou deefar amna nio kham nee senegal bounou sanione magal dou am wayee gou deef lou rey am louy rey gou deef foul dara nague dara doga am loy deef bado dokhar mom dakh mourid yi rew nanou ba baree s touba rek mofiy Serigne mon fi nee khana legui gueene fone ay Serigne bi toubab yi mayee diamou Serigne yi sou diamou amee rek s touba la pour mouy ler wa senegal ok
-
yaw Khadim yak modou kara thii potou douse
-
Ta kham na sakh louma magoune tidiane wakh mounee soukhnam si limouleene wakh sene baye dou waliw bouleene ga souli dakh dou waliw . Lathıe leene sene mame yi wala sene bayi lan moga diokh dialam bi mourid yi nioga done safaya you meeti sakh dakh mon dafa banione mourid yi lolou sakh lonee mou wakh go com sene doof bi rek bifi neee parol khaw ma wayee gou am fiit rek dagay wakh nee mague ni wone sa ganam rew guene lolou sakh
-
madame fall yaw mome do nitt….. bamba feep bamba partout kou bagne dé
-
fatou diouf yaw saye mame aye thiédoo laniou wonne xamou niou wonne diamoi yalla nopill
-
diox léne thier waliw yi yane niepa xamadi xamou léne dara waye waliw kéne douko lale
-
sof nguen waye khana mouride ak tidiane bokouniou ben yonéte khana d'où nguén rou niouniou bokalou diné dii dégue lii
-
peul bou rafete lolou deguela kou xamoul rék moye wax té xaw dji amoul ndiarign bayil léne di diaxasé tarihayi bambaye maodo maodoye bamba
-
ki dawara nopi soff na lolou


text:
Ifilm di JW.ORG
Yaan di tsëko wund di internet kë win ifilm icumal. Tenan o pënani ifilm uleka ko un ci wi di Biblë pa famil, pa bampëli, ipaas ni upats. Tenan ifilm yi leempa yi pa pëme Bayëla Jeuva uwar.
Um bi bañaan kë jukana bun Biblë?
Di umundu bëliëng Bayëla Jeuva mena ka jukan bañaan Biblë te bu ri ka luk. Tenan bi bu kë ro bi.
Um bi ngëreñu Bayëla Jeuva kë roa bun?
Tenan kafilm ki pa pëme.
Wékawun u wara pëjuk Biblë?
Bañaan bacumal bu win umé uleka ubira di Biblë. M’ñgal pënaam ni bukul?
IFILM
Bayëla Jeuva — Ka leents Kakuran Kawar di umundu Bëliëng
Bayëla Jeuva mea uwar par bu ka jukan bañaan Biblë di umundu bëliëng. Um bi bu kë ro bun uleemp bukul, bi yën ci bukun di bërum wul, uncaam wul ka pëni tsum?


text:
Amalnañu jotaayu tëc waaccee kaamilu al xur’aan ci dalu mbootaay biidi kawsar
Yenggu yenggu al xur’aan yi xew xewu tëc waaccee kaamilu al xur’aan bi nga xamne doomu reewum Afganistan yu neekk ci Teheran peyu reewum Iran ñooko doon amal ci nimbalu mbootaay biidi kawsar nga xamne dafay yenggu ci waallu caada ak xam xam
Këru tasukaayu xabaaru al xur’aan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci ñi nga xamne noo leen teewal ci Asie waxni: xew xew yii ñungiko maloon 28 aught ci weeru koor gi ci jumaa jiñu duppee yonent bi ci gox biidi (furuun aabaad) ci Teheran lañuko amalee ñi nga xamne ñoo teewoon ci jotaayu tëc waacce kaamilu al xur’aan bii jaangnanu al xur’aan joxko aaddiya ñi nga xamne dañoo ñaakk seen bakan ci xeex yi am ci afganistan defnañu ayy ñaan yitt ngir doomu dëkk deeggoo doon been
Ñaannañu yitt ci baarke al xur’aan bu teedd bi ñëpp juboo jaammoo doomu reew mi doon ayy magg ayy rakk baayi xiroo ak nkaayoo
Li jara faattali mooy amna addiis yoo xamne dañii feeddali ni guddi laylatul xadri guddi ñaar fukk ak juroom ñaar bi la wara doon moo waral guddi googu yitt guddi jaamu yaalla la guddi ñaan la guddi jaang al xur’aan la guddi jeeggalu sa borom la moo tax guddi googo yitt amnanu ci yaakaar
Ndajem jaang al xur’aan teere bu teedd bi ci weeru koor gi nga xamne ayy doomu reewum Afganistan moo xam ayy shiit lañu waalla Sunnite waaye ñoo ndoog ñooko seexxoon
852263


text:
The Web's #1 Hindi Lyrics Web Site
Browse Lyrics by Title
aa aa aa aa..... sun murali ki taan te aayi lok laaj sab chhod ke chaahe ho jag mein ruswaayi naachu main ghungaru baandh ke lok laaj sab chhod ke teri bholi bholi surat mehbub ali ??? dil mein shor machaaye mitha dard jagaaye o soniye o soniye tu sun do khaili ajiji u khaili rashidi bamaan dil madaadam dil madaadam dil madaadam diwaani main diwaani, diwaani main diwaani ishq mein tere jogan ban gayi diwaani main diwaani, diwaani main diwaani mann ka aangana roop ka darpan karati hoon arpaan tumako hone de tu aaj yeh sangam aa bujha de mann ki pyaas ko karati hoon arpaan tumako teri pyaari pyaari baatein wasthtaad ali wallhe ?? jaanashabi dil mein shor machaaye mitha dard jagaaye o soniye o soniye tu sun do khaili ajiji u khaili rashidi bamaan dil madaadam dil madaadam dil madaadam diwaani main diwaani, diwaani main diwaani ishq mein tere jogan ban gayi diwaani main diwaani, diwaani main diwaani diwaani diwaani diwaani diwaani main diwaani diwaani diwaani main diwaani dekhu jidhar bas tori suratiya mohe najar abb aave diwaani main diwaani do khaili ajiji u khaili rashidi bamaan dil madaadam dil madaadam dil madaadam do khaili ajiji u khaili rashidi bamaan


text:
Nettali 77: Nanguwuñu sukk
NDAX yaa ngi fàttaliku ñetti góor ñii ? Ñooy ñetti xaritu Dañeel yu bañoon a lekk ñam bi baaxul woon ci ñoom. Waa Babilon dañu leen woowe Sadarag, Mesag ak Abed-Nego. Waaye xool leen léegi. Lu tax duñu sukk ni ñeneen ñi ci kanamu nataal bu réy bi ? Nañu seet lu tax.
Ndax yaa ngi fàttaliku ndigal yi Yexowa bindoon, moom ci boppam, te mu woowe leen Fukki Ndigal yi ? Ndigal bu jëkk bi mooy : ‘ Waruloo jaamu mukk beneen yàlla ku dul man. ’ Góor ñii, ndigal boobu lañuy topp, fekk loolu yombul.
Nebukanesar mi nekk buuru Babilon moo woo nit ñu mag yu bare pur ñu ñów màggal nataal bi mu taxawal. Lii la wax léegi nit ñépp : ‘ Bu ngeen déggee riiru béjjén yi, kooraa yi ak yeneen jumtukaayu misig, dingeen war a sukk te jaamu nataalu wurus bii. Képp ku bañ a sukk te bañ a jaamu, dinañu ko sànni ci saa si ci taal bu réy. ’
Bi Nebukanesar déggee ne Sadarag, Mesag ak Abed-Nego sukkuñu, mu mer lool. Mu woo leen te waxaat leen ñu sukk. Waaye ñetti góor ñi dañu teg seen yaakaar ci Yexowa. Lii lañu wax Nebukanesar : ‘ Suñu Yàlla ji ñuy jaamu, mën na ñu muccal. Waaye bu dee sax du ñu muccal, ñun, duñu sukk ci kanamu nataalu wurus bi nga def. ’
Nebukanesar daldi gën a mer. Am na lu mel ni fuur bu mag a mag bu nekkoon ci wetu foofu. Nebukanesar daldi wax lii : ‘ Yokkleen tàngaayu taal bi juróom-ñaari yoon ! ’ Bi ñu paree mu wax soldaaram yi gën a am doole ñu takk Sadarag, Mesag ak Abed-Nego, sànni leen ci safara si. Taal bi dafa tàng ba nga xam ne, bi ko soldaar yi jegee, dafa leen rey. Ñetti góor ñi nag ?
Buur bi xool ci biir taal bi, mu daldi tiit, laaj lii : ‘ Ndax du ñetti nit lañu takkoon, sànni leen ci biir taal bu réy bi ? ’
Ñi ko doon liggéeyal ne : ‘ Waaw, noonu la. ’
Mu ne : ‘ Waaye ñeenti góor laay gis fi, ñuy dox ci biir taal bi. Kenn takku leen te safara si defu leen dara. Te ñeenteel bi, mu ngi niru benn yàlla. ’ Buur bi daldi jege buntu fuur boobu, yuuxu naan : ‘ Sadarag, Mesag ak Abed-Nego génnleen te ñów, yéen jaamukatu Yàlla Aji Kowe ji ! ’
Bi ñu génnee, ñépp a gis ne dara dalu leen. Buur bi ne : ‘ Nañu màggal Yàllay Sadarag, Mesag ak Abed-Nego ! Dafa yónni malaakaam te muccal leen, ndaxte dañu bañ a sukk te jaamu benn yàlla ku dul seen Yàlla. ’
Ndax takkute boobu ñu wone ci Yexowa, jarul a roy ?
Gàddaay gi 20:3; Dañeel 3:1-30.
Laaj yi
- Ban ndigal la Nebukanesar, mi nekkoon buur ci Babilon, jox mbooloo mi ?
- Lu tax ñetti xaritu Dañeel bañ a sukk ci kanamu nataalu wurus bi ?
- Bi Nebukanesar waxee ñetti Yawut yi ne dina leen mayaat ñu mën a sukk ci kanamu nataalu wurus bi, naka lañu wonee ne wóolu woon nañu Yexowa dëgg ?
- Lan la Nebukanesar digal ñu def Sadarag, Mesag ak Abed-nego ?
- Lan la Nebukanesar gis bi mu xoolee ci biir fuur bu mag boobu ?
- Lu tax buur bi màggal Yàllay Sadarag, Mesag ak Abed-nego, te ñun, naka lañu leen mënee roy ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Dañeel 3:1-30.
Naka la jaamukati Yàlla yépp tey waree roy ñetti ndaw yu yawut yi bu amee ñu leen di bëgg a defloo lu bon (Dañ. 3:17, 18; Macë 10:28; Room 14:7, 8) ?
Yexowa Yàlla am na lu am solo lu mu jàngal Nebukanesar. Loolu mooy lan (Dañ. [Dan.] 3:28, 29; 4:34, 35) ?


text:
Doolerandu
Doolerandu mooy xam-xam biy gëstu lepp lu ñeel wuutuloxo yi, doxalkat, ndaamar, ci gattal, lepp luy jur walla di yòbb ab jalaxu, doole, ag soppeeku. Da nuy wax tamit doolerandu gu daj, doolerandug ndaamar, taggat-yaram gu doolerandu, doolerandug gaal, doolerandug asamaan, doolerandub kàttan-ferñent…
Cosaanam[Soppi]
ci taariix, doolerandu mooy boole, gi Newton def; jëmm ak gëstubidiw. Kon su nu ko xoole ci wallu taariix jëmm walla fisiyaa ci doolerandu la joge. Ci sunu besu tay yi, day lu noppale, ci daara yu kawe yi, ne atte doolerandu yi ci jëmm la ñu joge.
Xam-xam yi ci lënku[Soppi]
Doolerandu ab banxaas la ci xam-xam yiy gëstu jalaxu yi ak soppeekuy neen yi, ci lu tukkee ci doole jiy man a indi googu jalaxu walla googu coppiku. Man nan koo xoolee ni ag wàll ci xam-xamu jëmm. Kon aajoom mooy leeral, xalaatjiitalu jalaxug neen yu tekkaaral yi, ak yaram yu asamaan si walla jëmm yuy dund (dun-doolerandu) ëbb na tamit:
- Doolerandu gu yàgg ga, ni ko it gu newton, moo ñeel njangat gu imbiku (njangatum jalaxu yi te bañ a bayyi xel ca ngérte la), njangatu demin yu tekkaaral ak yuy yëngu, muy demiin gu wayaymbir (doolerandu gu tomb) walla demin gu lëj (doolerandu gu daj).
- Dolerandug asamaan, mooy jang jalaxub yaram yu asamaan si.
- Doolerandug tekkaaral, mooy jang demin gu bari cër, lu mel ne gil yi, yi cëroo ay milioŋi ngënjabar.
- Doolerandug jëmm moom day gëstu demin yu am y melokaanu jëmm yu mel ne doolerandu gu yolaakon yi ak doolerandu yu seen demin soppeekuwu.


text:
Il y a actuellement 29 commentaires
-
tounkara diambar deugg vraiment ningaye coriger gayi nekhna lole senegal la plupart gni gnouye touddai serigne khamounou dara
-
haaaaa Tounkara mo deee mdr …
-
va étudier et eseye de faire aprendre a tes enfants bien sûre.c est mieu pour vous
-
Tounkara moytoulma gàngny,dafal sa liguèyy niwou waré t Boul degglou ngnilay dièy,cino dinayoula fékhèl
-
ils ne maitrisent rien et ne connaissent rien du coran et de la religion de dieu et du prophète mahomad sws et voilà
-
tounkara vs avez bien fait de lui demander la signification ni laniouye def rek top si guinaw nite di repeter t do khame sakhe limouye teki bayilen soukou bi t dem ligueye yare séni dôme si ngor amelen diome waye beugue nguene lou yombe trope
-
altopé yii demleen ngueen outi yalla té ngueen moytoulma seen soidisant marabout yii ils ne savent rien de Dieu pour vous faire savoir
-
Nonou s touba rek nioy wakh ina wali ya moy limou la wakh nione gatt niogui sant yalla deemal foula nekh moy lolou ay mourid you kham arab niofi nee limou la wakh la
-
Bayi leene mourid yi nioune danou leena raw si adouna at si alakhira com s touba nimou rawee sene Serigne baye yi at sene Serigne mame yi bayi leene nio guir yalla com seniy mame rek walla seniy Serigne ninou done deef s touba ba legui mome mome gueen di deef kham nanou leene da bolee s touba at toubab bi seniy serigne loudakh niou dogue kham nanou leebou at kuer neegue dakar at tivaoune fou toubab bi am kuer niou deem amfa kuer nego lo wakh la wakh lo wakhoul wakhou mago bayi leennou bala nio wakh dakh li fi amome si souli kham nanou go dee tee waliw dou yakhou sene Serigne kham nanou loudakh dounou wakh dara dakh mane alkhourane dakhou da doone waliw gone mourid yeebou ay waliw lanou bari basii nague 3 jour mou yakhou gogou khamout dara go deegue mounane BBC wala doof doof lou malee nou wayy kham nanou leebou s touba rek la way
-
contane na ci yaw beug serigne touba rek gni dagno bone sokhor wayé serigne touba mome kouko bagne trokh rék tounkara yaw bagna la maytou sa bop rék
-
toukara défoul dara sgne touba minou yakaar kham kham la diglé ak liguéy ak diamou yalla té manou.délouléne si ndiangaléme sgne touba té ngéne bayi séne thiakhane yi.lou waay di déf té guisso sgne touba daneko déf ak ay domame bouko diégué.ngéne balma way yonewi légui dafa bari serignou busness.sgne touba wakhonena bou ngéne démé ba guissa toulénema ngéne diapp sisama khassidayi,dioumadji ak domameyi.ndakh legui dafa bari serigne yo khamné la srgne touba diglé nékouniousa lam ayé bayi wounouko.mangui diéguelou boubakh tay niam cheikh sidy moukhtar yagg fi lool té wér ak mboléme djioulit
-
Halte au sectarisme! Serigne Touba depasse ces querelles de bas etage. Ikhra est la pour donner raison a Tounkara,,,
-
dieureudieuf cheikhouna
-
tounkara mom jomapou nani borom xamxam bou mak la ba tok di corrigé watte, wayee nak nak S.touba yonam bi kousiy wakh warga sakou xamxam ndakh daffa wakh ci jawharou nafiss ni yelloul ci ben mouskalaf mouy jeuf loumou khamoul atem kone ki da warea gestu wessogoul ci mom ndakh nonou yone wi danio beurri daniouy fek kiffi guena niak solo niou wokko guir meuna khass yonewi
-
ان ولي الله wolof (waliyo yallah(
-
kha la verite waw goor nanou gor gorlou thi diamou alla tantat s touba cheikh ahmadou bamba takhamni moy souniou ndiarigne s touba mom kimou donn donn nako ba nopi ta yalla ko def gnak ko nango nak moy gnaka nangou dogaloup yalla hignann nakk diko la dio kham ni mousiba rek lay yobe borom ndakh yonentbi ne iyakou all hassadou fa ianall hassa yakoulou alla hassanat kama yakoulou nara alla hataba ta serigne touba yit wakhna thi mazalikoul jinann ni isil hasoudou laysou sontifahi bi faddli mann hassara bi tibahi wala yasorouho madall assmani siwa halakihii bila tawanii yalla nagnou thi yalla mousall dieure dieufe s touba
-
-
Mr. TOUNK….. LE SN N'A PAS TELLEMENT BESOIN DE CES DEBATS à LA CON….
… L'ECOLE..
…L'UNIVERSITE…
…LES HOPITAUX…
…LES ROUTES…
…LE CIVISME…
DELUIS UN CERTAIN TEMPS VOUS NE FAISEZ QUE PARLER DE RELIGION….
-
yalah beuggoul kouy torakhal doomou adama, ta lii mouride dou ko def
-
arretez de confondre serigne touba avec ces soit disant"marabouts" qui n'ont rien à voir avec lui, qui ne suivent pas sa voie, qui ne l'obeissent pas,…
Serigne touba Kén dou mom, si un marabout fait des erreurs c'est à ce lui-là qu'il faut l'incriminer, mais pas au cheikh qui est tres loin de ses choses.
-
alahou akoubarr
-
isskay
-
mbacke ballah wakh nga lépp acasa mouride
-
Tounkara félicitations et merci de pousser les talibés de KARA à être plus précis, moins approximatifs et non experts en débat! oui non expert puisque une réponse simple aurait consisté à vous dire sunna la ! dagnouy barkélou rék thi wakhou Seugn bi! Dans Koune Kaatimane Seurigne TOUBA emploie cette expression "Inna waliya Lahou" qui signifie littéralement "Mon Allié est Allah" je veux être invité à votre émission puisque moi aussi je suis Talibé de KARA et vous les aimez bien puisqu'ils donnent l'occasion à certains de se défouler! Tant mieux!
-
Tounkara, je vous félicite de la façon dont vous menez votre émission. Je suis pas trés collante à la télé parce que le temps ne me le permet pas mais je suis souvent l'émission et ça me plait beaucoup. Je vous encourage et vous dis de persévérer car vous êtes sur la bonne voie. Merci!
-
bégué limouy wakh wakhou kou xamoul dara la liniou khama eup fouf té wakouniou ko barigou fess dou déf briut khalif yifi sangara ray xam nane léne
-
leur maitre est nul
-
tounkara atention toga teye sa bop
-
Bala gaye bayi rk niou nioussla
-
Merci Tounkara ! Vous faites très bien votre travail . Ceux qui viennent tête vide chez vous sont torts ! Kouy dém. Lambe yakar doléy diambour dofle diarta barél ! Noune nek da no bari ay dofe . Nane léne yéw!


text:
-
2012 March
-
Askani Senegaal am na ndam! Peresidaa Ablaay Wàdd nangu na dibeer ca guddi gànnaaw ba resiltaa wote bi tàmbalee wàdd, ne Maki Sàll moom la réew mi tànn. Moom Ablaay Wàdd wóo na Maki, ñaanal […]
-
Kàddu yu njëkk yi tukkee ci Màkki Sàll Yeen wa Senegaal, góor ak jiggéen, mag ak ndaw, sama askan sope. Ci bésu dibeer bii 25 fan ci weeru Mars 2012, gànnaaw beneen bésu 26 fan Fewie bu kenn […]
-
Laaj-toontu: B. Boris Joob Bubakar Boris Jóob kenn la ci bindkat yi gëna mag ci Senegaal ag ci Afrik. Bind na ay téere yu siiw ci kalaama farañse ag benn téere bu am solo […]
-
-
Sembene Ousmane Xala… (1975)


text:
(Jaalarbi budul feyy mukku) lañu duppee jotaay yi nga xamni moom lañii amal ci weeru tamxarit ca London
Waallu bitim reew jaalarbi Imaam xuseyn du feyy mukku mooy tur bi nga xamni moom lañu duppee jotaay yi nga xamni dinañuko amal ci fukki fan yu njëk ci weeru tamxarit bi ca London
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk Ci internet (Ice-el.com) ni: jotaay yii nga xamni moom lañii ci fukki fan yu jiitu ci weeru tamxarit gi ca London ci kalaamay anglais lañukoy amalee kiidi Oustaz (Xamze Sudaagar) dinafa amal ab waxtaan ci jogg ak jaalarbi ak revolution bi nga xamni Imaam Xuseyn amalnako woon , gannaaw loolu nak dina tiislu jooy fattaliku boom bi nga xamni noonu islaam yi bóómoonnañuko Imaam Xuseyn ak ñi nga xamni moom la aandaloon yëpp
Xew xew bii nak 05 vembre lañukoy door ba 14 novembre ci nimbalu centre islamique bi nga xamni moo neekk ca London ak pasteefu centre islamique biidi Axlul bayt neekk ca London
Waaye dinañu amal yeneen jotaay ñeel chiite ak sopey axlul bayt yi nga xamni ñoo neekk ci reewum angleterre te di wax kalaamay arab ak ordu ak pers ci fukki fan yu jiitu ci weeru tamxarit
1309376


text:
Teekkinañu teere biidi (waxtaanu yeewute) ca reewum Kuraasi
Waallu caada ak art ci fan yi nga xamni ñungi maggal ñaar fukk att ak ñetteelu dellusi faatuk Imaam Xomeyni ci lañu teekki ak móól teere biidi (waxtaanu yeewute) ci nimbalu ki nga xamni moo teewal reewum Iran ca reewum Kuraasi ci waallu caada lañuko amalee
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci kureel bi nga xamni dafay yenggu ci waallu caada ak jëflante ci islaam ni: teere bii dafay jaangat dundu ak jaar jaaru Imaam Xomeyni ak xeex yi nga Imaam Xomeyni moom la doon def teere bii nak ci ganesi aduna Imaam Xomeyni la dooree ba nimuy ñëwee ci Xum ak geenee bi ñuko geenee yoobbuko ca reewum Trki ak reewum Irak ak xew xewu polotik yi nga xamni moo gëna am solo yu ci melni 15 xordaad ak tukki Imaam Xomeyni ca Paris ak dellusi bi nga xamni Imaam Xomeynii dellusinako ca reewum Iran ak daanu nguuru Paxlawii ak ndam bi nga xamni jaalarbi amnako
Ci xëtt bu njëkk teere biidi (waxtaanu yeewute) kiidi Ridaa jamchida nga xamni moo teewal reewum Iran ca reewum Kuraasi mooko def waxna ni: kiidi Imaam Xomeyni ab personnalite bu magg lawoon te yitt yaalla dafko defoon ci xolu doomu aadama yi te yitt moo tabax poonkku jaalarbi bi ci reewum Iran te yitt moo def ponkku regime islamique bi ci reewum Iran
Teere bii biñuko móólee ak leegi teekkinañu ci ñaar fukk ak ñent kalaama bokkna ci kalaama yooyu arab,ak anglais ak francais ak Ordu ak allmand ak espagnol ak Italie ak Turk ak Azari ak xirxizii ak Russe ak Bangali ak Tamili ak sawaxili ak busnayaayi ak serbi ak chine ak japon ak albani ak kurde ak tajiki
1022393


text:
Xaaj 3: Diggante bi ñu jógee Misra ba ci jamano buuru Israyil bu jëkk bi
Bi waa Israyil jógee Misra, Musaa yóbbu na leen ba ca tundu Sinayi. Foofu la leen Yàlla joxe ndigalam yi. Ginnaaw loolu, Musaa yónni na 12 nit ca Kanaan ngir yërndu réew mi te seet ni mu mel. Waaye 10 nit ci ñoom dañu wax lu ñaaw ci réew moomu, ba tax mbooloo mi bëgg dellu Misra. Yàlla daldi yar waa Israyil ndax seen ñàkk ngëm. Dafa leen wax ne dinañu nekk di wër rekk ci màndiŋ mi nga xam ne dara du fa sax. Te dinañu fa des lu mat 40 at.
Ginnaaw loolu, Yosuwe la Yàlla tànn ngir yóbbu waa Israyil ca Kanaan. Yexowa def na ay kéemaan ngir dimbali leen ñu dugg Kanaan. Taxawal na ndox mi nekk ci dexu Yurdan, daaneel na miiri Yeriko, te taxawal na naaj bi ci asamaan benn fan yépp. Ci lu mat juróom-benni at la waa Israyil nangu réew mi ci loxo waa Kanaan.
Ay àttekat ñoo doon ilif Israyil ci lu mat 356 at. Yosuwe mooy àttekat bi jëkk. Dinañu jàng lu jëm ci ñu bare ci ñoom, mel ni Barag, Sedeyon, Yefte, Samson, Samwil ak ñeneen. Dinañu jàng itam lu jëm ci ay jigéen yu mel ni Raxab, Debora, Yawel, Ruut, Nawomi ak Delila. Lépp li ñu nettali ci XAAJ 3, xewoon na ci biir 396 at.


text:
Nettali 15: Jabaru Lóot geestu na
LÓOT ak njabootam ñu ngi nekkoon ak Ibraayma ci réewu Kanaan. Benn bés, lii la Ibraayma wax Lóot : ‘ Suñu jur yi xajuñu fii. Nañu tàggoo. Boo demee nii, ma dem nale. ’
Lóot xool. Mu gis béréb bu rafet, bu am ndox ak ñax bu bare pur juram. Diiwaanu Yurdan la woon. Lóot ak njabootam ak juram yépp daldi toxu foofu te mujj a dëkk ci Sodom.
Ñi dëkkoon Sodom, dañu bonoon lool. Loolu metti woon na Lóot, ndaxte moom nit ku baax la woon. Yàlla itam, loolu neexu ko woon dara. Mujj na yónni ñaari malaaka ci Lóot ngir wax ko ne dina alag Sodom ak benn dëkk bu ko jege te tudd Gomor ndax lu bon li ñu doon def.
Lii la malaaka yi wax Lóot : ‘ Gaawal ! Jëlal sa jabar ak sa ñaari doom yu jigéen te jógeleen fii ! ’ Waaye Lóot ak njabootam dañu doon yéexantu. Malaaka yi jàpp seen loxo te yóbbu leen ci biti dëkk bi. Kenn ki ne leen : ‘ Dawleen ngir mën a rëcc. Buleen geestu. Dawleen ci tund yi, ngir bañ a dee. ’
Lóot ak doomam yu jigéen yi topp nañu loolu te daw Sodom. Taxawuñu te geestuwuñu. Waaye jabaru Lóot, moom, bi ñu soree Sodom tuuti, taxaw na te geestu. Mu daldi soppaliku nekk xorom ci saa si. Ndax yaa ngi koy gis fii ?
Am na lu am solo lu nu mën a jàng ci loolu. Yàlla dafay muccal ñi koy déggal. Waaye ñi ko dul déggal, dinañu ñàkk seen bakkan.
Njàlbéen ga 13:5-13; 18:20-33; 19:1-29; Luug 17:28-32; 2 Piyeer 2:6-8.
Laaj yi
- Lu tax Ibraayma ak Lóot tàggoo ?
- Lu tax Lóot tànn Sodom ngir dëkk fa ?
- Waa Sodom, nu ñu meloon ?
- Lan la ñaari malaaka yëgal Lóot ?
- Lu tax jabaru Lóot soppaliku xorom ?
- Lan lañu mën a jàng ci li dal jabaru Lóot ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Njàlbéen ga 13:5-13.
Lan lañu mën a jàng ci Ibraayma lu jëm ci bu poroblem amee diggante ñaari nit (Njàl. 13:8, 9; Room. 12:10; Fil. 2:3, 4) ?
- Jàngal Njàlbéen ga 18:20-33.
Bu ñu gisee ni Yexowa doon def ak Ibraayma, lu tax mu mën ñu wóor ne àtte bu jub la Yexowa ak Yeesu di def (Njàl. 18:25, 26; Macë 25:31-33) ?
- Jàngal Njàlbéen ga 19:1-29.
Li Biibël bi di nettali fii, lan lay wone ci ni Yàlla di gise góor-jigéen (Njàl. 19:5, 13; Lév. 20:13) ?
Am na lu wuute diggante ni Ibraayma déggale Yàlla ak ni ko Lóot defe woon. Loolu lan la te lu ñu ci mën a jàng (Njàl. 19:15, 16, 19, 20; 22:3) ?
- Jàngal Luug 17:28-32.
Naka la jabaru Lóot doon gise alal, te bu ñu xamee loolu, lan lañuy moytu (Luug 12:15; 17:31, 32; Macë 6:19-21, 25) ?
- Jàngal 2 Piyeer 2:6-8
Bu ñu bëggee roy Lóot, lan lañu war a yëg ci suñu xol bu ñu gisee li waa àddina su bon sii di def (Ezék. 9:4; 1 Ywna. 2:15-17) ?


text:
Nettali 96: Yeesu faj na ñi feebar
YEESU mu ngiy wër réew mi, di faj ñi feebar. Ñépp di wax ci kéemaan yooyu. Nit ñi di ko indi nit ñu lafañ, ñu gumba walla ñu tëx ak ñeneen ñu feebar. Yeesu faj leen ñoom ñépp.
Am na léegi lu ëpp ñetti at bi Yaxya Sóobkat bi sóobee Yeesu ci ndox. Te Yeesu wax na ndawam yi ne ci kanam tuuti dina dem Yerusalem, dinañu ko rey foofu, ba pare dina dekki. Bala loolu di am, moom Yeesu mu ngi kontine di faj ñi feebar.
Benn bésu noflaay, Yeesu dafa doon jàngale. Bésu noflaay mooy bés fu Yawut yi di toog, noppalu. Jigéen bi ngay gis fii, dafa feebar lool. Lu mat 18 at a ngi nii mënul siggi, taxaw. Yeesu dafa teg loxoom ci kowam, mu daldi wér, taxaw !
Kilifa diine yi daldi mer. Kenn ki yuuxu, ne : ‘ Am na juróom-benni fan yu nit ñi war a liggéey. Kon war ngeen a ñów faju ci bés yooyu, waaye du ci bésu noflaay bi ! ’
Waaye Yeesu tontu leen ne : ‘ Yéen a bon. Yéen ñépp dingeen yewwi seen mbaam ci bésu noflaay ngir yóbbu ko mu naan. Kon jigéen boobu nekk ci feebar lu mat 18 at, ndax waruñu ko woon a faj ci bésu noflaay bi ? ’ Nit ñu bon ñooñu daldi rus.
Beneen bés ginnaaw loolu, Yeesu ak ndawam yi dañu doon dem Yerusalem. Dañu génn dëkku Yeriko rekk, ñaari gumba yu doon yelwaan dégg ne Yeesu moo doon jàll. Ñu daldi yuuxu, ne ko : ‘ Yeesu, dimbali ñu ! ’
Yeesu woo leen ne : ‘ Lan ngeen bëgg, ma defal leen ko ? ’ Ñu tontu ko ne : ‘ Sang bi, na suñuy bët ubbeeku. ’ Yeesu laal seeni bët, ñu daldi gis ci saa si ! Ndax xam nga lu tax Yeesu di def kéemaan yu rafet yooyu ? Ndaxte dafa bëgg nit ñi te bëgg na it ñu am ngëm ci moom. Te it, mën na ñu wóor ne bés bu nekkee Buur ba nguuru, kenn dootul feebar ci kow suuf si.
Macë 15:30, 31; Luug 13:10-17; Macë 20:29-34.
Laaj yi
- Lan la Yeesu doon def bi mu doon wër réew mi ?
- Lan la Yeesu wax ndawam yi lu jege ñetti at ginnaaw bi ñu ko sóobee ci ndox ?
- Ñan ñooy ñi ñuy wone foofu, te lan la Yeesu di defal jigéen bi ?
- Lu tax kilifa diine yi rus bi ñu déggee li leen Yeesu tontu ?
- Bi Yeesu ak ndawam yi nekkee ci wetu Yeriko, lan la Yeesu defal ñaari gumba yu doon yelwaan ?
- Lu tax Yeesu doon def ay kéemaan ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Macë 15:30, 31.
Naka la kàttanu Yexowa feeñe ci Yeesu ci fasoŋ bu doy kéemaan ? Loolu lu mu war a def ci ni ñuy gise li ñu Yexowa dig lu jëm ci àddina su bees si ? (Ps. 37:29; Is. 33:24) ?
- Jàngal Luug 13:10-17.
Ci bésu noflaay bi la Yeesu defoon yenn ci kéemaanam yi gën a mag. Naka la loolu di wonee coono yi muy dindil doom-Aadama yi ci junni at yi muy nguuru ? (Luug 13:10-13; Sab. 46:9; Macë 12:8; Kol. 2:16, 17; Peeñ. 21:1-4) ?
- Jàngal Macë 20:29-34.
Li ñu nettali fii, naka lay wonee ne Yeesu, ak li mu waroon a def yépp, masul ñàkk a jot ngir dimbali nit ñi ? Loolu lu mu ñuy jàngal (Deut. 15:7; Saag 2:15, 16; 1 Ywna. 3:17) ?


text:
Laayeen
Seydinaa Limaamu Laay :
Seyidinaa Limaamu ab nappkat la woon bu juddoo Yoof atum 1845 g.j. Ci atum 1885 g.j, mu gént gis ne mooy Mahdiyu .. mu tàmbalee woo àndandoom yi ci ñu dugg ci Lislaam, di soññ jullit ñi ci ñu sellal te jaamu Yàlla rekk, mu daa wax : (( wuyyuleen wooteb Yàlla, man de yonnantub Yàlla laa, maay Mahdiyu mi ñuy neggandiku)), daa na woo ay àndandoom jëme léen cig jub ak jàppalante. Bu ko defee nit ñu bari dikkal ko ngir déglu njàggaleem mi. Mu daal di sos kuréelug Laayéen. Siiwam gi tiitloo woon na way sanc yi ragaloon ag jeqiku kontar leen. Ci atum 1887 g.j, la sancaan yi taxaw ci jàpp ko, bi mu yëgee seen naal yooyu la ànd ak lenn ciy àndadoom génn, waaye tubaab bi jàpp ko ca wetu Caaroy. Waaye ëttu àtte bi mujj na ko setal ko ngir ñàkk lenn lu man a dëgëral tuuma yi ñu teg ci kawam. Limaamu wéyoon na ci wooteem gi, waaye daa na def jamono ju nekk muy fenqook sancaan yi ko daa jéem a sonal ak àndandoom yi. Mi ngi làqu atum 1909 g.j.


text:
Lihsaan
LIHSAAN (rafetal)
Lihsaan mooy nga jaamu yàlla di ko teewlu ba mel ni da nga koy gis,ci lepp li ngay def,te mu wóor la ne boo ko gisul it moom mi ngi lay gis.Kon na ngeen koy fuglu.
Bu ngeen bëggee àgg ci martaba yu kawe yi,na ngeen di jëfe ndénkaane bile: maa ngi leen di denk xam-xam,ak kersa,ak sant yàlla ak sellal,ak tabe,ak noppeek lewet booy xamlu, ak muñ ak ragal yàlla ak degg-degglu maanaa yi,na ngeen di farlu ci top aji yërëme ji, fu ngeen man a ne te sori noonoo,bu leen baril wax aki nelaw, na ngeen di teet luy waral yaq, di moytu ngistal,fu ngeen man a ne,ak rëy ak mbañeel, tey sàkkug leer,maa ngi leen di denk ag dëggu, ak wakkiirlu ci yàlla,ak toraxlu ak neewi mebët,denk naa leen bariy teggiin,loolu da na waralub yool,barib xam-xam ci lu duli teggiin ay akub coona rekk lay waral.
Yeen gone yi bu leen di toog ak ku dese cim xel,dee leen toog ak kuy gindee. Kuy gindee kat mooy kiy genne aji toogaale ji jële ko ci juroomi mbir jëme ko ci juroomi mbir,moo koy jële ci ngistal jëme ko ci sellal te du naafeq,moo koy jële cig rëy yobb ko cig toroxlu ak muñ,moo koy jële cig noonoo,jëme ko cig laabiire,moo koy jële ci sikk,yobbu ko ci yaqiin gu ko man a dollig kawe,moo koy jële ci bëgg lu koy lor,jëme ko ci lu koy jariñ.
Màng (profitoo) leen juroom,njëkk juroom ni ko yonant bi (j.y.m) digalee:bi ci njëkk mooy ag ngone njëkk màggat,2 wér njëkk wéradi 3 am koom njëkkug ñàkk 4 ag féex njëkkug féexadi, 5 dund njëkk dee.Gaawantu leen jëm ca yiw wa njëkk muy faat.


text:
Saar wiidi (soxna yi) taaralna daara ju kawe jiidi (Harvard) neekk ca reewum Amerik
Waallu dundin aaya biidi 135 neekk ci saar wiidi (soxna yi) moom lañu def ci nuntu daara ju kawe jii neekk ca (Harvard) ci reewum Amerik
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci ñi nga xamni ñooko teewal ci reewum Amerik ni: kilifay reewum daara ju kawe jiidi (Harvard) dañoo jël laaya al xuraan biidi 135 neekk ci saar wiidi (niisa) (soxna yi) firiko ci kalaamay anglais weekkko ci mur bi nga xamni moo neekk ci buntu daara ji nga xamni munoo duggu ci daara ji te jaaroofa, laaya jii nak limuy wax mooy dafay woo ñi nga xamni dañoo gëm yaalla ñu takkoo maandu budee maandu googu sa sa kaw la jëm walla ci sa kaw ayy waajur walla say jegeñaale maanaam lumu metti metti nañu takkoo dëgg ak jubal ak maandu ndax loolu rek mooy dëgg te mooy mujju
Laaya al xuraan bii nga xamni weekknañu ci daara ju kawe jii waralna nonggo daara yu neekk ci daara yu kawe yi ak jaangalekat yi baayinañu xel ci taaru laaya bi ak kaaddu yi nga xamni moom lay wax lu ëpp teemeer ak juroom fukk ci monggo daara yi rafetlunañu jëf jii
Leen ci gestukat yi amalnañu gëstu ci diine islaam ndax radio ak television reewu tugël yi lu ñaaw rek lañii wax ci islaam ak reewu jullit ñi gannaaw gëstu yooyu gisnañu ni diine islaam diine ju rafet la te yitt diine ju matt sëkk sooko natablee ak yeneen diine yi, laaya al xuraan jii nga xamni moom lañu taf ci miiru daara jii dina waral nonggo daara yi jaangalekat yi gis taaru diine islaam ak dëggoom
1178247


text:
Mikroneesi
Mikroneesi benn la ci diwaan yi ñu seddatlee goxu Oseyaani.
Bii seddatlin nga xam ne Kureelu Mbootaayu Xeet yi moom la jëfandikoo suy seddatle àdduna bi ci ay Diwaan, gëstukat yi ñoom seddatle bu bees bi la ñu taamu, moo xaaj Oseyaani ci ñaari diwaan: Oseyaani gu jege ak Oseyaani gu sori yi Mikroneesi box.
Baatu Mikroneesi waa faraas bii di Jules Dumont d'Uville moo ko sakk ci li jege atum 1830 (moo sakk itam baat yii di Polineesi, Mikroneesi ak Maleesi), mi ngi jóge ci baati waa Geres yii di uιkpoς (tuuti) ak vnσoς (dun), maanaam dun yu tuuti.
Diwaan bi ay teemeeri dun a nga fa. Ñaari réew yu témb a fa ne ak ñaar yu bokk ci Réew yu Bennoo yu Aamerik yi:


text:
Laaya al xuraan yu ñu bind ci ayy deru kewel ca muse bu neekk ca reewum Tunisie
Waallu bitim reew njiitu muse civilization ak art bu neekk ca reewum Tunisie ci gox biidi xirwaan xamlena ni amnañu ci muse bi ayy al xuraan yoo xamni nii ci deru kewel lañuko bind
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci yeenekaay biidi (Al Qudsu arabi) ni: muse bii nga xamni moo neekk ci reewum Tunisie ci gox biidi (Xirwaan) ñungifa deeñ ayy jeexintalu taariixu islaam ak ayy piece ak mbir yu bari yoo xamni dafa aju ci islaam ak jullit ñi jamono ju yaagg
(Zaxiir ashaxayabii) njiitu muse ak art ci islaam xamlena ni: muse bii neekk ci Xirvaan amna ayy kaamilu al xuraan yu bari yoo xamni nii ci deru ayy kewel lañuko bind te kaamulu al xuraan yii ci njëlbeenu islaam lay deellu
(Zaxiir ashaxayabii) yookkna ci ni: dinañu feekk ci muse bii ayy kaamilu al xuraan yoo xamni nii ci mindinu waa kuufa lañuko bindee ak ayy kaamilu al xuraan yoo xamni nii ndoxu wurus lañuko taaralee
Kiidi Ashaxayabii bokkna ci kaamilu al xuraan yi nga xamni mungi ci muse bii al xuraan bi nga xamni kiidi (Maz ben badiis) nga xamni moo sos ñjëlbeenu nguuru Sanxajii ci juroomeelu xarnu gannaaw gaaddaay gi
1296103


text:
Dinañu amal ñaar fukkeelu jonŋante al xuraanu reewu tugël yi ci reewum Kurasi
Waallu bitim reew ñaar fukkeelu jonŋante al xuraan bi nga xamni moom lañii amal ci reewu tugël yi ci reewum Kuraasi lañukoy amal ci gox biidi (Zakarb) peyu reewum Kuraasi
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci yeenekaay biidi (Al Xabar) ni: jonŋante al xuraan yii dafa book ci programme yi nga xamni ñungikoy amal ci ñaar fukkeelu jonŋante al xuraan yi te yitt dafa tase ak ñuyy ubbi jumaa ju bees bii neekk (Zakarb) peyu reewum Kuraasi
Bokkna ci reew yi nga xamni ñoo teewal reewu tugël yi ci jonŋante bii reewum Bosnie ak Zakarb ak Eslovanie ak Albanie ak macedouane ak Grece ak Serbie ak Montenegro ak Kuzu ak bulgarie ak Autriche ak Allemagne ak Suisse ak Belgique ak France ak Angleterre ak Finlande ak Hollande ak Kuraasi
Ñi nga xamni ñoo gëna raañeeku ci jonŋante al xuraan yii dinañu leen sargal ci cëppaa ndawu jonŋante ci ab xew xew bu magg bi nga xamni dinañuko amal
Xew xew bii 28 septembre lañukoy amal gannaaw bi ñu jullee timis ak geewe dinañufa joxe ayy neexal yu am solo
1286540


text:
Geneenañu limu teemeer ak ñaar fukk ak juroom ñetteelu yeenekaay biidi (zamzam) te ñu defko ci kalaamay anglais
Waallu caada ak art geneenañu limu teemeer ak ñaar fukk ak juroom ñett ci yeenekaay bii ñu duppee (zamzam) nga xamni ci kalaamay anglais lañukoy bindee ci kureel gi nga xamni dafay ligeey ci waallu xalaatu islaam te aju ci kureel bi nga xamni dafay yënggu ci waallu caada ak jëflante ci islaam
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci kureel bi nga xamni dafay yënggu ci waallu caada ak jëflante ci islaam ni: nataalu ab xale ci reewum Palestine lañu def ci xët bu njëkk ci yeenekaay bii titre bi nga xamni moo njëkk ci yeenekaay bii mooy (dañoo tëc xaley reewum Palestine yi ci seen giiru dundu)
Imaam Xomeynii nitt la koo xamni nii taariixu doomu aadama mënuko faatte , kiidi Ali Akbar royukaay la ci waallu ñambaar ci islaam, ak juddu Imaam Maxdi dafay wone dina feeñaat, lii leen la ci toomb yi nga xamni moo neekk ci yeenekaay bii
1050240


text:
Imbraatóor gu Mali
Imbraatóor gu Mali ba ci xarnub XII, xamalu nu ko woon lu bari. Ci li tegu ci atum 1150, la nu xam tur yu mel ne Hamana, Jigi Bilali(1175-1200) ak Musaa keyta di ko wax itam Allakoy (di tekki neex yalla). Mi ngi yamoon ci Mbàmbulaanu Atlas ci sowwoom, Dexu Niseer ci penkoom, tay ñuy yii réew: Mali, Senegaal, Gaambi, Ginne, Ginne Bisaawóo, Gànnaar, ak ab xaaj bu mag ci Kot diwaar.
Tëraliin
Ay Cosaanam[Soppi • modifier le wikicode]
Ci boobu diiwaan (Sudaan) ag nguur gu ndaw judd woon na fa: Mandeŋ walla Mali (Malenke: nitu Mali). Ci li gën a siiw coosaanam, ay dëkk-dëkkaani mande yu bari yu nekkoon ci Kaw-Senegaal ak ci Kaw-Niseer. Traware yi nekkoon Dakadiyala, ci réewu Kri, ci wetu Nagasola, ci Kaw-Bakoy, Konte yi nekkoon Tabu, ca Doodugu (di tekki réewu Doo), Kamara yi ca Sibi, ca Siendugu, Keyta yi ca Nareena, ca Doodugu ak ca Doj yu Mandeŋ, nekk ci diggante Sigiri ak Kita.
Ca Doodugu la Bambara yi nangoo ay dëkk yu bari, màmm jëm penku, ba peggu Seegu ca Niseer. Ci li wër Doj yu Madeŋ, Malinke yi ñaari dëkk yu solowu lañu fa amoon: Kiri ak Dakadiyala. Njiitu dëkk yooyu ay rëbbkat la ñu woon, yu bokkoon ay gëm-gëm, bokk di def seeni xumbéeli diine. Nekkoon nañu nag ay Askan yu bari yu bennoo woon am benn buur, Simbo moo doonoon seen dàkkantal. Buur yooyu Askanu wee leen doon fal mu lee doon teewal ci ndaje ya daan am ca Pénc mu Mag ma(Gara), mi doon dogal ci li ñeel xare yi walla juuti yi...
Dooley askan yu nguur-nguuraan yooyu doon màgg, ñoo jàppale nguuru Sooso gi donn Nguura Gana gu mag ga, ba mu man a sos geneen nguur gu mag gu buur ya amoon dàkkantali Mangha walla Mansa.
Sunjata Keyta[Soppi • modifier le wikicode]
Musaa Keyta di ko wax itam Allakoy, siiwoon na ndax aji Makka yu bari yi mu defoon, loolu saxaloon na diiney Lislaam ci xoli Njabootu buur bi. Doom, di itam Ndono lu Musaa, Nare Famagan (1218-1230) siiwoo na loo ndax yaatalam jëm bëj-gànnaar, ak sowwu, ak pegg gu ndeyjooru Kaw-Niseer, nootoon Somono yi. Nare Famagan bari woon na ay jabar, kenn ci ñoom mooy ki ñu dàkkantale woon Kuduma (boroom góomi yaram yi). Jabar ju tawatoon jooju mooy yaayu Sunjata Keyta. Bi mu juddoo ba juroom ñaari at managul woon a dox.
Laagoom googu moo taxoon, ba Sumaawuru Kante doon faat ay magam, ba woon ko fa. Benn bis, Sunjata jéngu ne day jug taxaw, ndax naqar wi mu amoon ci li Sumaawuru defoon, tegoon ci nangu nguur ga. Mu laaj ag weñ ngir jafandu ci jug, weñ ga damm, mu jël geneen, noonu, jëlaat geneen noonu, ci la kenn waxe ne nañ ko jox yatu baayam wa, ba mu ca jafandoo la jug taxaw. Ña ko teewe woon yéemu; nday ja ak géwalam ba, Jakuma Duwa, ca la ñu fente ab bakk duppee ko Xala ga, baat ya ak woyiin wa, ba tay ñoo ngi rëkk ci dënni waa mali yi ndax mooy seen bakkuw réew.
Ci 1230 la nekk buur, ci la ray Sumaawuru, boole nguur-nguuraan yépp ya nekkoo ci wetam, ci nguuram, dal di nekk nag Mansa. Ci moom la Mali nekke nguur gu mag dëgg, ci la àgge ci pujam.
Ay buuram[Soppi • modifier le wikicode]
Ulee[Soppi • modifier le wikicode]
Bi mansa Ulee ñëwee(1255-1270), di ki wuutu Sunjata, la tàmbalee Diggadil(décentraliser) nguur gu mag gi jox ko yoriin wa méngoo woon ak réyaayam. Tabb ay sang jox leen ay ndomboy-tànk yu am solo, ñi ci gën a ràññeeku: Fran Kamara, Siriman Keita.
Abuubakar mu njëkk(I)[Soppi • modifier le wikicode]
Ci 1285 la Abuubakar mu njëkk(I) mi faatu, Jafe-jafe yi nekkoon ci tànn aji wuutu, ca la Sakura jëlee nguur ga. wuutu na nitu nguur di itam jàmbaar, ci la yaatalaate nguur ga ba dugg Gaawo ci penkoom ak Tekuruur ca sowwoom. Ay saay-saay ñoo ko ray ca weti Tripoli mu feekoon ko muy aji Makka.
Abuubakar mu ñaareel(II)[Soppi • modifier le wikicode]
Ci 1303, Abuubakar mu ñaareel mi(II), di jarbaatu Sunjata, mi siiw lool ndax li mu bëggoon a wuññi li nekk ci ginnaaw Mbàmbulaanu Atlas gi. Ca la jële ñaar téeméeri looco ak dund, daal di yònnee ngir ñu dugg ci mbàmbulaan gi, waaye kenn a ca dellu si nettali ni dañoo dajeek ab duus bu soxor ci ndox mi, mu mëdd leen. Abuubakar dal di jëlaat ñaari junniy looco, ak bund bu doy, and ak ñoom dem, ca la saaye ba tay.
Mansa Musaa(Kanku Musaa)[Soppi • modifier le wikicode]
Mansa Musaa (1312-1332)Bokk na ci buuri Nguuru Mali gu mag ga, yi gën a siiw. Ci 1324 la aji makka. Ca ajam gu siiw ga, àndoon na ak 60 000 ci ay surga (su ñu ci degloo Taariix as-Sudaan). Jaar ci diggu tàkk ga, ca Walata ak ca Tuwat, ba mu àggee Xaayra la ñépp yéemu ndax alal ja mu fa indi. Nee nañu yoroon na ñaari ton ci wurus. Mbaaxam ak yéwénam, yéemoon na képp nit ku nekkoon Xaayra ca jamono jooju. Doonte déggoon na araab nangul woon a làkk lu dul làkkam, daa jëloon ay tekkikat. Mansa Musaa yóbb woon na turu Mali ci mépp réewu araab, dalee ko ca Andalusiya ba Xorasan, ba Tugal, lonkoyoon wu àdduna bi, bu Angelo Dulcert(1339), wone na aw yoon wu romb Atlas, jeggi Sahara ngir àgg Mali: "rex Melli". Lonkoyoon wu Abraham Cresques, bi ko buuru Faraas defloo woon Charles V, bindoon na fa turu péeyam "Ciuta de Malli".
Maghan(1332-1336) moo ko wuutu
Mansa suleymaan[Soppi • modifier le wikicode]
Mansa suleymaan(1341-1360) mooy jubbantiwaat koom-koomu nguur gu mag ga. Gën a dëggaral kiliftéefu Mali ci Diiwaani penku yi ko wër, njiitu Tuwaareg yi bu Takedda (Ayiir), nangu woon na googu kiliftéef. Suleymaan xëccoon na Mali ay boroom xam-xam ak ay àttekat yuy tòpp Maalik. Moom ci boppam fiqh la jàng, maanaam àtte ci lislaam.
Mari Jaat(1360-1374) moo ko wuutu
Musaa II[Soppi • modifier le wikicode]
Musaa II(1374-1387) tegu ci, moom doonul woon ku am kàttan, xawoon naa tayyeel, jëwrinam ju njëkk la bàyee woon lépp. Moo songoon Tuwaareg yi, di def ay congam jëm Bornu
Saayam[Soppi • modifier le wikicode]
Lu weesu Mansa II, kujje ya amoon ci biir kër buur, te yenn saa yi rayante daan ci am, moo demoon ba faagaagal nguur gu mag ga. Ci noonu nguuru Gaawo di lekk ndànk-ndànk diiwaan yi féete penku nguur ga. Dem ba jël péeyu yaxantu bu Jenne. Doonte ci digg xarnub XV, Ca Da Mosto ak Fernadez ne woon nañu ne way dëkk yu Gammbi dañoo jàppe woon seen bopp ni ku bokk ci Mali, waaye, ci 1480, la Naba Nasere song Walata. Tekuruur jàll ci loxoy wolof yi(Jolof). Pël yu Bundu tàmbali ay yëngu-yënguy fippu, Tengela I, di ko wax it Jaje di tekki Goreelkat bi, moo leen jiite woon. Dafa bàddoo woon poseb ay yi amoon ci diggante Mali ak Gaawo daal di def li muy def. Nekkon ci dëkk bu am solo ci wàllug yaxantu, Kingi.
Imbraatóor gu Mali[Soppi • modifier le wikicode]
Imbraatóor gu Mali :
Nguurug Susu ci xarnu bu fukk ak ñatt tegoon na loxo ci askanu Maandeŋ. Sinjaata, doomi kenn ci buuri Maandeŋ yi, daa dogu woon ci goreel aw askanaw, ci noonu mu tawal ab xare walla am mbooloom xare (larme) mom ci la ame ndam ci kaw Susu, ci xareb Karina ba atum 1235 g.j., ci noonu la am réewam tembe woon (amoon independance). Ginnaaw bi Sinjaata amee ndam ciy noonam, la giirug Maandeŋ daje (Konaate, Traaware, Kayta, ak Kamara) taxawal ag imbraatóor gu mag mooy gu Mali gi, Sinjaata jiite ko.
Sinjaata songoon na suuf yi feggoo woon ak moom ngir boole leen ci nguuram gi, loolu nag li ko ko may mooy xareem (armé) bu am bi doole, te nosu. Bi Sinjaata di faatu Mali moo nekkoon imbraatóor gi gën a rëy ci sowwu Afrig, péey ba di woon Niaani.
Ñi ko fi wuutu woon duggoon nanu ci lislaam, wéyoon it ci yaatal gëwéelub nguur gi, ba mu mujjoon ëmb mbooleem la ko dale ca mbàmbulaanug atlas ci sowwu bi, ba ca dëkkub Gaawo ci penku bi. Ñu séddale réew mi ciy diiwaan bu ci nekk ag kilifa jiite ko guy doxal ndigali buur bi, di dajale galag yi, tey doxal yoon. Ci jamonoy buur bi Kanka Muusaa la imbraatóor gi àggoon ca gën jaa kawey ay njobbaxtalam, ci xarnu bu fukk ak ñeent. Nguur gi nag daa na jot ci màng mi tukkee ci mbelli wurus yi ak yaxantug tàkk g i. Ci atum 1324 g.j., Kanka Musaa aji woon na Màkka, ci tukki bu tollu ci 18 weer, won na ci adduna bi dooley nguuram gi ak woomleem gi.
Amaloon na ay séqoo yu yaxantu ak réewi bëj-gànnaaru Afrig, indi it ci nguuram gi ay boroom xam-xami jullit yu juge penku. Ci xarnub fukk ak juroom benn la ay jafe-jafey wuutu (xilaafa) tàmbalee feeñ, ak dagu (sécession), looloo jur néew-dooleg ay diiwaan yu bari, bu ko defee Songaay daal di ñëw songu Mali, nangu ko.


text:
Melaneesi
Melaneesi benn la ci diwaan yi ñuy faral di seddatlee Oseyaani.
Bii seddatlin nga xam ne Kureelu Mbootaayu Xeet yi sax mooy la jëfandikoo suy seddatle àdduna bi ci ay Diwaan, gëstukat yi ñoom seddatle bu bees bi la ñu taamu, moo xaaj Oseyaani ci ñaari diwaan: Oseyaani gu jege ak Oseyaani gu sori yi melaneesi box.
Baatu Melaneesi waa faraas bii di Jules Dumont d'Uville moo ko sakk ci li jege atum 1830 (moo sakk itam baat yii di Polineesi, Mikroneesi ak Maleesi), mi ngi jóge ci baati waa Geres yii di uέλaς (ñuul) e vnσoς (dun) maanaam dunu ñu ñuul ñi.
Ay dun yu tuut ñoo fa ne, man cee lim:
Ñenti réew ñooy yi fa ne ak benn suuf bu bokk ci Faraas:


text:
Laab
LAAB)
Laab moom lu war la,ci alxuran ak sunna ak dajeg boroom xam-xam yi. Ku ko bàyyi ci lu dul ngànt lu xel nangu,dees koy ray rayug gëtën,gu dul gu yéefër, ndaxte julli du mat mukk lu dul dafa ànd ak lab kon ag waram lu wér la.
BUNT 1
Li aju ci laab
Cours 1 : Njariñul laab ci Islaam
Laab nag 2 xeet la : 1- Laab ci sa jëmm 2- Laab ci li la wër te mooy say yere wala ci barab bi ngay jaamoo Yalla
Li ñu bëgga jànggale fii nag mooy laab ci sa jëmm, te loolu ni ñu ko mana defee mooy 3 yii : 1- Jàpp 2- Sangu farata 3- Tiim
Am na jëf yoo xam ne maneesu lee na def te yoroo njàpp, lu mel ni : - Julli - Laal kaamil u Alxuraan - Tawaaf (wër kaaba gi)
Kon 3 yii kepp ku ko leen bëgga def fàww nga laab ba noppi. Laab googu nag soo ko bëggee def da ngay jàpp bu fekkee da ngaa wara jàpp wala nga sangu farata bu fekkee da ngaa wara sangu farata. Soo amul ndox moo ko defee wala nga am ngant may na ñu la kon nga tiim.