text: 1A ye hèerran a Yerusalem, de kpèrrin a Betfage a cewci gopri korrom. Yeesu de tèe lor ta wàa cuk, 2de gàa daw: Digin a àay ây a ɗàm kpees wun. Un kpèt go, kpàa gun kpàa wamde cîirriya ni hàm wàa. Njelan, un 'maamra ay. 3To nirri gunu go «kày ya», gàawan: Nitcoorra dii ni gayam waw. Woo ge woonu yaale un 'maara. 4Mbire kà yey ngam ha e gbèe jày gàa nà nit lònum yèk Fay: 5Gàawan di Siyona: E rri yey wûun wey dàararre a gin wey ni tinîir fetkumya, ɗara a wamde ni hàm wamde. 6A lor ây nà cuk gi de digin de mbirin kà yey gàa daw nà Yeesu gi. 7De 'maaran wamde ni hàm wàa a gin Yeesu, de iirran daw lurra ta waw a mârngi. Yeesu de naarra a farra. 8Mûsa nit ây dèy de parrin lurra ta waw a orri. A nit ây kana ngaa de njaaran waas ây ɗa aw iirra a orri. 9A nit ɗàarra kpees ây ni nit futa ây u daarri, de bimin de gàan: Hàm Dawda dàara ɗaga! 'Mita e tâaw di nit yey dàaga ni nîir Tooy Ɓèl gi! 'Mita e tâaw di Fay a faktiturum! 10Yeesu ye lege a Yerusalem, de kpul daw jungci isi da nit ây a riiy maan pî de gunin: Nit yey wun ɗi ya? 11Mûsa nit ây de goosin de gàan daw: Ey tâage Yeesu nit lònum yèk Fay, anga a Nasaret a dees Galile. 12Yeesu de lege a àay Fay. De ɗaa mànda da nit ây pî sàange jày ni nit ây sàage jàk ây a farra. De tusfa taabul ta waw da nit bunjum seede ây, ni tifokta waw da nit sàangum tigurfi ây. 13De gàa daw: Dii kètiya a defterre Fay: Aay mum gaw 'naasu àay gin waarra Fay. Amma un un inu di àay yey gook gin tâam nit ngorgum jàk ây. 14A râay ây ni nit ti èskum ây de hèewrran di Yeesu a àay Fay. De ndòosi daw. 15Amma nit ɓèl ta waw da nit daprum ây, ni nit còycum ây ye rabin jàk kayeefi ây tèe gi, ni yèk bimda hàm ây bimge a àay Fay aw gàa «hàm Dawda, dàara ɗaga» gi, de ngòl daw. 16De gàawan di Yeesu: Mu rak jày gàan a hàm ây gi ba yi? De goosi de gàa daw: Eeye. Amma un haa janggum yèk yey a defterre Fay ba yi: Mu mbangsi 'misum e yuu a mgbelyèk hàm kaa ây, ni hàm bengsi ây. 17De woo daw de yuu a riiy ɓèl maan, de dige a Betani e kûu a farra. 18Ni ndamji ye ira Yeesu a riiy ɓèl gi, fey àyuge. 19Ye rabe fur jâaci a cewci orri, de jòle de kpètɗa. Amma ti kpàarra koo jâ a farra ba, sey waas ây gbè. De gàaw di jâat maan: Ta mu haasirra repta jàk nîirra ba ha tâam timgbàri! Fur jâaci nà de gbòge yaale. 20A lor ta wàa ye rabin kà yey, de tâa daw 'nang de gàan: Kà rri fur jâat yey gbòge yaale ya? 21Yeesu de gàa daw: Takundi mi gàanurre, to goosum diinu go un hàanji a tinîir wun ba gi, gun tèe jày mbirgu di jâaci gi gbè ba, amma koo un gàaw go di gopri yey «an mu tay, mu yaa a sòo ɓèl», mbi ge mbir hû go. 22Koo jâ gunnu a waarra Fay ya, un goosi go gi, kpàa gun kpàa. 23Yeesu de lege a àay Fay. A ye kàlnji da nit ây, a nit ɓèl ta waw da nit daprum ây, ni toonji ây de hèewrran, de gunuwan: Ni mbinum hâ tèenum jàk ây gi ya? Wun hîigum mbinum maan gi ya? 24Yeesu de gàa daw: Miy ɗa gu gim gunnu jày kpolo. To un goosim go, miy ngaa kà gim kàlnu ni mbinum yey tèenim jàk ây gi. 25Iirra baptisma Yuhanna a gin wun ana ya? A gin Fay yi? Malla a gin nirri yi? De yèenjin a tîim waw de gàan: To ot gàaw go «ana a gin Fay», gu ge gunna: Ngam jâ tâa un goosu di Yuhanna ba ya? 26To ot gàaw go «ana a gin nirri», hû go ot tolle da nit ây, ngam aw pî aw raptu di Yuhanna kà nit lònum yèk Fay. 27De goosin de gàawan di Yeesu: Ot cèngni ba. De gàa daw: Yow, miy ɗa gim kàlnu ni mbinum yey tèenim jàk ây gi ba. 28Amma ji dànnu a yèk yey ya? Nirri dii ni hàm ây cuk. De dige a gin hàm màrra, de gàaw: Hàm mum, dik unji yey mu tèe tèem a hèmna. 29De goosi de gàaw: Yow, too mum, di gim digi. Amma ti dik ba. 30Tooy nà de dige a gin hàm cukti, de gàaw hû go ɗa. De goosi de gàaw: Mi yiɗi dikta ba. Amma a dat maan de ngòluwa, de ane e dik a hèmna. 31Wun ɗi a tîim hàm ây gi cuk gi mbirge jày yiɗi too waw gi ya? De gàawan: Hàm cukti. Yeesu de gàa daw: Takundi mi gàanurre, a nit ngota jomorrgol ây ni kin tigîtnjurum ây ɗàa gaw ɗàanu lekta a wûun Fay a faktiturum. 32Ngam Yuhanna dàarage a gin wun e kàlnunu ot gòyrra ɗèm, amma un goosu ba. A nit ngota jomorrgol ây ni kin tigîtnjurum ây aw goosuwa. Amma un koo ye rapnu kà yey gi, ti ngòlnu a dat maan ha un goosi ba. 33Yeesu de gàa: Raksin bak rèenjum yèk kana. Nirri gake hèmna timgbokcum. De njèrre ni njèrra, de cèe gin ɗuusum, de jâa àay yâktiya ngam waatum hèmna maan. De hîi da nit ây kana aw baruwa, ha aw mîinji jàk nîirra ni ey. De taye a dees kana kpâarriya. 34Cot hapta jàk nîirra ye kpèrre, de tèefa nit tèem ta wàa a gin nit bata ây nà, ngam aw ngoruwa woy wàa, aw koynuwa. 35Amma nit bata ây de mòon daw da nit tèem ây gi. Di nit kpolo de lutkuwan, di nit kana de ɓàruwan, di nit kana ngaa de aaruwan ni gòok ây. 36Nit hèmna nà de tèesifa bak nit tèem ây kana hòmgi daw mûurra da nit màrra ây nà. A nit bata ây de mbirin daw ɗa hû go. 37A gbèeni maan de tèe hàm wàa hàm nihun a gin nit bata ây nà, de gàa: Coo gaw coow di hàm mum gi. 38Amma a nit bata ây ye rabuwan di hàm wàa nà gi, de yèenjin a tîim waw de gàan: Ey tâage nit koyrra hèmna too wàa. Dàan ot ɓàruwa, ha ot kpàa hèmna gi. 39De mòowan de yuunuwan a hèmna, de ɓàruwan. 40Kà yey to nit hèmna gi dàara go, ji ge mbit daw da nit bata ây gi ya? 41A nit rakta ây de gàawan: Gbee ge gbeesifa daw da nit makta ây gi gbeesum àyrriya. Hîi ge hîi hèmna wàa da nit bata ây kana, gaw hîiw jàk nîirra a cot yey nîi gi. 42Yeesu de gàa daw: Un haa janggum jày gàa a defterre Fay ba yi: Gòok yey a nit jâarra ây 'màktifa, e irge gòok tigòyni àay. E rri yey jày tèe Tooy Ɓèl, tâana 'nang a nis worro. 43Ngam maan mi gàanurre: Ngo gaw ngosunu wûun Fay, aw hîi daw da nit ây a dees kana gaw lòni jàk nîirra gi.( 44Koo wun yaagirra a gòok yey ya, hò ge hòyi. Amma koo di wun yaarra gòok maan ya, nà ge nàmuwa.) 45A nit ɓèl ta waw da nit daprum ây, ni ni-Farisa ây ye ragin rèenjum yèk ây gi, de cèngsin a hak waw yèeye. 46De kàmin orri ha aw mòow di Yeesu. Amma aw tolle mûsa nit ây, ngam aw raptu kà nit lònum yèk Fay.


c: text/html

text: 1Tumi nii xtyop gon par meñ nii xniladzy xtiits Dios, kol ktopo sinak nii psanaa tiits lo meñ nii xniladzy xtiits Dios nii no nëz Galacia. 2So sobsye tse tminkw kol kwiixaa palal tumi según nii ptsiñaa do, aan kol kotseyo parñee ktopty to tumi tsiñee lëën klyañche. 3Por naa kxal xaa nii kwe do tsi Jerusalén, ni naa ktedy kitsy nii señ xaa, parñee tsini xaa nii ptop to lo betsy no nii no leñ kyedzy ko. 4Aan deelñee precisy nii win ka, lëë noo kyo ksa noo. 5Klo xtañ meñ Macedonia kateedyaa. Loxsye ngo lëën klyañ Corinto. 6Neñdy slyëën lo do xisy wiñ, o neñdy kaa lo do teedyaa tyub nii chak nal, tsiin kuñ do naa yudar tsiin lëën kpi, par kan laañee no kan. 7Por chaklastyaa nii ketyle kanaa to, sink chakladzyaa nii kwësaa lo do xisy, deelñee snee Dios tiits. 8Per lëën kwës leñ kyedzy Efeso axte lni Pentecostés, 9por xtee tiits nii kyën xtsiiñ Dios par kuñaa gan, nikxe nii ndaly meñ xlëë lo no. 10Deelñee klyañ Timoteo, kol ktee nii kle xaa ni pe tsinidy kik xaa, por wi xaa xkyë xtsiiñ Dios sinak nii xkyëno. 11Por ngo ni tu do ksyablyudy xaa, sink kol kuñ xaa yudar parñee klyañche xaa lon, por lëë xaa këmbësaa ksan stubla betsy no. 12Kwnen lo Apolos nii nyiid tedy xaa lo do ksa xaa betsy no, per kwnëdy xaa. Per tsiñee kteedyo tiits lëë xaa kiid. 13List kol kwe, ksaandy to xtiits Dios. Kol ko valor lo do, tsiitsy kol so. 14Tsiñee kuuñtsyey do tu cos, kol kuuñtsyeyo con kyalwkëstyoo. 15Nan do gon nii klootyee meñ lidzy Estéfanas bniladzy xtiits Dios nëz Acaya, aan lëë xaa no jkiiñ lo meñ nii xniladzy xtiits Dios. 16Chakladzyaa nii ksoob to xtiits kchë meñ nii nak sinak xaa ni xtiits kchë meñ nii xkyë xtsiiñ Dios. 17Xlen nii biid Estéfanas ni Fortunato ni Acaico, por lëë xaa beeñtsyey nii chilody kuuñtsyey xaa. 18Pchoobladzy xaa styoon ni styoo do. No nii kyeñ do nii non clasy xaa go. 19Xkëëptyux meñ nii xniladzy xtiits Dios nii no nëz Asia lëë do ni xkëëptyux meñ nii xkaal lsa lidzy Aquila ni Prisca lëë do. 20Kchë betsy no xkëëptyux lëë do. Kol ktee tu pxit kwesy xcombañer do tsiñee jkëëptyux to xaa. 21Paablaa, naa xal tyux re lo do con yuub ñan ni xletraa pkëno. 22Deelñee no tu xaa nii xkëstyoody Jesucrist, nguialsi xaa. ¡Të Jesucrist! 23Kakni Jesucrist to dyon. 24Xkëstyoon kchësy to por lo Crist ngab no.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Ñu jàpp te nangu ne sagu doomi aadama ak sañ-sañam yépp-dañu yam te kenn mënukóo jalgati, te lu lépp nekk na cës laay ci taxufeex ci mbirum àtte ak jàmm ci biir àdduna.
Ñu jàpp ne ñakk xam ak soofantal sañ-sañi doomi aadama indi na aymusiba yu tar tax képp kuy dund fippu. Temano egsi na ba mu nekk ci doomi aadama ñu mën a wax, xalaat, ci seen coobare, bundxatal, nàkk dëddu leen.
Ñu jàpp ne am na solo lool ñu aar sañ-sañi doomu aadama ak ay matukaay ci wàllu yoon; ngir doomu aadama moomu kenn du ko sonal, muy fippu ci nootaange ak lu koy bunduxatal.
Ñu jàpp ne am na solo lool ñu góor-goorlu ba gën a rataxal jokkalante gi diggante xeet yi.
Ñu jàpp ne ci bataaxal boobule mbootaayu xeet yi yeesalaat na ay pas-pasam jëme ko ci sañ-sani doomi aadama yu tolloo, ci sag, ci bir lépp lu aju ci dundin diggante góor ak jigéen, ci biir tawfeex gu yaa.
Ñu jàpp ne réew yi ci bokk jël nañu ay matukaay ngir dëgëral jokkalante gi ak mbootaayu xeet yi, ñu naw it bu baax sann-sañi doomi aadama ak tawfeex yu wóor ci biir àdduna yépp.
Ñu jàpp ne ànd taxawal sañ-sañ yeek tawfeex yi nekk na lu am solo lool ngir, darajaal matukaay yooyu.
Ndaje mu mag mi biral na ci bataaxal bii ne xeet yépp, réew yépp ak kurel yépp ñu jàpp li ci nekk, ci seen xel, te ñu góor-góorlu, ñu jaarale lii lépp ci njàng mi ak yar gi.
Ñu lawal sañ-sañ yeek taawfeex yi jël aymatukaay ci biirak bitim réew.
Ñu nangu te di doxal fépp ci anam gu wér ci biir xeet yi sosoo ci réew i bokk ci mbootaay gi ak gox yi bootu ci ñoom.
Doomi aadama yépp danuy juddu, yam ci tawfeex ci sag ak sañ-sañ. Nekk na it ku xam dëgg te ànd na ak xelam, te war naa jëflante ak nawleen, te teg ko ci wàllu mbokk.
Ku ne mën naa wax ne am na ay sañ-sañ ak ay tawfeex yu sosoo ci bataaxal bii te amul xeej ak seen, rawatina ci wàllu xeet, melo, awra, làkk, diiné, peete ci wàllu politig, xalaat, réew mbaa askan woo mën ti sosoo, ci it wàllu juddu alal ak lu mu mën ti doon.
Rax sa dolli amul xeej ak seen ci politig, yoon, mbaa doxalin wu aju ci bitim réew mbaa suuf soo xamne nit ki fa la cosaanoo; réew moomu mbaa suuf soosu moom na boppam walla deet, mbaa ñu yamale yengu-yëngoom.
Nit kune war naa dund ci tawfeex ak kaaraange.
Waruñoo def kenn jaam mbaa mbindaan. Njaam ak njaayum jaam nanguwunu ko ci anam gu mu mën ti doon.
Waruñoo mbugal, tutal, mbaa teg kenn lu metti lool lu yelloo wul ak doomu aadama.
Nit ku ne am na sañ-sañ ñu war kaa nangul darajaam ci wàllu yoon.
Népp a yam ci kanamu yoon. Te it amul xeej ak seen, ku ne yoon woowu war na laa aar. Népp war nañu leen aar ci luy jalgati liñu tënk ci bataaxal bii ak bepp yëngu-gëngu buy indi par-parloo.
Nit ku ne am na sañ-sañ dem ci berebi àtte kaay yi ci reewam saa yoo xamne sañ-sañam yooyu dëppook sàrti réewam mba yoon jalgati nañu ko.
Menuñoo jàpp, tëj, mbaa genne kenn réewam te tegunu ko ci yoon.
Ci lu wér, nit kune mën naa egg ci berebu atte kaay wax li ko naqari ci anam gu jub, te baña ànd ak par-parloo, ne dañu ko taxal.
1. Bépp nit bu ñu taqal cimbir mu tar jàppe nanu ko ku set ba loolu ñu ko taxal leer nàññ ginnaaw bi ñu ko attee. Te ñu taxawu ko ci lépp lu koy aar ci atte boobule.
2. Duñu tëj kenn ci ay jëfam mbaa lu mu fàtte mbete loolu mu jëf ci jamono jooju nekkul mbir mu tar ci wàllu yoon, ci biir ak bitim réew. Foofu it yoon du ko teg lu dul limengóok li mu def ci jamono jooju.
Kenn warula xuus ci dundinu doomu aadama, bu njabootam, ci lu jëm ci këram mbaa lu mengóok moom, di damm it jarajaam. Buñu jalgatee yii nit kune am na sañ-sañ ñu aar ko ci wàllu yoon.
1. Nit kune am na sañ-sañ wëndeelu ni mu ko neexe, tànn it dekkuwaayam ci biir réew bu mu mën ti doon.
2. Nit kune am na sañ-sañ génn réew mu mu mën ti doon. Fimu dëkk it bokk na ci-ak it dellusi ci réewam.
1. Nit kune bu ñu ko mbugalee am na sañ-sañ làqu ji, mbaa ñaan ñu làq ko ci yeneni réew.
2. Su fekkee ne nit ki dañu koy toppu ginnaaw bi mu defee jëyyi, mbaa yëngu-yëngóon méngóowul ak li mbootaayu xeet yi tëral, sañ-sañ boobu.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ xeetoo cim réew.
2. Mënuñu ne nit ki xeetoowul cim réew te teguñu ko fenn, mbaa ñu xañ ko sañ-sañ su bëggee soppi xeetoom ak réewan.m
1. Jigéen mbaa jóor saa yu matee amul xaaj ak seen, ak waaso bu mu mën ti bokk, réew, mba diiné am na sañ-sañ sëy ak it sos njaboot. Ñoo yam it sañ-sañ, balaa ñuy sëey, ci biir sëy ak it bu seen sëy tasee.
2. Sëy kenn menunuko fas, xanaa lu jiitu ku ne ci way-dencante yi joxe xalaatam.
3. Njaboot nekk na menneef gu am solo ci askan wi.
1. Ngay dund yaw doww mbaa ak mbooloo am nga sañ-sañ am loo moomal sa bopp.
2. Menuñoo xañ kenn am aman.
Nit kune am na sañ-sañ xalaat ak sa goom ci wàllu diine, soppi it diineem mba ngëmam, am na it tawfeex feeñal diineem, mbaa ngëmam, ak mbooloo, mbaa moom doww, fu àdduna daje mbaa deet, jarali ko ci njàngale mi, ci ay jëf, ci jaamu yi ak xarbaax.
Nit ku ne am na sañ-sañ wax mbaa bind lu ko soob. Ci waxam yooyule kenn menuko ce bundu xatal. Te it am na sañ-sañ di gëstu, di jot, di wasare ci anam gu yaa ay xabaaraki xalaat ak ay jumtukaay yu mi Men ti jefandikóo.
1. Nit kune am na sañ-sañ woote ab ndaje, mbaa sos mbootaay ci jàmm.
2. Mënuñoo bokk loo kenn ci mbootaay te àndu ci.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ bokk ci ñiy doxal mbiri réewam. Mu teewal fa boppam, mbaa mu yabal ab ndaw mu teewal ko fa.
2. Nit ku ne am na sañ-sañ, amul xeej ak seen liggéey ci bépp béréb buy doxal mbiri réewam.
3. Pas-pasu askan mooy cëslaay buy dëgëral lépp luy doxal réew. Pas-pas gile war na feeñ ci palin yu yiw yu ñu wara amal léeg-léeg ci tannin gu yaa te am sutura,mbaa topp yoon wu wóor wu andak taw feex ci wàllu pal.
Nit ku ne meññeefu askan wi am na sañ-sañ ñu aar ko ci giru dundam. Ci dundam war na ci am xol bu sedd ci sañ-sañam yooyu, lu aju ci koom-koomam, ci dundinam ak ci lépp lu aju ci aadaam te di ko jox maanaa ak yookkute gu ànd ak tawfeex ci wàllu darajaam, loolu lépp nag ku ne doomu réew mi indi dooleem ak di jokkalante ak bitim réew te mu méngook tërërin ak am-amu réew mu ne.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ liggéey, tànn it ci eanam gu ko neex liggéeyamm te mu dëppóok ay sàart yu yam te baax ci wàllu liggéey. Te it ñu aar ko ci ñàkkub liggéey.
2. Amul xeej ak seen ku néppam nanu sañ-sañ ñu fay leen, te loolu méngóok li mu aliggéey.
3. Keépp kuy liggéey am na sañ-sañ ñu jox ko pay gi mu yellool, baax te mën koo dundal ak njabbotam te mu yellook sagu doomu aadama, mu mottaliku it ak yeneeni pexe su mënee am ngir aar dundinam.
4. Nit ku ne am na sañ-sañ samp mbaa bokk ci ay kurel yu koy taxawu ci wàllu liggéeyam.
Nit ku ne am na sañ-sañ noppalu, feexal xolal ak it di yamale diirub liggéeyam ak it léeg-léeg muy për, bër gu ànd ak xaalis.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ am dundingu yamamaay ngir dëgëral wér-gi-yaramam, raataageem ak bu njabootam, lrawatina ci wàllu lekk col, dëkkuwaay, lépp lu aju ci wàllu paj ak bépp yëngu-yëngu gu am farata ci wàllu dundam. Am na it sañ-sañ ñu aar ko bu liggeeyatul bu feebaree, bu amee laago, ñàkk saxnaam mbaa sërinam, mbaa màgget, mbaa mu ñàkk li muy suturloo ci anam yu dul ci cootareem.
2. War nañu beral loxo, dimbali képp ku tollu ci am doom ak it gune yi. Bépp xale bu juddu ci sëy, mbaa bu judduwul ci sëy ñoo bokk benn anam buñ leen di aare.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ ñu jàngal ko, njàng mi waruñu ci fayaku lu mu bon bon ci njàng mu suufe mi te am solo. Njàng mu suufe mi lu war la. Njàng mu xarala mi, te it aju ci wàllu liggéey war nanu koo wasaare. Amul xeej ak seen njàng mu kawe mi ubbil nañu ko képp ku ko yelloo.
2. Njàng war naa indi naataange gu yaa ci ddoomi aadama te it war na dëgëral ñu naw sañ-sañi doomi aadama aki tawfeexam ci anam gu yaa-wat na it rataxal déggóo gi ak yokkute mbootaayu xeet yi ngir jàmm sax.
3. Waajur yi ñoo jëkk am sañ-sañ ci anam gi ñuy yare seeni doom.
1. Nit ku ne am na sañ-sañ bokk ci dépp lu aju ci caaday askan wi, di bànneexu ci lu cu aju ak it bokk ci lépp luy suqali xarala gi ak lu ciy meñ.
2. Nit ku ne am na sañ-sañ ñu aaral ko lépp lu aju ci lu mudefar ci wàllu la xarala, mbind mbaa lu aju ci wàllu caala.
Nit ku ne war naa tawaxu dëpp lu aju a askan wi, ak lu aju ci bitim réewam ba sañ-sañ ak tawfeex yi bataaxalu xeet gi ëmb mën a sax.
1. Nit ku ne am na ay wareef yu ko war digganteem ak dëkkandoom yi ngir dëgëral ci anam gu ya darajaam.
2. Nit ku ne buy doxal ay sañ-sañam aki tawfeexam war naa sallook li ko yoon may, ngir mu mën a nangu, naw, sañ-sañ nawleem ba léepp lu aju ci yiw, teey ak naataange gu yaa sax ci askan wi.
3. Sañ-sañ yeek tawfeex yi mënuñukoo doxal ci anam gu deppoo-wul li mbootaayu xeet yi misër mbaa taxawal.
Ci fànn gu mu mën ti doon ci bataaxal bii, bépp réew, mbootaay mbaa nit, warul doxal mbaa def luy yàq sañ-sañ yeek tawfeex.


text:
Jimbulang
Jimbulang aw wayndare la wu yitteem doon ëmb mbooleem xeeti xam-xam walla man naa itam tënku ci benn xam-xam, maanaam jimbulang buy wax ci paj walla ci taariix kepp. Jimbulang am mbooloom ay jukki la def, bu ci nekk di wax ci lenn: ciw nit, cib barab, cib xew-xew, cib xam-xam,... Jimbulang day wuuteek baatukaay, ndax du yem rekk ci faramfacce wenn làkk wi. Naka-jekk day doon ay téere yu bari.
Tekkeem gu daj[Soppi]
Cër yi ëpp solo yiy tax a raññee ab jimbulang, ñeent lañu:
- Jagleel gi ci am
- Seenug lëkkaloo
- Nosiin wi
- Mbidiinu jukki yi.
Jimbulang yi man nañoo wuute, aju ci seenum ëmbiit, man nañoo ubbeeku ci xeeti xameef yépp (Jimbulang bu Trecani ak Jimbulang bu waa-Brëtaañ, ñooy yi ci gën a siiw), walla itam tënku ci wenn xeetu xam-xam wi, niki ab jimbulangu paj, bu xam-xam walla bu xeltu. Am na it ay jimbulang yuy jagleelu ci wàll wu yaa ci cosaan, diine walla politig wu wenn askan, walla xeet, niki Jimbulang bu Mag bu Siwiet yi, Jimbulangu Jewish bi...
Yitteey liggéeyi jimbulang mooy jébbal xameef gi ëpp solo gees dajale ñeel tëriit li. Yii liggéey nit yàgg na koo def, dalee lu sori ci taariixam, waaye baatu jimbulang ñi ngi ko tambalee jëfandikoo ngir wax yile liggéey ci XVIu xarnu. Bépp liggéeyu jimbulang, ci lu leer, ab tënk rekk la ci xameefi nit, te it liggéey bi day soppiku aju ci dayoo ak xóotaayu ëmbiitam. Mbooloo ma ñu koy jagleel man naa am njeexiit ci ëmbiit mi; ab jimbulang bees jagleeli gone mooy gën a néew bees jagleeli mag.
Nosiinu jukki yi am na solo lool, ndax moo koy tax a doon ab jumtukaay bu saytoom yomb, kon gëstu ci dina yomb. Ci taariix, ñaari xeeti nosiin lañuy jëfandikoo ci jimbulang yu këyit yi: nosiin gu abajada, jukki yi dañu leen a nos topp nosiinu arafi abajada gu làkk wa ñu binde jimbulang ba, beneen bi mooy séddale leen ciy wàll. Bu njëkk bi mooy bi ñu gën a jëfandikoo ba tay jii, donte xibaarukaay yu mbëjfeppal yi tax nañu ceet geek dello gi man a am, di lu kenn manutoon a xalaat bu njëkk ba.
Jimbulang yi njëkk[Soppi]
Nit, dale ci lu yàgg cig nekkam, doon na jéem a nos ay xameefam. Li dale ci jamono ju yàgg ja, bindkat yi tambali woon nañu xalaat di boole banqaasi xam-xam yépp. Ci jimbulangkat yu njëkk ya man nañu cee lim Góor gi Plini mi bind Naturalis historia (taariixu dend bi), doonoon ag faramfacce, ci fanweer ak juroom-ñaari téere ñeel dend bi, nekkoon na liggéey bu siiwoon ca Tugal gépp ca Jamono ju duggu ja.
Yenn ci liggéey yi mat a fattaliku bokk na ci jimbulang bi Ibn Xaldun bindoon ci 1377, duppee ko Al-Muqaddima(Taariixu àdduna bi), mu ëmboon mbooleem xameefi XIVu xarnu bi: melosuuf, xeltu, taariix, koom-koom, gëstumboolaay, politig, paj ba ci suqaliku gu sax. Jimbulangu xam-xam bu Abu Bakr al-Razi, mutasilita bu Al-Kindi(ci daanaka 270 téere)
Imbratóor bu siin bi, Cheng-Zu bu callala gu Ming moo amaloon Jimbulangu Yongle, di benn ci jimbulang yi gën a yaa ci taariix, mi ngi àgg ci 1408 nekkoon 11.000 téere yees bindeek loxo, lu mat 400 ci ñoom ñoo ngi leen denc ba tay.
Yii téere, loxo lañu leen doon sottee ba tax doonuñu woon tasaaroo lool, boroom alal yeek niti diine yi rekk ñoo ci doon jot: Doonoon nañu ay téere yu seer lool.


text:
Taariix
Mooy xam-xam bi'y gëstu la xewoon demb. Di itam mbooleem ay Jëf ak ay xew-xewu demb, la ko dale ca ña nu jiitu woon ba ci nun. Taariixkat mooy ki'y gëstu di bind ci wàllu taarix
Xam-xamu taariix moo nuy melalal mbiri dëkk yeek dëkk-dëkkaan yu yàgg ya, ci biir jamonoy taariix, ak mbiri seen way dëkk. Da na nu waxal it ca dund ga fa amoon. Ci gàttal daal, xam-xamu taariix day gëstu li-wéyi nit (dembam) cig matale. Da na wuññi (feeñal) it nekkiin ak dundiin yi nga xam ne nit jaar na ci jànkoonteek ñoom ci dundam gu gudd gi, ci biir ay jamono yu dabante te toftaaloo, bu ko defee mu gëstu anami jëm-kanam yi nga xam ne nekktéef bii (di nit) amal na leen ci taariixam bu gudd bi, ci noonu loolu jural ñu ñu jange ci daj-dajam (li mu jot a dund) yooyu wéy, aki ndamam, te jéem a moytu ay pakkastalam aki rëcc-rëccam ya jàll.
Bu lii amee nag dina nu gis njariñ ak ngënéeli gëstug xam-xamu taariix.
- Lenn ci taariix bu àdduna bi
Tëraliin
Li ñu jublu ci jàng taariix[Soppi]
Taariix dinanu ko jang ngir mu yombalal ñu xam mboolaayi nit ñi ci anam gu xereñ, te dégg (nand, gis), xàmmee it buum yi leen boole.
Gëstu dundug buur yeek imbraatoor yi rekk du lenn rek li nu war a yitteel ci taariix, li ci gën di farata kay mooy gëstu dundug mbooloo yi ak bennaan yi (benn-benn nit ñi). Ak gëstu jafe-jafe yi daa yeesu ci seenug dund bis bu Yàlla sàkk, te jéem leen a wutali saafara yu dëppoo, ba maas giy ñëwi ëlëg man cee jariñu.
Digal taariix (wutal ko aw dig)[Soppi]
Ngir digal ab xew-xew fàwwu mu am ab tombub boy (fa muy dooree). Ay tombi boy yu bari nag am nañu te taariix man na cee tàmbalee. Nasaraan yi ñoom seen tombub boy mooy juddug Yonnant Yàlla Isaa, ca lañuy taariixe seeni xew-xew, bu dee jullit ñi ñoom seeni xew-xew ñi ngi leen di wutaluw dig wu bawoo ca gàddaayug Yonnant bi(j.m) juge Màkka ga mu ganee àdduna, dem Madiina. Xew-xew bii nag mi ngi fiirook (dajeek) atum 622 ci taariixu juddug Yonnant Yàlla Isaa.
Jamono yi[Soppi]
Donte taariix mooy la xewoon ba àdduna sosoo ba léegi, taariixu nit ñi, suuf si, jawwu ji,... Waaye ci déggoo taariix ñu ngi koy tàmbalee ca ba ñu sàkkee mbind, séddale ko ci ay jamono. Li nga xam ne ay téere yu ñu bindoon moo ñu ko xamal.
Njëkk-taariix(mooy taarixu ñi fi nekkoon laataa sàkkug mbind)
Taariix( mooy lépp li xewoon ca ba ñu sàkkee mbind ba leegi). Taariix ci boppam dañu koo sédale ci ay jamono.
Jamono ju yàgg ja: (feeñug nit ci suuf ba daanu'g nguuru rom gu mag ga ci 476)
Jamono ju diggu ja: ( ba feeñug Amerig ci 1492)
Jamono ju bees ja: (ba fippug waa-frãs ci 1789)
Jamono ju mujju ji:( ba ci sunu bis yii)
Njëkk-taariix[Soppi]
Boroom xam-xam yi, ginnaaw gëstu gu ñu def ci suuf si, wuññi nañu ay jeexiit (reste;vestige;trace) yu yàgg: ay jumtukaay, ay xor, ay doj, añs yuy tegtale ne suuf sii déy aw nit dëkke woon na ko njëkk ay junniy at, jamono jooja la nuy tudde njëkk-taariix.
Moom nag mi ngi séddaliku ci ñaari xaaj:
- Jamonoy doj wu ñu yatt
- Jamonoy doj wu ñu xacc (wu ñu ñawal)
Ci ngënéelul jeexiit yii lanu xame njëkk-taariix. Nit ci jamono jii da daan tuxu rekk, di jëfandikoo ay ngànnaay aki jumtukaay yu njëlbéenu (primitive) (doj yu ñu yatt, ay ngànnaay, ay xeej aki xepp). Bi jamono gënee dox, seen dund gi soppiku, ñu xam leegi sawara, jëfandikoo ko ci togg ñam yi. Ci jamonoy doj wu ñu xacc wi, lañu tàmbalee dajaloo, sóobu ci mbéy, sàmm ak ràbb ak liggéey jumtukaay yu xànjar yi, tàmbali it di def yenn liggéeyi fànn yi niki bind ci doj (ciseler ;graver), ak yatt. La ko dale ca 3500 n.j.g (njëkk judd gu yonnant Yalla Isaa), la weñ feeñoon, ñu fent it mbind. Bi weñ feeñee, fentees it mbind la njëkk taariix jeex, taariix daal di tàmbali.
Ñenn ci ay taariixkat[Soppi]
Seex anta Joob(Cheikhe Anta Diop)
Paate sow
Téerekaay[Soppi]
paate sow (wo): Dembi Senegaal, 1998


text: 1A nit ây kana anga a dees Yude de dàan, aw kàlnji da kor goosum ây. De gàan: Sey un rrèpni, un mòo hàar Muusa. To naa hû go ba, gun kpàa saarra ba. 2Pawlu ni Barnaba de lètnjin ni aw dèy, de hàanjin yèy. Ngam maan a nit goosum ây a farra de raknjin aw tèe Pawlu ni Barnaba, ni nit ây kana, ha aw dik a Yerusalem a gin nit ây tèe daw Yeesu gi, ni toonji nit kimjum ây, ngam yèenjum a yèk yey. 3Hû go a nit kimjum ây aw isni dawge. A nit tayrra ây ye hòmin a dees Feniki ni Samariya, de sagin da kor goosum ây yèk nit ây èege yèk Fay, kày inin tinîir waw a gin Nitcoorra. Ye ragin kà yey, de kâwsi daw tinîiri dèy. 4Ye kpèrrin a Yerusalem, a nit kimjum ây ni toonji ta waw, ni nit ây tèe daw Yeesu de ngorin daw mbâra. Pawlu ni nit ta wàa de sagin jày pî tèenji Fay ni aw. 5Amma a nit ây kana tâage a ot ni-Farisa ây irge nit goosum di Fay gi, de anin yèy de gàan: Ndika aw rrèpni daw da ni-riiy ây kana pî, aw mgbèng daw aw fut hàar Muusa. 6A nit ây tèe daw Yeesu gi, ni toonji nit goosum ây de kimjin aw raknji a yèk yey. 7A dat hàanjum dèy, Piyèr de ane de gàa daw: Un kor ta mum, un cèngni, Fay carrim dim a tîim wun diga mgban ngam mi sak Yèk Kâwrra da nit ây èege yèk wàa, ha aw ngaa aw rak aw goosu. 8Fay ey cèngni tinîir nirri, ii seedamku a hak waw ye hîi daw Jungci Delliya, kà yey hîina dorro ɗa. 9Ti ii daw 'nang 'nang ni orro ba, ye ɓetkini daw tinîiri ni goosum waw gi. 10Kà yey ɗi go, ngam jâ kàmnu yèy di Fay ni toksum titokri a hak nit futa ta Yeesu ya? Titokri maan koo orro ni too rra worro ot kpàaw tokta ba. 11Amma orro ot goosirre, ot saaye ni mbâr Yeesu Nitcoorra, kà yey saan aw ɗa. 12A nit kimjum ây pî de tâan baak baak. De raksin di Barnaba ni Pawlu, ye sagin jày pî tèenje Fay ni aw, ni lònum jày ni kayeefi ây a tîim nit ây èege yèk wàa. 13Ye gbèesin yèerra kà yey, Yakuba de ane de gàa: Un kor ta mum, raksimin! 14Simon saknage, diga màrra Fay kàme da nit ây èege yèk wàa, e kpàa nit ta wàa a tîim waw. 15Hû go getnji ni yèk nit lònum ây tâage kètiya, 16Fay gàa: A dat maan i gim ira, mi mbangsisi àay Dawda yey yaage gi. Jâa gim jâasi âwa maan, mi gòynisi, 17ngam ha ngirra nit ây aw kàmu di Nitcoorra, ha a yòot ni-riiy ây kana ɗa 'naasim daw gi aw tâa nit ta mum, aw kàmimi. 18Hû go gàa Nitcoorra, ey mbire jàk yey, cèngnunu di nirri diga mgban. 19Yakuba de gàa bak: Kà yey mi dànde, ta ot ndagi daw jày da nit ây èege yèk Fay, irga a gin wàa ba. 20Amma ndika ot kèrfa daw, ot mgbèng daw aw woofa riirra joot mâri, aw woofa njeenu, ni riirra joot hèwrriya, ni njîim. 21Ngam diga mgban a nit sakta yèk Muusa aw dii koo a riiy hâ, aw janggirre yèk Fay a àay gin kimjum ây unji wuysum pî. 22Yèk yey del dawge da nit ây tèe daw Yeesu gi, ni toonji ây, ni nit kimjum ây pî. De carrin nit ây kana a tîim waw, aw tèe daw ni Pawlu ni Barnaba aw dik a Antakiya. De carrin ɗa Yuda înuwan Barsabba, ni Silas. Aw dii a tîim nit tiɗàm kpees waw da kor goosum ây. 23De hîin ɗerrewol a kàn waw, kère kà yey: Orro ot kor ta wun, ni nit ây tèe daw Yeesu, ni toonji ây ot kèpfa dunde, dun kor goosum ây a tîim nit ây èege yèk Fay, tâage a Antakiya, ni Siriya, ni Kilikiya gi. 24Ot rage yèk nit ây kana aw difage a gin wun, aw tolsunu ha yèk waw 'nunsunu tinîir wun. Amma orro ot hîi daw orri ha aw mbir kà yey ba. 25Ngam maan ot raknji ni tinîiri kpolo, de catna nit ây ot tèefa daw a gin wun, ni Barnaba ni Pawlu, aw tâa nit ây yiɗi orro gi. 26Aw hîi jungci waw ngam nîir Yeesu Kristu, Nitcoorra worro. 27Ot tèefa dun ɗa Yuda ni Silas. Aw ngaa sa gaw saknu ni yèy. 28Ngam kà yey delu di Jungci Delliya ni orro ɗa, ta ot iisirra dun toksum jàk bûtiya kana ba, sey jàk yey de gun furri: 29Woofan riirra joot mâri, ni njîim, ni joot hèwrriya, ni iirra njeenu. Un faasi go hak wun a jàk ây gi, tèe gun tèe mbâriya. Tâan mbâra! 30Ye wasnjin gi, a nit ây maan de digin a Antakiya. A farra de kimjin nit futa ta Yeesu, de hîin daw ɗerrewol maan. 31A ye janggin yèk yey, del daw da nit ây pî, kâwsi tinîir waw. 32Yuda ni Silas, aw nit lònum yèk Fay ɗi, aw kàli daw yèy dèy, aw kpèwsi daw tinîiri da kor goosum ây. 33Ye tâan a farra unji 'nang 'nang, a kor ây de wasin daw mbâra, de isin a gin nit ây tèega daw gi. ( 34Amma Silas yiɗi tâarra a farra.) 35Pawlu ni Barnaba ngaa aw tâa a Antakiya. Aw ni nit ây kana dèy aw sakɗe, aw kàlnjirre yèk Nitcoorra. 36A dat unji 'nang 'nang Pawlu de gàaw di Barnaba: Dàa ot ir, ot gopsa daw da kor ây a riiy ây pî sakna yèk Nitcoorra, ot rapɗa daw kày tâan go. 37Barnaba yiɗi aw diknji ni Yuhanna înuwan Marku. 38Amma Pawlu dàne, ti del aw diknji ni ey ba. De gàa: Ngam ey ire, woofa dotke a Pamfiliya, ti diknjisi ni orro a tèerra tèem ba. 39Lètnjum ii dèy a tîim waw, ha de ɗòlnjin. Barnaba de arre Marku aw taynji ni ey, de legin a koombowal aw dik a Kipru. 40Amma Pawlu de carre Silas, aw diknji. A kor goosum ây de wasin daw, aw woo daw a mbâr Nitcoorra. 41De tayin aw hòm a Siriya ni Kilikiya, aw kpèwsi tinîiri da nit kimjum ây.


text:
Yanu mbëj
Yanu mbëj, ag jagle gu dàttu la ci wàll-wàllaani ab ne-ne, mooy tax seenug man a digaale ci ndimbalu tooli mbëjbijjaakon yi. Doole jiy judd ci googu digaale mooy sabab ag yëngu ci biir ne-ne bi, muy ab dawaanu mbëj. Bennaanu natt bu benn yan mooy Coulomb. Yan bi gën a ndaw bees man a natt mooy bi ab mbëjfepp di yanu, ñu koy faral di binde e = -1,602 10-19 c.
Yanu mbëj am mbir mees di janeer la, du lees man gis ak bët, dafa di aw tur wees jox genn feeñte gi ngir man a faramface wenn xeetu doxiin wi, di njeexiitam. Yanu mbëj man naa am ñaari xar-kanam yu wuute, di yees jàppee yu "dekkarle" ; benn bi di bu baax (+) beneen bi di bu bon (-). Ñaari yan yu wuute (bu baax ak bu bon) dañuy bijjante, ñaar yu bokk (ñaar yu baax walla ñaar yu bon) dañuy bëmëxante.
Yan yu bon yi lañuy faral a tudde ay mbëjfepp, yu baax yi di ay feppsaal ndax ñooy yiy nekk ci biir saalu xarefulwoon bi te kemu seen yan yam ak yu mbëjfepp yi te dekkarloo.
Dawaanu mbëj man naa am ñetti sabab: walug ay feppsaal (yan yu bon) walla walug ay mbëjfepp (yan yu baat), walla seenug wal ñoom ñaar ñépp ci jubluwaay yu dekkarloo.
Ngir bañ ay jaxasoo mbëjkat yi dañoo ànd ci ne walug yan yu baax yeey dawaanu mbëj, ci liñuy tudde dawaanu déggoo, ndax bu njëkk dañoo foogoon ne doxug wàll-wàllaan yu baax yeey jëmmal dawaan bi, donte tay jii dem nañu ba xam ne safaan bee nekk: dawaanu mbëj doxug mbëjfepp yee ko jur. Ndax feppsaal yi duñu ay wàll-wàllaan yuy dox, ci saalu xarefulwoon bi lañu sax dëkk. Bànqaasi xam-xam yi yittewoo gëstu yile feeñte ñooy xaralaymbëj ak mbëjfeppal.


text: 1Misme tse go lëë bla xaa kukan Jesús aan lëë xaa bitiits nii lëë Pilat beety bla meñ Galilea aan lëë xaa pkots xcheñ meñ go xcheñ ma nii kwlokon xaa. 2Tsigo lëë Jesús chëb: —Nladzy to nayak nii ptsyool xaa go ngo porñee mastre no xtol xaa que xtol xaa xtañ xaa. 3Lëdyo gon. Ni lëën xñe kaazhkaa lo do nii deelñee kpikchedy styoo do lo Dios, wi do kety. 4¿Ni pe nladzy to nii mastre no xtol ksa tsiimtson xaa nii byab yu ngol nii lë Siloé lady que xtol kchësy meñ nii no Jerusalén? 5Lëdyo gon. Ni lëën xñe kaazhkaa lo do nii deelñee kpikchedy styoo do lo Dios, wi do kety. 6Lëë Jesús bitiits nrii lo meñ, chëb xaa: —Tu xaa name sob tub xan yag yegw lady xyag uv xaa, aan lëë xaa kukuy dyon pe kë yegw low, aan ni tu yegw ptsyoldy xaa. 7Tsigo lëë xaa chëb lo xaa nii xkyënap kchë xyag uv xaa: “Buy gaanoo, lëëw kak tson iz nii xyely kyubaa yegw lo yag re, per lo ksa iz ko ni tu xnexo karty kawaa. Pchugo masy, por xaktyee xlyëw lo kwaa.” 8Per lëë xaa nii xkyënap kwaa kwëb chëb: “Xey, psaansyew na iz. Lëën ksoly xano ni lëën ko pyëëb xano, 9tsiin tsaaplaa skyë nex low singo. Aan deelñee kyëdyo, mansye kchugloo.” 10Tu tse nii xiladzy meñ Israel lo tsiiñ lëë Jesús beeñ kseedy meñ leñ ktoo. 11Aan lady kchësy meñ no tu kwnaa nii kwlox tsiimtson iz xsyaknë. Tu kyalbini mal beeñ me chop xkwaa, aan pchilodre nyak tubli me. 12Tsiñee lëë Jesús kon me, lëë xaa kwtsyetsy me aan lëë xaa chëb: —Kwnaa, lëël byak, xsyaknëdroo. 13Tsigo lëë xaa pxob ña xaa lady me, aan wor go kazh lëë me byak tubli, aan lëë me bislo biily me lay lo Dios. 14Per lëë xaa nii xñabey leñ ktoo blëë, porñee beeñ kyak Jesús me tse nii xiladzy meñ Israel lo tsiiñ, aan lëë xaa chëb lo meñ: —Xoop kpidz nonguial kak tsiiñ. Kol të leñ tse go par kak to rmedy, kiijty to tse nii chakty tsiiñ. 15Tsigo lëë Jesús kwëb chëb: —Mal do. ¿Pe chinidy to xyosy to kunis nayak o xburr gaa to nikxe chakty tsiiñ? 16Lëë kwnaa re gon lo xtiiy Abraham sëëd me, aan kok tsiimtson iz nii nguëëtuu xaatox me lo kyalkits re. ¿Pe nonguialdy nayak laa me nikxe tse nii chakty tsiiñ nak? 17Tsiñee lëë Jesús chëb ngo, lëë xaa nii xlëë lo xaa pteladzy, per kchësy meñ ble kon kyalntson nii beeñtsyey xaa. 18Lëë gak Jesús chëb: —¿Pe cos nak sinak laañee xñabey Dios dyon, ni pe cos chak si chako? 19Nako gon sinak tu medzy martas nii chan meñ lo kwaa aan tsiñee lëëw chak lal tu yag, lëë mguiñ xko xipchoos loo go. 20Lëë gak Jesús chëb: —¿Pe cos nak sinak laañee xñabey Dios dyon? 21Nako gon sinak levadur nii xkëë kwnaa tson lmud riñ par tsobe kchësy kobyi. 22Worñee lëë Jesús no nëz si xaa Jerusalén, beeñ kseedy xaa meñ kyedzy ni tañ nii kwtedy xaa. 23Aan lëë tu xaa kwnabtiits lo xaa chëb: —Xey, ¿ndalydy meñ lë xtyelaa lo tol? Lëë Jesús chëb: 24—Kol ktee nii sëëb to laañee xñabey Dios, por nako sinak tu puert nya aan ndaly meñ kakladzy sëëb, per kchilodyo. 25Loxsye ksuugw xpixwan yu puert, deelñee kyaan do ley lëë do këb: “Xey, pxaly chu yu syëëb noo.” Per lëë xaa kñë lo do: “Nandyaa cho xaa do.” 26Tsigo lëë do këb: “Ptyaawni noo ni ptyowni noo lii, ni beeñ kseedyoo meñ nëz laa no noo.” 27Per lëë xaa kyëb kñë xaa: “Lëën niyle nii nandyaa cho xaa do. Kol kyey por ngoptol do.” 28Tsigo lëë do koon ni lëë do kaw lay do tsiñee kan do nii lëë Abraham ni lëë Isaac ni lëë Jacob ni lëë kchësy profet ncheno laañee xñabey Dios, aan lëë do byaan ley. 29Por ndaly meñ nii nche tyub lo kislyu sob kaw laañee xñabey Dios. 30Tsiñee lëë tse go tsitsib ndaly xaa nii nyats chak nina kyablyu parñee ktaan xaa nii mban nina. 31Loxsye ngo lëë bla xaa fariseo ptsiñ, aan lëë xaa chëb lo Jesús: —Bi nu, porque lëë Herodes chakladzy kuty lii. 32Tsigo lëë Jesús chëb: —Kol tsi aan kol këb lo mëz wnee xuuy go: “Natsesy ni kxesy kwin kyalbini mal ni kuuñ kyakaa meñ xsyaknë, widzy lëën kyal.” 33Per no nii ktsiñaa laañee san natse, kxe ni widzy. Por ni tu profet chilody kety deelñee sody xaa Jerusalén. 34’¡Chooksye lëë doy nii no do Jerusalén! ¿Penak nii chuty to profet ni penak nii xlaal kyo do xaa nii xaal Dios lo do? ¡Ndaly vuelt kokladzyaa ndopaa to sinak xtop nguidy xoob xiñ leñ xikw, per kwnëdy to! 35Lëë na lëë xkyedzy to kyaanladzy. Ni kpikchedre kan do naa axte tse nii lëë do këb: “Skizh Dios, xaatke buen xaa nii pxaal xaa.”


text:
Saytubiddiw
Saytubiddiw mooy xam-xam biy xool aka saytu biddiw yi, di jéem a faramface ak a leeral seen melokaan ci jëmm ak ci simi, seenug magg ak seen cosaan. Doon na xam-xam bu am lu ëpp 6 000 at, ay cosaani saytubiddiw jiitu na jomono ju yàgg ja.
Te ñu bañ koo jaawale ak gëstubiddiw
Taariixkat yi nee nañu saytubiddiw mooy xam-xam bi gën a yàgg ci àdduna bi. Xay yu njëlbeenu yi sax amoon nañu ci ay xam-xam.
Tekkiinam[Soppi]
Xam-xamu saytu-bidiw bokk na ci xam-xam yu njëkk yi am ci fajarug nite, moom xam-xam la buy yittewoo fuglu ak jàng xew-xew yiy xew ci bitib kol-kol bu suuf si ak ci muuraay gu jawwoom gi. Mooy it xam-xam biy joxe xibaar yi aju ci feeñte (phenomene)yu bidiw yi. Saytu-bidiw mooy gëstu tàmbalig yaram yi ñu man a fuglu ci asamaan si (biti suuf si), ak séenug jëm-kanam ak séeni jagle yu jëmm (walla fisiyaa) ak yu kimyaa, ak xew-xew yi ñuy àndal.
- Français:astronomie
- English:astronomy


text:
Goxub Dottub Bëj-saalum
Dottub Bëj-saalum mooy gox bi gën a suufe ci Suuf si. Nekk ci dottub Bëj-saalum, Mbàmbulaan gu Bëj-saalum gi moo ko wër. Laal na itam géeju Ross ak bu Weddell.
Réyaayam toll ci 13,9 junni-junni km², Dottub Bëj-saalum moo gën a tuuti Asi, Afrig, Bëj-gànnaaru Aamerig ak Bëj-saalumu Aamerig. Tugal ak Oseyaani rekk la gën a réy. Lu mat 98% ci suufam galaas a ko sàng, ci dëllaay bu mat 1,6 km.
Dottub Bëj-saalum mooy gox bi gën a sedd, bi gën a wow, ëpp ngelaw. Di itam gox bi gën a yëkkatiku ci kawu tollulwaayu géej gi. Ñakkug taw ga fa am, lu dul ci tefes yi, moo tax ci biir gox la tàkk bi ëpp ci Suuf si nekk. Amul nit ñu fay dëkk lu yàgg, amul itam nit ñu fa baaxoo. Ay gañcax ak ay rab rekk a fa man a dëkk.
Melosuuf[Soppi]
Ak réyaay bu toll ci 13,9 junni-junni km² mooy juroomeelu gox bi ëpp ci àdduna bi cig réyaay.
Gox bi dafa séddaliku ci ñaari xaaj:
- Sowwu Dottub Bëj-saalum
- Penku Dottub Bëj-saalum
Lëkkalekaay yu biir[Soppi]


text:
Itaali
Itaali (Pénc mu Itaali) réewum Tugal (Óróop) Itaali men la ci réew yi nek ci Bëj-saalumu tugal,
ngir xootal Taarixu Itaali xoolal Fii
Ni Itaali meloon njëkk xare yu Napoleon yi:[Soppi]
Itaali laata a Napoleon di ko teg loxo, di ko nangu, nekkutoon réew mu ñu bennal , nekkutoon it di mu am ag temb, moom kay daa seddaliku woon, doon fukki xaaj ak ñaar, yu doon topp ak a nekk ci ron kiliftéefug ay nostey politig yu wuute: nosteg nguur ca Savoia, Piemonte, Napoli, ak nosteg pénc ca Venezia ak Geneva, ak ag àtte gu paab ca Rom, ak gu Dóox ca Toskaana ak Parma, ak xaaj yoo xam ne dañoo nekkoon ci waawug imbraatóor gu Otris gi, ñooy Milano ak Lombardia.
Piemonte nag moo nekkoon nekkteg politig gi gënoon a dëgër, te ëppoon doole ci nekkte yooyu. Ña ëppoon ca njiit ya yilifoon nekkte yooyu, ay diktaatóor lañu woon, rawati na ñi ci waa Otris jiite woon, cig jonjoo mbaa cig jonjoodi .


text:
Dottub Bëj-saalum
Baatu dottub Bëj-saalum daa am ñaari tekki: ci benn bi ab gox (Dottub bëj-saalum) la di ci beneen bi ab tomb.
Dottub Bëj-saalum mooy puju àdduna bi ci Bëj-saalum, maanaam tomb bi gën a féete Bëj-saalum ci àdduna bi. Moom ci boppam am na ñaari tekki: di nan wax dottub Bëj-saalum «gu melosuuf» ak dottub Bëj-saalum «gu bijjaakon» (dottub bijjaakon). Ñaari tomb yi bokk ñu ndaxte fi dottub Bëj-saalum gu bijjaakon di ne day aju ci coppiteeg toolu bijjaakonu àdduna bi.
Gu melosuuf[Soppi]
Ki fa njëkk a tek tànkam mooy nemmeekukat boobu di Roald Amundsen di waa Norweej, ci 14 weeru tabaski atum 1911. Ca seenug dëpp la Robert Falcon Scott, di ki mu doon njëkkanteel, aki ñoñam ya mu andaloon saayee.


text:
Fuuta Tooro
Nguurug Tukulóor mi ngi sosu njëkk juroom ñeenteelu xarnu, njabootug Ogo Ja jiite ko, ci mujjantalug xarnu bu fukkeel la Waar Jaabi song ki mujjoon ci buuri njaboot googu, ray ko. Bu ko defee daal di jël nguur gi, ci noonu la geneen njaboot jote ci nguur gi, mooy gu Mana.
Waar Jaabi dugg na ci lislaam, daal di jug def jiyaar ci kaw dëkkandoom yi dul jullit, ci noonu la nguurug Tukulóor xéye di nguur gi njëkk a dugg ci lislaam ci Senegaal.
Tukulóor yi bokkoon nañu ci yaxantug wurus wi ak njaayum jaam yi, li ko waraloon it mooy dend gi ñu dendoon ak dexug Senegaal gi, ak nekk gi ñu nekkoon ci yoonu yaxantu wi. Mu nekkoon réew mu naat te am doole, waaye dafa rotoon ci ron teg loxo gu imbraatóor gu Gana, (ci xarnub fukk ak benn), ginnaaw bi mu rot ci gu Mali (ci xarnu bu fukk ak ñatt), rotati ci gu Jolof (ci xarnub fukk ak ñeent). Ci mujjug xarnub fukk ak juroom la Koli Tingala (kilifa gu bokk ci càllallag Pël, juge ci wàllug bëj-saalum gi) jug xeex Tukulóor yi, daal di tembal ay goxam (ñu moom seen bopp) taxawal nag nguur gu yees mooy Fuuta Tooro, njabootug Deñanke jiite ko.
Ci xarnub fukk ak juroom benn Fuuta Tooro def na ay xare ngir yaatal suufam ci kaw ay dëkkandoom : Jolof, Kajoor. Njabootug Deñanke nag manatuñu woon a jàmmaarlook cong yi tukkee ci biti, ak lëj-lëji kuutu gi (succession). Ci atum 1770 g.j, la ag fipp am walla ag jeqiku tukkee ci kilifay jullit ñi, Cerno Sulaymaan Baal jiite ko, daal di daaneel njabootug Deñanke, bu ko defee Baal jël lislaam def ko cëslaay li nguur gi di tegu te di ko ci doxale. Cerno Sulaymaan Baal bàyyee woon na nguur gi Yilimaan Abdul Xaadir Kan, moom lañuy jàppe ki njëkk a doon Yilimaan ( Amiirul Moominiin :njiitul jullit ñi)
Gongikuwaay[Soppi]
Taariixu Senegaal bu Abdu Xaadir KEBE


text:
1:1 Man Pool maa lay bind, man miy jaamu Yàlla ak ndaw li Yeesu Kirist yónni, ngir xamle ngëm, gi lal yoonu ñi Yàlla tànn, tey yokk xam-xamu dëgg, giy meññ ragal Yàlla;
1:2 mu sukkandiku ci yaakaar ju dëggu, ji nu am ci dund gu dul jeex, gi Yàlla dige ba dara sosoogul, moom mi dul tebbi waxam.
1:3 Te léegi, ci jamono ji ko soob, feeñal na xebaaram boobu ci waaraate, bi ma Yàlla sunu Musalkat dénk te digal ma, ma xamle ko.
1:4 Maa ngi lay bind, Tit, yaw sama doomu diine ju wér ci ngëm, gi nu bokk nun ñépp. Na la Yàlla Baay bi ak Kirist Yeesu sunu Musalkat may yiw ak jàmm.
1:5 Bàyyi naa la ca réewu Kereet, ngir nga mottali la desoon ci liggéey bi, te samp ay njiiti mbooloo ca dëkk bu nekk, ni ma la ko sante woon.
1:6 Njiit nag nii la war a mel: war na ñàkk ŋàññ, yem ci benn soxna, am ay doom yu gëm yu amul baatu gannaaw cig yàqute mbaa déggadi.
1:7 Ndaxte kuy sàmm mbooloo mi mooy jawriñu Yàlla, kon warul am ŋàññ, walla di ku dëgër bopp mbaa ku tàng bopp; warul dib màndikat walla xeexkat mbaa ku bëgge ci alal ju lewul.
1:8 Waaye war na man gan te bëgg lu baax, di ku maandu te jub, ku sell te noot boppam.
1:9 War na jàpp ci xebaar bu dëggu, bi lal sunu yoon, ba man a dénkaane ci njàngale mu wér mi, tey yey ñi weddi.
1:10 Loolu war na, ndaxte am na ñu bare ñu déggul lenn ndigal, rawatina ci Yawut yi, ñuy yàq xeli nit ñi ak seen waxi neen.
1:11 Fàww nga wedamloo leen, ndax dañuy tas këri lëmm, ciy jàngale li warul ngir sàkku alal ju lewul.
1:12 Am na nitu Kereet, di yonent ci ñoom, mu ne: «Waa Kereet, ay fenkat lañu mas a doon, ñu soxor ni ay rabi àll, fuqle te tayel.»
1:13 Te li mu wax dëgg la. Looloo tax nga war leen a yey bu wóor ci seeni bàkkaar, ngir ñu am ngëm gu wér
1:14 te bañ a topp léebi diiney neen yu Yawut yi, mbaa tegtali nit, ñi dëddu dëgg.
1:15 Ñi sell seen lépp a sell, waaye ñi selladi te gëmadi seen dara sellul, du seeni xalaat, du seeni xel.
1:16 Dañoo mbubboo xam-xamu Yàlla, waaye seeni jëf weddi na ko; ñu sikk lañu te déggadi, ba tële ci jëf lenn lu baax.
2:1 Yaw nag nangay waare li dëppook njàngale mu wér mi.
2:2 Maanaa, na góor ñu mag ñi foog, am faayda te maandu, di ñu wér ci seen ngëm, seen mbëggeel ak seen muñ.
2:3 Jigéen ñu mag ñi itam, na seen doxalin ànd ak faayda; buñuy jëw mbaa xér ci sangara. Waaye nañuy jàngale lu baax,
2:4 bay sol ci boppu jeeg yu ndaw yi, ñu bëgg seeni jëkkër ak seeni doom,
2:5 di ñu maandu, sell te fonk seen kër, ñu neex deret te déggal seeni jëkkër, ngir kenn bañ cee gàkkal kàddug Yàlla.
2:6 Naka noonu itam nanga xiir waxambaane yi cig maandu.
2:7 Te yaw, ci lépp lu mu man a doon, nekkal ab royukaay ci jëf yu baax. Na sa njàngale wér te am faayda,
2:8 ànd ak wax yu wér yu kenn mënta diiŋat, ngir sunuy noon rus ba wedam, ci li ñu amul dara lu ñu nu tuumaal.
2:9 Waxal it jaam ñi, ñu déggal seeni sang ci lépp, te liggéeyal leen ba seral seen xol, bañ cee boole werante
2:10 mbaa sàcc. Waaye nañu wone takkute gu mat, ba rafetal ci lépp njàngalem Yàlla sunu Musalkat.
2:11 Ndaxte yiwu Yàlla feeñ na te ubbil na ñépp buntu mucc.
2:12 Moo nu digal, nu dëddu weddi ak bëgg-bëggi jamono, tey dund ci àddina cig maandu, njub ak ragal Yàlla,
2:13 di séentu bés bu tedd bi nu yaakaar, maanaa Yàlla ju màgg ji, di sunu Musalkat Yeesu Kirist, feeñ ci biir ndamam.
2:14 Joxe na bakkanam ngir nun, ba jot nu ci lépp lu bon, te beral nu boppam, di xeet wu sell te ràññiku ci jëf yu baax.
2:15 Jàngaleel loolu, di leen dénk ak a yedd ak fulla ju mat. Bu la kenn yab.
3:1 Fàttali leen ñuy déggal kilifa, yi yore nguur gi, tey jëfe seeni ndigal, ñu taxaw temm ci lépp luy jëf ju baax.
3:2 Buñu jëw kenn mbaa ñuy ŋaayoo, waaye nañu yiwe te won ñépp lewet gu mat sëkk.
3:3 Ndaxte nun itam ñu ñàkk xel lanu woon te déggadi, nu réer bay jaamu ay bëgg-bëgg ak i bànneex yu wuute, nu dëkk ci coxorte ak ñeetaange, di ñu sikk tey sikkante.
3:4 Waaye naka noona Yàlla sunu Musalkat feeñal na mbaaxam ak cofeelam,
3:5 ba musal nu; ajuwul ci jëf yu jub yu nu def, waaye ci yërmandeem rekk. Mu juddulaat nu ci laabal sunu xol, te yeesalaat nu ci dooley Xel mu Sell,
3:6 mi mu nu sotti ba mu baawaan, ci darajay Yeesu Kirist sunu Musalkat.
3:7 Ci noonu Yàlla àtte na nu jub ci kaw yiwam, te sédd nu ci dund gu dul jeex, gi nuy séentu.
3:8 Wax jooju ju wóor la, te damaa bëgg nga dëggal loolu, ngir ñi gëm Yàlla sax ci jëf lu rafet. Loolu moo baax te am njariñ ci nit.
3:9 Waaye moytul yu deme ni werantey neen ak limi maam, ay xuloo ak i xëccoo ci doxalinu yoonu Musaa, ndax loolu waxi neen la, te amul benn njariñ.
3:10 Kuy féewale, nanga ko yedd, yeddaat ko; bu tëwee, nga dàq ko,
3:11 xam ne nit ku ñaaw xel la te ay bàkkaaram fés ci ñépp.
3:12 Bu ma la yónnee Artemas walla Tisig, gaawantul fekksi ma ci dëkku Nikopolis, ndax fa laa bëgg a lollikooji.
3:13 Naka Senas àttekat bi nag ak Apolos, waajal leen bu jekk ci seen tukki, ba seen aajo yépp faju.
3:14 Na sunuy bokk it takku ci jëf yu rafet, ba man a faj aajo yépp, te bañ a yaafus.
3:15 Ñiy ànd ak man ñépp ñu ngi lay nuyu. Nuyul nu sunuy soppey ngëm. Na yiwu Yàlla ànd ak yéen ñépp.


text:
Alaaji Omar Fuutiyu TAAL
Alaaji Omar Fuutiyu Taal mi ngi gane àdduna ci ndëkk su ñu naan Elwaar, ci wetu Podoor atum 1794 -1796 g.j, mu bokkoon ci askan wu cosaanu ci Lislaam, baayam mi ngi tuddoon Sahiid mom Usmaan mom Muxtaar Tukkloor bi, yaayam tuddoon soxna Aadama Caam.
Dund na ay at ca barab yu sell ya (Màkka), bi mu déllusee réewam la dogu woon ci tas Lislaam te jële fi way sanc yi. Ci atum 1853 g.j, la jibal jiyaar ngir yékkati baatub « Laa ilaaha illal Laah » .
Mu song Karta ak Xaaso nangu leen, def fa imbraatóoram gu lislaam gi. Xareb Alaaji Oamar fenqoo na’ak bu Federb bi nga xam ne li ko yékkati woon mooy aar sancoom yi mu amoon ci sowwu bi, ak jéem a tegi loxo penku bi. Alaaji Omar saxoon na te të ci kanamu dooley sanc gi, waaye ci mujj gi mu daanu ca doji Banja Gara ya ca Gine atum 1864 g.j. Bu ko defee doom ja Ahmad Seexu daal di yanu raayob jiyaar bi ci ginnaawam, waaye moom it amoon na ag lott ci kanamu ngànnaayu sancaan yu lëw yii te aaytal. Bi mu ñàkkee pexe la xaatim ag kóllare ak tubaay yi atum 1881 g.j, waaye Gayni mi mu defaloon kóllare googu daal di koy wor, ndax songaat na ko, ga ko ci mu daw, foofu la imbraatóor gi daanoo ci loxoy tubaab yi, atum 1889 g.j .


text: 1Yeesu de yèe daw bak ni rèenjum yèy, de gàa: 2Wûun Fay a faktiturum rèenji ni wûun yey mbangse siir ata maanji di hàm wàa gi. 3De tèe da nit tèem ta wàa, ha aw kàl daw da nit 'naasum ây a siir ata maanji gi, aw dàara. Amma aw aw yiɗi aw dàara ba. 4De tèese bak da nit tèem ây kana, de gàa: Kàlin daw da nit 'naasum ây nà un gàa daw: E rri yey tiriit ata maanji mbangsumya ɗi. Mi gûuye gus ta mum ni lèri ta mum, mi mbangsige jày pî. Dàaran a siir ata maanji! 5Amma a nit 'naasum ây gi aw ii tuk waw a yèk maan ba. De tayrin nit kpolo a hèmna wàa, nit kana ngaa a gin sàangum jàk ta wàa. 6A nit ây ngaskirra gi de mòon daw da nit tèem ta wûun nà, de riisin daw 'màari, de ɓàrin daw. 7De ngòlu di wûun, de tèefa sooje ta wàa, aw gbeesifa daw da nit ây ɓàare nit tèem ta wàa gi, de sutfan àay rra waw. 8De gàa daw da nit tèem ta wàa: Siir ata maanji mbangsige, amma a nit 'naasum ây aw tèk ha aw dàara ba. 9Hû go digin a jalnji ot ây, un 'naasa koo wun kpàanu pî, e dàara a siir ata maanji. 10A nit tèem ây nà de digin a jalnji ot ây, de kimjan nit ây kpàan gi pî, a nit makta ây ni nit mbâr ây. Hû go àay gin riirra tiriit ata maanji mûu ni nit ây. 11Wûun ye lege a àay ngam e rapti da nit ây gi, de kpàa nit kana tâa ti mgbap lurra siir atnum maanji ba. 12De gàaw: Sooba, kà lekma muy ay gi, lurra siir atnum maanji cenum ba ya? Ey de tâaw baak baak. 13Wûun de gàa da nit tèem ta wàa: 'Mèmuwan kàn ta wàa ni nak ta wàa, un 'màktufa a tuma kulpi a gbaa a gin tâa umda rîsim ni riisum temgi. 14Ngam a nit 'naasum ây aw dii dèy, amma a nit ây catɗan gi aw dii càa. 15A ni-Farisa ây de digin aw yèenji a tîim waw, kày gaw mòow di Yeesu a yèk wàa gi. 16De tèefan lor ta waw, 'mèmsa ni nit ta Herode, a gin wàa aw gàawa: Nitkàlnjum, ot cèngni muy mu nit takundi ɗi, mu kàlnjirre ot Fay ni takundi. Mu tolle yèk nirri ba, mu raptirre nis nit ây 'nang 'nang ba. 17Kàlna kà dànuma! Gesi hîirra jomorrgol di Kaysara wûun gi yi, koo ti gesi ba yi? 18Amma Yeesu ye cèngni makta waw, de gàa daw: Un nit tibiw ây gi, ngam jâ rûfim un ya? 19Kàlnimin seede jomorrgol! De 'maawran seede sarrdi kpolo. 20De gun daw: Foto hak wun ɗi yey gi, ni kèta nîir wuna? 21De goosin: Foto Kaysara wûun ɗi. Yeesu de gàa daw: Hû go hîisuwan di Kaysara jày tâage jàk wàa, hîisuwan di Fay ngaa jày tâage jàk wàa. 22Ye ragin yèk yey, de tâa daw 'nang. De woowan di Yeesu de tayin. 23Mgbàr maan a ni-Saduki ây aw dàara a gin Yeesu. A nit ây maan aw gàarre, gûysum a wurra cen. De gunuwan, 24de gàan: Nitkàlnjum, Muusa gàa: To nirri wut go hàm cenu ba, sey kaa wàa e koyrra kin wàa mba ge kpàa go hàm, ha e gòyni yòot ɓèl wàa wutke gi. 25A hàm tooy kpolo aw tâaye nà jòròs a gin worro. Màrra arre kin, de wurre hàm cenu ba, de woowfa kin wàa di kaa wàa. 26Hû go futnje ni kaa wàa cukti, ni kaa wàa taanti ɗa ha aw jòròs pî. 27A dat waw pî kin maan ɗa wurre. 28Amma unji gûysum a wurra, kin maan kin wun ge tâa a tîim waw jòròs gi ya? Ngam aw ɗa pî aw arruge. 29Yeesu de goosi de gàa daw: Un dòpɗe, ngam un cèngni yèk defterre koo mbinum Fay ba. 30Ngam ye gaw gûysi a nit ây wutke gi, nihun ni nikin gaw atnji ba. Tâa gaw tâa kà malayka ây a faktiturum. 31Un haa janggum jày kàlnu Fay a yèk gûysum a wurra ba yi? ye gàa gi: 32Miy tâage Fak waw da Abraham, ni Isak, ni Yakob. Hû go Fay ti tâa Fak nit wutiya ây ba, amma Fak nit beenga ây ɗi. 33Mûsa nit ây ye ragin yèk Yeesu kà yey, de kpul daw jungci isi a kàlnjum wàa kàlnji daw gi. 34A ni-Farisa ây ye ragin, Yeesu suni daw ni yèy da ni-Saduki ây gi, de kimjin a gin ti kpolo. 35Nirri kpolo a tîim waw, nit cèngnum yèk mgbèngda, de gunu ngam e rûfuwa, de gàaw: 36Nitkàlnjum, yèk hâ hòmge 'mita a yèk mgbèngda gi ya? 37De goosi de gàaw: Yiɗi Fak wey Tooy Ɓèl ni tinîir wey pî, ni jungci is wey pî, ni dànda wey pî. 38Yey tâage woy màrra, hòmge 'mita a yèk mgbèngda gi. 39E rri yey yèk cukti a yèk mgbèngda rèenji ni yey gi: Yiɗi nit tâanjum wey kà yey yiɗum hak wey. 40Yèk mgbèngda pî, ni yèk nit lònum ây pî gòyrre a yèk ây cuk gi. 41A ni-Farisa ây ye kimjin gi, Yeesu de guni daw, 42de gàa: Ji dànnu a hak Kristu gi hàm wun ɗi ya? De goosin de gàawan: Hàm Dawda ɗi. 43De gàa daw: Ɗo kà rri Dawda ye yèe ni Jungci Delliya, 'naasu «Nitcoorra» gi ya? ye gàa: 44Tooy Ɓèl gàa di Nitcoorra mum: Tâa a riina mum, ha mi ii nit yiir ta wey a gin nafta nak wey. 45To Dawda 'naasu go «Nitcoorra», kà tâani Kristu hàm wàa gi ya? 46Cen nirri a tîim waw kpàagu goosum yèy di Yeesu ba. Diga unji maan aw tolu gunda jàk gunda.


text: 1Le Yesu bui waadidiliib, "Ntɔŋ ga sil li bi; tibɔbil mu bi unii u tɔŋni binib ke bi tun titunwambir na. 2Bi yaa ba tee di kinaak saakpeŋ ki di tul leen uneen ni, ki tur u lii nnyusaakpem nin chee nyoo na ni kan, ni soor ki tii u, ni u tɔŋ maadidiliib ponn ni uwaatiir ubaa un tun titunwambir. 3Ni li nyi man. "Aana aabo yaa ŋa si bakaa kan, sur u. U yaa kpeln waabimbin kan, di cha pinn u. 4U yaa ŋa si bakaa mfim mulule nwiin mbaa ponn ni, ki yaa dan aa chee mfim mulule ki bui si, 'M ŋa si gafara la,' aa di cha pinn u." 5Le waakpambalb bui u, "Tidindaan, too kpee timi aanaadii pu." 6Le u bui bi, "Ni yaa gaa Uwumbɔr ki kii siib kan, ni ga bui busub ngbaan ke bu ŋɔb libuul ngbaan ni ki ti ŋuŋ nnyusaakpem ponn ni, le bu ga kii nimi aamɔb." 7"Tɔ, ni ponn ni ubaa yaa kpa unaagbiija u ko kisaak, bee u kpaa ipiih na kan, u yaa nyan ni kisaak kan, saan bui u libuul ngbaan ni, 'Nan ji tijikaar.' 8Aa ga bui u, 'Ŋa tijikaar ki siin mi aan m ji ki nyu. M yaa jin doo kan, aa mu ga ji ki nyu.' 9Saanaagbiija yaa ŋa saah ban pu na kan, aa ga doon u ke u ni lituln aa? Aayii. 10Ni mu bi ke unaagbiija ngbaan aah bi pu na la. Ni yaa ŋa Uwumbɔr aah tuk nimi ke ni ŋa pu na mɔmɔk kan, ni bui ke 'Taa ŋeer ubaa pak timi. Ti po ŋa taah ba ga ŋa pu na la."' 11Yesu aah cha Jerusalem na, le u dii Samaria ni Galilee aatiŋ aanaanmɔk. 12Waah koo kitiŋ kibaa ni na, le bikɔndam kipiik ton u nsan ni, ki si dandar, 13le ki teen, "Tidindaan Yesu, sam timi kinimbaak." 14Yesu aah waa bi na, le u bui bi, "Li cha Uwumbɔr aatotoortiib chee, bin ti ŋaŋ nimi." Le baah cha na, bi pɔɔk a. 15Le bi ponn ni ubaa, waah kan ke u pɔɔk na, le u gir ni, le ki nyuŋni Uwumbɔr mpɔɔn pu, 16le ki nan gbaan Yesu aanimbiin ni, ki dooni u. 17U ye Samaria aatiŋ aanii la. Le Yesu baa ke, "Maa teb bikɔndam kipiik la aa? ke biwae na bi la chee? 18Ubaa aa gir ni un ti nyuŋ Uwumbɔr see uwawanja ngbaan baanja aa?" 19le ki bui u, "Saah gaa mi ki kii na, nima le cha aa pɔɔk. Fiin ki li dii saasan." 20Le Farisii yaab nan baa u, "Uwumbɔr aanaan ga fuu ni bayoonn?" Le u bui bi, "Uwumbɔr aanaan aah ga fuu ni pu na, binib aanimbil aan li waa mu. 21Baan ŋma bui, 'Lik, mu bi du,' kaan ŋma bui ke, 'Mu bi nima la.' Uwumbɔr aanaan bi ni ni." 22Le u tuk waadidiliib, "N-yoonn choo, le ninimbil ga li man min Unibɔn Aabo aah ga gir ni bundaln na, kaan kan. 23Le bi ga bui nimi, 'Lik, u bi nima,' ki ga ki bui ke 'Lik, u bi du.' Ni taa buen ti lik, ki taa dii bi man. 24Bundaln min Unibɔn Aabo ga nan gir ni na, ni ga li bi ke utaal aah moo ki woln paacham mɔmɔk pu, binib mɔmɔk ga li waa pu na. 25Dandana aanib ga yii mi. M ga ji falaa saakpen waahr, aan ki nin buen paacham aan ki gir ni. 26Min Unibɔn Aabo aah ga gir ni buyoonn na ga li bi ke Nowa aayoonn aah nan bi pu na. 27Bi nan ji ki nyu, bijab nan yoor bipiib, bipiib mu nan mɔn bijab, ki ti saa bundaln Nowa nan koo buŋɔb ni na, le nnyusaakpem fuu ni ki jin bi mɔmɔk. 28Tɔ, maah ga gir ni bundaln na ga li bi ke Lot aayoonn aah nan bi pu na. Bi nan ji ki nyu, ki daa tiwan ki kooh, ki bu tijikaar, ki maa tidir. 29Bundaln Lot nyan Sodom aatiŋ ni na, le mmii ni cheribir nyan ni paacham ki lir ki ku bi mɔmɔk. 30Kena le ni ga li bi bundaln min Unibɔn Aabo ga nan kpiir na. 31"N-yoonn ngbaan, unii yaa bi kikaafiik ponn ni kan, u taa koo waadiik ponn ni un ti yoor waawan ni bi ki ponn ni na. Un bi kisaak na mu taa gir kun. 32Teer man Lot aapuu aah nan fenn lik upuwɔb na, le Uwumbɔr ŋa u yooli. 33Unii umɔk kaa di ubaa ki di tii Uwumbɔr na kan, waamɔfal ga bee yooli la. Unii umɔk di ubaa ki di tii Uwumbɔr na kan, u ga kan limɔfal li kaa kpa ndoon na. 34M tuk nimi la, buyoonn m ga gir ni na, binib bilee ga li dɔ kidiik kibaa ponn ni kinyeek. M ga nan yoor ubaa ki di buen, ki cha uken. 35Bipiib bilee ga li boo nan idi. M ga nan yoor ubaa ki di buen, ki cha uken. 36[Bijab bilee ga li bi kisaak. M ga nan yoor ubaa ki di buen, ki cha uken.]" 37Le waadidiliib baa u, "Tidindaan, la chee?" Le u bui bi, "Liwankpol aah bi nin chee na, nangbal mam mu kuuni nima chee la."