text:
Sëriñ Mbay JAXATE
Sëriñ Mbay JAXATE nekkoon na di kenn ci woykati wolof yu mag yi (taalifkati woy yi) di woon it benn taalibeb Sëriñ Tuubaa, li mu taalif ci woyi wolof maneesu koo misaal mbaa deesi ko lim, nekkoon na di ab soofiyu bu mag, lu ëppoon it ciy woyam ci googule wàll la jëm, ku lislaame la woon te di woon ku jéggi dayo ba cig taral ci ñu sammoonteek daytali Yàlla yi aki ndigalam, bokk na ci ay woyam yii:
- pexem Yàlla moo gën pexem nit ndaxam () fa Yàllay fexee yàqkat yeggu fa
- Murit yaw de bul mer te bul jàpp mer () mer ak jàpp mer day alag ab murit
moo wax it:
- Bul gaaw a ñam gaaw a ñam baaxul nigal ba mu ñor () meeneen akug neen a yam pal-pal matul ne pelam
moo wax it:
- Am kilifaay li am solo () boo ko amee am nga solo () boo ko amul amoo solo () ku wéeruwul yomb a bëmëx
Tëraliin
Yóbbal baax ciw yoon[Soppi • modifier le wikicode]
Yóbbal baax na ciw yoon :
Genn la ci xasiday Sëriñ Mbay Jaxate yi:
- foo bëgg a dem nanga wut loo yóbbaloo soog a dem
kon boo demee doo fa lor yaw nit te doo fa loru
kuy dem te yóbbaalewul yóbbal bu doy fa mu jëm
kookee du bég du bégal ngir day loreek a loru
Yóbbal bi nag moo di fàggub yar te wol mburu yor
foo dem di may koo fa gis ab yar, di mos sa mburu
Ku nekk war na balaa dem fab yar ak mburu yor
ngir dégg fenn di wax talal du xeetu yaru
Yóbbul yar ak mburu boo dee tukki, kon dinga bég
bégal barab ba nga jëm ngir doo loreek a loru
Moo wax it :
Ne dell ak ñam ak ndox ñu naa sang bii () nga dof nag ba naa huu dangay alku kat
Moo ne it:
Bu cér yépp gàntoo def'as lëf jafe
Def'as lëf bu yombul am'as lëf jafe
Jugal farlu ngir yaa ngi cib lolli yaw
Te ab lolli buy wéy am'as lëf jafe
Ndegam reere nga'b lolli lollee ngi nii
Wér ak dund ak doole lollee jafe
Ku sab lolli ñëw nag ba say yëf ne xuss
La gën ngay ku yombul, ku maasam jafe
Jëfal guddi jëf bëccëg'ak sépp saa
Ba koo seeru naa kii jëfam yee jafe
Ku def nii ci sab lolli do jeele yëf
Bu nooree te doo xaare yewwoo jafe
Budul woon ngëméen ak nélaw koofu gis
Mi ngiy farlu ngir xam ne lee jëf jafe
Bu nit nee lasar, ñépp naa dóotu jug
Mu xemmeem a jog jëf té jog jëf jafe
Ku jëm cib ja té romb xaalis di wey
Bu yeggee di gis yëf ya teg njëg jafe
Xarit dëgg ŋooral ci xaalis bi yaw
Te kat leegi seerub dërëm sax jafe
Ngirug mag akug ràgg ak dee ngi ñëw
Bu ñuy yegsi dëf lëf lu bon bon jafe
Defal Yàlla as lëf bu mujjee jafe
Am as lëf ci Yàllaati gën koo jafe
Woy wu mu def ci wori àdduna[Soppi • modifier le wikicode]
Adduna bëgg na laa fab waaye yaw nanga bañ
Lu fab fab it nanga fab say tànk samp fi suuf
Jekkil te riigu fi suufus Yàlla sii bu fi jog
Loo jëm jëm it kaw dangay dellooti rekk fi suuf
Lalub gitax ak lalub weñ ak lalub tagar ak
Lalub selen boo ci tëdd it wàcci dellu fi suuf
Mbaam ak gëléem ak fafal-naaw ak wata'aku ngélaw
Loo ciy war it dula tee xëy bis ne céng fi suuf
Néegub ñax'ak mbaari seng ak taaxi suuf aki kaw
Loo yàgg yàgg ci ñoom it génn dugg fi suuf
Cerey lay ak wataboor ak ndàbb ndiir aku sëb
Ak mbuum akub cox a faf yam bis ba ngay gane suuf
Baadoola ak buur akub dag ñépp ñoo xala yam
Lu yàgg yàgg dañiy booloo ne meng ci suuf
Jëlub lingeer ak jëlub jaam ak jëlub xaj a yam
Loo jël jël it dee gi xëy bis jël la dénk la suuf
Adduna wor na mag ak ndaw wor ko leegi bu wér
Te ŋoy ci Yàlla ki yor suuf ak ñi nekk ci suuf
Lu yàgg yàgg nangay def Yàlla wettalu xol
Moo lay fegal lori kaw, moo lay fegal lori suuf
Suuf ak kaw ak fépp a am lor fépp a am njariñ it
Ku dëddu am njariñal kaw, am njariñ li ci suuf
Am yitte ciw sas ba fàtteb añ du tee añ a ñëw
Fexeel a am ca kaw'ug pal fàww am ko ci suuf
Ñun ñépp yal nanu am ag pal ca kaw gu rafet
Gu sax te am ko fi suuf it ñépp féete nu suuf !
Aw Woy ci Xarit[Soppi • modifier le wikicode]
Xarit da lay xaral'as lëf ciy yëfam ni la am
Koo xam ne kii du xar'as lëf may la doo waayam
Sëriñ da lay jariñ as lëf yar la yor la bu wér
Xamal la Yàlla, nga dib sàntam di ab jaamam
Baadoola day bay di gor, may buuri gët, di ko jay
Di wetti aw ñaq ak'ay muñ, sax ci ab toolam
Jëkkër dafay muñ a kay muñleek a sàmm ngoram
Ragal boroomam te am njël jiitu ak maasam
Jabar dafay yaru tay muñ neexi wax bañ a wex
Rafet rafet jikko man boppam ne cib neegam
Aw fa dafay gore neexum ndañ di gas ak a tag
Waqam wa sew we wa rëy muy méng akub taaram
As gor dafay gore tey fonkiy waxam ba du dañ
Du fen du jëw te du sookeb jëw ka dib yaaram
Mbokkay ka bokk'ak yaw'ub xol, say wax it di waxam
Séeniy jëf it bokk, muy sab caabi ngay gaalam
Buuray ka xam Yàlla sax cig topp not bakkanam
Te doylu doyle amug baaxam yorug leeram
Sàmm ay ka sàmmi céram sàmm'ub xolam ba du jëm
Cig moy du jog ci ndigël, bii sàmm a gën giiram
Jàmbur dafay jàpp fàww'ug njaamburam ci lu bon
Du def lu dul noona, déeful dégg aw tooram
Sang ay ka sangi moroomam tey jubal ak a jub
Nekkal di ab sang yaw mii mbaate ngay waayam
Karmat ak delluwaay[Soppi • modifier le wikicode]
Xool it[Soppi • modifier le wikicode]
Jukki yi ci lonku[Soppi • modifier le wikicode]
- [[]]


c: text/html

text:
Yoonu murit
Yoonu murit walla Muriidulaa ni ko ñenn ñi di waxe, wenn yoon wu am solo la wu tasawuf, muy moom tasawuf benn bànqaas bu mbóotu (mystique) ci lislaam , mi ngi nekk nag rawati na ci Senegaal ak Gàmbi. Muy lu ñu sos ci ndoortel XXeelu xarnu, ki ko def di Seex Ahmadu Bamba, yoonu murit nekk na tay yoon wi gën a am ag jeexiital ci Senegaal, bu ñu waxul ci Afrig gu sowwu gi [1] Murit yi tam ñi ngi jëf lu am solo ci wàllug koom-koom ak politig [1]. Njiitul réew mi Abdulaay Wàdd, mi ñu fal ci 2000, mooy njiitul Senegaal lu murit li njëkk a am [2].
Tëraliin
Aaday Murit[Soppi • modifier le wikicode]
Aaday murit (walla ju yoonu murit)lu jeexiitalu ci caaday Afrig la, rawatina ju wolof. Yitte ak fulla ji yoon wi jox liggéey tax na ba mu man a suuxatu bu baax ci wàllug koom-koom ci Afrig, te tax na it ba mu man a tas bu baax ci dëkk yu mag yi ci Tugal ak Diiwaan yu Bennoo yi. Tay, daanaka mbooleem dëkk yu mag yu Bëj-gànnaar yi gàddaay gu Senegaal gi dëgmalsi te jëm fa kanam, am na ag Kër Sëriñ Tuubaa (Barabu daje ngir julli, jaamu Yàlla, defi màggal, daaray jàng xam-xam añs). Moom de dalub mbooloo mu murit mi la, fi ñuy defe seeni daje ngir jaamu Yàlla, walla ngir leneen, waaye it dana di jariñ it niki ab teeruwaayu gan ñeel way door a agsi yi ciy gan. Danañuy faral di def ab siyaare walla lu mel ne ag aj gu ñuy def ci at mu ne ca dëkk bu sell ba Tuubaa, gi nekk ci digg Senegaal.Màggal gi genn xumbéel la guy jëmmal at mu ne fàttalikug gàddaayal gi ñu defoon Seex Ahmadu Bamba ca 1895, ci loxol kiliftéef gu Canc gi (l'autorité coloniale).
Gongikubaat[Soppi • modifier le wikicode]
Baatub mourid walla murit ni ko wolof yi di waxe, mi ngi bawoo ci Jef ju Iraada, te mooy « bëgg dara », « namm dara, xëccu jëm ci lenn » teg ca gongikooti ci murīd giy tekki « aji namm mbaa aji bëgg», jubloos ci aji namm ji Yàlla ki bëggul ku dul moom, lu dul moom, lu dul ngërëmam, loolu it mooy firi fonk gi taalube yi di def seeni sëriñ, ndax Yàlla ga ñuy gis ci ñoom, maanaam ñoom ñoo fi nekkal Yàlla ci jàngale Diine ak aar ko. Murit nag benn la ci ñaari baat yu ba ca des di Laah, kon muy muriidulaa, di tekki aji namm ji Yàlla, maanaam ki Yàlla rekk tax a jug, mu mel ne baat bii mbooleem yooni tasawuf yi dañu koy jëfandikoo niki taalube, walla dongo, waaye bokk na ci li gën a génne baat bi, jox ko fulla mooy ñëw gi yoon wi ñëëw ci jamono joj lislaam da cee xawoon a doyodi, néew ci doole, te li ko waral di nekk gi nit ñi nekke woon lu wuute ak lislaam, daan ko foye, yor geneen dund gu dul gi lislaam tànn, wii melo di lol ñu bari ci bindkati Senegaal yi wax nañu ci, ku ci mel ne Sëriñ Musaa Ka ak ñu ko moy, melokaan wii nag man nañu ne bokk na ci li taxoon Seex Ahmadu Bamba jugoon mel ne ku naan «ana ku namm Yàlla» ana «ku Yàlla tax a jug», ca foola la baat bii daal juge di tekki leegi képp ku di taalubeb murit, muy baat bob daa jug mel ne kuy tàqale diggante ki nekk ciy caaxaan ak ki ko nangoo ba te jublu lu baax li di Yàlla ak la ko wër. Sëriñ bi booy xool day mel ne yorul aw yoon, waaye lislaam la jug ngir taxawalaat, yeesalaat, ndax mbooleem yoon yi mu fi fekk, da leen a nangu, topp leen, jël seeni wird, daa na joxe mbooleem seeni wird te booba mi ngi yor wird wu juge ca Yàlla jaar ci Yonent bi Muhammad, ni yoon yepp ame seeni wird. Leegi kon luy ndayi muy joxe yooyule wird te yoroon wu boppam? Ndaxte daa jugaloon lislaam déet aw yoon, moom moo wax ne
« wépp wird wu waay yor ngir jëmmi Yàlla rekk te leneen taxu koo jug, moo xam woowu daa bawoo ca Jiilaani (Xaadiriya) mbaa mu juge ca Ahmad Tiijaan (tiijaan), na xam ne li mu yor moo dig jub»
Kon kii boole jullit yee ko taxoon a jug, yombal seenug jëm ca Yàlla, far digi yoon yi, boole ñepp ñuy jaami Yàlla ci ron keppaarug Lislaam
Yàllaange (Théologie) ak nosiin wu biir gi[Soppi • modifier le wikicode]
Yoonu murit Seex Ahmadu Bamba (1853-1927)moo ko sos, mu di aw yoon wu mbóotu wow mi ngi feeñ ci Senegaal ci biir aw nekkiin wu mboolaay wu ñu nëxël ag sellam jaxase ko, nga xam ne Canc gi (la colonisation) jaxase na bu baax nosteg màndaxoo gu mboolaay gi (le système d'équilibre social). Ngir nag yéwénal mboolaay gu senegaal gi Seex Ahmadu Bamba daa woote woon jëme ci ñu roy njàngalem Alxuraan mi, te ŋoy ci sunnas Yonent bi Muhammad (j.m), te xeeñtu it maanaay tasawuw yi te roy ci, fullaal it xam-xam ak liggéey te jox leen seen àq ak xiima.
Lii nag daa dëppoo ak li ñuy wooye ag yeesal mbaa ag yéwénal, ndax ci Tasawuf waxees na ne Yàlla (t.s) day yonni ci téeméeri at yu ne, jenn Aji yeesal (walla mujaddid) juy taxaw ci dundalaat, yeesalaat lislaam ca dëgg-dëggam, kooku tam mooy nekk aji donn ju ruu ju Yonent bi (j.m), ñu koy wax (qotb walla « pujub cellte ») maanaam fa ag sell man a yam. Bamba kon kenn lay doon ci tànnéef yii.
Yàllaange gu murit yi (walla seen gëm-gëm) dafa jeexiitalu ci yoon yii di Xaadiriyaak Tiijaan waaye it ak mbindi Alxazaali, nga xam ne Bamba da koy tudd lu bari ciy mbindam. Yenn jullit yiy woote ag cunna danuy jàpp ne gëm gu tar gii am ci murit yi jëm ci Ahmadu Bamba aki way donnam aw xeet la ci ag njaamu xërëm, waaye booy xool xamadi rekk a ko waral, ndax ku xóotal ab xam-xamam ci yoon wi duggi ruqam di nga gis lu dul loolu, nit nag bu jëfee lu moy la ñu ko xamal moom mooy ka tooñ, kon na murit yi di jàng mbindum Sëriñ bi tey bañ di tëñëxu di doxe ni ñu ko bëgg a doxe, bëgg ko nee gëme, tey doxe ni ko Sëriñ bi bëgge ci ñoom. Seex Ahmadu de giseeful ciy mbindam lenn lu dëppoowul ak Alxuraan ak sunna [1].
Murit yi am nañu ay jikko ak xiima yu di yu lislaam fekkoon ci ñoom, te xawoon a giim Sëriñ bi ñëw dekkalaat ko . Bokk na ci yooyu liggéey gi ñuy àgg ci di sellal, jàpplanteek dimbalante. At mu nekk ay milyoŋi nit dañuy bawoo fu nekk di màggali Tuubaa gi nekk ci digg Senegaal . .
Ni ko Emmanuel Brisson gise, Yoonu Murit « dafa nosu - ci gis-gisu ñenn ñi - niki ag noste gu laman (système féodal), moom daa tegu ci kaw ag toppe gu joyu ñeel genn kiliftéef gu ruu (une autorité spirituelle), Xalifa bu matale bi (le Khalife général), di ku doomu mbaa mu sëtu ci anam gu jonjoo ci Aji sos ji yoon wi. » [2].
Taariixu yëngu-yëngu gi[Soppi • modifier le wikicode]
Muy ku janook yoriin wu cang gi(l'administration coloniale) maanaam tubaab yi ngir mbooloom mii di wéy di màgg ba tàmbali woon leen a tiital, Seex Ahmadu Bamba gàddaayalees na ko ci anam gu toftaloo ca Gaboŋ (Afrig gu yamoo gi (Afrique équatoriale)), dale ko ci 1895 ba 1902, ca Gànnaar dale ko 1902 ba 1907, ginaaw bi ñu teg ko ci ron ag dëj gu ñu wattu (résidence surveillée) ci Senegaal ba kero muy làqu (génn àdduna) ca 1927. Kiliftéef gu Faraas gii mujj na ko nànd xam ne aw ay taxu koo jug, mu jàmmal ko, loolu it may yoon wi ci ndimbalul Yàlla ag naataange gu kawe.
Bi fi Sëñ bi jugee ci 1927 ba tay, ay Xalifaam yi ko fi wuutu ñooy ay doomam, dale ko ca ka ca mag, ba ca ka ca gën di gone:
- Sëriñ Muhammadu Mustafaa Mbàkke, dale 1927 ba 1945
- Sëriñ Muhammadu Falilu Mbàkke, dale 1945 ba 1968
- Sëriñ Abdul Ahad Mbàkke, dale 1968 ba 1989
- Sëriñ Abdu Xaadir Mbàkke, moom ag ayam weesuwul 11 weer dale 1989 ba 1990
- Sëriñ Saaliwu Mbàkke (mi ngi gane àdduna 1915), di xalifa dale 1990, làqu ci guddig 28 jëm 29 desambar 2007
- Sëriñ Muhammadu Lamin Baara mom Muhammadu Falilu Mbàkke, dale 30 desambar 2007
Ginaaw bi fi Sëriñ Saaliwu bàyyikoo, moom miy doomi Sëriñ Tuubaa ju fi mujj, la xilaafa gu matale gi tuxu leegi dem ci sët yi. Xalifa bii fi nekk mooy ki mag ci sët yi, di Sëriñ Muhammadu Lamin Baara Mbàkke, ññu koy wax Alaaji Baara.
Seexal[Soppi • modifier le wikicode]
Bi Sëriñ bi yoree yoon wi ci la seexale ñennat ci mag ñi, bu ko defee ñu daal di leen féetale ñenn ci taalube yi, loolu nag daa doon luy am ginaaw ag yar akug wulli ba mu mel ni war ci ab sëriñ dëgg bu war a jiite aw nit ci lislaam, bu man a yare, man a tege ci yoon. Loolu mooy li am ci Maam Seex Ibraayma Faal ak Maam Cerno bi tubaab yi gàddaayalee Sëriñ bi. Seexal gii nag dakkoon na ca 1912, at mi Sëñ bi seexale ki mu mujj a seexal, mu di Madiba Silla ca Njaaréem. Sette gi ci amaat mooy Beeco Cuun mi ñu ne Sëriñ Saaliwu moo ko seexal ca 1987. Seexal gii jeqi na coow lu bari ci biir yoon wi. Bokk na ci Seexi Sëriñ Tuubaa yu may yu jàmbaare yi Sëriñ Ndaam Abdu Rëhmaan Lóo, Sëñ Isaa Jenn
jeexiital gu koom-koom ak gu politig[Soppi • modifier le wikicode]
Yoonu murit mi ngi gën di yaatu bu baax, te am na it ag jeexiital gu am doole ci politigu Senegaal . Moom day joxe ay ndigali farle (consignes de vote) te xalifa bi it lu sakkan ciy way politig dañu koy seetsi, di diisook moom juge fu ne.
Ci wàllug koom-koom ak mboolaay , « Ñoom Murit yi dañuy joxe dëkkuwaay, dund ak tàggatug xel - ci jàngale alxuraan ak xam-xam yi ci aju - ñeel xale yi gën a ñàkk, mbaa yi "sànku". Am nañu ay way jam (détracteurs), yu leen di yedde seen roose gi, seen mbay mu bari mi, seen ndimbal gu mboolaay gi (aides sociales). (...) Yoon wi war naa yor koom bu sakkan mu bawoo ci mbay mi, rawati na ci gerte g. » (Brisson, 2008 [2])
Wisaaroo gi (La diaspora) ca Paris, ca Brescia ak ca New York, nga xam ne daa jàppe xaalis muy lu sell, ndax ci liggéey la meññoo, ak ci yaxantu, day yonnee ay lim yu rëy ci xaalis ñeel mbokk ya nekk Tuubaa.
Xalifa yu Murit yi ñaare ñu am ag jeexiital lañu, ndaxte duñu rekk ay njiiti ruu yu ay taalube yu ñu nattale ci 3 ba 5 milyoŋ, (man jortu naa ne ëpp na loolu di dem ndax Tuubaa rekk lu ëpp milyoŋ dëkk na fa), waaye it ca dëgg-dëgg ay njiit lañu yu jamono (yu àdduna) yu dëkkub Tuubaa bii nga xam ne mooy péey bu ruu bu murit yi, te mujj na ndànk ndànk (moom Tuubaa) di ñaareelu dëkk bu Senegaal, ngir diisaayu demogaraafam ak bu koom-koomam.
Yeneen doom mbaa sëti Sëriñ bi, ñoom it ñu am ag jeexiital lañu ni xalifa yi, ak doonte àgguñu ci xilaafa gi. Ku ci mel ni:
- Seex Ahmadu Mbàkke Gaynde Faatma, mi ñu xam ci ag sóoboom ci yar ak jëmale kanam gu mboolaay-koom-koom (socio-économique) gu mbooloo yi, xame nañu ko it ci jeexiital gi mu am ci njiiti politig yu Afrig yu mag yi, mi ngi faatu ci 1978 ;
- Seex Muhammadu Murtalaa Mbàkke, "sëriñub wisaaroo gi" (le marabout de la diaspora), moom it muy ku ñu xam ngir sos gi mu sos ngir Yàlla rekk lu sakkan ciy cëslaayi jàngu ci mbooleem Senegaal, mi ngi làqu ci 2004. fii mu tollu doomam ak xalifaam sëriñ Maam Moor Mbàkke mi ngi wéyal ab liggéeyam, di ci dolli yeneen cëslaay yu bees(autres structures nouvelles) yu dëppook gis-gis bu jëm-kanam bi mu am ci ag jamonoo (la modernité). Moom de mi ngi jéggeek murit gi ag wàll gu am solo ci lu aju ci wisaaroo gi (au niveau de la diaspora).
Bidaa[Soppi • modifier le wikicode]
Kenn ci ñi gën a siiw ci taalubey Bamba yi mooy Seex Ibraayma Faal. Bàyyi na fi ay dongo yu ñuy wooye Baay Faal yiy wottee seenug ñàkk a julli ak woor, liggéey bi ñuy def ci seen loxo ak yalwaan , looloo tax yeneen jullit ni ñoom di leen jam tey naqarlu seeni jëf. Seen njañ yi ñu yore ak seen létt yi yobbe na leen way nemmeekusi yi (touristes) di leen jaawale aki rastamen . Maam Seex nag nekkoon na di ku dëggu te liggéeyal lislaam lu réy, waaye ñàkk a jullit gi ñu bari firee nañu ko ci ne daa amoon ngànt, ndax daa meloon ne ku àndul woon ak sagoom, booy xool it ci ni mu daa waxe mbaa mu koy jëfe lépp da daa wund loolu, mu mel ne ku sóobu la woon ba sóobu gi yobbu ko ci mu nekkoon di ku àndadi akum xelam te loolu lislaam boole na ko ci sart yiy tee julli di war. Bokk na ci sart yiy tax julli di war nit ki ànd akum xelam. Sëriñ bi bind na ko bataaxel bob Sëriñ Abdul Ahad 3eelu xalifa génn woon na ko móollu ko ca téere ba ñuy wax majmooha, muy téere bu dajale waxi Sëriñ Tuubaa yu bari, ma nga cay wax naa :« Yaw Ibraayma Faal boo jotee ci sama bataaxel bii nanga digal sa ñoñ ñuy julli te nga sax ci te muñ ko, laajuñu la wërsëg ñoo la koy jox, te mujj gu rafet ñeel na way ragal Yàlla yi,» lii di aw laaya wu alxuraan wu mu ko yonnee ngir délloosi ko ci, kon day mel ne Sëriñ bi moom wàcci na ak ku nekk, Maam Seex nag ak ni mu gëme Sëriñ bi bu julliwul ngànt a tax, ndax daawul jëfeedi ndigal te loolu ndigal la woon. Seen gëm-gëm nag amul lenn lu ko wuuteel ak bu lislaam, ñu jàmbaare lañu ci lislaam di liggéey di joxe, ngir lépp lu ñu war a kopparal ci lislaam man a kopparu, lépp luy sémb man a àntu, foo leen fekk dañuy sikkar (maanaam tudd Yàlla) di woroomi pastéef yu kawe aki jéll, bu koor gee ñuy joxe ay ndogu ñeel way woor yi, di tabaxi jàkka aki jumaa, lii rekk mooy li ñu leen man a doyodale ci lislaam te du ñépp ñooy ña ca dul julleek a woor, am na ci ñoñ dañu koy def, doonte ñu néew lañu it.
Térekaay[Soppi • modifier le wikicode]
- (en) O’Brien Donal B. Cruise, The Mourids of Senegal. The Political and Economic Organization of an Islamic Brotherhood, Oxford, Clarendon Press, 1971, XXII-321 p. (Publication d'une thèse de 1969)
- (fr) Omar Ba, Ahmadou Bamba face aux autorités coloniales (1889-1927)
- (fr) Jean Copans, Les marabouts de l’arachide. La confrérie mouride et les paysans du Sénégal, Paris, Sycomore, 1980, 263 p. (Thèse Paris, EHESS, remaniée)
- (fr) Momar Coumba Diop, La confrérie mouride : organisation politique et mode d’implantation urbaine, Lyon, Université de Lyon, 1980, 273 p. (Thèse de 3e cycle)
- (fr) Youssouf Diop, « La signification du mouridisme dans l'actuel contexte socio-politique du Sénégal », Université de Dakar, 1983, 118 p. (Mémoire de Maîtrise)
- (fr) Mamadou Mbodj (dit) Pape Coumba, Le mouvement des jeunes dans la confrérie religieuse des mourides. Essai d’analyse et d’interprétation, Dakar, Université de Dakar, 1980, 149 p. (Mémoire de Maîtrise)
- (fr) Oumar Mbaye, Le mouridisme sous le khalifat de Mohamed Fadilou Mbacké (1945-1968), Dakar, Université Cheikh Anta Diop, 2000, 98 p. (Mémoire de Maîtrise)
- (fr) Cheikh Tidiane Sy, Traditionnalisme mouride et modernisation rurale au Sénégal. Contribution à l’étude des rapports entre socialisme et islam en pays sous-développés, Paris, EPHE, 1965, 236 p. (Thèse de 3e cycle, publiée sous le titre La confrérie sénégalaise des Mourides. Un essai sur l’islam au Sénégal, Paris, Présence Africaine, Université de Paris, 1969, 353 p.
- (fr) Samba Sy, Le mouridisme à l'Université : essai sur l'association des étudiants mourides, Université de Dakar, 1984, 85 p. (Mémoire de Maîtrise)
Filmkaay[Soppi • modifier le wikicode]
- 'Yoonu murit' di ab film bu Samba Félix Ndiaye defoon ci 1976.
Karmat ak delluwaay[Soppi • modifier le wikicode]
- ↑ 1,0, 1,1 et 1,2 Emmanuel Brisson, Reportage sur les Mourides, 2008, sur le site de Grand reportage.
- ↑ Erreur de référence : Balise
incorrecte ; aucun texte n’a été fourni pour les références nommées
Brisson3.
Xool it[Soppi • modifier le wikicode]
Jukki yi ci lonku[Soppi • modifier le wikicode]
- [[]]
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • modifier le wikicode]
- موقع مريدي بالعربية www.wikimouridia.org, dal la buy wax ci yoon wi ci araab
- Majalis.org
- Association Culturelle Réligieuse Islamique Mouride
- Mouride.com
- Jamiatou.com
- Daaramouride.asso.ulaval.ca
- htcom.sn
- Ahloubadar.com Serigne Bi Reck
- Bibliothèque virtuelle Cheikh Ahmadou Bamba
- Emmanuel Brisson, Reportage sur les Mourides, 2008, sur le site de Grand reportage.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Jaraafu ab gox bu neekk ci reewum France dafa bañ soxna yi nga xamni ayy jullit lañu amal seen taaggat yaram
Waallu bitim reew jaraafu gox biidi (Raincy) neekk ci reewum France xamlena ni aandul ci soxna yi nga xamni ayy jullit lañu am seen bërëb boo xamni nii foofu lañii taaggatee seen yaram
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk ci internet (ajib) ni: jaraafu gox biidi (Raincy) xamlena ni aandul been yoon ci soxna yi nga xamni ayy jullit lañu ber seen bërëbu taaggat yaram ci gox bi
Bërëb bii nga xamni soxna yi falañudoon amalee seen taaggay yaram weer bii ñu wees la taambali ayy yënggu yënggoom, soxna jullit yi ñoo waral ñu ubbiwoon bërëb bi
Jaraafu gox biidi (Raincy) nga xamni aandul ci soxna jullit yi am seen bërëbu taaggakaayu yaram buñu moomal seen bopp waxna ni bërëbu taaggatukaayu yaram boobu dëppoowul ak yeen teggin yi ak yoon yi amoul parking te yitt sakkuna ci ñu tëcc bërëbu taaggatukaayu yaram soxna jullit yi ci nimu gëna gaawee
Reewum France yaaggna am ayy bërëbu taaggatukaayu yaram yoo xamni nii ayy soxna rek ñoofay taaggatee seen yaram te yitt keen musu ci wax dara waaye ñaakk aand jaraafu gox biidi Raincy ci soxna am seen bërëbu taaggatukaayu yaram dafay wone mbañeel ak soxor ak ñaakka mana muñal jullit ci dara bi nga xamni reewum France amnako
1297517


text:
Séeréer
Séeréer (mba Seereer) genn giir la gu nekk Senegaal. Séeréer si ñoo jur Lebu yi ak Wolof yi, waaye wolof yi am nañu yeneen xeet yu ñu bawoo tam yu duli Séeréer. Siin ak Saalum mooy seeni nguur.
Soog a nekk Siin-saalum, ca Tekuruur lañu nekkoon. Dañoo gàddaay dem Siin-Saalum ndax dañu doon daw Lislaam ak Muraabituun yi (les Almoravides). Muraabituun yi dañu xare "jiyaar" ak séeréer si, ngir dugal leen ci Lislaam, waaye séeréér si bëgguñu woon loolu. Lii lépp nag ca yoonu imbraatóor gu Gana la xewe woon, booba imbraatoor gi mi ngi doon tàmbalee daanu. Foofa ca Siin-Saalum ay Soose (Sooninke), ñoo fi doon dëkk. Kon mbokkug Soose ak Séeréer ci dëkkandoo la bawoo, ba noppi Soose yu bari dem nanu dëkki ca Kaasamaas. Séeréer si dañu doon séddale dëkk bi ci ay Lamana, ca Lamana yépp ay Laman a fa fa daa nekk ay buur. Mbay ak Napp lañu daa dunde. Mbay (Saalum) moo doon turu dëkk bi soog a nekk Siin ak Saalum. Ba noppi ay Mandinke yu juge nguuru Kaabu, ñëw ca Séeréer sa, dëkk ak ñoom. Mandinke yi ay Nanko (Géer) yu Kabbu lañu woon, seeni buur (Mansa ca làkku Mandinke) ñoo leen dàqe seen réew. Joolaa yi ñoo leen ne ca Siin-Saalum baax na lépp lu nit soxla ngir man a dund am na fa, te foofu am na ay nit waaye amuñu buuru dëgg. Lii moo tax ñu tuxoo Siin ak Saalum. Nanko ak Buuri Séeréer si fi nekkoon (Laman) dañoo booloo, jaxasoo, ba nekk xeet wu ñuy wax ay Gelawaar. Gelawaar, ñoo tabax nguuru Siin ak Saalum. Maysa Waali Joon moo jëkk a nekk buuru Siin. Mbegaan Nduur moo jëkk a nekk Buuru Saalum.
Nosteg mboolaay ga (le système social) nii la tëdde woon:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
- Gelawaar yi ñoo neekkoon Buur yi.
- Jàmbur yi ak Baadoola yi ñoo ci toppoon cig raŋ.
- Tëgg yi (Tafax ca seeni làkk), Lawbe yi ñooy seeni Seen, Wuudé yi (Pal), Ràbbkat yi (Tiriw).
- Jaam yi, Ceddo bokk nañu ci jaam yi.
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Séeréer ci seen bopp, am nañu: Séeréer yu Njominka, Siin rekk lañu nekk, nappkat lañu it, turi maandinke lañu yor, ndax ca gelawaar lañu bokk. Séeréer Ndut, Saefen, Paloor, Noon, ñoom Séeréeru Kajoor ak Bawal lañu. Séeréeru Siin, mooy Séeréeru Siin-Saalum. Séeréeru Fuuta yi nag, leegi ca tukuloor ya lañu bokk, ñoom ñoo fa doon ay wolof tamit, Kuballo yi (nappkatu tukuloor) ak Sebbe ( ceddo tukuloor ). Séeréer ak Pël ñoo njëkk a nekk foofu, loolu moo tax mu am fa ay Séeréer. Tukuloor ak Séeréer dañuy kalante ak Joolaa tam. Ndax ca cosaan, nee nanu, xeet yooyu yépp ñoo bokk mam. Séeréer si dañoo xaw a ñuul, njool, am it yaram wu dëgër. Ci Senegaal ñooy ñi fi dàq a bëre.
Léopold Sédar Senghor, njiitul Senegaal lu njëkk séeréer la woon ca baayam, Abdu Juuf tam. Blees Jaañ moom it baayam Séereer la woon. Séereer bu njëkk Ceddo lañu nekkoon, tay nag dugg nañu lislaam ( Tiijaaniya, yoonu murit), walla diiney nasaraan (christianisme) ca Siin (Joal-Fadiouth). Nasaraanalkat yi (le Missionnaires) yu tubaab yi ñoo leen dugal ci diine jooju.
Seen Sant yi gën a siiw : Juuf, Ngom, Fay, Seen, Saar, Seŋoor, Nduur, Joon, Joor, Jongu, Jeey, Sekk, Ndong, Séy, Luum, Tin, Déen, Puy, Caw, Maróon, Ñing, Jóob, Gaajo.

seg_langs: wol_Latn wol_Latn wol_Latn wol_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk wol_Latn wol_Latn wol_Latn wol_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk wol_Latn wol_Latn wol_Latn


text:
Nonggo daara yu neekk ci reewum Amerique xamnañu faratay ajj
Waallu bitim reew fan yii nga xamni million jullit ñungay daje ngir amal seen faratay ajj ab daara bu neekk ci reewum mungay fexe xale yi nga xamni ñoofay jaangee ñu xam lan mooy ajj ak farata yimu ëmbaale
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk ci internet (On Islam) ni: nongga daara yi nga xamni ñoo neekk ci daara jiidi (AL Hudaa) neekk ca (Worcester) ci reewum Amerique dañoo sol ayy yëre yu weex taall melni kuyy ajj ngir gëna mana jaang nakalañii ajjee
Programme bii nga xamni ñungikoy doxal dafa book ci programme bi nga xamni moom lañu fas yeene amal ngir gëna mana yee xale yi ci juroomeelu poonkk islaam yi , te duñu yem rek ci jaangale ajj waaye dañii amal ayy waxtaan ndax ñu xam seeni wareef ak seeni poonkk ci islaam
Been weer ci gannaaw kilifa yi nga xamni ñoo jiite daara jii dañoo fexe ba xale yi xam mbootu ajj yepp , suñu sukkandikoo ci been gestu bi ñu amaloon dinañu wax jullit yi nga xamni ñooy yeewoo ca reewum Amerique toolluna ci juroom ñett million , gestu boobu yitt dafay wone ni askanu reewum Amerique xamul lu bari ci waallu islaam ak jullit ñi
1302791


text:
Waallu bitim reew bërëbu aattekaay bu neekk ci gox biidi (kufru sheyx) ci reewum Egypt yookkna tekk loxo bi nga xamni tekknako loxo njiitu waa frères musulman
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk ci internet (asharq) ni: aattekaay bii neekk ci gox biidi (kufru sheyx) yookkna aapp bi nga xamni ci lañu waroona deeñ njiitu waa frères musulman yi nga xamni toollunañu ci 140 doomu aadama ci diiru fukki fan ak jurooom
Suñu sukkandikoo ci xabaar bii dinañu wax ni bërëbu aattekaay bii dafa tuumaal njiitu waa frères musulman yin i dañoo bokkoon ci fitna yi nga xamni ayy doomu aadama yu bari faatunañu ci, njiitu waa frères musulman dañu leen tuumaal ni dañoo ñaakka woormaal aax ak yeelleefu doomu aadam yi
Gox biidi (kufru sheyx) been weer mungi nii ayy fitna amfa ba am juroom been doomu aadama yoo xamni ñaakknañu ci seen bakan ak ñaari teemeer ak juroom fukk yoo xamni dañu ci am ayy gaañu gaañu
Bi ñu daaxee Muhamad Morsi ci nguur gii ba leegi bës bu yaalla saakk dinañu amal ayy manifester ak ayy doxu ñaxtu
1307517


text:
4 Responses to “RADIO KHASSIDA ONLINE”
-
Cheikh Niang
Magiue Ziare Serigng Maemodane Mbacke Dirafetlou Emissou Bi
-
Thiam Momar
Assalamou Aleykoum:
Di dieguelou nieup tey dieguel niep, di niane Borombi tabaraka wa Tahalla mou fayalniou Borom Touba thi limou ligueyel Borombi soubhannahou wa tahalla telep di souniou ndiarign.Nanou ko santallee Borombi thi Magalamgui,Di Niane Bormbi defalniou sahadata darayni defalko mbolem dioulit barkep Seydina Mouhamed slwslm.
-
-
pape N Fall
Diadieufff
xol yi tow naa
thiaa kaaw thiaaa kanamm
-
thiam gora
Magui ziar mbocou talibe yep di nianale cheikh sidil moukhtar mou yagafi tes wer ak ndiabotou cheikhoule khadime ak talibeyep yalla nanou serigne touba nangoule nous sounou talibe teyelnouko defalnou diam akheweul bounou mana ligueyele serigne bii amine mome rek moffii nek lepou diekhna serigne bii rek modoute diekh taye ak heuleuk yalla naye sounou yitte amine


text:
Léebu
Fr:proverbe
Tëraliin
A[Soppi]
- Alal du faj dee, gàcce lay faj
- Am saxul, ñàkk saxul
- Ay du yam ci loosu boroom
- Ay du weesu baay dee na
- Àdduna weeru kóor la, fàww jant so nga doora wàññi bis.
B[Soppi]
- Bàkk nga njaak
- Bu ndox tuuroo am bàq a fa des
- Bu ñay di xàlluw yoon doom jaa tax
- Bërigo ci mbartal ku ko bëmëx mu dem, ku ko ba, mu dem
- Bu gudd nopp doon tax di njiit mbaam di suñu ilimaan
- Buur du mbokk
- Bala ngaa xam xamadi xaw laa ray
- Bëñ weex na lool waaye dereet a ko lal
- Bu/Su yoon jeexul waaxusil du jeex
- Boroom ñeenti tànk du lab
- Boroom mbaam a xam mbaamam
- Boroom lal a xam màtti lalam
- Bët du yanu waaye xam na lu bopp àttan
- Bakkan waraw dàll la, fa muy dàggee dooko yëg
C[Soppi]
- Cërub ma xàjj, ma xujj a koy jël
- Cuqum a gën kamm
D[Soppi]
- Doomi ñay bu ko ñaanal mu rëy, ñaanal ko gudd fan
- Duma jënd jaan ci pax
- Dama laa bëgg maa la raw sëy bu mu takk, dangaa reew yaa ma raw a koy tas (abdu xaadir géy)
- Dangaa jot ci bakkan bay ñandu
- Daaray lëg guddu nopp jarufaa jaay
- Dóor wa ray mbër ci ponkal lay bawoo (Ahloubadar)
- Dëkkandoo jàmm a ca gën
- Doomi mbër jàngil bëre, yàgg-yàgg dees na la ñam
E[Soppi]
F[Soppi]
- Fa ndox daa taa boo demee fekk fa tepp-tepp
- Fët-Fët tàggalewul mbaam'aki noppam
- Fullaay jaay daqaar, mbaa ma ñam jeexal ko
G[Soppi]
- Gaynde du lekk mbuum yàpp lay dunde
- Gewël bu reppee cib xare lu mu jiin xeep ko
- Gumba du jiite rëbbum jaan
- Gumba tal na lu dul tëbi kàmb
- Góor gu tàyyeel, gàtt wërsëg, néewi soppe
H[Soppi]
I[Soppi]
J[Soppi]
- Jigéen soppal te bul wóolu
- Jëm ca làmb ja di bàkku, juge ca di bàkkoo ko gën
- Jàng jàngaan boo mokkalee ber sa daara
- Jàngoro ku ko nëbb mu lor la
- Jàngoro dees koy weer
- Jikkook boroom pax rekk
K[Soppi]
- Ku muñ muuñ
- Kewël du tëb doom ja bëtt
- Kuy naan di nëbbu, boo jéggee feeñ
- Ku njëkk a jug boroom ndékki dinga tëddaat
- Ku boot bukki xaj bëw la
- Ku wex wéet
- Ku ñuy jiiñ dëmm ngay soccoo yaxi liir
- Ku puudër tax a rafet boo ñaqee ñaaw
- Ku bañ a xitax bul yàgg ca mbojj ma
- Ku yàgg cib teen baag fekk la fa
- Ku manul, bawoo, lu yàqu yaw a
- Ku log, log-logal
- Ku la aal bët, fu ko neex ngay xool
- Ku saraxul gumba, bàyyi kook yalwaanam
- Ku ndobin ray sa maam, boo gisee lu ñuul war a daw
- .... Ku ko lebal ker, mu faye la guddi
- Ku jaan matt sam xel dem ci dee
- Ku la mag ëpp lay sagar
- Kuŋ-kuŋ ca wolandoo wa
- Ku yar sam kuy, yaw lay njëkk a daan
- Kuy xalam di ca jaayu (joowu)
- Kiy yenni gan du ko gunge
- Ku bëgg akara dangay ñime kaani
- Ku niikiwul naaka
- Ku naggu, naggu loo moomul,
L[Soppi]
- La tee nag wa dabi nag yaa tee ñeex maa neex
- Lu waay rendi sa loxo lay nàcce
- Lëg bu lekkee olom na ko gërëme cooy
- Laago du wees
- Lu jot yomb
- Lu xaj lekk lekk, ba fa der ga ca baat ba
- Liggéeyu ndey añub doom
- Lu ñépp wax ay dëgg
- Lu yàgg dëgg la
- Lu defu waxu, Luy ay di njàmbat
- Lu njiig njaaga mooy njaag
- Lu mag def dee, bu dekkee ba ko
- Lekkoo ci ndab li bëgg cee xëpp suuf
- Li ci kanam, rawuli gët
- Lu cin xat xat, nga war caa boqus xorom
- Lu yëngu la ko yëngal a ko ëpp doole
- Lu jiwu wa jeexul jugu fa
M[Soppi]
- Mbejum kanam, boroom a koy fajal boppam
- Mbej wa ray mbër, ponkal a koy dóor
- Mag mat naa bàyyi cim réew
- Man a man a, yaw a yaw aa ko gën
- Mattum xaalis boroom a koy jaaroo/suuroo
- Muus mu nekk ak na muy toje boppu jinaxam
N[Soppi]
- Ndànk ndànk ay jàpp golo ci ñaay
- Nen, du bëreek doj
- Nit, nitay garabam
- Njëkk a fecc, taxut a mujjeb géew
- Njaabum giléem, xajul ci waañ
Ñ[Soppi]
- Ñulug sa jëkkër, yakk sa doom
- Ñu bokkub teen ay jaxasoo ay goj
- ñi man a kott amuñu mbaam
P[Soppi]
- Powum jaar, ca wetu paxam
- Picc mu masul a naaw, bu/su naawee firi'm réew
Q[Soppi]
R[Soppi]
- Rayub tubaab yomb na, waaye fekke dëj baa jafe
S[Soppi]
- Suul ker du ko tee feeñ
- Sikk su feeñ cib sëy, nuyyoo na ca ngoro ga, dees koo fayul
- Sa gimiñ xasaw na sa doomu nday a la koy wax
- Saabu du fóot boppam
- Saaku bu dara newul du taxaw
- Soxla buy ñaar jàmm a ga ca,
T[Soppi]
- Tarxiis bu dammee loosu mbonaat, ku yor gëléem war a yësal
- Tere tere mu të, bàyyil mu gis
- Tàmm laago la
- Toŋ-Toŋu naat su wëreem réew dunq yaa tax
- Teen bu neexee pind ba du féex
U[Soppi]
V[Soppi]
W[Soppi]
- Weex, yàquli bëñ
- Waxma sa xarit, ma wax la sa bópp
X[Soppi]
- Xaalis, amul xarit
- Xaalis loo ko yonni mu indi ko, waaye falay jaare
- Xel, du jariñ lu dul xalaat
- Xar, day weesu mbote
- Xarit, dees koy tànn
- Xeeb nga xal, mu lakk sa dàgga
- Xool asamaan jarul buuxante
- Xëbtal, du tax doomi lëg a màtte
- Xalangu, dajul suuf.
Y[Soppi]
- Yàgg bawul dara
- Yariit du bon, yarut du baax (ahloubadar)
- Yéene néeg la boroom a cay fanaan
- Yoon yamul ci benn
- Yàkkamti yàqule


text:
Nettali 42: Mbaam buy wax
MBAAM buy wax, ndax mas nga dégg loolu ? Xéyna dinga ne : ‘ Déedéet. Mala du wax. ’ Waaye Biibël bi wax na ci mbaam bu ko def. Nañu seet ni loolu ame.
Léegi, waa Israyil ñu ngi waaj a dugg ci réewu Kanaan. Balag mooy buuru Mowab. Moom dafa ragal waa Israyil. Looloo tax mu yónnee ngir ñu woowal ko kenn ku muus te tudd Balaam ngir mu ñaanal waa Israyil lu bon. Balag dig ko xaalis bu bare. Balaam yéeg ci mbaamam ngir dem wuyu Balag.
Waaye Yexowa, moom, bëggul Balaam ñaanal mbooloom lu bon. Kon, dafa yónni benn malaaka bu yor jaasi bu gudd ngir mu taxaw ci yoonu Balaam. Balaam moom, mënul gis malaaka mi. Waaye mbaam bi gis na ko. Mu jéem a jàdd fii, mënul. Mu jéem a jàdd fee, mënul. Mu mujj tëdd ci suuf. Balaam mer lool. Muy dóor mbaamam rekk.
Balaam daldi dégg mbaamam di wax ak moom. Yexowa moo doon def loolu. Mbaam bi ne ko : ‘ Lu tax nga may dóor ? Lan laa def ? ’
Balaam ne ko : ‘ Danga ma bëgg dofloo. Bu ma amoon jaasi, ma rey la ci saa si ! ’
Mbaam bi laaj ko lii : ‘ Ndax mas naa la def li ma la def tey ? ’
Balaam ne ko : ‘ Déedéet. ’
Yexowa def ba Balaam gis malaaka mi taxawoon ci yoon bi ak jaasi bi. Malaaka mi ne ko : ‘ Lu tax nga dóor sa mbaam ? Man maa la tere jàll, ndaxte waruloo ñaanal Israyil lu bon. Loolu moo tax ma ñów. Bu mbaam bi kontine woon, duma ko def dara, waaye yow laa naroon a rey. ’
Balaam ne ko : ‘ Def naa bàkkaar. Xamuma woon ne yaa ngi taxaw ci diggu yoon bi. ’ Malaaki mi bàyyi ko mu jàll. Balaam dem ca Balag. Waaye ba tey jéem na ñaanal Israyil lu bon. Waaye Yexowa def na mu barkeel Israyil ñetti yoon.
Nombres 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25.
Laaj yi
- Kan mooy Balag, te lu tax mu yónnee ngir ñu woowal ko Balaam ?
- Lu tax mbaamu Balaam tëdd ci yoon bi ?
- Lan la mbaam bi wax Balaam ?
- Lan la benn malaaka wax Balaam ?
- Lan moo xew bi Balaam jéemee ñaanal Israyil lu bon ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Nombres 21:21-35.
Lu tax Israyil daan buuru Amoréen bi tudd Sixon ak buuru waa Basan bi tudd Og (Nomb. 21:21, 23, 33, 34) ?
- Jàngal Nombres 22:1-40.
Lu tax Balaam bëggoon a ñaanal Israyil lu bon, te lan lañu ci mën a jàng (Nomb. 22:16, 17; Prov. 6:16, 18; 2 Piy. 2:15; Yudd 11) ?
- Jàngal Nombres 23:1-30.
Boo déggoon Balaam dinga foog ne kuy jaamu Yexowa la, waaye li mu doon def, lan la doon wone (Nomb. 23:3, 11-14; 1 Sam. 15:22) ?
- Jàngal Nombres 24:1-25.
Loolu, naka lay dëgërale suñu ngëm ba mu wóor ñu ne li Yexowa bëgg a def dina ko def (Nomb. 24:10; Is. 54:17) ?


text:
Nettali 81: Dañu yaakaar ci ndimbalu Yexowa
AY JUNNIY junni nit ñoo jóge Babilon dem Yerusalem ci yoon bu gudd boobu. Bi ñu àggee Yerusalem, ñu gis ne dëkk bi, kër yu yàqu kese la woon. Kenn dëkku fa woon. Lépp la waa Israyil waroon a tabaxaat.
Lenn ci li ñu jëkk def mooy tabax benn saraxalukaay fu ñuy mën a saraxe ay mala ngir may leen Yexowa. Ay weer ginnaaw loolu, ñu daldi tàmbalee tabax kër Yàlla gi. Waaye dañu amoon ay noon yu dëkk ci réew yi leen jege. Noon yooyu, bëgguñu waa Israyil tabax kër Yàlla gi. Ñu daldi leen jéem a tiital pur ñu bàyyi tabax bi. Mujj nañu jaar ci buuru Pers bu bees bi ngir mu digal ñu bàyyi liggéey boobu.
At yi di jàll. Am na léegi 17 at bi waa Israyil jógee Babilon, ñów Yerusalem. Yexowa yónni na yonentam yi tudd Ase ak Sakari ñu wax mbooloo mi ñu tàmbaliwaat liggéey bi. Mbooloo mi gëm ne Yexowa dina leen dimbali, topp li yonent yi wax te tàmbaliwaat tabax bi, fekk xamoon nañu ne am na ndigal bu koy tere.
Kenn ku bokkoon ci nguuru Pers daldi ñów. Turam mooy Tatnay. Mu laaj leen kan moo leen may ñu tabax kër Yàlla gi. Waa Israyil ne ko bi ñu nekkee Babilon, buur Sirus moo leen waxoon lii : ‘ Léegi, demleen Yerusalem te tabax kër Yexowa mi nekk seen Yàlla. ’
Tatnay daldi yónni benn leetar ca Babilon ba xam ndax Sirus, mi dee ba noppi fi mu tollu nii, waxoon na loolu dëgg. Buuru Pers bu bees bi daldi gaaw a yónni leetar ngir ne loolu dëgg la, Sirus waxoon na ko. Buur bi teg ci lii : ‘ Bàyyil waa Israyil ñu tabax këru seen Yàlla. Te maa ngi lay digal nga dimbali leen. ’ Waa Israyil mujj nañu àggale kër Yàlla gi ci lu mat ñeenti at. Ñu kontaan lool.
At yaa ngi dem rekk. Bi ñu àggalee kër Yàlla gi, am na léegi lu jege 48 at. Ci Yerusalem, nit ñi amuñu xaalis te dëkk bi ak kër Yàlla gi rafetuñu noonu. Ca Babilon, Esras mi nekk waa Israyil dégg na ne am na lu ñu war a defar ci kër Yàlla gi. Xam nga lan la def ?
Esras dem na ci Artaserse mi nekk buuru Pers. Buur bu baax boobu may na ko lu bare lu muy yóbbu Yerusalem. Esras laaj na waa Israyil yi nekk Babilon ñu dimbali ko ci. Lu tollu ak 6 000 nit ñoo nangu dem ak moom. Li ñu waroon a yóbbu mooy xaalis, wurus ak yeneen yëf yu am maanaa.
Xelu Esras dalul, ndaxte ci yoon bi am na ay nit ñu bon ñu mën a sàcc seen xaalis ak seen wurus te rey leen. Esras daldi def li ñuy wone fii. Mu woo ñi mu war a àndal, ñu ñaan Yexowa mu aar leen ci yoon bu gudd bi jëm Yerusalem.
Yexowa aar na leen. Def nañu ñeenti weer ci yoon bi, ñu daldi àgg Yerusalem ci jàmm. Ndax loolu wonewul ne Yexowa mën na aar ñiy teg seen yaakaar ci moom ngir mu dimbali leen ?
Esras (Ezra) pàcc 2 ba 8.
Laaj yi
- Ñaata nit ñoo jóge Babilon dem Yerusalem fekk yoon bi sore na, te lan lañu fekke bi ñu fa àggee ?
- Lan la waa Israyil komaase tabax bi ñu àggee foofu, waaye lan la seeni noon def ?
- Ñan ñooy Ase ak Sakari, te lan lañuy wax mbooloo mi ?
- Lu tax Tatnay yónnee benn leetar ca Babilon, te ban tont la jot ?
- Lan la Esras def bi mu déggee ne war nañu defaraat kër Yàlla gi ?
- Xoolal li Esras di def foofu. Lan lay ñaan, naka la ame li mu doon ñaan, te loolu lan la ñuy jàngal ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Esras (Ezra) 3:1-13.
Bu ñu nekkee ci béréb bu amul mbooloo jaamukati Yàlla, lan lañu war a kontine di def (Ezra 3:3, 6; Jëf. 17:16, 17; Yaw. 13:15) ?
- Jàngal Ezra 4:1-7.
Naka la Sorobabel nekke royukaay ci mbooloo Yexowa lu jëm ci ànd ak yeneen diine (Ex. 34:12; 1 Kor. 15:33; 2 Kor. 6:14-17) ?
- Jàngal Esras (Ezra) 5:1-5, 17 ak 6:1-22.
Lu tax noon yi mënuñu woon a def ba ñu bàyyi tabax kër Yàlla gi (Esr. 5:5; Is. 54:17) ?
Li mag ñi ci Yawut yi defoon booba, naka lay xiire njiiti karceen yi tey ci jéem a xam li Yexowa bëgg bu amee ku leen di xeex (Esr. 6:14; Sab. 32:8; Room 8:31; Saag 1:5) ?
- Jàngal Ezra 8:21-23, 28-36.
Bu amee lu ñu bëgg a def, lan lañu mën a roy ci Esras (Ezra 8:23; Sab. 127:1; Prov. 10:22; Saag 4:13-15) ?


text:
Budaa yu neekk ca reewum Myanmar taalnañu këru jullit ñi
Waallu bitim reew budaa yi nga xamni ñoo neekk ci reewum Myanmar amalnañu ayy coong ci boutique ak këru jullit ñi ci gox yi nga xamni ñoo feete ca bët saalumu reew mi
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci yeenekaay bi nga xamni mooy (Time india) ni: coong yii deemb ci ngoon lañuko amal gannaaw bi nga xamni ab xabaar wesaaroona ni dafa ab jullit bu yeegg ci ab soxna badaa
Suñu sukkandikoo ci waxu been policer dinañu wax ni fanweer ak juroomi këru jullit ak fukk ak ñaari boutique gu jullit budaa yi taalnañuko
Reewum Myanmar daaw ba leegi budaa yi dañii faat jullit ñi te yitt takk der yi nga xamni ñoo wara aar kaaraange askan wi ñëpp lañii aar bamu des jullit ñi te yitt yeen saa yi dañii fitnaal jullit ñi
Ci fitnaa yii nga xamni budaa yi ñungikodoon def ci jullit ci reewum Myanmar ayy teemeeri jullit faatunañu ci ayy junni junni amnañu ci ayy gaañu gaañu te yitt ayy junni junni ñaakknañu ci seeni kër
1277468


text:
Waallu bitim reew kilifay reewum angola nga xamni ñu ëpp ci askan wa ayy kercen lañu jëlnañu ndogalu maabb jaakka yi jumaa yi ak tere mbooleem yënggu yënggu ci diine islaam
Këru tasukaayu xabaaru alxuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk ci internet (kabyles) ni: kilifay reewum Angola fasnañu yeene dakkal beep yënggu yënggu islaam ndax dañoo jaapp ni islaam ab mbooloo mu neew la ndax teemeer boo ci askanu reewum Angola juroom ñent fukku yi ak juroom ayy kercen lañu teemeer boo jël juroom doong ñoo ci neekk ayy jullit
Ayy weer ci gannaaw jullit yi nga xamni dañoo neekk ci peyu reewum angolo (Luwanda) dañoo dem ci jaakka ji ngir julli gis ni sooroor jumaa ji dafa daanu te yitt dañuko daaneel bi ñu laaccee lu waral ñu daaneel seen jumaa ji dañoo xamle ni jumaa ji dafay ñaawal dëkk bi te yitt amuñu këyit goo xamni nii moo leen jox ndigal ñu tabax jumaa
Ayy ayu bës ci gannaaw amna been kilifa ci nguuru reewum Angola bu xamle ni jumaa ju magg ji nga xamni moo neekk ci Luwanda peyu reewum Angola dañuko wara maabbal ndax bërëb la boo xamni nii ñi nga xamni dañoo ëppal ci diine foofu lañii dajaloo
Jawriñ gi nga xamni moom lañu deenkk waallu caada ci reewum Angola xamlena ni : yoonu reewum Angola joxal ndigël ñu amal ayy yënggu yënggu islaam ci biir reew mi loolu moo waral jumaa ak jaakka yëpp dañukoy tëc ba ñu jëmmi jamono
1321117


text:
Waallu bitim reew fanweer ak juroomeelu jonŋante al xuraan aduna wërngëlkëp ci waallu mokkal al xuraan ca reewum Arabie Saoudite tey jii lañuko door ci nimbalu jawriñ gi ñu deekk waallu diine ci reewum Arabie Saoudite jonŋante bii ci masjidul haram lañukoy amal
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci yeenekaay biidi (Ariyaad) neekk ci reewum Arabie Saoudite ni: jonŋante al xuraan yii ci kilifteefu buuru reewum Arabie Saoudite lañukoy amalee lu toollu ci (150) jonŋantekat baayeekoo ci 61reew jonŋantekat yi nak dinañu jonŋante ci juroomi waall yu wute
Njiitu jonŋante al xuraan aduna wërngëlkëp ci reewum Arabie Saoudite dafa amal ab yeenekaay boo xamni nii dafko jagleel jonŋante al xuraan bi yeenekaay bi toolluna ci 136 teemeer ak fanweer ak juroom been pages
Mbooleem gëstu yi nga xamni amalnañuko ci waallu al xuraan ak leen ci seminaire yi nga xamni jawriñ yi seexnañu ak taskatu xabaar yi ambassadeur yi ak kilifay reewum Arabie Saoudite yeenekaay bi mooy yoon ngir mana waxtaanal xamle ayy xabaar ñeel jottalikat yi
Suñu sukkadikoo ci xabaar bii dinañu wax ni deemb amalnañu ab daara ji diir bu gaat ngir taaggat ayy aattekat ci waallu jonŋante al xuraan leepp dafa bookk ci jonŋante al xuraan bi
1321545


text:
Site bi nga xamni dafay yënggu ci waallu yeewute islaam neekkna juroom beenni kalaama
Waallu internet site bi nga xamni dafay yënggu ci waallu yeewute islaam ci nimbalu mbootaay ak kureelu daara ju kawe jiidi Al Mustafa lañuko ubbee
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaaru yeewute islaam nga xamni nga xamni dafa aju ci daara ju kawe jiidi Al Mustafa leegui juroom beenni kalaama la
Mbebetu yookku kalaama yi mooy ñëpp mana bookk ci gëstu bi nga xamni ñungikoy amal ci yeewute islaam ak yitt ci ndigalu njiitu revolution islamique bi ci reewum Iran
Site bii nga xamni dafay yënggu ci waallu yeewute islaam mooy islam-awaking.com jamono yii ci juroom been kalaama la neekk pers ak ordu ak turkie ak bangali ak almani ak arab
1276952


text:
Noonu islaam yi soongnañu ab soxna su muuru ci reewum Fraance
Waallu bitim reew noonu islaam yu neekk ci reewum France amalnañu ayy coong ci ab soxna su muuru ci reewum France
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk (ajib) ni: soxna sii nga xamni nga xamni moom lañu soong dafa feekk mu neekkoon ci ab magazine ci gox biidi Troyes ci reewum France
Noonu islaam yii biñu soong soxna si dañoo taambali di ŋaañ islaam ci gannaaw gi ñu doorko diko saga ak fexe di dindi muuru bi
Ñi nga xamni ñoo jiite magazine bii soxna si doon jëndee ak ñi nga xamni ñoofadoon jëndee ñungidoon fexe xettali ndaw si, soxna si yoobbna mbir mi fu mbaxna neekkee been takk der yi jamono yii ñungi wër ñi nga xamni fu mbaxna neekkee been
Waaye li nga xamni moo jara xam mooy soxna sii gannaaw biko doctoor yi xoolee ba nooppi xamalnañuko ni dafa wara noppalu ñett fan yoo xamni nii du ligeey
1310070


text:
Xët wu njëkk
- Yi weesu 80000 jukki: Català · Čeština · Esperanto · Norsk (bokmål) · Pycckий · Română · Slovenčina · Suomi · Türkçe · 中文
- Yi weesu 40000 jukki: العربية · Bahasa Indonesia · Бълrapckи · Dansk · Eesti · עברית · 한국어 · Lietuvių · Slovenščina · Cpпckи / Srpski · ykpaïHcbka
- Yi weesu 20000 jukki: Bahasa Melayu · Bosanski · Eλλnvιkά · English (simple) · Euskara · فارسی · Galego · Hrvatski · Magyar · Norsk (nynorsk) · ไทย · Tiếng Việt
- Afar · Akan · አማርኛ · Bamanankan · Chicheŵa · chiShona · chiTumbuka · Ɛʋɛ · Fulfulde · Gĩkũyũ · هَوُسَ · Igbo · isiXhosa · isiZulu · Kinyarwanda · Kirundi · Kongo ·Lingála · Luganda · Malagasy · Oromoo · Oshiwambo · Sängö · Sesotho · Setswana · siSwati · Soomaaliga · ትግርኛ · tshiVenda · Twi · Xitsonga · (ngir yeneeni Wikipedia, xoolal ci bànqaasu wet gi)
Wikipedia ngi jàppandi ci ndimbalu Wikimedia Foundation mi dalal ciy joxekaayam sémbi wiki yu bari, ubbeeku, barilàkk te amul-fay:


text:
Nettali 95: Ni Yeesu di jàngalee
YEESU mas na wax kenn ne dafa war a bëgg moroomam. Kooku ne Yeesu : ‘ Kan mooy sama moroom ? ’ Yeesu xam na li nit ki di xalaat. Pur moom, moroomam mooy ku mu bokkal xeet walla diine. Nañu seet li ko Yeesu tontu.
Lée-lée, Yeesu dafay nettali dara ngir jàngale. Loolu lay def léegi. Mu ngiy nettali lu jëm ci benn Yawut ak benn waa Samari. Xam nañu ba pare ne li ëpp ci Yawut yi bëgguñu waa Samari. Lii la Yeesu di nettali :
Benn bés, benn Yawut dafa doon wàcc benn montaañ bu ndaw, di dem Yeriko. Ay sàcc dal ci kowam, sàcc xaalisam yépp, dóor ko ba muy bëgg dee.
Benn saraxalekat bu nekkoon Yawut jaar ci yoon bi. Mu gis nit ki ñu dóor. Ci sa xalaat, lan la def ? Dafa aw ci beneen wetu yoon bi, dem yoonam. Beneen boroom diine ñów. Waa Lewi la. Ndax taxaw na ? Déedéet, taxawul ngir dimbali kooku ñu dóoroon. Xoolal fii, mën nga gis saraxalekat bi ak waa Lewi bi di dem seen yoon.
Xoolal ki nekk fii ak nit ki ñu dóor. Kooku, waa Samari la. Te mu ngiy dimbali Yawut bi. Mu ngi def garab ci gaañ-gaañu nit ki. Bi mu paree, yóbbu na ko ca béréb fu mu mënee noppalu te tane.
Bi mu ko nettalee loolu ba pare, Yeesu laaj nit ki lii : ‘ Ci ñetti nit ñooñu, kan moo wone ne mooroomu ki ñu dóoroon la ? Saraxalekat bi, waa Lewi ji walla waa Samari ji ? ’
Nit ki ne ko : ‘ Waa Samari. Lu baax la defal ki ñu dóoroon. ’
Yeesu ne ko : ‘ Wax nga dëgg. Kon demal te def ni moom. ’
Gis nga ni Yeesu di jàngalee ? Waaw, bu ñu jàngee li Yeesu wax ci Biibël bi, dinañu mën a xam lu bare lu am solo, du dëgg ?
Luug 10:25-37.
Laaj yi
- Lan la benn góor laaj Yeesu, te lu tax mu laaj ko loolu ?
- Lée-lée, lan la Yeesu di def ngir jàngal nit ñi, te lan lañu xam ba pare lu jëm ci diggante Yawut yi ak waa Samari ?
- Ci li Yeesu nettali, lan moo dal benn Yawut bu doon dem Yeriko ?
- Lan la benn Yawut bu nekkoon saraxalekat def bi mu awee ci yoon boobu ? Waa Lewi bi nag ?
- Xoolal li ñuy wone foofu. Kan mooy dimbali Yawut bi ñu gaañoon ?
- Bi Yeesu jeexalee nettali bi, lan la laaj waa ji, te kooku, lan la ko tontu ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Luug 10:25-37.
Bi ko benn xutbakat, maanaam ku doon gëstu yoonu Musaa, laajee dara, Yeesu tontuwu ko ci saa si, waaye dafa ko dimbali mu gisal boppam tont bi. Naka la defe loolu (Luug 10:26; Macë 16:13-16) ?
Naka la Yeesu doon jaar ci ay misaal ngir dimbali ñi ko doon déglu ñu bañ a ñaaw njort (Luug 10:36, 37; 18:9-14; Tit 1:9) ?


text:
BATAAXAL GU MAG GI ËMB SAÑ-SAÑI DOOMI AADAMA
[Preamble]
Ñu jàpp te nangu ne sagu doomi aadama ak sañ-sañam yépp-dañu yam te kenn mënukóo jalgati, te lu lépp nekk na cës laay ci taxufeex ci mbirum àtte ak jàmm ci biir àdduna.
Ñu jàpp ne ñakk xam ak soofantal sañ-sañi doomi aadama indi na aymusiba yu tar tax képp kuy dund fippu. Temano egsi na ba mu nekk ci doomi aadama ñu mën a wax, xalaat, ci seen coobare, bundxatal, nàkk dëddu leen.
Ñu jàpp ne am na solo lool ñu aar sañ-sañi doomu aadama ak ay matukaay ci wàllu yoon; ngir doomu aadama moomu kenn du ko sonal, muy fippu ci nootaange ak lu koy bunduxatal.
Ñu jàpp ne am na solo lool ñu góor-goorlu ba gën a rataxal jokkalante gi diggante xeet yi.
Ñu jàpp ne ci bataaxal boobule mbootaayu xeet yi yeesalaat na ay pas-pasam jëme ko ci sañ-sani doomi aadama yu tolloo, ci sag, ci bir lépp lu aju ci dundin diggante góor ak jigéen, ci biir tawfeex gu yaa.
Ñu jàpp ne réew yi ci bokk jël nañu ay matukaay ngir dëgëral jokkalante gi ak mbootaayu xeet yi, ñu naw it bu baax sann-sañi doomi aadama ak tawfeex yu wóor ci biir àdduna yépp.
Ñu jàpp ne ànd taxawal sañ-sañ yeek tawfeex yi nekk na lu am solo lool ngir, darajaal matukaay yooyu.
Ndaje mu mag mi biral na ci bataaxal bii ne xeet yépp, réew yépp ak kurel yépp ñu jàpp li ci nekk, ci seen xel, te ñu góor-góorlu, ñu jaarale lii lépp ci njàng mi ak yar gi.
Ñu lawal sañ-sañ yeek taawfeex yi jël aymatukaay ci biirak bitim réew.
Ñu nangu te di doxal fépp ci anam gu wér ci biir xeet yi sosoo ci réew i bokk ci mbootaay gi ak gox yi bootu ci ñoom.
1. Matukaay bu jëkk bi
Doomi aadama yépp danuy juddu, yam ci tawfeex ci sag ak sañ-sañ. Nekk na it ku xam dëgg te ànd na ak xelam, te war naa jëflante ak nawleen, te teg ko ci wàllu mbokk.
2. Naareelu matukaay
Ku ne mën naa wax ne am na ay sañ-sañ ak ay tawfeex yu sosoo ci bataaxal bii te amul xeej ak seen, rawatina ci wàllu xeet, melo, awra, làkk, diiné, peete ci wàllu politig, xalaat, réew mbaa askan woo mën ti sosoo, ci it wàllu juddu alal ak lu mu mën ti doon.
Rax sa dolli amul xeej ak seen ci politig, yoon, mbaa doxalin wu aju ci bitim réew mbaa suuf soo xamne nit ki fa la cosaanoo; réew moomu mbaa suuf soosu moom na boppam walla deet, mbaa ñu yamale yengu-yëngoom.
3. Ñatteelu matukaay
Nit kune war naa dund ci tawfeex ak kaaraange.
4. Ñeenteelu matukaay
Waruñoo def kenn jaam mbaa mbindaan. Njaam ak njaayum jaam nanguwunu ko ci anam gu mu mën ti doon.
5. Juróomeelu matukaay
Waruñoo mbugal, tutal, mbaa teg kenn lu metti lool lu yelloo wul ak doomu aadama.
6. Juróom benneeli matukaay
Nit ku ne am na sañ-sañ ñu war kaa nangul darajaam ci wàllu yoon.
7. Juróom benneeli matukaay
Népp a yam ci kanamu yoon. Te it amul xeej ak seen, ku ne yoon woowu war na laa aar. Népp war nañu leen aar ci luy jalgati liñu tënk ci bataaxal bii ak bepp yëngu-gëngu buy indi par-parloo.
8. Juróom natteelu matukaay
Nit ku ne am na sañ-sañ dem ci berebi àtte kaay yi ci reewam saa yoo xamne sañ-sañam yooyu dëppook sàrti réewam mba yoon jalgati nañu ko.
9. Juróom ñentteeli matukaay
Menuñoo jàpp, tëj, mbaa genne kenn réewam te tegunu ko ci yoon.
10. Fukkeeli matukaay
Ci lu wér, nit kune mën naa egg ci berebu atte kaay wax li ko naqari ci anam gu jub, te baña ànd ak par-parloo, ne dañu ko taxal.
11. Fukkeeli been matukaay ak benn
- Bépp nit bu ñu taqal cimbir mu tar jàppe nanu ko ku set ba loolu ñu ko taxal leer nàññ ginnaaw bi ñu ko attee. Te ñu taxawu ko ci lépp lu koy aar ci atte boobule.
- Duñu tëj kenn ci ay jëfam mbaa lu mu fàtte mbete loolu mu jëf ci jamono jooju nekkul mbir mu tar ci wàllu yoon, ci biir ak bitim réew. Foofu it yoon du ko teg lu dul limengóok li mu def ci jamono jooju.
12. Fukkeeli matukaay ak ñaar
Kenn warula xuus ci dundinu doomu aadama, bu njabootam, ci lu jëm ci këram mbaa lu mengóok moom, di damm it jarajaam. Buñu jalgatee yii nit kune am na sañ-sañ ñu aar ko ci wàllu yoon.
13. Fukkeeli matukaay ak ñatt
- Nit kune am na sañ-sañ wëndeelu ni mu ko neexe, tànn it dekkuwaayam ci biir réew bu mu mën ti doon.
- Nit kune am na sañ-sañ génn réew mu mu mën ti doon. Fimu dëkk it bokk na ci-ak it dellusi ci réewam.
14. Fukkeeli matukaay ak ñent
- Nit kune bu ñu ko mbugalee am na sañ-sañ làqu ji, mbaa ñaan ñu làq ko ci yeneni réew.
- Su fekkee ne nit ki dañu koy toppu ginnaaw bi mu defee jëyyi, mbaa yëngu-yëngóon méngóowul ak li mbootaayu xeet yi tëral, sañ-sañ boobu.
15. Fukkeeli matukaay ak juróom
- Nit ku ne am na sañ-sañ xeetoo cim réew.
- Mënuñu ne nit ki xeetoowul cim réew te teguñu ko fenn, mbaa ñu xañ ko sañ-sañ su bëggee soppi xeetoom ak réewan.m
16. Fukkeeli matukaay ak juróom benn
- Jigéen mbaa jóor saa yu matee amul xaaj ak seen, ak waaso bu mu mën ti bokk, réew, mba diiné am na sañ-sañ sëy ak it sos njaboot. Ñoo yam it sañ-sañ, balaa ñuy sëey, ci biir sëy ak it bu seen sëy tasee.
- Sëy kenn menunuko fas, xanaa lu jiitu ku ne ci way-dencante yi joxe xalaatam.
- Njaboot nekk na menneef gu am solo ci askan wi.
17. Fukkeeli matukaay ak juróom ñaar
- Ngay dund yaw doww mbaa ak mbooloo am nga sañ-sañ am loo moomal sa bopp.
- Menuñoo xañ kenn am aman.
18. Fukkeeli matukaay ak juróom ñatt
Nit kune am na sañ-sañ xalaat ak sa goom ci wàllu diine, soppi it diineem mba ngëmam, am na it tawfeex feeñal diineem, mbaa ngëmam, ak mbooloo, mbaa moom doww, fu àdduna daje mbaa deet, jarali ko ci njàngale mi, ci ay jëf, ci jaamu yi ak xarbaax.
19. Fukkeeli matukaay ak juróom ñent
Nit ku ne am na sañ-sañ wax mbaa bind lu ko soob. Ci waxam yooyule kenn menuko ce bundu xatal. Te it am na sañ-sañ di gëstu, di jot, di wasare ci anam gu yaa ay xabaaraki xalaat ak ay jumtukaay yu mi Men ti jefandikóo.
20. Ñaar fukkeeli matukaay
- Nit kune am na sañ-sañ woote ab ndaje, mbaa sos mbootaay ci jàmm.
- Mënuñoo bokk loo kenn ci mbootaay te àndu ci.
21. Ñaar fukkeeli matukaay ak benn
- Nit ku ne am na sañ-sañ bokk ci ñiy doxal mbiri réewam. Mu teewal fa boppam, mbaa mu yabal ab ndaw mu teewal ko fa.
- Nit ku ne am na sañ-sañ, amul xeej ak seen liggéey ci bépp béréb buy doxal mbiri réewam.
- Pas-pasu askan mooy cëslaay buy dëgëral lépp luy doxal réew. Pas-pas gile war na feeñ ci palin yu yiw yu ñu wara amal léeg-léeg ci tannin gu yaa te am sutura,mbaa topp yoon wu wóor wu andak taw feex ci wàllu pal.
22. Ñaar fukkeeli matukaay ak ñaar
Nit ku ne meññeefu askan wi am na sañ-sañ ñu aar ko ci giru dundam. Ci dundam war na ci am xol bu sedd ci sañ-sañam yooyu, lu aju ci koom-koomam, ci dundinam ak ci lépp lu aju ci aadaam te di ko jox maanaa ak yookkute gu ànd ak tawfeex ci wàllu darajaam, loolu lépp nag ku ne doomu réew mi indi dooleem ak di jokkalante ak bitim réew te mu méngook tërërin ak am-amu réew mu ne.
23. Ñaar fukk ak ñatteeli matukaay
- Nit ku ne am na sañ-sañ liggéey, tànn it ci eanam gu ko neex liggéeyamm te mu dëppóok ay sàart yu yam te baax ci wàllu liggéey. Te it ñu aar ko ci ñàkkub liggéey.
- Amul xeej ak seen ku néppam nanu sañ-sañ ñu fay leen, te loolu méngóok li mu aliggéey.
- Keépp kuy liggéey am na sañ-sañ ñu jox ko pay gi mu yellool, baax te mën koo dundal ak njabbotam te mu yellook sagu doomu aadama, mu mottaliku it ak yeneeni pexe su mënee am ngir aar dundinam.
- Nit ku ne am na sañ-sañ samp mbaa bokk ci ay kurel yu koy taxawu ci wàllu liggéeyam.
24. Ñaar fukk ak ñenteeli matukaay
Nit ku ne am na sañ-sañ noppalu, feexal xolal ak it di yamale diirub liggéeyam ak it léeg-léeg muy për, bër gu ànd ak xaalis.
25. Ñaar fukk ak juróomeeli matukaay
- Nit ku ne am na sañ-sañ am dundingu yamamaay ngir dëgëral wér-gi-yaramam, raataageem ak bu njabootam, lrawatina ci wàllu lekk col, dëkkuwaay, lépp lu aju ci wàllu paj ak bépp yëngu-yëngu gu am farata ci wàllu dundam. Am na it sañ-sañ ñu aar ko bu liggeeyatul bu feebaree, bu amee laago, ñàkk saxnaam mbaa sërinam, mbaa màgget, mbaa mu ñàkk li muy suturloo ci anam yu dul ci cootareem.
- War nañu beral loxo, dimbali képp ku tollu ci am doom ak it gune yi. Bépp xale bu juddu ci sëy, mbaa bu judduwul ci sëy ñoo bokk benn anam buñ leen di aare.
26. Ñaar fukk ak juróom benneeli matukaay
- Nit ku ne am na sañ-sañ ñu jàngal ko, njàng mi waruñu ci fayaku lu mu bon bon ci njàng mu suufe mi te am solo. Njàng mu suufe mi lu war la. Njàng mu xarala mi, te it aju ci wàllu liggéey war nanu koo wasaare. Amul xeej ak seen njàng mu kawe mi ubbil nañu ko képp ku ko yelloo.
- Njàng war naa indi naataange gu yaa ci ddoomi aadama te it war na dëgëral ñu naw sañ-sañi doomi aadama aki tawfeexam ci anam gu yaa-wat na it rataxal déggóo gi ak yokkute mbootaayu xeet yi ngir jàmm sax.
- Waajur yi ñoo jëkk am sañ-sañ ci anam gi ñuy yare seeni doom.
27. Ñaar fukk ak juróom nenteeli matukaay
- Nit ku ne am na sañ-sañ bokk ci dépp lu aju ci caaday askan wi, di bànneexu ci lu cu aju ak it bokk ci lépp luy suqali xarala gi ak lu ciy meñ.
- Nit ku ne am na sañ-sañ ñu aaral ko lépp lu aju ci lu mudefar ci wàllu la xarala, mbind mbaa lu aju ci wàllu caala.
28. Ñaar fukk ak juróom natteeli matukaay
Nit ku ne war naa tawaxu dëpp lu aju a askan wi, ak lu aju ci bitim réewam ba sañ-sañ ak tawfeex yi bataaxalu xeet gi ëmb mën a sax.
29. Ñaar fukk ak juróom nenteeli matukaay
- Nit ku ne am na ay wareef yu ko war digganteem ak dëkkandoom yi ngir dëgëral ci anam gu ya darajaam.
- Nit ku ne buy doxal ay sañ-sañam aki tawfeexam war naa sallook li ko yoon may, ngir mu mën a nangu, naw, sañ-sañ nawleem ba léepp lu aju ci yiw, teey ak naataange gu yaa sax ci askan wi.
- Sañ-sañ yeek tawfeex yi mënuñukoo doxal ci anam gu deppoo-wul li mbootaayu xeet yi misër mbaa taxawal.
30. Fanweereeli matukaay
Ci fànn gu mu mën ti doon ci bataaxal bii, bépp réew, mbootaay mbaa nit, warul doxal mbaa def luy yàq sañ-sañ yeek tawfeex.


text:
Nettali 84: Benn malaaka seetsi na Maryaama
JANQ bu rafet bii, mu ngi tudd Maryaama. Waa Israyil la te mu ngi dëkk ci dëkku Nasaret. Dafa baax lool. Yàlla dafa xam loolu moo tax mu yónni malaakaam Jibril mu wax ak moom. Ndax xam nga lan la koy wax ? Nañu seet loolu.
Lii la Jibril wax Maryaama : ‘ Nanga am jàmm, yow mi am barke bu réy. Yexowa mu ngi ak yow. ’ Maryamaa masuloon a gis nit kooku. Mu jaaxle ndaxte xamul lan la bëgg a wax noonu. Jibril daldi dalal xelam.
Mu ne ko : ‘ Bul ragal dara, Maryaama. Yexowa kontaan na lool ci yow. Loolu moo tax mu bëgg la defal lu réy. Fi ak tuuti ci kanam dinga jur doom. Nanga ko tudde Yeesu. ’
Mu kontine, ne ko : ‘ Xale bi, ku mag lay doon te dinañu ko woowe Doomu Aji-Kowe ji. Yexowa dina ko def buur, mel ni Daawuda. Waaye Yeesu moom dina nekk buur ba fàww, te nguuram du jeex mukk ! ’
Maryaama laaj ko lii : ‘ Naka la loolu mën a ame ? Séyaguma. Janq laa ba tey. Naka laa mën a ame doom ? ’
Jibril tontu ko ne : ‘ Kàttanu Yàlla dina wàcc ci yow. Moo tax xale bi dinañu ko woowe Doomu Yàlla. ’ Mu teg ci lii : ‘ Xoolal sa mbokk Elisabet. Nit ñi dañu waxoon ne mënatul a am doom ndaxte dafa màgget. Waaye léegi dina am doom bu góor. Kon gis nga ne dara tëwul Yàlla. ’
Maryaama daldi ne : ‘ Jaamu Yexowa laa. Na Yàlla def ci man li nga wax. ’ Malaaka mi daldi dem.
Maryaama daldi gaaw a dem seeti Elisabet. Bi Elisabet déggee baatu Maryaama, doomu Elisabet daldi yëngatu ci biiram ndax mbégte. Elisabet daldi fees ak xel mu sell mi, mu ne Maryaama : ‘ Barkeel nañu la ci jigéen ñi. ’ Maryaama toog na ak Elisabet lu jege ñetti weer, mu sog a ñibbi Nasaret.
Bés bi Maryamaa war a séy ak góor gi tudd Yuusufa, mu ngi jegesi. Waaye bi Yuusufa déggee ne dafa ëmb, dafa xalaat ne bañ ko takk moo gën. Malaaka Yàlla ne ko : ‘ Bul ragal a takk Maryaama, ndaxte Yàlla moo ko may doom bu góor. ’ Yuusufa daldi takk Maryaama, ba pare ñuy séentu bés bu Yeesu di juddu.
Luug 1:26-56; Macë 1:18-25.
Laaj yi
- Kan mooy jigéen bi ñuy wone foofu ?
- Lan la Jibril wax Maryaama ?
- Ci li Jibril wax, naka la Maryaama di ame doom fekk masul ànd ak góor sax ?
- Lan moo xew bi Maryaama demee seeti mbokkam Elisabet ?
- Lan la Yuusufa xalaat bi mu déggee ne Maryaama dafa ëmb, waaye lan moo tax mu soppi xelam ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Luug 1:26-56.
Maryaama matul woon. Waaye lan la Luug 1:35 wax ci li Yàlla def bi mu jëlee bakkanu doomam ci asamaan def ko ci biiru Maryaama (Hag. 2:11-13; Ywna. 6:69; Yaw. 7:26; 10:5) ?
Naka lañu màggale Yeesu bala mu juddu sax (Luug 1:41-43) ?
Naka la Maryaama nekke royukaay bu rafet ngir karceen yi ñu dénk tey lu réy ci liggéeyu Yàlla bi (Luug 1:38, 46-49; 17:10; Prov. 11:2) ?
- Jàngal Macë 1:18-25.
Dëgg la, tuddewuñu Yeesu Emanuwel, waaye, naka la li mu def ci kow suuf wonee ne topp na li tur boobu tekki (Macë 1:22, 23; Ywna. 14:8-10; Yaw. 1:1-3) ?


text:
Bisu Tamxarit
Bisub Tamxarit Ak Bisub Tamñërit, Bisub Tamxarit di 9eelu fan ci weeru Tamxarit, bis la budi aw xew ci Jullit ñi, rawatina ñi ëpp ci sunnit yi, Siiha yi it dina ñu ko xewal ngir naqarlu, ray gees rayoon Useynu Sëtub Yonent bi (Jàmm ci ñoom) ca réewum Iraak, nees nako fa xumbal, ci àndandoo wàcc ci mbedd yi, di wone séni naqar, Ci julliti Senegaal yi, Baaxoos na toggi cere ca ngoon ga, ba ca guddi ga di guddig Fukkéelu fan ba, mu di guddi gu màgg ci lislaam ngir ay xew-xew aki ngënéel yu ci Yàlla jagleele, ku ca jàppu ba séll julli ñaari ràkkaa, ràkkaa bu ci ne nginnaaw faatiha nga tari saar wu la soob ci Alxuraan, boo noppee sàbbaal Yàlla lu la soob, julli ci Yonent bi (Xeewalug yàlla ci moom) lu la soob, te ñaan say aajo muslu ci balaa yoy at mi.
Ammaa nag yeneen yees ciy def niki, jal suuf di ca këpp bool bañu doon reere, ak bàyyi ca bool ba ab danku cere ak tuuti ndox bu ñu xëyee di ci sëlmu, mbaa tusngalu di séentu asamaan ngir ni dañuy gis Faatimata bintu Rasuulilah, (Tusngalu nag sopp nañu ko ci), Yooyu yépp ku koy def walla ku koy deflu mbaa ku gis ku gis ku koy def, na ko jàppe ni baax (aada) la rekk xamu ma nag séeni cosaan waaye tegeesu ko ci diine. Tamñërit di bisub fukkéel ci wéeru Tamxarit, bis bu màgg la ci xew-xewi àddina rawatina ci Lislaam li ko dale ci sosug nit ba léegi, Yàlla defal naci ay jaamam xéewal yu rëy aki ngënéel, jéggal ci it ay jaamam,
Tëraliin
Xew-xew ci bis bi:[Soppi • modifier le wikicode]
- Ci bis bii la Yàlla jéggalee woon Aadam ca bàkkaar bamu defoon ca àjjana bamu laalee garab ga
- Ci bis bii la gaalug Yonent Yàlla Nooh (jàmm ci moom) ga teeroon ca géejug juudiyu (nékk ca Iraak) ba Yàlla di mbugal xeetam wa ca ndox ma.
- Ci bis bii lees xaralee woon Yonent Yàlla Muusaa (jàmm ci moom) géej ga te labal Fir`awna aki ñoñam, Muusaa mucc aki ñoñam.
- Ci bis bii la Yonent Yàlla Iisaa (jàmm ci moom) Juddu woon te wax waxi dëggëm ja,
- Ci bis bii la Yuunusa (jàmm ci moom) génn ca jënwa ginnaaw bi ko ci Yàlla yabalee, ca génnam ga ci ludul ndigalul Yàlla.
- Ci bis bii la Yonent Yàlla Yuusufa (jàmm ci moom) génnoon ca téen ba ko mbokkam ya dugaloon.
- Ci bis bii la Yàlla musëlee woon Yonent Yàlla Ibraahiim (jàmm ci moom) ca sawara sa ko noon ya fasoona dugal ci ndigalul Namruus bamu diiŋatee la ñu jàppe woon Yàlla.
- Ci bis bii la Yàlla yékkatee woon Yonent Yàlla Idriisa (Jàmm ci kawam) ba ca ñeenteelu Asamaan.
- Ci bis bii la Yàlla yékkatee Yonent Yàlla Iisaa (Jàmm ci moom) ma nasaraan yi naan «rayees na ko» Alxuraan ni «Rayeesu ko sëlabeesu ko waaye dees léen a ndurooleel (Keneen ku nduroo ak moom)», moo nga ca ñaareelu Asamaan.
- Ci bis bii la Yàlla jéggalee Yonent Yàlla Daawuda (jàmm ci moom) ca àtteem bu jeng ba ci laaj kenn ka ba ka ca des,
- Ci bis bii lees di wodd Kaabak Màkka gees wormaal, (amaana muy ci lu nëbbu mbaa lu féeñ, lu nëbbu nag laa gën a jàpp ndax budee lu feeñ moom aada la te manees nakoo bàyyi.)
Yii yépp nag ay ngënéel yu nekk ci bis bi lay wone, ngir ni Yàlla a tànn xew-xew yii jagleel bis bi waliif yeneen yi, kon manees na cee tegoo ak jaamu kem sa kàttan te ñaan say aajo, ngir dabu ngënéel li ci ne. nuy Yakaar nangug séeni ñaan.
Soppees na ci bisub Tamñërit di bisu 10eel ba yii:[Soppi • modifier le wikicode]
Sopp nañu kuko Woor, Sopp nañu ku ci julli ñeenti (4 i) ràkkaa yu boloo, bu ca ne mu jàng ca Saaru Faatiha benn yoon ak Saaru Lixlaas (Xul huwal laahu) fukk ak juróom, Sopp nañu ku ca jokk ak bokk, Sopp nañu ku ca seeti dëkkandoo bu di aji wopp te dëfal ko. Sopp nañu ku ca sangu, Sopp nañu ku ca saraxe, Sopp nañu ku ca lewwi ku dagg say wee, Sopp nañu ku ca raay boppum jirim bu di ab jullit te jox ko dara, jirim moodi ku baayam dee te amagul 18 ci ay at, ngir won ko ak cofeel mu man a jàppe boppam niki ay moroomam, Sopp nañu ku ca tusngalu, Sopp nañu ku ca siyaare boroom xam-xam,Sopp nañu ku ca yaatal ag njabootam ci lekk ak naan niki soppi sa cin temu matale, Sopp nañu ku ca jàng Saaru Lislaas (Xul huwal laahu) junniy yoon (1000), Sopp nañu ku ca jàng ñaan gii:70 i yoon «حسبناالله ونعم الوكيل نعمالمولي ونعم الموكيل», teg ca ñaan gii «سبحان الله ملء الميزان ومنتهي العلم ومبلغ الرضي وعدد كلمات الله التامات كلها أسألك السلامة برحمتك ياأرحم الراحمين ولاحول ولاقوة إلابالله العلي العظيم وهو حسبي ونعم الوكيل نعم المولي ونعم النصير وصلي الله علي سيدنا محمد وعلي ءاله وصحبه وسلم تسليما» jullig ñeenti ràkkaa gi nag manees na koo def ci ag booloo, rawatina ñu ko man la defal séen bopp, te it ginnaaw julli gi Yilimaan ji jàng ñaan gii ci anam gu leer bu ko defee maamoon ya man koo roy lu mu wax ñu wax ko, Njariñi yenn ci yii: Sangu ci bis bi day dàq ag ràgg, Tusngalu ci bis bi day jañ Gumba, Soppi sa cin temu matale day yokk wërsëg. Koor gi Sunu Yonent Muhammad (Jàmmi Yàlla ci moom) wax nani «Woor léen Tamxarit bisu Juróom ñeenteel ba ak bob fukkéel ba ndax day far bàkkaari atmi»
Ku ca bind lii:[Soppi • modifier le wikicode]
Saaru Faatiha, Aaayatu kursiyu, Lixlaas, Falaqi ak naasi lu ci ne benn yoon, teg ca juróom ñaari laaya yii wu ci ne balaa nga koy bind, bind BISMIL LAAHI AR-RAHMAANI AR-RAHIIMI, ñooy yii:
- 1-سَلَامٌ قَوْلًا مِّن رَّبٍّ رَّحِيمٍ (Saar:36, laaya:58)
- 2-سَلَامٌ عَلَىٰ نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ, إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (Saar:37, laaya:79-80)
- 3- سَلَامٌ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ, كَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (Saar:37, laaya:109-110)
- 4-سَلَامٌ عَلَىٰ مُوسَىٰ وَهَارُونَ, إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (Saar:37, laaya:120-121)
- 5- سَلَامٌ عَلَىٰ إِلْ يَاسِينَ, إِنَّا كَذَٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (Saar:37, laaya:130-131)
- 6- سَلَامٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوهَا خَالِدِينَ (Saar:39, laaya:73)
- 7- سَلَامٌ هِيَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ (Saar:97, laaya:5)
Raxaseko walla jambe ko ndoxum taw walla ndoxum teen mbaa ndoxum géej maanaam ndox muy dund, Ku ca naan Yàlla dana ko musël ci mboolem lu ñuy ragal ci mboolem musiiba yi ci at mi
Li waral baatu "Tamxarit":[Soppi • modifier le wikicode]
Ñaari baati Wolof lees ci boole ñuy "Tam" di tekki jiiñ nit ak miim-deel (dëmmu) ak baatu "xarit" am ñaari tekki: benn, Xarit niki xaaj dara ca digg ba benn xaaj ba moodi xarit, ñaar, Xarit niki nit kooy àndal di diisoo ak yuni mel, (bii nag amaana mu jóge ci bu jëkk bi niki taqaloo gi), bees boolee tam ak xarit mu joxe Tamxarit, di jiiñ sa xarit ag miim-deel, ñu tuddee ko bis bi/weer wi, kon ana lu ko waral ? waaw, ndax waxees nani waaja daa woo ab xaritam ci reeru bis bi (fekk waaji daa Buun) xarit ba ñëw ñu taaj reer bi (cere ji) xarit ba topp ab ndeyjooram duy biir ba ci cerey yàpp ji ba mu fees dell, ñibbi biir ba di metti ci guddi gi tax ñu tamxarit ba mu demoon kërëm mu jox ko lekk ni mooko jàpp, bañu xëyee nag cere ja rees biir ba sedd ñuni aah Tamñërit, manaam tam ja wéy na, neena mërr, ñu tuddee bisub juróom ñeenteelu fan ba Tamxarit (ci lees tamoon xarit bi), bu ca goon gaa ñu baaxoo toggi cere aka Ta`jauun, tuddee bisub fukkéel ba Tamñërit (ci la tam ja weddi boppam) di ca julli ak di ca tusngalu ak yees lim ci kow...


text:
Dinañu amal ayy xew xewu fattaliku Imaam Jaafar Saadix
Waallu dundin xew xewu maaggal ak fattaliku Imaam Saadix tey lañuko amal ca reewu Erevan ci nimbalu ki nga xamni moo teewal reewum Iran ci waallu caada ca reewum Erevan
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci ñi nga xamni ñoo leen teewal ca Asie ni: xew xew yii dañuko def ngir fattaliku Imaam Jafar Saadix nga juroomeelu Imaamu chite yi di sëtt ci yonent bi xew xew bii nak ci ab jumaa lañukoy amal ca Erevan
Bokkna ci programme yi nga xamni dinañuko amal ci xew xew bii julli mbooloo timis ak geewe ak waxtaanu diine ci waallu waccuwaay bi nga xamni Imaam Saadix amnako ak ayy xeewlu gannaaw bi waxtaan yi jeexee
1281022


text:
Waallubitimreewxewxewumaaggalaktiislu ci weerumuharamcaHambourg ci nimbalucentreislamiqueakjumaajiidiImaam Ali ImaamneekkcaHambourglañukoyamalee
Kërutasukaayuxabaaru al xuraanyi (ikna) teneekk ci Iran xabaarnajëleeko ci bërëbuxabaar bi ngaxamni moo neekk ci internet (izhamburg) ni: xewxewutiisluaknaxarlu boom bi ngaxamnibóómoonnañukoImaamXuseyndeemb ci guddilañuko door su 6:00 jotee ci waxtureewumAllemagne ci Hamburg dinañukowëyalnakbaguddifukki fan ak been ci weerumuharam
Gannaaw bi ñujulleetimisakgeewe ci kiidiOustazmundegaariidinawaxtaan ci mbiryingaxamni moo waraloonImaamXuseynjokkjaamarlooakyaziidakleepp loo xamniniiajuna ci mbir mi
Cigannaawlooludinañufaamalayy tag akkañjëmaleko ci ImaamXuseynakwaakëryonent bi yëppwaayeyittdinañufaamalyeneeniprogrammeyumelniayyjonŋante ci walluxamxamudiine
Dinañufaamalyittayyjaangñaanakayyprogrammeyingaxamningaxamnidañukojagleelnadwñiakwaxambaaneyi
1311488


text:
Agaripa
Ci angale ak ci faranse mooy Agrippa.
Buur Erodd Markus Yulyus Agaripa II bokkoon na ci juróomi buur ya tudd Erodd. Baayam itam Agaripa la tuddoon, mooy sëtu Erodd bu mag ba. Ci 27 g.K. la juddu. Yónni nañu ko Room ngir mu jàng. Ci 44 g.K., bi mu amee daanaka 16 at, baayam gaañu na. Ci 48 g.K. Erodd bu jóge Calkis (Chalcis), magu baayam dee na itam. Buur Këlódd Sesaar moo ko faloon buuru diiwaan yi baayam bu ndaw yilifoon, ba noppi ci 53 g.K. dolli ko ak yi maamam Filib ak Lisañas yilifoon. Mu nguuru ci Yude 48 ba 66 g.K.. Dafa séy ak rakkam Berenis (ñu bokk ndey ak baay). Dëj nañu Pool ci kanamam (Jëf 25:13-26:32) bi Agaripa amee daanaka 30 at te sooga jóge woon Room ngir sampu ci Yerusalem ak Sesare. Ci 65 g.K. Agaripa mënul noot yengu-yengu Yawut yi. Ci xeex bi mujj am, xare Room tas na réew mi ba dara desu ci 70 g.K.. Ci 75 g.K. nguuru Room may na Agaripa mu yilif wàll ci Siri. Gaañu na daanaka 100 g.K..
Ci Injiil Agaripa moo feeñ ci Jëf 25:13,22,23,24,26; 26:1,2,19,27,28,32.


text:
Ndimbal:Caytu
Xët wii day xamale fànni yëriin yu wuute gu jimbulang bi.
Jàppal ne jukki yi duñu noppi mukk, saa su ne ñoo ngi nekk di gënal seenug ëmbiit. Soo raññee ay njuumte, bul xaar, jubbanti leen fa saa sa. Xëtu waxtaanuwaay wi ñu booleel ak jukki bi, man naa ami leeral yu solowu, dee ko yër di ci bàyyi al laaj walla ay xelal.
Tëraliin
Jumtukaayu seet[Soppi • modifier le wikicode]
Jumtukaay yooyu, yaa ngi leen di gis ci cammooñu wépp xët ci biir jimbulang bi.
- Jumtukaay Ayca day tambalee seet jukki bi méngoo ak baat bi nga bind. Méngoo gi dafa wara wér, maanaam waroo juum ci mbindinu baat bi. Maas yi sax dang leen ciy def. Misaal: soo bindee mbej du la tijjil xët wi tudd mbëj, ndax maasoo ko.
Su gisul jukki bi, dalay won yeneen koji xët yu, seen biir, baat boobu nekk.
- Jumtukaay Seet, moom day tambalee seet ci biir jukki yi, jox la ab limu ay jukki yi mu méngool.
Segam ceet gi doonul luy jàppandi saa su ne, ndax day yeexal joxekaay bi. Manees naa jëfandikoo seetukaay bu Google, moo gën a gaaw, wante tamit man naa am ay jafe-jafe ci diir bi muy am ngir dugal koju xët yu bees yi, walla wuute ci tekkinu baatu-caabi yi. Jàppal ne fii soo bindee ay baat yu bari, yoo xam ne am nañu ci woowu xët, laaj na nga bind + ci baat boo toftal.
Sosug jukki: doon na lu soof, lu mana ñakk , sakkaat ab jukki bu amoo ba noppi (yu seen tur wuute wante jegeñe), doon na lu nuy digalaate, fexe ba xam ndax jukki bi am na ba noppi walla déet. Lu yomb la su fekkee Jumtukaay seet bi mi ngi dox (ndax ci sa coobare man nga kaa doxadil), lu ko moy faaw nga jëfandikoo ab seetukaay bu mel ne Google walla nga dàq ceet gi ba beneen.
Jàppal tamit ne man ngaa lawal sag ceet walla sebare ko lu weesu jukkiy jimbulang bi, àggal ko ci xëtu ndimbal yi walla waxtaanuwaay yi, ak yeneen. Loolu yaa ngi koy lijantee ci ndimbalu néegu tànn yi, yiy feeñ ci njeextalu gépp ceet; yooyu néeg ñoo ngi tamit ci xëtu Samay tànneef.
Wàll yi[Soppi • modifier le wikicode]
Man ngaa seet ab jukki walla lu mu manti doon, soo tànnee wàll gi nga yaakaar ne fa la bokk, lu mel ne Wàll:Taariix, Wàll:mbëj, ak yeneen.
Wàll yi dañuy boole jukki yi bokk wenn melokaan, ci misaal: Wàll: Taariix dalay jox bépp jukki buy wax ci taariix. Dafa mel ne ag garab, da lay may nga man a dem ci car bu la neex; kon soo duggee ci ag wàll da lay yombalal nga jot jukki yi nekk ci biiram ci anam gu noppale.
Soo gisee linga doon seet ba noppi, doy na nga cuq ci wàll gi mu nekk, ngir man a xam yeneen jukki yi mu ko bokkal.
Fi limu wàll yi nekk mooy: Wàll
Xët yi mu lëkkalool, toppteg lëkkalekaay[Soppi • modifier le wikicode]
Xët yi mu lëkkalool Day tax nga man a am limu xët yi nga xam ne ci seen biir, lëkkalekaay bu lay indi ci xët wi ngay yër nekk na fa. Toppteg lëkkalekaay di la won yi ci am ay coppite ci yooyu xët
Aw xët ci mbetteel[Soppi • modifier le wikicode]
Li ngay fekk ci wii xët dalay bett, saa yoo ko tijjee li fa nekkoon day soppi boppam.
Jaar-jaaram[Soppi • modifier le wikicode]
Jukki bu ne, am na ay jaar-jaar, maanaam coppite yi mu am yépp. Yenn saa yi dina am solo yër jaar-jaaru xët yi ngir xool ay xibaar yu ñu far walla yu ñu soppi walla nga delloo xët wi ni mu meloon, lu weesu ay coppite yu bari.
Sa xëtu jëfandikukat[Soppi • modifier le wikicode]
Soo bindoo, da ngay am sa xëtu bopp woo man a bind lu la neex (ay xibaar ci sa bopp, ay ndimbal yu man a jariñ ñeneen ñi. Soo xamee nooy soppee wii xët, dinga ci man a def lu bari


text:
Njàngale 3
Ndax ci dëgg-dëgg xebaar bu baax bi, ci Yàlla la jóge ?
1. Biibël bi, ci kan la jóge ?
Xebaar bu baax biy wone ne, nit ñi dinañu dund ba fàww ci kaw suuf si, ci Biibël bi lañu ko bind. (Psaume 37:29) Biibël bi yépp 66 téere yu ndaw la. Yàlla jël na 40 góor yu takku ci moom ngir ñu bind Biibël bi. Musaa moo bind juróomi téere yu jëkk yi te booba ba léegi am na lu jege 3 500 at. Téere bu mujj bi ndaw li Yowaana moo ko bind, am na léegi lu ëpp 1 900 at. Ñi bind Biibël bi ndax seen xalaati bopp lañu bind ? Yàlla dafa doon jëfandikoo Xel mu Sell mi ngir wax ak ñi bind Biibël bi. (2 Samuel 23:2) Binduñu seeni xalaati bopp, waaye xalaati Yàlla lañu bind. Kon Biibël bi, ci Yexowa la jóge. — Jàngal 2 Timote 3:
2. Lan moo ñu wóor ne Biibël bi, dëgg lay wax ?
Xam nañu ne Biibël bi ci Yàlla la jóge ndaxte saa yu waxee lu war a am ëllëg day am. Kenn mënul loolu. (Josué 23:14) Yàlla Aji Kàttan ji rekk moo mën a xam ëllëgu doomu Aadama yi. — Jàngal Esayi 42:
Li ñuy séentu ci téere bu jóge ci Yàlla mooy mu wuute ak yeneen téere yi, te Biibël bi noonu la mel. Ay milyaari Biibël lañu joxe ci áddina si ci ay téeméeri làkk. Bu dee sax téere bu yàgg la, Biibël bi dafa ànd ak li tubaab di woowe science, maanaam li boroom xam-xam yi di gëstu. Te it li 40 góor yooyu bind dafa ànd. * Rax-ci-dolli Biibël bi wone na bu baax ne Yàlla mbëggeel la, te itam Biibël bi am na doole ngir soppi nit ba mu gën a baax. Loolu moo tax ay milyoŋi nit gëm ne Biibël bi Kàddu Yàlla la. — Jàngal 1 Tesalonig 2:13.
3. Biibël bi, ci lan lay wax ?
Lépp li Biibël bi wax mu ngi jëm ci xebaar bu baax bi jëm ci li Yàlla bëggoon pur doomu Aadama yi. Mbind mu sell mi dafa ñuy xamal naka la doomu Aadama yi teele ñàkk àjjana bi ñu leen mayoon ci kaw suuf si, ak naka la àjjana jooju di amaate. — Jàngal Peeñu ma 21:
Kàddu Yàlla am na itam ay sàrt, ay xelal, ak ay ndigal. Biibël bi dafay nettali ni Yàlla doon doxale ak doomu Aadama yi
4. Naka ngeen mën a nànde li Biibël bi wax ?
Ni Yeesu daan def ngir jàpple nit ñi ñu nànd Biibël bi, noonu la téere bu ndaw bii di def ngir jàpple leen ngeen nànd Biibël bi. Yeesu doon na jëfandikoo aaya yi nekk ci Biibël bi ngir leeral “ li Mbind mi di wax. ” — Jàngal Luug 24:27, 45.
Xebaar bu baax bi jóge ci Yàlla ni mu ame solo, terewul am na ñoo xam ne faalewuñu ko, ñeneen ñi pur ñoom da leen di tanqal. Waaye bu leen xàddi. Seen yaakaaru am dund gu dul jeex, mu ngi aju ci li ngeen di nangoo xam Yàlla. — Jàngal Yowaana 17:3.
^ par. 7 Seetal téere bu ndaw bi tudd Un livre pour tous.


text:
ñungi wëy di tekk loxo njiitu parti frères musulmane / tekknañu njiitu peeccum ndawu reew mi nga xamni jamono yii sa dañuko neenal ñ
Waallu bitim reew tekk deru reewum Egypt yi xamlenañu ni tekknañu loxo keen ci njiitu frères musulman yi nga xamni moo jiitewoon peeccum ndawu reew mi nga xamni gannaaw bi ñu daaxee Morsi ci nguur gi ci lañuko tas tekknañuko loxo
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk ci internet (asharq) ni: takk deru reewum Egypt yi deemb tekknañu loxo kiidi Ahmad Fahmii nga xamni moo neekkoon njiitu peeccum ndawu reew mi ci jamanoy nguuru Morsi
Gannaaw bi nga xamni yoonu reewum Egypt neenal parti biidi frères musulman ba pare xamlena leepp loo xamni nii parti amoonnako ci alal nguur gi mooko moom takk der yi tekknañu loxo Muhamad atiye nga xamni beneen njiit la ci parti biidi frères musulman yi te yitt moo neekkoon njiitu daara ju kawe jiidi (azaxaazix)
Kiidi Saamih Alkilaanii njiitu kaaraange ci gox biidi asharxiya neekk ci reewum Egypt waxna ni: barki deemb la tekk der xam fu kiidi Ahmad Fahmii neekk ci lañu feekk foofu tekko loxo
Yookkna ci ni: kiidi Fahmii ci gox biidi (Deltaaye niil) ci dëkk biidi Asharqiya lañuko tegee loxo ci saasi rek lañuko yoobb ci bërëbu police bu gëna jege
1293061


text:
Gëm Dogal bi
NI NUY GËME DOGAL BI
Gëm dogalub yàlla bi mooy dëggal ne lépp lu am,moo xam lu làqu la walla lu feeñ,ak fu’m man a ame,sunu boroom mooy ki ko xamoon ,namoon ko am kàttanug def ko ,def ko.Moo xam lu baax la niki jëfe ndigëli sunu boroom yi,walla lu bon ,niki jëfe tere yi.Walla muy lu neex niki yoolub jullit ñi,walla lu naqari niki mbugalum yéefar yi.
Cig gàttal daal lépp lu am,ci saayir ak ci baatin dogalub sunu boroom la.Nit ki daal war naa gëm ne amul kuy jeexiital ci dara ku dul yàlla,lu fi am cib dogalam la ame


text:
Weeri wolof
Weeri wolof, ci arminaatu gàddaay gi, walla bu jullit ñi mbaa bu Lislaam, ab arminaat bu weer la, buy sukkandiku ci doxiinu weer wi ngir xam ak natt weer wi. Jullit ñi danañu ko jëfandikoo ci bépp barab, rawati na ngir natt ak xam xew-xewi ak bisi diine yi. Ki ko sos nag mooy Omar Ubn Xattaab (g.m), daal di def gàddaayug Yonent bi (j.m) juge Màkka dem Madiina muy ab tàmbaleem, looloo waral deesi tudde ko arminaatub gàddaay gi. Ak doonte arminaat bi ci jamonoy jullit ñi lañu ko sos, teewul turi weer yi ak arminaatub weer ñu leen daa jëfandikoo ca jamonoy réer ga (jaahiliya, maanaam njëkk Lislaam)
Yenn ci réewi araab yi, mu ci mel ne Araabi Sawdit -moom ci nguur geek askan wi - dañuy jëfandikoo arminaatub gàddaay gi niki arminaat bu kilifawu di ci taariixe ci bindante yiy am ci diggante liggéeyuwaayi nguur gi, waaye nag lu ci dul moom, askani araab yi ci des yépp de beneen bi lañu miin te moom it lañuy jëfandikoo muy bu judd gi (juddug yonent Yàlla Isaa (j.m)).
Arminaanub gàddaay gi mi ngi ame ci 12 weer yu weer, maanaam atum gàddaay gi mi ngi tollook 354 bés daanaka, maanaam 354.367056 bés. Weer wi ci arminaatu gàddaay gi, benn mu nekk 29 walla 30 bés (ndax doxug weer wu feeñ wi 29.530588 bés la). Ginnaaw nag wuuteg 11 fan am na ci diggante arminaatu judd gi ak bu gàddaay gi, ñaari arminaat yi duñu jamonoo mukk (duñu tolloo mukk) looloo waral dëppale leen di gën a jafe.
Weer ci arminaatu gàddaay gi[Soppi • modifier le wikicode]
- Tamxarit
- Diggi-gàmmu
- Gàmmu
- Rakki-gàmmu
- Rakkaati-gàmmu
- Maami-koor
- Ndeyi-koor
- Baraxlu
- Koor
- Kori
- Diggi-tabaski
- Tabaski


text:
Muhamad al Baraday feddalina ni dañoo wara baayi xel ak saam mbebetu revolution bi
Waallu bitim reew Muhamad Al Baraday nga xamni bokkoon ci nga xamni ñoodoo ligeey ak njiitu reewum Egypt gannaaw bi ñu daaxee Morsi ci nguur gi xamlena ni dañoo saam mbebetu revolution bi ci reewum Egypt
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan biidi (Ikna) xabaarna jëleeko ci ci këru xabaar biidi (alyawmu saabi) ni: gannaaw bi nga xamni kiidi Al Baradaay tookkna lu toollu ci fanweeri fan ak juroom feeñul feen waxul yitt ci mbiru polotik waxna ci twitter ci internet ni dañoo wara saam mbir ak mbebet yi nga xamni moo waraloon askanu reewum Egypt amal ab revolution maanaam fixxu daax nguuru Mubarak
Gannaaw bi nga xamni takku deru reewum Egypt yi ñungi faat ak bunduxatal sooppey njiitu reewmawoon te takku der daaxko ci nguur gi Muhamad Morsi ci la teekki ndomba taŋkkam fan yii nak xamlena ni mbebet ak njariñu revolution bii dañuko wara saam
Kiidi Al Baradaay bindna ci page twitteram ni maangi saakku ci ndaw yi nga xamni ñoo neekk ci parteem ñu baña faatte mbebetu revolution bi ak ligeey ngir askanu reewum Egypt
1290209


text:
Doo wop blues Videos
doo wop, doo-wop, doo wop indie, doo wop blues, indie doo wop, white doo wop, doo wop reggae, doo wop ballad, horror doo-wop, doo-wop era, doo-wop punk, chicago doo wop, dangerous doo wop, doo wop cwcafe, doo wop rock, post-doo wop, post doo wop, harlem doo wop group, doo wop classics, christmas doo wop, shoegaze meets doo-wop, doo-wop rock, moj doo wop, experimental doo wop, bronx doo wop, doo wop punk, doo - wop, doo wop halloween, doo-wop indie, neo doo wop.
- doo wop
- doo-wop
- doo wop indie
- doo wop blues
- indie doo wop
- white doo wop
- doo wop reggae
- doo wop ballad
- horror doo-wop
- doo-wop era
- doo-wop punk
- chicago doo wop
- dangerous doo wop
- doo wop cwcafe
- doo wop rock
- post-doo wop
- post doo wop
- harlem doo wop group
- doo wop classics
- christmas doo wop
- shoegaze meets doo-wop
- doo-wop rock
- moj doo wop
- experimental doo wop
- bronx doo wop
- doo wop punk
- doo - wop
- doo wop halloween
- doo-wop indie
- neo doo wop