text:
saafaral ay lonku ci ay jëfandaayu kàddu Bluetooth ak ay wone yu amul buum
Kàddu Bluetooth
Sudee bës ci bitoŋuLonkbitoŋ bi nekk ci diggu jëf gusul sama jëfandaay, jéemal bii ci topp:
Wérlul ni sa jëfandaayu Windows dafay nangu Bluetooth ak ndax taal nañ ko. Di nga gis bitoŋu Bluetooth ci barabu toppatoo.
Soo gisul bitoŋu Bluetooth, jéemal yeesal sa dawalukaayu jëfandaay. Nii lañ koy defee: Demal ci Door, dugalal Saytukatu Jëgandaay, tànn ko ci limu njuréef yi, te, ci Saytukatu Jëgandaay, seetal sa jëfandaay, bësal-ndeyjoor (walla nga bës ci teye), te tànn Yeesal Losiselu Tàppaan, tànnal Seet ci saasi ngir am losiselu dawalukaay buñu yeesal, te nga topp li des ci jéegoo yi.
Sudee taal nañu Bluetooth, te ñu yeesal jëfandaay bi, te sa jëfandaay doxul ba tay, jéemal a dindi jëfandaay bi te seexalaat ko. Nii lañ koy defee: Demal ci Door, dugalal Jëfandaay yi, tànnal Bluetooth tànnal jëfandaay bi, tànnal Dindi jëfandaay, te nga jeema seexalaat.
Wérlul ni jëfandaayu kàddu buñu dekkalee ak Bluetooth mu ngi takk te mën nañ ko gis. Ni nga koy defee dafay wuute ci jëfandaay yi, kon xoolal leeral yu àndak sa jëfandaay walla nga dem ci daluweb defarkat.
saafaral ay lonku ci ay jëfandaayu kàddu Bluetooth ak ay wone yu amul buum
Sudee bës ci bitoŋuLonkbitoŋ bi nekk ci diggu jëf gusul sama jëfandaay, jéemal bii ci topp:
Wérlul ni sa jëfandaatu Windows dafay nangu Miracast sooy xool leeral yuy àndak moom walla soo demee ci daluwebu defarkat bi.
Wérlul ni taal nañu Wi-Fi.
Wérlul ni wone bi nga bëgg a jàllale nangu na Miracast te nga seet ndax takk na. Suko deful, war nga am ab méngalekaayu Miracast ( lenn luñuy woowee ab “caabi”) buy roofu ci ab jàllalekaayu HDMI.
Jëfandaayi WiGig
Sudee bës ci bitoŋuLonkbitoŋ bi nekk ci diggu jëf gusul sama jëfandaay, jéemal bii ci topp:
WWérlul ni sa jëfandaayu Windows dafay nangu WiGig te nga seet ndax takk na. Sudee sa PC dafay nangu WiGig, di nga gis ab bitoŋu WiGig ci Jekkal yi > Anamug roplaan.
Wérlul ni wone bi dafay nangu WiGig. Suko naguwul, doo soxla ab dendale WiGig.


c: text/html

text:
Jurukaayu mbëj
Jurukaayu mbëj ab jumtukaay la buy tax ñuy man a jël wenn xeetu kàttan wi soppi ko kàttanu mbëj. Naka-jekk xeeti kàttan yees di soppali gu mbëj ñooy gu doolerandu, gu simi, gu leer ak gu tàngoor. Jurukaayu mbëj yi dañu leen di séddale ci jurukaayu dawaan ak jurukaayu dend, bu njëkk bi manees na koo, itam, séddale ci jurukaayu dawaan bu safaanu ak jurukaayu dawaan bu wéy.
Jurukaayu dawaan ak bu dend[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Àtteb ohm mooy yamale giy wone digaale gi ne ci diggante dawaan ak dend ci biir ag ndombo gu mbëj. Bu ci yokku sa moroom wàññeeku su ngóora gi soppikuwul.
Tekki:
- P ngóora gi, ñu koy natt ciy watt.
- V mooy dend bi ne ci diggante ñaari cati wommatukaay bi , volt mooy bennaanu nattam.
- I mooy dawaan biy jàll ci wommatukaay bi, ampere mooy bennaanu nattam.
Jurukaayu dawaan[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ab jurukaayu dawaan mooy tax nu man a am dawaan bu sax, limam ci biir ag ndombo gu mbëj gu mu nekk du soppiku ci coppiteg dend bi, limu dend bi man naa nekk lu ne te moom du soppiku.
Jurukaayu dend[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ab jurukaayu dend moom mooy tax dend bi ci ag ndombo di sax, dayoom du aju ci dawaan bi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Saafara jafe-jafey dugg ci jëfekaayu Xbox bi
Soo amee jafe-jafe dugg ci jëfekaayu Xbox bi, mën ngaa jéem mbir yu bariwul yii.
Xoolal bu baax ndax lënku nga ci Internet.
Dem ci Xbox.com ba noppi nga dugg fa ngir xam ndax cëru Xbox bi noppi na te mu ngi daw ak ndax amoo benn jafe-jafe ci sa sàq.
Ci sa PC, demal ci Door > Jekkal yi > Waxtu & làkk. Ci suuf Bis ak waxtu , xoolal bu baax ndax Defal boppam waxtu wi taal nañu jekkal bi.
Sudee benn ci yeneen pexe yi doxul, demal ci Door > Jekkal yi > Sàq yi te nga seet sàqum Microsoft bi nga jëfandikoo ngir dugg ci jëfekaayu Xbox bi, te nga tànn Dindi. Te nga dem ci jëfekaayu Xbox bi te dugg ak sàqum Microsoft bi nga dindi léegi.


text:
Dong Jing Dou Jiao Tong Júno Zhí Dāo Yė : Xi Rė Mų Li Yė, Li Dao Yuán Yė, Xin Qiáo Yė, Huė Bi Shōu Yė, Mų Hei Yė, Dāi Ŋ Mų Yė, Ting Wu Y
Read Now
Download
Description
Author : Sosu: Wikipedia
Publisher : General Books LLC
ISBN_10 : 9781232381082
ISBN_13 : 123238108X
Language : English, Spanish, French, Italian And Mandarin
Genre :
Pages : 192
Reading Format : PDF
Release Date : 2011-09
: s su: Wikipedia. p ji: 190. zh ng: xi ri mu l yi, l d o yuan yi, x n qiao yi, hui b shou yi, mu h i yi, dai mu yi, t ng w yi, gu ngga qi yi, chao y yi, x n su xi k u yi, li ng guo yi, da zh ng yi, lian m yi, qi n c o qiao yi, bai j n g o lun yi, s n tian yi, shu dao qiao yi, fan tian qiao yi, shike g yi, ri b n qiao yi, x n b n qiao yi, wang zi yi, xi chao y yi, y shang yi, s nno lun qiao yi, quan yue si yi, b n b f n yi, m c n heng sh n yi, da sh u t ng yi, ma bu shi f n yi, x n su yi, qi n c o yi, x n su s n d ng mu yi, w f n tian yi, zh ng y b n shang yi, liu b n mu yi, ji duan xia yi, d ng zh ng y yi, ri b g yi, q ng sh n y d ng mu yi, b n xi ng s n d ng mu yi, yue d o yi, shen b o t ng yi, men qian zhong t ng yi, d ng x n su yi, z ng qian yi, da men yi, xi o qi yi, xi m ru yi, ch n ri yi, zh ng j ng yi, q ng cheng bai he yi, d u t ng qian yi, ren xing t ng yi, zhu ji yi, d ng yin zuo yi, xi tai yi, zh ng yan yi, x liu yi, d ng da d o yi, g o d o ping yi, s n xia yi, x n yu tu t ng yi, b n su wu q qiao yi, bai j n tai yi, xi g o d o ping yi, d ng ri b n qiao yi, x n xian x n su yi, shengdoki yi, guo li jing ji ch ng yi, chuan k yi, sh qiao yi, b o t ng yi, yu cheng men yi, bai sh n yi, nei xing t ng yi, y zh ji ng yi, zh g ng yuan yi, b n qiao q yi su qian yi, g o lun tai yi, chi y qiao yi, niu ru li t ng yi, b n qiao b n t ng yi, xi da d o yi, yan b n t ng yi, xi x n su w d ng mu yi, lian m ch n ri t ng yi, ruo s ng he tian yi, xi o chu n t ng yi, zhu de shi ch ng yi, zhi c n s n d ng mu yi, b ng t ng yi, x n g o d o ping yi, ju chu n yi, x n ji ng g tian yi, zhi c n b n shang yi, qi n shi yi, rui ji ng yi, b n lian zh o yi, lian g n yi, shang y yu tu t ng yi, luo he nan zh ng qi yi, hu yue yi, niu ru shen le b n yi, jian zh o dai q n shu g ng yuan yi, xiong y qian yi, z o dao tian yi, xi x n j ng da sh xi yi, d ng j ng d u ji o t ng ju shang y xuan chui xianno yi, she ren yi, ji ng b i yi, shan da qiao yi, f i ni ...


text:
27.00$
Njéeme Pay, taskatu xibaar bu siiw ci Senegaal, moo toog bés këram dégg ci rajoy réew mi ne Joolaa bi, bato bi daan lëkkale Sigicoor ak Ndakaaru, suux na. Bàmmeelu Kocc Barma day delsi ci jéyya ju tiis jooju, di sargal ñi ci faatu ñépp, di jéem a yeewaale yit askan wi ngir lu ni mel bañ noo dalati.
Waaye Njéeme yemul foofu : dafa nuy fàttali yit jaar-jaaru ndem-si-Yàlla ji Kinne Gaajo, fentaakon bu mag bu fiy taalifam yéemoon Afrig ak àddina si yépp. Ñoom ñaar nag, ay xariti benn bakkan, ay doomi-ndey, lañu woon, ku ci nekk xamal lépp sa moroom. Looloo tax Njéeme Pay di dànkaafu jàngkat bi, naan ko : bul jàppe Bàmmeelu Kocc Barma ni téereb nettali doŋŋ, téereb dekkali la tamit. Yokk na ci sax ne ‘’ fey bor, féddali kóllëre ak sàmm sama kàddu ñoo ma ko tax a bind…’’
Bóris sàkkul i way-jëmmal ne def na li mu war a def, daldi ciy raxas loxoom ba mu set wecc. Déedéet, fexe na ba nu jàppe leen ni ay nit dëggëntaan te su loolu amee dafa fekk mu ànd ak dal ci mbind mi, xaar ba yëf yi ñor mu door leen a nataal.
— Uséynu Béey, Seneplus (jàngal li ci des)


text:
mardi 20 mars 2012
Ñi doon kaf naan « Sàpp déggul walaf » di na ñu noppi tey ! Sëriñ Alaaji Mustafaa Géey mu Pirëm Mandaax, ca Kominotee Riraal bu Faas Cekkeen, Rondismaa Iddë Murid, depaartama Kuŋgël, firndeel na ne wëtéen làkk yëpp la dégg. Naka Sëriñ Muusaa KA daan waxe, «béppub làkk rafet na, buy tudd ci jàmm ngor la, di gindi ci nit...
mardi 28 février 2012
Fësal nañu ko altine 20 fan ci fewiriye 2012 Mbootaayu beykati sàpp yi ci Senegaal door na ñu ligéeyu mbindum jumtukaayu mbayum sàpp mi ci li jëm ci kampaañu 2012/2013. SODEFITEKS mu ngi leen di jàppale bu baax ci ligéey boobuGanaaw nawet bu jafe bi ñu genne te mbeyteef yi gantu rawatina dugub gi ak gerte gi, baykatu sàpp yi meru ñu...
jeudi 8 décembre 2011
Kayit bi ñuy raññee poson bi ñu duppe EstewaadEstewaad moy poson bi ñu jëfëndikoo ci ndoorteeli pomp mi ba 20 fàn ak juroom ci wéeru Ut Sax yi ko tax a jog mooy yii lékk tontòor yi ak doomi sàpp yi te ñu gën ci raññe Eliyotis, Eyariyas, Diparopsis walla yiy lekk xòb yi (Espodoptera) Nii la ñu koy jëfëndikoo : Bidoq Estewaad...


text:
Afrig
Afrig, Afirig, moom la ñu jàppee ne mooy gox bi nit cosaanoo, su nu ko xoolee ci yaatuwaayam ak bariwaayu askanam (lu weesu gox bu Asi), mooy ñaareelu gox bi gënn a rëy ci àdduna bi. Yaatuwaayam tollu na ci 30.065.000 km², nekk 20,3% ci jéeri ji ci àdduna bi. Ay way dëkkam tollu ci lu ëpp 800.000.000, muy benn juroom ñaareel bu way dëkki àdduna bi. Afrik a ngi yem ci bëj-gànnaaram ci Géej gu Diggu gi, ci sowwu ci Mbàmbulaanug Atlas, ci bëj-saalum ci Mbàmbulaan gu Bëj-saalum gi, ci penku ci Mbàmbulaanug End. Asi rekk la taqalool ci yeneen gox yi. Yamoo gi jàll na ko. Ci jëmm doon na gox bu bari'y melokaan, te wuute teg ci.
Tëraliin
Cosaanam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Baatu «Afrig» moo ngi jóge ci turu Afridi yi, doonoon ag giir gu dëkkoon ci Bëj-gànnaaru Afrig ci diwaanu Kaartaas.
Beneen cosaanam moo bàyyikoo ci Berber Taferka «suuf», «boroom suuf». Ki fay dund la ñuy woowee Aferkiw, Latin yi soppi ko africanus, mu doonoon aw tundu waa rom ci Afrig. Araab yi di ko wax إفريقيا ifrīqīyā, mu doonoon Tiniisi gu tay gi.
Ñeneen ne ci baatu waa geres bii di aphrike («amul sedd»), latin di ko waxaprica («Bari naaj»), la jóge.
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Afrik la ñuy jàppee ne mooy cosaanu nit, ndax desiti nit yi gën a yàgg ci àdduna bi fa la ñu ko gisee, ci Afrig gu Bëj-saalumu-Sahara.
Sahara cëru na bu baax ci màggug gox bi. Taariixu askani Bëj-gànnaaru Afrig yi day tolloo ak bu Tugal ak bu Penku gu Diggu gi. Li ëpp ci Afrig gu Bëj-saalumu-sahara amul woon genn jëflante ak li des ci àdduna bi, da ñoo beru woon.
Jamono ju yàgg ja[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xay yi juddoo ci goxu Afrik, boole nañ leen ci yi gën a mag ci taariixu nit. Xayu Esipt ak bu Gana ak bu Mali, ak bu Kuush ak bu Songaay, añse.
Jamono ju yees ji[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jàppum njaam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci li taariixkat yi wax, jàppum njaam mi ngi tambali ci xarnub VII ak araab yi. Ci lu gën a leer ci atum 652 ba Ab njiitu araab takk-taxawalee waa Nubi yi ngir ñu jox leen 360 ciy jaam at mu jot. barab yi njaay mi doon amee mi ngi dale ca Mali ba Penku Afrik, ci wàll gi féete bëj-saalumu Sahara.
Ci xayma nee nañ ci diggante xarnub XVIII ba ci xarnub XIX, benn ñenteel ci nit ñi ay jaam la ñu woon, walla ñu ñu manante (takk-taxawal) ci liggéey bu ñu sañut a bañ. Nee nañ njiitu waa afrik yi ci seen bopp ñoo doon jàppaate ak a jaayaate.
Waa tugal lu weesu bi ñu aakimoo (walla sancee) suufi Aamerig yi da ñoo soxla woon ay loxo yuy liggéey ci seen tool yi. Def nañ ko ci 400 at (1500-1888), ay jaam yu bari jënd nañ leen walla jàpp nañ leen ci tefesi afrik yi: Sowwu Afrig gépp, ak ci bëj-saalumam itam. Donte tereg jàppum njaam gi mi ngi waddoon ci lu jege atum 1850 (réew yépp bàyyeendoowuñu ko) amoon ay nit yu wëyoon di ko def cig làqatu ba ci 1900.
Jamono ju mujj ji[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Aakimoo gu waa tugal[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jamonoy aakimoo gu tugal ci Afrig moo ngi tambalee ci Ndajeem Berlin (1884-1885) ba ci tembte yi ci atum 1960, sedatle gu réew yu tay yi ca la jóge. Ecoopi moo doonoon menn rèew mi ñu masut a teg
Melosuuf[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Réewi Gox bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Goxub Afrig gëstu gi aju ci ay way dëkkam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Cosaan ak diine[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xool: Diiney Afrig
Làkk[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Gëstukatu-làkk yi ci xayma nee nañ 2 000 làkk ci goxu Afrik, ñu boole leen ci ñeenti mbooloo, làkk yi fa cosaanoowul bokkuñu ci.
Xool it[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- History of Africa The last tribal states.


text:
Waxtaanu Profesëer Muusaa Seydi, njiitu Oppi Doomi jàngoro yi ca Faan« Maladies infectieuses de Fann », ñu siiwal ko ci yéenekaay « Observateur » n° 3294 bu gaawu 13 ak dibéer 14 sàttumbar 2014, Soxna Aram Faal tënk ko
Profesëer Muusaa Seydi moo ko wax :
« Na leer ne Senegaal defarul garab gu mën faj Ebola »
Laaj : Gan gi àndoon ak Ebola, na mu def ci wàllu xel ?
Tont : Ca njalbéen ga, yëgul woon coow li mu yëkkati. Léegi bi mu wéree, dég-dég yaa ngiy tàmbalee yegsi ci moom ; loolu nag indil na ko njàqare. Xel mi dalul ci njabootam gi des Pàrsel, ñu di leen joxoñ. Mënees naa wax ne xol bi neexul.
Laaj : Wér na péŋŋ ?
Tont : Ci oppu Ebola, màndarga yi mën nañoo deñ, fekk doomu jàngoro jaa ngi ci deret ji. Loolu moo daloon sunu gan gi. Bi ñu jëkkee càmbar deretam, doomu jàngoro jaa ngi ci woon, waaye amatul woon màndarga yi. Looloo tax ñu càmbaraat ko ñaari yoon, sog a gis ne amatul doomu jàngoro ji ci deret ji, amatu ko ci saw mi. Ba tax na jàppees na ne musiba bi dàqu na, gannaw ba doomu jàngoro ji nekkatul ci deretam.
Laaj : Am ñu wax ne wàllaate mën naa am ba tey ci biir ñetti weer yi, su jote séy amee ?
Tont : Xam nañu ne wàllaate gi mën naa am, su jote séy amee. Diiru ñetti weer yi nag, doonte sax wéeruwul ci lu ñu teg bët, xamal ne yokk kaaraange rekk lañu ci jublu. Laaj : Ñakk yi ? Tont : Ñakk du faj, dafay aar ci jàngoro. Ci wàllu faj jàngoro, ñaari pexe ñoo am : 1) benn bi dafa jublu ci saafara màndarga yi, beneen bi jublu ci rey doomu jàngoro ji. Bu dee lu jëm ci Ebola, gannaaw garab gu màcc ci faj ko amul, saafara màndarga yi (biir buy daw, nàcc-nàcc…) moo fi sës. Su ñu ko doxalee ni mu ware, dee gi mën naa wàññeeku bu baax, jóge ci 90% (juróom-ñeen-fukk ci téeméer) wàcc ba ci 20% (ñaar-fukk ci téeméer). Li ñu defal gan gi opp ji daloon du kéemtaan, na leer ci ñépp ne Senegaal defarul garab gu mën faj Ebola, li ñu def bépp fajuwaay mën na ko, ci kow ña fay liggéeye mëne ko te am jumtukaay yi war.
Laaj : Loo xam ci yeneen réew yi opp ji feeñe ?
Tont : Am na réew yu mbir yi doxewul ni muy doxe fii ci Senegaal, te li ko sabab dëgg-dëgg moo di Tëralinu Wér Gu Yaramu Senegaal niroowul ak bosu Liberyaa ak Siyeera-Lewon. Liggéeykati réew yooyu ni liggéeykati Senegaal lañu xareñe, waaye nekkuñu ci anam yu leen may ñu def li war, ndax seen lim bu néew, ak seen tumurànke ci wàllu jumtukaay ak càmbaruwaay.
Laaj : Ebola, xaalis bi ci dugg ñaata la ?
Tont : Mënuma laa wax ñaata la, ndax xaymawuñu ko. Ci lu soxal gan gi, ñun ci sunu bopp, ku ne def na li mu mën. Ca njalbéen ga, doktoor yee yore woon lekkam. Mujj gi, njiitéefu opitaal bi dugal na ci loxoom bu baax. Noonu lañu doon liggéeye. Njàngaan yi nekk ci ñeenteelu at sax, te ñëw di tàggatusi
ci Faan, lée-lée dañuy natt ngir feyal way-opp yi. Mënees naa wax ne Senegaal ak Teraanga ji ko ñépp xamal ñoo taxawu gan gi.
Laaj : Ebola génn na Senegaal ?
Tont : Kenn mënu cee dogu. Nit ñi laale woon ak gan gi ñu ngiy wéy di leen topp te kenn ci ñoom amul màndargay yaram wu tàng. Waaye nag feek opp jaa ngi ci réw yi ñu wër, mëneesul a wax ne Senegaal mucc na ci. Buñu naagu, Nañu wéy ci jëfe santaane yi, te bàyyi tere yi.


text:
Xam-xamu nosukaay
Xam-xamu nosukaay (walla Xam-xam bi ñeel nosukaay), moo yor gëstu gi aju ci cëslaay yu xibaar yi, xarala yi ñeel seenug nos ak seenug jëfandikuwiin ci noste yi ñuy jëfandikoo ay nosukaay. Ñi ciy yëngu seen liggéey doon lëkkale ay nosukaay ñu doon li ñuy tuddee ag lonkoo, defar ay dàtti njoxe, boppal ay noste, defar ay tëriin te loolu laaj na xam ag kàllaamag tëriin, .
Cig lawal, xam-xamu nosukaay dafa ëmbu ci li ñuy wax xaralay xibaar ak jokkoo yu yees yi di xeetu xam-xam bi ëmb lépp li ñeel xibaar, ci gépp anamam. Ci tëriin wi la tëralkat bi di joxee ay tegtal nosukaay bi ci anam gi mu war a yoree xibaar yi, lan la ci war a def ak nan la ko war a defe. Jëfaan yi nag ñooy mbooleem cëri nosukaay bi, benn bu ci nekk am na liggéey bu ñu ko sant: yii di rënk xibaar yi, yii di leen wone ni nga bëgge, yii di leen soppi...
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ba àdduna dooree ba tay nit daa mas di ut ay jumtukaay ngir man a def ay waññeem. Ci jumtukaay yooyu, ci yi gën a yàgg, man nañu cee lim àlliway Hammurabi (1750 laata yeesu). Wuutuloxo yu doolerandu yu njëkk ñoo ngi tàmbalee feeñ ci diggante XVI ak XVIIu xarnu. Waññikaay bu doolerandu bu njëkk, jàpp nañu ne, mooy bu Wilhelm Schickard ci XVIu.
Ci 1642 Blaise Pascal defaroon na, moom itam, ab Waññikaay bu doolerandu, doonoon bu ñu doon jaay sax, ba tay jii juroom-ñeent ci yooyu man nga leen a fekk ci jeexiituwaay (musée) yi. Ci ay njëlbeenam man nanoo wax ne xaymaan yi rekk ñoo ci doon yëngu ndax li leen yitteeloon moo doonoon defar ay jumtukaay yu leen di yombalal seeni Waññi yu xayma. Ay cëslaayam yépp ci xayma lañu taxaw, rawati na liñuy way aljibar bu Bool.
Tay jii xam-xamu nosukaay jël na wàll wu am solo ci sunug dund, cig suqali ci wàllu koom-koom ak mboolaay yu askan yi.


text:
FA DIALLO – Ismaël LÔ
Beuguena wanté mane dé dama amoul Da nga di gouné motakh mouy sa khalaat Ni Beuguena wanté mane dé dama Ragal Da nga di ngouné moutakh mouy sa khalaat Nga naan ma kay niou sey té noumouy démé? Bou ndieukone dang chi toll niou may la djabar té legui bo ko meunoul demal teudi Cherie coco li dé doyna kemane Nga nane ma kay niou say té awma pantam Fa Diallo wakhma noko toudé Nga naan ma takk la mane awma place Cherie coco wakhma no ko toudé Ndakh legui da ngay diang ba yéy keuyitt Di takhawalou Mané li dé doyna kemane Ni beugu na, ni beuguena la Fatou diallo wakhma no ko toudé Nga nane ma kay niou say té awma pantam Fa Diallo wakhma noko toudé Nga naan ma takk la mane awma place Cherie coco wakhma no ko toudé Ndakh legui da ngay diang ba yéy keuyitt Di takhawalou Mané li dé doyna kemane Ni beugu na, ni beuguena la Fatou diallo wakhma no ko toudé Ni beugu na, ni beuguena la Cherie coco wakhma no ko Guissé Ni beugu na, ni beuguena la Fatou diallo wakhma no ko toudé Ni beugu na, ni beuguena la Cherie coco wakhma no ko Guissé Nga naan ma kay niou sey té noumouy démé? Bou ndieukone dang chi toll niou may la djabar té legui bo ko meunoul demal teudi Cherie coco li dé doyna kemane Nga nane ma takk la mane awma pantam Fa Diallo wakhma noko toudé Nga naan ma takk la mane awma place Cherie coco wakhma no ko toudé Ndakh legui da ngay diang ba yéy keuyitt Di takhawalou Mané li dé doyna kemane Ni beugu na, ni beuguena la Fatou diallo wakhma no ko toudé Ni beugu na, ni beuguena la.


text:
Tugal mooy wàll wi féete penku goxub Tugalasi, ci baax dees koy jàppe niki benn ci juroom-benn walla juroom-ñaari goxi àdduna bi. Gox baa gi digu ci sowwu ci mbàmbulaanug Atlas gi, ci bëj-gànnaar ci dottub Bëj-gànnaar bi, yem ci géej gu Diggu gi ci bëj-saalum. Ay digam ci penku dese nañoo leer, dinay faral di jur ay werante; li ko waral mooy ni mu taqalook goxub Asi.
Waa-Islaand jàppees na leen ni waa-tugal (donte féeteem ci degalub Tugal-Aamerig), ak mbooleem dun yi ci géej gu Diggu gi, Sipër mi gën a jur coow, ci wàllu melosuuf. Riisi ak Tirki ñi am li ëpp ci seen suuf ca Asi, waaye day ni rekk li ëpp ci seen taariix réewi gox bi lañu ko bokkal.
Ngir xóotal: Melosuufug Tugal
Tugal a ngi yaatoo 10 392 855 km² (fukki junni-junni ak ñetti-fukki-junni ak juroom-ñent-fukk ak ñaar ak juroom-ñetti-téeméer ak juroom-fukk ak juroom). Di benn ñetti Afrig walla benn ñenti Asi walla Aamerig.


text:
ñian ñoy wa Euhlou Touhfatou ?
• Fall seen daara ji depuis kagn la taxaw ?
Euhlou Touhfatoul Moutadarihiine mingui taxaw 2012, Dieuwrign Ablaye Gueye gnou gueune ko xam thi Gueye Madial mo guiss solo gui dieufi Mbolo am, ak ndimbeul gui mou meuna am thi mbokou Talibé yi rawatina gnoune gnii di sakkou Ngreum Diko Barkèlo si Mame cheikh ibra tè moye sakh si ak Talibè …
ETM Extérieur
Amna wooté wayé amoul khaaré
Waaw kouthii beuga bokk nak noy def
Waaw daara ji mom legui barinay cellule tè ligueye bi Adiouwoul si temps ba distance ba espace fouwaye meuneti nèk meuness ngassi tabbi donté siège principal bi base bi Njaareem la fèèté. Amna cellule Thies, Dakar(UCAD),Kaolack,Saint-Louis, Italie, Amerique, Brésil, France… Waaw kou jokkok nioune rek In Sha Allah danagn la bolék Kilifa yi fété diwaane ba nga né.
« Kou dox gnou dox, kou doxoul gnou dox, Donn thi kenn ak foukk lagn yamalé »
AH DOOM EULEUK LOULA FA NIITE RAWé BAMOUKAYE JEUF YA NGUI TOOK DIKO KHOL
Séétane Niéétane
NOS DERNIERS ARTICLES
Andandoo Sakkou Nguereum Fall


text:
Bëj-saalum-penku Asi
Bëj-saalum-penku Asi ci goxu Asi la bokk.
Su nu sukkandikoo ci sedatle, bu àdduna bi, gi Mbootaayu Réew yi def, Bëj-saalum-penku Asi benn la ci diwaani Asi.
Réew ya fa nekk:
- Brunaay Daarusalaam
- Kamboodiya
- Endoneesi
- Lawos
- Maleesi
- Miyanmaar
- Filipiin
- Singapoor
- Taaylaand
- Timoor gu Penku
- Wiyetnaam
Réew yépp yi nekk ci lim gi ci kaw, ba mu des Timoor gu Penku, ay Cër la ñu ci ASEAN: di ab mbootaay bu judd ngir soqali koom-koom mu diwaan bi jaare ko ci jappalante.


text:
Diggu Aamerig
Diggu Aamerig mooy xaaj bi nekk ci digg goxu Aamerig, ci diggante Meksik (bokk ci Bëj-gànnaaru Aamerig), ak Koloombi (bokk ci Bëj-saalumu Aamerig). Ay melokaanam ñooy li mu nekk di ab séla ci diggante ñaari Aamerig yi, ak li mu doon it ab jàllu, ngir man a jòge ci Mbàmbulaanu Atlas dem ci Mbàmbulaan gu Dal gi. Ca réewu Panamaa la boobu jàllu nekk.
Séwógaraafi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Réew ya fa nekk:
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ay xay yu mag juddoo nañu ci bii diiwaan, yu ci mel ne yu Maya yi. Waa Espaañ ñooy waa Tugal yi fa njëkk a ñéw. Ñoom ñoo aakimoo woon nguuri Maya yi, dal di leen di noot ci lu mat ñetti xarnu. Daanaka réew yi nekk ci Diggu Aamerig yépp làkkuw Espaañ lañuy wax.
Bi ñu amee seenug tembte, ci ndoorteelu 1800, la leen ay jafe-jafe yu bari ganesi. Looloo tax li ëpp ci taariixu réewi Diggu Aamerig yi, ba ci 1900, ay daane nguur ak ay xaree ci gën a fés.
Koom-koom[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Li ëpp ci am-am yi nekk ci diwaan bi, suufu mbéy la te li ci ëpp ci loxoy ñenn nit ñu néew la nekk. Mbéy mi, ba tay, moo ëpp solo ci seen koom-koom, njudéef (produit) yi ñu soxla ngir seen dund dañu koy jéggaani bitim-réew. Seen campéefi koom-koom yi tamit li ci ëpp ay doxandéem a leen moom.


text:
Souvenirs and Gifts from Réew yu Bennoo yu Mikronesi
World > Micronesia > Réew yu Bennoo yu Mikronesi
T-Shirts
Caps & Hats
Phone & Tablet Cases
Buttons
Mugs & Drinkware
Mouse Pads
Global Souvenir ShopFind Souvenirs and Gifts from Réew yu Bennoo yu Mikronesi
World > Micronesia > Réew yu Bennoo yu Mikronesi
Réew yu Bennoo yu Mikronesi is the wolof name of Federated States of Micronesia
Other points of interest in wolof language:Diiwaanu Ndar Baratislawa Sofiya Talin Senegaal Jamayka Ayiti Guwaadaluup Diiwaanu Luga Pari Antananariwo Londar Taaywaan Banjul Seerbi Wiktoria Jeoorji Réewum Diggu Afrig Sagreb Seland-Gu-Bees


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Wollof (Wolof)
Yàlla safaan na làkku àddina, mu jaxasoo
- Ci biir loolu nag waa àddina sépp a bokkoon wenn làkk, seeni wax di benn.
- Bi nit ñi toxoo, jëm penku, dañoo gis ag joor ci réewu Sineyaar, ñu sanc fa.
- Ñu ne: «Ayca, nu defar ay móol yu ñu lakk cib taal, ba mu ñor.» Noonu ñu def móol ya doji tabax, taqalee ko koltaar,
- daldi ne: «Ayca, nu tabax ab dëkk bu taax ma bëtt asamaan; kon dinanu am woy, te dunu tasaaroo ci kaw suuf.»
- Waaye Aji Sax ji wàcc, xoolsi dëkk bi ak taax, mi doom aadama yi tabax.
- Aji Sax ji da ne: «Su ñu tàmbalee nii, di menn mbooloo te bokk wenn làkk, kon dara dootu léen të.
- Ayca, nu wàcc, safaan seen làkk, ba dootuñu déggoo.»
- Ba loolu amee Aji Sax ji jële léen foofa, tasaare léen ci kaw suuf sépp, ñu yemale fa dëkk ba ñu doon tabax.
- Looloo tax ñu tudde dëkk ba Babel (mu firi Safaan), ndax foofa la Aji Sax ji safaane làkku àddina sépp, mu jaxasoo, te fa la léen tasaaree ci kaw suuf sépp.
If you like this site and find it useful, you can support it by making a donation, or by contributing in other ways. Omniglot is how I make my living.


text:
- The Path to Peace With God (Tënk Bi Yoonu Jàmm ca Yàlla)
- Way of Righteousness (Yoonu Njub)
- Listen to Genesis (Njàlbéen ga)
- Audio New Testament (Téereb Injiil)
- Gospel of Jesus According to John (Yowaana)
- The Way To Salvation (Yoonu Mucc gi Yàlla Tëral)
- Historical Lessons of the Bible (Fukki Nettali Ak Ñaar ci Mbirum Mucc gi)
- Lessons from Acts (Ni Mbooloom Kirist Sosoo)
- God and Woman (Jigenn ñi ak Yàlla)
- Watch the Jesus Film (Yeesu)
- The Scales of God (Nattukaayu Yàlla bi)
- Watch More Than Dreams (Weesu na ay Gént)


text:
EBOLA CA BITI !!
Màndarga yaa ngi nii :
*Waccu yu mën a ànd ak deret * Metitu bopp *Ay picc yu génn ci yaram wi
*Yaram wu tàng jérr *Tenqo yuy metti *Put guy xasan *Cër yuy nàcc ci biir ak ci biti
*Doyadig res ak roñoŋ *Biir buy daw.
Opp ji ñu tudde Ebola, di wàlle, doomu jàngoroo koy joxe. Doomu jàngoro jaa ngi samp dëkkuwaayam ci yaramu njugub, golo ak yu ni mel. Su tàbbee ci yaramu nit, mën na faa toog ñaari fan ba ñaar-fukki fan te du wone boppam, maanaam du feeñal ay màndarga. Su màndarga feeñul nag, wàlle du am. Wàlle gaa ngiy door jamono ji nit ki tàmbalee di waccu, mbaa biiram di daw, mbaa mu am nàcc-nàcc. Su boobaa nag, mën naa wàll képp ku laale ak lu génne ci moom niki : waccu yi, jonkon yi, saw mi, deret ji, maniyu bi, yuut yi, ñandaxit yi, ñaq wi…
Oppu Ebola nees koy faje ?
Dëgg la, fii nu tollu, ameesagul ñakk mbaa garab gu màcc ci pajam ; waaye nag am na ñu ci mën a génn, ci kow ñu teel a jokkoo ak waa kër doktoor, ñooñu teel leen a toppatoo ni mu ware.
Ñan la opp ji gën a gaaw a wàll ?
- njabootu aji-opp ji ak jegeñaaleem;
- ñiy faj aji-opp ji.
Tere yi
- bul laale ak njugub, ak golo, naka noonu ak yeneen xeeti mala yi ñuy rëbb ;
- bul laale ak nit ku opp ji dal, rawatina lépp lu jëm ci liy génne ci moom : waccu yi, jonkon yi, saw mi, deret ji, maniyu bi, yuut yi, ñandaxit yi, ñaq wi…;
- nit ku opp jooju rey, bul laal néewam, bu ko sang, bu ko fóon (loolu dafa laaj matukaay yu wér ci déj yi ngir waajal néew bi, suul ko) ;
- Bul jëfandikoo ndab ak bagaas yi néew bi doon jëfandikoo.
Ebola nees koy moytoo ?
- raxas say loxo ak saabu ak ordsawel ;
- bañ a laale ak aji-opp ji.
Soxna Aram Faal moo ko tënk ci wolof


text:
Bëj-gànnaaru Afrig
Bëj-gànnaaru Afrig mooy diwaanu Afrig bi féete ci li nekk ci kawu tàkk gu Sahara.
Mooy la nuy faral di wax Afrig gu weex gi, ndax melokaanu ña fa dëkk, bii baat day safaano ak Afrig gu ñuul gi, di tekki Afrig gu bëj-saalumu-Sahara.
Séwógaraafi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Réewi bëj-gànnaaru Afrig :
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Ci jamono ju yagg ja « Afrig » da doon jëmmal diwaanu Kaartaas, mooy réewu Tiniisi gu tay. Afrik ab diwaanu Nguuru Rom gu Mag ga la woon. Bi jullit yi ñëwee, baat bi dañ kaa soppi, araabal ko Ifriqiya.
- Beerbeer yi, ñooy way dëkk yiñ ni ñoo njëkk ci bëj-gànnaaru Afrig.
- Maghreb (sowu ci araab), moo ëmb réew yii : Gànnaar, Marok, Alseeri, Tiniisi ak Libi.
- « Afrig gu weex » bu njëkk da doon jëmmal barabu Afrig bi ay nit yu xees dëkkee : Marok, Alseeri, Tiniisi, Libi, Esipt. Waaye tay baat bi liñ kay jëfëndikoo bariwul.


text:
Ne-ne
Ne-ne, ñu xame ko ci frãse ci((matière))mooy li toggale (li composer) wépp yaram wu am ag nekk gu nu man a laal (une réalité tangible. Ñatti melokaanam yi ñu gën a miin nag, ñooy melokaan wu dëgër(l'état solide), wuy yol (l'état liquide) ak wu gaasu (l'état gazeux). Moom day jël barab(elle occupe de l'espace)te kemub ne-ne (la quantité de matière) ñi ngi koy natte ci jóor(la masse) (bu fekkee ne mbir mi dafa aju ci waññ xaajiiti ne-ne(particules de matière), deesi jëfandikoo mol(la mole) ).Ci noonu, ci xam-xamu jëmm, lepp lu am ab jóor rekk ne-ne la. Ci biir loolu, ne-ne yu ñu miin yi ñu wër, ñi ngi sosoo ci ay bariyon,kon ci waxiin wi nu baaxoo, boo ci déggee baatub ne-ne, nanga xam ne ne-ne bu bariyon lañu jubloo wax. Tekkiin wii kon boolewuñu ciboson yu dàttu (les bosons fondamentaux), yi nga xam ne ñooy tuxal ñeenti doole yu dàttu yi ak doonte am nañu ab jóor ak/walla genn kàttan.


text:
Wote bi nu dëgmal, ñépp xam na ñu ko, wote
-
Politik
-
Ku wax feeñ: demokaraasi ag làkki réew mi
-
-
Isaa Bokar Si ” Yaaya Jàmme mooy ndeyyi-mbill mi ci Gambi ak Kasamaas”
Isaa Bokaar Si, ambaasadeur Yaaya Jàmme la woon, bokkoon na
-
Màki Sàll: “du ma làq kenn ku def lu dëppoowul ag yoon”!
Ci benn laaj-toontu bu njiitu-réew mi amal ag yeenekaay bu
-
Kookooy Saalif Saajo njiitu waay-fippu ya ca Kasamaas…!
Peresidaa Maki Sàll ne woon ayu-bés yale weesu, ne tàllal
- Li ci topp: Politik
-
Caada
-
Senegaal ak bés bi UNESCO jàgleel làkki-ndey…
Bésu 21 fan ci weeru Fewrie at mu jot, moom
-
-
Téere-woy yi
Téere-woy yi téere la bu ëmb taalif yu bindkat ak
-
Sedaar Seŋoor: Juwaaloo
Juwaalo Juwalo! Maa ngi fàtteliku. Maa ngi fàtteliku siñaar ya
-
Sàrti ndaali-Maali
Tamsir Anne (tekkikat bi) Ndaali-Maali walla Mande benn la woon
- Li ci topp: Caada
-
Multimejaa
-
Seex Anta Jóob: Xayma ci Wolof – La héorie des Ensembles
Ensembles équivalents Deux ensembles M et N sont équivalents si
-
-
-
-
- Li ci topp: Multimejaa
-
Diine
-
Diine ci làmmiñu Wolof: Yoonu ragal-Yàlla
Bisimilaahi Rahmaani Rahiimi… Ñu fas yeeney dollee denkënte ak di
-
-
Xasida Sëriñ Tuuba ci Wolof : Nahjul Xadaail Haaji – Wolof
Maa ngi tàmbale samay wax ak jëf ci turu Yàlla
-
Xasida ci Wolof : Sindiidi
SINDIIDI Ki ko tekki ci wolof : Cheikhouna LO Ngabou
-
- Li ci topp: Diine
-
Yeneen jukki
-
-
Turu rabi-àll yi ci Wolof
golo gi golo gu ñuul gi dangin wi bukki bi yolaan wi siiru bi wel wi till wi suññeel wi kund wi wéxéñ wi jaar ji sikóor bi njaxat wi […]
-
Bàkku Senegaal
Yëngal-leen kooraa yi te dóor ci sabar yi Gaynde ñaloor yuux na. Boroom àll tëb na Tëb na tëbu jàmbaar, leeral lu doon lëndëm Suñuy naqar jeex na, sunu […]
-
ndeeteelu làkk yi…
Ci 7000 làkk yi ci àddina, 85 la ñi ëpp ci nit ñi, daanaka 78%, di làkk. Làkku angale ñi koy làkk tollu nañu ci 328 miliyon, ñiy làkk sinwaa tollu […]
-
Li ci biir “francophonie”
Ci ayi bés yii ñu dëgmal mbootaayi-réew yiy jëfandikoo làkki “francais” tey wooye seen bopp mbootaayu “Frankofoni” ñu ngi waaj seen 14eelu ndaje, ngir berndeel làkki francais ak caada Faraas. […]
-


text:
Kalamay Kocc
Saafara’s 18 Safar
Saafara’s safar a gën saphir Danala mussal ci safara Ay raagi xol dana soril Ay woopi yaram dana sekki Su att mi aksee waajalal Su weer wi teroo magalal Su bês bi ñëwe rendil begglel Su magal gi weeso waajalatil Ku def nga ku deful nanga def Ngir am i ngërëm yu ump …
Mbëgeel_gi_ci_Xaritoo
Dee nga fétal-u bëgga ni la tuyy! Su ndaw si di garab mani ko guy Ndax yeemé na taaru neeleen suuy Ndox la mu Yalla fob sa xol bi duy Ba fooko nee jàkk mu sédd guyy ………………… Seen ak fonkanté taxawal na sëy Seen xaritoo rax xeeti bëgg yu rëy Ku xamul ba xam …
Ñoo ni waat « Yanaa Maar »
Ku ñuy taggati nañu ko tagg ndank Ku ñuy xasati yit nañuko xas ndank Lu waay rendi mu nacc ci-y loxoom Sò wicaxoo mu tiss ci sa-y moroom ………………………….. Xanaa du yeen-a andoon di kaas ? Ba tégg ci boppu reew mi keneen Naan ñu moo gën-a baax ka woon Tay kookii ñu fal lañu …
Neenañu dafa wara Sëy
Fatté ngeen xanaa da ngeena fàté ? Sëy ak lumu mënti doon, fumu joté Du fa weesu ci bis bòbu lay maté Waayé xalé yu gòor yiy jaay nandité « Mé fils lu gaa yi di xaar laay laajté » —-§§—-§§—- Géwël-u juddu bi dila yokk stress « Goné-g jamm gi cëy bu ñu dundee Ba lay xéwal …


text:
Diiwaan yu Bennoo
Diiwaan-yu-Bennoo, walla Diiwaan-yu-Bennoo yu Aamerig ci anam gu gudd am réew la mu séddaliku ci juroom-fukki diwaan, ñent-fukk ak juroom-ñett yi ñoo taqaloo te féete ci diggante Mbàmbulaanug Atlas ak Gu-Dal gi, penku ba sowwu, Kanadaa moo féete bëj-gànnaar, Meksik nekk ci bëj-saalumam. Alaskaa ci la bokk donte taqu ci, mi ngi nekk ci sowwu Kanadaa. Hawaii moom mi ngi ci diggu mbàmbulaan Gu-Dal gi. Réew mi am na fukk ak ñenti diiwaan yu tasaaroo ci géeju karayib yi ak Gu-Dal gi. Péeyam mooy Washington.
Diiwaan-yu-Bennoo yi ci 2008, 302 ciy miliyoŋ ciy way-dëkk lañu amoon, loolu tax muy ñetteelu réew mi ëppi nit ci àdduna bi, ci ginnaawu Siin ak End. Réyaayam toll ci 9,4 junni km², di ñeenteel ci àdduna bi, ci ginnaawu Riisi, Kanadaa ak Siin. Gàddaay gi bari na fa lool, ba tax muy réew mi ëppi xeet yu jaxasoo ci Suuf si. Koom-koomam mooy bi gën a woomle ci àdduna bi, te moo am njuddéef mu ñumm mu biirum réew (NJ.Ñ.B) mi ëpp ci àdduna bi.
Tur wi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Turu Réew mi Thomas Paine moo ko tànnoon ci bés bi ñuy am seenug temb ci 4 sulet 1776. Woowiin wu gàtt wi, wi ñuy faral di jëfandikoo ci sunuy waxtaan, ci njàngale mi ak ci lonkoyoon yi, mooy «Diwaan-yu-Bennoo» (ci wu-angalteer di United States, ñu tënk ko ci US). Wu gudd wi ñu koy faral di jëfandikoo ci këyiti nguur gi «Diwaan-yu-Bennoo yu Aamerig».
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jamono njëkk-kolomboo (Laataa 1492)[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci Alaskaa lañu gise jeexiti nit ki fa njëkk a teew, ci weti 20 000 at nj.j, ci tefesu atlas ci wetu 13000 at nj.j. Nit ñi njëkk a dëkk ci réew mi ñoo nga bàyyikoo ca Goxub Asi, jaare woon ko ca xat-xatu Bering. Ci ginnaaw bi la fa waa-tugal yi ñëw.
Jamonoy canc (1492-1775)[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Christophe Colomb moo wuññi goxub Aamerig ci 1492, at ma ca topp mu nemmeeku barab bi nekk Poortorikoo tay jii. Ci XVIu xarnu la réewi Tugal ya fa ëppoon doole doon seet ay jàlluwaay ci bëj-gànnaar-sowwu ak ay am-am, ci seeni tukki ci topp tefesu Atlas gi ñu dem ba taxawal fa ay sancu yu sax. Ci bëj-saalum waa-espaañ yi sos fa seenub sancu duppee ko Espaañ-gu-Bees, di amal ay tukki-gëstu ci biir réew mi. Ci bëj-gànnaar-sowwu waa-riisi yi sanc fa ci li topp tefesu Mbàmbulaanu Gu-Dal gi. Ci la tubaab yi tàmbalee yaxantu ak askan yi fa cosaanoo.
Ci diggante XVIIu ak XVIIIu xarnu, ndànk ndànk, la fukk ak juroom-ñetti sancu waa-angalteer taxaw ci tefesu penku gi, Lii mooy maamu Diwaan-yu-Bennoo yi. Waa-fraa yi nemmeeku pegu Misisipi dal di fay sos Luisiyaan
Ngir xóotal yëral foofu: Taariixu Aamerig


text:
Wolof (làkk)
Wolof làkk la wu ñuy wax ci Gaambi (Gaambi Wolof), Gànnaar (Gànnaar Wolof), ak Senegaal (Senegaal Wolof). Mi ngi bokk nag moom wolof ci bànqaasub atlas bu làkki kongoo yu kojug nit ku ñuul yi. Mbokkoo gi mu am ak làkku pël lu yàgg la. Am na it lu mu seq ak yeneen làkk ci gox bi niki séeréer, joolaa ak basari.
[Soppi] Ubbite
Bi ñu demee ba gis jëmm ja, muy ku sew, tuuti te xaw a wow, waaye di ku ñu muure ab taar, ci anam gu woyof te loyox, di ku ñu aare kàttan, sóob ko ci ag fonk-sa-bopp doonte ag neen la, solal ko yerey yëgle ak jaral, te ma jëli loolu ca jafeem gaa jëli. Bi loolu amee, da ma ne leen xanaa kay du kii ngeen ma doon wax? ñu ne aha kay, cis lëf, cig yéemu, ak ñàkk a xalaat ne di naa sikk mukk ci moom, ma jug man, xajal leen foofa fépp.
Ma ne nag waaw ku mel nii, ci li mu làmboo ciy melo, lu ko nit di doye ? Ginaaw bi nag dégg naa ñu'y wax naan moom de bokk na ci ñi gën a jekk ci boobule gox, ànd ak jaaxle ci sama aw jëfiin, ci ba nga ma ko fa ba, ma ne leen man : moo xam! Lii mooy li am ci sunu làkk wii, walla yii di yu Afrig yi, dañu di yu am solo te man a dem ni yépp di deme, am barab ci digg barabi làkk yépp, waaye li nu dal nun waa Afrig, mooy li dal sunu lépp, dalaale ci li muy dal sunu kàllaama yii nga xam ne wii de bokk na ci yi gën a nosu, gën cee nooy, gën cee nangoo defaru, yéwénu, ruy, ci ku ko ruyal, tey way nag ca nanu bëgge mu waye ni.
Ana nag ku am janq bu mel ni bii cib taar, nangoo ni, jongee ni, jekke ni, man nee toppatoo, nangu nee jeme-kanam, waaje ni ngir lemu ci say bëgg-bëgg, ana ku am ku mel nii, looy xoolati ku sewe nii, ràgge ni, te taaroodi ni?
Li ma bëgg a wax mooy naka lanu bëgg a bàyyee sunu làkk yii, rawati na wii di wolof, ca nooyam ga, ak nangoom ga, ak gàttam ga ak noppaleem ga, taaram ba, leeram ga, manam gaa leeral ak yaatoom ga, ak ruyu gi mu nangu, naan da nga'y jëlati weneen di ci sonn ak a sonle, naan day wa gën? Ma ne ñoom ñoo gis loolu man de déet !
Wolof mooy làkk wi ñu gën a wax ci Senegaal, waaye ngir doyodig waa Afrig yi ba leegi, franse mii nga xam ne lu matul fukk cib téeméer ci doomi Senegaal yi rekk a koy wax moo fiy làkk wu njëkk, maanaam wi nguur gi di waxe di ci liggéeye.
[Soppi] Cosaanam
Ni ko gëstukat yi waxe, làkku wolof am na ag mbokkoo ak yeneen làkki Afrig yu bari, yu mu bokkali maam. làkk yi dañ leen a séddale ci ay wàll: bu ci nekk ñi am ag mbokkoo lañu fa def. Nee nañu wolof ci wàll gi ñu'y woowe bànqaasub atlas bu làkki kongóo yu kojug nit ku ñuul la bokk. Am na ag mbokkoo ak pulaar ak séeréer ak joolaa ak yeneen.
Daanaka ñoo ngi koy làkk ci senegaal gépp, bëj-gannaar ba bëj-saalum, penku ba sowwu. Donte wolof da di làkku askanu ñi ñuy woowe ay wolof, waaye kàllaama wolof amul aw dig. Dem na ba romb dig (frontiere)yu Senegaal àgg ba Gaambi, Gànnaar ba Mali, ci ñaari dëkk yu njëkk yi sax boole nañ ko ci seeni làkki réew. Daanaka gox boo dem ci Senegaal am nañu waxinu wolof wu wuute: am na wolofi waalo-waalo, jolof-jolof, saalum-saalum, wu kajoor-kajoor, wu baol-baol ak wu lebu.
[Soppi] Mbindin
[Soppi] Abajada wolof
a - à - aa - b - bb - c - cc - d - dd- e - ee- é - ée - ë - ëe - f- g - gg - i - ii - j - jj - k - kk - l - ll- m - mm - mb - n - nn - nc - nd - ng - nj - nk - nq - nt - ñ - ññ - ŋ - ŋŋ - o - oo - ó - óo - p - pp - q - r- rr - s - t - tt - u - uu - w - ww - x - y - yy.
1- Doonte sax, li ñu téj ci biir lonk yi ngay dégg, nanga bind: xule, bu bëggee, pus, xuloo.
[Soppi] Xool it
- commons:Category:Wolof pronunciation Ngir déglu waxiinu baat yi
- wikbaatukaay: ab baatukaay bu matale ci wolof
- Xibaaryi.com : Yéglekaay bi njëkk ci làkk wolof
- xLingua-Online-Dictionary German-Wolof / Wolof-German


text:
Mee
Weeru mee mooy juroomeelu weer ci arminaatu Gregori di ñetteel ci bu Suul.
Turam ma ngi jóge ci latin, doon tur bu ko waa-rom yi joxoon ngir màggale ko seen yàlla ju jigéen ja maius, jàppees na ne Romolos miy buuru Rom bi njëkk moo ko ko jagleeloon. Ca jamono yooyu moo doonoon ñetteelu weer ci arminaatu waa-rom bi.
Bés bi njëkk ci weeru mee xamees na ko niki bés bees di màggale liggéeykati àdduna bépp, ba ci Senegaal kenn du ko liggéey, ci Diiwaan-yu-Bennoo yi ak Kanadaa ñoom 1 Sattumbar lees ko di xewal.
Ci arminaatu weer bi, walla weeru wolof, mooy yam ak rakkaati-gammu


text:
Xëtu web
Xëtu web wenn la ci Xëti World Wide Web bi, doon lu ñu sakk ngir ay nemmeekukat man kaa yër ci ndimbalu ab joowukaay. Aw xëtu web day am ab màkkaanu web bu muy àndal ngir ñu man kaa ubbi ci joowukaay bi. Ci jëmmam dëgg, Xëtu web, day nekk ab mbooloom ay mbind, ay nataal aki riir, ci gattal lépp lu gisu walla déggu.
[Soppi] Saytuwiin
Fànn yi ñu man a saytoo aw xëtu web bari nañu: man ngaa bind ci banqaasu màkkaan yu joowukaay bi màkkaanu webam, walla nga topp ab lëkkalekaay bu nekkoon ci weneen xët. Li ëpp ci joowukaay yi ñu gën a jëfandikoo dees la koy won cib wonekaayub nosukaay jaare ko cib palanteer bu mu lay tijjil, tax it manees koo móol. Làkkiin wu HTML mooy cëslaay gi ñu sukkandiku ngir sos xëti web yi, ba tax saytu gi man a am ak jumtukaay yu wuute: dayob wonekaay bu ne, móolukaay yi, añs.
[Soppi] Cëslaayi xereñ
Cig xereñ, aw xëtu web dafa cëruwoo ne-ne yu wuute yi ne ci World Wide Web bi. Ci lu daj ne-ne bi ci njëkk ab jukki bu ñu bind ci làkkiinu xibaarfeppal gu HTML. Làkkiin wii di HTML day tax ñu man a sos ay xëti web, jox leen ay màkkaani web, tax itam nu man a melowal xët wi, tëral ni ci ne-ne yi taxawee.


text:
Xiirtalu
Xiirtalu ag feeñte la gees di gis ci ag ndombo gu mbëj. su dawaan biy jàll ci ndombo gi di soppeeku, sunu sukkandikoo ci àtte Lorentz, dafay sabab jenn doole ju mbëjdoxalukaay juy bañ coppiteeg dawaan bi. Su ndëgërlu gi doonee liy bañ walug dawaan bi, xiirtalu gi mooy li bañ ag coppiteem ci jamono. Gii xeetu feeñte ci dawaan bu safaanu rekk lañu koy amee. Walug bijjaakon gees di am ci juddug ab toolu bijjaakon ci biir ndombo gi mooy tax nu man a xayma dayoo bu xiirtalu gi.
[Soppi] Tekkeem
Su ab dawaanu mbëj i di jàll ci ab wommatukaay xiirtalu gi mooy juddal ab toolu bijjaakon ci li ko wër. Su nekkee dawaan buy soppeeku ci jamono walug bijjaakon bi dafay soppeeku ci jamono moom itam, coppite googu mooy sabab jenn doole ju mbëjdoxalukaay juy bañ coppiteg wal gi.
Segam xiirtalu gi mooy liy bañ coppiteeg dawaan bi te ci dawaan bu safaanu li ñu bëgg mooy dawaan bi di man a soppi dayoom ak ci benn baraay bi, kon xamees na ne man naa nekk gànlankoor ba tax keman wara tuuti. Xiirtalu gi L walug toolu bijjaakon beek dawaanu mbëj bi ñoo nu koy jox.
Bennaanu nattam lañuy wax henry: 1 Henry = 1 Weber /1 Ampere (1 H = 1 WB/1 A).
Ci ag xiirtalukaay gu 1 henry su coppiteeg dawaan bi nekkee 1 Ampere ci saa dafay jur jenn doole ju mbëjdoxalukaay ju 1 volt.
Donte tekkeem gii mooy bi gën a siiw doonul bi gën a yomba natt ndax fii xiirtalu gi dafa aju ci wal gi muy genn kemu jëmm gees manuta natt. Ba tax ñu xalaat neneen nees ko manee ame ak ndimbalu àtteb Lorentz.
Maanaam :
nga xam ne :
- mooy xiirtalu ndombo gi
- mooy doole ju mbëjdoxalukaay ji.
- mooy coppiteeg dawaan biy jàll ndombo gi ci jenn jamono,
- Su dawaan bi dul soppiku, di/dt dafay doon tus bay tax doole ju mbëjdoxalukaay ji di doon it tus.
- Màndarga bi (-) dafay wone ni dooley mbëjdoxalukaay ji di dekkarlook coppiteeg dawaan bi.
[Soppi] Xiirtalante
Su benn dawaan bi i di aw ci genn ndombo gu mbëj te di jur ab toolu bijjaakon buy àgg ci geneen ndombo gu nekk ci wetam, daf fay jur jenn doole ju mbëjdoxalukaay moom it juraat beneen toolu bijjaakon buy dellu ci ndombo gu njëkk ga daldi fay jur, moom waat, jeneen dooley mbëjdoxalukaay ak beneen toolu bijjaakon.
Su fekkee genn ndombo rekk la dawaan bi koy jàll mooy jur toolu bijjaakon biy jur dooley mbëjdoxalukaay ji.
Su fekkee nak ñaari ndombo lañu toolu bijjaakon bi kenn kiy jur, du yam ci moom rekk, mooy dem ci geneen ndombo gi jur fa dooley mbëjdoxalukaay jiy bañ coppiteeg dawaan bi koy jàll.
- M1/2 di xiirtalante gi ci ñaari nbombo yi.
Xiirtalante gi dafay aju ci diggante bi nekk ci ñaari ndombo yi, fu ñu feetante, seen melokaan ak limu lëmës yi.
[Soppi] Ngóora ci saa-su-nekk
Manees naa rënk ngóora ci biiram, bokkul ak ndëgërlu gi nga xam ne kàttanu mbëj gi nga koy jox daf koy yàq, soppi ko tàngoor, xiirtalu gi moom daf koy denc benn diir bi delloo ko ndombo gi, ba tax manees na natt ngóora gi ci:
sunu ko laalaatee:
nu am gii digaale:
kàttan gees di am ci diirub ñaari jamono j1 ak j2 mat:
Li ciy tukkee di ni yombul a soppi ci lu gaaw dawaan biy daw cib taxañ te dafay yées lu xiirtalu gi di yokku.


text:
Bëj-gànnaaru Afrig
Bëj-gànnaaru Afrig mooy diwaanu Afrig bi féete ci li nekk ci kawu tàkk gu Sahara.
Mooy la nuy faral di wax Afrig gu weex gi, ndax melokaanu ña fa dëkk, bii baat day safaano ak Afrig gu ñuul gi, di tekki Afrig gu bëj-saalumu-Sahara.
[Soppi] Séwógaraafi
Réewi bëj-gànnaaru Afrik:
[Soppi] Taariix
- Ci jamono ju yagg ja «Afrig» da doon jëmmal diwaanu Kaartaas, mooy réewu Tiniisi gu tay. Afrik ab diwaanu Nguuru Rom gu Mag ga la woon . Bi jullit yi ñëwee, baat bi dañ kaa soppi, araabal ko Ifriqiya.
- Beerbeer yi, ñooy way dëkk yiñ ni ñoo njëkk ci bëj-gànnaaru Afrig.
- Maghreb (sowu ci araab), moo ëmb réew yii: Gànnaar, Marok, Alseeri, Tiniisi ak Libi.
- «Afrig gu weex» bu njëkk da doon jëmmal barabu Afrig bi ay nit yu xees dëkkee: Marok, Alseeri, Tiniisi, Libi, Esipt. Waaye tay baat bi liñ kay jëfëndikoo bariwul.


text:
Almasi bi
Ci làkku ibrë (מָשִׁיחַ), la baat bi jóge. Almasi bi mooy ni ñu koy waxe ci Lislaam (Al-Masiḥe, المسيح). Ci angale mooy the Messiah; Ci faranse mooy le Messie
Almasi bi mooy tekki 'Ku Yàlla fal ngir liggéeyal ko'. Yonent Yàlla yi jiitu woon jamano Kirist waxoon nañu ci lu jëm ci musalkat bi Yàlla dige woon nara ñëw. Tur wi dafa ëmb wax yooyu yépp. Yawut ya, bu ñu masaana fal kenn, dañu daan sotti diwlin ci boppam, muy yonent, muy sëriñ mbaa buur. Krist, Almasi bi nag, mooy Ki Yàlla sol Xelam, ngir wone ne mooy Yonent, Saraxalekat ak Buur bi. Moo di yonent, bi nuy jottali xebaaru jàmm fa kanam Yàlla. Moo di Saraxalekat, bi nu ubbil bunt fa Yàlla. Moo di Buur, bi yilif ñépp ak yépp.
Baat bii mu ngi jóge ci làkku araab, sukkandiku ci làkku ibrë, te muy tekki ‘Kirist' ci làkku gereg. Ci Injiil bi ci gereg Almasi bi dafay am ñaari yoon rekk (Yow 1:41; 4:25). Ci firi Wolof, bu Injiil bi ci gereg amee Kirist te mu bëgga wax ci ndombam dañu koy firi Almasi. Bu Injiil bi ci gereg amee Kirist te mu bëgga wax ci turam dañu koy firi Kirist. Seetal itam Kirist.


text:
Bijjaan
Bijjaan aw yaram la wuy jur ab toolu bijjaakon. Man naa nekk ab mbëjbijjaan, moom dafay soxla ñu koy jox dawaanu mbëj ngir muy man di wéy di jur toolu bijjaakon. Man naa nekk itam bijjaan bu sax, ndax ngir jur tool bi du jële dara ci biti, Lépp ci biiram lay xewee, moo tax toolu bijjaakon bi di sax ba faww. Bii bijjaan man naa juddoo ci dénd ci yenn xeeti xeer walla it manees na koo sàkk.
Ab bijjaan di na am lu néew-néew ñaari dott, benn bu bëj-gànnaar ak bu bëj-saalum. Yenn xeeti yaram yi bijjaan da leen di xëcc, lu mel ne weñ, yeneen yi mu leen di bëmëx, lu mel ne ndox. Soo jëlee ñaari bijjaan nga jegele bëj-gànnaaru benn bi ak bëj-saalumu beneen bi dañuy xëccante.


text:
Diggu Afrig
Diggu Afrig (di wax tamit Afrigu yamoo) doon ab xaaju Goxub Afrig bu nekk ci diggante ndand féy-féy gu Sahara ci bëj-gànnaar ak ndand fey-fey gu Kalahari ci bëj-saalum; ci penku mi ngi yem ci peggi dexu Rift ca Ecoopi, ci sowu ci mbàmbulaanu Atlas.
Su nu sukkandikoo ci sedatley àdduna bi Mbootaayu Réew(MR) yi def, Diggu Afrik benn la ci diwaan yi ñu sedatlee Afrig.
Juroom ñenti Réew yi ci nekk:
- Angoolaa
- Réewu Diggu Afrig
- Kongòo
- Cadd
- Kameroon
- Réewu Kongòo
- Gaboŋ
- Ginne gu Yemoo
- Sao Tome ak Principe
[Soppi] Melokaan
Ci biiram di nga fa fekk barabu Afrig yi nga xam ne mandiŋ nga fa am, fekk fa réew yi am klimab ndand féy-féy, ay réew yu am ci allub yemoo bi, yu tàq ci dexu Niseer ak wu Kongòo.
Doju Kamerun(4070m), doju Ruwenzori(5119m), doju Elgon(4321m), doju Keeñaa(5200m), doju Kilimangiaro (5895m, di doj bi gën a kawe ci Afrig) ñooy doj yi nekk ci Diggu Afrig.
Doon na diwaan bu bariy nit.


text:
Way
Misik ak Way Misik(fr musique en music) nak ci wolof misik rek lanu koy wax ndax daa bok ci baat yi nga xamni ñéppa ko bok mook lu melni widewo(video) WAY baatu way mingi jugé ci nit ku way maanaam nit ku yéwwu litax mu tudd moom nit kookii waykat dafa way bà man a sos ay wax mbaa ay nasar yoo xamni nit ñimu nékkal bàyyi wuñu ci xel mbaa sax xamu ñuko woon kon moo leen gën a way batax muy way kon kuñuy tuddee waykat dafa wara doon kuy yeeté
[Soppi] Way batay man na tékki poesie ci wolof
Ay Misikkat ci Senegaal
Ay nasarkat/Taalifkat ci Senegaal


text:
Wikipedia
Wikipedia (di jàng wikipediyaa) ab sémbub jimbulang la ci web bi, di lu àddunawu te bariylàkk. Ag bindam nag mi ngi wéy ba tay, xaralaay wiki lañu jëfandikoo ngir sos ko. Yéeney Wikipedia mooy jébbal am ëmbiit mu ubbeeku, maandu te fugluwu.
[Soppi] Jaar-jaar
[Soppi] Sémbub Nupedia
Nupedia di woon ab sémbub jimbulang bu ubbeeku bu Jimmy Wales sosoon ci weeru gamu atum 2000. Mboolaay gu Bomis (gi Jimmy Wales féetewoo woon moomeel gi ci ëpp) moo ko jàppale woon ciy koppar, doon fay Larry Sanger mi jiite woon mbind mi. Waaye Nupedia ag màggam dafa yeexoon lool ba waraloon, ci 2001, Larry Sanger xalaatoon ni sos ab wiki moo doonoon liy man a gaawal yokkteeg jukki yi. Xalaat boobu ñeel jëfandiku xaralag wiki ngir sos ab jimbulang, juroon na ag diisoo ci diggante Larry Sanger ak tëriinkat boobu di Ben Kovitz ngir mu faramfaceel ko ci ni mu gën a leeree ana nan la xarala gu wiki di doxe, ci ab reer ca San Diego la ame woon, ci 2 tamxarit 2001. Ci nii Larry Sanger ni Jimmy Wales ngir ñu jëfandikoo xarala gu wiki ngir sos ab jimbulang bu gën a woyof, lii moo jur sosug jimbulang bu Wikipedia.
[Soppi] Sémbub Wikipedia
Ginnaaw bi ko Jimmy Wales ak Larry Sanger sosee, Wikipedia ngi judd ci kàllaama waa angalteer ci 15 tamxarit 2001. Gu waa faraas teggu ci 23 gamu 2001, gu waa almaañ tegu ci ak yeneen yépp, ba tay ci atum 2007 mat nañu ñaari-téeméer ak juróom-fukki làkk.
Ci 1 diggi-gamu 2002 la Larry Sanger tekki ndomboy-tànkam ci ñaari sémb yépp, ginnaaw bi Bomis tëyyee loxoom, fayatul Larry Sanger ci liggéey bi mu doon def ci Wikipedia ak ci Nupedia. Ci 26 weeru koor 2003 la Nupedia tëj ba fawwu, Wikipedia moom wéy di màgg.
Boobu ba léegi Wikipedia di dox ci ay àtte yiy askanam tëral ndànk-ndànk jëmug kanamam. ci 20 maami-koor 2003 la Mbootaay gu Wikimedia (wikimediafoundation.org ) juddu ngir wut ay koppar yu muy suuxate sémbi wikipedia yépp.
[Soppi] Wikipedia Wolof
Wikipedia wolof moom mi ngi sosu ci ndeyi-gamu 2003, toog daanaka ñaari at te amul benn yëngu-yëngu. Ci tamxarit 2005 la am jukkeem bu njëkk. Xoolal xët wi ñeel Taariixu Wikipedia wolof
[Soppi] Melokaanu sémbub Wikipedia
[Soppi] Yéeney sémb bi
Ni ñu ko binde ci xët wu njëkk wi, bakkam mooy:«Jimbulang bu ubbeeku bi», maanaam di lu ñépp bokk, te ñépp man cee cëru ngir gënal ko. Jimmy Wales di kenn ci ñaar ñi sos sémb bi, mi ngi koy tekkee niki «ag jéemantu ngir sos ak séddatle ab jimbulang bu ubbeeku ci anam gu mucc-ayib ngir nit ku ne man koo am ci làkku cosaanam».
[Soppi] Melokaani Wikipedia
Baatu «Wikipedia» mi ngi jóge ci taqaleg ñaar yii di «wiki» di ag nosteg yoriinu ëmbiitu dalub web bu ñu man a soppi jaare ko ci ab joowukaayub web, ak « pedia » di reenu baatu làkku waa angalteer bii di encyclopedia, di tekki jimbulang.
Li ñu jublu ci sémbub Wikipedia mooy mu doon ab jimbulang, maanaan muy jëmmal bépp xameefu nit, lépp lu nit xam man caa ne. Wikipedia du ab baatukaay, du am péncum waxtaanuwaay (xoolal xët wii ngir xam lu wikipedia doon ak lu mu doonul: Ndimbal:Ubbeeku). Sémb bi dafa àddunawu, day laal bépp xeetu xam-xam, bariylàkk, te amul ag pay.


text:
Youssou N'Dour - Dem
DEM (living)
Dem dem Dem fan ? Den ndax lan ? Baya ko mom Dem nguir xee bou barri bi Dem ndax teen boh neex bi Teh rapp rek noom noo siy naan Nach bi lakkatouma taw bi barrewoul Dem ngir bokk bone menou fee am Dem ngir daffa wara nekk gorr done Goorgoorlau Dem dem dem fan ? Dem ndax lan ? Liberte bi Si espace bou lendeum bi Sama beut yi guissa tounou Garap yi nga xamenteni noo ma souxat Su beut setiee barap yi bow Dem ngir Keur gui daf may nirou lou lendeum Dem nguir daffa warranekk goor done Goorgoorlau Damay dem Chi alla bi Damay dem Chi dex goumak gui Ne damay dem waw seeti sama nawleyee Damay dem si ban bou ritax bi Damay dem ba reewu bitty Ne damay dem waw setti samambokkyee go-go (bis) Won ma sa yarii ma wax la ki nga donoy Won ma sa mbokk ma wax ko fi ngay diaar Hey what do you need ? He he yaw lilaneex Won ma sa yarii ma wax la ki nga donoy Won ma sa mbokk ma wax ko fi ngay diaar He defa li la neexoy hey yaw lila soop Sammkatou mboott moo xam ba ciy Sooxaoy ni meneuh kott noom daal amounou Mbaam hey defal li la nexx oo hey what do you want ? Ho ho ho ho ....


text:
Oseyaani
Oseyaani ab gox la bu nekk ci Mbàmbulaan gu Dal gi. Ci biiram Óstraali, ak Seland-Gu-Bees gi, ak Papuwasi-Ginne-Gu-Bees gi, Tasmaani, ak yeneeni dun. Oseyaani mooy gox bi gën a tuuti.
[Soppi] Ci lu daj
Ci lu daj Oseyaani dañ koy jàppee ni ab gox bu nekk ci diggante Bëj-saalum-penku Asi ak Bëj-saalumu Aamerik.
Oseyaani mooy gox bi gën a tuuti ci gox yi ci àdduna bi, ci 8 523 655 km kaare lay tollu, te 90% ya Óstraali la, 5,4 % ya di Papuwasi-Ginne-Gu-Bees, 3,1% ya di Seland-Gu-Bees gi, yeneen réew-réewaan yi tas ci Mbàmbulaan gu Dal gi doon 1,5 ci gox bépp.
Am na 32 642 390 ciy way dëkk di ñareelu gox bi gën a néew ay nit lu weesu Dottu Bëj-gànnaar bi. 60% ya Óstraali la ñu dëkk, 16% ya Seland-Gu-Bees gi, 12% ya Papuwasi-Ginne-Gu-Bees.
[Soppi] Diwaan
Ni yeneen gox yépp, ay peggan ci deggoo rekk lañ leen daggee. Baatu Oseyaani dañ koy jëfandikoo ngir jëmmal ab xaaj ci àdduna bi bu ëmb bépp suuf su nekk ci Mbàmbulaan gu Dal gi te duggoo ci barabi dott bi.
Ci lu ëpp yii la ñuy jàpp ne ñooy ay Diwaanam:
Ki defoon bi seddale moo doonoon Jules Dumont d'Uville ci 1831, waaye tegu woon ci cëslaayu xam-xam gu ñu ñangu tay. Ci 1970 ba tay, séwógaraafikat yi, Gëstukatu-làkk yi, ak yeneen boroom xam-xam, ci seeniy liggéey, yii rekk la'ñ koy seddalee Oseyaani gu Jege ak Oseyaani gu Sori.
[Soppi] Rèew ak suuf
Lu ëpp ci réewi Oseyaani yi, ay dun la ñu. Mennum Óstraali ak Papuwasi-Ginne-Gu-Bees ñoo am ay peggu suuf ak yeneen réew (Ci Dunu Ginne gu Bees gi ak Endonesi gi ñuy boole wàllam gu bari ci Oseyaani).
Lim bii di toftal dafa boole mbooleem réew aki suuf yi fa nekk. Te jàpp nak ne am na ay suuf yu fa ne te ñu jàppee leeni réew, waaye tembu ñun kon ay réew la ñu ci biiri réew, di nan bind ci réew mi ñu bokk ci wet gi.


text:
Haj
Haj mooy juróomeelu ponku Lislaam, Ci waxi Yonent Yàlla Muhammed ja ni: "Tabaxees na Lislaam ci juroom: Seere amul benn buur bu dul Yàlla te Muhammed ndawam la, Taxawal Julli, Joxe Azaka, Woor weeru koor, Ak Aj ci ku ko man aw yoon", ba tay Aj farata la ci benn jullit bu ko man (ci bepp anam), ci waxi Yàlla mu kawe ja ni:ñeel na Yàlla ci nit ñi Aj néek ba ci ku ko man aw yoon (benn yoon) te ku weddi Yàlla moom woomle waliif mbindéef yi.
[Soppi] Haj Màkka ak kumu war
Haj Màkka benn yoon faratala ci mukàllaf mu ko man ci yaramam ak ci ab yobbalam. Manug Yaram wi moodi mu bañ a ame wopp ju ko tee man a dem walla mu ragal ca dem ga dollikug wopp ja, walla sosug wopp walla ak yeex a wér.
Yobbal bi yit moodi mu am lu ko lew lu sell loo xamni darra ci ribbaa nekk u ca, àqi kenn neek u ca, te yal waanu ko ñaanu ko te mu doy ko sëkk ba du tumurànke ci yoon wi du ca yalwaan du lëjal kenn, waa këram yitam mu bàyyee leen lu leen doy sëkk ba du ñu muturànke du ñu lëjal kenn. Mu fay boram yépp bu dul bu am digam teewul, waaye bu dee teew balaa dellu si sax war na koo fay balaa dem walla mu batale ko. Bu ci yooyu yépp amee nak war na ko ni ko julli ware ku ko weddi ab yéefar la, ku ko bàyyi te tay ko te tëlewu ko ci genn anam ab saay-saay la bu bon te bu ko tuubul ba dee sawara la jëm. Ku ko bëgg nak bu demee ba fa muy armale dana fa fekk ku ko jiite ci yi mu war a def yepp ak yi mu war a bàyyi yepp ba ba muy noppi. Moongi ware ci weeru Tabaski
[Soppi] Ñatti xeeti Haj yi:
Haj am na ñatti xeet:
1-Hajug tamattu
2-Hajug qiraan
3-Hajug ifraad
[Soppi] Umra
Umra yitam sunna la benn yoon mook Aj ñoo nuroo lépp waaye boo doxee safaa ak marwa umra jeex
[Soppi] Faratay HaJ
Haj ñeenti farata la am :
1 yeenee aj (nawaytu al-hajja wa 'ahramtou bihi li l-Laahi taala)
2 tawaaful ifaada
3 dox diggante safaa ak marwa
4 taxaw arafa.
[Soppi] SUNNAY AJ
Sunnay Haj fukk ak ñaar la:
Am na ci ñeent yoy ñi ngi ame ca armal ga:
1 sangu gu jokkook armal gi
2 rafle ci lunu ñaw 3 solub ñëkk akug làmbaay aki dàll 4 labayka.
Tawaaf gi am ñeenti sunnaam : 1 dox gi 2 foon gi doj wa ci loxo walla gimiñ 3 ñukk gi ci ñatti tuur yu njëkk yi 4 ñaan gi ngay ñaan ci tawaaf bi.
Dox gi safaak marwa it am ñeenti sunnaam : 1 foon doj wi bu dee daa juge ca jàkka ja jem safaa 2 ag yeegam diggante safaa ak marwa 3 gaaw gi niy def ci batnu masiil 4 ñaan gu amulub àpp gi ngay def ci kaw safaa ak marwa.
[Soppi] Bañ na ñu
Bañ na ñu lool nak ku Aj ba dik mu di ko darajawoo walla mu di ko tuddoo di ko dolli ci aw turam, walla mu defe ni gëne na ko (Aj gi) kenn ku ko deful. Na ko def ngir Yàlla rek, niki muy tuddee Yàlla ak a julli ak a woor ak a natt azaka ngir Yàlla. mu xamni Aj yitam ak yooyu ñoo yam kepp ci ku mu war. lu waay di def na ko def ngir Yàlla rek ngir lu dul Yàlla ak neen la.


text:
Mbàmbulaan gu Bëj-saalum
Mbàmbulaan gu Bëj-saalum gi mooy mbalkaam ndox mi ne ci li wër Dottub Bëj-saalum bi. Mooy ñenteelu mbàmbulaan mi gën a réy ci àdduna bi.
Yaatuwaayam gépp mi ngi toll ci 20 327 000 km², guddaayu tefes gi di 17 968 km.
Mi nu wuteeg yeneen mbàmbulaan yi seen dig doon ay gox, moom rek mooy la ñuy tekkee ni ab mbalkaam ndox mu wër ab gox (goxub Dott bu Bëj-saalum); doon ab jaaro bu tëdd ci 60°(60 aj) gu tus-wu-gaar wu Bëj-saalum.
Mbàmbulaan gu Bëj-saalum xóotee na lu tollook 4 000 ba 5 000 m, daanaka ci tëraayam gépp, lu weesu yénn barab yi gën a néew xóotaay.


text:
Related Tags: Serigne Saliou Mbacke Serigne Bara Mbacke Dakar palais Mourtada Mouride Wakhi serigne Touba Serigne Saliou Mbacke Touba Mouride Fatou Laobe Serigne Bara Wakhi serigne Touba Serigne Saliou touba mouride Wakhi serigne Touba Bamba Touba Touba mouridisme muridism serigne khadimou rassoul cheikh ahmadou mbacke senegal magal serigne saliou Wakhi serigne Touba Show Tout Chaud NGagne Serigne Touba Mouride Murid Khadimou Rassoul Cheikh Ahmadou Bamba Mbacke Touba Senegal Mouridisme Muridism Muridismo Serigne Saliou Mbacke Serigne Bara Mbacke ce samedi a Dakar Mouridism, Muridism, Serigne Touba, Khadimou Rassoul, Cheikh Ahmadou Bamba Mbacke, Mouride, Murid muridsadiq Wade Serigne Bara Mbacke touba mouride Serigne Bara touba mouride ndeye diarra gueye ak xalass serigne mansour
Sort by: Date Added - Title - View Count - Rating


text:
Diggu Aamerig
Diggu Aamerig mooy xaaj bi nekk ci digg goxu Aamerig, ci diggante Meksik (bokk ci Bëj-gànnaaru Aamerig), ak Koloombi (bokk ci Bëj-saalumu Aamerig). Ay melokaanam ñooy li mu nekk di ab séla ci diggante ñaari Aamerig yi, ak li mu doon it ab jàllu, ngir man a jòge ci Mbàmbulaanu Atlas dem ci Mbàmbulaan gu Dal gi. Ca réewu Panamaa la boobu jàllu nekk.
[Soppi] Séwógaraafi
Réew ya fa nekk:
[Soppi] Taariix
Ay xay yu mag juddoo nañu ci bii diiwaan, yu ci mel ne yu Maya yi. Waa Espaañ ñooy waa Tugal yi fa njëkk a ñéw. Ñoom ñoo aakimoo woon nguuri Maya yi, dal di leen di noot ci lu mat ñetti xarnu. Daanaka réew yi nekk ci Diggu Aamerig yépp làkkuw Espaañ lañuy wax.
Bi ñu amee seenug tembte, ci ndoorteelu 1800, la leen ay jafe-jafe yu bari ganesi. Looloo tax li ëpp ci taariixu réewi Diggu Aamerig yi, ba ci 1900, ay daane nguur ak ay xaree ci gën a fés.
[Soppi] Koom-koom
Li ëpp ci am-am yi nekk ci diwaan bi, suufu mbéy la te li ci ëpp ci loxoy ñenn nit ñu néew la nekk. Mbéy mi, ba tay, moo ëpp solo ci seen koom-koom, njudéef (produit) yi ñu soxla ngir seen dund dañu koy jéggaani bitim-réew. Seen campéefi koom-koom yi tamit li ci ëpp ay doxandéem a leen moom.


text:
Koom-koomu Afrig
Jàpp nañ ne koom-koomu Afrig mooy gi gën a dellu ginnaw, suñu koo mengalee ak yeneen gox yi.Koom-koom dafa doon lu yaan, bariy fànn, kon fii dañ fiy junj yenn yi rekk.
[Soppi] Mbay
Njuddéef (production) mu mbay mi ci Afrig day wuute wuute gu mag, kem ni kilimaa bi wuutee, ndax diiwaan yu tàng yi la fay juddoo ci mbay bokkul ak lay juddoo ca diiwaan yu diggdoomu ya (yu yamuw tàngoor ya).
Ëlëgu mbay ci Afrig lu am yaakaar la, ndax am na fi ay yaatu-yaatu yu mag ci suuf su nangu mbay su ñu jëfandikoogul, kon ëlëgu koom-koomu Afrig lu mat a dale‘m xel la, ndax li muy wund lépp aw yiw la ak mbégte.
Bokk na ci njuddéefi mbay yu afrig yi ëpp solo yii:
- Kakaawoo: mi ngi ci tefesug Gana gi, di ñatti ñeenteeli njudéefi àdduna bi (maanaam bu ñu xaajoon li ci àdduna biy liggéey ci Kakaawoo ñeenti xaaj, ñatt yi fa lañu leen di liggéeye).
- Diwug garabu tàndarma : mi ngi ci Tefesug Gana gi, Afrig nag mooy gox bi ëpp lu koy jóox (produire) ci àdduna bi.
- Gerte : Sudaan, bëj-gànnaaru Niseria, ak Senegaal
- Saytoon (olive) , mawaalih, dugubi qamh ak mboq : ñi ngi ci cat yu bëj-gànnaar yu Gox bi, rawati na ci diiwaanu Maghreb bu Araab bi.
[Soppi] Jur gi
Boo gëstoo dinga gis ne :
- Ay milyoŋi bopp cig jur ñi ngi leen di yare ci sàmmuwaayi Sawaana yi ci Diiwaani Gëwéel yi, ñi ngi yar it ay milyoŋi bopp ciy xar aki bëy ci sàmmuwaay yu diggdoomu yi (walla yu yam tàngoor yi) ci bëj-saalumu Gox bi ak ci bëj-gànnaaram gu sowwu ci Maghreb gu Araab gi, ay milyoŋ it ciy giléem ñi ngi leen di yar ci tàkki Afrig yu yaatu yi.
- Njuddéef (produit) yi tukkee ci jur gi, ci Afrig, am nanu doole bu baax ci yaxantu gu àdduna bi . Afrig gu bëj-saalum gi moo jël ñeenteelu barab ci réewi àdduna yiy génne ngënël (laine),. Maxrib gu raab gi moom dina génne (exporter) ay xar, di génne ay njuddéefam ñuy ngënël, yàpp, jëme leen ci réewi Tugal yi
[Soppi] Mbell yi
Afrig gox la bu naat te woomle ci ay koom yu mbell, lu ëpp ci mbell yooyu nag ñi ngi ci bëj-saalumu Afrig, ak ci mbalkam Kongoo, ak ci réewi Maghreb gu Araab gi. Yi ëpp solo ci mbell yooyu ñooy yii :
- Jamaa: lu tollook 91% ci njuddéef mu àdduna bi (li ci àdduna biy liggéey)
- Wurus: lu tollook 65% ci njuddéefu àdduna bi
- Xànjar: lu tollook 23% ci njuddéefu àdduna bi
- Yoraaniyom: lu tollook 60% ci njuddéefu àdduna bi
- Fosfaat: lu tollook 33% ci njuddéeefu àdduna bi. ( ma nga ca réewi Maxrib gu Araab gi)
- Kobalt: lu tollook 70% ci njuddéefu àdduna bi
- Manganiis: lu tollook 20% ci njuddéefum àddunaà bi
- Boksit: (Alimiñom bu ñu laalul) mi ngi ci Gineek Gana
- Petrol: lu tollook 11% ci njuddéefu àdduna bi, mi ngi nag ci Tàkk gu mag gi, ci Isipt , Libi, Alseeri ak Niseeria.
(yii nag ay njoxe (donnée) lañu yoy man naa am soppeeku nañu)
[Soppi] Ndefar (industrie)
Ku gëstu dinga gis ne Afrig :
Gox bu naat la ci ay gongikuwaay yu xéewal yu gàncax, yu mbay, yu jur (dundat) ak yu mbell, niki : wëtéen, ay diwi gàncax, daakaande gi (gomme arabique ), kakaawoo, xànjar, wurus, bettax, fosfaat ak petrol, yii yépp ay njuddéef walla ay ne-ne yu ñu laalul (produits bruts) la ñu, yu am solo te manadee ñàkk ci wàllug ndefar.
Looloo taxoon gox bi di am rëbb (proie) mu réewi Tugal yu sancaan yii di woroomi ndefar (industries) yu mag doon xëccoo, ngir jot – ci anam gu yomb ak ci njëg yu jàppandi - ci ne-ne yu ñu laalul yu fees dell yii ci Gox bi te seeni ndefar di leen soxla, di leen manadee ñàkk. Bu ko defee ñu leen di indeeti giñnaaw bi ñu leen defaree ngir jaaysi leen ci ja yu Gox bi ci ay njëg yu seer te kawe.
Looloo tax it réewi sancaan yu mag yi doon def ay politig yuy tee ndefar yu barab yi (l’industrie locale) di am ak a sawar, ngir Afrig des di ab ja bu mag bu ñuy jaaye njuddéefi Tugal yi ci ay njëg yu kawe, ak it ngir Afrig bañ di jëfandikoo ne-neem yu ñu laalul yi, te loolu doon na am bu ndefaram doxoon te jëm kanam. Ci nii la Afrig di dese dib gongikuwaay bu mag buy génne ay ñumm (ay ne-ne yu ñu laalul) ñeel réewi séancaan yu ndefar yii, te it dib ja buy guux mbooleem sila (marsandiis) yiy bàyyikoo ci yii réew.
Bii politig moo lënk te takk koom-koomu Afrig bi ci koom-koomu réewi sancaan yi, bu ko defee gox bi mujj di lu lott ci amal ag tembam gu koom-koom, bu ko defee réewi gox bi mujj di yu ginnaawe, seeni tolluwaayu dund suufe , tolluwaayi dund yu réewi Tugal yi kawe.
Askani Afrig yi yewwu nanu ci mujjantal gi, jamonoy jànkoonte ak jàmmaarloo gu tar tàmbali lànk canc gi, looloo jur tembug askani Gox bi ci politig, daal di tàmbali di jariñu ci koomi seeni réew ñeel seen bopp, di liggéey it ngir mel ne ñépp ci jekk ak am dund gu neex.
Kon ëlëgu Gox bi gu ndefar ay xéewal rekk la. Ndax kat bu weesoo li gox bi nekk di lu fees aki ñumm yu wuute, teewul mu am sàq mu réy ci ay gongikuwaayi kàttan (source d’énergie), rawati na mbëjum ndox (kurãŋ buy ame ci ndox), petrol ak këriñ.
[Soppi] Wàllug jokkoo (communication)
Gox bi day sukkandiku - cig jokkoom – ci yooni weñ yi (raay yi) , yooni jéeri yi ak ngaalug dex (navigation fluviale). Waaye nag gox bi lu deltu-ginnaaw la ci wàllug jokkoo, bu ñu ko nattee ci yeneen gox yi, loolu nag li ko waral mooy lii:
- Tàkk yu yaatu, yu bekkoor, yu néewi ndox yi.
- Gotti Yamoo, yu fatt, yu bari yi ay ngirowaay aki déeg.
- Bari gi mu bari ay rotuwaay aki balluwaayi ndox (cascades)
- Ñugg-ñugg yi ( creux; movement du sol; ride) yu wow yi ci yenn wàll yi.
Réewi gox bi man nañoo noot jafe-jafe yii, gën a jëmale kanam seen jumtukaayi jokkoo bis bu Yàlla dogalee ndefar yewwu fi ba jëm kanam. Jamono jii ñu tollu gox baa ngi sàkk ay yooni jawwu yu am solo yu koy àggale ci mbooleem wàll yi.


text:
Bëj-saalum-penku Asi
Bëj-saalum-penku Asi ci goxu Asi la bokk.
Su nu sukkandikoo ci sedatle, bu àdduna bi, gi Mbootaayu Réew yi def, Bëj-saalum-penku Asi benn la ci diwaani Asi.
Réew ya fa nekk:
- Brunaay Daarusalaam
- Kamboodiya
- Endoneesi
- Lawos
- Maleesi
- Miyanmaar
- Filipiin
- Singapoor
- Taaylaand
- Timoor gu Penku
- Wiyetnaam
Réew yépp yi nekk ci lim gi ci kaw, ba mu des Timoor gu Penku, ay Cër la ñu ci ASEAN: di ab mbootaay bu judd ngir soqali koom-koom mu diwaan bi jaare ko ci jappalante.


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Wollof (Wolof)
Yàlla safaan na làkku àddina, mu jaxasoo
- Ci biir loolu nag waa àddina sépp a bokkoon wenn làkk, seeni wax di benn.
- Bi nit ñi toxoo, jëm penku, dañoo gis ag joor ci réewu Sineyaar, ñu sanc fa.
- Ñu ne: «Ayca, nu defar ay móol yu ñu lakk cib taal, ba mu ñor.» Noonu ñu def móol ya doji tabax, taqalee ko koltaar,
- daldi ne: «Ayca, nu tabax ab dëkk bu taax ma bëtt asamaan; kon dinanu am woy, te dunu tasaaroo ci kaw suuf.»
- Waaye Aji Sax ji wàcc, xoolsi dëkk bi ak taax, mi doom aadama yi tabax.
- Aji Sax ji da ne: «Su ñu tàmbalee nii, di menn mbooloo te bokk wenn làkk, kon dara dootu léen të.
- Ayca, nu wàcc, safaan seen làkk, ba dootuñu déggoo.»
- Ba loolu amee Aji Sax ji jële léen foofa, tasaare léen ci kaw suuf sépp, ñu yemale fa dëkk ba ñu doon tabax.
- Looloo tax ñu tudde dëkk ba Babel (mu firi Safaan), ndax foofa la Aji Sax ji safaane làkku àddina sépp, mu jaxasoo, te fa la léen tasaaree ci kaw suuf sépp.
Information about the Wolof language |
Wolof language learning materials
Tower of Babel in Niger-Congo languages
Akan (Twi/Fante),
Bemba,
Chichewa,
Efik,
Ewe,
Fula(ni),
Igbo,
Kinyarwanda,
Kirundi,
Lingala,
Ndebele,
Northern Sotho,
Shona,
Southern Sotho,
Swahili,
Tsonga,
Tswana,
Wolof,
Xhosa,
Yoruba,
Zulu
Tower of Babel in other languages
Learn Chinese Characters with the Omniglot Chinese app