text:
Waxtaani jëfandikukat:Abdu Xaadir KEBE
Welcome to the Wolof Wikipedia/Bienvenue au Wolof Wikipedia! Feel free to write something about yourself on user page. Si vous preferez, je peux aussi ecrire en francais. Feel free to leave any questions. You can sign comments and questions using ~~~~. --Jose77 18 juillet 2007 à 22:50 (UTC)
dalal-jammModifier
ñoo ngi lay dalal-jamm ci wikipedia. lu benn loxo man ñaari loxo ko ko dax, con bek nañ ci sag mbindu. wiki wolof ca kanam. yërël xëtu dala-jamm gi fii
--Ibou 19 juillet 2007 à 11:06 (UTC)
Addu Xaadir KEBEModifier
Di am yeenee jàpp ci bépp liggéey buy jëmale sunu làkk wii di wolof kanam
soppiModifier
maa soppi saa Xëtu jëfëndikookat, looy wax ci lu jëm ci yaw, ci moomu xët nga ka wara bind yaw lañ ko jaglel. --Ibou 20 juillet 2007 à 19:34 (UTC)
leeralModifier
bu ma sañoon xët-njëkk da nga naan xët wu njëkk wi, walla nga ne teeru walla kër gi. bul tënku ci li ñenn ñiy bind rekk, ndax am na ci ñoo xam ne gënuñu laa dégg wolof, te boo jëfandikoo sa xael génne lu gën li ñu génne, day mujj nga leen di jariñ, te maak yaw man nanoo sos ab gëstuwaayu baat muy akaademi boo xam ne baat bunuy génne gëstu ko ci. aji jëfandikoo moo gën jëfandikookat, bu dee ñu bari di way jëfandikoo
laajModifier
Nooy tekkee yii
compte:lim
categorie:maas:kuréel;mbooloo
son:kàddu
video:bu dee araab sax wideo lanuy wax, daa am baat yoo xam ne làkk yépp a ko bokk itaalien itam moom lay wax fr ak ang, waaye man nga koo firee (seetaanu) (gisu)
citation, citer: tudd
tableau: alliwa;tablo; limuwaay
espace:diggante
copier: sotti; làwwi;jël; tonni;yaxal;dayal. Sotti bu nu daa jàng alxuraan këyit wu ñu nu jox ngir ñu bind ko feneen dañu naan ñu sottileen ko mooy kopileen ko
coller:taf;tay
parrainage:baayale;waajurale
contribution:ag bokk;joxe xalaat, ceru,joxe ci ab cer
damaa bëggoona xam ndax baatu xarala yi ngay jëfëndikoo yaa koy sos wala?
man yi may jëfëndikoo ci sa may jukki fii laa koy jëlee muy baat yu seex anta joob sos. Yaakaar naa ne sunug deggoo ci baat yi nuy jëfëndikoo lu am solo la.--Ibou 20 juillet 2007 à 19:43 (UTC)
Ma lay xamalModifier
ma lay xamal ne Seex Anta maa ko gën a dégg wolof, ndax moom tubaab bi duggoon bu baax ci làmmiñam aki xalaatm, am na téere bu ma la yonnee woon ci taariix, ma lay xamal ne bu ñu naw la ci Senegaal ci wàllug terminologie, ndax am na ci term yoy day reeral te day tax ba làkk wi di jafe
jukkiModifier
waaw kon ngir sunuy baat ma na nengoo faw nu book fañ leel di jëlee. ndax am nga ab baatukaay bu mel ne bu sex anta bi ma yor, boo ma ma na jox? man lii soxal na ma lool ndax mooy tax làkk wi neexa nand. kon li ma lay ñaan mooy nga jàng jukki yi ma bind, nga xool ndax baati xarala yi ma fay jëfëndikoo mengoo nañ ak yi nga xam. soo ci gisee ay dëngte,di la ñaan, nga jubbanti leen te wax ma, ci sama xëtu waxtaanukaay, yan lañu. jërëjëf --Ibou 22 juillet 2007 à 15:30 (UTC)
categorie:Wall la ko tekkeewoon wall moom manul a tekki categorie moom kay benn ci baat yi ma la yonnee, boo amatee lu l jaaxal wax ma teg it baat ba nu ne moo baax ci wolof te laaj ma ba xam baax na walla deet, rawati na boo ko dugalee cib jumla maanaam fraas compte: waxumawoon lim, ci misaal:compte banque, boite Email (une compte)
espace nom: (l'espace qui est reservee0 pour ecrire quelque chose)
tontuModifier
diggante day firi espace bu boobaa ab diggante ngay wax, day firi it entre diggante ñaari kër yi aw yoon jaar na fi/entre/, bokkul ak bindal ci diggante bii maanaam espace bii, yaatu–yaatu it dina firi espace. boite Email moom boyotu bataaxel lanu koy wax, compte nag man naa tekki am sàq, muy fi ngay denc li nga jot a am ciy bataaxel di leen fa génnee. man ngaa yonnee ab E–bataaxel ci abd@sentoo.sn ci ku nuy wax soxna Aram FAAl moom lingust bu mag la def na benn téere xamtéef /informatique/ bu am solo, xamante leen nee ko maa leen boole. jëlal baat yii nag : fàccaakon:explosif, fàcc exploser; ci maanaa xare booba de fàccal nanu fa ay fàccaakon yu bari
baatukaay xamteef giModifier
waaw googu téere gisoo naa ki internet, wax naa sax ngir ñu jëndël ma ko te yònnee ma ko. xam na bala yagg di naa ko jot. soxna aram fal tamit degg naa ko; ligey yu am solo lay def ci làkk wi. dinaa jokkoo ag moom. wasalaam maa ngi jëndlu tamit baatukaay bu Jean-Léopold Diouf, Dictionnaire bilingue Wolof-Français, Paris, Éditions Karthala, 2003;
yaakaar nga ne jar naa jënd. man naa cee gis ay baat yu am solo? --Ibou 23 juillet 2007 à 17:29 (UTC)
tontuModifier
Waa-waaw bu am njariñ la te moom man ngéen a liggéey sax, ku wolof ñor la boo amoon sa mbokk mu nekk fii fi senegaal boo ma boolee ak moom ma jox ko ay téere yu mu def, waaye ma lay xamal ne ab gëstukaayu baat bu ñépp déggoo moom amagul, lu ci waay def it lu aju ci yaw mi ko def rekk la, kon yaakaar naa ne yaw boo góor-góorloo xar baax (def lu extraordinaire), te man man naa laa jàpple, ñooñu ngay wax de maa leen raw li ma ci man de manuñu ko ci, caaxaanuma nag. Meme Aram Faal moomu damay faral a laaj. boo ma dee tegal ay jukki yu jar a tekki, dinaa la leen di faral di tekkil
aram faalModifier
bind naa ko ab bataaxal, tont na ma. nee na ma li ma wax ci wikipedia amal na ko solo, nee na di na fi ñëw.
Say xarit yi nga am yu wolof yiiteel, daŋ leen cee wara xiir.
wikitionary: wall la ci wikipedia, foofu lu jëm ci wallu lakk rek lañ fay def. Man nan faa sakk ab baatu kaay boo xam ne ñëpp a ciy ma na duggal seen loxo. Di nan mana waxtan ci baat yi ba deggoo am ci, ni muy amee fii ci wikipedia. sunu amee ñu mel ne yaw, aram ak ñeneen, di nan fi ma na sakk ab baatukaay bu dëgër te wòor.--Ibou 25 juillet 2007 à 18:00 (UTC)
lahamdu lillaaModifier
kon dinaa gën a gëstu loolu, xoolal maa ngi la ciy déglu, Aram Faal nag fonk ko, ku am solo ci wolof la
Wolof WiktionaryModifier
Hi Abdu Xaadir KEBE,
User:Ibou wishes to become an administator on Wolof Wiktionary. You can support him here. Thankyou. --Jose77 26 juillet 2007 à 04:17 (UTC)
tekkiModifier
baat yi nekk ci sama Xëtu waxtaan. So leen mane tekki --Ibou 26 juillet 2007 à 18:57 (UTC)
Welcome, bienvenu!Modifier
Welcome, ou bienvenu! Maybe you can also write a little bit about yourself in English and/or French. Peut-etre vous pouvez aussi ecrire un sur vous-meme en anglais et/ou francais :) Une question importante: est-ce que vous preferez l'anglais ou le francais? Merci, thanks! Guaka 31 juillet 2007 à 10:24 (UTC)
replyModifier
I like english more than french,
wolof wikitionaryModifier
soo demee fii Wolof Wiktionary man nga faa duggal ay baat ak seen tekki ci yeneen làkk --Ibou 2 Baraxlu 2007 à 11:19 (UTC)
- Please support Ibou for administrator here. Thanks. --203.109.217.207 4 Baraxlu 2007 à 05:33 (UTC)
laajModifier
man sama jot daa bariwul, boo mamanoon a leeral bu baax nan lanuy dugale baat dina ma gën a sawarloo,ñaareel ba soo ma mayoon may man a gëstu baat yi nga duggal di wone yu ko gën dëppoo ba xam di nga ci ànd am déet loolu dina gën a rafetal liggéey bi. boo manoon it ma lay bindal li ma am ciy baat nga koy duggal moo may gën a noppal.jàmm ak xéewal
tontuModifier
Soo bëggee duggal ab baat, ci lu njëkk seetal baxam baat bi am na ba noppi, walla deet. su dee amul, nga xool fan la baat bi wara bokk, ci ban wàll (su fekkee baatu xeltu la, nga bind ko ci biir xeltu, su dee xaralaymbëj la nga def ko fa). su dee nak baat bi bokkul ci benn ci yooyu, nga bind ko ci seet, kligal Ayca, su fekkee baat bi amul daf lay laaj ndax dang kaa bëgga sos. ci nii dafay mel ni nga sos ab jukki ci wikipedia. baat bi mooy nekk koju jukki bi. nga tekki ko ci làkk yi nga xam yëpp. ci suufa-suuf nga bind fa lii '''catégorie:baati wolof'''. soo bëggee gis baat yi ma mujjee duggal, da ngay dem ci Modifications récentes, nga soppi leen su ñu amee ay ndëng-ndëng. su la neexee tamit, saa yoo amul jot, nga bindal ma baat yëpp ci sama xëtu waxtaanukaay, man ma duggal leen. Soo bëggee seet baat yi nga duggal nga dem (Seet ab baat). Jàmm ak xéewal
Ay baat a ngoogu yu beesModifier
dinaa def li nga wax bu ma gënee am jot waaye xoolal baat yooyu:
layalkat: avocat
naal;sémb:projet
jiiñkat:procureur
jiiñkat bu mag bi:procureur général
àttekaay;ëttu àttekaay:tribunal
yoon wiy yare:code penale
àttekatu càmbar: juge d'instruction
ag réewu:nationalité
kayitu jëmmal:carte d'identité
yoonu jawwu:ligne aerienne
nuuraakon:submersible;sous-marin
mburgël walla mburgal:tunnel
bàyyi-mu-jàll:laissez-passer
naawuwaay:aéroport
sañal-tukki:passport
sañ-dugg:visa
leer gu wert mbaa gu xonq:feu vert ou rouge
baagante:navette
sëla-bi-yoon:carrefourt;rond point
sañal-dawal:permis de conduire
waax:port
yoonu weñ:chemain de fer;rail
ab jéggiwu;pom:pont
wata cëfka:camion
aji doxal:directeur
jumu asamaan:satellite
barabu xibaar walla barabu tas-xibaar:agence de presse
boppi xibaar:les titres
temb;tembte:independance
pëjj:infrastructure
mbootaayu liggéeykat yi:syndicat
yong:coup d'état
gox-goxaan:local
waxiin:terme;therminologie
waxiin:dialecte
waxiin:mode da dire, de parler
jum:rocket
gàddaay gu yoonoodi:immigration clandistine
jëwrin:ministre
njëwrin:ministère
ma lay xamal ne ci wikitionary boo xoolee baat bu nekk ca discussion-wam defal naa la fa baat ba gën walla ba ma yaakaar ne moo gën, nanga ko xool nag te seet yi gën nga soppee léen yeneen yi . assalaamu 'aleykum no gui lèen di nuyu té di lèen sant ci liguèy bu rafét bi guèen di laguèey guir képp kuy wolof. guinnaw bà me am tuuti luma baga bukké ci mbir mii guir am luma lèen ciy fattali lumélni "gox-goxaan:local" lolu japp naani warguèen ko sèetaat ndax gox xam-nanu ko mumana nekk(Department)wayé goxaan moom mante firi ludul gox yu nèew te yaraax kon boolé gox-goxaan du mana tax muy local té yit "local" boka waxèe boolé gaci "region" té region ci wolof Tund là mana doon kon du jaadu gani gox-goxaan mooy local ndax bu booba tund du dung té ci la wara bukk té yit batëy budèe gox-guxaan bu rey ba-ak bu tuut bà guèen ci jublu ni gox mooy bu mat bà ni goxaan du tax mu tuuti liy waral mu tuuti manna nékk Ngox (tundu wi, qox bi, ngox si) tektal:tundu bawal (diourbel) tundu kajoor (thiès). kon warèess nako sèetat man nak lima ci joxé mooy Biir-rèew:local guir yi tam baat yi guèen di jafandiko sax, ba nit ñi diko jafandiko faww guèen di wut ay baat yoy day boolo te baña melni luñ firi Téktal: aji doxal:directeur guir nit ñi manko jafandiko faww guéen koy féxèe boolé melni doxalkat:directeur mba doxalakon:directeur wata cëfka:camion daanan ko wax ndagg:camion. gàddaay gu yoonoodi:immigration clandestine, immigration mante doon gadday ci lima japp gadday:depayisé immigration:tukki moom lan ku gëna xamé manna nekk yit immigration:jeggaani immigration clandestine:tukkiin wu jaadu-wul mba immigration clandestine:jeggaanin gu jaadu-wull lolu la ci doon bokké té guèen jéggalma ci bindiin wi ndax jaggu mako fénn waya wolof laa nak bu wolofé guinnaw lolu yit lii mafi doon lèeral taxul ma wéddi waxi kénn danuy layibiirenté rekk ma joxé ci sama xalaat buka défèe nu xool bu jubèe nu jall bu jubul nu bà ndax dagg yalla rekk moka moom, bu dara tax yit ba guèen xèep ma ndax lima amul fumay tektalo am fooy téktalo baax-na lool waya ñi nuy téktelo yalla moo lèen joxon ab deg té mongui fi diko joxé ba tëy li am solo mooy bu nit waxèe nu xool wax jà baxam jubna am dèet jërëgèen jëf may déllu bà tëy ci di rafét lu sèen linguèy bu wér té di lèen ñanal sèeni naal yegg waw-kay (ok)
tur:Abdu Xaadir Sant:GUEYE Dëkk:Dakaar/Guèjawaay jokko:221775724577 E–bataaxel:djili.gueye@hotmail.com
ma neModifier
leegi ma bàyyi la nga wéy nag ndax leegi nga miin mbir mi, xam naa xam-xam yi nu leeralagul dinaa ko xamale te ba la nga wéy b ko defee keneen ñëw moom itam joxe ab céram
ay laajModifier
Baat yii lu ñuy tekki?
- yaxantu:commerce
- gëweel:cercle
- koju:koj mooy luy dëkkale fennci maanaa nit ku di hijug Tuubaa ku bokk tuubaa, xam-xam bu di kojug koom-koom mooy xam-xamu koom-koom, xeltu bu di kojug nite añse. Añse mooy ak ñoom seen = ect
- empire: "nguur gu mag" laa ko doon woowee ci jukki taariix yi ma bing. Kon da ma leen war a soppi bind "imbraatòor"? waaw mooy baat bu baax bi
- falag:mooy xeet astronpmie baatu araab la, dees na ko wax it xam-xamu bidiw
- arminaat:mooy calendrier
dig:aw dig mooy frontiere? date mooy ba tay taariix, ci datu nàngam mooy ci taariixu nàngam --AbduXaadir 1 septembre 2007 à 18:36 (UTC)
sooy waxtaan deel xaatim say mbind, loolu di na tax ñu man laa xammee. gisóo man ci suuf, xaatim naa fa
--Ibou 1 septembre 2007 à 18:36 (UTC)
Ay tontuModifier
Baat yii lu ñuy tekki?
- yaxantu:commerce
- gëweel:cercle
- koju:koj mooy luy dëkkale fennci maanaa nit ku di hijug Tuubaa ku bokk tuubaa, xam-xam bu di kojug koom-koom mooy xam-xamu koom-koom, xeltu bu di kojug nite añse. Añse mooy ak ñoom seen = ect
- empire: "nguur gu mag" laa ko doon woowee ci jukki taariix yi ma bing. Kon da ma leen war a soppi bind "imbraatòor"? waaw mooy baat bu baax bi
- falag:mooy xeet astronpmie baatu araab la, dees na ko wax it xam-xamu bidiw
arminaat:mooy calendrier
- dig:aw dig mooy frontiere? date mooy ba tay taariix, ci datu nàngam mooy ci taariixu nàngam
--AbduXaadir 1 septembre 2007 à 18:36
dalModifier
Gis naa sa dalub internet www.institutkhalil.com/Wolof.html, am na solo lool! --Ibou 27 octobre 2007 à 10:26 (UTC)
ma neModifier
noo def ba gis ko? bul fàtte ne joor mooy ci italien pianura, yaw yaa ngi koy firee terre ferme walla lifthosphere, te terre ferme walla lithosphere mooy jéeri, danuy wax jéeri ak géej walla jéeri ak ndox, ma lay ñaan boo gisatee baat yu la jaaxal nga laaj ma nu ñu koy firee ci wolof, ndax loolu dina waral wax ji di gën a leer, ndax li ngay bind lu am solo la waaye leeg-leeg day fasu, ngir ay baat yooy jëfandikoo te nuy tekki leneen ci wolof, walla sax ñu manoon a am yu gën a woyof. boo manoon it di def baat boo firi ci wolof, nga tekki ko ci tubaab ci diggante ñaari xàlla maanaam () tra virgoletti. maa ngi kontaan ci yaw ci liggeey bu mag bi. waaye liy li ci soof bu nit bëggee xam dal bi (site) bi day sonnu lool, lu tax manuñu koo def non boo ko gëstoo ci google gis ko? ba beneen
tontuModifier
Waaw degg naa li nga wax. waaye sooy duggal ay baati nasaraan ci jukki wolof yi, ci sama gis-gis, day waññi taar bi. Moo tax baat yu jafe yi may jëfandikoo dama leen di duggal ci wikbaatukaay. Ci biir jukki bi ma def fa lii ci suuf: {{wikibaatukaay}}. soo ko bëgge duggal ci ab jukki, da ngay dem ba ca jeexit la nga duggal fa lii: {{m|wikibaatukaay}} ci misaal ubbil jukki bii Xaaju kol-kol, su ubbeekoo nga cuq ci wikibaatukaay nga xool.
Ban dalu ngay wax ne neexul a gis ci internet sa bos walla bu wikipedia?
Su fekkee sa bos ngay wax: am na lu ñuy meta-tag, ay baati cabi lañu yooy duggal ci say xëti dalu. baat yu mel ne: wolof, senegaal, njang, añs lépp lu ñeel dalu bi. Di na tax képp ku bind baati caabi yooyu le ci google sa dalu bokk ci yiy njëkk a feeñ. xoolal fii
ci bii dalu laa dem fekk ko fa, gis fa sa tur. wasalaam
--Ibou 27 octobre 2007 à 10:26 (UTC)
limbare (statistique)Modifier
Xoolal xët yii dañ la fiy won màggug wikipedia ci wolof tables akcharts. --Ibou 27 octobre 2007 à 10:26 (UTC)
ay baatModifier
Xoolal baat yii
ibouModifier
xanaa yaa ngi may soog a gis? monte sama nataal yàgg na fee ne.
Li am solo ci nit du at ya, waaye xel ma!!!!!! Ibou 27 octobre 2007 à 10:26 (UTC)
jukki biModifier
Dindiwu ma ko de!!!!!! da maa gis ne fii la gënn a jekke ma toopale ko, def ñaar:Melosuufug Afrig ak Koom-koomu Afrig. sooy seddale jukki yu gudd yi ci yu bari di na tax xët yi gën a bari. te sooy wax ci lenn li rekk utal ko xëtu boppam moo gën. Nuy bañ a boole li bokkul di na tax mbir yi gën a leer. Ibou 27 octobre 2007 à 10:26 (UTC)
baat bu beesModifier
sékk: staticco, maanaam lu ne sékk rekk doxul bawaul.
- ngir duggal baat bu bees demal fii. su ma amee jot di naa ko gënn a xóotal. --85.34.94.100 30 rakki gamu(avril) 2008 à 18:55 (UTC)
CatégoriesModifier
Salut, peux-tu rajouter des catégories en bas des articles que tu écris, merci d'avance. Guérin Nicolas 2 Rakkaati-gamu 2008 à 16:13 (UTC)
SalutModifier
comment le faire? Abdu Xaadir KEBE --Abdu Xaadir Kebe 3 Rakkaati-gamu 2008 à 15:47 (UTC)03/05/08
- Ajoute en bas de la page [[Catégorie:NOM DE LA CATEGORIE]] en remplaçant "NOM DE LA CATEGORIE" par le nom approprié, par exemple pour religion cela donne Catégorie:Diine. Au plaisir. Guérin Nicolas 4 Rakkaati-gamu 2008 à 08:00 (UTC)
reponseModifier
je pense q je n'ai pas besoin de le faire puisque je les met là oü tout ent en ordre, sinon donnez moi un example Abdu Xaadir KEBE--Abdu Xaadir Kebe 4 Rakkaati-gamu 2008 à 16:25 (UTC)
- categorie yi ci wikipedia yépp lañ am. day tax jukki yi nga xam ne ñoo bokk ci li ñuy wax man a bokk nekk ci wenn xët. Soo xoolee Catégorie:senegaal xët yi ñeel senegaal yépp a fi nekk. jukki yi ñeel nguuri senegaal yépp soo xoolee ñoo ngi leen boole ci Catégorie:nguuri senegaal; soo xoolee di nga gis ne itam nguuri senegaal mi ngi ci biir categorie:senegaal. Li ma la bindaloon ci wikbaatukaay yokk naa ci dara xoolal. fii. xéewal --Ibou 11 Rakkaati-gamu 2008 à 16:35 (UTC)
leer naModifier
jaajef, sa naatagooy Wiki yi woo woo nanu ma ba nu gise ca ndaje ma ñu amaloon fii ci Senegaal, am na ku ci ne sax suba dina fi jaar.--Abdu Xaadir Kebe 14 Rakkaati-gamu 2008 à 22:25 (UTC)
- gis naa li nga mujje duggal ci wikbaatukaay noonu la! ni nga leen duggalee neex na ma te rafet na. Waaye soo amee jot, su manee ne, nga soppi baat yi nga njëkk a duggal, te ni nga leen duggale baaxadi, soo ma manoon a tekkil yii tamit: Lac de Gueir, Vallée du Ferlo, Tiângol Lougguéré, Vallée de Mboun, Vallée du Saloum, Badiara, Niéri Ko, Niokolo Koba, Soungrougrou, Géba (partially in Guinea-Bissau), Djoudj Bird Sanctuary. Daa am ku ma leen di tekkiloo.
waaw kon mujje nga gise ak waa-wikipedia yooyu, mbaa ndaje ma neexoon na rekk? dama gis ni rek yaay ki gën a farlu ci wiki bi, ci ñi ma xam, te mu ñor la loo, moo tax ma jox ko sa e-mail. xeewal --Ibou 15 Rakkaati-gamu 2008 à 18:44 (UTC)
tontuModifier
Ndaje ma neex na waaye yàgguma fa ngir ay yitte yu ma amoon, ñaareel bi lu ëpp ca ndaje ma mi ngi aju woon ci mbirum fànn te loolu taxul mu yittéel ma dara. Waaye am na ca ñoom kenn ku ma ci seetsi sama kër ba ñu jot a waxtaan ñu koy wax Tania.
Lac de Gueir: Lac dees na ko firee as ngéej boo xoolee sax ci melo suuf di nga fa gis lu bari ma ko fay jëfandiko, ndax bu dee ci araab mooy buhayra buhayra nag mi ngi juge ci bahru giy tekki géej, buhayra di géej ñu xeeb ko muy as ngéej, Ag géej = Bahru,ñu xeeb ko muy Buhayra = As ngéej. Dees na ko firee it moom Lac déeg. Kon bu la neexee nga ne ngéejus Geer walla déegub Geer. Vallée du Ferlo: Vallée:Xur, Kon xuru Ferlo. Tiângol Lougguéré, lii du làkk baat la kon danga koy bàyyi ni ñu ko binde walla nga wolofal ko, maanaam jox ko kàddu gu ko wolof yi man a waxe: Cangol Lugere. Vallée de Mboun: Xuru Mbun, Vallée du Saloum: Xuru Saalum, Badiara: Bajara, Niéri Ko: Ñeeri Ko, Niokolo Koba: Ñokolo Koba, Soungrougrou: Sungurugru. Géba (partially in Guinea-Bissau), Djoudj Bird Sanctuary.--Abdu Xaadir Kebe 17 Rakkaati-gamu 2008 à 16:29 (UTC)
laajModifier
lu tollu nan ci ay way joowu aki gëstukat ñooy dugg ci Wikiwolof bi ci bis? ndax am na ñeneen ñu dul ñun ñaar ñu mbir mii yittéel te ñuy bokk ci way céru ñi?
Lii nag ag gaaral xalaat la (proposition): ndax doo def leeg-leeg nga yër bu baax li ma duggal, baat bu ci jar duggal ci wikibaatukaay bi nga duggal ko ci, bu la leeradee nga yonnee ma ma leeral ko?
Ndax du jàppandi sos ag mbootaay guy yëngu ci lii, te ñu jéem a def am ndajem tas-xibaar (conference de press) ngir leeral ci mbooleem jéego yii ñuy def ngir xëcc ci mbooleem ñi mu yittéel. Sax leen ci jàmm! --Abdu Xaadir Kebe 19 Rakkaati-gamu 2008 à 13:26 (UTC)
- jàmm nga am? soo xoolee fii di nga gis ñi bindu ci wikiwolof yépp ak li ñu cëru. fii
man di naay jàng, daana-ka, sa jukki yépp. Baat yu bari fa laa leen di jële. Di naa it faral di leen def ci ca wikbaatukaay.
Mbootaay gi xalaatoon naa ko, loolu ci xeeti wikipedia yépp la am, réew mu ne am na ab banqaasu wikimedia, di mbootaay miy dundal wikipedia, ci coppar ak xalaat. kon senegaal war naa am ab banqaasam, ci ag juddoom la ëllagu wikiwolof aju. ci weeru baraxlu am na ndaje mu mag mu mediawiki muy am ca Isipt , ndaje la muy am at mu ne, ci menn réew mu ñuy tànn, bëgg naa caa dem, su loolu antoo di naa fa gaaral xalaat bi. Sunu fexee bañ nangu ko danuy and ak njiiti mediawiki def ndajem tas-xibaar mi ngir leeral ci mbooleem jéego yii ñuy def ngir xëcc ci mbooleem ñi mu yittéel, dem wax ak kangam yi wolof yittéel te di ci liggéey. Li ma doon xalaat lu gën a sori, mooy fexe ba sos lu mel ne ab academie wolof ci wikbaatukaay, ngir sos baatukaay bu matale. fexe ba xëcc ñu mel ne aram fal, saxiir caam, yaw, ak añ.xéewal --Ibou 22 Rakkaati-gamu 2008 à 19:36 (UTC)
Tontuuuuuuuuuuu
Xalaat bu jéggi dayo ba ci am solo, man na la wóor ne dugg naa ci te nanga xam ne ñu ëpp ñooñu maanaa ci wolof sax ñi ngi fi man fas naa ñu bokk ci bu boobaa, na la Yàlla dooleel, guddalu fan --Abdu Xaadir Kebe 24 Rakkaati-gamu 2008 à 22:53 (UTC)
tontuModifier
Ndaje ma neex na waaye yàgguma fa ngir ay yitte yu ma amoon, ñaareel bi lu ëpp ca ndaje ma mi ngi aju woon ci mbirum fànn te loolu taxul mu yittéel ma dara. Waaye am na ca ñoom kenn ku ma ci seetsi sama kër ba ñu jot a waxtaan ñu koy wax Tania.
Lac de Gueir: Lac dees na ko firee as ngéej boo xoolee sax ci melo suuf di nga fa gis lu bari ma ko fay jëfandiko, ndax bu dee ci araab mooy buhayra buhayra nag mi ngi juge ci bahru giy tekki géej, buhayra di géej ñu xeeb ko muy as ngéej, Ag géej = Bahru,ñu xeeb ko muy Buhayra = As ngéej. Dees na ko firee it moom Lac déeg. Kon bu la neexee nga ne ngéejus Geer walla déegub Geer. Vallée du Ferlo: Vallée:Xur, Kon xuru Ferlo. Tiângol Lougguéré, lii du làkk baat la kon danga koy bàyyi ni ñu ko binde walla nga wolofal ko, maanaam jox ko kàddu gu ko wolof yi man a waxe: Cangol Lugere. Vallée de Mboun: Xuru Mbun, Vallée du Saloum: Xuru Saalum, Badiara: Bajara, Niéri Ko: Ñeeri Ko, Niokolo Koba: Ñokolo Koba, Soungrougrou: Sungurugru. Géba (partially in Guinea-Bissau), Djoudj Bird Sanctuary.
BabelModifier
Il y a un nouveau modèle que tu peux mettre sur ta page utilisateur personnelle et qui renseigne sur les langues que tu parles : {{Babel}}. Par exemple {{m|Babel|wo|fr-3}} ou autres. C'est particulièrement utile pour connaître le niveau de wolof de chacun. Guérin Nicolas 15 Rakkaati-gamu 2008 à 13:05 (UTC)
MerciModifier
j'ai deja fait, regardez le--Abdu Xaadir Kebe 17 Rakkaati-gamu 2008 à 17:46 (UTC)
MerciModifier
j'ai deja faif, regardez le
- Normalement, maintenant c'est bon pour "ar-5" ou "ar-4", ils devraient s'afficher, sinon purger le cache. Guérin Nicolas 17 Rakkaati-gamu 2008 à 17:45 (UTC)
ok je vai voir mais vtre mail? comme ca on pourra parler a travers msn
- J'utilise pas msn... Sais-tu comment on dit "français" (pour la langue) en wolof? et anglais? Si tu as le temps ce serait bien que tu crées des ébauches sur ces langues. Guérin Nicolas 17 Rakkaati-gamu 2008 à 17:53 (UTC)
sois plus clair!
- par exemple comment traduire en wolof le titre de l'article it:Lingua francese = fr:Français? Guérin Nicolas 17 Rakkaati-gamu 2008 à 18:06 (UTC)
A little help: EcserModifier
Hi! I'm a Hungarian Wikipedia editor, my name is Norbert Kiss. I'm very proud of my village and I would like to read about it in a lot of langauges. I translated already it into 10 languages (now it is in 42 languages), but I can't speak Wolof. Could you help me? My village's English page is this: Ecser in English or French page Ecser en francais. Could you translate the page of Ecser into Wolof? Then just link the side into the English version and I will see it, or you could write me, when it is ready. My Hungarian Wikipedia side is: My profile.
Thank you! Norbert
I ll try to do, but not now because i ve lot of tuings to do.thanks however
- Ok, It will be ok also later... Thank you! - Norbert
wikbaatukaayModifier
Di nuyooti.
léegi waxtaan yi ñeel tànnug baat yi ci wikibaatukaay la leen di bind. Am na ay laaj yu ma la fa def, soo amee jot nga xool leen. soo ubbee sa sàq. jaajëf fii --Ibou 29 Maami-koor 2008 à 13:02 (UTC)
OkModifier
dinaa ko xool--Abdu Xaadir Kebe 30 Maami-koor 2008 à 21:14 (UTC)
bëgg naa nga seet ci wu fraas, li ñuy wax découpage administrative du territoire sénégalais = dogiin wu yoriinu senegaal, su ko defee nga yonnee ma ko ma tekki ko ci wolof, maanaam ni ñu seddalee réew mi dale ko ci {région, département, arrondissement añs} --Abdu Xaadir Kebe 1 Sattumbar 2008 à 22:43 (UTC)
- soo may bind soo ko deful ci sama xëtu waxtaanuwaay man naa ko bañ a gis, gisoo ni yaw su amee ku la bind so dugge ci wikipedia rekk mu yëggal la ko. bëggon laa bind ab bataaxal moo tax ma dugg ci sa waxtaanuwaay ba gis bataaxal bi, lu ko moy du ma ko gis ndax kenn du ma ko yëgal.
leneen li mooy ci biir jukki wolof yi jarul c nga ciy def ay mbindi wu faraas doy na baat bi muy tekki, te yaa ngi duggal ay mbir yu waroona na nekk ci wikbaatukaay. Fii ay jukki rekka fi wara nekk. lu nekk lii ci wikbaatukaay la waroon ana nekk Yonnee.
Dogiinu yoriinu senegaal a gi nii ci wu faraas jukki yi ko ñeel yepp: fii --Ibou 2 Sattumbar 2008 à 17:53 (UTC) Degg naa li nga wax, dinaa xool it loolu
Hi Abdu Xaadir KEBE ;)Modifier
Hi! How are you? Could you please help me add a couple of sentences to the .wo version of this interesting article?
Thanks so much! -Ivana Icana 6 Sattumbar 2008 à 21:38 (UTC)
Hi, I'd like to do, but my problem is business, I have a great deal of things to do, but however I'll try to do later --Abdu Xaadir Kebe 6 Sattumbar 2008 à 21:51 (UTC)
Xoolal fii te wax ma ci sa xalaat --Abdu Xaadir Kebe 10 Sattumbar 2008 à 14:17 (UTC)
Ay siyaarati ci koor giModifier
Ma ne daa am ab jukki bu am solo boo defoon ci Mbëj ma bëggoon ñu àndandoo maak yaw def ci ay lajmbat, rawati na ci baat yi, ngir ne gis naa ci baat yu manoon a gën a lëmóodiku, gën a leer, te ma bëggoon ñu àndandoo ci. --Abdu Xaadir Kebe 14 Sattumbar 2008 à 18:17 (UTC)
- man nan see waxtaan kay, bindal ma baat yi nga andul, nu xool. Baat yi ngay tekki fii, di leen sakkali xët te duñu ay jukki, faruñu nekk ci wikipedia waaye ci wikbaatukaay. Fii ay jukki rekk nga fi wara def. yii nii ci suuf ci wikbaatu kaay lañ wara nekk, su fekke danga bëgg a yem rek ci tekki leen, soo leen bëgge yaatal nak bind ci lu bari man nga leen fee def. Soo leen defee fii waroo yem rekk ci bind seen tekki ci wu-fraas. Doxaliin Yéwénal Lonkoo yu askan Nosteg galag Ndefar gu barab gi, añs --Ibou 20 Sattumbar 2008 à 12:41 (UTC)
Siyaar dégg naa li nga wax, bu beneen yoonatee damay def tekki yi ci diggante ñaari xala () --Abdu Xaadir Kebe 20 Sattumbar 2008 à 13:46 (UTC)
Jaajef sang xoolal baat yooyu ngir ñu man cee tënku:
* Diiwaani Senegaal: Régions du Sénégal * Tundi Senegaal: Départements du Sénégal * Ndiiwaani Senegaal: Arrondissements du Sénégal * Dëkkaani Ndiiwaan yu Senegaal: Communes d'arrondissement du Sénégal * Dëkkaan yu Senegaal : Communes du Sénégal * Gox-goxaan yu Senegaal : Communautés rurales du Sénégal * Dëkk yu Senegaal : Villes du Sénégal * Dëkk-dëkkaan yu Senegaal : Villages du Senegal --Abdu Xaadir Kebe 24 Sattumbar 2008 à 11:14 (UTC)
--Abdu Xaadir Kebe 21 Sattumbar 2008 à 16:22 (UTC)
- waaw kon nu tënku ci. di naa ci tambalee liggéey. Di delloo siyaar ci koor gi. xéewal!!! --Ibou 24 Sattumbar 2008 à 10:19 (UTC)
- maa jàmm nga am? baat yi nga fi duggal yu mel ni elektron, proton, elektronik, añs. bindoon leen ci wolof moo gënoo ndax am na leen.jàmm-ak-jàmm --Ibou 10 Oktoobar 2008 à 06:34 (UTC)
JaajefModifier
Ñi ngi delloo siyaar tey nuyyoo tey baalu àq te di ko baale, rawati na ci njeextel koor gi, ci korite gii, di ñaan Yàlla mu indil ñu ko ay yooni yoon. Li aju ci baat yooyu: man da maa xamul baat yooyu, ma bëggoon nga raŋaleel ma leen fii ngir ma xam leen ci wolof, bu ma ci manee def ay gëstu aki lajbat def ko ci as lëf.
Am na leneen lu ma bëggoon a wax: mooy gis naa ne araab de elektron lay wax, xoolal ba xam dina jar firi am déet.maa ngi la ko doon wax ca ginnaaw, boo ma manoon a bindal mbooleem baat yi aju ci mbëj raŋaleel ma leen te firl ma leen ngir ma xool ba xam amul yu leen gën a noppale ci wolof, ndax lu mel ne jalaxu man xamuma ko, ak yennaat ci baat yu ni mel, du ñàkk su ma xamoon li m uy tekki man cee ànd mbaa ma man a am baat bu ko gën a méngoo
--Abdu Xaadir Kebe 10 Oktoobar 2008 à 09:54 (UTC)
- Baat yooyu yépp an nañu ndax seex anta joob defoon na ci ay gëstu yu sori. Man ab gëstu bu ma amal ci internet moo tax ma jot ci yooyu liggéey. Di naa leen duggal ci wikbaatukaay, baal naa la yàlla nanu yàlla baal. dewenati. --Ibou 11 Oktoobar 2008 à 12:44 (UTC)
Yaa ngi xool xëtu senegaal, maa ngi fay deyi coppat de --Abdu Xaadir Kebe 19 Oktoobar 2008 à 12:33 (UTC)
xetu waxtaanuwaayModifier
Discussion Utilisateur:Abdu Xaadir KEBE manoo koo jox weneen tur. soo ko tudde neneen dakoy jàppe niki ab jukki, dootul nekk xëtu waxtaanuwaay. Soo seetloo nii-nii xët wi daa xonk, te ba nga ko tuddewaate daa weexoon. Man miy tekki jokkalekaayu (interface) dal bi maa ko man a tekki ci wolof ni li nga fi gis yépp mu nekk wolof, dama faa àggagul rek.
Jamono yii njàng mi damaa gëtën lool, ba tax samay cëru ci dal bi wàññeeku bu baax, suma féexee tuuti rekk dellusi, jàmm-ak-jàmm. --Ibou 28 Oktoobar 2008 à 19:25 (UTC)
Jaajef --Abdu Xaadir Kebe 28 Oktoobar 2008 à 21:43 (UTC)
Translation RequestModifier
Hello, Abdu Xaadir KEBE. Can you help me translating just short stub article of Kiswahili, which based on http://simple.wikipedia.org/wiki/Kiswahili ? And I'll definetely help you to write any article which ask you me to write for you! Please,--Mwanaharakati (Longa) 3 Disembar 2008 à 12:53 (UTC)
I'll do because it's nothing, it's very short but u need me to translate it into wolof or ? but look at here: http://wo.wikipedia.org/wiki/Kiswahili --Abdu Xaadir Kebe 3 Disembar 2008 à 18:38 (UTC)
- Excellent response. Yes, what I was just about to say is, to translate it into Wolof Language! But I saw you made it very clear. I have absolutely nothing to say, but thanks!! Whenever you wish to see any article wants to be translated to Kiswahili, I welcome you right there at anytime!! And can you add any other more information on the article of Tansani? Because I found only one line and no more words anymore! Please (if possible!). Cheers,--Mwanaharakati (Longa) 4 Disembar 2008 à 07:13 (UTC)
Dont mention it, if I have to tell u I'll do. Glad to meet u by the net --Abdu Xaadir Kebe 4 Disembar 2008 à 07:43 (UTC)
New page for discussionModifier
Hi, i oppened the following page Wikipedia:Pénc for global discussion on this wiki. Everything can be discussed in wolof or other languages. I posted already many messages in french or in english (my wolof is too poor sorry) about priorities on this wiki. I think your opinion is highly needed as you are one of the most active contributor on this wiki. Thank you in advance and see you on Wikipedia:Pénc (to be faster, you can access this page with the shortcut WP:P). Guérin Nicolas (Xëtu waxtaanukaay) 5 Disembar 2008 à 13:18 (UTC)
Ok I'll see. See u there!--Abdu Xaadir Kebe 6 Disembar 2008 à 21:20 (UTC)
ÉlectionModifier
Salut et merci pour ton message et ta proposition d'aide sur Wikipedia:Pénc. Je me présente au poste de Bureaucrate à cette page d'élection Wikipedia:Bureaucrats/Guérin Nicolas pour faciliter l'aide technique (tout est expliqué sur cette page). J'espère que je ferais bien ce travail, comme cela vous pourrez rédiger les articles sans se soucier des ennuis techniques. Guérin Nicolas (Xëtu waxtaanukaay) 8 Disembar 2008 à 01:11 (UTC)
LeeralModifier
Ma ne sumb mu móoluwu kenn du ko wax, waaye sumb bu móolu.
Ay misaal U: jumtukaay la ñeel jëf juy def boppam : lekku gi gongikoo co lekk: weñ gi lekku na, suuf si màbbu na, màbb na boppam. Walla muy jumtukaay ñeel jëf ju nangoo defu, móol, móolu: sumb bu móolu: bu nangu ñu móol ko. Bu àndee ak ab baatal ni u walla i danga ciy boo w, niki tere terewu
--Abdu Xaadir Kebe (xëtu waxtaanuwaay) 4 Maars 2009 à 15:39 (UTC)
TranslationModifier
Please, could you translate this article onto Wolof language? Thanks a lot for your help. If you want to translate any article onto Galicia, Catalonian, Spanish or Portuguese, tell it to me. --Jult (xëtu waxtaanuwaay) 2 Fewiriye 2009 à 16:17 (UTC) I'll do after, because I m engaged in these days in some heavy tasks, I mean some long articles to translate. But I'll do, --Abdu Xaadir Kebe (xëtu waxtaanuwaay) 2 Fewiriye 2009 à 18:35 (UTC)
GamadjiModifier
Asala maleykoum sa ma bokk senegalais. Balma ca sa ma bind, ak toppando gi, dina geuneu goorgolu, man pulaar la, france lay juddu li moye tax français lay geuneu xam, wayé lakk wolof nex na ma lol, damay jang bind sasounek. Gamadji moye sama dakantal, Gamadji-Saré deuku samay mam (Fouta). Jajëf 212.198.179.151 4 Fewiriye 2009 à 02:06 (UTC)
Gis naa loolu, kon xam naa yaay bind jukki yu am solo yooyu ma doon topp(corriger)? Boo manoon a bindu maanaam créer compte, dina gen a am solo, bu ko defee man dinaay jeem a topp li ngay bind, waaye boo doon jang mbind mi dina gen. --Abdu Xaadir Kebe (xëtu waxtaanuwaay) 4 Fewiriye 2009 à 17:27 (UTC)
Bataaxalu dalal-jàmmModifier
Guérin Nicolas (Xëtu waxtaanukaay) 7 Awril 2009 à 12:58 (UTC)
GamadjiModifier
Asala Maleikoum.
Na ngeen def ? Da ma beugeu bind bene yeuf, ca wallu Diine bu amon bu jekk ca afrig sogo islam ak yenene diine nasaraan niow fofu. Dama la bougone ko wax, sogo ma tambali ko bind, ngiir nga set fan lay bindul bu bax. Wayé tamit dina def ni ma jeem bind bou bax, kon nga xol su fekené amna ay bind yu baxul. Ciao. 212.198.179.151 4 Suwe 2009 à 02:50 (UTC)
SantModifier
Jaajëf Sëñ Abdu Xaadir KEBE wax ji rafet na waaye ni ma dangaa dëgër bopp de yéeme na yéem na ma lool waaye amul solo, Ma lay xamal ni jàppee naa la lu ëpp doole li ngay def fii ak li nu fiy def, te it am na lu nu boole lu ëpp doole Wiki bi ak feneen, bàyyi ko xel, Xalaatal. Ahloubadar (xëtu waxtaanuwaay) 2 Ut 2009 à 15:35 (UTC) Looloo tax ma sañ la koo wax, te it leegi nu la neex defal, jeggalu--Abdu Xaadir Kebe (xëtu waxtaanuwaay) 2 Ut 2009 à 16:11 (UTC)
- Déet bul waxee noonu na nuy def li gën rek te bañ a def li nu neex lee nag waxtaan la woon rek, Nee wonn naa la amul solo, man du ma jàppal nit lu may lu baax te rafet, lu gënul mbaa lu ñaaw ma jàppee ko njuumte nde matu nu, waaw-kay Ahloubadar (xëtu waxtaanuwaay) 2 Ut 2009 à 19:15 (UTC)
Kon ñi ngi dolli sunug jeggalu ci lu nu warul--Abdu Xaadir Kebe (xëtu waxtaanuwaay) 2 Ut 2009 à 21:07 (UTC)
Request for helpModifier
Greetings Abdu Xaadir KEBE! Could I ask you to translate en:Qin Shi Huang(listed in 1000 vital articles) and en:Wuhan(a chinese city,my hometown) into wolof? You may shorten them as possible to contain only the basic informations,one or two sentences are enough. If you want me to translate any article into Chinese or Vahcuengh,contact me without hesistation. Thank you very much!------
I'll do when I have some time, but if you could shorten it, and put it there again as a link, that would help more --Abdu Xaadir Kebe (xëtu waxtaanuwaay) 3 Ut 2009 à 11:29 (UTC)
The short version of the first article (which is more important):"Qin Shi Huang (Chinese: 秦始皇; 259 BC – 210 BC) was the first emperor of a unified China. After unifying China, he and his chief adviser Li Si passed a series of major economic and political reforms, and undertook gigantic projects including the first version of the Great Wall of China. But the tyranny of his autocratic rule (including the burning of books and burying of scholars) make him a controversial figure in Chinese history."
Do you think this short version is all right?
Thanks:)--Biŋhai (xëtu waxtaanuwaay) 1 Sattumbar 2009 à 07:13 (UTC)
I ve translated it:
Qin Shi Huang moo doonoon imbraatóor bu njëkk bu Siin gees Bennal. Ginnaaw bi mu bennalee Siin, mook njiitu xelalkatam yi Li Si def nañu am mbooloom ay yewenal (reformes) yu koom ak politig yu mag, def it ay sémb yu ngand yu ëmbaale sumb bu njëkk bu Miir bu Mag bu Siin bi. Waaye nguurug jaay-dooleem ga ( nga xam ne lakk na ay téer, suul ay woroom xam-xam) tax na muy jëmm ju jeqi dàggasante ci taariixu Siin --Abdu Xaadir Kebe (xëtu waxtaanuwaay) 12 Samwie 2010 à 22:55 (UTC)
South SudanModifier
Hi, Abdu!
There is an article for Sudaan but none for "South Sudan". How is this (new) country called in Wolof? Maybe you could add it to Royuwaay:Réewi afrig. Thanks! Malafaya (xëtu waxtaanuwaay) 15 Sulet 2011 à 08:50 (UTC)
- Sudaan gu Bëj-saalum, That s its name, we ll add it
--Abdu Xaadir Kebe (xëtu waxtaanuwaay) 7 Oktoobar 2011 à 18:18 (UTC)


c: text/html

text:
Xam-xamu nosukaay
Xam-xamu nosukaay (walla Xam-xam bi ñeel nosukaay), moo yor gëstu gi aju ci cëslaay yu xibaar yi, xarala yi ñeel seenug nos ak seenug jëfandikuwiin ci noste yi ñuy jëfandikoo ay nosukaay. Ñi ciy yëngu seen liggéey doon lëkkale ay nosukaay ñu doon li ñuy tuddee ag lonkoo, defar ay dàtti njoxe, boppal ay noste, defar ay tëriin te loolu laaj na xam ag kàllaamag tëriin, .
Cig lawal, xam-xamu nosukaay dafa ëmbu ci li ñuy wax xaralay xibaar ak jokkoo yu yees yi di xeetu xam-xam bi ëmb lépp li ñeel xibaar, ci gépp anamam. Ci tëriin wi la tëralkat bi di joxee ay tegtal nosukaay bi ci anam gi mu war a yoree xibaar yi, lan la ci war a def ak nan la ko war a defe. Jëfaan yi nag ñooy mbooleem cëri nosukaay bi, benn bu ci nekk am na liggéey bu ñu ko sant: yii di rënk xibaar yi, yii di leen wone ni nga bëgge, yii di leen soppi...
TaariixModifier
Ba àdduna dooree ba tay nit daa mas di ut ay jumtukaay ngir man a def ay waññeem. Ci jumtukaay yooyu, ci yi gën a yàgg, man nañu cee lim àlliway Hammurabi (1750 laata yeesu). Wuutuloxo yu doolerandu yu njëkk ñoo ngi tàmbalee feeñ ci diggante XVI ak XVIIu xarnu. Waññikaay bu doolerandu bu njëkk, jàpp nañu ne, mooy bu Wilhelm Schickard ci XVIu.
Ci 1642 Blaise Pascal defaroon na, moom itam, ab Waññikaay bu doolerandu, doonoon bu ñu doon jaay sax, ba tay jii juroom-ñeent ci yooyu man nga leen a fekk ci jeexiituwaay (musée) yi. Ci ay njëlbeenam man nanoo wax ne xaymaan yi rekk ñoo ci doon yëngu ndax li leen yitteeloon moo doonoon defar ay jumtukaay yu leen di yombalal seeni Waññi yu xayma. Ay cëslaayam yépp ci xayma lañu taxaw, rawati na liñuy way aljibar bu Bool.
Tay jii xam-xamu nosukaay jël na wàll wu am solo ci sunug dund, cig suqali ci wàllu koom-koom ak mboolaay yu askan yi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Imam Mame Libasse LAYE
taalif bi Laa jakleel Maam Libasse ibn Seydi Abii Bakar ibn Seydina Imaamil Lahi psl
1) Ci lakku yaaram wi laadoon jeema diir dayoba
jeggalma tay Sa ay wolof Maam Njiin sagup nujabaa
2) Ap sanga deesuko cof deeskoy dogal yëfi yëf
Waral maway ci wolof luy baati naar yama ba
3) Kuy ndoong daara nisër naa sadda way ci sa cër
Yaa farlu foonk sa mbir ba gaaya naa Xaleba
4) Göör YALLA deesuko xam ciy njoorta baa diko lëm
Jëflënte leen di nga am ngandaay kerook xareba
5) Göör YALLA piir dafa war muy laay biir ñak wër
Kaawteefu waa ja nga dar in mam yaxuj arabah
6) Yayoo nga tagga yi ndax Njariñ sa kem la ci ndox
Ku yëk sa mbir yi di fëx binnaf'i muktasibah
7) AHsanta cëy li nga def AHSanta cëy li nga laf
Afnayta cëy li nga maf du rëër du fay ba subë
Xaabaabaluk tagga sax bëggooka ndax fegi wax
Laakinna juudaka kay lottalna man katabah
9) QaSiidatii ci wolof Laa tanne baat yuma këf
Di bakka waajima saf naam reere woo 'arabe
10) Na YALLA dottila may ñooddeeti fanwi nga wëy
Toftal ci wër bamu doy CI Barke Sun Sangaba
11) Sallaa 'alayhi Ilaahul 'Arshi ak ñako dar
Saabaam Ya ak ña jagoo man akhlaSuun Nasabah
Le 21 janvier 2017


text:
Maghreb
Maghreb mooy wàll gi gën a Féete penku ci bëj-gànnaaru Afrik, nekk ci diggante Géej gu diggu gi ci bëj-gànnaar ak tàkk gu Sahara'k gu Libi ci bëj-saalum ak Mbàmbulaanu Atlas ci penku.
Cosaanu baat biModifier
Ci araab al-Maghrib di tekki "sowwugi" (suuluway); li ko waral mooy féeteem ci wàllu penku suñ ko xoolee ak fa araab yi dëkk. Di safaanoo ak Machrek (fenkuwaay, sowu), maanaam penku ga araab yi dëkkee, li ko dalee Esipt ba Iraak. Bu jëkk Jezirat al Maghrib lañ ko tuddee woon, di tekki "dun bi ci Penku", ndax nañ gisee woon diwaan bi ca jamono ju yagg ja: li mu nekkoon ci diggante géej gi ak ndand féy-féy gi.
Ci araab Maghreb day tekki tamit Marok. Ngir jaawale bañ ai am ci, marok el-Maghreb el-aqsa lañ koy woowee ci araab, di tekki “penku gu sori gi”. Di nañ ko wax tamit “suuluwaay gu araab”


text:
Wikiquote:Babel
Xët wii moo lay leeral nooy xamale yeneen jëfëndikookat yi, say xameel ci yeneen làkk yi ak tolluwaayu xameel gi.
Lumuy jariñ[Soppi]
Donte fii w:Wikipedia ci kàllaama w:wolof la, waaye du ñi fi nekk ñépp a deggante. Am na ñu deggul wolof, walla seen degg des na, ñu man a soxla ku ñu jokkool ci làkk bi ñu degg, walla wolof yu yomb. Am na ay waa wikipedia yu deggul wolof te di bëgg a jàpp ci liggéey bi, kon di na am solo lool nga wax ko ci yan làkk ngeen man a waxtaane, ngir njariñam man a feeñ.
Mii sémb di na yombal jokkoo gi ci biir aw askan gu bariy làkk gu mel ne Wikipedia: ci misaal, di na yomb jot kuy wax wenn làkk wi, te itam di na xamale tolluwaayu degginu wolof gu ab jëfëndikookat bu bindu.
Nu ma koy defee?[Soppi]
Doy na nga yokk ci sa xëtu jëfëndikookat Babelbox bi, tabax ko ci topp tektal yii:
- Tambalil ak {{Babel-
- Nga yokk ci limu làkk yi nga degg te teg ci |
- Misaal: {{Babel-3| (3 làkk)
Su ko defeen nak nga def ci tolluwaayu ni nga deggee wolof. Soo bëggee mu mel ne ni nga koy gisee (ci sa ndeyjoor), nga def: wo-0 walla wo-1 walla wo-2,añse.
Misaal: {{Babel|wo-1|fr-1|en-1}}


text:
Banaana
Banaana foytéef la gu bawoo ci garabu banaana. Banaana yi ay foytéef lañu yoo xam ne yu ci ëpp duñu am pepp bawoo ci ay xeet yu nit ñi di jëfandikoo. Yennat ci banaana yi nga xam ne nit a koy ji, amnañu ay pepp.
Banaana yi yu ci ëpp dañuy mboq am ay tupp-tupp. Banaana pàcc bu am solo la ci lekkug yenn gox yi. Fu ci mel ni Ugaandaa miy génne lu ëpp juroom-fukki mbir ci banaana.
Cosaanu tur wi nag, lu ëpp ci woroom xam-xami gongikubaat yi ñoo ngi ko delloo ci làkku Wolof ne fa la ko yeneen làkk yépp jële. Ba naa na. Amna ñu ne dafa am foyteef bu tuddoon NA te xaw a mel ni moom, bi banaana feeñee nag te gën koo neex, ñu ne: Ba naa na , maanaam bàyyi naa na.
Nataal yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Turu xam-xam wi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Musa acuminata


text:
1Bés ba Aji Sax jiy yóbbu Ilyaas kaw asamaan ci biir callweer, ma nga bàyyikoo woon Gilgal, ànd ak Alyaasa.
2Ci biir loolu Ilyaas ne Alyaasa: «Xaaral fii rikk, ndax Aji Sax ji da maa yebal Betel.» Alyaasa ne ko: «Ak sama digganteek Aji Sax ji, Kiy Dund, nga fekke tey, duma teqlikook yaw mukk.» Ñu daldi ànd, dem Betel.
3Kurélu yonenti Betel nag dikk ca Alyaasa ne ko: «Ndax xam nga ne bésub tey jii Aji Sax ji dina la yenni sa kilifteefu sang Ilyaas?» Mu ne: «Man kay xam naa ko; waaye noppileen rekk.»
4Ba mu ko defee Ilyaas ne Alyaasa: «Ngalla xaar ma fii nag, ndax Aji Sax ji da maa yebal Yeriko.» Alyaasa ne ko: «Ak sama digganteek Aji Sax ji, Kiy Dund, nga fekke tey, duma teqlikook yaw mukk.» Ñu daldi ànd, dem Yeriko.
5Kurélu yonenti Yeriko nag dikk ba ca Alyaasa ne ko: «Ndax xam nga ne bésub tey jii Aji Sax ji dina la yenni sa kilifteefu sang Ilyaas?» Mu ne leen: «Man kay xam naa ko, waaye noppileen rekk.»
6Gannaaw loolu Ilyaas ne Alyaasa: «Ngalla xaaral fii, ndax Aji Sax ji da maa yebal dexu Yurdan.» Alyaasa ne ko: «Ak sama digganteek Aji Sax ji, Kiy Dund, nga fekke tey, duma teqlikook yaw mukk!» Ñu ànd ñoom ñaar.
7Ba loolu amee juróom fukki nit bawoo ca kuréli yonent ya, dikk taxaw, dànd leen, janook ñoom fa ñu yem ñoom ñaar ca tàkkal dexu Yurdan.
8Ilyaas jël mbubbam, taxañ, ne ko tàrr ca ndox ma, mu xàjjalikoo yaar. Ñu jaar ci suuf su wow si, jàll ca wàlla.
9Ba ñu jàllee, Ilyaas ne Alyaasa: «Wax ma lu ma lay defal bala ñu maa yóbbu, may teqlikook yaw!» Alyaasa ne ko: «Xanaa naa am lu mat sag leer ñaari yoon.»
10Ilyaas ne ko: «Ñaan nga lu jafe. Waaye soo ma gisee bu ñu may jële fi ma nekk ak yaw, yóbbu, kon dinga ko am. Soo ma gisul nag, doo ko am.»
11Ci kaw loolu ñu ànd di waxtaan, di dem. Yéguñu lu moy watiiru sawara, wu ànd ak fasi sawara, ne jimeet, dox seen diggante ñoom ñaar; Ilyaas yiiroo aw callweer, yéeg kaw asamaan.
12Alyaasa gis loolu, daldi yuuxu, naan: «Wuy baayee, baay bóoy, yaay watiiru xarey Israyil aki gawaram!» Ba loolu amee gisatu ko. Mu ne sëq ay yéreem, ne ko tareet, def ko ñaar ndaxu tiis,
13doora for mbubb ma wadde ca Ilyaas; ne wërëñ, dem taxawi ca tàkkal dexu Yurdan.
14Ba mu ko defee Alyaasa fab mbubb ma wadde ca Ilyaas, ne ko tàrr ca ndox ma ne: «Ana Aji Sax ji, Yàllay Ilyaas? Ana mu?» Naka la Alyaasa dóor ca ndox ma moom itam, mu xàjjalikoo yaar, mu jàll.
15Kuréli yonenti Yeriko ya doon seetaan a nga janook moom naa: «Leeru Ilyaas wàcc na ci kaw Alyaasa!» Ba loolu amee ñu gatandu ko, sujjóotal ko, dëpp seen jë ca suuf.
16Ci kaw loolu ñu ne ko: «Xam nga lan la, sang bi? Am na ci nun juróom fukki nit ñu jàmbaare. Nañu dem seetali la sa sang ba. Jombul leeru Yàlla yóbbu ko, teg ko ci kaw tund yii, wenn, mbaa mu teg ko ci biir xur yii, wenn.» Mu ne leen: «Déedéet, buleen leen yebal.»
17Ñu soññ ko, ba mu am ca kersa, ne leen: «Waaw, yebal-leen leen.» Ñu daldi yebal juróom fukki nit, ñu seet diiru ñetti fan, gisuñu kenn.
18Naka lañu dellu ca moom, fekk ko ca Yeriko, mu ne leen: «Newuma leen woon buleen dem?»
19Gannaaw loolu waa dëkk ba ne Alyaasa: «Xam nga fi dëkk bi nekk baax na, sang bi, waaye ndox mi baaxul, te suuf si nanguwul.»
20Alyaasa ne leen: «Indil-leen ma ndab lu bees, te def ci xorom.» Ñu indil ko.
21Mu dem ba ca bëtu ndox ba, sànni ca xorom sa, ne: «Aji Sax ji nee: Laabal naa ndox mii. Dootu rey te dootu tax suuf si du nangu.»
22Ndox ma daa laab ba tey jii, muy la Alyaasa waxoon.
23Alyaasa bàyyikoo fa, jëm Betel. Ma nga topp yoon wa di dem, ay gone jóge ca dëkk ba, di ko ñaawal, naan ko: «Boroom nel, ca kaw! Ée boroom neleey, ayca ca kaw!»
24Naka la ne gees, ne leen jàkk, daldi leen móolu ci turu Aji Sax ji. Ci kaw loolu ñaari urs génne ca àll ba, fàdd ca gone ya ñeent fukk ak ñaar.
25Mu bàyyikoo foofa jubal tundu Karmel, jóge fa dellu Samari.


text:
Question en attente de réponse
Ana Sama wa Team?
Réponses
Hello !
Way gars yi dé. Bouniou nieuwé fi Tothieu.
Ci yii laniouy yeungou dé niom...
Gnou khar bakhaaam
Béna mo ngi nonou
Banèn mo ngi nonou
Mais à part ça, ma ngui la done parer wo téléphone sakh, tay sama journée bi Moy lolou.
Demb damadone dém village, sama Range rover s'est bloqué dans la boue, ma wathie boukh ba tass et sans aucune aide.
Ce matin je me réveille et je constate que j'ai poussé mon lit jusqu'à salon...
Béne pa mo liguéyi ba ngone nieuw di simi khaftane bi ,Bopp bi guénagoul sakh diabar ji nék: Nidiaay gaz bi diékhna .
Paa bi simékou néko: dalal adouna dou dara ,mou tite naane ko mba diam !
paa bi néko sa yaye dada décédé légui! Ndawsi youkhou,
mouniko niaw yama tiital ma fayou mdrr
Hahaha kel pa...
Dé lay fayé mom. mdr
Dieulal bi
Béna gaindé mo fék béna way bou tok 3ans sanguou woul rék mou khampeuh cuisse bi !
Dafko khampeuh rék djoubali marché ba niite yi di daw di dougu si table yi gni di lakhatou!
Rék gaindé bi né bouléne daw dakhar ak limon lay weur sama khél dafay téy
Hahaha, wouaw j'en peux plus...
Noooooon way !
nio ngui ni
Béneu faam bou deuk sama kogne bou tameu wakh ay terme ( " feul feulalé " " sannékou ", " dirékou "," fofa todj ", " khamna damay moudjé ganiou rék ",
Mo doon diégui sank ci talli bi sank,
Béneu bus moko FEUL,
Ap clando FEULALÉKO,
Mou SANÉKOU,
Camion di nieuw mouy DIRÉKOU pour langamou si trottoir bi,
Far yalla FOFA TODJ,
Ma nieuw xôl ko, KHAMNÉ DAFAY MOUDIÉ GANIOU RÉK.....
***** Ba légui nii fa la nék, mo takh ma déconnecté ci communauté bi, ndékké gouma sakh ****
hahahaha mdrrrrr
Jpp là mdiir
Paa bii ndey sane weurr neuhh job ba sonee amoull mou kheuye tassaannté ak béne maçon wadji neikoo jurneii 2500 amna pa bi neii waw niou deime
Léguii maçon bi diko expliqué job bi nane la "souff biii déy yeiikk si kaw béton blanc bii si kaw béton noir bi si kaw ciment bi si kaw mélange bi na tmt si kaw gua yeigall leipp si kaw après ma wakh la lo waraa deiff lénéne"
Rk pa biii reiii di reiii reiii rk kay wadji neikoo wa mon père loy reiii pa bi neikoo mon fils dama bayiii bou yague teii yeugooo ko
Gars yi meune guène mayé mdrrr
zetoblue a répondu
Ousmane a répondu
Ousmane a répondu
OR-ANGE a répondu
SEN ÉGAL a répondu
Mady a répondu
SEN ÉGAL a répondu
OR-ANGE a répondu
SEN ÉGAL a répondu
OR-ANGE a répondu
SEN ÉGAL a répondu
OR-ANGE a répondu
OR-ANGE a répondu
Community Manager a répondu
SEN ÉGAL a répondu
Community Manager a posé une nouvelle question


text:
Salli Yaa Rabbi alaa seydi Limaamoo
Bismi-l-Lahi Rahmaani Rahiim
-
Salli yaa Rabbi alaa Seydi Limaamoo di sa soppe
Salli ya Rabbi alaa Seydi Limaamoo di sa ndawli
-
Ña ka don seet ba ñu aksee te ne Baay Laay da nu lay jël
Sunu Yonnent da ni , ey waay , nungi daarloo sunu Buur ba
-
Nikki réew ma ba ñu manko te ne Baay Laay du fi wax tey
Ña ñu yaakaar ba ñu génnée, sunu Yonnent santa Buur ba
-
Niti Kabweer ba ñu aksee te ne Baay Laay di na dem tey
Sunu Yonnent da ne man kat manu maa dem, santa Buur ba.
-
Ba ñu forsee, te ne dey dem, ba mu geesoo ñu ne maalum
Ña ka doon wax, ña ñu àndal da ñu tiit , may santa Buur ba.
-
Nikki Baay Laay ba mu wooteen ñu ne moo waay bumu jëm kaw
Na nu gaaw dem gisi goornoor, Njiin naan cey sunu Buur ba.
-
Ki ma làngool, ku mu làngal doo tiit, doo wara daw lor
Nanu dem far, ba ca goornoor, ba ñu xam may ndawu Buur ba
-
Ba ñu aksee , te ñu wër Maam, mu ne man may ki fi Buur tek
Di ko wooteel, di ko seetal, ku ma bañ doo gis Buur ba
-
Ña fa doon wax bamu tontoo da ñu tiit naa fu nu jëm tey
Sunu Yonnent dafa am ndam te ñu làngal ko fa Buur ba
-
Li nga doon wax , ku ko mos wax di nga daw mbaade nga sànku
Ku fi dul yaw naka mos seet, bamu xam kantanu Buur ba
-
Nikki seen gal ga ñu teeral, Njiin naan kii du moo may jël
Du ma antan, bu ñu sonnal ña ka yor, maa nga ca Buur ba
-
Ba ñu weddee la mu wax ñoom te ne Baay Laay di na dem tey
Ba mu tàbbee te di ñaanal ña ka yaakaar, santa Buur ba
-
Ba mu déqéé ba ne kërKër da fa jub Béer fa la far des
Da nu far yéém te ne Baay Laay mooy Yonnent ba ca Buur ba
-
Ku la dingat dafa xoolul say mey yaa jara àndal
Nu ngi lay gëm, di la doyloo, di la yaakaari fa Buur ba
-
Sunu Yonnen ba mu faatoo da ñu doon wax fu nu jëm tey
Seydy Isaa dikk yeesal sunu ngëm nuy santa Buur ba
-
Géej sàbbaa, nit sàbbaa , ngir bés booba lu am la
Jën yey teer , nit ñay for, ngir màgal sunu Buur ba
-
Seydy Isaa jok waaraate ca mboolooma ne iskey
Dafa daaral la ñu doon wax mbiri Isaa ya fa Buur ba
-
Nikki Baay Laay ba mu wootee te ne Seydeey ki ma doon wax
Da ne lee wér te du luy deñ, waxi Yonnen la fa Buur ba
-
Yeen soodaan ci lu ngeen ngëp ba di gaaral sunu ndaw li
Sanga Soodaan mooy Baay Layy ki fi wooteel sunu Buur ba
-
Na nga yër « Mat-u-Rasuul », gis la fa woy kat ya di wax ngir
Ba mu jéggée famu dal, xel du fa dem, bir na fa Buur ba
-
Ba mu jéggée Medina, dal na fa Ngor, mawlidu Yoofin
Ba mu feeñee te ne may Maadiyu , kay bir na fa Buur ba
-
Ba ka gàdaay ga dabee, saaba ya dar Maam ba ñu jiitlé
Ñu nga dal ngejja ga , foo faay sunu yaakaari Yonnen ba
-
Niti Kabweer, ba ñu aksee fa Libaas “sarse” ko aw ay
Ba ñu naan yak ñi la doyloo daa nu leen soobi ca bëlbë
-
Ba Libaas tontu ne yallaay ki ma doyloo, maa di soppeem
Bu ma paasee rëdu Béer koon du ma yaakaari soowoo ba


text:
Saar 7
Janqi Yerusalem
1 Dikkal, janqu waa Sulam bee, dikkal;
dikkala dikk, nu niir la.
Waa ji
Moo, lu ngeen di seetaane janqub waa Sulam bi
ni kuy fecc galanu Ñaari Dali Xare?
2 Janqoo, lingeer sama,
sa tànk yee ka jekk ci sa dàll yi,
sa mooco yi mërgalu niy jaaro
yu ndaanaanu tëgg yette loxoom.
3 Sa jumbux bi di kaas bu mërgalu,
yàlla bumu ñàkk biiñu njafaan!
Sa biir bi di jalu pepp
mu ay tóor-tóor ñag.
4 Sa ween yi ni ñaari tef,
mbaa seexi kéwél.
5 Sa loos wi, coleet, rattax, ni tatay bëñi ñay;
say gët di lerxat ni déegi Esbon,
ya feggook buntu Bat Rabim.
Sa bakkan bi jub xocc ni tatay Libaŋ
ja tiim Damaas.
6 Sa bopp siggi ni tundu Karmel,
njañ liy nes-nesi ni sooyu buur,
létt yay fëy-fëyi, ba laaw buur.
7 Rafet, sopploo!
Soppee, bànneex nga!
8 Sa taxawaay bii garabu tàndarma la,
sa ween yi di cëggi doom ya.
9 Ma ne, maay yéeg tàndarma gi,
ŋëb doom yi.
Yal na say ween di sama cëggi reseñ,
sag noo jox ma doom yu xeeñ,
10 sa gémmiñ di xelli ngëneelu biiñ.
Ndaw si
Na walal sama nijaay,
tuurul ñiy nelaw.
11 Man, nijaay a moom,
te maay nammeelam.
Ayca ca tool ba
Ndaw si
12 Nijaay, ayca nu dem tool ba,
fanaani ca tóor-tóori fuddën ya*
.
13 Nan teela xëyi ca tóokëri reseñ ya,
bu reseñ ji jebbee,
mbaa tóor-tóor yi focci,
mbaa gërënaat ji tóor, nu gis.
Fa laa lay jébbale mbëggeel.
14
Tóor-tóor yu xeeñ†
yaa ngi gilli,
lépp luy doom yu neex aje sunu bunt néeg,
yu yees yaak ya woon,
ma boole dencal la, nijaay.


text:
Koor
Koor mooy juroom ñenteelu weer ci arminaatu jullit ñi. Weer wii mooy ndoorteelu wàccug Alxuraan ci suuf. Bokk na ci li tax jullit ñi di ko woor: magal ko. Woor Benn la ci ponki Lislaam yi.
Moom nag am na fukk ciy ne-ne (matière):
Xamle luy koor, taariixu ag farataalam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xamle luy koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Koor ci làkk : bañ a lekk, bañ a naan.
Bu dee ci sariiya nag : bañ a lekk, bañ a naan, bañ a séy, bàyyi it mbooleem yiy dogloo la ko dale ca penkug fajar, ba ca sowug jant bi, ngir nag yéenee jaamu Yàlla.
Taariixu ag farataal koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yàlla (t.s) moo farataal koor ci Muhammad (j.m) , niki mu ko farataale ca xeet ya ko fi jiitu woon ca waxam ju tedd ja: «Yéen ñi gëm, farataal nañu ci yéen koor, ni ñu ko farataale ca ña léen jiitu, ndax ngéen am ag ragal Yàlla»
Loolu di woon ci bisub altine ci weeru baraxlu, ci ñaareelu at ci gàddaay gu barkeel gi( juge Màkka dem Madiina)
Ngënéelul koor aki njariñam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ngënéelam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ramadaan am na ay ngënéel yu màgg te bari, yu yeneen weer yi amul, àddiis yiy saxal loolu te di ko feddali yu bari lañu : Waxam ja (j.m) : «Julli yi juroom, àjjuma ba àjjumawaat, ramadaan ba ramadaanati, dana ñu far bàkkaar yi nekk ci séen diggante, bu ñu teetee bàkkaar yu mag yi».
Waxam ja (j.m) : «Ku woor ramadaan ngirug gëm ak sàkku tuyaaba, jéggalees ko li jiitu ciy bàkkaaram».
Yonnant bi (j.m) wax na ne : «Gis naa waa ju bokk ci sama xeet wi muy yalgat ngir mar, déeg bum dem ñu aaye ko ko, koorug ramadaan dikk wëgg ko, nàndal ko».
Waxam ja (j.m) : «Guddi gi njëkk ci ramadaan bu jotee, dañuy jéng saytaane ak way féttéerluy jinne yi, tëj bunti sawara, du ñu ci ubbi benn, ubbi bunti àjjana, du ñu ci tëj benn, bu ko defee aji woote, woote ne: yaw miy sàkkuw yiw dikkal, yaw miy sàkku ay dëppal, Yàlla am na ñu ñu goreel ci sawara, te loolu guddi gu nekk lay doon».
Waxam ja (j.m): «Koor de pakk la bu lay fegal sawara, ni pakk di fege boroom cib xare».
Waxam ja mu nee (j.m): «Ku woor ab bis ngir Yàlla (t.s) Yàlla dana soril jëmm ja sawara lu tollook juroom ñaar-fukki nawet ngir bis boobee».
Waxam ja (j.m): «Ki woor de bu dogee lu mu ñaan Yàlla may ko ko»
Waxam ja (j.m) : «Àjjana am na bunt bu ñu naan Rayyaan, ku dul ñi woor duñu ca jaar, bu ko defee ñu ne: ana ñi wooroon, ñu daal di dikk, ku dul ñoom nag du dugg, bu ñu duggee it ba noppi ñu tëj bunt ba, keneen du dugg»
ay njariñam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Koor am na ay njariñ yu ruu, yu mboolaay ak yu wér-gu-yaram ñooy:
- Bokk na ci njariñi ruu yu koor yi : moom day tax nga man a muñ, taggate ci, di tax it nit ki di wattoonteek bakkanam ak a jiyaar ak bànneexam, di jur ci bakkan ag ragal Yàlla te di ko ci suuxat, rawati na ragal Yàlla gi nga xam ne mooy sabab su mag si tax ñuy woor, moom la Yàlla (t.s) di firndéel ca laaya ba, ba mu naan : «Farataal nañu ci yéen koor, ni ñu ko farataale ca ña léen jiitu, ndax ngéen am ag ragal Yàlla»
Bokk na ci njariñi mboolaay yu koor yi : day indi ag nosu ci xeet wi akug bennoo, bëgg ag maandute akug yamoo, dana sos tam ci jullit ñi ag ñeewant, yërmaande, di joxe it jikkoy ihsaan (rafetal), dina feg mboolaay gi it (la société) ci ñaawtéef yi ak bon-boni jikko yi.
- Bokk na ci njariñi wér-gu-yaram yu koor yi : moom (koor) day setal ay butiit, di defar ag mbàq, di setal yaram wi ci desiit yu bon yi ak diigiit yi , di wàññi aw yaram, di néewal gariis gi ci yaram. Adiis ba nee na : “ woor-leen, wer”
Ñatteelu ne-ne bi : ci li ñu sopp ci koor, li ñu ci sib, li ñu ci araamal :
Li ñu sopp ci koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sopp nañu woor bis yii :
1- Bisub Arafa, ci ku ajul, mooy juroom ñeenteelu dil-hijja, ngir waxi Yonnant bi (j.m): «Woor bisub Arafa dina far bàkkaari ñaari at, ma jàll ak may jublusi. Woor bisub fukkeel ba di Aasoora nag moom day far bàkkaari at ma wéy».
2- Bisub Asoora ak Taasooha, ñooy bisub juroom ñeenteel ak bu fukkeel ci weeru muharram, ngir waxam ja (j.m) : «Woor bisub Aasoora dina far bàkkaari at mu jàll», ni mu woore moom Yonnant bi (j.m) bisub Aasoora te digale ñu woor ko, ne : “déwén bu neexee Yàlla dinañu woor Taasooha (bisub juroom ñeenteel ba)”
3- Juroom benni fan ci sawaal , ngir waxam ja (j.m) : «Ku woor ramadaan teg ca juroom benni fan ci sawaal, mel na ni ku woor diirub jamono».
4- Xaaj bu njëkk bi ci weeru baraxlu, ngir waxi Soxna Aysa (y.y.g) ja : «Masumaa gis Yonnant bi (j.m) mu woor mukk weeru lëmm wu dul wu koor wi, masuma koo gis it mu woor ciw weer lu ëpp li muy woor ci baraxlu».
5- Fukki fan yu njëkk yi ci dil-hijja, ngir waxam ja (j.m) : «Amul yenn bis yu Yàlla gën a soppe ay jëf yu rafetet ci bis yii: maanaam fukki fan yu njëkk yi ci dil-hijja, ñu ne ko yaw Yonnantub Yàlla bi, xanaa jiyaar kay ci yoonu Yàlla moo gën a rëy yooyu bis? mu ne dée-déet, lu dul waa ju génn ci jëmmam ak alalam ci yoonu Yàlla, te delloosiwaatul dara» .
6- Weeru muharram, ngir waxam ja (j.m) ba ñu ko laajee: «Gan koor a gën ginnaaw ramadaan?» Mu ne : weeru «Yàlla wi ngéen di tudde muharram».
7- Bis yu weex yi ci weer wu nekk, ñooy: fukk ak ñatt, fukk ak ñeent, fukk ak juroom, ngir waxi Abuu Darin ji (y.y.g) : «Yonnant bi (j.m) digal na nu nu woor ci weer wi ñatti fan yu weex yi : fukk ak ñatteeel; fukk ak ñeenteel; fukk ak juroomeel». Mu ne : «Ñoom de ñook woor diirub jamonoo yam».
8- Bisub altine ak bob alximis, ngir li ñu nettali ne li ëpp ci li Yonnant bi (j.m) daa woor mooy bisub altine ak bu alximis, ñu laaj ko ko mu ne: «Jëf yi dees leen di gaaral altine ju nekk ak alximis, bu ko defee Yàlla di jéggal jullit bu nekk walla aji gëm ju nekk, ndare ñaari way tóngóo yi, mu ne nañu leen mujje»
9- Woor bis, wori bis, ngir waxam ja (j.m) : “ wooriin wi Yàlla gën a sopp mooy wi Daawuuda daa def (j.m), julliwiin wi Yàlla gën a sopp mooy wu Daawuuda , da daan nelaw benn xaaj ba , taxaw benn ñatteel ba , di nelaw juroom benneel ba. Daan na woor it benn fan, wori ba ca des”
10- Woor ci ki yorul jabar, te manul a denc , ngir waxam ja (j.m) : «ku ci toll ci denc, na wut jabar, moo la gën a man a tee xool jigéen ñi, gën laa musal ci njaalo, ku ko manul nag nay woor, (moom koor gi) ag tàpp la ci moom». Al-buxaari moo ko soloo.
Li ñu sib ci koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
1- woor bisu Arafa ci ku fa taxaw, ngir tere gi ko Yonnant bi (j.m) tere ci ku fa nekk.
2 – ber bisub àjjuma woor ko, ngir waxam ja (j.m) : « bisub àjjuma séenug iid la buleen ko woor, ndare bu da ngéen a woor bis ba ko jiitu walla ba ca topp »
3 – ber bisub gàwwu woor ko, ngir waxam ja (j.m) : « Buleen wor bisub gàwwu bu dul farata ci yéen, bu waay amul lu dul xàncug reseñ it walla bantub garab na ko lekk »
4 – woor mujjug baraxlu ngir waxam ja (j.m) : « bu baraxlu xaajatee buleen woor »
Ag yeete[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sibéelug woor fan yii sibéelug sellal la. Waaye lii di ñëw nag ag sibéelam, sibéelug araamal la:
1 – jokkale, mooy jokkale ñaari fan di ko woor walla lu ko ëpp ci lu dul dog ci diggante bi, ngir waxam ja (j.m) :«Buleen jokkale» ak waxam ja :«Moytuleen di jokkale».
2 – woor bisub sikk, mooy bisub fanweer ci baraxlu, ngir waxam ja (j.m) : «Ku woor bisub sikk moy nga baayi Qaasim».
3 – woor diirub jamono, mooy woor at mépp ci lu dul dog ci, ngir waxi Yonnant bi (j.m) : «Ku woor diirub jamono, wooroo». ak waxam ja : «Ku woor diirub jamono wooroo, dogoo».
4 – koorug jigéen ci lu dul ndigalu boroom këram bu teew , ngir waxam ja (j.m) : «Bu jigéen woor benn bis te jëkkaram nekk fi, te joxu ko ci ndigal lu dul weeru koor».
Koor gu ñu araamal gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Mooy woor bis yii di ñëw :
1 – woor bisub iid, moo xam kori la walla tabaski, ngir waxi Omar ji (y.y.g), ñaar yii, bis lañu yu Yonnant bi (j.m) tere ku ci woor: «Bis bi ngéen di dog ci séenug koor ak bi ngéen di lekk ci séeni jaamu (séeni xari tabaski)»
2 – ñatti bisi tasriiq yi, ngir “Yonnant bi (j.m) dafa yónni woon ab yéenekat mu yéene ca Munaa ne buleen woor bis yii, ñoom de bisi lekk lañook naan ak séy” lafd am na ak tudd Yàlla.
3 – bisi mbërëg yi (gis baax) ak wësin, ndax ag daje am na ci ne koorug aji mbërëg walla aji wësin genn baaxu ci, ngir waxam ja (j.m) : «Ndax gisu leen ne bu mbërëgee du julli te du woor? loolu ci wàññikug seen diine la».
4 – koorug aji tawat ji ragal ag dee ci tawat ji bu wooree, ngir waxi Yàlla ji (t.s): «Buleen ray seen bopp, Yàlla de ku leen yëram la»
Warug woor weeru koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Woor weeru koor lu war la ci Alquraan ak Sunna ak dajeg xeet wi (ijmaahul umma), Yàlla nee na (t.s) : «Weeru koor wi nga xam ne ci lañu wàcce Alquraan muy ag njub ci nit ñi te di ay laaya yu leer yuy gindee tey tàqale dëgg ak fen, ku ci fekke weer wi na nga ko woor» ak waxi Yonnant bi (j.m) : «Lislaam ci juroom lañu ko tabax, seere ne Laa ilaaha illal laah, Muhammadun rasuulul laah, ku dul Yàlla du yàlla te Muhammad moo dib yonnantam, ak julli, natt asaka, aj Màkka ak woor weeru koor» ak waxam ja (j.m) : «buumi Lislaam ak ponki diine ñatt lañu ci lañu tabax Lislaam, ku ci bàyyi benn rekk yeefar nga, sa dereet dagan na : seere ne Yàlla rekk ay buur, ak julli giy farata, ak woor weeru koor».
Ngënéelul def lu baax ak njekk ci ramadaan[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ngir ngënéelul ramadaan, lépp lu ñu ciy def ci lu baax day gën, bokk na ci jëf yu baax yi ñu ci man a def :
1 – saraxe : Yonnant bi (j.m) nee na : « Gën ji saraxe mooy bi ñu def ci koor gi » waxati na (j.m) : « Ku jox aji woor lu mu doge am nga yool bu tollu ne kooram ga te loolu du wàññi cib yoolam dara » mu waxati « ku jox ndogu aji woor, mu diw ñam walla ag naan ci lu lew, malaaka yi danañu julli ci moom ci waxtuy weeru koor wi, Jibriil julli ci moom ci guddig Laylatul Qadr » moom (j.m) moo gënoon a tabe ci nit ñi, bu ramadaan jotee nag da daan gën a tabe bu ko Jibriil di dikkal
2 – taxaw guddi : ndax Yonnant bi (j.m) wax na : « ku taxaw ci ramadaan ngir gëm ak sàkku tuyaaba, jéggalees ko li jiitu ciy bàkkaaram » nekkoon na moom (j.m) di dundal guddiy ramadaan yi, bu fukki fan yu mujj ci koor gi masaan na jot da daan yee ñoñam, ak mépp mag mbaa ndaw lu man a julli
3 – jàng Alquraan ju tedd ji : ndax Yonnant bi (j.m) daan na baril jàng Alquraan ci weeru koor, Jibriil it daan na jànganteek moom Alquraan ci ramadaan , Yonnant bi daan na guddal njàngum Alquraan mi ci taxawaayi naafilay koor gi, nu ëpp ni mu ko daan defe ci lu dul ramadaan, Hudayfa mas naa julleek moom ag guddi, mu jàng saaru Bàqara, teg ca Aali Himraan ak Nisaayi, te daawul romb aw laayaw xuppe ndare bu da caa taxaw di ñaan, moo tax julliwul ñaari ràkkaa rekk dégg Bilaal muy nodd fajar. Loolu dikk na ci Sahiihayni. Wax na bat ay (j.m) : « koor ak taxaw danañu ramu jaam bi yawmal qiyaam, bu ko defee koor gi ñëw ne : boroom bi kii de tee naa koo lekk bëccëg tee koo naan, Alquraan ji ne : maa ko tee nelaw guddi kon tin ñu ci moom »
4 – lihtikaaf : mooy tàqook jàkka walla tëju fa di jaamu Yàlla (t.s), Yonnant bi (j.m) lihtikaaf na te daawul dañ di ko def ci fukki fan yu mujj yi ci ramadaan, ba Yàlla jëlle ko fi, looloo ngi ci Sahiihayni. Wax na (j.m) ne : « jàkka mooy neegub jépp aji ragal Yàlla, Yàlla warlul na képp ku jàkka di sab néeg, warlul na la ab noflaay ak yërmaande ak jéggi siraat dem ca gërëmam la, tàbbi ca àjjanaam ja »
5 – umra : mooy siyaareji Baytil Laahil Haraam, ngir wëri kaaba ga, ak doxi Safaa ak Marwa, ci ramadaan, ngir Yonnant bi nee na : « umra ci ramadaan mook aj ànd ak man a yam » waxaat na ba tay : « umra ba umra far na bàkkaari li nekk ci séen diggante »
Saxug weeru koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Duggug weeru koor ci ñaari mbir yii lay saxe: mbir mu njëkk mi mooy weer wi jiitu koor gi mat sëkk, mooy baraxlu, bu baraxlu matee fanweeri fan, bisub fanweer ak benneel ba mooy bis bi njëkk ci ramadaan ci lu dog. Mbir mi ci des mooy gis terute wi , bu ñu gisee terutew ramadaan ci guddig fanweer ci weeru baraxlu , kon weeru koor tàbbi na, woor ko war na ngir waxam ja (t.s) : Royuwaay:Ku ci gis weer wi na nga ko woor ak waxi Yonnant bi ji (j.m) : « bu ngéen gisee terute wi woorléen, bu ngéen ko gisee worileen, bu niiree ba manu leen koo gis(ak doonte feeñ na) mottalileen limu weer wi muy fanweeri fan » , dana doy ngir saxal ag gisam jenn aji maandu ne gis na ko walla ñaar . Ndax Yonnant bi (j.m) daganal na benn waay seere ne gis na terutew ramadaan . Bu dee nag korite jenn aji maandu du doy, ñaar ñooy baax, ndax Yonnant bi (j.m) daganalul gisug kenn ku maandu ci korite
Ag yeete[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ku gis terutew koor war naa woor ak doonte nanguwuñu ag gisam, ku gis nag terutew kori te nanguwuñu ag gisam du wori, ngir waxam ja (j.m) : “koor mooy bis bi ngéen di woor, kori di bis bi ngéen di wori, tëbëski di bis bi ngéen di tëbëski”
Juroom ñaareelu ne-ne : ci sarti koor, ak àtteb koorug aji tukki, ku tawat, mag mu màggat, aji ëmb ak kuy nàmpal :
Sarti koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sart nañu ci warug kor gi ci jullit bi, mu am xel tey mukàllaf, ngir waxam ja (j.m) : “ xalima gi yékkatees na ko wëlif ñatt : wëlif ab dof ba kero muy dofadi, kuy nelaw ba kero muy yewwu, ak gone ba kero muy gent” bu dee jullit bu jigéen sart nañu ci werug kooram gi mu set ci dereeti mbërëg ak wësin, ngir waxam ja (j.m) ci leeral wàññikug diiney jigéen : “ndax du bu mbërëgee du julli du woor ?”
Aji tukki[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ab juliit bu tukkee ci soriwaay bu ñuy wàññee julii, soriwaay boobu mooy tollook 48 miil, bu boobaa aji yoonal ji (di Yonnant bi) may na ko mu dog ci sartub mu fay ko bu dellusee, ngir waxam ja (t.s) : Royuwaay:Ku ci tawaw walla muy tukki, kon yeneen bis lay fay moom nag mu woor moo gën bu fekkee ne tukki di woor du ko sonal, bu ko dee sonal nag woree gën, ngir waxi Abii Sahiid Alxadarii ji (y.y.g) “ nekkoon nañu di xeex ànd ak Yonnant bi (j.m) ci weeru koor, am ñu ci woor, am ñu ci woorul, ki woor du tane ki woorul, ki woorul du tane ki woor, ñu gis ne ku am kàttan gu mu woore woor moo gën, ku ko amul it bañ a woor moo gën”
Aji tawat[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bu jullit bi tawatee ci koor, day xool, bu manee woor ci lu dul ab coona bu tar day woor, bu ko manul mu dog, bu yaakaaree ne dana wér nag day xaar ba wér fay la ko faat, bu yaakaaree ne du wér mu dog tey saraxeel bis bu mu woorul ab mudd ciw ñam (maanaam ab loxo ba mu fees ak dugub) ngir waxam ja (t.s) : Royuwaay:Ñi ko man war na ñuy génne ag jot, muy ñam wu ñuy jox ab miskiin
Mag mu màggat[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ab jullit moo xam góor la, moo xam jigéen la, bu màggatee ba manut a woorati, day dog te saraxeel bis bu mu woorul mudd ciw ñam, ngir waxi Ibnu Abaas ji (y.y.g) : “may nañu mag mu màggat mu leel ab miskiin ci bépp bis bu mu woorul, te fay du ko war”
Aji ëmb ak kuy nàmpal[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bu fekkee jullit bi dafa ëmb te ragal bu wooree lor boppam mbaa mu lor li ci biiram, day dog, te bu wësinee mu fay. Su fekkee man na ko nag nay saraxe ci bepp bis bu muy fay lu tollook mudd ci dugub, loolu moo gën a mat te ëppub yool. Nii itam la kuy nàmpal di def, bu ragalee ci boppam ak ci doomam te amul ku ko nàmpalal walla doom ji nànguwul keneen ku dul moom. Àtte bii nag ñi ngi ko ball-loo ci waxam ja (t.s) : Royuwaay:Ñi ko man war na ñuy génne ag jot, muy ñam wu ñuy jox ab miskiin, maanaam (ñi ko man) mooy: ñi ko man ci coona bu tar, bu ñu woree fay walla ñu leel ab miskiin.
Ñaari yeete[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Ku sàgganee fay koor gu mu waroon a fay ci lu dul ngànt ba geneen koor dellusi, war nay leel ab miskiin ci barabu bépp bis bu mu war a fay.
- Jullit bu faatu te waroon a fay ag koor, koor ga kilifaam a ko koy fayal, ngir waxam ja (j.m) : “ ku faatu te borub koor a ngi ci kawam, na ko ko kilifaam fayal” ak waxam ja ñeel ka ko laajoon ne ko: “ sama yaay dafa faatu te war naa fay aw weeru koor ndax dama ko koy fayal ?. Mu ne : waa-waaw, bor bu ñu yoreel Yàlla de moo gën a yayoo ñu fay ko”
Ponki koor (ay farataam), ay sunnaam, yu ñu sibam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- yéene, mooy fas ci xol ne danga woor ngir topp ndigalul Yàlla (t.s), walla ngir jaamu ko, ngir waxam ja (j.m) : “ ku fanaanalul yéeney woor, amul koor” . Bu dee ngàttnga la nag moom dana baax ak doonte ginnaaw bu fajar fenkee la, bëccëg bi tàmbalee dugg, bu fekkee ne jotul woon a lekk dara, ngir waxi Soxna Aysa ji (y.y g) : «Yonnant bi (j.m) dugg na fi man bis, ne : ndax yor ngéen dara ? ñu ne ko : dée-déet, mu ne : kon woor naa»
- Jàpp, mooy bàyyi yiy dogloo moo xam lekk la mbaa naan walla séy.
- Jamono koor gi, maanaam bëccëg gi, mi ngi tàmbalee ci fenkug fajar gi ba ca sowug jant bi. Bu waay wooroon guddi gi, dog ci bëccëg bi, ag kooram du wér, ngir waxam ja (t.s) : «Mottalileen koor gi ba ci guddi gi»
Sunnay koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
1 – Gaaw a dog, mooy dog rekk bu jant bi sowee, ngir waxam ja (j.m) : “ nit ñi duñu dañ di nekk ciw yiw li feek ñi ngi gaaw a dog” ak waxi Anas ji (y.y.g) : “Yonnant bi (j.m) daawul julli timis ndare bu daa dog, ak doonte ci guuxub ndox la”
2 – doge ci tàndarma ju tooy mbaa ju wow, bu amul ndox, li ñu gën sopp nag mooy mu tόol: ñatt walla juroom mbaa juroom ñaar, ngir waxi Anas doomi Maalik: “Yonnant bi (j.m) da daan doge ci tàndarma ju tooy njëkk muy julli, bu amul jëfandikoo tàndarma ju wow, bu amul mu guux ay guuxi ndox”
3 – ñaan booy dog, ndax Yonnant bi (j.m) daan na wax bu dogaan : “Allaahuma lakka sumnaa wa halaa risqika aftarnaa, fa taqabbal minna innaka antas samiihul haliimu” Ibnu Omar moom daan na wax: «Allaahuma innii asaluka birahmatikal latii wasihat kulla sayin, an taxfira sunoobii».
4 – Xëdd, mooy lekk ak naan ci waxtuw njël di mujjug guddi gi, ànd ak yéeney woor, ngir waxam ja (j.m) : "ngënéel li tàqale sunug koor ak gu waa Ahlul Kitaab (ñoñ téere: Yahood yeek Nasaraan yi) mooy xëdd” ak waxam ja (j.m) : “xëddleen, xëdd de am na barke”
5 – yeexe xëdd ba ci xaaj bu mujj bi ci guddi gi, ngir waxam ja (j,m) : “sama xeet wi duñu dañ ciw yiw li feek ñi ngi gaaw a dog tey yeex a xëdd”
Waxtuw xëdd mi ngi doore ci xaajub guddi bu mujj bi, yam ci bu fajar desee ay simili yu neew, ngir waxi Saydun Ibnu Saabit ji (y.y.g) : “ xëdd nañook Yonnant bi (j.m), bi mu noppee jug di julli ji, ma ne : diggante xëdd ak nodd lan la ci waxtu ? mu ne : lu tollook juroom fukki laaya”
Ag yeete[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
ku am sikk ci fenkug fajar na lekk te naan bam u wόor ko ne fajar fenk na, bu ko defee mu jàpp (mu tàmbalee woor), ngir waxam ja (t.s) : “ lekkleel te naan ba xàmmee wëñ gu weex cig u ñuul ci fajar gi” waxees na Ibnu Abaas (y.y.g) ne ko : “man de damay xëdd, bu ma sikkee (ne warees naa jàpp) ma bàyyi. Mu ne ko : lekkal li feek yaa ngi sikk, ba sikkatoo (nga jàpp)”
Yi ñu sib ci koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sib nañu ci koor ay mbir yoy man nañoo tax ba koor gi yàqu, ak doonte ñoom ci seen jëmmi bopp duñu ko yàq, ñooy:
1 – ëppal ci gallaxndiku ak saraxndiku booy jàpp, ngir waxam ja (j.m) : “ëppalal ci gallaxndiku ndare bu dangaa woor” sibees na muy ëppal ci saraxndiku ngir ragal ndox mi di jàll bay àgg ca biiram, di yàq kooram.
2 – fόon, man naa jeqi bànneex bu man a yàq koor, ngir mànniyu mu génn mu muy waral, walla ab séy te bu boobaa kafaara day war.
3 – di xool sa soxna cib bànneex
4 – di xalaat ci mbirum séy
5 – laal jigéen ak sa loxo walla jonjook moom ci sa yaram
6 – sàqami singom ngir ragal lenn di ci jàll
7 - ñam cin mbaaw ñam
8 – gallaxndiku ci lu dul jàpp mbaa aajo laaj ko
9 – tusngalu ci njëlbéenug bëccëg gi, bonul nag ci mujj gi
10 – nàmpatal ak lu ni deme ngir ragal ag néew-doole gu man a waral ag dog
Luy yàq koor, ak lu ñu daganal ci ku woor mu def ko, ak lu ñu ko ciy jéggal[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
liy yàq koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ay mbir lañu ñooy:
1 – am yolaakon (liquide) mu àgg cib biir jaar ci bakkan,(moo xam ci paj la mbaa leneen), mu jaar ci bët mbaa nopp niki tuuf, mu jaar ci kanamug jigéen niki pikiiru .
2 – li àgsi ci biir bi ngir ëppal gu ñu def ci galaxndiku ak saraxndiku ci njàpp ak leneen.
3 – génnug mànniyu ngir xool bu bari walla xalaat walla foon walla jonjoo
4 – waccu mu ñu tay, ngir waxam ja (j.m) : “ku waccu te tay ko, na fay” waaye nag ku am waccu not, ba mu waccu te sàkkuwu ko, loolu du yàq kooram
5 – lekk mbaa naan mbaa séy bu ñu la ci manantee (forsee)
6 – ku lekk mbaa mu naan ngir jortu ne daa nekk ci guddi gi, ginnaaw bi mu xam ne fajar fenkoon na
7 – ku lekkoon mbaa mu naan ngir yaakaaroon ne dog jotoon na te fekk booba jotutoon
8 – ku lekk mbaa mu naan ngir fàtte te àggalewul kooram nàgir jortu ne wareesul a àggale koor, ginnaaw jot nanoo lekk te naan, bu ko defee mu wéy ca dogam ga ba guddi.
9 – agsig dara lu dul aw ñam ba ci mbaq gi (biir bi) jaare ko ci gimiñ gi, muy lu mel ne wann ab jaaro walla ag wëñ, ngir li ñu jële ci Ibnu Abaas mu ne : “ koor mooy li dugg, du li génn” mu bëgg a wax (y.y.g) ne: koor mi ngi yaqoo ci liy dugg ci biiru nit ki, waaye du yàqoo ci li ciy génne niki dereet walla am waccu.
10 murtad (mooy tubbi) ak doonte dellusiwaat na ci Lislaam, ngir waxam ja (t,s) boo bokkaalee sa jëf dana sippiku te danga bokk ci ñu ñàkk ñi (ñu pert ñi)
Yii yépp dañuy yàq koor tey waral fayug bis ba ca yàqoo, waaye nag duñu waral kafaara, ndaxte kafaara moom du ware ndare ci ñaari way yàq koor yii:
1 – séy bu ñu tay te kenn manantewu la ci, ngir waxi Abuu Hurayra ja (y.y.g) : “waay ñëw na ci Yonnant bi (j.m), ne ko man de alku naa yaw Yonnantub Yàlla bi, mu ne ko : lu la alag ? mu ne ko séy naak sama soxna ci ramadaan. Mu ne ko : ndax am nga jaam boo goreel? Mu ne deedeet, mu ne ko ndax man ngaa woor ñaari weer yu toftaloo? Mu ne ko deedeet, mu ne ko ndax am nga lu man a leel juroom benn fukki miskiin ? mu ne ko deedeet, daal di toog, Yonnant bi (j.m) daal di indi as ndàmba su def tàndar ma, ne ko am saraxeel lii, mu ne ko ndax dama koy sarax ku ma gën a ñàkk? Yonnant bi ree ba ñuy gis bëñam ya, mu ne : demal jox ko sa ñoñ”
2 – lekk mbaa naan ci lu dul ngant lu ñu daganal: ci Aboo Haniifa ak Maalik (y.y.g), seenub tegtal mooy : “waay dog na ci ramadaan Yonnant bi (j.m) digal ko mu kafaara” ak àddiisu Aboo Hurayrat (y.y.g) mu ne : “waay ñëw na ci Yonnant bi (j.m) ne ko : dog naa ci ramadaan te tay ko, Yonnant bi ne ko: goreelal ab jaam, mbaa nga woor ñaari weer yu toftaloo, mbaa nga leel juroom benn fukki miskiin”
li ñu daganal ci ku woor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Daganal nanu ci ko woor ay mbir ñooy :
1 – soccu diirub bëccëg bi, waaye Imaam Ahmad moom da koo sib bu digg-bëccëg bi jàllee
2 – serlu cim ndox mu sedd ngir tàngoor wu tar wi, moo xam da koy sotti ciw yaramam walla da ciy nuur
3 – lekk ak naan ak séy guddi, ba fajar fenk
4 – tukki ngir aajo ju dagan, ak doonte xam na ne tukkeem bi dana tax mu dog
5 – faju ci lepp lu dagan, bu fekkee ne dara du ca jàll ba ca mbàq ga, man naa jëfandikoo pikiir sax bu dul buy joxe aw ñam
6 – sàqamil aw ñam ag gone gu ndaw gu amul ku ko sàqamil aw ñamam wi mu manul a ñàkk, waaye ci sartub lenn bañ cee jàll ba ca mbàq ga.
7 – cuuraayu ak gëttu (xeeñu latkoloñ), loolu nag li ko waral di ñàkk a gis lu koy tere lu juge ci aji yoonal ji (di Yonnant bi (j.m))
li ñu jéggale[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kuy woor jéggal nanu ko ay mbir ñooy:
1 – wann ay lor (tuflit) ak doonte bari na, maanaam lori boppam nag waxunu lori keneen
2 – am waccu mu la not, bu ca dara delluwul ba ca mbàq ga, ginnaaw bi mu génnee ba ci catu làmmiñ wi
3 – wann aw weñ te tayoo ko
4 – pëndub yoon walla bub liggeeyukaay, ak saxaarus matt, ak mbooleem saxaar yi nga manul a moytu
5 – xëy ànd ak janaba (war a sangu farata ngir jaxasoo goo defoon ak sa soxna) ak doonte dangaa yendook moom bëccëg bépp tam.
6 – gént, dara warul ku gént fekk mu woor, ngir ab àddis: “yekkatees na xalima gi wëlif ñatt, ab dof ba kero muy xiqi (juge ci dof gi), kuy nelaw ba kero muy yewwu, gone ba kero muy gént (muy doon mukallaf)”
7 – lekk mbaa naan ngir juum mbaa fàtte, waaye Maalik moom gis na ne war naa fay bu dee koorug farata, ngir léemtu (ngir lu gën a wόor), bu dee naafila nag moom fay du ko ci war mukk, ngir waxam ja (j.m) : “ku fàtte ba lekk mbaa mu naan cig koor, na mottali kooram, ndax Yàlla’a ko leel, nàndal ko” ak waxam ja (j.m) : “ku dog ci ramadaan ngir ag fàtte, du fay te du kafaara”
Fukkeelu ne-ne bi : ci leeral luy kafaara ak lan mooy njariñ li :
Kafaara[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kafaara mooy li ñuy fare ab bàkkaar bu ñu def ngir ñàkk a topp ndigali Aji yoonal ji (Yonnant bi), ku wuuteek aji yoonal ji ba jaxasoo ci bëccëgu ramadaan mbaa mu lekk mbaa mu naan cig tay, war na mu kafaara wuute gii mu def, loolu nag benn lay doon ci ñatt yii: goreel jaam bu dib jullit, walla woor ñaari weer yu toftaloo, walla leel juroom benn fukki miskiin, miskiin bu nekk mudd ci dugubi suuna mbaa ceeb walla tàndarma kem ni nga ko mane, ngir li nga gisoon ci addiisub waa ji séyoon ak soxnaam ci koor, daal di laaj Yonnant bi (j.m). Kafaara nag dina limu ci limug wuute yi, ku jaxasook soxnaam cib bis, naan mbaa mu lekk ca bis ba ca des, ñaari kafaara war na ko.
njariñul kafaara[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Njariñ li nekk ci kafaara mooy ñogal sariiya ba duñu ko foye, di xotti wormaam. Moom itam day laabal bakkanub jullit bi ci jeexiiti bàkkaari wuuteek ndigali Yonnant bi (j.m), yi ñu def ci lu dul ngànt, looloo tax ñu war a defe kafaara ni ñu ko yoonale ci kem bi ak naka gi (ni muy tollu ak ni nu koy defe), bu ko defee mu man moom kafaara def li ko taxoon a jug, muy far bàkkaar bi aki jeexiitam ci bakkanu jullit bi. Cosaanul kafaara mooy waxi Yàlla ji (t.s): "yu rafet yi danañu demal (dañal) yu ñaaw yi" ak waxi Yonnant bi (j.m) : “ragalal Yàlla foo man a nekk, lu ñaaw (loo man a def) toppal ca lu rafet, dana ko far, àndal ak nit ñi ci jikko ju rafet”


text:
About Us
ICVolontaires dafa di bénn mbootaay buy yengu ci adina bi yëp ci wallu jokko te séntu wu ci bénn koom-koom. Beral na loxo lool lëpp luy jëm ci kalaama, lëpp luy yengu ci wallu cybervolontariat japalanté ci wallu ak ndajjé yi.
Ci volonatriat lanuy jaaré ngir lige yak ay mbootaay yuy yengu ci luy suxalli dundu doomu aadama,ci waalu nèkkin am ci li ko wërr ci jawu ji mu nek ak ci wergu yaramam ngir taxawal ay projet ak ay Ndajje ci biir ak ci bitim reew.
Nungi lige yak ay volontaire ngir suxalli ponk yi ňu tërël ci waalu jang ak jangale mi ngir tamit xettali doomi reew mi ak deukendoo yi ci sénn yokuté.
ICVolontaires am na njëriɳ bu baax ci siiwal volonatriat bi ndax mungi xirtal nitt ňi ci nuy jappalé sénn reew ci seen coobare ci li muy boole ay mbootay ak ay nitt ňu bokk dekuwaay ak tamit and bi muy and ak nioom ci pasteef bi niu ci andal.
ICVolontaires nak geneve la kerërem gu mak nek waayé ca siwis, waayé amna ay dekuwaay ci bëreb yu baré yu deme ni Espaaň, farans Afrik du sud, Maali, Senegaal, Japon ak Brésil.
Suňu giss-giss
Giss-gissu ICVolontaires mooy aduna bu gënn bi ňu nek ni ngir boolé guňuy boolé xam-xam yi té ňu koy jaaralé ci volontariat.
Suňu jüblu waay
ICVolontaires selibéyool la ak ndajjé la buy jublu ci:
- Bu indi ay jumtukaayu yokuté ak doggù ci biir nitt ki ak ci berebu ligeeyu kaayam lépp ňu jaaralé ko ci volontariat.
- Gungé – jaaralé ko ci ay jéégo ci biir mboy mi ak reseautage – naatango yi ci taxawal séeni tërëline ci wallu jang ak jangalé mi.
Fiňu bëga yègg
Jox nitt ňi, deukuwaay yi ak bërebu ligeeyukaay yi, saň-saňu ak katan ci ni ňuy boolé xam-xam ak soxla yi ngi li léén di jëmelé kanam.
Suňuy kaddu
Jotté ci xam-xam, jang mi, suxàlli, xam-xamu ak technologie, axak yéllefu doomu aadama, wàňňi ndool gi.
Fiňuy yëngu
Jòkko: kalaama yi, cybervolontariat, jappàle mbootaay yi ci taxawal ay ndajjè, ligeeyal rééw mi ci coobaré.
Ku ci bëgga am lu gènna leer meun na dùggu ci buntu bi di http://www.icvolontaires.org


text:
Ndëgërlu gu mbëj
Ndëgërlu gu mbëj ag jagle gu jëmm la guy tax nu man a natt bañ gi ab wommatukaay di bañ su ko dawaanu mbëj di jéem a jàll. Lànk googu dafa aju ci ne-ne bi ñu defare PENISwommatukaay bi, dijjaayam, tàngaayam, ak, su fekkee dawaan bu safaanula, baraayu dawaan bi. Genn ci njeexiitu jàllug dawaanu mbëj ci ab wommatukaay mooy yokkug tàngaayam, di liñuy wax njeexiitu Joule.
Ndëgërlu gi ci gii yamale nga koy xamee:
Tekki:
- R mooy Ndëgërlu gi nekk ci diggante ñaari cati wommatukaay bi, ohm[Ω] mooy bennaanu nattam.
- V mooy dend bi ne ci diggante ñaari cati wommatukaay bi , volt mooy bennaanu nattam.
- I mooy dawaan biy jàll ci wommatukaay bi, amper mooy bennaanu nattam.
Ndëgërlug ag wëñu wommatukaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ndëgërlu R gu ab buumu wommatukaay nii lañu koy xaymaa.
Tekki:
- L mooy guddaayu buum gi, meetar mooy bennaanu nattam.
- S mooy dijjaayam, m2 mooy bennaanu nattam.
- p (arafu waa-geres: ro) dëgërluwiin gu wommatukaay bi, ohm * meetar mooy bennaanu nattam. Di maanaam man gi wommatukaay bi mane dëgërlu dawaanu mbëj buy jàll ci biiram. Ci yeneen kàddu Ndëgërlu gu ab wommatukaay dafay aju ci kemu man a ma dëgërlu. Ci lu ëpp Ohm x mm² / m lañ koy natte, lii moo lay jox Ndëgërlu, ci ohm, gu genn wëñ guy wommat dawaanu mbëj gu gudde 1 m te dijjee 1 mm².
Misaal: dëgërluwiinu përëm mooy 0.0175 ohm x mm² / m, kon lii da lay wax ne ag wëñu përëm gu gudde 1 m dijjee 1 mm² Ndëgërloom gu mbëj day doon 0.0175 ohm.
- mooy wommatiin gi, maanaam ni wommatukaay bi manee wommat.
Ajoom ci tàngaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ninu ko biralee ci kaw, Ndëgërlug ab wommatukaay nii lañ koy xaymaa.
waaye ak bii yamale, dëgërluwiin gi dafay aju ci tàngaayu wërlaay gi mu ne. Su fekkee fésaluñu ko, dangay jàpp (ninu ko waxee ca kaw-a-kaw) ne ci tàngaayu 20° la. Mbindiin wii moo koy wone . Ci maanaa mooy ne ndëgërlu gi dafa aju ci tàngaay bi, lii man nañ koo wax ci bépp wommatukaay.
Lëkkalekaay yu biir[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
babyolie gwn kersensaus ja


text:
Limaamu Wàcc Na
Way wii maa ngui ko tambabalé si rawdub Jamaalay, Altiné 9 Mai 2016 tollook 1er Shabaan di bessu Appel si waxtuw Yooryooru Jamalaay, Jeexalko besu Nisfu Shaabaan si Kambéreen tollook Dimaas 22 Mai 2016. Fas yeene fattélisi jaam ñi ni Seydina Limaamu jëflentee ak ña ka doon baña ka fexeel, ak nimu yeene woon te diglé anduk jullit ñi. Fattelisi wootem bu sella bu mucca ayyib bi ak niñu ko wara taawo sellal ko si lepp lusi rax ak lusi dugg diko tilimël. Ñaax si mbokki taalibé yi ñu defaraat toogaay yi sakku ngërëmu Maam Limaamu te moytu ay dumam. Yal nako Yalla nangu
Limaamu Wàcc Na
1. Limaamu Laay wootena digba ñëw na
Beglena waar na ñepp layebiir na
2. Jotalna liika Yalla yonni muñ na
Saxna di woote musta xaddi raw na
3. Yeesalna diine toj xërëm yi am na
Sellalna ruuyi footna xolyi wer na
4. Soobaatna jikkoyi te cëryi yar na
Defarna mbokka gi te aywi feg na
5. Xallatna yoonu diine Ndjiin Yaatal na
Ngir mi Rasuulu ubbiwoon tëjaat na
6. Lum masa wax moo jëkke jëfko wan nu
Xol leen si man te royma maay Amiinu
7. "Laajumalen tool aki suuf mbaa mbay ma
Wowumalen ngir addiyaak ngeen may ma"
8. Jël len lu ngeen fi faggu ñëw ñu seddoo
Liima fi yor Njiin rawna ñiila seddoo
9. "Boleen gisee ku leen digël lu gën lii
Malen digël demleen" Bilaay moy Ndaw li
10. "Innii muhibbukum wa laa ansaakum"
Samak mbëgeel si yeen du dañ "ar'aakum"
11. Woote na atya not ñadoon noonam ya
Xolbaak dogoomga moo wedamlo bañ ya
12. Bes bam xëyee ni Yalla moma Yonni
Noonya taxaw munaa Boroom bey 'awnii
13. Ñako nawoon xëy diko xas ak diko jëw
Ña daako rang boddiko naa dofna ba faw
14. Yedda Ndijaay ja naa fajil sa doom jii
Baatam di gën jolli ñunaa ay waajii!
15. Yalla jotal kaddomga gaaya gëmsi
Fooreya ak Tafsiirya ñeppa rotsi
16. Ñulen di ñaawal naa nu ngen mané ñëw
Di toppa mool bu jinné jappa lee ñaaw
17. Ñu tontunaa mom lanu gëm mom lanu am
Ñu far di leen xasa ka fitnaal funu jëm
18. Mbiram di gën yokkou ñu gënkoy noonu
Jeebaane kook tubaab ba ngir mu daanu
19. Naako sa nguur gi lay fexeel muy xaacu
Bes bam dalee sa Maam Libaas la reccu
20. Ña doon fexee mujja ragal ñëw ñaan si
Kerook la aalu moodi Xayrun naasi
21. "Manatuleena tax ma dellu geej ga
Yallaa ma yekki kuma toppa raw nga"
22. Njoolma rañaan na bes kerook gaddayna
Ñu diko wër manu nukoo gis rawna
23. Noon yaku daa fexeela mujja waaru
Bañ yako daa jeebaané mujja jooru
24. Yar yañu leen digë taxoon ñukay wër
Mu feeñuleen bilay Limaamu moy mbër
25. Mu jiiteleen kerook jubël sa noon ya
Ñuy xaxataay di ñaawalaat soppem ya
26. Saabaya jooyna bes kerook Limaamu
Neleen du yagg gaalga rëng ñu yeemu
27. Kerook tubaab ba farna jaq ñaanko
Duma ñadoon boole ña doon tumaalko
28. Boroom xolub wurusba naa baal naalen
Ndabul teraanga laafi taaj xëy wooleen
29. Fayenaleen seen tooñga ak seen jëw ya
Dileen bayal ak toppatoo seen tool ya
30. Fayenaleen seen waxja ak seen mbañ ga
Taxawuleen saa yun dugee kërëm ga
31. Bes bam ñibee ñu dawsi ngir baarkeelu
Diko xëcook gëmya Huwal fadiilu
32. Kon yawmi gëm Limamu xoolal mbaxam
Namu fegook nam jamboree xool diinem
33. Musla xuloo te musla xas nawlem ba
Bulko xulool bulko xasal soppem ba
34. Soppem ba mooy kepp ku gëm boroom bi
Neel yërmëndeem lambana mbolem dun bi
35. Royal Libaas si yaatuk xolba muuñ ga
Cofeelga ak tallik kanamga muñ ga
36. Ken manta xer badap ki momab wootem
Nee nanko bëggël ñepp leedi diinem
37. Ken manta xer badap ki momab wootem
Nee bul werantek kenn leedi diinem
38. Ken manta xer badap ki momab wootem
Nee nanko jappal ñepp leedi diinem
39. Ken manta xer badap ki momab wootem
Nee bul di boddi kenn leedi diinem
40. Ken manta xer badap ki momab wootem
Nee nan yërëm mbindefyi leedi diinem
41. Ken manta xer badap ki momab wootem
Nee bul di bañ kudib julit mooy diinem
42. Wotem bi tax budaa taxaw biiram ba
Noox taqalook yaxu ginaaw gaak xiif ba
43. Nanuko samm bañko rax sellal ko
Teñu sagal Limaamu Laahi roy ko
44. Buñiy sikar na ñepp laab am worma
Tawhiid bu wer ba ken du xas sun Njolma
45. Waxtaan ya nanko segg wax la Njoolma
Ak ñay ndonoom daa wax ba teggi tuuma
46. Ba folkloor beek ngistalak gisleen ma
Samonte ak teggini tagga Njoolma
47. Sunu bëgee malakay Yalla peek nu
Danuy defar geew yi ba ñepp wegnu
48. Limaamu seede nan ni kay matal nga
Xallaat nga yoonu diine laayabiir nga
49. Lu waay xasee sa yoon wi nooko sooke
Maam nang nu baal lumoy danan tumranke
50. Koo xamne saayu tampewul ken dula jox
Bula meree tayak ëlëk da ngay torox
51. Nañu dagaan Limamu sakku ngërëmam
Te nañu daw meram ma moytu ay dumam
52. Awaay Limaamu baalnu far sun tooñ yi
Gëmmël ci sun ayib yi ak sun jëf yi
53. Xamnga sunuk cofeel si Yaw te xam nga
Liy sunu yeene Maam teralnu man nga
54. Yaw lanu am ñaan nanu bes payoor ba
Taabale ak yaw bes kerook sa deeg ba
55. Na Yalla mayla lay Wasiila besba
Yaa moom Maxaam ba ak Liwaa ba booba
56. Nu sax ci say ndigël ba daan shaytaané
Ndax ay pexeem mooy fexe loonu daané
57. Yalla saxalfi Abdu ak sa sët yi
Jubël njaboot gi woyofal seen yan yi
58. Suma salaatu lahi zil ikraami
’Alan nabii wa aalihil kiraami
Mamadou Bara SAMB
Nisfu Shaabaan
Kambereen
22 Mai 2016
Limaamu Wàcc Na (Tontub Sàliwu Haan)
Lii Baara wax ngir yeesalaat sa ngir mi
Yalnanko degga ndax ñu goop sa njiw mi
Ken manta xer ba dap ki moomab wootem
Daan xëy di gonta ngir sagal bañaalem
Ken manta xer ba dap ki moomab wootem
daa sakku mbaa ngir gaaña weddi diinem
La Baara wax doyna ca, nanko feelu
Ca ñay sikar kureelu ngir barkeelu
Saxiir newoon Malaaka yaa ngi wërleen
feek ñungi took "ci Yalla" baa ñu dawleen
Nan moytu Njiin buy janga seen rapport ya
Gis ca ni sammonte wunook teggin ya
Sikar su riiir te andulak ben worma
Deefuko nangu fafko def mbugël ma
Bu xer ba moy yoon wii di kerkeraanu
Mak ñifiwoon nde kon ëlëk ñu yaynu
Fun musa jaar ñep bokka naw waa Laayeen
Tay funu aw ken xammetul waa Laayeen
Nan moytu luy buurënte def li Baara
Joyal ci ñun doon gënji nongi daara
Fun mana wacc ñoo fa doon Limaamu
Nan farlu kon badun fa xeep Limaamu
Moonu sagal faroonu tam ca xeet ya
Nan fexe Maam jappee nu gën ji laaya
Yaw lanu am lun mana mandi tarxiis
Footnu raxasnu Maam fegalnu aw tiis
Yaw lanu am lun mana lap ci Dunyaa
Yaw lanu am sunuy cofeel dafay law
Ci yaw ni ngooñ, yà jar dagaan te jar naw
Yallana Buur dollila ay teranga
Samma sa yoon wi yaanu doy ap sanga
Bayyifi Abdulaay mu am salaamaa
Wer woyofal yen bii ci moom dawaamaa
Jullil ci Maam Limaamu ak Saabaam ya
Ak ngertëlëm joxleen la gën ca peey ya
Yalna nga may Baara mi yeesal dikleem
ya, mucc ak Saalihu Aan may soppeem
Venrdredi 27 Mai 2016
Saliou Hann