text:
PÀCC FUKK AK BENN
Lu tax Yàlla bàyyi nit ñi di am metit ?
Ndax Yàlla moo tax metit yi am ?
Lan lañu weddi ca toolu Eden ?
Naka la Yàlla di dindee li metit yi def ci doomu Aadama yi ?
BENN bés xare bu metti amoon na ci benn réew. Ay junni junniy jigéen ak xale lañu reyoon ci xare boobu. Ñu daldi leen boole ñoom ñépp, suul leen ci pax bu réy, ba pare wërale pax boobu yépp ak ay kurwaa yu ndaw. Ci kurwaa bu nekk ñu bind ci : “ Lu tax ? ” Yenn saay, laaj boobu mooy gën a diis ci laaj yépp. Bu seen mbokk walla xarit bu deful dara gaañoo ci xare, musiba, feebar walla nit rey ko, xolu nit ñi dafay fees. Lii lañuy laaj : “ Lu tax loolu am ? ” Bu lu mel noonu yàqee seen kër, walla teg leen yeneen metit yu réy, laaj boobu lañuy laaj. Dañu bëgg a xam lu tax metit yooyu dal leen.
2 Lu tax Yàlla bàyyi nit ñi di am metit ? Dañuy wax ne Yexowa Yàlla mooy Aji Kàttan ji. Dafa bare mbëggeel, xam-xam ak njubte. Bu dee noonu la, kon lu tax bañante ak jubadi bare noonu ci àddina ? Ndax mas nga laaj sa bopp laaj yooyu ?
3 Ndax laajte lu tax Yàlla bàyyi nit ñi di am metit baaxul ? Am na ñu ragal a laajte loolu, ndaxte dañuy foog ne loolu ñàkk gëm Yàlla la, walla ñàkk ko may cér. Waaye booy jàng Biibël bi, dinga gis ne, ay nit ñu gëm Yàlla, te ragal ko, laajte woon nañu lu mel noonu. Mën nañu ko seet ci bi yonent Yàlla Xabakukk laajee Yexowa lii : “ Lu tax nga nangu may gis lu bon, te ngay kontine di seetaan nit ñi ci coono ? Lu tax yàq ak jëfi soxor nekk ci sama kanam ? Lu tax muy am ay xuloo te ñàkk déggoo di gën a bare ? ” — Xabakukk 1:3, NW.
4 Xabakukk, yonent bu takku ci Yexowa la woon. Waaye bi mu ko laajee loolu, ndax Yexowa daloon na ci kawam ? Déedéet. Yàlla dafa def ñu bind ci Biibël bi kàddu yooyu Xabakukk tibbe ci xolam. Yàlla dimbali na ko mu gën a nànd ni mbir mi deme, te gën a dëgëral ngëmam. Loolu it la Yexowa bëgg a def ak yow. Bul fàtte, Biibël bi nee na Yàlla “ ku leen ñeewante la ”. (1 Piyeer 5:7.) Doomu Aadama dafa bañ jëfi soxor ak metit yi ñuy indi. Waaye Yàlla moo ko ko gën a bañ fuuf (Esayi 55:8, 9). Kon boog, lu tax àddina di metti nii ?
LU TAX ÀDDINA DI METTI NII ?
5 Lu tax àddina di metti nii ? Ci diine yu bare, am na ñu laaj loolu seen kilifa diine ak ñi leen di jàngal ci wàllu diine. Lu ci ëpp dañu leen di tontu ne ndogalu Yàlla la. Te lépp li am, ba ci musiba yi sax, Yàlla dafa ko bindoon bu yàgg. Ñu bare dañuy wax ne kenn mënul a xam ay mbiru Yàlla. Dañuy wax it ne Yàlla mooy rey ba ci xale yi sax, pur ñu nekk ak moom ca asamaan. Waaye, ni ñu ko gise woon, Yexowa Yàlla masul tax lu bon am. Biibël bi nee na : “ Yàlla dëgg ji du def lu bon mukk, te Moom Aji Kàttan ji du def mukk lu dul yoon ! ” — Ayóoba 34:10, NW.
6 Ndax xam nga lu tax ñu bare foog ne Yàlla moo dogal metit yi am ci àddina ? Lu ci bare, dañuy wax ne Yàlla Aji Kàttan ji moo ko dogal, ndaxte dañu foog ne ci dëgg-dëgg moom mooy jiite àddina sii. Am na ci Biibël bi dëgg bu yomb a xam te am solo lool, waaye nit ñooñu xamuñu ko. Jàngoon nga ko ci pàcc 3. Seytaane miy Ibliis mooy jiite àddina si dëgg.
7 Biibël bi wax na ci lu leer ne : “ Àddina sépp a ngi tëdd ci loxoy Ibliis. ” (1 Yowaana 5:19). Bu ñu xoolee bu baax li am tey, ndax duñu nangu ne loolu dëgg la ? Jikko malaaka biy “ nax waa àddina sépp ” mooy feeñ ci àddina si (Peeñu ma 12:9). Seytaane dafa bon, mën fen te soxor. Moo tax àddina sii muy jiite fees dell ak nit ñu bon, mën fen te soxor. Loolu bokk na ci li tax àddina di metti nii.
8 Ci pàcc 3, waxoon nañu leneen li tax àddina di metti nii. Mooy matadi ak bàkkaar bi dugg ci àddina bés bi Aadama ak Awa bañee déggal Yàlla ca toolu Eden ba. Doomu Aadama yi dañuy xëccoo ngir ilif seeni moroom. Loolu moo fi indi xeex yi, noot sa moroom, ak metit (Ecclésiaste 4:1 ; 8:9). Leneen liy indi metit mooy “ jamono ak xew-xew yu kenn xalaatul woon ”. (Dajalekat 9:11, NW.) Yexowa jiitewul àddina si, te aaru ko it. Kon nit ñi lée-lée ñu am ay metit ndax musiba bu leen fekk fu ñu nekkoon kese.
9 Xam ne du Yàlla moo tax àddina di metti, dafay dalal suñu xel. Du Yàlla moo tax xare ak lu bon am. Deful it musiba yu mel ni yëngu-yëngu suuf, taw yu mag ak yu mel noonu te ñuy teg nit ñi naqar. Du Yàlla moo tax it nit ñi di noot seeni moroom. Waaye ba tey, bëgg nañu xam lu tax Yexowa bàyyi metit yooyu yépp am ? Bu dee mooy Aji Kàttan ji, war na mën a arete loolu. Kon lu tax deful dara ? Yàlla Aji mbëggeel mii ñu xam léegi, bu deful dara, xam na bu baax lu tax. — 1 Yowaana 4:8.
WEDDI BU MAG LAÑU INDI
10 Bu ñu bëggee xam lu tax Yàlla bàyyi àddina di metti, dañu war a dellu ca jamono bi metit yi komaase. Bi Seytaane taxee ba Aadama ak Awa def li leen Yexowa tere woon, loolu dafa indi laaj bu am solo. Seytaane weddiwul ne Yexowa ku bare kàttan la. Seytaane xam na sax ne dara tëwul Yexowa. Waaye sañ-sañu ilif bi Yexowa am la Seytaane weddi. Bi mu waxee ne Yàlla waxul dëgg, te dafay xañ lu baax ay jaamam, Seytaane dafa bëggoon a wax ne Yexowa du njiit bu baax (Njàlbéen ga 3:2-5). Ci loolu Seytaane dafa bëgg a wax ne dundu nit ñi dina gën a neex bu leen Yàlla jiitewul. Loolu xeex kiliftéefu Yexowa la, maanaam xeex sañ-sañu jiite bi Yàlla am.
11 Aadama ak Awa bëggatuñu woon a déggal Yexowa. Kon mën nañu ne lii lañu doon wax : ‘ Soxlawuñu Yexowa nekk suñu Njiit. Mën nañu seetal suñu bopp li baax ak li bon. ’ Naka la Yexowa mënoon a regle poroblem boobu ? Naka la Yàlla mënoon a fexe ba won mbindeef yi mu may xel ne, ñi ko weddi nekkuñu woon ci dëgg ? Naka la leen di won ne li mu wax mooy yoon bi gën ? Xéyna mu am ñuy wax ne, Yàlla dafa waroon a rey rekk ñi ko weddi te sàkk ñeneen. Waaye Yàlla dafa waxoon ba pare ne, dafa bëgg doomi Aadama ak Awa feesal suuf si. Li mu bëggoon itam mooy, nit ñi nekk ci àjjana ci suuf (Njàlbéen ga 1:28). Saa yu Yexowa bëggee dara, dafa koy def (Esayi 55:10, 11). Rax-ci-dolli, su Yexowa reyoon ñi ko weddi ca toolu Eden, loolu du faj li ñu waxoon ci moom lu jëm ci sañ-sañu jiite bi mu am.
12 Nañu jël benn misaal : Benn jàngalekat buy won eleewam yi fi ñu mën a jaar ngir def benn poroblem bu jafe ci matematik. Benn eleew bu aay ci matematik te faral di weddi jàngalekat bi daldi jóg di wax ne li jàngalekat bi di wone noonu baaxul. Mu teg ci ne jàngalekat bi aayul, ba pare muy wax ne xam na fasoŋ bu gën a baax ngir def poroblem boobu. Ay eleew ci kalaas bi daldi ko faral te komaase weddi ñoom it jàngalekat bi. Lan la jàngalekat boobu war a def ? Su dàqee eleew yooyu, lan la loolu di def ci yeneen eleew yi ? Ndax duñu foog ne seen moroom boobu ak ñi mu àndal ñoo waxoon dëgg ? Yeneen eleew yépp dinañu foog ne jàngalekat bi dafa ragaloon seen moroom bi wone ne moom mënul def poroblem boobu ni mu ware. Loolu mën na tax ñu bañ koo mayati cér. Léegi seetal liy xew su jàngalekat bi bàyyee eleew boobu won waa kalaas bi ni muy defe poroblem boobu.
13 Lu mel noonu la Yexowa def. Fàttalikul ne, li xew ci toolu Eden, du ñi fa weddi woon Yàlla kese la laal. Ay milyoŋi malaaka ñu ngi doon seetaan li fa doon xew (Job 38:7 ; Dañeel 7:10). Ni Yexowa jëfe ak ñi ko weddi, dina am lu réy li muy def ci malaaka yooyu yépp. Dina mujj a laal sax mbindeef yi mu may xel yépp. Waaw, lan la Yexowa def ? Dafa bàyyi Seytaane mu wone ni muy jiitee doomu Aadama yi. Yàlla dafa bàyyi it doomu Aadama yi ñu jiite seen bopp ci ndigalu Seytaane.
14 Jàngalekat bi ñu doon wax sànq, xam na ne eleew bi ko weddi ak ñi mu àndal waxuñu dëgg. Waaye xam na it ne bu leen bàyyee ñu wone li ñu wax, li ciy jóge dina amal njariñ waa kalaas bi yépp. Bu eleew yooyu mënul a wone li ñu wax, képp ku nekk ci kalaas bi te fonk dëgg, dina gis ne jàngalekat bi kese moo mën a jiite kalaas bi. Bu ëllëgee, dinañu xam lu tax jàngalekat bi dàq képp ku ko weddi. Noonu it, Yexowa xam na ne, ñépp ñi fonk luy dëgg, muy doomu Aadama walla malaaka, dinañu gis ne Seytaane ak ñi mu àndal mënuñu def li ñu wax. Dinañu gis it ne doomu Aadama yi mënuñu jiite seen bopp. Te loolu dina leen amal njariñ. Ni ko Yérémi xame ci jamono yu yàgg ya, dinañu xam dëgg gu am solo gii : “ Xam naa bu baax, céy Yexowa, ne nit ki ñu sàkk ak suuf moomul ay tànkam, nit kuy dox mënul a seetal boppam fi mu war a aw. ” — Yérémi 10:23, NW.
LU TAX YEXOWA BÀYYI ÀDDINA DI METTI BOOBA BA LÉEGI ?
15 Lu tax Yexowa bàyyi àddina di metti booba ba léegi ? Te lu tax terewul lu bon am ? Jàngalekat bi ñu waxoon sànq, am na ñaar yu mu narul a def. Bu njëkk bi mooy, ki ko weddi bu komaasee di wone li mu wax, jàngalekat bi du ko arete. Ñaareel bi mooy, du dimbali eleew boobu ci li muy def. Noonu it, am na ñaar yu Yexowa jàpp ne du ko def. Bu njëkk bi mooy, aretewul Seytaane ak ñi mu àndal bi ñu doon jéem a wone ne li ñu wax mooy dëgg. Kon war na may Seytaane ak ñi mu àndal jot. Ci junniy at yi doomu Aadama yi nekk ci kaw suuf, nit ñi jéem nañu fasoŋi nguur bu nekk. Def nañu ay jéego ci wàllu xam-xam maanaam science, ak ci yeneen ak yeneen. Waaye loolu terewul jubadi, ñàkk bu metti, jëf yu bon, ak xare, di gën a bare ba àgg tey fi ñu masul a tollu. Leer na léegi ne nguuru nit baaxul.
16 Ñaareel bi mooy, bu Seytaane di jiite àddina si, Yexowa du ko ci dimbali. Bu Yàlla defoon ba jëf yu bon yi bañ a am, ndax du mel ni kuy jàpple ñi ko weddi ? Bu Yàlla defoon loolu, ndax nit ñi duñu foog ne, mën nañu jiite seen bopp te dara lu bon du leen ci fekk ? Bu leen Yexowa dimbali woon, kon dafay bokk ci ñi fen. Waaye Yàlla mënul “ dellu gannaaw ” maanaam mënul fen. — Yawut ya 6:18.
17 Waaye lan lañu war a xalaat ci lépp lu metti li dal doomu Aadama yi booba ba léegi ndax ñi weddi Yàlla ? Waruñu fàtte ne Yexowa mooy Aji Kàttan ji. Kon mën na te dina dindi li metit yooyu def ci doomu Aadama yi. Ni ñu ko jànge ba pare, dinañu defaraat lépp li yàqu ci suuf si, mu delluwaat nekk àjjana. Ngëm bu nit ñi am ci li Yeesu saraxe bakkanam dina dindi li bàkkaar di def ci doomu Aadama yi. Ndekkite bi nag dina dindi lépp lu dee bi yàq. Yàlla dina jaar ci Yeesu “ ngir nasaxal jëfi Seytaane ”, maanaam dindi jëfi Seytaane (1 Yowaana 3:8). Yexowa dina def loolu lépp ci waxtu bi gën. Nañu kontaan ci li ko Yexowa defagul. Li mu xaar may na ñu, ñu xam dëgg gi te jaamu ko (2 Piyeer 3:9, 10). Fi mu nekk nii, Yàlla dafa farlu ci wut ñi koy jaamu dëgg te di leen dimbali ñu muñ bépp metit bu leen mënta dal tey ci àddina su jaxasoo sii. — Yowaana 4:23 ; 1 Korent 10:13.
18 Xéyna dina am ñuy laaj seen bopp lii : “ Ndax metit yooyu yépp naroon na am bu Yàlla sàkkoon Aadama ak Awa ci fasoŋ boo xam ne du ñu ko mën a weddi ? ” Boo bëggee am tontu laaj boobu, war nga xalaat ci lu am solo lu la Yexowa may.
NAKA NGAY JËFANDIKOO LI LA YÀLLA MAY ?
19 Ni ñu ko gise ci pàcc 5, Yàlla dafa sàkk nit may ko sañ-sañu tànnal boppam li mu bëgg a def. Ndax xam nga li ñu Yàlla may noonu ni mu ame solo ? Yàlla dafa sàkk ay rabu àll yu baree bare. Lu ëpp ci li ñuy def, Yàlla moo ko def ci seen bopp ba pare (Proverbes 30:24). Nit defar na ay masin ngir ñu def lépp li ñu leen mënta sant. Bu ñu Yàlla sàkkoon ni masin yooyu, ndax dina ñu neex ? Déedéet. Kontaan nañu lool ci li mu ñu may sañ-sañu tànnal suñu bopp ki ñu bëgg a doon, tànn suñuy xarit, tànn li ñu bëgg a def ci suñu dund ak yeneen ak yeneen. Am sañ-sañu def li nga bëgg, lu neex la, te loolu sax la Yàlla bëgg.
20 Yexowa bëggul ñu jaamu ko ci kaw forse (2 Korent 9:7). Nañu ko seete ci lii : lan mooy neex pàppa walla yaay ? Doomam gërëm ko ndaxte dañu ko ko sant, walla doomam fas yéene won leen ngërëmam ci kaw li mu yëg ci xolam ? Kon laaj bi mooy, naka ngay jëfandikoo sañ-sañu tànnal sa bopp li nga bëgg a def, bi la Yexowa may ? Sañ-sañ boobu, Seytaane, Aadama ak Awa dañu ko jëfandikoo ci fasoŋ bi gën a bon. Dañoo bañ a déggal Yexowa Yàlla. Yow nag, lan ngay def ?
21 Mën nga jëfandikoo sañ-sañ boobu ci fasoŋ bi gën a baax. Mën nga bokk ci ay milyoŋi nit ñi ànd ak Yexowa. Ñoom seddal nañu xolu Yàlla, ndaxte dañuy def lépp ngir wone ne Seytaane fenkat la, te ni muy jiite àddina si baaxul (Proverbes 27:11). Yow itam mën nga def loolu, boo tànnee topp yoon bu baax bi. Pàcc bii di topp, dina ci wax.
LI BIIBËL BI WAX
- Du Yàlla moo tax lu bon am ci àddina si. — Ayóoba 34:10, NW.
- Bi Seytaane waxee ne Yàlla waxul dëgg te bëggalul jaamam yi lu baax, noonu la waxe ne Yexowa amul sañ-sañu ilif. — Njàlbéen ga 3:2-5.
- Yexowa dina jaar ci Doomam biy jiite Nguuram ngir jeexal metit yi ci àddina si sépp te dindi lépp li metit yooyu def ci doomu Aadama yi. — 1 Yowaana 3:8.
Laaj yi ànd ak pàcc bu nekk
1, 2. Yan metit la nit ñi di am tey, te yan laaj la loolu di indi ?
3, 4. a) Lan moo ñuy won ne amul dara lu bon ci laajte lu tax Yàlla bàyyi nit ñi di am metit ? b) Naka la Yàlla di gise jëfi soxor ak metit ?
5. Lan lañuy wax nit ñi yenn saay ci lu tax doomu Aadama yi di am ay metit, waaye lan la ci Biibël bi wax ?
6. Lu tax nit ñu bare foog ne Yàlla mooy dogal metit yi ci àddina ?
7, 8. a) Naka la àddina si di wone jikko yi nekk ci njiitam ? b) Naka la matadi ak “ jamono ak xew-xew yu kenn xalaatul woon ”, bokke ci liy indi metit ?
9. Lu tax mu wóor ñu ne Yexowa xam na bu baax lu tax mu bàyyi àddina di metti ?
10. Lan la Seytaane weddi, te naka la ko defe ?
11. Lu tax Yexowa reyul ñi ko weddi woon ca toolu Eden ?
12, 13. Waxal benn misaal buy wone lu tax Yexowa bàyyi Seytaane mu nekk njiitu àddina si. Waxal it lu tax Yàlla bàyyi doomu Aadama yi ñu jiite seen bopp.
14. Li Yexowa bàyyi doomu Aadama yi ñu jiite seen bopp, ban njariñ lay am ?
15, 16. a) Lu tax Yexowa bàyyi àddina di metti booba ba léegi ? b) Lu tax Yexowa terewul lu bon am ?
17, 18. Lan la Yexowa di def ak lépp lu metti li dal doomu Aadama yi ndax li nit ñi ilif seeni moroom te nekk ci loxoy Seytaane ?
19. Lu am solo lan la ñu Yexowa may, te lu tax ñu war koo fonk ?
20, 21. Sañ-sañu tànn li ñu bëgg bi ñu Yàlla may, naka lañu ko mënee jëfandikoo ci fasoŋ bi gën, te lu tax ñu war a bëgg a def loolu ?


c: text/html

text:
PÀCC ÑETT
Lan la Yàlla bëggoon bi muy sàkk suuf si ?
Lan la Yàlla bëggoon bi muy sàkk nit ?
Kan moo xeex Yàlla te naka la ko defe ?
Naka la dund ci kaw suuf di mel ëllëg ?
WAX dëgg, li Yàlla bëggoon bi muy sàkk suuf si, rafet na lool. Yexowa dafa bëggoon suuf si fees ak ay nit ñu bég te am wér-gi-yaram. Biibël bi nee na ‘ Yàlla Aji Sax ji jëmbët na tool ca biir Àjjana ’, te mu “ saxal […] lépp luy garab gu meññeef ma rafet te neex a lekk ”. Ginnaaw bi Yàlla sàkkee Aadama ak Awa, góor ak jigéen yu njëkk ya, dafa leen dugal ci dëkkuwaay bu rafet te nee leen : «Giirleen te bare, ba fees àddina, di ko saytu.» (Njàlbéen ga 1:28 ; 2:8, 9, 15). Kon li Yàlla bëggoon mooy, nit ñi am ay doom, ñu yaatal toolu àjjana bi ci kaw suuf si sépp, te ñuy toppatoo mala yi ci nekk.
2 Li Yexowa Yàlla bëggoon bi muy sàkk nit, maanaam nit ñi dëkk ci àjjana ci kaw suuf, ndax yaakaar nga ne dina mas a am ? Yàlla nee na : “ Wax naa ko, dinaa ko def itam. ” (Esayi 46:9-11, NW ; 55:11). Waaw, ci lu wóor, lépp li Yàlla bëgg, dina ko def ! Nee na : “ Sàkku ma [suuf si] ngir mu nekk nii rekk ci neen ”, waaye “ dama ko sàkk ngir ay nit dëkk ci ”. (Esayi 45:18, NW.) Nit ñi waroon a nekk ci kaw suuf, naka la Yàlla bëggoon ñu mel ? Te ba kañ la bëggoon ñu nekk ci kaw suuf si ? Biibël bi nee na : “ Nit ñu jub ñi dinañu moom suuf si, te dinañu fa dëkk ba fàww. ” — Sabóor 37:29, NW ; Peeñu 21:3, 4
3 Leer na ne, fi ñu tollu nii, loolu amagul. Nit ñaa ngi feebar, ak di dee ; ñu ngi xeex sax ak di reyante. Kon am na lu doxul woon ni mu ware. Waaye, wóor na ne, Yàlla bëggul woon suuf si mel ni mu mel tey ! Kon lu xew ba mu mel nii ? Lu tax li Yàlla bëggoon mujjul am ? Amul benn téere bu doomu Aadama bind ngir nettali li xewoon démb bu mën a tontu ci loolu, ndaxte jafe-jafe yi, ci kaw asamaan lañu komaasee.
NI BENN NOON KOMAASEE DI XEEX YÀLLA
4 Téere bi njëkk ci Biibël bi dafay wax ci ku doon xeex Yàlla, te mu feeñ ci toolu Eden, Àjjana ji. Dañu wax ci moom foofu mel ni moom “ jaan ” la. Waaye du rabu àll dëgg. Téere bi mujj ci Biibël bi, dafay wone ne mooy “ Tuumaalkat bi mbaa Seytaane, moom miy nax waa àddina sépp ”. Dañu koy woowe it “ jaani cosaan ji ”. (Njàlbéen ga 3:1 ; ñun ñoo dëngal mbind yi ; Peeñu ma 12:9.) Malaaka bu bare doole boobu, maanaam mbindeef boobu bët mënul a gis, dafa jaar ci jaan ngir wax ak Awa. Dafa def mel ni jaan bi moo doon wax. Malaaka boobu fekke woon na bi Yàlla doon waajal suuf si ngir doomu Aadama yi. — Job 38:4, 7.
5 Lépp li Yexowa def dafa mat. Kon kan moo sàkk “ Seytaane ” boobu, maanaam “ Ibliis” ? Nañu wax rekk ne, kenn ci doomu Yàlla yi bokk ci malaaka yi am kàttan lool, moo def boppam Ibliis. Loolu nu mu mënee nekk ? Nit ku jub tey mën na dem ba nekk sàcc ëllëg. Loolu nu muy ame ? Mën na am nit kooku bàyyi bëgg-bëgg bu bon sax ci xolam. Bu kontinee di xalaat ci loolu, bëgg-bëgg bu bon boobu mën na mujj a am doole lool ci xolam. Te bés bu ci amee yoon rekk, xéyna mu def lu bon loolu mu doon xalaat. — Saag 1:13-15.
6 Loolu moo dal Seytaane mi nekk Ibliis. Dafa mel ni dafa dégg bi Yàlla doon wax Aadama ak Awa ñu am doom te feesal suuf si ak seeni doom (Njàlbéen ga 1:27, 28). ‘ Céy, doomu Aadama yooyu yépp, bu ñu ma mënoon a jaamu te bañ a jaamu Yàlla ! ’ Lépp ay wone ne loolu la Seytaane doon xalaat. Bëgg-bëgg bu bon daldi komaasee sax ci xolam. Mu mujj a jóg, daldi wax Awa ay fen ci Yàlla ngir nax ko (Njàlbéen ga 3:1-5). Noonu la mujjee nekk “ Ibliis ” miy tekki “ Soskat ”, ak it “ Seytaane ” miy tekki “ Kuy xeex keneen ”.
7 Seytaane mi nekk Ibliis, dafa jaar ci ay fen ak ay naxaate ba Aadama ak Awa def li leen Yàlla tere woon (Njàlbéen ga 2:17 ; 3:6). Loolu lu mu indi ? Aadama ak Awa mujj nañu dee. Loolu la Yàlla waxoon ne moo leen di dal, bu ñu ko déggalul (Njàlbéen ga 3:17-19). Bi Aadama bàkkaaree la daldi nekk nit ku matul. Moo tax doomam yépp judduwaale ak bàkkaar boobu ñu donn ci moom (Room 5:12). Mën nañu misaal loolu ak muul bu ñuy defare mburu. Muul bi, bu amee sikk, mburu mi, nu muy mel ? Mburu bu ciy génn, dina am sikk. Noonu it, doomu Aadama bu nekk dafa donn “ sikk ”, maanaam matadi, ci Aadama. Looloo tax doomu Aadama yi di màgget te di dee. — Room 3:23.
8 Bi Seytaane xiiree Aadama ak Awa ci bàkkaar, fa la komaasee di fexe ba ñu bare bañ a déggal Yàlla. Dafa weddi fasoŋ bi Yexowa di jiitee. Dafa mel ni, lii la Seytaane doon wax : ‘ Yàlla du kilifa gu baax. Dafay fen te ñi muy ilif, dafa leen di nëbb li baax pur ñoom. Doomu Aadama yi soxlawuñu Yàlla ilif leen. Mën nañu waxal seen bopp li baax ak li bon. Su ma nekkee seen njiit, ci la seen dund di gën a neex. ’ Naka la Yàlla naroon a tontu fen yu ñaaw yooyu ñu wax ci moom ? Am na ñu xalaat ne Yàlla dafa waroon a rey rekk ñi ko weddi woon. Waaye ndax loolu dina indi tont ci li ko Seytaane jiiñ ? Ndax loolu dina wone ne fasoŋ bi Yàlla di jiitee dafa baax ?
9 Fasoŋ bi Yexowa di gise lu jub mayu ko woon mu rey ci saa si ñi ko doon weddi noonu. Yàlla daldi fas yéenee jël jot bu doy ngir tontu Seytaane tont bu leer ci li mu ko weddi, te wone ne Ibliis fenkat la. Moo tax Yàlla jàpp ne dina may nit ñi jot ngir ñu ilif seen bopp te nekk ci loxo Seytaane. Lu tax Yexowa def loolu ? Lu tax mu bàyyi mbir mi yàgge noonu ? Dinañu tontu ci laaj yooyu ci pàcc 11 ci téere bii. Waaye, dañu war a xalaat ci lii : Ndax Aadama ak Awa waroon nañu gëm Seytaane mii nga xam ne, masu leen woon a defal dara lu baax ? Ndax waroon nañu gëm ne Yexowa fenkat bu soxor la, moom mii leen joxoon lépp li ñu amoon ? Boo nekkoon seen palaas loo naroon a def ?
10 Laaj yooyu jar na xalaat, ndaxte tey, ku nekk ci ñun dinga nekk ci loo xam ne dinga war a laaj sa bopp laaj yu mel noonu. Waaw, mën nga wone ne Yexowa nga faral, te booy def loolu dangay may Yexowa lu muy tontu Seytaane ci li Seytaane weddi Yexowa. Mën nga nangu Yexowa nekk sa Kilifa te bokk ci ñiy wone ne Seytaane fenkat la (Psaume 73:28 ; Proverbes 27:11). Waaye, ci milyaari nit yi nekk ci àddina si, tuuti nit kese ñoo nangu def loolu. Loolu dafay indi beneen laaj bu am solo : Ndax dëgg-dëgg Biibël bi wax na ne Seytaane mooy jiite àddina sii ?
KAN MOOY JIITE ÀDDINA SII ?
11 Yeesu masul a weddi ne Seytaane mooy jiite àddina sii. Ci benn kéemaan bi mu defoon, Seytaane mas na won Yeesu “ réewi àddina yépp ak seeni ndam ”. Mu daldi dig Yeesu lii : «Lii lépp dinaa la ko may, boo sukkee màggal ma.» (Macë 4:8, 9 ; Luug 4:5, 6). Xalaatal tuuti. Ndax li Seytaane wax Yeesu naroon na nekk fiir ci Yeesu su fekkee ne du Seytaane moo doon jiite réewi àddina si ? Yeesu weddiwul ne Seytaane moo moom réewi àddina si sépp. Bu Seytaane jiitewul woon réew yooyu, Yeesu dina ko wax .
12 Dëgg la, Yexowa mooy Yàlla Aji Kàttan ji. Moom moo sàkk asamaan ak suuf (Peeñu ma 4:11). Waaye nag, amul fenn ci Biibël bi fu ñu ne Yexowa Yàlla walla Yeesu Kirist ñooy jiite àddina sii. Rax-ci-dolli Yeesu wone na ne Seytaane mooy kiy “ jiite àddina si ”. (Yowaana 12:31 ; 14:30 ; 16:11.) Biibël bi woowe na sax Seytaane mi nekk Ibliis “ yàllay jamono ji ”. (2 Korent 4:3, 4.) Lii la ndaw li Yowaana bind ci lu jëm ci noon boobu, maanaam Seytaane : “ Àddina sépp a ngi tëdd ci loxoy Ibliis. ” — 1 Yowaana 5:19.
ÀDDINA SI SEYTAANE JIITE, NI ÑU KOY DINDEE
13 At mu nekk, àddina si dafay gën a bon. Yu mel nii moo fees àddina si tey : geer, waa politig yu njublaŋ, kilifa diine yuy mbubboo diine ak reykatu nit yu soxor. Àddina si tey, kenn mënu ko defar ba mu baax. Biibël bi wone na ne léegi Yàlla alag àddina su bon sii, ci xare bu ñuy woowe Armagedon. Ginnaaw loolu, àddina su bees te jub mooy am. — Peeñu ma 16:14-16.
14 Yexowa dafa tànn Yeesu Kirist ngir mu nekk Njiitu Nguuram bi nekk ca kaw asamaan. Biibël bi waxoon na bu yàgg lii : “ Doom juddul na nu, mayees na nu doom ju góor, te dina yor nguur gi; dees na ko tudde: […] Buuru jàmm. Nguuram dina gën a law, te jàmmam sax ba fàww. ” (Esayi 9:5, 6). Yeesu jàngaloon na taalibeem yi ñu ñaan lu jëm ci Nguur googu. Dafa leen ne : “Na sa nguur ñëw, na sa coobare am ci suuf mel ni ci kaw.” (Macë 6:10). Ni ko pàcc 8 ci téere bii di wone, Nguuru Yàlla dina dindi nguuru àddina si sépp, ba pare moom ci boppam dina jël seen palaas (Dañeel 2:44). Su boobaa, Nguuru Yàlla dina indi àjjana ci kaw suuf.
ÀDDINA SU BEES SOREETUL !
15 Biibël bi nee na : “ Ñu ngi séentu asamaan su bees ak suuf su bees, fa njub dëkk, ci ni ko Yàlla dige. ” (2 Piyeer 3:13 ; Isaïe 65:17). Yenn saay, nit ñi nekk ci kaw suuf si, Biibël bi dafa leen di woowe “ suuf si ”. (Njàlbéen ga 11:1, NW.) Kon boog “ suuf su bees, fa njub dëkk ” mooy mbooloo nit ñi nekk ci kaw suuf si te neex Yàlla.
16 Yeesu digoon na ne nit ñi neex Yàlla, dinañu leen may “ dund gu dul jeex ”. (Màrk 10:30.) Ubbil sa Biibël ci Yowaana 3:16 ak ci 17:3, te nanga jàng li Yeesu wax ne loolu lañu war a def ngir am dund gu dul jeex. Léegi nag seetal ci Biibël bi barke yi Yàlla di indil ñi yelloo maye bu rafet boobu bés bu Àjjana ci kaw suuf amee.
17Soxor, xeex, reyante, ak fitna dinañu fi jóge. “ Ku soxor du nekkati […] Waaye ñi woyof ñooy moom réew mi [suuf si, NW]. ” (Sabóor 37:10, 11). Jàmm dina am ndaxte Yàlla dina “ giifal xare, ba ci cati àddina, ” maanaam ci àddina si sépp (Sabóor 46:10 ; Esayi 2:4). Bu boobaa ñi jub dinañu bare “ te jàmm dina ne gàññ, ba kera weer wi di fi jóg ”, maanaam ba abadan ! — Sabóor 72:7.
18Jaamukatu Yexowa yi dinañu am jàmm. Ci jamono Biibël bi, bi waa Israyil doon déggal Yàlla, dañu doon am jàmm (Lévitique 25:18, 19). Am jàmm bu mel noonu ci biir Àjjana, dina neex lool ! — Isaïe 32:18 ; Mika 4:4.
19Lekk dootul mànke. Sabóor nee na : Pepp dina “ baawaan ci réew mi, wuti cati tund yi ”. (Sabóor 72:16.) Yexowa dina barkeel nit ñu jub ñi, te “ ci lu wóor suuf si dina meññ ni mu ware ”. — Sabóor 67:6, NW.
20Suuf si sépp dina nekk àjjana. Kër yu bees yu rafet ak ay tool yu naat dinañu nekk ci béréb yu yàqu woon ndax ay bàkkaarkat (Isaïe 65:21-24 ; Peeñu ma 11:18). Bu yàggee, béréb yi ñu defar ba ñu rafet dinañu law, ba suuf si sépp nekk tool bu rafet buy meññ bu baax ni tollu Eden. Te saa yu ñu ko soxlaa, Yàlla dina “ ubbi loxoom te lépp luy dund, dina ko may lu mu bëgg ”. — Sabóor 145:16, NW.
21Jàmm dina am diggante nit ñi ak rabu àll yi. Rabu àll yi ak mala yi nekk ci kër yi dinañu lekkandoo ci benn palaas. Xale bu ndaw sax du amati li muy ragal ci rabu àll yu soxor yi fi nekk tey. — Esayi 11:6-9 ; Isaïe 65:25.
22Feebar dootul am. Bés bu Yeesu nekkee buuru Nguuru Yàlla bi nekk ca asamaan, dina faj nit ñi ci fasoŋ bu gën a yaatu li mu defoon ba mu nekkee ci kaw suuf si (Macë 9:35 ; Mark 1:40-42 ; Yowaana 5:5-9). Su boobaa “ kenn ci dëkk bi du ne : ‘ Dama feebar. ’ ” — Esayi 33:24, NW ; 35:5, 6.
23Suñu mbokk yi gaañu dinañu dundaat te mën a bañ a deewati. Ñi dee ñépp te nekk ci xelu Yàlla dinañu dekki. Liy am sax mooy «ñi jub ak ñi jubadi dinañu dekki». — Jëf ya 24:15 ; Yowaana 5:28, 29.
24Ñiy tànn a jàng ngir xam te jaamu Yexowa Yàlla suñu Sàkk-kat bu Mag bi, dinañu am ëllëg bu neex lool ! Àjjana jiy ñëw ci kaw suuf si la Yeesu doon wax bi mu ne woon nit ku bon ki doon waaj a dee ci wetam : “ Dinga nekk ak man ci Àjjana ji. ” (Luug 23:43, NW). Jàng ngir gën a xam Yeesu Kirist, moom mii di tax barke yooyu yépp mën a am, lu am a am solo la.
LI BIIBËL BI WAX
- Li Yàlla bëggoon bi muy sàkk suuf si, maanaam suuf si nekk àjjana, dina am. — Esayi 45:18, NW ; 55:11.
- Fi ñu nekk nii, Seytaane mooy jiite àddina sii. — Yowaana 12:31 ; 1 Yowaana 5:19.
- Ci àddina su bees sii di ñëw, Yàlla dina indil doomu Aadama yi barke yu bare. — Sabóor 37:10, 11, 29.
Laaj yi ànd ak pàcc bu nekk
1. Lan la Yàlla bëggoon bi muy sàkk suuf si ?
2. a) Naka lañu xame ne li Yàlla bëggoon bi muy sàkk suuf si dina am ? b) Lan la Biibël bi wax ci dund gu dul jeex ngir doomu Aadama ?
3. Lu ñaaw lan moo am ci kaw suuf si tey, te yan laaj la loolu di indi ci suñu xel ?
4, 5. a) Kan moo jaar ci jaan ngir wax ak Awa ? b) Naka la nit ku jub tey mënee dem ba nekk sàcc ëllëg ?
6. Kenn ci doomu Yàlla yi bokk ci malaaka yi am kàttan lool, naka la def ba mujj a nekk Seytaane mi nekk Ibliis ?
7. a) Lu tax Aadama ak Awa mujj a dee ? b) Lu tax doomu Aadama yépp di màgget te di dee ñoom itam ?
8, 9. a) Boo seetee ni mbir mi deme woon, lan la Seytaane weddi ? b) Lu tax Yàlla reyul ci saa si ñi ko weddi woon ?
10. Naka nga mën a farale Yexowa ci li ko Seytaane weddi ?
11, 12. a) Fiir bi Seytaane teg ci kanamu Yeesu, naka lay wonee ne Seytaane mooy jiite àddina si ? b) Lan moo ñuy won itam ne Seytaane mooy jiite àddina sii ?
13. Lu tax ñu soxla àddina su bees ?
14. Kan la Yàlla tànn ngir mu nekk Njiitu Nguuram, te loolu naka lañu ko yéglee woon bala muy am ?
15. Lan mooy “ suuf su bees ” si ?
16. Lu rey lan la Yàlla di may ñi ko neex, te lan lañu war a def ngir am loolu ?
17, 18. Lan moo tax ba mu wóor ñu ne jàmm ak salaam dina am ci kaw suuf si sépp ?
19. Lan moo ñuy won ne lekk dina bare ci àddina su bees si Yàlla di indi ?
20. Lu tax mu mën ñu wóor ne suuf si sépp dina nekk àjjana ?
21. Lan moo ñuy wone ne jàmm dina am diggante nit ak rabu àll yi ?
22. Ndax feebar dina mas a jeex ?
23. Lu tax ndekkite li di ñu indil mbégte ?
24. Mën a dund ci Àjjana ci kaw suuf, lan lay def ci sa xol ?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
PÀCC JURÓOM
Njot gi, li gën a réy ci li Yàlla maye
Lan mooy njot gi ?
Naka la Yàlla joxe njot gi ?
Lan la la njot gi mën a indil ?
Naka nga mënee wone ne yaa ngi gërëm Yàlla ndax njot gi ?
CI LI ñu la mas a may lépp, lan moo ci gën a réy ? Booy maye dara, soxlawul nga fey ci xaalis bu bare ngir mu am solo. Li ñuy maye, du ci njëgam kese lañuy xoole njariñam dëgg. Su dee li ñu la may bégal na la, walla mu doon li nga soxla woon dëgg, dina nekk ci yow maye bu réy.
2 Ci lépp li nga mën a bëgg ñu may la, am na lu ci sut. Loolu nag Yàlla moo ko may doomu Aadama yi. Li ñu Yexowa may bare na lool. Waaye li ci gën a réy mooy njot gi, maanaam bakkanu Doomam bi mu saraxe, Yeesu Kirist (Macë 20:28). Ni ñu ko naree gis ci pàcc bii, ci lépp li ñu la mën a may, njot gi moo ci gën a am solo, ndaxte mën na la indil mbégte bu réy lool. Te it mën na faj li nga gën a soxla ci àddina. Dëgg-dëgg, njot gi mooy liy gën a wone ne Yexowa dafa la bëgg.
LAN MOOY NJOT GI ?
3 Ngir yombal wax ji, njot gi mooy li Yexowa jëfandikoo ngir yewwi doomu Aadama yi, maanaam musal leen, ci bàkkaar ak dee (Efes1:7). Ngir mën a nànd li Biibël bi wax ci loolu, dañu war a seetaat li xewoon ca tool ba ca Àjjana. Bala ñuy mën a xam ni njot gi ame solo, fàww ñu xam li Aadama ñàkk bi mu bàkkaaree.
4 Bi Yexowa sàkkee Aadama, dafa ko may lu am solo dëgg, maanaam bakkanu nit ku mat. Seetal loolu mu may Aadama. Komka Yàlla dafa ko sàkk, may ko yaram bu mat ak xel bu mat, Aadama narul woon mas a feebar, màgget walla dee. Li mu nekkoon nit ku mat, tax na ba digganteem ak Yexowa rattax lool. Biibël bi nee na Aadama “ doomu Yàlla ” la woon (Luug 3:38). Kon Aadama jege woon na Yexowa Yàlla lool, mel ni doom ak baayam bu ko bëgg. Yexowa dafa doon wax ak doomam bi nekkoon ci kaw suuf, di ko dénk liggéey bu neex te am solo, te xamal ko it li mu bëggoon ci moom. — Njàlbéen ga 1:28-30 ; 2:16, 17.
5 Dañu sàkk Aadama ‘ ci melokaanu Yàlla ’. (Njàlbéen ga 1:27.) Waxuñu ne jëmmu Aadama dafa niru woon jëmmu Yàlla. Ni ñu ko jànge ci pàcc 1, Yexowa xel la, te kenn mënu ko gis (Yowaana 4:24). Kon Yexowa yorewul yaram ni yaramu doomu Aadama. Bu ñu waxee ne dañu sàkk Aadama ci melokaanu Yàlla, dañu bëgg a wax ne, dañu ko sàkk, may ko jikko yi nekk ci Yàlla. Jikko yu mel ni mbëggeel, xam-xam, njub, ak it kàttan. Aadama dafa niru Baayam it ci beneen fànn bu am solo maanaam : amoon na sañ-sañu tànnal boppam li mu bëgg a def. Kon Aadama melul woon ni masin boo xam ne, li tax ñu defar ko, walla li ñu ko defloo kese lay mën a def. Aadama mënoon na seetal boppam li mu bëgg a def, tànn ndax dina def lu baax walla lu bon. Su Aadama tànnoon déggal Yàlla, kon dina dund ba fàww ci Àjjana ci kaw suuf.
6 Leer na kon ne Aadama ñàkk na lu bare bi mu bañee déggal Yàlla, ba Yàlla wax ko ne dina dee. Li mu bàkkaar tax na ba nekkatul woon nit ku mat. Amatul woon it barke yiy ànd ak loolu (Njàlbéen ga 3:17-19). Li ci metti mooy, du Aadama kese moo ci ñàkk dund gu mat. Dafa ko ñàkkloo itam doomam yi mu waroon a am ëllëg. Kàddu Yàlla nee na : “ Bàkkaar ci kenn nit [Aadama] la jaar, dugg ci àddina, indaale fi dee, te dee daldi law ci nit ñépp, ndaxte ñépp a bàkkaar. ” (Room 5:12). Waaw, ñun ñépp, ci Aadama lañu donn bàkkaar. Looloo tax Biibël bi nee Aadama moo def ba moom ak doom yi mu naroon a am ñu “ nekk ” ci dooley bàkkaar ak dee, mel ni jaam (Room 7:14). Aadama ak Awa amatuñu woon benn yaakaar ndaxte ñoom ñoo tànnal seen bopp bañ a déggal Yàlla. Waaye seeni doom nag, boole ci ñun ñii ?
7 Yexowa dafa jëfandikoo njot gi ngir dimbali doomu Aadama yi. Lan mooy njot ? Njot am na ñaar yu mu ëmb. Lii mooy bu njëkk bi : njot mooy li ñuy fey ngir ñu yewwi benn nit walla li ngay fey ngir nanguwaat li nga jaay ba pare. Mën nañu ko méngale ak li ay bàndi di laaj ngir yewwi ku ñu jàpp. Lii mooy ñaareel bi : njot mooy li ñuy joxe ngir fey dara. Dafa mel ni xaalis bi ñuy fey ngir faj ki ñu gaañ walla defar li ñu yàq. Mooy li am bu aksidã amee. Ki tooñ dina war a fey luy tolloo ak li mu yàq.
8 Lu réy li ñu ñàkk ñun ñépp ndax li Aadama def, lu ko mënoon a fey ba tax ñu yewwi ñu ci bàkkaar ak dee ? Nañu seet njot gi Yexowa maye, ak njariñ bu mu la mën a amal.
NI YEXOWA JOXEE NJOT GI
9 Komka bakkanu nit ku mat moo amatul woon, amul kenn ci kaw suuf ku ko amoon pur fey ko (Psaume 49:7, 8). Li ñu soxla woon mooy njot gu tolloo ak li ñu ñàkkoon. Loolu dafa ànd ak digle bu jub te wóor bi nekk ci Kàddu Yàlla biy wax ne : “ Bakkan mooy fey bakkan. ” (5 Musaa 19:21, NW). Kon lan moo mënoon a fey bakkan bu mat, maanaam dund gu mat, bi Aadama ñàkk ? Xanaa beneen bakkan bu mat. — 1 Timote 2:6.
10 Naka la Yexowa joxee njot gi ? Dafa yónni ci kaw suuf kenn ci doomam yi nekkoon ca asamaan. Tànnul kenn ci ñoom noonu rekk, waaye ki mu gënoon a fonk la yónni (1 Yowaana 4:9, 10). Doom jooju nangu na jóge fi mu dëkkoon ca asamaan (Filib 2:7). Ni ñu ko gise cipàcc bi weesu, Yexowa dafa def kéemaan, bi mu jëlee bakkanu Doomam jooju, def ko ci biiru Maryaama. Xelu Yàlla mu sell mi moo def ba Yeesu juddu nekk nit ku mat. Narul woon a dee ndax bàkkaar. — Luug 1:35.
11 Naka la benn nit mënoon a feye njotu nit ñu bare ba tollu ak ay milyoŋi doomu Aadama ? Nañu njëkk a seet lii : Naka la ay milyoŋi doomu Aadama defe ba nekk ay bàkkaarkat ? Fàttalikul ne, bi Aadama bàkkaaree, fa la ñàkke lu am solo lool, maanaam bakkanu nit ku mat bi mu amoon. Kon bakkan bu mat boobu, Aadama mënu ko woon a jottali ay doomam. Bàkkaar ak dee kese la leen mënoon a jottali. Yeesu mi Biibël bi di woowe “ Aadama mu mujj mi ” nit ku mat la woon, te masul a bàkkaar (1 Korent 15:45). Mën nañu wax ne Yeesu dafa jël palaasu Aadama ngir musal ñu. Bi Yeesu déggalee Yàlla ci lépp, ba saraxe boppam, maanaam joxe bakkan bu mat bi mu amoon, booba la feye bàkkaar bi Aadama def. Noonu la Yeesu maye yaakaar doomu Aadama yi. — Room 5:19 ; 1 Korent 15:21, 22.
12 Biibël bi wax na coono yi Yeesu daj yépp bala muy dee. Dóor nañu ko dóor yu metti, daaj ko ci bant, bàyyi ko fa ba mu dee (Yowaana 19:1, 16-18, 30 ; Seetal itam li nekk ci xaaj bi tudd “ Li ñu yokk ci waxtaan yi nekk ci téere bi ”). Lu tax Yeesu waroon a jaar ci coono yu bare yooyu ? Dinañu gis ci beneen pàcc ci kanam fu Seytaane wax ne benn doomu Aadama du kontine di jaamu Yexowa bu nekkee ci ay coono. Yeesu dafa kontine di déggal Yàlla ci biir ay coono yu mettee metti. Noonu la joxe tont bi gën ci li Seytaane waxoon. Yeesu wone na ci loolu ne nit ku mat te am sañ-sañu tànnal boppam li mu bëgg a def, mën na déggal Yàlla ba mu mat ak lu Ibliis mënta def yépp. Wóor na ne Yexowa kontaanoon na lool ci li ko Doomam jooju mu fonk lool déggaloon ! — Proverbes 27:11.
13 Naka lañu feye njot gi ? Ci atum 33 ci suñu jamono, ci 14eelu fan ci weer bi yawut yi doon woowe Nisan, Yàlla dafa bàyyi ñu rey Doomam bu mat bu amul woon benn bàkkaar. Yeesu dafa saraxe bakkanu nit bu mat bi mu amoon, “ benn yoon ba fàww ”. (Yawut ya 10:10.) Bi Yeesu deewee ba mu mat ñetti fan, Yexowa dafa ko dekkal. Dekkalu ko mu nekk nit ci kaw suuf, waaye dafa ko dekkal, mayaat ko dund gi mu amoon ca asamaan. Bi Yeesu demee ca kaw asamaan, dafa indi ci kanamu Yàlla njëgu bakkanam bu mat bi mu saraxe ngir mu nekk njot ngir doomu Aadama yi (Yawut ya 9:24). Yexowa nangu na njëgu li Yeesu saraxe, mu nekk njot gi ñu soxla woon ngir mën a yewwi doomu Aadama yi ci kiliftéefu bàkkaar ak dee. — Room 3:23, 24.
LAN LA LA NJOT GI MËN A INDIL
14 Ak li ñu nekk ay bàkkaarkat yépp, njot gi tax na ñu mën a am barke yu réy. Nañu seet yenn ci barke yi ñu mën a am tey ak ëllëg ndax lu réy loolu ñu Yàlla may.
15Yàlla dina ñu baal suñuy bàkkaar. Li ñu matul ndax suñu maam Aadama, tax na ñuy daj lu nekk bala ñuy mën a def lu baax. Ñépp ay bàkkaar ci wax walla ci jëf. Waaye li ñu saraxe Yeesu ngir mu nekk njot gi, tax na Yàlla mën ñu “ baal […] sunuy bàkkaar ”. (Kolos 1:13, 14.) Waaye, bu ñu bëggee Yàlla baal ñu, dañu war a tuub dëgg suñuy bàkkaar. War nañu suufeel suñu bopp it, di ñaan Yexowa, ñaan ko mu baal ñu suñuy bàkkaar ci kaw ngëm bi ñu am ci saraxu Doomam bi nekk njot gi. — 1 Yowaana 1:8, 9.
16Suñu xel du ñu tuumaal ci kanamu Yàlla. Bu ñu suñu xel di tuumaal, ñàkk yaakaar te xalaat ne tekkiwuñu dara dina yomb. Komka njot gi tax na ñu baal ñu suñuy bàkkaar, Yexowa ci mbaaxaayam may na ñu ñu mën koo jaamu ak xel bu ñu dul tuumaal, fekk ay bàkkaarkat lañu (Yawut ya 9:13, 14). Loolu moo ñuy may ñu mën koo wax lépp. Looloo tax jege ko ci ñaan war a yomb ci ñun (Yawut ya 4:14-16). Nañu def lépp ngir kontine di am xel boo xam ne du ñu tuumaal. Loolu dina tax suñu xel du jaxasoo, dinañu sàmm suñu ngor te am mbégte.
17Dañu am yaakaaru dund ba fàww ci kaw suuf suy nekk àjjana. Room 6:23 nee na “ peyu bàkkaar mooy dee ”. Mu yokk ca ne : “ Waaye mayu Yàlla mooy dund gu dul jeex ci Yeesu Kirist ” suñu Sang. Ci pàcc 3 bi, wax nañu ci barke yi ñuy am ci Àjjana ji di ñëw ci kaw suuf (Peeñu ma 21:3, 4). Dund gu dul jeex ak wér-gi-yaram gu mat sëkk, dinañu bokk ci barke yooyu yépp. Li Yeesu dee ngir ñun moo tax ñu mën a am barke yooyu. Bala ñuy mën a am loolu, war nañu wone ne fonk nañu lool njot gi ñu Yàlla may.
NAKA NGA MËNEE WONE NE FONK NGA BU BAAX LI ÑU YÀLLA DEFAL ?
18 Lu tax ñu war a won Yexowa ne ñu ngi koy gërëm dëgg ndax njot gi mu maye ? Bu ñu nit mayee dara te ñu xam ne ñàkk na ci jotam, amoon ci coono walla dafa ci def alalam, dinañu fonk lool li ñu nit kooku may. Bu ñu xamee ne mbëggeel a tax mu may ñu loolu, dina ñu laal bu baax ci xol. Njot gi mooy maye bi gën a réy bu ñu mën a am, ndaxte ci la Yàlla defe sarax bi gën a réy bu mas a am. Yowaana 3:16 nee na : “ Yàlla dafa bëgg àddina, ba joxe jenn Doomam ji mu am kepp. ” Njot gi mooy liy gën a wone mbëggeel bi Yexowa am ci ñun. Dafay wone it mbëggeel bi Yeesu am ci ñun, ndaxte dafa nangu joxe bakkanam ngir ñun (Yowaana 15:13). Kon mën nañu gëm ne Yexowa ak Doomam dañu bëgg kenn ku nekk ci ñun. — Galasi 2:20.
19 Léegi nag, naka nga mënee wone ne yaa ngi gërëm Yàlla ndax njot gi mu maye ? Nanga komaase ci lii : jéemal di gën a xam Yexowa mi ñu may njot gi (Yowaana 17:3). Jëfandikoo téere bii ngir gëstu Biibël bi, mën na la ci dimbali. Booy yokk li nga xam ci Yexowa, dinga ko gën a bëgg. Te mbëggeel boobu moo lay xiir ci def li ko neex. — 1 Yowaana 5:3.
20Nanga wone ngëm gi nga am ci saraxu Yeesu bi nekk njot gi. Lii lañu wax ci Yeesu : “ Ku gëm Doom ji, am nga dund gu dul jeex. ” (Yowaana 3:36). Naka lañuy wonee ne gëm nañu Yeesu ? Du ci ay wax kese lañuy wone ne gëm nañu ko. Saag 2:26 nee na : ‘ Ngëm gu àndul ak jëf dafa nasax ’. maanaam dee na. Waaw, ngëm dëgg, ci “ jëf ” lañu koy wone. Lenn lu ñu mën a def ngir wone ne gëm nañu Yeesu mooy def lépp ngir roy ci moom, ci suñuy wax ak ci suñuy jëf itam. — Yowaana 13:15.
21Nanga teewe Reeru Boroom bi ñuy def at mu nekk. Ci guddi 14 Nisan ci atum 33 ci suñu jamono, Yeesu dafa taxawal xew bu am solo te Biibël bi di ko woowe “ reeru Boroom bi ”. (1 Korent 11:20 ; Macë 26:26-28.) Xew boobu, dañu koy woowe it bésu fàttaliku deewu Yeesu. Yeesu dafa taxawal reer boobu ngir dimbali ay ndawam ak karceen dëgg yiy ñëw ci seen ginnaaw, ñu bañ a fàtte ne bi mu deewee niki nit ku mat dafa joxe bakkanam ngir mu nekk njot gi. Lii la Yeesu waxoon ci reer boobu : “ Kontineleen di def lii, ngir fàttaliku ma. ” (Luug 22:19, NW). Ndaje fàttaliku bi dafa ñuy fàttali mbëggeel bi ñu Yexowa ak Yeesu won ci lu jëm ci njot gi. Bu ñu bëggee wone ne fonk nañu lool njot gi dinañu teewe ndaje fàttaliku deewu Yeesu bi ñuy def at mu nekk*.
22 Dëgg-dëgg, njot gi ñu Yexowa may kenn mënu ko fey (2 Korent 9:14, 15). Maye bu am solo boobu, mën na jariñ sax ñi dee. Loolu dinañu ko gis ci pàcc 6 ak 7.
LI BIIBËL BI WAX
- Njot gi mooy li Yexowa jëfandikoo ngir yewwi doomu Aadama yi ci bàkkaar ak dee. — Efes 1:7.
- Yexowa dafa yónni ci kaw suuf benn doom ji mu am kepp ngir joxe njot gi. — 1 Yowaana 4:9, 10
- Njot gi dafa ñuy may ñu mën ñoo baal suñuy bàkkaar, ñu am xel bu ñu dul tuumaal, te am it yaakaaru dund gu dul jeex. — 1 Yowaana 1:8, 9.
- Dinañu wone ne fonk nañu njot gi bu ñuy jéem di gën a xam Yexowa, bu ñuy wone ngëm gi ñu am ci saraxu Yeesu bi nekk njot gi, te it bu ñuy teewe Reeru Boroom bi. — Yowaana 3:16.
* Boo bëggee yokk sa xam-xam ci Reeru Boroom bi, seetal li ñu bind ci xaaj bi tudd “ Li ñu yokk ci waxtaan yi nekk ci téere bii ”.
Laaj yi ànd ak pàcc bu nekk
1, 2. a) Li la nit may, lan mooy tax mu am solo ci yow ? b) Lu tax ñu mën a wax ne njot gi moo gën a am solo ci lépp li ñu la mën a may ?
3. Lan mooy njot gi te lan lañu war a xam ngir mën a gis ni maye boobu ame solo ?
4. Nekk nit ku mat, lu mu doon may Aadama ?
5. Biibël bi nee na dañu sàkk Aadama ‘ ci melokaanu Yàlla ’. Loolu lu muy tekki ?
6. Lan la Aadama ñàkk bi mu bañee déggal Yàlla, te loolu lu mu def ci ay doomam ?
7, 8. Lan ak lan la njot gi ëmb ?
9. Ban fasoŋu njot lañu soxla woon ?
10. Naka la Yexowa joxee njot gi ?
11. Naka la bakkanu benn nit mënoon a fey njotu ay milyoŋi nit ?
12. Coono yu metti yi Yeesu daj, lan lañu wone ?
13. Naka lañu feye njot gi ?
14, 15. Lan lañu war a def ngir Yàlla “ baal nu sunuy bàkkaar ” ?
16. Lan moo ñuy may ñu mën a jaamu Yàlla ak xel bu ñu dul tuumaal te loolu ban njariñ la am ?
17. Yan barke lañu mën a am ndax li Yeesu dee ngir ñun ?
18. Lu tax ñu war a gërëm Yexowa ndax njot gi mu maye ?
19, 20. Naka nga mënee wone ne yaa ngi gërëm Yàlla ndax njot gi mu maye ?
21, 22. a) Lu tax ñu war a teewe Reeru Boroom bi ñuy def at mu nekk ? b) Lan lañuy waxtaan ci pàcc 6 ak 7 ?


text:
Related Tags: Touba Saliou Mbacke cheikh mourtada mbacke touba Serigne Bara Mbacke Serigne Touba Mouride Murid Khadimou Rassoul Cheikh Ahmadou Bamba Mbacke Touba Senegal Mouridisme Muridism Muridismo Serigne Bara Mbacke administrateurs TOUBA Sante Serigne Saliou Mbacke Serigne Bara Mbacke Dakar palais Serigne Saliou Mbacke Serigne Saliou Mbacke Touba Mouride Serigne Saliou Mbacke Touba mouridisme muridism serigne khadimou rassoul cheikh ahmadou mbacke senegal magal serigne saliou Touba mouridisme muridism serigne touba khadimou rassoul cheikh ahmadou bamba mbacke senegal magal touba serigne saliou Mouridism, Muridism, Serigne Touba, Khadimou Rassoul, Cheikh Ahmadou Bamba Mbacke, Mouride, Murid muridsadiq Serigne Bara Mbacke Serigne Bara Mbacke ce samedi a Dakar Visite Hizbut touba Wade Serigne Bara Mbacke touba mouride
Sort by: Date Added - Title - View Count - Rating


text:
Jàngu Yéesu bu Dëggu bi
“Jàngu (eglise) yéesu bu dëggu bi” ab jàngu bu temb la (indépendant)bu nekk ca Beijing ca réewu Siin, ñoo ngi ko taxawal ci atum 1917. Dafa nekk ab bànqaasu diiŋatkat (protestante) yu waa Siin ci diiney krist bi fëll ci atum 1900. Jàngu boobu day balloo 1,5 milioŋi taalibe yi mu am ci adduna wërngëlkëp. Jàngu googu gëm na njangalem pantekot, day ab baatin gu wekku ci mayu ku sell ki. Fukki ponki gëm-gëm gi ñooy:
This is an excerpt from the article Jàngu Yéesu bu Dëggu bi from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Cosug àdduna bi ak Big Bang
Nit daa mas di laaj ci jamono ju nekk:
- fan la àdduna su daytaluwul sii juge ?,
- fan la jëme ?
- nan la àtte yiy wattu ag màndaqoom (son équilibre) akug nosoom (son ordre)di doxe.
La ko dale ci ay xarnu, boroom xam-xam yi def nañu ay gëstu ci lu aju ci tëriit loolu (sujet boobu), ñu àgg ci génne am mbooloom ay gisiin (théories). Xalaat bi notoon ci xarnub fukk ak juroom ñeent moo doonoon àdduna bi de am mbooloom ne-ne (matiere) la, yu yor dayo bu amul yamu, yu fi nekkoon naka jekk, tey yu fi dul jug it ba fàwwu.
Gis-gis bii nga xam ne mooy cëslaayu xeltu gu ngérum ne-ne (philosophie matérialiste) da daan dàq ak a weddi amug aji sàkk ji (Yàlla), ba noppi di saxal ne àdduna bi amul ab tàmbali, te amul it ab yamu.
Ngérum ne-ne (le matérialisme), nosteg xalaat la (système de pensée), guy jàppe ne-ne ne mooy genn nekk gu joyu (le seul être absolu) gi fi am, ci noste gii, lenn lu dul ne-ne amul. Nosteg xalaat gii nga xam ne mi ngi sosoo ca Geres Gu Yàgg ga, te gën a tase ci fukk ak juroom ñeenteelu xarnu, mujj na di lu siiwe ci turu ngérum ne-ne mu dàggasante (matérialisme dialectique) mu Karl Maks. Ñoñ ne-ne ñi (les materialistes) dañoo jàppe woon xalaatu àdduna bu amul yamu bii muy seen ndëerlaay lu mag lu seen xeltu gu weddi gi (philosophie athée). Ci misaal, ca téereem ba tudd (dal yu dàttu yu xeltu) (principes fondamentaux de philosophie) saa ne-ne (ce materialiste) mii di Jorj Politseer, saxaloon na ca ne àdduna bi du lees sàkk, dolli ca ne bu doonoon lees sàkk, daa waroon a nekk di lu Yàlla sàkk ca saa sa te mu tukkee cig neen.
Bi Politseer saxalee ne àdduna bi sàkkeesu ko cig neen (du néant), dafa sukkandiku woon ci misaal mu sax mu àdduna bi (modèle statique de l'univers) te nekkoon fi ci fukk ak juroom ñeenteelu xarnu. Mu xalaatoon ne def na ag saxal gu xam-xam. Ci biir loolu jëm kanam yi xam-xam ak xarala amal ci ñaar-fukkeelu xarnu, màbb nañu ci mujj gi xalaat bu njëlbéenu (idée primitive) bii ñuy wooye ngérum ne-ne (matérialisme), wuñees na ne àdduna bi saxul ni ko ñoñ ne-ne ñi daa waxe . Waaye ci safaan bi daa nekk cig tàllaliku. Gisees na it jaare ko ci seetlu ak xayma ne àdduna bi am na ab tàmbali (fu mu tàmbalee), te dees koo sàkk mu tukkee ci tus, ci ag fàcc gu mag. Tay jëf jii àddunay xam-xam jépp nangu na ko, te wuññig jëf yu am solo yii mi ngi jàppandee ci ay seetlu aki njuréefi gëstu yu di ag jeqiku (révolutionnaire) .
Ca 1929 ca seentluwaay (observatoire)bu Monpiuson ca Kaliforni, ab saytukatu bidiw bu Amerig bu tudd Elwin Oban defoon na benn ci wuññi yi gën a mag ci taariixu saytubidiw (astronomie), bi muy seetlu bidiw yi ci ag fésalukaay gu ngande (télescope géant), gis na ne dañuy genne genn leer gu xaw a xonq, ci kem seenug soreyoo, loolu li muy wund mooy bidiw yi dañuy dem sori ñu. Waawaaw, ci li ay àtte yees nangu ci jëmm (lois phisique) wax, jëmmi ceññeer yu leer yi bu ñuy tuxu jëm ca tombub seetlu ba, dañuy jeng jëm ci yolet, te jëmmi ceññeer yu leer yiy dem di sori tombub seetlu bi dañuy jeng jëm ci xonq. Seetluy Oban yi may nañu nit xam ne leeri bidiw yi dañuy jëm ci xonq. Loolu li muy wund mooy ñoom kat dañoo dëkk ci di ñu sori, di dem wëlis ñu. Ginaaw loolu Oban defaat geneen wuññi gu mag. Du rekk bidiw yi ak galagsi yi dañuy sori wëlis nu, waaye dañuy dox di soreente ñoom ci seen biir. Ndegam nag mbooleem céri àdduna bi (ses éléments) dañuy soreyante ci seen biir, lenn lees man a jàpp mooy ne àdduna bi daa nekk cig yaatu gu sax (tàllaliku=expension). Ngir gën a xam loolu man nañoo jeneer àdduna bi mu mel ne kaw ag manq gees nekk di wal. Ni tomb yi nekk ci kaw manq gi di soreentee lees koy gën di wal, ni la yëf yi nekk ci jawwu ji di soreentee lu àdduna bi gën di tàllaliku. Lii sax wuññeesoon na ko ci gisiin (theorie) ci lu gënoon a teel, Albeer Anstaayin mees jàppe ne mooy boroom xam-xam bi gën a mag ci ñaar-fukkeelu xarnu àggoon na ci ginnaaw ay xayma yu xam-xamu jëmm bu gisiin (physique théorique), àggoon na ci ne àdduna bi nekkul di lu man a sax (statique). Ci biir loolu daa tegoon nee wuññeem googu, ngir rekk bañ a dëppoodeek misaalum sax (model statique) mu àdduna bi, mi nga xam ne moom la népp jëloon ciy jamonoom. Ci ginnaaw bi Anstaayin gisoon na ne def na ci loolu njuumte li gën a mag cig dunnam akub liggéeyam.
Lu tàllalikug àdduna bi di wund? Tallalikug walla gën di yaatug àdduna bi day wund ne bu ñu manoon a deltu ginnaaw, dinañu seetlu ne àdduna baa ngi doore ci benn tomb, fa la jële cosaanam. Xayma yi wone nañu ne benn tomb bii nga xam ne moo ëmboon mbooleem ne-ne bu àdduna bi daa waroon a am kemub tus (volume zero) akug fataay gu amul yamu. Àdduna bi nag mi ngi sosoo ci fàccug benn tomb bii yoroon dayob tus . Fàcc gu mag gii nga xam ne ci la àdduna bi doore, tuddeesoon na ko Big Bang, gisiin wi it daal di jël tur wi. Cig pàttali dayobb tus aw waxiin wu gisiin la (expression théorique) wees jëfandikoo ngir man a leeral, xam-xam manul a leeral maanaam neen ( concept de neant) mi nga xam ne weesu na digi déggiinu nit, ba mu koy tudde tombub tus. Ca dëgg-dëgg, dayob tus mooy ag neen, ci noonu àdduna bi mi ngi sosoo ci cig neen, ngir gën a leer , dees koo sàkk. Lii nga xam ne ci ñaar fukkeelu xarnu rekk la ko xam-xamu jëmm bu jamonoo bi wuññi, Alquraan moom saxaloon na ko booba ak leegi tollu na ci fukk ak ñeenti xarnu: Moom moo sos asamaan yeek suuf si. Gisiinu Big Gan (la theorie du Big Bang) mi ngi doon wone ne, ci njëlbéen gi, mbooleem yëf yi nekk ci àdduna bi benn cér rekk lañu woon, ginnaaw bi ñu séddalikoo. Lii nga xam ne gisiinu Big Bang wee ko wone, Alquaraan it jotoon na koo wone booba ak leegi toll na ci fukk ak ñeenti xarnu, ci jamono joj nit lu néew la xamoon ci àdduna bi. Ñi weddi xanaa gisuñu ne asamaan yeek suuf si benn jóor lañu woon bu taqaloo (lu ci ne tayu ci moroom ji), ñu tàqale leen,. Loolu li muy wund mooy lépp sàkkees na ko ci genn fàcc gu mag gu bawoo ci benn tomb, bu ko defee mu doon àdduna bii ngay gis bi mu tàqalikoo. Tàllalikug àdduna bi benn la ci firnde yiy wone ne àdduna bi cig neen lees ko sàkke. Lii nag xam-xam wuññiwu ko lu moy ci ñaar-fukkeelu xarnu bii rekk, waaye Yàlla moom jotoon na ñu koo xibaar ci Alquraan, jees wàcce booba ak leegi tollu na ci 1400 at: Asamaan si ñoo ko tabax ci sunu kàttan, di ko yaatal it ci anam gu sax. Big Bang day wone ci anam gu leer ne àdduna bi cig neen lees ko sàkke. Ci nu gën a leer, Yàlla a ko sàkk. Looloo tax saytukatu bidiw yi taqoo woon ak xeltu gu ngérum ne-ne mi (materialime) wéyoon ci weddi Big Bang te sax ci dëgëral xalaatub àdduna ju mul yamu bi. Sababi lànk gii feeñ na ci baati Artir Edington, benn boroom xam-xamu jëmm bu siw la woon: (( ci wàllug xeltu, déggiit (notion) wu ag tàmbali gu bette (abrupt) daf may xatal )). Beneen saa ne-ne bu waa Angalteer di Fred Hoyle, moom itam gisiinu Big Bang xatal na ko. Ci digg ñaar-fukkeelu xarnu Hoyle daa di nay doon farandoob gisiin wu melokaan wu sax wi (état stationnaire), woowu gisiin daa niroo woon ak wa fi nekkoon ca fukk ak juroom ñeenteelu xarnu, te di woon àdduna bu tekkaaral bi. Gisiinu melokaan wu sax wi daa saxaloon ne àdduna bi ab kemam amul yamu naka noonu ab diiram. Gisiin wii nga xam ne amul woon geneen jublu gu feeñ gu dul dëgëral xeltug ngérum ne-ne (philosophie materialiste) nekkoon na di lu safaanoo ak gisiinu Big Bang wi saxaloon ne àdduna bi am na ag tàmbali. Ñi daa layal melokaan wu sax wi yàgg nañoo lànk Big Bang, waaye ci biir loolu xam-xam moom di wéy di leen weddi. Ci 1948 Jorg Gamow indi na beneen xalaat ci lu aju ci Big Bang. Saxal na ne ginnaaw bi dduna bi sosoo ci ag fàcc gu mag, ab gëwéelub ceññeer (circuit de rayonnement ) war na am ci àdduna bi, niki jeexiitu fàcc gii. Rax ci dolli, ceññeer gii daa war a nekk di lu tas ci anam gu benno ci mbooleem àdduna bi. Firnde loolu doon na feeñi . Ca 1965 ñaari gëstukat yu tudd Arno Pinsiyas ak Robert Wilson wuññi nañu ceññeer yii cig mbetteel . Ceññeer yii ñuy wooye ceññeeri mbëj-bijjaakon yu Big Bang (fond diffus cosmologique) niruwuñu woon lu juge ci benn gongikuwaay, waaye da doon lu tas ci jawwu jépp. On comprit ainsi(degguma li mu wax foofu). Pensiyas ak Wilson joxees na leen neexalub Nobel ngir seen wuññi yooyu. Ci 1989, Nasaa sànni woon na ci jawwu ji satalit bii di Kob, ngir def ay gëstu ci ceññeeri mbëj-bijjaakon yu Big Bang , ba ñu defee juroom ñatti simili ci jawwu ji lañu dëggal xaymay Pensiyas ak Wilson yii. Kob wuññi na jeexiiti fàcc gu mag googee amoon ca ndoortel àdduna bi. Wuññi gii ñu jàppe gi gën a mag ci mbooleem jamono yi, indi na firnde lu leer ñeel gisiinu Big Bang. Leneen firnde lu am solo lu Bing Bang mi ngi bawoo ci kem bu Idrojen ak Eliyon bi nekk ci jawwu ji. Ci biir gëstu yi gisees na ne dajaloog Idrojen-Eliyom gi am ci àdduna bi dëppoo na ak xaymay gisiin yu dajaloog Idrogen-Elyom yi desoon ginnaaw Big Bang.
Bu àdduna bi amul woon fu mu tàmbalee mbaa mu nekkoon di lu fi mas di nekk, kon aji toggaleem ju Idrogen (sa composant dihydrogène) lekku na ba jeex bu yàgg ba far soppiku di Elyom. Firnde yu leer yépp nag ñoo tax woroom xam-xam yi nangu gisiinu Big Bang . Misaalum Big Bang mooy baat bu mujj bi woroom xam-xam yi agseegun ci lu aju ci cosaanul àdduna bi. Ginaaw bi mu yàggee layal Melokaan wu sax wi ci wetu Fred Hoyle, Denis kiyama melal na taxawaayam bu mujj bi mu mujj a àgg, ginnaaw feeñalug mbooleem firnde yiy dëgëral gisiinu Big Bang. Skiyama jibal na ne (( layal na gisiinu melokaan wu sax wi, du caagéenug ngir ne da koo wóoroon ne mooy dëgg, waaye rekk ngir ne loolu la bëggoon muy li am. Skiyama dolli na ci ne, bi firnde yi tegaloo, manatul a def lu du nangu nag ne làmb ji tas na, te wacci gisiinu melokaan wu sax wi)).
Profesëer Jorj Abel bu daara ju kawe ju Kaliforni nangu na moom it ndam lu mujj li ñeel Big Bang. Daal di jibal ne firnde yi am ci jamono jii wone nañu ne àdduna bi mi ngi feeñ ci ay milyaari at ci ginnaaw, te Big Bang gi waral ko. Mu nangu ne amul meneen pexe mu dul nangu gisiinu Big Bang. Ak dikkug gisiinu Big Bang, léebuw ne-ne bu sax (mythe de la matiere eternele) wi nga xam ne moo doonoon cëslaayul xeltug ngérum ne-ne (la base lde la phiolosophie materialiste) mujjees na ko sànni ci sënub taarix. Lu fi amoon kon njëkk Big Bang ? Jan doole moo sabab amug àdduna bi ci fàcc gu mag gii te kat bu njëkk lu amadi la woon ? Laaj bii day da fiy indi - ci waxi Artir Edington – lu naqari li ci wàllug xeltu li ñoñ ngérum ne-ne nanguwul a nangu te mooy amug aji bind (aji sàkk). Xeltukat bu weddi bu siw ba nii la saraa laaj boobu: (( Xamees na bu baax ne diine lu baax ci bakan la. Kon maa ngi doore ci nangu ne Stratonocien bu weddi bii manul lu dul nangu dëppoo gu àdduna gii. Ndax mel na bu baax ne sóobukati jawwu yi indi nañu firndey xam-xam ci ne àdduna bi am na ab tàmbali)).
Boroom xam-xam yu bari yu dul tënk seen bopp ci ne fàwwu dañoo war a nekk ñu gëmadi, nangu nañu ne am na aji sàkk ju man lépp ju sabab sosug àdduna bi. Aji sàkk jii daa war a nekk aji nekk joj moo sàkk jamono ji ak jawwu ji (walla féex gi = l’espace), waaye nekk it di ku temb (maanaam ku wéeruwul, sukkandikuwul) ci jamno ak jawwu ji. Lii la boroom xam-xamu jëmm (physicien)bu siiw bii di Hugh Ross wax : (( Bu tàmbalig jamono tollook tàmbalig àdduna bi ni ko layal wu féex gi saxale (le théorème de l’espace), kon li sabab àdduna bi daa war a nekk ag nekkte (entité) guy jëfe ci tolluwaayu jamono bu temb (indépendant) ci anam gu mat, ba noppi jiitu fi tooluwaayu jamono bu àdduna bi. Jii wax nag mi ngi ñuy jàngal ne àdduna bi du Yàlla moom ci boppam, te Yàlla it nekkul di lu ëmbu ci àdduna bi. Waa-waaw ne-ne ak jamono aji sàkk jee leen sàkk, ki nga xam ne wéeruwul ci benn ci maanaa yii, jii aji sàkk nag mooy Allaa Yàlla miy aji man lépp, kiy boroom asamaan yeek suuf . Ca dëgg-dëgg, Big Bang indi na ciy jafe-jafe lu sakkan ñeel woroom xam-xami ngérum ne-ne mi , Antoni Flew dëggal na loolu. Ndax Big Bang saxalul rekk ne àdduna bi cig neen lees ko sose, waaye saxal na ne it dees koo sos ci anam gu nosu, gu tegu ci yoon, gees fuglu. Big Bang mi ngi ame ci fàccug tomb bi ëmboon mbooleem ne-ne ak kàttanug àdduna bi, akug tasam ci jawwu ji ci mbooleem wàll yi, cib gaawaay bu yéeme. Ne-ne bii ak kàttan gii ñoo jur ag màndaqoo gu mag gu ame ci ay galagsi, ay bidiw, jant bi, suuf si ak mbooleem yeneen yaram yu asamaan yi. Nga rax ci dolli, ay àtte yees tudde àttey xam-xamu jëmm (lois de la physique) daal di feeñ, ay àtte yu niroo ci àdduna bi bépp, yu dul soppiku. Àttey jëmm yii feeñ ànd ak Big Bang, soppikuwuñu lu gën a néew ci diir bu tollu ci 15 milyaari at. Nga rax ci dolli, àtte yii ñi ngi tegu ci ay xayma yu àgg ci leer ba bees ci soppee la gën a néew ci li mu doon, mu yàq bindub àdduna bépp akuw meloom. Lii lépp li muy wund mooy Big Bang indi na fi ag nosu gu yéeme. Ci biir loolu ag fàcc, ci yoon, ag nosu daawu ci juddoo, mbooleem fàcc yees ma a gis, toc la daa def, moñoxe, wisaare, tas. Bees gisee nag ag fàcc def ag nos gu mel ne gii, li nuy man a wax mooy ag yewwute manul a ñàkk ci ginaaw li ko amal, te nag kenn daal moo war a yëngal mbooleem cér yii tas ngir fàcc gi, ci anam gees fuglu lool. Freds Hoyle mi mujjoon nangu gisiinu Big Bang, ginnaaw bi mu ko weddee ay at mi ngi leerar loolu ci anam gu leer: (( Gisiinu Big Bang saxal na ne àdduna bi mi ngi tàmbalee ci genn fàcc. Moone ni ñu ko man a seetloo, ag fàcc du def lu dul tas ne-ne , te Big Bang moom ci anam gu mbóotu daa def safaan ba, ci dajale ne-ne ci melow ay galagsi. Bu ag fàcc yobboo cig nosu gu mag loolu du man a def lu dul gëmloo ci ne am na aji sàkk juy ki ko def. Weneen feeñiit wu nosu gu kiimaane gii sosu ci àdduna bi ci ginnaaw Big Bang mooy sosuwug àdduna bees man a dëkke. Sart yi manul a ñàkk ci sosuwug àdduna bees man dëkke bari nañu te jafe ba xel du nangu ne man nañoo sosoo cig tombe. Paule Davis ab boroom xam-xamu jëmm bu gisiin (physique theorique) bu siw jibal na, ginnaaw bi mu defee am mbooloom ay xayma ci kemub tallalikug àdduna bi, jibal na ne kem bi de àgg na ci leer ak tegu ci yoon fu xel manul a xalaat. Davis nee na : (( njuumte gu ndaw ci natt kemub tàllikug àdduna bi man naa waral àdduna bi moy ag bijjam (sa gravité), bu ko defee wéyal ag tàllalikoom ci anam gu nosoodiku. Adduna bi, bu gënoon a dox ndànk ci nii mu koy defe, day daal di rot, bu gënoon a gaaw tuuti rekk nga gis ne-ne bu àdduna bi tas bu yàgg.Big Bang de du fàcc gu mel ne yépp : ((Ag fàcc la gu am ab tolluwaay bu sax, gu yam fees ko yamloo)). Prosesëer Stefaan Aukin, dib boroom xam-xamu jëmm bu mag, jibal na ca téereem ba tudd (Une breve histoire du temps) ne:(( àdduna bi mi ngi tegu ci ay xayma aki màndaqe yees nos, defar leen ci anam gu leer gu ñu manul a xalaat nun)). Aukin jibal na ci lu aju ci tàllalikug àdduna bi : (( Su fekkoon ne kemub tàllaliku gi, as cimili ginaaw Big Bang bi, daa yées ak doonte lu tollook téeméeri miyaari milyoŋeem la, àdduna bi day daanuwaat cig teel balaa tollu nii mu toll tay)). Paul Davies leeral na ba tay ngérte lees manul a moyu, lees di génnee ci xayma ak màndaqoo (équilibre) yu leer yii te yam ba ëpp : (( Lu jafe la nga man a tëyewu ci kanamu xam ne ni àdduna bi bindoo fi mu ne, nga xam ne lu néew lees ci laal rekk man na koo yàq, lees liggéey la ci anam gees sonn. Boole gu mel ne lu kiimtaane gii ci ay xiimaa yu lim te dénd bi (la nature) jox ko ay way saxam yu dàttu yi (ses constantes fondamentaux) day wéy di firnde lu fés liy wone ne àdduna bi lu nosu la)). Ci lu ci aju ba tay, Jorj Greenstein dib Profesëer bu Amerig, ca téereem ba tudd (L'univers symbiotique) nee na : ((Su nu xoolee firnde yii yépp, ab xalaat bu làkkale di na nu jàpp mooy ne lii daal mooy war a doon màndargam ag nammeel gu xarbaaxe (volonte surnaturelle))).
Ci gàttal daal bu ñu dee settantal nosteg àdduna gu yéeme gii, dinanu gis ne amug ak nosu gu àdduna bi dañoo goor ci ay màndaqoo yu yëgu (delicat) ak ci nosu gu fasu ba tombe rekk ak fiiroo (coïncidence) duñu doyati ngir firi leen, leeral leen. Ci lu leer, lu manul a nekk la nosu gii ak màndaqoo gu mat gii nekk di lu fi dikkal boppam ak cig tombe ginnaaw ag fàcc gu mag.Sosu gu ag nosu gu ni mel, ginnaaw ag fàcc gu mel ne Big Bang mooy firnde lu fés li ci ag sàkk gu xarbaaxe. Nosu ak tegu ci yoon gu mat gu àdduna bi dañuy wone ci anam gees manul a moyu teewaayug aji bind ju yor xam-xam, kàttan ak hikma ju dul jeex, mooy ki sos ne-ne jële ko cig neen, tey fuglu ak a doxal lii lépp cig wéy. Aji bind jii mooy Allaa, boroom àdduna yépp. Aji tekki ji : Abdu Xaadir KEBE
- fan la àdduna su daytaluwul sii juge ?,
- fan la jëme ?
- nan la àtte yiy wattu ag màndaqoom (son équilibre) akug nosoom (son ordre)di doxe.
La ko dale ci ay xarnu, boroom xam-xam yi def nañu ay gëstu ci lu aju ci tëriit loolu (sujet boobu), ñu àgg ci génne am mbooloom ay gisiin (théories). Xalaat bi notoon ci xarnub fukk ak juroom ñeent moo doonoon àdduna bi de am mbooloom ne-ne (matiere) la, yu yor dayo bu amul yamu, yu fi nekkoon naka jekk, tey yu fi dul jug it ba fàwwu.
Gis-gis bii nga xam ne mooy cëslaayu xeltu gu ngérum ne-ne (philosophie matérialiste) da daan dàq ak a weddi amug aji sàkk ji (Yàlla), ba noppi di saxal ne àdduna bi amul ab tàmbali, te amul it ab yamu.
Ngérum ne-ne (le matérialisme), nosteg xalaat la (système de pensée), guy jàppe ne-ne ne mooy genn nekk gu joyu (le seul être absolu) gi fi am, ci noste gii, lenn lu dul ne-ne amul. Nosteg xalaat gii nga xam ne mi ngi sosoo ca Geres Gu Yàgg ga, te gën a tase ci fukk ak juroom ñeenteelu xarnu, mujj na di lu siiwe ci turu ngérum ne-ne mu dàggasante (matérialisme dialectique) mu Karl Maks. Ñoñ ne-ne ñi (les materialistes) dañoo jàppe woon xalaatu àdduna bu amul yamu bii muy seen ndëerlaay lu mag lu seen xeltu gu weddi gi (philosophie athée). Ci misaal, ca téereem ba tudd (dal yu dàttu yu xeltu) (principes fondamentaux de philosophie) saa ne-ne (ce materialiste) mii di Jorj Politseer, saxaloon na ca ne àdduna bi du lees sàkk, dolli ca ne bu doonoon lees sàkk, daa waroon a nekk di lu Yàlla sàkk ca saa sa te mu tukkee cig neen.
Bi Politseer saxalee ne àdduna bi sàkkeesu ko cig neen (du néant), dafa sukkandiku woon ci misaal mu sax mu àdduna bi (modèle statique de l'univers) te nekkoon fi ci fukk ak juroom ñeenteelu xarnu. Mu xalaatoon ne def na ag saxal gu xam-xam. Ci biir loolu jëm kanam yi xam-xam ak xarala amal ci ñaar-fukkeelu xarnu, màbb nañu ci mujj gi xalaat bu njëlbéenu (idée primitive) bii ñuy wooye ngérum ne-ne (matérialisme), wuñees na ne àdduna bi saxul ni ko ñoñ ne-ne ñi daa waxe . Waaye ci safaan bi daa nekk cig tàllaliku. Gisees na it jaare ko ci seetlu ak xayma ne àdduna bi am na ab tàmbali (fu mu tàmbalee), te dees koo sàkk mu tukkee ci tus, ci ag fàcc gu mag. Tay jëf jii àddunay xam-xam jépp nangu na ko, te wuññig jëf yu am solo yii mi ngi jàppandee ci ay seetlu aki njuréefi gëstu yu di ag jeqiku (révolutionnaire) .
Ca 1929 ca seentluwaay (observatoire)bu Monpiuson ca Kaliforni, ab saytukatu bidiw bu Amerig bu tudd Elwin Oban defoon na benn ci wuññi yi gën a mag ci taariixu saytubidiw (astronomie), bi muy seetlu bidiw yi ci ag fésalukaay gu ngande (télescope géant), gis na ne dañuy genne genn leer gu xaw a xonq, ci kem seenug soreyoo, loolu li muy wund mooy bidiw yi dañuy dem sori ñu. Waawaaw, ci li ay àtte yees nangu ci jëmm (lois phisique) wax, jëmmi ceññeer yu leer yi bu ñuy tuxu jëm ca tombub seetlu ba, dañuy jeng jëm ci yolet, te jëmmi ceññeer yu leer yiy dem di sori tombub seetlu bi dañuy jeng jëm ci xonq. Seetluy Oban yi may nañu nit xam ne leeri bidiw yi dañuy jëm ci xonq. Loolu li muy wund mooy ñoom kat dañoo dëkk ci di ñu sori, di dem wëlis ñu. Ginaaw loolu Oban defaat geneen wuññi gu mag. Du rekk bidiw yi ak galagsi yi dañuy sori wëlis nu, waaye dañuy dox di soreente ñoom ci seen biir. Ndegam nag mbooleem céri àdduna bi (ses éléments) dañuy soreyante ci seen biir, lenn lees man a jàpp mooy ne àdduna bi daa nekk cig yaatu gu sax (tàllaliku=expension). Ngir gën a xam loolu man nañoo jeneer àdduna bi mu mel ne kaw ag manq gees nekk di wal. Ni tomb yi nekk ci kaw manq gi di soreentee lees koy gën di wal, ni la yëf yi nekk ci jawwu ji di soreentee lu àdduna bi gën di tàllaliku. Lii sax wuññeesoon na ko ci gisiin (theorie) ci lu gënoon a teel, Albeer Anstaayin mees jàppe ne mooy boroom xam-xam bi gën a mag ci ñaar-fukkeelu xarnu àggoon na ci ginnaaw ay xayma yu xam-xamu jëmm bu gisiin (physique théorique), àggoon na ci ne àdduna bi nekkul di lu man a sax (statique). Ci biir loolu daa tegoon nee wuññeem googu, ngir rekk bañ a dëppoodeek misaalum sax (model statique) mu àdduna bi, mi nga xam ne moom la népp jëloon ciy jamonoom. Ci ginnaaw bi Anstaayin gisoon na ne def na ci loolu njuumte li gën a mag cig dunnam akub liggéeyam.
Lu tàllalikug àdduna bi di wund? Tallalikug walla gën di yaatug àdduna bi day wund ne bu ñu manoon a deltu ginnaaw, dinañu seetlu ne àdduna baa ngi doore ci benn tomb, fa la jële cosaanam. Xayma yi wone nañu ne benn tomb bii nga xam ne moo ëmboon mbooleem ne-ne bu àdduna bi daa waroon a am kemub tus (volume zero) akug fataay gu amul yamu. Àdduna bi nag mi ngi sosoo ci fàccug benn tomb bii yoroon dayob tus . Fàcc gu mag gii nga xam ne ci la àdduna bi doore, tuddeesoon na ko Big Bang, gisiin wi it daal di jël tur wi. Cig pàttali dayobb tus aw waxiin wu gisiin la (expression théorique) wees jëfandikoo ngir man a leeral, xam-xam manul a leeral maanaam neen ( concept de neant) mi nga xam ne weesu na digi déggiinu nit, ba mu koy tudde tombub tus. Ca dëgg-dëgg, dayob tus mooy ag neen, ci noonu àdduna bi mi ngi sosoo ci cig neen, ngir gën a leer , dees koo sàkk. Lii nga xam ne ci ñaar fukkeelu xarnu rekk la ko xam-xamu jëmm bu jamonoo bi wuññi, Alquraan moom saxaloon na ko booba ak leegi tollu na ci fukk ak ñeenti xarnu: Moom moo sos asamaan yeek suuf si. Gisiinu Big Gan (la theorie du Big Bang) mi ngi doon wone ne, ci njëlbéen gi, mbooleem yëf yi nekk ci àdduna bi benn cér rekk lañu woon, ginnaaw bi ñu séddalikoo. Lii nga xam ne gisiinu Big Bang wee ko wone, Alquaraan it jotoon na koo wone booba ak leegi toll na ci fukk ak ñeenti xarnu, ci jamono joj nit lu néew la xamoon ci àdduna bi. Ñi weddi xanaa gisuñu ne asamaan yeek suuf si benn jóor lañu woon bu taqaloo (lu ci ne tayu ci moroom ji), ñu tàqale leen,. Loolu li muy wund mooy lépp sàkkees na ko ci genn fàcc gu mag gu bawoo ci benn tomb, bu ko defee mu doon àdduna bii ngay gis bi mu tàqalikoo. Tàllalikug àdduna bi benn la ci firnde yiy wone ne àdduna bi cig neen lees ko sàkke. Lii nag xam-xam wuññiwu ko lu moy ci ñaar-fukkeelu xarnu bii rekk, waaye Yàlla moom jotoon na ñu koo xibaar ci Alquraan, jees wàcce booba ak leegi tollu na ci 1400 at: Asamaan si ñoo ko tabax ci sunu kàttan, di ko yaatal it ci anam gu sax. Big Bang day wone ci anam gu leer ne àdduna bi cig neen lees ko sàkke. Ci nu gën a leer, Yàlla a ko sàkk. Looloo tax saytukatu bidiw yi taqoo woon ak xeltu gu ngérum ne-ne mi (materialime) wéyoon ci weddi Big Bang te sax ci dëgëral xalaatub àdduna ju mul yamu bi. Sababi lànk gii feeñ na ci baati Artir Edington, benn boroom xam-xamu jëmm bu siw la woon: (( ci wàllug xeltu, déggiit (notion) wu ag tàmbali gu bette (abrupt) daf may xatal )). Beneen saa ne-ne bu waa Angalteer di Fred Hoyle, moom itam gisiinu Big Bang xatal na ko. Ci digg ñaar-fukkeelu xarnu Hoyle daa di nay doon farandoob gisiin wu melokaan wu sax wi (état stationnaire), woowu gisiin daa niroo woon ak wa fi nekkoon ca fukk ak juroom ñeenteelu xarnu, te di woon àdduna bu tekkaaral bi. Gisiinu melokaan wu sax wi daa saxaloon ne àdduna bi ab kemam amul yamu naka noonu ab diiram. Gisiin wii nga xam ne amul woon geneen jublu gu feeñ gu dul dëgëral xeltug ngérum ne-ne (philosophie materialiste) nekkoon na di lu safaanoo ak gisiinu Big Bang wi saxaloon ne àdduna bi am na ag tàmbali. Ñi daa layal melokaan wu sax wi yàgg nañoo lànk Big Bang, waaye ci biir loolu xam-xam moom di wéy di leen weddi. Ci 1948 Jorg Gamow indi na beneen xalaat ci lu aju ci Big Bang. Saxal na ne ginnaaw bi dduna bi sosoo ci ag fàcc gu mag, ab gëwéelub ceññeer (circuit de rayonnement ) war na am ci àdduna bi, niki jeexiitu fàcc gii. Rax ci dolli, ceññeer gii daa war a nekk di lu tas ci anam gu benno ci mbooleem àdduna bi. Firnde loolu doon na feeñi . Ca 1965 ñaari gëstukat yu tudd Arno Pinsiyas ak Robert Wilson wuññi nañu ceññeer yii cig mbetteel . Ceññeer yii ñuy wooye ceññeeri mbëj-bijjaakon yu Big Bang (fond diffus cosmologique) niruwuñu woon lu juge ci benn gongikuwaay, waaye da doon lu tas ci jawwu jépp. On comprit ainsi(degguma li mu wax foofu). Pensiyas ak Wilson joxees na leen neexalub Nobel ngir seen wuññi yooyu. Ci 1989, Nasaa sànni woon na ci jawwu ji satalit bii di Kob, ngir def ay gëstu ci ceññeeri mbëj-bijjaakon yu Big Bang , ba ñu defee juroom ñatti simili ci jawwu ji lañu dëggal xaymay Pensiyas ak Wilson yii. Kob wuññi na jeexiiti fàcc gu mag googee amoon ca ndoortel àdduna bi. Wuññi gii ñu jàppe gi gën a mag ci mbooleem jamono yi, indi na firnde lu leer ñeel gisiinu Big Bang. Leneen firnde lu am solo lu Bing Bang mi ngi bawoo ci kem bu Idrojen ak Eliyon bi nekk ci jawwu ji. Ci biir gëstu yi gisees na ne dajaloog Idrojen-Eliyom gi am ci àdduna bi dëppoo na ak xaymay gisiin yu dajaloog Idrogen-Elyom yi desoon ginnaaw Big Bang.
Bu àdduna bi amul woon fu mu tàmbalee mbaa mu nekkoon di lu fi mas di nekk, kon aji toggaleem ju Idrogen (sa composant dihydrogène) lekku na ba jeex bu yàgg ba far soppiku di Elyom. Firnde yu leer yépp nag ñoo tax woroom xam-xam yi nangu gisiinu Big Bang . Misaalum Big Bang mooy baat bu mujj bi woroom xam-xam yi agseegun ci lu aju ci cosaanul àdduna bi. Ginaaw bi mu yàggee layal Melokaan wu sax wi ci wetu Fred Hoyle, Denis kiyama melal na taxawaayam bu mujj bi mu mujj a àgg, ginnaaw feeñalug mbooleem firnde yiy dëgëral gisiinu Big Bang. Skiyama jibal na ne (( layal na gisiinu melokaan wu sax wi, du caagéenug ngir ne da koo wóoroon ne mooy dëgg, waaye rekk ngir ne loolu la bëggoon muy li am. Skiyama dolli na ci ne, bi firnde yi tegaloo, manatul a def lu du nangu nag ne làmb ji tas na, te wacci gisiinu melokaan wu sax wi)).
Profesëer Jorj Abel bu daara ju kawe ju Kaliforni nangu na moom it ndam lu mujj li ñeel Big Bang. Daal di jibal ne firnde yi am ci jamono jii wone nañu ne àdduna bi mi ngi feeñ ci ay milyaari at ci ginnaaw, te Big Bang gi waral ko. Mu nangu ne amul meneen pexe mu dul nangu gisiinu Big Bang. Ak dikkug gisiinu Big Bang, léebuw ne-ne bu sax (mythe de la matiere eternele) wi nga xam ne moo doonoon cëslaayul xeltug ngérum ne-ne (la base lde la phiolosophie materialiste) mujjees na ko sànni ci sënub taarix. Lu fi amoon kon njëkk Big Bang ? Jan doole moo sabab amug àdduna bi ci fàcc gu mag gii te kat bu njëkk lu amadi la woon ? Laaj bii day da fiy indi - ci waxi Artir Edington – lu naqari li ci wàllug xeltu li ñoñ ngérum ne-ne nanguwul a nangu te mooy amug aji bind (aji sàkk). Xeltukat bu weddi bu siw ba nii la saraa laaj boobu: (( Xamees na bu baax ne diine lu baax ci bakan la. Kon maa ngi doore ci nangu ne Stratonocien bu weddi bii manul lu dul nangu dëppoo gu àdduna gii. Ndax mel na bu baax ne sóobukati jawwu yi indi nañu firndey xam-xam ci ne àdduna bi am na ab tàmbali)).
Boroom xam-xam yu bari yu dul tënk seen bopp ci ne fàwwu dañoo war a nekk ñu gëmadi, nangu nañu ne am na aji sàkk ju man lépp ju sabab sosug àdduna bi. Aji sàkk jii daa war a nekk aji nekk joj moo sàkk jamono ji ak jawwu ji (walla féex gi = l’espace), waaye nekk it di ku temb (maanaam ku wéeruwul, sukkandikuwul) ci jamno ak jawwu ji. Lii la boroom xam-xamu jëmm (physicien)bu siiw bii di Hugh Ross wax : (( Bu tàmbalig jamono tollook tàmbalig àdduna bi ni ko layal wu féex gi saxale (le théorème de l’espace), kon li sabab àdduna bi daa war a nekk ag nekkte (entité) guy jëfe ci tolluwaayu jamono bu temb (indépendant) ci anam gu mat, ba noppi jiitu fi tooluwaayu jamono bu àdduna bi. Jii wax nag mi ngi ñuy jàngal ne àdduna bi du Yàlla moom ci boppam, te Yàlla it nekkul di lu ëmbu ci àdduna bi. Waa-waaw ne-ne ak jamono aji sàkk jee leen sàkk, ki nga xam ne wéeruwul ci benn ci maanaa yii, jii aji sàkk nag mooy Allaa Yàlla miy aji man lépp, kiy boroom asamaan yeek suuf . Ca dëgg-dëgg, Big Bang indi na ciy jafe-jafe lu sakkan ñeel woroom xam-xami ngérum ne-ne mi , Antoni Flew dëggal na loolu. Ndax Big Bang saxalul rekk ne àdduna bi cig neen lees ko sose, waaye saxal na ne it dees koo sos ci anam gu nosu, gu tegu ci yoon, gees fuglu. Big Bang mi ngi ame ci fàccug tomb bi ëmboon mbooleem ne-ne ak kàttanug àdduna bi, akug tasam ci jawwu ji ci mbooleem wàll yi, cib gaawaay bu yéeme. Ne-ne bii ak kàttan gii ñoo jur ag màndaqoo gu mag gu ame ci ay galagsi, ay bidiw, jant bi, suuf si ak mbooleem yeneen yaram yu asamaan yi. Nga rax ci dolli, ay àtte yees tudde àttey xam-xamu jëmm (lois de la physique) daal di feeñ, ay àtte yu niroo ci àdduna bi bépp, yu dul soppiku. Àttey jëmm yii feeñ ànd ak Big Bang, soppikuwuñu lu gën a néew ci diir bu tollu ci 15 milyaari at. Nga rax ci dolli, àtte yii ñi ngi tegu ci ay xayma yu àgg ci leer ba bees ci soppee la gën a néew ci li mu doon, mu yàq bindub àdduna bépp akuw meloom. Lii lépp li muy wund mooy Big Bang indi na fi ag nosu gu yéeme. Ci biir loolu ag fàcc, ci yoon, ag nosu daawu ci juddoo, mbooleem fàcc yees ma a gis, toc la daa def, moñoxe, wisaare, tas. Bees gisee nag ag fàcc def ag nos gu mel ne gii, li nuy man a wax mooy ag yewwute manul a ñàkk ci ginaaw li ko amal, te nag kenn daal moo war a yëngal mbooleem cér yii tas ngir fàcc gi, ci anam gees fuglu lool. Freds Hoyle mi mujjoon nangu gisiinu Big Bang, ginnaaw bi mu ko weddee ay at mi ngi leerar loolu ci anam gu leer: (( Gisiinu Big Bang saxal na ne àdduna bi mi ngi tàmbalee ci genn fàcc. Moone ni ñu ko man a seetloo, ag fàcc du def lu dul tas ne-ne , te Big Bang moom ci anam gu mbóotu daa def safaan ba, ci dajale ne-ne ci melow ay galagsi. Bu ag fàcc yobboo cig nosu gu mag loolu du man a def lu dul gëmloo ci ne am na aji sàkk juy ki ko def. Weneen feeñiit wu nosu gu kiimaane gii sosu ci àdduna bi ci ginnaaw Big Bang mooy sosuwug àdduna bees man a dëkke. Sart yi manul a ñàkk ci sosuwug àdduna bees man dëkke bari nañu te jafe ba xel du nangu ne man nañoo sosoo cig tombe. Paule Davis ab boroom xam-xamu jëmm bu gisiin (physique theorique) bu siw jibal na, ginnaaw bi mu defee am mbooloom ay xayma ci kemub tallalikug àdduna bi, jibal na ne kem bi de àgg na ci leer ak tegu ci yoon fu xel manul a xalaat. Davis nee na : (( njuumte gu ndaw ci natt kemub tàllikug àdduna bi man naa waral àdduna bi moy ag bijjam (sa gravité), bu ko defee wéyal ag tàllalikoom ci anam gu nosoodiku. Adduna bi, bu gënoon a dox ndànk ci nii mu koy defe, day daal di rot, bu gënoon a gaaw tuuti rekk nga gis ne-ne bu àdduna bi tas bu yàgg.Big Bang de du fàcc gu mel ne yépp : ((Ag fàcc la gu am ab tolluwaay bu sax, gu yam fees ko yamloo)). Prosesëer Stefaan Aukin, dib boroom xam-xamu jëmm bu mag, jibal na ca téereem ba tudd (Une breve histoire du temps) ne:(( àdduna bi mi ngi tegu ci ay xayma aki màndaqe yees nos, defar leen ci anam gu leer gu ñu manul a xalaat nun)). Aukin jibal na ci lu aju ci tàllalikug àdduna bi : (( Su fekkoon ne kemub tàllaliku gi, as cimili ginaaw Big Bang bi, daa yées ak doonte lu tollook téeméeri miyaari milyoŋeem la, àdduna bi day daanuwaat cig teel balaa tollu nii mu toll tay)). Paul Davies leeral na ba tay ngérte lees manul a moyu, lees di génnee ci xayma ak màndaqoo (équilibre) yu leer yii te yam ba ëpp : (( Lu jafe la nga man a tëyewu ci kanamu xam ne ni àdduna bi bindoo fi mu ne, nga xam ne lu néew lees ci laal rekk man na koo yàq, lees liggéey la ci anam gees sonn. Boole gu mel ne lu kiimtaane gii ci ay xiimaa yu lim te dénd bi (la nature) jox ko ay way saxam yu dàttu yi (ses constantes fondamentaux) day wéy di firnde lu fés liy wone ne àdduna bi lu nosu la)). Ci lu ci aju ba tay, Jorj Greenstein dib Profesëer bu Amerig, ca téereem ba tudd (L'univers symbiotique) nee na : ((Su nu xoolee firnde yii yépp, ab xalaat bu làkkale di na nu jàpp mooy ne lii daal mooy war a doon màndargam ag nammeel gu xarbaaxe (volonte surnaturelle))).
Ci gàttal daal bu ñu dee settantal nosteg àdduna gu yéeme gii, dinanu gis ne amug ak nosu gu àdduna bi dañoo goor ci ay màndaqoo yu yëgu (delicat) ak ci nosu gu fasu ba tombe rekk ak fiiroo (coïncidence) duñu doyati ngir firi leen, leeral leen. Ci lu leer, lu manul a nekk la nosu gii ak màndaqoo gu mat gii nekk di lu fi dikkal boppam ak cig tombe ginnaaw ag fàcc gu mag.Sosu gu ag nosu gu ni mel, ginnaaw ag fàcc gu mel ne Big Bang mooy firnde lu fés li ci ag sàkk gu xarbaaxe. Nosu ak tegu ci yoon gu mat gu àdduna bi dañuy wone ci anam gees manul a moyu teewaayug aji bind ju yor xam-xam, kàttan ak hikma ju dul jeex, mooy ki sos ne-ne jële ko cig neen, tey fuglu ak a doxal lii lépp cig wéy. Aji bind jii mooy Allaa, boroom àdduna yépp. Aji tekki ji : Abdu Xaadir KEBE
This is an excerpt from the article Cosug àdduna bi ak Big Bang from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Nosteg doxiin
Ci xam-xamu nosukaay nosteg doxiin, ci tënk ND (operating system walla OS ci wu-angalteer), mooy mbooleem tëriin yiy yor, saytu lëkkaloo gu jumtukaayu nosukaay bi (tappaan yi, xel mi...) ak tëriin yi nga ciy jëfandikoo.
Naka-jekk nosteg doxiin gi mooy tax jëfandikukat bi man di jot ci ëmbiit li nekk ci nosukaay bi jaarale ko cib jokkalekaay (muy ay njunj walla mbind yooy cuq mu lay won li nekk ci biiram). Yitteem bu njëkk mooy tax ba jëfandikukat bi, muy nit walla leneen, man di jokkalook nosukaay bi.
Naka-jekk nosteg doxiin gi mooy tax jëfandikukat bi man di jot ci ëmbiit li nekk ci nosukaay bi jaarale ko cib jokkalekaay (muy ay njunj walla mbind yooy cuq mu lay won li nekk ci biiram). Yitteem bu njëkk mooy tax ba jëfandikukat bi, muy nit walla leneen, man di jokkalook nosukaay bi.
This is an excerpt from the article Nosteg doxiin from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Dottub Bëj-saalum
Baatu dottub Bëj-saalum daa am ñaari tekki: ci benn bi ab gox (Dottub bëj-saalum) la di ci beneen bi ab tomb.
Dottub Bëj-saalum mooy puju àdduna bi ci Bëj-saalum, maanaam tomb bi gën a féete Bëj-saalum ci àdduna bi. Moom ci boppam am na ñaari tekki: di nan wax dottub Bëj-saalum «gu melosuuf» ak dottub Bëj-saalum «gu bijjaakon» (dottub bijjaakon). Ñaari tomb yi bokk ñu ndaxte fi dottub Bëj-saalum gu bijjaakon di ne day aju ci coppiteeg toolu bijjaakonu àdduna bi.
Gu melosuuf[Soppi]
Ki fa njëkk a tek tànkam mooy nemmeekukat boobu di Roald Amundsen di waa Norweej, ci 14 weeru tabaski atum 1911. Ca seenug dëpp la Robert Falcon Scott, di ki mu doon njëkkanteel, aki ñoñam ya mu andaloon saayee.


text:
Njàngale 7
Lan mooy Nguuru Yàlla ?
1. Lan mooy Nguuru Yàlla ?
Nguuru Yàlla nguur la bu nekk ca kaw asamaan. Dina fi jële bépp nguuru doomu Aadama, te def ba coobare Yàlla am ca kaw asamaan ak ci suuf si. Xebaar bu jëm ci Nguuru Yàlla, xebaar bu baax la. Li nit ñi di séentu ci nguur mooy mu faj seeni soxla, te loolu la Nguuru Yàlla di def. Dina boole ñépp ñi dëkk ci kaw suuf si ñu doon benn. — Jàngal Dañeel 2:
Nguur dafay am buur. Yexowa tànn na doomam, Yeesu Kirist ngir mu nekk Buur ci Nguuram. — Jàngal Peeñu ma 11:15.
2. Lu tax ñu ne Yeesu mooy Buur bi gën ?
Doomu Yàlla mooy Buur bi gën ndaxte ku baax la te dafay sax ci dëgg. (Yowaana 1:
3. Ñan ñooy nguuru ak Yeesu ?
Mbooloo bi ñuy woowe “ ñu sell ” ñooy nguuru ak Yeesu ca asamaan. (Dañeel 7:
Ñaata nit ñooy dem ca asamaan ? Ñoom la Yeesu woowe “ coggal ju ndaw ji. ” (Luug 12:32) Ñu ngi tollu ci 144 000 nit. Dinañu ànd ak Yeesu di ilif suuf si. — Jàngal Peeñu ma 14:1.
4. Lan moo xewoon bi Yeesu tàmbalee ilif ?
Nguuru Yàlla komaase na ilif ci atum 1914. * Bi Yeesu nekkee Buur li mu jëkk a def mooy daaneel Seytaane ak rabam yi ci kaw suuf. Seytaane mer mer bu tàng, mu komaase indi musiba ci kaw suuf. (Peeñu ma 12:
5. Lan la Nguuru Yàlla di def ?
Waaraate bi am ci àddina si sépp tax na ba Nguuru Yàlla di dajale mbooloo bu réy ci xeet yépp. Ay milyoŋi nit nangu nañu bokk ci ñi Yeesu di ilif. Nguuru Yàlla dina leen aar buy alag àddina su bon sii. Ñépp ñu bëgg a jariñoo li Nguuru Yàlla di def, war nañu jàng di déggal Yeesu mi leen di ilif. — Jàngal Peeñu ma 7:
Ci 1 000 at, Nguuru Yàlla dina matal li Yàlla bëggaloon doomu Aadama yi ca njàlbéen. Suuf si sépp dina nekk àjjana. Yeesu dina mujj a delloo Nguur gi Baayam. (1 Korent 15:24-
^ par. 12 Boo bëggee yokk sa xam-xam ci li Biibël bi yégle ci lu jëm ci atum 1914, xoolal xët 215-


text:
Xebaar bu baax bi jóge ci Yàlla !
Lan mooy xebaar bi jóge ci Yàlla ? Lu tax ñu mën ko gëm ? Téere bu ndaw bii dafay tontu ci laaj yu jëm ci Biibël bi yu nit ñi faral di laaj.
Ni ñuy jëfandikoo téere bu ndaw bii
Téere bu ndaw bii, dina la dimbali nga mën a jàng li nekk ci Kàddu Yàlla, Biibël bi. Xoolal ni nga mën a def ba gis aaya yi ci sa Biibël.
Lan mooy xebaar bu baax bi ?
Jàngal xam lan mooy xebaar bu baax bi jóge ci Yàlla, lu tax mu nekk lu jamp ak li ñu war a def.
Kan mooy Yàlla ?
Ndax Yàlla am na tur te ndax fonk nañu ?
Ndax ci dëgg-dëgg xebaar bu baax bi, ci Yàlla la jóge ?
Naka lañu mënee wóor ne li ñu wax ci Biibël bi dëgg la ?
Kan mooy Yeesu Kirist ?
Jàngal ngir xam lu tax Yeesu dee, lan mooy njot gi ak li Yeesu nekk di def fi mu tollu nii.
Lan la Yàlla bëggoon bi muy sàkk suuf si ?
Biibël bi wax na li tax Yàlla sàkk suuf si, kañ la coono yi di jeex, ni suuf si di mel ëllëg ak nit ñi ci nar a dëkk.
Ndax ñi dee dinañu mas a dekki ?
Lan mooy dal nit bu deewee ? Ndax dinañu mas a gisaat suñu soppe yi gaañu ?
Lan mooy Nguuru Yàlla ?
Kan mooy Buuru Nguuru Yàlla te lan la Nguur gi nar a def ?
Lu tax Yàlla bàyyi lu bon ak coono yi di am ?
Kañ la lu bon komaase ak lu tax Yàlla bàyyi ko mu kontine ? Ndax dinañu mas a toog ba coono dootul am ?
Lan ngeen mën a def ba am jàmm ci seen njaboot ?
Yexowa, Yàllay jàmm dafa bëgg njaboot bu nekk am jàmm. Xoolleen xelal yu am njariñ yu nekk ci Biibël bi ngir jëkkër yi, jabar yi, waajur yi, ak xale yi.
Naka lañuy raññee ni Yàlla bëgge ñu jaamu ko ?
Ndax benn diine dëgg rekk moo am ? Nañu xool juróomi poñ yiy tax ñu raññee diine dëgg bi.
Ban njariñ lañu mën a am ci topp xelal yi nekk ci Biibël bi ?
Yeesu wax na li tax ñu soxla ñu tette ñu, wax itam ñaari xelal yi ëpp solo.
Naka nga mënee jege Yàlla ?
Seetal ngir xam ndax Yàlla ñaan yépp lay déglu, naka lañu war a ñaane ak leneen li ñu mën a def ngir jege Yàlla.
Lan mooy xebaar bu baax bi jëm ci wàllu diine ?
Ndax dina mas a am bés boo xam ne ñépp ñuy dund dinañu booloo jaamu benn Yàlla dëgg ji ?
Lu tax Yàlla am mbootaay ?
Biibël bi wax na li tax karceen yi am mbootaay ak ni ñuy doxale seen biir.
Lu tax nga war a kontine ?
Li nga xam ci Yàlla ak ci Kàddoom, naka lay jariñe ñeneen ñi ? Ban diggante nga mën a am ak Yàlla ?


text:
Waallu bitim reew fanweer ak juroomeelu jonŋante al xuraan aduna wërngëlkëp ci waallu mokkal al xuraan ca reewum Arabie Saoudite tey jii lañuko door ci nimbalu jawriñ gi ñu deekk waallu diine ci reewum Arabie Saoudite jonŋante bii ci masjidul haram lañukoy amal
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci yeenekaay biidi (Ariyaad) neekk ci reewum Arabie Saoudite ni: jonŋante al xuraan yii ci kilifteefu buuru reewum Arabie Saoudite lañukoy amalee lu toollu ci (150) jonŋantekat baayeekoo ci 61reew jonŋantekat yi nak dinañu jonŋante ci juroomi waall yu wute
Njiitu jonŋante al xuraan aduna wërngëlkëp ci reewum Arabie Saoudite dafa amal ab yeenekaay boo xamni nii dafko jagleel jonŋante al xuraan bi yeenekaay bi toolluna ci 136 teemeer ak fanweer ak juroom been pages
Mbooleem gëstu yi nga xamni amalnañuko ci waallu al xuraan ak leen ci seminaire yi nga xamni jawriñ yi seexnañu ak taskatu xabaar yi ambassadeur yi ak kilifay reewum Arabie Saoudite yeenekaay bi mooy yoon ngir mana waxtaanal xamle ayy xabaar ñeel jottalikat yi
Suñu sukkadikoo ci xabaar bii dinañu wax ni deemb amalnañu ab daara ji diir bu gaat ngir taaggat ayy aattekat ci waallu jonŋante al xuraan leepp dafa bookk ci jonŋante al xuraan bi
1321545


text:
Dëgërluwiin
Dëgërluwiin walla Dëgërluwiin gu mbëj mooy ni ab wommatukaayu mbëj jikkowoo di jéem a bañ ay yani mbëj di ko jàll, di dëgërlu. Ci dëgërluwiinu ab jumtukaay lanuy man a xamee nu ndëgërloom toll.
Tëraliin
Tekki[Soppi]
Dëgërluwiin wi p bennaanu nattam mooy ohm x meetar [Ω x m], dafa aju ci ni wommatukaay bi bindoo (dijjaayam, guddaayam) waaye li ko lonkale ak Ndëgërlu gi R mooy mile mbind:
- p mooy Dëgërluwiin wi ñu koy natte ohm x meetar [Ω x m];
- R mooy ndëgërlu gu benn dogu jumtukaay boo jël ñu koy natte ohm [Ω];
- l mooy guddaayu jumtukaay bi dawaan bi di jaar ñu koy natte meetar;
- S mooy dijjaayu jumtukaay bi ñu koy natte meetar kaare [m2].
Sunu wëlbëtee ci bii yamale mu jox nu nan lanuy natte ndëgërlu gu ab wommatukaay bu nu xamee guddaayam ak dijjaayam:
Dëgërluwiin gi manees na koo natte itam ak bii yamale:
- E mooy taraayu toolu mbëj bi, ñu koy natte volt ci meetar
- J mooy fattaayu dawaan bi, ñu koy natte ampere ci meetar kaare
ci mujjante manees na koo natte itam ak safaanu wommatiin wi:
- σ mooy wommatiin wi.
Ajoom ci tàngoor[Soppi]
Dëgërluwiin gu ab wommatukaay dafay aju ci xeetu ne-ne bi ñu ko defaree.
Dëgërluwiin gu ab mbéll[Soppi]
Ci mbéll yi Dëgërluwiin gi dafay yokk lu tàngaay bi di gën a bari, manam a wommat dafay wàññeeku. Safaan wa su tàngaay bi wàññee koo ba àgg ci benn lim bumu manuta romb.
mooy Dëgërluwiin gi T tàngaay bi, mooy Dëgërluwiin gi ci tàngaayu delluwaay bi, naka-jekk benn ci ñaar yii lay doon 0° walla 20°. &alpha di ab ngungu tàngoor bu aju ci ne-ne bi.
Dëgërluwiin bu ab xaaj-wommatukaay[Soppi]
Dëgërluwiin gu ab xaaj-wommatukaay dafay wàññeeku lu tàngaay bi di yokk, kon lu tàngaay bi yokk ñuy gën a man a wommat. Bii digaale moo koy faramface:
A, B ak C ay ngung yees jagleel ne-ne bi lañu.


text:
LI ÑU YOKK CI WAXTAAN YI NEKK CI TÉERE BII
Kan mooy Mikayel mi nekk kilifa ci malaaka yi ?
Biibël bi waxul lu bare ci malaaka mi tudd Mikayel. Waaye saa yu ko tuddee, dafay fekk muy def dara. Ci téere Dañeel, wone nañu Mikayel muy xeex ak ay malaaka yu bon. Ci leetaru Yudd, dafa doon werante ak Seytaane. Wone nañu ko it ci Peeñu ma muy xeex Ibliis ak ay malaakaam yu bon yi. Bi muy xeex ngir kiliftéefu Yàlla, te di xeex ay noonu Yàlla, Mikayel dafay wone li turam di tekki, maanaam “ kan moo mel ni Yàlla ” ? Waaye kan mooy Mikayel ?
Yenn saay nit dafay am lu ëpp benn tur. Yanqóoba, Israyil lañu koy woowe itam. Ndaw li Piyeer, xam nañu ko it ci turu Simoŋ (Njàlbéen ga 49:1, 2 ; Macë 10:2). Noonu it, Biibël bi wone na ne Mikayel beneen turu Yeesu la. Mikayel mooy tur bi Yeesu Kirist yore bala muy ñëw ci kaw suuf si. Tur boobu la yore it bi mu fi jógee. Nañu seet ci Mbind mi li tax ñu wax loolu.
Kilifa ci malaaka yi. Kàddu Yàlla dafay wax ci “ Mikayel, miy kilifa ci malaaka yi ”. (Yudd 9.) Gis nga ne dañuy wax foofu “ Mikayel, miy kilifa ci malaaka yi ”. Loolu dafay tekki ne benn malaaka kese moo mel noonu. Li am sax mooy, saa yu ñu waxee ci Biibël bi “ kilifa ci malaaka yi ”, benn kilifa kese lay doon. Masul doon lu ëpp benn. Rax-ci-dolli, Biibël bi dafay wax ci Yeesu ni ku am taxawaayu kilifa ci malaaka yi. Lu jëm ci Yeesu Kirist mi dekki, lii la 1 Tesalonig 4:16 wax : “ Baatu kilifa ci malaaka yi dégtu, liitu Yàlla jolli, te Boroom bi moom ci boppam dina wàcce ca asamaan. ” Dañuy wax foofu ne Yeesu dafa yore baatu kilifa ci malaaka yi. Kon boog aaya boobu dafay wone ne Yeesu mooy Mikayel, miy kilifa ci malaaka yi.
Kiy jiite ay xarekat. Biibël bi nee na : “ Mikayel ak malaaka, ya ànd ak moom, xeex ak ninkinànka ja […] ak ay malaakaam. ” (Ñun ñoo dëngal mbind yi ; Peeñu ma 12:7). Kon Mikayel mooy jiite ay xarekat yu nekk ca asamaan, maanaam malaaka yi topp Yàlla. Peeñu ma it dafay wone Yeesu muy jiite ay xarekat yu nekk ca asamaan, maanaam malaaka yi topp Yàlla (Peeñu ma 19:14-16). Ndaw li Pool wax na sax ci Sang bi “ Yeesu ” ak “ malaakaam yu am kàttan ”. (2 Tesalonig 1:7.) Kon Biibël bi dafay wax ci Mikayel ak “ malaaka, ya ànd ak moom ”, wax it ci Yeesu ak “ ay malaakaam ”. (Macë 13:41 ; 16:27 ; 24:31 ; 1 Piyeer 3:22.) Kàddu Yàlla masul wax ne ñaari gurupu malaaka yu nekk xarekat yu topp Yàlla ñoo nekk ca asamaan, maanaam benn bu Mikayel jiite ak beneen bu Yeesu Kirist jiite. Kon boog, jaadu na ñuy wax ne Mikayel mooy tur bi Yeesu Kirist yore bu nekkee ci kaw asamaan*.
* Boo bëggee yeneen leeral yuy wone ne turu Mikayel mooy turu Doomu Yàlla, seetal téere Étude perspicace des Écritures, volume 2, xët 280 ak 281. Seede Yexowa yi ñoo defar téere boobu.


text:
Tugal
Tugal mooy wàll wi féete penku goxub Tugalasi, ci baax dees koy jàppe niki benn ci juroom-benn walla juroom-ñaari goxi àdduna bi. Gox baa gi digu ci sowwu ci mbàmbulaanug Atlas gi, ci bëj-gànnaar ci dottub Bëj-gànnaar bi, yem ci géej gu Diggu gi ci bëj-saalum. Ay digam ci penku dese nañoo leer, dinay faral di jur ay werante; li ko waral mooy ni mu taqalook goxub Asi.
Waa-Islaand jàppees na leen ni waa-tugal (donte féeteem ci degalub Tugal-Aamerig), ak mbooleem dun yi ci géej gu Diggu gi, Sipër mi gën a jur coow, ci wàllu melosuuf. Riisi ak Tirki ñi am li ëpp ci seen suuf ca Asi, waaye day ni rekk li ëpp ci seen taariix réewi gox bi lañu ko bokkal.
Waa-Islaand jàppees na leen ni waa-tugal (donte féeteem ci degalub Tugal-Aamerig), ak mbooleem dun yi ci géej gu Diggu gi, Sipër mi gën a jur coow, ci wàllu melosuuf. Riisi ak Tirki ñi am li ëpp ci seen suuf ca Asi, waaye day ni rekk li ëpp ci seen taariix réewi gox bi lañu ko bokkal.
This is an excerpt from the article Tugal from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Diggi-gàmmu
Diggi-gammu, (صفر ci araab), mooy ñaareelu weer ci weeri wolof. Tuddees na ko "safar" ci araab giy firi féex, wéet, limub tus, ci araab mi ngi bawoo ci baat boobu di safar {sifr) ndax féexam ga, ëmbadeem ga dara. Kon safar tuddees na ko safar ci araab - ma baamu- ngir ne weer la wow këri araab yi dañu ci daan wéet, féex ci ci ay ñoñam ngir xare-ji, waxees na it ne li ko waral mooy araab yi dañu ci daan song ak a lokki giir yi, bu ko defee ñu leen di "safaral" maanaam tusal ci seeni bagaas ( maanaam jël li ñu am ba duñu deseeti "tus" (sifr),ñu mujj di ñu wéet ciy yére, féex ciy bagaas).
This is an excerpt from the article Diggi-gàmmu from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.