text:
1Bondu buwas, Yesu n'aane hahooja hu n'eriboora yeene: 2---Émuse yite Eluwa yite Moyis, n'Efarisiyeŋ i, burokiin kaliikenuun Eluwa yite Moyis. 3Náami ariwariinwar kájeŋgin, abe n'árihin yooŋ bimbi kaliikenuun fe. Bare atum'ariliikool ti máhinar mooniin, ábuki bimbi kawaare, káhinaariit bo. 4Iŋi kakob buroon beeniŋe-niŋ, keesejan bo ésuk i, abe káŋaaŋaariitiin káyokunan n'añuuru aŋgilij u keesejo bo. 5Buroon bimbi káhin fe bite búwuforooro: arijuk naane muroon mimmi kakob tu kúyuutiin ni ti sitekiin, méeyekie mu kike kirim kite Míkiñjin mu mihahe i; iŋi káhin yooŋ balis bite wújufa wooniin bihaŋ bite b'ésuk i kakambu. 6Hiriy ifi hibaj, iŋi kámaŋi kajab kariiko keewun ésuk i; ti ñáalawum ñu, boko ifi kariiko hágila. 7Iŋi kámaŋi ésuk i eŋ'erito yeesaafiin ti sifiñjan su, abe n'eŋ'eeniin «Ámuse u». 8Bare aruun fe baatiaay; iŋ'ite ho aamo fu ariwarut kajokiee naane émuse, ábuki Ámuse afeeneŋ taŋ a aribaje fu. 9Atum'arijok an t'etaam ye naane faafuun, ábuki Faaf afeeneŋ taŋ a aribaje fu, eeemo u t'etiir. 10Atum'árihin yooŋ ariijokee naane eseef, ábuki Aseef afeeneŋ taŋ a aribaje fu, eeemo u Afakana u. 11Eehaŋe u t'aruun aja áyemi ásukateen oonuun. 12An fe eeyitooree, o kawananee; abe an fe eewananooree, o kayitiee. 13---Átaañi t'aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n'aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Arikulakul ésuk i tíyaŋ Jáyi jite Atambatun. Ariyooseit toko aruun kumuumuun, abe n'ariteñeko yooŋ kawasu kéemaŋie ku keeyooso. 15«Átaañi t'aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n'aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Aŋ'ariñaahoor etaam i fe, ni kan ku, kaanuku man n'aribaj afeeneŋ taŋ, ariiyoosano ti bítim boonuun. Abe af'aribajo, n'aŋ'árihino eehaŋuun káyemi an ite sambuun tu kúsuba. 16«Átaañi t'aruun, aruun égila i kéefuume ku! Aruun kaŋk'ariene an af'awaat Enuuf ite Atambatun, diyu dóoniit. Bare n'afin awaat éwurus i yeeemo i níbahindaa toko, awarawar káhinu doon d'awaate du. 17Aruun busoŋ, árijukaariit! Kame naŋ nihaŋe fu? Eeman Enuuf ite Atambatun, yéekinineŋe i éwurus i n'éñeyi? 18N'aŋ'arisooñ ariene an af'awaat ataabul ite wusarah wu, diyu dóoniit. Bare n'afin awaat doon deesarahee du Atambatun t'ataabul u, awarawar káhinu doon d'awaate du. 19Aruun fu bakan kéefuume! Kame naŋ nihaŋe fu? Eeman ataabul u, éekinineŋe u doon deesarahee du ni díñeyi? 20Náami an eewaate ataabul ite wusarah wu, awaata ataabul u, nu buroon beeemo bu t'etiir te o fe. 21An eewaate Enuuf ite Atambatun, awaata Enuuf i, n'Atambatun eekine u te yo. 22An eewaate bufor bu, awaata eriikeey ite Atambatun yite híyiaate hu, n'Atambatun eeriikee u te yo. 23«Átaañi t'aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n'aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Aŋ'ariyit buroon bite kajaman kite maanu wu naane kuloolomen ku, efoobar i, ni maamu muroon meejose mu fe, áriihin kúrub keemo sumoŋu, abe n'árisik hifeeneŋ ariisarah ho Atambatun. Bare n'aŋ'arifin ariwas beehaŋe bu fe t'Eluwa yite Moyis, naane káyemi bakate bifeeneŋ, n'ariyubiyeniin, abe n'áriyemi bakan keejoŋoore. Abe bare buroon bondu b'ariware fu yéeni káhinu, abe baabu yooŋ atum'arifiil bo. 24Aruun égila kéefuume! Aŋ'arijind doon d'ariware du búhujo iŋ'ite efaas, bare n'aŋ'arimer bíŋgelem! 25«Átaañi t'aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n'aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Aŋ'ariñaw akuur but meejukanee mite ekot i bija ebool i fe, bare níbahindaa, aŋ'ahooj bib nu wúfaŋi wute kákuwat, ni biyinoor boonuun beejakut bu. 26Aruun Efarisiyeŋ i bakan kéefuume! Arijab tíme ariñaw ekot i níbahindaa, man meejukanee mu nu mukuur yooŋ. 27«Átaañi t'aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n'aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Aŋ'arinokoor nu búlum beefañjanee, kajuku bo tíyaŋ náami béewarie naane, bare níbahindaa, uŋu buhooj bib nu kujoj kite bakan keekete, nu buroon bánoban beefute. 28Aruun yooŋ, arinokooranokoor t'ésuk i naane bakan kéejube, bare níbahindaa, aŋ'arihooj bib nu butuuko, nu wuhoofoor. 29«Átaañi t'aruun émuse yite Eluwa yite Moyis, n'aruun Efarisiyeŋ i! Ñatuuk ñondu! Aŋ'arinut áwari búlum bite eyiŋana yite Atambatun, abe n'aŋ'arisaŋgan bite kéejube ku. 30Abe n'aŋ'ariene: "Kane arko yéeni uni íriwuwina fu kóyin sifaaf uni, man írisiiŋoorein nu boko iriiyool eyiŋana yite Atambatun." 31Kame fu me árimoomi kaanuku aruun biñi bite bakan keeyoole ku eyiŋana yite Atambatun? 32Úja tíme! Arihabanoor bi sifaafuun kómbokun kajabe bu! 33Ñuroon ñondu! Búsunduk! Buŋ b'af'arisooñ ariyinoor n'aŋ'ariene aruun kafaku tu kúnuur kite sambuun su? 34Iŋ'ite ho aamo fu íñje káboñinauun eyiŋana, ni bakan kéewesinatee, n'émuse yite bítim bite Atambatun. Aruun kayoolu bakaake, n'aritib bakaaku tu bukuruwa kaket, n'árimiñ bakaaku kikarawas ti ñáalawum ñoonuun, abe n'árihihinooriin ti kikinu ku fe ti kayino kateyi. 35Náami t'aruun t'Atambatun aja fu kaniju iŋi bakan kéejube ku keeyoolee ku fe, huta hu t'Abel éejube u, bija yooŋ ti Sakari añi ite Barasi, eeyoolee u t'Enuuf ite Atambatun, t'etut t'Anabe du n'ataabul u tindi kásuf ejuraay i. 36Iisokuun bifeeneŋ bu: kúnuur kondu fe, aruun bakate ku hahiye arija fu ko kajuku iŋi bokondu keeyoolee kii fe! 37---Yéeh, aruun bakate ku Serusalem, aruun kaŋk'ariyool eyiŋana yite Atambatun, abe kaŋk'áboñin t'aruun, n'árimiñiin nu bujuju kaket! Kuhooja teereŋ k'ímaŋie fu kakuukanuun naane emañjuk aa ákumbalool bufuw boone ni síbend soone, náami bare árimaŋiit! 38Hahiyu aruun kawasiee ni hikinu hoonuun áriiweet. 39Ábuki fu iisokuun: ariroŋut káheelin t'íñje bija hunak h'arija hu kaanu: «Atambatun ásoniyan an eebin u tu huruwu hite Atemit!»
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
1:1 Man Pool maa lay bind, man miy jaamu Yàlla ak ndaw li Yeesu Kirist yónni, ngir xamle ngëm, gi lal yoonu ñi Yàlla tànn, tey yokk xam-xamu dëgg, giy meññ ragal Yàlla;
1:2 mu sukkandiku ci yaakaar ju dëggu, ji nu am ci dund gu dul jeex, gi Yàlla dige ba dara sosoogul, moom mi dul tebbi waxam.
1:3 Te léegi, ci jamono ji ko soob, feeñal na xebaaram boobu ci waaraate, bi ma Yàlla sunu Musalkat dénk te digal ma, ma xamle ko.
1:4 Maa ngi lay bind, Tit, yaw sama doomu diine ju wér ci ngëm, gi nu bokk nun ñépp. Na la Yàlla Baay bi ak Kirist Yeesu sunu Musalkat may yiw ak jàmm.
1:5 Bàyyi naa la ca réewu Kereet, ngir nga mottali la desoon ci liggéey bi, te samp ay njiiti mbooloo ca dëkk bu nekk, ni ma la ko sante woon.
1:6 Njiit nag nii la war a mel: war na ñàkk ŋàññ, yem ci benn soxna, am ay doom yu gëm yu amul baatu gannaaw cig yàqute mbaa déggadi.
1:7 Ndaxte kuy sàmm mbooloo mi mooy jawriñu Yàlla, kon warul am ŋàññ, walla di ku dëgër bopp mbaa ku tàng bopp; warul dib màndikat walla xeexkat mbaa ku bëgge ci alal ju lewul.
1:8 Waaye war na man gan te bëgg lu baax, di ku maandu te jub, ku sell te noot boppam.
1:9 War na jàpp ci xebaar bu dëggu, bi lal sunu yoon, ba man a dénkaane ci njàngale mu wér mi, tey yey ñi weddi.
1:10 Loolu war na, ndaxte am na ñu bare ñu déggul lenn ndigal, rawatina ci Yawut yi, ñuy yàq xeli nit ñi ak seen waxi neen.
1:11 Fàww nga wedamloo leen, ndax dañuy tas këri lëmm, ciy jàngale li warul ngir sàkku alal ju lewul.
1:12 Am na nitu Kereet, di yonent ci ñoom, mu ne: «Waa Kereet, ay fenkat lañu mas a doon, ñu soxor ni ay rabi àll, fuqle te tayel.»
1:13 Te li mu wax dëgg la. Looloo tax nga war leen a yey bu wóor ci seeni bàkkaar, ngir ñu am ngëm gu wér
1:14 te bañ a topp léebi diiney neen yu Yawut yi, mbaa tegtali nit, ñi dëddu dëgg.
1:15 Ñi sell seen lépp a sell, waaye ñi selladi te gëmadi seen dara sellul, du seeni xalaat, du seeni xel.
1:16 Dañoo mbubboo xam-xamu Yàlla, waaye seeni jëf weddi na ko; ñu sikk lañu te déggadi, ba tële ci jëf lenn lu baax.
2:1 Yaw nag nangay waare li dëppook njàngale mu wér mi.
2:2 Maanaa, na góor ñu mag ñi foog, am faayda te maandu, di ñu wér ci seen ngëm, seen mbëggeel ak seen muñ.
2:3 Jigéen ñu mag ñi itam, na seen doxalin ànd ak faayda; buñuy jëw mbaa xér ci sangara. Waaye nañuy jàngale lu baax,
2:4 bay sol ci boppu jeeg yu ndaw yi, ñu bëgg seeni jëkkër ak seeni doom,
2:5 di ñu maandu, sell te fonk seen kër, ñu neex deret te déggal seeni jëkkër, ngir kenn bañ cee gàkkal kàddug Yàlla.
2:6 Naka noonu itam nanga xiir waxambaane yi cig maandu.
2:7 Te yaw, ci lépp lu mu man a doon, nekkal ab royukaay ci jëf yu baax. Na sa njàngale wér te am faayda,
2:8 ànd ak wax yu wér yu kenn mënta diiŋat, ngir sunuy noon rus ba wedam, ci li ñu amul dara lu ñu nu tuumaal.
2:9 Waxal it jaam ñi, ñu déggal seeni sang ci lépp, te liggéeyal leen ba seral seen xol, bañ cee boole werante
2:10 mbaa sàcc. Waaye nañu wone takkute gu mat, ba rafetal ci lépp njàngalem Yàlla sunu Musalkat.
2:11 Ndaxte yiwu Yàlla feeñ na te ubbil na ñépp buntu mucc.
2:12 Moo nu digal, nu dëddu weddi ak bëgg-bëggi jamono, tey dund ci àddina cig maandu, njub ak ragal Yàlla,
2:13 di séentu bés bu tedd bi nu yaakaar, maanaa Yàlla ju màgg ji, di sunu Musalkat Yeesu Kirist, feeñ ci biir ndamam.
2:14 Joxe na bakkanam ngir nun, ba jot nu ci lépp lu bon, te beral nu boppam, di xeet wu sell te ràññiku ci jëf yu baax.
2:15 Jàngaleel loolu, di leen dénk ak a yedd ak fulla ju mat. Bu la kenn yab.
3:1 Fàttali leen ñuy déggal kilifa, yi yore nguur gi, tey jëfe seeni ndigal, ñu taxaw temm ci lépp luy jëf ju baax.
3:2 Buñu jëw kenn mbaa ñuy ŋaayoo, waaye nañu yiwe te won ñépp lewet gu mat sëkk.
3:3 Ndaxte nun itam ñu ñàkk xel lanu woon te déggadi, nu réer bay jaamu ay bëgg-bëgg ak i bànneex yu wuute, nu dëkk ci coxorte ak ñeetaange, di ñu sikk tey sikkante.
3:4 Waaye naka noona Yàlla sunu Musalkat feeñal na mbaaxam ak cofeelam,
3:5 ba musal nu; ajuwul ci jëf yu jub yu nu def, waaye ci yërmandeem rekk. Mu juddulaat nu ci laabal sunu xol, te yeesalaat nu ci dooley Xel mu Sell,
3:6 mi mu nu sotti ba mu baawaan, ci darajay Yeesu Kirist sunu Musalkat.
3:7 Ci noonu Yàlla àtte na nu jub ci kaw yiwam, te sédd nu ci dund gu dul jeex, gi nuy séentu.
3:8 Wax jooju ju wóor la, te damaa bëgg nga dëggal loolu, ngir ñi gëm Yàlla sax ci jëf lu rafet. Loolu moo baax te am njariñ ci nit.
3:9 Waaye moytul yu deme ni werantey neen ak limi maam, ay xuloo ak i xëccoo ci doxalinu yoonu Musaa, ndax loolu waxi neen la, te amul benn njariñ.
3:10 Kuy féewale, nanga ko yedd, yeddaat ko; bu tëwee, nga dàq ko,
3:11 xam ne nit ku ñaaw xel la te ay bàkkaaram fés ci ñépp.
3:12 Bu ma la yónnee Artemas walla Tisig, gaawantul fekksi ma ci dëkku Nikopolis, ndax fa laa bëgg a lollikooji.
3:13 Naka Senas àttekat bi nag ak Apolos, waajal leen bu jekk ci seen tukki, ba seen aajo yépp faju.
3:14 Na sunuy bokk it takku ci jëf yu rafet, ba man a faj aajo yépp, te bañ a yaafus.
3:15 Ñiy ànd ak man ñépp ñu ngi lay nuyu. Nuyul nu sunuy soppey ngëm. Na yiwu Yàlla ànd ak yéen ñépp.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1:1 Nun Pool ak Timote, jaami Kirist Yeesu, noo leen di bind, yéen gaayi Yàlla yu sell yépp ci dëkku Filib, yi bokk ci Kirist Yeesu, yéen ak seeni njiit ak ñiy topptoo yëfi mbooloo mi.
1:2 Na leen Yàlla sunu Baay ak Boroom bi Yeesu Kirist may yiw ak jàmm.
1:3 Yoon wu ma leen di xalaat, maa ngi sant Yàlla sama Boroom;
1:4 te saa su ma leen di ñaanal yéen yépp, duma noppee bég,
1:5 ndax seen ànd ak man ci tas xebaar bu baax bi, ca ndoorte la ba tey.
1:6 Wóor na ma ne, Yàlla mi tàmbali jëf ju baax jii ci yéen, dina ci sax, ba bésu Kirist Yeesu ñëw.
1:7 Te juumuma ci li ma xalaat loolu ci yéen ñépp, ndaxte def naa leen ci sama xol; ba tax fii ci kaso bi, ci taxawal xebaar bu baax bi ak lawal ko, yéen ñépp am ngeen wàll ak man ci yiwu Yàlla.
1:8 Ndaxte Yàllaa seede ne, sama xol seey na ci yéen ñépp ci biir cofeelu Kirist Yeesu.
1:9 Li ma leen di ñaanal nag mooy lii: na seen mbëggeel di yokku tey gën a tar, jaar ci xam ak xàmmi gu wér;
1:10 nangeen sax noonu ci yi gën a rafet, ngeen am xol bu laab te bañ a am benn sikk, ba bésu Kirist ñëw;
1:11 na seen xol meññ njub, ba ne gàññ, jaar ci Yeesu Kirist ci ndamul Yàlla ak cantam.
1:12 Damaa bëgg, bokk yi, ngeen xam lii: li ma dal taxul xebaar bu baax dellu gannaaw, waaye da koo jëmale kanam.
1:13 Noonu ñiy wottu buur bi ak ñépp gis nañu bu leer ne, turu Kirist rekk a tax ñu jàpp ma.
1:14 Te it bokk yu bare takk nañu seeni fit ci li ñu gis samay buum, ba tax ñu gën a ñeme ci wax kàddug Yàlla ci lu àndul ak genn tiit.
1:15 Am na ñuy waare ci turu Kirist ci kaw kiñaan ak xëccoo, waaye ñi ci des ci kaw cofeel ak xol bu laab, ndaxte xam nañu ne, Yàlla moo ma teg fii, ngir ma taxawal xebaar bu baax bi.
1:17 Waaye ñale amuñu xol bu laab, te seen njariñu bopp rekk a tax ñuy yégle turu Kirist, di wut a feddali samay buum ak coono.
1:18 Lu ci génn nag? Xanaa lii rekk: turu Kirist jolli na ci nii mbaa naa, muy ci naaféq, muy ci dëgg; bég naa ci te dinaa ci bégati.
1:19 Ndaxte xam naa ne, loolu lépp mu ngi jëm ci sama mucc, jaar ci seeni ñaan ak ndimbalu Xelum Yeesu Kirist, mi ma Yàllay yéwénal.
1:20 Ndaxte sama xënte ak sama yaakaar mooy ma bañ a rus ci lenn, waaye sama yaram feeñal ndamu Kirist, ma ànd ci ak kóolute gu mat, su may dund mbaa may dee; moom laa daan def démb, te moom laay def tey.
1:21 Ndaxte su ma dundee, Kirist laay noyyee, te su ma deeyee, xéewal lay doon ci man.
1:22 Su ma Yàlla bàyyee ci àddina, sas wu am njariñ la ci man. Am naa xel ñaar, te xawma bi ci gën. Am naa yéeney jóge fi, fekki Kirist, te looloo gën fuuf,
1:24 waaye ma des fi ci àddina moo gën ci yéen.
1:25 Loolu wóor na ma; kon xam naa ne, dinaa fi des, di leen taxawu yéen ñépp, ngir seen ngëm yokku, ànd ak mbég.
1:26 Noonu dinaa dellusi ci yéen, ngir sama taxawaay gën a lawal seen mbég ci Kirist Yeesu.
1:27 Waaye dénk naa leen lii: na seeni jëf yelloo ak li Kirist digle ci xebaar bu baax bi. Noonu su ma leen seetsee, mbaa ma dégg seen mbir rekk, dinaa xam ne yéena ngi dëgër ci menn xel, bokk benn xalaat ci bëre luy saxal dëggu xebaar bu baax bi,
1:28 te bañ a tiit dara ndax noon, yi leen di xëbal. Màndarga la muy wone ne aji sànku lañu, di màndarga it ne aji mucc ngeen, di mucc gu jóge ci Yàlla.
1:29 Ndaxte Yàlla may na leen, ngeen gëm Kirist, rax-ca-dolli ngeen sonn ndax turam,
1:30 di wéy ci bëre, bi ngeen gisoon ci man, te dégg léegi sama mbir.
2:1 Su nu Kirist mayee fit nag ak mbëggeel guy dëfël sunu xol, su nu amee cér ci Xel mu Sell mi, su amee cofeel ak yërmande ci sunu bokk ci moom,
2:2 kon mottalileen sama mbég, ci bokk benn xalaat ak genn mbëggeel, benn bakkan ak menn xel.
2:3 Buleen def dara ci kaw wut aw tur walla wonu, waaye jiital-leen seeni moroom cig woyof.
2:4 Buleen yem ci topptoo seen bopp rekk, waaye booleleen ci seeni moroom.
2:5 Te ngeen soloo xel mi nekkoon ci Kirist Yeesu:
2:6 Njàlbéen ga fekk na Kirist yor melow Yàlla,waaye aakimowul taxawaayamci li mu mengoo ak Yàlla.
2:7 Waaye daa wàcce boppam,ba tollook nit ñi,def boppam surga.Te bi mu yoree bindu nit,
2:8 daa suufeel boppam,di dégg ndigal, ba joxe boppam,ñu daaj ko sax ci bant.
2:9 Moo tax Yàlla kaweel ko lool,jox ko tur wi tiim yépp,
2:10 ngir turu Yeesoo tax ñépp sukk,ci asamaan, ci kaw suuf, ci biir suuf;
2:11 te ñépp bokk genn kàddu naan:Yeesu Kirist mooy Boroom bi;ci màggug Yàlla Baay bi.
2:12 Noonu samay soppe, xam naa ne, musuleen a jóg ci dégg ndigal, waxuma sax bi ma nekkee ak yéen rekk, waaye rawatina bi ma leen soree. Kon nag maa ngi leen di ñaan, ngeen biral seen mucc ci seeni jëf, te def ko ci ragal Yàlla gu dëggu.
2:13 Ndaxte Yàlla ci boppam mooy jëf ci yéen, ngir ngeen fonk coobareem te di ko jëfe.
2:14 Lépp lu ngeen di def nag, buleen ci boole xultu mbaa xuloo.
2:15 Noonu dingeen am xol bu laab bu àndul ak ŋàññ, di guney Yàlla yu amul sikk ci biir jamono ju yàqu te rëb. Dangeen di leer ci seen biir ni weer ci àddina si,
2:16 di jottali kàddug dund gi. Noonu bu bésu Kirist ñëwee, dinaa man a bég, xam ne dawuma lu amul njariñ, te sonnuma cig neen.
2:17 Te bu sama deret waree tuuru sax, ngir seen ngëm mat sëkk, ma mel ni naan gu ñu boole ak sarax su jëm ci Yàlla, ba tey bég naa ci, te dinaa ci bégati.
2:18 Yéen itam nag bégleen, waaw fekksileen ma ci sama mbég.
2:19 Gannaaw loolu, bu soobee Boroom bi Yeesu, yaakaar naa ne, dinaa leen yónnee Timote balaa yàgg, ngir sama xel dal ci xam nan ngeen def.
2:20 Ndaxte amu fi kenn gannaaw Timote, ku bokk ak man xalaat te fonk leen bu wér.
2:21 Ñi ci des ñépp, seen bopp lañuy xalaat, waaye du mbiri Yeesu Kirist.
2:22 Waaye xam ngeen takkuteg Timote, ci ni mu ànde ak man ci tas xebaar bu baax bi, ni doom di taxawoo baayam.
2:23 Moom laa yaakaar a yónni fi yéen nag, waxtu wu ma yégee, nu sama mbir di tëdde.
2:24 Waaye wóor na ma ne, Boroom bi dina ma may, man ci sama bopp, ma seetsi leen balaa yàgg.
2:25 Ci lu jëm ci sama mbokk Epafrodit nag, miy sama nawle ci liggéey bi ak ci xeex bi, te di seen ndaw ci faj samay soxla, jàpp naa ne, war naa leen koo delloo.
2:26 Ndaxte namm na leen lool, te tiisoo na li ngeen yég jagadeem.
2:27 Ci dëgg-dëgg woppoon na ba xaw a dee, waaye Yàlla yërëm na ko, ba fëgg boppam, rax-ca-dolli siggil na ma man itam, ngir ma bañ a am tiis ci kaw tiis.
2:28 Noonu delloo naa leen ko ci lu gaaw, ngir ñëwam bégal seeni xol, te man itam sama xol féex.
2:29 Teeruleen ko teeru bu rafet nag ngir Boroom bi, te teral ñi mel ni moom.
2:30 Ndaxte liggéeyal na Kirist, ba riisu dee, te gar na bakkanam ci taxawal leen ci topptoo, bi ngeen yéene woon ci man.
3:1 Kon nag samay bokk, bégleen ci Boroom bi. Duma sonn mukk ci di leen ko wax, ndax seen mucc moo ci aju.
3:2 Moytuleen xaj yi, waaw moytuleen ñiy jëfe lu bon, ñoom ñi seen xarafal weesul wàññi yaramu nit.
3:3 Ndaxte nun noo xaraf tigi, nun ñiy màggal Yàlla ci Xel mu Sell mi, di damu ci Kirist Yeesu, te amunu jenn yaakaar ci matug nit.
3:4 Ba tey manoon naa am yaakaar ci sama bopp; su nit doon damu, maa ciy raw.
3:5 Xarafoon naa ca ayu-bés ga, bokk ci bànni Israyil ci giiru Ben-yamin, di Ibrë ci deret ak ci meen. Bu dee ci yoonu Musaa ngeen bëgg a wax, ci tariixab Farisen laa bokkoon;
3:6 bu dee it ci mbirum farlu, daan naa fitnaal mbooloom ñi gëm Kirist; bu dee ci njub ci sàmm yoon, awma benn gàkk.
3:7 Waaye loolu lépp lu ma tegoon ay njariñ fa kanam Yàlla, dëddu naa ko ngir Kirist.
3:8 Rax-ca-dolli dëddu naa lépp ngir xéewali xam Kirist Yeesu sama Boroom, di xam-xam bu xóot, ba xel mënu koo takk. Moo tax ñàkk naa sama lépp, te def ko ni mbalit, ngir am cér ci Kirist.
3:9 Na ma Yàlla fekk ci moom, waxuma ci njub gu aju ci sàmm yoon, waaye gu aju ci gëm Kirist, maanaam njub gi nu Yàlla sol ci kaw ngëm.
3:10 Moom laay ittewoo xam, ak doole ji ànd ak ndekkiteem, ma bokk ci ay coonoom, ba fekki ko ci deeyam,
3:11 ngir man a séddu ci ndekkiteem, su ma ko manee am.
3:12 Waxuma ne jagoo naa ko ba noppi, waxuma it ne aji mat laa, waaye maa ngi daw, ngir jot li tax Kirist jël ma.
3:13 Bokk yi, gëmuma ne jot naa ko ba noppi, waaye lenn lii laay def: fàtte li ma weesu, jublu ci li féete kanam,
3:14 di daw yen muj ga, ngir jot li ma Yàlla tax a woo, di cér bi ma Yàlla wooye te dencal ma ko ci asamaan ci darajay Kirist Yeesu.
3:15 Nun ñi mat nag, nanu xalaat loolu. Te su ngeen ci amee werantey xol, Yàlla dina leen ko leeralal.
3:16 Li am daal, fa seen ngëm tolloo, na fa seen jëf àgg.
3:17 Kon nag bokk yi, toppleen ma te xool ñiy roy ci li nu tëral diirub sunu ngan ci yéen.
3:18 Ndaxte jëfi ñu bare juuyoo na ak dee gi Kirist dee; loolu wax naa leen ko ba tàyyi, maa ngi koy waxaat léegi ak i jooy.
3:19 Alku lañuy mujje, ñoom ñiy jaami seen biir, di wonoo lu ruslu, tey wut yëfi àddina rekk.
3:20 Waaye nun waa asamaan lanu, te noo ngi xaar Boroom bi Yeesu Kirist jóge fa, musalsi nu.
3:21 Noonu dina soppi sunu yaram wu toroxlu, def ko ni yaramam wi ànd ak ndam dëppook kàttanam, gi ko man a nootal mbindeef yépp.
4:1 Kon nag yéen samay bokk, ñi ma bëgg te namm leen, di sama mbég ak sama kaalag ndam, jàppleen bu dëgër noonu ci Boroom bi, soppe yi!
4:2 Ci lu jëm ci Ewodi ak Santis, maa ngi leen di ñaan, ñu bokk benn xalaat ci Boroom bi.
4:3 Te yaw sama nawle bu wér, nanga dimbali jigéen ñooñu xeexoon ci sama wet ci tas xebaar bu baax bi, boole ci Këlemaŋ ak samay yeneeni nawle, ñoom ñi Yàlla bind seeni tur ci téereb dund ba.
4:4 Deeleen bég ci Boroom bi; maa ngi koy waxati: bégleen!
4:5 Na seen lewet leer ñépp. Boroom bi jege na.
4:6 Buleen jaaxle ci dara, waaye ci lépp wéetal-leen Yàlla, diis ko seeni soxla ci ñaan gu ànd ak cant.
4:7 Noonu jàmmu Yàlla, ji xel mënta takk, dina aar seeni xol ak seeni xalaat ci darajay Kirist Yeesu.
4:8 Léegi nag bokk yi, na seen xalaat jublu ci lii: lu dëggu, lu jekk, lu jub, lu sell, lu rafet ak lu faaydawu; su fi amee lu baax mbaa lu mat a naw, xalaatleen ko.
4:9 Li ngeen jànge ci man te nangu ko, li ngeen dégge ci man te gis ko, jëfeleen ko; kon Yàllay jàmm dina ànd ak yéen.
4:10 Sama xol sedd na guyy ci Boroom bi, ci ni ngeen yeesale seen ndimbal ci man. Xam naa ne, amoon ngeen yéene ji, waaye man gi moo fi nekkul woon.
4:11 Ba tey soxla taxul ma waxe nii, ndaxte jàng naa doylu ci mbir mu ma man a dab.
4:12 Miin naa ñàkk, man naa naataange. Ci fépp ak ci lépp, Yàlla def na ba sama xol toj ci suur ak xiif, barele ak néewle.
4:13 Man naa lépp ci ndimbalu Aji Dooleel ji.
4:14 Waaye teewul taxawu, bi ngeen ma taxawu ci sama tiis, jëf ju rafet la.
4:15 Yéen waa Filib xam ngeen ne, bi ngeen jëkkee xam xebaar bu baax bi, te ma jóge diiwaanu Maseduwan, benn mbooloo àndul woon ak man ci mbirum joqleente ndimbal, mu dul yéen doŋŋ.
4:16 Ba ma nekkee dëkku Tesalonig sax, yónnee ngeen ay yooni yoon, ngir faj samay soxla.
4:17 Loolu tekkiwul ne, damay sàkku ay ndimbal ci yéen, waaye damaa bëgg rekk seen denc yokku fa Yàlla.
4:18 Fi mu ne jot naa li ma aajowoo lépp, ba maa ngi ci naataange; li ngeen ma yónnee ci loxoy Epafrodit doy na sëkk; ni xetu latkoloñ la mel ci man, di sarax su neex Yàlla te mu nangu ko.
4:19 Te Yàlla sama Boroom, mi denc ci Kirist Yeesu xéewal yu dul jeex, dina ci faj seeni soxla yépp.
4:20 Na Yàlla sunu Baay yelloo ndam ba fàww. Amiin.
4:21 Nuyul-leen ma gaayi Kirist Yeesu yu sell yépp. Bokk yi ànd ak man, ñu ngi leen di nuyu.
4:22 Te it gaayi Yàlla yu sell yépp ñu ngi leen di nuyu, rawatina nag ñi nekk kër buur bi Sesaar.
4:23 Na yiwu Boroom bi Yeesu Kirist ànd ak seen xel.


text:
1Orze' la be de mbecy fariseo nu la be de mbecy nu rlyuu leey ni Ñgyoozh bruu dey Jerusaleeng gua dey lo Jesuuz. 2Dey ze' bzaac yu nu la be de mbecy nu rsya' lo Jesuuz a̱' caacy yaa dey row yu gyit, gun wannaa dey gal nu rlagy ñi par lo leey ni dey. 3Gun dela mbecy fariseo nu dela mbecy Israeel wow dey benu wanaa dey gal nu rlagy ñi nu ricy yac dey de cushtom ni gyitoo bel niy. 4Nunu ornu rza dey yagyi', ornu cush cya dey driy, benu wanaa dey, wagow yu. Nunu zañ zir cushtom rlagy ñi gyicy yac dey. Gush lañ: mas ñuu nu rgyiib dey de coz. Yu' mod nu rgyiib dey taz, de gya'n, de gyiib nu ray de coz, de nuun, de. Dela nde' rlagy ñi gyicy yac dey. 5Orze' de mbecy fariseo nu de mbecy nu rlyuu leey ni Ñgyoozh bdugyi' dey lo Jesuuz. Orze' na dey: ―¿Lagu de yu nu rsya' lo ru wagyicy yac dey cushtom ni de gyitoo bel nu wagnaa dey row yu gyit? ―na dey. 6Orze' nam rab mi dey: ―Tona' la nap mnii Isaías lac na de ru, mbecy nu rzuu lo, ornu pcaay: De mbecy ii rzat dey ya̱ nu ru' zi'l yu, tees nañ lardoo dey ricy zet lagy yu lo̱. 7Se la la cyiiñ nu driib zily dey ya̱, gun driib zily ton dey ya̱. Leey nu bloo ic mbecy, nde' zi'l rlyuu dey. Ni na Ñgyoozh lat de riidz ni Isaías. 8Rzu chu der leey ni Ñgyoozh par nu rzu fert der cushtom ni mbecy ―na Jesuuz. 9Orze' na ga'm: ―Dzi ga nap nu rzu chu der leey ni Ñgyoozh par nu gyicy yac der leey ni gyitoo bel ni der, 10gun Ñgyoozh pcaam Moisees nu caay: “Pca lagy lo uz ru nunu pca lagy lo ñaar. Yu nu nii zi ni uz, o yu nu nii zi ni ñaa, rlagy ñi nu gat yu”, pcaa Moisees. 11Tees de ru rniir nu benu tub mbecy niiy lo uz yu o niiy lo ñaay nu la zi'l coz nu rlagy ñi cuic yu ni dey, nde' corbán, orze' walagy ñi locyuub yu uz yu nu ñaay. (Corbán nde' yaruuñ gun nu rbic dey lo Ñgyoozh. ) 13Orze' ricy der nu se la la cyiiñ riidz ni Ñgyoozh par nu nac de cushtom nu bzeeñ de gyitoo gush ni der. Nunu zañ zir coz nu na gal na nde' ricy der ―na Jesuuz. 14Gaze' nu bredz mi de mbecy zigy nu gyatublaazh dey lom. Orze' nam rab mi dey: ―Dela der bzuub gyidag der nunu bicy der nu gyet lag ru cuen. 15Sac ni tub la coz par ich mbecy nu ornu chu'ñ nañ yu gyicy ñi nu gabag yu. Tees de coz nu druu nañ lardoo mbecy, dela nde' ricy ñi nu rabag yu. 16Benu zub gyidag der, orze' rlagy ñi nu zuub gyidag der ―nam. 17Orze' bruum lo de mbecy zigy ze' yam. Ornu gu'm nañ yu', orze' de yu nu rsya' lom bdugyi' dey lac za de riidz nu mniim ze'. 18Orze' nam rab mi dey: ―¿Walab gaal ni' de ru wagyet lag der cuen? ¿Walab gaal wagad lagy der nu coz nu chu' nañ mbecy wac gyicy ñi nu gabag yu? 19Gun de coz ze' walab nañ lardooy rzu'ñ, sinu nañ yu, nunu ruu ga'ñ ―nam. Nde' yaruuñ nu dela coz nu gow mbecy nac ñii coz cacy. 20Orze' na ga'm: ―Gun de coz nu druu nañ lardoo mbecy, de nde' ricy ñi nu rabag yu. 21Gun nañ lardoo dey druu shcab a̱' nap. Ze' druu nu ral dey losa'y nu wanchelaay. Ze' druu nu ricy dey gubaan. Ze' druu nu rut dey losa'y. 22Ze' druu nu ral dey mñaa losa'y. Ze' druu nu ye rzac dey lo coz ni losa'y. Ze' druu nu shiñ ricy dey. Ze' druu nu rguu dey. Ze' druu de lo la bis nu ricy cup dey. Ze' druu nu ricy saap lagy dey. Ze' druu nu rnii dey rishcuen. Ze' druu nu ricy le' dey. Ze' druu nu ricy dey de lo la coz ton. 23Dela coz a̱' nap ze' druuñ nañ lardoo mbecy, nunu ricy ñi nu rabag yu ―na Jesuuz. 24Orze' bruum lugaar ze' zam par lo de yu ni gyedz Tiro. Orze' gu'm nañ tub yu'. Wangalagy mi nzac mbecy mi tees wangac ngach lom. 25Orze' lueg la güeñ tub biñ mñaa nu gu i'ñ tub fiñ feñ nu bicy ni nuras nu zu Jesuuz. Orze' bru'ñam wes saam yeñ gyi'm, nunu mnishbaam lom. 26Biñ mñaa ze' walab mbecy guledz tees nac mi mbecy sirofenicia. Orze' mnishbaam lo Jesuuz nu co chum nuras nu bicy ni i'ñ mi ze'. 27Orze' Jesuuz nam rab mi biñ mñaa ze': ―Nu loga la rlagy ñi locyuuba̱ de neza̱, de mbecy Israeel. Gun de yu ze' nac yu i'ñ Ñgyoozh. Gun walab se'ñ nu gruu gyishtily yaa de yu nguzh dune'ñ lo che̱' ―nam. 28Orze' na biñ mñaa ze': ―Tees mas de che̱' nu rded nañ mez gow ma nguzh ru' de fiñ nguzh nu gyet lag lo yu ―nam. 29Orze' na ga' Jesuuz rab mim: ―Nu nac nu ni mniir, gya lar. Bi bruu chu nuras lo i'ñ ru ―nam. 30Orze' gush nez biñ mñaa ze' yam. Na or brim yu'm na, bzaac mi i'ñ mi, nunu bi bruu chu nuras loñ riib ñi lo nuun. 31Ze' Jesuuz bruum de lugaar garee Tiro zam par gyedz Sidón. Gaze' nu bruum Sidón zam par de lugaar nu la Decápolis. Orze' bruum Decápolis. Gaze' nu zam par lo nisyudoo ni Galilea. 32Orze' ze' bru'ña nu dey tub mbecy go̱'. Nunu wagac nii nap yu. Mnishbaa dey lom nu gal yaam yu par nu gyicy yac mi yu. 33Orze' Jesuuz bruu num mbecy rat ze' lat de mbecy zigy. Gua nu reñ mi yu. Gaze' nu mne' mbiz mi gyidag yu. Pcoom nis yeñ mi yaam. Gaze' nu gul mi lyudz yu. 34Gaze' nu bgüiim par baa. Byash lagy mi. Orze' nam rab mi yu: ―¡Efata! ―nam. Benu gyal riidz nu mniim ze', orze' nam: ¡Byaal!, nam. 35Orze' lueg la byaal la gyidag yu nunu byachi̱ lyudz yu. Nunu byanap la rniiy. 36Gaze' nu bicy mi mandaar nu cue' la nii dey lo ni tub la mbecy. Dub gal nu fert zir rcach mi ru' dey dub ni mnii zir dey lo mbecy. 37Tona' la za nu ic mbecy. Orze' na dey: ―Dela coz nu ricy yu nap ricy yu. ¡Ricy yu nu reñ mbecy go̱' nunu ricy yu nu rnii mbecy gop! ―na dey.
Copyright
Learn More


text:
1A dat maan mi rabe jàk kana. E rri yey nin a faktiturum faarumya. Gûn yey rakmi nà mgban kà gûn ti uta yèegima gi de gàa: Naara ay! Kà gim kàlnum jày gàa e mbir a ɗàm kpeesi gi. 2Kòsòng Jungci Fay dii a gin mum. De rapmi gbaat wûun dii a faktiturum. Tooy tâarre a gbaat maan. 3Ey rèenji kà della gòok yaspa ni gòok sardisa, cullum mgbaawe di gbaat wûun rèenji kà della gòok amiradi. 4A cewci gbaat wûun gi a gbaat ây kana aw dii ra cuk sàm naan. A toonji ây ra cuk sàm naan aw tâarre a gbaat ây maan, aw mgbapɗe lurra burriya. Aw iirre tikangni hak wûun mbangsumya ni kangeerri. 5A gbaat wûun nà gi tâyrra buun, ni dûurra buun, ni tibimni ây de anan. Bingda eb ây jòròs aw dii a ɗàm kpees gbaat wûun gi aw tâage jungci ta Fay jòròs. 6A ɗàm kpees gbaat wûun sòo ɓèl dii wet wet a farra kà darrugal. Gaarra a cewci gbaat wûun gi, jàk ây naan tâage ni jungci aw mûu ni nis ây dèy, a ɗàm kpeesi ni daarri. 7Jàk màrra tâage ni jungci nà rèerre kà tidîisi, jàk cukti ngaa rèerre kà hàm naay, tiigi wàa di jàk taanti rèerre kà nirri, jàk naanti ngaa rèerre kà wâw ange gi. 8Koo wuna a tîim jàk ây naan tâage ni jungci gi, aw dii ni kapci ây yira. Is waw pî mûu ni nis ây, u gbaa ni mîisi ɗa. Aw aw wuysirre tuma ni unji ba, aw kâarre ndûu aw gàarre: Della, della, della diiw di Fay Tooy Ɓèl, tâage ni mbinum a jày pî, tâage nà mgban, tâage kòsòng, ge dàara gi ɗa. 9Ye tâa jàk ây naan tâage ni jungci aw kâarre ndûu ngam aw 'misini aw coo, aw gàa mbew di Tooy tâage a gbaat wûun, gûyrre tâam timgbàri ha tâam timgbàri gi, 10a toonji ây ra cuk sàm naan nà aw gbâygirra a ɗàm kpees Tooy tâage a gbaat wûun, aw 'misurre di Tooy gûyrra tâam timgbàri ha tâam timgbàri, aw 'màktirre tikangni hak waw a ɗàm kpees gbaat wûun, aw gàarre: 11Tooy Ɓèl, Fak worro, muy getke ngota 'misum, ni coorra, ni mbinum, ngam muy mbangse jàk ây pî, ni yiɗum wey tâan a jàk ây gi mbangsumya!
Copyright
Learn More


text:
Toolu bijjaakon
Toolu bijjaakoon, ci jëmm, ag feeñte la gu màndargaloo ab taraay ak ab jubluwaay bu jenn doole, jees duppee Dooley Lorentz, ju judd ci doxub ay yani mbëj. Toolu bijjaakon, moom ak toolu mbëj ñooy ñaari cëri toolu mbëjbijjaakon di li banqaasu jëmm bi di mbëjbijjaakon di faramface. Soo boolee ay duusi ab toolu mbëj ak yu ab toolu bijjaakon dañuy man a baawaan ci barab bi ak ci lu ëpp ci ne-ne yi. Yii xeeti duus lees di wax duusi mbëjbijjaakon te leer gi nuy gis bokk na ci yenn ci anam yi mu ñuy feeñoo.
Maxwell moo fexe ba boole mbëj ak bijjaakon, ci nii, mu jur ag noste gu ñeenti yamale (Yamaleg Maxwell) yuy lëkkale seen ñaari tool yi. Bu njëkk ñaari tool yi dañu leen doon tàqale ngir gëstu, faramfacce, seen feeñte yu wuute. Albert Einstein moo wone, ni tooli mbëj ak tooli bijjaakon doonee ñaari anami feeñiin yu benn feeñte; ni ab xoolkat man a gisee jenn doole ju bijjaakon, ci jenn jamono ji, beneen xoolkat buy daw di gisee jenn doole ju mbëjtekkaaral, di liñuy duppee gisiin wu ajoo. Ci nii, ak ajoo gi, manees naa xam doole ju bijjaakon ji ci bu nu xamee doole yu mbëjtekkaaral bi.


text:
Ngóora (jëmm)
Ci jëmm, ngóora gi mooy limu kàttan gi genn noste di jox geneen ci jenn jamono. Kon ngóora daf lay delloo ci kàttan gi nekk ci biir genn noste gi, dila xamal liggéey bi mu man def ci jenn jamono. Liggéey bi man naa gaaw te woyof, diis te yeex, walla boole ñaar yépp, gaaw te diis, boobaa dina laaj kàttan gu jéggi dayoo.
Natt ngóora gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Segam ngóora gi mooy liggéey ci jamono, lu liggéey bi di gën a diis jamono ji mu koy di gën a néew ngóora gi di gën a bari.
- W: Watt bennaanu nattu ngóora gi
- J: Joule di bennaanu nattu liggéey bi
- S: Saa di bennaanu nattu jamono ji.
Nattiinu ngóora gi mi ngi aju ci xeetu noste gees am.
Su nekkee kàttanu doolerandu lanu am, noo ngi koy nattek ab baril ci diggante doole jees ci def ak xéel yi noste gi di demee:
Su fekke kàttanu mbëj lanu am, noo ngi koy nattek ab baril ci diggante dend beek dawaanu mbëj bi:
Sunu xamee àtte bi yor ngóora gi, anam gi muy soppeekoo ci jamono P(t) (t:jamono) ak diir bi muy amee, Kàttan gees weccee gépp ci doxug noste gi manees na koo natt:


text:
1Orze' gaze' nu bzaaca̱ gyibaa cub nu gyishlombecy cub. Orze' mnit gyibaa nu psa' lagy Ñgyoozh nu loga la, nunu mnita' gyishlombecy nu psa' lagy mi nu loga la. Nunu saca' nisyudoo. 2Orze' bzaaca̱ gyedz ni Ñgyoozh. Gyedz ze' lañ Jerusaleeng cub. Orze' bzaaca̱ ñii bruuñ lo Ñgyoozh gyibaa bet ñi. Bi zu lily ñii gal nu zu lily tub nob mñaa nu chelaam ñgyeem. 3Orze' güeña̱ nu ye la zaab ti' rnii. Ti' ze' bruuñ ze' nu riib ic Ñgyoozh. Orze' nay: ―Na Ñgyoozh bi rcyiiñ mi lat de mbecy. Nunu cyiiñ num dey par lo. Nunu de yu ze' gac dey mbecy nim. Nunu laab Ñgyoozh gac num dey. Nunu mi ze' gac mi Ñgyoozh ni dey. 4Orze' mi ze' cyib mi nis urlo dey. Orze' de yu ze' rila wata'y, ni wayicy shni ga' dey, ni wuna' dey, ni wagatowa' ni dey. Gun dela coz nu gu' gulas bi bded niñ ―nay. 5Orze' biñ nu riib ic lo yashily ze' nam: ―Na gyicy cuba̱ dela coz ―nam. Orze' na ga'm rab mi ya̱: ―Pcaa de riidz ii, gun nii riidz rishli, riidz nu gac gyicy cup ru consuel lo ―nam. 6Orze' mnii ga'm lo̱. Orze' nam: ―Bi bya' loñ. Ya̱ naca̱ A, nunu naca̱ zeta. Naca̱ biñ nu nil zu nese nu loga la. Nunu naca̱ biñ nu nil zu ornu gya' loñ. Orze' benu ca na mbecy rbigy yu nis, orze' ya̱ leew la rica̱ nis go'y. Rica̱ nis nu druu ze' nu driib nis nu cuic gyel mbañ go'y. 7Cyu zi'l mbecy nu gyicy gan, orze' rica̱ de nis ze' go'y. Orze' ya̱ gaca̱ Ñgyoozh ni dey, nunu de yu ze' gac yu i'ña̱. 8Tees de' zir mbecy dugyi dey nu chay reña' se'. De mbecy dzidz, de mbecy nu wacheña lagy, de mbecy nu shiñ ricy, de mbecy nu rut losa', de mbecy nu ricy gyel che̱', de mbecy nu ricy fis gyel tu', de mbecy nu driib zily nab, dela de yu nu rguu, dela de yu ze' dugyi dey nu chay lo gyel nu rca gyi nu asufre. Nde' nu gat dey nu cyupa'. 9Orze' gagy anc zu yaay gagy taz ni cashtig. Laab nde' la cashtig nu blazh. Orze' lat de yu ze' bruu tub yu biid yu lo̱. Orze' nay rab yu ya̱: ―Da. Orze' lyu̱u̱ nob lor. Mi ze' biñ nu gac mñaa biñ nu nac Shily ―nay. 10Orze' pcaal mniiñ lo̱ nu nac Espiriit Yon ni Ñgyoozh. Orze' mniiñ nu gua nu tub anc ya̱ too tub bicy nu gya. Orze' blyuuy gyedz Jerusaleeng lo̱. Nde' gyedz ni Ñgyoozh nu bruu gal lom gyibaa bet ñi. 11Orze' gyedz ze' tona' la cyit zu. Ryal rabeeñ nu nac gyel lily ni Ñgyoozh. Ryal rabeeñ gal nu rabee tub gyita' nu dzi gya sac, gal nu rabee gyita' nu la jaspe. Orze' rabee loñ gal nu rabee tub gyita' nu rdugyi yaa lo. 12Zu tub lo' gya dub yub la ru' gyedz ze'. Orze' lo' ze' ricy cup ñi trocyup ro'. Ze' yu' trocyup anc. Tub gay riib ic yu tub ga ro'. Orze' lo de ya ro' ze' ca nu la de trocyup nac nez de mbecy Israeel. 13Orze' tub la' ga cuit ñi ca chon ro'. Par ze' nu driib doo ca chon ro'. Na ornu güiin par ze' nu rza doo, ca ga' chon ro'. Na par yaa reg na ca ga' chon ro'. Na par yaa been, ca ga' chon ro'. Orze' tub la' ga cuit ñi ca chon ro'. 14Orze' lo' ze' zub ñi too trocyup gyita' ily. Ze' lo de gyita' ze' ca nu la de trocyup aposht ni biñ nu nac Shily. 15Orze' anc nu mnii lo̱ nuuy tub ya beey or par nu tush peey gyedz ze', nu ro' niñ, gal nu lo' niñ. 16Orze' gyedz ze' cuadrad riñ. Nu she nu nu tuñ tub zi'l nañ. Orze' anc ze' ptush peey gyedz ze' nu ya beey niy. Orze' nde' yu'ñ cyup miily zub cyup gaynal kilometros nu tuñ. Nde' nu tuñ ñi. Nu tuñ, nu gyañ, nu nu sheñ tub zi'l beey yu'ñ. 17Orze' anc ze' brugyi' nu rtush peey lo' niñ. Orze' nde' gayon zub gaay metr nu gya, dub gal nu na ya beey nu bicy nuy riiñ. Nunu ya beey ze' ricy ñi mod nu ricy ya beey ni cualcyer la mbecy. 18Orze' lo' ze' byaañ nu tub lo gyita' nu la jaspe. Nunu gyedz ze' byaañ nu du ub or la. Nunu rabeeñ gal nu rabee guan nu nap byecy lo. 19Orze' de simient ni lo' ze', nde' bdudiiñ nu gyita' nu dzi gya sac. Orze' gyita' loga la ni simient ze', nde' tub gyita' nu la jaspe. Ze' gyita' cyup, nde' tub gyita' nu la zafiro. Ze' gyita' chon, nde' tub gyita' nu la ágata. Ze' gyita' tap, nde' tub gyita' nu la esmeralda. 20Ze' gyita' gay, nde' nu la ónice. Ze' gyita' shup, nde' tub gyita' nu la cornalina. Ze' gyita' gagy, nde' tub gyita' nu la crisólito. Ze' gyita' shuñ, nde' tub gyita' nu la berilo. Ze' gyita' ga, nde' tub gyita' nu la topacio. Ze' gyita' ti, nde' tub gyita' nu la crisoprasa. Ze' gyita' trotub, nde' tub gyita' nu la jacinto. Ze' gyita' trocyup, nde' tub gyita' nu la amatista. 21Orze' lo trocyup ro' ze', orze' tub ga ro' byaañ nu tub urndub nu dzi ñgyup sac. Orze' de cay nu nguaa lat gyedz ze', byaañ nu ga ub or la. Rabeeñ gal nu rabee guan nu nap byecy lo. Ni rabeeñ. 22Na ya̱ wansaca̱ ni tub yu' wedz lat gyedz ze'. Gun Ñgyoozh Shuaan den, biñ nu gac gyicy dela coz, nunu biñ nu nac Shily, de mi ze' nac mi yu' wedz ni gyedz ze'. 23Orze' gyedz ze' walagy ñi yaa ni doo ni yaa ni beey, gun gyel lily ni Ñgyoozh, nde' rbic ñi yaa. Nunu biñ nu nac Shily ze', mi ze' nam gal nu na candiil ni gyedz ze'. 24Orze' dela mbecy nu yu' gyishlombecy chesa dey nu nac yaa ni gyedz ze'. Nunu de rey nu yu' gyishlombecy cha zeeñ dey gyel nap niy gyedz ze'. 25Orze' de ro' ze' naal ñi dub dzii la. Ni wasoowa' dey ñi gun saca' rel. 26Orze' cha zeeñ de mbecy nu yu' gyishlombecy dela gyel nap niy nu dela coz cyit na niy gyedz ze'. 27Orze' ni tub coz a̱' nap wac chu'ñ lat gyedz ze'. Ni mbecy nu shiñ ricy, ni mbecy nu rguu wac chu'y lat gyedz ze'. Tub zi la de yu nu bi ca nu la lo libr ni biñ nu nac Shily, lo libr nu ta' nu la de mbecy nu gruu mbañ, tub zi la de yu ze' gac chu'y gyedz ze'.
Copyright
Learn More


text:
Kureelu Mbootayu Xeet yi
Kureelu Mbootaayu Xeet yi ndawi réew yu mag yi, yu ci mel ni Nguur-Yu-Bennoo , Diiwaan-yu-Bennoo yu Aamerig, Bennog Sofyet, Faraas ak Siin, danoo daje woon ci Wasington peeyub Amerig ci wenn waxtaan atum 1933g, ginaaw bi as lëf ci ndam tàmblee feeñ ñeel reewi tapoo yi . Ci noonu nu gëstu woon nan lanu fiy sose ag mbootaay gu adduna guy yëngu ci saxal ponki jàmm ci adduna bi, jële fi xeex yi, amal fi maandute ak yamoo ci diggante mbooleem reew yi, ak rafetal nekkiinu mboolaayu r;ew yi, ci koom-koom, mboolaay, aada ak wér. Bi loolu jàllee nu def benn dajeb waxtaan bu àdduna bi ci dëkku San Fransisco ci 25 awril atum 1945, ngir rëdd fa ag kollëre ñeel ag mbootaayug xeet gu yees gu fiy wuutu kureelu xeet yi. Ndawi lu tollook juroom fukk ak benni reew teewe nanu ko, nangu it ci nu def kollëreg mbootaayu xeet yi, ak xaatim ko ci 26/06/1945g. La jiitu ca kollëre ga mooy:
Nun askani mbootaayu xeet yi ñi ngi giñ ne di nanu xettali maas yiy ñëw ci musibay xare , yi nga xam ne sotti nanu nit ay alkande aki naqar yu kenn manul’a misaal ci ñaari yoon ci diir bu gàtt bu weesuwul genn maas reek. Ñi ngi giñ it ne dananu feddaliwaat sunu ngëm ci àqi nit ju cosaanu ji ak yelleefam, ak teddngay jëmm ak man-manam, di feddali it ne goor ñi ak jigeen ñi ak xeet yi, moo xam yu ndaw lanu, mbaa yu mag, ñoo yam kepp ci àq ak yelleef .
Tëraliin
- 1 Sosteefam
- 2 Ay ponkam
- 3 Bànqaasi kureelu gi
- 4 Jubluwaayi mbootaayu xeet yi ak ay kër-këraanam
- 5 Campeefi mbootayu bi aki bàqaasam
- 5.1 Jataay bu matale bi
- 5.2 Jaataayu kaaraange gi
- 5.3 Koolute gu matale gi
- 5.4 Jataayub koom-koom ak mboolaay
- 5.5 UNESCO
- 5.6 Mbootaayu Liggéeyu Àdduna bi
- 5.7 Mbootaayug Wérug Àdduna bi
- 5.8 Mbootaayu dund ak mbay gu àdduna bi
- 5.9 Mbootaayu xeet giy yëngu ci xettali gi ak tabax
- 5.10 Jataayub ndénkaan yi
- 5.11 Bankub addunna bi ngir sos ak tabax
- 5.12 Keesug kee gu àdduna bi
- 6 Lëkkalekaay yu biti
Sosteefam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Njiitul Aamerig la tuddoon Widro WILSON da doon ku daa xalaat nu mu fiy taxawale mbootaay gu mag gu àdduna bi, guy jeem a indi jàmm ci àdduna bi, ci ginaaw Xareb Àdduna bu Njëkk bi.
Waxoon nañu ne Wilson moom jotoon naa leeral dalam yooyu nga xam ne fukk lañu woon ak ñeent ci biir Xareb Àdduna bu Njëkk bi, ne woon daal fàwwu nu sukkandiku ci ñoom ngir taxawal xeex bi, ak ngir rëddaat sëqooy réew yi teg leen ci dàtti jàmm ju sax ak moytu xeex yi nar a amati.
Wilson moom gaaraloon na naalam boobu di “Kureelu Mbootayu Xeet yi” , gaaraloon na ko ca waxtaanu jàmm wa ñu amaloon, kollëre ga ñu jotoon a fas ca Versaay it moo rëddoon lañu fa xaatim.
Ay ponkam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sose kureelu xeet yi ci mbooleem réew yi am tembte gu mat gu dara wàññiwut, réew yoo xam ne man nañoo indi ay warlu yu mat ci jox-cër walla wormaal jàmm, te bàyyi xeex mbaa lu koy waral . Réew yi bokk ci kureel gi danañu warlu ne kenn du ci xeex ak kenn te gaaralul li ko tax a bëgg a xeex ci kureel gi, ngir ñu àtte leen, te xool li leen boole. Réew yi ci bokk it war nañuy seet mbugal yi yell ci réew yiy tooñ, yu ci mel ne teg leen ay gaw yu koom-koom , walla jëfandikoo doole ci seen kaw.
Jeem a dëgëral buumi dimblante ci àdduna bi jaare ko ci sukkandiku ci maslaa gu fés, ak wormaal kollërantey réew yi, ak xeex njaam, ci meloom yépp, jeem a rafetal nekkiinu liggéeykat yi ak seenug dund, ak xeex seneebar, nos yaxantu ci àdduna bi, ak sonn ci wér-gu-yaramu nit.
Réew yi ci bokk danañu warlul yeneen réew yi wormaal seenug tembteg politig , danañu warlu it bañ a def ay kollërey sekkare , ak jox kooluteg kureel bi ab day ci mbooleem kollërante yi réew yiy def ci seen diggante. Koolute gi nag di secretariat bi, ci dëkkub Geneve bi nekk Siwis la nekk. Aar neewtey xeet yi ak yu diine yi nekk ci mbooleem réew yi, ak wormaalal askan yi ak xeet yi nekkoon ci ron imbraatoor yi, wormaalal leen seen àq ak sañ-sañ ci wutal seen bopp mujj gi ñu bëgg te gis ne moo gën ci ñoom , ak réew yi ñu gañee ci xareb àdduna bu njëkk bi. Kureel bi mooy taxaw ci di xool ni nuy doxale nosteg féetale gi, mooy noste googu nga xam ne moo waraloon yenn ci askan yi, xeet yi ak mbooloo yi, ñu feetale leen réewi sancaan yu mag yi, teg leen ci seen ron kilitfeef ak doxaliin, ginaaw bi réew yooyu nekkee ci waawug réew yi ñu daanoon ci xeex bi, ñuy : réewum Usmaan mi , Imbratooru Otris gi, ak gu Almaañ gi. Loolu nag ñu defoon ko ngir waajale leen ci ba man leen a may ag tembte ëlëg. Kureel gi, bi muy door a sosu, 42 réew a ca bokksi woon. Ci noonu réew yiy temb di gën a dolliku, naka noonu di gën a bokksi, ba mujj limub réew yi bokk àgg ci juroom benn fukk, mu ci nekk it am genn kàddu ci bu ñuy woote. Kollëreg kureel gi jox na reew mu nekk àq ak sañ-sañ ci mu genn ne bokkatuma, waaye ci kaw reew moomu teel a yëgale ag bëgg a bàyyeem lu tollook ñaari at cig njëkk.
Bànqaasi kureelu gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kureelu xeet yi ñatti bànqaas yu mag la am, ñooy :
Jataay bu Matale bi, Jataayub Kureel bi, Koolute gi (walla secretariat), nga rax ci dolli ñaari bànqaas yu ci bànqaasoo, ñooy : Àttekaayu Maanduteg Àdduna bi ak Mbootaayug Liggéey gu Àdduna bi.
Jataay bu matale bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Mi ngi daa ame ci mbooleem ndawi réew yi bokk ci kureel bi. Ab dajeem it benn yoon la daa am ci at mi ci weeru koor, ngir xool aka xalaat ci mbooleem xew-xew ak mbir yu am solo yi nekk ci ay tëralam (prograamam).
Jataayub kureel bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Moom mi ngi sosoo woon ci njëlbeen gi ci juroom ñeenti cër, juroom yi ci juroom ñeent yooyu ñooy réew yi am ag bokk gu sax ñooy: Nguur-Yu-Bennoo yi, Faraas, Itaali, Sapoŋ ak Almaañ mi jël cërub Aamerig mi nga xam ne bokkutoon ci kureel bi. Ak yeneen ñeenti réew yoo xam ne jataay bu matale bi moo leen di tànn leeg-leeg. Bii jataay nag dana faral di daje ñatti yoon ba ñeent ci at mi. Dana faral di daje it, ci anamug jagle, ci xew-xew yu bette yu man a xupp jàmmi àdduna bi. Limub toogu yu sax yi tam yokk na ci jataay bi, juge ci ñeenti toogu dem ci juroom ñeent.
Koolute gi (secretariat)[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Koolute gu kureelug gi, mi ngi sosoo woon ci liggéeykat yu kureel bi, ya daa liggéeye ca dalam bu sax ba nekkoon Geneve. Njiit li moom moo daa doon Ku-nu-woolu ku matale, ki nga xam ne jataay bu matale bi moo ko daa tànn. Koolute gi nag amoon na ay kureel yu bari yu aju woon ci moom, ñooy: kureelug dimblanteg caada gi , kureelug jële fi ag njaam, kureelug xeex seneebar, kureelug aar neewte yi , kureelug féetale yu sax yi ak kureelug tawat yu bon yi.
Am na yeneen bànqaas yu am ag jokkoo ak kureelu xeet yi, ñooy yu mel ne: Àttekaayu Maanduteg Àdduna bi, liggéeyam di àtte xuloo yi ak amlante yi, àttee ko nag ci yoon bu àdduna bi, ak kollërante yi réew yiy xuloo jotoon a def. Nosteg kureel bi nag li mu wax mooy àttekaay bi fukk ak juroomi àttekat ñoo koy taxawal yoo xam ne jataay bu matale bi moo leen di tànn, tànne leen nag ci kandidaa yi nga xam ne réewi kureel bee leen di indi. Àttekaayub Maanduteg Àdduna bi moom, mi ngi sosu ci atum 1921g, ab dalam it nekk Lahaay ca Olaand. Ak Mbootaayug liggéeyub adduna bi, ligeeyam di yewenal nekkiinu ligeeykat yi ci Àdduna bi, ak yekkati seen tolluwaayu dund. Moom nag mi ngi booloowoo ci ndawi liggéeykat yi ak sendikaay ligeeykat yi, ak boroom liggéey yi. Geneve nag moo dib dalam.
Ay ayibam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kureelu mbootaayu xeet yi de, ak li mu def lépp ci liggéey yu jëm ci saxal jàmm ci àdduna bi ci biir fukki at yu njëkk yi, ak li mu fi def ci liggéey yu am njariñ ci wàllug mboolaay, loolu lépp teewul mu lottoon te ñakk kàttan ci lijënti xuloo ak ŋaayoo yi daa am ci diggante réew yu mag yi. Loolu nag waraloon na neew-dooleg kureelu gi, rawati na ci atum 1930g, bi nga xame ne ag lottam àgg na ci manatul a tee réew yu mag yi di noggatu yu ndaw yi, lu mel ni loolu moo xewoon bi Sapoŋ defee ay jalgati jëme ko Siin. Li ko gënoon a doyadil mooy génn gu ci Sapoŋ ak Almaañ génnoon ci atum 1933g, ak lott gu mu lottoon ci tee Itaali songu Ecoopi ci atum 1935g. Loolu sax moo taxoon mu génn ci kureel bi ci atum 1937g. Kureel bi ba tay demoon na ba manatul woon a tee ay “dank yu xare” yu bees di am, maanaam ay réew dajaloo, boole seen bopp ci wàlli xare. Kureel bi tam àggoon na ci manatuloon a tee réew yu mag yi di rawante ci ngànnaayu, yi ci bokk ci kureel bi ak yi ci génn.
Bokk na ci ayibi kureel bi, fent gu ñeenti réew yu mag yi fentoon nosteg feetate ngir may Nguur-Yu-Bennoo yi ak Faras ñu man a sancati ay suuf yu bees, yoo xam ne danoo juboo woon ci seddoo leen ci seen biir, rawati na ci réewi araab yi, ak yu dul ñoom. Yenn yi ci yooyu, danoo nekkoon ci ron kilifteefug réewum Usmaan mi, yi ci des ci waawug imbraatoorub Almaañ bi. Réew yu mag yii danoo jëloon seen xemmemteefi sancaan yooyu cuub leen ci cuubug ag nite ak bëgga def lu baax, bi nu waxee ne kureelub xeet yi daal mooy kilifa gu njëkk gi yilif réew yu neew doole yi muccoon ci kilifteefug Tirki ak Almaañ.
Bokk na ci ayibi kureel bi ba tay, aakimoo gi réew yu mag yi aakimoo woon mbooleem saxal yi ak mbir yi ñu daa gaaral ci kureel bi.
Jubluwaayi mbootaayu xeet yi ak ay kër-këraanam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kollëreg mbootaayu xeet yi dafa saxal ay jubluwaayam ci ñeenti mbir yu dàttu , ñooy:
- Wattu jàmm ak kaaraangey adduna bi.
- Suuxat seqooy cofeel yi ci diggante reew yi.
- Gën a soññ dimblante gi am ci diggante reew yi ci mbiri koom-koom, ak mboolaay, ak aada, ak wàllug nit.
- Dëppale jëfi xeet yi walla reew yi, walla jëmale leen ci lu dëppoo ak li mbootaayu xeet yi bëgg.
Bu dee ker-keraan yi mbootaay giy jëfandikoo ngir àgg ci jubluwaay yooyu, moom mbootaay gi leerale na leen ci nii:
Bennoog askan yu moom seen bopp yi ngir ñonal jàmm ak kaaraangey adduna bi. Di jëf ci anamug jàmm ak baalante ak jéllale ci diggante reew yi. Warlu yoon yi man’a yobboo ci nu bàyyi jëfandikoo doole ci bu nuy lijanti jafe-jafe yi ci adduna bi, ndare bu loolu day li gën ci adduna bi. Sukkandiku ci campeefi adduna yi ngir dëgëral jëm-kanamug koom-koom ak gu mboolaay gu askan yi.
Campeefi mbootayu bi aki bàqaasam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Mbootaayu xeet yi mi ngi ame ci ñatti campeef yu mag ñooy:
Jataay bu matale bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Mi ngi sosoo ci mbooleem reew yi bokk ci mbootaay gi, mu ci nekk it am na genn kàddu bu niy woote. Jataay bi da na daje benn yoon ci at mi ci weeru satumbar, ca dalam ba ca New York, man na’a am nag leeg-leeg ñu amal jataay bi ci xew-xew yu bette yi ko aajowoo. Jataay bu matale bi nag yii ñooy ay yiteem:
- Gëstu naal yi ko reew yi ci bokk di faral’a indil, ak saxal leen, ak def ndinkaane yi war ngir jàmmi adduna bi.
- Gëstu mbir yi nga xam ne man nanoo yokk anami dimblante ci adduna bi.
- Nangu bokkug reew yu bees yi bëgg a bokk.
- Tànn cer yu saxul yi ci jataayub kaaraange gi .
- Tànn àttekati àttekaayu maanduteg adduna bi, ak ceri ñaari jataay yi: bu koom-koom bi ak bu mboolaay gi, ak jataayub ndenkaane bi.
Saxal yi jataay bu matale bi daa faral di jël, ñi ngi daa ame ci ndollant gu toll ci ñaari ñatteeli cer (2/3) yu fekke woote bu nuy def ci naal bu mu man’a doon walla ab ndenkaane.
Jaataayu kaaraange gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jataayub kaarange gi mi ngi sosoo ci juroomi cer yu sax , ñooy ndawi Diiwaani Amerig yu Bennoo yi (USA) ak Bennog Sofyet gi , ak Nguur Gu Bennoo gi ak Frans ak Siin, ak yeneen fukki cer yoo xam ne jataay bu matale bi moo leen di tànn ngir diirub ñaari at. Cer yu sax yi nag dananu am sañ-sañu firi lepp lu nu fas ca jataay ba, boobu sañ-sañ ñu koy woowe (veto), jataay bi nag dana daje ci anam gu sax ngir xool ci mbir ak xuloo yu adduna bi, yi nga xam ne man nanoo jur njombe. Saxal yu jataay bi, ñi ngi ame ci ndollant gu toll ci juroom ñeenti kàddu, ci cosaanul fukki kàddu ak juroom, maanaam saxal gi du man’a wér mbaa mu wéy ndare bu juroom ñeent danoo kàddoo waaw, la ca des ne deet walla ñu noppi. Waaye nag benn saxal du am njariñ bu ko benn cer bu sax firee ne àndu ci. Jataayub kaaraange gi moo ame kureel biy saytu kàttanug fepp gi , am na it sañ-sañ ci genne ay saxal yu aju ci taxawal xeex yiy am ci diggante ñaari reew, ak tege ay mbugali koom-koom, ak yu xare ci mbooleem reew yi dul dégg ndigalam, am na sañ-sañu yabal ay doole it ngir taxawal ab xeex, walla ay kureeli soldaar ngir ñu dox diggante ñaari reew yu nar’a xeex.
Koolute gu matale gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Moom jumtukaay la bu moo uuf mbooleem ñiy ligeeye ci mbootaayu xeet yi, koolute gi ki koy jiite mooy ku nu woolu kiy jiite mbootaay gi, nga xam ne jataayub kaaraange gi moo koy tànnlu, bu ko defee ñu gaaral mbir mi ci jataay bu matale bi ngir nu woote ko (kàddu ko). Dalub koolute gi mi ngi New York. Ci biir koolute googu lanuy denc mbooleem dosyeey mbootaay gi .
Jataayub koom-koom ak mboolaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bii jataay’a ngi ame ci cer yu seen xam-xam aju ci mbirum koom-koom ak mboolaay. Jataay bu matale bi moo leen di fal ngir diirub ñatti at. Jataay bii nag li nu ko wékk mooy gëstu mbiri koom-koom yi ak mboolaay yi, ak aada ak lu aju ci nit. Mbootaayi adduna yii ma lay bëgg’a leeral ci jataay bii lanu bànqaasoo:
UNESCO[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Moom mbootaay guy jagoo mbiri aada yi la ak xam-xam ak yar , dalam bu sax ma nga Paris, ca Frans. Yiteem nag mooy dëgëral dimbalante ci wàllug xam-xam ak aada ak yar ci diiggante reew yi ci bokk, jaare ko ci soññ ak sawarloo gëstu ak ligeey yi aju ci yar ak aada ak xam-xam yi.
Mbootaayu Liggéeyu Àdduna bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Li nekk yiteem mooy rafetal dundiinu liggéeykat yi ci àdduna bi, ak fexe nu yokk seeni ngérte . Moom nag mbootaay gi, mi ngi ame ci ab lim ci ndawi ligeeykat yi, ak boroom ligeey yi ci mboooleem reewi adduna bi, ab dalam nag mi ngi nekk Geneve.
Mbootaayug Wérug Àdduna bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Mbootaay la guy sonn ci dimbali reew yiy màgg ,ci ñu man a xeex tawat yiy wàlle, te yekkati seen tottuwaayu wér gu yaram. Moom mbootaay gi nag dana def ay gëstu ci wàllug wér, di ci sàkku it xam-xam yi manul a ñàkk. Di yonni ay boroom xam-xam ci loolu, di nos ay prograam yu jagoo tàggat ñi yittewoo wallug wér. Ab dalam nag ma nga Geneve moom itam.
Mbootaayu dund ak mbay gu àdduna bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Moom nag liy ligeeyam mooy jeem’a def ay pexe ci nu niy yokke li nuy ligeey cib dund ci ñatteelu adduna bi . Loolu nag nu jaare ko ci jëme kanam mbay mi te yokk jumtukaayam aki ker-keraanam, ak xeex gàkk-gàkki mbay yi ak yu dundat yi , ak dox ci lu fi man a indi ag mottalikoonte gu dund ci adduna bi . Dalam bu sax bi nag mi ngi Rom ca Itaali. Ëttu àtte bu maandute gu kawe gi:
Moom nag daa mel ne àttekaayu maandute gu adduna bi gi toppoon ci Kureelu xeet yi. Moom daal moom lanuy jàppe kilifa gu wàllug yoon gu mag gi nekk ci mbootaayu xeet yi. Mi ngi ame nag ci fukk ak juroomi àttekat yu jataay bu matale bi di tànn, ak jataayub kaaraange gi, ginaaw bu leen seeni reew sampee, gaaral leen ci mbootaay gi. Ligeeyam nag mooy gëstu sabab yi waral xuloo yi ci diggante reew yi. Mooy kàttan gi ame firi ak leeral kollërante yi reew yiy def ci seen diggante, ak àttey yoonu adduna bi. Ab dalam nag mi ngi Lahaay ca Holand.
Mbootaayu xeet giy yëngu ci xettali gi ak tabax[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Li miy yittewoo mooy mbiri way daw-làqu yi, te indil leen ndimbal li manul’a ñàkk te dëkkal leen, ligeeyloo leen.
Jataayub ndénkaan yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Mooy saytu mbirum sancu yi Almaañ moomoon, Itaali ak Japon njëkk ñu leen di gañe ci xeexu adduna bu ñaareel bi. Bii jataay nag moo taxaw taxawaayu jataayu feetale bi nekkoon ci kureelu xeet yi, ginaaw xeexu adduna bu njëkk bi.
Bankub addunna bi ngir sos ak tabax[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bii bank danu koo sosoon ngir man’a lebal reew yi ci bokk, ak dimble leen ci tabax barab yi xeex bi yàq, ak jëmale kanam barab yiy tàmblee màgg, ak sos ay naal yoo xam ne man nanoo jàpplee ci màggug koom-koomu adduna bi, ak jeem’a rafetal dundiinu ñi dëkke ci reew yiy màgg . Banku adduna bi, moom dafa mel ni ag lonkoo gu adduna bi, goo xam ne boppu alalam mi ngi juge ci li cer yi di teg. Cer bu nekk nag li muy teg day tolloo ak ni koom-koomam toll. Dalam bu sax nag mi ngi Wasington, peeyub Amerig.
Keesug kee gu àdduna bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yitteem mooy saxal njëgu kee gu adduna bi, ak dindi fi jafe-jafe yi man’a juddoo ci wecciku ci diggante reew yi .
Man nanu ne mbootaayu xeet yi daal mbootaal la gu adduna, gu am sañ-sañ yi kureelu xeet yi amoon, waaye mu ëpple kureelu xeet yi ci ñatti mbir yu am solo, ñooy:
- mbootaayu xeet yi day dëgëral - ci ay jubluwaayam – àqi ak yelleefi doomu aadama yu dàttu yi, ak teddngay nit ak yamale ñaari xeet yi (goor ak jigeen) cig wàll, ak yamale reew yi ci geneen wàll.
- Mbooleem reew yu mag yi bokk nanu ci mbootaayu xeet yi, te bu dee kureelu xeet yi moom Amerig bokku ci woon ngir bañ gu Kongres bañoon ne du ci bokk. Te it Bennoog Sofiet moon bokku ci woon lu dul ci diggante 1934 – 1939 g. Nga rax ci dolli ne cer yi bokk ci mbootaayug xeet yi, boo ñaarte woo cer yi bokkoon ci kureelu xeet yi, yu mbootaay gi moo leen di ëpp.
- Mbootaayu xeet yi am na dooley xare ju koy kàttanal ci mu man’a wéyal ay saxalam, am na it sañ-sañu tege ay dogoo yu koom-koom, ak jëfandikoo doole jëme reew yiy tooñ.
Ànd ak loolu lepp nag, teewul mbootaayu xeet yi moom, doon daanaka ab jumtukaay bu nekk ci loxoy reew yu mag yi am ay toogu yu sax ci jataayub kaaraange gi, yooyu nga xam ne ñoo ame sañ-sañu firi (veto), man a bañ mbaa firi bepp naal boo xam ne gaaral nanu ko ci jataayub kaaraange gi. Ci noonu yenn ci reew yu mag yi, fètteerlu nanu,wéy ci jëfandikoo sañ-sañu firi, di ko jëfandikoo fu nu ko wart a defe, di ci tooñe, di ci dumaa, di ci aare reew yuy jalgati. Te lu bari ci saxali jataay bu matale bi, ak saxali jataayub kaaraange gi, ba leegi daa rekk lanu ci kayit, kenn doxalu leen. Ab ligeeyam nag ci wàllug dimbalnteg koom-koom, aada, wér gu yaram ak mboolaay, lu am solo la, te yayoo màggal, waaye bu dee ci lu aju ci politig ak xare, moom dëgg-dëgg ni mu ciy doxe sori na dëgg, sori maandute te sori yoon.


text:
Safaanukaay
Safaanukaay ab masinu mbëj la buy soppi kàttanu doolerandu ci kàttanu mbëj ci melokaanu dawaan bu safaanu. Soppali gi mi ngi cëslaayu ci feeñte gu xiirtalug mbëjbijjaakon.
Defariin[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Defariin gi dafay aju ci xeetu safaanukaay bi mu nekk.
Safaanukaay bu demandoo[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Masin bi dafa am ñaari xaaj, benn bi ab xott la bu am am pax ñu koy wax tekkaaralaan, beneen bi di xaaj biy dugg ci bu njëkk bi, ñu koy wax wëndeeluwaan. Baatu demandoo mi ngi jóge ci li walug bijjaakon bi di demandoo ak wëndeeluwaan bi.
Ci tekkaaralaan bi la lëmës giy jur toolu bijjaakon buy wëndeelu di nekk ci ndimbalu ay mbëjbijjaakon, seen lim yam ak limu wéq yeek seexi dott yi, kon su nekkee ab safaanukaay bu ñettiwéq, ñetti mbëjbijjaan ak ñetti seexi dott lañuy doon, su nekkee ñeenti wéq juroomi mbëjbijjaan lañuy doon. Safaanukaay bu demandoo ab doxalukaay bu demandoo lañu jël wëlbati ko. Ab doxalukaay soo ko joxe kàttanu mbëj mu delloo la kàttanu doolerandu, soo ko wëlbatee jox ko kàttanu doolerandu mu nekk ab jurukaayu mbëj, jox la kàttanu mbëj.
Safaanukaay bu demandoodi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bii xeetu safaanukaay ab doxalukaay bu demandoodi lañu jël wëlbati ko mu nekk jurukaayu mbëj. Ngir mu man a dox niki jurukaay faww muy jële kàttan ci geneen ndombo gu biti ngir man a bijjaakoonal lëmës gu wëndeeluwaan bi. Su wëndeeluwaan bi di wëndeelu lay joxewaale kàttanu mbëj waaye ngir walug bijjaakon gi koy wëndeel di sax di dox faww muy wéy di jëlee kàttanu mbëj gu koy dundal ci beneen safaanukaay bu demandoo. Lii moo tax daanaka du xeetu jurukaayu mbëj bu ñuy faral di jëfandikoo ci digg yu mbëj yi, bu demandoo lañuy jëfandikoo.
Jëfandikoom ci jëfe[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Safaanukaay yi bari nañu fi ñu leen di jëfandikoo, ci biir bépp digg bees di jóoxee kàttanu mbëj. Ginnaaw jóog gi ci dawaan bu safaanu, ngir man koo yóbb ba ci liggéeyuwaay yeek kër yi dañu koy soppali ak ab soppalikaay.


text:
Melosuufug Afrig
Goxub Afrig moom benn la ci goxi Àdduna Ju Yàgg ja, moom nag ab joor bu réy ci jéeri la, géej xottiwu ko (jaarul ci biiram) du caagéenug dóox (golfe). Moom nag mi ngi nekk walla mi ngi féete ci xaajub kol-kol bu penku bi.
Gox bi nag mi ngi tallaliku ci diggante ñaari rëddi gaar yii : 37º ci tus-wu-taxaw wu bëj-gànnaar ak 35º ci tus-wu-gaar wu bëj-saalum. Bu ko defee rëddu yamoo wi jaar ci diggam, daal di koy séddale ñaari xaaj: benn xaaj bi di bu bëj-gànnaar, nekk nag ci xaaju kol-kol bu bëj-gànnaar bi, beneen bi di bu bëj-saalum, féete ci xaaju kol-kol bu bëj-saalum bi. Ci noonu gëwéelub sànkar moom ñëw romb ca genn wàllam gu bëj-gànnaar ga, gëwéelub tef ñëw jaar ca geneen wàll gu bëj-saalum ga. Bu ko defee rëddu Grinits (rëddu tus-wu-taxaw wi ) romb ca catam lu sowwu la.
Moom nag dafa tiim ak tefesam yi ci wàllug bëj-gànnaar géej gi ñuy wax Géej gu Diggu gi, mooy li ko tàqaleek goxub Tugal, waaye fu jege Tugal lay doon, bu dee fa tollook Doju Taariq (Jibraartaar). Bu dee ci penku bi day tiim Géej gu xonq gi ak mbàmbulaanug End gi, ñoom ñaar ñoo koy tàqaleek goxub Asi ak Oseyaani, waaye luy jege Asi la ca Baabul Mandab ak barsaqu Suwes, ci sowwu bi nag mi ngi sapp (tiim) ci mbàmbulaanu Atlas gi ko tàggaleek ñaari goxi Aamerig yii di: Aamerig gu bëj-gànnaar gi ak gu bëj-saalum gi.
Afrig nag nekk gi mu nekk ci diggante goxi Àdduna ju yàgg ja, tax na bu baax ba xayug Isipt gu yàgg gu kawe ga, man a tas ba àgg ci xeet yu bari ci ñaari gox yii, Asi ak Tugal.
Goxu Afrig mooy ñaareelu gox bi gën a yaatu ci goxi àdduna bi, ndax tolluwaayam àgg na ci 30 milyoŋi kilomet yu kaare, maanaam lu tollook 1/4 tolluwaayu goxi àdduna ju yàgg ja, walla lu tollook réew mu tollu ne Isipt nga ful ko fanweeri yoon.
Ngir woomle gu réy gi gox bi def ci wàllug mbay, dundat ak mbell, sancaani sowwu yi (waa Tugal yi) tegoon nañu ko loxo, waaye ay askanam jug def ay fipp yu toftaloo ngir gore ci canc gi (colonialisme), ci noonu ñu ëpp ci ñoom mujj temb, sancu yi ci mujj a temb nag ñooy yu Portugaal yi, ñoom de xeex nañu xeex yu tar ngir jot séenug tembte.
Tëraliin
Melosuuf ci jëmm[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Nin ko junjee ci kaw, Afrik doon na gox bu rey. Ci tëddaayam, so jële penkoom jëm sowwu mat na 7500 (juroom ñaar fukk ak juroomi temeer) km, bëj-gànnaaram ba bëj-saalum tollu na ci 8000km (juroom ñetti fukki junni) ci guddaay.
Diwaan yu mag yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Diwaan yu mag yi bari nañ loo:
Melosuufug nite[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Nit ñi ci gox bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Reew yi nga xam ne seenug yorte(administration) dafa néewal, lim yi ñuy joxe doonu ñu yu matale (limbare (statistique) yi defu ñu leen ci anam gi war). Ci 1975 : 302 miliyoŋ i way-dëkk Ci 2001 : 591,3 miliyoŋ i way-dëkk (ki ko wax : PNUD) Ci 2005 : 803,690 miliyoŋ i way-dëkk (ki ko wax : World Bank ndeyi-koor 2006) Gisjiital ngir 2015: 866 miliyoŋ i way-dëkk.
11% gu way-dëkk gi ci adduna bi, mi ngi ci Afrik gu bëj-saalumu-Sahara. yokkuteg nit ci Afrik doon na bi gën a gaaw ci adduna bi (21% ci ay way-dëkk yu ciy yokku at mu nekk).
Doon na aw askan gu bariy ndaw, ñi ci ëpp 17 at la ñu am (te ci adduna bi yëpp 23 at la). 45% yu waa-afrik 15 at (fukki at ak juroom) la ñu am. te ñi ëppal 65 at, 3% lañ ci askanam (lang ak 13% ci li des ci adduna bi).
Judd gi : 43 ci junni boo jël (26 ci junni ci adduna bi), 6 doom jiggeen ju ne ci lu ëpp(2,8 ci adduna bi).
Yaakaarte dund gi(li nga yaakaar a dund): 48.8 at
Ndeete gi: 47,5 ci junni
Ndeeteg (mortalité) xale yi 100 ci 1000 (junni bu ne teemeer a ciy dee).
Xeet yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
gëstukat yi ci li ñeel xeet, gis nañ ay mbooloo xeet yu bari ci Afrik:
- Pigme yi: neenañ bokk nañ ci mbooloo yi gënn a yagg. Ci seen taariix, ñoom ci all bi rek la ñuy dund. Seen jafe-jafey dund day yokk rek ndax all bi ñuy dagg ay garabam.
- Waa-ecopi, Waa-somali ak Tubu yi: ñoom naar yi lañu gënn a jege, rawatina ci wallu làkk.
- Waa-afrik yu ñuul ñi: Waa-sudaan(senegaal...), Waa-ginne yi, Bantu yi(Kongòo, Afrik gu diggu), Masay yi, Tutsi yi.
- Tubaab yi: ñi nga xam ne Tugal la ñu cosaanoo.
- Waa-madagaskaar
Kuuteeg làkk yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ñoo ngi koy xayma ci 200 ak 2000 làkk walla waxin (làkk dañ koy bind te waxin ci lammiñ lay yem) ci Afrik. Dañ leen seddale ci ay mbooloo, maanaam làkk yi am ag mbokk.
- Mbooloo làkku bantu: yii ci la ñu bokk, lingala, duala, kikongo, kilari. Ñi ëpp ci ñi koy wax diggu afrik la ñu dëkk.
- Kiswahili (ci mbooloo bantu la bokk): 15 miliyoŋi nit, ci penku Afrig
- Ausa: ci yii reew, Niser, Niseriya, Cadd
- Mandeŋ: 6 miliyon i nit(Mali, Burkina-faso, Senegaal,...)
- Wolof: 11 miliyon i nit (Senegaal, Mali, Gambi, Moritani,...)
Lu ëpp ci làkk i Afrik yi, du ñu ay làkku nguuru reew ya ñu leen di làkkee, maanaam duñ leen jngale ci daara yi, ngur gi du leen jëfëndikoo.
Ñetti làkk rekk ñooy làkk i seen nguuru reew, di seen làkku cosaan: Lesoto, Ruandaa, Burundi.
Kuuteeg diine yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Lislaam: 260 miliyoŋ i taalibe. Ci sowu ak ci penku Afrik la ëppee doole, lu wuuse bëj-gàannar gi.
- Diiney Kirist: 220 miliyoŋi taalibe
- Diiney cosaan: ñoo gi koy xayma ci 100 miliyon i taalibe, waye war na kaa ëpp.
Ñugg-ñugg yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Goxub Afrig ñi koy xàmmee ci suufam su bari si ay laamaar, ba tax na sax ñu koy niroole ak tappaan bu ñu dëpp, boo xoolee di nga gis ne penku gox bi ak bëj-saalumam ñoo gën a yekkatiku bëj-gànnaaram ak sowwoom, te it dinga man a gis laamaar yii:
Laamaaru Tàkk gu mag gi : day tàllaliku ngir daj mbooleem bëj-gànnaaru gox bi, dale ko ca géej gu xonq ga ci penku bi, ba ca mbàmbulaanug atlas ci sowwu bi, dees na fa gis it ag kaw-suuf gu bariy melo: ay laamaar, ay tundi xeer, yu beeñ (dune) ak xur yuy faral a am ay waaha (oasis).
Doji Atlas yi: ñoom ñi ngi nekk ci gën jaa soriy bëj-gànnaaru sowwu gu Afrig, ci réewi Maxrib Bu Araab bi, bu ko defee ñu tàlleeku nag yor melokaanu ay càllalay doj, dale ko ca bëj-saalum gu sowwu gi ba ci bëj-gànnaar gu penku gi, ñu ëmb nag ci seen biir ay laamaar yu kawe yu ay ngéej yu saf xorom di diggale , ñu xame leen ci turu Shutuut .
Xuru mbalkam Kongoo mi: mi ngi ci xolub gox bi, fa la dexug Kongoo giy dawe aki caram yu limu yi, di sotti ci sowwu bi ci mbàmbulaanug atlas gi.
Doji géej gu xonq gi: càllalag doj la gu kawe, tàlleeku bawoo bëj-gànnaar, ba bëj-saalum, feggook nag tefes gu sowwu gu géej gu xonq gi ci Isipt ak Sudaan.
Laamaaru Ecoopi: mooy bi gën a kawe ci laamaari Afrig yi, fa la ñatti car (affluents) yu am solo yu dexug Niil gi di balle ñooy: Sobaat, ak Niil gu bulo gi ak Atbara, bu ko defee yobbaale ndoxi mbënd yu bari yi ci jamonoy taw bi, ngir denc leen ci ngéejus Naasir ba waa Isipt di ci man a jariñu, mu leen di indil ag naataange.
Laamaaru ngéeji yamoo yi: moo ci gën a néew ag yekkatiku, fa la cari Niil gu yamoo gi di balle, ñoom ñi nga xam ne seeni ndox ña nga leen di jële ca ngéejus Wiktooria, mooy ngées su neexum ndox si gën a réy ci yu àdduna bi, mooy jox Niil ndox li ëpp ci weeri at mi
Laamaaru bëj-saalumu Afrig: moo gën a yaatu te gën a yëkkatikoodi, am na nag yenn dex yu ko dog, am ci yu ciy sotti ci penku bi, ci mbàmbulaanug End, (niki Simbisi ak Lombobo), am yu ciy sotti ci sowwu bi ci mbàmbulaanug Atlas niki Orang
Kilimaa[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Rëddu yamoo wi moo séddale Afrig def ko ñaari xaaj : bu bëj-gànnaar ak bu bëj-saalum, looloo waral ag tolloo am ci goxi kilimaa yi ci bëj-gànnaaru rëddu yamoo wi ak ci bëj-saalumam. Li ëpp ci goxu Afrig it mi ngi nekk ci diggante gëwéelub sànkar bi ci wàllug bëj-gànnaar ak bu tef bi ci wàllug bëj-saalum gi, looloo waral kilimã bu gëwéel bu tang bi daj Afrig gépp lu ci dul catam yu bëj-gànnaar gu sowwu gi ak yu bëj-saalum gu sowwu gi, foofa kilimã bu géej gu diggu ga’a fa nekk. Jamonoy taw yi tam wuute nañu, bariwaayu taw bi it wuute ci barab ak moroom ja.
Tawi Yamoo yu bari yi danañuy faral a sottiku ci tefesug Gana gi, ak [Mbalkam Kongóo|mbalkam Kongóo]] mi diirub at mépp.
Taw yu kojug dig, yu noor yu sakkan yi, ñi ngi faral di rot ci bëj-saalumu Sudaan ak Laamaaru Ecoopi.
Taw yu diggdoomu yi ñi ngi wàcc ci digg Gox bi, ca bëj-gànnaar ak bëj-saalumu diwaanu yamoo bi.
Taw yu néew yi ñi ngi rot ci bëj-saalumu tàkk gu mag gi ak bëj-gànnaaru tàkkug Kalahaari gi.
Tàkk gu mag gi nekk ci bëj-gànnaaru Gox bi nag moom daanaka du taw ak tàkkug Kalahaari gi nekk ci bëj-saalumu sowwu Gox bi.
Tawi sedd bi danay rot ci bëj-gànnaaru Gox bi, ak bëj-saalumam gu sowwu gi ngir gelawi Kalahaari yay upp ca bëj-saalumu sowwu Gox bi.
Melow kilimao bi ci noor bi ( noorub bëj-gànnaar bi) sulye – nii la tënkoo:
Tàngoor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jant bi day jamu ci gëwéelub sànkar bi, bu ko defee tàngoor wi yékkatiku ci xaaju Gox bu bëj-gànnaar bi, nekk nag di lu yam te taradi ca xaaju Gox bu bëj-saalum bi.
Naj gu jawwu gi (pression atmosphérique) , ngelaw li, Taw yi:
Jant bi day jamu ci gëwéelub sànkar bi, ci bëj-gànnaaru Gox bi, bu ko defee tàngoor wi yékkatiku, naj gu jawwu gi daal di woyof, te fekk naj gu jawwu gi mi ngi gën a am doole ci mbàmbulaanug atlas gi, loolu di waral ngelawi kojug dig (saisonnier) yu bëj-saalumu sowwu yiy tawloo di jañu juge ci mbàmbulaanug atlas gi jëm ci barab bi naj gu jawwu gi di gën a woyofe, bu ko defee taw yi daal di rot ci Tefesug Gana gi, ak Laamaaru Ecoopi ak bëj-saalumu Sudaan.
Ci at mépp day taw ci Digg Afrig, ca la wër Rëddu Yamoo wa, taw yooyu nag ñi ngi leen xame ci turu (Tawi yéegal yi).
Melow kilima bi ci sedd bi (seddub bëj-gànnaar bi) samwiye – nii la tënkoo:
Jant bi day sampu ci Gëwéelub tef, bu ko defee tàngoor wi yékkatiku ci xaajub Gox bu bëj-saalum bi, daal di wàcc maanaam neew doole (moom tàngoor wi) ci xaaj bu bëj-gànnaar bi, loolu mooy tax naj gu jawwu gi di néew doole ci bëj-saalumu Gox bi, tey am doole ci diiwaanu Tàkk gu mag gi, ci noonu la uppug ngelaw yu yaxantu yu bëj-gànnaaru penku yu fendi yi di àgge ba ci digg Gox bi daanaka.
Ngelawi sowwu yu safaanu yiy tawloo (ndax ci Mbàmbulaanu Atlas lañuy juge) dañuy upp, di rotal ay taw ci tefesi bëj-gànnaaru penku yu Gox bi, ngelaw yii nag dañuy àgg ci tàkk gu mag gi, di lu fendi. Te tam Tàkk gi jamono ju nekk ngelawi yaxantu yu tàng yi danu koy upp.
Ngelawi yaxantu yu bëj-saalumu penku yiy tawlo dañuy upp ci tefesi bëj-saalumu penku yu Afrig yi, bu ko defee taw yi rot, ñuy sutuxlu ci biir ci kaw Laamaaru Bëj-saalumu Afrig, bu ko defee ñu àgg ciw tàngoor ba ca Tàkkug Kalahaari, ci bëj-saalumu sowwu Afrig.
Diiwaani kilima yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Diiwaanu Yamoo bi: moo nekk ci diiwaan yu suufe yi, ci ñaari wàlli rëddu Yamoo wi, diggante rëddu gaaru 5º ci bëj-gànnaar ak rëddu gaaru 5º ci bëj-saalum, mooy mbalkam Kongoo mi, Tefesug Gana gi, ak yenn diiwaan yi ci joor (plaine) gu tefes gu penku Gox bi, tàngoor wa lu kawe la, taw ya lu bari la ci at mi mépp, waaye dañuy gën a tar ci li gën a jege rëddu yamoo wi, ngir sampu ak jamu gi fi jant biy def ci ñaari xaaji-jamono yii
- Diwaanu gëwéel bi: mooy bëj-gànnaar ak bëj-saalumu diiwaanu Yamoo bi, ci diggante rëddu gaaru 5º - 18º ci bëj-gànnaar ak bëj-saalum, day tàng tey taw ci noor bi, tey nugg te fendi ci sedd bi, taw yi nag day gën di néew lu ñu gën a sori rëddu Yamoo wi.
- Diiwaanu kojug dig bi: mi ngi nekk ci Laamaaru Ecopi , taw ya fay am yu noor lañu te yu bari lañu, ngir upp gi fa ngelawi kojug dig yu bëj-saalumu sowwu yiy tawloo di upp ci noor bi, ñooy ngelaw yooyu di bawoo ci mbàmbulaanug atlas ak mbàmbulaanug end.
- Diiwaanu tàkk bi: mooy tàkk gu mag gi nekk ci bëj-gànnaaru gox bi, ak tàkkug Klahaari gi ci bëj-saalumu sowwu gox bi, barab la bu goxe (continental), bu néewi taw, ngir upp ga fa ngelawi yaxantu yu fendi yiy upp.
- Diiwaanu géej gu diggu gi: mi ngi nekk ci joori bëj-gànnaar yu gox bi, tiim nag géej gu diggu gi, nekk it ci cat lu bëj-saalumu penku bi, fu tàng te fendi lay doon ci noor bi ngir upp ga fa ngelawi yaxantu yu fendi ya di upp, di fu nugg tey taw ci sedd bi ngir li fa ngelawi safaanu yu sowwu yiy tawloo di upp.
- Diiwaan biy boroom tàngoor wu yam wi: mi ngi ci tefesi bëj-saalumu penku gox bi, fuy taw lu bari la ci noor bi, di taw lu néew ci sedd bi, ngelawi yaxantu yu bëj-saalumu penku yi dañu fay upp ci at mi mépp.
Diiwaani gàncax yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Gott yu Yamoo yi: ñi ngi ci fu ëpp ci mbalkam Kongoo mi, ci tefesug Gana gi, ak cig wàll ci tefes gu penku gu gox bi. Tàngoor wa lu fa tar la, taw ya lu fay bari la ci at mi mépp, looloo tax ay gott yu fatt, yu am ay garab yu réy, yu kawe te yaatuy xob te jegee di fa am, seeni bànqaas di rabbaloo, bu ko defee ay gàncax di leen wër fu nekk, di ñàpp nag ngir àgg ci leerug jant bi nga xam ne du àgg ci suufus gott sii fees dell aki taa-taa aki déeg aki tepp-tepp, fii nag ab judduwaay la ñeel ay gétti yo (barab bu bariy yo la)
- Gott yu kojug dig yi: gott yu kojug dig yi danuy nirook gott yu Yamoo yi, waaye ñoo gën a gàtt, ñi ngi nekk nag ci Laamaaru Ecopi ak bëj-gànnaaru tefesug Gana gi, ci Dunu Madagaskaar, ak ci Tefesug Afrig gi mu janool.
- Ñaxi Sawaana yi: ñi ngi ci diiwaan yu suufe yu gëwéel yi, ci bëj-gànnaar ak bëj-saalumu gott yu Yamoo yi, ak ci Laamaaru ngéej (lac) yu Yamoo yi ngir kawe ga mu kawe, bu ko defee ñax yu gudd yi di fa màgg (guddaayu ñaar ba ñatti meetar), ay garab di leen rax. Taw ba fay am bu noor la, te bu néewee - moom taw bi – te ab digam gàtt, garab yi dañuy jekki-jekki fàddu, bu ko defee ñax yi nuy wax Sawaana yu ñu wuññi yi des fi. Lu ñu gën a sori Sawaana yu ñu wuññi yi, tey gën a jege Tàkk gi, taw yi di gën a néew, ñaxi Sawaana yu ndόol, yu gooy yi di gën a feeñ.
- Gàncax yu Tàkk gu tàng gi: ñi ngi ci Tàkk gu mag gi ak ci tàkkug Somaali gi ak gu Kalahaari gi, taw ya foofa lu néew la, looloo tax gàncax yu gàtt a fay màgge, yu ami dég, yu ndawi xob, walla yi li ñuy wax (cire) daakaame walla njooy-njooy di muur, walla ñuy yu yor xob yu dijj, yuy denc ndox niki Sabiir, walla ñuy ay garab yu yor ay peer yu gudd niki garabu tàndarma.
- Gàncaxi Géej gu diggu gi: ñi ngi ci tefesi bëj-gànnaaru sowwu Afrig, ak ca gën jaa soriy bëj-saalumu sowwu Afrig, taw ya fa am yu jamonoy sedd la, garab ya day wert saa su nekk, yenn ya yu guddi peer lañu niki yu reseñ ya, yeneen ya seeni xob day muurook daakaande (cire) niki garabi limoŋ yi ak suraas, bokk na ca garab ya fa am ba tay : Saytoon, Koko, Ron, Kooni
- Gotti Diiwaan bu Siin bi: yii gott ñi ngi màgge ci tefesug bëj-saalumu penku gu gox bi, ya ëpp solo ciy garabam : Sanawbar, baloot ak xay, nit di leen dagg, ngir bay ci barab yi ñu nekkoon.
- Ñaxi barab bu diggdoomu bi: ñi ngi ci digg Laamaaru Ecopi, ci bëj-saalumu Afrig, fi ñuy tudde diiwaanu Fald, taw ya fay am yu noor lañu, ñax yu diggdoomu yi di fa sax, yooyu ñax ak barab yooyu ñuy sax, dees leen di jàppe ay gën ji sàmmuyaay ñeel lu aju ci yar ag jur.
- Gàncaxi doj yi: mi ngi ci Laamaaru Ecopi, ak Lamaaru ngéej yu Yamoo yi, fi jóori doj yu yékkatiku yi nekk, gàncax ya day toftaloo, dëppook ni tàngoor wi ak taw bi di toftaloo, bu ko defee gàncaxi diiwaan yu tàng yi di sax ci ron doj yi, di jàll ba ci gàncaxi diiwaan yu sedd yi, ba ci yuur (galaas) yi ci kaw njobbaxtal yu kawe yi.
Afrig gu Bëj-saalum • Alseeri • Angolaa • Bene • Botswana • Burkinaa Faaso • Buruundi • Kamerun • Kap Weer • Réewum Diggu Afrig • Bennoo yu Komoor • Kongóo-Brasaawiil • Kongóo-Kinshasa • Kot Diwaar • Jibuti • Isipt • Eriitere • Ecoopi • Gaboŋ • Gaambi • Gana • Gine • Gine-Bisawóo • Gineg yamoo • Keeñaa • Lesoto • Liberiyaa • Libi • Madagaskaar • Marook • Malawi • Mali • Móoris • Gànnaar • Mosambik • Namibi • Niseer • Niseeriyaa • Ugandaa • Ruwandaa • Sahara gu Sowwu • Sao Tome-ak-Principe • Senegaal • Seysel • Siraa Leyoon • Somali • Sudaan • Suwaasilaand • Tansani • Cadd • Togo • Tuniisi • Sambi • Simbaawe


text:
Alaaji Maalik Si
Alaaji Maalik Si ma nga gane àdduna Dëw Faal wetu Gaaya bokk ci tunduw Dagana ci atum 1855. Waa-juram wu góor tuddoon Usmaan, wu jigéen Faa Wàdd Wele. Mi ngi jànge alxuraan Luga ci kenn ci taalibey Alaaji Omar Futiyu Taal yi. Bi mu doonee mag la dem Màkka, bi mu dellusee sax ci jaamu Yàlla ak jàngale ak dugal ñi duli jullit ci lislaam. Ci noonu la tase njàngalem yoonu Tiijaan ci Senegaal jaare ko ci tuxoom yi ci Jolof, Kajoor ak Ndar. Ci mujj gi mu dëkksi Tiwaawan ci 1902. Fa la njëkk a wootee gàmmu.
Juddoom[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ma nga gane àdduna Dëw Faal wetu Gaaya bokk ci tunduw Dagana ci atum 1855. Waa-juram wu góor tuddoon Usmaan, wu jigéen Faa Wàdd Wele. Usmaan moom doonoon doomu Muhaz miy doomu Mohamed, sëtu Yuusuf, Daraaman, Sire, Bubu, Yahya, ñoom ñépp di sëti sëriif Sams Eddin, loolu moo ko tax a askanoo ci araab. Baayam Usmaan, moo bàyyikoo Gànnaar fa mu doon jànge, ci Ustaas Muhamadu Baaba Al Daymani, ñëwoon Waalo doon fa wut ab téere bu kenn kii di Maalik Sow bu Gaaya rekk yoroon, ba mooy mujj doon turandoowam. Ñoom dañoo mujj dooni wolof, ndax ay maamam sax yàggoon nañu waalo, takkoon fay soxna.
Njàngam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ni bépp doomu waalo-waalo, ba mu doone gone la dal baa, nijaayam Alfa Mayoro moo ko doon njëkk a jàngal ba yàgg turandoom Cerno Malik Sow jël ko. Ci 1863, bi muy am 8 at, la dem Sagata ca Jolof ci baayam ba Amadu Si, mu jógeeti fa dem ci yeneeni ustaas, ku ci nekk taggak ko ci sag maneel, (fiq, nos-wax, Tawjiid, añs), ku ci mel ne Ceerno Ngañ Ka mi mu àndaloon dem Careen ci Fuuta Tooro ci 1873, bi muy am 18 at la jeexal njàngum alxuraanam ci tukkeem ca Fuuta, ba tay, ca Longe, cig leeral, ci sëriñ Abdu Bitey, ak ca Gànnaar. Ca la ñibbee dëkkam, Nijaayam Alfa Maayoro jox ko wird tiijaan ak maqaamay "mawdo", moom mi jëlee woon wird bi ci Alaaji Omar Taal ay at laata Maalik di judd. Te bii doonul woon benn lijaasa rekk bi mu amoon, ndax Mawdo Faal joxoon na ko ci 1876, ak Mohamed Ali it , ci ginnaaw bi.
Ginnaaw bi mu mokkalee alxuraan, la jàngi fiq, ci lu njëkk, këram la ko doon jànge, ginnaaw bi mu dem ci Sëriñ Muur Ka. Bi mu mokkalee fiq la dem jàngi àtteyiin ca Boxal ci Waalo daaraay Sëriñ Ahmadu Njaay, ak ca Kër Kodde ci Njambur daaray Sëriñ Moodu, ak ca Tayba Séy daaraay Sëriñ Moor Kal Séy. Ginnaw bi mu jànge Risaala, ci diggante 1882 ak 1880 mi ngi amoon 25 at, la dem Ndar ci Sëriñ Ahmadu Njaay. Mu jógeeti fa dem Njambur ngir àggalee fa njàngum àtteyiin ma te door jàng Xalil ci Sëriñ Birahim Jaxate ak Sëriñ Mamadu Wadd. Waaye at ma ca topp la jeexal Xalil ca Mbokkol ci Kajoor ci Sëriñ Masila.
Ci 1885, bi muy am 30 at, dajale woon na xam-xam bu jéggi-dayoo, loolu mayoon na ko mu man a doon ustaas, jamono yooyu bokkoon na ci ñi ëppoon xam-xam ci Senegaal, ndax lépp lu ñu manoon jàngale ci réew mépp jàngoon na ko, demoon na ci ñi fi ëppoon xam-xam. Ci tukkiy njàng yi mu defoon yépp, ca jamono jooju, jaaroon na ca tund ya ëppoon boroomi-xam-xam: Gànnaar, Fuuta, Njambur, Kajoor. ci dëkk yi mu dem man nan cee lim: Ndoj Séy, Pacaas, Ngicc, Jaabe Lidube, Orefonde, Longe Sëbe, Longe Fulbe, Careen, Ndar, Tayba Séy, Daraaman, añs.
Dundam ak jëfam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ginnaaw ag njàngam, Ngambu la dem dëkki di fa liggéey aka jàngale ngir dund ci ñaqam. Liggéeyam mayoon na ko mu man a aji Màkka jaare ko bëj-saalumu Fraas, ci Maarsey ak ci Aleksandri, ci 1889, amoon na 33 at.
Bi mu jóge Màkka am maqaamay alaaji, ci la sosee Sawiya bu Ndar ci 1892. Ganeji Jolof ab diir sos fa ay daara dellu Waalo. Ay tukkeem yu bari ci biir réew mi, ngir tasaare diine ak xam-xam, ak Wasifa yi doon ame ci Sawiya yi taxoon sancaan bi tambali koo fuglu, yaakaar ne day woote ngir xeex ko ak ngannaay yi. Ca la ko kaŋ ba nekkoon Ndar te nekkaloon fi sancaan bi (waa Fraas yi) woolu ngir mu joxe ay leeral ciy yëngu-yëngoom. Ñoom dañoo foogoon ne dafa dencooni ngannaay ci biir jakka yi, difa waajal xare ak ñoom. Bi ñu ko ci laaje mu ne:
«Yàlla daf nu digal, man ak yeen, nu jaamu ko, di julli ci moom. Ngeen bañ, ma nangu. man ak samay taalibe defuñu lenn lu dul kañ yàlla te di julli ci gën-gi-mindeef. Te li ngeen di wax ci ngannaay yi, genn ngannaay gi ma yor mooy sama kurus te moom laa fas-yéene xeexee ba Lislaam ak Tijaaniyaa tas ci àdduna bépp.»
Sancaan yi jàppoon nañu ne Alaaji Maalik moo doonoon nik ki ëppoon xam-xam te daq a jangalee ci réew mépp. Baat yii di nañu leen fekk ci dencu(archive) yu Senegaal yi ak yu Fraas. Seede yi gëna neex ci nopp ñooy yu Seex Sidiya, my sëtu yonnenti bi doonoon it sëriñu xaadir bu mag. Ginnaaw ba mu taxawalee sawiya ca Ndar, taxawal na beneen ci Ndakaaru ci wetu njéndul nguur gi. Njarnde la dem dëkki, jóge fa dem Jaksaaw, laataa muy dem Tiwaawan ba faaw. Jibril Gëy moo ko fa woolu woon ngir mu defal leen tafsiir Alxuraan, ñu faf ko fa téye, ci 1902 mu sos sawiya bu Tiwaawan. Ci yokkug ndongo yi, mu jël yeneen ustaas ngir ñu jàppale ko ci njàngale mi. Ca daaram ja, daa nañu fa jàngalee bépp xeetu xam-xamu lislaam. Ci téemeer ak lu tekk ci ndongo yi mu yoroon, lu mat juroom-fukk daan nañu dem itam ci jànguy nasaraan si, doomam sëriñ Baabacar Si daa na ca dem, Loolu firnde la ci xelam ak gis-gisam bu ubbeeku.
Ci Tiwaawan la wootee Gammu gu njëkk, ngir màggal seydinaa Muhammad. Mu door njàngale mu diggoodi, dëkk bu ne mu yabal fa ab muqadam bu fay jàngale diine.
yenn ciy téereem[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Ifham al munkiru jaani: téere bu muy jàngale luy tiijaaniyaa, ustaas Rawaan Mbay moo ko tekki ci wu-fraas
- Khilaçu ez-Zahab: mooy téere bi gën a mat buy wax ci jaar-jaaru yonnenti bi, ba mu juddo ba, ba muy génn àdduna, Rawaan Mbay moo ko tekki ci wu-fraas
- Sharh Khilaçu ez-Zahab: faramfacce gu téere bi, moom mi bind téere bi moo ko def
- Faakihatul Tullab: est un précis sur la Tijaniyya et ses pratiques.Traduit en français par l'éminent Professeur Rawane Mbaye
- Dîwân: ay woy la ci yonnenti bi, Ahmed Tiijaani, Alaaji Omar Taal, ay xam-xami diine, ay xelal ngir jullit ñu rawatina tiijaan yi
- Khutbatul Jumu'a; digle julli ajjuma
- Khutbatul 'I'd: digle julli tabaski ak korite
- Kifayat ar-raghibîn: ( li aji-gëm gi soxla) ustaas Rawaan Mbray moo ko tekki ci wu-fraas
Téerekaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (en) Michael A. Gomez, Malik Sy, Bokar Saada and the Almaamate of Bundu, Chicago, University of Chicago, 1985, VIII-484 p. (Thèse)
- (fr) Cheikh Tidiane Fall, El Hadji Malick Sy à Tivaouane de 1902 à 1922, Dakar, Université de Dakar, 1986, 92 p. (Mémoire de Maîtrise)
- (fr) Rawane Mbaye, La pensée et l'action d'El Hadji Malick Sy : Un pôle d'attraction entre la Shari'a et la Tariqa. Vie et œuvre de El Hadji Malick Sy, Université de la Sorbonne nouvelle, Paris III, 1993 (Thèse)


text:
1Amalaka atoken u n'asok ti káabiinu koone. N'ijuk káaloofiiloof kéeneyina t'etiir bufor bu bibin t'etaam i. Ake n'asaan ko ejaab ite kaayeen kéesulie-sulie ku. 2Káaloofiiloof ku ni kífeŋgin kaayeen kéesulie-sulie ku. Hárunda nu húnuutin toko, híyemi naane hite sineemak sómbokun. Taanak tu nu túkumb, eyam i yooŋ n'ébaani iŋ'ite hárunda hite kaayeen ku. 3Bábaŋgur nu búnuutin ti hárunda hu, abe n'uŋu burko fererer t'etaam i. Nu buwunee sembe site káhinu t'áseñji t'ésuk i naane bilaŋguut bu. 4Ake n'aane bo utum bugor mahos mu, nu ñunukanuk ñu, nu doon fe déelooñina, kane arko taŋ bo bibete bakan kéehinutee ku tu kúyuut ékeetanuma yite Atambatun. 5Bábaŋgur bu buwunutee sembe site kayoolu bakan kondu; beeneyen kep bíhiniin t'áseñji tu boko kiim hutok. Abe káseñji ki bábaŋgur bu kiŋki bíhin kúmoomi naane kite an e elaŋguut ebete. 6Ti kiim kondu hutok hu, ésuk i kaŋesu eket i, bare iti kajuk yo. Boko kámaŋi kaketu, bare eket i kateyiiin. 7Bábaŋgur bondu búmoomi naane bifaliñj bite bija ti hitiik. Busolasol ti kikaw ku aŋ'a̱juk naane búkuhe bite bákayi bite éwurus, abe ñuhooŋu ñite te bo ñúmoomi naane ñite kúŋgowulan. 8Bihan bite te bo bikambakamb naane wan wute anaare, abe wúŋiiŋ wu naane wute éŋaŋ. 9Búkooki tu búsus bite te bo aŋ'a̱juk naane sibaŋgal site mañ, abe síbend site te bo uŋu suwen naane bisaret beehooje bi sifaliñj siñake seetey bija bite hitiik. 10Bibajabaj kiyet keebaje wubetu naane wute bilaŋguut bu, abe ti kiyet kite te bo ti bibaje fu sembe site káhinu ku ésuk i t'áseñji tu boko areeŋ kiim hutok. 11Áyi ite te bo aamo fu amalaka eesaanee u kaayeen kéesulie-sulie ku; huruwu hoone ti kíhaminiin kite Esuwif i «Abadon», ti kigerekaay «Apoliyoŋ» (aamo fu «Ábuja u»). 12Kátaañi kítiyar ku kihabanaa. Wike wúsuba wuwarawar bibin. 13Amalaka atoken u n'afeeneŋ n'asok ti káabiinu koone. N'ijam kaaji ni kíhaminn tu suwus sibaakiir site ataabul ite wusarah wu ite éwurus i eeemo u hágila Atambatun. 14Kaaji ku ni keene amalaka atoken u n'afeeneŋ: «Á̱jendin emalaka i bakabaakiir ku keefaakee ku ti kaayelu kómbokun ku kiŋki kaane Ófurat.» 15Emalaka i bakabaakiir ku keefaree ku bija t'ewahatu yendu, nu tu hunak hondu, ni ti hiim hondu, ni t'emit yendu ni kájendinee kaanuku keeyool efej efeeneŋ ti síhaaji site kúŋgowulan ku. 16Esulaan keehooje kabinabin keerabee ti bifaliñj. Ake n'asokam kaamo bakayem: kaamo similiyoŋ seemo síteemeer súsuba. 17Ti beefeeñam bii, iye i ijuke fu bifaliñj bu ni keerabee ku te bo: kasiimasiimo sibaŋgal seelaañe jif naane sineemak, nu súbulool naane bufor beejaaŋe, abe nu surombaay naane efor yéetife toko-toko. Kikaw kite bifaliñj bu kunokooranokoor ni kikaw kite bíŋaŋ, abe sineemak ufu súnuutin tu ñutum ñite te bo, ni hárunda, n'efor yéesufe. 18Wútaañi wondu wúhaaji wu wuwu wúnuutin tu ñutum ñite bifaliñj bu nu wuyool efej efeeneŋ ti síhaaji site kúŋgowulan ku. Wo weemo fu sineemak su, ni hárunda hu, n'efor yéesufe i. 19Ábuki sembe site bifaliñj bu sondu tu ñutum ñite te bo, ni ti kiyet kite te bo. Kiyet kite te bo naane ñuroon. Kibajabaj kikaw, abe ne ko ni bifaliñj bu ifi bíhin t'áseñji tu kúŋgowulan ku. 20Bakaaku kúŋgowulan, ku wútaañi wondu wuyoolut ku, naane bondu bibaje i fe, kawatanooreit ñurok ñooniin ñeejakut ñu ñi kanoŋke ñu keerok nu sumoŋiiin. Kawasut kájeŋgin kite sirab su, nu ñúwisenum ñite éwurus i, ni ñite ehalis i, ni ñite ñañ ñu, ni ñite bujuju bu, ni ñite kunuk ku, ñeeemo ñu ñiyinaat kajuku, ñiyinaat kajamu, ñiyinaat yooŋ bija. 21Bokondu kawatanooreit yooŋ naane kayoole i bakan, ni naane ii kálugus, ni naane ii kaŋot ni bakan ki kaseñeit, ni naane ii kákuwat.
Copyright
Learn More


text:
1Jñan cha' tsu'hue 'in tloo Ndiose lo'o Ñi X'nan na Jesucristo, ñi nu ntsu'hui cha' cu'ni xñan bsya 'in nchgaa nten tsatlyu lo'o ne' cua' ngujui, xa nu quiaan ñi xiya' lo' culo ñi tñan 'in na. 2Can' cha' tyon tiyaa lo' chcui' cha' tsu'hue 'in Ndiose nchgaa xaa, cunan ña'an nu qui'ya ne' cunta lo'o cha' re, tla cha' chcui' lo'o ne', a cunta taa cha' tnu tiquee 'in ne', cui' cuaña'an chu'hui cha' tlyu ti' 'in xa nu culo'o 'in ne'. 3Si'yana tiyaa xaa a cu'ni cunta 'a ne' cha' nu ñi 'in Ndiose, cui' ca nu nde cunan ne' scasca nu culo'o 'in ne,' se'en nu quine 'in ne' cha' nu ndu'hui cuiya' ti' ne', 4tyi'o tso' ne' sii' cha' nu ñi 'in Ndiose, lo' chcui ncha'an ne' scasca cha' nu ndlo que nten. 5Una nu'huin xñi cunta 'in lo'o nchgaa loo cha', ta loo tyijyin scasca nu ti'i, chcui' cha' tsu'hue 'in Ndiose, lo' tucua tñan ña'an cha' nu cua' mdaa ñi 'in. 6Si'yana nan' cua' mdyaan 'ñan, ntan ñi xaa cujui ne' 'ñan, cua' nchcui cuii' tsaan nu ntsu'hui cha' tyi'on loo chendyu re. 7Nan' cua' m'nin canan lo'o tñan re, cua' m'ni tyin tñan nu ntsu'hui cha' cu'nin, lo' mxu'hua se'en cha' nu ya qui'an tin'. 8Cua' ñii ntan cha' tsu'hue nu taa Ñi X'nan na 'ñan tsaan nu cua' mdi'in tyaa ñi, ñi nu lca bse nu ñi ndi'in cha' 'in, una si'i 'ñan nan' ti, cui' ca nu lo'o nchgaa nu tsu'hue ntsu'hui tiquee nta tsaan nu quiaan ñi xiya'. 9Cha' tca caan se'en ndi'in nu ndla la, 10si'yana yu Demas ngula yaa' yu 'ñan lo' mxitucui yu nde quichen Tesalónica, si'yana lyee la lca tiquee yu lo'o cha' nu nchca loo chendyu re. Yu Crescente nguiaa yu se'en lca Galacia, lo' yu Tito nguiaa yu se'en lca Dalmacia, 11xca ti yu Luca nguinu yu lo'on. Can lo'o 'in yu Marco si'yana tsu'hue nda yaa' yu 'ñan lo'o tñan 'in Ndiose. 12Yu Tíquico cua' ngua'an tñan 'in yu nguiaa yu quichen Efeso. 13Xa caan, quian 'ya te' nchcun' xaa tlya', cui' nu mxnun quichen Troas ña'an 'in yu Carpo, cui'ya nchgaa quityi can' lo'o nu ndon loo la can'. 14Yu Jantro cuityi chcuan can', lyee 'a mdaa yu cha' nsin' ti' 'ñan, una Ñi X'nan na —su'hua lyiya' 'in yu cua' ña'aan tñan m'ni yu—. 15Cuaña'an nu'huin xñi cunta 'in lo'o yu, si'yana lyee 'a mna'an ti'i yu 'in na lo'o cha' nu ndlo'o na. 16Xa culoo ncua cuiya' cha' 'ñan tloo bsya, a tucui nu mda yaa' 'ñan, nchgaa tucui ngula yaa' 'ñan, una jñan 'in Ndiose si'yana a cu'ni cunta ñi cha' can'. 17Una a ngula yaa' Ñi X'nan na 'ñan, cui' ca nu mdaa ñi juesa ycuin' ña'an nguiaa cha' tsu'hue 'in Ndiose, cuaña'an yato'o ngune 'in nchgaa ne' gentil. Cui' ñi —ngulo laa ñi 'ñan tu'hua cuichi—, 18ticui' cuaña'an culo laa Ñi X'nan na 'ñan lo'o nchgaa la ña'an cha' nu ti' ljyaan 'ñan, lo' cu'ni ñi cunta 'ñan tsaya' nu tyi'an la se'en nu ndlo ñi tñan la ni' cuaan, scati ñi cu'ni tnu na tsala xaa. Amen. 19Chcui' cha' 'in Prisca lo'o Aquila tñan loon, a cunta lo'o Onesíforo tsatlyu lo'o nu ndi'in na'an 'in yu. 20Yu Erasto nguinu yu quichen Corinto, lo' yu Trófimo mxnun 'in yu quichen Mileto si'yana ti'i yu. 21Cha' tca caan lja nu ti' lyijyi qui'ya ti'in tlya'. Yu Eubulo nchcui' cha' yu 'in, a cunta lo'o yu Pudente, yu Lino, Claudia, nchgaa jun nchcui' cha' jun 'in. 22Ñi X'nan na Jesucristo tyi'in ñi lo'o tsala xaa, cui' cha' tsu'hue 'in ñi quinu lo'o um cunda scaa um. Amen.
Copyright
Learn More


text:
1Wë nöö un dee Galasia sëmbë u mi dë, andi seei du unu mbei un don sö? Sëmbë hën ko ganjan unu gaanfa sö nö, mbei un lasi unu seei te un fëëkëtë di fa Jesosi Keesitu bi dëdë da unu nö? Ee! A bigi a mi da unu. Biga fa u bi tja Gadu Buka ko da unu dë, nöö u bi kondëën gbelingbelin da unu te a dë kuma a unu fesi seei de bi tja Masa Jesosi go peka a di lakpa pau kii. Sö wë un bi fusutan di Buka tjika e. 2Nöö hën wë mbei mi kë hakisi unu wan soni. Fa un bi kisi di Akaa u Gadu dë, fu di un bi ta hoi wëti mbei nö, naa fu di u bi konda di Buka da unu hën un ko ta biibi nëën? 3Wan a' fusutan nö? A fesi di un bi ko a Masa Jesosi, nöö di Akaa u Gadu hën bi seti di wooko a unu hati. Ma nöö fa u dë aki, un kë puu unu seei a di Akaa leiki tjëën go dou ku di fuunu seei kaakiti nö? 4Hii dee sitaafu un bi tja a fesi di un bi ko njunjun a di biibi dë, nöö u sösö un tja de nö? 5Nöö fa Masa Gadu ta da unu di Akaa fëën ta du foombofoombo soni a unu dë, nöö faandi mbei a ta du sö? Fu di un ta hoi wëti mbei nö, naa fu di un bi jei di Buka nöö un ko ta biibi nëën? 6Wë dee sëmbë, mi kë fuun toona mëni di soni di un bi jei u di gaan sëmbë fuu de kai Abahamu. Biga de sikifi soni fëën a Gadu Buku taa, fa a biibi Gadu dë nöö fëën mbei Gadu si ën kuma an booko ën wëti wan daka. 7Nöö hën a ko fika sö taa dee sëmbë ta biibi Gadu nöö de wë Gadu ta luku kuma gbelingbelin mii u Abahamu ˻biga de djei ën a di biibi˼. 8Nöö di Buku u Gadu bi taki tu taa te wan daka nöö dee sëmbë dee an dë Isaëli sëmbë o ko ta biibi, nöö Gadu o si de kuma de an bi booko ën wëti wan daka fu di biibi u de hedi. Nöö di Buka u Masa Jesosi aki sö, hën wë i si di Buku bi taki dë e. Nöö hën wë Gadu bi ta mëni tu di a taki da Abahamu taa: A i hii föluku u di goonliba sa feni heepi. 9Nöö da sö e, dee sëmbë. Ee u ta biibi kumafa Abahamu bi biibi, nöö woo feni di bunu u Gadu leti kumafa i si di gaan biibima dë bi feni ën. 10Ma hii dee sëmbë dee ta mëni u de hoi wëti fu de ko dë bumbuu sëmbë a Gadu wojo, nöö di siba u Gadu kisi de kaa e. Wë biga a dë a di Buku u Gadu taa: Ee wan sëmbë ja ta hoi hii dee wëti u Gadu tuu dee dë sikifisikifi a di Buku aki, nöö di siba u Gadu dë a i liba e. Sö di Buku taki. 11Ma nöö u sabi kaa taa na wan sëmbë sa ko bumbuu sëmbë a Gadu wojo fu di a ta hoi wëti hedi e. Biga di Buku taki möön taa: Di sëmbë di ko bumbuu sëmbë a Gadu wojo fu di a ta biibi nëën hedi, nöö hën nöö o feni di libi u Gadu. 12Nöö wëti hoi, nëën da biibi e, dee sëmbë. Biga dee wëti dë seei taki taa: Di sëmbë di ta du ˻hii˼ dee soni dee dë sikifisikifi aki o feni libi a Gadu. Wë nöö nëën da biibi möön e. ˻Nöö hën tu, fa a taki dë, nöö hën da dee wëti siba u kaa. Biga na wan sëmbë tjika u hoi dee wëti u Gadu söndö misi.˼ 13Ma fa i si ˻Jesosi˼ Keesitu sai dë, hën puu u a di siba u dee wëti naandë. Biga di Buku taki möön taa, Hiniwan sëmbë di de tei hëngi a pau kii, nöö di siba u Gadu wë kisi ën. Nöö fa de tei Masa Jesosi hëngi a di lakpa pau kii dë, nöö hën wë da di siba u Gadu kisi ën fuu hedi e, dee sëmbë. 14Nöö di soni mbei a du ën, fu hii sëmbë sa feni di bunu u Gadu awaa, kumafa Gadu bi paamusi Abahamu. Nöö a ko dë taa ˻na Isaëli sëmbë wanwan ma˼ hii sëmbë, ee i biibi a Jesosi Keesitu liba nöö joo feni di bunu dë. Nöö Gadu o da i di Akaa fëën tu di a bi paamusi u, fu di i ta biibi nëën liba. 15Wë dee sëmbë u mi aki o, un boo taki di soni aki sö kumafa libisëmbë guwenti taa te i ku wan sëmbë mbei buka a wan soni te un sitampu ën a lanti fesi, nöö na wan sëmbë sa puu di buka dë möön e. Nöö söseei de an o sa buta wan oto soni nëën liba möön tu. Biga di buka mbei sö kaa. 16Nöö sö wë, Masa Gadu mbei wan buka ku Abahamu te a kaba taa a di böngö fëën hii sëmbë u goonliba sa feni heepi. Nöö fa a taki ën dë, an bi taa “dee böngö” e, ma a bi taa “di böngö”. Nöö di böngö dë nöö hën da ˻Jesosi˼ Keesitu. 17Nöö di ten di Gadu bi mbei di buka ku Abahamu naandë, nöö dee Isaëli wëti an bi dë eti e. A baka föhöndö-ku-diiteni jaa bifö dee bakamii fëën ko kisi dee wëti a Gadu awaa u de musu hoi. Ma nöö fa de ko kisi de seei, ma dee soni Gadu bi paamusi Abahamu di a mbei di buka ku ën dë, de an puu möönsö. 18Biga ee a dë taa dee wëti dee ko a baka dë musu hoi ufö sëmbë sa feni dee bunu u Gadu, nöö an bi o dë taa Gadu ta da sëmbë dee bunu fëën u sösö fu di paamusi fëën hedi. Ma na sö a dë e, dee sëmbë. Gadu ta da u dee bunu fëën u sösö ku ën bunuhati ˻söndö u ta hoi wëti e˼, fu di sö a bi paamusi Abahamu. 19Wë nöö mi hakisi unu e, dee sëmbë, ku un pakisei Gadu da u dee wëti? Wë a da u de faa lei u andi da bunu ku andi da hogi, nöö fu de hoi u a pasi tu fu te dou di juu di Masa Jesosi o ko. Biga hën wë bi da di böngö di Gadu bi paamusi Abahamu taa woo feni heepi nëën. Nöö di paamusi di a bi paamusi dë, a hebi möön dee wëti a bi da a baka e. Biga di Gadu bi mbei di buka ku Abahamu, nöö hën ku ën wanwan tö nöö bi mbei ën. Oto sëmbë an bi dë ku de a de mindi. Ma dee wëti, mindima hën wë tja de ko e. Biga Gaangadu manda dee basia fëën köndë u de tja dee wëti ko da Mosesi, nöö hën Mosesi tei de hën a tja de go da dee Isaëli sëmbë fu de musu ta hoi. 21Wë nöö unfa un mëni u dee wëti dë? De ta fia ku dee paamusi u Gadu dee a bi paamusi Abahamu nö? Wë nönö, de an ta fia ku dë e. Kwetikweti. Biga ee wëti bi sa dë di u bi sa hoi tee nöö hën u kisi libi a Gadu, nöö hën da wëti bi o mbei u ko bumbuu sëmbë a Gadu wojo tuu. Ma an dë sö e! 22Biga hii u libisëmbë tuu dë a hogidu basu, leti kumafa i si di Buku u Gadu bi taki kaa. Wa sa kumutu nëën basu fuu ko bumbuu sëmbë möönsö. Ma dee sëmbë dee ta biibi a Jesosi Keesitu liba, nöö de nöö sa kumutu a wogi du basu u de feni di bunu di Gadu bi paamusi dee sëmbë ta biibi nëën. 23Wë un boo taki ën sö, taa Masa Gaangadu bi buta u a dee wëti dë basu fu de ta hoi u gingin seei a pasi fu te ˻Jesosi˼ Keesitu ko. Nöö di a ko, hën a tja di pakisei u Gadu ko a döö taa ee u biibi nëën nöö woo ko dë bumbuu sëmbë a Gadu wojo. 25Nöö fa u dë aki, wa dë a dee wëti basu möön e, dee sëmbë, fu di u ko ta biibi a Masa Jesosi. 26Dee sëmbë o, fa un ko ta biibi a Jesosi Keesitu liba dë, nöö un ko miii u Gadu e. 27Fa i si un ko nama ku ën tei dopu dë, nöö unu ku ën tuu ko dë di wan sëmbë. 28Nöö aan toobi e, ee i dë Dju sëmbë ee ja dë Dju, ee i dë saafu ee ja dë saafu, ee i dë womi ee i dë mujëë, ma fu di un dë sëmbë u Masa Jesosi Keesitu, nöö unu tuu ko dë di wan. 29Nöö a Gadu wojo, nöö unu wë da dee gbelingbelin böngö u Abahamu e, nöö woon kisi hii dee bunu Gadu bi paamusi ën taa a o da dee böngö fëën.
Copyright
Learn More