text:
Nettali 5: Léegi àddina bi metti na
AADAMA ak Awa sonn nañu lool léegi. Ñu ngi ci biti toolu Eden. War nañu def liggéey bu metti ngir am lu ñuy lekk. Amatul garab yu rafet ak doom yu neex. Léegi, xaaxaam kese moo am ci suuf si, ak dég yu bare. Loolu yépp dafa leen dal ndaxte déggaluñu Yàlla. Nekkatuñu ay xaritam.
Waaye li gën a metti mooy dañu komaasee dee. Yàlla dafa leen tere woon benn doomu garab. Bu ñu ci lekkee, dinañu dee. Te loolu moo am. Bés bi ñu ko lekkee rekk, ñu komaasee dee. Ci dëgg, seen bañ a déggal Yàlla, amul woon benn njariñ !
Doom yi Aadama ak Awa amoon yépp, dañu juddu ginnaaw bi ñu leen génnee toolu Eden. Loolu moo tax ñoom itam ñu war a màgget te dee.
Céy, bu Aadama ak Awa déggaloon Yexowa ! Ñoom ak seeni doom dinañu am dund gu neex. Dinañu dund ba fàww. Kenn du màgget, feebar, ba pare dee.
Yàlla dafa bëgg nit ñi dund ba fàww ci jàmm. Nee na loolu dina am. Suuf si dina rafet te kenn du feebar. Nit ñi ñépp dinañu nekk ay xarit ci seen biir, nekk itam xaritu Yàlla.
Awa moom, nekkatul woon xaritu Yàlla. Looloo tax bi mu doon am doom, mu metti lool. Déggalul Yexowa, te gis nga ne loolu indil na ko coono yu bare, du dëgg ?
Aadama ak Awa amoon nañu doom yu bare, yu góor ak yu jigéen. Seen taaw bu góor, dañu ko tudde Kayin. Ki topp ci moom, dañu ko tudde Abel. Lan moo leen dal ? Ndax xam nga ko ?
Njàlbéen ga 3:16-23; 4:1, 2; Peeñu ma 21:3, 4.
Laaj yi
- Ban dund la Aadama ak Awa amoon ci biti toolu Eden ?
- Léegi, lan mooy dal Aadama ak Awa, te lu tax loolu ?
- Lu tax doomi Aadama ak Awa war a màgget te dee ñoom itam ?
- Bu Aadama ak Awa déggaloon Yexowa, ban dund lañu naroon a am, ñoom ak seeni doom ?
- Awa déggadi na Yexowa. Ban metit la ko loolu indil ?
- Ñaari doom yu góor yi Aadama ak Awa jëkk a am, naka lañu tuddoon ?
- Ñan ñooy yeneen doom yi nuy wone fii ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Njàlbéen ga 3:16-23 ak 4:1, 2.
Lu metti li Yàlla wax lu jëm ci suuf si, lan la def ci dundu Aadama (Njàl. 3:17-19; Room 8:20, 22) ?
Turu Awa, mu ngi tekki “ Kuy dund ”. Lu tax tur boobu baax ci moom (Njàl. 3:20) ?
Naka la Yexowa maye cér Aadama ak Awa ginnaaw bi ñu bàkkaaree ba pare sax (Njàl. 3:7, 21) ?
- Jàngal Peeñu ma 21:3, 4.
Yan “ yëf yu jëkk ” nga bëgg mu jeex ?


c: text/html

text:
9 février 2017
Wax nañ ni sahaabay yonent bi (YYJSM) musnañoo jëfëndikoo tandarma daadi naan ndox. Yonent bi (YYJSM) ni léen lii boknaci xéewël giñ léendi laaj ëllëk. Loolu jaaxal sahaabayi lool. Yonent bi (YYJSM) ni léen bu ngéendi lekkati da ngéeni wax :
bismillaahi rahmaani rahiimi wa h'alaa barakaatihii.
Bu ngéen suurée ngéen wax : alhamdulillaahi lëzii ach-bah'anaa wa ar waanaa wa an h'ama h'alaynaa wa afdalu.
Loolu moo léendi fegal laaj gi. Amna hadiis bu yonent bi (YYJSM) wax ni ñaari xéewël yii ñu bëri naxnañ léen ci muy wér ak féex.
Extrait de "Majmahu nuurayni fii fawaaidi darayni"
Auteur : Cheikh Ahmadou Bamba (Rta)
Transcription Wolof : Serigne Moustapha Lô Kholl

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nettali 45: Ñu ngi jéggi dex bi tudd Yurdan
XOOLAL ! Waa Israyil ñu ngi jéggi dexu Yurdan ! Waaye ana ndox mi nag ? Ñu ngi ci nawet. Taw bi bare na. Sànq rekk la dex bi feesoon dell. Waaye léegi amatul benn ndox ! Waa Israyil ñu ngiy jéggi dex bi ci suuf su wow, mel ni bi ñu doon jéggi géej gu Xonq gi. Fan la ndox mi dem ? Nañu seet loolu.
Fi mu nee nii, waa Israyil dañu war a jéggi dexu Yurdan. Yosuwe mu ngi leen di jottali li Yexowa wax. Mu ne leen : ‘ Saraxalekat yi ñoo war a jël gaalu kóllëre gi te jiitu ñu. Bu seeni tànk laalee ndoxu Yurdan rekk, ndox mi dina taxaw. ’
Saraxalekat yi daldi yëkkëti gaalu kóllëre gi, jiitu mbooloo mi, dox ba dugal seen tànk ci biir ndox mi, fekk dex bi dafa amoon doole te xóot. Waaye bi seen tànk laalee ndoxu dex bi rekk, ndox mi komaase di wàññeeku ! Loolu de, kéemaan la ! Yexowa dafa taxawal ndox mi bala muy agsi ci ñoom. Léegi amatul ndox fi ñu nekk !
Léegi saraxalekat yi yore gaalu kóllëre gi ñu ngi dem ci diggu dex bi, di dox ci suuf su wow. Ndax gis nga leen fii ? Mbooloo mi yépp daldi jéggi dex bi ci suuf su wow, fekk saraxalekat yi ñu ngi taxaw foofu ci diggu dex bi.
Bi ñu jàllee ba pare, Yexowa nee na Yosuwe mu tànn 12 góor yu am doole, te wax leen lii : ‘ Demleen fu saraxalekat yi taxaw ak gaalu kóllëre gi ci diggu dex bi. Jëlleen foofu 12 xeer. Bu ngeen àggee fi ngeen di fanaan tey, ngeen teglante leen foofu. Bu ëllëgee, bu leen seen doom laajee lu xeer yii tekki, nangeen leen wax ne xeer yooyu ñoo leen di fàttali kéemaan bi Yexowa def bi mu taxawalee ndox mi bi gaalu Yexowa gu kóllëre gi doon jéggi dexu Yurdan. ’ Yosuwe teg na itam 12 xeer fu saraxekat yi taxawoon ci diggu dex bi.
Bi ñu paree loolu yépp, Yosuwe wax na saraxalekat yi yore woon gaalu kóllëre gi ñu jóge fi ñu taxawoon ci Yurdan bi. Bi ñu ko defee rekk, ndox mi daldi ñówaat.
Josué 3:1-17; 4:1-18.
Laaj yi
- Ban kéemaan la Yexowa def ngir waa Israyil mën a jéggi dexu Yurdan ?
- Lan la waa Israyil waroon a def ngir jéggi dexu Yurdan, fekk loolu dina wone seen ngëm ?
- Lu tax Yexowa wax Yosuwe mu jël 12 xeer yu mag ci biir dex bi ?
- Lan moo xew bi saraxalekat yi génnee Yurdan bi ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Josué 3:1-17.
Bu ñu seetee bu baax li ñu nettali fii, lan lañu war a def bu ñu bëggee Yexowa dimbali ñu te barkeel ñu (Jos. 3:13, 15; Prov. 3:5; Saag 2:22, 26) ?
Bi waa Israyil jéggee dexu Yurdan ngir dugg ci réew mi leen Yàlla digoon, dex bi nu mu meloon, te loolu naka lay màggale turu Yexowa (Jos. 3:15; 4:18; Ps. 66:5-7) ?
- Jàngal Josué 4:1-18.
Lu tax ñu jëloon 12 xeer ci biir Yurdan bi te def leen ci Gilgal (Jos. 4:4-7) ?


text:
UME 2
Yën ci wun Nasiën batsi?
1. Wékawun ngë ka përo ko wi Nasiën batsi ja wi?
Nasiën batsi leemp inja wun, te leempun ngëko bëliëng. Kaats ujundi te ci wun narikaba. (Psaume 90:2) Nul ci wun ajug kakuran kawar kan ci ki di Biblë. (1 Timothée 1:11) Ngë ka përo ko wi na ja wi par nul leemp inja wun. — Jangiri Révélation 4:11.
2. Wé Biblë jawun uleka Nasiën batsi?
Iñaan netse win Nasiën batsi, par ngë purirëts pëwinul, ape inja uforsa ni bëlipal. (Jean 1:18; 4:24) Maa uci ngë teen ngëko ngi na leemp ngi, ngë purir pëme yën ci wun Nasiën batsi. Nasiën batsi leemp m’ko m’cumal. M’ko ka piban ne nul añgal inja te na lipë. Urëmbar batsi, ngëpesaj ni umundu ka piban ne Nasiën batsi aka uforsa. — Jangiri Romains 1:20.
Ngë purir pëwatsës ume uleka Nasiën batsi uci nja kë jangir Biblë. Di Biblë ngë purir pëme ko wi Nasiën batsi ñgal wi, ni ko wi na bër wi, ngë purir buts pëme ko wi nu ro wi uci bañaan do uwar o umaal. — Jangiri Psaume 103:7-10.
3. Katim Nasiën batsi ka jaa um?
Yeesu aja: “Paapu [nan cii di batsi], katimu kajënts ka ciin kan dëmbana ki.” (Lukas 11:2) Balon ka ja Nasiën batsi ka itim icumal pi, Narikaba ni Ajug. Maa yi cits itim, Nasiën batsi ka katim kaloole rin. Di kara pëleents aka bi katim Nasiën batsi ku rua bi. Di Manjaku katim Nasiën batsi ka rua “Jeuva.” Maa balon ka ru buts kul “Yahweh.” — Jangiri Psaume 83:18.
Di ilon Biblë, katim Nasiën batsi pënana, a ba tsu Ajug o Nasiën batsi. Maa bi Biblë picana bi, katim Nasiën batsi ci rul ko un wokan wi ngëyas 7.000. Yeesu leents bañaan katim Nasiën batsi bi nu jukan bi bukul. — Jangiri Jean 17:26.
4. Ne Jeuva tsunkar inja?
Unoor abuër di umundu tsari, maa ko wi ñgalats pëja ne, Jeuva tsunkarëts inja. Balon bañaan jaar ne Jeuva ka tsu inja wun unoor pa pëteen-teenan inja, maa ko wi cits ucar. — Jangiri Jacques 1:13.
Nasiën batsi wët inja përat ko wi ngë ñgal wi përo. Ngë wara pëlilan bi na wët inja bi përat ne nja ka fetsul o ngë ri ka fetsul. (Josué 24:15) Maa balon rat përo bañaan umaal, kawun unoor cum di umundu. Jeuva lilanëts pëwin kawaraats ki bañaan kë ro ki. — Jangiri Genèse 6:5, 6.
Jeuva ci Nasiën batsi ni m’mee atsunkar inja. Añgal inja pëci uwar di ubira. Di ka jon nu ba ni unoor ni bañaan bi kan nooran biki bacints bukul. Maa aka ko un ka wi na wama wët unoor pa ko tiës. Di Ume 8, nja kéé me ko un ka wi. — Jangiri 2 Pierre 2:9; 3:7, 13.
5. Um bi ngë purir bun pëwok Nasiën batsi?
Jeuva ja inja pëwokul, nja ka ñakan ni nul di bëñaan. Atsunkar kara iñaan. (Psaume 65:2; 145:18) Nul añgal pëpërar bañaan. A roon nu win uforsa wi nja kë ro wi pa përo uwar, ñgal bi nja kë juban bi. Ngë ci bajuban, maa ko wi laañgats inja pëwok Nasiën batsi o pëci bëfetsarul. — Jangiri Psaume 103:12-14; Jacques 4:8.
Jeuva wël inja wun ubira, kawun ngë ka pëpe pëñgalul. (Marc 12:30) Uci m’ci tsi pëwatsës umeu uleka Nasiën batsi a kë ro ko wi na ja wi, kë piban ne m’ñgalul te kë pe pëwokul. — Jangiri 1 Timothée 2:4; 1 Jean 5:3.


text:
19 décembre 2016
Yonent bi (YYJSM) neena nit ki bu faatoo dana woote junniy (1000) woote naan yéen sama doom yi, yéen sama mbok yi yéen sama xarit yi saraxéelléenma donte benn tibbu la wala wenn sagar wala genn ñaan ndax yalla yërëm maci. Ñoogi duggu ci pax mu xóot ta xat kon dégléen liñ léendi wax bala géeni ñëw fii. Xanaa xamuléen loolu géen yor yoroon nañu ko sàgganeko ba ñëw fii jariñu ñu darra.
Al Yaddaaliyu (YYDG) neena ci Xaatimatu Tasauffi ñi faatu liñ ngëna bëggë mooy dellu adduna donte benn waxtu lañ fay am. Ndax ñu mënë jëff lubaax lu léendi jariñ buñu delloo. Kon yaw miy dundu war ngaa gaawee sak dundu bala moo faat.
Ta ngay sàmmoonteek sa biir tay wattu say cër ak say noyyi. Ndax noyyi gune daa melni wurus woo xamni mën ga cee ame koom mudul jeex ba fawwu.
Ta nga xamni bayyi sa noyyi mu dem ci ludul toppu yalla sunu borom wala nga bayyiko mu dem ci ak mooy loolu pert gu rëyla ëllëk.
Na ngay dundël say waxtu ginaaw farata yi ci ay naafila guddi ak saraxe ak koor ci bës yiñ soppu kuci woor ak wird ak sikkar ak xalaat ginaaw boo xamee ba noppi.
Ta léep looy def nga ciy yéene aw yiiw, ak di béegël jullit yi di léen defal aw yiiw, ta ngay wutël sa boppu dok boo xamni dankoy saxal, ta diko seelal, ta diko nëbbu nitñi.
Ndax lu nitñi xam, lici ëpp du bëri njariñ ëllëk.
Booy ziàrre ku faatu da ngay taxaw ci kanamam xawa tollook ay tankam wax lii :
As-salaamu h'aleykum diyaara xawmin muuminiina wa innaa in chaa-allaahu bikum laahixuuna. Yarhamul laahu al mustaxdimiina minkum wal mustaaxiriina minnaa. Antum lanaa faratun wa nahnu lakum tabah'un. Annasal laahu wax-chatakum wa ammana rawh'atakum wa jah'alal jannata mih'aadan baynanaa wa baynakum. Allahuma rabba haazihil ajsaadil baaliyati wal h'izaamil naxiratil lëtii xarajat min dunyaa wa hiya bika muuminatu. Adhil h'alayhaa rawhan minka wa salaaman minnii. Allaahuma innaka tah'lamu h'adadahum wa rahmatuka awsah'u minhum faq'fir lanaa walahum.
Allahuma iq'fir lëhum wa arhamhum wah'fu h'anhum. Soo noppee nga jàng saaru ixlass fukki yoonak benn (11) ak saaru inna ah'taynaakal kawsara benn yoon (1) ak ayaatul kursiyu benn yoon (1).
Soo noppee nga yéene ko yool bi.
Sudee nak ki faatu da ngaa yaakar ci moom barke da ngay dem féeté ko ginnaaw, jublu penku, ñaan yalla sunu boroom ci barkeem mu fac say aajo. Ginnaaw bi nak nga ñaanal ko njéengël ak yërëmande ak ngërëmul sunu boroom.
Ñu bëri ci boroom xam xam yi neena ñu kuy ziàrre xabru nit ku baax boo waxe ñaan gii loo ñaan yalla danako nangu:
Allaahuma inniya as-aluka bijaahi nabiiyika muhammadin sallaa laahu h'aleyhi wa sallama wa anbiyaa-ika wa as-fi-yaa-ika wa suhëybin wa h'ammaarin ibni yaassirin wa h'imraana ibn husayrin wa tayfuurin ibn h'iisaa wa h'abdil laahi ibnil mubaaraki wa bi hàqqi waliyi hëëzaa dariihi an tusallii h'alaa sëydina muhammadin wa h'alaa aalihii wa sahbihii wa tusallima.
Boo demee ci bàmmeel nak war na ga teewlu bu baax baña def ci sa xol leneen.
Ku dem ci armeel wax lii sunu boroom danako bindël limup ñafa neek ciy tuyaaba.
Migi nii : Allaahuma rabba haazihil arwaahi wal ajsaadil baaliyati wal h'izaamil naxiratil lëtii xarajat mina dunnyaa wa hiyë bika muuminatun. Adhil h'aleyhaa rawhaan minka wa salaaman minnii.
Amna nettili yu waxni boo waxee ñaan googu, béep jullit bu sunu boroom mësë bind danala jéeglul. Batay amna nettili yu waxni boo waxee ñaan googu, danañ ko bindël limup ñi mësë faatu ak ñiy bëgë faatu ciw yiw.
Al Imaamul Q'azaaliyu (YYDG) neena ci Tibrul Masbuuk, H'abdullaahi Ibnu H'omar (YYDG) ak ñu bëri ci ay mbokkam amnañ fukki at ak ñaar (12) di ñaan yalla wann leen H'omar Ibnul Qattàb ci ay nelaw ginaaw bamu faatoo.
Bañ ko gisee, mu melni ku sangu ba génn, gàccoo ap morso, ñu laac ko :
-Nusa boroom defak yaw ?
-Muniléen bañu jugée ci yéen ak léegi ñaata at la ?
-Ñuniko fukkak ñaar (12 ans).
-Muniléen booba ba léegi maagici hisaab. Xaw tuuti ma alku buma sunu boroom jéegalutoon.
Extrait de Majmah'u nuurayni fii fawaa-i-di daarayni
Cheikh Ahmadou Bamba Mbacké
Transcription : Serigne Moustapha Lô Kholl
(SERVICE COMMERCIAL ) Email : toubamajalis@gmail.com | webtawfeh@gmail.com
(REDACTION TOUBAMAJALIS) Email : sennegueye@gmail.com tel.
Chargé de communication : +221 77 539 55 17


text:
Mbëj
Mbëj da di ag feeñte gu gisuwul ak bët, guy feeñ ci ag wootalante walla bëmëxante ci diggante yani mbëj yi. Ci gattal mooy gépp feeñte gu juddu ci jàmmaarloo gi nekk ci diggante: feppsaal yi, ñoom ci lu ëpp da ñuy tekkaaral, ak mbëjfepp yi nga xam ne ñoo ëpp yëngu-yëngu, ci biir xarefulwoon bi. seenuw demiin jur ab dawaanu mbëj.
Su ñu ko boole ak bijjaakon, mu jur beneen banqaas bi ñu duppee mbëjbijjaakon. Mbëj moo yor ay feñte yu jëmm yu mel ne melax, toolu mbëj ak dawaanu mbëj (ci lu bari dañ leen di jaawale).
Mbëj doon na “jaamu” nit bi gën, doon tamit raññeekayu àdduna bu bees bi. Dafay leeral sunu dëkkuwaay yi di doxal sunu këri koom-koom yi te jegeele nit ñi gënoon a soriyante.
Yanub mbëj[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yanub mbëj doon na lu ñu man a natt te man koo jëfandikoo, waaye doonul lu neex a faramface ak ay baat yu yomb a nand, ndaxte yombul leeral melokaan yi mu am dëgg-dëgg. Xayna li gën mooy wax lan la ak li muy sabab. lépp (lu mu man a doon) lu am yanub mbëj, man nañoo wootalante walla bëmëxante. Li gëstu yi wone mooy am na ñaari xeeti yani mbëj, benn bi lañuy woowe yan bu baax (+) moom mooy nekk ci biir saalu xarefulwoonu ne-ne yépp ak yan bu bon (-) (mbëjfepp) ñoo nekk ci li wër saalu xarefulwoon yi. Naka-jekk yan yu baax yu saalu xarefulwoon bi dañuy tolloo ak limu yan yu bon yu mbëjfepp yi ko wër.
Dawaan bu wéy ak bu safaanu[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ba fii danoo jàppoon ne, gépp ndombo goo jël, mbëjfepp yi dañuy yëngu saa su ne jëm ci benn jubluwaay ci biiram. Yenn saa yi nag dawaan bi du sax ci maase, muy ci doole walla ci jubluwaay bi. Ag noste mbaa ag ndombo gu ne mel lees di wax dawaan bu wéy. Am misaal man naa nekk ag noste gu ab tegle di doxal. Donte sax aajowoowul dawaan bi di am genn jubluwaay gu sax. Bari nañu ndombo yu mbëj yees di jëfandikoo yuy safaan jubluwaayu seen dawaan ci biir ndombo gi.
Gii xeetu dawaan lees di wax dawaan bu safaanu. Ndombo yu mbëj yu ëpp yi ñuy jëfandikoo, dawaan bu safaanu lañu. Cig ndombo gu dawaan bu safaanu, dafay laaj waxaale tamit baraayu ni dawaan bi di safaanoo, taraayu dawaan bi ak dend bi ci ndombo gi, moom rekk , bu mujj bi, doy na su fekkee dawaan bu wéy la. Ci baraay bi lañuy natte ñaata yoon la dawaan bi di soppi jubluwaay ci benn saa.
Mbëj ak Bijjaakon[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Liy wër ab mbëjfepp walla leneen lu mu man a doon lu am ab yanub mbëj day am melokaanu luy dox, moom lañuy tuddee toolu mbëj.
Soo jallaxee ay mbëjfepp, day am benn tool bu wër seenub jublu, moom la ñuy tuddee toolu bijjaakon. Dooley tool boobu dafa aju ci limu mbëjfepp yiy daw ak seen gaawaay, maanaam, ci yeneeni kàddu, ci dawaanu mbëj bi.
Soo jallalee ab dawaan ci ag lëmës, gu nekk wëñu përëm, ci nimu waree, lëmës googu day mel ne bijjaakon gu weñ, day xëcc walla bëmëx yeneen lëmës yi mu yemal wëñ. lëmës gu mel noonu su fekkee danga koo defaree ak ag wëñu përëm goo wëndeel cib weñ, day gën a yokk toolu bijjaakon ba cay juddoo. Su fekkee dangaa am ay lëmës yu bari, yu ñu wëndeel wëñ ci weñ, yu man a wëndeelu, nga boole leen ak yeneeni lëmës yu dul wëndeelu, yu am toolu bijjaakon bu tar, yu dawaan jaar, day jur jenn dooley doolerandu. Doole joogu moy wëndeel lëmës yu man a wëndeelu yi, mu daal di man a def liggéeyu doolerandu. Mu nekk ab jumtukaay bi ñuy woowe doxalukaay bu mbëj. Tay jii, doxalukaay yu mbëj yi ñooy doxal bépp wuutuloxo, tambalee bi ci gën a ndaw ba ca ba gën a ngande. Doxalukaay yi dañoo bari te am ay melokaan yu wuute.
Soppalikaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Njariñ li ci jëfandikooy noste yu dawaan bu safaanu moo ngi ci li ñuy man a yokk walla waññi dayoo bu ab dendam ci jëfandikoo jumtukaay bees di woowee soppalikaay. Ab soppalikaay ñaari taxañ yu tàqalikoo lay am, yees ber, yu ay wëñ yees lëmës cib dankub weñ (saalu soppalikaay bi). Ab dawaan bu safaanu su walee ci taxañ bu njëkk bi, ab toolu bijjaakon daf fay juddoo, mu jur moom itam, ab dend buy soppeeku ci jenn jamono ju nekk ci ñaareelu taxañ bi. Su ñu jëlee benn dayoo bu saal bi (weñ gi) ak yenn limi lëmësi wëñ yu taxañ yi, dees na man a yokk walla waññi dend bi ci nees ko bëgge. Kon, ab Soppalikaay di nanu tax a man a jëfandikoo dend bu suufe, ngir sunu kaaraange, ci kër yi, te terewul nu man koo jokkale, mu jóge cib digg bu mbëj bu sori, cib dend bu kawe. Manees naa jëfandikoo ab soppalikaay ciy fowekaay yu mbëj ak ci yeneen jumtukaay yu ndaw yu mbëj ba-tay. Maneesul a jëfandikoo soppalikaay cig ndombo gu dawaan bu wéy, ndaxte dawaan bi toolu bijjaakon ba muy jur duy soppiku.


text:
Ne-ne
Ne-ne, ñu xame ko ci frãse ci((matière))mooy li toggale (li composer) wépp yaram wu am ag nekk gu nu man a laal (une réalité tangible. Ñatti melokaanam yi ñu gën a miin nag, ñooy melokaan wu dëgër(l'état solide), wuy yol (l'état liquide) ak wu gaasu (l'état gazeux). Moom day jël barab(elle occupe de l'espace)te kemub ne-ne (la quantité de matière) ñi ngi koy natte ci jóor(la masse) (bu fekkee ne mbir mi dafa aju ci waññ xaajiiti ne-ne(particules de matière), deesi jëfandikoo mol(la mole) ).Ci noonu, ci xam-xamu jëmm, lepp lu am ab jóor rekk ne-ne la. Ci biir loolu, ne-ne yu ñu miin yi ñu wër, ñi ngi sosoo ci ay bariyon,kon ci waxiin wi nu baaxoo, boo ci déggee baatub ne-ne, nanga xam ne ne-ne bu bariyon lañu jubloo wax. Tekkiin wii kon boolewuñu ciboson yu dàttu (les bosons fondamentaux), yi nga xam ne ñooy tuxal ñeenti doole yu dàttu yi ak doonte am nañu ab jóor ak/walla genn kàttan.


text:
Suuf
Suuf si, mooy ñetteelu àdduna bi gën a jege jant bi, moom nag man nan koo woowee "Suuf si" walla "Àdduna bi", walla "Àddunaay Suuf" walla "Àdduna ju Baxa".
Suuf si nag bari na ay mindeef yu fi dëkk, nit ci la bokk, ci li nu xam fii rekk la ag dund am. cig xayma, boroom-xam-xam yi nee nañ, Àddunaay Suuf, mi ngi sosu am na 4,57 miliyaari at, te ag dund mi ngi juddu ci kawam ci diirub benn miliyaar ciy at. Moom nag jawwam soppikuna ci anam bu waral wërlaayam doon guy dundeef man a juddoo.
Kaw Suuf gu biti gi nag dafa séddatleku ci ay doj yu dëgër yu bari, di yëngu ci lu bari ci kawam ba leegi mat na miliyoŋi at. Daanaka 70% ci kaw Suuf si ay mbàmbulaani ndoxu xorom a ko muur, li ci des di ay gox aki dun. Ndox mu yollaakon mi ñu jàppee ne mooy yor dund, ci ni ñu ko xamee, Suuf si rekk mooy àdduna bi ñu gisagum bu ko am ci kawam. Ci biir Suuf si nag la fa na ne mooy: magma bi, ab saalub biti bu yollaakon biy jur toolu bijjaakon bi, ak saalub biir bi nga xam ne weñ la.
Suuf si day am ay digaale ag yeneen mbir yi ne ci kaw jawwu ji.
Diir bi Suuf si di def ngi man a def ab wër bu daj ci jant mooy 365,26 bés (bés di 24 waxtu)
Taariixam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Boroom-xam-xam yi àgg nañ ci man a xam yenn xibaar yi ci dembi Suuf si. Suuf si ak yeneen àddunaay nosteg jant bi ñoo ngi juddu am na booba ak léegi 4,57 miliyaar ciy at, doore ciw niirub jant(nébuleuse solaire), di ab donjub pënd ak gil(gaz) gu bàyyeekoo ci juddug jant bi. Ci ndoorteel gi muy ruy, wàllu Suuf si féete woon biti tambalee sedd, dem ba doon ab donj bu dëgër bi ndox tambalee dajaloo ci jawwam. Yàggul dara weer wi dal di ciy tegu, boroom-xam-xam yi, ci lu wóor jàpp nañ ne mi ngi juddoo cib mbëkkante ci diggante Suuf si ak benn mbir bu réyaam matoon 10% gu Suuf si. Benn xaaj bi des ci Suuf si(yokk réyaayam), beneen bi nekk weer wi, dend ak moom.


text:
Koor
Koor mooy juroom ñenteelu weer ci arminaatu jullit ñi. Weer wii mooy ndoorteelu wàccug Alxuraan ci suuf. Bokk na ci li tax jullit ñi di ko woor: magal ko. Woor Benn la ci ponki Lislaam yi.
Moom nag am na fukk ciy ne-ne (matière):
Tëraliin
- 1 Xamle luy koor, taariixu ag farataalam
- 2 Ngënéelul koor aki njariñam
- 3 Li ñu sopp ci koor
- 4 Li ñu sib ci koor
- 5 Koor gu ñu araamal gi
- 6 Warug woor weeru koor
- 7 Ngënéelul def lu baax ak njekk ci ramadaan
- 8 Saxug weeru koor
- 9 Ponki koor (ay farataam), ay sunnaam, yu ñu sibam
- 10 Luy yàq koor, ak lu ñu daganal ci ku woor mu def ko, ak lu ñu ko ciy jéggal
- 11 Kafaara
Xamle luy koor, taariixu ag farataalam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xamle luy koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Koor ci làkk : bañ a lekk, bañ a naan.
Bu dee ci sariiya nag : bañ a lekk, bañ a naan, bañ a séy, bàyyi it mbooleem yiy dogloo la ko dale ca penkug fajar, ba ca sowug jant bi, ngir nag yéenee jaamu Yàlla.
Taariixu ag farataal koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yàlla (t.s) moo farataal koor ci Muhammad (j.m) , niki mu ko farataale ca xeet ya ko fi jiitu woon ca waxam ju tedd ja: «Yéen ñi gëm, farataal nañu ci yéen koor, ni ñu ko farataale ca ña léen jiitu, ndax ngéen am ag ragal Yàlla»
Loolu di woon ci bisub altine ci weeru baraxlu, ci ñaareelu at ci gàddaay gu barkeel gi( juge Màkka dem Madiina)
Ngënéelul koor aki njariñam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ngënéelam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ramadaan am na ay ngënéel yu màgg te bari, yu yeneen weer yi amul, àddiis yiy saxal loolu te di ko feddali yu bari lañu : Waxam ja (j.m) : «Julli yi juroom, àjjuma ba àjjumawaat, ramadaan ba ramadaanati, dana ñu far bàkkaar yi nekk ci séen diggante, bu ñu teetee bàkkaar yu mag yi».
Waxam ja (j.m) : «Ku woor ramadaan ngirug gëm ak sàkku tuyaaba, jéggalees ko li jiitu ciy bàkkaaram».
Yonnant bi (j.m) wax na ne : «Gis naa waa ju bokk ci sama xeet wi muy yalgat ngir mar, déeg bum dem ñu aaye ko ko, koorug ramadaan dikk wëgg ko, nàndal ko».
Waxam ja (j.m) : «Guddi gi njëkk ci ramadaan bu jotee, dañuy jéng saytaane ak way féttéerluy jinne yi, tëj bunti sawara, du ñu ci ubbi benn, ubbi bunti àjjana, du ñu ci tëj benn, bu ko defee aji woote, woote ne: yaw miy sàkkuw yiw dikkal, yaw miy sàkku ay dëppal, Yàlla am na ñu ñu goreel ci sawara, te loolu guddi gu nekk lay doon».
Waxam ja (j.m): «Koor de pakk la bu lay fegal sawara, ni pakk di fege boroom cib xare».
Waxam ja mu nee (j.m): «Ku woor ab bis ngir Yàlla (t.s) Yàlla dana soril jëmm ja sawara lu tollook juroom ñaar-fukki nawet ngir bis boobee».
Waxam ja (j.m): «Ki woor de bu dogee lu mu ñaan Yàlla may ko ko»
Waxam ja (j.m) : «Àjjana am na bunt bu ñu naan Rayyaan, ku dul ñi woor duñu ca jaar, bu ko defee ñu ne: ana ñi wooroon, ñu daal di dikk, ku dul ñoom nag du dugg, bu ñu duggee it ba noppi ñu tëj bunt ba, keneen du dugg»
ay njariñam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Koor am na ay njariñ yu ruu, yu mboolaay ak yu wér-gu-yaram ñooy:
- Bokk na ci njariñi ruu yu koor yi : moom day tax nga man a muñ, taggate ci, di tax it nit ki di wattoonteek bakkanam ak a jiyaar ak bànneexam, di jur ci bakkan ag ragal Yàlla te di ko ci suuxat, rawati na ragal Yàlla gi nga xam ne mooy sabab su mag si tax ñuy woor, moom la Yàlla (t.s) di firndéel ca laaya ba, ba mu naan : «Farataal nañu ci yéen koor, ni ñu ko farataale ca ña léen jiitu, ndax ngéen am ag ragal Yàlla»
Bokk na ci njariñi mboolaay yu koor yi : day indi ag nosu ci xeet wi akug bennoo, bëgg ag maandute akug yamoo, dana sos tam ci jullit ñi ag ñeewant, yërmaande, di joxe it jikkoy ihsaan (rafetal), dina feg mboolaay gi it (la société) ci ñaawtéef yi ak bon-boni jikko yi.
- Bokk na ci njariñi wér-gu-yaram yu koor yi : moom (koor) day setal ay butiit, di defar ag mbàq, di setal yaram wi ci desiit yu bon yi ak diigiit yi , di wàññi aw yaram, di néewal gariis gi ci yaram. Adiis ba nee na : “ woor-leen, wer”
Ñatteelu ne-ne bi : ci li ñu sopp ci koor, li ñu ci sib, li ñu ci araamal :
Li ñu sopp ci koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sopp nañu woor bis yii :
1- Bisub Arafa, ci ku ajul, mooy juroom ñeenteelu dil-hijja, ngir waxi Yonnant bi (j.m): «Woor bisub Arafa dina far bàkkaari ñaari at, ma jàll ak may jublusi. Woor bisub fukkeel ba di Aasoora nag moom day far bàkkaari at ma wéy».
2- Bisub Asoora ak Taasooha, ñooy bisub juroom ñeenteel ak bu fukkeel ci weeru muharram, ngir waxam ja (j.m) : «Woor bisub Aasoora dina far bàkkaari at mu jàll», ni mu woore moom Yonnant bi (j.m) bisub Aasoora te digale ñu woor ko, ne : “déwén bu neexee Yàlla dinañu woor Taasooha (bisub juroom ñeenteel ba)”
3- Juroom benni fan ci sawaal , ngir waxam ja (j.m) : «Ku woor ramadaan teg ca juroom benni fan ci sawaal, mel na ni ku woor diirub jamono».
4- Xaaj bu njëkk bi ci weeru baraxlu, ngir waxi Soxna Aysa (y.y.g) ja : «Masumaa gis Yonnant bi (j.m) mu woor mukk weeru lëmm wu dul wu koor wi, masuma koo gis it mu woor ciw weer lu ëpp li muy woor ci baraxlu».
5- Fukki fan yu njëkk yi ci dil-hijja, ngir waxam ja (j.m) : «Amul yenn bis yu Yàlla gën a soppe ay jëf yu rafetet ci bis yii: maanaam fukki fan yu njëkk yi ci dil-hijja, ñu ne ko yaw Yonnantub Yàlla bi, xanaa jiyaar kay ci yoonu Yàlla moo gën a rëy yooyu bis? mu ne dée-déet, lu dul waa ju génn ci jëmmam ak alalam ci yoonu Yàlla, te delloosiwaatul dara» .
6- Weeru muharram, ngir waxam ja (j.m) ba ñu ko laajee: «Gan koor a gën ginnaaw ramadaan?» Mu ne : weeru «Yàlla wi ngéen di tudde muharram».
7- Bis yu weex yi ci weer wu nekk, ñooy: fukk ak ñatt, fukk ak ñeent, fukk ak juroom, ngir waxi Abuu Darin ji (y.y.g) : «Yonnant bi (j.m) digal na nu nu woor ci weer wi ñatti fan yu weex yi : fukk ak ñatteeel; fukk ak ñeenteel; fukk ak juroomeel». Mu ne : «Ñoom de ñook woor diirub jamonoo yam».
8- Bisub altine ak bob alximis, ngir li ñu nettali ne li ëpp ci li Yonnant bi (j.m) daa woor mooy bisub altine ak bu alximis, ñu laaj ko ko mu ne: «Jëf yi dees leen di gaaral altine ju nekk ak alximis, bu ko defee Yàlla di jéggal jullit bu nekk walla aji gëm ju nekk, ndare ñaari way tóngóo yi, mu ne nañu leen mujje»
9- Woor bis, wori bis, ngir waxam ja (j.m) : “ wooriin wi Yàlla gën a sopp mooy wi Daawuuda daa def (j.m), julliwiin wi Yàlla gën a sopp mooy wu Daawuuda , da daan nelaw benn xaaj ba , taxaw benn ñatteel ba , di nelaw juroom benneel ba. Daan na woor it benn fan, wori ba ca des”
10- Woor ci ki yorul jabar, te manul a denc , ngir waxam ja (j.m) : «ku ci toll ci denc, na wut jabar, moo la gën a man a tee xool jigéen ñi, gën laa musal ci njaalo, ku ko manul nag nay woor, (moom koor gi) ag tàpp la ci moom». Al-buxaari moo ko soloo.
Li ñu sib ci koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
1- woor bisu Arafa ci ku fa taxaw, ngir tere gi ko Yonnant bi (j.m) tere ci ku fa nekk.
2 – ber bisub àjjuma woor ko, ngir waxam ja (j.m) : « bisub àjjuma séenug iid la buleen ko woor, ndare bu da ngéen a woor bis ba ko jiitu walla ba ca topp »
3 – ber bisub gàwwu woor ko, ngir waxam ja (j.m) : « Buleen wor bisub gàwwu bu dul farata ci yéen, bu waay amul lu dul xàncug reseñ it walla bantub garab na ko lekk »
4 – woor mujjug baraxlu ngir waxam ja (j.m) : « bu baraxlu xaajatee buleen woor »
Ag yeete[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sibéelug woor fan yii sibéelug sellal la. Waaye lii di ñëw nag ag sibéelam, sibéelug araamal la:
1 – jokkale, mooy jokkale ñaari fan di ko woor walla lu ko ëpp ci lu dul dog ci diggante bi, ngir waxam ja (j.m) :«Buleen jokkale» ak waxam ja :«Moytuleen di jokkale».
2 – woor bisub sikk, mooy bisub fanweer ci baraxlu, ngir waxam ja (j.m) : «Ku woor bisub sikk moy nga baayi Qaasim».
3 – woor diirub jamono, mooy woor at mépp ci lu dul dog ci, ngir waxi Yonnant bi (j.m) : «Ku woor diirub jamono, wooroo». ak waxam ja : «Ku woor diirub jamono wooroo, dogoo».
4 – koorug jigéen ci lu dul ndigalu boroom këram bu teew , ngir waxam ja (j.m) : «Bu jigéen woor benn bis te jëkkaram nekk fi, te joxu ko ci ndigal lu dul weeru koor».
Koor gu ñu araamal gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Mooy woor bis yii di ñëw :
1 – woor bisub iid, moo xam kori la walla tabaski, ngir waxi Omar ji (y.y.g), ñaar yii, bis lañu yu Yonnant bi (j.m) tere ku ci woor: «Bis bi ngéen di dog ci séenug koor ak bi ngéen di lekk ci séeni jaamu (séeni xari tabaski)»
2 – ñatti bisi tasriiq yi, ngir “Yonnant bi (j.m) dafa yónni woon ab yéenekat mu yéene ca Munaa ne buleen woor bis yii, ñoom de bisi lekk lañook naan ak séy” lafd am na ak tudd Yàlla.
3 – bisi mbërëg yi (gis baax) ak wësin, ndax ag daje am na ci ne koorug aji mbërëg walla aji wësin genn baaxu ci, ngir waxam ja (j.m) : «Ndax gisu leen ne bu mbërëgee du julli te du woor? loolu ci wàññikug seen diine la».
4 – koorug aji tawat ji ragal ag dee ci tawat ji bu wooree, ngir waxi Yàlla ji (t.s): «Buleen ray seen bopp, Yàlla de ku leen yëram la»
Warug woor weeru koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Woor weeru koor lu war la ci Alquraan ak Sunna ak dajeg xeet wi (ijmaahul umma), Yàlla nee na (t.s) : «Weeru koor wi nga xam ne ci lañu wàcce Alquraan muy ag njub ci nit ñi te di ay laaya yu leer yuy gindee tey tàqale dëgg ak fen, ku ci fekke weer wi na nga ko woor» ak waxi Yonnant bi (j.m) : «Lislaam ci juroom lañu ko tabax, seere ne Laa ilaaha illal laah, Muhammadun rasuulul laah, ku dul Yàlla du yàlla te Muhammad moo dib yonnantam, ak julli, natt asaka, aj Màkka ak woor weeru koor» ak waxam ja (j.m) : «buumi Lislaam ak ponki diine ñatt lañu ci lañu tabax Lislaam, ku ci bàyyi benn rekk yeefar nga, sa dereet dagan na : seere ne Yàlla rekk ay buur, ak julli giy farata, ak woor weeru koor».
Ngënéelul def lu baax ak njekk ci ramadaan[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ngir ngënéelul ramadaan, lépp lu ñu ciy def ci lu baax day gën, bokk na ci jëf yu baax yi ñu ci man a def :
1 – saraxe : Yonnant bi (j.m) nee na : « Gën ji saraxe mooy bi ñu def ci koor gi » waxati na (j.m) : « Ku jox aji woor lu mu doge am nga yool bu tollu ne kooram ga te loolu du wàññi cib yoolam dara » mu waxati « ku jox ndogu aji woor, mu diw ñam walla ag naan ci lu lew, malaaka yi danañu julli ci moom ci waxtuy weeru koor wi, Jibriil julli ci moom ci guddig Laylatul Qadr » moom (j.m) moo gënoon a tabe ci nit ñi, bu ramadaan jotee nag da daan gën a tabe bu ko Jibriil di dikkal
2 – taxaw guddi : ndax Yonnant bi (j.m) wax na : « ku taxaw ci ramadaan ngir gëm ak sàkku tuyaaba, jéggalees ko li jiitu ciy bàkkaaram » nekkoon na moom (j.m) di dundal guddiy ramadaan yi, bu fukki fan yu mujj ci koor gi masaan na jot da daan yee ñoñam, ak mépp mag mbaa ndaw lu man a julli
3 – jàng Alquraan ju tedd ji : ndax Yonnant bi (j.m) daan na baril jàng Alquraan ci weeru koor, Jibriil it daan na jànganteek moom Alquraan ci ramadaan , Yonnant bi daan na guddal njàngum Alquraan mi ci taxawaayi naafilay koor gi, nu ëpp ni mu ko daan defe ci lu dul ramadaan, Hudayfa mas naa julleek moom ag guddi, mu jàng saaru Bàqara, teg ca Aali Himraan ak Nisaayi, te daawul romb aw laayaw xuppe ndare bu da caa taxaw di ñaan, moo tax julliwul ñaari ràkkaa rekk dégg Bilaal muy nodd fajar. Loolu dikk na ci Sahiihayni. Wax na bat ay (j.m) : « koor ak taxaw danañu ramu jaam bi yawmal qiyaam, bu ko defee koor gi ñëw ne : boroom bi kii de tee naa koo lekk bëccëg tee koo naan, Alquraan ji ne : maa ko tee nelaw guddi kon tin ñu ci moom »
4 – lihtikaaf : mooy tàqook jàkka walla tëju fa di jaamu Yàlla (t.s), Yonnant bi (j.m) lihtikaaf na te daawul dañ di ko def ci fukki fan yu mujj yi ci ramadaan, ba Yàlla jëlle ko fi, looloo ngi ci Sahiihayni. Wax na (j.m) ne : « jàkka mooy neegub jépp aji ragal Yàlla, Yàlla warlul na képp ku jàkka di sab néeg, warlul na la ab noflaay ak yërmaande ak jéggi siraat dem ca gërëmam la, tàbbi ca àjjanaam ja »
5 – umra : mooy siyaareji Baytil Laahil Haraam, ngir wëri kaaba ga, ak doxi Safaa ak Marwa, ci ramadaan, ngir Yonnant bi nee na : « umra ci ramadaan mook aj ànd ak man a yam » waxaat na ba tay : « umra ba umra far na bàkkaari li nekk ci séen diggante »
Saxug weeru koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Duggug weeru koor ci ñaari mbir yii lay saxe: mbir mu njëkk mi mooy weer wi jiitu koor gi mat sëkk, mooy baraxlu, bu baraxlu matee fanweeri fan, bisub fanweer ak benneel ba mooy bis bi njëkk ci ramadaan ci lu dog. Mbir mi ci des mooy gis terute wi , bu ñu gisee terutew ramadaan ci guddig fanweer ci weeru baraxlu , kon weeru koor tàbbi na, woor ko war na ngir waxam ja (t.s) : Royuwaay:Ku ci gis weer wi na nga ko woor ak waxi Yonnant bi ji (j.m) : « bu ngéen gisee terute wi woorléen, bu ngéen ko gisee worileen, bu niiree ba manu leen koo gis(ak doonte feeñ na) mottalileen limu weer wi muy fanweeri fan » , dana doy ngir saxal ag gisam jenn aji maandu ne gis na ko walla ñaar . Ndax Yonnant bi (j.m) daganal na benn waay seere ne gis na terutew ramadaan . Bu dee nag korite jenn aji maandu du doy, ñaar ñooy baax, ndax Yonnant bi (j.m) daganalul gisug kenn ku maandu ci korite
Ag yeete[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ku gis terutew koor war naa woor ak doonte nanguwuñu ag gisam, ku gis nag terutew kori te nanguwuñu ag gisam du wori, ngir waxam ja (j.m) : “koor mooy bis bi ngéen di woor, kori di bis bi ngéen di wori, tëbëski di bis bi ngéen di tëbëski”
Juroom ñaareelu ne-ne : ci sarti koor, ak àtteb koorug aji tukki, ku tawat, mag mu màggat, aji ëmb ak kuy nàmpal :
Sarti koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sart nañu ci warug kor gi ci jullit bi, mu am xel tey mukàllaf, ngir waxam ja (j.m) : “ xalima gi yékkatees na ko wëlif ñatt : wëlif ab dof ba kero muy dofadi, kuy nelaw ba kero muy yewwu, ak gone ba kero muy gent” bu dee jullit bu jigéen sart nañu ci werug kooram gi mu set ci dereeti mbërëg ak wësin, ngir waxam ja (j.m) ci leeral wàññikug diiney jigéen : “ndax du bu mbërëgee du julli du woor ?”
Aji tukki[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ab juliit bu tukkee ci soriwaay bu ñuy wàññee julii, soriwaay boobu mooy tollook 48 miil, bu boobaa aji yoonal ji (di Yonnant bi) may na ko mu dog ci sartub mu fay ko bu dellusee, ngir waxam ja (t.s) : Royuwaay:Ku ci tawaw walla muy tukki, kon yeneen bis lay fay moom nag mu woor moo gën bu fekkee ne tukki di woor du ko sonal, bu ko dee sonal nag woree gën, ngir waxi Abii Sahiid Alxadarii ji (y.y.g) “ nekkoon nañu di xeex ànd ak Yonnant bi (j.m) ci weeru koor, am ñu ci woor, am ñu ci woorul, ki woor du tane ki woorul, ki woorul du tane ki woor, ñu gis ne ku am kàttan gu mu woore woor moo gën, ku ko amul it bañ a woor moo gën”
Aji tawat[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bu jullit bi tawatee ci koor, day xool, bu manee woor ci lu dul ab coona bu tar day woor, bu ko manul mu dog, bu yaakaaree ne dana wér nag day xaar ba wér fay la ko faat, bu yaakaaree ne du wér mu dog tey saraxeel bis bu mu woorul ab mudd ciw ñam (maanaam ab loxo ba mu fees ak dugub) ngir waxam ja (t.s) : Royuwaay:Ñi ko man war na ñuy génne ag jot, muy ñam wu ñuy jox ab miskiin
Mag mu màggat[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ab jullit moo xam góor la, moo xam jigéen la, bu màggatee ba manut a woorati, day dog te saraxeel bis bu mu woorul mudd ciw ñam, ngir waxi Ibnu Abaas ji (y.y.g) : “may nañu mag mu màggat mu leel ab miskiin ci bépp bis bu mu woorul, te fay du ko war”
Aji ëmb ak kuy nàmpal[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bu fekkee jullit bi dafa ëmb te ragal bu wooree lor boppam mbaa mu lor li ci biiram, day dog, te bu wësinee mu fay. Su fekkee man na ko nag nay saraxe ci bepp bis bu muy fay lu tollook mudd ci dugub, loolu moo gën a mat te ëppub yool. Nii itam la kuy nàmpal di def, bu ragalee ci boppam ak ci doomam te amul ku ko nàmpalal walla doom ji nànguwul keneen ku dul moom. Àtte bii nag ñi ngi ko ball-loo ci waxam ja (t.s) : Royuwaay:Ñi ko man war na ñuy génne ag jot, muy ñam wu ñuy jox ab miskiin, maanaam (ñi ko man) mooy: ñi ko man ci coona bu tar, bu ñu woree fay walla ñu leel ab miskiin.
Ñaari yeete[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Ku sàgganee fay koor gu mu waroon a fay ci lu dul ngànt ba geneen koor dellusi, war nay leel ab miskiin ci barabu bépp bis bu mu war a fay.
- Jullit bu faatu te waroon a fay ag koor, koor ga kilifaam a ko koy fayal, ngir waxam ja (j.m) : “ ku faatu te borub koor a ngi ci kawam, na ko ko kilifaam fayal” ak waxam ja ñeel ka ko laajoon ne ko: “ sama yaay dafa faatu te war naa fay aw weeru koor ndax dama ko koy fayal ?. Mu ne : waa-waaw, bor bu ñu yoreel Yàlla de moo gën a yayoo ñu fay ko”
Ponki koor (ay farataam), ay sunnaam, yu ñu sibam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- yéene, mooy fas ci xol ne danga woor ngir topp ndigalul Yàlla (t.s), walla ngir jaamu ko, ngir waxam ja (j.m) : “ ku fanaanalul yéeney woor, amul koor” . Bu dee ngàttnga la nag moom dana baax ak doonte ginnaaw bu fajar fenkee la, bëccëg bi tàmbalee dugg, bu fekkee ne jotul woon a lekk dara, ngir waxi Soxna Aysa ji (y.y g) : «Yonnant bi (j.m) dugg na fi man bis, ne : ndax yor ngéen dara ? ñu ne ko : dée-déet, mu ne : kon woor naa»
- Jàpp, mooy bàyyi yiy dogloo moo xam lekk la mbaa naan walla séy.
- Jamono koor gi, maanaam bëccëg gi, mi ngi tàmbalee ci fenkug fajar gi ba ca sowug jant bi. Bu waay wooroon guddi gi, dog ci bëccëg bi, ag kooram du wér, ngir waxam ja (t.s) : «Mottalileen koor gi ba ci guddi gi»
Sunnay koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
1 – Gaaw a dog, mooy dog rekk bu jant bi sowee, ngir waxam ja (j.m) : “ nit ñi duñu dañ di nekk ciw yiw li feek ñi ngi gaaw a dog” ak waxi Anas ji (y.y.g) : “Yonnant bi (j.m) daawul julli timis ndare bu daa dog, ak doonte ci guuxub ndox la”
2 – doge ci tàndarma ju tooy mbaa ju wow, bu amul ndox, li ñu gën sopp nag mooy mu tόol: ñatt walla juroom mbaa juroom ñaar, ngir waxi Anas doomi Maalik: “Yonnant bi (j.m) da daan doge ci tàndarma ju tooy njëkk muy julli, bu amul jëfandikoo tàndarma ju wow, bu amul mu guux ay guuxi ndox”
3 – ñaan booy dog, ndax Yonnant bi (j.m) daan na wax bu dogaan : “Allaahuma lakka sumnaa wa halaa risqika aftarnaa, fa taqabbal minna innaka antas samiihul haliimu” Ibnu Omar moom daan na wax: «Allaahuma innii asaluka birahmatikal latii wasihat kulla sayin, an taxfira sunoobii».
4 – Xëdd, mooy lekk ak naan ci waxtuw njël di mujjug guddi gi, ànd ak yéeney woor, ngir waxam ja (j.m) : "ngënéel li tàqale sunug koor ak gu waa Ahlul Kitaab (ñoñ téere: Yahood yeek Nasaraan yi) mooy xëdd” ak waxam ja (j.m) : “xëddleen, xëdd de am na barke”
5 – yeexe xëdd ba ci xaaj bu mujj bi ci guddi gi, ngir waxam ja (j,m) : “sama xeet wi duñu dañ ciw yiw li feek ñi ngi gaaw a dog tey yeex a xëdd”
Waxtuw xëdd mi ngi doore ci xaajub guddi bu mujj bi, yam ci bu fajar desee ay simili yu neew, ngir waxi Saydun Ibnu Saabit ji (y.y.g) : “ xëdd nañook Yonnant bi (j.m), bi mu noppee jug di julli ji, ma ne : diggante xëdd ak nodd lan la ci waxtu ? mu ne : lu tollook juroom fukki laaya”
Ag yeete[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
ku am sikk ci fenkug fajar na lekk te naan bam u wόor ko ne fajar fenk na, bu ko defee mu jàpp (mu tàmbalee woor), ngir waxam ja (t.s) : “ lekkleel te naan ba xàmmee wëñ gu weex cig u ñuul ci fajar gi” waxees na Ibnu Abaas (y.y.g) ne ko : “man de damay xëdd, bu ma sikkee (ne warees naa jàpp) ma bàyyi. Mu ne ko : lekkal li feek yaa ngi sikk, ba sikkatoo (nga jàpp)”
Yi ñu sib ci koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sib nañu ci koor ay mbir yoy man nañoo tax ba koor gi yàqu, ak doonte ñoom ci seen jëmmi bopp duñu ko yàq, ñooy:
1 – ëppal ci gallaxndiku ak saraxndiku booy jàpp, ngir waxam ja (j.m) : “ëppalal ci gallaxndiku ndare bu dangaa woor” sibees na muy ëppal ci saraxndiku ngir ragal ndox mi di jàll bay àgg ca biiram, di yàq kooram.
2 – fόon, man naa jeqi bànneex bu man a yàq koor, ngir mànniyu mu génn mu muy waral, walla ab séy te bu boobaa kafaara day war.
3 – di xool sa soxna cib bànneex
4 – di xalaat ci mbirum séy
5 – laal jigéen ak sa loxo walla jonjook moom ci sa yaram
6 – sàqami singom ngir ragal lenn di ci jàll
7 - ñam cin mbaaw ñam
8 – gallaxndiku ci lu dul jàpp mbaa aajo laaj ko
9 – tusngalu ci njëlbéenug bëccëg gi, bonul nag ci mujj gi
10 – nàmpatal ak lu ni deme ngir ragal ag néew-doole gu man a waral ag dog
Luy yàq koor, ak lu ñu daganal ci ku woor mu def ko, ak lu ñu ko ciy jéggal[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
liy yàq koor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ay mbir lañu ñooy:
1 – am yolaakon (liquide) mu àgg cib biir jaar ci bakkan,(moo xam ci paj la mbaa leneen), mu jaar ci bët mbaa nopp niki tuuf, mu jaar ci kanamug jigéen niki pikiiru .
2 – li àgsi ci biir bi ngir ëppal gu ñu def ci galaxndiku ak saraxndiku ci njàpp ak leneen.
3 – génnug mànniyu ngir xool bu bari walla xalaat walla foon walla jonjoo
4 – waccu mu ñu tay, ngir waxam ja (j.m) : “ku waccu te tay ko, na fay” waaye nag ku am waccu not, ba mu waccu te sàkkuwu ko, loolu du yàq kooram
5 – lekk mbaa naan mbaa séy bu ñu la ci manantee (forsee)
6 – ku lekk mbaa mu naan ngir jortu ne daa nekk ci guddi gi, ginnaaw bi mu xam ne fajar fenkoon na
7 – ku lekkoon mbaa mu naan ngir yaakaaroon ne dog jotoon na te fekk booba jotutoon
8 – ku lekk mbaa mu naan ngir fàtte te àggalewul kooram nàgir jortu ne wareesul a àggale koor, ginnaaw jot nanoo lekk te naan, bu ko defee mu wéy ca dogam ga ba guddi.
9 – agsig dara lu dul aw ñam ba ci mbaq gi (biir bi) jaare ko ci gimiñ gi, muy lu mel ne wann ab jaaro walla ag wëñ, ngir li ñu jële ci Ibnu Abaas mu ne : “ koor mooy li dugg, du li génn” mu bëgg a wax (y.y.g) ne: koor mi ngi yaqoo ci liy dugg ci biiru nit ki, waaye du yàqoo ci li ciy génne niki dereet walla am waccu.
10 murtad (mooy tubbi) ak doonte dellusiwaat na ci Lislaam, ngir waxam ja (t,s) boo bokkaalee sa jëf dana sippiku te danga bokk ci ñu ñàkk ñi (ñu pert ñi)
Yii yépp dañuy yàq koor tey waral fayug bis ba ca yàqoo, waaye nag duñu waral kafaara, ndaxte kafaara moom du ware ndare ci ñaari way yàq koor yii:
1 – séy bu ñu tay te kenn manantewu la ci, ngir waxi Abuu Hurayra ja (y.y.g) : “waay ñëw na ci Yonnant bi (j.m), ne ko man de alku naa yaw Yonnantub Yàlla bi, mu ne ko : lu la alag ? mu ne ko séy naak sama soxna ci ramadaan. Mu ne ko : ndax am nga jaam boo goreel? Mu ne deedeet, mu ne ko ndax man ngaa woor ñaari weer yu toftaloo? Mu ne ko deedeet, mu ne ko ndax am nga lu man a leel juroom benn fukki miskiin ? mu ne ko deedeet, daal di toog, Yonnant bi (j.m) daal di indi as ndàmba su def tàndar ma, ne ko am saraxeel lii, mu ne ko ndax dama koy sarax ku ma gën a ñàkk? Yonnant bi ree ba ñuy gis bëñam ya, mu ne : demal jox ko sa ñoñ”
2 – lekk mbaa naan ci lu dul ngant lu ñu daganal: ci Aboo Haniifa ak Maalik (y.y.g), seenub tegtal mooy : “waay dog na ci ramadaan Yonnant bi (j.m) digal ko mu kafaara” ak àddiisu Aboo Hurayrat (y.y.g) mu ne : “waay ñëw na ci Yonnant bi (j.m) ne ko : dog naa ci ramadaan te tay ko, Yonnant bi ne ko: goreelal ab jaam, mbaa nga woor ñaari weer yu toftaloo, mbaa nga leel juroom benn fukki miskiin”
li ñu daganal ci ku woor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Daganal nanu ci ko woor ay mbir ñooy :
1 – soccu diirub bëccëg bi, waaye Imaam Ahmad moom da koo sib bu digg-bëccëg bi jàllee
2 – serlu cim ndox mu sedd ngir tàngoor wu tar wi, moo xam da koy sotti ciw yaramam walla da ciy nuur
3 – lekk ak naan ak séy guddi, ba fajar fenk
4 – tukki ngir aajo ju dagan, ak doonte xam na ne tukkeem bi dana tax mu dog
5 – faju ci lepp lu dagan, bu fekkee ne dara du ca jàll ba ca mbàq ga, man naa jëfandikoo pikiir sax bu dul buy joxe aw ñam
6 – sàqamil aw ñam ag gone gu ndaw gu amul ku ko sàqamil aw ñamam wi mu manul a ñàkk, waaye ci sartub lenn bañ cee jàll ba ca mbàq ga.
7 – cuuraayu ak gëttu (xeeñu latkoloñ), loolu nag li ko waral di ñàkk a gis lu koy tere lu juge ci aji yoonal ji (di Yonnant bi (j.m))
li ñu jéggale[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kuy woor jéggal nanu ko ay mbir ñooy:
1 – wann ay lor (tuflit) ak doonte bari na, maanaam lori boppam nag waxunu lori keneen
2 – am waccu mu la not, bu ca dara delluwul ba ca mbàq ga, ginnaaw bi mu génnee ba ci catu làmmiñ wi
3 – wann aw weñ te tayoo ko
4 – pëndub yoon walla bub liggeeyukaay, ak saxaarus matt, ak mbooleem saxaar yi nga manul a moytu
5 – xëy ànd ak janaba (war a sangu farata ngir jaxasoo goo defoon ak sa soxna) ak doonte dangaa yendook moom bëccëg bépp tam.
6 – gént, dara warul ku gént fekk mu woor, ngir ab àddis: “yekkatees na xalima gi wëlif ñatt, ab dof ba kero muy xiqi (juge ci dof gi), kuy nelaw ba kero muy yewwu, gone ba kero muy gént (muy doon mukallaf)”
7 – lekk mbaa naan ngir juum mbaa fàtte, waaye Maalik moom gis na ne war naa fay bu dee koorug farata, ngir léemtu (ngir lu gën a wόor), bu dee naafila nag moom fay du ko ci war mukk, ngir waxam ja (j.m) : “ku fàtte ba lekk mbaa mu naan cig koor, na mottali kooram, ndax Yàlla’a ko leel, nàndal ko” ak waxam ja (j.m) : “ku dog ci ramadaan ngir ag fàtte, du fay te du kafaara”
Fukkeelu ne-ne bi : ci leeral luy kafaara ak lan mooy njariñ li :
Kafaara[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kafaara mooy li ñuy fare ab bàkkaar bu ñu def ngir ñàkk a topp ndigali Aji yoonal ji (Yonnant bi), ku wuuteek aji yoonal ji ba jaxasoo ci bëccëgu ramadaan mbaa mu lekk mbaa mu naan cig tay, war na mu kafaara wuute gii mu def, loolu nag benn lay doon ci ñatt yii: goreel jaam bu dib jullit, walla woor ñaari weer yu toftaloo, walla leel juroom benn fukki miskiin, miskiin bu nekk mudd ci dugubi suuna mbaa ceeb walla tàndarma kem ni nga ko mane, ngir li nga gisoon ci addiisub waa ji séyoon ak soxnaam ci koor, daal di laaj Yonnant bi (j.m). Kafaara nag dina limu ci limug wuute yi, ku jaxasook soxnaam cib bis, naan mbaa mu lekk ca bis ba ca des, ñaari kafaara war na ko.
njariñul kafaara[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Njariñ li nekk ci kafaara mooy ñogal sariiya ba duñu ko foye, di xotti wormaam. Moom itam day laabal bakkanub jullit bi ci jeexiiti bàkkaari wuuteek ndigali Yonnant bi (j.m), yi ñu def ci lu dul ngànt, looloo tax ñu war a defe kafaara ni ñu ko yoonale ci kem bi ak naka gi (ni muy tollu ak ni nu koy defe), bu ko defee mu man moom kafaara def li ko taxoon a jug, muy far bàkkaar bi aki jeexiitam ci bakkanu jullit bi. Cosaanul kafaara mooy waxi Yàlla ji (t.s): "yu rafet yi danañu demal (dañal) yu ñaaw yi" ak waxi Yonnant bi (j.m) : “ragalal Yàlla foo man a nekk, lu ñaaw (loo man a def) toppal ca lu rafet, dana ko far, àndal ak nit ñi ci jikko ju rafet”


text:
XAAJ 1
Jeg jam na tolax no reefaa ke Roog a layna
“O Saasak oxe, o koor fo o tew a sak’u no mberaand naa.” —Mace 19:4
Yexowa * hiɓu a tolax a eetaand ale. Biibal fee laya yee kaa Roog a sak o tew o eetaand oxe soo a “ɓisiidin farna fo koor oxe.” Aadama kaa ɗaay’u boo a layee: “No jaf leeke de, ga’aam oxe hatna na xa kiiƈ es, a saq njer leng kut ne saquuma.” (Mberaand naa 2:22, 23) Bo ndiiki Yexowa a buga wiin we njeg jam na tolax den.
O rokangaa na tolax, waagaa foogaa yee fop xan a ñaaƴ ne bugtoona. Ndigil ne ten refu yee, a soƥangaa sax ee o koor fo o tew a mbexra a paax, a mbaaga njeg coono. (1 Korint 7:28) Kam a safe leeke, xan nu ndaaw xa as axaa inoorna no Biibal fee too nu ndeefanga den xan nu mbaag o njeg jam na tolax nuun fo no ƥasil nuun.—A Kim a tedu ke 19:8-11.
1 JAƁI KE YEXOWA SASOONGA
KE BIIBAL FEE LAYNA: O kor refu kelfa fee no ƥasil ne.—Efees 5:23.
Wo fee refna o kor oxe, ke Yexowa cungaa na wo ten refu o topatooxaa o teef fo o mbeq. (1 Piyeer 3:7) Roog kaa sakin ndax ta dimle’ang, too kaa bug o niwin too fexin. (Mberaand naa 2:18) Waraa fex o teef a paax too eet o waaƭ bug-bug um.—Efees 5:25-29.
Wo fee refna o tew oxe, ke Yexowa cungaa na wo ten refu o niw a paax o kor of too o dimle in ta fadin ke Roog a cungaa no ten. (1 Korint 11:3; Efees 5:33) Damteen no ke ta bugna fi too jaɓanin boo ta mot sik. (Kolos 3:18) O fi’angaan, xan o mos na kid no kor of fo na kid Yexowa.—1 Piyeer 3:1-6.
KE WAAGOONA FI:
Kam a tolax ale fat o tew oxe fo o kor oxe a laamtiraa a ndeer den ne da mbaagna mbi bo a ndef o kor oxaa moƴna faax fo o tew oxaa moƴna faax. Nan-gilooxi a paax, soo fi ke warna
Fat o muñaa. Jam a waaga ñak o ñof o jeg a ndeer nuun
2 FAT OXUU REFNA A YEG O KEND UM
KE BIIBAL FEE LAYNA: O kor oxe fo o tew oxe a mbara ƭeetaa ke faaxna a ndeer den. (Filip 2:3, 4) Fi’i fo xe o dolniraa nen oxaa jegna o njiriiñ lool, o fañ o weec ee Yexowa a buga wiin waa naa mbaɗooxan too da “jamsa’ooraa kañ fo fop.” (2 Timote 2:24) “Oxe na ratataa juumaa, fa lay um kaa gaañaa nen laƥ, fa lay fee no jegu yiif we mat a ɓisiidaa o wod fo ɓaal.” Keene taxu xaalaati a paax bo o layaa. (Xa Peƭit axe 12:18) Yiif Tedu le Yexowa xan ta dimleoŋ o layaa fo sago fo o mbeq.—Galati 5:22, 23; Kolos 4:6.
KE WAAGOONA FI:
Xeɗi a Roog ndax ta dimleoŋ o dal too o teey o bug’angaa waxtaan tig cegu solo fo o kor of mbaat o tew of
Xalaati a paax no ke bugoona o lay fo nam o layitkan
3 MBOGIYO XALAAT FA LENG
KE BIIBAL FEE LAYNA: Nu ndokangaa na tolax, kaa nu “ndefat njer leng kut” fo we nu ndolniraa. (Mace 19:5) Ndaa wiin ƭik nu ndefu too keene a waaga tax boo nu mbañ o njeg xalaat fa leng. Nu soxla’a a njangaa ndef leng kut na xalaat nuun fo no ke nu yegaa. (Filip 2:2) Ndef leng a jega solo bo nu yuuƥaa tig. Biibal fee a laya yee: “Xa as xa paax na mbadnaa yuuƥ.” (Xa Peƭit axe 20:18) Fat nu mbexey Biibal fee a dimle a nuun bo nu yuuƥaa tig cegu solo.—Xa Peƭit axe 8:32, 33.
KE WAAGOONA FI:
Waxtaani a paax fo xe dolniraa, baa ref rek ee koo yegnan mbaat o layan xalaat of soom
Fat o waxtaan fo kor of mbaat o tew of boo jom o yuuƥaa tig
^ xiise 4 * Yexowa refu gon le Roog ne ta feeñitna na Biibal fee.


text:
Xët wu njëkk
- Yi weesu 80000 jukki: Català · Čeština · Esperanto · Norsk (bokmål) · Pycckий · Română · Slovenčina · Suomi · Türkçe · 中文
- Yi weesu 40000 jukki: العربية · Bahasa Indonesia · Бълrapckи · Dansk · Eesti · עברית · 한국어 · Lietuvių · Slovenščina · Cpпckи / Srpski · ykpaïHcbka
- Yi weesu 20000 jukki: Bahasa Melayu · Bosanski · Eλλnvιkά · English (simple) · Euskara · فارسی · Galego · Hrvatski · Magyar · Norsk (nynorsk) · ไทย · Tiếng Việt
- Afar · Akan · አማርኛ · Bamanankan · Chicheŵa · chiShona · chiTumbuka · Ɛʋɛ · Fulfulde · Gĩkũyũ · هَوُسَ · Igbo · isiXhosa · isiZulu · Kinyarwanda · Kirundi · Kongo ·Lingála · Luganda · Malagasy · Oromoo · Oshiwambo · Sängö · Sesotho · Setswana · siSwati · Soomaaliga · ትግርኛ · tshiVenda · Twi · Xitsonga · (ngir yeneeni Wikipedia, xoolal ci bànqaasu wet gi)
Wikipedia ngi jàppandi ci ndimbalu Wikimedia Foundation mi dalal ciy joxekaayam sémbi wiki yu bari, ubbeeku, barilàkk te amul-fay:


text:
XAAJ 9
Jaamuleen Yexowa ci seen biir Njaboot
“ Jaamuleen ki sàkk asamaan ak suuf. ” — Peeñu ma 14:7
Ni ngeen ko jànge ci téere bii, Biibël bi am na ay santaane yoo xam ne dinañu leen dimbali yéen ak seen njaboot. Yexowa dafa bëgg ngeen am jàmm ci seen biir njaboot. Dige na ne, bu ngeen jiitalee seen diggante ak moom, “ loolu lépp dina leen ko ci dollil ” (Macë 6:33). Dafa bëgg lool ngeen nekk ay xaritam. Defleen lépp ngir am diggante bu rafet ak Yàlla. Loolu mooy li gën a réy li nit mën a am. — Macë 22:37, 38.
1 DËGËRALLEEN SEEN DIGGANTE AK YEXOWA
LI BIIBËL BI WAX : “ ‘ Dinaa nekk baay ci yéen, ngeen di doom ci man, muy góor, di jigéen. Moom la Aji Man ji [Yexowa, MN ] wax ” (2 Korent 6:18). Yàlla dafa bëgg ngeen nekk xarit yu ko jege. Ñaan Yàlla dina leen dimbali ci nekk loolu. Yexowa dafa leen di xiirtal ngeen “ sax ciy ñaan Yàlla ” (1 Tesalonig 5:17). Dafa leen yàkkamti déglu ngeen wax ko li nekk ci seen biir xol ak seeni soxla (Filib 4:6). Bu ngeen nekkee ak seen njaboot di ñaan Yàlla, ñoom dinañu gis ne bu ngeen di wax ak Yexowa dafa mel ni dangeen di wax ak nit bu ngeen di gis.
Ñaan Yàlla doyul, dangeen ko war a déglu it. Mën ngeen déglu Yàlla bu ngeen di gëstu Kàddoom ak téere yi sukkandiku ci Biibël bi (Sabóor 1:1, 2). Nangeen xalaat bu baax ci li ngeen di jàng (Sabóor 77:11, 12). Déglu Yàlla dafa laaj itam ngeen di teewe ndaje Karceen yi. — Sabóor 122:1-4.
Wax nit ñi lu jëm ci Yexowa lu am solo la itam ngir dëgëral seen diggante ak moom. Lu ngeen di gën di wax ci moom, ngeen di gën a yëg ne jege ngeen ko. — Macë 28:19, 20.
LI NGEEN MËN A DEF :
Jëlleen jot bés bu nekk ngir jàng Biibël bi te ñaan Yàlla
Li njaboot gi di def ci wàllu ngëm, na gën a am solo fo ak féexal xol bi ngeen mën a def
2 AMLEEN NJÀNGUM BIIBËL BU NEEX CI SEEN BIIR NJABOOT
LI BIIBËL BI WAX : “ Jegeleen Yàlla, mu jege leen ” (Saag 4:8). Dangeen war a am porogaraam ngir jàng Biibël bi ci seen biir njaboot ba pare topp porogaraam boobu (Njàlbéen ga 18:19). Waaye loolu doyul. Dangeen war a boole Yàlla ci lépp lu ngeen di def bés bu nekk. Bu ngeen di waxtaan ak njaboot gi lu jëm ci Yàlla “ bu ngeen toogee ci seen kër, bu ngeen di dox ci mbedd mi, bu ngeen di tëddi ak bu ngeen yeewoo ”, loolu dafay dëgëral seen diggante ak Yàlla (5 Musaa 6:6, 7, MN ). Defleen ko jubluwaay ni Yosuwe mi newoon : “ Man mii ak sama waa kër, Yexowa lañuy jaamu ”. — Yosuwe 24:15, MN.
LI NGEEN MËN A DEF :
Nangeen am porogaraam bu baax bu ëmb soxlay ku nekk ci njaboot gi


text:
Ndombo gu mbëj
Ndombo gu mbëj dees koy tekkkee niki lëkkalante gu ay cëri mbëj ci wenn yoon wu tëju ci genn anam guy tax ba dawaanu mbëj ga cay jaar di man a wéy di wal, maanaan du am benn dog-dog.
Gëstug ag ndombo[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Solos gëstu ag ndombo gu mbëj mooy génne ca dayooy dawaan ba ak dend ba. Sukkandiku ci melokaani cëri ndombo gi ak àtte yi ñeel ndomboy mbëj yi.
Noste gu wéy[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ag ndombo gu mbëj guy dox ci ag noste gu wéy (maanaam kem yi ajuwuñu ci jamono, seen dayoo du soppiku ci jamono, dees na ko woowee itam jamono-soppeekudi) dina am lumu néew-néew ag ndëgërlu, ab jurukaayu mbëj di luy joxe ab dend (walla ab dawaan) bu wéy, man naa am it, yenn saa yi, ab doxalukaay. Manees naa gëstu ag ndombo ak yii àtte:
- Àtteb ohm: moo nuy xamal dayoob dend U bi ci ag ndëgërlu R gu dawaan I jaar ci biiram: U = RI.
- Àtteb Kirchhoff mooy lay jox jëflante bi ci cër yu wuute yu ndombo gi.
- Céetu Norton: mooy wax ne gépp ndombo gu ndëgërlu (ndombo gu ami ndëgërlu rekk) dafay yam ak ab jurukaayu dawaan I bu lang ak ag ndëgërlu R.
- Céetu Thevenin: mooy wax ne sooy xoolee ag ndombo gu mbëj ci ñaari tomb, yu nekk ci ndombo gi, dafay yam ak ab jurukaay bu dendam tollook wuuteeg aj gi ngay natt ci diggante ñaari tomb yi, toppanteeg ag ndëgërlu gu yam ak gi ngay natt ci diggante ñaari tomb yi batay su jurukaay yu temb yi fayee.
Noste gu jàllu[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Batay dawaan bu wéy lees di dundale ag ndombo gu ami fattalukaay walla xiirtalukaay mbaa ñaar ñépp. Kem yi U ak I dañuy bawoo cig noste gu jàllu dem ci geneen noste gu sax. Kon nosteg jàllu du luy wéy, luy nekkandi la rekk. Àtte yees bind ci kaw yépp manees na leen fee jëfandikoo batay.
Noste gu sin[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci gii noste ndombo gi dawaan bu safaanu lañu koy dundale. Àtte yees bind ci kaw yépp manees na leen fee jëfandikoo batay, waaye ak coppite yi ci war.


text:
Wikbaatukaay
Wikbaatukaay ab baatukaay barilàkk bu ubbeeku la, di benn ci sémbi Wikimedia Fondation yi. Baatub «Wikbaatukaay» dafay junj sumb bu wolof bu boobu sémb, di Wiktionary ci wu-angalteer. Mook Wikipedia ñoo bokk doxiin, di lu ubbeeku te dàttu ci nosteg wiki, lees man a jëfandikoowaat ci anami GFDL.
Tëddiin[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yéeney sémb bi mooy sos ab baatukaay bees di duggal làkki àdduna bi yépp. Ci bu wolof baat yépp a fiy nekk ak seen tekki ci yeneen làkk waaye ci wolof lañu leen di faramfaccee, joge seen gongikubaat, seeni bokktekki, safaantekki, waxiin, añs.


text:
« Je veux arrêter la prostitution, mais je suis accro au luxe. Que faire ?»
PARTAGES | J'AIMES |
Vous serez nombreux à me juger mais même moi je ne sais pas comment je me suis retrouvée dans cette vie.Je n’ai jamais pensé que je vivrais cette vie un jour. Aujourd’hui je me retrouve dans ce cercle vicieux, esclave du sexe.
Je suis une jeune étudiante de 25 ans dans une université internationale renommée. Je suis belle et intelligente mais d’une famille pauvre avec de nombreux enfants.
Très vite j’ai dû compter sur moi-même et je voulais une vie meilleur pour ma famille et moi. Je voulais vite être indépendante financièrement.
J’ai commencé à avoir de nombreux copains, pour pouvoir payer mes cours depuis l’âge de 18 ans. En ce moment, j’en ai 7 qui sont très bien placés dont 5 hommes mariés.
Je suis obligée de faire l’amour tous les jours pour les satisfaire. Il y a des jours où je peux le faire avec deux ou trois d’entre eux. J’aime le luxe, je vis une vie de luxe, dans un quartier chic, une voiture et actuellement j’ai presque fini ma maison… Je suis devenue avide, et comme ça ne suffisait pas il y’a certains week-ends, des copines m’invitent à des parties de partouzes avec des inconnus « des hommes riches du pays ».
Vous n’allez peut être pas croire mais à la fin du mois, je peux me retrouver avec près de 5 millions car depuis le début j’ai posé mes conditions.
Et ça me permet de m’acheter des mèches brésiliennes, mes robes, des iPhones et… Ma mère, mes frères et le reste de ma famille ne savent pas ce que je fais, pour eux, j’ai rencontré un homme fort du pays qui me prend en charge. Cette vie n’est pas facile.
Je veux arrêter vraiment mais je n’y arrive pas car tous les jours il y’a de nouvelles choses, de nouvelles charges. C’est vrai que c’est de l’argent facile mais cela nous a aidé ma famille et moi et même mon entourage.
A chaque fois que j’ai voulu arrêter, je me dis attend d’économiser plus, tu vas finir tes études, monter ta boite… Que faire ?
Recent posts
Ngoné Ndiaye : « Les Gens Se Focalisent Trop Sur Ma Poitrine »
Parrain De Bercy : You A Choisi…
commentaires
Ndiaye
tout t'est possible dans la vie car il suffit de prendre la décision d'abandonner.mais une chose est certaine pense à ta fin.le monde matériel n'a pas de sens.tu dois savoir que l'argent facile n'aura jamais la baraka.je te souhaite bon courage pour sortir de ce milieu.
-
Tid
votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal
-
Ok
votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal
-
Autreavis
j'ai comme l'imprèssion que cette histoire a été créée de toutes pièces.
et en parlant de 5 millions de gain par mois, c'est sûr que certaines filles qui liront cette histoire seront tentées d'essayer.
comme pour dire que c'est une invite à la débauche.
Dembe
il faut beaucoup economiser et tu ouvres une entreprise tres rentable et enfin tu arretes pour preparer une famile car la carriere de prostituee est ephemere.
Goor
je suis de l'avis de autre avis
je crois que cette histoire est fausse et constitue une invite a la prostitution.
Sen
votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal votez mankoo taxawu senegaal
Fkdoel
quand allez-vous arrêter ces confessions et autres révélations qui poussent au libertinage et à la délinquance ? pourquoi publiez-vous cela? vous voulez nous donner des mauvaises idées?
c'est tout ce que vous avez à nous montrer? pour un site d'information, c'est pitoyable! est-ce ça qui va nous sortir de nos problèmes et nous aider à construire le pays? lamentable! quel est l'intérêt de publier cela?
on s'en fout complètement. ce n'est pas cela qui va nous sortir de nos problèmes!
comment n'avez-vous pas honte de publier de telles bêtises?
Sdkzndo
si tu veux arrêter, arrête!
Doff
tu ne dois pas avoir peur de te retrouver dans la pauvreté. y'a combien de personne qui y vivent. la vie est très courte comparée à l' au-delà. et si tu meurs en faisant cette pratique, tu risque gros.
Moi
non non non
n arrêtés surtout pas . 5 millions c ka meme quelque chose la . mais attention à la grippe ca peut tuer ! ok!
Patiente1974
en deux mots : tu n'es qu'une sale pute de merde. tu vas pas finir pauvre ou sans argents et luxe . mais tu vas finir dans l'enfer éternel.. saleté de chienne ..
Djiban
la seule chose que je de demande de de prier apprendre le coran et lire chaque jour
le coran tu comprendra que dieu est juste tu auras son pardon il faut te repentir
Djiban
je triste mais la seule chose qui te reste à faire si tu ne sais pas lire le coran approche d'un personne qui d'apprendra à lire le coran faire la cinq prières chaque jour de repentir tu auras le pardon de dieu ne plus refaire ça .
Doxamdem
une seule solution qui est le repentir sincère et le retour à dieu
Dex75
ce que je peux te dire est du courage dieu peut tout pardonner ait le courage de demander pardon et soi sincère prié lors que tout est calme c'est à dire au milieu de la nuit.
sache que le paradis, l'enfers, le pardon et tous les biens faits appartiennent à dieu(swt) et à personne d'autre et c'est lui de décider qui bénéficera de ces bienfaits
du courage, demandez le pardon à celui qui a le pardon:dieu
S
moi je te dis que si tu n arretes pas tout de suite de force et oublier tous les supposes avantages. tu resteras prostituee toute la vie.
penses a ces braves femmes qui dans la dignite nourrissent leurs enfants et ayant de tres petits commerce you barkel. wa salam.
S
malheureusement si on n arrives pas de cesser la prostitution dans un bref delai, c est parcequ on le restera toute la vie.
F
prouve toi que tu n est pas prostituee de naissance, en arretant tout de suite.
Rapheala
je te conseille en tant que femme de se repentir et chercher le chemin de dieu le chemin de la droiture tu peux gagner plus que ces millions tu es jeune rien nest perdu mais gagner sa vie sur le droit chemin c mieux puisque tu aide ta mere et famille allah subkhana wattalah taidera mais avec largent propre repend toi et tu vas voir ta famille ne suffrera pas avec laide de dieu
Huuuumm
dans ce récit je retiens une opposition entre beauté et intelligence contre famille nombreuse et argent facile. mais une chose est sure on ne choisit pas là on est né et le gain facile conduit toujours l'homme dans la misère; il ne sert qu'à satisfaire un besoin, au-delà il est inutile. la beauté est éphémère et l'intelligence doit nous servir car science sans conscience n'est que ruine de l'âme. autrement dit, les obstacles et les peines nous devons les affronter car la vie n'est que défis à relever


text:
Xam-xamu nosukaay
Xam-xamu nosukaay (walla Xam-xam bi ñeel nosukaay), moo yor gëstu gi aju ci cëslaay yu xibaar yi, xarala yi ñeel seenug nos ak seenug jëfandikuwiin ci noste yi ñuy jëfandikoo ay nosukaay. Ñi ciy yëngu seen liggéey doon lëkkale ay nosukaay ñu doon li ñuy tuddee ag lonkoo, defar ay dàtti njoxe, boppal ay noste, defar ay tëriin te loolu laaj na xam ag kàllaamag tëriin, .
Cig lawal, xam-xamu nosukaay dafa ëmbu ci li ñuy wax xaralay xibaar ak jokkoo yu yees yi di xeetu xam-xam bi ëmb lépp li ñeel xibaar, ci gépp anamam. Ci tëriin wi la tëralkat bi di joxee ay tegtal nosukaay bi ci anam gi mu war a yoree xibaar yi, lan la ci war a def ak nan la ko war a defe. Jëfaan yi nag ñooy mbooleem cëri nosukaay bi, benn bu ci nekk am na liggéey bu ñu ko sant: yii di rënk xibaar yi, yii di leen wone ni nga bëgge, yii di leen soppi...
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ba àdduna dooree ba tay nit daa mas di ut ay jumtukaay ngir man a def ay waññeem. Ci jumtukaay yooyu, ci yi gën a yàgg, man nañu cee lim àlliway Hammurabi (1750 laata yeesu). Wuutuloxo yu doolerandu yu njëkk ñoo ngi tàmbalee feeñ ci diggante XVI ak XVIIu xarnu. Waññikaay bu doolerandu bu njëkk, jàpp nañu ne, mooy bu Wilhelm Schickard ci XVIu.
Ci 1642 Blaise Pascal defaroon na, moom itam, ab Waññikaay bu doolerandu, doonoon bu ñu doon jaay sax, ba tay jii juroom-ñeent ci yooyu man nga leen a fekk ci jeexiituwaay (musée) yi. Ci ay njëlbeenam man nanoo wax ne xaymaan yi rekk ñoo ci doon yëngu ndax li leen yitteeloon moo doonoon defar ay jumtukaay yu leen di yombalal seeni Waññi yu xayma. Ay cëslaayam yépp ci xayma lañu taxaw, rawati na liñuy way aljibar bu Bool.
Tay jii xam-xamu nosukaay jël na wàll wu am solo ci sunug dund, cig suqali ci wàllu koom-koom ak mboolaay yu askan yi.


text:
Juwaalo
Juwalo!
Maa ngi fàtteliku.
Maa ngi fàtteliku siñaar ya ca keru mbaar yu naat ya
Maa ngi fàtteliku siñaar yeek seeni gët, kemtaanee lool
Di sàmandaay leeraayu-weer cig tefes
Maa ngi fàtteliku jànt yu so yu taaroo-taaru
Kumba Ndofeen naan da cay dog manto-buuram.
Maa ngi fàtteliku bernde-dëj yuy gilli deretu-gétt
Cóow li, tàggate-géwel yi
Maa ngi fàtteliku peccum njegemaar yi
Bàkk yi, Ax! dukkëtu xale-yu-góor,yuqóol seen gënnu-yaram
Ak njaayxóóle jiggéen ñi – Kor Siga!
Maa ngi fàtteliku, di fàtteliku…
Sama bopp biy riir…
Ndaw doxantu bu gééy ci bési Tuggal yi
Yenn saa yi ab jaas bu jirim jolli, di yikkët, yikkët, yikkët….
Lewopóol Sedaar Seŋoor
Tekkikat bi: Dr. Tamsir Anne


text:
Naka nga gise ëllëg ?
Àddina bi . . .
ndax nii lay kontine ?
ndax day gën di metti ?
walla day gën a neex ?
LAN LA BIIBËL BI WAX CI LAAJ BOOBU ?
“ Yàlla [. . .] dina fomp bépp rangooñ ci seeni bët ; te dee dootul am walla naqar walla jooy walla metit, ndaxte yëf yu jëkk ya wéy nañu. ” — Peeñu ma 21:3, 4, Téereb Injiil di Kàddug Yàlla.
LI MU WAX, BAN NJARIÑ NGA CI MËN A JËLE ?
Liggéey bu neex te am njariñ. — Isaïe 65:
Metit dootul am te kenn dootul feebar. — Isaïe 25:8 ; 33:24.
Yaw ak sa njaboot ak say xarit dingeen am dund bu neex ba fàww. — Sabóor 37:
NDAX MËN NGA GËM LI MU WAX CI LAAJ BOOBU ?
Waaw waaw, xoolal liy topp :
Yàlla mën na def li mu dige. Ci Biibël bi, Yexowa Yàlla kese lañuy woowe “ Aji Man ji ”, ndaxte kàttanu Yexowa, amul fu mu yem. (Peeñu ma 15:3) Kon dara mënu ko tere mu def li mu dige, maanaam soppi àddina ba mu neex. Ni ko Biibël bi waxe, “ dara tëwul Yàlla. ” — Macë 19:26.
Yàlla bëgg na def li mu dige. Lu jëm ci ñi dee, Biibël bi nee na Yexowa dafa bëgg lool dekkal leen. — Job 14:14, 15.
Biibël bi wax na it ne Yeesu dafa doon faj ñi feebar. Lu tax mu doon def loolu ? Ndaxte lu mu bëggoon la. (Màrk 1:40, 41) Ni Baayam bi nekk ci asamaan, Yeesu dafa bëggoon a dimbali nit ñi. — Yowaana 14:9.
Kon wóor na ñu ne Yexowa ak Yeesu ñoo ñu bëgg a dimbali ngir ñu am ëllëg gu neex ! — Sabóor 72:
LOO XALAAT CI LAAJ BII ?
Naka la Yàlla di def ba àddina bi neex ?
Biibël bi dafa ciy tontu ci MACË 6:
XÓOTALAL WAXTAAN BI
XIBAARU JÀMM BI JÓGE CI YÀLLA !
Lan la Yàlla bëggoon bi muy sàkk suuf si ?
Biibël bi wax na li tax Yàlla sàkk suuf si, kañ la coono yi di jeex, ni suuf si di mel ëllëg ak nit ñi ci nar a dëkk.
XIBAARU JÀMM BI JÓGE CI YÀLLA !
Lan mooy Nguuru Yàlla ?
Kan mooy Buuru Nguuru Yàlla te lan la Nguur gi nar a def ?


text:
Nettali 95: Ni Yeesu di jàngalee
YEESU mas na wax kenn ne dafa war a bëgg moroomam. Kooku ne Yeesu : ‘ Kan mooy sama moroom ? ’ Yeesu xam na li nit ki di xalaat. Pur moom, moroomam mooy ku mu bokkal xeet walla diine. Nañu seet li ko Yeesu tontu.
Lée-lée, Yeesu dafay nettali dara ngir jàngale. Loolu lay def léegi. Mu ngiy nettali lu jëm ci benn Yawut ak benn waa Samari. Xam nañu ba pare ne li ëpp ci Yawut yi bëgguñu waa Samari. Lii la Yeesu di nettali :
Benn bés, benn Yawut dafa doon wàcc benn montaañ bu ndaw, di dem Yeriko. Ay sàcc dal ci kowam, sàcc xaalisam yépp, dóor ko ba muy bëgg dee.
Benn saraxalekat bu nekkoon Yawut jaar ci yoon bi. Mu gis nit ki ñu dóor. Ci sa xalaat, lan la def ? Dafa aw ci beneen wetu yoon bi, dem yoonam. Beneen boroom diine ñów. Waa Lewi la. Ndax taxaw na ? Déedéet, taxawul ngir dimbali kooku ñu dóoroon. Xoolal fii, mën nga gis saraxalekat bi ak waa Lewi bi di dem seen yoon.
Xoolal ki nekk fii ak nit ki ñu dóor. Kooku, waa Samari la. Te mu ngiy dimbali Yawut bi. Mu ngi def garab ci gaañ-gaañu nit ki. Bi mu paree, yóbbu na ko ca béréb fu mu mënee noppalu te tane.
Bi mu ko nettalee loolu ba pare, Yeesu laaj nit ki lii : ‘ Ci ñetti nit ñooñu, kan moo wone ne mooroomu ki ñu dóoroon la ? Saraxalekat bi, waa Lewi ji walla waa Samari ji ? ’
Nit ki ne ko : ‘ Waa Samari. Lu baax la defal ki ñu dóoroon. ’
Yeesu ne ko : ‘ Wax nga dëgg. Kon demal te def ni moom. ’
Gis nga ni Yeesu di jàngalee ? Waaw, bu ñu jàngee li Yeesu wax ci Biibël bi, dinañu mën a xam lu bare lu am solo, du dëgg ?
Luug 10:25-37.
Laaj yi
- Lan la benn góor laaj Yeesu, te lu tax mu laaj ko loolu ?
- Lée-lée, lan la Yeesu di def ngir jàngal nit ñi, te lan lañu xam ba pare lu jëm ci diggante Yawut yi ak waa Samari ?
- Ci li Yeesu nettali, lan moo dal benn Yawut bu doon dem Yeriko ?
- Lan la benn Yawut bu nekkoon saraxalekat def bi mu awee ci yoon boobu ? Waa Lewi bi nag ?
- Xoolal li ñuy wone foofu. Kan mooy dimbali Yawut bi ñu gaañoon ?
- Bi Yeesu jeexalee nettali bi, lan la laaj waa ji, te kooku, lan la ko tontu ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Luug 10:25-37.
Bi ko benn xutbakat, maanaam ku doon gëstu yoonu Musaa, laajee dara, Yeesu tontuwu ko ci saa si, waaye dafa ko dimbali mu gisal boppam tont bi. Naka la defe loolu (Luug 10:26; Macë 16:13-16) ?
Naka la Yeesu doon jaar ci ay misaal ngir dimbali ñi ko doon déglu ñu bañ a ñaaw njort (Luug 10:36, 37; 18:9-14; Tit 1:9) ?


text:
Jukani Babuku
Basin ni banin upats, nda jangiri ko un ci wi di ulibar wi pa pëjukan babuk ind ko un ci wi di Biblë.
Ujundi
Ko un ci wi di ulibar Deutéronome purir pëjuraru di pëkus babuku
Ngë lilan pëme ko un doots wi mea
Biblë a ñakanan ko un doots wi mea. M’ñgal pëme wul?
Rebeka ñgal pëlilan Jeuva
Wé m’purir wun përo pa pënaam ni Rebeka? Jangiri ko wi Biblë ja wi ulekaul, kë meul uwar.
Raab afiar di Jeuva
Meen bi Raab buër bi ni familul bi Jeriko kë gara bi.
Alilan asinul a na lilan Jeuva
Wé Jefte ro wun ja, a abukul niran përo wul? Um bi ngë purir bun pënaam ni nul?
Samuel amob tsi përo uwar
Um bi m’purir bun përo pi Samuel, kë ro uwar ñgal balon kë ro umaal?
Dawid doots lal
Jangiri ko wi Biblë ja wi kë me wékawun Dawid yeents ko.
M’ci ba kooru a m’lal-a?
Wé Jeuva ja wun Elias bi na jaar bi ne aci koorul? Wé m’purir wun pëjuk di ko un par wi ni Elias?
Josias aka ifetsar iwar
Biblë aja aro nooran pa Josias përo uwar. Tsasan pëme um bi ifetsarul jurarul bun.
Jeremias wëtats pëleents përim Jeuva
Ñgal bi bañaan kë jiul bi a ba riabatsërul, wékawun Jeremias wëtats pëleents përim Nasiën batsi?
Yeesu aci iñaan ni kan cikëndëni
Aja uci bëlon bëyaas u nooran pëcikëndën asinu ni aninu. Teenan bi ko wi Yeesu ro wi purir bi pëjuraru.
Bu pican uleka Yeesu
Tsasan pëme bapican Biblë kuwas ban do biki ci uwal wi Yeesu ci wi di umundu, a ba pican ulekaul.
Ayimi Pol ayeents ko
Upaas wi abuëran ubira aninul niints. Wé na ro wun?
Timotiu ñgal pëtsënk bañaan
Um bi m’purir bun pëlilan kë ka ubira uwar pi Timotiu?
Pësiën pi kéé siën pi umundu bëliëng
Umundu ka naam um uci Yeesu ci nasiën? M’ñgal pëci rul?


text:
Xeltu
Xeltu baat la bu nu doge ci « filasofia », muy baat bu cosaanoo ci làkkuw gereg, maanaa mi mu yor ci baat yi di « sopp hikma » loolu di (xel mu rafet ;sagesse ci Fr), ba ci laaj rekk ne « lan mooy xeltu ? » dees koy jàppe ab laaj bu di kojug xeltu bu nu man a yendu di ci dàggasante. Lii benn la ci màndargay xeltu yu dëgg-dëgg yi ak jeng gi mu def jëm ci laaju ak defi gëstu ci lepp lu mu man a doon te jéem a xam dëgg-dëggam aki màndargaam aki àtteem. Lii lépp a tax nag xeltu di xam-xam bu yaatu te bari ay ñall, laal daanaka ci xam-xam yépp, walla ci mbooleem wàlli dund. Waaye loolu lépp téewul muy xam-xam bu wéet ci boppam wëlif yeneen xam-xam yeek jagoo yi (specialisation). Xeltu leeg-leeg ñu melal ko ci ne mooy “xalaat ci xalaat” maanaam xalaat ci jëmmi xalaat, cib déndam ak ci settantal, dees na ko melal it ci ne mooy jéem a indi ay tontu ci laaj yi am gi di indi ak nekk gi (l’existence). Xeltu seere na ay jëm kanam yu am solo te lëw, dale ko ca waa Geres ya sos ponki xeltu yu mag yi niki xam-xam buy tabax ab gis-gis bu matale ñeel nekk gi(adduna bi) ci biir gis-gis bu di kojug li-am(réaliste), ba ca xeltukati jullit ñi nga xam ne danoo jëflanteek ndonol Geres li (li fi waa geres yu yàgg ya ba woon), jaxase kook nattu (experimentation), daal di soppi “xeltu bu kojug li-am” bi, yóbbu ko ci “xeltu bu kojug tur” ak “xeltu bu kojug xam-xam ak nattu” ci jamonoy yewwute walla judduwaat (renaissance), teg ci “xeltu yu kojug am yi” (existence) ak “yu kojug nite yi” ak “ngéri yees gi ak la ca ginaaw yeeg” ak “ñàkk” (maanaam dee walla bañ a am). Xeltu gu yees gi – ci aaday seggat ci Amerig gu bëj-gànnaar gi(USA) ak nguur gu bennoo gi (UK) (ci seen aada ji nu am ci seggat mbir yi (anaaliise ko)) – day barastiku jëm ci gën a nekk gu xarala ci gu neen rekk, moom day taxaw ci xellu (logique) ak ceggat gu dégg-dégg (conceptual analysis), looloo waral ay tërte (sujets) yi yitteem di jëm day àgg ci làmboo “gis-gis bu kojug xam” ak “jikko” ak “déndu làkk” ak “déndu xel”. Am na yeneen xam-xam ak jubluwaay yu jàppe xeltu muy jàng “fann” (walla ci Fr:art) ak xam-xam yi, bu ko defee muy gis-gis bu daj te matale, di tegtalub dund bu ubale te daj. Ci déggiin wii la xeltu di nekke di luy yittewoo xamale yoonu dund ga gën, dootul nekkati luy jéem a xam dund gi. Jamono yi jubluwaay bu seggat bi jàppee xeltu muy mbirum jëf mom fawwu nu jonjook moom, doxal ko, jëf ko, am na yeneen një (jubluwaay) yu ko jàppe muy cëslaay (base) li xam tegu, ñu war koo xam xam gu wér te xereñe ko.
Tëraliin
Xamale luy xeltu[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xeltu baat la bu gereg bu juge ci (fila) di tekki sopp, ak (sofia) di tekki hikma maanaam (sagesse) walla xel mu rafet, kon muy firi ((sopp hikma)). Baatub xeltu ci jamono ju yees ji ñi ngi koy wax jublu ci dox gi nit di dox ngir xam laaj yu mag yi aju cig dundam, bokk na ci yooyu dund ak dee ak li-am (realité) ak maanaa yi ak dëgg. Baatu xeltu it dees na ko di faral di jëfandikoo ngir xamalee ci li xeltukat yu mag yi def ciy liggéey yu nu bokk.
Waxtaan ci xeltu du lu waa geres jagoo ñoom rekk, waaye kay ag wàll la ci xayug (civilisation) xeet wu nekk, xeet yépp a ci bokk. Looloo tax laaj luy xeltu? Du tekki benn tontu rekk. Xeltu cig tàmaleem ca jamonoy Taalis da doon gëstu cosaanul am gi (l’existence) ak aji bind ji (le créateur), ak ne-ne (matiere) bi ñu binde mbindéef yi, ak xeet (elements) yi leen toggale, bu ko defee dàggasante gi wéy di tang ci loolu ba ci jamonoy Sinon ak (Sofistaa) yi nga xam ne danu doon jëfandikoo xeltu ci weddi Yàlla ak wëlbati maanaa yi ak dégg-déggi baat yi (li nu ciy dégge) ngir notal seeni gis-gis, waaye mi ngi tàmbali ci jamonoy Sokraat mi Siisroon doon melal ci ne mooy ((ki wàcce xeltu ci suuf si jële ko ci asamaan si)), maanaam mooy ki jële xeltu ci xalaat ci nekk gi ak ki ko sàkk, ak xeet (elements) yi mu ko toggalee (yi mu ko sàkke), yóbbu ko ci xalaat ci jëmmi nit. Moom nag soppi na lu bari ciy màndargaam, daal di tuxal ay ŋaayoom aki dàggasanteem yóbbu leen leegi ci déndub nit (nature-am) ak dëgg-dëggam, ak gëm aji bind ji te gëstu ko, te jëfandikoo tegtalu xel ci saxal ko. Sokraat nag jëfandikoo woon na xeltu ngir tas jikko yu rafet ci biir nit ñi ak dëggu ak soppante. Sokraat nag ñëw na mook Aflaton (Platon) sukkandiku ci ñaari jumtukaay yii di xel ak xellu (logique) niki cëslaayi xalaat bu sell te mucc ayib, xalaat bob day dox dëppoo ak ay ponk yuy leeral ag wéram akug neenam.
Laaj : “luy xeltu?” bii laaj Aristo tontu na ko. Ci noonu sunu wax ji amatul njariñ, ndax dafa jeex te tàmbaleegul, kon tontu bu gaaw bi ci loolu day man a taxaw ci cëslaay lii: tontu bi Aristo joxe woon ci lan mooy dëgg-dëggi xeltu du moom rekk mooy tontu bi nu ci man a joxe, ca dëgg-dëgg loolu daal benn rekk la ci tontu yi nu ci man a joxe. Nit daal - bu sukkandikoo ci ni Aristo xamalee xeltu – dina man a xalaat te firi xalaat yi jiitu Aristo ak Aflaaton ak xeltu yi ñëw ginaawam. Ànd ak loolu teewul nit ki dina seetlu ci anam gu yomb ne xeltu de ak yoon wi nu xame dëgg-dëggam soppiku nanu ci ñaari junniy at yi topp ci Aristo soppiku gu mag.
Waaye ci biir loolu jëmm ji wart a réere ne xeltu, la ko dale ca Aristo ba ca Nits dafa sax – ci cëslaayi soppiku yooyu ak yu leen moy – di moom ci jëmmi boppam, ndax kat soppiku yooyu dafa ame ci wàllug xereñ. Wattu ag yamoo ci biir moom moom la (…)
Lu wér la ne dinanu man a ame ci yoon woowu ay xam-xam yu wuute te xóot, neel yu am njariñ ci ni xeltu feeñe ànd ak taariix, waaye nag woowu yoon dunu may ñu àgg ci am tontu yu dëggu maanaam yu yoonu ci : lan mooy xeltu?
Ni Aristo firee xeltu ne mooy “sopp hikma” am na lu ëpp benn teglal walla maanaa. Tegtalub làkk bi, moom mi ngi aju ci làkku gereg wi ñu tëgge baatub filosofia, ak tegtalub xam-xam bi nga xam ne dafa wuuteek li nu nekk lool. Sikk amul ci ne tegtal bu mujj bi walla maanaa mu mujj mi mooy bi leeral maanaa mi, gaw ko ci “sopp hikma” niki melo wu nu man a wonee ñàkk gi ay am-am (donnés) yu xam-xam ñàkkoon ñeel xeltukat bi ca jamono jooja, bu ko defee hikma nekkoon benn ci pexe yi ñu daa pexee ci lu nu xamul, niki ab ne-ne bu njëkk bi nga xam ne ci la xeltukat biy sose nosteg xam-xamam, mu dëppook settantal gu xam-xam ga amoon ca jamono jooja.
Bu dee leegi nga xam ne xam-xam daa sakkan, li ñu wuññi lëw, laaj yi bari ci ëtt yu bari ak mbir yu dul jeex, ak jëm kanam gi nit def ci wàll yu bari, loolu lépp tax na ba liggéeyub xeltukat du doonati rekk sopp hikma, ak gëstu ko ci jumtukaay yi mu ko daa gëstoo ak ci ron kilimãb réer gu tar gi mu amoon ci wërlaayug àdduna gi ko wëroon ca jooja jamono… Xeltukat leegi lu sakkan ciy ngér (ecole, methode) ñoo ko tënk aki àtte yu di kojug xellu aki am-am yu di kojug péng (lu wóor), ci ron jalub ay xam-xam ak seeni doxal (pratique) yu xarala yu la dul may fenn fooy sikke seenug nekk di yoon. Ci ndabi jamono (conditions) yu mel ne yii, ak ci am-am yu nirook yii xamaleg xeltu ga nu xamoon du manatee dëppook liggéey bi xeltukat bu jamonoo bi man a def, maanaam bu sunu jamono jii nu nekk, moom mi nga xam ne ab liggéeyam daa wuuteek bu ñoñ jamono yu yàgg ya lool.
Bu nu sukkandikoo ci li jiitu danu naan manatuñoo def nenn nu dul jéem a xool nu nuy soppee dégg-dégg ak maanaam xeltu ndax mu doon leegi “juddal hikma” te bañ a doonati “sopp hikma”
Xeltug waa-afrik[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Gu jamonoy firaawna
- Xeltu gu magreb
- Daaray xeltu yu tombuktu yu jamono yu yagg ya
- Xeltuy waa-afrik yu jamono yu yees yi ak yu mujj yi
Dawani(courant) xeltug waa-afrik gu mujj gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
yeneen Xeeti xeltu[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Xeltu leeg-leeg (nu koy melal ci ne mooy “xalaat ci xalaat” maanaam xalaat ci ni nuy xalaate ak ci jëmmi xalaat ci boppam akuw melokaanam, dees na ko melal it ci ne mooy jéem a tontu ci laaj yu mag yi nekk gi di laaj ak am gi(l'existence))
- Xeltu gu tur
- GBu xam-xam ak nattu
- Yu kojug nekk
- Yu kojug nite
- Xeltu gu yees (ni ko waa Amerig gu bëj-gànnaar gi baaxoo seggate ak Nguur gu bennoo gi(u.k) day xaw a barastiku jëm ci wàll gu xarala, bu jàllee ay wax (ay sujets) doog a digg, moom day sukkandiku ci xellu ( logique) ak seggat, kon ay yitteem day sottiku ci gis-gis bu kojug maanaa ( conceptual analysis)ak jikko ak melokaanu làkk ak wu xel.)
- Xeltug Ceggat
- xeltug waa-sapon
- Xeltug julliti-araab
- Xeltug waa-siin
- Xeltug yëwut
- xeltug waa-end
Yenn ciy xeltukat[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Kocc barma faal (Reewu Senegaal)
- Mohammed Bagayogo (Reewu mali)
- Ahmed Baba (juddoo Araun ca Mali ci 1556 )
- Anton Wilhelm Amo (rewu Gana)
- Kwasi Wiredu (Reewu Gana)
- Ibn Badjdja (Nguuru Marok)
- Ibn Battuta (Nguuru Marok)
- Ibn Khaldûn (Reewu Tinisi)
- Socrate (Reewu Geres)
- Diodore Cronos (Reewu Geres)


text:
Ey yow, Comrade!
Yaa doon ka sigi!
Judubaax!
Soopa Mbaax
Yaroo manduteek ité gu jara settoo
Lamboo teey ak teegin!
Dundée cofeel ak teraanga!
Xam sa waréef te def kook pastéef gu mut sék!
Ey yow Camrade!
Dun la faate muka ci suńu xol!
Ci suńu xel ak suńu xelaat!
Noteel ak coono doon say mbań ak say mbaeńel!
Ngir jom ak ngoru askan wi
Xeex nga gudéek becég!
Yow mi musula ragal!
Mi musula yoxxi
Mbaa deelu ganaaw!
Ey yow Comrade!
Sa maxaama ak sa njaaraama
Law nańu réew mi mép ba mbitim réew!
Sa taxawaay ci aadaak cosaan
Doon na royukaay gu amul dayo!
Ey Comrade! Ey ńun !
Wéetal nga ńu!
Ndax ku jaaxlewoon ba dawsi ci yow
Nga fompa ay rongońam, nax ko, neehal ko ne ko;
“Bul tiit te bul jaaxle suma raka jéemal – lép dina baax ”
Ndeysaan ! Ebou Madi !
Sa waajur ne nańu
« Foo déka ńu déka fa, ndax foo déka, fóófaa neex ! »
Xalam demoon na be neex
Buum ba daldi daga!
Waay tey jii, fudaat nańu ko)
Te jokkali nańu bóóba wóy
Ba nga ńu jéemantal.
Ey Comrade! Borom xarmbaax ! Borom xarala !
Yaa ngi nii mafńandu sa naar – wu – góor!
Gaacoo sa xeej, saay fita, sa jaasi sa lawarweer ak sa
móxadóm!
Di rëpëtal, di rëpëtal ni Buurba Silla !
Ey Comrade, borom xol bu laab!
Na nga doon suńu njool, ńu di la seetoo
Ndax ńuy bug di taataan ci sa xel mu ńaw mi
Te di root ci sa teen bu dul ŋaca!
Yal nga njegenaayoo yérmaandé suńu Borom
Mu saama sa fit, musal la, nga noopalekook jaama!
Te mey la dunda gu dul jeex!
Sa njaarama waaca na!
Gaace Ngallaama!
Dem nga waay deewuloo!
Artis ba daan aar tiisu askanam!
Cornelius J. Gomez
CONNIE GOMEZ Tel: 7929809/9929809
5 February 2016 marked ten years since Ebou Madi Sillah departed this world.


text:
UME 3
Raab afiar di Jeuva
Doon pi m’ci di Jeriko. Jeriko ci ulon ucaak di Kanaan, bañaan ban ci biki dul bu fiarëts di Jeuva. Nalon ñgaats ni kan jakee Raab aciina rul.
Bi Raab ci bi nampëli, ate bi Moises patsës bi Bërëk Bëjankal, a na pënani bañaan Israel di Ejitu. Ate buts bi Jeuva jurar bi bañaan Israel, a ba gañaar ukam wi ba kaman wi bañaan ban bër biki bukul. Inkri, ate ne bañaan Israel wokani Jeriko!
Raab abek bateen ucaak par afiar di Jeuva
Ulon unu bërëm a ba bañaan Israel batëb beka aya Jeriko pa pëteen ucaak. A ba band kato Raab. A na welan bukul di katoul. Bërëm nasiën Jeriko te ne, aka batson ban bekee biki pa pëteen ucaak a ba welanan di kato Raab. A nasiën yël bañaan ba yaar bukul. A Raab bek bateen ucaak di kalëpats a na ja bañaan nasiën: ‘Bañaan do bi tsi, maa bu tsis ba. Uci nda fets bukul inkri, ndu purir pëmob bukul!’ M’me ko un ka wi Raab bek bateen ucaak? — Abek bukul par afiar di Jeuva, a na me ne Jeuva ka wul bañaan Israel ucaak Kanaan.
Bi bateen ucaak kë paarir bi pëtsis, bu ja Raab unu wi Jeriko kë gara wi, nu buër, nul ni familul. M’me ko wi ba ja wi Raab na ro? — Bu jaul: ‘Jejan pëcar pëjankal pi, kë laant pul di pëlantaner. Uci m’do ba kowan, bañaan kato ind bëliëng ka buër.’ Raab aro bi ba jaul bi. M’me ko un bi par? —
Aro ngënu, a bañaan Israel jund pëfaisa ucaak Jeriko te iñaan meets. Bu faisa ucaak ngënu paaj, uyaas uloole kara unu. Maa unu upaajantsën ni ulon bu faisa ucaak ngëyaas paaj ni ulon. A kë ba a ba kat përim mak. Jeuva tsu te pëlënk Jeriko yër. Maa kato kan tsij ki pëcar pëjankal di pëlantaner yërats! M’win kël di pëfotu? — Raab ni familul bu buër!
Wé m’purir wun pëjuk di Raab? — Raab afiar di Jeuva par ajuk ngëko ngëcumal ulekaul. Wi buts m’ci di pëjuk ngëko ngëcumal uleka Jeuva. M’fiar di Jeuva pi Raab? — Man me ne m’fiar!
JANGIRI DI BIBLË
Josué 2:1-24; 6:1-5, 14, 15, 20-25
Hébreux 11:31


text: Cheikh Mahmoud Khalîl Al-Houssary môy serignou mbôlème jânggkatou égipteyi, di jîtémbôtâyou jânggkatou al-khourane yithi addounabi. Mi ngui jouddou thi tâmbalik atoum ajj thi atoum 1335 thi gâddây gui tôllôk 17 sèptembar thi atoum 1917 thi atoup toubap. Thi deukk bougnou douppé Chabrae namla bi jôkk thi tâMahmoud Khalîl Al-Houssarynetâ tho sôwwou égipte. Mi ngui fâtou thi ngônou altiné16 mouhârram atoum 1401 thi gâday gui tôllôk 24 nôwembar 1980 thi atoum toubap guinnâw joulli gué. Limou enregistré thi alkhourâne: kâmil thihafs jogué thi âssim atoum 1961 thi warch bi jogué thi nâfi' 1964 qâroune ak doûrî jogué thi abî Amr bou Basra thi atoup 1968, kâmil biy jânggalé thi 1969, kâmil bou ând ak piri thi 1873. Yimou tâlîf: attèy jânng al-khourâne, foukki jânggine thi Ach-châtibiyya ak Ad-dourra, mândargâm kham fi ngua wara tâmmbalé ak fi ngua wara takhawé thi jamono bi ngua jângg al-khourâne, Oubbité guou reuy gui thi mouslou ak kâbbar, jèkhite bi geuna rafète thi dounndoup foukkak gnènnti jânggkate yi, ânddak al-khourâne bou tèdd bi, njângginou warch joggé thi Nâfi bou madîna, njângguinoup Doûrî bi jogé thi Abî Amr Al-Basrî, lèrou kholyi thi njânggoum imâm Yaqoûb, yônn wou yômb nguir njângginoup imam Abî Jâfar, bèglé gou rafète thi dajalé digganeté Ach-Châtibiyya ak Ad-Dourra, yônn bou bèss thi kham-khamou ni gnouy jânggé al-lhourâne


text:
-
Politik
-
Ku wax feeñ: demokaraasi ag làkki réew mi Wote bi nu dëgmal, ñépp xam na ñu ko, wote bu jeggi dayoo la: ndax ci la ëllëgu réew mi aaju! Wote tànn la wan yoon la Senegaal war a […]
-
-
Isaa Bokar Si ” Yaaya Jàmme mooy ndeyyi-mbill mi ci Gambi ak Kasamaas” Isaa Bokaar Si, ambaasadeur Yaaya Jàmme la woon, bokkoon na ak Y. Jàmme nekk tàkk-der. Ku ko xam la, ku xam fu ma jaar la…Déggluleen
-
Màki Sàll: “du ma làq kenn ku def lu dëppoowul ag yoon”! Ci benn laaj-toontu bu njiitu-réew mi amal ag yeenekaay bu tudd Afrik te nekk ca Belsik, Màkki Sàll feeñal na ay xalaatam ci mbir yu am solo yu soxal Senegaal […]
-
Kookooy Saalif Saajo njiitu waay-fippu ya ca Kasamaas…! Peresidaa Maki Sàll ne woon ayu-bés yale weesu, ne tàllal na loxoom waay-fippu ya nekk Kasamaas, ngir ñu tóog seet ci sunu biir naka lañu war a def ba saafara […]
-
Tombukutu: Saay-saay yi defati nañu fa ñaawtéef… Tey ci Tombukutu, waay-fippu yiy bàkkoo lislaam te naan dañuy jihaad defati nañu fa ñaawtéef yu bon: ndax dañoo dug ci xabru ay waliyu yu mag, toj leen ba […]
-
Woote ndawi-réew mi 2012 Naka démb ci dibeer gi la Senegaal wootewaat woote bu am solo ngir fal ndaw yiy war a taxawal askan wi ci pencum réew mi. Ci xibaar yi jot a […]
-
-
Askani Senegaal am na ndam! Peresidaa Ablaay Wàdd nangu na dibeer ca guddi gànnaaw ba resiltaa wote bi tàmbalee wàdd, ne Maki Sàll moom la réew mi tànn. Moom Ablaay Wàdd wóo na Maki, ñaanal […]
-
Kàddu yu njëkk yi tukkee ci Màkki Sàll Yeen wa Senegaal, góor ak jiggéen, mag ak ndaw, sama askan sope. Ci bésu dibeer bii 25 fan ci weeru Mars 2012, gànnaaw beneen bésu 26 fan Fewie bu kenn […]
-
-
Bennoo, Ñaaroo, Ñettoo ba Ñent…. Mbooloo mooy doole te mooy jàmmi-réew, wante lu waay di wuyoo na koy niroo! Moo tax ba Front Siggil Senegaal seete seetaat ba tudde boppam […]
-
Nàqar, tiis ak metit Réewum Senegaal tollu na diggante bu xat te mooy diggante dund ak dee gannaaw ba kuréel gi waroon a saytu sàrti-réew mi feeñale parparloom ne ki ñépp di mbàmb, neex […]
-
Maa waxoon waxeet! “Maa waxoon…waxeet!” kàddu yooyu njiitu réew mi yëkkëti ci ndaje PDS bi amoon ci 23 fan ci weeru suliye, weesu na waar ba faf wër àddina! Image Ñu bare ñu […]
-
Askan wi fippu na! Bésu alxamés bii di 23 fan ci weeru swe 2011 bés la bu mag ci biiri bés yi ci ndeminu demokaraasi ci réewum Senegaal. Ndax gannaaw ba njiitu-réew mi fésale […]


text:
Xibaaru jàmm bi jóge ci Yàlla !
Lan mooy xibaaru jàmm bi jóge ci Yàlla ? Lu tax ñu mën ko gëm ? Téere bu ndaw bii dafay tontu ci laaj yu jëm ci Biibël bi yu nit ñi faral di laaj.
Ni ñuy jëfandikoo téere bu ndaw bii
Téere bu ndaw bii, dina la dimbali nga mën a jàng li nekk ci Kàddu Yàlla, Biibël bi. Xoolal ni nga mën a def ba gis aaya yi ci sa Biibël.
Lan mooy xibaaru jàmm bi ?
Jàngal xam lan mooy xibaaru jàmm bi jóge ci Yàlla, lu tax tey mu nekk lu am solo ak li ñu war a def.
Kan mooy Yàlla ?
Ndax Yàlla am na tur te ndax fonk nañu ?
Ndax ci dëgg-dëgg xibaaru jàmm bi, ci Yàlla la jóge ?
Naka lañu mënee wóor ne li ñu wax ci Biibël bi dëgg la ?
Kan mooy Yeesu Kirist ?
Jàngal ngir xam lu tax Yeesu dee, lan mooy njot gi ak li Yeesu nekk di def fi mu tollu nii.
Lan la Yàlla bëggoon bi muy sàkk suuf si ?
Biibël bi wax na li tax Yàlla sàkk suuf si, kañ la coono yi di jeex, ni suuf si di mel ëllëg ak nit ñi ci nar a dëkk.
Ndax ñi dee dinañu mas a dekki ?
Lan mooy dal nit bu deewee ? Ndax dinañu mas a gisaat suñu soppe yi gaañu ?
Lan mooy Nguuru Yàlla ?
Kan mooy Buuru Nguuru Yàlla te lan la Nguur gi nar a def ?
Lu tax Yàlla bàyyi lu bon ak coono yi di am ?
Kañ la lu bon komaase ak lu tax Yàlla bàyyi ko mu kontine ? Ndax dinañu mas a toog ba coono dootul am ?
Lan ngeen mën a def ba am jàmm ci seen njaboot ?
Yexowa dafa bëgg njaboot bu nekk am jàmm. Xoolleen xelal yu am njariñ yu nekk ci Biibël bi ngir jëkkër yi, jabar yi, waajur yi, ak xale yi.
Naka lañuy ràññee ni Yàlla bëgge ñu jaamu ko ?
Ndax benn diine dëgg rekk moo am ? Nañu xool juróomi poñ yiy tax ñu ràññee diine dëgg bi.
Ban njariñ lañu mën a am ci topp xelal yi nekk ci Biibël bi ?
Yeesu wax na li tax ñu soxla ñu tette ñu, wax itam ñaari xelal yi ëpp solo.
Naka nga mënee jege Yàlla ?
Seetal ngir xam ndax Yàlla ñaan yépp lay déglu, naka lañu war a ñaane ak leneen li ñu mën a def ngir jege Yàlla.
Lan mooy xibaaru jàmm bi jëm ci wàllu diine ?
Ndax dina mas a am bés boo xam ne ñépp ñuy dund dinañu booloo jaamu benn Yàlla dëgg ji ?
Lu tax Yàlla am mbootaay ?
Biibël bi wax na li tax karceen yi am mbootaay ak ni ñuy doxale ci seen biir.
Lu tax nga war a kontine ?
Li nga xam ci Yàlla ak ci Kàddoom, naka lay jariñe ñeneen ñi ? Ban diggante nga mën a am ak Yàlla ?