text:
Duni Kanaari
Duni Kanaari yi (ci wu-ispaañ Islas Canarias) ay dun lañu yu bokk ci goxu Afrig, féete ci bëj-gànnaar-sowwu Afrig nekk ci mbàmbulaanu Atlas, te bokk ci réewum Ispaañ. Ñoo ngo ko Séddale ci ñaari tund Santa Cruz gu Tenerif ak Las Palmas.
Gongikubaat[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Turu duni Kanaari ngi jëlee turam ci latin Canariae Insulae (duni xaj yi); tur wi ci Kanaari gu Mag rekk lees ko doon jëfandikoo ("Canaria Insula"). Di bàyyikoo ci xaji àll yu mag ("canes") yu nemmeekukat yu njëkk yi wuññi woon ca dun ba.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (es) Nguurug Kanaari
- (es) Péncum réew mu Kanaari


c: text/html

text:
Itaali
Itaali (Pénc mu Itaali; it: Italia, Repubblica Italiana) réewum Tugal (Óróop) Itaali men la ci réew yi nek ci Bëj-saalumu tugal,
ngir xootal Taarixu Itaali xoolal Fii
Ni Itaali meloon njëkk xare yu Napoleon yi:[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Itaali laata a Napoleon di ko teg loxo, di ko nangu, nekkutoon réew mu ñu bennal , nekkutoon it di mu am ag temb, moom kay daa seddaliku woon, doon fukki xaaj ak ñaar, yu doon topp ak a nekk ci ron kiliftéefug ay nostey politig yu wuute: nosteg nguur ca Savoia, Piemonte, Napoli, ak nosteg pénc ca Venezia ak Geneva, ak ag àtte gu paab ca Rom, ak gu Dóox ca Toskaana ak Parma, ak xaaj yoo xam ne dañoo nekkoon ci waawug imbraatóor gu Otris gi, ñooy Milano ak Lombardia.
Piemonte nag moo nekkoon nekkteg politig gi gënoon a dëgër, te ëppoon doole ci nekkte yooyu. Ña ëppoon ca njiit ya yilifoon nekkte yooyu, ay diktaatóor lañu woon, rawati na ñi ci waa Otris jiite woon, cig jonjoo mbaa cig jonjoodi .

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Xibaari Yaakaar… ci lu gàtta
Xibaari Yaakaar bu ndaw bii ëmba na nataal yu rafet yi wane 20 xew-xew yii nekka ci Mbinda mu Sella mi: Yàlla Aji Sax Ji; Amalag Àdduna si; Amalag Nit; Bàkkaari Malaaka mu Am Doole; Fi Bàkkaari Nit Tàmbale; Li Waral Dee; Li Ñu Dige ci Ki War a Daane Saytaane ba Fàww; Amalag Koddaay; Li Yàlla Digoon Ibraayma; Yàlla Joxewoon na Mbote; Yeneeni Kuutal yi Ñu Àppa; Li Ñu Dige ci Musalkat bi; Njuddute Esaa Al-Maasi (Yeesu); Xoolleen Mboteem Yàlla mi; Esaa Al-Maasi Am na Doole ci Kow Bép Mbindéef; Esaa Al-Maasi (Yeesu) Daan na Dekkil ñi Dee; Coono yi Esaa Jànkuwanteel ngir Génnee Suñuy Bàkkaar; Ndekkite Esaa (Yeesu); Yàlla Éegé na Esaa; Bés Pénca; Ajjana. Ci kow lóolu, Xibaari Yaakaar ci lu gàtta bii ëmba na it ay aayay Mbinda mu Sella mi yi ànda ak xew-xew yi ñu liimoon fii.


text:
Saar 36
Lu jëm ci séyu jigéenu Israyil, ak céru suufam
1
Ba loolu wéyee kilifay njaboot yi askanoo ci Yuusufa, te bokk ci làngu Galàdd doomu Makir mi sëtoo ci Manase, ñoo dikk. Ñu wax fa kanam Musaa, ak kilifay njabooti bànni Israyil. 2
Ñu ne: «Sang bi, xam nga Aji Sax ji moo digle woon ñu tegal bant bànni Israyil, séddale leen réew mi. Ci biir loolu, sang bi, ndigal ñeel la, tukkee ci Aji Sax ji, ngir nga jël sunu céru doomu baay Selofat, jox ko ay doomam yu jigéen. 3
Waaye bu ñu séyee ci yeneen giiri bànni Israyil de, seen céru suuf mooy wàññikoo ci sunu céru maam, dolliku ca céru giir ga ñu séyi ca seen biir, te kon cér ba nu tegoo woon bant moo cay wàññikoo. 4
Te it bu atum Yiwiku*
mu bànni Israyil agsee, seen cér day dolliku ca céru giir ga ñu séyi ca seen biir. Te kon it ci sunu céru giiru maam, la seen cér boobu di wàññikoo.»
5 Ba loolu wéyee, Musaa jox bànni Israyil ndigal, ci ndigalal Aji Sax ji, ne: «Dëgg la giirug Yuusufeen ñi wax. 6 Kàddu gii nag mooy li Aji Sax ji santaane ci doomi Selofat yu jigéen yooyu: Ku leen neex, nañu séy ak moom, na fekk rekk, ka ñuy séyal askanoo ci làng gu bokk ci seen giirug baay. 7 Du benn céru suuf ci biir bànni Israyil, buy jóge ci genn giir, toxu ca geneen, waaye na ku nekk ci bànni Israyil yem kepp ca suufas giiram, ga mu donne cay maamam. 8 Mboolem ku jigéen ku donn suuf ci giiri bànni Israyil, ci biir làng gu bokk ci giirug maamam rekk lay séy, ngir ku nekk ci bànni Israyil mana ñoŋal céru maamam. 9 Su ko defee du benn céru suuf buy jóge ci genn giir, toxu ca geneen, waaye giirug bànni Israyil gu ci nekk day yem kepp ca céru suufam.»
10 Na ko Aji Sax ji sante Musaa nag, na la ko doomi Selofat yu jigéen defe. 11 Muy Maala, di Tirca, di Ogla, di Milka, di Nowa, doomi Selofat yooyu, ñoom ñépp seen bokki baay lañu séyal. 12 Ca làngi askanu Manase doomu Yuusufa lañu séy, seen céru suuf daldi des ca giir ga seen làngu baay bokk.
13 Loolu mooy santaane yeek àttey yoon yi Aji Sax ji dénkoon bànni Israyil, Musaa jottli leen ko ca joori Mowab, fa feggook dexu Yurdan, te janook Yeriko.


text:
Doxalukaay bu mbëj
Doxalukaay bu mbëj, ab wuutuloxob mbëj la, boo xam ne kàttan giy duggu ci moom gu mbëj la te ga muy génne gu doolerandu la. Doxalukaay yu mbëj yi am nañu solo lool ci dundiinu jamono ju bees ji, te it dëgg la sax, ne limu doxalukaay yu mbëj yi nekk ci am réew dafay firndeel tolluwaayu jëm-kanamam. Maanaam yokkug limu doxalukaay yu mbëj yi ci am réew bokk na ci wonekaay yiy firndeel tolluwaayu yokkuteem ci wàllu xarala mu réew moomu. Ngir dëggal loolu, doy na xool ci jumtukaay yi nekk ci li ñu wër: ca saxaar ba ci watukaay ak yeneen ak yeneen, yi ngeen xam ne nit ku bees ki moo ngi koy jëfandikoo bu baax, man naa ni sax ñooy doxal sunug dund.
Doxalukaay yu mbëj yi dañoo bari te wuute, am na doxalukaay bu dawaan bu wéy, doxalukaay bu dawaan bu safaanu moom mu séddaliku ci doxalukaay bu demandoo ak doxalukaay bu demandoodi,.
Xaralay doxiin gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
cëri ad doxalukaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Doxiin[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dawaanu mbëj bi day jaar ci ag lëmës gees wëndeel ci ab dogub weñ bi tudd tekkaaralaan bi. Lëmës googu, gi ñu defare ak wëñu përëm (naka-jekk përëm lay doon waaye manees na koo defaree ak beneen xeetu wommatukaay), dafay jur ab toolu mbëjbijjaakon, tool bi dafay feeñ niki ag walug bijjaakon, di lees man a natt. Danu koy jàppee niki jenn doole di lees di wax dooley Lorentz. Toolu mbëjbijjaakon boobu dafay duggante ak toolu mbëjbijjaakon bu lëmës gu wëndeeluwaan bi jur, mi melokaanoo teewaayu ñaar walla ñetti seexi dott. Wëndeeluwaan bi tambalee wëndeelu ci ndimbalu dooley Lorentz; bëj-gànnaaru toolu bijjaakon bu wëndeeluwaan bi day bijjante ak bëj-saalumu toolu bijjaakon bu tekkaaralaan bi. Xaaju wëndeelu gu nekk, dott bi day soppeeku, ci noonu la wëndeelu gi man a wéyee.
Taariixam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci atum 1821, lu weesu xamteg feñte gu mbëjbijjaakon gi simikat boobu di Ørsted xamle woon, la jëmmalkat bu waa-angalteer bii di Michael Faraday defar ñaari wuutuloxo ngir sàkk li mu duppee ag wëndeelug mbëjbijjaakon: ab doxub dooley bijjaakon bu mbegewu te wéy, ci lu wër ab wëñ, ci maanaa mooy faramfaceg doxalukaay bu mbëj gu njëkk.
Xeeti doxalukaay yu mbëj[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xeeti doxalukaay yu mbëj yi am, manees naa wax ne, du xaaj du jeex, waaye manees na cee lim yi ëpp yees di jëfandikoo:


text:
تحفة المتضرعين في التوسل بأسماء المفضلين للشيخ أحمد بامبا الت ضرع
Tuhfatul mutadharrihina – Xééwël gu ñu may ñi ami soxlayu ñu manut a ñàkkba mel ni ab liir ca bttub ndey ja.
KI KO TAALIF CI ARAAB : CHEIKH AHMADOU BAMBA
KI KO TEKKI CI WOLOF : CHEIKHOUNA LO N’GABOU
DATE : SEPTEMBRE 2014
Vous pouvez télécharger la version PDF ici : http://fsilngabou.com/تحفة-المتضرعين-في-التوسل-بأسماء-المفض/
Mu làmboo taasu (sàkku ci daray) ci barkeb gaaya gën a baax.
1-Maa ngi sant Yàlla di ko ñaan muy dolli xééwël gu sax dàkk ca ka nga xam ne moo nu feeñalal te indil nu ag njub. Mook Saabaam ya amoon lool mayug Yàlla.
2-Koo ku mooy sunu sang ba Muhammad. 3-Tay jii maa ngi ñaan sama boroom di taasu ci
turi gaaya gën a baax.
4-Ma wax ne: yaw Yàlla miy ku jege, di kuy
tontu di wuyu Yàlla na nga julli ci Yonnent bi nga xam ne bala ngaa zuyu kenn dafay fekk koo ka nangul ko te wuyu ab wooteem.
5-Ci barkeb Yonnent bi na nga ma nangul sama way wii yaw Yàlla jiy ku tedd yéwén. Te yit képp ku ko jël di ci dééyaaleek yaw na nga ko may defal ko lépp la mu cay sàkku.
6-Maa ngi lay ñaan nga Jéggal ma samay bàkkaar te fegal ma Saytaane, ci barkeb Nuuhak Ibraayma
7-Fegal ma aw tiis aki naqar àddina ak àllaaxira ci barkeb Muusaa ak iisaa
8-Maa ngi lay ñaan nga julli ci Muhammad miy Yonnentub Yàlla bi julliwaale ca Yonnent yaUluhazm.
9- te nga may ma Liimaan ngëm Lislaam jëfé akLihsaan rafetal, Tasawuf.
10- Maa ngi lay ñaan nga may ma ag sellal, ak tawfiiq dëppok lépp lu baax ci barkeb Abubakr Siddiiq ma doon dëggal Yonnent bi, ak Umarma doon teqale dëgg ak neen.
11- Ci barkeb Usmaan ma dencoon soxna ñaari leer ya ñaari doom yu jigéén ya, ak ci barkeb Aliyu ma doon baayi ñaari sëti Yonnent bi.
12- Ma ngi lay ñaan nga may ma leer akug kowe aki xeewël ci àddina ak ca àllaaxira.
13- Maa ngi lay ñaan nga musël ma ci ay lor Ci barkeb Talhata ibn Ubaydalla, ak Zubayr ben awaam, ak Saad ben abiwaqaas.
14- Maa ngi lay ñaan nga musël ma ci fitnasanje ci barkeb Sahiid ibn Zayd, akAbdaramaan ibn Awf.
15- Maa ngi lay ñaan nga ñoddil ma lépp luy mana jariñ, te fegal ma lépp luy mana alak.
16- Ma ngi lay ñaan ci barkeb Abdala ibn Abas doom-bay tax ba nga may ma xam-xam bu bari.
17- Maa ngi lay ñaan ci barkeb Abdala ibn Umar nga fegal ma lépp luy ñoddi lor.
18- Maa ngi lay ñaan ci barkeb Ibnu-masuudak Ibnu-salaam nga fegal ma nattu mbas ak ayu bët ak ayu wax.
19- Yaw sama boroom maa ngi lay ñaan ci barkeb Abaas ak Amza nga fegal ma bépp tar- tar.
20- Maa ngi lay ñaan ci wormay Asan akUsaynu nga tabe lool ci man àddina ak àllaaxira may ma ñaari leer ya.
21- Maa ngi lay ñaan ci wormay Xaasim akTaayir nga sellal sama biir ak sama bitti .
22- Maa ngi lay ñaan ci wormay Tayyib akIbraayma nga saxal ci man mbégté ak ñu di ma teral.
23- Maa ngi lay ñaan ci darajay Faatimatu nga feral sama bakan ci lépp luy waral ag tëj kaso.
24- Maa ngi lay ñaan ci wormay Ruqayya akZaynabu nga fegal fàww ak dàkku ak kiiraay.
25- Maa ngi lay ñaan ci wormay Umu- kulsuum nga jubale ma ak teraanga fegal ma mbugal ci àddina ak àllaaxira.
26- Maa ngi lay ñaan nga nangu sama wax jiiñaan gii ci wormay Aws-ben-aamir ak Haramak Masruuq.
27- Maa ngi lay ñaan ci wormay Rabii akAswad nga may ma Listiqama te jubbanti sama mbir.
28- Maa ngi lay ñaan ci wormay Aamir-ben- abdurahmaan ak Abu-maslamatal-xawlaani.
29- Nga may ma ag njéggal akug texe akub xam-xam ak jëfé akug jaamu-yàlla.
30- Maa ngi lay ñaan ci wormay Asan-basringa may ma ag sàmmu akug set wecc ba mel ni kuñu fees ci bànneex aki bidaa.
31- Maa ngi lay ñaan ay xééwal ci wormayAbu-huryrat ak Bilaal ak Suhaybu.
32- Maa ngi lay ñaan ci wormay Abu-dardaayinga nangul ma topp gii ma lay topp te nga
saafara ma ci jépp jàngoro ju feeñ ak ju
nëbbu.
33- Maa ngi lay ñaan nga jotale ma ci samay
jubluwaay ci wormay Miadaad ak Xaalid ak
Zubayru.
34- Maa ngi lay ñaan ci wormay Amiirul-
muuminiina Umar nga fegal ma ay pexe, akug
texeedi akug woru fakku.
35- Maa ngi la koy ñaan it ci wormay njiital
jihaadkat yi Aliyu ma daan taxawu diiné ji. 36- Maa ngi lay ñaan ci wormay Saad ak
Urwa nga dolli g jafandu ci buum gu gën a
dëgër ga.
37- Maa ngi lay ñaan ci wormay Xaasim ak
Xaarija dolli ma ci xeñtu tërëiilni Yonnent bi38- Maa ngi lay ñaan ci wormay Abu-bakr ak
Abdul-laahi dolli ma ay ngënéél yu dootul
jeex.
39- Maa ngi lay ñaan ci wormay Sulaymaan
nga dimbali ma fegal ma pexam Saytaane ak
feneen fu pexe man a jògé.
40- Maa ngi lay ñaan ci wormay sunu yaay
Xadija nga may ma lépp lu may mébét ci xam- xam aki téggiin ak jëfé ko.
41- Maa ngi lay ñaan ci wormay sunu yaayAysa nga fegal ci lépp lu may lor ci asamaan si ak suuf si.
42- Maa ngi lay ñaan ci wormay sunu yaayAfsa nga dox fàww sama digante ak lépp luy ñoddi aw tiis aku naqar.
43- Maa ngi lay ñaan ci wormay sunu yaayZaynabu nga rafetalal ma sama biir ak sama biti.
44- Maa ngi lay ñaan ci wormay imaam–Maalik ak imaam-saafii ak imaam-abu-anifaak imaam-ahmad-ben anbal nga nangul ma samay ñaan .
45- Maa ngi lay ñaan ci wormay Jibriil nga may ma li may ñaan te nga def ma ma jot sëkk dayob goor ña.
46- Maa ngi lay ñaan ci wormay Miikaayil nga may ma ay xééwal te def ma ma ame njariñ ni waame wuy dët ab taw.
47- Maa ngi lay ñaan ci wormay Israafiil nga may ma ag ñoŋ sammu, te nga fegal ma tiisi bisub jaaxle ba.
48- 28 154 172 Maa ngi lay ñaan ci wormayAsraayil nga defal ma njekk lu rafet sama giirug dund ak ginaaw bu ma faatoo.
49- Maa ngi lay ñaan sama xasidag tawassul gii képp ku la ci woo di la ñaan na nga ko ci defal texeg àddina ak àllaxira te it na nga ko jéggal.
50- Maa ngi lay ñaan nga may ma ci kòòluté ak ngëram man ak ñi sàkkuwoon may way ko. 51- Te nga may nu ci it texe ak kaarange akug
topptoo ba nu mucc ci wépp ñaawtééf.
52- Te nga may nu ci it nu mucc ci laajub biir bàmmeel, mbugël, sukraatus nde, regleente.
53- Te nga may nu ci it mbégté ak ségaré waxtu wa nuy dee ak ba nuy dekki.
54- Te nga julli ci Yonnent bi dolli koy xeewël te musël ko moom aki Saabaam yu baax ya.
55- Maa ngi lay ñaan ita nga jéggal sama ñaari wayjur ak samag njabppt ak samay àndanadoo.
56- Maa ngi lay ñaan it nga jéggal mbooleem ku aju ci man, te it nga wéralal ma samag texe.
57- Maa ngi lay ñaan nga ñewenti nu, may nu kàttan, nekkal nu, defal nu mujj gu rafet.
58- Yàlla na nga julli ci Yonnent bi dolli ko xééwël te fajal ci jullit yépp sééni aajo.


text:
1Joonanoŋ sara uutanoŋ eŋ Poŋ Anutuya qama kooliŋ muŋ
2kokaeŋ ijoro: “Oo Poŋ, nii kokojinjiŋ uutanoŋ qama kooliŋ gombe gii qaana moma leeya meleemba. Nii koomuwaa senjoŋ dusiitanoŋ eŋ komuŋ tagoŋ welema gombe gii geja ama jejewelenwelena mojaŋ.
3Gii monago kowe biiwi jabiriŋanoŋ (jauŋanoŋ) hagoŋ noŋgi kamaaŋ ejeŋ. Geeŋgo riiwagoŋ nona gomaŋ siŋsiŋgoyaa dutanoŋ kamaabe gboulu somatanoŋ esuuŋ nonja. Goo apu kokopa kuuya ii musuluŋgoŋ nonja. Goo kowe siriga ii turuŋ neŋ olaaŋ nonja.
4Nii kokaeŋ romoŋgojeŋ: Gii geeŋgaa jaasewaŋganoŋa konjoma nona sooŋ tintuaŋ ejeŋ. Ii kileŋ nii mombo jaananoŋ goo jiwowoŋ jigo kowogaageŋ uuwe keno jejeromoŋromoŋ anjeŋ.
5Apu ano omanjareya ii qananoŋ uma turuŋ nondaboroja. Kowe biiwi jauŋagadeeŋ liligoŋ nondaboroja. Kowewaa tokoleya ii jamojuju kaaŋa waŋna momosiiŋ esuuja.
6Nii kowe biiwi jauŋaa dusiitanoŋ koi kanoŋ uluŋgoŋ kamaajeŋ. Kowe biiwi jauŋaa jaa unuŋa ii koŋgi pondaŋ qananoŋ eu somoŋgoŋ nonja. Oo Poŋ Anutuna, nii koi laligojento, gii mono koomuwaa senjoŋ dusiita koi kanoŋa gou koma nona saanoŋ mombo laaligonoŋ koumaŋ.
7“Noo laaligonanoŋ qaomambaajoŋ ano kambaŋ koi kanoŋ oo Poŋ, nii romoŋgoŋ gombe qamakoolinanoŋ keuma goo Siwe jigo kowoganoŋ eu uma gejaganoŋ kemebaati, ii mojeŋ.
8“Ejemba gadokopa beŋ lopioŋ omaya goda qeŋ usugoŋ oŋomakejuti, iyoŋonoŋ kaeŋ ama kaleŋmoriaŋ Toya gii gema guŋkejuto,
9nii mono mepemepesee ooŋsaa qama mamatewoo ama siimoloŋ ooŋ gomambaajoŋ mojeŋ. Nii iwoi amambaa qaa jeŋ somoŋgobeti, iikawaa so mono ama sorogoŋkemaŋa. Oo Poŋ, gii gou koŋkoŋ Tona koloojaŋ. Qaa ii oŋanoŋ.”
10Kaeŋ qama kooliro Poŋnoŋ sara ii jeŋ kotoŋ muro kaŋ kouma Joona lono namo toboganoŋ kamaaro. Kiaŋ.


text:
-
Uncategorized
-
Yeesal baatu xarala ci wolof / Taatanu Wolof ak Xamle 1- Jollasu gi = téléphone 2- Kippaango gi = groupe 3- Njémmeer gi = public, assemblée, assistance 4- Limat gi = numéro 5- Lënd gi = internet 6- Lënku = […]
-
Turi rabi àll yi ci Wolof golo gi golo gu ñuul gi dangin wi bukki bi yolaan wi siiru bi wel wi till wi suññeel wi kund wi wéxéñ wi jaar ji sikóor bi njaxat wi […]
-
-
-
-
Bés bu taalifkati yeneen réew làkkee wolof… * Jukki bii topp maa ngi ko jëlee sama téere bi ma tuddee Téere-woy yi te mu genn ci atum 2011 ca Almaañ. Téere bi mën ngeen ko am NDakaaru […]
-
Alxuraan ci làkku wolof Alxuraan ci wolof
-
“Filosofi ci wolof”… téere bu bees bi Tamsir Anne génne Seetal Fii « Philosophie en wolof : A comme aada … » aada j. : aada mooy mbooleem matukaay yi am mbooloo, gën gaa bare, aw askan di tegtaloo cig jëf, di ca […]
-
Benn bés, benn woy: Sëriñ Musaa ka XARNU BI Sëriñ bi noo gi deeti ñaan Faqiir dafay nangoo dagaan Nangul nu lépp lu nu ñaan Ndax Yàlla naatal xarnu bi Noongi dangaan ci Mustafaa Ma nekk marwat’ak […]
-
-
KIPPUG WATTU LÀKKI RÉEW MI Ànd jubal mbind mi ! KIPPUG WATTU LÀKKI RÉEW MI Ànd jubal mbind mi !
-
Ñeel Seex Anta Jóob Liggéey bu mel ni bii ñu fi dëgmal, wareef la ci sunu gis-gis, ñu ñeel fi ca ndorte la góor gu mel ni Seex Anta Jóob. Ndax daf fee def, […]
-
-
-
Déconstruire le mythe de l’oralité des cultures africaines Par Dr. Tamsir Anne Cet article à dessein de vulgarisation est tiré de mon livre l’Égypte pharaonique sève nourricière des langues et cultures africaines paru en 2017 aux Éditions Presses […]


text:
Ay dëk
E-TIC bi ci Senegaal
Fii ci Senegaal xalaat baa ngi yengu ci gox yii di:
- Dakar / Yoff: foofe la ay kureel yu barri def seeni ëtt
- Guédé-Chantier: mbayum ceeb gaňcax, ňambi, tamaate, sople, dugub, camm gi ak napp gi
- Mbam: ceeb, gerte, mango camm gi ak napp gi
- Meckhé: gerte, dugub, ňambi, mango ak càmm gi
Xibaar ci dëkk bi
Askan wi: 13.711.597 (weeru sulet ci atum 2009) taax mi di Dakaar 1.729.823
Xaalis bi: CFA Franc
Kalaama: Nasaraan (moy kalaama bërebu ligeyukaay yi, Balanta-Ganja, Hasaniya, Joola-Foňi, Mandiŋ, Manjaago, Mankaaɳ, Noon, Pulaar, Seerer-Sine, Soniŋke, Wolof -- Français (officiel), Balanta-Ganja, Hassaniyya, Jola-Fonyi, Mandinka, Mandjak, Mankanya, Noon, Pulaar, Serer-Sine, Soninke, Wolof
Diiné ji: Jullit ňi 92%, Cèddo yi 6% Catolik yi2%
Askan yi: Wolof 36%, Fulaani 17%, Seerer 17%, Tukuloor 9%, Loola 9%, Mandiŋ 9%, Tubaab ak naaru libaane 1%, Yeneen xeet yi 2%
Jeexiatalu situ internet yi: sn
Njelbeenu numero telefon yi: 00221
Mbay mi ak Càmm gi
Yi ëpp ci li ňuy bay ci dëkk bi ňooy: gerte, dugub, ceeb, mbox, suuna, ňambi, wëteen, tamaate, lejum. Ci wàllu càmm gi nak yi ňi faral di gene giss ňooy: nak, xarr, bëy, mbaam xuux, ay njanaw ak ay jënn.jamono ji ňu tollu nii nak askan wi xèrru lool ci mbay meek càmm gi te soo setloo bok na ci lii gënna suxali koom-koomi reew mi. Li gënna jamp ci jamono jii nak mooy naka laňuy def bam bay mi mënna dundal askan wi yèpp.
Li ëpp ci Seegaal a ngi bok cig ox bu ňeme bèkoor lool ak taw mu jaffe te wissaroo, boolekook suuf su sonn lool. Te soo setloo sax 5% ci suuf si rek moom dacc ndox, loolooy waral nitt ňi nawett rek aňuy bay te mooy indi ap goob mu tërëdi lool. 70% ligey kat yi ňu ngi yengu cik mbay (boo degee mbay nak mooy àll bi camm gi ak nàpp gi) te loolu tollu na ci 18% ci xaalis bi ňuy ligeye ci reew mi.
Tool yu ci ëpp ay baykat yu ndaw ňoo leen di yorr (1.5-2.4 ci ay hectaar), te 60% mungi feete ci li ňu dupe “biiru gerte gi”. Wall wu bari ci suuf soosu nak ay xeet a ko moom. 11% wu suufu Senegaal bi yèpp daňu koy bay, te mbayum dugub ak gerte bi yokku na ci at yi ňu mùjju ba tollu ci 40% ak 36% ci buɳ ko toftale.
Buňu wakerloo ci xibaar yi wàdde ci nguur gi, reew ma ngi bay atum 2009 420.000 ci ay tonnu gerte muy lu wùtte lool ak 460.000 ci ay ton yu atum 2006, bi nekutoon att mu neex ndax ňakum ndox bi ca amoon.
Ceeb bi: 50% soxla yi ci ceeb bi rek laňuy bay ci reew mi.li ci dess daňu koy njëndi jib a Asie ndax seen ceebu Basmati (parfiime) ňoo gënna neex ceeb bi ňi baye fii. Nit ňi taamuwuňu ceeb bu parfiime wul (muy ceebu Asie bu xaralal bu baax). Mbayum ceeb baa ngi tambali ak nasaraan yi fi nekoon ci atum 1960 ya.
Gerte gi: mbay moomu nak njaayum bitim reew rek a ka taxa jog.
Jënd ak Njaay ak ligeey
Yaatuwaayu dëkk baa ngi tollu ci 196.722 sq ci ay km (suuf si di 192.530 ndox mi di 4.192 km). Ci atum 2009 xaalis bi ňu ligeeye ci biir reew laa ngi tollu woon ci 16 milyaar te 13.8% yaa nga bayeko ci mbay mi (amna ňu ne sax 18% ya la), 23.3% di bayeko ca ligeyu xarala ya, 62.9% di jùgge ci bërëbu ligeyukaay yi. Neena ňu tamit ci atum 2009 njaayum bitim reew banga tolloon ci 1.652 ci ay milyaaru dolaar:
- Li ňuyb gënna jefendiko: jënn, gerte, li jogge ci xeetu petorool, fosfat, ak wëteen.
- Andandoo yi: Maali 19.3%, Inde 9.4%, Gambit 5.3% Itaali 4.8% (2008)
Ci att moometam njënd ma ngi toluwoon ci 3.864ci ay milyaar dolaar ci yi ňuy waaja li:
- Ndugu mi: lèkk ak naan, jumtukaayu xarala, ak esens
- Andandoo yi: tugal 19.9%, angalteer15.3%, chine 6.8%, belzik 4.6%, tailand 4.5%, holand 4.1% (2008)
Ligey yi ci gënna am doole mungi ni tëdde: mbay mi 77.5%; xarala ak bërëbu ligeyukaay yi: 22.5% (xibaaru 2005). Nàkk ligey mba ngi tollu ci 48% (xib 2007). Te 54% wa reew ma ngi dëkk ci ndool (xib 2001).
Jokko bi
Ci atum 2008 dëkk baa ngi amoon 237.800 ci ay telefoonu kërr ak 5.389 miyoŋ ci ay portaabal.ci atum 2009 amoon na 227 ci ay situ internet 1.02 ci ay milyoŋ di jëfëndiko internet boobule (ku ci bëgga xam lu gënna leer na xool ubitek Saar bi vu tollu).
Tolluwaayu Askan wi
Ci weeru Sulet 2009 askan waa ng tolu woonci 13.711.597 ci ay nit, 1.29.823 ňu ngi newoonca Dakaar te ňu ngi leen tërelewoon ci nii:
- 00-14 ans: 42.2% (goor 2.911.324 /jigeen 2.877.804)
- 15-64 ans: 54.8% (goor 3.728.664 / jigeen 3.786.000)
- 65 ans et plus: 3% (goor 190.343 / jigeen 217.462) (xibaaru 2009)
Yokutek askan waa ngi tolluwoon ci atum 2009 ci 2.709%. askan woowe nak 42% ňu ngi dëkk ca taax ya ak yokkute gu tollu ci 3.1% at mune digente 2005 ak 2010. Fan wu guddu waa ngi tollu ci 59 att muy 57.12 ci goor ňi ak 60.93att ci jigen ňi xibaaru 2009.
Jang mi
Bu ňu tolleo ci jang mi nak xale yi duggu daara aa ngi tollu ci 39.3% muy 51.1% ci ay goor ak 29.2% ci ay jigeen. Ni ňu jàppa ngaaka nak ňooy ňi tollu ci 15 att te munu ňu bind munu ňi jang.
Tërelinu nguur gi
Reewu senegaal a ngi doxe tanneefu ňëpp wala ňi ëpp. Reew ma ngi toftale nii Reew mi > Dëkk bi > Gox mi >> koɳ. Donte ňu ngi setlu ay jeego ci walum ubbi xaralala yi ci gox yu bari, ba leegi lèpp daf dajaloo ci benn boor. Loolo waral njiitu gox yu barri Dakaar laňu dëkk waye daňuy am beneen njiit bu dëkk ci gox ba.
Demb
Reew yi nekkoon ci kepparu tugal muy senegal ak Sudaan (ňu dupewoon ko Tamitrepublik bu Sudaan) ňoo dajaloo woon ci atum 1959, juroon liňu dupe federaatioŋ bu Maali at ma ca topp. Waye ay weeri laňu ci tek rek boolo boobu daldi tass. Senegaal ak gambi daldi booloowaat co turu senegambi ci atum 1982 waye giss-gis yi mujul sotti ba tax mu daldi tasaat. Wa MFDC daldi fipu dale ko ci atum 1980, waye ay xaatim yu bari degoo naňu ci woon ak nguur gi yu mujjul antu.loolu terewul Senegaal bokk ci reew yi ëpp ndegerlaay ci nguur ci afrik. Nek naňu 40at yoo xam ni nguur guňu dupe PS ňoo doon jiite ba ci atum 2000 abdulaay waad daldi jëll nguur ngi.fallaat naňu ko ci atum 2007 mu daldi sopi saartu reew mi ngir nasaxal jamarloo gi. Demb Senegaal nak yagg na lool ci taxawal jamm ci dëkendoo yi.


text:
8
De biñ mñaa nu rlocyuub Jesuuz
1 Na ornu bded de nu ndeꞌ na, orzeꞌ Jesuuz gusam de gyedz, gal nu de ranch. Orzeꞌ pshaal mi de riidz nu sac ni gyel gubier ni Ñgyoozh. Nunu de trocyup de aposht gusa nu dey mi. 2 Nunu niꞌ la be de biñ mñaa gusa num mi. Lat zeꞌ ri Li nu bruu tub gyedz nu la Magadán. Jesuuz bloo chum gagy nuras lo mi zeꞌ. 3 Nunu niꞌ ziꞌl ri Wan, mñaa Cuza. Cuza yu zeꞌ yu nu riib ic asunt ni Herodes. Nunu ri gaꞌ Susan lat zeꞌ, gal nu zañ zir biñ mñaa. Orzeꞌ de biñ mñaa zeꞌ rlocyuub dem Jesuuz, gal nu de yu nu rsyaꞌ lom. Rlocyuub dem Jesuuz nu nac de coz nu rad ni dem.
Riidz tiily ni de mbigy
4 Tonaꞌ la zañ mbecy bruu dey ledz yu za dey lo Jesuuz. Orzeꞌ tonaꞌ la mbecy zigy byatublaazh dey lom. Orzeꞌ brugyiꞌ rniim nu riidz tiily. Orzeꞌ nam:
5 ―Tub mbecy bruuy zay za nuuz yu mbigy. Lat nu rtich yu de mbigy zeꞌ, yuꞌñ bet lag ñi ruꞌ gyernez. Orzeꞌ mbecy bded yu bzuub gyiꞌy tooñ. Nunu bruꞌña chigyiñ bdow ma ñii. 6 Zeꞌ yuꞌ gaꞌñ bet lag ñi lo yu las ruꞌ nu ri gyitaꞌ par nañ. Orzeꞌ ornu briib ñi na, orzeꞌ guwach ñi, gun a̱ꞌ lyup lo yu. 7 Zeꞌ yuꞌ gaꞌñ bet lag ñi lat gyech. Orzeꞌ gyech tublaazh la guuly ñi nu de ya mni zeꞌ. Orzeꞌ pcyiig ñi de ya mni zeꞌ. 8 Zeꞌ yuꞌ gaꞌñ bet lag ñi lo yu nap. Briib ñi nunu guuly ñi. Orzeꞌ tonaꞌ la cosech nap briic ñi. Gashtal tub gaynal mbigy briic tub ga mbigy nu bdunuuz ―nam.
Orzeꞌ na gaꞌm:
―¡Mbecy nu zub gyidag rlagy ñi gyicy yu nu gyet lag yu cuen! ―nam.
La gyiꞌ rniim nu riidz tiily
9 Orzeꞌ de yu nu rsyaꞌ lom bdugyiꞌ dey lom lac yaruu de riidz tiily zeꞌ. 10 Gazeꞌ nu nam rab mi dey:
―Ñgyoozh briic mi nu gad lagy de ru de coz ni gyel gubier nim, de coz nu wagad lagy mbecy gulas. Zeꞌ deꞌ zir mbecy ya̱ shaala̱ lo dey nu riidz tiily. Gun orzeꞌ mas zac dey, tees wayuꞌ loy, nunu mas gyeñ dey, tees wayet lag dey cuen ―nam.
Jesuuz rniim lac yaruu de riidz tiily zeꞌ
11 Orzeꞌ nam:
―Orzeꞌ na ya̱ ne̱e̱ lo der lac yaruu de riidz tiily zeꞌ. Orzeꞌ de mbigy zeꞌ nañ gal na riidz ni Ñgyoozh. 12 Orzeꞌ de mbigy nu bet lag ruꞌ gyernez, ndeꞌ nañ gal nu na mbecy nu reñ de riidz ni gyel gubier ni Ñgyoozh. Rnii mbecy riidz zeꞌ lo dey, tees orzeꞌ druꞌña nuras rbooy de riidz zeꞌ nañ lardoo dey, gun orzeꞌ cueꞌ nu cheña lagy dey niñ. Orzeꞌ cueꞌ nu gruu mbañ dey. 13 Zeꞌ mbigy nu bet lag lo yu las ruꞌ nu ri gyitaꞌ par nañ, ndeꞌ nañ gal nu na de mbecy nu reñ de riidz zeꞌ. Orzeꞌ lueg la “O” rniiy nunu yet lagy yu. Tees a̱ꞌ fert yu par nu wacshet riidz zeꞌ sheñ lyuñ nañ lardooy. Orzeꞌ la be ziꞌl dzi ragyeey. Tees ornu shuub dzi nu gac preb dey, orzeꞌ wagyee dey. 14 Zeꞌ de mbigy nu bet lag lat de ya gyech zeꞌ, ndeꞌ nañ gal nu na mbecy nu rzuub gyidag de riidz zeꞌ. Tees como mbecy zeꞌ dzi zuy shcab ni de coz ni gyishlombecy, nunu como rlagy yu gyicy yu gusht niy, orzeꞌ de ndeꞌ rsoow ñi lo de riidz zeꞌ. Orzeꞌ ndeꞌ nu wacuic riidz zeꞌ cosech nañ lardoo mbecy zeꞌ. 15 Zeꞌ de mbigy nu bet lag lo yu nap zeꞌ, ndeꞌ mbecy nu rzuub gyidag de riidz zeꞌ nu lardooy. Orzeꞌ bicy yac dey niñ. Orzeꞌ briic ñi cosech nap nañ lardoo dey ―nam.
Riidz tiily ni candiil
16 Orzeꞌ na gaꞌ Jesuuz:
―Ni tub la mbecy wacaa dey gyi tub candiil nu riiy ñi nañ tub la coz, o nañ tub nuun, sinu zuub dey ñi seꞌñ, gun orzeꞌ cuic ñi yaa lo de yu nu chuꞌ nañ yuꞌ. 17 Niꞌ ziꞌl rac nu de riidz nu bruu lo Ñgyoozh. Gun dela de riidz ngach nim gyicy mi nu gad lagy de mbecy, nunu dela de riidz nu wagad lagy dey, shaal mi ñii lo dey.
18 ’Orzeꞌ nap bzuub gyidag der, gun yu nu ricy cup sheñ, sheñ zir gad niy. Zeꞌ yu nu sac ni, gashtal coz miiñ nu rnii tooy nu gyicy cup yu gruuñ niy ―nam.
Bruꞌña de famil ni Jesuuz
19 Orzeꞌ bruꞌña ñaam, nu de bicy mi. Tees wangac ñgyechaꞌ dey lo Jesuuz, gun dzi yuꞌ mbecy lom. 20 Orzeꞌ tub mbecy byooy rishlo Jesuuz. Orzeꞌ nay rab yum:
―Ñaar nu de bicy ru yuꞌ dey gashtal ich yuꞌ re, nunu rlagy dey zac yu ru ―nay.
21 Orzeꞌ na Jesuuz rab mi yu nu byoo rishlom zeꞌ:
―Yu nu reñ de riidz ni Ñgyoozh nunu “O” rniiy nu rzuub gyidag yuñ, orzeꞌ de yu zeꞌ nac dey bicya̱ nu ña̱a̱ ―nam.
Jesuuz mniim lo gyey bi nu gariñ
22 Tub dzi Jesuuz guꞌm nañ tub barc nu de yu nu rsyaꞌ lom. Orzeꞌ nam rab mi dey:
―Yaa der chan gal naa tub laꞌ gaꞌ dzu ruꞌ nisyudoo ―nam.
Orzeꞌ guꞌ dey nañ barc zeꞌ za dey. 23 Na lat nu za dey na, orzeꞌ Jesuuz gugyit mi nas mi. Orzeꞌ sij la bruꞌña tub gyey bi ily. Orzeꞌ brugyiꞌ nu rzuꞌ nis nañ barc zeꞌ. Orzeꞌ byarishdzidz nañ barc zeꞌ. 24 Gazeꞌ nu gua cueeñ dey mi. Orzeꞌ na dey rab yum:
―¡Masht, masht, bi rnit lo den lo nis! ―na dey.
Gazeꞌ nu weshtem. Gazeꞌ nu bicy mi mandaar lo bi, nu lo de nguuly lo nis. Orzeꞌ guri bi. Nunu se ri zu la byac. 25 Gazeꞌ nu nam rab mi de yu nu rsyaꞌ lom:
―¿La bzaac der? ¿Lagu wagyicy cup der consuel lo̱? ―nam.
Orzeꞌ tonaꞌ la za nu ic dey nunu gudzib dey. Orzeꞌ na dey rab yu losaꞌy:
―¿Zeꞌ cyu mbecy nac mi ii? Mi ii ricy mi mandaar mas gashtal lo bi nu lo nisyudoo, nunu rzuub gyidag ñi nim ―na dey.
Jesuuz ricy yac mi tub mbecy nu bicy ni nuras
26 Orzeꞌ bri dem tub laꞌ gaꞌ ruꞌ nisyudoo, tub lugaar nu la Gerasa nu ri par lo Galilea. 27 Na laab bruu la Jesuuz nañ barc na, orzeꞌ bruu za la tub mbecy yad yu. Bruuy par lat gyedz. Yu zeꞌ tub mbecy nu bicy ni nuras. Orzeꞌ bechaꞌy lo Jesuuz. Nunu dzi bi rac tiem nu wacsuy shab yu. Nunu walab nañ yuꞌ rcyiiñ yu, sinu lat de blyuu nu rcach dey añ rcyiiñ yu. 28 Na ornu bzaac yu Jesuuz, orzeꞌ gusu tib yu lom. Orzeꞌ dub ruꞌ la nuras zeꞌ rbish tiy. Gazeꞌ nu nay rab yu Jesuuz:
―¿La ryub ru yad ru lo̱ Jesuuz, iꞌñ Ñgyoozh, biñ nu zily zir nac? ¡Ya̱ rnishba̱a̱ lor nu cueꞌ shet zir ya̱! ―nay.
29 Ni mniiy, gun Jesuuz mniim lo nuras zeꞌ nu gruchuy lo mbecy zeꞌ. Yad nu tonaꞌ la guzañ ñaꞌn nu ni ricy nuy mbecy zeꞌ. Nunu de mbecy rcyiig dey gyiꞌy nu yaay nu caden. Tees rshiꞌñ rshiꞌñ lay caden. Orzeꞌ nuras zeꞌ ricy yu nu rza mbecy zeꞌ lugaar ub zi. 30 Orzeꞌ na Jesuuz rab mi nuras zeꞌ:
―¿La lar? ―nam.
Gazeꞌ nu nay rab yum:
―Ya̱ la̱ bee miily ―nay.
Ni mniiy gun dzi zigy yu bicy niy mbecy zeꞌ. 31 Orzeꞌ de nuras zeꞌ mnishbaa dey lom nu cueꞌ zeed mi dey zeꞌ nu cow. 32 Gun lugaar zeꞌ rded row tub nac cuch zigy. Orzeꞌ nuras zeꞌ mnishbaa dey lo Jesuuz nu cuic mi rishbeey nu chuꞌ dey nañ de cuch zeꞌ. Orzeꞌ gazeꞌ nu briic mi rishbeey ni dey nu chuꞌ dey nañ de cuch zeꞌ. 33 Gazeꞌ nu bruu chu dey lo mbecy zeꞌ. Orzeꞌ guꞌ dey nañ de cuch zeꞌ. Orzeꞌ de cuch zeꞌ rzab la de ma bzu tiily ma par gyoow. Orzeꞌ bet lag de ma lo nisyudoo. Orzeꞌ gut de ma lo nis.
34 Orzeꞌ de yu nu rña de cuch zeꞌ gush dey carer ya niiy de coz nu guc lo de mbecy nu yuꞌ lat gyedz, gal nu lo de mbecy nu yuꞌ ngush. 35 Gazeꞌ nu bruu dey yad güiiy de coz nu guc. Na ornu bruꞌña dey zeꞌ nu zub Jesuuz na, orzeꞌ bzaac dey mbecy nu bicy ni nuras zeꞌ zub yu yeñ gyiꞌm. Zuy shab yu, nunu byanap la shcab niy. Orzeꞌ tonaꞌ la gudzib dey. 36 Orzeꞌ dela de mbecy nu bzaac coz nu guc zeꞌ mnii dey lo de mbecy zigy zeꞌ lac mod byac mbecy nu bicy ni nuras zeꞌ. 37 Orzeꞌ dela de mbecy nu yuꞌ lo yu ni Gerasa brugyiꞌ rnishbaa dey lo Jesuuz nu ruum ledz dey, gun tonaꞌ la rdzib dey lom. Orzeꞌ Jesuuz guꞌm nañ barc zam. 38 Orzeꞌ yu nu bicy ni nuras zeꞌ mnishbaay lom nu cha num yu. Orzeꞌ Jesuuz nam rab mi yu:
39 ―Yaa lo de famil nir. Orzeꞌ gyoor rishlo dey de coz nu bicy Ñgyoozh num ru ―nam.
Orzeꞌ mbecy zeꞌ gush nez yu yay. Byooy rishlo dela mbecy nu yuꞌ gyedz zeꞌ de coz nu bicy Ñgyoozh num yu.
Iꞌñ Jairo nu biñ mñaa nu gul shab Jesuuz
40 Na ornu Jesuuz bruꞌñam tub laꞌ gaꞌ ruꞌ nisyudoo na, orzeꞌ de mbecy zigy nu yuꞌ zeꞌ tonaꞌ la bet lagy dey ornu bruꞌñam lo dey. Gun dela dey yuꞌ dey rbez yum. 41 Orzeꞌ bruꞌña tub mbecy nu la Jairo. Yu zeꞌ riib ic yu nañ yuꞌ nu rsyaꞌ mbecy riidz ni Ñgyoozh. Orzeꞌ gugyit tiily yu yeñ gyiꞌ Jesuuz. Gazeꞌ nu mnishbaay lom nu cham yuꞌy. 42 Gun zu tub zi la iꞌñ yu, tub fiñ mñaa ñaꞌn trocyup. Orzeꞌ fiñ zeꞌ rat ñi. Se nu gat ziꞌl lañ. Orzeꞌ rlagy yu nu gyicy yac mi ñii.
Orzeꞌ Jesuuz za num yu, nunu tonaꞌ la mbecy zigy za nu dey mi gal rcyiꞌñ su la dey mi. 43 Orzeꞌ lat de mbecy zeꞌ ri tub biñ mñaa nu bi bzaꞌ trocyup ñaꞌn nu rshu reñ mi. Nunu mniit mi dela tiñ nim lo doctoor, tees ni tub la dey wangac ñgyicy yac dey mi. 44 Orzeꞌ biñ mñaa zeꞌ bechaꞌm par ich Jesuuz. Orzeꞌ gul yaam ruꞌ shab mi. Orzeꞌ laab or la zeꞌ guca reñ zeꞌ. 45 Orzeꞌ Jesuuz nam:
―¿Cyu gul yaa ya̱? ―nam.
Orzeꞌ dela mbecy mnii dey nu walab dey gul yaay mi. Orzeꞌ na Bed rab yum:
―Masht, de mbecy dub yub la rcyiꞌñ su dey ru ―nay.
46 Tees Jesuuz bzu fert mi. Orzeꞌ nam:
―Ca zi na mbecy gul yaa ya̱. Gun gud lagya̱, nu nac nu bruu fers ne̱ ―nam.
47 Orzeꞌ ornu gud lagy biñ mñaa zeꞌ nu wacaꞌ cach lom lo Jesuuz, orzeꞌ za laam gusu tib mi lom. Nunu rash la bis mi. Orzeꞌ mniim lo de mbecy zigy zeꞌ la gyiꞌ nu gul yaam shab Jesuuz. Nunu mnii gaꞌm nu byac mi laab or la zeꞌ. 48 Gazeꞌ nu na Jesuuz rab mi biñ mñaa zeꞌ:
―Biñ mñaa, ru byac ru gun bicy cup ru consuel lo̱. Orzeꞌ dub gusht la yaa ―nam.
49 Lat nu gabee rnii ruꞌ Jesuuz nu biñ mñaa zeꞌ, orzeꞌ bruꞌña tub mbecy nu biid nu raso̱o̱, yu nu bruu gashtal yuꞌ Jairo, yu nu riib ic zeꞌ. Orzeꞌ nay rab yu Jairo:
―Iꞌñ ru bi guut ñi. Orzeꞌ cueꞌ gaꞌ gyicy seed zir ru masht ―nay.
50 Tees Jesuuz güeñ mi nu ni mniiy lo Jairo. Orzeꞌ nam rab mi Jairo:
―Cueꞌ dzib ru. Bicy cup ziꞌl consuel lo̱. Orzeꞌ iꞌñ ru gyac ñi ―nam.
51 Na ornu bruꞌñam yuꞌ Jairo na, orzeꞌ wansaanaꞌm nu chuꞌ zir mbecy nañ yuꞌ zeꞌ nu mbish fiñ nguzh zeꞌ. Nomaas guꞌ num Bed nu Santiag, nu Waa, gal nu uz fiñ nguzh zeꞌ gal nu ñaañ. 52 Orzeꞌ dela mbecy nu nguaa zeꞌ ricy shni dey, nunu ruun dey nu nac fiñ nguzh zeꞌ. Orzeꞌ nam rab mi dey:
―Cueꞌ gun der. Fiñ nguzh ii nu nas ziꞌl ñi. Walab nu guut ñi ―nam.
53 Orzeꞌ brugyiꞌ nu rigy nu ñaañ dey mi, gun gud lagy dey nu gut fiñ nguzh zeꞌ. 54 Orzeꞌ bduꞌ yaam yaañ. Gazeꞌ nu ye la mniim. Orzeꞌ nam rab mi ñii:
―¡Fiñ nguzh, weshte! ―nam.
55 Orzeꞌ byabañ fiñ nguzh zeꞌ. Orzeꞌ lueg la weshteñ. Orzeꞌ Jesuuz bicy mi mandaar nu cuic dey coz nu goñ. 56 Orzeꞌ de mbel ni fiñ nguzh zeꞌ za nu la ic dey. Tees Jesuuz bduꞌm riiñ yaa dey nu cueꞌ la nii dey lo ni tub la mbecy de coz nu guc zeꞌ.


text:
Yéenekaay yépp
Wone gees boole gu mbooleem yéenekaayu Wikipedia. Man ngaa wàññi wone gi soo tànnee ab yéenekaay, turu jëfandikukat, walla xët wu mu laal (ñaar ñépp dañuy yëg tolluwaayu mbind mi) .
- 9 Sattumbar 2021 à 18:29 MediaWiki default Waxtaan cëru a créé la page MediaWiki:NewcomerTasks.json (Configuration for mw:Growth/Personalized first day/Newcomer homepage. See phab:T290582 for more information.)
- 9 Sattumbar 2021 à 18:29 MediaWiki default Waxtaan cëru a créé la page MediaWiki:GrowthExperimentsConfig.json (Configuration for mw:Growth/Personalized first day/Newcomer homepage. See phab:T290582 for more information.)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:48 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Badquerytext (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:48 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Makebot-search (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:48 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Makebot-username (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:48 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:1movedto2 (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:48 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:1movedto2 redir (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:48 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Newuserlog-create-entry (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:48 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Badquery (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Autosumm-new (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlistedit-normal-done (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlistedit-raw-title (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlistedit-raw-legend (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlistedit-raw-titles (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlistedit-raw-submit (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlistedit-raw-done (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlistedit-raw-added (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlistedit-raw-removed (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlisttools-view (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlisttools-edit (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Watchlisttools-raw (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Specialpages (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-diff (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-watch (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-recreate (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Anonymous (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Siteuser (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:File-info (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Ilsubmit (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Bydate (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Exif-usercomment (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Exif-componentsconfiguration-0 (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Autoredircomment (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-feed-rss (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-t-contributions (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-t-emailuser (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-t-specialpages (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-ca-nstab-main (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-ca-nstab-user (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-ca-nstab-project (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-ca-nstab-image (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-ca-nstab-template (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-ca-nstab-help (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-ca-nstab-category (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-minoredit (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-preview (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-pt-mycontris (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-ca-talk (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-ca-viewsource (No longer required)
- 23 Samwiyee 2016 à 16:47 MediaWiki default Waxtaan cëru moo far xët wi MediaWiki:Tooltip-ca-protect (No longer required)


text:
jot
Aller à la navigation Aller à la recherche
Wolof[Soppi]
Gongikubaat[Soppi]
- jot: am na juróomi maanaa
- ag jot lees di am ngir man a doxi mbaa dallu.
- jot lu matale, niki yere yu jot.
- jot lu man a gàllankoore, niki tawat ...
- jot dab kuy dem mbaa luy dem.
- jot lees doon xaar ba mu yeg si, niki jot sag payoor.
Misaalum nees di jëfandikoo baat bi ci Wolof:[Soppi]
- nelawi bëccëg amuk jot la!
- jigéen ju baax day sol lu jot !
- diw... tay dangaa sédd lu la jot ?
- ndax jot nga ki nga doon dabi ?
- weer wii jot naa samak payoor


text:
Doolerandu
Doolerandu mooy xam-xam biy gëstu lepp lu ñeel wuutuloxo yi, doxalkat, ndaamar, ci gattal, lepp luy jur walla di yòbb ab jalaxu, doole, ag soppeeku. Da nuy wax tamit doolerandu gu daj, doolerandug ndaamar, taggat-yaram gu doolerandu, doolerandug gaal, doolerandug asamaan, doolerandub kàttan-ferñent…
CosaanamModifier
ci taariix, doolerandu mooy boole, gi Newton def; jëmm ak gëstubidiw. Kon su nu ko xoole ci wallu taariix jëmm walla fisiyaa ci doolerandu la joge. Ci sunu besu tay yi, day lu noppale, ci daara yu kawe yi, ne atte doolerandu yi ci jëmm la ñu joge.
Xam-xam yi ci lënkuModifier
Doolerandu ab banxaas la ci xam-xam yiy gëstu jalaxu yi ak soppeekuy neen yi, ci lu tukkee ci doole jiy man a indi googu jalaxu walla googu coppiku. Man nan koo xoolee ni ag wàll ci xam-xamu jëmm. Kon aajoom mooy leeral, xalaatjiitalu jalaxug neen yu tekkaaral yi, ak yaram yu asamaan si walla jëmm yuy dund (dun-doolerandu) ëbb na tamit:
- Doolerandu gu yàgg ga, ni ko it gu newton, moo ñeel njangat gu imbiku (njangatum jalaxu yi te bañ a bayyi xel ca ngérte la), njangatu demin yu tekkaaral ak yuy yëngu, muy demiin gu wayaymbir (doolerandu gu tomb) walla demin gu lëj (doolerandu gu daj).
- Dolerandug asamaan, mooy jang jalaxub yaram yu asamaan si.
- Doolerandug tekkaaral, mooy jang demin gu bari cër, lu mel ne gil yi, yi cëroo ay milioŋi ngënjabar.
- Doolerandug jëmm moom day gëstu demin yu am y melokaanu jëmm yu mel ne doolerandu gu yolaakon yi ak doolerandu yu seen demin soppeekuwu.


text:
Sëriñ Àlliyun Ñas di doom ci xalifab Medina Baay àddu na ci cong gu metti ga amoon ca Kawlax ba Muhamet Siise di doomi Amerig ñàkk ci bakkanam.
Mu ngay xamle ne jëf ju ñaaw du weesu lii nde ñaari ñi ñu song ay taalibe yu dëggal jëme ci Baay Ñas la ñu. Te ku ndaw ki ci faatu ba muy am juróom ñaari weer la baay ji ngàddaaye Amerig ñëw sanc foofa ci Medina Baay nguur dund diiney Islaamam. Toog na fi 8i at di jàng Alxuraan, bunu sukkandikoo ci kàdduy Sëriñ Àlliyun Ñas.
Mu ngay woo kilifa réew mi ngir ñu leeral mbir ba ku ca laale ay daan yu metti dal sa kaw.


text:
Dawaan bu safaanu
Dawaan bu safaanu (DS walla AC ci wu-angalteer: Alternating Current) màndargoo ag walug dawaan guy soppiku ci jamono muy ci taraay walla ci jubluwaay.
Doxiin[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Naka-jekk dawaanu mbëj suñu koy séddale, ci dawaan bu safaanu bu baraayam sax ci 50 Hz walla 60 Hz lees koy defe (+ ak - bi dañuy safaanu ci watatukaay bi juroom-fukki saa yu ne). Dawaan bi ak dendu mbëj bi, ci biir watatukaayu mbëj bi, seen Demiin dafay mel ne bu ab duusub sin.
Jëfandikoo gu dawaan bu safaanu mi gi jóge ci li jurukaayu dawaan yi, ci yaxanaay ci koom-koom ak seenug yomb a defar, di jur dawaan bu safaanu ci anam gu yomb, kon dawaan bi ci boppam kenn du ko soppiwaat laataa ag jëfandikoo.
Fi njariñ li gën a feeñee sax mooy séddaleeb dawaan bu safaanu bir na ne moo gën a yaxan dawaan bu wéy ci séddaleeb dend bu kawe (ñakkug kàttan gi ci buum yu gudd yi moo gën a néew). rawatina, ci diggante gu gennwéq walla wéq yu bari, bir na yaxanaay gu ñettiwéq di gees gën a jëfandikoo ndax néewteey ñakkug kàttan ngir njeexitu Joule (moo tax dijjaayu watatukaay yi gën a néew, maanaam wëñ yu gën a sew); jëfandikoog dawaan bu safaanu bu ñettiwéq lawal na buumi yóbb yi ci diggante yu gudd lool yi.
Genn Màndarga gu am-solo gu dawaan bu safaanu, ba waral ci genn wàll li tax ñépp jël ko, mooy yomb gee jëfandikoo fu nekk, yomb gee soppi ci lim yu wuute ci taraayu dawaan, ci ndimbalu soppalikaay yi, ak ñakkug kàttan gu digu.
Donte yenn jumtukaay yi dawaan bu wéy lañuy doxe, waaye loolu manees na koo ame ci dawaan bu safaanu, sunu jëfandikoo ab jubbantikaay.
Suñu jëfandikoo ag xaralag mbëjfeppal gu kàttan gu ñaw, manees naa jëfandikoo dawaan bu wéy ngir am dawaan bu safaanu, jur ko ci yenn anami baraay, melokaanu duus ak taraay jaare ko ciy jumtukaay yees duppee jallarbikaay.
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ca njalbeenu njëfandikug kàttanu mbëj ci ndefar gi ci XIXu xarnu daawaan bu wéy lañu doon jëfandikoo, ndax li mu doonoon lu neex a rënk ciy tegle ak li mu gën a wóor dawaan bu safaanu. Tomb bu mujj bi Thomas Alva Edison mooy ki ko doon wax ci lees tuddewoon xareeb dawaan yi.
Dawaan bu safaanu, gi soloom doonoon lu beneen xaaj bi boole woon Nikola Tesla ak George Westinghouse doon aar, manul a ñakk ci njëfandiku gu ab soppalikaay, moom mi tax ñuy man jokkalante mbëj mi ci diggante yu gudd. Te itam doxalukaayu mbëj yu dawaan bu safaanu ñoo gën a wóor te gën a yaxan yu dawaan yu wéy yi.
Ci jamono jii ci àdduna bi dawaanu mbëj ci ñaari baraay lañu koy séddalee, 50 Hz(Tugal, Asi, Afrig) ak 60 Hz(Diiwaan-yu-Bennoo ak goxu Aamerig bépp ci lu daj, genn xaaju sapoŋ) ak taraay yu wuute.
Xool it[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Téerekaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (en)Charles Proteus Steinmetz: Theory and Calculation of Alternating Current Phenomena (McGrawHill, 1900)
- (en)Charles Proteus Steinmetz: Electric Discharges, Waves and Impulses (1914) * (en)Charles Proteus Steinmetz: Theoretical Elements of Electrical Engineering (1915)
- (en)Charles Proteus Steinmetz: Theory and Calculation of Electrical Apparatus (1917)
- (en)Charles Proteus Steinmetz: Theory and Calculation of Transient Electric Phenomena and Oscillations(McGrawHill, 1920)
- (en)Louis Cohen: Formulae and Tables for the Calculation of Alternating Current Problems (McGraw-Hill, New York, 1913)
- (en)Ernst Julius Berg: Electrical Engineering, First Course (McGrawHill, New York, 1916)
- (en)Ernst Julius Berg: Electrical Engineering, Advanced Course (McGrawHill, New York, 1916)


text:
Melosuufug Afrig
Kembaarug Afrig / Goxub Afrig moom benn la ci goxi Àdduna Ju Yàgg ja, moom nag ab joor bu réy ci jéeri la, géej xottiwu ko (jaarul ci biiram) du caagéenug dóox (golfe). Moom nag mi ngi nekk walla mi ngi féete ci xaajub kol-kol bu penku bi.
Gox bi nag mi ngi tallaliku ci diggante ñaari rëddi gaar yii : 37º ci tus-wu-taxaw wu bëj-gànnaar ak 35º ci tus-wu-gaar wu bëj-saalum. Bu ko defee rëddu yamoo wi jaar ci diggam, daal di koy séddale ñaari xaaj: benn xaaj bi di bu bëj-gànnaar, nekk nag ci xaaju kol-kol bu bëj-gànnaar bi, beneen bi di bu bëj-saalum, féete ci xaaju kol-kol bu bëj-saalum bi. Ci noonu gëwéelub sànkar moom ñëw romb ca genn wàllam gu bëj-gànnaar ga, gëwéelub tef ñëw jaar ca geneen wàll gu bëj-saalum ga. Bu ko defee rëddu Grinits (rëddu tus-wu-taxaw wi ) romb ca catam lu sowwu la.
Moom nag dafa tiim ak tefesam yi ci wàllug bëj-gànnaar géej gi ñuy wax Géej gu Diggu gi, mooy li ko tàqaleek goxub Tugal, waaye fu jege Tugal lay doon, bu dee fa tollook Doju Taariq (Jibraartaar). Bu dee ci penku bi day tiim Géej gu xonq gi ak mbàmbulaanug End gi, ñoom ñaar ñoo koy tàqaleek goxub Asi ak Oseyaani, waaye luy jege Asi la ca Baabul Mandab ak barsaqu Suwes, ci sowwu bi nag mi ngi sapp (tiim) ci mbàmbulaanu Atlas gi ko tàggaleek ñaari goxi Aamerig yii di: Aamerig gu bëj-gànnaar gi ak gu bëj-saalum gi.
Afrig nag nekk gi mu nekk ci diggante goxi Àdduna ju yàgg ja, tax na bu baax ba xayug Isipt gu yàgg gu kawe ga, man a tas ba àgg ci xeet yu bari ci ñaari gox yii, Asi ak Tugal.
Goxu Afrig mooy ñaareelu gox bi gën a yaatu ci goxi àdduna bi, ndax tolluwaayam àgg na ci 30 milyoŋi kilomet yu kaare, maanaam lu tollook 1/4 tolluwaayu goxi àdduna ju yàgg ja, walla lu tollook réew mu tollu ne Isipt nga ful ko fanweeri yoon.
Ngir woomle gu réy gi gox bi def ci wàllug mbay, dundat ak mbell, sancaani sowwu yi (waa Tugal yi) tegoon nañu ko loxo, waaye ay askanam jug def ay fipp yu toftaloo ngir gore ci canc gi (colonialisme), ci noonu ñu ëpp ci ñoom mujj temb, sancu yi ci mujj a temb nag ñooy yu Portugaal yi, ñoom de xeex nañu xeex yu tar ngir jot séenug tembte.
Melosuuf ci jëmm[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Nin ko junjee ci kaw, Afrik doon na gox bu rey. Ci tëddaayam, so jële penkoom jëm sowwu mat na 7500 (juroom ñaar fukk ak juroomi temeer) km, bëj-gànnaaram ba bëj-saalum tollu na ci 8000km (juroom ñetti fukki junni) ci guddaay.
Diwaan yu mag yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Diwaan yu mag yi bari nañ loo:
Melosuufug nite[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Nit ñi ci gox bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Reew yi nga xam ne seenug yorte(administration) dafa néewal, lim yi ñuy joxe doonu ñu yu matale (limbare (statistique) yi defu ñu leen ci anam gi war). Ci 1975 : 302 miliyoŋ i way-dëkk Ci 2001 : 591,3 miliyoŋ i way-dëkk (ki ko wax : PNUD) Ci 2005 : 803,690 miliyoŋ i way-dëkk (ki ko wax : World Bank ndeyi-koor 2006) Gisjiital ngir 2015: 866 miliyoŋ i way-dëkk.
11% gu way-dëkk gi ci adduna bi, mi ngi ci Afrik gu bëj-saalumu-Sahara. yokkuteg nit ci Afrik doon na bi gën a gaaw ci adduna bi (21% ci ay way-dëkk yu ciy yokku at mu nekk).
Doon na aw askan gu bariy ndaw, ñi ci ëpp 17 at la ñu am (te ci adduna bi yëpp 23 at la). 45% yu waa-afrik 15 at (fukki at ak juroom) la ñu am. te ñi ëppal 65 at, 3% lañ ci askanam (lang ak 13% ci li des ci adduna bi).
Judd gi : 43 ci junni boo jël (26 ci junni ci adduna bi), 6 doom jiggeen ju ne ci lu ëpp(2,8 ci adduna bi).
Yaakaarte dund gi(li nga yaakaar a dund): 48.8 at
Ndeete gi: 47,5 ci junni
Ndeeteg (mortalité) xale yi 100 ci 1000 (junni bu ne teemeer a ciy dee).
Xeet yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
gëstukat yi ci li ñeel xeet, gis nañ ay mbooloo xeet yu bari ci Afrik:
- Pigme yi: neenañ bokk nañ ci mbooloo yi gënn a yagg. Ci seen taariix, ñoom ci all bi rek la ñuy dund. Seen jafe-jafey dund day yokk rek ndax all bi ñuy dagg ay garabam.
- Waa-ecopi, Waa-somali ak Tubu yi: ñoom naar yi lañu gënn a jege, rawatina ci wallu làkk.
- Waa-afrik yu ñuul ñi: Waa-sudaan(senegaal...), Waa-ginne yi, Bantu yi(Kongòo, Afrik gu diggu), Masay yi, Tutsi yi.
- Tubaab yi: ñi nga xam ne Tugal la ñu cosaanoo.
- Waa-madagaskaar
Kuuteeg làkk yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ñoo ngi koy xayma ci 200 ak 2000 làkk walla waxin (làkk dañ koy bind te waxin ci lammiñ lay yem) ci Afrik. Dañ leen seddale ci ay mbooloo, maanaam làkk yi am ag mbokk.
- Mbooloo làkku bantu: yii ci la ñu bokk, lingala, duala, kikongo, kilari. Ñi ëpp ci ñi koy wax diggu afrik la ñu dëkk.
- Kiswahili (ci mbooloo bantu la bokk): 15 miliyoŋi nit, ci penku Afrig
- Ausa: ci yii reew, Niser, Niseriya, Cadd
- Mandeŋ: 6 miliyon i nit(Mali, Burkina-faso, Senegaal,...)
- Wolof: 11 miliyon i nit (Senegaal, Mali, Gambi, Moritani,...)
Lu ëpp ci làkk i Afrik yi, du ñu ay làkku nguuru reew ya ñu leen di làkkee, maanaam duñ leen jngale ci daara yi, ngur gi du leen jëfëndikoo.
Ñetti làkk rekk ñooy làkk i seen nguuru reew, di seen làkku cosaan: Lesoto, Ruandaa, Burundi.
Kuuteeg diine yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Lislaam: 260 miliyoŋ i taalibe. Ci sowu ak ci penku Afrik la ëppee doole, lu wuuse bëj-gàannar gi.
- Diiney Kirist: 220 miliyoŋi taalibe
- Diiney cosaan: ñoo gi koy xayma ci 100 miliyon i taalibe, waye war na kaa ëpp.
Ñugg-ñugg yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Goxub Afrig ñi koy xàmmee ci suufam su bari si ay laamaar, ba tax na sax ñu koy niroole ak tappaan bu ñu dëpp, boo xoolee di nga gis ne penku gox bi ak bëj-saalumam ñoo gën a yekkatiku bëj-gànnaaram ak sowwoom, te it dinga man a gis laamaar yii:
Laamaaru Tàkk gu mag gi : day tàllaliku ngir daj mbooleem bëj-gànnaaru gox bi, dale ko ca géej gu xonq ga ci penku bi, ba ca mbàmbulaanug atlas ci sowwu bi, dees na fa gis it ag kaw-suuf gu bariy melo: ay laamaar, ay tundi xeer, yu beeñ (dune) ak xur yuy faral a am ay waaha (oasis).
Doji Atlas yi: ñoom ñi ngi nekk ci gën jaa soriy bëj-gànnaaru sowwu gu Afrig, ci réewi Maxrib Bu Araab bi, bu ko defee ñu tàlleeku nag yor melokaanu ay càllalay doj, dale ko ca bëj-saalum gu sowwu gi ba ci bëj-gànnaar gu penku gi, ñu ëmb nag ci seen biir ay laamaar yu kawe yu ay ngéej yu saf xorom di diggale , ñu xame leen ci turu Shutuut .
Xuru mbalkam Kongoo mi: mi ngi ci xolub gox bi, fa la dexug Kongoo giy dawe aki caram yu limu yi, di sotti ci sowwu bi ci mbàmbulaanug atlas gi.
Doji géej gu xonq gi: càllalag doj la gu kawe, tàlleeku bawoo bëj-gànnaar, ba bëj-saalum, feggook nag tefes gu sowwu gu géej gu xonq gi ci Isipt ak Sudaan.
Laamaaru Ecoopi: mooy bi gën a kawe ci laamaari Afrig yi, fa la ñatti car (affluents) yu am solo yu dexug Niil gi di balle ñooy: Sobaat, ak Niil gu bulo gi ak Atbara, bu ko defee yobbaale ndoxi mbënd yu bari yi ci jamonoy taw bi, ngir denc leen ci ngéejus Naasir ba waa Isipt di ci man a jariñu, mu leen di indil ag naataange.
Laamaaru ngéeji yamoo yi: moo ci gën a néew ag yekkatiku, fa la cari Niil gu yamoo gi di balle, ñoom ñi nga xam ne seeni ndox ña nga leen di jële ca ngéejus Wiktooria, mooy ngées su neexum ndox si gën a réy ci yu àdduna bi, mooy jox Niil ndox li ëpp ci weeri at mi
Laamaaru bëj-saalumu Afrig: moo gën a yaatu te gën a yëkkatikoodi, am na nag yenn dex yu ko dog, am ci yu ciy sotti ci penku bi, ci mbàmbulaanug End, (niki Simbisi ak Lombobo), am yu ciy sotti ci sowwu bi ci mbàmbulaanug Atlas niki Orang
Kilimaa[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Rëddu yamoo wi moo séddale Afrig def ko ñaari xaaj : bu bëj-gànnaar ak bu bëj-saalum, looloo waral ag tolloo am ci goxi kilimaa yi ci bëj-gànnaaru rëddu yamoo wi ak ci bëj-saalumam. Li ëpp ci goxu Afrig it mi ngi nekk ci diggante gëwéelub sànkar bi ci wàllug bëj-gànnaar ak bu tef bi ci wàllug bëj-saalum gi, looloo waral kilimã bu gëwéel bu tang bi daj Afrig gépp lu ci dul catam yu bëj-gànnaar gu sowwu gi ak yu bëj-saalum gu sowwu gi, foofa kilimã bu géej gu diggu ga’a fa nekk. Jamonoy taw yi tam wuute nañu, bariwaayu taw bi it wuute ci barab ak moroom ja.
Tawi Yamoo yu bari yi danañuy faral a sottiku ci tefesug Gana gi, ak [Mbalkam Kongóo|mbalkam Kongóo]] mi diirub at mépp.
Taw yu kojug dig, yu noor yu sakkan yi, ñi ngi faral di rot ci bëj-saalumu Sudaan ak Laamaaru Ecoopi.
Taw yu diggdoomu yi ñi ngi wàcc ci digg Gox bi, ca bëj-gànnaar ak bëj-saalumu diwaanu yamoo bi.
Taw yu néew yi ñi ngi rot ci bëj-saalumu tàkk gu mag gi ak bëj-gànnaaru tàkkug Kalahaari gi.
Tàkk gu mag gi nekk ci bëj-gànnaaru Gox bi nag moom daanaka du taw ak tàkkug Kalahaari gi nekk ci bëj-saalumu sowwu Gox bi.
Tawi sedd bi danay rot ci bëj-gànnaaru Gox bi, ak bëj-saalumam gu sowwu gi ngir gelawi Kalahaari yay upp ca bëj-saalumu sowwu Gox bi.
Melow kilimao bi ci noor bi ( noorub bëj-gànnaar bi) sulye – nii la tënkoo:
Tàngoor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jant bi day jamu ci gëwéelub sànkar bi, bu ko defee tàngoor wi yékkatiku ci xaaju Gox bu bëj-gànnaar bi, nekk nag di lu yam te taradi ca xaaju Gox bu bëj-saalum bi.
Naj gu jawwu gi (pression atmosphérique) , ngelaw li, Taw yi:
Jant bi day jamu ci gëwéelub sànkar bi, ci bëj-gànnaaru Gox bi, bu ko defee tàngoor wi yékkatiku, naj gu jawwu gi daal di woyof, te fekk naj gu jawwu gi mi ngi gën a am doole ci mbàmbulaanug atlas gi, loolu di waral ngelawi kojug dig (saisonnier) yu bëj-saalumu sowwu yiy tawloo di jañu juge ci mbàmbulaanug atlas gi jëm ci barab bi naj gu jawwu gi di gën a woyofe, bu ko defee taw yi daal di rot ci Tefesug Gana gi, ak Laamaaru Ecoopi ak bëj-saalumu Sudaan.
Ci at mépp day taw ci Digg Afrig, ca la wër Rëddu Yamoo wa, taw yooyu nag ñi ngi leen xame ci turu (Tawi yéegal yi).
Melow kilima bi ci sedd bi (seddub bëj-gànnaar bi) samwiye – nii la tënkoo:
Jant bi day sampu ci Gëwéelub tef, bu ko defee tàngoor wi yékkatiku ci xaajub Gox bu bëj-saalum bi, daal di wàcc maanaam neew doole (moom tàngoor wi) ci xaaj bu bëj-gànnaar bi, loolu mooy tax naj gu jawwu gi di néew doole ci bëj-saalumu Gox bi, tey am doole ci diiwaanu Tàkk gu mag gi, ci noonu la uppug ngelaw yu yaxantu yu bëj-gànnaaru penku yu fendi yi di àgge ba ci digg Gox bi daanaka.
Ngelawi sowwu yu safaanu yiy tawloo (ndax ci Mbàmbulaanu Atlas lañuy juge) dañuy upp, di rotal ay taw ci tefesi bëj-gànnaaru penku yu Gox bi, ngelaw yii nag dañuy àgg ci tàkk gu mag gi, di lu fendi. Te tam Tàkk gi jamono ju nekk ngelawi yaxantu yu tàng yi danu koy upp.
Ngelawi yaxantu yu bëj-saalumu penku yiy tawlo dañuy upp ci tefesi bëj-saalumu penku yu Afrig yi, bu ko defee taw yi rot, ñuy sutuxlu ci biir ci kaw Laamaaru Bëj-saalumu Afrig, bu ko defee ñu àgg ciw tàngoor ba ca Tàkkug Kalahaari, ci bëj-saalumu sowwu Afrig.
Diiwaani kilima yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Diiwaanu Yamoo bi: moo nekk ci diiwaan yu suufe yi, ci ñaari wàlli rëddu Yamoo wi, diggante rëddu gaaru 5º ci bëj-gànnaar ak rëddu gaaru 5º ci bëj-saalum, mooy mbalkam Kongoo mi, Tefesug Gana gi, ak yenn diiwaan yi ci joor (plaine) gu tefes gu penku Gox bi, tàngoor wa lu kawe la, taw ya lu bari la ci at mi mépp, waaye dañuy gën a tar ci li gën a jege rëddu yamoo wi, ngir sampu ak jamu gi fi jant biy def ci ñaari xaaji-jamono yii
- Diwaanu gëwéel bi: mooy bëj-gànnaar ak bëj-saalumu diiwaanu Yamoo bi, ci diggante rëddu gaaru 5º - 18º ci bëj-gànnaar ak bëj-saalum, day tàng tey taw ci noor bi, tey nugg te fendi ci sedd bi, taw yi nag day gën di néew lu ñu gën a sori rëddu Yamoo wi.
- Diiwaanu kojug dig bi: mi ngi nekk ci Laamaaru Ecopi , taw ya fay am yu noor lañu te yu bari lañu, ngir upp gi fa ngelawi kojug dig yu bëj-saalumu sowwu yiy tawloo di upp ci noor bi, ñooy ngelaw yooyu di bawoo ci mbàmbulaanug atlas ak mbàmbulaanug end.
- Diiwaanu tàkk bi: mooy tàkk gu mag gi nekk ci bëj-gànnaaru gox bi, ak tàkkug Klahaari gi ci bëj-saalumu sowwu gox bi, barab la bu goxe (continental), bu néewi taw, ngir upp ga fa ngelawi yaxantu yu fendi yiy upp.
- Diiwaanu géej gu diggu gi: mi ngi nekk ci joori bëj-gànnaar yu gox bi, tiim nag géej gu diggu gi, nekk it ci cat lu bëj-saalumu penku bi, fu tàng te fendi lay doon ci noor bi ngir upp ga fa ngelawi yaxantu yu fendi ya di upp, di fu nugg tey taw ci sedd bi ngir li fa ngelawi safaanu yu sowwu yiy tawloo di upp.
- Diiwaan biy boroom tàngoor wu yam wi: mi ngi ci tefesi bëj-saalumu penku gox bi, fuy taw lu bari la ci noor bi, di taw lu néew ci sedd bi, ngelawi yaxantu yu bëj-saalumu penku yi dañu fay upp ci at mi mépp.
Diiwaani gàncax yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Gott yu Yamoo yi: ñi ngi ci fu ëpp ci mbalkam Kongoo mi, ci tefesug Gana gi, ak cig wàll ci tefes gu penku gu gox bi. Tàngoor wa lu fa tar la, taw ya lu fay bari la ci at mi mépp, looloo tax ay gott yu fatt, yu am ay garab yu réy, yu kawe te yaatuy xob te jegee di fa am, seeni bànqaas di rabbaloo, bu ko defee ay gàncax di leen wër fu nekk, di ñàpp nag ngir àgg ci leerug jant bi nga xam ne du àgg ci suufus gott sii fees dell aki taa-taa aki déeg aki tepp-tepp, fii nag ab judduwaay la ñeel ay gétti yo (barab bu bariy yo la)
- Gott yu kojug dig yi: gott yu kojug dig yi danuy nirook gott yu Yamoo yi, waaye ñoo gën a gàtt, ñi ngi nekk nag ci Laamaaru Ecopi ak bëj-gànnaaru tefesug Gana gi, ci Dunu Madagaskaar, ak ci Tefesug Afrig gi mu janool.
- Ñaxi Sawaana yi: ñi ngi ci diiwaan yu suufe yu gëwéel yi, ci bëj-gànnaar ak bëj-saalumu gott yu Yamoo yi, ak ci Laamaaru ngéej (lac) yu Yamoo yi ngir kawe ga mu kawe, bu ko defee ñax yu gudd yi di fa màgg (guddaayu ñaar ba ñatti meetar), ay garab di leen rax. Taw ba fay am bu noor la, te bu néewee - moom taw bi – te ab digam gàtt, garab yi dañuy jekki-jekki fàddu, bu ko defee ñax yi nuy wax Sawaana yu ñu wuññi yi des fi. Lu ñu gën a sori Sawaana yu ñu wuññi yi, tey gën a jege Tàkk gi, taw yi di gën a néew, ñaxi Sawaana yu ndόol, yu gooy yi di gën a feeñ.
- Gàncax yu Tàkk gu tàng gi: ñi ngi ci Tàkk gu mag gi ak ci tàkkug Somaali gi ak gu Kalahaari gi, taw ya foofa lu néew la, looloo tax gàncax yu gàtt a fay màgge, yu ami dég, yu ndawi xob, walla yi li ñuy wax (cire) daakaame walla njooy-njooy di muur, walla ñuy yu yor xob yu dijj, yuy denc ndox niki Sabiir, walla ñuy ay garab yu yor ay peer yu gudd niki garabu tàndarma.
- Gàncaxi Géej gu diggu gi: ñi ngi ci tefesi bëj-gànnaaru sowwu Afrig, ak ca gën jaa soriy bëj-saalumu sowwu Afrig, taw ya fa am yu jamonoy sedd la, garab ya day wert saa su nekk, yenn ya yu guddi peer lañu niki yu reseñ ya, yeneen ya seeni xob day muurook daakaande (cire) niki garabi limoŋ yi ak suraas, bokk na ca garab ya fa am ba tay : Saytoon, Koko, Ron, Kooni
- Gotti Diiwaan bu Siin bi: yii gott ñi ngi màgge ci tefesug bëj-saalumu penku gu gox bi, ya ëpp solo ciy garabam : Sanawbar, baloot ak xay, nit di leen dagg, ngir bay ci barab yi ñu nekkoon.
- Ñaxi barab bu diggdoomu bi: ñi ngi ci digg Laamaaru Ecopi, ci bëj-saalumu Afrig, fi ñuy tudde diiwaanu Fald, taw ya fay am yu noor lañu, ñax yu diggdoomu yi di fa sax, yooyu ñax ak barab yooyu ñuy sax, dees leen di jàppe ay gën ji sàmmuyaay ñeel lu aju ci yar ag jur.
- Gàncaxi doj yi: mi ngi ci Laamaaru Ecopi, ak Lamaaru ngéej yu Yamoo yi, fi jóori doj yu yékkatiku yi nekk, gàncax ya day toftaloo, dëppook ni tàngoor wi ak taw bi di toftaloo, bu ko defee gàncaxi diiwaan yu tàng yi di sax ci ron doj yi, di jàll ba ci gàncaxi diiwaan yu sedd yi, ba ci yuur (galaas) yi ci kaw njobbaxtal yu kawe yi.
Afrig gu Bëj-saalum • Alseeri • Angolaa • Bene • Botswana • Burkinaa Faaso • Buruundi • Kamerun • Kap Weer • Réewum Diggu Afrig • Bennoo yu Komoor • Kongóo-Brasaawiil • Kongóo-Kinshasa • Kot Diwaar • Jibuti • Isipt • Eriitere • Ecoopi • Gaboŋ • Gaambi • Gana • Gine • Gine-Bisawóo • Gineg yamoo • Keeñaa • Lesoto • Liberiyaa • Libi • Madagaskaar • Marook • Malawi • Mali • Móoris • Gànnaar • Mosambik • Namibi • Niseer • Niseeriyaa • Ugandaa • Ruwandaa • Sahara gu Sowwu • Sao Tome-ak-Principe • Senegaal • Seysel • Siraa Leyoon • Somali • Sudaan • Suwaasilaand • Tansani • Cadd • Togo • Tuniisi • Sambi • Simbaawe


text:
09 Sep Magal de Touba 2022 : la délégation du Khalif Cheikh Mahi Niass en prélude du grand Magal…
Le Khalif général des Mourides, Serigne Mountakha Bachir Mbacke a reçu hier la délégation du Khalif de la Faydha Tijaaniya, Cheikh Mouhamadoul Mahi Ibrahima Niass en prélude du grand Magal de Touba commémorant le départ en exil du fondateur du Mouridisme, Serigne Touba Cheikh Ahmadou Bamba.
Le Khalif des Mourides a vivement magnifié l’acte du Khalif de la Faydha Tijaaniya qui, dit-il, est un frère et parent.
Serigne Mountakha Bachir Mbacke a également prié pour la délégation de Medina Baye conduite par Cheikh Sirajudine Ibrahima Niass.
BUM


text:
Bindal luy xamle yaay kan foo juddoo foo yaroo? Loo jàng ak looy liggéey ak say jaar-jaar ak ci lan la sa xam-xam màcc.
Archives : Tâches
Description.
Bindal say xalaat yoo jàpp ne bu ca wolof jaaree man naa gën a jëm ca kanam.
Déglul ndéggat gii te bind ko fii ci suuf
Bindal ci fukki bind mbaa lu ko ëpp, noo gise làkku wolof ak tolluwaay ak yan jéego la war a séqiwaat ngir gën a jëm ca kanam.
Noo gise dal bii ak i ëmbeefam? Bind bu la gën a neex ci njàng mi ak dawal bu la ci gën a neex?
Tënkal noo gise doxiinu Senegaal, ci atum 1960 ba ci jonni Yàllay tay jii.
Waxal noo gise kippaango jàng wolof.
Nettalil tuuti say jaar-jaar. (Ci fukki bind mbaa lu ko ëpp)
Bindal fii ci suuf juróomi kàddu yu am loyu jokkale ci biir.


text:
Yoonu Eŋaca
Yoonu nguuru Room wu mag wu tudd Yoonu Eŋaca (Via Egnatia) dafa demoon ci diggante Asi Minër ak Itali. Tàmbale na fu dëkku Istanbuul nekk tey ji ca Géej gu Ñuul ga, jàll Maseduwan ba egg géeju Adiratig. Bokkoon na ca yoon wu ñu jaaroon ngir dem Itali ak Room.
Tali doj la woon. Maanaam defaroon nañu ko ak ay xeex yu ñu yett ba kaare ngir seen ànd jege. Yoonu Eäaca jàll na diiwaanu Maseduwan diggante Géej gu Ñuul ak Géeju Adiratig. Dafa tàmbali woon ca Géej gu Ñuul ca dëkk bu tuddoon Bisansë (Byzanse), mooy dëkku Istanbul, jaar ca dëkki Neyapolis, Filib, Amfipolis, Apoloni, Tesalonig, ak Pela ba noppi dem ba Dirxasiyum (Dyrrhachium) ak Apoloni ca Géeju Adiratig. Guddaay ga mooy tollook 800 kilomet. Nit ñi doon nañu dugg gaal ca Dirxasiyum walla Apoloni ngir jàll géej ga te fekk yoon wa jëm Room.


text:
Home » »Unlabelled » JÀPPALE ÑI LORU CI MBËND MI CI TUUBAA (A. Asiis Mbàkke Majaalis)
Bu fekkee li ñu wax wer na, te mooy am na 200 njaboot yu ndox mi génne seeni kër ca Tuubaa, ndax maneesu leen a jàppale ci lenn ci anam yii :
1. Saytu seen lim ak seeni jafe-jafe ba mu leer (su ko lim BI ëppee yit ñu xam) ;
2. Séddale njaboot yooyu ci kër Sëñ Tuubaa yi ci dëkk bi ;
3. Ñu sàkku ku ko man dugal loxoom ci wallu googu : sunu kilifa yu baax yi wala baay defal Yàlla bu fa tëj këram, wala am barab yu jàppandi (disponibles) yu ñu mana dalal ay nit ;
4. Roy ci ndimbalu 50 millions li Sñ Muntaxaa jox nguur gi (na ko fi sunu Boroom yàggal lool te may ko wer), wut leneen lu ñu ci mana dolli (lu mel ni ni ko Touba Ca Kanam defewoon daaw, ca barkeelu ya, ak yeneen dayira yi, jëfandikoo réseaux sociaux yi, añs) ngir dundalee ko way loru yooyu diir ba ñu fay nekk ;
5. État bi jàpp bu baax ci jéego yooyu te fas yéenee jël ay matuwaayam ak responsabiliteem ci jële fi ndox moomu ren. Te bu mu ci yam, na waajal bu baax at yii di ñëw, ci taxawal ak jëmmal "programme d'assainissement de Touba" bu matale, doonte ay at ak alal ju bari lay jël, ànd ko ak kilifay yoon wi ak murit yépp (ku nekk ci ñoom xam bu leer fi miy tàmbalee ak fi muy yam).
Di jéggalu ci kàddu yi ak xalaat yu xeebu yi.
Yàlla na ñu Boroom bi dolli yërmande, ndimbal ak tawfeex.
Iyyàka na'budu, wa bika nasta'înu
Inscription à : Publier les commentaires (Atom)


text:
Gox
Ag kembaar / ab gox baat la buy tekki ab yaa-yaa wu suuf wu rëy te tegu ci kol-kolu àdduna si. Cig déggoo barab bu ñuy woowee kembaar dañu ciy boolee tamit dun yi ko jege, maanaam yu soriwul tefes yi, lu mel ne Madagaskaar ni mu bokkee ci kembaaru Afrig, ndax moom la gën a jege ni Asi.
Seddatleeg kembaar yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci xam-xam, xaaj bu àdduna bi, bu beru rek gox nga, ci tekki bu yaatu, kon sunu sukkandikoo ci loolu dun yépp ay gox la ñu, ndaxte da ñoo beru, dañ ni cundum ci ndox mi.
Baatu gox amul benn tekki rekk. Looloo tax daanaka barab boo dem ci àdduna bi am na ay limi gox. Ci lu daj man nañoo jàpp ne mooy ab yaa-yaa wu suuf wu réy wu am ay yemu yu am solo,(mbàmbulaan, doj, ndand féy-féy... Donte ñu bari da ñoo jàpp ne ñent walla juroomi gox a am waaye di nan far di ci téye juroom walla juroom ñaar.
Ñaar yi ci tàqaloo ñooy Tugal ak Asi, di ko woowee Tugalasi, Bëj-saalumu Aamerig ak Bëj-gànnaaru Aamerig danuy faral di leen di jàppee ñaari gox, suñu booloo nekk Aamerig. Ñenn ñi di boole Afrig Tugal ak Asi mu doon Afritugalasi.
Dun yi dañ leen di boole ci gox yi ñu gën a jege. Lu mel Kanaari donte ci réewum Espaañ la bokk, ci goxu Afrik lañ koy boole. Duni Mbàmbulaan gu dal gi, ci Oseyaani lañ leen boole, ak yeneen.
- 7 gox: Afrig, Bëj-gànnaaru Aamerig, Bëj-saalumu Aamerig, Asi, Tugal, Oseyaani, Dottu Bëj-saalum.
- 6 gox: Afrig, Bëj-gànnaaru Aamerig, bëj-saalumu Aamerig, Tugalasi, Oseyaani, Dottu Bëj-saalum.
- 5 gox: Afrig, Aamerig, Tugal, Oseyaani, Asi.
- 4 gox: Aamerig, Afritugalasi, Oseyaani, Dottu Bëj-saalum.


text:
Sowwu Afrig
Sowwu Afrig ab diiwaan la ci Afrik. Mi ngi tambalee ca Niseeria ba ci Senegaal. Afrik da fa mel ne arafu 1, am lu taxaw ak lu génn jublu sowwu, lu génn loolu lépp te féete ci suufu Saara man nan kaa jappee Sowwu Afrik.
Bun ko jaawale ak Maghreb di baatu araab buy tekki sowwu.
Su nu sukkandikoo ci seddaleb adduna bi Mbootaayu Réew yu Bennoo(onu) yi def, Sowwu Afrik bénn la ci diwaan yi ñu seddalee Afrik.
Fukk ak juroom bénni (16) réew la am :
- Benin
- Burkina Faso
- Kot diwaar
- kap Weer
- Gaambi
- Ginne Bisaawóo
- Gana
- Ginne
- Libeeria
- Mali
- Gànnaar
- Niseer
- Niseeria
- Senegaal
- Siraa Leyoon
- Togóo
Melosuuf[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Tefesu gii xaaju Afrik ci Mbàmbulaanu Atlas la bokk. Tefesam xaajoon nan ko joxoon leen ay tur: Tefesug pépp, Tefesug wurus, Tefesug bëñu-ñay (ci nasaraan:Côte d'Ivoire, moo indi turu réewum Kot diwaar). Jappum njaam mi yëggaloon na barab yooyu bu baax; ba tax na sax lu ëpp ci jaam yi fa ñu leen jaarale yòbb Amerik.
Ci barab yu bari yi nekk ci Diwaan bi kilimaab yemoo la ñu am, allub yemoo it am na fa. Bari na ci ay réew yu bari gancax, am na ci tamit réew yu bekkoor: yi jege ndand féy-féy gu Saara, yu ci mel ne Senegaal ak Mali
Réew yi génn ci géej gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Benin
- Kot diwaar
- Gaambi
- Gana
- Ginne
- Ginne Bisaawóo
- Libeeria
- Gànnaar
- Niseer
- Niseeria
- Senegaal
- Siraa Leyoon
- Togóo
Réew yi génnul ci géej gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dex yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci taariix Diwaanu Sowu Afrik mooy barab bi nguur yi ëppoon solo ci Afrik nekkoon, man nan cee woññi yénn: Nguuru Mali gu Mag ga, Nguuru Songaay gu Mag ga, Nguuru Gana gu Mag ga. Doonoon na génn ci barab yi xay yi gën a mag juddoo ci adduna bi, dëkk bu mag bii di Timbuktu bokkoon na ci selebiyoonu njaay ak cosaan yi gënoon a mag ci jamono ju yagg ja. Ay réew yu amoon-alal te bariwooni yëggu-yëgguy cosaan ak aada nekkoon nañ fa, waaye li leen gën a faagaagal mooy jappum jaam mi ak coppitey klimaa bi, ñakkum ndox mi (rawatina taw) moo réy mbay meek camm gi ak lépp li ciy génnee.
njëkk-taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ay gëstu yu bari wone nañ ne ay nit ñëwoon nañ ci Sowwu Afrik, njoort nañ ne ay Pigme lañ, ci li jege atum 12.000 B.K.(balaa Kristaa). Ay jumtukaay ngir liggéey ak xeer, gis mañ leen ci mandiŋ mi, fa nga xam ne ay sammkat a fa nekkoon yu daan jëfëndikooy jumtukaay yu ñu yatt ci xeer (ay paaka, xeec,...). Ñi dëkkoon ci all bi nak ci yax lañ daan yatt seeniy jumtukaay.


text:
Montevideo
est bi capital ak largest dëkk de uruguay. According ci bi 2011 census, dëkk bi proper a ab population de 1,319,108 (about ab ñettéel de bi réew's total population)[1] ci ab area de 201 km² Dëkk bi était founded ci 1724 par ab español soldaar, bruno mauricio de zabala, ko ab strategic kata ci bi midst de bi spanish-portuguese ay plus de bi la plata basin region Montevideo played host ci chaque match ci bi 1930 fifa àddina pot, bi bu njëkk edition de kii sporting event. Montevideo est bi administrative headquarters de mercosur ak aladi, bi main des blocs.


text:
Kawe nga mboolem xarnu bi
Jomb na mboolem xarnu bi
Lut Bàmba bàjjob xarnu bi
Di folli seef i xarnu bi
Leeram ya dar na xarnu bi
Seexal na mboolem xarnu bi
Ba jot ci mbóot i xarnu bi
Ba të na nooni xarnu bi
Moo nàndaloon waa xarnu bi
Du jëw du jànni xarnu bi
Moo gën a wuuteek xarnu bi
Faadiilu aj na xarnu bi
Jikkoom ya waar na xarnu bi
Dendam amul ci xarnu bi
Mus la tawat ci xarnu bi
Te du ko feg ci xarnu bi
Wakkiirlu dëddu xarnu bi
Gañe na mboolem xarnu bi
Du jaay du jandal xarnu bi
Dellu si fii ci xarnu bi
Moo gën a wuuteek xarnu bi
Cey Yàlla ! bàjjob xarnu bi
Mooy génn góor ci xarnu bi
Di nig li des ci xarnu bi
Xamul ku bon ci xarnu bi
Kon du fBàmbaay boroom «kun, fayakuun»!
Baatin la daa fab di nu jóor
Tarbiya, lay yarey goneem
Diraaya, lay xamal goneem
Cofeel gi, moo ma ko xamal
Moo tax ba dóotu ma selaw
Leeram gi, daal may tex-texaan
Seex Bàmba, yaa di sun Imaam
Sëriñ si woon dañoo texëm
Ku leen faboon, teg ci balaas
Xawsu ya, mooy séen Yilimaan
Moo am “fasaahatu lisaan”
Moo am “maxaarijul huruuf”
Mooy “Muhjisaati adnaan”
Tuubaa, ñeel na kuy muriid
Jox naa ko fàww sama xol
Bàmba, da ngay boroomi may
Woyu nu ngir bëgg i dërërm
Yaw mi laggeeyal sa boroom
Tàbbal nu “jannatul na`iim”
Ridwaan tijjil nala, nga wéy
Nopplu jil ca «Illiyiin»
{Ak Mursaliina’ak Lanbiyaa
Yural sa punk, te dem fanaan
{Alhamdulillaahi na ngéen;
Yaw mi laggéeyal Mustafaa
Matna xaliifatul xadiim
Noppeek, goreek, tàllal ndijoor
Taafeeri njool aaminata
Yaa neex a way, te neex a taas
Raayaw ngënéel wi yaako yor
Mboolem sixaarun wa kibaar
Robino yaangi’y walangaan
Jumaa ji yaa ko taxawal
Yaw la sulaymaan xamalon
Daawuda Bàmba lay misaal
Ndommoy ngënéel ya won ca maam
Muriid yi jox nala’y Idaay
Yàlla nangay muuram muriid
“Allaahu dhoo-l-fadlil aziim”
Mooy doomi “shamsun wa xamar”
Saddiiti baayam lay royaat
Mooy noobalub lislaam fi nun
Ma wax la lëf, ci ay jikkoom
Dem na ba màkkam jullikaay
Taalif i baayam’ay wayam


text:
Bëj-saalumu Afrig
Bëj-saalumu Afrik moo ëmb barab yi nekk ci Bëj-saalumu allub yemoo gu Afrik.
Dañ ciy boole tamit duni Afrik yi nekk ci Bëj-saalum-sowu mbàmbulaanu waa-End ci wetu Madagaskaar ak duni Afrik yi ci Bëj-saalum-penku mbàmbulaanu Atlas.
Askani Xoysan ñoo fa njëkk a dëkk, ci li ci tegu la bantu yi ñéw. Ci jamono gi waa tugal aakimoo diwaan bi, lañ seddale réewi tayam yi.
Doon na diwaan bu am-alal te suufam naggu lool mbay. Rèew mi gën a jëm-kanam ci Afrik, fa la ne rawatina muy Réewu Afrik gu Bëj-saalum
SéwógaraafiModifier
Juroomi Réew ñoo nekk ca diwaan boobu:
- Botswana
- Lesoto
- Namibi
- Afrik gu Bëj-saalum
- Eswatini
- Malawi
- Madagaskaar
- Mosambik
- Saambi
- Móoris
- Komoor
- Simbaawee


text:
Way
Mbuug ak Way Mbuug nag mooy Misig (fr musique en music) mbuug nag ñu bari xamuñu baat bi ci wolof ba tax na misig rekk lañu koy wax ndax daa bokk ci baat yi nga xam ne ñépp a ko bokk niki lu mel ni widewo(video). WAY, baatu way mi ngi juge ci nit ku way maanaam nit ku yeww li tax ñu tudde nit kookii waykat dafa way ba man a sos ay wax mbaa ay nose yoo xam ne nit ñi mu nekkal bàyyiwuñu ci xel mbaa sax xamuñu ko woon, kon moo leen gën a way ba tax muy way kon ku ñuy tudde waykat dafa war a doon kuy yeete
Way batay man na tékki poesie ci wolof[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ay Mbuugkat ci Senegaal
Ay nosekat/Taalifkat ci Senegaal


text:
Nowel
Nowel
Ci bu jekk, xeetu Wolof yii maggaluwoon bësu nowel. Waaye leegi ak comercialization du lépp. Yeeneen nit ni ci Ndakaaru ak yeeneen dëkk yu mag yi dañuy maaye ay cadeew ak di def lamp yu rafet ci seen kër. Li ci genn bari ci Wolof yii du nu ay catoliq walla talibe Insa, kon dunuy fonk bësu nowel.
Ci sunu jamanoo dañuy tambali di am ay talibe Insa. Te noom noo jël bësu nowel ngir maggal judug Insa (ki nu wax nee Yeesu Krist ci faranse). Seen maggal mingi aaw ci ay woy, ak i ñaan ak lekkando.


text:
Digg bu mbëj
Digg bu mbëj, mooy barab bees di joóxee kàttanug mbëj. Xeeti digg yu mbëj yi bari nañu te wuute, seenug wuute ngi sukkandiku ci anam gi ñuy soppalee kàttanug doolerandu gi mu doon gu mbëj. Digg yu mbëj yu tay yi, daanaka, dawaanu mbëj gi ñuy jóox gépp gu safaanu la, ci ndimbalu wuutuloxo yu mbëj yees di duppee safaanukaay; bu njëkk ci dawaan bu wéy la daan ame.
Xeeti digg yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Manees naa séddale digg yu mbëj yi ci dayoob seen ngóora, maanaam kemu kàttanug mbëj bi ñu man a jóox. Wàlla itam ci xeetu jafaan bi ñuy jëfandikoo, bu ag coppiteem di xiirtal amug kàttanug mbëj.
Jóoxug mbëj gu dàttu ci jafaan yees jëlee ci suuf si (petrol,këriñ, gil...) doonul gongikuwaay buy yeeslu ci jamono ji dayoob jafaan yi amee dig, kon bés dina ñëw mu dakk. Ci safaan, manees naa amee kàttan ci gongikuwaay bu wóor te sax-dakk, kàttanug tangoor gees man a amee ci jant bi (kàttanug jant) walla ci ngelaw li (kàttanug ngelaw).
Manees naa lim xeeti digg yees di jóoxee dawaanu mbëj:


text:
Hamdan li Rabbin Kariimin xadsanaa ci lu bér,
tànneef bu mag ba ko wax laay marsiyaal ci wolof.
Xerawluleen ma bu baax te jéem a jooy ci xalim
ngir diir bu yàgg a ngi nii, ranqoñ di tuuru ci xef.
Wéet ak jeneer sunu maam, Abdul Asiis Si Dabbaax,
jur nay xalaat sama xel, saab xol di tiit ak a raf.
Huqal bukaa-u halaa haarif billaahi ba woon
maam najli Maalikinaa, wéetal na suuf si walif.
Naa jooyle diine ji ndeem, nax naa ba sonn mu të
garjeem ba wuutee waral, ruur nañ ko fii ba Jolof.
Toolam ba lax na ba liis, pas-pas ya yépp yolox
kenn naafatul tari gëm, ba jeer ngirum tasawuf
Daa yépp xëy nañu ŋiis, xam-xam bu sell ne mes
àlliwóok i téere ne mërr, njub bindatuñ ca araf.
Kenn dootu digle lu baax, kenn dootu aaye safaan,
Kenn dootu wax dëgg buur, muy dégg boole ca jëf.
Maam doomi garmi ba woon, ag dëgg jooy na ko tax,
tay matti kàdd yi giim, log moo nu tee man a ëf.
Maam naaru maam Sofi Ñaŋ, tay mbokk jooy na ko wuy
jikkoy pusoom ja ñu réer, tax réew mi xar fu ne laf.
Waa penku ak soww baak, ñoñ diine aada cosaan,
mooy buum ga lënkale woon, seen say wa moo setu lef.
Tawhiit bu sell ba wuuf, xam-xam ba moo waraloon,
buy wax dënnam ba di riir, kàddoom ni dénnu gu këf.
Pas-pas bu sell te dëer, xam Yàlla sàmmu gu wér,
way fonk sunna woyof, Xuraan di ñam wa ko saf.
Baaxal na ceddo ya ak buur ak dammeel ak i teeñ,
bañ xëy di ay surafaa, juboole till ak i tef.
Tabam ga mooy li saxal toobay teraanga fi nun,
teral na bokk ya cér jàmbur sax ñi ngi sëf.
Moo daa nu yar di nu yiir, yërmaande ak sutura,
dox sun diggak musibaak way-bijji mbon ya walif.
Mooy ndox mu sell te teey, mbindeef du waat njariñam
ndundat yi sax bind nañ, mbaaxam ca xob ya di taf.
Raayaw ngëneel la ne cas, di daagu kenn dabu ko
ndendam ci mbaax judduwul, ña jiitu woon la ne wif!
Taajul karaamaati moo dëppoo garaat yi fi sut,
mooy dànn moo man a diir, jawfalfaraa la ne tëf.
Waayam du fande du xiif, kum yar nga gën ñi fi gën,
moo tedd mat li mu doon, kum gindi réer du ko këf.
Mooy rootukaayu ngërëm, màndal na gaa ya ko xëy,
bañ màndi Yàlla mu duy, mbaax seen bagaan ya ñu sëf.
Gaalug sariiha ci kaw, géejug haqiixa la joow,
ba teer ca boor ba ñu tànnal kàngamiy tasawuf.
Woyof ni toll ca kaw, diis gann ak mayi biir,
lëm ay màqaama yu rëy, saw kañ wareesu koo cof
Yaa donn bóot ya ca Faas, déemug sëriif ba nga raas,
yaay waada mat li nga doon, yaa sell yaa set i jëf.
Sirrub wilaayati yaa koy, ràng góor ña ko am,
yaa déjji pakk ya woon, ca yoon wa tee ñu tëruf.
Ngax yaa ngi tëb ak a bàkkooy folli buur ak a fal
nebbon bi nëbbu ci ñay, compam defuñ ko ci tef.
Doo fecci kóllare Maam, koo yar du fayu du tooñ,
say jëf du weddi sa wax, kuy raas sa kem dafa dof!
Yaa sax fi béjjénu kun, te mbëkkewóo ak a sëlbuy sippi ay darjaat, yaa mat li gaa yi di def.
Loo digle yaa nu ca man, loo aaye dun la ca seen,
lut Yàlla ak Yónnenam, taxul sa bët bi di raf.
Màndal nga xol yi ci maa-us suhdi wal warahi,
la Mawdo ruujoon nga bay, ñaraas ca ay lefi lef,
Dekkal nga daara yi woon, dundal tariixatu Seex,
ndaw ñaa ngi jàng ak a werdiy yewwu njël di wasif.
Noobul ba naaf sunu neewoy xol yi tur wa du fay,
kalxatti fii suhufil ahjaari ardi Jolof.
Kariim la doomi kariim, Mawdook Sofee nu ko jox,
muy sànni tàccu fi nun, far mawti ñëw ne ko këf!
Neexoon nu gis ko ci bët, sun ruu yi nàmp ca moom,
ndax xol yi xippi ci gii ngëmmeen gu tar niki dof!
Na Yàlla dolli ko leer, ful yërmadeem ja ca moom
bijaahi Sang ba gën jaam ñépp wax ak i jëf
Sallal ilaahu halal, Mahmoodi xudwatinaa,
wal aali was sahbi feek watat di ñatti araf.
Aji-bind ji: Imaam Jóob
Aji-topp: Seex Jaxate


text:
Niccolò Machiavelli
Niccolò di Bernardo dei Machiavelli (Nikoloo Makiawelli)(3 mee 1469 – 21 suwe 1527) ab bindkat, xeltukat, aji-politig ju Itaali la woon.
Niki Leonardo Da Vinci, Machiavelli jàppe nañu ko kuy misaal dëgg-dëgg nitug yewwute. Bii tekki - ginnaaw ñu bari - di nanu xamal ci jëmm ji ak ci nitu mbind ki waaye du nu xamal ci ngérum machiaveli, mi dugg ci waxtaani bés yi di junj am xel mu yaa te ñaw waaye it di gaaw a ñaaw-xel, ami sikki-sakka ci lépp. Machiavelli jàppe nañu ko niki ki sos xam-xamu politig bu jamonoo bi.


text:
Cosaan
Cosaan baati Seereer-Safen la. Moo teki "début" / "origine" / "commencé" ci làkki Seereer.[1]
Ci xëtt wi, see fas tekki . Sama weerukay ci walu xam-xam moodi jangat-nit . Bile baat, manko tëggé ci (anthropologie), manaam anthro=nit ak pologie=jangat. Cosaan, aada, ak luñuubaaxo daño fasoo. Waayé, ci sama gis-gis, cosaan moy r, manaam fu aw askan bayee koo. Bilep firi daa ajju si walug bërëp (espace). Cosaan, mana firi batay luñu donnu ci makk ñi. Kon ci tënkk, cosaan, moy reenu askan, lunġa länkalee , di luñu baaxo def, loolu moo lay jox "culture" wala mu xeltu ko ta mu jem ci walu dundam, man nañ jappé "culture". Kon, suma suka ndikoo ci lii ma fessäl. Cosaan nak, ci walu xeltu, baat bu jaxaso la. Gëstukat , dalee ko ci jamano yu yàg ya, kon luy walbatiku. Nittu jamano boo jel, dañu tànn ci seen cosaan ay lëffin. Rax ci dooli, dañuy fen. Waaye timit, nguuruk reew munek war jôkaar . Cosa, don te mengo tul ak. Cosaan ak aaday Reew yi eup dañu wali ci cosaanu reew yi new doolee, ak dileendi nasaxal.
Bu njekk, borom xam-xam yi bayoo tuggal ta see gëstu ajju ci walu jangat-nit. Li lalloon bilee weddi moodoon ne see dëkk yi ñoo noot, seeni kom-kom. Bi aduna doxee ba nootagee bi jeex, bu afrik moom boppam,, ñeppu nagu nagn ni askan . Nit ku nuul yam wanee ne nit Lolu di ndam lu rey si xeetu nit .Ndax te bo xamul , do xam . SEEX LO
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- ↑ (fr) « Cosaani Sénégambie » (« L’Histoire de la Sénégambie») : 1ere Partie relatée par Macoura Mboub du Sénégal. 2eme Partie relatée par Jebal Samba de la Gambie [in] programme de Radio Gambie: « Chosaani Senegambia ». Présentée par: Alhaji Mansour Njie. Directeur de programme: Alhaji Alieu Ebrima Cham Joof. Enregistré a la fin des années 1970, au début des années 1980 au studio et au Sénégal Traduit et transcrit par The Seereer Resource Centre : Juillet 2014. p. 28-29 [1]


text:
Bismi-l-Laahi-r-Rahmaani-r-Rahiimi
Alhamdu lillaahi ki may
Xamal bu wér, ta di ma may
Xéewal ci barkeb ki mu xëy,
Jébbal lu dooni xéewëlam.
Yéen gaayi diine jegeleen
Ma jege leen te dolli leen,
Xam-xam bu wér te jafe leen,
Ma fecci tay ay fas-fasam.
Koo xam ni xam na Iii,na xam,
Ku ko xamul, ma wax mu xam,
Xamlug xamul, day taxa xam,
Xamlu ku xam ,day dolli xam.
Te Iii ma leen di bëgg a wax,
Day dàggi xol, dëggali wax,
Jagali jëf, te ku ko wax,
Jariñu fii, ak fa nu jëm.
Masuma leen a waxi neen,
Te lii ma wax, du waxi neen,
Lii woyu xudbu la, du neen,
Yu deefi woy ñu dul kemam.
5 – Jazbul Majzòob
Naa sant yàlla mi ma may,
Xutbu bu mat, mu di ma may,
Di fay ay, di dàqi moy,
Ci leeri mbóoti ragalam.
Di ma gisal luma gisul,
Di ma yëgal luma yëgul,
Di ma xamal luma xamul,
Ci duusi géeji xam-xamam.
Di ma amal luma amuI,
Di ma wutal, di ma wattul,
Di ma digal, di ma tamal,
Nangoo yamooki ndigalam.
Di ma yërëm, di ma tifaI,
Di ma jariñ, di ma teral,
Def ma ma mel ni ku nu fal,
Ku tàbbi péeyi ngërëmam,
Di ma dugal fumay musal,
Di ma fegal luma ragal,
Ku jëm ci man ak i fetal,
Mu boole diigali walam.
6 – Jazbul Majzòob
Dima setal ci waxi bañ,
Ba ku ma yéene jëfi bañ,
Mu ni ko tëf, mu ni suluñ,
Daanu, di toppal fetalam.
Di ma xëccal, di ma jañal,
Di ma tàyyil, di ma tayaI,
Di ma ubbil bunti xéewël,
Fat ma ci biir ruqi ñoñam,
Ne ma yëkkét, newuma tuy,
Wan ma boppam, ma di ko woy,
Ta di ko kañ, mu di ma may,
Ne ma yoxoos ci biir xolam.
Di ma fegaI pexe mu naaw,
Di ma teral ren ak i daaw,
Di ma teral sama gannaaw,
Di ma teral sama kanam.
Dib suruseñ bimay fajal,
Di garabal li ma ragal,
Di ma félal lumay sonal ,
Mu teggi, teg, yenu jëem.
Jazbul Majzòob – 7
Dima toggal, dima yakkal,
Di ma ràccal, di ma sefal,
Di ma tibbal, di ma lehal,
Tib yu ñu barkeelug wannam.
Di ma bégaI, di ma seraI,
Di ma xàjjal, di ma dalal,
Di ma moyuI, di ma fayuI,
Kenn duma yab fi kanamam.
Buma yewwee, kenn duma yab,
Fuma fi jëm, du ma ayib,
Sama gannaaw sama ayib,
Xanaa nammeel gu ñu ma namm.
Sama ñoñ it duñu ayib,
Man ak i ñoom duñu layib,
Sëriñ bi moo dajale yëpp,
Beral nu cër bu ñu gërëm,
Li mu ma may ma di ko am,
Moo ma ko may ma di ko am.
Li mu ma wax ma di ko xam,
Moo ma ko wax ma di ko xam.
8 – Jazbul Majzóob
Limu ma wan ma di ko gis,
Moo ma ko wan ma di ko gis.
Ta ku ko gis, ni ku ko gis,
Ni ku ko xam, ni ku ko am.
May na ma lol, danaa ko wax,
May na ma lol, duma ko wax,
May na ma lool, man mi ko wax,
Ak ba ko ñooni kee fa yam.
Man Samba Jaara, maa gërëm
Samab sëriñ, danaa xorom
Way wi ma way ci waa këram,
Ñoo am ngërëm, ñoo am xorom.
Bu sëg sëggee ba ñu wéral,
Li tax ma jóg di ko biral,
Werante deñ, kon nag yëral
Seen i jaloore ca kanam.
Jësbul xuloob bi dafa jib,
Bii jësbu jóg xeeñ famu jub
Lu, ku ko xeeñ na wut a jub,
Wéy na xameeful fumu jëm.
Jazbul Majzòob – 9
Jësbul xuloob bi dafa daw,
Bii jësbu jóg, xeeñ fa mu aw,
Ta ku ko dab na daw a daw,
Raw na xameeful fumu yam.
Lu jiitu Iii dafa dawal,
Ña daa rawanteek a dawal,
Nabka fëxal raw ba àggal,
Ak am wa kenn gisul pëndam.
Ma daal di jóg, tofal ko bii
Jësbu, di woy ki woy Nabi,
Di ko ko fay na woy Nabi,
Ma di ko woy ba fa nu jëm.
Kemub li ñuy dox di ko woy,
Fayante la ak moom ki mu woy,
Da koo gërëm ba di ko may
Lammiñ yi daal di ko gërëm,
Ma far jafal man di ko woy,
Di barkeelook a di ko roy
Ci woy, ba daane ku ko woy,
Ak ku woyul ñu ne wedam.
10 – Jazbul Majzóob
Luma wax ak lu ma waxul ,
Wuute gi fës na, nëbbuwul,
Ta ba fi tay danaa fësal
Lu doy a xam ci ay woyam.
Danaa xamaI, xamul mu xam,
Xamal ku xam, mu gën a xam,
Ku bëgg a gis ta bëgg a xam,
Na déglu, xippi ay bëtam.
Kenn du werante Ii ma wax,
Way xam ya, xam na sama wax,
Seriñ bii moo may sama wax,
Moo tax ma saf ko ci xolam.
Buleen ma yéem, yéemleen ko, ndax
Du man di wax, mooy ka di wax,
Waxande laa wuñ tëjii wax,
Buma tijjee may lammiñam.
Wàlliyu day feeñu, ta kum
Feeñu ci yaw, nga daal di xam,
Bu nee waxal, nga wax ñu xam,
Way xam ya ,seede daal di gëm.
Jazbul Majzòob – 11
Bu fekkee moo feeñu ci man,
Ñu naa ma yaw, booba du man,
Moom, ka di moom, moo fi di man.
Ma di fi moom, muy ki fi xam.
Moo tax ma wax ku déglu lii
Na xam ni yii ñuy wax du lii,
Waaraate jóowuma si lii,
Seriñ bi may na ma boppam.
Kaawteefug Yónnent la gu des,
Te ag wéyam dara du des,
Lu doon kiraama yu fi des,
Dina ko yóbbaale ñu dem.
Sëriñ bi muxjisaat la, moom,
Man nag kiraama laa, ci moom,
Ku weddi lii, na dem fa moom,
Laaj ko, mu teqalem lëjam.
Moo tax li may wax moo ko moom,
Masuma ko jaawale moom,
Tudd turam doy na ma koom,
Ta mooy seral sama yaram.
12 – Jazbul Majzóob
Bind turam may na ma xel,
Tudd turam may na ma xol,
Siirub turam may na ma lol,
Duma ko wax, xol a ko xam.
Danaa biral tuuti, ci ay
Mayam ci man, yu ñu ma may,
Te yi le may, ku ñu ko may,
War nay gërëm diirug dundam.
Buur Yàlla may na ma ci moom,
Gëm, ak xam, ak lafu ci moom,
Ma jòg ne naa taasu ci moom,
Di ko beral woyi ngërëm.
May na ma lol, deefuma nax,
Wan na ma lol, deefuma nax,
Naxtima kenn, kenn duma nax,
Sama ngërëm raw nag xalam.
Xam naa ndigël, xam naa ndugël,
Ti naa ndigël ,të naa ndugël,
Damay digal duma dugël,
Sama mébët, aw ndigëlam.
Jazbul Majzóob – 13
Ki lay digël, ta du la jay,
Ki lay dugal, ta di la jay,
Boo xelluwul, defoo ku way,
Réccooki jooy feeñ sa kanam.
Ku may digël, dafay taxaw,
Ku may dugël, dafay taxaw,
Ta naa awal, fii bufi aw,
Ki ma giseel a mat a xam
Lu ne ci Iii, ma ni ko jàkk,
Lu ne ci lee, ma ni ko jàkk,
Xam la jagul, ñee ak la jag,
Ki ma giseel a mat a am.
Wan na ma lool, yee na ma jar,
Ba ma ràññee dëgg ak i nar,
Jarti ma kenn, kenn duma jar,
Ki ma giseel a mat a xam.
Wan na ma lol, dindi na sikk
Ci sama xol, ba duma sikk,
Duma ragal lu ki ma sàkk
Ki ma giseel a mat a am.
14 – Jazbul Majzóob
Feesal na xol bi, ba du xam,
Lu doy a yéem ci Ii mu xam,
Lu ki nga xam ni moom la xam
Ki ma giseel a mat a am.
Feesal na bët bi ba du gis,
Lu doy a yéem ci Ii mu gis,
Lu ki nga xam ni moom la gis,
Ki ma giseel a mat a am.
Doylul na xol bi, ba du raf,
Jëm ci leneen lu lu ko saf,
Ci biir mbalaanam la ma laf,
Ki ma giseel a mat a xam.
Génne na réer ci sama xol,
Dugal na riir ci sama xel,
Kenn duma yeer di sañaxal,
Ki ma giseel a mat a am.
Kenn duma wootal di ma fiir,
Kenn du ma yab, ba di ma fiir,
Mi ma àndal, ta dafa fiir,
Ki ma giseel a mat a xam
Jazbul Majzòob – 15
May na ma xam-xam, ba ma xam,
Xóot-xóoti xam-xam yu ma xam
Ci moom, ba jaaxal ku ma xam,
Ki ma giseel a mat a am.
Dolli na am-am bu ma am,
Dolli na xam-xam bu ma xam,
Leeral na mbooleem Ii ma xam,
Ki ma giseel a mat a xam.
Jëfi wilaaya la ma wan,
Dindi la woon wëccag ña woon,
Def fi leneen di ma ko wan,
Ki ma giseel a mat a am.
May na ma wóolu ki ma moom,
Xiir ma ci moom gi mu fi moom,
Biral ma moom gi mu ma moom,
Ki ma giseel a mat a xam.
Biral ma sañ-sañ bi mu sañ,
Biteeki biir moo ko fi sañ,
Ta kenn du sañ Ii mu fi sañ,
Ki ma giseel a mat a am.
16 – Jazbul Majzóob
Biral ma saayiir sa, bu wér,
Biral ma baatin ba, bu wér,
Ne ma lu dul lii, du lu wér,
Ki ma giseel a mat a xam.
Ne ma yëkket yor ci loxoom,
Di ma xamal lu diy soloom,
Di baay ci baatin, ma di doom,
Ki ma gïseel a mat a am.
Jiitu ma ànd ak man di wëy,
Lumay ragal mu ni ko tuy,
Ba man ma waaru ba ni cëy,
Ki ma giseel a mat a xam.
Di ma digal, ta du ma jay,
Fu ma taxaw, mu di ma xëy,
Ta di ma gontu, di ma may,
Ki ma giseel a mat a am.
Nee ñooki, nee na, lani cas,
Buttil ma biir ba ba ma gis,
Raññeel ma mboot yi, ba mu fës,
Ki ma giseel a mat a xam.
Jazbul Majzóob – 17
Ni dëgg a ngii dëgg a fi gën
Fen du taxaw, tagti fi fenn,
Ku jëm fi péey ,du yori fen,
Ki ma giseel a mat a am.
Lisaani aal lamiy waxam,
Lay sànni xol bi, ba ma xam ,
Fuma fi toll di ko xam,
Ki ma giseel a mat a xam.
Moom ka di moom, xam na ma xam,
Lu diy mbiram laa jëkk a xam,
Boobee ba tay, ma di ko xam,
Ki ma giseel a mat a xam.
Léewoo na maak moom cig cofeel,
Di ko mébët ba may xaleel,
Mu daal di may fab yóbb teel,
Ki ma giseel a mat a am.
Tegtal ma yoonu njariñam,
Ubbil ma bunti xéewëlam,
Burxal ma mbóoti ngërëmam,
Ki ma giseel a mat a xam.
18 – Jazbul Majzóob
Yee na ma jar, ba ma ni jar,
Fegal ma kor, sàmmal ma ngor,
Fayal ma mer, fajal ma mar,
Ki ma giseel a mat a am.
Di ma defar, ta di ma far,
Ta ku ma far, mu di ko far,
Ta lu ma far, daal di ko far,
Ki ma giseel a mat a xam.
Di ma taxawu, ma taxaw,
Buma taxawul, mu taxaw,
Teeweel ma xew, luy man a xew,
Ki ma giseel a mat a am.
Ku jëm fi man di ma lëjal,
Mu boolekook lu kay lëjal,
Lu gën mu fab jox ma, ma jël,
Ki ma giseel a mat a xam
Luma ragal mu ni ko cas
Sànni, ba dóotu ma ko gis,
Mbaa mu labal ko, mu ni mes,
Ki ma giseel a mat a am.
Jazbul Majzòob – 19
Bittërñi dun bi, ba ma gis
Ni muy naxee, ta ku ko gis
Jox ko gannaaw mel ni ku rus,
Ki ma giseel a mat a xam.
Wan na ma lal wan na ma bës,
Noteel ma leen ci sama bés,
Misaal ma leen ba ma ni mbas,
Ki ma giseel a mat a am.
Yaramu xol bi dafa mees,
Jee na ba mel ni luñu fees,
Cofeel gi wal na ko mu tees,
Ki ma giseel a mat a xam.
Tibbub cofeelam dafa fees
Ci man, di fokki ak a rees
Ci sama xol, ba dóotul yées,
Ki ma giseel a mat a am.
Moo tax mu def buma nee gees
Ci sama xol,mbaa mu ne gees,
Sunu diggante ne depees,
Ki ma giseel a mat a xam.
20 – Jazbul Majzóob
Di ma xamal ta du ma fët,
Dolli ma xam-xam bu rafet,
Dolli ma ngëm, dolli ma fit,
Ki ma giseel a mat a am.
Di ma yaral boppam ma yëg
Yar ba ci man, ba ma di yëg
Luma yëgul ne luma yëg
Ki ma giseel a mat a am.
Wan ma jamono na mu mel,
Jàngal ma xel, di ma bindal
Ci àlluway maxfoosi xol,
Ki ma giseel a mat a xam.
Di teew ma teew ci péeyi xol,
Gisee mu taal ci lampi xel,
Jum buma wan yoon wu ñu xàll,
Ki ma giseel a mat a am
Jeeqel ma xel, ràcceel ma xol,
Xel du ne xol, xol du ne xel,
Xel a di xel, xol a di xol,
Ki ma giseel a mat a xam.
Jazbul Majzóob – 21
Ruujal ma ji, di ma bayal,
Xiinlu, mu xiin ci niiri xel,
Tawlu, mu taw ci tooli xol,
Ki ma giseel a mat a am.
Mu ñor di xam-xam yu rafet,
Xam-xam yu àndul ak i fët,
Xam-xam yu dul yuy rékki fit,
Ki ma giseel a mat a xam.
Sédde na maak xam lu rafet,
Ba duma yër lu lu rafet,
Ta du ma gis lu lu rafet
Ki ma giseel a mat a am.
May na ma déggóok moom i wax
Ci ay waxiinam yu mu wax,
Samay waxiinay na mu wax,
Ki ma giseel a mat a xam.
Wan na ma boppam na mu day,
Yàllaa ko xam, moom la ko may,
Ta wóolu naa ni moo ma doy,
Ki ma giseel a mat a am.
22 – Jazbul Majzóob
Wax na Yónnent bi Ii mu doon,
May it, ma wax ko Ii mu doon,
Moom it, mu def ma Ii ma doon
Ki ma giseel a mat a xam.
Nee na Yónnent bi, yaw-a-yaw,
May it ma wax ko yaw-a-yaw,
Mu ni ko yaw, ma ni ko yaw,
Ki ma giseel a mat a am.
Buur yàlla may na maw kañam,
Ma di asaanam fuma jëm,
Di tarjumaani lámmiñam,
Ki ma giseel a mat a xam.
Lii le du puukare ci man,
Dafay ngërëm lu war ci man,
Ta may gërëm ki gën ci man,
Ki ma giseel a mat a am.
Mayam yi, yaa na, dunu xul,
Cofeel gi, rew na sunu xol,
Ba doggi reenam, sunu xol
Rootul lu dul wanew taggam.
Jazbul Majzòob – 23
Amna ci yoy, dunu ko wax,
Amna ci yoy, nun mu ko wax,
Ak ba ko, noo yamoo ni wax,
Lay dàggi xol, tay dolli ngëm.
Wuutu na saaba ya, ña wéy,
Ca la bokkoon ta mujj a wéy,
Fab nañ ànd ak moom di wéy,
Dunu ni wuy fi kanamam.
Da koo jëkkal, far koo mujjal,
Muy kun mujjal, tay kun jëkkal,
Taal bu fayul la far jafal,
Daay gu maneefulug fayam.
Buur Yàlla sédde na nu lii,
Lu jiitu nun, xam na nu Iii,
Te yërmandéem jiitu na Iii
Ci nun, ba war nanoo gërëm.
Leerug Yónnent bi la fi def,
Mu juuri leeram ku ko saf,
Mu ubbi xol ba, ba mu af,
Dugal ca xam mbiri sangam.
24 – Jazbul Majzóob
Yawma alastu naka laaj,
Nu ni ko waaw, ta defi xaaj,
Booba la door ni nanu waaj,
Ta daal nu fay yenni yenam.
Sunu Yónnent moo jëkke waaw,
Na ka ni waaw, nu daal ni waaw,
Soppeeki bañ, ku ne ni waaw,
Tay déglu baati ndigëlam.
Ruu yi jungaama ndax ragal,
Yee ak cofeel di leen yëgal,
Amna keroog ñunu xamal,
Xam-xam ba tay la ñu ka xam.
Yónnent bi booba la nu wan
Kanam ñi gën booba la woon,
Booba la Seex metteel woon,
Murid yi booba Ia ñu am.
Booba la Bàmba gañe woon,
Booba la waayam falu woon,
Baax gi fi tay, booba la woon,
Lu ne ci nit, nee na ak jëkkam.
Jazbul Majzóob – 25
Lii le nu tektal ba fi tay ,
Ne ab sëriñ du ku ñu jey,
Ku beru mel ni aji say,
Ju dëddu reenug garabam.
Baaxug keroogay law ba tay,
Bonug keroog itam du moy,
Lawoon keroogay wéy di wéy,
Lu ne di teeri fa mu jëm.
Na waay meloon, mooy Ii fi tay,
La waay amoon, mooy Ii fi tay,
La waay xamoon, mooy li fi tay,
Buur Yàlla, yéem naa kàttanam.
Ku yàlla wan boppam, mu gis,
Ku Yàlla yiir boppam, du gis,
Ñii di ko gis, ñuu du ko gis,
Mooy ñi ko réere, ak ñi xam.
Buleen di siis, buleen añaan
Buur yàlla yaa na, nañ ko ñaan,
Kañaan dafay soppiku jaan
Màtt,luggéeftil màtt-màttam.
26 – Jazbul Majzòob
Jileekuleen, añaane leen,
Añaane kuy xëy jublu leen,
Di wut a jub, Far dëddu Ieen,
Dëkki faneen palam-palam.
Jafanduleen tay dëgëral,
Buleen yolom, kiy dëgëral,
Buleen ko wax yolomalal,
Ku yolomal, daal di yolom
Ku la gënal ki la ñu naan ci gënal,
Moo la gënal ka la gënal,
Ki la gënal ki la gënal,
Moo mat a xam, moo mat a am.
Sërin bi gën ki ma gënal,
Moo ma gënal ki ma gënal,
Te moom mi gën ki ma gënal,
Ame ma may, mayu yaram
Jaayante na ak moom ba matal,
Biteeki biir ,ku ma jiital,
Moom a, ba kenn du ma lëjal,
Xol bii la fab, joxub xolam.
Jazbul Majzòob – 27
Waxtaan na maak moom ba matal,
Waxtaanu xol wu kenn yégul,
Bu ne mu tàbbi sama xol,
Mu yombalal ma ak xamam.
Yawma alastu, ba fi tay,
Masu la tàggook di nu may,
Di yari ruu booba ba tay,
Diggante ndigg ak i ruuwam.
Xam turu taalibeem bu doy,
Xam seen i baay ak seen i nday,
Xam seen i kër ak na ñu day,
Ku ne mu raññaley mbiram.
Xam ña màggante, ak ña fay
Jiitu di toflante ba tay,
Xam ku ñu taal ba dootul fay,
Ak kok du tàkke fii, ba dem.
Xam aji wopp, ak aji wér,
Ak ku ñu fajtal ba mu wér,
Xam aji toppeek ku ñu ber,
Xam fa ñu dooreek fa ñu yam.
28 – Jazbul Majzóob
Fekkoon ñu feeñu ko ba fee
Ñal ko ca biir, far ko fa fee
Ñaatal, mu xam ba fii, ba fee,
Kasful ko yépp fi kanamam.
Kiiraay ya deñ, ba set ni wecc,
Lu diy pakkam ñu boole toj
Ko, sànni yépp, koote ga toj,
Ngir ma ni saww, di am ngiram.
Mu xam boppam ak ña ka topp,
Ñu daal di jël yëf ya ni kupp,
Mu ne di sàbbaa ak a tuub,
Te xam gannaawam, xam kanam.
Buur Yàlla xamloo ko la woon,
Ak la xewoon, ta di la woon,
Ak la di woon ,ta di la woon,
Mu far saxal lu new bindam.
Booba mu def ko ni badar,
Bu feeñ ci laylatul xadar,
Rañaan di sabbaa ba fajar,
Ci asamaani barsàqam,
Jazbul Majzòob – 29
Mi fi diggante kursi, ak
Ars, aki bëyti naari ,ak
Turaa bi, ak awaa-i, ak
Maa-iiki, law i, ak xalam.
Moo tax ma xéy di leen yëgal,
Seen mboole tay lungeen yëgul,
Ba far ci woo ñi dikkagul ,
Ña bëgg a ñëw, ñi bëgg a dem.
Ndax Ii ñuy yartingi, ma jog,
Ta far si ñëganti ku ñëg,
Ta ñaguwul, ta bëgg a ñag
Ñeneen, ta xam-xamlu du xam.
Ta sama woote bii, ku xëy
Mu tàbbi ab noppam, ta muy
Tanqamlu, def boppam ku doy,
Xolam ba, mbaa lakkul ba xëm.
Lu diy muqàddam laa di woo,
Ku di allaaji maa ko woo,
Mbooleeki seex, ku ma ci woo,
Na ni labbayka, mbaa naam.
30 – Jazbul Majzóob
Di leen yëgal kii ma fi gis,
Ta kii ma gis, ku ko fi gis
Ta andulook moom, ka nga gis,
Gënu fi, mbaa saful xorom.
Na ngeen ma laaj ki ma fi gis,
Sangub jamono laa fi gis,
Daalleen di ànd ak ki ma gis,
Bu kenn ni déggumaw turam.
Sayxi suyooxi Axmadaa,
Kii moo nu tektal Axmadaa,
Ta di fi kañ Muxammadaa,
Ba mu tàbbal ko biir këram.
Tampeel ko tampeb ngërëmam,
Ni ko yoxóos ci biir xolam,
Digal ko baati ndigëlam,
Fal ko ci kaw lalub palam
Ne ko yëkket wane, ñi xam
Ak ñi xamul daal di ko xam,
Jiital ko muy muxaddamam,
Daal di taxaw fi seen kanam.
Jazbul Majzóob – 31
Junjung ya gor ci asamaan,
Suuf sa di rëkk péeyi diiwan,
Sañse, ta naa xutbusamaan
Moo falu ànd ak i dagam.
Rijaalu xëybu dajaloo,
Ba mel ni weer yu tegaloo,
Boroomi leer di tegaloo,
Fu ñu fa feeñ soreek lëndëm
Mbooloo yi wutsi ko di wal,
Ta daal di tuub, njébbal ma dal,
Ndëndam ya rëkk ci wépp wall,
Wayam wa riir fuñu fa jëm.
Werante deñ koote ga toj,
Ku bañ, nu tëj, mbaate ñu toj
Këram, mu far mel ni ku aj,
Kàngam ya waaf fi kanamam.
Boroomi giir ya jiitu woon,
Ak seen i giir, ta ñoo rawoon,
Jébbal ko giir ya ñu awoon,
Booleeki wérd ya ñu am.
32 – Jazbul Majzòob
Xaadiru agsi, ni ko am,
Tiijaani agsi ,ni ko am,
Salsali agsi, ni ko am,
Dabbaa-i agsi, ni ko am.
Jaayante faak moom, di ko wan
Yéene, ta ngeejoo fekke woon
Tay, ba muritu ko, di sant,
Fi gannaawam ak ñoñam.
Mbooloo ma naa ko yaa fi gën,
Wii waxtu, yaw la ñu fi tànn,
Yaay tinu, yaa fiy ki ñu tin,
Tinu fi kuy fekke ta gëm.
Buur yàlla yaw la wàcce tay,
Yaa àtte mbir yi ba fi tay,
Sàmmal njaboot gi, ku la fay,
Fase du sëy diirug dundam.
Ku déglu Iii, na xam ni Iii
Yàllaa ko def, ku fekke Iii,
Ta dëddu, far dummooyu Iii,
Defu ko kenn, lumuy boppam.
33– Jazbul Majzóob
Gumba gu nanŋaaral, taxul
Mu gis badar, ba tay gisul
Jantu bëccëg, bu ñu wuril
Yoor-yoor, mu jàkkaarlook jëem
Ta gumba nag, ba gumba jee,
Gumba ci xol, mooy waxju jee,
Yal na ñu am gis bob du jee,
Ci bëti xol, ay yuy kanam.
Buur yàlla mooy wane, bu kenn
Defe ne boppam a ko wan,
Gis ki le, ab cër la ba woon,
Buur yàlla mooy joxey mayam
Ku fekke kii, ta fekki kii,
Texe na fii, ba fee, te kii,
May la gu Yàlla maye, kii,
Des na ak ñi des, ànd ak ñi dem
Xutbusamaan a ngii bu mat,
Jógleen àddiya yi na mat,
Ku jéem a gàntu na ni mott,
Di wéy ta xamtil fu mu jëm.
34 – Jazbul Majzóob
Addiya tay moo ka jagoo,
Ku def ni moom, di ko jagoo,
Ku ko deful, bu ko dogoo,
Bàyyil mu àtte ay mbiram.
Lu tax àddiya moo ko moom,
Laay bëgg a wax, ta mooy boroom,
Moo ko jagoo, du seen moroom,
Neleen gannaaw, mu ne kanam.
Yëf ya ca biir ,ak Ii ñu gis,
Ta li ñu gis, mooy li ñu gis,
Biral gi mooy, bët yi ko gis,
Noppal na mbokki lammiñam
We waa ngii, tay xeeñ ak a dóor
Boroom we waa ngee, gën a wóor,
Ba jaan, ta gis des wa di dóor
Du tere jaan duggum kanam.
Yëf ya ca biir nag ku ko xam,
Na daal di doyloo la mu xam
Ku ko xamul ma wax mu xam
Jébbal ko ruuwug bakkanam.
Jazbul Majzóob – 35
Kuy faatu moo fay jëkk a teew
Ñuy jullee mu di fa teew,
Buñuy rob, mu ànd ak ñoom di teew,
Ñu dem, mu des tontu layam.
Seetleen na ngeen di jébbalóo,
Bii tàng, tàngub ñi jébbalóo,
Gis ñam wu neex, ta mosuloo
Ko, xawma man luy njariñam.
Fekke ju mel ni wuute, mooy
Fekke jamonay ngiir ta sooy,
Du def lu dul xoole ni looy,
Di réccu, tay màttum tuñam.
Ñi sóobu, raw ngeen seen i maas,
Ñi bañ, na ñuy ñee seen i maas,
Gaal gaa ngii, jògleen ñaani paas,
Ku yéex ba tarde daŋ ko xam.
Xamleen na ngeen di ñaane nag,
Gëm, ak yarook, toroxlu, ñag
Bakkan, ta muñ, sax fa ba ñëg,
Ba lang, yamook ndigël ba xam.
36 – Jazbul Majzóob
Wóolu dëggal, ak rafetal
Njort, ta set fas-fasi xol,
Loo xàcci, loola daal di dal,
Muy fii, ba fee ; na ngeen ko xam.
Danaa biral ci li ma fas,
Tuuti ci xutbu bi ma fas,
Ni moom a doy, ta Ii ma fas,
Doy na du fii, mang ca kanam.
Fii, du barab, faful di kër,
Fas ji ci moom, dara du mbir,
Keram gii, naaj la kat, du ker,
Lemam di ngañ mu wex xorom.
Méddëm mi, tan yi di ko biiw,
Bawkat yi siif ko, di ko yéew,
Di dox di xiiroo, ba mu siiw,
Tab lay bu dee taa, daal di dem.
Kërug ku dul am kër la fee,
Moo tax ma dëddu, jublu fee,
Li tax nu jóg, du fii, ma fee,
Foofee la soxlawoo ñoñam.
Jazbul Majzòob – 37
Ta tay ma jàngal leen, na ñuy
Faseg njullit, xëy bàyyi moy,
Ta xam ni, jàkkam wa, du moy
Boroom, ci kangam, mbaa dënnam.
Ta seede yaari baati see
Deyi, ta fas sellal, ta see
Deloo ko, b
Buur bu doy bi see
De, ci lu leer ak lu lëndam.
Ta dëddu àdduna, ta wut
Seriñ bu mat seriñ, ta at
Tani yenam, ta bul tawat
Benn, lu dul ay tawatam.
Ta kooka, mooy Bamba, buleen
Dese ba jóg wuti keneen,
Ba réer ci manding mi, du ngeen
Taseeg ku dindi seen ngëlam.
Def leen ni man, dama ni man,
Labbayka Bamba, maa ngii man,
Fukki barab, ma teg ca benn,
Fuñu fa tollu, maa la gëm.
38 – Jazbul Majzóob
Keroog ba ñuy dekki ba xëy,
Jëm bëyti àndandoo di wéy,
Keroog a tax nga doy nu tay,
Yàllaak sa barke, maa la gëm.
Keroog ba ñuy taxaw, ta kenn
Dufa ni riis tankam, ta kenn
Dunga lu dul lu mu nekkoon,
Yàllaak sa barke, maa la gëm.
Bu téere yay rot, si digën-
Te yaari wet yi, mel ne tan
Yuy dal, ta kenn du réere benn,
Yàllaak sa barke, maa la gëm.
Bu ñuy tëral mandaxe ñii,
Seen yiw wa wat, ñu gane ñee,
Ñu gañe leen, ñu ñee fa ñee,
Yàllaak sa barke, maa la gëm
Geppéen ba, buy sampu ta mooy
Siraat, ku jéggi mbir ya nooy
Fa moom, ta dóotu deñ di nooy,
Yàllaak sa barke, maa la gëm
Aji-bind ji: Seexunaa Faal
Aji-topp ji: Seex Lóo