text:
1Orze' bruu Jesuuz lugaar ze' yam par ledz mi, Nazaret. Nunu de yu nu rsya' lom ya nu dey mi. 2Na ornu pshuub sab, dzi nu rzu lagy mbecy na, orze' brugyi' rlyuum ni dey nañ yu' nu rsya' dey riidz ni Ñgyoozh. Ornu de mbecy zigy güeñ dey de coz nu rlyuum, orze' tona' la za nu ic dey. Orze' na dey: ―Ze' ¿ca guud de riidz re niy? Ze' ¿ca guud shcab niy? Ze' ¿lac mod rac ricy yu nusuriidz ily ze'? 3Ze' ¿a walab yu ii biryag ze'? Ñaay Li. Bicy yu Santiag, nu See, nu Judas, nu Simo̱o̱. Nunu ¿a walab laab lat na ii rcyiiñ de zan yu? ―na dey. Orze' wancheel reñ dey mi. 4Orze' nam rab mi dey: ―Ca zi'l lugaar mbecy rca lagy dey lo yu nu rnii por cuen ni Ñgyoozh, nomaas de mbecy ledz yu, nu de famil niy, nu de famil nu yu' nuy nañ yu'y, dela de yu ze' waca lagy dey loy ―nam. 5Orze' ze' wangac gyicy mi nusuriidz, nomaas la be zi'l mbecy rat gul yaam dey. Bicy yac mi yu. 6Orze' za nu la ic mi nu wangyicy cup dey consuel lom. Orze' bruum Nazaret, gusam de' zir gyedz nu yu' gaab. Blyuum ni de mbecy. 7Orze' bredz mi de trocyup yu nu bi bloo sum ze' nu gyatublaazh dey. Gaze' nu brugyi' rzuu nez mi dey rzay cyup ga dey tub ga nez. Nunu briic mi rishbeey nu co chu dey nuras. 8Nunu bicy mi mandaar lo dey nu cue' cha nuy ni tub la coz par nez. Nomaas tub yanga zi'l dey cha nuy. Ni cue' cha nu dey moraal, ni cue' cha nu dey gyishtily, nunu cue' cha nu dey tiñ nañ nerbid niy. 9Nomaas gyidlab zi'l caa gyi' dey. Nunu cue' cha nu dey cyup yaag yu. 10Orze' na'm rab mi dey: ―Ca ze' nu cha der, gu' der nañ tub yu'. Orze' ze' cyiiñ der gashtal gruu la der lugaar ze'. 11Ca zi'l ze' nu washet ic dey nu chu' der, ni wazuub gyidag dey riidz nu nii der, orze' ornu gruu der lugaar ze', cyib der yu gyedz nu ta' gyidlab ru par nu gabe nu a̱' nap bicy dey. 12Orze' bruu dey zay nunu mnii dey lo de mbecy nu rlagy ñi ne' dey dela cyi nu ricy yu. 13Nunu bloo chu dey zañ nuras. Nunu briily dey asecy zigy mbecy rat. Nunu byac dey. 14Bzu laa riidz de coz nu ricy Jesuuz. Orze' rey Herodes güeñ yu de riidz ze'. Orze' nay: ―Byabañ Waa nu briib nis mbecy. Nde' nu cyiiñ yu nu gyicy yu de nusuriidz ze' ―nay. 15Yu' mbecy rnii dey nu Jesuuz nac mi Elías. Nunu yu' ga' mbecy rniiy nu Jesuuz nac mi tub mbecy nu rnii por cuen ni Ñgyoozh gal nu na de yu nu gu' gulas. 16Ornu Herodes güeñ yu de coz nu mnii mbecy, orze' nay: ―Laab yu ze' Waa, yu nu bicya̱ mandaar nu pcyug dey too. Na byabañ yu ―nay. 17Ni mniiy gun laab yu bicy yu mandaar nu pcyiig dey Waa, nunu pshet lag dey yu nañ yu' gyiib nu nac Herodías, mñaa bicy yu Lip, gun Herodes gush yum. Bicy mñaay mi. 18Ze' Waa mniiy lo Herodes nu rach ñii lo Ñgyoozh nu gush yu mñaa bicy yu. 19Orze' Herodías guzi lagy mi lo Waa. Ngulagy mi ñgyut mi yu tees wangac, 20gun Herodes gudzib yu loy. Gud lagy yu nu Waa nac yu mbecy nap par lo mbecy, nunu tant par lo Ñgyoozh. Orze' wansaan yu nu shiñ gyicy nu mbecy Waa. Nunu ornu mnii Waa loy, bet lagy yu mas pcan shcab niy. 21Tees orze' pshuub tub dzi nu guud mod nu gyicy Herodías nu gat Waa. Dzi ze', nde' dzi nu bicy dey sa' ni dzi nu gul Herodes. Orze' bredz yu de fushtiz, nu de yu nu riib ic de soldad, nu de yu nu ricy ñi presis nu yu' lo de yu ni Galilea. 22Orze' ornu bru'ña i'ñ Herodías ze' nu nguaa dey, orze' bily gyi'ñ. Orze' tona' la bet lagy Herodes gal nu de mbecy nu nguaa nuy lo mez. Orze' nay rab yu fiñ ze': ―Bdiiñ la zi'l coz nu rlagy ru lo̱. Orze' ya̱ rica̱ ñii nir ―nay. 23Orze' mniiy nu waded la cuic yu la zi'l coz nu cyiñ ñi mas gal cyaal de coz nu riib ic yu cuic yu niñ. 24Ornu bruuñ, orze' zañ lo ñaañ. Gaze' nu nañ rab ñim: ―¿La coz diña̱? ―naañ. Orze' na Herodías rab mi ñii: ―Gua cyiñ ru too Waa ―nam. 25Orze' fiñ ze' rlal dza lañ lueg la zañ lo Herodes bdiiñ ñi too Waa. Gaze' nu nañ: ―Ya̱ rlagya̱ nu lueg la cuic ru too Waa nu driib nis mbecy nañ tub gya'n ―nañ. 26Herodes tona' la bicy shniy. Tees gun bi mniiy nu waded la cuic yu la zi'l coz nu cyiñ ñi nunu bi güeñ dela mbecy nu nguaa nuy ze', orze' wangaca' gyicy cyup ic yu. 27Orze' lueg la bzuu nez yu tub soldad bicy yu mandaar loy nu cyid nuy too Waa. 28Orze' gua soldad ze', pshiñ yu too Waa nañ yu' gyiib. Orze' biid nuy ñi nañ tub gya'n. Briic yu ni fiñ feñ ze'. Orze' fiñ feñ ze' byabic ñi nde' ni ñaañ. 29Na ornu gud lagy de yu nu rsya' lo Waa na, orze' gua te dey cuerp niy. Pcach dey ñi. 30Ze' de trocyup aposht nu bzuu nez Jesuuz ze' bi byatublaazha' dey nuy mi. Orze' mnii dey lom dela coz nu bicy yu nu dela coz nu blyuuy. 31Orze' Jesuuz nam rab mi dey: ―Yaa der chan tub lugaar ub zi. Zu lagy ñuu der ―nam. Ni mniim gun tona' la zigy mbecy ya yeed la dey gashtal wacuica' lañ tiem nu gow dey gyit. 32Orze' gu' num dey nañ tub barc. Za dey tub lugaar ub zi. 33Tees de mbecy bzaac dey bruum zam, nunu byu' lo dey mi. Orze' zigy mbecy nu bruu dela gyedz nu yu' ru' nisyudoo ze', bicy lal dey zay gyi' lay tub la' ga' ru' nisyudoo. Orze' bru'ña dey anzir nu ru'ñam. 34Na ornu bruum nañ barc ze', orze' bzaac mi dela mbecy zigy ze'. Orze' gushni lagy mi dey, gun na dey gal na shily nu sac cyu rña. Ze' brugyi' rlyuum zañ lo coz ni dey. 35Ornu bi rdze, orze' de yu nu rsya' lom nay rab yum: ―Ii tub lugaar ub zi nunu tona' la gudze. 36Orze' bzuu nez mbecy chay de lugaar ii nu de gyedz nu yu' gaab. Orze' zi dey coz nu gow yu, gun ii sac coz nu gow dey ―na dey. 37Orze' na Jesuuz rab mi dey: ―De ru, briic coz nu gow dey ―nam. Orze' na dey rab yum: ―¿Walab gaal galagy ru nu gzi̱ de̱ bee miily la tiñ gyishtily nu ricy na gow dey? ―nay. 38Orze' na Jesuuz: ―¿La be gyishtily ricy cup der? Gua güii der ben ―nam. Ornu gud lagy dey la be, orze' na dey: ―Gaay gyishtily nu cyup bel ―na dey. 39Orze' Jesuuz mniim lo dela mbecy nu zub yu lo de gyizh ca' bee nac gay. 40Orze' gucua bee nac ga mbecy. Lo tub nac ga dey bee tub gaynal yu o bee cyaal gaynal yu gucuay. 41Orze' bdu' yaam gaay gyishtily ze' nu cyup bel ze'. Bgüiim par baa. Nunu briic mi gras ni Ñgyoozh nu nac de nde'. Gaze' nu blew mi gyishtily ze' briica'm ñii ni de yu nu rsya' lom nu cyez dey ñi ni de mbecy zigy. Orze' blewa'm cyup bel ze' briica'm ñii ni de yu nu rsya' lom par nu cyez dey. 42Orze' dela de mbecy bdow gyel la dey. 43Ornu bded nu bdow dey, orze' brusub trocyup ru' chicyiw de coz nguzh ni gyishtily ze' nu ni de bel ze' nu pte' dey. 44Lo dela yu gyeey nu bdow de gyishtily ze', gaay miily dey nac yu. 45Cuanzir blazh nde', orze' Jesuuz mniim lo de yu nu rsya' lom nu chu' dey nañ barc nu cha ga dey lom gal tub gyedz nu ri tub la' ga' ru' nisyudoo nu la Betsaida. Ub mi byeeñ gam par nu nii num de mbecy ñgyoozh. 46Na or blazh nu mnii num dey ñgyoozh na, orze' pcam par tub logyi'. Zam nu nii num Ñgyoozh. 47Na ornu becheñ na, barc ze' ri nu dey ñi laab gazel nisyudoo. Ze' Jesuuz ub zi lam byeeñ mi par lo yu bigy. 48Orze' bzaac mi nu tona' la fers za barc ni dey, gun par nez nu zañ druu bi. Na ornu gabee caas ru' zu, orze' rza la Jesuuz. Lo nis zam lo dey. Orze' ricy peem nu ded lom lo dey. 49Na ornu bzaac dey nu yad mi lo nis, orze' bis guzii dey mi. Orze' bish ti dey. 50Gun dela dey bzaac yum, nunu tona' la gudzib dey. Tees Jesuuz lueg la mnii num dey. Orze' nam rab mi dey: ―¡Briic der baloor! ¡Ya̱ nde'! ¡Cue' dzib der! ―nam. 51Orze' gu'm nañ barc ze' nu yu' dey, nunu guca nu druu bi. Orze' tona' la za nu ic dey, 52gun wangyet lag dey cuen coz nu bicy mi nu de gyishtily ze'. Gun noow na shcab ni dey. 53Ornu blazh bded dey lo nisyudoo, bru'ña dey lo de yu ni Genesaret. Ru' ze' bzeeñ dey barc niy. 54Orze' cuanzir nu bruu Jesuuz nañ barc ze', lueg la byu' lo de mbecy mi. 55Orze' dzach la gusa dey dutuub la lugaar, nunu brugyi' dru'ña nu dey mbecy rat lo nuun ca zi'l lugaar nu güeñ dey nu zum. 56Ca zi'l ze' nu rded mi, de ranch, de lat gyedz, o ngush, pcuaa dey de mbecy rat de lat yagyi', nunu mnishbaa dey lom nu zaan mi gal dey mas ñuu ru' shab mi. Orze' dela de yu nu gul mi byac dey.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
Kàttan
Tëraliin
Tekkeem[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kàttan mooy man a def dara (sos ag soppi), kàttan nag am na ay melo yu bari, yi ci ëpp solo ñi ngi feeñe ci tàngoor ak leer.
Ci biir “xam-xami dénd yi” (science naturelle) kàttan man na fee jël ay melokaan yu wuute : “kàttanug tàngoor”, “kàttanug kimyaa (simi)”, “kàttanug mbëj”, “kàttanug ceññeer”, “kàttanug saal (nucleaire)” ak ci mujjantal gi “kàttanug mbëjbijjaakon (éléctromagnétique)” añs. Xeeti kàttan yii ñaare dees leen di séddale ci: “kàttan guy yëngu ak “kàttan gu nëbbu” te kat am na yenn kàttan yoy dëppoowunook séddale gii, lu ci mel ni: “leer gi”, ak yeneen yoy man nanoo nekk am njaxas mu tukkee ci ñaari kàttan yi, guy yëngu gi ak gu nëbbu gi.
Lu bari ci xeeti kàttan yii manees na koo soppi (transformer) jële ko ciw melo yóbbu ko ci weneen, jaare ko ci jëfandikoo ay jumtukaay yu fasoodiku (simple) walla ay xarala yu fasu (compliqué): la ko dale ca “kàttanug kimya” ba ci “gu mbëj” jaare ko ci jumtukaay bu siiw bi di tegale(pile) yi, walla ndëxañtéef yi, Albert Ayinstaayin it ci biir ”faramfaceg ajoo” (theorie de relativisme) boole na ñaari ëtt yii di bu ne-ne ak kàttan, nga xam ne kàttan day mujj man a soppiku di ne-ne(matiere), naka noonu safaan bi, maanaam neen soppiku moom it di kàttan: wuññi (découverte) gu yees gii mi ngi ko xamalee ci yemalem gu siiw googee E=mc2, soppiku gii ci jëf (ci wàllug pratique) ñi ngi ko firee ci man gi nu man a ame kàttan jaare ko ci “xarug saal” walla “booleeg saal”.
Waxiin walla baatal (terme) yu kàttan yi akug soppikoom lu am njariñ la ci leeral jëfiini dénd yi. Ba sax feeñte(phenomene) yu kilimã yi niki ngelaw, taw, melax ak riddi yi (tornado) dees leen di jàppe ñu juddoo ci soppiku yu kàttan gi juge ci jant bi wàcc ci suuf si. Dund gi ci jëmmi boppam dees koy jàppe muy benn ci njuréef (resultat) yu soppikuy kàttan yi: ci anamu “toggaleg leer gi” dees na ci jële soppi kàttanug jant bi yóbbu ko ci “kàttanug kimya” ci biir gàncax yi, bu ko defee ci kanam ñu man a jariñu ci kàttanug kimyaa gii nu denc, ci ay “liggéeyiinu wëlbati” ci ay way nekk yuy dund.
Njariñam ak yaxam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci biir jëfandiku gu mboolaay (gu société bi): baatub kàttan dees koy wooye lépp lu nekk ci ron gongikuwaayu kàttan (source d’energie), juddalug kàttan, lakkug kàttan (ag jëfandikoom) ak wattu rootuwaayu kàttan (maanaam fi muy juge), ginnaaw nag dooley koom-koom dafa laaj te soxla ab rootuwaay walla ab gongikuwaay ci gongikuwaayi kàttan yi, looloo tax ag amam akug yooxam(baril ko) bokk ci yitte yu mag yiy caabi. Ci at yu mujj yi, jëfandikoo kàttan feeñ na di benn ci jëfka (facteur) yi gën a sabab nuggug àdduna bi (global warming), looloo ko def muy ab lëj-lëj ci li ëpp ci réewi adduna bi.
Coppiteg kàttan[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Manees naa soppi kàttan jële ko ciw melo yóbbu ko ci weneen, ci misaal, manees naa soppi kàttanug kimyaa gi ñu denc ci ab tegaleeb(pile) Jiib def ko ag leer.
Kem (quantité) bu kàttan bi nekk ci àdduna bi, day lu sax ba fàwwu, kàttan du jeex, du sosu, li am kay mooy day soppiku juge ci melo dem ci weneen. Bu melee ne kàttan dafa jeex, booba jeexul, daa soppiku kay dem ci weneen melo. Looloo tax ñuy gis ne kàttan mooy man gi neen man a def ab liggéey (yëngu) muy njuréeful yëngoom googu, walla njuréeful ab barabam bu nu ko nattee ci doole yiy liggéey ci kawam. Kàttan giy ànd ak yëngu moom la nuy tudde “kàttan gu yëngu”, kàttan nag gi am ag jokkoo ak barab bi moom la nuy wax “kàttan gu nëbbu” (gu coona walla gu ñu dëxëñ (gu nu denc) )...
Melokaanam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kàttan dana ame ciy melokaan yu bari, niki kàttanug doolerandu (mecanique) ak gu tàngoor, ak gu dinaamig gu tàngoor (tangdooleel,termodinamique), gu kimyaa, gu mbëj, gu ceññeer ak gu saal( walla xartil), kàttan yii yépp nag man nanoo def ag soppiku gu biir jaare ko ci ay yoon yu dëppoo. Ñam wi nuy lekk am na kàttan gu kimyaa gu yaram wiy denc te di ko génne bu nuy liggéey walla nuy génne ab coona (def effort)
Kàttan ci taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kàttanug bàyyima yi mooy gi nit njëkk a jëfandikoo ci fajarug xay (bi xay (civilisation) di door a am), loolu mooy bi mu jëlee bayyima yu miin yi di leen jëfandikoo ciy liggéeyam, ginnaaw bi mu tàmbalee jëfandikoo dooley ngelaw li ci doxal ay loocaam ba ci ay gox yu sori ci géej gi. Lu xayam di gën a yokku muy gën a jëfandikoo kàttan gii, mu jëfandikoo ko niki kàttanug doolerandu (mekanig) ngir doxal walukaayi ngelaw yi, ak ngir dawal ponoy wuutuloxoy wal yi, ak daggukaayu dénk yi ak najukaay yiy yékkatee ndox yi ci teen yi. Lii mooy li nu xame ci turu kàttanug doolerandu (mekanig).
Xeeti kàttan yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
ci maanaa, da nuy ràññee xeeti kàttan yu bari te wuute. Kàttan tamit day tax nu man a natt melow feeñte yi, seenub taraay; feeñte gu ne ak kàttan ga mu àndal.
Xeeti kàttan yi nu yàgg a jàpp:
Kàttanug imbiku (cinétique)
Kàttanug tàngoor (calorifique)
Kàttanug ëmbu (potentielle)
Kàttanug doolerandu
Kàttanug kimiya
Kàttanug saal
Kàttanug mbëj
Kàttanug mbëjbijjaakon
Kàttan gu féex (libre)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Albert Einstein
Albert Einstein (juddoo Ulma (Almaañ) ci atum 1879, faatoo Princeton (Diiwaan yu Bennoo yu Amerig) ci 1955) doonoon na ab boroom xam-xamu jëmm, xaymakat, xetlukat bu waa Almaañ bu jëloon réewu gu waa Suwis, te mujje ca Diiwaan yu Bennoo yu Amerig.
Lu weesu doon gi mu doonoon kenn ci jëmmkat ak xaymakat yi gën a siiw ci àdduna bi ci taariixu xam-xam, doonoon na xalaatkat, ku bari yëggu-yëggu ci yeneen fànn (tambalee ca xeltu ba ci politig). Boole nañu ko ci gëstukat yi gën a màgg ci xarnub XX.
Bokk na ci li ko gën a siiwal gisiin wi mu def te duppe ko gisiinuw ajoo. Dugal na it loxoom ci li jëmale-kanam doolerandub kàttan-ferñent, doolerandug tekkaaral, añse.
Jotoon na Neexalub Nobel ci jëmm ci atum 1921
Dundam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Albert Einstein Ulma la juddoo ca Almaañ aji juram ju gòor mooy Hermann Einstein, doonoon booroom këru liggeéyukaay bu doon defar ay wuutuloxo yu mbëj, Pauline Koch doonoon aji juram ju jigéen.


text:
Campora San Giovanni
Campora San Giovanni (Campura San Giuvanni ci waxiinu waa-campora), ab frazione la (dëkk-dëkkaan ci wolof) bu bokk ci dëkkaanu Amantea, ci tunduw Cosenza digoo ak tunduw Catanzaro ca réewum Itaali.
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Campora San Giovanni du dëkk bu yàgg, way-dëkk yi fa njëkk ci diggante 1897 ak 1899 lañu fa ñëw . Te ña ca ëppoon ñoo ngi jóge woon ca cleto, ca Aiello Calabro, ca San Mango d'Aquino, ca Belmonte Calabro, ca Longobardi, ca San Pietro in Amantea, ca Lago ak ca Serra d'Aiello. Ginnaaw ay gàddaay yu tar yu waa-dëkk bi ak ñaari xarey àdduna yi, la ay way-dëkkam waññeeku bu baax. Gàddaay gi daan am jëm ci yeneen réewi tugal yi, Aamerig gu bëj-gànnaar ak gu bëj-saalum tamit, ca Óstraali ak ca Seland-Gu-Bees. Li dalee 1989 la fa ay way-gàddaay, yu jóge penku Tugal, Maghreb, Senegaal, añs, tambalee ñëw. Way gàddaay yooyu ña ca ëpp ci mbéy la ñuy yëngu walla ci tabax.
Melosuuf[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Campora mi ngi nekk ci tefesu géeju Tiren ci dóoxub Lamezia, am na 7 000 ciy way-dëkk. Campora mi ngi nekk cig joor gu maaseedi leru tefes gi. Bokk na ci li gën a raññeeku ci dëkk ba, mbéyum oliiw ak njóoxum sëng, mu doon mbaaxaay gu kawe. Waaxam ba tax na dem ca duni Eoli yi yomb, loolu tax mu doon ab jëmuwaayu nemmeekukat yi.
Koom-koom[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Koom-koomu Campora mi ngi dàttu ci mbéy mi ak nemmeeku gi. Li dale ci diggu XXu xarnu la fa mbéyum soble su xonk soqaliku, di it soble su waa-itaali yi bëgg lool. Njureef li dañ koy jaayi-ji ci àdduna bépp, muy lu am solo ci koom-koomam. Ag féeteem ci melosuuf ak nosteg yooni jokkoom: yoonu weñ aki tali, ñoo tax yëngu-yënguy yaxantu ya fay am woomle.


text:
1Dee sëmbë o, mi Paulosu, ta mbei di pampia aki e. ˻Nöö kumafa un sabi kaa,˼ mi da di sëmbë Masa Gadu bi kai ku ën seei kë faa ko dë wan u dee tjabukama u Jesosi Keesitu de kai apösutu. Nöö fa mi ta mbei di pampia aki, nöö mi ku wan sëmbë fuu de kai Sositeni, 2sö u ta sikifi ën ta manda odi da un dee biibima u Masa Jesosi dee dë a di köndë de kai Kolenti. U ta mandëën da un dee sëmbë dee Masa Gadu bi kai fuun ko dë sëmbë fëën a wan apaiti fasi, fu di unu ku Masa Jesosi ko dë di wan. Nöö u ta mandëën tu da hii dee oto sëmbë a dee kamiankamian, dee ta kai Jesosi Keesitu në ta begi ën. Hën da Masa fuu ku de tuu. 3U ta manda odi da unu taa Masa Gadu ku Masa Jesosi Keesitu tuu musu dë ku unu ku de bunuhati. De musu da unu böö. 4Dee sëmbë o, hiniwanten mi ta da di Gadu u mi ˻ku unu tuu˼ tangi fuunu hedi e, fu dee soni dee a du da unu ku ën bunuhati, fu di un ko nama ku Jesosi Keesitu. 5Biga wë a mbei un ko abi hii soni fa u dë aki a hii fasi. A mbei un ko abi fusutan ku bumbuu pakisei fuun sa sabi di Buka u Gadu. Nöö söseei a mbei un ko sa' fa u fan fuun kondëën tu. 6Biga wë dee soni u ˻Jesosi˼ Keesitu dee u bi konda da unu, de mbei lutu a unu hati te de dë u si a unu libi seei. 7Fëën mbei fa un ta luku u Masa Jesosi Keesitu faa toona ko a goonliba aki, nöö na wan soni makei unu möön a di së u dee köni dee di Akaa u Gadu ta da dee sëmbë fëën e. 8Nöö mi sabi taa Masa Gadu o hoi unu tu tee go dou a di kaba juu, fu te u Masa Jesosi Keesitu toona ko a goonliba nöö woon sa dë gbelingbelin söndö föutu. 9Nöö u sabi taa a o du ën sö tuu, biga di Gadu fuu dë, un sa futoou ën. Nöö hën wë bi kai unu fuunu ku ën Mii Masa Jesosi Keesitu musu libi suti makandi. 10Wë nöö un dee sëmbë u mi dë, fa mi gafa unu dë seei, ma mi kë toona bai unu a wan soni. Mi tei di në u Masa Jesosi Keesitu ta begi unu baa, taa be un disa di fia un ta fia ku unu seei naandë, ku di paati un ta paati ku unu na unu. Un musu dë makandi ku wan pakisei e, ku wan hati. 11Biga wë wanlö sëmbë dee ta dë a di wosu u di womi de kai Kolu mbei mi ko sabi taa fia fasi dë a unu mindi. 12Mi jei taa so fuunu ta taki taa: “Fa u ta waka a Masa Jesosi baka aki, nöö mii ta tei di lei u Paulosu.” Otowan taa: “Mii ta tei di lei u Apolo.” Di otowan taa: “Mii ta tei di lei u Kefasi.” ˻Hën seei da Petuisi.˼ So sëmbë taa: “U ta waka a ˻Masa Jesosi˼ Keesitu wanwan baka.” 13Wë nöö mi hakisi unu, unfa wë? Fa un dë a peipei sëmbë baka dë, ˻Jesosi˼ Keesitu paati a pisipisi nö? Naa mi, Paulosu, de bi kii a lakpa fuunu hedi nö? Fa un bi tei dopu dë, nöö a di në u Paulosu un bi tei ën nö? 14Wë mi da Gadu tangi seei fu di ma bi dopu na wan sëmbë a unu mindi e, boiti Keesipusi ku Gajusi, 15fu na wan sëmbë sa taki taa mi dopu sëmbë a mi në ˻fu de konda taa de da bakama u mi˼. 16Oooo, aai, mi bi dopu Sitefanasi tuu, ku dee sëmbë fëën wosu dendu. Ma ma si kuma mi dopu oto sëmbë naandë möönsö. 17Biga wë ˻Jesosi˼ Keesitu an bi manda mi ˻a di fosu kamian˼ u mi dopu sëmbë e, ma fu mi konda di Bunu Buka fëën, be sëmbë jei. Nöö söseei tu an manda mi u mi kondëën ku gaan köni u libisëmbë. Biga an musu dë taa di suti u di fan u mi hën ta hai sëmbë tja ko a di biibi. Biga ee mi ta kondëën sö, nöö di buka u di dëdë u Masa Jesosi a di lakpa pau o lasi ën kaakiti. 18Dee sëmbë o, di Buka u di fa Masa Jesosi dëdë a di lakpa pau, a dë seei wan gaan sösö soni da dee sëmbë dee o kaba a sösö a didibi faja e. Ma fu wi dee sëmbë dee Gadu puu a dee hogi du fuu basu, te u jei ën nöö u ta si fa Gadu abi kaakiti tjika. 19A dë leti kumafa de bi sikifi ën buta a di Buku u Gadu taa: Masa Gadu o mbei di köni u dee könima bia ko sösö soni. Söseei a o mbei di fusutan u dee sabisonima ko poipoi soni. 20Wë biga fa u dë aki, unsë dee könima dë? Unsë dee leima ku dee hulusonima u di goonliba aki dë? De an dë wan wojo soni möön e. Biga Gadu buta di köni ku di lei u libisëmbë tuu ko sösö soni kaa. 21Fa a köni tjika dë, nöö hën wë i si a seeka di soni buta sö taa dee sëmbë u goonliba aki ku hii di köni di de köni ku hii di lei de lei dë seei, de an o ko sabi ën möönsö. Ma ku di sösö fan fuu dee tjabukama fëën nöö dee sëmbë dee ta biibi ën sa kumutu a dee hogi du u de basu. 22Fa u dë aki, dee Dju kë si foombo wooko u Gadu bifö de o biibi. Nöö dee Giiki sëmbë ta suku gaan köni a libisëmbë fasi bifö de, de o biibi. 23Ma u, u ta konda u ˻Jesosi˼ Keesitu kodo, di de bi peka a lakpa pau kii. Nöö di Buka u di dëdë u Masa Jesosi aki, nöö hën ta toobi dee Dju sëmbë te de an kë jei ën seei. A dë wan sösö fan tu da dee oto köndë sëmbë, ma töku u ta kondëën nöömö. 24Ma dee sëmbë dee Gadu kai u de ko nëën, ee Dju, ee oto köndë sëmbë, te u ta konda di Buka da de nöö nëën de ta si fa Gadu taanga tjika e, ku fa a köni tjika. 25Biga di soni Gadu du, di libisëmbë kai sösö soni dë, köni dë nëën möön leki hii di köni di libisëmbë abi. Söseei di suwaki fëën di de ta si a di dëdë u Masa Jesosi dë, a abi kaakiti möön hii kaakiti u libisëmbë. 26Biga wë un luku a unu seei, dee sëmbë. A di ten di Masa Gadu bi kai unu, nöö di möön gaan së fuunu an bi dë leilei sëmbë a goonliba fasi e. Wan bi abi taki a köndë. Wan bi dë hei sëmbë. 27Ma dee sëmbë dee goonliba sëmbë ta si taa de an sabi soni, nöö de Gadu ta tei fu da dee sabisonima u goonliba aki sen. Söseei a ta tei dee suwakisuwaki sëmbë faa mbei dee taanga sëmbë kisi sen. 28A ta tei dee lagilagi sëmbë dee an bi dë wan wojo soni a goonliba aki, dee sösö wan, buta ko hei, fu goonliba sëmbë sa si taa dee soni mbei de bi ta gafa sëmbë an dë wan wojo soni. 29Nöö di soni mbei a du sö, fu na wan libisëmbë musu njan buka a Gadu fesi e. 30Biga Gadu wanwan mbei u ko feni di libi a ˻Jesosi˼ Keesitu. Nöö Masa Jesosi wë mbei u ko sabi fa Masa Gadu köni tjika e. Sö seei a mbei u ko dë a Gadu wojo söndö föutu. A puu u a hii dee sitaafu dee u bi hai tja ko a u liba fu di u bi booko Gadu wëti, nöö fa u dë aki a ta puu hogi a u fuu sa ko dë limbolimbo. ˻Hii dee soni dë tuu u feni a Masa Jesosi e, dee sëmbë.˼ 31Fëën mbei de sikifi ën a di Buku taa: Ee wan sëmbë kë njan buka, nöö be a njan buka a dee soni Masa bi du dëën.
Copyright
Learn More


text:
Seex Anta Jóob
Seex anta jóob a ngi judd ci 29 tabaski ci 1923 ca Jurbel- faatu ci 7 diggi gàmmu ci atum 1986 ca Ndakaaru doonoon ab taariixkat bu di doomi Senegaal. Moo fésal li Afrig, rawati na Afrig gu ñuul gi indi ci xayug àdduna bi. Doonte yenn ci ay yebbeem(thèse), ba tay, am na ñu ko nanguwul rawati na ñenn ci waa Tugal ñi, li ëpp ci li mu bind wér na ñépp.
Waxi Seex Anta ci lu aju ci cosaanul nit
Tëraliin
nit ki ak jëfam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Seex Anta Jóob mi ngi judd ci 29 tabaski ci atum 1923 ca Céytu, ci diiwaanu Jurbel, ci digg Senegaal. Bi mu amee 23 at la dem Pari ngir jàng jëmm ak simi, ba yàgg mu boole ci taariix ak Xam-xami mboolaay yi. Moom gis-gisu boppam la amoon ci lu ñu daa jàngale ca jamono yooyule, naan Afrig amul démb.
Ci 1951 la bind ab yebbi ci yoonalug (direction) Marcel Griaule ca Daara ju kawe ju Paris, mu wax fa ne Isipt gu yàgg ga, ay waa afrig yu ñuul a fa dëkkoon, ni it làkk ak caaday waa Isipt ñoo tas ci Sowwu Afrig. Donte ay ustaasam nanguwuñu yooyule gisiin, waaye ni ko Doué Gnonsoa waxe, juroon na ay yëngu-yëngu yu bari bi mu ko defee téere, duppee ko Réewi ñu ñuul ñi ak caada, boobu téere bi mu siiwal ci 1954. Ci 1960 la mujj jot ay lijaasaam. Ci jenn jamono ji muy wéy di tàggatu ci jëmmug saal ca Faraas. xam-xamam màccoon na jëm ci fànn yu bari.
Dafa sukkandikuwoon ci bindkati waa geres yu yàgg yooyule di Herodote ak Strabon ngir topp te wéral gisiinam woowu (gisiin:théorie) naan waa Isipt yu yàgg ya ak waa afrig ñu ñuul ñi benn lañu ci jëmm (seen melow der, melokaanu kawar, wu bakkan ak wuy tuñ). Bi mu xoole xoolaat xibaar yi mu am, la ni caadaay waa Isipt, caadaay ku «ñuul» la. Ci wàllu làkk, mu gis ne wolof ak làkku waa Isipt yu yàgg ya ñoo bokki maam.
Ci atum 1970, Seex anta bokk ci mbooloom xam-xam, ci ndigalu UNESCO, miy war a bind ab téere ci taariix bu matale bu Afrig. Ci li ñeel mbindum boobule téere, la bokk ca ndajeem réew yi ca Xaayra, mu fay méngale gëstuwiinam ak ay ngérteem ak yeneen boroom xam-xam yi ci àdduna bépp te seen xam-xam ñeel wàll wi. Bi ndaje moomu weesoo lañu ko féetale xaaj bu mu war a bind ci cosaanu waa Isipt yu yàgg ya. Saxal gu mujj (rapport final) gu moomule ndaje fésal na dëppoo ga amoon ci diggante boroom xam-xam ya, ba mu des kenn, ci li Seex Anta Joob ak Théophil Obenga indi woon, ñeel nuroog caada gi nekk ci diggante Isipt gu yàgg ga ak Afrig gu ñuul gi. Ci noonu Ustaas (professeur) Jean Vercoutter biral yii kàddu: «Isipt waa Afrig la woon ci mbindiinam ak ci xalaatiinam». Ustaas Leclant it gis wenn melokaan wi ci seen jikko ak xalaatiin. Waaye ba tay jii, yenn boroom xam-xam yi dañoo jàpp ne ca Isipt ñu ñuul rekk a fa dëkkoon ba bés bi ñuy ñàkk séenug tembte, ñeneen ñi jàpp ne am njaxas a fa nekkoon, maanaam ay xeet yu bari.
Ci geneen fànn, mu dugg ci politig ci 1947, di xeex ngir tembteg Afrig ak bennoog Réewi Afrig yi.
Seex Anta Joob a ngi génn àdduna ci Ndakaaru ci diggi gamu 1986. Jàppe woon nañu ko niki bindkatu waa Afrig bi gën a ràññeeku ci XXu xarnu bi.
Ay Gisiinam ci taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Seex Anta Joob ci téere bi mu mujj a bind, laata génnug àddunaam, la dajale ngertey liggéeyam yépp, di ci gaaral gisiinu taariix wi mu def, di ci tontu it taariixat yi koy ŋaññ.
Ni xayug ku ñuul jiitoo[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Seex Anta gisoon na ne nit ki njëkk Afrig la fekk-baax, mi ngi feeñ ci li wër barabi gëweelu Afrig gi, ci diiwaanu Laamaar yu Mag yi. Su nit njëlbéenoo Afrig, kon ci gisiinam, Seex Anta, gis ne feñtey xay yi njëkk, Afrig rekk la war a man a ame. Kon, Afrig du rekk am na démb, waaye xayam mooy gi njëkk. Ni ko Nathalie Michalon waxe, nit a ngi juddoo Afrig, fa la ag xereñam dooree, mu juge fa dem ci yeneen diiwaan yi. Ci Afrig la nit tàmbalee sàkkiy jumtukaay, samp kër, di bay di togg, añs.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Jëfu Seex Anta Joob ci ankhonline.com.
- Degglu Seex Anta Joob ci cesaire.org.
- dalub Africamaat
- Ab jangat ci Joob ak Senghor gu Buubakar Bori Joob.
- Seex Anta Joob, ki delloo nit ku ñuul gëddam, ci Le Monde Diplomatique
- Yebbiy Seex Anta Joob, liggéeyub Djibril Samb
- Seex Anta Joob ca Guwaadalup


text:
1:1 Nun Pool ak Silwan ak Timote noo leen di bind, yéen mbooloom ñi gëm ci dëkku Tesalonig te nekk ci Yàlla sunu Baay ak Boroom bi Yeesu Kirist.
1:2 Na leen Yàlla Baay bi ak Boroom bi Yeesu Kirist may yiw ak jàmm.
1:3 Bokk yi, mënunu lu dul sax ci sant Yàlla ndax yéen. Loolu jaadu na, ndax seen ngëm di gën a sax, te mbëggeel gi ngeen am ci seen biir, ku nekk ci sa moroom, di yokku lu bare.
1:4 Noonu nu ngi damu ci yéen ci kanamu mboolooy Yàlla yi, ndax seen muñ ak seen ngëm ci biir mboolem fitnay noon, ak coono, yi ngeen di dékku.
1:5 Loolu mooy firndeel àtteb Yàlla bu jub bi, di wone ne yelloo ngeen nguuru Yàlla, gi tax ngeen di sonn.
1:6 Ndaxte jub na ci Yàlla, mu delloo coono ñi leen di sonal,
1:7 te it yéen ñiy dékku coono, mu boole leen ak nun, tàbbal nu ci noflaay, bés bu sunu Boroom Yeesu Kirist jógee asamaan, feeñ fi. Keroog dina ànd ak malaakaam yu am kàttan,
1:8 safara su yànj wër ko, mu feeñ ngir mbugal ñi xamul Yàlla te bañ a déggal xebaar bu baaxu sunu Boroom Yeesu.
1:9 Seen pey mooy alku ba fàww, ñu dàq leen fu sore Boroom bi ak ndamam lu réy.
1:10 Dina ñëw bés booba, ngir ndamam jolli ci biir gaayam yu sell yi, te ñépp ñi ko gëm yéemu ci moom — te ci ngeen bokk, ndaxte gëm ngeen li nu leen seede.
1:11 Moo tax dunu noppeek di leen ñaanal, ngir Yàlla sunu Boroom def leen, ngeen yeyoo li tax mu woo leen, te yeggali ak doole ci yéen bépp yéene ju baax ak bépp jëfu ngëm.
1:12 Noonu turu Yeesu sunu Boroom dina màgg ci yéen, te yéen it dingeen màgg ci moom, aju ci yiwu sunu Yàlla ak Boroom bi Yeesu Kirist.
2:1 Ci lu jëm ci ñëwu Boroom bi Yeesu Kirist nag, bokk yi, ak sunu daje ak moom, am na lu ma leen di ñaan:
2:2 bu leen kenn gaaw a tàggale ak seen sago, mbaa di leen jaaxal, muy yonent buy wax, muy kàddu mbaa bataaxal bu ñu nu moomaleel, ci ne leen bésu Boroom bi ñëw na xaat.
2:3 Bu leen kenn nax ci benn fànn, ndaxte balaa booba, fàww Xiiroo bu mag bi ak Yàlla am, te Nitu ñaawteef ki feeñ, moom aji alku ji.
2:4 Day weddi lépp lu ñu teg Yàlla walla ñu koy jaamu, di yékkati boppam, ba toog sax ca kër Yàlla ga, tudde boppam Yàlla.
2:5 Xanaa fàttalikuwuleen ne, waxoon naa leen ko, ba ma nekkee ak yéen.
2:6 Te xam ngeen li ko téye léegi, ba du man a feeñ lu dul ci waxtoom.
2:7 Ndaxte fi mu ne ñaawteef gaa ngi jax-jaxi xaat ci kumpa, waaye ki ko téye mi ngi fi ba tey. Bu fi jógee nag,
2:8 Nitu ñaawteef ki dina feeñ, te Boroom bi Yeesu dina ko rey ak ngelawul gémmiñam, tas ko ak leer giy ànd ak ñëwam.
2:9 Bu Nitu ñaawteef kooku feeñee, dina ànd ak kàttanu Seytaane ak doole ju bare, di wone ay firnde ak ay kéemaan yu dul dëgg;
2:10 te dina nas bépp naxe buy sànke, ba yéem ñi nar a alku, ndaxte ubbiluñu seeni xol dëgg, gi leen manoon a musal.
2:11 Looloo tax Yàlla yónnee leen xelum réer, ba ñu gëm fen.
2:12 Noonu Yàlla dina mbugal ñépp ñi gëmul woon dëgg te doon bànneexu ci njubadi.
2:13 Kon nag bokk yi, yéen ñi Boroom bi bëgg, mënunu lu dul sax ci sant Yàlla ci li mu leen tànn ca njàlbéen ga, ngir musal leen, mu sédde leen boppam jaarale ko ci jëfu Xel mu Sell mi ak seen gëm dëgg gi.
2:14 Te Yàlla woo na leen ci loolu jaarale ko ci xebaar bu baax, bi nu leen doon yégal, ngir ngeen bokk ci ndamu sunu Boroom Yeesu Kirist.
2:15 Kon nag bokk yi, taxawleen bu dëgër te jàpp ci dénkaane yi nu leen jottali, muy ci li nu wax, muy ci li nu bind.
2:16 Na sunu Boroom Yeesu Kirist moom ci boppam ak Yàlla sunu Baay, mi nu bëgg te wone yiwam ci nun, ba ubbil nu buntu jàmm ju sax ak yaakaar ju wér,
2:17 dëfël seeni xol te saxal leen ci bépp jëf ju rafet ak gépp kàddu gu baax.
3:1 Léegi nag bokk yi, ñaanal-leen nu, ngir kàddug Boroom bi law te ànd ak ndam, ni mu ko ame woon ci yéen.
3:2 Ngeen ñaanal nu it, ngir nu mucc ci ñi bon te soxor, ndaxte du ñépp a gëm.
3:3 Waaye Boroom bi kuy sàmm kóllëre la; dina leen dëgëral te musal leen ci Ibliis.
3:4 Te wóor nanu ci kanamu Boroom bi ne, yéena ngi def li nu leen santoon, te dingeen ci sax.
3:5 Na Boroom bi gindi seeni xol ci mbëggeelu Yàlla ak muñu Kirist.
3:6 Nu ngi leen di sant it bokk yi, ci turu sunu Boroom Yeesu Kirist, ngeen dëddu bépp mbokk buy wéy ci tayel te bañ a topp dénkaane, yi nu leen jottali.
3:7 Xam ngeen bu baax, yéen ci seen bopp, ni ngeen war a awe ci sunuy tànk. Ba nu nekkee ca yéen, wéyunu woon ci tayel
3:8 te musunoo lekk ñaqu kenn. Waaye guddi ak bëccëg danu daan ñaq, di sonn, ngir bañ a wéeru ci kenn ci yéen.
3:9 Waxuma ne amunu sañ-sañu def ko, waaye danoo bëggoon a nekk ay royukaay ci yéen, ngir ngeen aw ci sunuy tànk.
3:10 Ndaxte ba nu nekkee ca yéen, lii lanu tëraloon: «Ku liggéeyul, du lekk.»
3:11 Léegi nag dégg nanu ne, am na ci yéen ñuy wéy ci tayel; liggéeyuñu dara, lu dul di dugg ci lu seen yoon nekkul.
3:12 Ñu deme noonu nag, nu ngi leen di sant te di leen dénk ci turu Boroom bi Yeesu Kirist, ñuy liggéey ci jàmm tey dunde seen ñaq.
3:13 Yéen nag bokk yi, buleen tàyyi ci def lu rafet.
3:14 Su kenn bañee topp li nu bind ci bataaxal bii, ràññeeleen ko te sore ko, ngir mu rus ci.
3:15 Waxuma ngeen def ko noon, waaye ngeen yedd ko ni seen mbokk.
3:16 Na leen Boroom jàmm may jàmm ci fépp ak ci lépp. Na Boroom bi ànd ak yéen ñépp.
3:17 Tàggoo bii maa ko bind ci sama loxo, man Pool. Nii laay binde, te di màndargaale nii sama bataaxal yépp.
3:18 Na yiwu sunu Boroom Yeesu Kirist ànd ak yéen ñépp.


text:
Alaaji Omar Fuutiyu TAAL
Alaaji Omar Fuutiyu Taal mi ngi gane àdduna ci ndëkk su ñu naan Elwaar, ci wetu Podoor atum 1794 -1796 g.j, mu bokkoon ci askan wu cosaanu ci Lislaam, baayam mi ngi tuddoon Sahiid mom Usmaan mom Muxtaar Tukkloor bi, yaayam tuddoon soxna Aadama Caam.
Dund na ay at ca barab yu sell ya (Màkka), bi mu déllusee réewam la dogu woon ci tas Lislaam te jële fi way sanc yi. Ci atum 1853 g.j, la jibal jiyaar ngir yékkati baatub « Laa ilaaha illal Laah » .
Mu song Karta ak Xaaso nangu leen, def fa imbraatóoram gu lislaam gi. Xareb Alaaji Oamar fenqoo na’ak bu Federb bi nga xam ne li ko yékkati woon mooy aar sancoom yi mu amoon ci sowwu bi, ak jéem a tegi loxo penku bi. Alaaji Omar saxoon na te të ci kanamu dooley sanc gi, waaye ci mujj gi mu daanu ca doji Banja Gara ya ca Gine atum 1864 g.j. Bu ko defee doom ja Ahmad Seexu daal di yanu raayob jiyaar bi ci ginnaawam, waaye moom it amoon na ag lott ci kanamu ngànnaayu sancaan yu lëw yii te aaytal. Bi mu ñàkkee pexe la xaatim ag kóllare ak tubaay yi atum 1881 g.j, waaye Gayni mi mu defaloon kóllare googu daal di koy wor, ndax songaat na ko, ga ko ci mu daw, foofu la imbraatóor gi daanoo ci loxoy tubaab yi, atum 1889 g.j .


text:
Njàngale
Njàngale walla Yar[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Tekkiy ñaari baat yi, yenn saa yi dañ leen di jaawatle. Ci maanaa, baat bu mujj bi, ci lu daj, mooy lépp lu ñuy xamal nit ki, ci bépp fànn (diine, ngor, teggin, xam-xam,añs). Baatu njàngale moom, ci wàllu boppam, day di rekk benn xeetu yariin, mooy xam-xam bi ñuy sukkadinkoo ngir taggat la ci lenn li, jàngal la lenn li.
Kon njàngale benn xeetu yarin la bu ñu man a gis ci daara yu taaxe yi, fa nga xam ne ab sëriñ, bu taxaw janook ay ndongaam, di leen taggat ci xam-xam, jaare ko ciy kaddu walla ciy mbind.
kon njàngale man naa tekki yar, waaye yar man naa bañ a doon njàngale. Baatukaay Jàngale wolof


text:
Almasi bi
Ci làkku ibrë (מָשִׁיחַ), la baat bi jóge. Almasi bi mooy ni ñu koy waxe ci Lislaam (Al-Masiḥe, المسيح). Ci angale mooy the Messiah; Ci faranse mooy le Messie
Almasi bi mooy tekki 'Ku Yàlla fal ngir liggéeyal ko'. Yonent Yàlla yi jiitu woon jamano Kirist waxoon nañu ci lu jëm ci musalkat bi Yàlla dige woon nara ñëw. Tur wi dafa ëmb wax yooyu yépp. Yawut ya, bu ñu masaana fal kenn, dañu daan sotti diwlin ci boppam, muy yonent, muy sëriñ mbaa buur. Krist, Almasi bi nag, mooy Ki Yàlla sol Xelam, ngir wone ne mooy Yonent, Saraxalekat ak Buur bi. Moo di yonent, bi nuy jottali xebaaru jàmm fa kanam Yàlla. Moo di Saraxalekat, bi nu ubbil bunt fa Yàlla. Moo di Buur, bi yilif ñépp ak yépp.
Baat bii mu ngi jóge ci làkku araab, sukkandiku ci làkku ibrë, te muy tekki ‘Kirist' ci làkku gereg. Ci Injiil bi ci gereg Almasi bi dafay am ñaari yoon rekk (Yow 1:41; 4:25). Ci firi Wolof, bu Injiil bi ci gereg amee Kirist te mu bëgga wax ci ndombam dañu koy firi Almasi. Bu Injiil bi ci gereg amee Kirist te mu bëgga wax ci turam dañu koy firi Kirist. Seetal itam Kirist.


text:
1Orze' dub laa tiem lyuur ni de mbecy nu gyicy yu dub gal mod nu rnii de riidz nu sac falt ni Ñgyoozh, de riidz nu rlyuu mbecy nu nac de coz ni Crisht. 2Orze' de yu gush rlagy ñi nu gac dey mbecy nu ca lagy de' zir mbecy lo. Rlagy ñi nu gac dey mbecy nu nap na shcab ni. Rlagy ñi nu nap gzu dey shcab nu nac de coz ni Crisht. Rlagy ñi nu nu rishli gaal ca dey de losa'y. Rlagy ñi nu gagye dey ornu rzac ziy. 3Ni' zi'l mod par de biñ gush. Rlagy ñi nu gyicy dem gal mod nu yad ñi nu gyicy de biñ mñaa nu rca lagy lo Ñgyoozh. Cue' gac dem biñ mñaa nu ro rishcuen. Ni cue' gzugy dem. Rlagy ñi lyuu dem ni de fiñ feñ nu nac de mod nap nu ricy de ub mi. 4Nunu lyuu ga'm ni de fiñ feñ nu ca deñ ñgyeeñ gal nu de i'ñ ñi. 5Lyuu ga'm nu nap gyub ic deñ ub ñi, nunu gac deñ mbecy nu sac falt ni. Ni' zi'l lyuum ni deñ nu gyicy paa deñ nu de riiñ nu yu' nañ yu'. Lyuum ni deñ nu gac ñii mbecy gugy na. Lyuum ni deñ nu “O” niiñ ni ñgyeeñ. Gun benu ni gyicy deñ, orze' wad mod nu nii zi ni tub la mbecy ni de riidz ni Ñgyoozh. 6Na ni' zi'l byoo rishlo de yu feñ nu nap gyicy yu mandaar ub yu. 7Nunu dub laa tiem ru lyuur ni dey nu gyicy dey dela mod nap. Lyuur ni dey nu nac mod nu ricy ru. Ornu lyuur ni dey, orze' nu tub zi'l lardoor bicy ñi. Cue' nu cyup lardoor gyicy ruñ. Nunu cue' niir riidz shi' lo dey, 8sinu niir nu mod nu raso̱o̱, gun orze' ni tub la mbecy waniiy nu ru walab riidz nap rniir, gun orze' cyu zi'l mbecy nu za contr ni den gat lo dey par nu nac nu wad mod nu nii dey riidz a̱' nap nu nac de ub na. 9Bdu' riiñ yaa de yu nu nac moz nu gzuub gyidag dey ni patro̱o̱ niy nu nac dela mandaar nu ricy yu loy. Gyicy yu tub mod nu gyet lagy patro̱o̱ niy. Nunu cue' tush cyay riidz loy. 10Nunu cue' gyicy gubaan yu la coz niy, sinu rlagy ñi nu gyicy yu tub mod nu gabe nu tona' la nac yu mbecy nap, gun orze' dela mbecy zac dey nu dzi cyit na de riidz ni Ñgyoozh, biñ nu bloo mbañ de ub na. Laab de nde' de riidz nu rlyuu den. 11Tees Ñgyoozh bi briic mi nu gad lagy den la na faboor nu gyicy num de mbecy. Nu nac faboor ze' gad mod nu gruu mbañ dela mbecy. 12De riidz ni faboor ni Ñgyoozh ze' rlyuuñ ni den nu rlagy ñi nu laa yaa den de coz a̱' nap, gal nu de gusht a̱' nap nu yu' gyishlombecy ii. Orze' lat nu rcyiiñ den gyishlombecy ii rlagy ñi nu nap gyicy den mandaar ub na. Nunu rlagy ñi nu gyicy den de coz nu se'ñ. Nunu rlagy ñi nu zu den shcab nu nac coz ni Ñgyoozh. 13Orze' lat nu rcyiiñ den gyishlombecy ii, grish lo den nu shuub tiem nu gyu' niñ gal nu mnii Ñgyoozh. Ni gac ñii ornu cyid Jesucrisht tuuba' tir nu gyel lily nim. Mi ze' nac mi Ñgyoozh ni den gal nu biñ nu co mbañ den. 14Mi ze' pshet ic mi gut mi par nu briish mi cyi den, gun orze' bicy mi nu bruu chu den lo de cyi nu ricy na. Nunu bicy mi nu byacaacy nap lan lo Ñgyoozh, gun orze' gac na mbecy nim. Gac na mbecy nu ric la añ ni lo de coz nap. 15De nu nii rlagy ñi nu lyuur ni mbecy. Cuic ru baloor ni dey. Nunu shuu nur dey gal nu ricy mbecy nu ricy cup rishbeey. Cue' shet ic ru nu nii mbecy nu ru wacyiiñ ru.
Copyright
Learn More


text:
1Nu loga la rne̱e̱ lo de mbecy ni Crisht nu ricy ñi presis nu zaab cyiñ la dey dela coz nu cyiiñ ni mbecy lo Ñgyoozh. Nunu ricy ñi presis nu nii nu dey mi. Ricy ñi presis nu cyiñ dey lom par dela mbecy. Nunu ricy ñi presis nu cuic dey gras nim. 2Cyiñ dey lom nu nac de mbecy nu riib ic. Nunu cyiñ dey lom nu nac dela de fushtiz. Cyiñ dey lom tub mod nu locyuub ñi dela mbecy. Gun orze' gusht cyiiñ den, nunu chu'n nu gyel ri zu lat nu gyicy na coz nu rlagy Ñgyoozh, gal nu coz nu se'ñ. 3Rlagy ñi nu cyiñ ru lom nu nac dela mbecy, gun nde' coz nap nu gyicy ru, nunu nde' coz nu gyicy ñi nu gyet lagy Ñgyoozh, biñ nu co mbañ de ub na. 4Gun mi ze' rlagy mi nu ruu mbañ dela mbecy, nunu rlagya'm nu dela mbecy gad lagy dey riidz nu rishli nim. 5Gun zu tub zi Ñgyoozh par dela mbecy. Nunu zu tub zi biñ nu mne' ic ni de mbecy lo Ñgyoozh. Biñ nu mne' ic ze', mi ze' Jesucrisht. Nunu laab ub mi nac mi mbecy. 6Gun Jesucrisht pshet ic mi nu gut mi par nu briish mi cyi dela mbecy. Ornu pshuub tiem nu gut mi, orze' nde' blyuuñ lo de mbecy nu Ñgyoozh rlagy mi nu gruu mbañ dela mbecy. 7Nde' nu ya̱ bdugyi̱ nu naca̱ tub aposht, nunu naca̱ tub yu nu rshaal laab de riidz ze'. Nunu bdu'm riiñ ya̱a̱ nu lyu̱u̱ lat dela mbecy nu walab mbecy Israeel de riidz rishli ni Ñgyoozh. Nunu ya̱ rishli rne̱e̱, walab nu rgu̱u̱. 8Nde' nu ya̱ rlagya̱ nu de yu gyeey nu yu' dela lugaar shes nañ dey yaay ornu nii nu dey Ñgyoozh. Nunu yaay nu shes nañ yu ze', nde' rlagy ñi nu yaa mbecy nu wayicy cyi. Rlagy ñi nu gac yu mbecy nu wagazi lagy. Rlagy ñi gac yu mbecy nu wagnii deet. 9Ze' de biñ mñaa rlagy ñi nu mod nap gzu dem shab mi. Rlagy ñi gzu dem negy nu a̱' le' byaa, nunu rlagy ñi nu raso̱o̱ gzu dem shab mi. Ornu gzu cyudz dem, orze' rlagy ñi nu cue' le' gyicy nap dem gyich toom. Rlagy ñi nu cue' nu dzi dii dem ub mi nu or, nu urndub nu dzi sac, o nu negy nu dzi ñgyup sac. 10Walab nde' mod nu gyicy dem nu cyit nam, sinu coz nap nu gyicy dem, nde' gyicy ñi nu cyit nam. Nde' mod nu rlagy ñi par biñ mñaa nu nac ni Ñgyoozh. 11Orze' de biñ mñaa rlagy ñi nu gzuub gyidag dem de riidz nu rdulyuu lat de mbecy ni Crisht. Rlagy ñi nu “O” nii dem nañ lardoom, tees cue' la grib riidz ru'm. 12Ya̱ warica̱ rishbeey nu lyuu biñ mñaa lat mbecy zigy. Nunu warica̱ rishbeey nu gyub ic dem lat de yu gyeey. Sinu rlagya̱ nu ri gzub dem. Cue' gniim. 13Gun Adaang, yu ze' psa' lagy Ñgyoozh yu loga la. Gaze' nu despuees psa' lagy mi Eva. 14Nunu walab Adaang bguu nuras yu, sinu Eva. Na ornu bi bguu nuras mi na, orze' bet lag mi lo cyi. 15Tees na de biñ mñaa gruu nap mi, ornu gaal mi mdoo, benu zaab gyicy cup lam consuel lo Ñgyoozh, nunu zaab caa lam de mbecy, nunu zaab gyicy lam coz nu gyedzu' lagy Ñgyoozh, nunu gac dem mbecy raso̱o̱.
Copyright
Learn More


text:
Dëgërluwiin
Dëgërluwiin walla Dëgërluwiin gu mbëj mooy ni ab wommatukaayu mbëj jikkowoo di jéem a bañ ay yani mbëj di ko jàll, di dëgërlu. Ci dëgërluwiinu ab jumtukaay lanuy man a xamee nu ndëgërloom toll.
Tëraliin
Tekki[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dëgërluwiin wi p bennaanu nattam mooy ohm x meetar [Ω x m], dafa aju ci ni wommatukaay bi bindoo (dijjaayam, guddaayam) waaye li ko lonkale ak Ndëgërlu gi R mooy mile mbind:
- p mooy Dëgërluwiin wi ñu koy natte ohm x meetar [Ω x m];
- R mooy ndëgërlu gu benn dogu jumtukaay boo jël ñu koy natte ohm [Ω];
- l mooy guddaayu jumtukaay bi dawaan bi di jaar ñu koy natte meetar;
- S mooy dijjaayu jumtukaay bi ñu koy natte meetar kaare [m2].
Sunu wëlbëtee ci bii yamale mu jox nu nan lanuy natte ndëgërlu gu ab wommatukaay bu nu xamee guddaayam ak dijjaayam:
Dëgërluwiin gi manees na koo natte itam ak bii yamale:
- E mooy taraayu toolu mbëj bi, ñu koy natte volt ci meetar
- J mooy fattaayu dawaan bi, ñu koy natte ampere ci meetar kaare
ci mujjante manees na koo natte itam ak safaanu wommatiin wi:
- σ mooy wommatiin wi.
Ajoom ci tàngoor[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dëgërluwiin gu ab wommatukaay dafay aju ci xeetu ne-ne bi ñu ko defaree.
Dëgërluwiin gu ab mbéll[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci mbéll yi Dëgërluwiin gi dafay yokk lu tàngaay bi di gën a bari, manam a wommat dafay wàññeeku. Safaan wa su tàngaay bi wàññee koo ba àgg ci benn lim bumu manuta romb.
mooy Dëgërluwiin gi T tàngaay bi, mooy Dëgërluwiin gi ci tàngaayu delluwaay bi, naka-jekk benn ci ñaar yii lay doon 0° walla 20°. &alpha di ab ngungu tàngoor bu aju ci ne-ne bi.
Dëgërluwiin bu ab xaaj-wommatukaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dëgërluwiin gu ab xaaj-wommatukaay dafay wàññeeku lu tàngaay bi di yokk, kon lu tàngaay bi yokk ñuy gën a man a wommat. Bii digaale moo koy faramface:
A, B ak C ay ngung yees jagleel ne-ne bi lañu.


text:
1Wë dee sëmbë, mi si kuma an dë fanöudu fu mi musu sikifi da unu go möön longi a di fa un musu heepi dee oto biibima kuma unu seei. Nönö. 2Biga mi si taa un dë kabakaba kaa fuun du ën waiwai. Nöö fa i si mi dë a Masadonia aki, nöö mi njan buka da unu taa un dee sëmbë fu di pisiwata fu Akaja ala, a di jaa di pasa naandë nöö unu bi dë kabakaba kaa fuun pii möni zunta ˻fuun heepi dee biibima u Jelusalen˼. Sö mi njan buka da unu aki. Nöö fa mi fan dë, nöö a weki sömëni otowan hati te de hopo ta pii möni ta zunta fu de djeesi unu e. 3Nöö fu di mi bi taki sö fuunu aki kaa, nöö fëën mbei mi ta manda dee sëmbë aki ko a unu, fuun seeka di möni di un pii naandë buta kabakaba. Nöö ee sëmbë u Masadonia kumutu aki ko ku mi a unu ala, nöö de o si taa di soni fuunu mi bi ta taki da de dë, sö a dë tuu. Biga ee nasö, dee sëmbë, nöö woon kisi sen e. Nöö mi seepi o kisi sen tu u di fa mi bi futoou unu tjika. 5Nöö hën mbei mi si taa a bunu fu mi manda dee sëmbë aki waka a mi fesi ko a unu ala, be de ko seeka di möni di un bi paamusi naandë. Nöö a sö wan fasi sëmbë o si taa di soni un ta da dee sëmbë, nöö a dë wan peesenti di un ta da waiwai ku piizii. An o dë kuma wan soni un ta du ku duwengi. 6Nöö wan jei fa de bi koti wan nöngö nö, dee sëmbë, taa: “Piki goon, piki suwa njanjan, gaan goon, gaan suwa njanjan.” Nöö sö a dë tuu. 7Nöö fëën mbei mi taa ee wan sëmbë o da, nöö be a da ku piizii nëën hati, ma na ku guunjan kuma sëmbë duwengi ën. Biga di sëmbë di ta da soni ku wai nëën hati, hën Gadu ta lobi. 8Nöö mi taki da unu taa te un du sö kaa, nöö Gadu abi kaakiti te tjika faa da unu soni ku ën bunuhati te a hia, fii puu i seei a hii fuka nöö i toona heepi oto sëmbë tu. 9Ja sabi fa Gadu Buku taki nö? A taa: Di sëmbë di ta paaja bunu da dee pootima, nöö di bunu në fëën o fika de ta kai nöömö. Biga a bi libi bunu kumafa Gadu kë. 10Nöö Masa Gadu di ta da di goonma böngö faa paandi ku di njanjan di di böngö ta puu tuu, hën o da unu soni te a hia pasa maaka e, dee sëmbë. Nöö a o mbei dee bunu du fuunu ko hia nango möönmöön tu. 11A o mbei i ko guduma a hii futu fu hiniwan juu i sa ta wooko hiniwan bunu wooko di dë fanöudu u du. Nöö dee bunu wooko i ta du dë o tja gafa ko da Gadu tu. 12Biga wë fa i si woon manda di möni go da dee biibima a Jelusalen dë, nöö an o dë taa a fuka wanwan nöö woon puu de e, ma a o mbei dee sëmbë gafa Gadu dëën tangi seei. 13Biga de o ko si taa na taki nöö un ta taki ku buka taa un ta piki di Buka u ˻Masa Jesosi˼ Keesitu, ma de o si taa a dë sö a unu libi tu. Biga fa de o si di heepi un manda da de naandë, nöö de o da Gadu tangi seei fu di un ta piki ën buka ta heepi de ku oto sëmbë tu. 14Nöö de o ta begi da unu seei ku gaan lobi, fu di de si fa di bunuhati u Gadu wooko a unu tjika dë. 15Wë andi u sa taki möön, dee sëmbë, möön leki gaantangi u Gadu fu di a manda Masa Jesosi kuma wan gaan gudu ko da u. A bigi tee buka an tjika u sa taki ën, dee sëmbë.
Copyright
Learn More


text:
Raaya wu Senegaal
Raaya réewum Senegaal am na ñatti rëdd yu taxaw te tolloo, wu wert, wu mboq ak wu xonk. Ab biddiw wu wert am juróomi cat a nekk ci digg rëdd wu mboq wi.
Kulóor bu wert bee ngi màndargaal kulóoru yonent Yàlla Muhammad ñeel jullit yi, wow yaakaar ñeel nasaraan yi mbaa wow njur ñeel ñi gëmul Yàlla. Nimero bi ko sistem Panton jox mooy 361 mbaa RGB 30 181 58.
- Melo (Kulóor) wu mboq wi day màndargaal am-am ak njariñal liggéey, doon it kulóoru Caada ak ladab; kulóoru xel mbaa ruu. Nimero bi ko sistem Panton jox mooy 116 mbaa RGB 252 209 22.
- Kulóor bu xonk bi day màndargaal kulóoru dereet, joj dund, joj jaayante gu askan wépp def ak joj xeex ñàkk. Nimero bi ko sistem Panton jox di 186 mbaa RGB 206 17 38.
- Biddiw bu wert bi juróomi cat yi day màndargaal mbokkoo gi ak Afrig, akug ubbeeku ñeel juróomi dénd yi. Li mu wert nag day tekki yaakaar gi judd ci moom gi Senegaal moom boppam. Day màndargaal it juróomi ponki Lislaam yi ñeel jullit yi. Nimero bi ko sistem Panton jox mooy wow rëdd wu wert wi.
Amul benn dogalu buur bu ñeel yaatuwaayu rëdd yooyu, kulóoru raaya wi ak tolluwaayu biddiw bi.
Raaya ya jëkkoon[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Raayaw Senegaal wi njëkk, ci atum 1958, daa amoon biddiw bu mboq bu am juróomi cat te ginaaw gi wert. Mi ngi ajuwoon ci Mbooloom Jëmale Senegaal kanam (doon tey làng politig gii di Parti socialiste (PS)), amoom benn biddiw ca jamono jooja.
Ci weeru samwie 1959, réewum Sudan miy làkk faraase (doon tey réewum Mali) ak réewum Senegaal ñoo ànd sos Mbooloo mu Mali (bokk ci réew yiy wax farañse), te aw raayaam, am ñetti kulóor, wert, mboq ak xonk akub kanaga ca digg ba. Réewum Senegaal daa mujj rocciku ci mbooloo moomu, témb ci 20 ut atum 1960. Bamuy génn ca Mbooloo ma Senegaal daa yóbbale raayaw Mbooloo mu Mali ma waaye daa wuutale kanaga ba akub biddiw bu wert ngir bañ a juuyoo ak jullit yi.