text:
Tatagal Lyrics by YOUSSOU NDOUR
Tatagal
Bu ko jot gi may e woon
weer wu ne ma ñëw
sagaal sama fan’s yi
sant leen , sargal leen
Ni bu leen di sonn al béer, njaw du mel ni lem
Jimmy mbaye xalam al leen , te encourager leen leen
Bu ko jot gi may e woon weer wu ne ma wëy
Sagaal sama fan’s yi , sant leen , sargal leen
ma nii bu leen di sonn al béer , njaw du mel ni lem
Jimmy mbaye xalam al leen , te encourager leen leen
Na ñu leen xalam al
Na ñu leen tatagal
Na ñu leen woy al
Na ñu leen sargal
Na ñu leen xalam al
Na ñu leen tatagal
Na ñu leen woy al
Na ñu leen sargal
Na ñu leen xalam al
Na ñu leen tatagal
Na ñu leen woy al
Na ñu leen sargal
Je vous salue avec tous les honneurs
Et vous souhaite que du bonheur
Ces fans de valeurs qui m’attendent des heures
Je vous ai dans mon cœur
Vous méritez, d’être ova tionnés, c’est ça la vérité
Vous êtes toujours là quoiqu’il puisse arriver
yéen ay sama y soppe
Ànd bi yagg na , confiance bi rëy na , tatagal leen jaadu na
Njukkël leen war na , fu né nda pare ngen , ñu dem wër adduna
Da ma ni pare naa , te it sax defe naa , xalaat bi jaadu na
Su ma leen mën oon a jox loxo yegsi naa
Su ma leen mën oon seet si yegsi naa
Fatte wu ma leen , déedéet mën ul am
Yëg naa leen , sallaaw mooy li wóor
fan’s yi xam ci jamono , naw naa seen taxawaay
Moo tax ma jóg , sargal leen , woy ee
Bul gnu leen fatte di bëgguel
naw naa seen taxawaay
Moo tax ma jóg , sargal leen , woy ee
fan’s yi xam ci jamono , naw naa seen taxawaay
Moo tax ma jóg , sargal leen , woy ee
Bul gnu leen fatte di bëgguel, naw naa seen taxawaay
Moo tax ma jóg , sargal leen , woy ee
Watch Video
About Tatagal
More YOUSSOU NDOUR Lyrics
Comments ( 0 )
No Comment yet
You May also Like
Get Afrika Lyrics Mobile App
About AfrikaLyrics
Follow Afrika Lyrics
© 2022, We Tell Africa Group Sarl


c: text/html

text:
Paperback: 315 pages
Publisher: EJO Editions, 2nd edition, 2003, 2019
BUY THE BOOK: Contact EJO Editions at info@ejobooks.com
DOOMI GOLO
Tënk Doomi Golo du yomb ndax lu nekk nga ci biir. Ku ñuy wax Ngiraan Fay, dëkk Ñarelaa moo dem ba màggat, xam ni dee ngi dikk, mu namm lool sëtam Badu Taal ma nekk bitim-réew. Xol bi diis, ndeysaan, ndax wóor na ko ne dina génn àddina te mook Badu dootuñu gisante. Ci la Ngiraan Fay jënde juróom-naari kaye, bu teyee mu bind ci bii su ëllëgee mu song ba ca des, jàppe ko noonu guddeek bëccëg, lu ñëw ci xalam mu bind ko, di waxtaaan ak Badu, di ko yedd, di ko fàttali jaar-jaari maamam, di ko wax lu waral réewi Afrig yu bari dëkkee weex ak reyante. Góor gi Ngiraan dina àgge it sëtam ay xew-xew yu yéeme yu amoon ci diggante way-juram Asan Taal ak Biige Sàmb. Waaye ci nettaleem, Ngiraan dafa beral loxo ndaw su nuy wax Yaasin Njay, jóge Tugal, teersi Ñarelaak ñaari doomam yu xamadi, ne day ténjsi seen baay Asan Taal! Ci gàttal daal, Ngiraan Fay bëggul dara ump Badu. Lépp lu mu jot a dund Ñarelaa mbaa mu dégg ko, mbaa mu fàttaliku ko, bind na ko, bàyyil ko fi… Bi Ngiraan Fay dëddoo, benn xaritam bu tudd Aaali Këbóoy moo ko awu ci nettali bi. Aaali moomu nag, ñépp dañu ko jàppe woon ni dof ndax li mu daan def taatu neen di wër mbeddi Ñareela yi di waxtu. Wànte ba ko nit ñi dégloo bu baax yéemu nañu, seen yaram daw na. Doomi Golo sargal la bu ñeel mbooleem ñi taxawoon démb ak ñi taxaw tey, di xeex ngir ñu delloo làmmiñi Afrig yi seen cër, rawatina Séex Anta Jóob mi nàndal xalimag Bubabak Bóris Jóob.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ci gaawu bi weesu, 4eelu fan ci weeru me, la dipite yi wote sémbub àtte biy far palaasu Njiitu-jawriñ yi ci nguurug Senegaal. Ndax sémbub àtte bi jàll na ? Loolu jarul a laaj ! Ci 138 dipite yi teewoon, 124 yi wote nañu « waaw » 7 yi « déedéet ». Yeneen 7 yi des ñoom, di waa PDS, dañoo lànk ne duñu wote tey duñu wote ëllëg. Kon, Senegaal amatul Njiitu-jawriñ. Àtte bu bees bii, nag, dina indi ay coppite yu bare ci doxalinu nguur gi, waaye it dina gën a dooleel Njiitu-réew mi.
Du loo xam ni Maki Sàll ak Bun Abdalaa Jonn rekk la ñeel. Dafa dig coppite gu soxal ndeyu-àtte réew meek tëralinu politigu Senegaal ci boppam. Ndaxte, yamoo bi war ci diggante ñetti baat yi – baatu doxal bi, baatu yoon bi ak baatu fal àtte bi – lay nasaxal, daanaka.
Li péncum réew mi dogal dina soppi 21 sàrt ci biir ndeyu-àtte mi, jox Maki Sàll wareef yi Bun Abdalaa Jonn jagoo woon. Ñenn ñi ci kujje gi nee ñu nguur gi duggewu ko dara lu dul këppeel doole. Ñeneen ñi, ñoom, jàpp nañu ne Maki day waajal xaat joŋanteb 2024.
Dëgg la sax, Njiitu-réew mee yelloo tabb ku ko neex ngir mu jiite gornmaa bi, jàppale ko ci naal yi mu lal ñeel doxalinu réew mi. Naam, Senegaal ay njiiti-jawriñ yuy jaamu soxlaam lañ fiy faral di gis. Waaye loolu warul a tax ñu ne kenn dootul jiite jawriñ yi.
Mbir mi daal, jaay doole lay gën a nirool. Ndaxte léegi moom, Maki mooy Buur di Bummi : su defulee lu ko neex, moom la neex !
DI BUUR, DI BUMMI
Ci gaawu bi weesu, 4eelu fan ci weeru me, la dipite yi wote sémbub àtte biy far palaasu Njiitu-jawriñ yi ci nguurug Senegaal. Ndax sémbub àtte bi jàll na ? Loolu jarul a laaj ! Ci 138 dipite yi teewoon, 124 yi wote nañu « waaw » 7 yi « déedéet ». Yeneen 7 yi des ñoom, di waa PDS, dañoo lànk ne duñu wote tey duñu wote ëllëg. Kon, Senegaal amatul Njiitu-jawriñ. Àtte bu bees bii, nag, dina indi ay coppite yu bare ci doxalinu nguur gi, waaye it dina gën a dooleel Njiitu-réew mi.


text:
TÉLÉCHARGER TAYSIR PDF
Buuru buur yi, di sunnu Boroom, boroom màggaay ak tédd-nga Yaa yélloo cant, Yaay dogal, yaa màgg, yow sama Boroom Télécharger La théologie et les Arabes livre En li Mafatihoul bichri version 1. Lii déy, ci ndénkaané, doy na ku Yàlla taxa joog Tarda wa yardaahu yaa Rahmaanu Yàllaahu Gnom gnognoy boromi coofeel diy waay fa yàlla 7.
Laisser un commentaire Annuler la réponse. Miftaahun nasri version 2. Uzmal amiimati kullal xalqi Yàllaahu Yaay kiy mugne, yow sunu Boroom, Buuru buur yi, di sunnu Boroom, boroom màggaay ak tédd-nga
Yaa rahmaanou yaa rahimou. Maa ngi gnan Yàlla muslaay ci ragal mbindéef yi Aziizu Qahaaru yaa Waalil Musawwiru yaa Sommes-nous tous des nu I continually wanted to write on my blog something like that. Silkoul Jawahir Partie 3.
Allah Le Taysur, qui ouvres la voie, qui confères la richesse sous toutes ses formes ; ô Toi qui mets un terme à tout ô Toi le riche en tout qui se suffit à lui — même ; ya Allah ; ô Toi qui es informé de tout, ya Allah Toi qui es solidité et fermeté ; ô Toi qui sais trouver Tout, tout le Défenseur ; Toi mon Maître, ô Toi qui es Digne de tous les éloges ; ya Allah ô Toi le Très Haut ; ya Allah Toi qui es la tolérance même ; ô Toi la vérité ; Toi sur qui on peut compter sans réserve ; Toi la source de toute gloire taysi Toi qui pardonnes aisément Toi le vivant ; toi qui redresses dans la bonne voie ya Allah, qui sais récompenser les mérites ; qui sais rassembler ; ô toi le glorieux, mon Maître: Mafatihoul bichri version 1.
Al Faatihil muxlaqil Xaatimi maa sabaqal Haliimu yaa Hàqu tayysir Wakiilu Maajidu yaa Salli taaysir salaaman Rabbi Yàllaahu Bihawdihii Rabbanaa Yàllaahu Yàllaahu Wadjahtou Taysie hadil haliimi tayysir.
Muballixan yaa manul iisaala Yàllaahu Yaa Mutakàbbiru yaa Jàbbaaru Xaaliqu yaa Matlabou chifa-i version française. Ci lu tollu ci juroom gnaari téeméeri at, yow Yàlla.
Allimu yaa Qaabidul Baasitu yaa Hakamul Savez-vous, ce livre est écrit parEmmanuel Berl. Rabbiyya Ahmadou version 1.
My apple ipad is now destroyed and she has 83 views. Résumés de cours correspondants livre En ligne.
Yàlla, dollil jàmm ci kiy wommat jamm yi té nu deugeurloo ko Kon Yàlla, nanga nu jàppandal ci mbir ya la soob Rabbul ibaadi alayhim Rabbi Yàllaahu Xaniyu Yàllahu yaa Xabiiru Yàllaahu Le téléchargement de ce bel La Nature. Qudduusu yaa Muuminus sallamu Yàllaahu Axla minad darajaati rabbi tuballixunaa Yaa yélloo cant, Yaay dogal, yaa màgg, yow sama Boroom Jalla sanaa uka yaa Rahmaanu Yàllaahu Rabbiyya Ahmadou version 2.
Ila khayrina version 1. Ggan gaal la niouy yakkar ngir mucc gudul sag yeurmandé Balix ilaa Pdff aali amaanatanaa Yow Yàlla, yow Boroom bi, xéewal yi nuy yootu Télécharger Monthly Bulletin of the International


text:
1. Kidik Seereer cosaan
2. Tanoh ci Seereer ci
2.1 Tiik ciŋ Tanoh ci Seereer ci siwiɗ ci (ɓooɓiŋ watɓa na wati)
3. Waas tane iɗ
3.1 Tiik ciŋ tanoh ci
3.1.1 Hentikoh in ci paƴ in ci nga cosaan Seereer na in ci paƴ in ci nga cosaan Lebu
3.1.2 Tiik ciŋ ɓooɓi tum ndep
4. Tiik ciŋ jol ci ɓaah nga kidik Seereer cosaan (nga peɗeem Seh na peɗeem Dut na peɗeem Waro na peɗeem Laalaa na peɗeem Jangin na peɗeem Farañse na peɗeem Angale, na tiikiŋ jola ɓiɗsiɗohoh ci raak inaah laayiɗ nga jol ci meeɗ)
4.1 Sok na guur reh ci na jol ci
5. Paaŋ ci Seereer ci paƴ ɓo ci
5.1 Le Centre expérimental de médecine traditionnelle de Fatick (CEMETRA)
5.2 L'Association des Guérisseurs de Fatick "MALANGO"
6. Saaksukiŋ ɓiɗsiɗohoh ci raak inaah laayiɗ nga kidik Seereer cosaan
7. Waas Kooh Seereer ɓaah nga kidik Seereer cosaan
8. Ɓitiɓ ci ɓaah nga kidik Seereer cosaan.
9. Ƴaar ci ɓaah nga kidik Seereer cosaan


text:
Learn and sing Effect De L’air Paroles Akhlou Brick(Effect De L’air Lyrics). Effect De L’air Paroles Akhlou Brick(Effect De L’air Lyrics) is given below:
Effect De L’air Paroles Akhlou Brick(Effect De L’air Lyrics)
Gni wakhone nio wakhat wakheet dagne ma guiss, guiss mamou alboury. Mane damay rap si cassette, cd, clé USB, guiss na ni ngay rap bé mais ni ngay rap bé yobou woula fene.
Rap Galsen ganstar rap, paper shit drop and drip, bouki bi diokk rap bene niari sons niouné ko yay souniou king. Yene say nga wakh sa wax dou deme fene, nga nopi sa nopi wax lepp
Niou deup, deug deff fene, wax KINEMASTE bou nekh wax bou nekha nakh nieup. Mane nakk nakhou malene Ara diouroul baba, diom na di diour ay ngaaka. Kouma topp nara avc
Dou mane wa groupe K nioy lathie STE la mo geuneu Nara kbc. Baba mom leu say say bi Baba yakatane ma, dieguane nieuwoul may roi bi nioumay wayal …..
Bang to bang bi dafeu yekh, nay KINEMAST gaw niou tic-o-tac, bou diouto niou guiss limala deff si khot tate may tico tattoo. Dou combat nakk sa xel bé vide meuno deff lou yémé
Aka beugg thiouss ak wenou lingom baba vocal ndiémé (wa doma may wenn han doma may wen…)
Eh khawma wonn ni danga nioul sa boune kheess, G yi mane laniou KINEMA beug ndax dama yor djiko domou double – less. Khoukhane di dokh di yaba yay baba khoura ak dion bou ndaw bou ndaw bou ndaw bou tolni merguez
Way louma ray ko Dayza fi daw ki, kholene kanam bi da tite, amo ay yéré you bax paré nane danga dieul yéré yi saw si
Takal leu deubeuss, pic ay pèle si sa bamel, niko febar reubeuss boy baba donone canara diel. Deuk bé niouy degglou ngay saga yaw ni nga dofé, ya bourlé assemblée député baba coumba ndofène
Sans Nouvelle Paroles Tiakola(Sans Nouvelle Lyrics)
Fethie kate gua legui, Sidy dieul dakk ndiakh ma diox lene adiyaa naar bi, baba côte 1 da nekha diapp (hehehhehe)
Baba, mbaye, mais nakk je te conseille KINEMASTER nga bayi affairou khaliss, affairou niodi ame ame ak, amoul sens, ça se voit que dameu la khawa titeul té lolou bakhoul.
Bo topé nakk lolou meuneu la dem ba yoboula thi li nga newoul ba paré douggeul leu fi nga newoul. Niouy nekk fi di niane diegeul Amal diam frère, mais moytoul
Sinon benene bima lay wax moy que, sa le 1er inchallah dinagne nieuw han comme ça….
Teudj fofou baba elisa après niou diox couronne bi prince matadi william (yeah)
Leumbeul leul, baba ndiaye leumbeúl leul. demal soirée wally leumbeul leul, sidy diop dieuleul baba meuneu la leumbeul leul


text:
Xayartu Limaamu
1-Bi ismil Ilaahi ma wax fii li Laahi
« Fadaa-i là Laahi » ci waa ahlu Laahi
2-Buur Yàlla-a di xééwël, ba tax ku ka gééwël
Di sikar mu xééwal la, jannata Laahi
3-Nun dey wàr nanoo xam ne Yàlla nammeelam
La indi ci baaxam Imaamil Laahi
4-Mu yékkëti lislaam mu sax fii ci «kàllaam »
« Minna Laahi » baatam ba jolli wa Laahi
5-« Xayartu » Limaamu mi ñëw ngir nu jaamu
Ba yékki « Kàllamu tawhiidi li Laahi
6-« Alhamdu li Laahi bi tawfiixi Laahi »
Imaamu Ilaahi nu gëm ko wa Laahi
7-« Fayaa Ahlu laahi » saxoo leen li Laahi
« Bi Zikril Ilaahi » te doy loo bi Laahi
8-Buur Yàlla cik màggaam la yònni malaykaam,
Ñuy seet gééwi gaayam ci waa « Ahlu Laahi »
9-Seen jénééri yu leer ya , ya leer melni weer yaa
Ñoo leer gindi gaa ya ñu wër leen wa Laahi
10-Malayka ya peek leen te wër leen te yiir leen,
Fu ngeen ne ñu xam leen bi Zikril Ilaahi.
11-Te ñoom du ñu dellu feek gaaya di booloo
Ci Yàlla te doyloo « Bi Zikril Ilaahi »
12-Ba saa ya ñu delloo ca Buur ba ñu doyloo
Mu laaj la ñu soxla « Bi Zikril Ilaahi. »
13-Ñu naa ka yaa Rahmaan da ñoo ragal « niiraam »
Té bëgg am « ridwaan » « Bi nihmati Laahi »
14-Buur Yàlla naa leen ndax dañoo mosa gis sax
Mbugël ya ca biir tax ñu gëm ma fii Laahi
15-Am ñoom dañoo séénoom Aljana ak wildaan
Yay teeru ñaa deewoon “fi rahmati Laahi”
18-Malayka ya naa ka da ñoo dégg « an ka »
Rasuulu wax leen ka ñu gëm ko wa Laahi
19-Yàlla ne mey naa leen la ñuy wut té maa leen
Di wottu musël leen « Bi nasrati laahi »
20-Malayka ya naa ka diwa nga fa kooka
Da doon déglu rekka « Bi Zikkril Ilaahi »
21-Yàlla ne jéggël naa ñoom népp te wòòr na
Ak ku xolom neex na « Bi Zikril Ilaahi »
22-Lii dey doy na cee wax ci kuy dégg ay wax
Ndax Buur Yàlla moo wax “fi Zikril Ilaahi”
23-“Wul law kaana bahru Midaadaan fa bahru
La nafidal bahru Li kilmati Laahi”
24-Seetal saaru kaafi ba giska te kaay fii
Nga xamne amul fii lu gën Zikril Laahi
25-Yalna nu Buur Yàllay Tëbb ca leeram yay
Ngënnèl ya ci wormay Imaamil Laahi
26-« Wa salli wa salliim Ilaahi wa karim
Alaa Seydil ummam Bi zikril Ilaahi”


text:
Mbàmbulaan gu Bëj-saalum
Mbàmbulaan gu Bëj-saalum gi mooy mbalkaam ndox mi ne ci li wër Dottub Bëj-saalum bi. Mooy ñenteelu mbàmbulaan mi gën a réy ci àdduna bi.
Yaatuwaayam gépp mi ngi toll ci 20 327 000 km², guddaayu tefes gi di 17 968 km.
Mi nu wuteeg yeneen mbàmbulaan yi seen dig doon ay gox, moom rek mooy la ñuy tekkee ni ab mbalkaam ndox mu wër ab gox (goxub Dott bu Bëj-saalum); doon ab jaaro bu tëdd ci 60°(60 aj) gu tus-wu-gaar wu Bëj-saalum.
Mbàmbulaan gu Bëj-saalum xóotee na lu tollook 4 000 ba 5 000 m, daanaka ci tëraayam gépp, lu weesu yénn barab yi gën a néew xóotaay.


text:
Ayu-bés yii weesu, yéenekaay yu bare dañoo xéy fésal ci seen xët bu njëkk xibaar bu kéemaane. Waaw, li nu ko dugge woon mooy xamal askan week Nguur gi ne lu mat junniy ndongo ak lu teg amaguñu kayitu-juddu. Déggal ma lii rekk ! Te lees war a xam moo di ne ndongo yooyu, looloo leen di tee bokk ci joŋante yi leen di may lijaasa biy firndeel seen njeexitalu njàngum daara ji féete suuf. Te moonte ñoom matale nañu seen njàng.
Lu waral loolu ?
Xanaa càggan. Càggan doŋŋ.
Nee ñu Pikin gii rekk, limu gone yooyu ëpp na junni. Ndeysaan, njàqare ak tiis dikkal na leen te ñoom de, doonu ci dara ba dara booloo jeex. Xamalees na nu itamne ci lekooli Pikin yi ba tey, téeméeri xale yoo jël, ci xayma, ñaar-fukk ak juróom yi binduwuñu. Ndaw lu yéeme, cim réew moo xam ne nee na yokkute lay diir ! Moo, ndax am réew dina am yokkute su fekkee ni njàng mi sooy na ?
Déedéet.
Dafa di, yokkute walla naataange, ci liggéeyu doomi réew mi rekk la mën a aju. Te bala liggéey boobuy sotti, fàww nu yar gone yi, yiir leen, yokk seen xam-xam, def ci ñoom yëg-yëg ak mën-mën yiy tax ñu bëgg seen réew, fas yéene koo jëme kanam. Kon, réew mu am fulla, farlu te xam jëmuwaayam, du sàggane ay doomam. Waaye Senegaal gii, kenn du ko raw ci wàllu càggan, dafa mel ni sax aada la fi.
Te li gënatee doy waar ci mbir mi, mooy ne du guléet ! Daanaka at mu Yàlla sàkk njàqare gu ni mel, diiwaani Senegaal yépp dañu koy jooytu. Bu ko defee, mënees na wax ne, ci fànn googu, ‘’Pikin yi’’ dañuy gën di baree ka law ci sunu biir gaal gi !
Xanaa lii mooy jur doom sànni ! Ndax càggan mën naa weesu lii ? Waaw, lii nag ba kañ ?
Waaye lu jiin Njaag a te way-jur yi ñooy Njaag. Naka la nit di jure doom, di ko dundal, di ko toppatoo, di ko yar muy màgg, nga ameel ko àqi teyam ak ëllëgam, ba noppi nga ne doo ko wutali këyit yi koy màndargaal ci biir nit ñi, fépp fu mu mën a dem ? Rawatina ci jamono yii nu tollu, di jamonoy mbind, jokkoo ak xamtéef ? Yenn yi kat, xel mënatu koo nangu ndax ñépp a xam, daanaka, ni Dunyaay doxe léegi. Ci dëgg-dëgg, lii du dara lu dul xamadi, xayadi ak càggan gu jéggi dayo !
Waaye am na leneen lu mat a laaj te nu war koo joxoñ yitam : naka la sëriñi daara yi, njiiti lekool yeek espektëer yi àttanee seetaan lu ni mel booba ba léegi ? Moone de, ndongo yi dinañu toog di jàng 6 at laata ñuy àgg ci kalaasu eksame bi. Ci diggante ba ñuy dugg lekool ak léegi, at mu nekk dinañ bindu. Waaw. Ndax sëriñ daara yi, njiiti lekool yeek espektëer yi def nañu seen liggéey ni mu ware ? Lan lañu doon xoole ba lii di am ? Lu taxoon ñu ñàkkal solo jéyya jii ba xëy bés musiba mii ni këtt-ni-jonn ci seen kanam, ñu mel ne ñu ci am mbetteel ? Fii de, mel na ni mëneesu fee lay ñàkk xam, xanaa ! Càggan taxawati, ne nu : naam !
Gaa ñi ŋànknguur gi tamit, kenn du ñoom.
Jawriñ bi yor wàllu njàng meek njàngale mi moo waron a jël ay matuwaayam ba lii bañ a am. Jawriñu biir réew mi tamit waroon naa def dara. Warees na duut baaraamu tuuma tamit meer yi, ñoom ñi gën a jege askan wi tey defar këyiti-juddu yi. Mbir mii daal, kenn setu ci.
Ma laajati : lu tee way-jur yi defarlu seen këyitu-juddu doom bés bi mu juddoo ? Ndax Nguur gi manuta fexee lëkkale loppitaan yeek meeri dëkk bu ne, ba nga xam ne lépp lu xew ci béréb bu njëkk bi, bi ci des jot xibaar bi ci saa si ? Dëgg la, Senegaal dum réew mu naat noonu, waaye nag, ñàkkul ay nit ak i jumtuwaay yiy tax mu tëral pexe moomu. Bépp lay bu ñu fi indi, ay caaxaan kese la !
Lu ci mënti am, ci sunu gis-gis, xel mënuta nangu ñàkk kayitu-juddu doŋŋ xañjunniy ndongo lijaasa bi mën a tax ñu tekkiji ëllëg !
Lu tee sax ñu may leen ñu def eksame bi ba noppi, kilifa yi séq mbir mi booloo, taxaw nekk jenn jëmm, taxawu ndongo yiy jànkoonteek yii jafe-jafe ?
Te, su loolu lépp weesoo, luy tee Nguur gi jóg ci lu ñaaw lii, seet nu mu koy saafaraa ba abadan ?
Ndax kat, këyitu-juddu, ak lu mu am am solo, manul a gën a am maana ëllëgu gune yiy war a amali seen bopp njariñ, amali njariñseeni way-jur ak tamit seen réew ak seen askan.
Wolof Njaay nag, dëgg la, nee nañ lu mu léebu ñaare noonu la, waaye Tubaab yi tamit, léeg-léeg, kenn du dem ñu des ; ñooy wax ne : kuy sang liir bay tuur desitu ndox maŋ ko doon sange, na nga moytoo sànniwaale liir bi ! Su boobaa dinga réccu li nga def ndax càggan lu mu jur, réccu am ci wàll.


text:
Bi Siidiya Ndàtte Yàlla génnee àddina ak léegi, am na xarnook xaaj. Waaye, mi ngi mel ni mësta gane àddina. Dara gënta ñaaw, nag, cosaan lees neenal. Nde, ku xeeb sa cosaan, ñu xeebal la ko.
“Xare bi gën a xereñe ci xare yi, mooy bi ngay noote say noon te doo xeex”. (Sun Tzu)
Bés bu Yàlla sàkk, ay junni-junniy nit dinañ romb ci kanamu Teyaatar nasiyonal Dañel Soraanoo. Ku ci xam Dañel Soraanoo moomu, na nu wax mooy kanati. Ndaxte, doxandéem bile, bokkul ci jàmbaar yi fi def i jaloore te ñuy woy seen i baax ak seen i baaxi maam. As lëf lees dégg ci moom, mooy ne, ab aktëeru farañse la woon. Jeex na ! Nga daldi may laaj, yow miy jàng bind yii, ne ma : « waaw, moom sax, lu mu defal réew mi ba nu war ko tudde ab teyaatar ? » Ma tontu, ne la : « Dara ! Tus ! ». Nee ñu, baayam, gerefiye la woon ci tirbinaalu Ndakaaru ci ndoorteelu xarnu bin génn. Xam naa yaa ngi naan lii yomb na de ! Waaw, yomb na torob kay te metti ci xol. Rax-ci-dolli, ak li mu xereñe woon ak a bare woon i kaseti teyaatar yépp, amu ci benn bu mu mës a jagleel Afrig walla Senegaal. Waaye, loolu du doon mbetteel ñeel nit koo xam ne, mësta fóon ngelawu Senegaal.
Nu génn Ndakaaru, daldi teeri Ndar géej, fekk fa beneen doxandéem bees di sargale sunub ñaarelu iniwérsite bu gën a mag : Gastoŋ Berse. Daanaka, beneen Dañel Soraanoo rekk lees fi amaat. Waaye, kii moom, ku ko xamul laaj ko Seŋoor. Dina la ne kii mooy « baayu prospective » (am xalaatin ci wàllu xeltu), taggal la ko ba nga yéemu. Waaw, Seŋoor de, foo ko fekkaan, mu ngay tagg ngóor si. Lu ni mel jaaxal nu lool, nag. Naam, Gastoŋ Berse Ndar la juddoo, dib sët ci senn soxna su tuddoon Faatu Jaañ. Wànte, ba muy gone gu ndaw la génn réew mi. Sunu juumulee, tegaatu fi tànkam ba keroog muy dee. Mu ngoog.
Dëgg la, li nit ñiy fàttaliku walla lees xam ñeel démb lañuy tudde mboor walla cosaan, boroom xam-xam yi soloo ko walla muy luñ nuy nettali. Waaye, dara gënta ñaaw, nag, coosaan lees neenal. Nde, ku xeeb sa cosaan, ñu xeebal la ko. Aw askan, mëneesu koo ga ba muy weg ak a màggal nit ñoo xam ne, bokkul ak ñoom dara te, amaluñ ko benn njariñ ñeel jubluwaayam.
Seŋoor, nag, looloo nekkoon naalam : fexe ba waa Senegaal bëgg ay doxandéem yu tekkiwul dara ci ñoom, di leen dundal ci seen i xol, seen i wax ak di leen sargalee seen i taax ak i palaas. Bala maa dee rekk, muy taafantoo kàddoom yu neex ci nopp yooyu te di lakk xol, ay « métissage culturel » fii, « civilisation de l’universel » fële. Waaw, bu doon loolu la, lu ko tee tudde Teyaatar bi Alexandre Pouchkine walla Alexandre Dumas ?
Nun, nag, kenn demul nu des. Li ma ci gën a jaaxal, mooy tekk-tekkaaral bi maasi Seŋoor yi àndaloon. Ndege, ca jamonoom, amu ci kenn ku ci amoon xelu walla fitu sëgg ci noppu Seŋoor, ne ko : « Sëñ bi, ku rafet xol nga. Waaye, maye lu baax ci kër lay jëkke. Ñu mel ni Séex Aliyun Ndaw, Aimé Césaire, Duuta Seck walla Duura Maane ñoo gën a yey ci ñu tudde leen sunuy Teyaatar. » Ndaxte, ñooñu, kenn gënul leen a doon i werekaan. Amaana, fullaalun woon tur yooyii nees rëdd ci kanami taax yi. Boo demee, mbir mi daf noo soofoon, nu ñàkkal ko faayda. Mën na am tamit ne danoo amoon, dëgg-dëgg, kersay biral sunug démb, démb gu doy waar googu te ruslu. Nii la ko Fadel Ja junje woon cib yaxalam bim génne woon ci yéenekaayu Sud Quotidien.
Ñu may ma, ma joxeeti beneen misaal buy màndargaal gàcce googu nees am ci sunug démb ba tax nees di ko tanqamlu, di ko jéem a fàtte. Dafa mel ni, sax, dëddu boobu nu dëddu sunug démb, lu yàgg la. Ndege, ci njeexitalu oktoobar 1986, Abdu Juuf, njiitu réew ma woon, ak jawriñu mbatiit jamono jooju, Maxili Gasama, tabaxlu woon nañu xabru sunu jàmbaar ja, Lat-Joor, ca Déxële ga mu daanoo woon. Waaye, lu jiitu jëf ju rafet jooju, dañu sàggane woon lool Déxële ak teenam bu siiw ba, dëddu woon leen. Keroog bi ma ciy door a teg samay bët, dama waaru woon sax.
Ndeysaan, ci njeexitalu atum 2017, am nab yaxal bu génnoon ci yéenekaayu Le Quotidien, ñu bind ci ne, 30i at ci ginnaaw, Déxële ak li mu làmboo cim mboor ak i bérébi cosaan, dafa gën a toskare. Céy ! Ak ni askanuw Senegaal xëree ci aada ak cosaan, fonk lool seenug démb, di ko woy fu nekk, di ko bind ak di ko ndamoo saa su nekk. Moo, nag, lu leen tax a sàggane nii bérébi cosaan yiy seedeek a taxawe démb googu ? Lu waral gent gees leen gent ? Man, daal, dama foog ne dañu raxas seen bopp yi, walla mu am lu leen dal.
Dafa di, li ëpp ci nun, danuy faral di fàtte ne, jépp jàmbaar jees fiy nettaliy baaxam ak i jalooreem yit, fenn rekk la wax jiy mujj saa su nekk : dee na te kenn xamul fuñ ko denc. Li ko dale Lat-Joor ci boppam ba ci Alburi Njaay, jaare ko ci Séex Umar Fuutiyu Taal, Siidiya Ndate Yàlla Jóob ak ñeneen, ñii kenn xamul sax fu seen i néew nekk ; ñi ci des, ñoom, bitim-réew lees leen suul, sore lool seen i dëkk. Tombuktu. Doosa, ca Niseer. Tundi Bànjagara. Àllab Ndeng-Ndeng ba ca Gaboŋ. Nga xool béréb yii ñu leen mujje gis ni ñu soree. Ndax dañ fay jaare réer nu ba fàww ? Yàlla bu ko Yàlla def !
Sunu càggante tax na be, 1960 ba tey, amagun fib nittabaxon (estati) bu mag biy màndargaal sunub jonn, keroog bi nu moomee sunu bopp. Mënoon nanoo am sax benn bu nuy jagleel Seŋoor, ak lees ko mënti tuumaal. Xam naa, yaa ngi naan ci sam xel, yow miy jàng sama yaxal bi, « Monument de la renaissance », nag ? Bu ko defee, ma xool la ndànk, yëngal sama bopp ne la, xanaa kay du ponkal yu jagadi yooyu nga may wax. Ñooñu nga xam ne, duñ sax sëgg xool nu, sunuy bët mën a daje. Du ñooñu kay téen di xool asamaan si ñoo ma tax di wax. Nee ñu, jant bi lañuy jéer. Waaye, ñoom la rekk. Ñoo koy yëg. Dañu xamul ne, nun, amalun nu benn solo. Du lenn lu ñuy tekki ci sunuy bët te amunu benn yëg-yëg ñeel leen. Ñu nekkoon ay ñay walla ay « cachalots » ñoo bokk yem ci nun.
Bu loolu weesoo, ma jàll ci yuq wax ji. Coowal Louis-Léon César Faidherbe mi lëmbe réew mi a ma tax a yatt samab xalima ngir wax ci sama xalaat. Seneraal bu ñaaw te bon boobu, Senegaal sañ koo bëgg, di ko sargal. Muy def ak mustaasam bu sëkk boobu ak i lonetam yi may bañ a tudd. May wax mu aj sikkimam boobu ak colam gu yànj. Waxuma sax nittabaxon (estati) ak palaas yees ko jagleel ca Ndar te mu jur coow lu réy fan yii, waaye tuddeesati na nootkat ba am ngér, ab otel, ay mbedd… Bi ci mujj te gën a ràññeeku mooy pom (jàlluwaay) biñ ko tudde ca Ndar. Mu mel ni loolu doyul. Ndaxte, biir Ndakaaru ci boppam, amoon na fab nittabaxon (estati) bu fa ne woon jonn ba ci atum 1983, ci kanamu màkkaanu njiitu réew mi, méngook tey Këru-Soldaar ga fa nekk.
(Dees na ko àggali…)
Bóris Jóob ci tekkig Aali Jàllo


text:
Saar 4
Waa ji
1 Yaaka rafet, xarit, yaaka taaru!
Sa gët yi niy pitax, làqoo muuraay bi,
njañ liy loy-loyee ngi saf géttu bëy yu ñuul
yu bartaloo kaw tundu Galàdd.
2 Sa gëñ yi weex ni xar yu ñu wat
ñuy yéege ca sangukaay ba,
ku nekk ak seexam,
kenn wéetu ca.
3 Sa tuñ yi mel ni wëñ gu xonq curr,
ndaw gémmiñ gu jekk!
Sa lex yiy tàkk ni ŋaali gërënaat,
làqoo sa muuraay bi;
4 sa loos wi ne coleet ni tatay Daawuda,
mërgalu ba jekk,
caq bay lang ni junniy kiiraayi jàmbaar.
5 Sa ween yi ni ñaari tef,
mbaa seexi kéwél yuy fore digg tóor-tóor yi.
6 Balaa jant a fenk,
ker gàddaay,
ma ne coww diggante tund wa ndàbb ne bann,
ak tund wa xas ma neexe.
7 Xarit, sa lépp a rafet,
sikk nekkul ci yaw.
8 Séet sama, jógeel Libaŋ, jege ma,
bawool Libaŋ, jegesi ma.
Wàcceel colli Amana
ak colli Senir ak Ermon.
Génnal xunti gaynde yooyook
tundi segg ya.
9 Jigéen sama, séet sama, benn yoon nga ma xool,
sama fit ne tërit.
Sa benn peru caq rekk,
sama fit ne tërit.
10 Jigéen sama, séet sama,
sa mbëggeel a neex!
Sa mbëggeel a dàq biiñ,
sa diw yu xeeñ dàq luy cuuraay.
11 Séet sama! Lem ay xellee sa gémmiñ,
lem ak meew lal sa làmmiñ.
Sa xetu yére xetu àllub Libaŋ la.
12 Jigéen sama, séet sama, yaay tóokër bu tëje,
yaay seyaan bu tëje,
di bëtu ndox bu saañe.
13 Yaa di toolub gërënaat bu naat,
meññ ngën-gi-meññeef
ak fuddën ak reen yu xeeñ,
14 muy reen yu xeeñ, safroŋ, barax, kanel,
ak xasoo xas mu xeeñ,
ndàbb ak alowes
ak lépp lu xeeña xeeñ.
15 Yaa di bëtu ndox ci tool yi,
di teen bu fees ak ndox muy daw,
wale tundi Libaŋ.
Ndaw si
16 Yaw, ngelawal bëj-gànnaar, yewwul,
ngelawal bëj-saalum, dikkal,
wolal-leen ma sama tool bi,
mu gilli;
sama nijaay dugg toolam,
xéewloo ngën-gi-meññeefam.


text:
Waxna ba tayyi
Waxna ba tayyi waaré naat ba tayyi
Waayé taxul ñu gëmko farko bayyi
Jiiñ ko ku manké ñeppa naako dofba
Muy yuuxu naa maay Ndaw li maay Yonnenba
Xeeb nan yëfëm jeebaané nan turëm wa
Yaqqab déram jeem tilimël yoonam wa
Tannefya xëy di rotsi gëmsi wooteem
Soppako nawko bañ ya naa manul am
Ñu jeem ko neexal naako baal sa Gaayii
Té jaamu Yalla bañ juyook Tubaab yii
Mu lànk naa Yallaa ma sas ma wooté
Ku Yalla woo doo mana bañ doo wuuté
Ñu xëy kalamekook Tubaab ya naan leen
Kii nara tas seen nguur gi moom la jugleen
Njool toroxal gawar ga noon ya perta
Tubaab ya rus naa nanko jeema betta
Ña taaliwoon ay woowa seeti Njoolma
Faylooka Taalba ñooko ñakka worma
Njoolma nileen Taal biima taal dootul fay
Bu Tan dawee Meddëmya dootu am lay
Kerook la waar gëmëm ya ngir dëfël leen
Riñaani bayyi bañ ya ngir yërëmleen
Ñu xëy di seet seen waaja fekka Njoolma
Gaddaay na penku far fanaan ca paxma
Tubaabya jog soonal ña doon jeebaané
Naan fuma dal sallaaw di ngeen ko genné
Ñu ngay sonnal Mbokkam ya ak Soppem ya
Ñuy wër ba lotta Buura muur seen gëtya
Buroom xolab wurus ba ngir yërëmleen
Wooleen ñu ñëw wërko ñjañam la sutleen
Waxtuwa jot mu naa farleena jiité
Ñu naako mukka rëyna liiñu wuuté
Njoolma di muuñ naalen ñu dem di ngeen xam
Ku juuwalook man manta mukka am ndam
Nan seeti ñii ngeen njortawooni man nan
Fay liima taal ñu darko melni ay jën
Noon yadi ree naa ngalla tay mu sànku
ku bayyiwul sun tuuryi faw nga alku
Soppéya xar rangooñi xol ya tuuru
di jooy ki tax ñu bàyyi ndëppak tuuru
Ñeey xaqqataay ngir bañko ak iñaané
Reeréni kii du noon bunuy kondaané
Ñëleey sikkar di tàggatook seen Njoolma
Mu naan du yàgg maa ngi ñëw xaarleen ma
Bu gaalgi weesoo Beer du maay seen Ndaw li
Ca Beer la ñeppa xamni moo yor Ndam li
Ña tëkkëwoon Nohin bëggoon ko sànk
Tuufan ba ñëw labal ña doon jaay pànk
Ña bëmëxoon Xaliil sa xalyaak taalba
Buur nasaxal seen yeené feg xaritba
Ña weddiwoon Muusaa dawal ngui rayko
La Yalla soob sa geej ga far muccëlko
Ña yeenéwoon Masiihu jëlko boom ko
Buur Yalla xëy yekkiko ngir wormaalko
Ña doon nasak nucci di yeeru Mommadu
Buur gumbëloo seen gëtya muccël Ahmadu
Ñoo doon fexey sànki Limaamook rayko
Ka muccëloon Yonnen ya mo xëy fegko
Moo nasaxal seen yeené mooko yekki
Ci Addunaak ëllëk bu ñeppay dekki
Kuko bawol doo noppalooti Dunyaa
Boo moytuwul doo musa tàggook lorya
Kuy xas yëfëm namuy julee manooko
Namuy tudee Buur Yalla xañtuwooko
Manoo namuy wooré manoo zakaatam
Tabam ga dooku seen daboo ay dongam
Seenoo ngëmëm nam ragalee Boroomam
Nam wommatoo doo masa dab Ihsaanam
Xas kula sut bañ kula gën du worma
Tooñ kula man du xel Limaamooy Njoolma
Kum nandalul sallaaw du tàggook marwa
Ku jot xolam dootooko tal ngir aywa
Ku bañ yëfëm sallaaw du noppalooti
Lakoy xasan du wokku Kii Moomlaati
Ku raam sukkëlko raw nga mangasin yi
Moo leen di duy moo amé yeegél Gaayi
Limaamu ñoo ngi nii di ñaan Buur fayla
Ling nu defal ñun woolu nanla gëmla
Kep kula xas dinan la way lu sutko
Kep kula bañ sunuk cofeel far suulko
Yaa tax ba doo tun tuuri ak bokkaalé
Yaa tax ba doo tun boddi benna nawlé
Yaa tax ba dootun saaga dootun xasté
Yaa tax ba dootun jël alal di kasté
Yaa tax ba dootun noonu benna soppé
Ken manta waññi len si ninla jappé
Yaa tax banuy sellal di xañtu Yalla
Yaa tax banuy sakku mbegëm ngir jàlla
Yaa tax banuy sikar di kañ Boroombi
Yaa tax banuy suuxloo baken beek Noon bi
Yaa tax banuy jappanté ak soppanté
Ken manatul tax ñuy xulook xeebanté
Na Yalla sëlmël saa su jot muy julli
Ci yaw Yonnen "waarisu kulli fadli"
Ku am keneen jappal banook sun Njoolmi
Nu àndak ak moom ba kerook xiyaami
Gungeenu Maam Limaamu bulnu bayyi
Ling nu digël ñaanal ba bunci tayyi
Sun xolyi yaako moom jëlël laabalko
Sun Ruuyi yaay boroom jëlël sellalko
Sun xelyi yaako feesé yaak sa waa kër
Jot sa ngëmëm Maam rekka tax ñuy kërkër
Na Abdulaahi saxfi doon sun mbegté
Sakkuk mbegëm fim tollu mooy li konté
Na yalla taawu sak njaboot te fegleen
Fun mana nekk nuy saxoo xidmaal leen
Yalla gërëmnu maynu koom nandalnu
Ca geeji leer ya lunfi def nga baalnu
"Wa Laailaaha illa laah Mahmuudu
Rasuulu-laah aamanatu yaa ma'buudu"
"Summa salaatul-laahi zil ikraami
'alan-nabiy wa aalihil-kiraami".
Brazzaville, le 12 Avril 2017


text:
Xiirtalukaay
Xiirtalukaay ab jumtukaayub mbëj la buy jur ab toolu bijjaakon su dawaanu mbëj jaaree ci biiram, muy dawaan bu wéy walla bu safaanu. Xiirtalu gi mooy kemu jëmm giy tax nuy man a natt dayoob man gi xiirtalukaay gi man a xiirtaloo. Ci xiirtalukaay gu xalaat kàttanu mbëj gi muy jël daf koy rënk ci toolu bijjaakon bi muy jóox. Su nekke nak ci xiirtalukaay gu dëgg, di lees defare ak ag lëmës gu ag wëñu wommatukaay, faww nu bàyyiwaale xel ci wàll wu kàttanu mbëj wiy yàqu, wi dul soppiku kàttanu bijjaakon, di doon liy jur tàngoor ci biiram.
Xiirtalukaay yi doon nañu ay jumtukaayu mbëj yu bari ci xeeti Wuutuloxo yu mbëj walla yu mbëjfeppal yees leen di jëfandikoo, yenn ci ñoom doxalukaay yu mbëj yeek soppalikaay yi, ci biir ndombo yu mbëj yu dawaan bu safaanu.
Defaram[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bokkaani (li bokk doon ko) ab xiirtalukaay ag lëmës la gees defar ak ag wëñu mbéll, naka-jekk përëm lay doon, gu ñu lal lenn lu tàcc luy ber (ab berukaayu mbëj), mooy tax ba lëmës-lëmës yi duñu laalante. Ngir yokk xiirtalu gi, lëmës gi ci ab dogub weñ (di saal bi) lañu koy defe. weñ gi faww mu am senniinu bijjaakon gu kawe, di li nuy wax ni benn jumtukaay bi di nangoo bijjaakon jàll ko.
Kàttan[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kàttan gi rënku ci xiirtalukaay bi (ñu koy natt ciy Joule) dafay yam ak dayoob liggéey bees soxla ngir am dawaan biy wal ci biiram ak itam ngir jur toolu bijjaakon bi, ba tax:
- I mooy dawaan biy wal ci xiirtalukaay bi;
- L di xiirtalu gi;
- E mooy kàttan gi rënku ci xiirtalukaay bi.
- W di liggéey bi
Nataal[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Nataali xiirtalukaay yu ndombo yees móol
Xeeti saali bijjaakon yu wuute yu ay xiirtalukaay(nataal yees defareek ab nosukaay). Ci saal bi lañuy lëmës wëñug mbéll gi dawaan biy jur toolu bijjaakon bi di jaar.
Bokktekki[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Taxañ


text:
Waa Mamel, fii ci Ndakaaru, naqar ak tiis lañ fanaanoo. Li ko waral mooy tuut-tànk bu tollu ci benn at moo daanoo ci seen taaxu kër, ñàkk bakkanam. Ci Senenews mi nu jële xibaar bi, kii faatu ak séexam ak seen mag ju am 4i at la seen yaay boole tëj ci kër gi ngir mën a dem ayeropoor Blaise Diagne gunge ab xaritam. Ci ginnaawam, la benn séex bi am lu mu waddle, bëgg koo for, ci laa daano. Naka lañ ko yóbbu ca bérébu fajukaay ba, yàggul dara, mu génn àddina.
Nee na ñu ndaw soosu jur xale yi mi ngi ñibbisi ci weti 22i waxtu. Laata muy agsi jot nañ koo tàgge doom ji. Muy tiis wu réy. Xéy-na mu war cee boole réccu.
Li wolof naan, yedd yërëm a ko gën, ndaw si war a boole naqar ak réccu ku ko yërëm la soxla. Waaye li jaaxal ñépp mooy naka la xel mën a nangoo ngay tëj ci kër gune gu am 4i at doŋŋ ak ay rakkam yoo xam ne xéy-na sax feraguñum soow, génn te Yàllaa xam kañ ngay delsi ? Lu tax xalaatoo ni musiba mën na am te duñu am ku leen wallu ? Ndogal dëgg la. Yenn saay nag ndogal loxoy boroom mi ngi ci biir. Waajur bu nekk, sàmm la ci njabootam. Yal na séex bii faatu xippee àjjana.
Ndaw si, yal na ko Yàlla may xolu muñ te sàmmal ko ñi ci des.


text:
Diggi-gàmmu
Diggi-gammu, (صفر ci araab), mooy ñaareelu weer ci weeri wolof. Tuddees na ko "safar" ci araab giy firi féex, wéet, limub tus, ci araab mi ngi bawoo ci baat boobu di safar {sifr) ndax féexam ga, ëmbadeem ga dara. Kon safar tuddees na ko safar ci araab - ma baamu- ngir ne weer la wow këri araab yi dañu ci daan wéet, féex ci ci ay ñoñam ngir xare-ji, waxees na it ne li ko waral mooy araab yi dañu ci daan song ak a lokki giir yi, bu ko defee ñu leen di "safaral" maanaam tusal ci seeni bagaas ( maanaam jël li ñu am ba duñu deseeti "tus" (sifr),ñu mujj di ñu wéet ciy yére, féex ciy bagaas).
Xew-xew[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Ci la njabootu Muhammad dugg njéndul Yasid ca Siri.
- ci 7u fan la juroom-ñaareelu imaamu Shiit ba Musaa al-Kasim judd.
- ci 9u fan la ndamu Imaam Aali ibn Abi Taalib ci xareb Nirwaan.
- ci 18 la serigne touba démone gabon.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (en) Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar)
- (en) The Umm al-Qura Calendar of Saudi Arabia


text:
Haj
Aj mooy juróomeelu ponku Lislaam, Ci waxi Yonent Yàlla Muhammed ja ni: "Tabaxees na Lislaam ci juróom: Seere ne amul benn buur bu dul Yàlla te Muhammed ndawam la, Taxawal Julli, Joxe Asaka, Woor weeru Koor, Ak Aj ci ku ko man aw yoon", ba tay Aj farata la ci benn jullit bu ko man (ci bépp anam), ci waxi Yàlla mu kawe ja ni:ñeel na Yàlla ci nit ñi Aj néek ba ci ku ko man aw yoon (benn yoon) te ku weddi Yàlla moom woomle na waliif mbindéef yi.
Aj Màkka ak kumu war[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Aj Màkka benn yoon wartéef la ci mukàllaf mu ko man ci yaramam ak ci ab yóbbalam. Manug Yaram wi moodi mu bañ a ame wopp ju ko tee man a dem walla mu ragal ca dem ga dollikug wopp ja, walla sosug wopp walla ak yeex a wér.
Yobbal bi yit moodi mu am lu ko lew lu sell loo xam ne darra ci ribbaa nekku ca, àqi kenn nekku ca, te yalwaanu ko ñaanu ko te mu doy ko sëkk ba du tumurànke ci yoon wi du ca yalwaan du lëjal kenn, waa këram itam mu bàyyee leen lu leen doy sëkk ba du ñu tumuturànke du ñu lëjal kenn. Mu fay boram yépp bu dul bu ab digam teewul, waaye bu dee teew balaa dellusi sax war na koo fay balaa dem walla mu batale ko. Bu ci yooyu yépp amee nag war na ko ni ko julli waree ku ko weddi ab yéefar la, ku ko bàyyi te tay ko te tëlewu ko ci genn anam ab saay-saay la bu bon te bu ko tuubul ba dee sawara la jëm. Ku ko bëgg nag bu demee ba fa muy armale dana fa fekk ku ko jiite ci yi mu war a def yépp ak yi mu war a bàyyi yépp ba ba muy noppi. Moongi ware ci weeru Tabaski
Ñatti xeeti aj yi:[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Aj am na ñatti xeet:
1-Ajug tamattuh
2-Ajug qiraan
3-Ajug ifraad
Umra[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Umra yitam sunna la benn yoon mook Aj ñoo nuróo lépp waaye boo doxee safaa ak marwa umra jeex
Faratay AJ[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Aj ñeenti farata la am :
1 yéenee Aj (nawaytul-hajja wa 'ahramtu bihii lill-Laahi tahaalaa)
2 tawaaful ifaada
3 dox diggante safaa ak marwa
4 taxaw arafa.
SUNNAY AJ[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sunnay Haj fukk ak ñaar la:
Am na ci ñeent yoy ñi ngi ame ca armal ga:
1 sangu gu jokkook armal gi
2 rafle ci lunu ñaw 3 solub ñëkk akug làmbaay aki dàll 4 labayka.
Tawaaf gi am ñeenti sunnaam : 1 dox gi 2 foon gi doj wa ci loxo walla gimiñ 3 ñukk gi ci ñatti tuur yu njëkk yi 4 ñaan gi ngay ñaan ci tawaaf bi.
Dox gi safaak marwa it am ñeenti sunnaam : 1 foon doj wi bu dee daa juge ca jàkka ja jem safaa 2 ag yeegam diggante safaa ak marwa 3 gaaw gi niy def ci batnu masiil 4 ñaan gu amulub àpp gi ngay def ci kaw safaa ak marwa.
Bañ na ñu[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bañ na ñu lool nag ku Aj ba dikk mu di ko darajawoo walla mu di ko tuddoo di ko dolli ci aw turam, walla mu defe ne gëne na ko (Aj gi) kenn ku ko deful. Na ko def ngir Yàlla rekk, niki muy tuddee Yàlla ak a Julli ak a Woor ak a natt Asaka ngir Yàlla. mu xam ne Aj itam ak yooyu ñoo yam kepp ci ku mu war. lu waay di def na ko def ngir Yàlla rekk ngir lu dul Yàlla ak neen la.


text:
Écrire en Afrique francophone ou l’impossible innocence
Mots-clés :francophonie, Afrique, Littérature francophone
Résumé
Extrait – Français:
« La question linguistique est si omniprésente en littérature africaine qu’elle mériterait un examen en profondeur auquel nous n’aurons malheureusement pas le temps de procéder. Qu’il suffise de faire ici un constat tout simple : l’Afrique est le seul continent où les poètes, romanciers et dramaturges s’expriment dans une langue incomprise de leurs concitoyens. Il s’agit certes là d’une situation imposée par l’Histoire mais cela ne la rend pas moins absurde et choquante. ..
Et à ceux tout aussi nombreux qui s’étonnent que j’écrive en wolof, dans une langue quasi exclusivement parlée au Sénégal, je demande toujours pourquoi les Grecs, les Albanais et les Hongrois, moins nombreux, auraient ce droit et pas moi. Et les Afrikaaners d’Afrique du Sud ? La collection "Céytu" que des amis et moi-même avons créée - elle traduit en wolof les chefs-d’œuvre de la littérature universelle - montre qu’à la différence des humains, toutes les langues se parlent entre elles, qu’aucune ne prétend réduire les autres au silence. »
Wolof:
Amul kuy yëkkati sa kàddu, wax ci mbirum ladabu Afrig te amul ku la laaj lu tax bindkati Afrig yiy dumóoyu làmmiñ yiñ nàmp, di fent seen i téere ci làkki jàmbuur. Laaj bu am soloo, waaye ginnaaw waxtu wi danoo dab, dunu mën a xóotal tontu bi tey.
Lii daal moom wóor na : ak ni àddina siy tollu yépp, sunu Afrig rekk ngay gis ay bindkati taalif mbaa téerey nettali mbaa kilib yuy jëfandikoo ay làkk yoo xam ni, daanaka kenn ci seen askan mënu leen a jàng. Dëgg la, defuñ ko ci seen coobare, ay doxandéem a leen jaay doole cay jamono, ñu dem ba seeni làkk réer leen, ñu xalaat ne amatuñ pexe. Waaye taxul ba tey mu nekk lu xel mën a nangu, ku wàcc sa and yaa tooñ sa bopp, amoo looy lay.
Moonte bépp saa-Afrig bu fas jom, jéem cee wut pexe, ñu ni la : "Moo yow, loo xewle bay bind ci Bàmbara walla ci Sénufo walla ci Moore ? Ndax sa yaram neex na...?"
Man mii di wax ak yéen tey, li ma xéy bés tàmbalee fent ay téerey nettali ci kàllaamay Kocc, jëmbat ci fulla, jaaxal na ñu bare, ñu naan ma lu la ci xiir, làkk woo xam ne daanaka seen Senegaal gu tuuti googu la yem ! Ñooñu nag, lenn rekk laa leen di tontu : lu waral bindkati Albanie yi walla yu Grèce ak yu Hongrie, ay réew yu Senegaal ëpp i nit, am sañ-sañu fent ci seeni làkk te man dungeen ma ko nangul ? Afrikaaners ya fekk baax réewum Afrig bëj-Saalum, nag ? Kan moo am fitu aaye leen ñu jëfandikoo seen làmmiñu bopp ?
Te, nag, boo ko seetee bu baax, ñiy waxe noonu, seen gis-gis a gàtt rekk. Li ñu fàtte moo di ne téere dees koy bind ciw làkk, tekki ko ci weneen. Lu fi yàgg la. Looloo tax maak samay xarit ñu sàkk càllala gin duppe "Céytu", di tekki ci wolof téerey nettali ak kilib yi gën a ràññeeku ci ladabu démb ak tey, fépp nag ci àddina si. Duggewun ko dara lu dul biral ne bu dee doom-aadama yi dañoo bëgg a dëkk ci xuloo ak tongante, làkki askan yépp, ñoom, amu ci benn bu jàpp ne moom rekk lañ war a dégg baatam : li ñu xam mooy wegante, lal waxtaan, di kaf sax ak a ree niy doomi-bàjjen...
Références
N/A


text:
Ku waaruwul ci doxinu miim réew, saw doxin dina la waari ëllëg. Ku yéemuwul ci jëmu gaal gii, teeru bi dina la yéemi. Bees fobulee ci joowu yi joow ngir soppi jëmu gaal gi, nóoxóor yu ñuul yi dinañ joow yóbbu la, yaak say mbokk ak i xarit, wànteer leen ci nóoxóor yu weex yi. Su booba dinga yëngal bopp, màttu, wiccax sa baaraam naan “su ma xamoon…” Waaye, réccu day fekk jëf wees. Ndax dingeen bàyyee gaal gi nóoxóor yu ñuul yi, ñu joow jëme nu ca sëg ya ? Senegaal, seen gaal la, ñoom, am sunu gaal… ?
Senegaal mooy réewum diine joo xam ni, ngëm dëgg feeñu fi fenn. Bëccëg, ku la ci ne “Yàlla nee na…”, “Yonent bi nee na…”, “Sëñ bi nee na…” bu la fenulee ngir naxee la ko yit, guddi mi ngiy njabarlu. Te li mu koy dugge mooy liggéey nawleem, yàq diggante yi, wut alal walla nguur, walla bëgg a siiw. Senegaal mooy réewum diine joo xam ni, bés bu nekk ñu tagg Yàlla, tagg Yonent bi, sargal Mag ñu baax ñi te kenn jéemul a roy ci ñoom. Senegaal a bariy jumaa, jàkka ak i taalibe, waaye Senegaal a bariy naaféq. Senegaal a bariy xew-xewi diine ak ñiy woote jàmm, waaye Senegaal a bariy waabajiiba. Moo ! Askan wu làmboo jikkoy naaféq ak melokaanu waabajiiba ban xeetu njiit la yeyoo ? Waaw, askan wu fase ngor, gàddaay dëgg, dëddu njub, suul fullaak faayda, ban xeetu njiit la yeyoo ? Ma laajati, askan wu sol mbubbu kàkkataar, dëkke fen, wor ak sàcc yan njiit la yelloo ? Yàlla ku maandu la. Moo tax it, lu waay rendi, ci say loxo lay nàcc. Nan dem rekk…
Senegaal ngay fekk askan wu dëkke ŋàññi ay njiitam, ci diirub juróom-ñaari at, bés bu nekk ñuy xultooka ñaxtu. Waaye, bés ñëw, bésub dibéer, askan woowu tànnaat yooyii njiit, tegaat leen ci boppu gaal gi, ñuy joow, jëme gaal gi fu leen neex. Nu dem rekk…
Senegaal bokk na ci ñaar-fukk ak juróomi réew yi gën a torox ci àddina si. Dëkkuwaay bu baax amu fi, luyaas bi metti na lool, xiif ak mar ne fi ràcc di bëgg a rey askan wi, ndóol waxi noppi, ku ci feebar dee ndax ñàkk loo fajoo walla loppitaan yu rafley jumtukaay. Njàng amatu fi waxatuma laak xéy, añs. Moone de, fii ngay fekk ay njiit yiy tabax i taax yu kowee-kowe, dëkk ciy kër yu réy te rafet lool, di dawal ay oto yu yànj ba jaaxal la. Ku ci ab yoo màtt, nga jël roppëlaan, naan yaa ngay fajooji Tugal. Rax-ci-dolli, seeni doom di jànge bitim-réew, ci daara yi gën a baax te siiw, ay daara yu ndongo ya xamul naka la ñuy waxe ‘’gereew’’. Njiit yooyu, ñooy jël alalu réew mi tayle ko Tubaab yi, di pasar-pasare xaalisu askan wi, di ci gundandaat ak a ndagarwale ca Soraanoo, Garaŋ-Teyaatar, làmb ja, ci yeneeni xew walla ciy mitiŋ. Bu wote jotee, ñu jël ci as tuut, di ko jënde askan wi nga xamante ne, lu jiin Njaag a, te mooy Njaag. Waaw, ndax sagaru junni, benn piisu waks bu fuyuŋ-fayaŋ, walla saaku ceeb jar na ngay jaay sa ngor ? Nga ne ma ? Sa alal la ?
Newuma la déet de, waaye nan demati rekk…
Senegaal mooy réew moo xam ne, Njiitu-réew mi lu ko neex def. Saa bu ko neexee mu jàpp kii walla kee, dëkke fi tëj ak jaay doole guddeek bëccëg. Bu wote jotee, askan wi tànnaat ko, teg ko ci jal bi. Ngan ne ma ? Naataange la la dig ? Walla la la digati…?
Ayca nu dem rekk …
Senegaal mooy réew moo xam ne, ndaw yi amuñu liggéey. Waaye, foo leen fekk ñoo ngiy werante ciy mbir yu ñàkk faayda : film, tiyaatar walla futbal. Doo gis benn ndaw, muy góor walla jigéen, bu nangoo yedd boppam, soppi jikkoom. Janq jaa ngiy mébét doon léttkat, ñawkat, woykat walla fecckat. Ñi ci yées, dem bay cagatu naan dañuy daan seen doole. Waxambaane bi moom, di ñefe ngir doon mbër walla futbalkat. Ñi ci gën a ñàkk faayda ñoom, rusuñu doon i woykat, fecckat, tëggkati sabar wallay taasukat. Ñi ci yées, di dogaale jaamu Yàlla yi, ngir nangu seen alal. Nga ne ma ? Tëgg ak fecc ci sunu aada la bokk ? Waaw, kon daal tëgg ak fecc a nuy jëme kanam ?
Waaye baax na, nan demati rekk…
Senegaal mooy réew moo xam ne, làkku jaambur lañ fiy jàngale ak démbu doxandéem. Kenn jàngalul xale yi ngir ñu mënal seen bopp, gëm seen bopp, moom seen bopp. Waaye, dañ leen di jàngal ngir ñu doon i jaam yuy tàllal loxo. Nga ne ma ? Sunuy làmmiñ réew mënunu cee tekkee ? Yaakaaroo ne ki la wax loolu dafa laa yab ? Yaakaar nga ne teg na la nit Njaay ?
Waaye nu dox dem rekk…
Senegaal mooy réew mu bari alal te askan wi jariñoowu ko ; réew mu bariy àttekat te amul yoon ; réew mu ñépp bokk, ay sàmba-allaar aakimoo ko di ci def lu leen neex. Senegaal mooy réew mi nga xam ne, foo dem ñu ni la “waa réew moomoo neex xel ! Ñoom kay, kuy wut xalaat bu rafet, gaawal ganeji fa.” Nga ne ma ? Dëgg la ! Dëgg piir sax ! Fii daal, ku ëpp sa moroom doole wan ko ko. Moo tax it, ku yeboo jéem a muus, di jëfandikoo sam xel ngir jël sa wàll ci toŋ-toŋ bi. Loolu doŋŋ la, nag. Bu nu kenn rey ak wax ju bare. Politiseŋ yi loolu lañu nànd bu yàgg, kon lu may tere def ni ñoom ?
Léegi nag, àgg nanu.
Nanu wax ak ndaw yi. Ndax kat, ëllëg, seen ëllëg la. Ndax warees naa seetaan lii di wéy ? Senegaal, seen gaal la,ñoom, am sunu gaal ? Li wér te wóor mooy, sunu gaal gaa ngi daw ni gaalu dof ci géej gu sàmbaraax. Jot na askan wi yeewu, nangu joowu yi ngir jubbanti gaal gi. Ndax kat, gaalu dof du teer, walla bu teeree yit, teeri ci loxoy nóoxóor.
Paap Aali Jàllo
SENEGAAL, SEEN GAAL LA, ÑOOM, AM SUNU GAAL… ?
Ku waaruwul ci doxinu miim réew, saw doxin dina la waari ëllëg. Ku yéemuwul ci jëmu gaal gii, teeru bi dina la yéemi. Bees fobulee ci joowu yi joow ngir soppi jëmu gaal gi, nóoxóor yu ñuul yi dinañ joow yóbbu la, yaak say mbokk ak i xarit, wànteer leen ci nóoxóor yu weex yi. Su booba dinga yëngal bopp, màttu, wiccax sa baaraam naan “su ma xamoon…” Waaye, réccu day fekk jëf wees. Ndax dingeen bàyyee gaal gi nóoxóor yu ñuul yi, ñu joow jëme nu ca sëg ya ? Senegaal, seen gaal la, ñoom, am sunu gaal… ?


text:
Awa
Ci làkku ibrë (חַוָּה) la tur wi jóge. Awa mooy ni ñu koy waxe ci Lislaam (حواء, Hawwa). Ci angale ak ci faranse mooy Eve. Turu jigéen ji Yàlla jëkka bind la. Ci faaru Aadama la ko Yàlla bindoon. Danuy gis jalooreem ci Ge 1:27-30; 2:20-4:2,25. Ci Injiil feeñ na ci 2Ko 11:3; 1Tim 2:13.
Ci Lislaam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Awa ak Adaama sunu Boroom Moo ngi nuy nettali seen i bir ci Alxuraan, awa di Soxna ci Aadama, doon wéttalam ak noflaayam.
Alxuraan a ngi naan: 35. Ñu wax ne ko : “Yaw Aadama dëkkal ci àjjana yaak sa soxna, ngeen di fa lekkee na mu leen neexee, ca fa mu leen soobee ; te bu leen jege garab gile : kon dey ngeen bokk ci way- tooñ ña”. [Saar 2: Nag Wa]
19. “Te yaw Aadama, dëkkal yaak sa soxna, Àjjana ; lekkleen yéen ñaar fu leen fi neex ; waaye buleen jegeñ garab gii ; su amee, ngeen tooñ.”
20. Séytaane jax-jaxal leen ngir mu feeñal ca ñoom ñaar la Nu leen nëbboon - ci seen cër - mu ne leen : “Seen Boroom terewuleen ngeen jegeñ garab gii lu dul ne Dafa bañ ngeen nekk ñaari Malaaka walla ngeen bokk ca ñay dund fàwwu [duñu dee] ! ”.
21. Mu waatal leen, ne leen : “Man dey damaa bokk rekk ci ñi leen di laabire”.
22. Mu tegtal leen cig wor. Ba ñu mosee ñoom ñaar garab ga, la seen pëy daldi feeñ ; ñuy witt di tafoo ay xob ca Àjjana. Seen Boroom woo leen, ne leen : “Ndax terewuma leen woon garab gii ? Te it wax leen ne Séytaane seenug noon tigi la ? ”
23. [[[Aadama]] ak Awa] daldi ne : "Sunu Boroom, tooñ nanu sunu bopp. Soo nu baalul, yërëm nu, kon dananu bokk ca ñu yàqule ña”.
24. Mu ne leen : “Wàccleen, ku ci nekk di noonu ka ca des. Suuf si, am ngeen fay dëkkuwaay ak i xéewal ab diir.” 25. “Fa ngeen di dunde, fa ngeen di faatoo, fa lañu leen di génnee [ngeen dekkiwaat].”
[Saar 7: Dig Wa]


text:
Pàppaaya
Pàppaaya ñu ngi koy fekk lu ci ëpp ci fu bari ndox. Bu dee ca Senegaal bari ca fa ñuy tudde ñaay bi ak ca Kaasamaas.
Melo wi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Guddaayam dana toll ci 3 ba 7u met. Mu bokk ci njabootu dicotylédone bi nga xam ne seen i wànqaas lu ci ëpp day taqaloo. Dundam ci kaw suuf nag, taxu koo yàgg lool diggante ñatt ba juróomi at su bare ba bari waaye ci at mu njëkk mi dina tambalee am meññeef. Te booy dagg wànqaas yi, diir bu gàtt mu tàmbalee amaat yaneen i wànqaas. Ag ndombaam nag da mat 20i sàntimet . Yaram wi yenn saa yi mu yor melo wu nëtëx yenn saa yi mu yor wu baam. Xob wu rëy lay yor wow manees na cee uppu.
Njariñi paj yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Boo amee liir buy sank muy seere dangay jël ñam wi ci biir nga nal ko di ko ko jox kudd gu ndaw dana dindi seere bi. Bu dee mag mu jël genn wàllu kaas. Ñi am jafe-jafey reesal buñuy jël doom bi ba la ñuy tëdd dinañu reesal ni mu ware. Ku am dagg-dagg bu bees bu jëlee xott pàppaaya wu xaay wi teg ko ci dana tax dagg-dagg bi gaaw a wér.
Paj[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ku am bopp buy metti bu jëlee xobu wi tiimale ko ci taal bamu xaw a tàng mu takk ko ci bopp bi bàyyi ko bamu sedd ci dana ko saafara. Naka noonu day faj pëyiis ak epaatit ak sëqët.
Nataal yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Turu xam-xam wi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Carica papaya


text:
Ndajem Berlin
Ndajem Berlin mi ngi am ci 15 diggi tabaski 1884 au 26 diggi gamu 1885.
Réewi Tugal yi tàmbali nañu di sanc Afrik, maanaam di ko koloniise, ay réeroo nag daal di tàmbalee am ci seen biir ñoom waa Tugal yi, yoy xaw na leen a yobbu ci ay xare, loolu mooy li xewoon ca Isipt atum 1869 g.j, ndax kat Faraas ak Angalteer, ku ci nekk daa bëggoon a teg loxo ci yonalub Suwes.
Ca Tiniisi, Faraas ak Itaali xat-xatloo nañ fa ngir jéem faa teg tànk.
Ci mbalkam Kongóo (bassin du Congo), (diggu yaxantu bu mag bi) ag xëccoo amoon na fa ci diggante Faraas, Portugaal ak Buurub Beljik ngir féetewoo ko. Ngir tee xare am, njiitul Almaañ li di Bismark daa woo woon kilifay réewi Tugal yi cim ndaje ca Berlin.
Réew yii nag ñooy : Faraas, Angalteer, Beljik, Almaañ, Poortugaal, Ispaañ ak Itaali… Liggéeyu ndaje mi nag wéy na ñatti weer (la ko dale ca diggi tabaski 1884 ba diggi gamu 1885 g.j). Ndaje mii jël na ay saxal yu am solo :
- Saxal ponk yi ñuy sance (coloniser) sancu yu bees yi. War na ci aji sanc ji (le colonisateur) bu bëggee sanc am réew mu waajal ab xare ( armée) yëggal it yeneen réew yi nar gi mu nar loolu.
- Sañ-sañu yaxantu ci kaw dex yi.
Ndaje mi nag bàyyi na fi ay ngérte (résultats) yu naqari: réew mu nekk di njëkkantee teg loxo wàll gi gën a rëy ci Afrik, ngir ragal ay dëkkandoom di ko fa xatal. Lii moo doonoon tàmbalig rawante gi ci wàllug sanc. Ci atum 1900 (maanaam bi ndaje mi amee ba am fukki at ak juroom) la mbooleem suufi Afrik yi rot ci ŋëbug waa Tugal yi.


text:
Geum Geum Lyrics by ONE LYRICAL
Nitt ku né akk kila y’Allah may
Nangul ndax moy may
Del diokhé azaka muslim bul nangu nay
Gëm gëm tere nala baayil
Bul saalit bay jaayou
Ma sœur bul jaay sa ngor ndax gore lagn lay fay
Woyof sër ba melni barbare
Soxla wuma xam sa jaar jaar
Da nga dem ba magg xam ni life da tar
Non Comme que legui nii la xaaral ma moytu quelques bakaar
Y’Allah né na togn len ma baal na len (Baal na len)
Nangul doggal y’Allah buur bu baax la (la la)
Nangul doggal y’Allah buur bu baax la (la la)
Keulé am yow amuloo tax nda toog di xoole
Nénga dafa bari doole tax mënu len bokk ndab oh non non non
Mon frère yow geumulo di nga jog ci neew di doole
Joggeul utti loo def ki ngay gné dafa ligeey mu fègn ci moom
Gnaani waajur sakku ko mu fajj sa aajo
Defkat nga te gnaano deelu kaso
Li lay fèess ci xel mi sa weursëg ding ci nga jot
Dessinel sa adina yor baguette bi yay Picasso
Bagnal ku reetaan
Goorgorlul bañ kulen daan
Xoolal ci say maam
Fayal bor bi teureul Souleymane
Té Nitt du bagn ngànt
Y’Allah né na ma dooli ngen sànt
Wara weur di waliyaan ci kop ngay naan
(Joggeul célébrer)
Nangul doggal y’Allah buur bu baax la (la la)
Nangul doggal y’Allah buur bu baax la (la la)
(Gëm gëm)
Dara jòmb la, dara jòmb la, dara jòmb la my nigger
Dara jòmb la, dara jòmb la
Boul gnaan ken boo jengoo jiite
Boul gnee ken boy hustle yigo
Milliardaire mba Rest In Peace ma
Gisteul bee fègn ci sen ay jikko
Dara jòmb ma, dara jòmb ma, dara jòmb ma my nigger
Dara jòmb ma, dara jòmb ma
Gis sen intérêts tax ngen feel ma
Mine na fen da ngen di jouer film
Ay naafeq gno rax sen biir
May 10e dan may sen ceinture noire
Por El Dinero music
Por El Dinero music
Reyal say noon nga teg sa bopp
Sa échec moy bagn beggeul sa papeu
Da ngay dem fay son nga jeul say ventes
Sa ngeureumu yaay moy guddal say fan
Ngeureum‘ag gëm gëm rekk mo gnu andi fi
Ba tay gnu taxawal sunu entreprise
Watch Video
About Geum Geum
More ONE LYRICAL Lyrics
Comments ( 0 )
No Comment yet
You May also Like
Get Afrika Lyrics Mobile App
About AfrikaLyrics
Follow Afrika Lyrics
© 2022, We Tell Africa Group Sarl


text:
Xarefulwoon
Xarefulwoon (di tekki lees manatul a xar, di ci fr Atome), baat bi Seex Anta Jóob a ko tëgg te mi ngi sukkandiku ci bu njëkk li ñu foogoon ne mooy xaaj bi gën a tuuti bees manut a xaraat bu ab ne-ne, (manees na koo tudde it fepp (mi doon tuutalug pepp "peppu suuf as feppu suuf") muy lu bawoo ci ngéru xeltukat yu waa-gires yu yàgg ya. Mooy wàll wi gën a tuuti ci bépp cër bu nekk ci dénd bi buy wéy di yor màndarga yu simi yu la mu doon, ci yeeneen kàddu, soo ko xaaje du nekkati wenn wàll wu ne-ne wa mu bokkoon laataa xaaj gi, beneen xeetu ne-ne lay nekk.
Ci mujjug ati 1800 (ak wuññig mbëjfepp) lañu biral ne xarewulwoon manees na koo séddale, ndax li mu doon, moom ci boppam, lu cëroo ay wàll-wàllaan yu bari yu gën a ndaw (baatu ronxarefulwoon loolu lañu ci jublu).
Faramfacceb xarefulwoon mooy faramfacce biy wax ci melokaanu ne-ne yi, di dëggal ne bépp ne-ne ay bennaan ñoo ko cëroo te ñu leen di woowee xarefulwoon, ñoom ñooy dajaloo ci benn anam bi nekk ne-ne bi. Bii faramfacce ñoo ngi koy man jëfe ci ne-ne yi nekk ci nekkiin wu wow, yullaakoon ak wu gile.
Ab xarefulwoon mi ngi cëroo ab saalu xarefulwoon, bu am ay yani mbëj yu baax, ak ay mbëjfepp yu am yan yu bon te di wër saalu xarefulwoon bi di wëndeelu ci anam gu nosoodiku. Saalu xarefulwoon bi mi ngi cëroo ay feppsaal, yu doon ay wàll-wàllaan yu ami yan yu baax, ak ay feppmaandu, di ay wàll-wàllaan yu amul yanu mbëj. Ab Saalu xarefulwoon di na am lef wu ëppee ab mbëjfepp 1800 yoon.
Màndargaay wàll-wàllaan yi ne ci ab xarefulwoon:


text:
Mame Coumba NDOYE
(Litax ma def taalif bii dama ci juplu feeñal Cërëp Soxna sii addina rëëre ak soñña mbokki taalibe yi ñu xeeñtuw Mbirëm Ba wanep ligeeyëm Ndax doyna addina royuwaay.....
1) Ma jeema juk , dellooti mbattu ndaala
Njukkël Ka ap , Cërëm ba rëy Ca YALLA
2) Yonen Ba moo , feeñal rëyup Dayoomba
Tiisluk demam , te yeemu lol ca Yenba
3) Kon ku di xelllu , tey xalam , di xamle
war Ngaa fesël , Mbaax , jikko yam aandaale
4) Leerak Yonen , deeñca ko , doyna tiitër
Rawatinaak , Ndaw Lifi gën , tey joxe cër
5) YALLA ko yar, tannako tam laabal ko
Jël Maam Limaamu Laay mi gën deenkaatko
6) Mooy Cumba Ndööy , Mi ñep xam , ci Jagata
Ngir joxe ñam, terle ni Maam Amiinta
7) Tab gaa waral , MDoomam Ja daan , fa tektal
Kepp ku xiif, muy dëkke , leel leek naandal
8) Moo farlu woon , ci dikle yiw , tey dimbële
Mboleem Jigeen , luy xeewëlit , muy sëddële
9) ku nawlu woon , Yaakaaru woon ci ak yiw
Du lor , dukuy xalaata jëm ci ak moy
10) Daan jaamu rek, ba naafilaam di farata
Ba buur dëkooko , mayko sangup Maam Farmata
11) Dëkkeena YALLA , Bam dëkköö ko , Falko
Muy sangu Kuy , Jigeen ju jak, Sargalko
12) Gëëj Mbambulaan , bay fees di fuur ci xam xam
Dawal sangam , Ba laxxa ndam ak ngërma ndeem
13) Ken musta gis , muy foñ , di jaambat , baa xun
Nangu la def daabaam , batax neexul sëën
14) Muñëk , Woyof , labiir la xambe woon njël
Ku yëëne Taac , gëneel de , dingfa dem jafal
15) Mbayam mi tay , soontu na lool , bay jaayu
Mootax Ba Buur , Sampalko xeeti raayoo
16) Jaantup ngërëm, ci moom la gaaña leerlu
Di niiru ndam , tanneef Ya daanfi seerlu
17) Budul konak , Maam Cumba mii mat taara
Fu rëëwmi jëm , ni kon dugup di baara
18 ) Xam ngeen ni mak , nekkul ci at yu yagga
Booy natt mak , seetko ci mat ak yegga
19) Mooy tax nga xam , fii soxna Cumba tollu
Ci reewmi ak ci diiiné , day Ku doylu
20) attam yuneew yi , teewu koo raw gaaña
mat ga ca moom , moo jaaxaloon way xam ña
21) Jaambaar ju xëy , ci ap sangam mu sasko
Fu saswa jeexe , jaajëfam ja dapko
22) leek leek nga gis , baykat bu wacc njolloor
Tefum taxaw , jawriñ ja yeene kay döör
23) Maam cumba nak , pasteef ga ak njambaar ga
ñoo rafetal , mbayam ma ak laabiir ga
24) te lako war , ci diine ak kërëm ga
yaxxunuwoon , wormaam ga ak ngoram ga
25) wormaam la fop , feetalekook Boroomam
Ngor nga ladaan , jëflënte ak moroomam
26) Loolooko may , sangam ba xëy gërëmko
Buur YALLA yit gërëmko faw , farooko
27) Du Maasu ken , Tanneef lawoon, royal mako
Doon Jeek bu jak , Raw göör ña , Buur dollil nuko
28) Yërmande ak Ngërmande ak Jeggal ga
Ci Barke Sap Soppe Madoon Donoom Ga
29) Julli Ci Moom SaHaaba yaak Ngertëlma
Muccëlnu baalnu maynu xeewël jamma
30) Ñu aanda ak Libaas besup payoor ba
Te dëkki ak wayjur Ya neegi Tuubaa
Mercredi 07 MuHarram 1439 H
27 septembre 2017
Zone contenant les pièces jointes


text:
Ay jumtukay
Féeňtek ligeeyu li jëm ci wallu ňam ci adina bi yëpp bokk ko,te nga xamni li ci ëpp doole mi ngi fetewoo ak ňii di way jëfendikukat yi ak ňi ci ligey, boole ko ak sosuk sëk yi ci biir reew yi, naam xàll na ay yoon yu baykat yu mag yi mëna jafandu waye tek na ňeneen ňi tamit ay jafeň-jafeň, gënja feeň ci neew ji doole yi ak ňi nguur gi dëddu. Nooraani bi baykat yi di def jëm ca taax yi mooy indi koom-koom bu jigeen ňi di dooleel ak mbay mu fetewoo ci taax yi.
Loolu ňu lim nak moo nara indi ay jaxasoo ci mbay mi ak baykat yi ci reew yu neew doole yi. Looloo waral ETIC di gënna farlu ci di jeema dimbali baykat yooyu ngir ňu jott ci xibaar yi jaaraleko ci xarala yu mùjj yi. Ci wall woowu nak li gënna am solo mooy xamme jumtukay yi mënna yombal te yesal tas xibaar yi ci bërp yoo xamni ňi ko genna yitewoo seen jang soriwul.
Jumtukaayu jokko yi
Amna ci ňètti jumtukaay yu ci am solo lool. Been bi di ràjjo yi,gënn ca am solo di rajjo gox-goxaan yi, beneen bi di telefon portaabal yiak, ci yeenn dêkk yi, internet bi ndaw yi ňu yooni di jëfëndiko.
Siwal walla jalale xibaar
So deep taskatu xibaar ci rajjo gox-goxaan yi te nga bëgga jalalep xibaar mun nga ňu jott fi.


text:
Castellano – Árabe – Búlgaro – Inglés – Francés – Portugués – Rumano – Ruso – Chino – Polaco
Santru Juumtukaay ngir Njàŋgum Caada yu Duggënte – ci Aragon (CAREI) santr la bu Bàŋqaasu Njàŋgale, Caada ak Tàggat-Yaram bu Guwernmaa wu Aragon taxawal ngir jàŋgalekatu Aragon yi sukkëndiku ci ngir dalal ak dugal ñi jóge bitim-réew ci njàŋg mi te wéer ko ci duggënte caada. Lii teg la ci ëllëg, bi nga xam ni moom rekk moo fi sës, te ngeen war ci bookk – xam ni ci ni ñu gise njàŋgmi, mëneesna tabax ëllëg teg ko ci wutum ndaje ak jaxasoo yi ñuy jëmële ci dundu mbooloo gu gënë dëgërël moom-sa-bopp, gënë yemale te gënë jappoo.


text:
(8) Bi Bismi Laahi ma deeti woy Madiné
BISMI LAAHI RAHMANI RAHIMI
Bi Bismi Laahi ma deeti woy Madiné
Wolof la may mottalikoo saa yééné
Tey ba ëllëg nuy wuyu Maam Limaamu
Moom ki nu woo ci ngir mi, ngir nu jaamu
Al Hamdu li Laahi, nuy sant Buur ba
Jaglel na nu sang, tabeel ndijoor ba
Séydi Limaamul Mahdiyu taabeem ga
Jéggi na waame, raw ginnaxu gééj ga
Dogoonkoon ak Mahdiyu laay mi woote
Kuy jééma leeral mbir mi yaa koy wuute
Waxtu wu jot nu jàpp, ken du tiimoo
Lottal na Lawliya yi, noo ko moomoo
Sikkar guddéék bëccëg ni riiru gééj
Yonnent jagoo nay juñjungn du ndiij
Nu sant doomi Alsaan ak Seyni
Moom ki nu woo ubbil nu yoonu diiné
Moo jëkké fi lakkal xaleel yu tuut yi
"Wal ixtixaadi sawjan lil banaati"
Ponki julléék njapp mi ngeen màggaale
Fu ngeen fi jëm, Yàlla di seen àndaale
Goor ak jigéén, mag ak ndaw xaleel
Jaamu gi, noo si maase, naaj ak teel
Ku Yàlla yonni, noo ko mos ni siiw
Loo wax nu woolu, dootu nun di beew
Bu leen werante, baatu goor gi siiw na
Nit ak jinnee ko déggandoo te woor na
Baay Laay ne "Aajibuu daaya Laahi"
Muy wax ja woon ca yaa Rasuulu Laahi
Moom bés bu ne mu mel ni gan, nuy teeru
Ñi gëm te woolu saa su jot ñuy waaru
Mbooleem sëriñ si, raw na leen si waare
Tereek a digle, lii la Njool ma doore
Mbooleem ku fuy teyteyluy laaj, déggoon na
Waxam ja démb, tey donnaam ja teew na
"Sayaaratun daabatun Ruuhu Laahi"
Yàllaa di tax nga war ko waaw wa Laahi
Gis texe, maa le seeru, man kañ naa la
Gëm mucc, weddi alku, woolu naa la
Yaa wax nu dégg, jëf nu gis, mbër waadaa
Wuutewulaak doomi Maryaama Soodaa
Diggënte Beyti Maamur ak Yaraax
War nga fi daaba, muy ju gaaw, du xoox
Jub nga Yaraax, labbe ya doon la teeru
Sa làmpi leer sëggël na leen ñu yiiru
Nga wàcci war Maanatu Laay jëm Yoof
Jullee fa Njool ma, boole doom ya uuf
Say "muxjizaat", lottal na gaa ñay séénu
"Wa lan yaruu mislu ka yaa lamiinu"
Ku mos di weddi, yaa ko won mu seeru
Ku fuy tëbëntu ngay jiñax mu jooru
Kerook ba Maam ñibbee fa Jàmmlaahi
"Xad hayaru ashaabau fi Laahi"
Déelé bi suuf ak asamaaw yi ñoom
Jooy na ñu Njiin, jooyi guneek seen maam
Gééj ga di jooy, rongoñ yu tey yu neex
Ku sëgg naan, ba siggi waaru giix
Fekkoon nga mbooleem gëm yi jooy ba jééx
Sab taxawaay tax na ba seen xol fééx
"Ibnu Asan Séydinaa Limaamu
Abu Issaa Ruuhu Rabbil xadiim"
"Man xaala ajibuu daaya Laahi"
Amul keneen ku wax waxam wa Laahi.
"Wal mujrimiinal musrikiina naaluu
Xusraanu inda diina kum maxfuuluu"
Bu leen ragal keneen ku dul Ilaahi
Ak Yonnentam ba doomi Abdalaahi
Mbubbum ragal, Yàlla fu gën baraaya
Moo gën sujéé ka dox di bif daraa ya
Ruuhu Ilaahi, kiy donoy Rasuulu
Ibnu Imaamul muntasar, laa woolu
Ñay mbër ca Yàlla, seeni yan nga boolé
Saa sépp man, dinaa la ñaanal doole
Abaabakar, Umar, Usmaan, wa Aliyu
Yaa boole seeni mey di jiite gaa ña
Kuy jééma gotti saa mbër it bul naagu
Ndax wéqu weén tereetul ñay wa daagu
Ña wuyuwoon Yonnent ca ba mu woote
Mu japp gaa ña, boole xol ya footéé
Ku fuy tëbal ci Yàlla jii jamano
Na gëm dogal ba, mbaa du weesu daanu
Ku weddi alku, doonte "lawliyaawu"
Nit ak jinné si yam, na ngeen si yeewu
Yàllaa ma yonni, moom la wax fa Yoof
Ba Njiin jibéé la bokk yépp keef
Ñu naan ko wax ji réy na yaa Limaamu
Mu yékki baatam ba ca kow, ñu yéému
Jàngul, bindul giseesu fook i tééré
Xam xam ba cab dënnam xajul ci tééré
Yonnent bu Yàlla yonni lii la waare
Ndaw ñaak jigéén ña gëm, sëriñ sa réér
Lu ngeen fi deeti jang, safara yay na
Léébu wolof lawoon ca yàgg, feeñ na
Feeñoon na Màkka gaa ñu baax ña booloo
Sette waxam ja, muy ju woor, ñu wooloo
Am ca ñu jomlu, gantu ngir kiñaan
Ku and ak ñooñaa déég ba doo ca naan
"Xafadta diini kufra Ruuhu Laahi
Abaa ka mursalum fi diini Laahi"
Ma wax la tuuti fii ci say jalooré
Ba gaa ña dégg, Saaba yaak kay seere
Tabeek soxar la mbër yi mos daan boole
Kuy bañ ci ngir mi, ñoo ko daan yan doole
Yàlla la fal "Aamiral muuminiina"
Ku weddi fii sa wax, jëfam ja neen na
Sa tur a jiit sa taxawaay ci dun bi
Deefu la jaawaleek keneen ci gééw bi
Baay Laay rafet na diine, Njiin du maas
Ku weddi, sàngutee fa Maam Libaas
"Wa man yarju illaa jinaani Laahi
Xudaamu u faxlam u Ruuhu Laahi"
Yééfér yi sax yaras na sag njaboot
Ngir Maam Limaamu Laay mu réy mi boot
Aaye na jëw, aaye na fen rambaaj
Moo nuy musël, moo nuy fajal ay aajo
Digéb Yàlla, ba ñépp daa ko séénu
Mu ñëw, nu gëm, ñi wooluwul dëféénu
Weddi mosula jur i doom yuy daagu
Mujj ga du jàmm, ngall waay bul naagu
Yonnent bu woote, layu xeet wa jééx na
Ñi dégg tey tënxëmlu seen xol dee na
Saa Maam Limaamu rafet nay malaan
Leeri Yonnent ba, moo ko sol jawaanu
"Suxakadun" sàbbaa na, ñépp naan
Mar waa ngi réy ñi gàntu ngir kiñaan
Maa woolu Séydi, ba bésub péyoor ba
Ku bañ mu am, kerook doo naani Tuubaa
Yàllaa la yékki ngay boroom xarbaax
Way ngnàññ santu leen du ngeen war baax
Li muy digël jullit, mu war ko war ma
Yal na nu man ko, moo di leeral ngir ma
Wut ngërëmam ba tàkk dib jénéér
Moo gën junniy junniy junniy dinaar
"Salli wa salliman a la dawaami
Bi man daha li Laahi fil anaami"


text:
Yaa ilaahi fa sallim
Bismi Laahi Rahmaani Rahiimi
Bismi Laahi ma door woy wu jëm ci Seydi Limaamu
Tek ca ngirta lawoy Abdulaay « Jawaadu » Yonnent ba
Al hamdu li Laahi
Maam Libaas da ne Yallaa ma yonni , maa jara andal
« Insu wal jinnu » ñëw leen nu jaamu, naani ca Tuubee
Al hamdu li Laahi
Am na waa ju ko wax, Makka seet ko, Mbay jëkk wooli
Xañtu woote ba, jëf ay sunnam ba fekk Yonnent ba
Al hamdu li Laahi
Rabbi nee sama ndaw am na muhjisaat yu ma kiy jox
Nit ña yéému ci moom xam ne maa ko yonni ci dun ba
Al hamdu li Laahi
Njiin randal na fi geej , ak di rey mbindééf di dekkal
Wax xibaar yu di ñëw, lépp am na ba nuy sànta Buur ba
Al hamdu li Laahi
Njiin du tawte ci waame , da koy gëwéélu mu jalla
Duusi gééj du ko laal , moo di « santaral » ba ca Buur ba
Al hamdu li Laahi
« Santaral » bi ci biir rééw mi lampa yepp la leeral
Sap « kurang » ku ci taalul du leer le, yaa di yonnen ba
Al hamdu li Laahi
Xabru yaa nga fa Baay laay, fuaar ba munga ca Limaamu
Ruu yi jof si na , Baay Laay waxoon na loolu ca demba
Al hamdu li Laahi
Aeropora nga Yoof , kuy “voyaase” taggu Limaamu
Ab ujjaaj du fi jok taggutil Limaamu ca been ba
Al hamdu li Laahi
Almadee nga fa Njiin , Mahdiyoo di tur wa ci baatin
Moom la tiim di “siñaale” , te naan yonnen ba ca beeñ ba
Al hamdu li Laahi
« Kapitaal » ba la Buur Yalla far « palaase » fa Baay Laay
Luy jaraafa ki buur, Yalla déj na leen fa yonnen ba
Al hamdu li Laahi
Waa léboo di xureysin ba doomi Ngor ya di ay gor
Ñoo di askanu Njiin, tektalam ba leer na fa Buur ba
Al hamdu li Laahi
Waalo yaa nga fa Baay Laay, Ajoor ya ñung fa Limaamu
Njamburaak, Bawalak Pël ya , ñepp seet si yonnen ba
Al hamdu li Laahi
Seyxu Ahmadu bambaa waxoon ne luy mbiri xééwël
Yalla déj na ka fil Mustafaa, du jok fa yonnen ba
Al hamdu li Laahi
Lan la wax, da ne « raamal waraa fi kullil ufuuxi
Nay la fadli » , Yallaa ko dèj du jok fa yonnen ba
Al hamdu li Laahi
Soo yaboo na nga gëm, soo yaboo nga weddi Limaamu
Rabbi nee ku fi kontar ndawam du naani ca Tuubee
Al hamdu li Laahi
Maam Libaas da ne woon Abdulaay samap siiwël la
Mooy layook ñi ma kontar te mooy « jawaadu » yonnen ba
Al hamdu li Laahi
Moo taxit mu taxaw naan Limaamu Laay sama maam la
Yàlla moo ko yabal, moo di mursalun ba ca sowu ba
Al hamdu li Laahi
Abdulaay ku la gis miin la , xam ni yaadi « jawaadu »
Rabbi mooy ki la fal « xawsu diiné » fii ba ca Pééy ba
Al hamdu li Laahi
Janqi Aljana, Firdawsi, yow sëriif la nu andal
Ngay badar ne ci seen biir , ma woy la ngir namma peey ba
Al hamdu li Laahi
Am nga ndam di sëriif yaa di waada yaa jara andal
Woolu ñay wu di sëf , yemtil ak « himaaru » ca ngaax ba
Al hamdu li Laahi
Yalla rus na la sakkaatu maa jinéé ki malaaka
Buuri adina , tampeel na koy garaad ca dënnëm ba
Al hamdu li Laahi
Xawsu diine ba, Baay Maamuray Ngalam gi ma yonnee
May idaaya ci Baay Laay ba woy sëtëm ya ca sowu ba
Al hamdu li Laahi
Melni Seydi Isaa doomi Baay Manjoon ja di “fardu”
Donna nab lewetaayam di “kansu nihma” ca sowu ba
Al hamdu li Laahi
Ak ku mel nikki Raan , doomi Baay Manjoon ja di “fardu”
Donna nab lewetaayam di “kansu nihma” ca sowu ba
Al hamdu li Laahi
Yaa Ilaahii fasallim , a la Nabiyi Limaamu
Gaaya sax di ko woy, am salamatan ba ca Tube
Al hamdu li Laahi


text:
https://mino.dk/covid19/wolof/#waakhtaanou-pres-tchii-ministaire-bou-rewmi-beussou-fukk-ak-juroom-neent-tchii-marts-2020
17/03/2020 //
Niit: Ministre bou rewmi Mette Frederiksen, ministre weergou yaram Magnus Heunicke, directeur tchii biir weergou yaram Soeren Brostroem, ministaire bitim rëw aak Chéfou takk-der bou rewmii Torkild Fogde.
Ministre bou Rewmi defa tiidjii waakhtaan bii diiñio leeral niata niit ñio aand aak féebar bii: Juróom fukk ak ñiar (82) ñiô teede tjii hôpitâl yii, fukk ak juróom-ñett (18) séen cas defa djaafé, ñiit yii seen cas yii defñio béta. Motakh duuñu woora meuna def louñu meun ñio waanyii waallaaté yii.
Motakh soubaa beus bou fukk ak juróom-ñett tchii wëerou marts (18.3.2020) aye wakhtou fukk bout djoté, baa beusou fanweer tchii biir wëerou marts (30.3.2020) Rewmii diina djeul aye measure yuu bées.
Lou tchii topeu moy Heunicke, Brostroem ak Fogde ñio waakh dino woora oytu léegui léegui ñio meuna xatal feaabr bii aak lou tvhii meuna topeu.
Béene niit meunoul bayi djeul wallam, lolou laa ministaire tchii weur gii yaram wakh, defa djoubal wakh tdji sii ndongoma yii.
Ministre bou rewmi neena boudeh daangaa aam khéel ñiar, ndakh daanga woora deem diner ak saa aye khaarit, kone tôgal saa keur moo geuna wôr.
Ministre bou rewmi mungi bakhlée nieup nga khamnnii douñiô djaap sii taxaawai rewmi.
Lou tchii tope moy Ministre bou Rewmi defa ladjté aye ndimbal; djaapalé ligeuy kaat yii, nii ligayal seen bop, ûsune yii, souba diina waakhtaan aak partii yii.
Ministre biitem rew neena khaam naa nii aye niit duñio meuna njiibii léugui nii. Motaakh duñio wora wuut fuñio meuna neka, baa wakhtou njii djot.
13/05/2020
Lou djogé tchii taxa way bii djogé tchii ministére bii bës bii 12. mai 2020 Danemark défa bok tchi yëw […] Læs mere… Læs mere…
12/05/2020
Niit you beuré ñju gui défar aye sën muuraay gémiñ bôp. Ministaire bou dal néena ngéen oytû lii dône aye […] Læs mere… Læs mere…
07/05/2020
Lou djogeu tchii taxaway 7. may ak Ministre bou djité rewmi Mette Frederiksen Danois yeup défnañio lou ñio meune, dii […] Læs mere… Læs mere…
06/05/2020
Bou djekeu ñi woora oytû tchii wallum COVID-19 défa yatû wône, motakh diktal bou bés, ñio meuna kham kaan mô […] Læs mere… Læs mere…
04/05/2020
Mbolo, nga khaamni défa aand ak fébar bou yombà nga khamni défay yômbal walanté COVID-19 tchii yaram, meun nga wô […] Læs mere… Læs mere…
06/04/2020
Tarixx bii dëgër na, ñuu ngui tchii yône: Ñiaar téemer ak ñéet ñjô teudeu tjibiir hôpital yii, Béene tëmér ak […] Læs mere… Læs mere…
28/03/2020
Liinga wora khaam tchii corona: Wakhtou bii défa khaawaa djafé ndakh féebar bii. Moo takh ñio geuna deugeuraal suñu taawaye, […] Læs mere… Læs mere…
23/03/2020
Lii tchii biir conference aak journaliste yii beusou bii ñaar-fuuk ak ñett tchii biir wéeru marts 2020. Miinistere bouy djiitaal […] Læs mere… Læs mere…
19/03/2020
Beusou alxamis fukk ak juróom-ñeent bii tchii biir weerou marts, Ministaire bou weerguu yaram defa djokhé kaadouam tchii djiigeen bou […] Læs mere… Læs mere…
18/03/2020
Institution bii yoor vaccine moungii laadj njeup ñio bok tchi loulo tudu (influmeter); maanam nga meun leen djaapalee tchii feeñial […] Læs mere… Læs mere…
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.
Hvert eneste medlemskab og donation styrker Mino Danmarks legitimitet og eksistensberettigelse.
Det gør en forskel og styrker foreningens muligheder for at lykkes med at skabe et lige samfund, uanset etnisk baggrund.


text:
Bismil Laahir Rahiimir Rahiimi.
Was salaatu was salaamu halaa man laa nabiyya bahdah.
Ñu fas yéeney dollee deŋkënte ak di dollee fàtleente.
Ñiŋ koy jëmële nak ci tomb binga xamne mbooleem liy yiwu àdduna ak yiwu àllaaxira ci lako sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa dëxëñ. Mbooleem yonant yimu yónni yépp ci la leen digël ñu tek ci seen tank. Mbooleem ñi leen topp ñépp yit ci la leen digël ñu tek ci seen tank. Mooy tomb bi nga xamne ci la mucc nekk ci àdduna ak ci àllaaxira, ci la texe nekk ci àdduna ak ci àllaaxira, ci la làq ngërëmël sunu Boroom nekk ci àdduna ak ci àllaaxira.
Mooy tomb bi nga xameenteni jaam bu ci tëŋku sunu BOROOM dana ko musël ci fitnay àdduna ak ci àllaaxira, musël ko ci njàqaray àdduna ak ci àllaaxira.
Mooy tomb bi sunu BOROOM deŋkóon ñu njëkk ña ak ñu mujj ña ñu tëŋku ca.
Mooy tomb bi nga xamne ku weex gênul ku ñuul, ku ñuul gënul ku weex ludul ci boobii tomb.
Tomb boobii mooy lan : “At-taqwaa”.
Ragal sunu BOROOM nak moodi jaam bi fexe bab xolam bépp pas pas bu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut mu bañ caa nekk, fexe yit ba aw làmmiñam bépp kàddu bu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut mu bañ ko caa wax, góor góor lu bu baax ba ci ay cërëm bépp jëf bu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut mu bañ ko caa jëf.
- Lan mooy pas pas bu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëm ?
Moodi :Jaam bi wéetal Boroomam ci fas ci xolam, ta muy dëgg ci moom, ne sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa buur bu am la, am gu tàambaleewul fenn ta yemuwul fenn, ta soqikuwul ci lennit, ta nuróowutak kenn wala lenn ci jëmmëm, ci jëfëm ak ci melokaanam, ta lépp lu am moo ko amal ci coobareem Subhaanahu wa Tahaalaa.
Bu fasee loolu ci xolam ci diggamak Boroomam, am na yit luko war ci diggamak ay moroomam. Ba ca njëkk mooy mu watandiku rëy, ak kañaan ak naw jëf ak jëf bëgg ñu diko tudd ak ngistal :
Rëy moomii, jaam bi bu xoolee lako sos ak famuy mujj rëy xajufi. Sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa waxoon na Sëydinaa Muusaa bul jàpp ni yaa gën kenn feek séenóo sa bopp ci biir aljana seen kookee ci biir safara. Rëyit mooy la alagoon ibliis.
Kañaan itam, jaam bi war na diko moytandiku ndax day lekk jëf ni sawara di lekkee matt, ta mbugëlum aji añaan ci àdduna lay tàmbalee ndax limu bëgg muy deñug xéewël cib jaam sunu BOROOM duko def mukk ci ludul coobareem, ndax sunu BOROOM mooy kiko ko defal. Waxtu wu gisee sunu BOROOM dollikoy xéewël day daaldi dollikook tiit ak njàqare ta duca man dara. Kon li war jaam bi rek, moodi lépp lub jaam am mu yéene koko bamu melni moom mooko am, loolii mooy liy noppal nit ki ci añaan.
Naw jëf itam ak jëf bëgg ñu diko tudd, jaam bi su gisee ni bindul boppam, dees koo amal rekk, xiir ko ci limuy jëf, kon na sant kako amal ta xiir ko ca lamuy jëf, ta sant ko ca.
Ngistal itam jaam bi, waxtu wu tawxiitam mate sunu BOROOM man nako caa musël. Ndax su boobaa yit day gis ni moom jëful waaye day jottali jëf ja rekk.
Kon loolu mooy li war jaam bi ci digëntéem ak Boroomam, ak ci digëntéem ak ay moroomam.
- Jaam bi yit di góor góor lu bu baax ba aw làmmiñam du ci yékkëti benn kàddu bu Sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmul. Mu cay wattandikoo jëw ak rambaaj ak wax lu amut :
- Jëw mooy wax ci sa moroomum jaam loo xamne su ko deggóon duko gënël. Ta li ci sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa wax ci téeréem bi war naa tax jaam bune war koo moyandiku : muy nimu ko nuróolée ak lekk meddum nit. Kon bépp jaam boo xamne bëggóo sa moroomum jaam faatu ñu suul ko ba mu am ñatti (3) fan ngay dagg ay cërëm di sex, war ngay wattandiku kon di toog fenn di tudd sa moroomum jaam, ci loo xameenteni suko deggóon duko gënël.
- Jaam bi war nay wattandiku rambaaj. Muy di dox di wax luy yàq digënte ay jaam wala di yàqal ab jaam ci moroomum jaam, loo xamne manoon na caa am aw yiw. Jikko la joo xamne jëmm juko ame du dugg aljana mukk mukk.
- Jaam bi war nay wattandiku wax lu amut ndax loolii ci jikkoy naafeq la bokk ta naafeq ci xur wa gënë suufe ca sawara mooy dëkkuwaayam.
- Kon jaam bi nimu wara saŋee ab xolam noonii la wara saŋee aw làmmiñam, ñëwit ci cër yici des. Muy fexe ba ay gëtëm duci xool lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmul, ay noppam noonu mu bañ cee deglu lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmul, ay loxoomit mu bañ cee jëf lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmul, biiramit mu bañ caa def lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmul, pëyëmit noonu mu bañ koo dugël fu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmul.
Nga xamne mooy saŋee xol bi ci lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmul, saŋee làmmiñ wi ci lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmul, saŋee ay cërëm ci lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmul.
Fexe ba sab xol dooci ëmbël kenn lu ñaaw, saw làmmiñ dooci wax kenn lu ñaaw, say cër dooci jëfléente ak kenn lu ñaaw. Linga bëgël sa bopp nga bëgël ko mbidéef yépp. Di wax ci ñépp lu rafet, di jëfléente ak ñépp lu rafet. Loolu mooy melokaan wi nga xamne moom la sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa soññ ñépp ci ñu melowooko. Mooy melokaan winga xamenteni nit ki lumu bari bari xamxam ta melowoo wuko, mook ki xamut dara ñoo yem. Mooy melokaan wi Yonent bi (sallal Laahu tahaalaa halayhi wa sallam) wax ni : ñiko ame ñoo gënë yey ci moom, ñuñ mana doon ak fuñu mana nekk. Loolu mooy : “At-taqwaa”.
Looloo taxit sunu BOROOM ñaax jaam ñépp ñu mel woowii melokaan ngir ñu mënë mucc ci safara minga xamne ay nit ñoo koy xamb ak ay doj, ta sunu BOROOM dëële ko way weddi yi.
S.2 – V.24
Muy :
S.2 – V.41
Mooy melokann wi sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa wax ni jaam bune war nakoo melowoo ngir bàyyi xel bis ba nga xamne benn bakan du manal moroom ma dara, ta képp ku melowoowutóon woowii melo deesuti nangu ci moom am rammu, deesuti jàpp ci moom ag maandu, deesuti ko dimbëli yit.
Muy :
S.2 – V.48
Ba tay sunu BOROOM waxne Al-quraan nekk na waare ñeel way ragal Yàlla yi.
Mu dellu waxne, moom sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa : “Laysal birru…”.
Du caageeni ag topp mooy ngeen di jëmële seeni xar kanar ci wàllu peŋku wala ci wàllu sowwu.
- Waaye ag topp mooy nga gëm sunu BOROOM, wéétël ko ci jëmmëm ak ci jëfëm ak ci melokaanam, ta lépp lumu dogal ci yaw nga gërëm ko, gëm bis bi mujju ba nga xamne lépp lum bind muy nit ak jinne ak malaa-ika kune mu laaj la lam la santoon na nga ca def, ak gëm amug malaa-ika yi nga xamne ay jëmm lañ yu sunu BOROOM bind cig leeram, gëm teere yi, ne ci sunu BOROOM lañ bàyyikoo, jëm ci jaamam yimu tànn, gëm yonant yi ne ndawi sunu BOROOM lañu subhaanahu wa tahaalaa yumu tànn.
- Ngay joxe sa alal àndak bëgg nga ko, waaye nga diko joxe ngir jëmmi sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa. Nga diko jox say jegeñaale, nit ña la jege cig mbokk, ak jirim ñi, ak miskiin ñi, ak doomi yoon.
- Jirim mooy ku ay waajuram gaañu ta amagul kattanug fàggu.
- Miskiin mooy koo xamne amul luko doy ci dund ak koddaay ak dëkkuwaay.
- Doomi yoon mooy ab tukkikat boo xamne day tukki tukki bu dagan ta lamu amewoon jeex, nga dimbiliko ci luko yeggele famu jëm ak luko delloosi famu jogewoon, ngir jëmmi Yàlla. Tukkib lëggéey ngir fàggu loo tëyée sag ragal Yàlla, tukkib jaamu Yàlla la.
- Ak ñi nga xamne dañiy laaj nga di leen jox ngir jëmmi Yàlla, mooy ñiy yelwaan.
- Ak ab jaam bu bindënte ak sangam ngir mu warkoo jox luy tax mu goreel ko, kooku dees nako dimbali ngir lumuko wara jox, ngir mu gore.
- Boolecaag di taxawal julli, tay natt asaka, ak di matale sa digente ak sa BOROOM ak linga wóllareente ak say moroom, ci jëf ak ci wax.
- Ak di muñ bula sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa nattoo ag ñàkk, ak di muñ bula sunu BOROOM nattoo tawat. Ak di muñ boo nekkee ci waxtuw jàkkaarloo ak nooni lislaam yi ci xeex, ak ngay muñ waxtu woo nekkee ci jihaat ak sa bakan.
Ñooñii dëy ñooy dëggël, ñooñii ñooy ñi ragal Yàlla yit.
S.2 – V.177
Mooy aaya bi nga xamne melo yi sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëm ci jullit yépp mingi ci aaya bi.
Ba tay sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa di wax ni yéen way gëm ñi bind nañ ci yéen koor ni ñuko bindeewóon ci ñi leen njëkkóon, ngir ngeen mana ragal Yàlla.
Koor nak ñatti(3) daraja la :
- Darajaay koor gu njëkk ga, mooy bàyyi lekk ak naan.
- Koorug ñaareel ga, mooy wooral sa cër yépp ci lu neexut sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa, ci biir weeru koor ak ci ludul weeru koor, muy ci jamono bune, ci waxtu wune ak ci saa sune.
- Koorug ñatteel gi, mooy goor goor lu bubaax ba sab xol dooci xalat lenn ludul sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa.
Aaya boobii mooy :
S.2 – V.183
Sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa ba tay mingi wax ni : saŋe leen seenub xol ci lépp luma gërëmut, saŋe seenub làmmiñ ci lépp luma gërëmut, saŋe seeni cër ci lépp luma gërëmut ngir ngeen mana texe. Ndax jaam bi munuta texe mukk ci ludul mu làq ngërëmël sunu BOROOM, ta munuta làq ngërëmël sunu BOROOM ci ludul mu sax ci limu ko digël ta teet limu ko tere, boole ca lumu dogal ci moom mu gërëm ko.
S.2 – V.189
Ba tay na ngeen sax cig ragal Yàlla ta xamne sunu BOROOM ku àndak way ragal Yàlla yi la ci ndimbalal àdduna ak wu àllaaxira.
S.2 – V.194
Na ngeen sax cig ragal Yàlla ta xamne sunu BOROOM ku taral mbugëlëm la ta saxal ko ci way won gànnaaw lamu digle ta nekk ca lamu tere.
S.2 – V.196
Na ngeen xamne naka ngën gi yóbbël ci àdduna ak ci àllaaxira mooy ragal Yàlla. Kon na ngeen ma ragal yéen way boroom xel yi. Ndax boroomum xel mooy kiy ràññee lépp liko topp liko sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa digël di jurël, ci àdduna ak ci àllaaxira ; mooy kiy raññee yitam lépp liko moy liko sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa digël di jurël ci ay naqar aki tiis ; mu tànn topp liko sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa digël teet lamu ko tere.
S.2 – V.197
Na ngeen sax cig ragal Yàlla ta xam xam bu wóor ni yéen ñépp dana ñu léen pang ëlëg ngéen jëm ci moom.
S.2 – V.203
Gaa ñi nga xamne ñu sax cig ragal Yàlla lañu, ñooy way gañe ñi ci yiw ak tawfeex aki xéewël ëlëg yawmal xiyaam.
Sunu BOROOM dana wërsëgël kuko soob ci ludul benn coono.
S.2 – V.212
Na ngeen sax cig ragal Yàlla ta ngeen xamne kenn ku nekk ci yeen dana dajeeg Moom ba jàpp ne moom rekk la sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa bindóon.
S.2 – V.223
Na ngeen sax cig ragal Yàlla ta yewenël seen digënteeg nit ñi.
S.2 – V.224
Na ngeen sax cig ragal Yàlla ta ngeen xamne sunu BOROOM ku dañ kumpa la, ku xam bépp mbir la, ci lu nëbbu ak ci lu feeñ, ci jamono bune, ci waxtu wune ak ci saa sune.
S.2 – V.231
Na ngeen sax cig ragal Yàlla ta ngeen xamne sunu BOROOM aji gis la ci gis gu sax, ci li ngeen di jëf lépp, ci jamono bune, ci waxtu wune ak ci saa sune.
S.2 – V.233
Yéen way gëm ñi na ngeen sax cig ragal Yàlla, ta ngeen di won gànnaaw lépp lu daganul ci njaay, ndeem way gëm ngeen. Képp ku tuub, dugg ci lislaam, lépp loo amewoon ci lu daganul na nga tàqalikoo ak moom, rawatina yaw miy aji gëm.
S.2 – V.278
Mu dellu wax ni na ngeen sax cig ragal Yàlla ta bàyyi xel bis bi nga xamne danañu laxas, tëdd ci lalum ndee, jëm ci sunu BOROOM, ta sunu BOROOM diñu fay sunuy pas pas, sunuy kàddu ak sunuy jëf.
S.2 – V.281
Jëmm june nay ragal Boroomam bi ko bind ta moom ko ta melal ko.
S.2 – V.282
Na ngeen sax cig ragal Yàlla, sunu BOROOM xamal léen liko soob ci xam xamam bi tàmbaleewul fenn ta yemuwul fenn, ta sunu BOROOM mooy aji xam bépp mbir xam gu sax.
S.2 – V.282
Loolu mooy waral ah-lu tasawuuf di jihaad ak seen bakan ngir jiko yi sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut deñ ci séen biir, ndax jiko yooyu mooy kiiraay bi dox digënte jaam bi ak xam xamu ladunii (mooy xam xam bi bàyyeekoo ci sunu BOROOM ta du jaar ci jenn jëmm).
Jikko yooyu maanaawoo ni rëy, ngistal, rambaac, jëw, di jëf bëgg ñu diko tudd, ak yu maanaawoo ni ñoom.
Jaam bi nak bu sellalee ab xolam, sellal aw làmmiñam, sellal ay cërëm, sellal gu sax, sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa danakoca xamal la ko soob.
. . . . . . .
Ñeel na gaa yi sax cig ragal Yàlla, fa seen Boroom, itasi wurus ak yuy jamaa ak yuy oor yu taaru taaru gu jéggi dayo. Di daw ca suufu itaas yooyee ay dex, ñuy way sax ca biir kër yooyee, ñeel leen fa ay soxna yu taaru taaru gu jeggi dayo, muy ay soxna yunu laabalit, ay soxna yudul gis baax mukk. Dex yooyee maanaam dexu sàngara la ak dexi lem ak dexi meew ak dexi ndox. Ñuy aji way làq ngërëmël sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa, làq gu sax. Sunu BOROOM aji gis la, gis gu sax, ci jëfi jaamam yépp.
S.3 – V.15
Na ngéen sax cig ragal Yàlla ta topp ci gànnaaw Yonant bi (sallal Laahu tahaalaa halayhi wa sallam), fumu teggee tànkam ngéen tek fa séen tànk, ta bëgg ko bëgg gu wer, mu gënël leen seen bopp, seen alal ak seen njaboot.
S.3 – V.50
Naka sama BOROOM mooy kima bind, mooy kiléen bind, ta melal léen, ta moom léen, na ngéen sax ci diko jaamu : lii mooy aw yoon wiy aji jub.
S.3 – V.51
Li fi nekk, bépp jëmm buy matale wollareem ak Boroomam ak moroomam booleci sax cig ragal Yàlla, na xamne sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa ku bëgg aji way ragal Yàlla yi la.
Dafa bokk ci aaya boobii li tax mu wàcc, waa ah-lul kitaab ñi nga xamne seenub yonant daf leena xibaaroon dikkub Yonant bi (sallal Laahu tahaalaa halayhi wa sallam) képp kuko ca gëm ta topp ko, sunu BOROOM ku bëgg aji way ragal Yàlla yi la.
S.3 – V.76
Yéen way gëm ñi …..
Lan mooy gëm Yàlla?
Gëm Yàlla moodi wéetël sunu BOROOM ci jëmmëm, ci jëfëm ak ci melokaanam, xamne kuci wéet la, gëm malaa-ika yi, gëm yonant yi ak téere yiñu andi, gëm dogal moo xam aw yiw la wala safaan ba, gëm bis péñc ba, gëm aljana ak safara ak siraat. Jaam bi su gëmee dëgg dëgg ngëm mooy tax sunu BOROOM bëgg ko. Ta mbëggum sunu BOROOM mooy tawféex si jaam bi.
Yéen way gëm ñi loolii, na ngéen ragal Yàlla dëgg dëgg ragal ko, ndax mooy tax ngéen mucc.
Dëgg dëgg ragal Yàlla mooy nga jihaad ak sa bakan ba àgg ci sa xol dóotóo ci mana xalaat ludul màggug sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa ak lumu gërëm, say kàddu dóotóo ci mana yékkëti benn kàddu budul bu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëm, say cër dóotóo ci mana jëf jenn jëf judul ju sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëm.
Kon nak bu dee dikk mukk ndare bu nekk ngéen di way jébbël séen lépp séen BOROOM subhaanahu wa tahaalaa.
Kon :
S.3 – V.102
Su ngéen muñée ta sax cig ragal Yalla, pexem seeni noon du léen lor mukk ndax suñu BOROOM ku peek la li séeni noon di jëf ngir mu baña jëmsi ci yéen, ta sunu BOROOM duko antul mukk.
S.3 – V.120
Na ngéen sax cig ragal Yàlla, ngéen di way sant sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa. Ndax ragal Yàlla mooy tax nit ki ak ngëmëm mënë yokku, ngëmëm su yokkoo mooy tax muy gënë wàkkiirlu ci Boroomam, su wàkkiirloo ci Boroomam, sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa yoralko léppëm. Su boobaa ag cant rekk moo cay top.
S.3 – V.123
Na ngéen sax cig ragal Yàlla ndax ngéen di way texe texe gu màgg ta sax.
S.3 – V.130
Na ngéen sax cig ragal Yàlla ngir ngéen mana mucc ci safara mi sunu BOROOM dëël way weddi yi.
S.3 – V.131
Na ngéen topp Yalla ak Yonantam ngir sunu BOROOM yërëm léen.
S.3 – V.132
Na ngéen gaaw jëm ci njéggël gu bàyyikoo ci sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa ak aljana joo xamni yaatuwaayam yaatoonani assamaan yi ak suuf yi, ta sunu BOROOM dëël ko way ragal Yalla yi.
Way ragal Yalla yi, ñooy gaa ñinga xamne dañiy joxe seen alal ci yoonu Yalla, ci jamono bañu barilee ak néewlee, ci jamono bañu nekkee ci xat xat ak yolom yolom, ci jamono bañu nekkee ci bekkoor ak naataange. Ak gaa ñanga xamenteni danañu nëbb séen mer, di jéggël nit ñi, settee wuñuci ab jullit ak kudul jullit. Sunu BOROOM ku bëgg aji way rafetal séeni pas pas la, rafetal séeni kàddu, rafetal séeni jëf.
S.3 – V.133 & V.134
Al Xuraanul Kariim ag leeral gu bir la akug teqale la ñeel dëgg ak neen ñeel nit ñi, doonit ag njub ñeel aji way sóobu ña, doonit aji waare ñeel way ragal Yalla yi.
S.3 – V.138
“Mbaax nak mooy jaam boo xamne melowoona melokaan yi sunu BOROOM gërëm yépp ci digëntéem ak Boroomam, ak ci digëntéem ak ay wayjuram, ak ci digëntéem ak ay dëkëndóom, ak ci digëntéem ak mbooléem jaam ñépp”.
S.3 – V.198
Yéen nit ñépp na ngéen ragal séen BOROOM, maanaam na ngéen feg ci séen xol lépp lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut, feg ci séen làmmiñ lépp lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut, feg ci séeni cër lépp lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut, ñeel séen BOROOM bi léen bind ci benn bakkan muy Aadama. Mu bind ci bakkan boobii soxnaam muy Awa. Mu jële ci ñoom ñaar ay góor ak ay jingéen yu baree bari.
Sunu BOROOM nekk na kuy janloog ñépp ak lépp ak fépp, ci jamono bune ak waxtu wune ak saa sune, ta di léen fuglu.
S.4 – V.1
Na ñuy ragal sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa ci li way faatu ñi bàyyi gannaaw, tay wax wax ju jub ta nupi.
S.4 – V.9
Su ngéen yewënëlée ci li ngéen weesu ci lépp lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut ci pas pas ak ci kàddu ak ci jëf ta bañati caa dellu, sunu BOROOM nekk na jégglaakoon ci képp ku yewënël ci limu weesu, ta fas yéene bañati caa dellu.
S.4 – V.129
Denk naa gaa ñanga xamne ab téere dikalóon naléen, ta bàyyikoo ci samay ndaw, njëkk yéen, ak yéen tamit lima léen denk, benn denkaanebi rekk la : mooy sax cig ragal Yalla.
S.4 – V.131
Na ngéen di dimbléente ci séeni xam xam, ak ci séeni alal, ak ci séeni kàddu, ak ci séeni jëf, ak cig ragal Yalla. Ta ngéen di baña dimbléente ci jëfu ñaawtéef, ak pas pasu ñaawtéef, ak kàdduy ñaawtéef, tay baña dimléente cig noonoo ci digente yi. Ta ngéen sax cig ragal Yalla ta xamne sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa ku tar mbugël la ci way tooñ yi.
S.5 – V.2
Na ngéen sax cig ragal Yalla. Sunu BOROOM kat aji xam la, xam gu sax, ci lépp lu nit ëmb ci dënnëm ta diko nëbb, ci suba yi ak ci ngoon yi, ci waxtu wune, ci jamono bune ak ci saa sune.
S.5 – V.7
Na ngéen sax cig ragal Yalla, sunu BOROOM mooy wéeruwaayu way gëm ñi.
S.5 – V.11
Sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa, way sax cig ragal Yalla yi rekk lay naggul séeni pas pas ak séeni kàddu ak séeni jëf.
S.5 – V.27
Yéen way gëm ñi na ngéen sax cig ragal Yalla, ta sàkku wasiila wu ngéen doxale séen digënte ag moom.
Wasiila moomii day laaj ag leeral :
- Man naa nekk jëmm ju bokk ci jëmm yi sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa tànn, def ci moom leeram ak yërmandeem ak njéggëlëm ak tàwféexëm ak barkéem : mooy yonant yi ak kummalul awliyaa-u yi.
Sunu BOROOM bula defalee tàwféex, nga dajeeg ñoom, nga jox sa bopp sa BOROOM ta jaarale ko ci ñoom, mooy li sunu BOROOM waxoon yonant bi.
S.48 – V.10
- Soo dajewutag jëmm yu melni jëmm yooyii, nga topp ci séeni jeexit : tëŋku ca Al Xur-aan ak sunna, baña ëppêl baña sàggan niko mawlaanaa Cheikh Ahmadou Bamba waxe ci téeréem biñuy wax « masaalikul jinaan ».
Kon wasiila man naa nekk jëmm, man naa nekk jëf.
Ta ngéen di jihaat ci yoonam wi ci séeni bakan ak ci séeni jëf bu ko laajee, ndax le ngéen texe.
S.5 – V.35
Na ngéen sax cig ragal Yalla ndeem nekk ngéen di way gëm.
S.5 – V.57
Loolu liko waral mooy ñi nga xamni duñu ay jullit ta di ŋàññ diine ji ak di ci jëf luy yàq, benn jullit waruléena jàppe ay xarit, waaye koo xamne du jullit man nañuy maslaha ak moom.
Kon nit ki su gëmee Yalla, dëgg dëggi ngëm, waruta jàppee noonu lislaam yi ay xarit.
ahlul kitaab » gëm nañu Yalla subhaanahu wa tahaalaa, gëm Yonant Yalla bi (sallal Laahu tahaalaa halayhi wa sallam), gëm Al Xur-aan bimu wàcce ci moom, jëfe ay ndigëlëm teet ay tereem, kon sunu BOROOM jéggël léen séen ñaawtéef yépp, tàbbal léen ci aljana ja nga xamne xéewël la gu mat ta sax.
S.5 – V.65
Na ngéen sax cig ragal Yalla mi nga xamne dees na léen pang ëlëg jëmële léen ci moom.
S.5 – V.96
Na ngéen ragal Yalla ci mboléem séeni mbir, ta ngéen deglu ci ay ndigëlëm ta topp ko, sunu BOROOM du gindi nit ñay way gennug topp.
S.5 – V.108
Ndax du ngéen xellu!
Dundug adduna nekkut ludul laca not : am po, ay bànneex ak naqar.
Kon kërug ëllëg mooy kër gidul geent mukk, andak bànneex budul geent mukk, moo gën ñeel ña nga xamne ñuko bàyyiwoon xel lañu ci saŋe séenub xol ci lépp lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut, saŋe séenub làmmiñ ci lépp lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut, saŋe séeni cër ci lépp lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut, ta saxoon ca.
S.6 – V.32
Na ngéen xupp ta fàttali, ci bis bi nekk ci kanam tay ñëw, gaa ñanga xamne danañu ragal séen bàmmeel fett, ñu génn ca, dox jëm ci bis boobée, andak njàqare ak tiis, di wuyyu wooteeb sunu BOROOM buñu sañuta baña wuyyu, te amut kenn ci kuñu mana wéeru kudul sunu BOROOM, amut kenn ku léen ca mënë xettali kudul sunu BOROOM. Ndax ñoom ñu tëŋku cig ragal Yalla, ci saŋe séenub xol ci lépp lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut, saŋe séenub làmmiñ ci lépp lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut, saŋe séeni cër ci lépp lu sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa gërëmut.
S.6 – V.51
Na ngéen di taxawal julliy juróom (5) ta andakuk teewlu màggug sunu BOROOM bi ak kawewaayam ak sellaayam, ta ngéen ragal ko. Ta mooy tëŋku ciy ndigëlëm teet ay tereem, ta lumu dogal ci yéen ngéen gërëm loolee. Ta boole ci rafetal séen digënte ak jaam ñi, ta kenn ku nekk ci yéen bàyyi xel ni ëllëg dees nako pang, jëmëleko ci moom.
S.6 – V.72
Koddaayal ragal Yalla moo gën adduna ak lici biiram, mooy pas pas ju sell ak kàddu yu sell ak jëf yu sell ; waaye sunu BOROOM moo koy jagleel kuko soob ci jaamam yi.
Gox bumu mana doon, su fekkoonteni tëŋku nañu cig ragal Yalla gu mat sëkk, sax ca laléen sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa digël, teet lamu léen tere, ta lumu dogal ci ñoom ñu gërëm loolee, gànnaaw bañu ko gëmée, dana léen ubbil ay barke ci assamaan yi ak ci suuf si. Waaye biñu eggee ci ñàkka rafetal séen digënte ak séen BOROOM ak ci séen digente ak séen moroom, cila léen sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa tege lañu foogutóon ba mukk ci ay musiba aki balaa, ta du léen teggeeku mukkit feeg dellu wuñu ci ag raggal Yalla.
S.7 – V.96
Muusaa waxoon na aw nitam dimblikoo léen sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa, ta ngéen muñ, ta xamni suuf si sunu BOROOM danako donnloo kuko soob walla ñuko soob ci ay jaamam. Muj gu rafet ñeel na way ragal Yalla yi.
S.7 – V.128
Sama yërmande daj na ñépp, waaye nag danaako jagleel ñeel ñanga xamne ñu sax cig ragal Yalla lañu ak maandu ak rafetal, tay genne asaka ci séen alal suca waree. Ñuy gaa ñuy gëm lañu samay kaawtéef yu may feeñal ci samay jaam.
S.7 – V.156
Ñi nga xamne dañoo sax cig ragal Yalla, waxtu wu seytaane tàbbalee ci seen xol ittey moy, dañuy daaldi déllóosi séen xel, xam ni yool buy sax ba fàww moo gën mbugël bu dul deñ ba mukk.
Ci misaal rek, dafa am waxambaane bu taqoo ak jàkka. Ab soxna diko woo, bëgg koo tàbbal ci biir kërëm, deñul diko man manee ba diko bëggë dugël ci biir néegëm, mu fàttaliku diisug aaya bii daaldi xêm. Bamu ximmlikóo mu diko man maneewaat, mu fàttalikuwaat diisug aaya bi, ci la daaldi faatu.
S.7 – V.201
Na ngéen sax cig ragal sunu BOROOM subhaanahu wa tahaalaa, ta ngéen di yewënël séeni digënte. Moodi kune lamu bëggël boppam mu bëggël ko moroomam, digënte bu ñagas itam ngéen dox ca wax ca kàdduy yiw ngir digënte ba defaru.
S.8 – V.1
Na ngéen sax cig ragal Yalla ta topp yonantam bi, ta ngéen tek séen tànk ci limu léen digël ta teet limu léen tere su ngéen nekkee di way gëm, ndax loolu moodi màndargam gëm.
S.8 – V.1
_________________________________________
FII LA XAAJ BU NJËKK BI YEM.


text:
Li ko dale atum 1978 ba tey jii, woteb ren bii mooy wote bu fi njëkk a am te Ablaay Wàdd sampu ci ndëndam. Walla boog, loolu la ñu bare jàpp. Ndax, man kat neneen laa gise mbir mi. Bees delloo ginnaaw, fàttaliku atum 2007, bi Ablaay Wàdd faluwaatee, war a amal ñaareelu moomeem, dafa wax wax ju am solo. Wax jooju, mi ngi ko waxe woon cim ndaje mu mu séqoon ak taskati xibaar yi. Bés boobu la leen « Góor gi » xamal ni mébétam mooy njabootam ci wàllu politig, maanaam « libéraux » yi, toog ci boppu réew mi lu mat juróom-fukki at, gën gee néew. Foofu, Seŋoor mi njabootam — « socialistes » yi — toogoon ñeent-fukki at ci jal bi, la Wàdd doon diir mbagg, ne sax fàww mu rawe ko fukki at.
Wax jooju, lu jar a bàyyi xel la.
Képp kuy jàngat géewu pólitig beek li ciy xew, war na jéem a xam ndax mébétu Góor gaa ngi ci yoonu àntu, waaw am déet. Su dee waaw la, mu seet man walla yan pexe la koy amale. Nanu leen xoolaat wote yi fi jot a am ci atum 2000 ba nëgëni-sii.
Li wolof di léebu naan, bu ndung sàqee, ndung leng, géewu pólitig bi doy na ci firnde. Ndax, 2000 ba léegi, wote njiitu réew yi fi am yépp, Ablaay Wàdd ak i « doomam » ñoo ciy xëccoo. Kon, mu mel ni làmb ji PDS ak…PDS rekk lañ koy tëggal. Nan dellu ginnaaw. Ci atum 2007 Ablaay Wàdd (PDS) moo janoo woon ak Idiriisa Sekk (mi bawoo woon PDS).
Ñu ni déet-a-waay, ci atum 2012, Ablaay Wàdd janoowaat ak Maki Sàll (moom tamit jóge woon PDS).
Bu fa yemoon mu tane, waaye ci wote ndawi pénc mii weesu, Maki Sàll fexe na ba Usmaan Tanoor Jeŋ, Mustafaa Ñas, Ndem-si-Yàlla ji Jibo Léyti Ka ak seeni farandoo, fàtte PS, làng ak moom ci biir Bennoo Bokk Yaakaar, maanaam ñëw mu boot leen. Amoon na, nag, weneen lafu PS wu lànkoon ni du ànd ak Maki Sàll ci wote yooyu, muy Xalifa Sàll (PS) ak Maalig Gàkku (AFP). Ñooñu, Ablaay Wàdd da leen bëggoon a teg ci ginnaawam, jiite ndajem làngu politig gii di Mànkoo Taxawu Senegaal. Ba ñu lànkee, ne Xalifa Sàll lañuy àndal, Ablaay dafa ne wérëñ, ber yoonam, dem ceek Maki Sàll. Fan la yëf yi mujje ? Xanaa PDS — Maki Sàll — raw, PDS — Ablaay Wàdd — topp ci !
Léegi, nag, sóobu nanu ci woteb 2019 bi ñu war a fale njiitu réew mi fiy toog ba 2024. Waaye, mel na ni dara soppeekuwu fi : na woon, fa woon. Leer na ñépp ni kenn ci ñaari doomi Ablaay Wàdd yii di Maki Sàll (APR) ak Idiriisa Sekk (Rewmi — noonu la ko Idiy binde) mooy gàddu ndam li. Kilifay PS yu mag yi ñoom, Tanoor ak Ñas, daanaka Maki modd na leen ; la ca desoon di bañ, muy Xalifa Sàll ak Gàkku mujje nañoo ànd ak PDS (Idiriisa Sekk). Kon PS moom, kenn waxaalewu ko.
Naam, ñoo ngi wax ci xale bi yëngal jamono te xew, Usmaan Sónko, li am ba des mooy : xamees na ni ku falu PDS a la fal, ndax kàrt yépp a ngi ciy loxoy Ablaay Wàdd. Jàppees na ni, ku mu àndal ci ñaari doomam yooyu di Maki Sàll ak Idiriisa Sekk, dinga jël ndam li. Looloo waral, doonte jëmmu Ablaay Wàdd bokkul ci wote bi, fi mu nekk ñépp a ngi koy déglu ba xam kan lay mujjee tàllal loxoom ngir mu sakkanal ndono li.
Ablaay Wàdd, nag, bi mu yegsee Senegaal keroog alxames 7 féewaryee bii weesu te ñépp doon ko xaarandi ba xam ku muy àndal, mënees naa jàpp ciy kàddoom ni fasul yéenee far ak kenn ci mbër yi. Mébétam mooy wote bi bañ a am. Waaye ku xam Wàdd xam ni ku tàmm a woote di xool ndey-joor la fekk booba xel maa nga jëm càmmooñ. Xanaa nu yónni yàgg rekk ba xam fu wànnent di mujj ak i gëtam. Bésu joŋante bi soreetul…9


text:
XARNU BI
Sëriñ bi noo gi deeti ñaan
Faqiir dafay nangoo dagaan
Nangul nu lépp lu nu ñaan
Ndax Yàlla naatal xarnu bi
Noongi dangaan ci Mustafaa
Ma nekk marwat’ak safaa
Ak àqi amdi Mustafaa Mi
Yàlla jébbal xarnu bi
Ak àqi mboolem ay rakkam
Ak àqi séen baay yi ñu am
Ak àqi seex yi Bàmba am
Ndax Yàlla naatal xarnu bi
Mboolem muriid yépp a ngi tuub
Tey réccu bàkkaar yi nu joob
Ba lu nu bay-bay, du nu góob
Sëriñ bi geesul xarnu bi
Mbàkke, dangay boroom i mbóot
Te sag njaboot tawat gilóot
Ñu def ma ab àntarpareet
May làpputoo waa xarnu bi
Aw ma màqaamam di la woo
Waaye muriid yi ñoo ma woo
Ni tawatal te bu ñu woo
Saw làmmiñay wow xarnu bi
Tay jii ma wax bani tareet
Ngir yaa ma def antarpareet
Yaa fab i xam-xam ne yuréet
Ci sama xol, ci xarnu bi
Te bul ma tanxamlu ci ñaan
Ngir lii ma bon tey ku añaan
Muriid yi yépp a la ko ñaan
Ngir bëgg a dekkal xarnu bi
Jooy i perantal la nu jooy
Boo nu fabul, lee nu ni wooy
Ku nuy yafal, ban def i kooy
Mu dellu naatal xarnu bi
Jis u nu baay te noo ngi raam
Ku ñàkk yaay, day nàmpu maam
Buural te boot nu, ngalla daam !
Roggani mboolem xarnu bi
Fabal sa doom yi yépp boot
Ñoom it ñu boot séenug njaboot
Ku manta boot nga jox ko mbóot
Ndax Yàlla naatal xarnu bi
Te fab muriid yi suturaal
Mottali jàkk a jii nu naal
Foo toll dolli séen alaal
Ndax Yàlla naatal xarnu bi
Ndax Yàlla amdi Mustafaa
Tabax jumaa-i Mustafaa
Bam tol ni marwata’ak safaa
Ndax Yàlla naatal xarnu bi
Boolem muriid yépp a ngi jooy
Ngir luñu bay-bay mu dal di gooy
Ba séen i àddiya’a ngi booy
Sarax nu naatal xarnu bi
Jamono jaa ngi xiif a xiif
Luñ togg, bar gi ni ko fuuf
Seex Bàmba, neel ngën ji mbindéef
Mu dellu naatal xarnu bi
Xiif tax na, ñenn mag ñi yooy
Xiif tax na, gor su ndaw si jooy
Xiif tax na, yenn tool yi booy
Sëriñ bi geesul xarnu bi
Taxna, ña daa joxee ngi laaj
Ñii ñépp séen i sas di xaaj
Ken dóotu dem fenn ba waaj
Sëriñ bi geesul xarnu bi
Xam nañ ni yaa nu daa tawal
Daanu bayal, daanu ñoral
Daanu roñal, daanu daggal
Feesal nga sàqi xarnu bi
Sa yërmandee nu daa defal
Lu xel dajul, daanu dëfël
Daanu tibbal, daanu leel