text:
1Na der bicy na, gyicya̱ nu gyeza' lagy der de riidz nu sac ni Crisht nu pshaala̱ lo der. Riidz ze' bi gush der ñii, nunu nde' riib ic ñi der na. 2Ni' par nu nac de riidz nu pshaala̱ ze', gruu mbañ der, benu gyicy yac der nur ñii, benu walab nu nu ru' zi'l der gyicy cup ru consuel loñ. Gun benu nu ru' zi'l der gyicy cup ru consuel loñ, orze' leew la gyicy cup ru consuel loñ. 3Ya̱ brica̱ nu gad lagy der de coz nu gud lagya̱, de coz nu ricy zir ñi presis par de' zir de coz. Nde' nu gut Crisht par nu nac cyi den gal nu rnii de riidz ni Ñgyoozh. 4Orze' pcach dey mi. Orze' dzi chon byabañ mi gal nu rnii de riidz ni Ñgyoozh. 5Orze' bruu sac mi lo Bed. Orze' bruu saca'm lo de trocyupa' de aposht. 6Orze' despuees bruu saca'm lo zigy zir de bicy na lat nu yu' tublaazh dey. Bded gaay gaynal dey nac yu yu'y. Nunu zigy dey gabee yu' mbañ yu na, nomaas la be zi'l dey bi gut yu. 7Despuees orze' bruu sac mi lo Santiag. Gaze' nu bruu sac mi lo dela de' zir aposht. 8Ornu laab nde' la nu blazh ze', orze' bruu sac mi lo ya̱. Ya̱ bzaca̱ gal nu rzac tub mdoo nu gul anzir nu shuub tiem ni ornu bzaaca̱m. 9Gun ya̱ gash zir zu̱ par lo de' zir de aposht. Ni wangyapa̱ nu nii dey ya̱ aposht, gun ya̱ psheed zi̱ de mbecy ni Crisht. 10Tees nu nac nu Ñgyoozh nap bicy num ya̱, nac la̱a̱ ca na nu naca̱. Nunu walab nu leew la nap bicy num ya̱, gun ya̱ ricy zira̱ riiñ nim gaze' de' zir de aposht. Tees walab nu bicya̱ de riiñ ze' ub zi̱, sinu Ñgyoozh bicy mi faboor num ya̱ nu blocyuub mi ya̱ nu gyicya̱ ñii. 11Tees a̱' ricy ñi presis nu cyu bicy zir riiñ: ti ya̱ o de' zir de yu ze', gun tub zi'l riidz rne̱e̱ de̱ lo der, nunu lo de riidz ze' ricy cup der consuel. 12Tees como de̱ ya̱ rshaal de̱ lo der nu Crisht byabañ mi, orze' ¿lagu yu' ru' la be mbecy lat der nu rnii dey nu wayabañ de mbecy nu bi gut? 13Tees benu wayabañ de mbecy nu bi gut, orze' ni' Crisht wangyabañ mi. 14Nunu benu cue' ñgyabañ Crisht, orze' de riidz nu rshaal de̱ lo der se la la sac ñi, nunu se la la sac ñi nu gyicy cup den consuel lom. 15Benu ni, orze' de̱ ya̱ nu bgu̱u̱ de̱, gun mne̱e̱ de̱ nu Ñgyoozh bicy mi nu byabañ Crisht. Tees benu rishli nu wayabañ de mbecy nu bi gut, orze' walab rishli bicy Ñgyoozh nu byabañ Crisht. 16Gun benu wayabañ de mbecy nu bi gut, orze' ni' Crisht wac ñgyabañ mi. 17Benu cue' ñgyabañ Crisht, orze' se la la sac ñi nu gyicy cup der consuel lom, nunu benu ni, orze' nigul gyicy sulagy Ñgyoozh de cyi der. 18Benu ni, ni' de mbecy nu bi gut, de yu nu bicy cup consuel lo Crisht, mnit lo dey. 19Benu lat nu yu' zi'l den gyishlombecy ii na, drish lo den lo Crisht, ze' wayabaña' den, orze' cuaa zir de ub na gaze' de' zir de mbecy. 20Tees rishli Crisht byabañ mi ornu gut mi. Mi ze' biñ nu byabañ loga la par lo de' zir de mbecy nu gyabañ par lo. 21Gun gal nu rat den nu nac tub zi mbecy, ni' zi'l gyabañ den nu nac tuuba' zi mbecy. 22Gun dela mbecy rat dey gyi' nu nac dey nez Adaang. Orze' ni' zi'l mod gyabañ dey gyi' nu nac nu dey Crisht. 23Tub ga la mbecy gyabañ yu ornu shuup tiem niy. Nu loga la byabañ Crisht. Orze' despuees gyabañ de mbecy nu nac nim, ornu cyid mi tuuba' tir. 24Orze' shuub dzi nu gya' lo dela coz. Orze' Crisht gyicy mi gan dela losa' yuum, nunu gu'm gyel gubier nim yaa Ñgyoozh, Uz mi. 25Gun Crisht rlagy ñi nu gyub ic mi gashtal gyicy lam gan dela losa' yuum. 26Orze' laab nde' la gyicy mi gan nu checa nu gat mbecy. 27Gun Ñgyoozh bicy mi nu Crisht gyub ic mi dela coz. Nomaas rabee nu walab nu gyub ic mi Ñgyoozh. 28Tees ornu Crisht gyub ic mi dela coz, orze' “O” niim nu gyub ic Uz mim, biñ nu bicy nu gyub ic mi dela mbecy. Orze' Ñgyoozh gyub ic mi dela coz. 29Yu' mbecy nu rzu nis dey nu nac de mbecy nu bi gut. ¿Lagu ni ricy dey benu wayabaña' de añ? 30Ze' par de̱ ya̱, ¿lagu de or la yu̱' de̱ lo rishdzidz nu gat de̱? 31Segur la rishli, der bicy na, de dzi la rdeda̱ lo rishdzidz nu gata̱. Tees yet lagya̱ nu nac der como nac der mbecy ni Shuaan den Jesucrisht. 32Orze' se la la pcyiiñ nu ptub su̱ de̱ de mbecy Éfeso, de mbecy nu na gal nu na bañ dañ, benu wayabañ den ornu gat na. Benu ni, orze' nap zir gyicy la den gusht gal nu rnii de mbecy ornu rniiy: “¡Dow na, do'n gun dzi ga gat na ina!”, rnii dey. 33Cue' zaan der nu guu mbecy ru. “Benu mbecy a̱' nap chesa nuy mbecy nap, orze' gyicy yu nu gnu mbecy nap”, rnii dey. 34Orze' pchaa der mod nu gyicy ru, nunu cue' ga' gyicy der coz cyi. Gun yu' mbecy lat der nu a̱' yu' lo dey Ñgyoozh. Nde' nu ni rne̱e̱ de riidz ii lo der par nu gat lo der. 35Che chii la ca na mbecy cugyi'y: “¿Nu lac mod gyabañ de mbecy nu bi gut? ¿Nu lac na cuerp ni dey?” nii dey. 36¡Nde' tub coz ton nu nii dey! Benu nuuz der tub mbigy tub ya mni, warib ñi benu wanit lo mbigy nu bdunuuz ze'. 37Coz nu nuuz der ze', nde' walab ub la ya mni, sinu nde' mbigy zi'l ñi: tub mbigy trig o la zi'l reña' lo mbigy. 38Tees Ñgyoozh gyicy mi nu galy ya mni ze', nunu gyicy mi nu gyac mbigy ze' gal nu na nu ub mi rlagy mi. Tub lo ga de mbigy ze' ricy mi nu reñ ga la nu nañ gac ñii. 39Nunu walab tub zi'l nu na beel mbecy nu de beel bañcyug. Reñ na beel mbecy, nunu reñ na beel bañcyug. Reñ na beel chigyiñ nunu reña' na beel bel gyoow. 40Ni' de coz nu ta' baa, reña' nañ par de coz nu yu' lo yu ii. De coz cyit na nu ta' baa reña' rabeeñ par de coz cyit na nu yu' lo yu ii. 41Cyit rabee doo güidz. Beey cyita' rabee ma. Tees reña' rabee ma par doo güidz. Bel baa reña' rabee ma. Mas de bel baa, reñ ga la rabee tub ga ma lat de losa' ma. 42Ni' zi'l mod gac ornu gyabañ de mbecy nu bi gut. Ornu rdugach cuerp ni mbecy, orze' gyayuñ. Tees ornu gyabañ ñi orze' wata'ñ. 43Ornu rdugach dey, orze' shni na dey; tees ornu gyabañ dey, orze' tona' la gyafert dey. 44Ornu rdugach dey, orze' cuerp ni dey nac ñii coz ni gyishlombecy ii; tees ornu gyabañ dey, orze' cuerp ni dey gyac ñi coz ni gyibaa. Yu' cuerp nac ñii ni gyishlombecy ii, nunu yu' ga' cuerp nu nac ñii ni gyibaa. 45Gun lat de riidz nu bzeeñ Ñgyoozh rniiñ: “Adaang, yu nu bzuub gyi'ñ nu rach mbecy, yu ze' byac yu tub mbecy mbañ. Ze' Crisht, biñ nu bzuub gyi'ñ nu gyabañ mbecy, mi ze' nac mi tub mbecy nu wat nu rbic gyel mbañ”, rniiñ. 46Nu loga la Ñgyoozh briic mi cuerp ni gyishlombecy ii ni den. Orze' despuees cuic mi cuerp ni mbecy gyibaa ni den. 47Nu loga la, Adaang psa' lagy Ñgyoozh yu nu yu. Tees nu cyup Crisht bruum gyibaa. 48Dela mbecy ni gyishlombecy na dey gal nu na Adaang, yu nu byaa nu yu, tees de mbecy nu nac nu Crisht na dey gal nu na biñ nu bruu gyibaa. 49Orze' na, na den gal nu na mbecy nu byaa nu yu, tees par lo gyac den gal nu na Crisht, biñ nu bruu gyibaa. 50Der bicy na, ya̱ rne̱e̱ ni cuerp gyidz ii ni den, cuerp ni beel nu ni rit, nii rila wac chu'ñ lo gyel gubier ni Ñgyoozh. Ni' cuerp gyidz ii ni den wacyiiñ ñi par nu gagyeñ tub la. 51Rlagya̱ gad lagy der tub coz nu wagad lagy la de mbecy. Walab dela den gat na. 52Tees nañ tub miiñ zi'l dela den dza nu nan. Tub lat nu shet zi'l gyid iz na, ornu dulaa trompet, orze' dela de añ gyabañ dey, nunu rila wata' dey. Nunu dza nu na dela den. 53Gun cuerp nu gat ni den ii rlagy ñi nu dzañ. Gyac ñi tub cuerp nu rila wata'. 54Orze' ornu cuerp ni den nu gat ii gyac ñi cuerp nu rila wata', orze' gyu' ni de riidz nu bzeeñ Ñgyoozh, ze' nu rniiñ: “Bi bicy mbecy gan. Rila wata' dey”, rniiñ. 55Orze' gyel gut rila wayicya'ñ gan dey. Rila wayicya'ñ nu zac zi ga' dey nu gat yu. 56Gat den nu nac de coz cyi nu bicy den. Nunu bicy den cyi como wangyicy den gal nu rnii leey nu bzeeñ Ñgyoozh. 57Tees gric den gras ni Ñgyoozh, gun bicy mi nu gyicy den gan nu nac de coz nu bicy Shuaan den Jesucrisht. 58Na der bicy na, bzu fert der nu nac de coz ni Crisht, nunu bicy paa der nim. Bloo lo der nu de riiñ nu ricy ru ni Ñgyoozh, gun bi neñ der nu la zi'l coz ni Ñgyoozh nu ricy der walab nu leew la ricy der ñii.
Copyright
Learn More


c: text/html

text:
1) Ku bind saaru yuusufa ci këyit gu weex ta benn araf faruci takkalko ku ëmbë, in chaa Allaahu dana am doom ju góor ju raffet. Ta yalla sunu boroom danako musël ci léeppu lumu ngërëmul.
Ap leeral : saaru yuusufa nak mooy fukkéelu saar ak ñaar (12em) ci kaamil bi.
2) Boroom Rawdul Yaanih'u neena ku bëgg doom ju góor, boo boolook sa soxna ba noppi na nga ko digël mu tëdde ndayjooram.
3) Ku bëgg doom ju góor, busa soxna ëmbée na nga tudde ëmb bi Muhammad (YYJSM).
Majmahu nuurayni fii fawaa-i-di darayni
Auteur : Cheikh AHmadou Bamba
Transcription Wolof : S Moustapha Lô Kholl
(SERVICE COMMERCIAL ) Email : toubamajalis@gmail.com | webtawfeh@gmail.com
(REDACTION TOUBAMAJALIS) Email : sennegueye@gmail.com tel.
Chargé de communication : +221 77 539 55 17

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Waalo
Waalo bokkoon na ci yénn ci nguuri Senegaal yi fi nekkoo. Buuru Waalo dañu ko daa tànn ca péncum Seb ak Bawar. Njurbel moo nekkoo péeyam ci lu njëkk, ganaaw bi lañ ko tuxël Jinge, tuxëlaat ko Ndeer. Tuxu yu bari yooyu doy na tegtal ci dellu ganaaw ak ñàkk doole.
Tëraliin
Jëwrin yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ñooñu ñooy: Jawdaŋ mi yor suuf si ak Jogomaay mi yor ndox ak Maalaw mi yor koom-koom gi. Ganaaw ñooñu amoon na ñu nekkoon ci kër buur. Bokk na ca Meet moom mooy njiitu bëkk-nèeg yi ak bëkk-nèegu Njurbel moom mooy wax ci turu buur bi ak njiitu ñi yor baxan buur te mu gën a siiwe ci Baadi ak taawub buur. Moom mooy saytu néegu buur ak Fara Njurbel moom mooy njiitu tëgg weñ gu ñuul ak wurus yi. Fara Juñ-juŋ bi moom mooy njiitu waykat yi.
Waalo, amoon na ñeeti kër ñu daan taan Barag bi, soqikoo ci ñeeti xeet yooyu:
- Tejeek (Pël ak socé)
- Joos (Séeréer)
- Logaar (Naar)
Barag bi, di turu buuru Waalo, dafa joge ci turu ku jëkk nekk Barag, mooy Barka Bo (Mbooj). Barka moo soppiku Barag.
Barag[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Barag mooy maqaama bi ñu joxoon buuru Waalo. Yilifoon na li dale ca Mbàmbulaanu Atlas ba Lag de geer. Bokkoon na ci ñi dar Barag ñaari mbooloo: ba njëkk moo di Lingeer miy yaayu buur bi ak Aawo miy soxnaay buur su njëkk, moom moo am teraraagaay toog ca gangunaay (mooy toogu gu buur) ga.
Bu ñaareel ba moodi ñatt ci boroom ndombay tànk yi ci péncam Sëb ak Bawar: ñoom ñooy Jawdun mi yor suuf si ak Jogomaay mi yor ndox mi ak maalaw mi yor koom-koom bi.
Bokk na ci ñi nekk kër buur ku ñuy wooye Meet, moom moo di njiitu bëkk-néeg yi ak bëkk-néeg Njurbel moom miy wax ci turu buur ak kiy jiite ñi yor mbaxanaam buur. Baadi moom mooy njiitu doomi buur bi, ak yénn ci Jëwriñ yi.
Barag daawul génn ci am at lu dul ñaari yoon: bu njëkk bi ngir jiite lëlu xare. Bu ñaareel bi ngir teew ci xumbeemi gàmmu, moom ak waa këram. mbooleem ñi yor ndomboy tànk dañoo wara teew ci gàmmu gi. Képp ku wuute dees na la mbugal, ñu folli la mbaa ñu rey la. Ndaxte senug teew li muy tegtal moo di yeesal seenug nangu, lañu lokki ak lañu siif. Mbooleem alal yooyu daanañu leen séddale ñetti xaaj: ben ba moo ngi jëm ca buur ba, ñaareel bi mu ngi jëm ca pécum Séb ak Bawar. Bi ci des mu ngi jëm ci taxawal xumbèem yi
Seddaleeg yorte gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Nguur ga dañ ko seddale woon ci ay diwaan, bu ci ne amoon na bàjjo buy dox mbiri buur bi (Sàmba Lingeer). Kàjj moom la ñu fal ci ndijjooru dex gi, li ko dalee ca aarnik ba fa dex gi sottee. Buriko moom la ñu fal ci bëj-gànnaaru Lag de geer, mu ngi daan dëkk ca Foos, Baadi moom lañu fal ci li dale Sirigi ba Sinò Bawaal. li des ci pal yi mu ngi ci kilifteefu Kangam yi: Marooso moo nga dëkkoon Boroso Piccoo. Barlaf moo nga dëkkoon ca sowu Lag de geer.
Buuri Waalo[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ay jafe-jafeem[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Daanaka Waalo nit desatu fa ndax ya cong yi jòge Gànnaar ak ay xeet yu sax ci diggante sang yi. Moo tax ba ci xarnub XX waa waalo jublu woon ci seen gàddaay wàllu Saalum ak tëdd mi nekk ci diggante Kees ak Mbuur ak dëkk yu mag yi ci réew mi.
Ba besu tey Waalo ngi jànkonteeg coon ya jòge woon ca ŋaayoo ga. loolu mooy jur dellu ganaaw ak daanug waalo, ba ku nekk di ko cokkaas: Taraasaa ak Almaami ak Dàmmeel. Ki ci gënoon a fés nag mooy Faraas. ganaaw ba Faraas rimbee Waalo ba mu nëx, dakoo teeyal dëtëm ko ci ndimbalu Budeŋ ak Potore ak Fedeerba mi ñëw seen ganaaw ci 1885. Booba la nootee Waalo, te naa daf koy xettali.
Delluwaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Paate sow, Démbi Senegaal: ci làmmeñu Wolof, Dakaar, 1998


text:
1Cue' gab zir de mbecy gush, sinu benu gyicy dey coz nu walab se'ñ, orze' pshuu nu dey gal nu rshuu nur uz ru. Ze' de yu feñ, benu gyicy dey coz nu walab se'ñ, orze' pshuu nu dey gal nu rshuu nur tub bicy ru. 2Ze' de biñ mñaa gush, benu gyicy dem coz nu walab se'ñ, orze' pshuu nu dem gal nu rshuu nur ñaar. Ze' de fiñ feñ, benu gyicy deñ coz nu walab se'ñ, orze' pshuu nu deñ gal nu rshuu nur zan ru. Nunu cue' shiñ nii toor. 3De mbecy ni Crisht rlagy ñi nu locyuub yu de byud benu nu rishli sac cyu nu locyuub dem. 4Benu tub byud zu i'ñ mi, o zu yag mi, orze' yu ze' rlagy ñi nu gad lagy yu nu locyuub yum loga la. Como mi ze' nac mi famil niy. Orze' ni mod gyabic yu coz nu zaab yu ni de mbel niy nu nac nu bguul dey yu. Gun nde' coz nu yet lagy Ñgyoozh. 5Biñ mñaa nu rishli gaal nac byud, de biñ mñaa nu rishli byeeñ ub zi, mi ze' cue' checam nu cyish lom lo Ñgyoozh, nunu dzi rel la cyiñ mi lo Ñgyoozh. Nunu dzi rel la cue' checam nu nii num Ñgyoozh. 6Ze' byud nu zu par nu gyicy zi'l mi coz nu gusht nim, mas zum gyishlombecy ii, se la la cyiiñ mi ni Ñgyoozh. Nam gal nu na tub mbecy gut. 7Pcaa de mbecy ni Crisht nu ni mod gyicy nu dey de byud, gun orze' warusu mbecy nu griib gyidza too de mbecy ni Crisht. 8Benu tub mbecy wabic yu de coz cyiiñ ni de famil niy, benu wabic yu coz cyiiñ ni de mbecy nu yu' nañ yu'y, orze' wagyicy yac yu ni de riidz nu rzeña lagy yu. Orze' yu ze' a̱' nap zir yu gaze' de mbecy nu wagyicy cup consuel lo Crisht. 9Zaan ru nu caa dey nu la de byud lo lisht ni de biñ mñaa nu ricy riiñ nu de mbecy ni Crisht benu bi pshuub mi gayon ña'n, nunu benu bicy yac mi nu tub zi ñgyeem nu bzu. 10Nunu rlagy ñi nu nap neñ mbecy de coz nap nu ricy mi: nu nap rguul mi de i'ñ mi, nu nap rnii num de mbecy nu rza yu'm, nu a̱' le'm, sinu rzu bich mi nu nac de mbecy ni Crisht, nu rlocyuub mi de mbecy nu rzac zi. Orze' benu fert bicy mi de lo la riiñ nap, orze' zaan ru nu caa dey nu lam lo lisht ze'. 11Tees de byud nu nigul shuub gayon ña'n, cue' zaan ru nu caa dey nu lam lo lisht ze', gun ornu nii too dem nu gad tuuba' ñgyeem, orze' galagy mi nu chelaam tuuba' tir. Orze' gla yaam riiñ ni Crisht. 12Orze' yu' falt nim, gun wangyicy yac mi nu de riidz nu mniim lo Crisht nu gyicy mi. 13Nunu tuuba' coz, yu' nu gyac dem mbecy nu sac riiñ gyicy. Orze' chesam gaza' yu' mbecy la. Nunu walab tub lo zi'l nu sac riiñ gyicy dem, sinu cugyi' nii dem rishcuen. Cugyi' nu ne' ru' dem lat asunt ni reña' mbecy. Orze' nii dem coz nu walab se'ñ. 14Nde' nu ya̱ rlagya̱ nu chelaa de byud feñ. Orze' cyich mi famil, nunu nap gyub ic mi de riiñ nañ yu'. Orze' rila cue' cuic dem lugaar nu nii zi de mbecy nu rzi lagy lo den nu nac naa mbecy ni Crisht. 15Ni rne̱e̱ lor, gun yu' la be byud nu bi bruu chu dem lo de coz ni Crisht par nu ricy dem coz nu rlagy nuras. 16Benu zu tub byud lat de famil ni tub biñ mñaa nu ricy cup consuel lo Crisht, orze' biñ mñaa ze' rlagy ñi gyash mi byud ze' goow mim lugaar nu goow de' zir de mbecy ni Crisht mi, gun orze' de mbecy ni Crisht gac gyash yu de byud nu rishli ub zi, rishli sac famil ni. 17Rlagy ñi nu ca zir lagy de mbecy lo yu bel nu nap riib ic lat de mbecy ni Crisht gaze' de' zir mbecy. Nunu ricy zir ñi presis benu yu ze' yu nu rshaal riidz ni Ñgyoozh nunu rlyuuy ni de mbecy. 18Gun riidz ni Ñgyoozh rniiñ: “Cue' car coz nu gow tor lat nu ricy ma riiñ”, rniiñ. Nunu rniiñ: “Yu nu ricy riiñ yad ñi nu gyad iy”, rniiñ. 19Cue' gyicy cuen ru de cyi nu driib mbecy ic de yu bel benu wanrusu cyup o chon teshtig nu bzaac yu nu shiñ bicy yu. 20Ornu gyubee nu tub yu bel yu' falt niy, orze' shuu nur yu lo rgüii la dela de mbecy ni Crisht ornu yu' tublaazh dey, gun orze' de' zir mbecy dzib dey nu gyicy yu cyi. 21Ñgyoozh Uz na, nu Jesucrisht, nu de anc zub lo rzac dem ornu ya̱ ricya̱ mandaar lor nu gyicy yac ru nu de coz nu mne̱e̱. Ni gyicy ru mas cyu zi'l mbecy nac yu. Cue' nu reñ ga mod gyicy nur tub ga mbecy. 22Cue' glal ru nu griib yaar too mbecy nu gyicy ru nu gac yu yu bel. Gun benu ni gyicy ru, nde' cuen ni ru benu gyicy yu cyi. Cue' gyac ru mbecy nu yu' falt ze' ni. 23Timoteo, ru cya' rac nañ ru, nunu cya' rat ru. Orze' cue' go'r nis zi'l, sinu rlagy ñi nu go'r ñuu mi' ñup ni urbyay, gun orze' gyicy ñi guñaa nuñ ru. 24Rlagy ñi nu gyicy cuidad ru anzir nu riib ru riiñ ic yu bel, gun waric na raso̱o̱ la mbecy nay. Yu' mbecy lo nu loo la ricy yu cyi. Orze' rabee lac ricy yu anzir nu gyicy der preb yu. Ze' yu' ga' mbecy ngach ricy dey coz cyi. Orze' waca bee de cyi nu bicy yu, sinu gal despuees gaze' nu gruu zac ñi. 25Orze' ni' zi'l mod yu' mbecy nu lo nu loo la ricy yu coz nap. Orze' rabee lac ricy dey. Nunu yu' ga' mbecy ngach ricy yu coz nap. Tees ni' de coz nap nu ricy yu wagyeñ ñi ngach.
Copyright
Learn More


text:
Dawaan bu wéy
Dawaan gu wéy (ñu man koo tënk ci DC Direct Current ci wu-angalteer, moom lees di gën a jëfandikoo), di dëddoo ak dawaan gu safaanu AC, xeetu dawaan la gu am genn jubluwaay. Dawaan gi dafay wéy di dox ci ag ndombo ci genn jubluwaay. Mbëjfeppal yi ci genn jubluwaay lauy wéy di daw.
Nattiin[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dawaan gu wéy ciy amper lees koy natt. Benn amper mooy ,24*1018 mbëjfeppal ci saa (I = Q/t), I = dawaan, Q= coulomb, t= saa).
Wenn rëdd wu wéy ak ñett yu ndaw, ci suufam, mooy njunju dawaan gu wéy; dees na jëfandikoo itam DC (Direct Current). Dawaan gu safaanu moom AC alternating current lees di jëfandikoo wall njunj wii di ~.
Jëfandikoom[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Dawaan gu wéy lees di jëfandikoo lu bari la ci taraay gu suufe ak ci mbëjfeppal, rawatina ci jumtukaay yiy doxeek tegle yiy man a jur dawaan gu wéy kepp. Ci daamar yi, su safaanukaay bi juree dawaan gu safaanu dess koy soppali gu wéy. Saxaar yiy doxee mbëj itam ñoom dawaan gu wéy lañuy jël.
Taariixam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Thomas Alva Edison mooy ki fi taxawal séddaleeg dawaan gu wéy ci wetu njeextalu XIXu xarnu bi, bi ndefar gi tambalee jëfandikoo mbëj. Ci ginnaaw bi lees ko wuutaleek dawaan gu safaanu gi Nikola Tesla sakk, ndax limu gën a yomb a yóbb ci diggante yu gubb.


text:
1Orze' laab tiem ze' la be mbecy gua güii dey Jesuuz. Orze' byoo dey rishlom nu Pilato bicy yu nu gut la be mbecy Galilea. Orze' gucan reñ de mbecy ze' nu reñ bañcyug nu briic dey gun lo Ñgyoozh. 2Orze' na Jesuuz rab mi dey: ―¿A rnii too der nu de mbecy nu gut ze' dzi zir nac yu mbecy cyi par de' zir mbecy Galilea, nunu nde' nu ni bzac dey? 3Ya̱ rne̱e̱ lo der nu walab. Nunu benu de ru wane' der dela cyi nu ricy der, orze' ni' de ru gat der. 4¿La coz rnii der nu nac tiiñ zu chon mbecy nu gut ornu bet lag tub yu' gya too dey tub gyedz nu la Siloé? ¿A rash der shcab nu de yu ze' dzi zir bicy dey coz cyi gaze' de' zir mbecy nu rcyiiñ Jerusaleeng? 5Ya̱ rne̱e̱ lo der nu walab, nunu benu de ru wane' der de cyi nu ricy ru, orze' ni' zi'l gat der ―nam. 6Orze' Jesuuz mniim tub riidz tiily lo dey. Orze' nam: ―Bzu tub mbecy. Bzub tub ya las niy. Bzub ñi lat lyucy urbyay niy. Orze' gua güiiy ben a ta' uugy niñ. Tees wangyap yu ni tub uugy niñ. 7Orze' nay rab yu moz niy nu ricy riiñ lat naa ze': “Güii. Bza' chon ña'n zaab ryap la̱ rgüi̱i̱ ya las ii nu ryuba̱ uugy niñ. Tees rila wagyapa̱ uugy niñ. Orze' na pshi'ñ ñi. ¿Gun lagu leew la ricy seed ñi lat naa?” nay. 8Tees yu nu ricy riiñ ze' nay rab yu patro̱o̱ niy: “Patro̱o̱, bzaan zub ñi stub ña'n. Orze' gla̱a̱ yu gyi'ñ. Gaze' nu du̱' abon gyi'ñ. 9Benu ni, orze' cyup ridz cuic ñi uugy. Ze' benu wabic ñi uugy, orze' nap zir gyi'ñ ñi”, nay ―nam. 10Tub tiem, tub sab, dzi nu rzu lagy mbecy, orze' Jesuuz rim nañ tub yu' nu rsya' de mbecy Israeel riidz ni Ñgyoozh rlyuum ni de mbecy. 11Nunu ze' ri tub biñ mñaa nu bi bza' tiiñ zu chon ña'n rat mi. Gun bi bicy ni nuras mi, nunu bicy yu nu brong mi. Orze' rila wangac ñgyu' lim. 12Na ornu Jesuuz bzaac mi biñ mñaa ze', orze' bredz mi biñ mñaa ze'. Orze' nam: ―Biñ mñaa, bi byac ru ni güii nu rat ru ―nam. 13Orze' gaze' nu gul yaam biñ mñaa ze'. Orze' laab or la ze' byu' li cuerp ni biñ mñaa ze'. Orze' brugyi' nu ryabic mi gyel mbecy ni Ñgyoozh. 14Tees yu nu riib ic nañ yu' ze' guzi lagy yu, gun Jesuuz bicy yac mi biñ mñaa ze' sab, dzi nu rzu lagy mbecy. Orze' nay rab yu de' zir de mbecy nu yu' ze': ―Yu' tub shuup dzi nañ tub sman par nu gyicy na riiñ. Orze' lat de dzi ze' cyid der par nu gyicy yac mbecy der. Tees dzi nu rzu lagy mbecy, cue' cyid der par nu gyicy yac mbecy der ―nay. 15Orze' na Jesuuz rab mi dey: ―Der mbecy rzuu lo, ¿de ru walab gaal washaagy der tor nir o bur nir sab, dzi nu rzu lagy mbecy, par nu cha nu der ma nu go' ma nis? 16Ze' biñ mñaa ii, mi ii nez Abraham, nunu bi bza' tiiñ zu chon ña'n nu pcyiig nuras biñ mñaa ii nu güii nu rat mi. Orze' beni ¿a wac gyagy biñ mñaa ii ni güii nu rat mi sab, dzi nu rzu lagy mbecy? ―nam. 17Ornu ni mnii Jesuuz, orze' de losa' yuum tona' la gut lo dey. Tees de' zir de mbecy tona' la bet lagy dey nu nac de coz ily nu ricy mi. 18Orze' na ga' Jesuuz: ―¿La na gyel gubier ni Ñgyoozh? ¿La ñuu coz saapa̱ nu gyel gubier nim? 19Gyel gubier ni Ñgyoozh rac ñi gal nu rac nu tub mbigy ya urnishtas nu rnuuz mbecy lo yu niy. Orze' gaze' nu raly ñi gashtal gyac lañ tub yag ily mas gashtal de chigyiñ rzaa ma teez ma lat yaañ ―nam. 20Gaze' nu na ga'm: ―¿La ñuu coz saapa̱ nu gyel gubier ni Ñgyoozh? 21Gyel gubier ni Ñgyoozh nañ gal nu na lebadur nu gush tub biñ mñaa. Bdu'm ñii lat chon nac arin, gun orze' lebadur ze' cshup ñi dela cub zañ ze' ―nam. 22Na nez nu yam par Jerusaleeng na, orze' blyuum ni de mbecy dela gyedz gal nu dela ranch nu yu' nez nu zam. 23Orze' gaze' nu bruu su tub mbecy. Orze' nay rab yum: ―Shuaana̱, ¿a ñuu zi zi mbecy gruu mbañ yu? ―nay. Gaze' nu nam rab mi yu: 24―Bicy der fers nu chu' der ro' shii, gun ya̱ ne̱e̱ lor tona' la zigy mbecy galagy dey chu'y, tees wac chu' dey. 25Orze' yu guyu' gyeshtey nunu soow yu ro'. Orze' de ru, de mbecy nu yu' par ich gnii der: “Shuaana̱, pshaal ro' ne̱”, nii der. Tees yu guyu' ze' gnii ga'y gab yu de ru: “Ya̱ wagad lagya̱ ca bruu der”, niiy. 26Gaze' nu nii ga' de ru: “Ze' ¿lagu ni rnii ru? Ze' de̱ ya̱ tublaazh la bda̱w du̱ de̱ ru gyit. Nunu tublaazh la bdo' du̱ de̱ ru. Nunu laab ru blyuur ne̱ de̱ lat cay ledz de̱”, nii der. 27Orze' yu guyu' ze' nii ga'y gab yu der: “Ya̱ bi mne̱e̱ lo der nu wagad lagya̱ ca bruu der. Orze' bruu chu der lo̱, der mbecy nu shiñ ricy”, niiy gab yu de ru. 28Orze' ze' gun der nunu siigy lay der ornu zac der Abraham, nu Isaac, nu Jacob, gal nu de' zir de yu nu mnii por cuen ni Ñgyoozh yu' dey ze' nu riib ic mi. Ze' ii de ru bi zu chu der par ich. 29Gun cyid mbecy nu gruu gaza' dela lugaar ni gyishlombecy nu gzub dey lo mez nu gow dey gyit ze' nu riib ic Ñgyoozh. 30Orze' la be de mbecy nu gash zir zu na, de yu ze' gyac yu yu nu gya zir zu par lo, nunu la be de mbecy nu gya zir zu na, de yu ze' gyac yu yu nu gash zir zu par lo ―nam. 31Gaze' nu bru'ña la be de mbecy fariseo. Orze' na dey rab yu Jesuuz: ―Gua la ru, gun Herodes rlagy yu cut yu ru ―na dey. 32Gaze' nu nam rab mi dey: ―Gua der gua niir lo mbecy rguu ze' nu na gal nu ina ya̱ lo̱o̱ chu̱ nuras nu bicy ni mbecy, nunu gyicy yaca̱ mbecy rat. Orze' widz na, gya' lo de riiñ nu ricya̱. 33Rlagy ñi zab za̱ la̱ nez dzi na, nu ina, nu widz na. Gun walab se'ñ nu gat tub mbecy nu rnii por cuen ni Ñgyoozh reña' lugaar par Jerusaleeng. 34’¡A der mbecy Jerusaleeng! Rut der de mbecy nu rnii por cuen ni Ñgyoozh. Nunu rgoow gyita' der de mbecy nu rzeed Ñgyoozh lat der. Zañ tir ngulagya̱ ñgyicy tublaazha̱ der gal nu ricy tub gyid ornu ricy tublaazh ma dzich ni ma nañ lowe' ma. Tees de ru wangalagy der. 35Na ledz der gyiyeeñ ub ziñ. Gun ya̱ ne̱e̱ lo der nu wazaca' la der ya̱ gashtal shuub la dzi nu nii der: “Dzi ga zily nac biñ nu bzuu nez Ñgyoozh Shuaan na, biñ nu cyid lo den”, nii der ―na Jesuuz.
Copyright
Learn More


text:
1Tiem ze' Herodes, tub yu nu riib ic de mbecy Israeel, brugyi' rsheed ziy la be mbecy ni Crisht. 2Pcaay mbecy nu cut yu Santiag bicy Waa, nu mandzicy. 3Na ornu bzaac yu nu tona' la bet lagy mbecy Israeel nu biit yu Santiag, orze' psheta' yaay Bed. Ni guc tub sa' nu row dey gyishtily nu sac lebadur. 4Na ornu bded nu bdu' yaay Bed, mne'y yu nañ yu' gyiib. Ze' bgu' dey yu yaa tap nac soldad. Tap ga soldad lo tub nac yu. De yu ze' mña dey yu. Herodes mnii tooy nu cha nuy Bed lo de mbecy zigy, de mbecy Israeel or ded sa' ze'. 5Orze' guti Bed yu' gyiib, tees de mbecy ni Crisht fert la mnii nu dey Ñgyoozh nu nac yu. 6Tub dzi anzir nu co ic Herodes nu cha nuy Bed lo de mbecy, na or guzeel rel, orze' nas la Bed lat cyup soldad nu rñay ze'. Nag yu nu cyup caden. Nunu zu cyupa' soldad ro' gyiib ze'. 7Orze' derepent la bruu zac tub anc ni Ñgyoozh lo Bed. Orze' dutuub la nañ yu' ze' bzu yaa. Orze' gul yaa anc ze' cuit yu. Orze' brish yu yaa. Orze' nay rab yuy: ―¡Bicy lal! ¡Weshte! ―nay. Orze' lueg la bet lag caden nu nag yeñ yaa Bed. 8Orze' na anc rab yuy: ―Bicy nicy sinch nir, nunu pcaa gyi' gyid lab ru ―nay. Orze' ni bicy Bed. Orze' na anc: ―Bzuu yeñ shab ru. Orze' cyid car icha̱ ―nay. 9Orze' za ca Bed ich yu. Orze' bruuy nañ yu' gyiib. Par wangad lagy yu ti coz nu ricy anc ze' nde' coz rishli. Psa' lagy yu nu Ñgyoozh ricy num yu mod ni pcaal. 10Orze' bded dey lugaar loga la nu rña soldad. Niga bdeda' dey lugaar cyup. Niga byap dey tub ro' nu byaa nu gyiib. Ro' ze' benu shaal nañ, orze' gac ruun nañ yu' gyiib chu'n lat cay. Orze' ro' ze' byaal ub lañ. Orze' bruu dey nañ yu' gyiib ze'. Bza dey lat tub cay. Orze' derepent la bzeeñ anc yu ub zi lay. 11Orze' gud lagy yu la coz guc. Orze' mnii tooy: ―Na gaal gud lagya̱ nu rishli Ñgyoozh bzuu nez mi tub anc nu blooy ya̱ yaa Herodes, nunu bloo chuy ya̱ lo dela coz nu ricy pee de mbecy Israeel gyicy nuy ya̱ ―nay. 12Na ornu gud lagy yu nde', orze' zay par yu' Li, ñaa Waa, laab yu ze' yu nu la Marc. Zigy mbecy byatublaazh dey ze' nu rnii nu dey Ñgyoozh. 13Orze' psiigy yu lo yaro' ni loli'. Orze' tub fiñ feñ nu la Rode bruuñ za güiiñ ben cyu nde'. 14Tees ornu güeñ ñi nu zaab ti' Bed, orze' byu' loñ nu laab yu. Orze' par nu tanta' la bet lagy ñi wanshaala'ñ ro' ze' sinu carer la gush ñi zañ par lat de mbecy. Mniiñ nu zu Bed ich yu'. 15Orze' na dey: ―¡Ru tub mbecy ton! ―na dey. Tees bzu fert ñi nu laab rishli rniiñ. Orze' na' dey: ―Par walab yu nde', sinu yu ze' tub anc nu nac nuy ―na dey. 16Lat nu za fiñ mñaa ze', orze' fert la ca Bed rsiigy yu lo yaro' ni loli' ze'. Orze' or guchi pshaal dey ro'. Na ornu bzaac dey Bed, tona' la za nu ic dey. 17Orze' bicy Bed yaay par nu checa dey nu ricy yu zu redz. Orze' byooy rishlo dey lac bzac yu ornu Ñgyoozh bloom yu nañ yu' gyiib. Orze' nay: ―Niir lo Santiag, gal nu lo de' zir de bicy na de coz nu guc ze' ―nay. Orze' bruuy zay tuuba' lugaar. 18Na or bza' yu tuuba' dzi, orze' tona' la pcan shcab ni de soldad. Orze' na dey rab yu losa'y: ―¿La bzac Bed? ―na dey. 19Orze' Herodes pcaay de mbecy nu yub yu Bed par wangyad yu. Orze' bdugyi'y lo de soldad nu rña ze'. Orze' pcaay mbecy nu cut yu de soldad ze'. Despuees ni de nu nde', Herodes bruuy lo de yu ni Judea zay cyiiñ yu Cesarea. 20Orze' Herodes tona' la guzi lagy yu lo de mbecy Tiro nu Sidón. Orze' tublaazh la gua güii dey yu. Nu loga la bicy dey Blasto par amig. Yu ze' zuy riiñ nu riib ic yu nañ yu' ni Herodes. Orze' mnishbaa dey lo Herodes nu cue' chucoo nuy dey, gun de coz nu row dey druuñ de lugaar nu riib ic yu. 21Orze' Herodes bzuy tub dzi nu nii nuy de mbecy zigy. Dzi ze' bzuy negy nu rzu mbecy nu riib ic. Orze' gusub yu lo yashily, ze' nu riib ic yu. Orze' mniiy riidz lo de mbecy. 22Orze' de mbecy brish ti dey. Orze' na dey: ―¡Yu nu rnii nu de ub na, yu re walab mbecy, sinu tub ñgyoozh! ―na dey. 23Orze' tub anc ni Ñgyoozh lueg la pshet yaay Herodes. Bicy yu nu gush güiiy. Ni bicy anc ze', gun wangyicy zily yu Ñgyoozh. Orze' bdow bya'y gut yu. 24Niga niga güeñ zir mbecy de riidz ni Ñgyoozh, nunu bicy cup zir dey consuel lo Crisht. 25Orze' blazh riiñ ni Bernabee nu Saulo Jerusaleeng. Gaze' nu bish cya ga' dey zay par Antioquía tuuba' tir. Za nuy Waa. Laab yu ze' yu nu la Marc.
Copyright
Learn More


text:
1E rri yey jày hòmge 'mita a yèk yey yèena gi pî: Orro ot dii ni nit ɓèl daprum tâage a gbaat wûun Fay hòmge 'mita a faktiturum gi. 2Ey tèerre tèem daprum a gin tâam delliya, a tâam takundi, yey mbangse Tooy Ɓèl, ti tâa mbangsumya ni kàn nirri ba. 3Da nit ɓèl daprum ây pî aw gòyni dawrre ha aw hîi hîir ây ni jàk gurfum ây. Hû go ɗa gesu di Yeesu nit ɓèl daprum worro, e tâa ni jày ge hîi gi. 4To ey tâa go ngin a deesi gi, ge tâa ngin nit daprum ba, ngam a nit daprum ây aw dii mgban a deesi, aw hîirre hîir ây kà yey gàa yèk mgbèngda gi. 5Tèem daprum waw tèen gi jàk kàlnum ɗi ni bingi gbè a jày tâage a faktiturum, getnji ni yèk mgbèngda yey rage Muusa gi. Ngam ye dàne mbangsum gin titâam ngam Fay, Fay gàawe: Ii hakkilo, ha mu mbangsi jày pî kà yey lònumda dum nà ni jàk kàlnum a gopri gi. 6Amma kòsòng Yeesu ngore tèem daprum hòmge 'mita dèy, ye tâa ey nit raknjunum ɗi a jàk wasta woy hòmge della, gòyge a yèk mòonjum kàn ây hòmge della gi. 7Ngam to jàk wasta màrra tâa go ngin getiya, gaw kànsirra ngin woy cukti ba. 8Amma Fay yèe dawrre da nit ây, gàa: Miy mi Tooy Ɓèl mi gàarre: E rri yey unji dàararre, ha mi gbèesi jàk wasta fûuya ni ni-Israyel ây, ni yòot Yuda ɗa. 9Ge tâa kà jàk wasta yey mbirim ni wosom ta waw ba, a unji yey mòomi daw kàn waw, yuunim daw a dees Ejip gi. Ngam aw aw gòy a jàk wasta mum ba, miy ɗa mi ndòori dawge. Hû go gàa Tooy Ɓèl gi. 10Gàa ɗa: E rri yey jàk wasta yey gim gbèesi ni ni-Israyel ây, a dat unji ây gi. Ii gim ii yèk mgbèngda mum a dànda waw, kè gim kèr ɗa a tinîir waw. Miy tâa gim tâa Fak waw, aw ngaa tâa gaw tâa nit ta mum. 11A dat maan cen nirri ge haasirra kàlnjum di nit tâanjum wàa, koo gàara di kor wàa «cèngnu di Tooy Ɓèl» ba. Ngam a nit ây pî cè gaw cèngnim, diga hàm ây ni nit ɓèl ây pî. 12Go gim gop daw ni 'maton a tèem makta waw, gim ɓaysisirra jàk maarra waw ba. 13Fay ye yèe yèk jàk wasta fûuya gi, mgbantinifa woy màrra. Jàk yey mgbante wàrfe gi, kèle gbeecu.
Copyright
Learn More


text:
Aakimoo jawwu ji
Aakimoo jawwu ji, (walla xare bi ngir teg loxo ci jawwu ji sanc ko):
Tëraliin
Li ci alxuraan wax[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sooratu Rahmaan, aaya 33:
«yaa mahsharal jinni wal’insi inistatahtum an tanfuzuu min’axtaaris’samaawaati wal’ardi fanfuzuu, laa tanfuzuu illaa bisultaanin»
Tekki: yeen jinne yeek nit ñi, su ngeen manee dem, ba soobu ci goxi asamaan yi ak suuf, def leen ko, waaye fu ngeen fi àgg rekk na leen wóor ne Yàlla a leen may ngeen àgg fa. Fu ngeen fi àgg rekk, ci sultaan ngeen fa àgge, sultaan nag mooy: lay, ndigal, kàttan, nguur. Di kon fu ngeen fa àgg, sunu boroom a leen fa àggale moom mi leen may xel, may leen kàttan, ubbil leen wunti yooyule gox, man a layal lu tax ngeen àgg fa.
Ci lu daj[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Nit nag yàgg naa xëntewoo xam li ko wër ciy mbir, yàgg naa yittewoo xam mbóoti jawwu ju biti jii nga xam ne daa fees dell aki yaram yu asamaan; ay biddiw aki ñoom seen. Moom de jot naa àgg ci xam biddiw yi ak seeni kem ak seeni bind (forme), ak li leen sos, def it ab jéego bu rëy ci xam-xamu melosuuf ak yeneen xam-xam yi am ag jokkoo ak kaw-suuf, biir suuf ak li wër suuf, peek ko ciy mbindeefi asamaan, biddiw ak lu ko moy.
Ci ati juroom fukk yi, ci ñaar-fukkeelu xarnu bi, gisees na nit mu jéem ay yoon nu mu yéege ci jawwu ji, ngir làmb ko te xam la fa nekk, loolu nag faalewu ci woon jafe-jafe yi mu ci doon man a dajeel, ak ay wu rëy wi loolu làmbool, bokk na ci ay woowu: man cee ñàkke bakkanam, ñàkk a wóor gi, ci bu ñuy boy (départ), bu wuutuloxo (masin) biy wëndéelu ak buy wàcci.
Li Sofiet yi def ci xareb jawwu ji[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sofiet yi de njëkk nañoo nattu jawwu ji, jarbu ko, làmbtu ko, loolu ñu jaare woon ko ci jëfandikoo ay bayyima, ngir ragal nit di ci loroo.
Sofiet yi ñi ngi njëkk a joyal seen gaalu gu jawwu gi tuddoon Fostok – 1, ñaari soobukati jawwu yu sofiet nekkoon ci biir – di Yori Jajarin ak Alaan Shabard, ci subag bisub 12 awril 1961 g . loolu nag bettoon na adduna bépp. T ukkib jawwu bii nag yobbu woon na lu tollook téeméer ak juroom ñatt-fukki simili, ci biir diir boobu, gaalug jawwu gi wër na ci suuf si benn yoon ak xaaj.
Tukkib xam-xam bu jawwu bii xew-xew la bu am solo ci taarixu nit ci jamono ju yees jii, ndax kat moom ubbi na fi ay gox yu yees yu yaatu ci wàllug xam-xamu jawwu.
Sofiet yi wéyoon nañu ci seen liggéeyi jawwu yooyu nga xam ne am na ci yu jàmm taxoon a jug ak yu xare taxoon a jugg. Seen jumi jawwu (satellites) yi gënoon nañoo yokk seeni cawarte rawati na ci lu aju ci xare, ci diggante ati juroom-ñaar-fukk yi ak juroom-ñatt-fukk yi, ci xarnu bii.
Li ci waa-Amerig def[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Waa Amerig yi - ci ati juroom fukk yi, ci ñaar-fukkeelu xarnu g – def nañu ay jéem aki pexe yu am solo ci wàllug xareb jawwu ji walla aakimoo ko. Seen cawarte ci wàll googu dolliku woon na ci ati juroom benn fukk yi ci xarnu bii, ndaxte seen liggéey yu jawwu yi gënoon nañoo ràññiku te gën a fés ci diggante bii, ndax ci la kërug jawwu gu Amerig gi, ñu koy wax NASA, jot a joyal ay waruwaayi jawwu , yoo xam ne ay jum ñoo leen di jañ, jañax leen ñu naaw, bu niy dellusi ci suuf si nekk ay fafalnaaw yu yor ñaari laaf, ñu leen di man a jëfandikoowaat ay yooni yoon. Lii nag tax na ba li nu daa ñàkk ci tukkiy jawwu yi gën a néew, te itam indi na ay ngérte yu am solo ci xareb jawwu ji.
Waa Amerig jot nañoo sànni waruwaayu jawwu wii di Apolo ci 20 sulye 1969g, ñaari soobukati jawwu nekkoon ca, ñooy: Aarmustrong ak Adwin Drin, Aamustrong nee na “ Amoon naa yëg-yëg bu tumbrànke, bi may dox ci kaw weer wi, damaa yëgoon ne sama màndaxe daa woyofoon lool”. Waa Amerig yi sàmp nanu ci kaw weer wi ay jumtukaay yu xam-xam yu bari, jële nañu fa it ay còmp (échantillons) yu juge ca weer wa, teg fa it ab juddalkaayu mbëj bu saal .
Kongres it dëppoo - ci 5 samwiye 1972g – ci prograamu jawwu bi nu tudde woon (baaganteg jawwu) ngir barig li nu daa dem ci jawwu jeek a dellusi. Tukki bu jawwu bu njëkk bi nuy wax Kolombiya tàmbli na ci 12 awril 1981g, yeneen tukki topp ci yu jawwu yu àntu .
Waa Amerig yi defati tukkiy jawwu yu Carlinger , bi ci njëkk di ci 4 awril 1983g, juroom ñeenti tukki topp ci, bi mujj di ci 30 oktoobar 1985 g.
Musibam Carlinger:
Am musiba xewoon na ci baagante gu jawwu gu Amerig gii di Carlinger-10, loolu nag mooy bi waruwaay bi fàccee , ci bisu talaata 28 samwiye 1986 g, lu tollook juroom ñaar faatu ci, ñaar ñi di ay soxna . Njiitul Amerig la nu daa wax Ronaald Rigan nee na woon “ Bii bis de dana doon bisub naqar ak fàttaliku” . Waa Amerig yi it tudde woon nanu ko bis bu tiis bi.
Musiba mii du mooy mi njëkk a dal Amerig ci wàllug jawwu gi, mu ni mel njëkkoon na ko fi ci lu tollook ay at, loolu mooy bi sawara tàkkee ca joyaluwaayu waruwaay ba tudd Apolo 11, ci samwiye 1967 g, ci noonu ñatti soobukati jawwu ya ca nekkoon yepp dee.
Amerig defati yeneen tukkiy jawwu yu baagante, tudde ko Discovery, bi ci njëkk mi ngi amoon ci 30 Ut 1984 g, yeneen tukk yu àntu topp ca.
Lii nu tudde xareb jawwu ji daal, def na lu am solo ci wàllug xam-xam, rawati na lu aju ci mbiri jàmm yi. Ndaxte xam-xamu Jëmm gën a jëm kanam, bu fuglug jawwu , ak xam-xamu nataalu jawwu biy nataal kaw suuf si te di ko natt, xam-xamu kart yi ak nataali jawwu yi gën na a jéego ay jéego, naka noonu ndefar bu mbëjfeppal (bu elektron), ni nuy xame fi mbell yi nekk gën a xarañ, ak ni nuy xeexe lakk yi añs.
Sofiet yi ak waa Amerig yi ku ci nekk sóobu nga ci jawwu ji ngir ay xemmemteefi xare, jawwu ji mujj di lef mu stratejig mu yaatu ñeel ay liggéeyi xare, la ñu ca jublu it di door ak jam ay barab yu nekk ci kaw suuf, jaare ko ci seen jumi jawwu yi nekk ci asamaan si, yi ci yanu ay boppi fepp (tête atomique), cig wàll, walla nu jaare ko ci ngànnaay yu wuute yi nu man a joyale ñu tukke ci jawwu ji, ci geneen wàll.
Xareb jawwu ji, yamatul rekk ci diggante Sofiet yi ak waa Amerig yi, leegi kay lu sakkan ciy réew bokksi nañu ci, mu ci mel ni Siin ak Fraans. Am na yeneen réew yuy waaj ngir sànni seeni jumi jawwu walla satalit ci jawwu jii nga xam ne mujj na di barab bu yaatu ngir rawanteg xam-xam, ak gëpplante ci wàllug xare.


text:
1Orze' gaze' nu bruu zac tub muesht ily gyibaa. Nde' tub biñ mñaa. Shab mi nu zum nañ gal nu na doo güidz. Ze' gyi'm ca tub coz nu na gal nu na beey. Orze' toom zub tub coron nu ricy cup trocyup bel baa. 2Orze' mi ze' se nu gaal zi'l mi mdoo. Orze' rbish tim nu rac nim nu gaal mi mdoo. 3Orze' bruu zaca' tuuba' muesht gyibaa. Nde' tub low dañ. Tona' la zily ma. Nunu ña coloor ma. Ma ze' zub gagy too ma. Nunu zub tii nguaz ma. Nunu ri tub ga la coron tub ga too ma. 4Orze' lo dela bel nu ta' baa ptel ne ma tub nac ma. Orze' byeeñ cyup nac de bel ze'. Orze' pshet lag ma de ma ze' lo yu. Orze' low ze' gusu ma lo biñ mñaa nu sñuu ga gal mdoo ze', gun orze' gow ma mdoo cuanzir nu gal mi. 5Orze' biñ mñaa ze' bgaal mi tub mdoo gyeey. Orze' mdoo ze', mi ze' gyub ic mi de lo la mbecy nu tub garot gyiib. Gaze' nu byash mbecy mdoo ze'. Orze' gua nu dey mi lo Ñgyoozh, ze' nu riib ic mi. 6Orze' biñ mñaa ze' bruu chum carer zam tub lugaar ub zi. Zam tub lugaar nu bi bzu lily Ñgyoozh. Gun ze' gad coz nu cyiiñ nim trocyup gaynal zub gayon dzi. 7Gaze' nu brugyi' tub gyel yuu gyibaa. Orze' Miguel nu de anc niy gua dey contr ni low dañ ze' gal nu de anc ni ma ze'. 8Tees wangagyee low dañ ze'. Orze' wangada' lugaar nu ñcyiiñ ma nu de anc ni ma gyibaa. 9Orze' pcyuu nu dey ma. Orze' laab low dañ ze', ma ze' bily nu nil zu nese gulas. Ma ze' bañ nu rnii dey nuras, bañ nu rguu dela mbecy gyishlombecy. Orze' pshet lag dey ma nu dela anc ni ma lo yu ii. 10Orze' ye la zaab ti' nu rnii gal gyibaa. Orze' na: ―Na bi pshuub dzi nu co mbañ Ñgyoozh mbecy. Pshuub dzi nu gyicy mi coz ily, nunu pshuub dzi nu gyub ic mi gal nu ricy rey. Nunu shuub dzi nu gyub ica' Mesías nim. Gun bi pcyuu nu dey yu nu driib gyidza too de losa' den. Yu ze' zuy dzi rel la lo Ñgyoozh nu driib yu gyidza too dey. 11Tees de losa'n bicy dey gan yu ze' nu nac reñ biñ nu nac Shily nu gua gun lo Ñgyoozh nunu nu nac de riidz rishli nu mnii dey. De yu ze' wanchib dey nu gat yu, sinu “O la” mnii dey mas gat yu. 12Orze' gucyit lagy de mbecy nu yu' gyibaa. Tees cuaa de ru mbecy nu yu' lo yu gal nu lo nisyudoo. Gun nuras bi bet yu lat der. Nunu tona' la rzi lagy yu, gun bi rad lagy yu nu wazu tuñ yu ―na gal gyibaa. 13Na ornu gud lagy low dañ ze' nu bi pshet lag dey ma lo yu, orze' brugyi' nu zaab ma ich biñ mñaa nu bgaal mdoo gyeey ze'. 14Orze' guud cyup lowe' ily ni psi ni biñ mñaa ze', gun orze' gyes nañ mi cham tub lugaar ub zi. Orze' byazet mi lo bily ze'. Orze' ze' gad dela coz nu cyiiñ nim chon ña'n nu. 15Orze' bily ze' bloo ma nis ru' ma, gun orze' byac ñi tub gyoow nu cha nuñ biñ mñaa ze'. 16Tees yu blocyuub ñi biñ mñaa ze'. Orze' byaal loñ. Go'ñ nis nu bruu ru' low dañ ze'. 17Orze' tona' la guzi lagy ma lo biñ mñaa ze'. Orze' gush nez ma za ma nu chucoo nu ma de' zir nez mi nu bruu zac despuees, gal nu dela mbecy nu rzuub gyidag de riidz nu mnii Ñgyoozh, laab de yu nu ricy paa nu de riidz rishli nu rshaal mbecy nu nac Jesucrisht.
Copyright
Learn More


text:
1Breda an sista, unu nuo fi unuself se wen wi did kom tu unu, nobadi kudn se wi kom fi notn. 2Unu nuo ou wen wi did de a Filipai di piipl dem we inchaaj did mek wi sofa. Dem shiem wi bad bot Gad gi wi di chrent fi kom tu unu siem wie an kom tel unu di Gud Nyuuz, iivn duo uol iip a piipl did a chrai fi tap wi, 3di mesij we wi bring kom gi unu neva kom fram no lai. Wi neehn tel unu fi di rang riizn, an wi neehn a chrai fi chrik unu niida. 4Insteda dem sitn de, wa wi did du? Wi taak laik man we Gad tes an tingk gud inof fi sen wid di mesij bout Jiizas. Wi naa chrai fi mek nobadi laik wi, wi onggl waahn du wa Gad waahn wi fi du kaaz a im a si wi aat. 5An unu nuo se wi neehn kom swiit-mout non a unu no taim at aal, an Gad si an nuo se wi neehn a chrai yuuz notn we wi se fi tek advaantij a non a unu niida. 6Wi neehn a luk fi piipl big wi op ar notn laka dat. Wi neva did a luk fi dat fram non a unu ar fram nobadi els niida.
7An kaaz wi a apasl fi Krais Jiizas, wi kuda kom bordn unu dong. Bot insteda dat, wi chriit unu jengkl wen wi did de de, siem laik wen mada we av yong biebi a tek kiera ar likl pikni dem. 8Wi lov unu so moch dat wi neva did onggl waahn unu nuo bout di Gud Nyuuz, bot wi did glad fi du eniting wi kuda du fi elp unu tu — kaaz unu miin so moch tu wi. 9Breda an sista, wi shuor se unu memba ou aad wi did afi wok. Wi wok die an nait so wi neehn afi presha nobadi ar bordn unu dong wen wi did kom priich tu unu di Gud Nyuuz we kom fram Gad. 10Unu siem wan si an nuo, an Gad si an nou tu se wen wi did de mongks unu we biliiv, wi neehn du notn rang. Wi du di rait sitn dem an nobadi kudn bliem wi fi notn. 11An unu nuo se wi diil wid evri wan a unu laik ou wan faada chriit im uona pikni dem. 12Wi gi unu gud wod, wi gi unu chrent an wi kip aan a beg unu fi liv laik Gad piipl. Kaaz a im kaal unu iina fi im kindom an kaal unu fi kom nuo ou big an powaful im bi. 13An sieka dis wi gi Gad tangks aal di wail. Kaaz wen unu tek iin Gad wod we unu did ier fram wi, unu neehn tek it laik a wod we kom fram man, bot unu tek it fi wa it bi fi chuu — Gad wod, we a wok iina aal a unu we biliiv. 14Breda an sista, unu komiin jos laik Gad choch dem iina Krais Jiizas, we de a Judiya. Kaaz a fi unu uona piipl dem, we de wich paat unu de, a mek unu sofa di siem wie ou di Judiyan piipl dem mek dem we de a Judiya sofa. 15A dem siem Judiyan piipl de kil aaf di Laad Jiizas; dem did kil di prafit dem tu. An den dem kom kom mek wi sofa. Dem mek Gad beks bad! An dem an nobadi a no fren! 16An aal wen wi fi taak tu di piipl dem we a no Juu so dem kyan get siev, di Judiyan piipl dem did chrai fi no mek wi taak tu dem. Bot dem eva a sin a galang so til dem bok, so Gad kech op wid dem nou an a joj dem aad aad.
17Breda an sista, mek wi taak bout wi nou. Wen dem mek wi afi lef unu, aal ef a did jos wan ouwa, bwai wi mis unu! Wi maita kyaahn si unu bot wi did a tingk bout unu siem wie, an chrai aad aad fi si unu. 18So, wi did waahn fi kom tu unu. Mi fi wan — Paal, mi chrai uova an uova bot Sietan blak wi. 19Mi did waahn kom luk fi unu. Kaaz aftaraal, a uu mek wi kyan luk faawod fi di die wen wi Laad kom bak, kaaz wi nuo fi shuor se unu ago gwaan biliiv iina im. An a uu mek wi api so? Ar uu mek wi ago kyan buos infronta im wen im kom bak, buos laik se wi win medal? iihn? No unu! 20Kaaz fi riil man, a unu mek wi proud an api so!
Copyright
Learn More


text:
Ancos ci Pisidi
38°18′N 31°11′E / 38.3, 31.183
Ancos mooy benn dëkk ci wetu diiwaanu Pisidi, fu Pisidi digalook diiwaanu Firisi. Ci dëgg-dëgg ci diiwaanu Firisi la bokkoon waaye ba tey faraloon nañu ko tudd Ancos ci Pisidi. Gentam sorewul dëkk bu tudd tey jii Yalwacc (Yalvaç) ci Tirki (Turquie). Ancos nekkoon ca kaw benn tund wu ndaw bu nekkoon ca kaw benn palato bu yaatu te naat. Tund wu ndaw wa moom itam palato la woon, wu am dénd lu tollook 300 ektaar. Benn boor nekkoon 15 meetar ca kaw jooru palato ba. Waaye beneen boor nekkoon mbartal mu kenn mënul yéeg 60 meetar ca kaw joor ja. Naka noonu dafa mel ni tata te yomb na aar. Nekkoon na itam ca yoon wi mag wi waa Room tabaxoon wi jàll Asi Minér penku ba sowu diggante dëkku Tars ak dëkku Efes, wu tudd 'Yoonu Sebasëtë'.
Nguuru Selësid (maanaan waa Siri, ñi donnoon wàllu nguuru Geres) moo ko sampoon daanaka 300 at lu jiitu jamono Kirist, ngir teg fa xare ba, Bëggoon nañu aar nguur ga ca xeetu Pisidi wu nekkoon ca tund ya ca sudd, tamit am ndogal ca lépp lu jaar ca yoonu jaaykat ya wu mag wu jaaroon Asi Minër penku ba sowu. Sampoon na ko fa itam ngir boole ñi dëkk ca diiwaanu Firisi ak aada Gereg yi. Ñi fa jëkk a dëkk ñoo doon Gereg yi jóge dëkku Maŋesi ca diiwaanu Lidi ak Yawut yi jóge Babilon. Ca atu 25 j.K. nguuru Room moo def dëkk ba suufus Room, boole ko ak diiwaanu Galasi. Jaamburi dëkk ba yépp amoon nañu yelleef yu yem ak yosu waa dëkku Room. Tamit, indi nañu ay xarekatu Room yu bare yi ñu may ñu génne xare ba (maanaam soldat yu màggat), te may leen suuf ngir ñu dëkk fa. Gannaaw ga ndànk-ndànk dëkk ba tàmbali gën a niroo dëkki Room yeneen dëkk yi ko wër. Ca jamono Injiil dafa niroo dëkku Room ca wàllu yoon wa, ca wàllu nguur ga, ak ca wàlli tabaxin ak colin. Rafetal nañu dëkk ba bu baax ak pénc ya, ak kenu ya, te ak nataal yi ñi yett ca doj ak xànjar.
Ancos ci Pisidi moo doon dëkk bu gëna am solo ca diiwaan ba. Lu ëpp 100.000 nit ñoo fa dëkkoon. Dëkk ba boole na ay xeet yu bare. Amoon na ci bu jëkk waa Firisi, ba noppi indi woon nañu waa Gereg ya ak Yawut ya, ba noppi waa Room ya. Ci biir dëkk ba amoon na ñaari pénc yu réy yi ñu defare doj. Benn ca ñoom péncu Tibeer lañu ko tudd, mu am dénd bu tollook 300 meetar kaare, bi doon 'grand palaasu dëkk ba' fu nit ñi doon jaay, di fo, di waxtaan. Kenu yu réy te rafet ñoo ko wëroon. Beneen bi nag, mooy péncu Ogust moo dend péncu Tibeer. Ci seen diggante amoon na benn iskale bu am 12 mars (maanaam tegukaayu tànk), bu nekk am yaatuwaayu 20 meetar. Ca kaw iskale ba amoon na bunt bi ñu defare ak 3 ars yu réy-a-réy. Ab ars mooy lenn li ñu tabax ngir nekk pàttaliku. Dafa am ñaari kenu doj yu réy yi ñu boole ak lu mel ni xala doj bu jaar ca seen diggante, tiim leen. Def nañu bunt bi ngir nekk pàttalikukaayu ndam li Ogust Sesaar amoon ca xeex ya. Ca kawu ars ya yett nañu ay nataal yu réy. Beneen booru péncu Ogust moo doon wenn tundu doj. Ci biir tund wa yett nañu genn xala, rafetal ko ak ay kenu yu kawe ya. Ca diggu xala ga amoon na benn màggalukaay bu réy bi ñu defare marbar bu weex ngir teral seen Yàlla Men ak buur bi Ogust Sesaar. Ñu sooga àggale màggalukaay ba bi Pool demoon fa, ak ars ya bala mu dellusi ñaareel bi yoon. Ancos amoon na itam ndox ca tiwo yi jaar fépp ca dëkk, mu jóge ca benn bëtu ndox ca tund ya nekkoon fukki kilomet ca biti dëkk ba. Indi nañu ndox ak li tubaab tudd 'akwadakk'. Ci diiru 8 kilomet dafa jaaroon ci biir suuf si, waaye 2 kilomet yu mujj yi dafa jaaroon ca kaw pom bu kawe bi ñu tabax ngir yóbbaale ndox.
Seen Yàlla 'Men' la tuddoon. Amoon na itam beneen màggalukaayu Men ca wenn tund bu kawe lu tollook 25 kilomet ca penku dëkk ba. Bérab boobu mooy bérab bu bokkoon ca ña gën a am solo ca seen diine. At bu nekk def nañu benn po ngir teral Men. Gëmoon nañu ne Men mooy yàllay wér-gi-yaram, naataange, ak jàmm, te ku aar bàmmeel ya. Mooy itam yàllay weer wi. Ca nataalam ku niroo nit la woon mu sol yere. Misaale nañu ko ak wenn yëkk tamit ak nataalu weer bu am juróom-ñetti fan.
Sersiyus Poolus, boroom réew mi ca dunu Sipar (Jëf 13:4-12), dafa bawoo Ancos ci Pisidi. Ay bokkam moomoon suuf su yaatu ca gox ba. Moom gëm na Boroom bi Pool demoon Sipar. Xëyna Boroom réew mi moo boole Pool ak dëkku Ancos ba tax Pool ak Barnabas gaaw nañoo dem Ancos bi ñu jóge dunu Sipar.
Ca jamono Pool ndoxaanu yàqute, def yaramu neen, topp nafsu, màndite, lekk suuxu mala bu ñu toggul, te naan deret bokkoon na ca diine. Naka noonu, ñu bare bi ñu xoolee dundinu Yawut yi, ñu tàmbali xeeb diine ji ñu fekkoon, di tàmbali bokk ca diine Yawut ya, rawatina jigéen ñi woomle. Ca dëkku Ancos, jigéen ñooñu ñoo doon jabari magi dëkk ba. Naka noonu Yawut ya noonoo Pool jaaroon nañu ca jigéen ñooñu ngir ñu laaj seen jëkkër ñu dàq Pool ca dëkk ba.
(Jëf 13:14-51; 14:19-23; 2Tim 3:11)


text:
1Nese anzir nu gya gyishlombecy, biñ nu la riidz ni Ñgyoozh nil bi zum. Mi ze' nac num Ñgyoozh, nunu nac mi Ñgyoozh. 2Nunu nil bi zum nu Ñgyoozh nese anzir nu gya gyishlombecy. 3Dela coz nu psa' lagy Ñgyoozh, mi ze' bicy mi ñii. Nunu ni tub la coz wansa' lagy Ñgyoozh benu walab nu nac mi ze'. 4Mi ze' nac mi biñ nu rbic gyel mbañ nu rishli. Nunu gyel mbañ ze' nañ gal nu na tub yaa nu ricy ñi nu gyal shcab ni de mbecy. 5Ze' yaa ze' bzu laañ ze' nu cow, nunu de ze' nu cow ze' rila wangyicy ñi gan nu nsoow ñi lo yaa ze'. 6Bzu tub mbecy, yu nu bzuu nez Ñgyoozh. Yu ze' lay Waa nu driib nis mbecy. 7Biid yu par nu cuic yu nu gad lagy de mbecy nu cyu biñ nu na gal nu na yaa ze', gun orze' de yu nu gzuub gyidag de riidz nu niiy, orze' de yu ze' gyicy cup dey consuel lom nu nac de riidz nu mniiy. 8Yu ze' walab biñ nu na gal nu na yaa ze', sinu Ñgyoozh bzuu nez mi yu biid yu par nu cuic yu nu gad lagy mbecy cyu nac mi ze'. 9Gun biñ nu nac yaa nu rishli ze' bi yad mi par nu cuic mi nu gad lagy dela mbecy. 10Laab biñ nu la riidz ni Ñgyoozh ze' brim gyishlombecy. Nunu mas Ñgyoozh psa' lagy mi dela coz ni gyishlombecy nu nac mi, tees de mbecy ni gyishlombecy wangyu' lo dey mi. 11Brim ledz mi tees de mbecy nu yu' ledz mi wannii dey “O” nim. 12Dela mbecy nu “O” mnii nim nunu bicy cup dey consuel lom, orze' de yu ze' briic mi mod ni dey nu gyac yu i'ñ Ñgyoozh. 13Walab nu byac dey i'ñ Ñgyoozh par nu gul dey ni tub biñ mñaa, nunu walab nu byac dey i'ñ Ñgyoozh par nu nac coz nu rlagy ca na tub mbecy, sinu byac dey i'ñ Ñgyoozh gal nu ub mi bicy mi. 14Nunu biñ nu la riidz ni Ñgyoozh ze' byac mi mbecy gyishlombecy, nunu pcyiiñ mi lat den. Nunu tona' la gugy nam num de ub na. Nunu rniim dub ub la coz rishli. Nunu de ub na bi bzaac na gyel lily nim, gyel lily nu yad ñi nu gad ni biñ nu tub zi zu ni uz. 15Waa bzat yum. Orze' ye la mniiy: ―Mi ze' biñ nu bzata̱ ornu mne̱e̱ lo der nu biñ nu yad par icha̱ gya zir zum gaze' ya̱, gun mi ze' nil bi zum anzir nu gal ya̱ ―nay. 16Par nu nac nu dzi gugy nam, zaab nap la ricy num de ub na. 17Gun briic Ñgyoozh leey ni den nu nac Moisees. Ze' nu nac Jesuuz, nap ricy num de ub na nunu blyuum de coz rishli nim lo den. 18Ni tub la mbecy wacsac dey Ñgyoozh. Tees i'ñ mi, biñ nu tub zi zu nim, nac num mi. Mi ze' briic mi nu gad lagy na la nam. 19Nii de coz nu mnii Waa ornu de fushtiz ni de mbecy Israeel bzuu nez dey de uz gal nu la be de mbecy nu bruu lat nez Levita nu yu' Jerusaleeng nu cha dey cugyi'y lo Waa. Orze' na dey rab yu Waa: ―¿Cyu nac ru? ―na dey. 20Orze' Waa naal la mniiy lo dey cyu nac yu. Orze' nay: ―Ya̱ walab Mesías, biñ nu ca lo cuen nu co mbañ mbecy ―nay. 21Orze' bdugyi' ga' dey loy: ―¿Ze' cyu gaal nac ru beni? ¿A walab Elías, yu nu mnii por cuen ni Ñgyoozh, nac ru beni? ―na dey. Orze' na ga' Waa: ―Walab yu ze' naca̱ ―nay. Orze' na ga' dey: ―¿A walab ru yu nu rnii por cuen ni Ñgyoozh nu ca lo cuen nu cyid? ―na dey. Orze' na Waa: ―Walab ―nay. 22Orze' na ga' dey: ―¿Cyu nac ru beni? Gun rlagy ñi nu gya du̱ de̱ raso̱o̱ lo deyu nu bzuu nez de̱ ya̱ nu yapa̱. ¿Cyu nac ub ru? Mnii beni ―na dey. 23Orze' na Waa rab yu dey: ―Ya̱ naca̱ tub mbecy, tub yu nu bzat Isaías, yu nu mnii por cuen ni Ñgyoozh ornu nay: “Zaab ti' tub mbecy rbish tiy tub lugaar ub zi. Orze' nay: Bicy nap der nañ lardoor gal nu ricy nap der tub nez nu ded tub yu lily, gun bi cyid Shuaan den”, na Isaías ―na Waa. 24Na de yu nu bzuu nez de mbecy fariseo nu gua tugyi'y lo Waa, 25orze' na dey rab yu Waa: ―Ze' benu a̱' nac ru Mesías, biñ nu ca lo cuen nu co mbañ mbecy, ni a̱' nac ru Elías, ni a̱' nac ru yu nu rnii por cuen ni Ñgyoozh, ze' ¿lagu rbic ru nu zu nis mbecy beni? ―na dey. 26Orze' na Waa rab yu dey: ―Ya̱ driib nisa̱ mbecy nu nis, tees lat de ub na zu tub mbecy nu a̱' yu' lo der. 27Mi ze' cyid mi par lo ya̱, tees ya̱ wangyapa̱ nu shaagya̱ ni gyid nu zub gyid lab mi ―nay. 28Dela de coz ii guc ñi tub lugaar ni tub gyedz nu la Betania, par tub la' ga' ru' gyoow Jordaang. Nde' lugaar ze' nu driib nis Waa de mbecy. 29Na tuuba' dzi orze' bzaac Waa Jesuuz nu yad mi loy. Orze' nay: ―Güii der, re yad tub mbecy nu na gal nu na tub shily nu gac gun lo Ñgyoozh. Mi ze' cyib mi cyi de mbecy nu yu' gyishlombecy. 30Mi ze' biñ nu bzata̱ lo der ornu ya̱ mne̱e̱: “Biñ nu yad par ich ya̱, gya zir zum gaze' ya̱, gun mi ze' nil bi zum anzir nu gal ya̱”, mne̱e̱. 31Wangad lagya̱ cyu nac mi, tees ya̱ yapa̱ nu griib nisa̱ mbecy nu nis gun par nu cu' lo de mbecy Israeel mi cyu nac mi ―nay. 32Nii riidz nu mnii Waa ornu nay: ―Ya̱ bzaaca̱ Espiriit Yon ni Ñgyoozh nam gal nu na tub begy bet mi. Bruum gal gyibaa. Gusub mi too mi ze'. 33Ya̱ gabee wangyu' lo̱m cyu nac mi. Tees Ñgyoozh, biñ nu bzuu nez ya̱ nu griib nisa̱ mbecy nu nis, nam rab mi ya̱: “Ornu gzac ru nu gyet Espiriit Yon ne̱ too tub mbecy, orze' mi ze' biñ nu cuic Espiriit Yon ze' ne̱ ni de mbecy”, nam. 34Ya̱ bi bzaaca̱ de coz ze'. Nde' nu ya̱ naca̱ teshtig nu mi ze' nac mi i'ñ Ñgyoozh ―na Waa. 35Na orze' tuuba' dzi, orze' Waa laab lugaar ze' zuy nu cyup de yu nu rsya' loy. 36Na ornu bzaac yu nu bded Jesuuz, orze' nay: ―Güii der. Re rded tub mbecy nu na gal na tub shily nu gac gun lo Ñgyoozh ―nay. 37Na ornu güeñ cyup de yu nu rsya' loy de riidz ze', orze' za dey za cay ich Jesuuz. 38Orze' Jesuuz bish cyam, nunu bzaac mi nu yad dey. Orze' nam rab mi dey: ―¿La coz ryub der? ―nam. Orze' na dey rab yum: ―Masht, ¿ca rcyiiñ ru? ―na dey. 39Orze' na Jesuuz rab mi dey: ―Yaa der chan gun cha güiir ca rcyiiña̱ ―nam. Orze' gush nez dey za nuy mi. Orze' bzaac dey ca rcyiiñ mi. Orze' byeeñ nu dey mi gua la nu gudze ze', gun bi yu'n tub gyiib tap or gudze ornu bri num dey ze'. 40Tub de yu nu güeñ ni Waa, yu nu gua ca ich Jesuuz, lay Ndrees bicy yu Simo̱o̱ Bed. 41Orze' lueg la gua yub yu bicy yu Simo̱o̱. Orze' nay rab yuy: ―De̱ ya̱ bi bdzeel de̱ Mesías, bin nu ca lo cuen nu co mbañ den ―nay. (Mesías, nde' tub zi'l yaruuñ nu Crisht.) 42Orze' lueg la za nuy Simo̱o̱ lo Jesuuz. Orze' Jesuuz mbi la bgüiim loy. Orze' nam rab mi yu: ―Ru lar Simo̱o̱ i'ñ Waa. Tees na loo la̱ ru Cefas. (Cefas nu Bed tub zi'l nu yaruu riidz ze'. Nde' gyita'.) 43Na tuuba' dzi, orze' Jesuuz mnii ic mi gyam tub lugaar ni Galilea. Orze' ze' bdzeel mi Lip. Orze' nam rab mi yu: ―Da, da ca icha̱ ―nam. 44Na Lip nac yu tub mbecy gyedz nu la Betsaida. Laab ze' ledz Ndrees nu Bed. 45Orze' Lip guay gua yub yu Natanael. Na ornu bdzeel yuy, orze' nay rab yuy: ―Na bi bdzeel de̱ biñ nu bzat Moisees lo de gyicy ze' nu ca leey ni Ñgyoozh. Laab mi ze' biñ nu bzat de yu nu mnii por cuen ni Ñgyoozh. Mi ze' Jesuuz i'ñ See. Ze' ledz mi, nde' Nazaret ―na Lip. 46Orze' na ga' Natanael: ―¿Walab gaal gac gruu ñuu la coz nap gyedz Nazaret? ―na Natanael. Orze' na Lip rab yuy: ―Da güiir ben a walab ―nay. 47Na ornu Jesuuz bzaac mi nu byagaab Natanael lom, Orze' nam: ―Güii, ii yad tub mbecy nu rishli gaal nac mbecy Israeel, tub yu nu sac gyel rguu nañ lardoo ―nam. 48Orze' Natanael bdugyi'y lom: ―¿Lac bicy ru? ¿Lagu nu gud lagy ru lac mbecy na̱? ―nay. Orze' na Jesuuz rab mi yu: ―Ya̱ bzaaca̱ ru lat nu gusub ru gyi' yalas anzir nu cuedz Lip ru ―nam. 49Orze' na Natanael rab yum: ―Masht, ru nac ru i'ñ Ñgyoozh. Ru nac ru rey nu nac Shuaan de mbecy Israeel ―nay. 50Orze' Jesuuz nam rab mi yu: ―¿A ricy cup ru consuel lo̱ nu nac zi'l nu mne̱e̱ nu bzaaca̱ ru nu gusub ru gyi' yalas? Coz ily zir gzac ru par lo gaze' coz nu bzaac ru na ―nam. 51Orze' na ga'm rab mi dey: ―Ya̱ rishli rne̱e̱ lo der nu gzac der nu gyal gyibaa, nunu gzac der nu chup gyet la de anc ni Ñgyoozh lo̱ ya̱, biñ nu byac mbecy ―nam.
Copyright
Learn More


text:
1Si'yana cua' nguinu luhui na tloo Ndiose loo nu ya qui'an ti' na 'in ñi, can' cha' mchca tsu'hue cha' 'in na lo'o Ndiose si'ya Ñi X'nan na Jesucristo. 2Si'ya ñi tca sten na tloo Ndiose lo' chcuan na cha' tsu'hue 'in ñi loo nu ya qui'an ti' na, lo' tla ndon na loo cha' re, a cunta tsu'hue ntsu'hui tiquee na si'yana nducua tloo na qui'ni ca'an 'in na loo xaa 'in Ndiose. 3Si'i tsacan' ti cha' tsu'hue ntsu'hui tiquee na, cui' ca nu si'yana ndijin na scasca nu ti'i, jlyo ti' na si'yana lo'o cha' nu ndijin na nde lyee la chu'hui cha' tlyu ti' 'in na, 4si'ya cha' tlyu ti' can' nde lyee la ca ngula ti' na, cuaña'an nde lyee la chcua quiloo na cha' nu cua' mdi'in tyaa Ndiose. 5Jlyo ti' na tsato'o cha' re, si'yana mtsa'an yu'hui cha' tsu'hue 'in Ndiose ni' cusya 'in na si'ya Espíritu nu Luhui nu mdaa ñi 'in na. 6Xa na'an ndi'in cha' 'in na, ya tucua tsaan ngujui Cristo tñan loo nten qui'ya chendyu. 7Cha' ñi si'yana sca nten tucui ti ña'an caja ne' tñan loo sca nu ñi ndi'in cha' 'in, tina'an ntsu'hui nu xtyi ti' caja tñan loo sca nten nu tsu'hue. 8Una Ndiose ngulo'o la ñi cha' tsu'hue nu mdo'o tiquee ñi, lo' siya' lca na nten qui'ya chendyu, Cristo ngujui ñi tñan loo na. 9Lo' si'yana cua' mxnu luhui ñi 'in na si'ya tne ñi, nde lyee la ntsu'hui suun tyi'o laa na si'ya ycui' ca ñi, tsaan nu xitijin ñi 'in nten nu ti'i. 10Cha' ncua ta'a cusuun na 'in Ndiose lo' ti' mchca tsu'hue cha' 'in na lo'o ñi loo nu ngujui Sñe' ñi, ¿ta si'i lyee la ntsu'hui suun tyi'o laa na si'ya chendyu 'in Sñe' ñi? 11Si'i tsare ti cha', cui' ca nu tsu'hue ntsu'hui tiquee na lo'o Ndiose si'ya Ñi X'nan na Jesucristo, nu si'ya ñi cua' mchca tsu'hue cha' 'in na lo'o Ndiose. 12Si'ya scati yu qui'yu yten qui'ya loo chendyu re, lo' si'ya qui'ya can' nducui ncha'an cha' ndyija 'in nten, can' cha' ngui'ni ca'an cha' ndyija 'in nchgaa nten si'yana nchgaa ne' nducui ne' qui'ya. 13Xa nu ti' lyijyi quinu scua lee 'in Ndiose, cua' ngui'ni nten qui'ya, una si'yana a ntsu'hui lee xacan', a jui ña'an tyi'o qui'ya 'in ne'. 14Una cha' ndyija can' cua' nsñi su'hua yaa' 'in ne' ti' xa mdi'in Adán tsaya' mdiyaan Moisé, siya' a m'ni nten can' qui'ya nu m'ni Adán, una m'ni ca'an cha' ndyija can' 'in ne', lo' si'i cuaña'an yato'o lo'o ñi nu cua' yaan can'. 15Si'yana cha' tsu'hue nu cua' jui 'in na a nchcua ta'a cha' 'in na lo'o qui'ya can': Cha' qui'ya nu m'ni scati yu qui'yu yato'o qui'an nten ngujui, una si'ya cha' tsu'hue 'in scati yu qui'yu nu lca Jesucristo, nde lyee la ncua lca tiquee Ndiose lo'o nten qui'an can' lo' mdaa ñi cha' tsu'hue can' 'in ne'. 16Cha' ñi si'yana a nchcua ta'a cha' 'in qui'ya nu m'ni scati yu can' lo'o cha' tsu'hue nu mdaa ñi 'in na: Nguio' tucua yuhue' chon' nten chendyu si'ya scati qui'ya can', una ncua chcan' loo cha' tsu'hue 'in ñi si'ya scasca qui'ya nu m'ni na, ña'an ca si'yana xnu luhui ñi 'in na. 17Si'ya qui'ya nu m'ni scati yu can' yato'o msñi su'hua yaa' cha' ndyija 'in nten chendyu, cui' cuaña'an si'ya scati ñi nu lca Jesucristo, nde lyee la caja chendyu 'in ne', tsalca nu cuan xu'hue cha' tsu'hue tlyu nu mdaa Ndiose, cui' cha' nu xnu luhui 'in ne' xu'hue ti. 18Si'ya scati nu m'ni qui'ya can' yato'o yaan yuhue' chon' nchgaa nten, cui' cuaña'an si'ya scati nu m'ni tñan tsu'hue, yaan chendyu nu a tsatii 'a 'in nchgaa nten si'yana cua' mxnu luhui ñi 'in ne'. 19Si'ya scati nu a ncua ja'an 'in Ndiose, yato'o nchgaa nten nducui ne' qui'ya, cui' cuaña'an si'ya scati nu ncua ja'an 'in Ndiose, qui'an nten tca quinu luhui ne' tloo ñi. 20Mdaa Ndiose lee can' 'in ne' si'yana lyee la ca chcan' loo qui'ya ngui'ni ne', lo' xa nu cua' lyee yton qui'ya can', una nde lyee la ncua chcan' loo cha' tsu'hue 'in ñi, 21si'yana tsaña'an ndi'in cha' 'in qui'ya, ya lo'o na 'in ne' loo cha' ndyija, cui' cuaña'an cha' tsu'hue 'in Ndiose yaan na si'yana tca quinu luhui ne' tloo ñi, lo' chcuan ne' sca chendyu nu a tsatii 'a si'ya Ñi X'nan na Jesucristo.
Copyright
Learn More


text:
Simi
Sunu dund gi, niki gu dundat yi ak gu gàncax, dafa wéeru ci jurdund, mooy xeet wu simi wi ëpp ci jéeri ji. Jurdund nag nekkul rekk ci ngelaw li, waaye ci jaxasoo gu mu jaxasoo ak yeneen xeet yi ci anam gu wuute te bokkadi, mi ngi ci lu ëpp ci ne-ne yi ñu baaxoo dund ak ñoom ak a jonjool.
Xalaatal rekk ne xeet yi toggale ndox mi, bu ñu doon fukk lañu juroom ñatt yi jurdund lañu, te moom jurdund moomu moo toggale li ëpp ci doj yi.
Jurdund dinanu ko faral di jëfandikoo nii:
- Def ko ci bitéeli gaas yi, ngir dagg, suude ay weñ ak tàkk-tàkk lu Osidrik walla Osiyasetilenik liy jariñoo tàngoor wiy amu ci sawara wu jurndox ak wu Acetilin.
- ci liggéeyiinu mbell yi nga xam ne danu cay jëfandikoo ngelaw lu nu woomal ak jurdund.
- ci paj ngir yombal noyyig ñu tawat ñi.
- niki taalukaayu jum yi: fii moom jurdund bu yolaakon bi lañu fiy jëfandikoo ci tàngoor wu suufe.


text:
Kàttanug mbëj
Kàttanug mbëj xeetu kàttan la gu lonku ci doole walla tool yu jóge ci mbëj, maanaam lu ñeel yëngug, walla doxub, yani mbëj. Kàttanu mbëj manees na koo jëfandikoo ngir defi liggéey, leeral, tàngal,...
Kàttan ak dawaanu mbëj[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Digaale bi ci kàttan ak ngóora[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Kàttanu mbëj manees na koo natt ci dawaanu mbëj bi, balaa dara manees naa xayma liggéey bi
- ,
Liggéey bi W ciy joule, yan bi Q ciy coulomb ak wuuteeg aj gi ciy volt.
ak , I dawaanu mbëj bi, t jamono ji:
- ,
Kàttan gi manees na koo nattee nii:
Kàttan gi UE ciy Joule mooy kàttan gi rënku cib toolu mbëj, C mooy def bi, di ci lees di sukkandiku ngir man a xam daayoob kàttan gees man a sol cib fattalukaay.
Kàttan gi Um ciy Joule mooy kàttan gi rënku cib toolu bijjaakon, mooy walug bijjaakon giy soppiku ci jamono t.
Ci yenn anam yi dees na man a bind gii yamale:
Bennaanu natt[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bennaanu natt bi ëpp lu ñuy jëfandikoo ngir natt ab limu kàttanu mbëj mooy kilowattwaxtu (kWW)
sunu xamee ne
S mooy saa


text:
Feppmaandu
Feppmaandu as wàll-wàllaanu xarefulwoon bi la. Di wenn ci wàll-wàllaan yi dàtt saalu xarefulwoon bi. Ni ko turam di junjee, feppmaandu dafa maandu moo tax amul yanu mbëj (du bu baax(+) mbaa bu bon(-)). Feppmaandu yeek feppsaal yi su ñu leen boolee ñooy nekk saalu xarefulwon bi. Ngir ab xarefulwoon, dañuy bind Z limu feppsaal yi, A di limu feppsaal + feppmaandu. Kon limu feppmaandu yi dafay doon N =A-Z.
Lefu feppmaandu mi ngi toll ci 939,56533 MmV. Ki ko wuññi mooy jëmmaan bu waa-angalteer ba James Chadwick ci 1932.


text:
1Nit kana dii a Kaysariya nîir wàa Korneliyu, nit ɓèl waw da sooje ây temèrre, aw 'naasi dawrre ni-Italiya ây. 2Ey nit coorra ɗi, tolle Fay ni nit àay rra wàa pî, hîirre hîiri dèy da nit ây, waarre Fay koo ningàa. 3Mgbàr kana unji mbona de rabe jày ni ndaram. Malayka Fay lekfarre a gin wàa, gàawrre: Korneliyu! 4De gobu di malayka ni tolnji, de gunu: Ji mbirge ya, Nitcoorra? Malayka de gàaw: Waarum wey ni hîir ta wey kpèrre a ɗàm kpees Fay, de ɓaysum. 5Tèe nit ây a Yoppe a gin Simon înuwan Piyèr, aw gàaw e dàara. 6Nit maan dii a àay Simon nit munda kûu, gaarra a sòo ɓèl. 7Malayka yèegurra gi ye taye, Korneliyu de 'naase a tîim nit ta wàa lor ây cuk, ni sooje kpolo tolge Fay. 8De kàl daw jày pî mbirge gi, de tèe daw a Yoppe. 9Unji kana a nit ta Korneliyu ye hèeran a Yoppe, Piyèr naaye a fak àay e waa Fay. Unji kpèrre a tîim hay. 10Fey àyuge, yiɗi riirra tiriici. Ye tâa aw dòorarre a àay, de rabe jày ni ndaram. 11Faktiturum faarige. Jày kà godo ɓèl cirarre a deesi ni mòocu a cewci naan. 12A jàk ây pî tâage ni nay naan, ni jòoy ây, ni jooy ây pî aw dii a farra. 13De rage gûn gàawrre: Piyèr, an mu gûu mu rii! 14Amma Piyèr de gàa: Oow, Nitcoorra, ngam mi haa riirra jày pî tâage maktiya, ni joot yey coon a ni-Yude ây gi ba. 15Gûn de gàasurra bak: Jày delse Fay, ta mu raptu kà jàk makta ba. 16Jàk yey mbire hû go nak taan. A dat maan godo ɓèl nà ni jàk ây pî tâage a farra, de naase a faktiturum. 17Piyèr de dàni a jàk yey rabe gi, ɗaa e cèngni jày yiɗi gàarra ba. E rri yey a nit ây tèera Korneliyu gi aw kpèrra a gbaa, aw gunde àay Simon nit munda kûu. 18De 'naasin aw gun, to ay tâa go Simon înu wan Piyèr gi. 19Piyèr dànde bak a jàk yey rabe nà. Jungci Delliya de gàaw: E rri yey a nit ây taan aw kàmumde a gbaa. 20An mu cir, mu diknji ni aw, ta mu hàanji ba. Ngam miy tèega daw. 21Piyèr de cira a gin nit ây maan, de gàa daw: Miy tâage nit yey kàmnu gi. Yèk ji dàara un ya? 22De goosin de gàan: Korneliyu tèega dorro, nit ɓèl sooje ây, nit ɗèm ɗi, tolle Fay, a ni-Yude ây pî aw yèerre mbâra a hak wàa. Malayka Fay gàawe, e 'naasum mu difa a àay wàa, ha e rak yèy a gin wey. 23Piyèr de lekni daw a àay, e hîi daw gin kûurra. Ni ndamji de taynjin ni aw, ni kor goosum ây kana tâage a Yoppe gi. 24Ndamji yey go de kpèrrin a Kaysariya. Korneliyu waa dawrre, 'naasa nit gbaa rra wàa ni soob ta wàa aw kimji a àay. 25Piyèr ye hèera, Korneliyu de kûunjufa aw kpàanji a orri. De gbâyge e coowa. 26Amma Piyèr de aanju de gàaw: An mu gòyi, ngam miy mi nirri ɗi ɗa kà muy. 27Ye yèenjin yèy ni Korneliyu, de lege a àay, de kpàa nit ây dèy aw dii a farra. 28De ɗaa yèerra yèy de gàa daw: Un cèngnige, orri cen di ni-Yude e 'mèmsi ni ni-riiy kana, ha e lek a àay wàa ba. Amma Fay kàlnimge, ta mi gàa koo di wuna ey nit makta ɗi ba. 29Hû go mi dàarage a gin wun, mi tòora ba. Mi gunnurre: Ngam jâ 'naasim un ya? 30Korneliyu de goosi de gàaw: Unji naan ɗi niyey, unji mbona kà yey gi, mi waarre Fay a àay mum. E rri yey nirri gòye a ɗàm kpees mum ni lurra di el di el. 31De gàam: Korneliyu, Fay rage waarum wey, ɓaysi hîirra hîir ta wey ngam wàa. 32Tèe a Yoppe, aw 'naasa Simon înuwan Piyèr e dàara. Ey dii a àay Simon nit munda kûu, gaarra a sòo ɓèl. 33Kà yey de kîrimfa tèerra a gin wey, mu mbire mbâra ye dàama gi. Orro pî ot tâarre a ɗàm kpees Fay, ha mu kàlna jày lang gàam Fay gi. 34Piyèr de sage yèy de gàa: Kà yey mi cèngni takundi, Fay ti rapti nis nit ây 'nang 'nang ba. 35Amma koo a riiy hâ, nirri tolu go di Fay, tèe go jàk mbâri, ey kâwguwa. 36Un cèngni yèk yey Fay tèega da ni-Israyel ây, hîi daw Yèk Kâwrra ni raknjum a gin Yeesu Kristu. Yeesu tâage Nitcoorra da nit ây pî. 37Un rage jày pî mbirge a dees Yude. Ɗaage a Galile ni iirra baptisma, yey sage Yuhanna a yèerra yèk wàa. 38Fay mbârsu di Yeesu ni-Nasaret ni Jungci Delliya, ni mbinum. Ey gîre koo u hâ e mbir jàk mbâri, e ndòosi da nit ây pî riisi daw Seyɗan 'màari, ngam Fay tâanjirre ni ey. 39Orro ot nit seedum ây ɗi a jàk yey pî mbirge a dees Yude ni Yerusalem. Aw ɓàruge di Yeesu ni gbalcu a minjum kpiiri. 40Amma unji taanti Fay gûysuge, hîiwe mbinum e lòni hak wàa. 41Ti lòt mgbàr maan a gin nit ây pî ba, amma a gin nit seedum ây carri nà Fay mgban, orro ot nit ây riinje, njoonje ni ey a dat gûysum wàa a wurra. 42Gàana ot sak da nit ây ot kàl daw, nge Fay iiwe dey nit hiitum da nit beengiya ây ni nit wutiya ây. 43A nit ây lòni nà yèk Fay aw seedurre, nge koo wun goosu go, kpàa ge kpàa yaafum jàk maarra wàa ni nîir Yeesu. 44Piyèr ye yèe bak, Jungci Delliya de cira a gin nit ây pî rake yèk wàa. 45A nit goosum ây a yòot ni-Yude ây dàaga ni Piyèr de tâa daw 'nang, ngam Fay hîi Jungci Delliya da nit ây èege yèk wàa. 46Ngam aw rage ɗa, a nit ây maan yèerre ni yèk kana 'nang 'nang, aw 'misirre nîir Fay. Piyèr de gàa: 47Nirri ge èeni daw iirra baptisma da nit ây gi yi? Ngam aw aw kpàa Jungci Delliya kà yey kpàan nà orro. 48De gàa daw aw ngor baptisma ni nîir Yeesu Kristu. De ngorin. De waawan e tâanji ni aw unji càa.
Copyright
Learn More


text:
1Zu tub riiñ. Nde' tub riiñ nu rzu' tub uz lo Ñgyoozh por cuen ni mbecy. Uz nu rdugyi riiñ ze' druuy laab lat mbecy zi'l. Orze' rac yu uz nu rbic de lo la gun lo Ñgyoozh nu nac de cyi mbecy. 2Ze' uz nu rdugyi riiñ ze' ni' wacyiiñ yu. Nde' nu ricy cup yu pase̱z nu de mbecy nu wagad lagy, gal nu de mbecy nu radza. 3Nunu gyi' nu nac yu mbecy waccyiiñ, nde' nu walab tub lo zi'l nu rbic yu gun nu nac cyi ub yu, sinu ni' zi'l rbica'y gun nu nac cyi dela mbecy. 4Na ni tub la mbecy wac gzuy ub yu riiñ ze', sinu Ñgyoozh zum yu gal nu bzuu ga'm Aroong. 5Ni' zi'l Crisht wansum ub mi riiñ ze', sinu Ñgyoozh bzum mi gal nu nam: Ru I'ña̱. Dzi na ya̱ ne̱e̱ nu ru biñ nu nac I'ña̱, nam. 6Tuuba' lugaar lat de riidz nim nam: Ru dugyir riiñ nu zu uz. Orze' cyid ru lo̱ por cuen ni de mbecy tub la. Nunu ya̱ zu̱ ru laaba' riiñ nu bzu̱ Melquisedec, nam. 7Lat nu gusa Crisht gyishlombecy ii, orze' fert la brish ti num Ñgyoozh nunu shni mnii num mi, gun mi ze' biñ nu gac co mbañ ub mi, gun orze' cue' nu gat mi. Tees gun “O” mniim ni Ñgyoozh, nde' nu bzuub gyidag Ñgyoozh riidz nu mniim. 8Crisht, mas nac mi I'ñ Ñgyoozh, tees byac mi mbecy nu bzuub gyidag nu nac nu bzac zim. 9Na ornu bya' lo riiñ nu biid mi gyishlombecy ii, orze' byac mi biñ nu rboo mbañ de mbecy nu rzuub gyidag. 10Orze' Ñgyoozh bzum Crisht riiñ nu zu uz nu rzu' lom por cuen ni de mbecy. Nde' nu laab riiñ nu bzum Melquisedec, laaba' riiñ ze' bzum Crisht. 11Yu' zañ riidz nu rlagy ñi ne̱e̱ de̱ nu nac de coz ze'. Tees dzi biigy par nu shaal de̱ lo der, gun dzi gyee gyet lag der cuen. 12Bi bicy na nu ñgyac der, bi nac der moscuel na, tees gabee rlagy ñi nu dulyuu ni der tuuba' tir de riidz nu bi bdulyuu ni der nu loga la nu nac Ñgyoozh, gun tanta' nu waccyiiñ der. Na der gal nu na tub mbecy nu ro' lech lugaar nu gow der coz cyigy. 13Cyu zi'l mbecy nu ro' ga ub lech zi'l, yu ze' nay gal nu na tub mdoo. Yu ze' wagyet lag yu cuen la na de coz nap nu gyicy den. 14Ze' de coz cyigy, nde' par nu gow de mbecy gush. De yu ze' rad lagy yu ca na coz nap, gun bi gubeey nu rcuiy la na coz nap, nunu la na de coz a̱' nap.
Copyright
Learn More


text:
1Wë dee sëmbë o, fa unu ku Masa Jesosi Keesitu ko di wan naandë, nöö an ta da unu degihati nö? Fa a lobi unu tjika naandë, nöö hati fuunu an ta dë bööböö nö? Fa un kisi di Akaa u Masa Gadu dë, an ta heepi unu fuun libi makandi a wan suti fasi nö? Wan ko ta abi fii ku tjalihati da unu na unu nö? 2Ma seei a fika wan soni eti o. Biga mi kë ta jei fuunu taa un tuu ta libi makandi ku wan hati nöömö. Mi kë ta jei taa un ta lobi unu seei ta fiti buka makandi ta biinga ku di wan soni nango nöömö. 3Wan musu ta du soni fuun feni nëbai hedi e, dee sëmbë. Wan musu mbei taa i hei möön otowan tu, ma be i saka i seei da dee otowan fii ta luku de kuma de hei möön i. 4Ja musu ta mëni fii wanwan soni nöö a kaba e, ma hibiwan fuunu musu ta mëni soni u di otowan fëën tu. 5Dee sëmbë o, fasi fuunu musu djeesi di u Masa Jesosi Keesitu e. 6Wë biga fa a sai dë, Gadu a dë. Hën ku Masa Gaangadu abi di wan hei. Ma an bi biinga faa hoi ën seei gingin a di hei a bi abi naandë e. Nönö. 7Ma a butëën a wan së, nöö hën a bazia ko a goonliba aki ko dë kuma wan futuboi u libisëmbë. Sinkii fëën bi dë leti kuma libisëmbë, 8nöö de bi ta si ën kuma libisëmbë nöö tu. Nöö hën wë a ta sakëën seei ta piki Gadu buka teefa i si a dëdë gbolo. Nöö di dëdë a dëdë naandë, nöö hën da ˻di möön gaan sen dëdë u goonliba e. Biga˼ de pekëën a lakpa pau kii. Sö a saka hënseei tjika. 9Nöö fa a du dë, nöö hën wë mbei Masa Gaangadu weki ën tja go buta a di möön kaba hei kamian u mundu. Hën a dëën wan në di hei möön hii në, 10taa hii mundu musu saka deseei nëën basu. Ee i dë a Gaangadu ala, ee i dë a goonliba aki, ee i dë a goonbasu seei, ma hibiwan sëmbë o saka tjökö kini a goon nëën fesi nöömö wan daka. 11Nöö hii mundu o ko piki taa Jesosi Keesitu hën nöö da Masa. Nöö gaan nëbai seei hën Tata Masa Gadu o kisi awaa. 12Wë dee lobi sëmbë u mi naandë, di mi bi dë a unu ala nöö un bi ta piki di Buka kaa. Nöö fa ma dë a unu mindi dë möön, nöö awaa seei un musu ta piki ën möön eti e. Un musu ta biinga nöömö ku gaan lesipeki, ku panta u Gadu, be di heepi un feni nëën musu dë u sëmbë sa si a unu libi. 13Biga hënseei wë ta wooko a i hati fii kë du dee soni dee ta dëën piizii, nöö hënseei ta toona da i taanga tu fii sa du de. 14Nöö dee sëmbë, wan musu ta kuutu soni a buka ta fia ku sëmbë e. 15Ma hii libi fuunu musu ko gbelingbelin söndö föutu fu sëmbë sa si. Fa dee oto sëmbë sai dë, de ta libi fanjanfanjan. Libi u de an ta kai ku Gadu möönsö. Ma un dee mii u Gadu musu dë a dee lö sëmbë naandë mindi leti kuma dee teeja a liba dee ta sëndë faja ta tuwë limbo a mundu. Sö di libi fuunu musu dë limbolimbo tjika. 16Nöö dee sëmbë an dë a Masa Gadu së o si taa unu abi dee wöutu dee ta da sëmbë di libi u teego. Nöö te un libi sö kaa, nöö mi o wai seei a di daka ˻Masa Jesosi˼ Keesitu o toona ko e. Biga mi o si taa fa mi bi ta biinga ku unu dë, nöö ma wooko u sösö. 17Wë dee sëmbë, fa un ko ta biibi a Masa Gadu ta dini ën naandë, nöö a dë kuma wan paima un ta tja go dëën tangi e. Nöö ee a dë taa fu di Buka di mi ta konda aki hedi dëdë musu kii mi, nöö ma a' toobi. Mi o dë seei waiwai fu di dë. Biga di dëdë u mi o dë sö kuma mi mökisi miseei ku di paima di un ta tja go dëën dë. 18Nöö unu seei tu, an o dë fuun kusumi fu di dëdë u mi hedi e, ma un musu ta wai ku mi fu di mi ku unu tuu sa tja di paima dë go da Gadu makandi. 19Dee sëmbë o, fa mi dë aki mi a' di mëni taa abiti möön nöö Masa Jesosi o jabi pasi da mi u mi manda Timoteo ko haika unu. Nöö te mi jei unfa un dë, nöö mi o dë bööböö ku telu. 20Biga ma abi sëmbë aki kuma hën möönsö di ta mëni unu ku hii ën hati. Fa a sai dë, hiniwan juu a ta kë jei fa fuunu. 21Ma dee otowan u ku de dë aki, de an dë sö e. De ta biinga ku deseei soni nöö. De aan toobi ku soni u Jesosi Keesitu wan bëtë. 22Ma unu seei sabi Timoteo. Fa mi ku ën ta wooko makandi ta paaja di buka u Masa Jesosi, nöö a dë leti kuma wan mii ta heepi hën tata a wooko. Sö a ta libi bunu ku mi tjika. 23Nöö fëën hedi te mi jei andi o pasa ku mi aki, nöö mi o mandëën hesihesi ko a unu be un jei. 24Ma mi a' di biibi a Masa taa abiti möön miseei sa ko a unu tu. 25Nöö dee sëmbë, un haika e. Mi si taa a dë fanöudu fu mi manda Epafodisi toona ko a unu baka. Di un mandëën ko a mi aki faa sölugu mi, nöö mi ku ën libi suti seei kuma baa ku baa. U bi dë a di wooko makandi ta biinga seei fu di buka u Masa Jesosi musu paaja. 26Ma fa u dë aki, a ko ta hangi unu tee na soni. A ta mëni unu te a ta kusumi, fu di un bi jei taa a suwaki. 27Wë nöö a bi suwaki tuu o, tee a fika piki nöö a bi dëdë. Ma Gadu bi abi tjali u mi ku ën tuu, hën a heepi ën fu ma musu tja sitaafu a sitaafu liba. 28Nöö fëën mbei mi kë mandëën ko da unu hesihesi be un si unu seei wojo ku wojo, nöö miseei hati o kötö tu. 29Nöö fa i si a o ko a unu ala, nöö mi kë fuun kisi ën hoi ku wai e, biga unu ku ën tuu da sëmbë u Masa Jesosi makandi. Nöö sö wan sëmbë un musu a' lesipeki fëën e, 30biga fu di wooko u ˻Jesosi˼ Keesitu hedi wë mbei a bi fika piki nöö a bi dëdë. A dë wan sëmbë an ta a' toobi ku ën libi, ma a ta biinga kodo ta heepi mi a unu kamian, fu di wan sa dë ku mi aki.
Copyright
Learn More


text:
Sëriñ Tuubaa
Sëriñ Tuubaa Xaadimu-rRasuul (Seex Aḥmad ibn Muḥammad ibn Ḥabiib Allaa 1853-19 sulet 1927) boroom xam-xamu diine bu jullit la bu di ab sëriñ te cosaanoo ci ag càllala gu doomi soxna. Mi ngi gane àdduna ci Mbàkke, ab dëkk bu maamaatam sancoon ca nguurug Bawol, maamaatam jooju mooy Maharam, walla Maaraam,mooy ki sanc Mbàkke Bawol, waxees na ne loolu ci atum Shaqdadin la di (1194 g / 1780 g.j ) . Waaye dëkkewu fa woon, da fa a bàyyi woon ab taawam Muhammudu Farimata, magi habiibullaah ju mu bokkalul nday. Moom nag sëñ Maaram mii daa desoon Jolof, fa la làqoo ñu denci ko fa, di ko siaare.
Ñu koy woowe itam Xaadim Rasuul di Ñaari baati araab yuy wund Surgab yonent bi Muhammad (j.m). Mu bokk ci jëmm yi gën a fés te ëpp solo ci diiney Lislaam ci sowwu Afrig, ndax moom moo sos yoonu murit. Waa-réewam Seex Ahmadu Bamba lañu koy woowe ndax cofeel gu ñu am ci moom.
Tëraliin
- 1 Jaar-jaaram
- 2 Jiyaaram
- 3 Mbindam
- 4 Ku fonkoon wolof la ak doonte ci araab la daan binde
- 5 Sababu binde ci araab
- 6 Sancug Tuubaa
- 7 Tuubloo ay buur ak doomi buur
- 8 Sababu jàpp gi ak gàddaayal gi
- 9 Dellusi gi juge ca géej ga
- 10 Tubaab yi jàppati ko
- 11 Tubaab yi xam nañu ko leegi
- 12 Fatalikug Sëriñ bi
- 13 Li mu fi bàyyi
- 14 Xët yi mu lëkkalool
- 15 Téerekaay
- 16 Lëkkalekaay yu biti
Jaar-jaaram[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Doomi ab sëriñ ci yoonu (Xaadirya) – Mooy yoon wi gën a yàgg ci Senegaal –, Ahmadu Bamba ab jullit bu dëddu la woon te dib sóofiyu, daan bind it ci wàllug fiqh, tasawuf ak wéetal Yàlla (tawhiid) ak wàll yu bari ci xam-xamu diine, ak tagg Yonent bi, mbaa ci lu aju ci "shukr" (sant Yàlla).
Jiyaaram[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ak doonte ku daan bañ la te àndadi woon ci canc gi (colonialisme) ak teg loxo gi tubaab yi defoon réew mi teewul melul woon ne sëriñi tiijaan yi jugoon di jiyaar, ku ci mel ne Alaaji Omar Taal, Màbba Jaxu Ba mbaa Muhammad Lamin Daraame. Ak doonte yoroon na gëm-gëm bi mbooleem jullit ñi yoroon ci Jiyaar , muy jug dàkku sab dëkk ci tooñaange, xeex ngir goreel ko, mbaa aar sa alal añs, teewul mu yoroon beneen gis-gis bu gën a xóot ci jiyaar, mooy jiyaaru nafs, maanaam jiyaar ngir xeex ak sa bakkan ak sa bànneex, noot ko, moom ko, nga rax ci dolli ku gisoon la ne tubaab yii de xeex ak ñoom ciy ngànnaay yombul, te deesu ci jële ndam, - te mel na ne jamono jox na ko dëgg ! Ndax mbooleem ñi doon def jiyaar ak tubaab bi, tubaab bi faroon na leen noot, mbaa mu ray leen, tee leen a sottal seeni sémb, àntoodil seeni naal - ndax ëpp gi ñu ëppoon ci doole ak ngànnaay te gën koo aaytal, gën koo ñawle, bi lii amee, Ahmadu xam ne tubaab yee ko raw foofu, ca rafetug xelam ga mu jël beneen "estrateji", mooy jiitu leen ci xol yi, ba lu tubaab yi def ci kaw mu def ko ci biir, lii moo nekkoon mbóotum jiyaaram.
Alxuraan mi ngi nuy xamal digal gu Yàlla digaloon jullit ñi ñuy jiyaar ak yéefar yi, ak doonte dañuy fukk jullit biy kenn, ba yàgg mu ne woyofal na ko ci yeen (jullit ñi) ndax xam doyadi gi nekk ci ñoom, mu ne leegi kenn mooy xeex ak ñaari yéefar, ndax xam na ne pastéef ba woon wonni na, te loolu mooy jàmbaar ya àndoon ak Yonent bi (j.m), naka mook tuubeen yii nga xam ne ba ñu duggee ci lislaam yàggul, te tubaab ëpp leen doole fuuf ak ngànnaay, kon kii ci hikma la jëfe te mooy li Yàlla bëgg
Mbindam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bind na it lu maneesul a misaal ciy taalif, lu ci ëpp nag ay woy, yu muy def la, benn ngir tàgg ci Yonent bi (j.m), mbaa sant ci Yàlla, mbaa mu ciy wone may yu ko Yàlla may, loolu lépp di tàbbi ci sant Yàlla, mbaa mu jëm ci yar ak njàngalem diine, loolu nag ci araab la daan doon, teewul mu daa def ay tomb di ci tënk li muy jàngale ci araab, daan ko def ci wolof ñeel ñi xaw a mage ba jànge ci araab raw leen, mbaa seeni xel xaw a naqari ba ñuy am ay jafe-jafe ci jànge ci araab. Bokk na ci li ko tax di def ay woy ci taalifam yooyu, woy day jumtukaayu mokkal, mokkal ay woy daa gën a yomb ay wesar, looloo tax sax téere yi mu taalif ci xam-xam ngir taalube yi jàng ko, da leen a def ci ay woy, teewul bind na as lëf ci wesar lu ci mel ne majmooha, jasaawu sakkoor bu géej gi te sëñ Sëriñ Musaa Ka woy ko ci wolof añs.
Ku fonkoon wolof la ak doonte ci araab la daan binde[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci araab it la daan binde, sabab si nag su diine la waaye ku fonkoon aw làkkam la lool, ci la daan waxe te déggoon ko lool, daa na faral sax di jël waxiinu saalum-saalum wi ñu daa wax ne mooy wi gën a wolofe te gën a xóot di ko waxe, bis kenn ci ay taalubeem yi daa woy ci wolof ci seeni taalif, daa jugoon di ko tagge ci araab, mu ne ko bu ko defati, dee ko defe ci wolof, ndax man ki may tagg araab la te man mi ngay tagg wolof laa, kon kee da koo war a dégge ci aw làmmiñam, man it naa koy dégge ci samaw làmmiñ, lii moo waral ñu ko daa woy ci wolof, teewul nag am ciy taalubeem ñu ko woy ci araab niki Sëriñ Mut Jaw Paxa, Sëriñ Ibraayma Jóob Almashari.
Man nañu ne sax mooki taalubeem ñooy ñi suuxat làkk wii, ndax ñi ëpp ci ñi bind ci wolof ci Senegaal ñoom lañu, xool ci ku mel ne Sëriñ Muusaa KA, Sëriñ Mbay JAXATE, Sëriñ Mbay Kayre, Sëriñ Moor Jaara Mbay, ba ci Mamoor Xam Sa Diine mii, te Tuubaa day tuuru ak ñu mel ni ñoom.
Sababu binde ci araab[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sabab si diine la, loolu it bind na ko ci genn ci ay xasidaam mu ne ca dañoo araamal ci moom muy bind ci lu dul ci làkku araab, wax jooju xel nangu na ko, ndax araab mooy làkk wu kilifawu (officielle) wu Lislaam, képp kuy njiit ci lislaam ñépp war a jariñu ci yaw ci nga war di binde, booy xool bindkat yi gën a mag ci Lislaam duñu ay araab te teewul ci lañu doon binde, ngir aar làkkuw alxuraan wi, jëmale ko kanam, tax it deesi ci sonn ba muy waral ñuy man a xam alxuraan ci lu dul ag xamal, ndax bu xam araab gi wéree xam alxuraan gi wóor te rafet.
Nga rax ci dolli ci araab la jànge, làmmiñ wi réew mi mépp daan jànge, daan ci bindantee it ci lu fullawu (lu officiel), ba ci tubaab bi sax yoroon na ay "antalpareet" walla ay làpptoo, maanaam ñu leen di tekkil ci araab ak di leen ci bindal, ndax xam gi ñu xamoon ne réew mi lu ci ëpp ci araab lañuy binde.
Te it ca jooja jamono wolof làkk la woon wu yaatoowul noonu, te du woon wolof yi rekk ñoo waroon a jariñu ci Sëriñ bi mbaa ñoo nekkoon fa moom, lii lepp taxoon na muy binde ci araab. Waaye teewul nekk gi mu nekkoon di nitug Yàlla taxoon mu xam lu ñëwagun, yobbu woon ko ci mu digal ñenn ciw nitam ñu féetewoo jëmale kanam wii làkk ndax xam gi mu xamoon ne mooy làkku ëlëg ci Senegaal
Sancug Tuubaa[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sancoon na Tuubaa ci 1887 ngir gën a man a wéetal Yàlla, ginaaw bi nit ñi baree fa moom ca Daaru Salaam ga ca anéeri Mbàkke gi ñu la waxoon leegi, nga xam ne raj-rajloo ba teewoon na koo nekk ca na mu ko soxlaa ba man a def li mu bëgg cig jaamu ak yar, ba mu demee Tuubaa't loola toppati ko fa, moo waraloon mu faroon sanc Mbàkke-Baari ca Jolof, fa la juge dem géej boo ci bëggee xóotal yëral: SancamJolof Ak li ko waraloon.
Tuubloo ay buur ak doomi buur[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci bañ gi mu defoon cancug Tubaab yi ak séen politigu nasaraanal bi, Sëriñ bi mujjoon na tuubloo lu sakkan ci y buur aki doomi buur yu diiwaan bi, Jàmm la daan digle, jaamu Yàlla ak liggéey ngir man a texe ëllëg. Looloo waraloon lu sakkan ciy mbooloo doon bawoo fu nekk di sottiku ci kawam, ñii ngir jébbalusi, ñii ngiri sabab yu àdduna, loolu lepp nag jeqi woon na ñàqare ak jaaxle ci Tubaab yii nga xam ne doonuñu woon nangu ñu dul ñoom ñuy am genn jeexiital ci réew mi, mbaa genn kiliftéef gu àdduna gu bawoowul fi ñoom
Sababu jàpp gi ak gàddaayal gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Waaye bi Tubaab yi gisee ne moon de boroomum mbooloo la te ñu ko gëm lañu, man na leen a yëngal bis jëme leen ci jiyaar, ni ko moroomi sëriñam si defe woon, lañu ko daal di jàpp, tëj ko ci kaso fa ñoom, ca Ndar giy dalub kaŋ bu ASF (Afrig gu Sowwu Gu Faraas gi), njëkk ñu koy gàddaayal ca Gaboŋ ci 1895. Tubaab yi ngir ñu man koo jàpp lay yii lañu indi woon:
«Ñun de gisuñu lenn luy wone ne Ahmadu Bamba day woote Jiyaar, waaye ab taxawaayam akug soppaxdikoom ak yu ay taalubeem daal teey nañu xel, jeqi nañu sikk »
Dellusi gi juge ca géej ga[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Mi ngi dellusi ci Ndakaaru ci 1902 gannaaw ba mu defee 7 at ak 9 weer cig gàddaayal te nekkoon ci àll yu lëndëm këriis ya, bu ko defee mbooloo mi teertu ko ciy yuuxuy mbegte ak ségéré.
Tubaab yi jàppati ko[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Tubaab yi jéemaatoon nañu koo jàpp ba yabaloon fa ay spahis nga xam ni ay xarekat yu ñuul lañu te àndoon ak nootkat bi waaye taalibey sëriñ bi àntoodil loolu. At mi ci topp lañu ko mujj jàpp daal di koy gàddaayal ca gànnaar ci lu tolloog 4 at. Ci diirub ñaari gàddaay yii nag xew-xew yu xel dajul jot na faa am, ngir gën cee am xam-xam yëral: Ñaareelu tukki bi (bu Gànnaar bi).
Tubaab yi xam nañu ko leegi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Gannaaw 1910 nag ci la tubaab yi xam ni sëriñ bi xeex yëkkatiwu ko te sax jàpp nañu ñoom ni yoon wi da leen di jàppale ci li ñu bëgg, ci noonu lañu sàkku liggéey ak moom maanaam ñu ànd far, ngir wone loolu ci lañu ko bëggoon a takkal raayo bii di “Légion d'honneur” di raayob teddnga bu Faraas bi gën a kawe waaye sëriñ bi gàntal.
Yoon wi nag mi ngi gën a am aw nit ginnaaw bi mu fi bàyyikoo te taawam bii di Sëriñ Muhammadu Mustafaa Mbàkke tàmbali woon liggéeyub jumaay Tuubaa ji, di tolloo ak barabam bi, doon tay fu nit ñi di siyaare cig rajrajloo. Gannaaw bi mu fi jógee, ay way donnam ñoo nekk ci xilaafa gi di digle tey tere.
Fatalikug Sëriñ bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ahmadu Bamba, ku taalibeem yi weg te fonk ko la , jàppe woon ko aw wàlliyu, te loolu du woon lees di faral di gis ci ñiy wuyyoo sunna, waaw ndax ci Lislaam daa am ay dawaan (courants) yu ci mel ne bu sunna, bu siit, ak bu tasawuf añs, moom nag Seex Ahmadu ci bu tasawuf bu sunna la bokk, am na ci waa tasawuf yi way teengal, bay àgg ci di jibal ay kàddu yu di yu tumbrànke, mbaa ñuy àgg ci wax juy jéggi dayo ba cig lëmu bay waral sikk ak weddi, waaye kii di Seex Ahmadu ay mbiram ak leer a ko wër, jéggiwul dayo ci genn anam, mbiram ci kitaab la tegu ak sunna ak tasawuf bu leer, te dëppoo ak doxiinu Yonent bi (j.m). Benn nataal rekk lees am ci moom. nataal boobu fu nekk tafees na ko fa, muy ci tabax yi, ci daamar yi walla feneen fu muy fése rekk.
At mu jot ay junniy junni ciy taalibe danañu dem ca Tuubaa dëkk bu sell ba, ngir màggal gàddaay ga mu defoon jëm Gaboŋ muy yamoo ak 18 safar gu nekk. Bis boobu Sëriñ bi moo digle woon ñu santle ko Buur Yàlla ci may yi mu ko may ciy xéewal, muy bu taalibe yi fonk, jàppe benn ci bis yi ëpp solo ci bis yi.
Li mu fi bàyyi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sëriñ bi da daan woo ay taalibeem ngir ñu dëpp te jublu Yàlla, daan na digal taalibe yi ñuy moytu aw ay tey sàkku xam-xam bu am njariñ, di liggéey, am jom ju ànd ak jàmm, am pastéef ak ngëm ci Yàlla. wax na ni: "[[Yàlla rekk la ragal, samay yaakaar ci Yàlla laa ko wékk."
Sëriñ bi dékku na nattu yu bari te tar. Benn ci ñoom mooy gaynde gu xiif ga juge barab ba ñuy wone rab yi te nekk ca Sor. Bis booba, dees koo tëj bàyyi ko ak gaynde gu mel ni far xar mu gis boroomam. Sëriñ bi doonoon ku jàmmu te ñaw daan na wax ni: "Du ma mas a lor kenn ak ku mu man a doon." Tëj nañu ko ci kaso bu lëndëm def fa ay ràbb, gobar ak jaasi, mu jàng fa saaru baqara ak aali Imraan. Sëriñ Musaa Ka miy baayi way gëstu xew xewi démb ci yoonu murit mi ngi ñuy xamal ni:
- keroog gis na fa suñu Maam Jaara () mu di ko ñaax te di ko dolliy daara
- Fii laylatil jumaati lañ ko tàbbal () ci néeg bu lëndëm, noon ya naan ko làmbal
- mu làmb daj fa gobar ak ràbbu ñu tëj () ko foofa dem, mu daldi jublu xibla kabbar
- nee na keroog manul woon a sujjoot ngir tar-tar
- 'Jàng fa saaru baqara ak aali Imraani () jibriilu tijji néeg ba fil xurhaani'
- Am na fa yaari guddi lekkul naanul () ludul ci leeri Yàlla kooka naanul...
- Bisub keroog lañu ko génne foofa () yóbbu feneen mu fekk gaynde bóof fa
- Ñu boole kook gaynde ga tëj leen booba () Gaynde ga mel ni xar mu gis boroom ba...
- Ñu daal di koy yóbb ci menn mbedd () bole ko ak yëkk wuñ yafal wuy fàdd
- mbedd ma noon ya dañu koo gaaraante bisub keroog ruu ga la buur gaaraante.
- Seex Bamba nee ba mu tëbee wuti fa moom () wuute wul ak boroomi laaf amuli buum
- ba mu ñëwee ba jub ko faf nërméelu () xooj ga ni fojit fa kanam jibriilu...
- Keroog la gaal gay daw ba wàllu tisbaar () muy jàpp ab madam bu sew daal di fa jaar
- Daal di taxaw fi kanamam dal di ko laal () Bamba fasaat njàpp ma daal di am aal
- bamuy masaa mu delsi daal di koy laal ()nee tuuti kon mu tàkk far baal ko
- gaayi badar ya, ñoo ko booleek der ba () lal ko ca mbeex ma te demul ca bël ba
- Seex Bamba daldi jàpp julli tisbaar ...
Xët yi mu lëkkalool[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Téerekaay[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (en) Cheikh Anta Babou, Fighting the Greater Jihad: Amadu Bamba and the Founding of the Muridiyya of Senegal, 1853-1913, Ohio University Press, 2007, 320 p.
- (en) Ahmed Pirzada, The epistemology of Ahmadou Bamba, Birmingham, University of Birmingham, 2003 (thèse)
- (fr) Oumar Ba (documents recueillis par), Ahmadou Bamba face aux autorités coloniales (1889-1927), 1982, 250 p.
- (fr) Claude Dazun, Rencontre avec un homme de Dieu : sheikh Ahmadou Bamba, Éd. Ndigel/Diff. Mouvement islamique des mourides d'Europe, 1990
- (fr) Abdoulaye Dieye, Sur les traces de Cheikh Ahmadou Bamba : l'exil au Gabon, période coloniale, 1895-1902, Edition Ndigel, L'Harmattan, 1985
- (fr) Cheikh Mor Doje, La vie religieuse de Ahmadou Bamba M'Backe, 1980 (thèse)
- (fr) Fernand Dumont, Essai sur la pensée religieuse d’Amadou Bamba (1850-1927), Dakar, Université Cheikh Anta Diop, 1968, 3 vol., 588 p. (Thèse)
- (fr) Alioune M'Backé, Vie et enseignement du cheikh Ahmadou Bamba : maître fondateur de la voie mouride, Éd. Al-Bouraq/Diff. Librairie de l'Orient, 1999
- (fr) Serigne Bachir Mbacké, Les bienfaits de l'éternel, ou, La biographie de Cheikh Ahmadou Bamba Mbacké (traduction par Khadim Mbacké), Dakar, IFAN/Cheikh Anta Diop, 1995, 439 p.
- (fr) Ahmadou Drame Serigne, La pensée religieuse de Cheikh Ahmadou Bamba, fondateur du mouridisme (Sénégal), 1985 (thèse)
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (fr) touba-internet.com
- (fr) htcom


text:
Melosuuf
Tëraliin
Xamale Melosuuf[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Melosuuf mooy xam-xam biy settantal ak a leeral feeñtey yaram yi walla jëmm yi ak yu dundat yi a yu nit ñi ci kaw suuf si ak gëstu gi aju ci ni ñu séddalikoo.
Li muy wund ak li mu doon[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Séwogaraafi baatub gereg la, boo ko doon firi ci wolof muy “melal suuf si”, maanaam wax ni mu mel, ni mu nekke.Moom nag baat la bu tukkee ci (Geographica): baatub gereg bob cosaanam mooy (Geography),muy ñaari baat yu ñu boole ñuy benn bu njëkk bi mooy tekki melo, walla nataal (Graphica), ñaareel bi di Geo di tekki suuf.
Bu nu sukkandikoo ci loolu danu naan Sewograafi walla Geographia mooy “melal suuf si” walla wax ni mu mel, xam-xam bii noonu la tàmblee woon, ndax ca njëlbéen ga, tukkikat yi daa wër di gëstu dañu daa bind li ñu gis ci dëkk yi nu romb ak gox yi ak diiwaan yi ñu siyaare, leeral, melal ni ñu leen gise, fekke leen ni. Sewogaraafi nag déggoo nanu ci séddale ko ay xaaj ñooy yii: Séwogaraafi bu dénd bi (nature), mooy biy sonn ci gëstu ni suuf si mel, ni mu bindoo ci wàllug jiyoloji, ak feeñte (fenomene)yu jawwu yi ak gàncax yeek dundat (animal) gu dénd geeg gu jeeri ji. Bokk na ci xaaj yooyu Séwogaraafi bu bidiw, li ko tax a jug di: jàng ni suuf si bindoo ak ab kemam, ni muy yëngoo, ak ni mu buloo ak séqoo gi mu am ak yeneen bidiw yi. Bokk na ci xaaj yi ba tay, Séwograafi bu nit: moom nag daa séddaliku ci :Séwogaraafi bu way dëkk yi (abitant), ak séwogaraafi bu koom koom ak bu politig, mooy gëstu ci goxi àdduna bi aki pegam (frontiere) yu politig, aki jafe-jafeem ak ña fa dëkk. Ak bu nataal yi walla bu lonkoyoon yi: moom mooy xam-xam biy yittewoo lonkoyoon sewogaraafi yi ak ni nu leen di sose. Bu yàggul bànqaas bu yees sosu na ci xam-xamu Sewogaraafi, mooy biy nos xam-xam yu sewogaraafi yi ak yëglu cig sori
Njariñul xam-xamu melosuuf[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Melosuuf moom nekkatul rekk xam-xam boobu di melal feeñte yi (les phenomenes) di leen melal ak a leeral ci anam gu tond, gu soreek li am, waaye mujj na di xam-xam bi jagoo dox ànd ak jëm-kanamug xam-xam bu bees bii sukkandiku ci gëstu ak nattale, ak làmb ba daj, ak jëfandikoo misaal yi ak gis-gis yu yees yi, ci noonu la mujje di lu nuy doxal ci anam gi nuy tudde séwogaraafi bu kem ak séwogaraafi bu doxal walla dëppale “bu pratique” bi nga xam ne du nangoo beru wëliif soxlay nit yu mag yi, loolu nag li ko waral mooy li séwogaraafi làmbool yor ko ci man–manu dëppoo ak mbooleem xam–xam yi, moom mooy aji jokkale ji nekk ci diggante xam–xam yi di leen booleek a jokkale, bu ko defee di leen tàggat ngir ñu liggéeyal ko, di jël ci ñoom lu koy jariñ, di ko ràññale ak yeneen yi. At yu mujj yii seere nanu ag soppiku gu mag ci gérum séwogaraafi ak xam-xam bi mu ëmb, ak ci anam yi muy jaar ngir amal ay jubluwaayam aki xemmemtéefam. Man naa am nag mu bokk ci li indi coppiku gii: jëm gi nit ñi gën a jëm kanam, nga xam ne sax boroom xam-xami séogaraaf yi mujj nanu di gëstu ay mbir yoy bu njëkk xamuñu leen woon, ba sax kuy seetlu liggéeyu boroom xam-xam yii dana gendiku yittewoo gu dolliku gi nu sotti ci mbirum gëstu feeñte yi /phenomenes/ ak masala yu wuute yi aju ci dénd bi ak nit, ci anam gu wuuteek ga nu ko daa gëstoo bu njëkk, sababus loolu nag mooy jëfandikoo gi nuy jëfandikoo leegi ay jumtukaay yu xarañ te aaytal ci seeni gëstu, di dimbadikoo xam-xami takk yi (statistiques) ak yu xibaar yu jumtukaay yi ak mat ak misaalukaay yi (echantillon) ak xam-xamu xarala ak dénd (nature bi) ak kimya (simi). Jëm kanam gii am nag ci jëfandikoo jumtukaay yii ak ker-keraan yii (ces moyens) tax na ba ngérte (resultants) yu am solo juddoo ci, yu jañ séwogaraafi mu jëm kanam, def ko muy xam-xam bu jamonoo. Loolu sax tax na ba ñenn ñi di woowe jëm kanam gii am ci xamu melosuuf ((jeqiku walla fipp gu kemu ci xam-xamu séwogaraafi)), Jeqiku gii walla fipp gii waa melosuuf yi teeru nanu ko te màggal ko, ndax ngérum kem ay ngënéelam lu bari la, man naa am li ëpp solo ci ngënéel yooyu mooy ngérte yi mu lay àggale yépp ñooy gën a sew, gën a am maanaa, ngir seggat (analyse) gu xam-xam gi muy amal ñeel toftaloog mbir yi. Ceggat gu xam-xam gu melosuuf gii mooy wone noste (systeme) yi amal ay jeexiital ci amug feeñte yu wuute yi melosuuf di gëstu. Moom du doylu ci leeral feeñte yi rekk waaye day sukkandiku ci sabab yi sos feeñte yii.
Ëttub gëstu gu melosuuf[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ngir melosuuf man a génne, feeñal lëj-lëj ak jafe-jafe yi gawu cib gox walla ab diiwaan, li muy njëkk a def mooy digal ëtt boobu walla barab boobu , maanaam wutal ko aw dig ba ñu xam ne fii la, bu ko defee mu fésal séqoo (les relations) yi am ci diggante mbooleem xeet (element) yu wuute yu kojug dénd yi (naturel) ak yu kojug nit yi, ak nu ñu man a duggantee ci seen biir, ràbbaloo ni. Looloo tax séwogaraafi fi di boroom jikoo ju ràññiku, ndax danu koy gis mu tegub tànk ci xam-xami dénd yi, tegati beneen ci yu nit yi. Bu fekkee ne xam-xam yu wuute yi ci atum 1972 lanu leen raŋale, nos leen, séddale leen ñatti kuréel ñooy : xam-xami seggat yu nattu yi, xam-xami firi yi ak taawiil, ak xam-xami jam yi (yu critique yi), bu fekkee ne noonu la it melosuuf moom jël na mbooleem jikkoy yii kuréeli xam-xam . Jàng ëttub melosuuf dina feddali amug ay way nekk yu bari yu dénd ak yu nit yu lënkaloo yuy ràññikoo ci jëflante yu bari yuy am ci diggante way nekk yii, loolu moo lay won foofu solos boroom xam-xamu melosuuf, looloo tax nga gis gëstu ëttub melosuuf du yam rekk ci menn mbir walla benn feeñte bàyyi ya ca des, ak doonte ëttub melosuuf làmboo na mbooleem feeñte yépp, teewul gëstug feeñte yii day am cig beru tey natt tolluwaayu jëflante gii seggat ko, yillaal ko , ci lu dul muy sàggane benn xeet (element) ci xeeti ëtt bi. Ngir solos ëttub melosuuf Unesco saxal na ni nu koy jàngalee ci Tugal ci donga yiy door a dal, bu ko defee ñuy def aw doxaliinam ; sukkandiku ci dégg te xam juroomi laaj loolu nag mooy : ëtt biy jóox (biy produire) : bu ñu laajee njàggaan li jéego yi aju ci déggiinu ëtt biy jóox loolu man naa doon yoon wi ngir xam dëgg gi maanaam yewwu ci ne ëtt boo gis du lu dul melo ci meloy yëngu yi (maanaam mi ngi ci melow jóox) kon nag ngértel saxal yu tukkee ci nit ñi la (jeexiitalu jëfi nit)
Lonkoyoonu adduna bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Boo gëstoo lonkoyoon (carte) adduna bi bu baax di nga ca gis dëgg yii :
- Kaw kol-kolub suuf si mi ngi ame ci jéeri ji ak ndox mi, bu ko defee jéeri ji yóbb ci benn ñeenteel, maanaam bu doon ñeenti xaaj la benn bi, ndox mi moom yóbb ci ñatti ñeenteel .
- Jéeri nag mi ngi ame ci juroom benni gox walla kontinã ( ci lu dul goxub dott (pole) bu bëj-saalum bi nga xam ne kenn dëkkewu ko ngir jawwu ak dénd bu méngoodi ba), juroom benni gox yii danu leen a toftale kem ni nu yaatoo :
1 – Goxub Asi : moo ëpp ci gox yi, ab tolluwaayam toll ci benn ñaareel 44 milyoŋi kilomet yu kaare , way-dëkk ya tollu ci 2200 milyoŋ ciy nit.
2 – Goxub Afrig : ab tolluwaayam di benn ñeenteel 30 milyoŋ ciy kilomet yu kaare , way-dëkk ya tollu ci 350 milyoŋ ciy nit.
3 – Goxub Amerig gu bëj-gànnaar gi: ab tolluwaayam tollu ci benn ñeenteel 24 milyoŋi kilomet yu kaare, way-dëkk ya tollu ci 270 milyoŋi nit.
4 – Goxub Amerig gu bëj-saalum gi: tolluwaayam toolu ci ñatti ñeenteel 17 milyoŋi kilomet kaare, way-dëkk ya tollu ci 300 milyoŋi nit.
5 - Rëddu yamoo wi (équateur) di ( rëdduw tus wu gaar wi (latitude) ) mooy wi séddale àdduna bi def ko ñaar : benn xaaj bi bu bëj-gànnaar la, bi ci des di bu bëj-saalum, moom rëdd woowu dafa romb ci wàlli bëj-saalum yu goxub Asi , ak ci digg Afrig ak bëj-gànnaaru Amerig gu bëj-saalum gi. Bu ko defee gëwéelub sànkar bi (Tropique du cancer) romb ci bëj-saalumu Asi ak bëj-gànnaaru Afrig ak bëj-saalumu Amerig gu bëj-gànnaar gi , ci noonu gëwéelub tef bi (Tropique du capricorne) ñëw moom itam jaar ci digg Ostraali ak Afrig gu bëj-saalum gi ak digg Amerig gu bëj-saalum gi . Rëdduw Grinits ( longitude;meridien) di (rëddu tus wu taxaw wi) moom it jaar ci sowwub ñaari gox yii di Afrig ak Tugal , moom rëdd woowu nag mooy wi séddale àdduna bi def ko ñaari xaaj bu penku ak bu sowwu.
5 – Goxub Tugal ab tolluwaayam tollu ci benn ñaareel 10 milyoŋi kilomet yu kaare, way dëkk ya tollu ci 750 milyoŋ ciy nit.
6 – Goxub Ostraali : ab tolluwaayam tollu ci ñatti ñeenteel 7 milyoŋi kilomet kaare , way dëkk ya tollu ci 15 milyoŋi nit.
- Ndox yi nekk ci kaw kol-kol bi (globe) ñi ngi ame ci mbàmbulaan yi : ñoom ay diggante yu rëy lañu yu ndox, ak ci géej yi : ñoom ay diggante yu gën a ndaw lañu yu ndox . Bokk na ci mbàmbulaan yi : màmbulaan gu dal gi (moo ci gën a rëy) ak gu atlas, ak mbàmbulaan gu end gi ak gu bëj-saalum gi ak gu dott bu bëj-gànnaar bi(pole nord). Bokk na ci géej yi :géej gu diggu gi (mediteranee) gu xonq gi , gu araab gi, gu ñuul gi añs .
- Adduna ju njëkk ja walla ju yàgg ja – moom mi ngi ci xaaj bu penku bu kol-kol bi – mi ngi ame ci ñatti gox yu taqaloo, daal di sos nag benn dank (bloc) walla jóor, ñatti gox yii ñooy : Asi, Afrig ak Tugal, dara taqalewu leen lu dul yenn ci ay feeñte yu dénd yu néew : niki géej yu xat yi ak càllalay doj yi ak tund yu yaatoodi yu néew yi ag yékkatiku.
- Nit dundal na goxi adduna ju yàgg ja la ko dale ca ba mu tegee tànkam ci kaw suuf rekk, bu ko defee ay xay (civilisation) yu mbay, yu kawe, yu yàgg daal di am ci xuri ay dexam yu naat ya, lu ci mel ne xay ya amoon ca xuri dexug Niil ga nekk Isipt ak dexug Dijla ga ak Furaat ca Iraag ak dexug Sand ak Gangas ca End ak dexug Sigyang ak Yangci ca Siin.
- Adduna ju yees ji – moom mi ngi ci xaaj bu sowwu bu kol-kol bi – mi ngi ame ci Amerig gu bëj-gànnaar gi ak Amerig gu bëj-saalum gi, ñoom ñaar ñooy ñaari gox yi nga xam ne bi leen nit wuñee (decouvrir) ak leegi ay xarnu (siecle) rekk la, la ëpp ca ña fa dëkke ay waa Tugal lañu yu gàddaaye Tugal dëkksi fa, moom Tugal nag benn la ci goxi adduna ju yàgg ji .
- Goxub Ostraali –moom moo gën a tuuti ci gox yi, te gën a rëy ci duni adduna bi- mi ngi nekk ci xaajub kol-kol bu bëj-saalum bi, ca bëj-saalum gu penku gu dankub adduna ju yàgg ja.
- Mbàmbulaan gu dal gi moo dox ci diggante ñaari gox yii di Asi ak Ostraali cig wàll, ak ñaari gox yii di Amerig gu bëj-saalum gi ak gu bëj-gànnaar gi ci geneen wàll, bu ko defee mbàmbulaan gu atlas moom dox ci diggante ñaari gox yii di Tugal ak Afrig ak ñaar yee di Amerig gu bëj-saalum gi ak gu bëj-gànnaar gi , bu ko defee mbàmbulaan gu end gi tàqale ñaari gox yii di Aseek Afrig wëlif goxub Ostraali, mbàmbulaanug bëj-saalum gi tàqale mbooleem gox yi wëlif goxub dott bu bëj-saalum bi
- Rëddu yamoo wi (équateur) di ( rëdduw tus wu gaar wi (latitude) ) mooy wi séddale àdduna bi def ko ñaar : benn xaaj bi bu bëj-gànnaar la, bi ci des di bu bëj-saalum, moom rëdd woowu dafa romb ci wàlli bëj-saalum yu goxub Asi , ak ci digg Afrig ak bëj-gànnaaru Amerig gu bëj-saalum gi. Bu ko defee gëwéelub sànkar bi (Tropique du cancer) romb ci bëj saalumu Asi ak bëj-gànnaaru Afrig ak bëj-saalumu Amerig gu bëj-gànnaar gi , ci noonu gëwéelub tef bi (Tropique du capricorne) ñëw moom itam jaar ci digg Ostraali ak Afrig gu bëj-saalum gi ak digg Amerig gu bëj-saalum gi . Rëdduw Grinits ( longitude;meridien) di (rëddu tus wu taxaw wi) moom it jaar ci sowwub ñaari gox yii di Afrig ak Tugal , moom rëdd woowu nag mooy wi séddale àdduna bi def ko ñaari xaaj bu penku ak bu sowwu.