text:
LI ÑU YOKK CI WAXTAAN YI NEKK CI TÉERE BII
Lan mooy “ Babilon mu mag mi ” ?
Téere Peeñu ma am na ay kàddu yoo xam ne waruñu yem kese ci li ñuy wax ngir nànd li ñuy tekki (Peeñu ma 1:1). Maanaam lu mel ni jigéen ji ñu wax foofu te mu tudd “ Babilon mu mag mi ” te ñu bind tur boobu ci jë bi. Nee nañu jigéen jooju dafa toog ci kaw “ réew yi ak mbooloo yi ”. (Peeñu ma 17:1, 5, 15.) Komka benn jigéen dëgg mënul def loolu, Babilon mu mag mi dafa war a doon misaal. Kon lan la jigéenu moykat jooju di misaal ?
Wax nañu ci Peeñu ma 17:18 ne jigéen jooju «moo di dëkk bu mag, biy nguuru ci kaw buuri àddina si». Bu ñu nee «dëkk», loolu dafay wone ay nit ñu booloo di liggéeyandoo. Komka «dëkk bu mag» boobu am na baat ci kaw «buuri àddina si», jigéen jooju tudd Babilon mu mag mi, dafa war a doon mbootaay bu am doole bu law ci àddina si sépp. Kon mën nañu wax ne nguur la bu law ci àddina si sépp. Waaye ban fasoŋu nguur la ? Nguuru diine la. Nañu seet naka la yeneen aaya yu nekk ci Peeñu ma di ñu may sañ-sañu wax loolu.
Nguur mën na doon bu politig, bu jënd ak jaay, walla bu diine. Jigéen ji tudd Babilon mu mag mi du nguuru politig, ndaxte Kàddu Yàlla nee na «buuri àddina si» maanaam li bokk ci politigu àddina si, dañuy «njaaloo» ak moom. Njaaloo boobu ñuy wax mooy kóllëre bi jigéen jooju séq ak buuri àddina si. Looloo tax ñu koy woowe «moykat bu mag bi». — Peeñu ma 17:1, 2 ; Saag 4:4.
Babilon mu mag mi mënul nekk it nguuru jënd ak jaay, ndaxte «baana-baanay àddina» si maanaam jaaykat yi, dinañu am naqar bu ñu fiy jële jigéen jooju. Biibël bi wone na ne buur yi ak baana-baana yi dinañu taxaw fu “ sore ” di ko seetaan (Peeñu ma 18:3, 9, 10, 15-17). Kon jaadu na ñuy wax ne Babilon mu mag mi nekkul nguuru politig, te nekkul itam nguuru jënd ak jaay. Waaye nguuru diine la.
Leneen luy wone ne Babilon mu mag mi dafa bokk ci mbirum diine mooy li ñu wax ne dafay jaar ci ay «luxus» ngir réeral réew yépp (Peeñu ma 18:23). Komka lépp luy luxus, kort walla mbirum tuuri maam ak yeneen yu mel noonu ci li diine yi di jàngale ak ci rab yi walla jinne yi la jóge, kon yoon la ñuy wax ne Babilon mu mag mi «dëkkukaayu jinne la». (Peeñu ma 18:2 ; Deutéronome 18:10-12.) Biibël bi wone na itam ne nguur googu dafay xeex bu baax diine dëgg ji, di fitnaal «yonent yi» ak «gaayi Yàlla yi». (Peeñu ma 18:24.) Li am sax mooy Babilon mu mag mi dafa bañ diine dëgg ji di teg fitna yu metti ci kaw ñiy “ seedeel Yeesu ”, ba di leen rey sax (Peeñu ma 17:6). Kon leer na ne jigéen jooju tudd Babilon mu mag mi dafay misaal mbooloo diine yu dul dëgg yépp ci àddina si. Te dafay boole diine yépp yu àndul ak Yexowa Yàlla.


c: text/html

text:
Naka nga gise Biibël bi ?
Ndax dinga ne . . .
Kàddu Yàlla la ?
dañu ko soppi ?
walla ay léeb kese ñoo ci nekk ?
LAN LA BIIBËL BI WAX CI LAAJ BOOBU ?
“ Mbind mu sell mépp, ci gémmiñu Yàlla la jóge ”. — 2 Timote 3:16, Téereb Injiil di Kàddug Yàlla.
LI MU WAX, BAN NJARIÑ NGA CI MËN A JËLE ?
Ay tont yu leer ci say laaj. — Kàddu yu Xelu 2:1-5.
Ay xelal yu wóor ci sa dund. — Sabóor 119:105.
Yaakaar bu wóor ngir ëllëg. — Room 15:4.
NDAX MËN NGA GËM LI MU WAX CI LAAJ BOOBU ?
Waaw waaw, xoolal liy topp :
Du weddi boppam. Biibël bi, lu jege 40 góor ñoo ko bind ci lu ëpp 1 600 at. Ñi ci gën a bare, xamantewuñu woon. Loolu terewul lépp li nekk ci Biibël bi ànd te bokk benn wax.
Du nëbb dara. Ñiy nettali xew-xewu àddina bi, bu seen réew ñàkkee ndam, ñu bare ci ñoom duñu ci wax. Waaye ñi bind Biibël bi, nëbbuñu woon dara, dañu wax ci fi ñu juume ak fi seen réew juume. — 2 Chroniques 36:15, 16 ; Sabóor 51:3-6.
Buy wax ci ëllëg, loolu day am. Lu mat 200 at bala muy xew, Biibël bi waxoon na ne dinañu alag dëkk bi tuddoon Babilon. (Isaïe 13:
17- 22) Waxoon na ni ñuy def ba alag ko. Wax na sax turu ki koy alag ! — Isaïe 45:1-3.
Wax na ci yeneen ak yeneen yu mel noonu yoo xam ne, lépp li mu ci waxoon gisoon nañu ko. Ndax du loolu lañu war a séentu ci téere bu jóge ci Yàlla ? — 2 Piyeer 1:21.
LOO XALAAT CI LAAJ BII ?
Ban njariñ moo nekk ci topp Kàddu Yàlla bés bu nekk ?
Biibël bi dafa ciy tontu ci ISAÏE 48:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Digg bu mbëj
Digg bu mbëj, mooy barab bees di joóxee kàttanug mbëj. Xeeti digg yu mbëj yi bari nañu te wuute, seenug wuute ngi sukkandiku ci anam gi ñuy soppalee kàttanug doolerandu gi mu doon gu mbëj. Digg yu mbëj yu tay yi, daanaka, dawaanu mbëj gi ñuy jóox gépp gu safaanu la, ci ndimbalu wuutuloxo yu mbëj yees di duppee safaanukaay; bu njëkk ci dawaan bu wéy la daan ame.
This is an excerpt from the article Digg bu mbëj from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Alaaji Maalik Si
Alaaji Maalik Si ma nga gane àdduna Dëw Faal wetu Gaaya bokk ci tunduw Dagana ci atum 1855. Waa-juram wu góor tuddoon Usmaan, wu jigéen Faa Wàdd Wele. Mi ngi jànge alxuraan Luga ci kenn ci taalibey Alaaji Omar Futiyu Taal yi. Bi mu doonee mag la dem Màkka, bi mu dellusee sax ci jaamu Yàlla ak jàngale ak dugal ñi duli jullit ci lislaam. Ci noonu la tase njàngalem yoonu Tiijaan ci Senegaal jaare ko ci tuxoom yi ci Jolof, Kajoor ak Ndar. Ci mujj gi mu dëkksi Tiwaawan ci 1902. Fa la njëkk a wootee gàmmu.
This is an excerpt from the article Alaaji Maalik Si from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Afrig
Afrig, Afirig, moom la ñu jàppee ne mooy gox bi nit cosaanoo, su nu ko xoolee ci yaatuwaayam ak bariwaayu askanam (lu weesu gox bu Asi), mooy ñaareelu gox bi gënn a rëy ci àdduna bi. Yaatuwaayam tollu na ci 30.065.000 km², nekk 20,3% ci jéeri ji ci àdduna bi. Ay way dëkkam tollu ci lu ëpp 800.000.000, muy benn juroom ñaareel bu way dëkki àdduna bi. Afrik a ngi yem ci bëj-gànnaaram ci Géej gu Diggu gi, ci sowwu ci Mbàmbulaanug Atlas, ci bëj-saalum ci Mbàmbulaan gu Bëj-saalum gi, ci penku ci Mbàmbulaanug End. Asi rekk la taqalool ci yeneen gox yi. Yamoo gi jàll na ko. Ci jëmm doon na gox bu bari'y melokaan, te wuute teg ci.
This is an excerpt from the article Afrig from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Waallubitimreewfattalikunañucareewum Chine jogg bi ngaxamniImaamXuseynijoggoonnako ci bësbiidiAshura
Kërutasukaayuxabaaru al xuraanyi (ikna) teneekk ci Iran xabaarnajëleeko ci bërëbuxabaar bi ngaxamni moo neekk ci internet (VestnikKavkaza) ni: (Magumaxitanayuf) njiitumbootaayujullitureewum Chine xamlenani: attmuneekkdañiiamalayyjotaayumaaggal jog bi ngaxamniImaamXuseynjoggoonnakongirsaamislaambañufaatkomoomakmbooleemnjabootam
Yookkna ci ni: mbooleemgoxgoxaanyiakdëkkdëkkaanyi ci reewum Chine amalnañufaayyxewxewumaaggalbësbiidiashuraak wax li ngaxamni moo xewoon ci bësbiidiasuhurabanoonuislaamyifaatImaamXuseyn
Njiitumbootaayujullitureewum Chine waxnanixewxew bi ngaxamni moo gënarëy ci reewum chine ci jumaajiidi (guruzani) lañukoyamalee
1317560


text:
Waallubitimreew (sheyx Abdul xamiid Al atras) ngaxamni moo neekkoonnjiitukomite bi yorwaallu fatwa ci daarajiite Al Azxarwaxnani: keen amulsañsañuteremaaggalakfattalikugingaxamnishiayidañukoyamal ci weerutamxaritbiisujeeggiwuljaangaleislaamyi
Kërutasukaayuxabaaru al xuraanyi (ikna) teneekk ci Iran xabaarnajëleeko ci bërëbuxabaarbiidi (Alwatan) ni: kiidi Al atrasngaxamni moo jiitewoonkomitebiingaxamni moo yorwaallufatwaa ci daarajiidi Al Azxarñaawlunabubaaxtëkkuyingaxamnisalafisteyiakñingaxamnidañooëppal ci diineñungikoytëkkushiayi ci seen yëngguyënggu ci waalluashuraa suede dañoobaayikuneekkdeflukoneexreew mi dafacëppaxoo
Kiidi (Xaazim Al bilaawii) ngaxamnimooynjiitusalafisteyiakñingaxamnidañooëppal ci waalludiine ci reewum Egypt artuna ci fitnayingaxamniyëngguyënggushiayimënnakojur ci seen diggënteaksalafisteyi, waxnayittyoonneenañuayyartu ci jawriñgiñudeenkkwaallukaaraangeakbiirreew mi
KiidiMuhamadixsaanngaxamni moo yorkaaddupartibiidi (mboolooislaam) waxnani: ngirshiayimanaamalseenixewxew ci jaamak salaam dafalaacñuamalbeneen fatwa bu bees
1314330


text:
Yëglu cig sori
Mooy xam ni yaram yi mel walla jëmm yi, walla seen dëgg-dëgg ci lu dul laalante gu fisya (fisi) walla gu kimya (simi) gu jonjoo ak yaram yii. Bokk na ci ni nu ko gënee doxale, ëpp ko nee defe ci jamono jii: nataali jawwu yi nuy defe ci satalit yi (jumi asamaan yi) walla ci fafalnaaw yi. Bokk na ci li nuy doye ligéey bii:
Wàll gu jëm ci jiyoloji: wuññi petorol(feeñal ko), ndox, mbell yi, añs... sopparñiku gu jiyoloji. Mbay: xam tawat yi ci gàncax yi, xam xeeti gàncax yi nekk cib barab. Xam-xamu galaas yi: xeentu walla topp ak gëstu yëngu-yëngu gu jóori galaas yi ak ni nuy seeye.


text:
Bisub Tabaski
Tabaski Sunna la su far ci ab jullit bu di as gor te man ci ag jàppndal, ku mukàllaf rekk mag ak gone ñoo ci yam. Waaye nag dina ware ci ñaari xeeti nësër yii : 1- ci ku ko nësër niki ngani bu ma Yàlla defalee nàngam dinaa tabaski, 2- ci ku njënd am xar, walla mu yor am xar jublu ci tabaski, manaam kon xar moo jënd niki am tabaski, manatu la ñàkk.Tabaski it ag bër (`iid) la gu Yàlla may jullit ñi, Jële nanu ci Anas (gërëmul Yàlla ci moom) mu ne: Bi Yonent (jàmmi Yàlla ci moom) bi agsee Madina fekkee na léen ñaari bis ñu cay caaxaan, Mu ne (jàmmi Yàlla ci moom): « Ana luy ñaari bis yii ?» Ñu ne: “Danu ci daa fo (caaxaan) ci jamonoy ceddo (jaahiliya)” Yonent (jàmmi Yàlla ci moom) bi (jàmmi Yàlla ci moom) ne léen: «Yàlla jox na léen ñaari bis yu gën yooyu ñaar, ñuy Bisu tabaski ak Bisu Kori» (Abuu Daawud mooko soloo) Gàttub tabaski it deesu ko rendi jëkk rendig Yilimaan te Yilimaan it balaa rendi nig ba julli, ci niko Baraan nettalee jële ci Yonent (jàmmi Yàlla ci moom) bi «Dees na lottal ginnaaw julli» Ku rendi lu ko jiitu du doon am tabaski xanaa ag ndawal rekk lay doon, noonu la saxe ci Sunna. Am tabaski sañees na cee maye, sañees na cee lekk, sañees na cee denc, noonu la saxee ci sunna (Albuxaari mooko solo)
This is an excerpt from the article Bisub Tabaski from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
The Web's #1 Hindi Lyrics Web Site
Browse Lyrics by Title
duaa raa raa raa mere wajood mein tu kaash yoon utar jaayein -2 main dekhoon aainaa main dekhoon aainaa aur tu mujhe nazar aaye mere wajood mein tu kaash yoon utar jaayein main dekhoon aainaa main dekhoon aainaa aur tu mujhe nazar aaye mere wajood mein tu kaah yun utar jaayein tujhko hi sochoon jab bhi main sochoon tujhko ko hi poojoon tujhko hi chaahoon tujhko hi sochoon jab bhi main sochoon tujhko ko hi poojoon tujhko hi chaahoon honton pe chaaye tu naghma banke -2 jab bhi kabhi kuch bhi gungunaaon -2 teri hi baahon mein -2 bas zindagi guzar jaaye mere wajood mein tu kaash yoon utar jaayein -2 najaane tujh mein kaisi kashish hai tujhse kabhi dil bartha nahi hai -2 chod ke tujhko pal bhar kabhi bhi -2 jaane ko mann kahi katha nahi hai-2 yeh kaash waqt abhiiii yeh kaash waqt abhi bas yehi tehr jaaye mere wajood mein tu kaash yoon utar jaayein main dekhoon aainaa main dekhoon aainaa aur tu mujhe nazar aaye mere wajood mein tu kaash yoon utar jaayein -2 hmmmm raa raa yoon utar jaaye Posted By : Ishaa


text:
Bëj-saalumu Tugal
Bëj-saalumu Tugal ab diwaan la ci goxu Tugal. Tekkib baat bi nak di na faral di indi ay werante, ba tax na am na ay tekki yu bari. Ci lu ëpp da ñuy wax naa Ispaañ, Itaali, Girees, ñooy réew yi ci bokk, daanaka ci lu daj réew yépp yi nekk ci Géej gu Diggu gi. Bëj-saalumu Faraas ci lu bari da ñu ko ciy boole.
Tekkeem gu séwógaraafi[Soppi]
Ci séwógaraafi da ñu naa Bëj-saalumu Tugal mooy xaaj bi gën a féete Bëj-saalum ci goxu bi; bii tekki nak da fa ajoo, ba tax na sax amuli pegg yu leer. Càllaleeb doj bu Alpi moom la ñuy téewee ni ab pegg buy seddatle Itaali ak li des ci Tugal, doon liy xaajatle ñaaru Tugal yi


text:
Waallu bitim reew bërëbu aattekaay bu neekk ci gox biidi (kufru sheyx) ci reewum Egypt yookkna tekk loxo bi nga xamni tekknako loxo njiitu waa frères musulman
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk ci internet (asharq) ni: aattekaay bii neekk ci gox biidi (kufru sheyx) yookkna aapp bi nga xamni ci lañu waroona deeñ njiitu waa frères musulman yi nga xamni toollunañu ci 140 doomu aadama ci diiru fukki fan ak jurooom
Suñu sukkandikoo ci xabaar bii dinañu wax ni bërëbu aattekaay bii dafa tuumaal njiitu waa frères musulman yin i dañoo bokkoon ci fitna yi nga xamni ayy doomu aadama yu bari faatunañu ci, njiitu waa frères musulman dañu leen tuumaal ni dañoo ñaakka woormaal aax ak yeelleefu doomu aadam yi
Gox biidi (kufru sheyx) been weer mungi nii ayy fitna amfa ba am juroom been doomu aadama yoo xamni ñaakknañu ci seen bakan ak ñaari teemeer ak juroom fukk yoo xamni dañu ci am ayy gaañu gaañu
Bi ñu daaxee Muhamad Morsi ci nguur gii ba leegi bës bu yaalla saakk dinañu amal ayy manifester ak ayy doxu ñaxtu
1307517


text:
Yéenekaay yi La Tour de Garde ak Réveillez-vous !
Mën nga telesarse suñu yéenekaay yi sukkandiku ci Biibël bi ci lu ëpp 200 làkk. Ci làkk yooyu, am na làkku muuma yi. La Tour de Garde dafay sukkandiku ci li Biibël bi yégle woon ngir won ñu li xew-xewi àddina si tey di tekki. Dafa ñuy yégal xibaaru jàmm bi ci Nguuru Yàlla te loolu dafay dëfal suñu xol. Dafa ñuy xiir itam ci am ngëm ci Yeesu Kirist. Reveillez-vous ! dafa ñuy won ni ñu mënee jànkoonte ak jafe-jafe yi am ci àddina si tey. Dafay dëgëral itam suñu ngëm ci li Yàlla dige, maanaam dina fi indi àddina bu bees fu nit ñépp di dëkk ci jàmm ju mat sëkk.
Tànnal benn làkk ba pare nga bës fi ñu bind Génne ko ngir gis yéenekaay yi am ci làkk bi nga tànn ak ni nga leen mën a telesarsee.


text:
Bëj-gànnaaru Afrig
Bëj-gànnaaru Afrig mooy diwaanu Afrig bi féete ci li nekk ci kawu tàkk gu Sahara.
Mooy la nuy faral di wax Afrig gu weex gi, ndax melokaanu ña fa dëkk, bii baat day safaano ak Afrig gu ñuul gi, di tekki Afrig gu bëj-saalumu-Sahara.
Séwógaraafi[Soppi]
Réewi bëj-gànnaaru Afrik:
Taariix[Soppi]
- Ci jamono ju yagg ja «Afrig» da doon jëmmal diwaanu Kaartaas, mooy réewu Tiniisi gu tay. Afrik ab diwaanu Nguuru Rom gu Mag ga la woon . Bi jullit yi ñëwee, baat bi dañ kaa soppi, araabal ko Ifriqiya.
- Beerbeer yi, ñooy way dëkk yiñ ni ñoo njëkk ci bëj-gànnaaru Afrig.
- Maghreb (sowu ci araab), moo ëmb réew yii: Gànnaar, Marok, Alseeri, Tiniisi ak Libi.
- «Afrig gu weex» bu njëkk da doon jëmmal barabu Afrig bi ay nit yu xees dëkkee: Marok, Alseeri, Tiniisi, Libi, Esipt. Waaye tay baat bi liñ kay jëfëndikoo bariwul.


text:
Waxtaani jëfandikukat:Ahloubadar
assalaamu 'aleykum no ngi lèen di nuyu té di lèen sant ci liggeey bu rafét bi ngeen di laggèey ngir képp kuy wolof. lépp lu mafi lèeral mbaa lu mafi wax taxul ma wéddi waxi kénn danuy laabiirante rek ma ciy joxé sama xalaat buka défèe nu xool bu jubèe nu jal bu jubul nu bà ndax dagg yalla rekk moka moom, am fooy téktalo baax-na lool waya ñi nuy téktalo yalla moo lèen joxoon ab deg té mongi fi diko joxé ba tay li am solo mooy bu nit waxèe nu xool wax jà baxam jubna am dèet jërëngèen jëf may déllu bà tëy ci di rafét lu sèeni laggeey té di lèen ñanal sèeni naal yegg waw-kay (ok)--Ahloubadar 8 Awril 2009 à 14:52 (UTC)
Tëraliin
Royuwaay:Waccbess > Royuwaay:Gan ñi[Soppi]
man ma soppi tur wii (Royuwaay:Waccbess) tuddé ko Royuwaay:Gan ñi liko waral mooy Waccbess bunu ko waxèe nun wolof danu ciy jublu xeeb kinuy waxal te fii amul kunu fi wara xeeb. nanu wax rekk Gan moo gan a matalé waw-kay (OK) --Ahloubadar 7 Awril 2009 à 19:32 (UTC)
ndimbal ci ay nataal[Soppi]
moonte soo seetlu woon bu baax dinga gis ne lëkkalekaay bi maa ngi la ko dugalaloon ci wet gis, ci cammoñu xët wi, gis naa ne dugalaat nga fa beneen lëkkalekaay ci kenu bi ci ndeyjoor, kon ñu nekk ñaar yuy jëme ci wenn xët wi, moo tax ma dindi benn bi. li taxoon nag ma faroon lëkkalekaay bi nga fi njëkkoon def, mooy danga ko fee defoon te sosaguloo woon xët wi, dara nekku ci woon, yaakaar naa xët wu amee nii solo kenn du ko far. man ngaa xool itam beneen sémbu wolof bii (wikbaatukaay), soo fa mane cëru. jaa-jëf --Ibou (xëtu waxtaanuwaay) 9 Awril 2009 à 19:22 (UTC)
- waw-kay lii dey bekk naci lool ndax dina waral ma gën a sawar ci liggèey bi jërëjëf. malay fattali waale E-bataaxal bi la doon laj. amna benn baat buma la baggona jox ngir ga dogal ko ci dàll bi. waxtaan budee soppi ko du jafe man gako def diiso buka defee dina tax gan gu ñaw dina xam njariñu xët wi njëkk mukay laaj, ndax lii nu fiy def diiso la tudd, maa ngi xaar yaw sa xalaat ci loolu ngir danoo war di laabiirante. Dialogue:Waxtaan Discussion:Diiso
ahloubadar (xëtu waxtaanuwaay)--9 Awril 2009 à 23:39 (UTC)
-
- Wax nga dëgg, xalaatu ma ko woon, donte soppi ko du yomb ndax baat bi fi ma ko jëfandikoo moo bari, waaye ndank ndank dinaa ko soppi. Baat yi nga def ci suuf soo leen manoon a dugal ci wikbaatukaay doon na am solo lool. Jàng naa linga bind ci kaw ñeel baat yi, soo amee yu mel nii ci pénc mi nga ko war a bind, fa ñépp di tase, soo ko defee ci sa xëtu waxtaanuwaay manees na koo bañ a gis. Dila ñaan nga def ko fa ngir ñeneen ñi gis ko man la cee tont. jaa-jëf --Ibou (xëtu waxtaanuwaay) 10 Awril 2009 à 10:46 (UTC)
-
-
- Ahakay boo seet lo defna ko ci lëkkalekaay bi ga ma joxoon(wikbaatukaay). batey baat yi bu laa jee ñu tekki ko ci EN wala FR mann a nekk ngir gaañi deggul wolof ñu man di ci jeem ndank ndank ku ci melni Guérin Nicolas akk ñeneen ci fi ne. Nga xalaataale ci baat bobii ma def ci pénc mi muy Sourir:Mouse: ñu tekkee ko ci wolof Baak xoolal boo ko danko ga wax ma, nu soppi Xët wu njëkk def ko Njalbeen loo ci xalaat ? Waw-kay (OK)ahloubadar (xëtu waxtaanuwaay)-- 10 Awril 2009 à 17:26 (UTC)
-
-
-
-
- gis naa baat yi, waaye ni nga leen fa dugale du noonu, baat bu ci nekk dafa wara am xëtu boppam, xoolal fii ngi xam nan la (dugal ab baat). soo xoolee baat yi fa jot a nekk noonu lañu leen fa defee, boolewuñu leen ci wenn xët. Baat yi nga dugal fii ci suuf, yaakaar naa ne matu ko, wikbaatukaay lañu jagleelee loolu, fii ay jukki rekk lañu fi wara def. Lu tax ngay woowee mouse=baak? Foog naa ne wax Xët wu njëkk walla Njalbeen benn, dafa mel ne nga ne accueil walla page principale, boo ci wax baax na. jaa-jëf --Ibou (xëtu waxtaanuwaay) 11 Awril 2009 à 09:28 (UTC)
-
-
Ibu[Soppi]
- Waaw di naa ko fa dugal ndank-ndank waye litax ma defko nii damaa bëgg ñun ñépp bokk di ci xool ay baat di ko dugal ngir mooy tax mu gën a gaaw te yiy lii day tax rekk baat yi gën a jong jarul far,
- xët wu njëkk baax na waaye njëlbeen moo ko gën, ndax di jëfëndikoo baat yu fasu yi moo gën baat yi melni luñ firi.
- mouse ci EN jinax/janax lay tekki sourire ci FR jinax/janax lay tekki waaye doo topp baat bi rekk limiy def gay xool. te yit firee wu ma Mouse baak cokkukaay gi laa tuddee baak ndax Fr dañkoo tuddee sourire EN tuddee ko Mouse ma yeene ñu tuddee ko baak ci WO ngir ni baak di navigee ci teen noon la cokkukaay gi di def fii.
- ma di la ci laaj sa xalaat ? Waaw-Kay (OK) --Ahloubadar 11 Awril 2009 à 19:58 (UTC)
-
- xët wu njëkk ak njëlbeen benn lañu, ni ma la ko waxeewoon, te ñoom ñaar ñépp ay firi lañu, man naa koo soppi it, waaye gis naa ne topp di soppi waat lenn loo xam ne moom ak langa koy wuutalee ñoo yenn, amul solo. coono bi may daj di ko soppi defoon leneen lu bees moo ëppoon solo, ëpp njariñ. Li nga wax ci baak xalaat bu rafet la, man ngay dugal baat yi ngay sos ñeel xam-xamu nosukaay(informatique) ci wikbaatukaay, ndax sos nañu fa ab sémb ngir taxawal ab baatal ñeel ko. xoolal fii. jaa-jëf --Ibou (xëtu waxtaanuwaay) 13 Awril 2009 à 20:19 (UTC)
Salaam ibu damaa baga jeema dugal yen ci réew yi amagul ak-it yi am ma mottali ko, nan laay def bà dolli ci Royuwaay:Infobóóx ay barab lu melni njiitu reew ak yeneen...?
About Ndimbal ci ay nataal in Ndimbal:Ndimbal[Soppi]
Hi Ahloubadar, welcome to the wikipedia in wolof, i'm very happy that you join us to develop this encyclopedia in wolof. I'm mostly doing maintenance here (fight against vandalism, correcting bugs, categorizing, adding pictures, developping templates, etc) because wolof native speakers are very rare and precious here, so they shouldn't lose their time about doing this, they are more important to write articles.
About the link of Ndimbal ci ay nataal in Ndimbal:Ndimbal, it was not delete but moved by Ibou from the top of the page to the middle of the page as you can check it here. Just note that now it is appearing twice, one in the left section "Jëfandikukat" below "Tànneefu Jëfandikukat", and one in the right section "Soppi jukki yi" at the top. I'm not sure that it needs to appear twice...
I'm not speaking wolof unfortunately, but i can understand some words and i master how wikipedia works in general. You can talk to me in english or french.
Happy contributions. Guérin Nicolas (Xëtu waxtaanukaay) 13 Awril 2009 à 21:33 (UTC)
- Thank for your work. I'm very happy for you because you working for add our language in the internet. you are a brave man,you are a warrior. Don't worry I'm here for contribute in wikipedia wolof, we are together, good continuation OK.
Nicolas I wanna ask you a question: How I do to add a new item in Royuwaay:Infobóóx like Government, Independence and others ?--Ahloubadar 16 Awril 2009 à 00:00 (UTC)
- You have to create a new page like {{Infobóóx Rée}} by replacing the word "Rée" by an equivalent in Wolof of "Government". The most important thing is what to put inside this infobox? What should be the fields to fill up concerning a government? Is there a similar infobox on the english wi~kipedia? Guérin Nicolas (Xëtu waxtaanukaay) 16 Awril 2009 à 11:48 (UTC)
- Do you want to create a new Infobox, or do you want to improve {{Infobóóx Rée}}? In that last case, we have to fusion {{Infobóóx Rée}} and {{Infobóóx Réew}}. I just want to know if "Ndox mi%" is really important? Guérin Nicolas (Xëtu waxtaanukaay) 16 Awril 2009 à 21:27 (UTC)
-
-
- I created an infobox it's {{Infobóóx Réew}} but it have a problem I need your help can you create a full infobox in wolof for we can add some countey articls ? if you need to translate some words send me. Ndox mi% it's Water (%) in english.
-
you can help me online with teamviewer http://www.teamviewer.com/download/TeamViewer_Setup_fr.exe ok --Ahloubadar 17 Awril 2009 à 17:45 (UTC)
-
-
-
- OK now it's work fine. don't forget to creat an infobox --Ahloubadar 17 Awril 2009 à 19:45 (UTC)
-
-
Infobox[Soppi]
Hi, there is now 3 infoboxes on the same topic : {{Infobóóx Rée}}, {{Infobóóx Réew}} and {{Infobóóx Réew2}}. We need to fusion/combine these 3 infoboxes into one. Each modification on this infobox impose to edit all the articles containing such Infobox, so we need to find a definitive agreement on this infobox :
- Titel : "Rée" ou *Réew"?
- Field names : "yaatuwaay" ou "rëyaay"? "way-dëkk" ou "aji-dëkk"? "dankaloowaay" ou "fattaay"?
- Add "Nguur-gi", "Moom-sa-réew", "Turu Way-dak yà", "Njëkk-xayma"?
- Please, note that i don't have idea about these name but you should find an agreement with Jëfandikukat:Ibou who proposed "rëyaay", "aji-dëkk" and "fattaay" on {{Infobóóx Rée}}. When this agreement will be definitive, report it to me and i will compile the 3 infoboxes.
Guérin Nicolas (Xëtu waxtaanukaay) 17 Awril 2009 à 09:28 (UTC)
- OK I'll agree with ibou after we can create an infobox or edit the old --Ahloubadar 17 Awril 2009 à 17:24 (UTC)
- can you give me your E-mail addresse ? for we can chat online--Ahloubadar 17 Awril 2009 à 18:31 (UTC)
- Hi, you can send me an e-mail here or we can chat on IRC at this address #wikipedia-wo. Guérin Nicolas (Xëtu waxtaanukaay) 18 Awril 2009 à 08:30 (UTC)
- Thank you Ok
- How it work ??? Ahloubadar--Ahloubadar 19 Awril 2009 à 18:10 (UTC)
- If the direct connexion does not work, you may install a IRC client, for example i'm using chatzilla. Guérin Nicolas (Xëtu waxtaanukaay) 21 Awril 2009 à 14:21 (UTC)
- How it work ??? Ahloubadar--Ahloubadar 19 Awril 2009 à 18:10 (UTC)
infobox[Soppi]
nanga def Ahloubadar?
infobox bii {{Infobóóx Réew}} yaa ko sos te bii {{Infobóóx Rée}} amoon na fi ba noppi, su fekke dafa am ay baat yoon andul fii doy na nga wax ko nu diisoo ci, baat yi fa nekk du man maa leen tànn def leen fa, lunu diisoo la ba juboo ci, te independence=tembte, independent:temb. --Ibou (xëtu waxtaanuwaay) 17 Awril 2009 à 16:39 (UTC)
- waaw maa sos bii {{Infobóóx Réew2}} liko waral du werente ci ay baat, dama ko sos rekk ngir man a dugal ay jukki te bi ma fa fekkon matalewul li jukki bi soxla, gisuma woon baat bi tempte donte moom-sa-réew moo gën a yomba xam waaye dinako soppi. Njëkk-xaymà:Indicatif téléphonique, Turu Way-Dëkk:Gentilé, nguur-gi:État, Njiitu-Réew:Président, Njiitu-Jawrin:Premier ministre, Bàwoo:De la, Taarix-bà:Date baat bo ci xamni jotoon géen ko tuddee len man gamako wax. dama bëgg ñu bokk sos ap Infobóóx boo xamni ni day matale mbaa sax bi fi nekk ñu feccali ko, ngir li aju ci réew yi te wara nekk ci boyotu ndey-dioor bi lépp ñu man koo dugal Waw-Kay --Ahloubadar 17 Awril 2009 à 17:19 (UTC)
- Bëgg naa xam cossaani baat yi ak lumuy wund fii yarnaa seeni Gongikuwaay waaye taxul mu leer ci man boo mako manee tekkil ci Nasaraan mbaa angalé. tus-wu-gaar, tus-wu-taxaw ak dankaloowaay.--Ahloubadar 17 Awril 2009 à 19:16 (UTC)
Lépp lu mafi def bu jaaduwul man gamako yagal ma farko--Ahloubadar 17 Awril 2009 à 18:45 (UTC)
baat yu bees[Soppi]
- Rëyaay manees nakoo jëfëndikoo ci réew mu mag waaye deesu ko jëfëndiko ci réew mu melni gambi kon jëfëndiko Tolluwaat mooy gën foof.
- Aji-dëkk manees nakoo jëfëndikoo ci kenn nit ku dëkk ci barab waaye maneesukoo jëfëndikoo ci aw mbooloo kon jëfëndikoo Way-dëkk moo gën foof.
maangi xaar sa xalaat ci lii--Ahloubadar 18 Awril 2009 à 20:06 (UTC)
-
- sa xalaat rafet na, gëm naa ni man nanoo def liggéey bu am solo, ci kaw nuy diisoo, doon na lu baax. Baat yu ëpp yu nekk fii, daana-ka, soo demee ci wikbaatukaay fekk leen fa, te dinga fa gis it seen gongikuwaay. soo manoo jokkoo ak abdu xaadir kebe, yeen a bokk tur sax, moom jamono yii xaw naa gëj ci dal bi, waaye liggéey yu am solo la fi def. Segam yaw yaa ngi ndakaaru wax ngeen man a gise, moom dafa bëggoon taxawal ag mbootaay ngir suqali wiki bi, te baat yu bari fii moo leen fi joxe. Lenn li man a tax wiki bii man a suqaliku mooy siiwal ko senegaal, xëcc nit ñi. man nga koo bind email. jaajëf --Ibou (xëtu waxtaanuwaay) 19 Awril 2009 à 21:28 (UTC)
- jàloon naa nimoroom inchaa alla dinañu jokkoo waaye yawit ku am solo ga rafet lu naa sa liggeey wiki bi dinaa ko yegël ñi ma fi xam ñu degg wolof degg gu wer. fii bari na ay wolof waaye wolofe wuñu. {{Infobóóx Réew}} bi ngis naa ko waaye daa melni amna luñu ci wara soppi kem ni mako defoon lu melni Aji-dëkk>Way-dëkk, Yaatuwaay ak Rëyaay>Tolluwaay, liko waral moodi
- aji-dëkk kenna ko taxa juk,
- yaatuwaay barab bu yaatoo ko taxa juk maneesuko jëfëndikoo ci réew yu xat yi,
- rëyaay barab bu rëy moo ko taxa juk, maneesukoo jëfëndikoo ci réew yu tuuti yi,
- Dayoo manees nakoo jëfëndikoo ci bepp réew moo gën a mattale,
- bu dee and kaci ñu soppi ko.
- wallu jukki yi amnaa koo xamni ci wàll woowu lay yaggu di bind ay taarix ak xeeti xam-xam yi ci wolof jokko na-ak moom xamal nama ni dina mako jox ma dugal ko ci dàl bi waaye jamono yii daa génn réew mi. Waw-Kay --Ahloubadar19 Awril 2009 à 22:06 (UTC)
- jàloon naa nimoroom inchaa alla dinañu jokkoo waaye yawit ku am solo ga rafet lu naa sa liggeey wiki bi dinaa ko yegël ñi ma fi xam ñu degg wolof degg gu wer. fii bari na ay wolof waaye wolofe wuñu. {{Infobóóx Réew}} bi ngis naa ko waaye daa melni amna luñu ci wara soppi kem ni mako defoon lu melni Aji-dëkk>Way-dëkk, Yaatuwaay ak Rëyaay>Tolluwaay, liko waral moodi
- sa xalaat rafet na, gëm naa ni man nanoo def liggéey bu am solo, ci kaw nuy diisoo, doon na lu baax. Baat yu ëpp yu nekk fii, daana-ka, soo demee ci wikbaatukaay fekk leen fa, te dinga fa gis it seen gongikuwaay. soo manoo jokkoo ak abdu xaadir kebe, yeen a bokk tur sax, moom jamono yii xaw naa gëj ci dal bi, waaye liggéey yu am solo la fi def. Segam yaw yaa ngi ndakaaru wax ngeen man a gise, moom dafa bëggoon taxawal ag mbootaay ngir suqali wiki bi, te baat yu bari fii moo leen fi joxe. Lenn li man a tax wiki bii man a suqaliku mooy siiwal ko senegaal, xëcc nit ñi. man nga koo bind email. jaajëf --Ibou (xëtu waxtaanuwaay) 19 Awril 2009 à 21:28 (UTC)
baati wolof yi[Soppi]
salaam Ibu ngis ga baat yi ni mako dugalee leengi ngir dugal ab baat dina gën a yomp, def naa ci ay lakkalekaay ga xamni dagay kokk(clic) rek bind leeral yi ak lici aju bindaale wàll bimu bokk waaw-kay --Ahloubadar 25 Awril 2009 à 00:15 (UTC)
royuwaay[Soppi]
turu len buñu ko manee soppi defko "Tur" mo gën, waaw-kay --Ahloubadar 27 Awril 2009 à 23:27 (UTC)
Translation of a short story[Soppi]
Hi my friend!
I would like to request something from you. Yes, translation. I hope, it's not a bad thing for you. Some years ago I wrote a (really) short story about a lonely man (actually symbolized the Saami nation). I translated into some languages and I thought, it would be great to have it more, like also in Wolof :) I made this page, the English or French translation is somewhere there. You can put the Wolof translation there. Thank you again! Sorry for my disturb... :( - hu:User:Eino81
Article request[Soppi]
Hi Ahloubadar! Would you be so kind to help me translate this article into the wonderful Wolof language? Please. It's about a Chinese philosopher and is listed as one of the articles every Wikipedia should have.
If you think that article is too long, here is a short version: "Confucius was a Chinese thinker and social philosopher, whose teachings and philosophy have deeply influenced Chinese, Korean, Japanese and Vietnamese thought and life. His philosophy emphasized personal and governmental morality, correctness of social relationships, justice and sincerity." Thanks a lot! --Amaqqut
- I'll translate it into wolof language if I'm free because now I have many think to do but don't worry I'll do it as soon if possible, this is an important article, I'll create the article page in wikipedia Wolof after I'll translate it into Wolof slowly slowly,
Thank you for your interest in wikipedia Wolof Ahloubadar (Ahloubadar)14 Oktoobar 2009 à 20:01 (UTC)
-
- OK! I'll wait. Thanks for your answer. And best wishes:)--Amaqqut (xëtu waxtaanuwaay) 15 Oktoobar 2009 à 15:01 (UTC)
-
-
- Thank you again for your understanding
-
Ahloubadar (Ahloubadar)14 Oktoobar 2009 à 20:01 (UTC)
Questions[Soppi]
Hi Ahloubadar, happy new year. I just have two questions?
- I just saw your request for adminship yet, are you now administrator on this wiki?
- Can you add interwikis on this article Nasaraan
Cheers. Guérin Nicolas (Xëtu waxtaanukaay) 15 Samwie 2010 à 13:53 (UTC)
Hi Dear Nicolas! wishes you the same, Happy New Year 2010! May 2010 be a year of peace, good health and wealth. yup! I sent a request for become an Administrator in this wiki, but its not finish yet, so, I'm not an Admin. Thank you for your work and contribution to the development of this Wiki, its a good deeds, May God accept it in your good deeds, sincerely! I appreciate it, it may help the Wolof People to put the Wolof language on the web easily, Thanks again for Your Generosity! Ahloubadar (Xëtu Diisoo) 16 Samwie 2010 à 01:40 (UTC)


text:
Njàngale
Njàngale walla Yar[Soppi]
Tekkiy ñaari baat yi, yenn saa yi dañ leen di jaawatle. Ci maanaa, baat bu mujj bi, ci lu daj, mooy lépp lu ñuy xamal nit ki, ci bépp fànn (diine, ngor, teggin, xam-xam,añs). Baatu njàngale moom, ci wàllu boppam, day di rekk benn xeetu yariin, mooy xam-xam bi ñuy sukkadinkoo ngir taggat la ci lenn li, jàngal la lenn li.
Kon njàngale benn xeetu yarin la bu ñu man a gis ci daara yu taaxe yi, fa nga xam ne ab sëriñ, bu taxaw janook ay ndongaam, di leen taggat ci xam-xam, jaare ko ciy kaddu walla ciy mbind.
kon njàngale man naa tekki yar, waaye yar man naa bañ a doon njàngale. Baatukaay Jàngale wolof


text:
Waxtaan:Xam-xamu nosukaay
baatukaay[Soppi]
- xibaarfeppal: informatique
- seggatukay: ordinateur
- logiciel et application: tërël ( ci italien «un programma» la nuy wax maanaam li nga programmer: li nga tërël. un programme: ab tërël)
- système:demin
--Ibou 21 octobre 2007 à 11:45 (UTC)
yii laa gisoon man[Soppi]
- xibaarfeppal: informatique ( xamtéef moom la ko Aram Faal tudde woon, man ma gisoon xam-xamu nosukaay walla xibaartéef
- seggatukay: ordinateur : man ma gis Nosukaay (nos ci wolof mooy tekki ordonner;organiser;programmer;sistemare)
- logiciel et application: tërël ( ci italien «un programma» la nuy wax maanaam li nga programmer: li nga tërël. un programme: ab tërël): tëriin la ko Aram Faal daa wax. walla nga ne tëraliin
- système:demin:Man NOSTE laa gis boo xoolee ci yewwute ci sama téere ba danga ko fa gis, (nosteg laman: systeme feodal. nosteg pénc: systeme republikin
Ma bëgg laa yëgal ne al foo ko gisatee doo ko binde ël maanaam tërël moom ngay jàng waaye tëral ngay bind, ndax mi ngi juge ci tër, kon al gi moo koy defloo li muy def, lekk lekk-al, naan naa-al wax wax-al tëdd tëddal. Al nag jumtukaayu digal la niki lekkal, jumtukaayu defloo la tam niki lekkal na ko, def na ko mu lekk.
Ma yeewaat la ci leneen, gis naa saa su nekk booy bind lu Afrig Afrik ngay bind, nag nga bind nak, ma lay xamal ne soo bëggatee xam ba xam ga la walla ka dangay bind am giy firi yëfam ci ginnaaw baat bi xool, danga gis ne Afrigam lanuy wax ak nagam walla nga bind u ci ginnaaw afrigu sowwu jant, nagu baay.judd baaxul juddu moo baax, boo ci bëggee xam dara , danga koy def jëfi dàq mu jox la judduwul nga xam ne juddu lanuy bind, bu dul loolu juddul la waroon a doon, walla nga def ko jëfi ndigal mu jox la juddul, bu doonutoon loolu juddal lay doon te loolu amul. Mbindiin wi am na nos bu mu war a topp, waaye jàmbaar nga lool
informatique[Soppi]
Yaakaar naa ne waxoon xibaarfeppal walla xibaartéef moo gënoon xamtéef. ndax xamtéef ak xam-xam seeni tekki waru ñoo soriyante. Man xibaafeppal ci ñaari baat yii la ko sose xibaar ak mbëjfeppal(electronique, electron).
yeete gi ci mbindiin mi doon na lu am solo ndaxte cim njang laa nekk ba léegi. saa yoo gisee ay njuumte ci samay mbind, nga may jubanti doon na lu may dimbali. kon jaa jëj!!!! --Ibou 22 octobre 2007 à 19:09 (UTC)
Ñàkk a fasu[Soppi]
Ñàkk a fasu, maanaam di jëfandikoo baat yi dul naqaree nànd, yi dul jafee xam lu am solo la, bul fàtte ne bañ a jëfandikoo tubaab ngir jafe gi moo tax ñuy bind ci wolof, kon lépp loo xam ne man naa tax ñuy xaw a jegewaat jafe ga ca làkku tubaab nanu koy moytu, te yombal gi dinay tax nit ñi di gën a ñëw, di fi gën a ba nasaraan. Waaye bu mu tee nga xam ne gaynde nga, jaajëf


text:
Xamale MelosuufModifier
Melosuuf mooy xam-xam biy settantal ak a leeral feeñtey yaram yi walla jëmm yi ak yu dundat yi a yu nit ñi ci kaw suuf si ak gëstu gi aju ci ni ñu séddalikoo.
Li muy wund ak li mu doonModifier
Séwogaraafi baatub gereg la, boo ko doon firi ci wolof muy “melal suuf si”, maanaam wax ni mu mel, ni mu nekke.Moom nag baat la bu tukkee ci (Geographica): baatub gereg bob cosaanam mooy (Geography),muy ñaari baat yu ñu boole ñuy benn bu njëkk bi mooy tekki melo, walla nataal (Graphica), ñaareel bi di Geo di tekki suuf.
Bu nu sukkandikoo ci loolu danu naan Sewograafi walla Geographia mooy “melal suuf si” walla wax ni mu mel, xam-xam bii noonu la tàmblee woon, ndax ca njëlbéen ga, tukkikat yi daa wër di gëstu dañu daa bind li ñu gis ci dëkk yi nu romb ak gox yi ak diiwaan yi ñu siyaare, leeral, melal ni ñu leen gise, fekke leen ni. Sewogaraafi nag déggoo nanu ci séddale ko ay xaaj ñooy yii: Séwogaraafi bu dénd bi (nature), mooy biy sonn ci gëstu ni suuf si mel, ni mu bindoo ci wàllug jiyoloji, ak feeñte (fenomene)yu jawwu yi ak gàncax yeek dundat (animal) gu dénd geeg gu jeeri ji. Bokk na ci xaaj yooyu Séwogaraafi bu bidiw, li ko tax a jug di: jàng ni suuf si bindoo ak ab kemam, ni muy yëngoo, ak ni mu buloo ak séqoo gi mu am ak yeneen bidiw yi. Bokk na ci xaaj yi ba tay, Séwograafi bu nit: moom nag daa séddaliku ci :Séwogaraafi bu way dëkk yi (abitant), ak séwogaraafi bu koom koom ak bu politig, mooy gëstu ci goxi àdduna bi aki pegam (frontiere) yu politig, aki jafe-jafeem ak ña fa dëkk. Ak bu nataal yi walla bu lonkoyoon yi: moom mooy xam-xam biy yittewoo lonkoyoon sewogaraafi yi ak ni nu leen di sose. Bu yàggul bànqaas bu yees sosu na ci xam-xamu Sewogaraafi, mooy biy nos xam-xam yu sewogaraafi yi ak yëglu cig sori
Njariñul xam-xamu melosuufModifier
Melosuuf moom nekkatul rekk xam-xam boobu di melal feeñte yi (les phenomenes) di leen melal ak a leeral ci anam gu tond, gu soreek li am, waaye mujj na di xam-xam bi jagoo dox ànd ak jëm-kanamug xam-xam bu bees bii sukkandiku ci gëstu ak nattale, ak làmb ba daj, ak jëfandikoo misaal yi ak gis-gis yu yees yi, ci noonu la mujje di lu nuy doxal ci anam gi nuy tudde séwogaraafi bu kem ak séwogaraafi bu doxal walla dëppale “bu pratique” bi nga xam ne du nangoo beru wëliif soxlay nit yu mag yi, loolu nag li ko waral mooy li séwogaraafi làmbool yor ko ci man–manu dëppoo ak mbooleem xam–xam yi, moom mooy aji jokkale ji nekk ci diggante xam–xam yi di leen booleek a jokkale, bu ko defee di leen tàggat ngir ñu liggéeyal ko, di jël ci ñoom lu koy jariñ, di ko ràññale ak yeneen yi. At yu mujj yii seere nanu ag soppiku gu mag ci gérum séwogaraafi ak xam-xam bi mu ëmb, ak ci anam yi muy jaar ngir amal ay jubluwaayam aki xemmemtéefam. Man naa am nag mu bokk ci li indi coppiku gii: jëm gi nit ñi gën a jëm kanam, nga xam ne sax boroom xam-xami séogaraaf yi mujj nanu di gëstu ay mbir yoy bu njëkk xamuñu leen woon, ba sax kuy seetlu liggéeyu boroom xam-xam yii dana gendiku yittewoo gu dolliku gi nu sotti ci mbirum gëstu feeñte yi /phenomenes/ ak masala yu wuute yi aju ci dénd bi ak nit, ci anam gu wuuteek ga nu ko daa gëstoo bu njëkk, sababus loolu nag mooy jëfandikoo gi nuy jëfandikoo leegi ay jumtukaay yu xarañ te aaytal ci seeni gëstu, di dimbadikoo xam-xami takk yi (statistiques) ak yu xibaar yu jumtukaay yi ak mat ak misaalukaay yi (echantillon) ak xam-xamu xarala ak dénd (nature bi) ak kimya (simi). Jëm kanam gii am nag ci jëfandikoo jumtukaay yii ak ker-keraan yii (ces moyens) tax na ba ngérte (resultants) yu am solo juddoo ci, yu jañ séwogaraafi mu jëm kanam, def ko muy xam-xam bu jamonoo. Loolu sax tax na ba ñenn ñi di woowe jëm kanam gii am ci xamu melosuuf ((jeqiku walla fipp gu kemu ci xam-xamu séwogaraafi)), Jeqiku gii walla fipp gii waa melosuuf yi teeru nanu ko te màggal ko, ndax ngérum kem ay ngënéelam lu bari la, man naa am li ëpp solo ci ngënéel yooyu mooy ngérte yi mu lay àggale yépp ñooy gën a sew, gën a am maanaa, ngir seggat (analyse) gu xam-xam gi muy amal ñeel toftaloog mbir yi. Ceggat gu xam-xam gu melosuuf gii mooy wone noste (systeme) yi amal ay jeexiital ci amug feeñte yu wuute yi melosuuf di gëstu. Moom du doylu ci leeral feeñte yi rekk waaye day sukkandiku ci sabab yi sos feeñte yii.
Ëttub gëstu gu melosuufModifier
Ngir melosuuf man a génne, feeñal lëj-lëj ak jafe-jafe yi gawu cib gox walla ab diiwaan, li muy njëkk a def mooy digal ëtt boobu walla barab boobu , maanaam wutal ko aw dig ba ñu xam ne fii la, bu ko defee mu fésal séqoo (les relations) yi am ci diggante mbooleem xeet (element) yu wuute yu kojug dénd yi (naturel) ak yu kojug nit yi, ak nu ñu man a duggantee ci seen biir, ràbbaloo ni. Looloo tax séwogaraafi fi di boroom jikoo ju ràññiku, ndax danu koy gis mu tegub tànk ci xam-xami dénd yi, tegati beneen ci yu nit yi. Bu fekkee ne xam-xam yu wuute yi ci atum 1972 lanu leen raŋale, nos leen, séddale leen ñatti kuréel ñooy : xam-xami seggat yu nattu yi, xam-xami firi yi ak taawiil, ak xam-xami jam yi (yu critique yi), bu fekkee ne noonu la it melosuuf moom jël na mbooleem jikkoy yii kuréeli xam-xam . Jàng ëttub melosuuf dina feddali amug ay way nekk yu bari yu dénd ak yu nit yu lënkaloo yuy ràññikoo ci jëflante yu bari yuy am ci diggante way nekk yii, loolu moo lay won foofu solos boroom xam-xamu melosuuf, looloo tax nga gis gëstu ëttub melosuuf du yam rekk ci menn mbir walla benn feeñte bàyyi ya ca des, ak doonte ëttub melosuuf làmboo na mbooleem feeñte yépp, teewul gëstug feeñte yii day am cig beru tey natt tolluwaayu jëflante gii seggat ko, yillaal ko , ci lu dul muy sàggane benn xeet (element) ci xeeti ëtt bi. Ngir solos ëttub melosuuf Unesco saxal na ni nu koy jàngalee ci Tugal ci donga yiy door a dal, bu ko defee ñuy def aw doxaliinam ; sukkandiku ci dégg te xam juroomi laaj loolu nag mooy : ëtt biy jóox (biy produire) : bu ñu laajee njàggaan li jéego yi aju ci déggiinu ëtt biy jóox loolu man naa doon yoon wi ngir xam dëgg gi maanaam yewwu ci ne ëtt boo gis du lu dul melo ci meloy yëngu yi (maanaam mi ngi ci melow jóox) kon nag ngértel saxal yu tukkee ci nit ñi la (jeexiitalu jëfi nit)
Lonkoyoonu adduna biModifier
Boo gëstoo lonkoyoon (carte) adduna bi bu baax di nga ca gis dëgg yii :
- Kaw kol-kolub suuf si mi ngi ame ci jéeri ji ak ndox mi, bu ko defee jéeri ji yóbb ci benn ñeenteel, maanaam bu doon ñeenti xaaj la benn bi, ndox mi moom yóbb ci ñatti ñeenteel .
- Jéeri nag mi ngi ame ci juroom benni gox walla kontinã ( ci lu dul goxub dott (pole) bu bëj-saalum bi nga xam ne kenn dëkkewu ko ngir jawwu ak dénd bu méngoodi ba), juroom benni gox yii danu leen a toftale kem ni nu yaatoo :
1 – Goxub Asi : moo ëpp ci gox yi, ab tolluwaayam toll ci benn ñaareel 44 milyoŋi kilomet yu kaare , way-dëkk ya tollu ci 2200 milyoŋ ciy nit.
2 – Goxub Afrig : ab tolluwaayam di benn ñeenteel 30 milyoŋ ciy kilomet yu kaare , way-dëkk ya tollu ci 350 milyoŋ ciy nit.
3 – Goxub Amerig gu bëj-gànnaar gi: ab tolluwaayam tollu ci benn ñeenteel 24 milyoŋi kilomet yu kaare, way-dëkk ya tollu ci 270 milyoŋi nit.
4 – Goxub Amerig gu bëj-saalum gi: tolluwaayam toolu ci ñatti ñeenteel 17 milyoŋi kilomet kaare, way-dëkk ya tollu ci 300 milyoŋi nit.
5 - Rëddu yamoo wi (équateur) di ( rëdduw tus wu gaar wi (latitude) ) mooy wi séddale àdduna bi def ko ñaar : benn xaaj bi bu bëj-gànnaar la, bi ci des di bu bëj-saalum, moom rëdd woowu dafa romb ci wàlli bëj-saalum yu goxub Asi , ak ci digg Afrig ak bëj-gànnaaru Amerig gu bëj-saalum gi. Bu ko defee gëwéelub sànkar bi (Tropique du cancer) romb ci bëj-saalumu Asi ak bëj-gànnaaru Afrig ak bëj-saalumu Amerig gu bëj-gànnaar gi , ci noonu gëwéelub tef bi (Tropique du capricorne) ñëw moom itam jaar ci digg Ostraali ak Afrig gu bëj-saalum gi ak digg Amerig gu bëj-saalum gi . Rëdduw Grinits ( longitude;meridien) di (rëddu tus wu taxaw wi) moom it jaar ci sowwub ñaari gox yii di Afrig ak Tugal , moom rëdd woowu nag mooy wi séddale àdduna bi def ko ñaari xaaj bu penku ak bu sowwu.
5 – Goxub Tugal ab tolluwaayam tollu ci benn ñaareel 10 milyoŋi kilomet yu kaare, way dëkk ya tollu ci 750 milyoŋ ciy nit.
6 – Goxub Ostraali : ab tolluwaayam tollu ci ñatti ñeenteel 7 milyoŋi kilomet kaare , way dëkk ya tollu ci 15 milyoŋi nit.
- Ndox yi nekk ci kaw kol-kol bi (globe) ñi ngi ame ci mbàmbulaan yi : ñoom ay diggante yu rëy lañu yu ndox, ak ci géej yi : ñoom ay diggante yu gën a ndaw lañu yu ndox . Bokk na ci mbàmbulaan yi : màmbulaan gu dal gi (moo ci gën a rëy) ak gu atlas, ak mbàmbulaan gu end gi ak gu bëj-saalum gi ak gu dott bu bëj-gànnaar bi(pole nord). Bokk na ci géej yi :géej gu diggu gi (mediteranee) gu xonq gi , gu araab gi, gu ñuul gi añs .
- Adduna ju njëkk ja walla ju yàgg ja – moom mi ngi ci xaaj bu penku bu kol-kol bi – mi ngi ame ci ñatti gox yu taqaloo, daal di sos nag benn dank (bloc) walla jóor, ñatti gox yii ñooy : Asi, Afrig ak Tugal, dara taqalewu leen lu dul yenn ci ay feeñte yu dénd yu néew : niki géej yu xat yi ak càllalay doj yi ak tund yu yaatoodi yu néew yi ag yékkatiku.
- Nit dundal na goxi adduna ju yàgg ja la ko dale ca ba mu tegee tànkam ci kaw suuf rekk, bu ko defee ay xay (civilisation) yu mbay, yu kawe, yu yàgg daal di am ci xuri ay dexam yu naat ya, lu ci mel ne xay ya amoon ca xuri dexug Niil ga nekk Isipt ak dexug Dijla ga ak Furaat ca Iraag ak dexug Sand ak Gangas ca End ak dexug Sigyang ak Yangci ca Siin.
- Adduna ju yees ji – moom mi ngi ci xaaj bu sowwu bu kol-kol bi – mi ngi ame ci Amerig gu bëj-gànnaar gi ak Amerig gu bëj-saalum gi, ñoom ñaar ñooy ñaari gox yi nga xam ne bi leen nit wuñee (decouvrir) ak leegi ay xarnu (siecle) rekk la, la ëpp ca ña fa dëkke ay waa Tugal lañu yu gàddaaye Tugal dëkksi fa, moom Tugal nag benn la ci goxi adduna ju yàgg ji .
- Goxub Ostraali –moom moo gën a tuuti ci gox yi, te gën a rëy ci duni adduna bi- mi ngi nekk ci xaajub kol-kol bu bëj-saalum bi, ca bëj-saalum gu penku gu dankub adduna ju yàgg ja.
- Mbàmbulaan gu dal gi moo dox ci diggante ñaari gox yii di Asi ak Ostraali cig wàll, ak ñaari gox yii di Amerig gu bëj-saalum gi ak gu bëj-gànnaar gi ci geneen wàll, bu ko defee mbàmbulaan gu atlas moom dox ci diggante ñaari gox yii di Tugal ak Afrig ak ñaar yee di Amerig gu bëj-saalum gi ak gu bëj-gànnaar gi , bu ko defee mbàmbulaan gu end gi tàqale ñaari gox yii di Aseek Afrig wëlif goxub Ostraali, mbàmbulaanug bëj-saalum gi tàqale mbooleem gox yi wëlif goxub dott bu bëj-saalum bi
- Rëddu yamoo wi (équateur) di ( rëdduw tus wu gaar wi (latitude) ) mooy wi séddale àdduna bi def ko ñaar : benn xaaj bi bu bëj-gànnaar la, bi ci des di bu bëj-saalum, moom rëdd woowu dafa romb ci wàlli bëj-saalum yu goxub Asi , ak ci digg Afrig ak bëj-gànnaaru Amerig gu bëj-saalum gi. Bu ko defee gëwéelub sànkar bi (Tropique du cancer) romb ci bëj saalumu Asi ak bëj-gànnaaru Afrig ak bëj-saalumu Amerig gu bëj-gànnaar gi , ci noonu gëwéelub tef bi (Tropique du capricorne) ñëw moom itam jaar ci digg Ostraali ak Afrig gu bëj-saalum gi ak digg Amerig gu bëj-saalum gi . Rëdduw Grinits ( longitude;meridien) di (rëddu tus wu taxaw wi) moom it jaar ci sowwub ñaari gox yii di Afrig ak Tugal , moom rëdd woowu nag mooy wi séddale àdduna bi def ko ñaari xaaj bu penku ak bu sowwu.


text:
Gàddaay
Gàddaay di ci fr “immigration” baat la buy tekki : tukkee ci barab mbaam réew dem ca meneen, ngir sàkku fa dara, mbaa ngir naqarig sam réew ci yaw mbaa barab ba nga bawoo, loolu di faral di jur ag tumbrànke, akug ndoxondéemu, tax ngay am turu doxondéem giy tekki ku dëkkul ca réew ma nga nekk, cosaanoowoo fa
Kon gàddaay mooy: immigration ci fr
Doxondéem di : étranger
Tumbrànke di coona ak tiis ak naqaru xol gi gàddaay di faral a jur
Looloo waral Yonnant bi (j.m) di faral di wax naan: “Tukki aw daggiit la ci mbugal ”
Am ku ne moo de da koo woyofal waaye mbugal aw dogiit la ci tukki


text:
Njàngale 9
Lan ngeen mën a def ba am jàmm ci seen njaboot ?
1. Lu tax séy ci yoon am solo ngir am jàmm ci njaboot gi ?
Xebaar bu baax bi jóge ci Yexowa Yàllay jàmm dafa bëgg njaboot bu nekk am jàmm. (1 Timote 1:
Naka la Yàlla gise séy ? Yàlla bëgg na ñaar ñuy séy, ñu séy seen giiru dund. Yexowa dafa bëgg ñaar ñu séy ku nekk yem ci moroomam. (Yawut ya 13:4) Yàlla sib na tas séy. (Malaki 2:
2. Naka la ñaar ñu séy war a doxale ci seen biir ?
Yexowa dafa sàkk góor ak jigéen ngir ñu jàppalante ci seen biir. (Njàlbéen ga 2:
3. Bu seen séy neexul, ndax loolu war na tax ngeen tàggoo ?
Bu ngeen di jànkoonte ak ay jafe-jafe ci biir séy, ku nekk ci yéen war na góor-góorlu ngir won sa moroom mbëggeel. (1 Korent 13:
4. Lan la Yàlla bëggal xale yi ?
Yexowa dafa bëgg nga am jàmm. Jox na la ay ndigal yu gën yu lay dimbali ngir nga bég ci sa ndaw. Dafa bëgg nga jariñoo xam-xam bi sa waajur yi am. (Kolos 3:
5. Waajur yi, lan la seeni doom soxla ngir bég ?
War ngeen góor-góorlu ngir jox seeni doom lu ñuy lekk, fu ñuy dëkk ak lu ñuy sol. (1 Timote 5:8) Ngir seen doom am mbégte, waajur yi war nañu jàngal xale yi ñu bëgg Yàlla te jàng ci moom. (Efes 6:4) Ni ngeen di wonee mbëggeel bi ngeen am ci Yàlla dafay laal bu baax seen xolu doom yi. Li ngeen di jàngal seeni doom, su dee dafay jóge ci Kàddu Yàlla, dina leen mën a dimbali ñu am xalaat yu rafet. — Jàngal Deutéronome 6:
Bu ngeen di ndokkeel seeni doom te di leen gërëm loolu dina leen jariñ lool. Soxla nañu yar ak jubbanti. Yar boobu dina aar xale yi ci bépp jëf bu mën a yàq seen bànneex. (Proverbes 22:15) Bu ñuy yar seeni doom waajur yi waruñu tàng ba mu ëpp walla soxor ak ñoom. — Jàngal Kolos 3:21.
Seede Yexowa yi defar nañu ay téere yi ñu jagleel waajur yi ak xale yi ngir jàpple leen. Téere yooyu ñu ngi sukkandiku ci Biibël bi. — Jàngal Sabóor 19:


text:
Bennoo gu Almaañ
Bennoo gu Almaañ
Tëraliin
- 1 Almaañ njëkk xare yu Napoleon yi:
- 2 Almaañ ci jamonoy Napoleon:
- 3 Almaañ ginnaaw ndajem Vienne mi:
- 4 Taxawaay bi nguurug Brusiya ame woon ci naal yi jëmoon ci Bennoo gu Almaañ gi:
- 5 1 Solofrayn
- 6 2 “Bennoog nduwaan gu Bavar” gi
- 7 3 Ak bennoo gu nduwaan gu Saksoniya
- 8 Jeexiital yi jeqiku gu atum 1848g defoon ci amug bennoo gu Almaañ gi:
- 9 Politigu Bismarck ci lu jëm ci bennoo gu Almaañ gi:
- 10 Bismarck wone na dogu gu mag akug takku contar teg gi Otris teg loxo Almaañ
- 11 Xarey Bismarck yi ngir taxawal bennoo gu Almaañ:
- 12 Xare yu Brusiya yi ak Danmark:
- 13 Xarey Brusiya ak Otris:
- 14 Xareb Brusiya ak Faraas
Almaañ njëkk xare yu Napoleon yi:[Soppi]
Almaañ njëkk xarey Napoleon yi, dafa séddaliku woon ci lu jege ñatti téemeer ak juroom benn fukki diiwaan(360 diiwaan), yépp it ci ron imbraatóor gu Otris lañu nekkoon, walla li ñuy tudde Imbraatóor gu Rom gu sell gi. Almaañ gépp it genn nguur rekk a fa nekkoon gu mag te temb, mooy gu Brusiya. Nguur googu nag jëmoon na kanam, te ag yewwuteem fés, ci jamonoy buuram ba tuddoon Fredrick mu mag mi (Great Fredrick) (1740 -1786 g), mooy ki ko defoon muy nguur gu dëgër te am doole. Bu ko defee waa Almaañ yépp wëlbati seeni gët jëme ci nguur gii, ngir bëgg ag bennoo.
Almaañ ci jamonoy Napoleon:[Soppi]
Napoleon ak xarekatam ya xuusoon nañu ci diiwaani Almaañ yi, teg leen loxo. Daal di jawali ca nguurug Brusiya, gi nga xam ne jàmmaarloo woon na’ak ñoom cig njàmmaar ak fit, waaye Napoleon moom mujj na ko noot, te gañe ko ci mujj gi, ca xareb Yena ba, atum 1806g, daal di teg loxo péeyam ba Berlin. Napoleon merloo woon na lool waa Brusiya yi, ci dog gi mu dogoon ay wàll ci seeni suuf, te jébbaloon leen diiwaanu Saksoniya bi. Waaye nag ci geneen wàll, am na lu am njariñ lu mu fa indi, ndaxte wàññi woon na limub diiwaan yu Almaañ yi ba ci fanweer ak juroom ñeent rekk, te bu njëkk lu jege 360 lañu woon. Kon jëfi Napoleon jii, mbir la mom moo nooyal yoon wi, waajal ko ba ag bennoo gu Almaañ man a judd, man a taxaw.
Almaañ ginnaaw ndajem Vienne mi:[Soppi]
Ginnaaw bi Napoleon Bonaperte daanoo atum 1815g, ci lañu def ndajem Vienne, ñu jële fa ay saxal yu bari, bokk na ci yooyu, dagg Dóox bu Warsaw gu Poloñ gi, dagg ko ci Brusiya, te jox ko Riisi, bu ko defee ñu jox Brusiya moom itam diiwaanub Rayan ak xaaju diiwaanu Saksoniya. Daal di taxawal ag bennoo gu Almaañ gu làmboo fanweer ak juroom ñeenti nguur-nguuraan yu Almaañ, Otris jiite ko. Defiin wii nag mi ngi ame ci càkkuteeful Metternich, ak naj gi mu doon naj way daje yi, ngir ñu defal ko bëgg-bëggam boobu. Bennoo gu Almaañ gii juddoo ci ndajem Vienne mi, nekkoon na di lu manul a wéy, ndax kat Otris moom daa tàmbli woon di génne ay saxal aki ndigal yuy safaan tas-xibaar gu gore , te wéeroodi fenn, tey safaan mboolooy Almaañ yi daan sàkku ag bennoo te daan ko woote. Te Otris it daa mujjoon teg loxo ci jataayub bennoo gu Almaañ gi, te ga woon ko ci mu génne ay saxal yuy digale ñu fuglu daara yu kawe yi , ak leekol yi, ak ndaje yi añs.Doxaliin yooyu nag taxoon na ba ay kàddu jib yu ay waa Almaañ, di sàkku ñu fipp ci kaw Otris, tey sàkku ñu jeem a bennal Almaañ, ci keppaarug nguur gu Almaañ gu dëgër. Loolu mooy li xeltukatu Almaañ bi (Hegel) daan sàkku, te daan ko woote, moom ak ñeneen ñi daa jam bennoo gii nga xam ne Otris a ko moomoon daanaka, te tegoon ko loxo.
Taxawaay bi nguurug Brusiya ame woon ci naal yi jëmoon ci Bennoo gu Almaañ gi:[Soppi]
Nguurug Brusiya dafa tàmbli woon di yëngu ngir dajale xeetu Almaañ wi, dugal leen ci genn nguur gu Almaañ gu ñu bennal. Mu daal di woon rëddal boppam ab politig bu muy jaar ngir àgg ci loolu mu bëgg. Mu daal di woon door ci dëgëral boppam ci biirum réew, defaraat doxaliinam , yekkati koom-koomam, soppi nosteg galag yi aju woon ci nduwaan ci mbooleem diiwani nguur gi. Ñu daal di taxawal noste gi nu daa wax (Solofrayn), di ag bennoo ci wàllug nduwaan, mooy li neenaloon nosteg nduwaan gi ci biir Almaañ. Nga xam ne li nekk ci biir réew mi cim njaay deesu ci génne duwaan. Nga xam ne daññoo fééexal yaxantu gi ci Brusiya, afal ko ba mu man a doxe ni ko soob, ci lu dul ñu ciy teg ay tënk-tënki galag mbaa yu nduwaan. Doxiinu Brusiya wii déy dees na ko lim mu dig soopiku gu mag ci taarixu bennoo gu Almaañ gi. Doxal nañu ko nag ci atum 1818g, ci biir ay diiwaanam yu biir yi. Diiwaan yooyu nga xam ne njëkk “Nosteg Solofrayn gi” danoo nekkoon ay diiwaan yoo xam ne bu ci nekk daa amoon nosteg bobb gu nduwaan(systeme autonome douanier), gu mu bokkul ak kenn. Waaye bi Solfrayn taxawee, lañu bennal biir Brusiya ci wàllug nduwaan, ginnaaw bi mu nekkee moom Brusiya di lu ñu séddale ci juroom benn fukki diiwaani nduwaan.
Waa Brusiya yi yëgoon nanu ne benno gi ci wàllug koom-koom mooy cëslaay li ñu war a teg bennoog Almaañ gi ci wàllug politig. Looloo taxoon kilifay Brusiya yi tàmbli woon a fexe nu ñuy def ba dugal yeneen diiwaani Almaañ yi ci bennoo gu nduwaan googu. Brusiya nag amoon na ndam ci li mu doon wut ci yenn ci diiwaan yu Almaañ yu ndaw yi, waaye nag jot naa dajeek ag jàmmaarloo gu mag ci yeneen diiwaan yu Almaañ yu mag yi, li ko waral mooy ñoom dañoo gisoon ne li gën ci ñoom mooy ñu sosal seen bopp ag bennoo gu ndawaan gu temb, ngir xeex ci bennog nduwaan gu Brusiya gi. Looloo fi indi woon ñatti bennoo yu nduwaan ci Almaañ, ñooy:
1 Solofrayn[Soppi]
2 “Bennoog nduwaan gu Bavar” gi[Soppi]
nga xam ne mi ngi judd woon atum 1820g, maanaam ginaaw bi gu Solofrayn amee ba am ñaari at.
3 Ak bennoo gu nduwaan gu Saksoniya[Soppi]
Mooy gi Saksoniya taxawaloon atum 1828g.
Kilifay Brusiya yi xamoon nañu ne diiwaani Almaañ yi danañu nangoo duggsi ci bennoo gu Solofrayn gi, bu ñu soppee sart yiy tax manees cee dugg. Looloo taxoon ñu soppi sarti Solofrayn yi, nga xam ne leegi dañoo sos ab jataay bu làmboo mbooleem ndawi yi ci bokk, buy saytu noste googu. Leegi nag lu fa duggati rekk ci li bawoo ci nduwaan mi ak galag yi ñu koy séddale mbooleem diiwaan yi, ci kem limub ña fa dëkk. Soppi yii de dimblee na ci yaatal gëwéelub Solofrayn, gën a yàkkali ab géewam. Leegi nag Bavar bokksi na ci ak Saksoniya ci atum 1934g, ca saa sa tam, nga tàmblee gis lu lay won ne Solofrayn moom tàmbli na a naat ak a am ag yokkute. Yaxantu ga tàmbli woon nay jar, di dox, mbay ma màgg, ndefar ga jëm kanam ci mbooleem diiwaan yi bokksi ci Solofrayn. Am na nag benn jëfka boo xam ne moo àntul Solofrayn, mooy moom de noste gu waa Almaañ xalaat ba def ko la, loxol Otris duggu ci, jenn doole it ju ko man a teg loxo yoonam nekku ci. Metternich gisoon na ay wi nekkoon ci noste gii, waaye bi mu koy gis fekk na waxtu wa jàll, manatu ca woon dara. Mu daal di bind Imbraatoor bu Otris bi ne ko: “Na la wóor ne nguuri Almaañ yi - bi lii amee de – di nañu nekki wenn yaram wu jàppaloo, ci ron kerug doxaliin wu Brusiya, te da na jàppeji Otris muy - moom - aw yaram wu di doxandeem, wu tumbrànke wu bokkul ciw yaramam”. Te kat waa Otris yi ñoom, ca dëgg-dëgg, duñu ay doxandéem ci waa Almaañ yi, ndax ñoo bokk xeet, làkk ak taarix. Man nañu ne Almaañ gépp mujj na bokksi ci Solofrayn gi, atum 1842g.
Xalaatu xeltu bu Hegel bi feddali woon na dooley nguur, ak ray gi muy ray jëmmaan (individu) ak lépp lu mu am, ngir sàmm dooleem akug màggam ak wegeelam. Nguur walla àtte – ci gis-gisu Hegel- cëslaayam mooy doole, ci doole rekk la man a dëgërale gëgg. Kon nguur walla àtte gu dëgër ci gis-gisu Hegel, mooy nguurug walla àtteg dëgg. Kon moom Hegel day mel ne moo teg ci loxol Brusiya lay wa di xeltu guy rafetal, di baaxal seen jëfi jiite googu ñu jiite woon bennalug Almaañ gi.
Ñu leeral leen ne bi 1848g di jot, fekkoon na Brusiya muy réew mu am kàttan ci tere Otris muy dugg ci mbiri nguur-nguuraani Almaañ yi. Naka noonu, nekkoon na it mu amoon kàttan ci jiite yëngu-yëngu gi jugoon ngir bennal Almaañ. Nguur-nguuraan yi bokkoon ci Solofrayn it, doon man a dimblante ci seen biir ci wàllug koom-koom, te daan jëflante ci lu dul yoonu Otris di ci nekk mbaa ñuy diisoo ak moom, walla ñu koy tàggu. Ci noonu nguur-nguuraan yooyu tàmblee xoole Brusiya bëtu kilifa. Ci noonu la bennoo gu koom-koom googu doon màgg ak a dëgër ci ro kerug Solofrayn, mujjoon di ab jéego bu mag jëm ci ag bennoo gu politig ak xare ci Almaañ.
Jeexiital yi jeqiku gu atum 1848g defoon ci amug bennoo gu Almaañ gi:[Soppi]
Ay jeqiku yu bari jot nañoo am ca Tugal atm 1848g. Ag jeqiku am ca Paris, am gu am ca Vienne, geneen ca Brusiya ak ay fipp ci Itaali ak Almaañ, yepp it di xëccu jëm ci ag gore , demokraasi ak xeetu .
Metternich mu màggat mii, mujjoon na manatul woon a noot jeqikuy Tugal yooyu, mbaa mu giimal leen, ni mu ko baaxoo woon a defe. Kërug Tugal gi mujj – ni ko Metternich di waxe – di kër gu màggat, te ràpp, ba àgg ci maneesatu cee yatt sax ab palanteer ciy miiram ngirug màggat, kon leegi li jaadu kay mooy ñu màbb ko, te wuutal fa geneen kër gu yees. Ca dëgg-dëgg nag loolu am na, ndax kat noste ga amoon ca la ëppoon ca réewi Tugal ya, daa mujjoon di lu ràpp, ngirug yàgg, mujj manatutoon a ñàkk ñu yeesalaat ko, te taxawalaat ko ci anam gu dëppoo ak li jamono laaj.
Metternich dawoon na, te daanu woon, ci noonu buurub Brusiya bi Frederick William mu ñeenteel mi daal di jug, woote am ndaje mu parlamaa, ngir ñu defaral Brusiya ab sartu réew bu bees. Mu dig aw askanam ne leen moo fas yeenee jiite yëngu-yëngu giy jug ci jéem a bennal Almaañ, ci benn bataaxel bu mu leen jàngal. Ndaw yi teewal Almaañ yépp teewe woon nañu ndajem atum 1848g moomu, ñu def fa ay gëstu ci lu aju ci Almaañ gu nekk benn. Ndajem parlamaa mii, ñi ngi ko gën a xame ci turu “Parlamaab Frankfort”. Ndaje ma ëmboon na lu bari ciy woykat (walla taalifkat) , aki xeltukat aki taskati xibaar aki ustaas. Ñatti saxal nag yu mag juddoo nañu ca ndaje ma:
- Bennal Almaañ ci njiitul buurub Brusiya.
- Ñu boole ci bennoo gu Almaañ googu, wàllug Almaañ gi bokkoon ci imbraatóorug Otris gi
- Génne Otris ci bennoo gu Almaañ gi.
Way daje yii ci Frankfort, (seenub lim àggoon na ci 830 ciy jëmm) tànnoon nañu buurub Brusiya bi Fredereick William mu ñeenteel mi, def ko imbraatóor ci Almaañ gu ñu bennal gi. Waaye Frederick moom daa bañoon ne du dëppoo ndëppul imbraatóor li ñu ko joxoon, te way daje yi joxoon ko ko, ndax da ne ndëpp li daal ndawi askan wee ko ko jox, waaye buur yeek kàggam yi joxuñu ko ko. looloo taxoon nanguwu koo sol.
La am nag mooy ne buuru Brusiya bi dafa bañ a jël ndëpp li, ndax xam ne Otris ak Riisi ànduñu woon ci bennoog Almaañ googu, te manoon nañoo xëy di duggati ci seeni mbir ngir loolu. Rawati na ne Otris moom jot na a noot fipp gi amoon ca péeyam ba Vienne. Nga rax ci dolli ne Buuru Brusiya bi, moom dafa gëmoon gisiinu “àq ak sañ-sañ bu Yàlla bi”, mooy gisiin wi naan ñoom buur yi Yàlla a leen fi teg, moom lanu fi wuutu, nit ñi teguñu leen fi, du keneen it. Looloo taxoon bu nangoo it ñu def ndaje moomu, muy mu Frankfort mi, jubluwu ci woon lu dul ngistal, waaye du liggéey bu fullawu, mbaa mu dëggu ci yoonu soppi.
Otris ak Riisi dimblante nanu ci màbb barlamaab Frankfort bi, ak naalam yi mu amoon te ñu jëm cig bennoo gu Almaañ, looloo waraloon jéem gi ñu doon def ngir bennal Almaañ ci ron kilifteefug Brusiya, ci atum 1848g, mujjul woon àntu. Waaye li muy àntoodi lepp teewul xalaat bi sax ci xoli ak xeli waa Almaañ yi. Ñu mujj (waa Almaañ ñi) xam ne daal duñu man a amalati seen bennoo googu ci anamug jàmm, mbaa gu sartu réew, ndaxte Otris àndu ci te mi ngi koy xeex ak doole. Looloo waraloon ñu jëloon seen yitte def ko ci amal am mbooloom xare mu dëgër, mu leen di man a may ñu man a génne Otris ak Almaañ cig njëlbeen, door a lijjanti nag nu ñuy doone benn ci ginaaw bi. Xalaat bii nag diisoowaale (chancelier) bu Brusiya bii di Bismarck, àndoon na ci te jàpple woon ko, dëgëral ko. Moom mooy Otto Von Bismarck, boroom kurpeñu weñ bi.
Politigu Bismarck ci lu jëm ci bennoo gu Almaañ gi:[Soppi]
Bismarck mi ngi judd atum 1815g, am njàggam mu kawe mu defe ko ca daaray Berlin ju kawe ja. Daal di dugg ag coldaar, génnati ca, dem nag féete ca boppam ca toolam ba. Mi ngi bokkoon nag ci njaboot gu woomle, gu ami alal yu rëy ca Brusiya. Sampoon na boppam niki lawax (candidat) ngir ñu fal ko ci bennoo yu Almaañ yi, atum 1848g, ñu tànnoon ko it muy ab cér ci parlamaa bu Brusiya bi. Liggéey na it ci toolub diplomasi, doonoon aji téewal réewam (l'ambassadeur) ca Butrsburg ca Riisi. Ginnaaw bi mu nekkal réewam ca Paris.foofee la ko William mu njëkk mi doon jiite Brusiya woowe woon mu juge Faraas, ngir jiite-si njiitug jawrin gi ci Brusiya. Bismarck nag nekkoon na ku gëmoon, te daa dëgëral noste gu nguur gu ñu joyal , te gëmoon ne buur daa war a am doole te am soldaar su dëgër, Jàngu bi jàpple ko ak garmi yi. Bismarck moom faalewutoon parlamaa bi. Gisoon na ne jëm kanamug aw xeet walla ag yéegam jëm ca kaw manul a ame ci lu dul ay buuram di ñu kawe ay yitte, ak ay kàngamam, waaye duñu ko ame mukk ci ay saxal (résolutions) yu juge ci ay parlamaa, aki nostey sarti réew (systèmes constitutionnels).
Bismarck yitteem jépp mi ngi ko jëmale woon ci génne Faraas ak Otris Almaañ, mu gisoon ne lii daal manul ame ci lu dul dooley xare ju mag, ju leen ci man a ga(manante leen). Ci noonu mu tàmblee liggéey ci dëgëral dooley xare ji, ak kàttanal ko. Mu daal di tas parlamaab Brusiya bi, ndaxte (moom parlamaa bi) daa bañoon ne du woote alal ji mu doon laaj ngir man cee dooleel soldaaram si, ci noonu mu tëjoon képp ku wuuteek politigam boobu, daal di digle ñu fuglu yéenekaay yi, daal di beddiku sartu réew mi, ne du ci sukkandikooti. Alal ji mu soxla woon mu génnelu ko ci ndigalul buur bi, bañ cee sukkandiku ci lu parlamaa bi.
Wàllug xeetu (nationalisme) nag moom gis-gis bi mu ci amoon moo gënoon a yaatu bi mu amoon ci sartu réew, ndax daa gisoon ne sartu réew moom, mi ngi ame mook ay jubluwaayam, ci ginnaaw bu ag xeetu amee ba noppi.
Bismarck nag neenalul mbooleem parlamaa bi mbaa mu tas ko lépp, moom kay da caa neenl walla mu soril ko ñatti mbir, ñooy:
- Coldaar gi
- Politigu bitim réew bi
- Fal ay jëwrin ak di leen folli
Bismarck wone na dogu gu mag akug takku contar teg gi Otris teg loxo Almaañ[Soppi]
Loolu nag gën na a fése ci taxaw gi mu taxawoon ci dakkal politigu Otris bi muy teg Almaañ . Looloo taxoon Otris mujj woo buuri Almaañ yépp cim ndaje ca Frankfort, ngir sos ag bennoo gu lëngoo (walla gu federaal), guy doxal ab goornamaa, boo xam ne ay dooleem ak sañ-sañam mi ngi koy jële ci sart boo xam ne Otris moo koy defar, tër ko.
Bismarck gisoon na ne lii de ag anam gu yees gu Otris jëlati la, ñu muure ko mbubum diplomasi walla maslaa, ngir yéegati ci kaw waa Almaañ yi. Bismarck melaloon na sart boobu ne mooy sart bi gën a bon ci mbooleem yu mas a am ci kaw suuf. Ci noonu mu ne woon du teewe ndaje ma lu dul ci kaw ñu jox Brusiya ay àq aki yelleef yu tol ni yi ñu jox Otris ci ñaari mbir yii, ñooy:
- Dëggal ak wéyal jibalug bennoo gi
- Jiite benno gi
Bismarck ci taxawaayam bii, leerale na ci ne Otris daal moom ñàkk na kàttan ga mu amoon ci aakimoo moom rekk mbirum bennoo gu Almaañ gi. Te it won na nguur-nguuraani Almaañ yi ne Brusiya mii kat mooy jenn dooley Almaañ ji man a jiite bennoo gu Almaañ gi.
Bismarck jéem na a fàggu cofeelug Riisi, ngir mu bañ a féete fenn, bu ab xare tàkkee ci diggam ak Otris. Loolooo taxoon mu dugg ci lëj-lëju Poloñ bi, jàpple ci Riisi, kontar gori Poloñ yi defoon ag fipp kontar Riisi, ngir dañal ag àtteem te jéem a am ag tembte, ba man a amal ag àtte gu Poloñ gu temb.
Faraas nag àndoon na ca fipp ga, te jàpple ko, askanu Angalteer wi ànd ca, waaye goornamaa ba moom àndu ca woon, ndax daa ragaloon ag nguurug Poloñ gu katolig judd, guy dem di àndeek Faraans. Ci noonu Bismarck moom dem jàpple-ji Riisi, te jàpple googu gu amoon doole la, ndax moom réewam (Brusiya) daa taqaloo woon ak Poloñ, ba noppi taqalook Riisi. Te it nanguwutoon a ànd ak Faraas ak Otris kontar Riisi.
Xarey Bismarck yi ngir taxawal bennoo gu Almaañ:[Soppi]
Bismarck xuus na ay xare ak lu bari ci réewi Tugal yi digoo’k Almaañ, ngir bennal diiwaani Almaañ yi. Ñu tudd ñatt rekk ci xare yooyu, ñooy:
Xare yu Brusiya yi ak Danmark:[Soppi]
Bismarck xuus na ab xare safaan Danmark, atum 1864g, ànd ca’ak Otris, ngir nangu ñaari diiwaan yii di Shalswig ak Holistin, ñu doonoon ñaari Dóox (duché) yu bokkoon ci bennoo gu Almaañ gi te Danmark tegoon leen loxo.
Danmark mujjoon na ñàkk pexe, daal di deltu ginaaw wëlif ñaari dóox yooyu atum 1864g, bu ko defee Brusiya jël dóoxu Shalswig, Otris it àtte diiwaanu Holistin.
Xarey Brusiya ak Otris:[Soppi]
Bismarck gisoon na ne xare bi moom – déet sikk – aji tàkk la ci diggante Brusiya ak Otris, te li ko waral du dara lu dul diiwaanu Holistin. Ndax kat mbir yi manuñu woon a nekk di wéy ci anam gii ñu nekke, di ay maslaa yu dëggoodi aki lijjanti yu xootadi aki juboo yu gàtti dig.
Bis bu Yàlla dogalee njortul Bismarck loolu mujj di dëgg, ba Brusiya am ndam, loolu de da na nekki muccug waa Almaañ ñi ci gàllankoor gii tukkee ci Otris, gu leen di teree nekk benn, tee bennoo gu Almaañ gu wér man a am. Màggug Brusiya ci wàllug politig ci biir bennoo gu Almaañ gi, mujj di luy jeqi njàqare ci Otris.
Solofrayn moom màgg na ci anam gu doy waar, rawati na bi ci nguur-nguuraan yu Almaañ yi tiim Géej gu bëj-gànnaar gi bokksee. Ci noonu lu sakkan jug ciy yooni weñ lënkale diggante wàll yu Almaañ yu wuute yi. Loolu tam dooleel bennoo gu koom-koom gi nga xam ne Brusiya mujj na di ci ki ci gën a jariñu.
Sabab yii rekk doyoon nañu ngir taal xeex bi ci diggante Brusiya ak Otris, rawati na ginaaw bi dooley Brusiya ji doxee jawali Holistin, nangu ko, te moom daa nekkoon ci ron kilifteefug Otris, ngir dëppoo gi amoon ci diggante Brusiya ak Otris atum 1865g.
Bismarck moom lijjanti woon na ba Riisi génne loxoom ci diggam ak Otris, loolu nag di ci jàpple gi mu jàpple woon Riisi ci giimal jeqiku(révolution) ga amoon ca Poloñ, atum 1853g. Dëppoo woon na ak Imbratóor bi Napoleon III, imbraatóoru Faraas, moom itam, ngir mu seetaan kook Otris, bañ cee dugal loxoom, li mu koy faye ci loolu nag mooy bàyyi kook yenn moomeel yi ci diiwaanub Rayn. Mu demati tapoo-ji (faire alliance avec)ak nguurug Itaali, gi nga xam ne li doonoon yitteem mooy nocci Venezia ci loxol Otris, ngir matal ag bennoom.
Xare bi amoon ci diggante Otris ak Brusiya xare la woon bu fëkk te gaaw, wéyutoon lu ëpp juroom ñaari ayu-bis, moo waraloon nu tudde woon ko xareb juroom ñaari ayu-bis yi. Dooley Brusiya ji jot na ca a am ndam ci kaw ju Otris ja ca xareb Sadwa ba, ca Bohima atum 1866g . Mu manoon a àgg sax (moom dooley Brusiya ji) ba ca Vienne, bu Imbraatóoru Faraas bii di Napoleon III jugutoon, dox tànki jàmm ci diggante bi. Ci noonu Bismarck daal di ñàkk pexe, taxawal xeex bi, ngir ragal Faraas dugg ci xeex bi ci wetu Otris. Te it Bismarck moom da ne woon na doylu nag ci am ndam gii mu am ci kaw Otris, ak dammte gii mu ko dammte, ndaxte soril na ko bennoo gu Almaañ cig wàll, te it bëggutoon a toroxal Imbraatóoru Otris bi, ngir loolu man na a tax bu jugee ëlëg moom Brusiya di xare-ji ak Faraas, Otris du ko sot, ci geneen wàll. Ag juboo amoon na ci diggante Brusiya ak Otris, ñu koy wax “juboog Braax gi”, atum 1866g. Ci la yii ame:
- Génnug Otris ci Bennoo gu Almaañ gi mu tegoon loxo, la ko dale ca jamonoy Metternich.
- Duggug mbooleem nguur-nguuraan yi nekkoon ci bëj-gànnaaru dexu Rayn gi, ci bennoo gu lëngoo (gu federaal) gu Almaañ ci ron njiitul Brusiya. Diiwaani bëj-saalum rekk a bokkutoon ci bennoo googu.
- Bàyyee gu Otris bàyyee Itaali Venezia.
Gis nga ko, Bismarck kat am na ay ngërte yu am solo ci xareem beek Otris. Moom de fare na fi bennoog Almaañ gu yàgg ga, indi fi leegi ag bennoo gu Almaañ gu yees, gu ame ci mbooleem réewi bëj-gànnaaru Almaañ, nga xam ne ñaari Dóox yii di Shalswig ak Holistin ci lañu woon, buuru Brusiya bi jiite ko. Bismarck nos na bennoo gu yees gi, wutal ko ab parlamaa (Rashstach), ndawi askan wa di fa daje, ak jataayub bennoo gu Almaañ gi (Bundasrat), ndawi diiwaani Almaañ yi bokk ci bennoo gu Almaañ gu bees gi di fa daje.
Bismarck it lijjanti na ba def ak diiwaani bëj-saalum yi bokkutoon ci bennoo gi, lijjanti woon na ba def ak ñoom genn tapoo gu xare .
Xareb Brusiya ak Faraas[Soppi]
Xetug xare tàmbli woon na a xeeñ ak a jòlli ci diggante Fraans ak Brusiya, ginaaw bi Brusiya ndàmbee ndam ca xareb Sadwa ba. Ndaxte Faraas moom begutoon dara ci lii Brusiya amal ciy ndam ci kaw Danmark ak Otris cig wàll, ak àntul gi mu àntuloon bennoo gu Almaañ gu bëj-gànnaar gi, ci geneen wàll.
Faraas moom daa jàppe woon loolu muy aw xët ci digg ginaawam, ndaxte moom kat manul woon a dékku ag nguur gu Almaañ gu am doole ci wetam. Moom kay li ko sooboon mooy Almaañ des di nguur gu ñu dogat, ngir mu nekk moom Faraas di réew mi am kiliftéef ci sowwub Tugal bi. Moom kay jamono ju nekk, da daan kontar bennoog Almaañ gi, ni ko Otris kontare woon. Bismarck it tàmbli woon na a xalaat nu muy xëcce diiwaani Almaañ yu bëj-saalum yi ngir ñu bokksi ci bennoo gi. Jëf ju mel ni jooju nag Faraas du ko doon nangu, ndax moom tàmbli woon na di dugg ci mbiri diiwaan yu Almaañ yu bëj-saalum yi, ngir tee leen a bokki ca bennoo gu Almaañ ga nga xam ne Brusiya ko jiite woon.
Lëj-lëju ku jigéen ki waroon a donn Espaañ daal di taxaw, mooy lëj-lëj bi taaloon xare bi ci diggante Brusiya ak Fraans. Lëj-lëj boobu mi ngi tënkoo woon nii: gàngunaay gu nguurug Espaañ dafa féexoon , ginaaw bi lingeeru Espaañ bi Elisabeth dawee, ñu gaaral buur bi Leopold ndëpp li, moom mi ngi bokkoon ci njabootug Hohenzellern, di woon ab jegeñaaleb imbraatóor bu Brusiya. Waaye ak li Leopold di bañ lepp ne du sol mukk ndëpp li, teewul Faraas mer ci loolu, jàmbat ko ci buurub Brusiya bi, daal di sàkku ci moom mu warlu ne du ànd ci ñu samp kenn ku bokk ci njabootug Hohenzellern ci gàngunaayaug Espaañ gi. Waaye buuru Brusiya bi bañ, ndax loolu kat dafa xaw a laal teddngaam ak ngoram, te xaw a niru ag yabeel. Loolu nag mi ngi ame woon cim ndaje mu mu defoon ak aji teewal ju Faraas ja ca Ems. Bu ko defee buuru Brusiya bi yonnee ab day ca la juge woon ca ndaje ma, mu yonnee ko Bismarck, mi nga xam ne lepp li mu doon def mooy neggandiku ab pose ééngir jibal ab xare ci kaw Faraas. Ba mu ko defee, Bismarck xëy tas ci yéenekaay yi ay cofiit ca la bawoo woon ca ndaje mooma, ngir merloo ci Faraas. Loolu nag ni mu ko defe mooy génne ay baat yu xaw a wow, yu begloowul dara Faraas. Ci noonu Faraas jug, jibal ab xare ci kaw Brusiya, ci 14 sulet 1870g, te fekku ko woon jekk ngir xeex, te taxul woon it mu xalaat ci ngérte yi man a juddoo ci bii xare, bis bu ñu dàqee Fraans ci xeex bi.
Brusiya li ñuy wax xareb fëkk la doon def ak Faraas, maanaam gaawal ko, loolu nag jot na koo def ba am ci xam-xam ak jarbu ca xareem ba’ak Otris. Bi mu ko defee tàngooru xare bi sax di tar lu tollook juroom benni ayu bis, waaye tàmblee giim, ci ginaaw bi, rawati na ci ginaaw bi ay màndargay kawe ak ëpp doole tàmblee feeñ ci xeex bi ñeel Brusiya.
Xare bi bepp nag ci suufus Faraas la doon tàkke. Jotoon nañoo dàq Fraans nag ci xeex yu bari, bi ci gënoon a siw nag mooy bu Sedan ca satumbar 1870g, nga xam ne àggoon na ci Napoleon III manutoon a ñàkk a wommatu (se rendre), te nangu ne gañe nanu ko, ngir dàq yu metti yi te toftaloo, te yepp di yu nu teg ci kaw dooley Faraas ji ci biir suufus Faraas, te ray lu sakkan ciy soldaaram, te itam lu jege ñaari téeméeri junniy soldaari Almaañ sutuxlu ba ca xolub Faraas, te mu leer nàññ ne Faraas moom manatul a gañeeti Brusiya ca jamono joojee te manatu koo génneeti suufam. Loolu nag di woon ci 27 oktobar 1870g.
Ci noonu imbraatóor gu Faraas gu ñatteel gi daanu, ñu daal di taxawal ci Paris nosteg pénc gu ñatteel gi. Daal di teg Faraas ñeel Brusiya alamaanug xare gu toll ci juroomi bilyoŋi frank yu Fraans (loolu mooy tollook – daanak – alamaan bi Napoleon Bonaparte tegoon Brusiya bi mu ko dumaa ca xareb Yena ba, 1806g. Bu ko defee ñu juboo ci xarekati Almaañ yi duñu génn Faraas li feek fayeesul alamaan bi, (moom nag jotees na koo fay ci diirub ñatti at). Nga rax ci dolli dagg gi ñu dagge ñaari diiwaan yii di Alsaas ak Loren ci faraas, boole leen ci Almaañ.
Nii daal la bennoo gu Almaañ mate woon ci njiitul Brusiya, ci loxol góor gu dëgër gii ni weñ, Bismarck, mi nga xam ne dafa gëmoon bennal Almaañ ak doonte day ci dereet, ci weñ mbaa sawara. Bu ko defee imbraatóorug Almaañ gi daal di sosu, dib xew-xew nag bu fés ci taarixu Tugal bu bees bi.boroom gàngunaay gi (imbratóoru Almaañ bi) mujj di ku ñu joyal ab gogam ci def li ko neex ci nguur-nguuraan yu Almaañ yi. Sartu réew bu Almaañ bu bees bi yaxal na ñu sos ñaari jataay:
- Jataayu Bennoo gu Almaañ (Bundesrat)
- Jattayu (Reichstag)
Dooley yoonal ji nag mi ngi nekkoon ci Bundesrat, di jataay bi nga xam ne mi ngi ame woon ci juroom fukk ak juroom ñatti cér, ñu séddale leen ci nguur-nguuran yi nga xam ne ñoo amal imbraatóóor gu Almaañ gi. Brusiya nag moom rekk amoon na fukki kàddu ak juroom ñaar, ginaaw bi mu am ñaar fukki kàddu. Ak li Brusiya di moomadi li ëpp ci kàddu yi lépp ci Bundesrat, teewul mu gënoon fa’a guddub loxo, gënoon fa a am jeexiital ndax la ëppoon ca nguur-nguuraani Almaañ ya duggoon ca bonnoog Almaañ ga, dañoo takku woon ci Brusiya, te daawuñu woote lenn lu mu bëggul. Te daawuñu jàllale genn saxal ca jataay ba, bu fukki cér ak ñeent àndadee ca saxal ga. Bu dee nag jataayu Reichstag nag moom, man nanñu ne mooy jataayub askan bi, mi ngi ame woon ci ñatti téeméer ak juroom ñeen-fukk ak juroom ñaari cér, ñu leen di tànn ci anam gu sekkaree. Dooley jataay bii nag daanaka dañu koo lafañal, yòqeel ko . ndax nguur ak doole yi ñu ko joxoon ci ron sartu réew bu Almaañ bu bees bi, dañoo nekkoon di yu doyadi te ñàkk solo.
Bismarck nag, jiite na góornamaa bu Almaañ bi niki diisoowaale walla chancelier. Benn ci ñaari jataay yi manul woon ci moom dara, mu yoroon it sañ-sañ bu rëy, te ci ron kiliftéefam tam la Almaañ gu rëy gii gépp nekkoon, nga xam ne ña fa dëkkoon ca atum 1871g jege woon nañu ñeen-fukki milyoŋi nit, mujj àgg ci ñeen fukk ak juroom ñeenti milyoŋ ciy nit atum 1890g, di maanaam bi Bismarck faatoo ba am ñaari at.


text:
Lihsaan
LIHSAAN (rafetal)
Lihsaan mooy nga jaamu yàlla di ko teewlu ba mel ni da nga koy gis,ci lepp li ngay def,te mu wóor la ne boo ko gisul it moom mi ngi lay gis.Kon na ngeen koy fuglu.
Bu ngeen bëggee àgg ci martaba yu kawe yi,na ngeen di jëfe ndénkaane bile: maa ngi leen di denk xam-xam,ak kersa,ak sant yàlla ak sellal,ak tabe,ak noppeek lewet booy xamlu, ak muñ ak ragal yàlla ak degg-degglu maanaa yi,na ngeen di farlu ci top aji yërëme ji, fu ngeen man a ne te sori noonoo,bu leen baril wax aki nelaw, na ngeen di teet luy waral yaq, di moytu ngistal,fu ngeen man a ne,ak rëy ak mbañeel, tey sàkkug leer,maa ngi leen di denk ag dëggu, ak wakkiirlu ci yàlla,ak toraxlu ak neewi mebët,denk naa leen bariy teggiin,loolu da na waralub yool,barib xam-xam ci lu duli teggiin ay akub coona rekk lay waral.
Yeen gone yi bu leen di toog ak ku dese cim xel,dee leen toog ak kuy gindee. Kuy gindee kat mooy kiy genne aji toogaale ji jële ko ci juroomi mbir jëme ko ci juroomi mbir,moo koy jële ci ngistal jëme ko ci sellal te du naafeq,moo koy jële cig rëy yobb ko cig toroxlu ak muñ,moo koy jële cig noonoo,jëme ko cig laabiire,moo koy jële ci sikk,yobbu ko ci yaqiin gu ko man a dollig kawe,moo koy jële ci bëgg lu koy lor,jëme ko ci lu koy jariñ.
Màng (profitoo) leen juroom,njëkk juroom ni ko yonant bi (j.y.m) digalee:bi ci njëkk mooy ag ngone njëkk màggat,2 wér njëkk wéradi 3 am koom njëkkug ñàkk 4 ag féex njëkkug féexadi, 5 dund njëkk dee.Gaawantu leen jëm ca yiw wa njëkk muy faat.


text:
Ci dëgg, kan moo ilif àddina si ?
Yàlla ?
nit ñi ?
walla Seytaane ?
LAN LA BIIBËL BI WAX CI LAAJ BOOBU ?
“ Àddina sépp a ngi tëdd ci loxoy Ibliis. ” — 1 Yowaana 5:
“ Doomu Yàlla ji ñëw na, ngir nasaxal jëfi Seytaane. ” — 1 Yowaana 3:
LI MU WAX, BAN NJARIÑ NGA CI MËN A JËLE ?
Dinga xam li tax àddina bi bare coono tey. — Peeñu ma 12:12.
Dinga mën a gëm ne ëllëg dina neex. — 1 Yowaana 2:17.
NDAX MËN NGA GËM LI MU WAX CI LAAJ BOOBU ??
Waaw waaw, xoolal liy topp :
Kiliftéefu Seytaane dina jeex. Yexowa dina jeexal kiliftéefu Seytaane ci kaw doomu Aadama yi. Dige na ne dina “ daaneel Ibliis ” te dindi lépp lu bon li kiliftéefu Seytaane indi. — Yawut ya 2:
14.
Yàlla tànn na Yeesu Kirist ngir mu ilif àddina si. Yeesu, amul fenn fu mu bokk ak kilifa àddina si, maanaam Seytaane. Seytaane moom, kilifa gu soxor la te njariñu boppam rekk lay wut. Waaye lu jëm ci Yeesu, Yàlla nee na dina “ yërëm ki néewleek ku tumurànke, [. . .] boole léen jot [maanaam génne] ci notaangeek loraange ”. — Sabóor 72:
13, 14, Sabóor ñeel Daawuda..
Bu Yàlla waxee dara, mënu cee dellu gannaaw. Biibël bi moo ko wax te mu leer nàññ : “ Manu cee dellu gannaaw ”. (Yawut ya 6:
18, Téereb Injiil di Kàddug Yàlla) Kon bu Yàlla digee dara, jàppe ko ni lu am ba pare ! (Esayi 55: 10, 11) “ Léegi ñu dàq malaaka mu bon, mi jiite àddina si. ” — Yowaana 12:31.
LOO XALAAT CI LAAJ BII ?
Naka la àddina si di mel bu fi kiliftéefu Seytaane jógee ?
Biibël bi dafa ciy tontu ci SABÓOR 37:


text:
Xeltu
Xeltu baat la bu nu doge ci « filasofia », muy baat bu cosaanoo ci làkkuw gereg, maanaa mi mu yor ci baat yi di « sopp hikma » loolu di (xel mu rafet ;sagesse ci Fr), ba ci laaj rekk ne « lan mooy xeltu ? » dees koy jàppe ab laaj bu di kojug xeltu bu nu man a yendu di ci dàggasante. Lii benn la ci màndargay xeltu yu dëgg-dëgg yi ak jeng gi mu def jëm ci laaju ak defi gëstu ci lepp lu mu man a doon te jéem a xam dëgg-dëggam aki màndargaam aki àtteem. Lii lépp a tax nag xeltu di xam-xam bu yaatu te bari ay ñall, laal daanaka ci xam-xam yépp, walla ci mbooleem wàlli dund. Waaye loolu lépp téewul muy xam-xam bu wéet ci boppam wëlif yeneen xam-xam yeek jagoo yi (specialisation). Xeltu leeg-leeg ñu melal ko ci ne mooy “xalaat ci xalaat” maanaam xalaat ci jëmmi xalaat, cib déndam ak ci settantal, dees na ko melal it ci ne mooy jéem a indi ay tontu ci laaj yi am gi di indi ak nekk gi (l’existence). Xeltu seere na ay jëm kanam yu am solo te lëw, dale ko ca waa Geres ya sos ponki xeltu yu mag yi niki xam-xam buy tabax ab gis-gis bu matale ñeel nekk gi(adduna bi) ci biir gis-gis bu di kojug li-am(réaliste), ba ca xeltukati jullit ñi nga xam ne danoo jëflanteek ndonol Geres li (li fi waa geres yu yàgg ya ba woon), jaxase kook nattu (experimentation), daal di soppi “xeltu bu kojug li-am” bi, yóbbu ko ci “xeltu bu kojug tur” ak “xeltu bu kojug xam-xam ak nattu” ci jamonoy yewwute walla judduwaat (renaissance), teg ci “xeltu yu kojug am yi” (existence) ak “yu kojug nite yi” ak “ngéri yees gi ak la ca ginaaw yeeg” ak “ñàkk” (maanaam dee walla bañ a am). Xeltu gu yees gi – ci aaday seggat ci Amerig gu bëj-gànnaar gi(USA) ak nguur gu bennoo gi (UK) (ci seen aada ji nu am ci seggat mbir yi (anaaliise ko)) – day barastiku jëm ci gën a nekk gu xarala ci gu neen rekk, moom day taxaw ci xellu (logique) ak ceggat gu dégg-dégg (conceptual analysis), looloo waral ay tërte (sujets) yi yitteem di jëm day àgg ci làmboo “gis-gis bu kojug xam” ak “jikko” ak “déndu làkk” ak “déndu xel”. Am na yeneen xam-xam ak jubluwaay yu jàppe xeltu muy jàng “fann” (walla ci Fr:art) ak xam-xam yi, bu ko defee muy gis-gis bu daj te matale, di tegtalub dund bu ubale te daj. Ci déggiin wii la xeltu di nekke di luy yittewoo xamale yoonu dund ga gën, dootul nekkati luy jéem a xam dund gi. Jamono yi jubluwaay bu seggat bi jàppee xeltu muy mbirum jëf mom fawwu nu jonjook moom, doxal ko, jëf ko, am na yeneen një (jubluwaay) yu ko jàppe muy cëslaay (base) li xam tegu, ñu war koo xam xam gu wér te xereñe ko.
This is an excerpt from the article Xeltu from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Kiswahili
Kiswahili, walla làkku suwayli aw làkk la wees di wax ci anam gu yaatu ci Penku Afrig gi. Ci Suwayli turu làkk wi mooy Kiswahili. Moom nag aw làkk wu Bantu la.
Suwayli nag dees na ko wax ci gox bu yaatu ci Afrig, la ko dale ca bëj-saalumu Somaali ba ca bëj-gànnaaru Mosambik ak Keeñaa gépp. Lu tollook juroomi milyoŋ yu muy seen làkk wu njëkk a ngi fi (yu muy seen làkk wi ñu nàmp), ak juroom fukki milyoŋ ciy nit yu muy seen ñaareelu làkk(làkk wu ñu jàng). Suwayli mujj na di làkk wow nit ñi man nañu ciy jokkoo ci penku Afrig ak barab yi ko wër.
Suwayli tàmbali naa nekk làkk wees di wax ci Sansibaar, benn dun ci Tansaani. Suwayli làkk wu kilifawu la (officiel) ca Tansani ak Keeñaa. Moom nag làkk wu jeexiitalu la ci yeneen làkk yu bari niki wu araab. Niki làkk yu bari ci Afrig Suwayli nekkoon na di lees di binde ci arafi araab waaye leegi ci yu laatiin yi lañu koy binde.
Bennaani baat[Soppi]
Lii ci suuf ay misaal la ci làkkuw Sàuwayli:
- waaw - ndiyo
- déet - hapana
- okay (walla baax na) - sawa
yeneen dali web[Soppi]
- Kamusi Project Internet Living Swahili Dictionary


text:
Agaripa
Ci angale ak ci faranse mooy Agrippa.
Buur Erodd Markus Yulyus Agaripa II bokkoon na ci juróomi buur ya tudd Erodd. Baayam itam Agaripa la tuddoon, mooy sëtu Erodd bu mag ba. Ci 27 g.K. la juddu. Yónni nañu ko Room ngir mu jàng. Ci 44 g.K., bi mu amee daanaka 16 at, baayam gaañu na. Ci 48 g.K. Erodd bu jóge Calkis (Chalcis), magu baayam dee na itam. Buur Këlódd Sesaar moo ko faloon buuru diiwaan yi baayam bu ndaw yilifoon, ba noppi ci 53 g.K. dolli ko ak yi maamam Filib ak Lisañas yilifoon. Mu nguuru ci Yude 48 ba 66 g.K.. Dafa séy ak rakkam Berenis (ñu bokk ndey ak baay). Dëj nañu Pool ci kanamam (Jëf 25:13-26:32) bi Agaripa amee daanaka 30 at te sooga jóge woon Room ngir sampu ci Yerusalem ak Sesare. Ci 65 g.K. Agaripa mënul noot yengu-yengu Yawut yi. Ci xeex bi mujj am, xare Room tas na réew mi ba dara desu ci 70 g.K.. Ci 75 g.K. nguuru Room may na Agaripa mu yilif wàll ci Siri. Gaañu na daanaka 100 g.K..
Ci Injiil Agaripa moo feeñ ci Jëf 25:13,22,23,24,26; 26:1,2,19,27,28,32.


text:
Diiwaan yu Bennoo
Diiwaan-yu-Bennoo, walla Diiwaan-yu-Bennoo yu Aamerig ci anam gu gudd am réew la mu séddaliku ci juroom-fukki diwaan, ñent-fukk ak juroom-ñett yi ñoo taqaloo te féete ci diggante Mbàmbulaanug Atlas ak Gu-Dal gi, penku ba sowwu, Kanadaa moo féete bëj-gànnaar, Meksik nekk ci bëj-saalumam. Alaskaa ci la bokk donte taqu ci, mi ngi nekk ci sowwu Kanadaa. Hawaii moom mi ngi ci diggu mbàmbulaan Gu-Dal gi. Réew mi am na fukk ak ñenti diiwaan yu tasaaroo ci géeju karayib yi ak Gu-Dal gi. Péeyam mooy Washington.
Diiwaan-yu-Bennoo yi ci 2008, 302 ciy miliyoŋ ciy way-dëkk lañu amoon, loolu tax muy ñetteelu réew mi ëppi nit ci àdduna bi, ci ginnaawu Siin ak End. Réyaayam toll ci 9,4 junni km², di ñeenteel ci àdduna bi, ci ginnaawu Riisi, Kanadaa ak Siin. Gàddaay gi bari na fa lool, ba tax muy réew mi ëppi xeet yu jaxasoo ci Suuf si. Koom-koomam mooy bi gën a woomle ci àdduna bi, te moo am njuddéef mu ñumm mu biirum réew (NJ.Ñ.B) mi ëpp ci àdduna bi.
Diiwaan-yu-Bennoo yi ci 2008, 302 ciy miliyoŋ ciy way-dëkk lañu amoon, loolu tax muy ñetteelu réew mi ëppi nit ci àdduna bi, ci ginnaawu Siin ak End. Réyaayam toll ci 9,4 junni km², di ñeenteel ci àdduna bi, ci ginnaawu Riisi, Kanadaa ak Siin. Gàddaay gi bari na fa lool, ba tax muy réew mi ëppi xeet yu jaxasoo ci Suuf si. Koom-koomam mooy bi gën a woomle ci àdduna bi, te moo am njuddéef mu ñumm mu biirum réew (NJ.Ñ.B) mi ëpp ci àdduna bi.
This is an excerpt from the article Diiwaan yu Bennoo from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Aniin ndefu Seede Yexowa ke?
In, Seede Yexowa ke, Kerceen i ndefu. Ke taxna i nqoyeel Seede Yexowa, ten refu yee, kaa i seedeaa, maanaam kaa i layaa no ke jofna na Yexowa, fee refna Roog kam Biibal fee. Kaa i layaa itam no ke jofna no Maat um. A jega kam in qeet mayu fo lak mayu, ndaa yaqanee kaa i yoon ndef leng no ke i ngim na. Ke moƴna jeg solo na in ten refu, niw a Yexowa, Roog fee sakna fop. Kaa i mbiaa ke i mbaagna ndax laalat a Yeesu Kiristaa, keene taxa boo i njeg o ɗaay nqoyeel Kerceen. Oxuu refna na in kaa xotaa o daaw um ndax ta waago dimle wiin lakas we da njang Biibal fee fo ke jofna no Maat ne Roog.
Ɗeeti a palaas aleeke ndax o ɓaat o and of no ke jofna na in fo ke jofna no ngim in.


text:
The Web's #1 Hindi Lyrics Web Site
Browse Lyrics by Title
Zindagi jaam se behlaane chale jaayenge - 2 Gum sataayega to - 2 maikhane chale jaayenge Zindagi jaam se behlaane chale jaayenge - 2 Tere maikhaane ki rounak hai hamaare dum se - 3 Tune mooh moda to - 2 deewaane chale jaaayenge Zindagi jaam se behlaane chale jaayenge - 2 Hum samjhate hai teri aankhon ki kimat saaqi - 3 Deke kuchh hosh ke - 2 nazaraane chale jaayenge Zindagi jaam se behlaane chale jaayenge - 2 Meri khaamoshi ne rakhha hai aaj tera bharam - 3 Kal bahot door ye - 2 afasaane chale jaayenge Zindagi jaam se behlaane chale jaayenge - 2 Gum satayega to - 2 maikhane chale jaayenge Zindagi jaam se behlaane chale jaayenge - 2


text:
Yëngu-yëngu yu ag nasaraanal ak ay wi mu àndal
Yëngu-yëngu yu ag nasaraanal ak ay wi mu àndal:
Ag nasaraanal yëngu-yëngug diine gu ñu nos la, gu li ko tax a jug mooy tas diiney nasaraan ak xayug nasaraan yi ci jullit ñi ak ñu dul ñoom. Nasaraanal gii nag lu taqoo la ak sancug Tugal gu yees gii nga xam ne jot naa man a liggéeyal diiney nasaraan ci anam gu nëbbu, jaare ko ci ay yoon aki defiin yu lëmu te jafee xam. Loolu lépp nag ngir liggéeyal ay xemmemtéef yi mu amoon ci sanc àdduna bi, yilif ko . Looloo waral du yomb nu tàqale diggante nasaraanal ak canc, te itam nasaraanalkat yi danu daa nekk ci ron kiliftéefug sancaan yi. Lu yéeme la diiney nasaraan nekk di benn ci jumtukaayi canc gu Tugal gu yees gi. Nasaraanal nag yamutoon ci benn Jàngu rekk ci jëmmi boppam, waaye kay Jàngu yépp a ko daan def, moo xam Jàngu bu sowwu bi la (bu Katolig bi), bu penku bi (bu Ortodoksi bi), bu protestant bi walla bu Angalteer bi (bu Angalikaan bi). Gëpplante gi taroon na ak xeex bi ci seen diggante, ni mu tare woon ci diggante réewi sancaan yi.
Taarixu nasaraanal gu yees gii nag am na ag takku gu mu takku woon ci yëngu-yëngu gu wuññi gu melosuuf gi réewi Tugal yu nasaraan yi doon def, te Portigaal ak Espaañ jiite woon leen, di woon ñaari réew yu ëppaloon te xaabaabal ci diine te daan ci par-parloo safaan jullit ñi ak seen àdduna. Bu ko defee wuññikati Tugal yii ame woon ag parparloo gu diine defoon séeni liggéeyi wuññi, soldaarus Tugal si topp ci séen ginnaaw di liggéeyal xemmemtéefi canc yu seeni réew, loolu lépp nag ngir nu àndandoo amal li nu bëgg mooy liggéeyal tubaab yi, te taxawal seenug cang ci diineek fetal .
Ag nasaraanal yëngu-yëngug diine gu ñu nos la, gu li ko tax a jug mooy tas diiney nasaraan ak xayug nasaraan yi ci jullit ñi ak ñu dul ñoom. Nasaraanal gii nag lu taqoo la ak sancug Tugal gu yees gii nga xam ne jot naa man a liggéeyal diiney nasaraan ci anam gu nëbbu, jaare ko ci ay yoon aki defiin yu lëmu te jafee xam. Loolu lépp nag ngir liggéeyal ay xemmemtéef yi mu amoon ci sanc àdduna bi, yilif ko . Looloo waral du yomb nu tàqale diggante nasaraanal ak canc, te itam nasaraanalkat yi danu daa nekk ci ron kiliftéefug sancaan yi. Lu yéeme la diiney nasaraan nekk di benn ci jumtukaayi canc gu Tugal gu yees gi. Nasaraanal nag yamutoon ci benn Jàngu rekk ci jëmmi boppam, waaye kay Jàngu yépp a ko daan def, moo xam Jàngu bu sowwu bi la (bu Katolig bi), bu penku bi (bu Ortodoksi bi), bu protestant bi walla bu Angalteer bi (bu Angalikaan bi). Gëpplante gi taroon na ak xeex bi ci seen diggante, ni mu tare woon ci diggante réewi sancaan yi.
Taarixu nasaraanal gu yees gii nag am na ag takku gu mu takku woon ci yëngu-yëngu gu wuññi gu melosuuf gi réewi Tugal yu nasaraan yi doon def, te Portigaal ak Espaañ jiite woon leen, di woon ñaari réew yu ëppaloon te xaabaabal ci diine te daan ci par-parloo safaan jullit ñi ak seen àdduna. Bu ko defee wuññikati Tugal yii ame woon ag parparloo gu diine defoon séeni liggéeyi wuññi, soldaarus Tugal si topp ci séen ginnaaw di liggéeyal xemmemtéefi canc yu seeni réew, loolu lépp nag ngir nu àndandoo amal li nu bëgg mooy liggéeyal tubaab yi, te taxawal seenug cang ci diineek fetal .
This is an excerpt from the article Yëngu-yëngu yu ag nasaraanal ak ay wi mu àndal from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Jullit
Jullit mooy ku topp Diiney Lislaam, sartees nako ci nangu te wax ni «Maangi Seere ni amul jenn Yàlla ju dul Yàlla (Allaa); Te maangi seere ni Muhammad ndawul Yàlla la» ñu koy wax Baati Seere yi
Ginnaaw wax jooju, sartees ci kawam, mu Gëm Yàlla moomu ca namu ware, gëm ni amul ndey, amul Baay, Amul fumu yamle, Amul kumuy bokkaaleel, amul ab tàmbali, amul ab dayo, Mooy degg, Mooy gis, te day jàpp, Déggam googu ak gisam gi aki meloom yépp, Darra nduroowu ci ak niko leneen di defe, Gisug lépp, ak déggug lépp, moongi aju ci moom, nduroo wul ak darra, Darra nduru wu ko, Darra umbu ko, teewe na lune, moo Sos lépp, Moo bind nit ak Jinne, Moo sàkk dénd bi, Lu am moom la neex, ak lépp li ci aju ci gëm ko... fii Gëm Yonent yépp ci lu dul ag xàjjale, Gëm amug Malaaka yi doonte gisu léen, Gëm ëllëg bisu pénc ba, Gëm Dogal bi ni lu am rekk mooko dogale noona, Gëm Téere yi mu wàcce woon yépp ca ñu jëkk ña ak ñu mujj ñi, te gëm ni Alxuraan rekk moo ci di Téere buy wéy ba fimne, nangu li Yàlla wax ci Alxuraan lépp, nangu it Hadiisi Yonent bi Muhammad, Nangu Julliy Juróom bis bu ne, nangu joxe Azaka ndeem war na ci Alalam, nangu Woor, nangu Haj aw yoon ci sag dund ndeem man nga ko.
Ginnaaw wax jooju, sartees ci kawam, mu Gëm Yàlla moomu ca namu ware, gëm ni amul ndey, amul Baay, Amul fumu yamle, Amul kumuy bokkaaleel, amul ab tàmbali, amul ab dayo, Mooy degg, Mooy gis, te day jàpp, Déggam googu ak gisam gi aki meloom yépp, Darra nduroowu ci ak niko leneen di defe, Gisug lépp, ak déggug lépp, moongi aju ci moom, nduroo wul ak darra, Darra nduru wu ko, Darra umbu ko, teewe na lune, moo Sos lépp, Moo bind nit ak Jinne, Moo sàkk dénd bi, Lu am moom la neex, ak lépp li ci aju ci gëm ko... fii Gëm Yonent yépp ci lu dul ag xàjjale, Gëm amug Malaaka yi doonte gisu léen, Gëm ëllëg bisu pénc ba, Gëm Dogal bi ni lu am rekk mooko dogale noona, Gëm Téere yi mu wàcce woon yépp ca ñu jëkk ña ak ñu mujj ñi, te gëm ni Alxuraan rekk moo ci di Téere buy wéy ba fimne, nangu li Yàlla wax ci Alxuraan lépp, nangu it Hadiisi Yonent bi Muhammad, Nangu Julliy Juróom bis bu ne, nangu joxe Azaka ndeem war na ci Alalam, nangu Woor, nangu Haj aw yoon ci sag dund ndeem man nga ko.
This is an excerpt from the article Jullit from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Haj
Haj mooy juróomeelu ponku Lislaam, Ci waxi Yonent Yàlla Muhammed ja ni: "Tabaxees na Lislaam ci juroom: Seere amul benn buur bu dul Yàlla te Muhammed ndawam la, Taxawal Julli, Joxe Azaka, Woor weeru koor, Ak Aj ci ku ko man aw yoon", ba tay Aj farata la ci benn jullit bu ko man (ci bepp anam), ci waxi Yàlla mu kawe ja ni:ñeel na Yàlla ci nit ñi Aj néek ba ci ku ko man aw yoon (benn yoon) te ku weddi Yàlla moom woomle waliif mbindéef yi.
This is an excerpt from the article Haj from the Wikipedia free encyclopedia. A list of authors is available at Wikipedia.


text:
Waallu bitim reew kilifa yi nga xamni ñoo jiite gox biidi Huns neekk ci reewum Allemagne dañii jaankonte ak ñaakk jaangalekatu diine
Këru tasukaayu xabaaru al xuraan yi (ikna) te neekk ci Iran xabaarna jëleeko ci bërëbu xabaar bi nga xamni moo neekk ci internert (west.info) ni: ci att yii lañu duggal ñaagum diie wees jaangale diine islaam ci reewum Allemagne, jamono jii ñu neekk lu toollu ci fukki ak juroom nënt jaangalekatu islaam ñoo wara neekk ñaar fukki classe ak juroom ñent waaye nak kilifa li nga xamni ñoo gox li ñu beg mooy yookk classe yi nga falañii jaangalee islaam , te yitt fii ba dëwën mbooleem daara yu neekk ci reewmi dinañu jaangale islaam
Waaye kilifa yi nga xamni ñoo jiite gox dañii jaankonte akk ayy jafeje ci ñaakkk jaangaleku diine islla loolu moo waral ñu amal ayy daara ci diir bu gaat ngir mana taaggat ayy jaangalekatu islaam yu
Daara yi nga xamni moom lañii amal ci diir bu gaat dinañuko door been fan ci fevrier ci att bii ñu dëkkmal ci daara ju kawe ji nga xamni moo neekk Yustus te yitt daara yooyu dinañuko wëyal ci diiru been att
1306246