c: text/html

text:
Ngóora (jëmm)
Ci jëmm, ngóora gi mooy limu kàttan gi genn noste di jox geneen ci jenn jamono. Kon ngóora daf lay delloo ci kàttan gi nekk ci biir genn noste gi, dila xamal liggéey bi mu man def ci jenn jamono. Liggéey bi man naa gaaw te woyof, diis te yeex, walla boole ñaar yépp, gaaw te diis, boobaa dina laaj kàttan gu jéggi dayoo.
Natt ngóora gi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Segam ngóora gi mooy liggéey ci jamono, lu liggéey bi di gën a diis jamono ji mu koy di gën a néew ngóora gi di gën a bari.
- W: Watt bennaanu nattu ngóora gi
- J: Joule di bennaanu nattu liggéey bi
- S: Saa di bennaanu nattu jamono ji.
Nattiinu ngóora gi mi ngi aju ci xeetu noste gees am.
Su nekkee kàttanu doolerandu lanu am, noo ngi koy nattek ab baril ci diggante doole jees ci def ak xéel yi noste gi di demee:
Su fekke kàttanu mbëj lanu am, noo ngi koy nattek ab baril ci diggante dend beek dawaanu mbëj bi:
Sunu xamee àtte bi yor ngóora gi, anam gi muy soppeekoo ci jamono P(t) (t:jamono) ak diir bi muy amee, Kàttan gees weccee gépp ci doxug noste gi manees na koo natt:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aten
37°58′N 23°43′E / 37.967, 23.717
Ci angale mooy Athens; Ci faranse mooy Athènes
Aten dëkk bu mag la, ci réewu Geres mooy péey ba sax, te siiw na ngir xam-xam ba'ak njàng ma, ak caada ja. Yaakaarees na ne lu ëpp téeméeri junni ciy way dëkk ñoo fa dëkke. Nekkoon na péeyu nguuru waa Geres, bi tuddoon Atig (Attique). Tey mu tudd Aten .
Sancees na Aten daanaka 3.000 at Nj. Is (njëkk Iisaa). Daanaka 500 at njëkk Iisaa fekkoon na mu am nguur gu yaatu lool. Waaye Geres dafa ñàkkoon suuf. Moo tax waa Geres yi tuxu, di sanc ay dëkki Geres yu bari ca Tugal ak Asi gu ndaw gi.
Moone ca jamonoy Pool dafa ñàkk xaalis. Amatuñu nguur, te diiwaanam Atig dafa tuuti - dénd bu tollook 2.600 kilomet kaare matul sax benn departemaŋ ca Senegaal. Amul feneen ca Atig fu gën a sore Aten 40 kilomet. Seen suuf musuñoo doy seen soxla. Taw bi barewul woon, lu tollook taw bi ñu am ca noru Senegaal. Ñetti cér ca ñeent ca suuf si amul njëriñ ci bey te yu bare ci yi des amoon njëriñ ca bey garabu oliw rekk. Amoon nañu mbélli xaalis waaye fekk nañu ne jeex nañu tàkk laata jamono nguuru Room. Tamit seen doole ci jaay wàññiku na, ndax doole yeneen dëkk yu mel ni Ancos, Korent, Efes, ak Alegsàndiri.
Dëkku njàng la woon, bu amoon jenn daara ju kawe 'iniwersite'. Naka noonu siiw nañu ndax seen xam-xam ak seen waxin, ndaxte waxin lañu ca gën a jàngale. Wax ak a déglu lu bees rekk lañu daan xinte. Amoon na ay mbooloo boroom xam-xam. Benn ca mbooloo boroom xam-xam moo tuddoon Epikuren. Kureel la woon, bi sës ci njàngalem Epikuur (mu faatu 270 at lu jiitu jamano Kirist) te fonk bànneex, ba mucc ci bépp tiis. Gëmuñu Yàlla, waaye ñu gëm ne àddina dafa sàkk boppam te amul boroom. Te boo deeyee amul dara lu ciy topp. Nekkatuloo daal. Beneen mbooloo dafa tuddoon Estowisen. Kureel la woon, bu sës ci njàngalem Senon (mu faatu 265 at lu jiitu Kirist). Fonk nañoo naagu, ba bañ a yég dara, muy bànneex mbaa naqar.
Dëkk bi fees na dell ak màggalukaayu yàlla yi ñu defare marbar, yu réy-a-réy te rafet, nataal ya ñu yett, kenu ya, robine ndox bi ñu tudd 'fonteen' ak yeneen rafetaay. Ca diggu dëkk ba amoon na benn tund wu am ay màggalukaay rekk. Ëpp nañu fukk. Nekk na daanaka 100 meetar ca kaw niwo dëkk ba. Ca ñetti boor am na mbartal bu jub xocc mel ni miir. 'Akëropool' la tudd.
Benn ca màggalukaay ya moo doon màggalukaayu Sës, yàlla ju gën a mag ca diine Gereg. Àggaleeguñoo tabax màggalukaay ba ca jamono Pool. Waaye ba noppi amoon na 104 kenu marbar, bu nekk am kawewaayu 17 meetar ak yaatuwaayu 2 meetar! Kawewaayu màggalukaay ba moom ca boppam moo doon 27 meetar. Ca biir amoon na nataalu Sës bi ñu defare wurus ak iwaar. Bokkoon ca ñeenti màggalukaay yu gën a réy ca àddina si ca jamono.
Màggalukaay bu gën a am solo moo doon li ñu tudd 'Parténon' bi ñu defaroon ngir yàllay dëkk ba, maanaam, Atena. Guddaay 72 meetar la, yaatuwaay 34 meetar, te kawewaay 20 meetar. Ca kaw kenu ya amoon na nataal bu ñu yett bu wëroon tabax bépp ca 92 wàll. Wàll bu ne indi na benn ca seeni nettali yàlla. Amoon na beneen nataal bi ñu yett ca diggante kenu ya bu amoon 600 melo ya - ay góor, ay jigéen ak ay bàyyima yi bokk ca ña indi seen yàlla Atena benn yére wurus at bu nekk. Guddaayu nataal bi mooy 160 meetar. Te def nañu nataal yi ngir ñi taxaw ca suuf di ko xool yaakaaroon nañu ne dañuy jàkkaarlook nataal ba, fekk na ne nekkoon na 10 meetar ca seen kaw.
Waa Aten jaamu nañu ay yàlla yu bare. Waaye yàllay dëkk ba moo doon Atena. At bu nekk ci weeru yuuliyoo, amoon nañu benn màggal lu diir 8 fan. Ca fan yu jëkk ya def nañu ay joŋante, rawante gaal ya, fas ak sareeet ya, rawante ca woy ak nettali, ay mbumbaay. Ca juróom-benneel ba fan, ca fajar, saraxalekat ya ak magi dëkk ba, jiitu nañu mala ya ak waa dëkk ya yépp, ñu dox ca biir dëkk ba, ba egg Panténon fu ñu def sarax ya, te ñépp lekk yàpp. Sarax nañu 100 mala, mooy nag ak xar, at mu nekk.
Amoon na bérab ci biir dëkku Aten bu tudd Areyopas. Nekkoon na ci kaw wenn tundu xeex wu kawe. Amoon na ay siis yi ñu defare woon doj ngir kureelu dëkk ba manoon faa daje. Indi nañu Pool foofu ngir mu waareji.
Ni dëkki Gereg yépp amoon na pénc bu ñu tudd 'Agora'. Amoon na ñaar sax - benn bi waa dëkk ba tabaxoon ak benn bi waa Room tabaxoon. Ay péncu doj lañu yi ñu rafetal ak kenu yu réy ak nataal ya. Ñoo doon maase, ak grand palaasu dëkk ba, te fu ñu doxale nguur. Foofu itam amoon na ay màggalukaay ak ay saraxalukaay. Ci dëgg-dëgg mënuloo dem fenn ca dëkk ba te gisul benn màggalukaay walla nataalu yàlla.
Amoon na ay powukaay itam. Ñoom itam dañuy kéemaane. Benn ca ñoom woyuwaay la bi ñu teg ne mooy bu gën a rafet ca àddina si. Beneen mënoon na toogal 17.000 nit, te léeg-léeg dina fees ba ëpp loolu sax! Amuñu jot a lim bépp tabax bu yéeme bu nekkoon ca Aten bi fa Pool ganesi.
Dëkku Gereg la woon waaye amoon ay Yawut itam.
Aten dafay feeñ ci Injiil ci Jëf 17:15,16,21,22; 18:1; 1Tes 3:1.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Dëkki Aten (en) (el)


text:
1:1 Nun Pool ak Timote, jaami Kirist Yeesu, noo leen di bind, yéen gaayi Yàlla yu sell yépp ci dëkku Filib, yi bokk ci Kirist Yeesu, yéen ak seeni njiit ak ñiy topptoo yëfi mbooloo mi.
1:2 Na leen Yàlla sunu Baay ak Boroom bi Yeesu Kirist may yiw ak jàmm.
1:3 Yoon wu ma leen di xalaat, maa ngi sant Yàlla sama Boroom;
1:4 te saa su ma leen di ñaanal yéen yépp, duma noppee bég,
1:5 ndax seen ànd ak man ci tas xebaar bu baax bi, ca ndoorte la ba tey.
1:6 Wóor na ma ne, Yàlla mi tàmbali jëf ju baax jii ci yéen, dina ci sax, ba bésu Kirist Yeesu ñëw.
1:7 Te juumuma ci li ma xalaat loolu ci yéen ñépp, ndaxte def naa leen ci sama xol; ba tax fii ci kaso bi, ci taxawal xebaar bu baax bi ak lawal ko, yéen ñépp am ngeen wàll ak man ci yiwu Yàlla.
1:8 Ndaxte Yàllaa seede ne, sama xol seey na ci yéen ñépp ci biir cofeelu Kirist Yeesu.
1:9 Li ma leen di ñaanal nag mooy lii: na seen mbëggeel di yokku tey gën a tar, jaar ci xam ak xàmmi gu wér;
1:10 nangeen sax noonu ci yi gën a rafet, ngeen am xol bu laab te bañ a am benn sikk, ba bésu Kirist ñëw;
1:11 na seen xol meññ njub, ba ne gàññ, jaar ci Yeesu Kirist ci ndamul Yàlla ak cantam.
1:12 Damaa bëgg, bokk yi, ngeen xam lii: li ma dal taxul xebaar bu baax dellu gannaaw, waaye da koo jëmale kanam.
1:13 Noonu ñiy wottu buur bi ak ñépp gis nañu bu leer ne, turu Kirist rekk a tax ñu jàpp ma.
1:14 Te it bokk yu bare takk nañu seeni fit ci li ñu gis samay buum, ba tax ñu gën a ñeme ci wax kàddug Yàlla ci lu àndul ak genn tiit.
1:15 Am na ñuy waare ci turu Kirist ci kaw kiñaan ak xëccoo, waaye ñi ci des ci kaw cofeel ak xol bu laab, ndaxte xam nañu ne, Yàlla moo ma teg fii, ngir ma taxawal xebaar bu baax bi.
1:17 Waaye ñale amuñu xol bu laab, te seen njariñu bopp rekk a tax ñuy yégle turu Kirist, di wut a feddali samay buum ak coono.
1:18 Lu ci génn nag? Xanaa lii rekk: turu Kirist jolli na ci nii mbaa naa, muy ci naaféq, muy ci dëgg; bég naa ci te dinaa ci bégati.
1:19 Ndaxte xam naa ne, loolu lépp mu ngi jëm ci sama mucc, jaar ci seeni ñaan ak ndimbalu Xelum Yeesu Kirist, mi ma Yàllay yéwénal.
1:20 Ndaxte sama xënte ak sama yaakaar mooy ma bañ a rus ci lenn, waaye sama yaram feeñal ndamu Kirist, ma ànd ci ak kóolute gu mat, su may dund mbaa may dee; moom laa daan def démb, te moom laay def tey.
1:21 Ndaxte su ma dundee, Kirist laay noyyee, te su ma deeyee, xéewal lay doon ci man.
1:22 Su ma Yàlla bàyyee ci àddina, sas wu am njariñ la ci man. Am naa xel ñaar, te xawma bi ci gën. Am naa yéeney jóge fi, fekki Kirist, te looloo gën fuuf,
1:24 waaye ma des fi ci àddina moo gën ci yéen.
1:25 Loolu wóor na ma; kon xam naa ne, dinaa fi des, di leen taxawu yéen ñépp, ngir seen ngëm yokku, ànd ak mbég.
1:26 Noonu dinaa dellusi ci yéen, ngir sama taxawaay gën a lawal seen mbég ci Kirist Yeesu.
1:27 Waaye dénk naa leen lii: na seeni jëf yelloo ak li Kirist digle ci xebaar bu baax bi. Noonu su ma leen seetsee, mbaa ma dégg seen mbir rekk, dinaa xam ne yéena ngi dëgër ci menn xel, bokk benn xalaat ci bëre luy saxal dëggu xebaar bu baax bi,
1:28 te bañ a tiit dara ndax noon, yi leen di xëbal. Màndarga la muy wone ne aji sànku lañu, di màndarga it ne aji mucc ngeen, di mucc gu jóge ci Yàlla.
1:29 Ndaxte Yàlla may na leen, ngeen gëm Kirist, rax-ca-dolli ngeen sonn ndax turam,
1:30 di wéy ci bëre, bi ngeen gisoon ci man, te dégg léegi sama mbir.
2:1 Su nu Kirist mayee fit nag ak mbëggeel guy dëfël sunu xol, su nu amee cér ci Xel mu Sell mi, su amee cofeel ak yërmande ci sunu bokk ci moom,
2:2 kon mottalileen sama mbég, ci bokk benn xalaat ak genn mbëggeel, benn bakkan ak menn xel.
2:3 Buleen def dara ci kaw wut aw tur walla wonu, waaye jiital-leen seeni moroom cig woyof.
2:4 Buleen yem ci topptoo seen bopp rekk, waaye booleleen ci seeni moroom.
2:5 Te ngeen soloo xel mi nekkoon ci Kirist Yeesu:
2:6 Njàlbéen ga fekk na Kirist yor melow Yàlla,waaye aakimowul taxawaayamci li mu mengoo ak Yàlla.
2:7 Waaye daa wàcce boppam,ba tollook nit ñi,def boppam surga.Te bi mu yoree bindu nit,
2:8 daa suufeel boppam,di dégg ndigal, ba joxe boppam,ñu daaj ko sax ci bant.
2:9 Moo tax Yàlla kaweel ko lool,jox ko tur wi tiim yépp,
2:10 ngir turu Yeesoo tax ñépp sukk,ci asamaan, ci kaw suuf, ci biir suuf;
2:11 te ñépp bokk genn kàddu naan:Yeesu Kirist mooy Boroom bi;ci màggug Yàlla Baay bi.
2:12 Noonu samay soppe, xam naa ne, musuleen a jóg ci dégg ndigal, waxuma sax bi ma nekkee ak yéen rekk, waaye rawatina bi ma leen soree. Kon nag maa ngi leen di ñaan, ngeen biral seen mucc ci seeni jëf, te def ko ci ragal Yàlla gu dëggu.
2:13 Ndaxte Yàlla ci boppam mooy jëf ci yéen, ngir ngeen fonk coobareem te di ko jëfe.
2:14 Lépp lu ngeen di def nag, buleen ci boole xultu mbaa xuloo.
2:15 Noonu dingeen am xol bu laab bu àndul ak ŋàññ, di guney Yàlla yu amul sikk ci biir jamono ju yàqu te rëb. Dangeen di leer ci seen biir ni weer ci àddina si,
2:16 di jottali kàddug dund gi. Noonu bu bésu Kirist ñëwee, dinaa man a bég, xam ne dawuma lu amul njariñ, te sonnuma cig neen.
2:17 Te bu sama deret waree tuuru sax, ngir seen ngëm mat sëkk, ma mel ni naan gu ñu boole ak sarax su jëm ci Yàlla, ba tey bég naa ci, te dinaa ci bégati.
2:18 Yéen itam nag bégleen, waaw fekksileen ma ci sama mbég.
2:19 Gannaaw loolu, bu soobee Boroom bi Yeesu, yaakaar naa ne, dinaa leen yónnee Timote balaa yàgg, ngir sama xel dal ci xam nan ngeen def.
2:20 Ndaxte amu fi kenn gannaaw Timote, ku bokk ak man xalaat te fonk leen bu wér.
2:21 Ñi ci des ñépp, seen bopp lañuy xalaat, waaye du mbiri Yeesu Kirist.
2:22 Waaye xam ngeen takkuteg Timote, ci ni mu ànde ak man ci tas xebaar bu baax bi, ni doom di taxawoo baayam.
2:23 Moom laa yaakaar a yónni fi yéen nag, waxtu wu ma yégee, nu sama mbir di tëdde.
2:24 Waaye wóor na ma ne, Boroom bi dina ma may, man ci sama bopp, ma seetsi leen balaa yàgg.
2:25 Ci lu jëm ci sama mbokk Epafrodit nag, miy sama nawle ci liggéey bi ak ci xeex bi, te di seen ndaw ci faj samay soxla, jàpp naa ne, war naa leen koo delloo.
2:26 Ndaxte namm na leen lool, te tiisoo na li ngeen yég jagadeem.
2:27 Ci dëgg-dëgg woppoon na ba xaw a dee, waaye Yàlla yërëm na ko, ba fëgg boppam, rax-ca-dolli siggil na ma man itam, ngir ma bañ a am tiis ci kaw tiis.
2:28 Noonu delloo naa leen ko ci lu gaaw, ngir ñëwam bégal seeni xol, te man itam sama xol féex.
2:29 Teeruleen ko teeru bu rafet nag ngir Boroom bi, te teral ñi mel ni moom.
2:30 Ndaxte liggéeyal na Kirist, ba riisu dee, te gar na bakkanam ci taxawal leen ci topptoo, bi ngeen yéene woon ci man.
3:1 Kon nag samay bokk, bégleen ci Boroom bi. Duma sonn mukk ci di leen ko wax, ndax seen mucc moo ci aju.
3:2 Moytuleen xaj yi, waaw moytuleen ñiy jëfe lu bon, ñoom ñi seen xarafal weesul wàññi yaramu nit.
3:3 Ndaxte nun noo xaraf tigi, nun ñiy màggal Yàlla ci Xel mu Sell mi, di damu ci Kirist Yeesu, te amunu jenn yaakaar ci matug nit.
3:4 Ba tey manoon naa am yaakaar ci sama bopp; su nit doon damu, maa ciy raw.
3:5 Xarafoon naa ca ayu-bés ga, bokk ci bànni Israyil ci giiru Ben-yamin, di Ibrë ci deret ak ci meen. Bu dee ci yoonu Musaa ngeen bëgg a wax, ci tariixab Farisen laa bokkoon;
3:6 bu dee it ci mbirum farlu, daan naa fitnaal mbooloom ñi gëm Kirist; bu dee ci njub ci sàmm yoon, awma benn gàkk.
3:7 Waaye loolu lépp lu ma tegoon ay njariñ fa kanam Yàlla, dëddu naa ko ngir Kirist.
3:8 Rax-ca-dolli dëddu naa lépp ngir xéewali xam Kirist Yeesu sama Boroom, di xam-xam bu xóot, ba xel mënu koo takk. Moo tax ñàkk naa sama lépp, te def ko ni mbalit, ngir am cér ci Kirist.
3:9 Na ma Yàlla fekk ci moom, waxuma ci njub gu aju ci sàmm yoon, waaye gu aju ci gëm Kirist, maanaam njub gi nu Yàlla sol ci kaw ngëm.
3:10 Moom laay ittewoo xam, ak doole ji ànd ak ndekkiteem, ma bokk ci ay coonoom, ba fekki ko ci deeyam,
3:11 ngir man a séddu ci ndekkiteem, su ma ko manee am.
3:12 Waxuma ne jagoo naa ko ba noppi, waxuma it ne aji mat laa, waaye maa ngi daw, ngir jot li tax Kirist jël ma.
3:13 Bokk yi, gëmuma ne jot naa ko ba noppi, waaye lenn lii laay def: fàtte li ma weesu, jublu ci li féete kanam,
3:14 di daw yen muj ga, ngir jot li ma Yàlla tax a woo, di cér bi ma Yàlla wooye te dencal ma ko ci asamaan ci darajay Kirist Yeesu.
3:15 Nun ñi mat nag, nanu xalaat loolu. Te su ngeen ci amee werantey xol, Yàlla dina leen ko leeralal.
3:16 Li am daal, fa seen ngëm tolloo, na fa seen jëf àgg.
3:17 Kon nag bokk yi, toppleen ma te xool ñiy roy ci li nu tëral diirub sunu ngan ci yéen.
3:18 Ndaxte jëfi ñu bare juuyoo na ak dee gi Kirist dee; loolu wax naa leen ko ba tàyyi, maa ngi koy waxaat léegi ak i jooy.
3:19 Alku lañuy mujje, ñoom ñiy jaami seen biir, di wonoo lu ruslu, tey wut yëfi àddina rekk.
3:20 Waaye nun waa asamaan lanu, te noo ngi xaar Boroom bi Yeesu Kirist jóge fa, musalsi nu.
3:21 Noonu dina soppi sunu yaram wu toroxlu, def ko ni yaramam wi ànd ak ndam dëppook kàttanam, gi ko man a nootal mbindeef yépp.
4:1 Kon nag yéen samay bokk, ñi ma bëgg te namm leen, di sama mbég ak sama kaalag ndam, jàppleen bu dëgër noonu ci Boroom bi, soppe yi!
4:2 Ci lu jëm ci Ewodi ak Santis, maa ngi leen di ñaan, ñu bokk benn xalaat ci Boroom bi.
4:3 Te yaw sama nawle bu wér, nanga dimbali jigéen ñooñu xeexoon ci sama wet ci tas xebaar bu baax bi, boole ci Këlemaŋ ak samay yeneeni nawle, ñoom ñi Yàlla bind seeni tur ci téereb dund ba.
4:4 Deeleen bég ci Boroom bi; maa ngi koy waxati: bégleen!
4:5 Na seen lewet leer ñépp. Boroom bi jege na.
4:6 Buleen jaaxle ci dara, waaye ci lépp wéetal-leen Yàlla, diis ko seeni soxla ci ñaan gu ànd ak cant.
4:7 Noonu jàmmu Yàlla, ji xel mënta takk, dina aar seeni xol ak seeni xalaat ci darajay Kirist Yeesu.
4:8 Léegi nag bokk yi, na seen xalaat jublu ci lii: lu dëggu, lu jekk, lu jub, lu sell, lu rafet ak lu faaydawu; su fi amee lu baax mbaa lu mat a naw, xalaatleen ko.
4:9 Li ngeen jànge ci man te nangu ko, li ngeen dégge ci man te gis ko, jëfeleen ko; kon Yàllay jàmm dina ànd ak yéen.
4:10 Sama xol sedd na guyy ci Boroom bi, ci ni ngeen yeesale seen ndimbal ci man. Xam naa ne, amoon ngeen yéene ji, waaye man gi moo fi nekkul woon.
4:11 Ba tey soxla taxul ma waxe nii, ndaxte jàng naa doylu ci mbir mu ma man a dab.
4:12 Miin naa ñàkk, man naa naataange. Ci fépp ak ci lépp, Yàlla def na ba sama xol toj ci suur ak xiif, barele ak néewle.
4:13 Man naa lépp ci ndimbalu Aji Dooleel ji.
4:14 Waaye teewul taxawu, bi ngeen ma taxawu ci sama tiis, jëf ju rafet la.
4:15 Yéen waa Filib xam ngeen ne, bi ngeen jëkkee xam xebaar bu baax bi, te ma jóge diiwaanu Maseduwan, benn mbooloo àndul woon ak man ci mbirum joqleente ndimbal, mu dul yéen doŋŋ.
4:16 Ba ma nekkee dëkku Tesalonig sax, yónnee ngeen ay yooni yoon, ngir faj samay soxla.
4:17 Loolu tekkiwul ne, damay sàkku ay ndimbal ci yéen, waaye damaa bëgg rekk seen denc yokku fa Yàlla.
4:18 Fi mu ne jot naa li ma aajowoo lépp, ba maa ngi ci naataange; li ngeen ma yónnee ci loxoy Epafrodit doy na sëkk; ni xetu latkoloñ la mel ci man, di sarax su neex Yàlla te mu nangu ko.
4:19 Te Yàlla sama Boroom, mi denc ci Kirist Yeesu xéewal yu dul jeex, dina ci faj seeni soxla yépp.
4:20 Na Yàlla sunu Baay yelloo ndam ba fàww. Amiin.
4:21 Nuyul-leen ma gaayi Kirist Yeesu yu sell yépp. Bokk yi ànd ak man, ñu ngi leen di nuyu.
4:22 Te it gaayi Yàlla yu sell yépp ñu ngi leen di nuyu, rawatina nag ñi nekk kër buur bi Sesaar.
4:23 Na yiwu Boroom bi Yeesu Kirist ànd ak seen xel.


text:
Laab
LAAB)
Laab moom lu war la,ci alxuran ak sunna ak dajeg boroom xam-xam yi. Ku ko bàyyi ci lu dul ngànt lu xel nangu,dees koy ray rayug gëtën,gu dul gu yéefër, ndaxte julli du mat mukk lu dul dafa ànd ak lab kon ag waram lu wér la.
BUNT 1
Li aju ci laab
Cours 1 : Njariñul laab ci Islaam
Laab nag 2 xeet la : 1- Laab ci sa jëmm 2- Laab ci li la wër te mooy say yere wala ci barab bi ngay jaamoo Yalla
Li ñu bëgga jànggale fii nag mooy laab ci sa jëmm, te loolu ni ñu ko mana defee mooy 3 yii : 1- Jàpp 2- Sangu farata 3- Tiim
Am na jëf yoo xam ne maneesu lee na def te yoroo njàpp, lu mel ni : - Julli - Laal kaamil u Alxuraan - Tawaaf (wër kaaba gi)
Kon 3 yii kepp ku ko leen bëgga def fàww nga laab ba noppi. Laab googu nag soo ko bëggee def da ngay jàpp bu fekkee da ngaa wara jàpp wala nga sangu farata bu fekkee da ngaa wara sangu farata. Soo amul ndox moo ko defee wala nga am ngant may na ñu la kon nga tiim.


text:
1:1 Man Yudd, jaamu Yeesu Kirist, mi bokk ak Saag ndey ak baay, maa leen di bind, yéen ñi Yàlla Baay bi woo te bëgg leen, te Yeesu Kirist aar leen.
1:2 Na leen Yàlla may yërmande, jàmm ak mbëggeel.
1:3 Samay bokk, bëggoon naa leen a bind lool ci mbirum mucc gi nu bokk, waaye lii moo gën a jamp: ma xiir leen, ngeen taxaw ci aar mboolem dëgg, yi Yàlla xas a dénk gaayam yu sell yi ba fàww.
1:4 Ndaxte am na ay nit ñu ñeme Yàlla, ñu yoxoosu ci seen biir; dañuy mbubboo yiwu Yàlla, ngir topp seen bakkan, di ci weddi Buur Yàlla miy kenn ak sunu Boroom Yeesu Kirist. Fekk Mbind mi tëral na seen àtte bu yàgg.
1:5 Xam ngeen loolu lépp ba noppi sax, waaye dama leen koy fàttali rekk. Xam ngeen ne Boroom bi musal na xeetam, ba génne leen réewu Misra, waaye gannaaw ba raafal na ñi gëmul woon.
1:6 Te it malaaka ya jàppul woon ca daraja ja ñu amoon, xanaa toxoo fa ñu leen dëëloon, Yàlla yeew na leen buum yu sax, tëj leen ci biir lëndëm, di leen nége àtteb bés bu mag ba.
1:7 Noonu itam dëkki Sodom ak Gomor ak dëkk ya leen wëroon, dañoo sóobu ci njaaloo ak di def ay góor-jigéen, waaye àtte bi dal na ci seen kaw, ba ñuy ay tegtal ci ñiy yelloo safara ba fàww.
1:8 Naka noonu itam gentkat yooyu may wax ñu ngi sobeel seen yaram, di weddi gépp kilifteef, di xas doole yi ci asamaan.
1:9 Waaye bi Mikayel, miy kilifa ci malaaka yi, di xëccook Seytaane néewu Musaa, bay xuloo ak moom, ñemewu koo àtte, boole ciy xas; mu yem ci wax ko ne: «Na la Boroom bi mbugal!»
1:10 Waaye nit ñii may wax, dañuy saaga li ñu xamul. Te li ñu xam ci tañaxu sax, ni bàyyima yu amul xel, dañu ci yàq seen bopp.
1:11 Ñoo kay torox! Dañoo jaar ci yoonu Kayin, sóobu ci réerug Balaam ngir xaalis, di bañ kilifteef ni Kore, te dinañu dee ni moom.
1:12 Su ñu bokkee ak yéen reeru mbooloo mi, dañu ciy indi ay, niy xeer yu nëbbu ci biir géej; amuñu genn gàcce, waaye dañuy giiroo te fonk seen biir rekk. Ñu ngi mel ni xiin yu amul ndox, yuy naaxsaay ci ngelaw; ni garab yu meññul ci jamonoy meññeef, te buddeeku, dee ba wow koŋŋ;
1:13 mel ni duusi géej gu mer, yuy gëq jëf yu ruslu; niy biddiiw yuy faq, te Yàlla dencal na leen lëndëm ya gën a tar ba fàww.
1:14 Enog, di juróom-ñaareelu maam gannaaw Aadama, waxoon na ci kàddug Yàlla, ba weer leen ne: «Boroom bi wàcce na ca asamaan, ànd ak ay junniy junniy malaakaam,
1:15 ngir àtte ñépp, te mbugal ñi weddi ñépp ndax ñaawteef, yi ñu jëf ci ñeme Yàlla; di leen fàttali it kàddu yu ñaaw, yi ñu ko tifaar ci seeni bàkkaar ak seen weddi.»
1:16 Duñu noppee xultu, di jàmbat seen nekkin, tey topp seen nafsu; ay wax yu réy a ngi ball ci seen làmmiñ, waaye dañuy jey ñi ñuy yaakaare njariñ.
1:17 Waaye yéen samay xarit, fàttalikuleen la leen ndawi sunu Boroom Yeesu Kirist waxoon lu jiitu,
1:18 ne leen: «Muju jamono ay tiiñalkat dinañu feeñ, ñuy weddi Yàlla, ngir topp seen bakkan.»
1:19 Ñooy féewale, te Xelum Yàlla nekkul ci ñoom, waaye niti kese lañu.
1:20 Waaye yéen samay xarit, doolewuleen ci seen yoonu ngëm wu sell, tey ñaan ci dooley Xel mu Sell mi,
1:21 ba saxoo mbëggeelu Yàlla, tey séentu yërmandey sunu Boroom Yeesu Kirist, mu tàbbal leen ci dund gu dul jeex.
1:22 Jubbantileen ñi am werantey xel,
1:23 ngeen musal ñale, jële leen ci safara, te yërëm ñeneen ñi, waaye boole ci moytu, ba sib sax seen yére yi taq sobe.
1:24 Yàlla mi leen man a aar ci gépp jeng, te teewal leen fa kanam ndamam, ngeen ñàkk sikk te fees dell ak mbég;
1:25 Yàlla miy kenn, di sunu Musalkat, na yelloo ndam ak màgg, kàttan ak nguur, jaar ci Yeesu Kirist sunu Boroom, démb, tey, ëllëg ba fàww. Amiin.


text:
Samay soppe, sama
nekk ak yeen dootul yàgg. Fama jëm, dungeen fa mana dem. Ñanu lékk
réeru jéggi bu mujj bii laata ñu may sonal. Ndaxte maa ngi leen koy
wax, dootuma ko lekk mukk, lu dul ba kera muy mat ci nguuru Yàlla.
Noonu itam dootuma naan ndoxum réseñ mi, ba kera Yàlla di tëral nguuram.
Noonu mu jël mbuuru
njoxleen ko ne: Lii sama yaram la, wi ma joxe ngir yeen. Defleen lii,
ngir fàttaliku ma. Mu jël kaas ne leen: Lii moy misaal kóllëre gu
bees gi Yàlla jaarale ko ci sama deret, ji tuuru ngir yeen. (2)
Demaa ware joxe
sama dund ni ko yonent yi waxe woon. Doomu nit ki mu ngi dem, ni ñu
ko waxe ci Mbind mi, waaye ki koy wór dina torox, bañoona juddu moo
gënoon ci moom. Yeen ñépp taxuleen may wax; xam naa ñi ma tànn. Waaye
li Mbind mi wax, fàww mu am bi mu naan: " Ki lell sama dugub wéq na
ma ". Maa ngi leen koy wax ci teel, bala looloo ñëw, ngir bu ñëwee,
ngeen gëm ne Maay ki Nekk. (3)
Àttan ngaa joxe
sa bakkan ngir man?
Yeen ñépp dingeen
ma dággeeki, ndaxte Mbind nañu: " Dina dóor sàmm bi, xari jur gi tasaaro'.
(4)
Naam Baay bi yaw
mi dare tëwul, teggil ma kaasu naqar bii. Moona bu mu doon sama coobare,
waaye na sa coobare am. (5) Jeex na, waxtu wi jot na; ñu ngi wor Doomu
nit ki ci loxoy bákkaarkat yi. Roofal sa jaasi ci mbaram, ndaxte ku
bocci jaasi, jaasi moo lay rey. (6)
Ci fóon ngay jébbale
Doomu nit ki ay noonam! Jóg ngeen, gànnaayoo ay jaasi ak ay yet, mel
ni ñuy topp sàcc. Moona maa ngi woon ak yeen bés bu nekk ca kër Yàlla
ga, te jáppuleen ma. Waaye léegi seen waxtu la, ak jamanoy lëndëm
gi. (7)
Xana xamuloo ne,
man naa laaj sama Baay te dina ma may ci taxawaay bi mboloom malaaka
mu xel dajul? Léegi nag ndamu Doomu nit ki feeñ na, te ndamu Yàlla
feeñ na itam ci moom. Te bu ma feeñale ndamu Yàlla, Yàlla itam ci
teewaayam dina feeñal ndamu Doomu nit ki, te dina ko def léegi. (8)
ATTE BI AK BANT BI
Amuloo
ben sañ-sañ ci man su dul bi la Yàlla jox. (1)
Lu tax nga may
laaj? Laajal ñi doon déglu li ma leen wax. Ñoom xam nañu li ma doon
wax. Ci mboolo laa doon waxe. Ci kër Yàlla ga ak ci ay jángu, fa yawut
yépp di daje, laa mas di jangelee. Musuma wax dara di ko nëbb.
Suma waxee lu
jaaduwul, wone ko; waaye su ma waxe lu jub lu tax nga may dóor. (2)
Sam kilifteef
nekkul ci àddina. Bu sama kilifteef nekkoon àddina, sama surga yi
dinañu xeex, bañ ñu jébbale ma. Sama kilifteef nekkul áddina.
Wax nga ko; buur
la. Lii moo tax, ma juddo, ci ñëw àddina: Ngir wax dëg gi, ku bokk
ci dëgg gi dina nangu li ma wax. (3)
Léegi ñu daq malaaka
mu bon mi jiite àddina si. Te man, bu ñu ma yekketee, ma tiim suuf,
dina woo nit ñëp ci man. (4)
Baay bi bëg na
ma, ndaxte damay joxe sama bakkan ngir jëlaat ko. Kenn du ko jële
ci man, man maa koy joxe ci sama coobarey bopp. Am naa it sañ-sañ
joxe ko te am naa sañ-sañ jëlaat ko. Loolu la ma sama Baay sant. (5)
Baay, baal leen
ndaxte xamuñu li ñuy def.
Eli, Eli, Lama
Sabaktani; l iy tekki: Sama Yàlla, sama Yàlla, lu tax nga dëddu ma?
GANNAAW NDEKKITE LA
Yeen
dal yeena ñakk xel, te sen xol yeexa gëm li yonent yi yégle woom!
Xana du Krist di Almasi bi dafa waroon daj coono te dugg ci ndamam?
Báyyil di weddi te nga gëm (1)
Bi ma nekkee ak
yeen, waxoon naa leen baat yii: Li ñu mbind lépp ci samay mbir ci
Yoonu Musaa ad téerey yonent yi ak ci Sabóor dafa wara am: Fáww Almasi
bi sóon, mu dee te dekki ca ñetteelu fan ba, te it ñuy yégle yépp
ci turam, dale ko ci Yérusalem, ne war nañoo tuub seeni bàkkaar, Yàlla
baal leen. (2)
Xam naa fa ma
bàyyikoo, xam fa ma jëm, waaye yeen xamuleen fa ma bàyyikoo ak fa
ma jëm. Yeen, fii ngeen bawoo, ci suuf, waaye man ci kaw laa jóge.
(3)
Ken mësula yéeg
ci asamaan su dul ki fa jóge, muy Doomu nit ki. Demal te ne samay
mbokk, maa ngi yéeg ca sama Baay biy seen Baay, ca sama Yàlla jiy
seen Yàlla. (4)
Lu tax ngeen jaaxle,
ak lu tax ngeen di xel ñaar ci seen xol?
Na jàmm wàcc ci
yeen. Xolleen samay loxo ak samay tànk, laal leen ma te xam ne, man
mii la; njuuma amul yaram walle ay yax, ni ngeen gise, ma am ko. Li
nga mas gis a tax nga gëm? Ki bégg mooy ki gëm te gisus ma. (5)
Des na tuuti ci
kanam , àddina du ma gisati; waaye yeen dingeen ma gis. Dina dund,
moo tax yeen itam dingeen dund. (6)
BEES BU NEKK
Ni
ma Baay bi yónnee, noonu la leen di yónne, man itam. (1)
Demleen nag sàkk
ay taalibe ci xeet yépp, sóob leen ci ndox ci turu Baay ji, ak Doom
ji, ak Xel mu sell mi. Demleen ci àddina sépp, yégal xebaar bu baax
bi mbindeef yépp. Ku gëm te ñu sóob ko ci dox, dina mucc; ku gëmul,
dees na ko daan. (2)
Buleen sore, waaye
ngen xaar li Baay dige woon, te ma waxoon leen ko. Yaxya ci boppam
moom daa sóob nit ñi ci dox, waaye yeen, dees na leen sóob ci Xel
mu Sell mi fi ak ay fan yu néew. (3)
Bu Xel mu Sell
mi ñëwee ci yeen, dingeen jot káttan, te nekk samay seede ci dëkku
Yérusalem, ca diiwanu Yude ak Samari Yépp, ak ba fa àddina yem. Sol
naa leen Xellu Yàlla mu Sell mi. (4)
Jàngal leen xeet
yi ñu sàmm lépp li ma leen sant; te fáttalikuleen ma ngi ak yeen bés
bu nekk, ba kera àddina di tukki.


text:
Souvenirs and Gifts from Réew yu Bennoo yu Mikronesi
World > Micronesia > Réew yu Bennoo yu Mikronesi
T-Shirts
Caps & Hats
Phone & Tablet Cases
Buttons
Mugs & Drinkware
Mouse Pads
Global Souvenir ShopFind Souvenirs and Gifts from Réew yu Bennoo yu Mikronesi
World > Micronesia > Réew yu Bennoo yu Mikronesi
Réew yu Bennoo yu Mikronesi is the wolof name of Federated States of Micronesia
Other points of interest in wolof language:Duni Virgin Norweej Dottub Bëj-saalum Diiwaanu Kawlax Gaboŋ Bosni Elsinki Beliis Alse Mayoot Diiwaanu Luga Podgorika Stokolm Alegsàndiri Las Palmasu Kanaari gu Mag Talin Alseeri Mongoli Ndakaaru Sofiya


text:
Màbba Jaxu Ba
Mabba Jaxu Ba ci atum 1809 la judd ca nguurug Saalum. Baayam Njógu Ba la tuddoon, Sëriñ bu mag la nekkoon, ci xeetu Tukuloor la juge, soog a tuxu Saalum, ca nguuru Fuuta-Tooro la dekke woon. Yaayi Màbba Jaxu, Jaxu Jéey la tuddoon, Jolof la juddoo ci xeetu Seereer la bokkoon (nekkon Seereer bo "Wolofized" ci baati angale). Mabba Jaxu Ba, Almaami bu Rip la nekkoon, ba atum 1867. Ci at moomu , tase na ak Kumba Ndóof Seen Juuf Buur Siin bi, ci xeex bu nu tudde woon Somb-Cucun ci nguuru Siin, la deewe. Ci xeex bi Lat Joor Ngóon Latiir Jóop ak Alburi Njaay la àndaloon.


text:
Bëj-saalumu Tugal
Bëj-saalumu Tugal ab diwaan la ci goxu Tugal. Tekkib baat bi nak di na faral di indi ay werante, ba tax na am na ay tekki yu bari. Ci lu ëpp da ñuy wax naa Ispaañ, Itaali, Girees, ñooy réew yi ci bokk, daanaka ci lu daj réew yépp yi nekk ci Géej gu Diggu gi. Bëj-saalumu Faraas ci lu bari da ñu ko ciy boole.
Tekkeem gu séwógaraafi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci séwógaraafi da ñu naa Bëj-saalumu Tugal mooy xaaj bi gën a féete Bëj-saalum ci goxu bi; bii tekki nak da fa ajoo, ba tax na sax amuli pegg yu leer. Càllaleeb doj bu Alpi moom la ñuy téewee ni ab pegg buy seddatle Itaali ak li des ci Tugal, doon liy xaajatle ñaaru Tugal yi


text:
Albert Einstein
Albert Einstein (juddoo Ulma (Almaañ) ci atum 1879, faatoo Princeton (Diiwaan yu Bennoo yu Amerig) ci 1955) doonoon na ab boroom xam-xamu jëmm, xaymakat, xetlukat bu waa Almaañ bu jëloon réewu gu waa Suwis, te mujje ca Diiwaan yu Bennoo yu Amerig.
Lu weesu doon gi mu doonoon kenn ci jëmmkat ak xaymakat yi gën a siiw ci àdduna bi ci taariixu xam-xam, doonoon na xalaatkat, ku bari yëggu-yëggu ci yeneen fànn (tambalee ca xeltu ba ci politig). Boole nañu ko ci gëstukat yi gën a màgg ci xarnub XX.
Bokk na ci li ko gën a siiwal gisiin wi mu def te duppe ko gisiinuw ajoo. Dugal na it loxoom ci li jëmale-kanam doolerandub kàttan-ferñent, doolerandug tekkaaral, añse.
Jotoon na Neexalub Nobel ci jëmm ci atum 1921
Dundam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Albert Einstein Ulma la juddoo ca Almaañ aji juram ju gòor mooy Hermann Einstein, doonoon booroom këru liggeéyukaay bu doon defar ay wuutuloxo yu mbëj, Pauline Koch doonoon aji juram ju jigéen.


text:
Jàngoroy Ebola
Jàngoroy Ebola ñu gënoon koo xamee ci Jàngoroy yaram-wu-tàng ju Ebola jenn xeetu jangoro la juy dal nit walla yenn bàyyima yi te doomu-jàngoro bu ebola di ko joxe. Xàmmeekaayu jangoro ji mi ngi tàmbalee feeñ ci diggante ñaari fan ba ñetti ayubés ginnaaw bi la doomu-jàngoro bi duggee, ngay ame yaram-wu-tàng, put guy metti, sidit yuy metti ak bopp buy metti. Ginnaw feeñte yu njëkk yii, naka-jekk, yi ciy topp ñooy, xel-muy-teey, waccu ak biir-buy-daw. Su ñu àggee fii ci jàngoro ji, ñenn nit ñi dañuy tàmbalee am ay nàcc-nàcc yu man a nekk ci biir yaram wi walla ci biti. Repp gee dee ci nit ñi ko amee dina àgg ci dayoo bu réy.
Jàngoro ji manees na koo jël ci boo laalee dereet walla wal-walaan yu yaramu ab bàyyima (golo walla njugup) walla nit ñu ko am. Ba tay jii jàppees na ne maneesul a wàllante jàngoro ji jaare ko ci ngelaw li ci ab barab.
Ginnaaw bi ko kenn nit jële, jàngoro ji man naa tas jaare ci moom. Ñi ko ame ba wér ci man nañoo wéy di ko man a wàllaate ñaari weer ginnaaw seenug wér jaare ko c seen manniwa.
Amagul genn xeetu pac gu wór gees xam ngir fac njangoroy Ebola. Xeetug pac gi gën a jàppandi ci jamono jii mooy di leen jeem a naanloo ndox mu doy (di ndox mu am tuuti suukar ak xorom) walla ñu leen di sol ay wal-walaan. Jàngoro ji ju man a rayaate la, lu ci ëpp ci 50% (juroom-fukk ci téeméer) ba 70% (juroom-ñeent-fukk ci téeméer) ci ñi muy dal ci dee lañuy mujjee. Jangoroy yaram-wu-tàng ju Ebola ñoo ngi ko njëkkeen gis ca Sudaan ak ca Kongóo. Naka-jekk njàngoro ji dafa daan faral di yem rek ci yenn barab yu ndaw yu beru ci yenn réewi Afrig yu ron-sahara yi. Ci atum 1976 (di at mi ñu ko njëkkee gis) ba 2013, lu néew 1 000 nit ci at mu nekk daan nañ ko jël. Wàllante gi gën a réy gu Ebola moo ngi ame ci ndoorteelu 2014 te barab yi mu gën a tasee ñooy réew yu Gine, Siraa Leyoon, Libeeria a Niseeria. Ci oktoobar 2014 jappees na ne lu mat 10 000 nit jot nañu koo am.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Ebola Virus Haemorrhagic Fever - Proceedings of an International Colloquium on Ebola Virus Infection and Other Haemorrhagic Fevers held in Antwerp, Belgium, 6-8 December, 1977
- Questions and Answers about Ebola Hemorrhagic Fever - Center for Disease Control (CDC), retrieved 10 July 2006
- www.healthocrates.com - Articolo sulla febbre emorragica dell'Ebola


text:
Jëfandikukat:Ibou
wolof: Sama tur mooy Ibrahima fall, ibou di sama dakkantal. Am 24 at. Ci samag dund gu dëggu damay jàng daara-ju-kawe ju Padova ca Itaali . Xibaar laay topp. Venezia (Itaali) laa dëkk am na 6 at.
Ci 2007 bii laa tambalee jang wolof. Mooy làkk bi ma gënn a neex. Ci 2007 bi itam laa bindu ci Wikipedia tambalee cëru ci liggéey bi. Ab yorkat laa.
li ëpp ci li may jàng mooy téere taariix, roman, taalif ak xeltu. Téere bi ma njëkk a jàng mooy "nations négres et cultures" "Reewi ñu ñuul ak cosaan" bu Seex Anta Joob. Bindkat bi ma gënn a neex mooy Paulo Coelho di ab waa beresil.
Taggat-yaram bi ma gën a neex mooy futbòl.
English: My name is fall ibrahima, i stady automation in the university of padova in italy. I live in venice. I started to contribute in wikipedia in 2007. I am administrator in wikipedia wolof and wiktionary. i translate the mediawiki interface into wolof.


text:
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
. nager v. féey : Maa ngiy jàng féey. J’apprends à nager.
. nain n. tungune bi : Tungune baa ngiy fecc. Le nain est en train de danser.
. naître v. juddu : Ban at nga juddu ? En quelle année es-tu né ?
. natte n. basaŋ gi, ndés mi : Lal naa ndés mi. J’ai étendu la natte.
. nausée (avoir la) n. xel muy teey : Sama xel dafay teey. J’ai la nausée.
. nécessairement adv. fàww : Fàww ma jàng wolof ! Je dois nécessairement apprendre le wolof!
. nécessiteux n. miskin mi : Sarax naa ay miskin. J’ai fait l’aumône aux nécessiteux.
. négligent adj. sàggan. Danga sàggan ci sa liggéey. Tu es intelligent au travail.
. nerf n. siddit gi : Samay siddit dañuy metti. J’ai mal aux nerfs.
. nettoyer v. fomp : Damay fomp taabal bi. Je nettoie la table.
. neveu n. jarbat bi : Samay jarbaat dañu yendusi. Mes neveux sont venus passer la journée.
. nez n. bakkan bi : Sama bakkan dafay sottiku. J’ai le nez qui coule.
. nid n. tàgg mi : Picc yaa ngi ci seen tàgg. Les oiseaux sont dans leur nid.
. nier v. weddi : Sama nijaay weddi na li ma ko waxoon. Mon oncle a nié ce que je lui avais dit.
. niveler v. maasale : Maa ngiy maasale suuf si. Je nivèle le sable.
. noir adj. ñuul : Sofi jënd na robb bu ñuul. Sophie a acheté une robe noire.
. noircir v. ñuulal : Damay ñuula samay kawar. Je noircis mes cheveux.
. nom n. tur wi : Xamuma sa tur. Je ne connais pas ton nom.
. nombreux adj. bare, bari : Gan yi bare nañu ci dëkk bi. Les étrangers sont nombreux dans la ville.
. nombril n. jumbax bi : Sama jumbax dafa rëy. J’ai un gros nombril.
. nord n. bëj-gànnaar gi. Sunu kër mu ngi féete bëj-gànnaar gi. Notre maison est située au nord.
. nostalgie n. namm : Dama namm sama doom. J’ai la nostalgie de mon fils.
. nourriture n. ñam wi, lekk gi, dund bi : Yaay togg ñam wi. C’est toi qui prépares la nourriture.
. nouveau, nouvelle adj. bees : Tabax naa kër gu bees. J’ai construit une nouvelle maison.
. noyer v. lab : Mool yi lab nañu ci géej gi. Les pêcheurs se sont noyés dans la mer.
. nuage n. niir wi, xiin wi : Xiin waa ngiy jàll. Les nuages passent.
. nuit n. guddi gi : Ci guddi laay tukki. C’est la nuit que je voyage.
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
Le Petit Wolof est un dictionnaire vivant. Revenez le voir souvent !


text:
Duni Kanaari
Duni Kanaari yi (ci wu-ispaañ Islas Canarias) ay dun lañu yu bokk ci goxu Afrig, féete ci bëj-gànnaar-sowwu Afrig nekk ci mbàmbulaanu Atlas, te bokk ci réewum Ispaañ. Ñoo ngo ko Séddale ci ñaari tund Santa Cruz gu Tenerif ak Las Palmas.
Gongikubaat[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Turu duni Kanaari ngi jëlee turam ci latin Canariae Insulae (duni xaj yi); tur wi ci Kanaari gu Mag rekk lees ko doon jëfandikoo ("Canaria Insula"). Di bàyyikoo ci xaji àll yu mag ("canes") yu nemmeekukat yu njëkk yi wuññi woon ca dun ba.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- (es) Nguurug Kanaari
- (es) Péncum réew mu Kanaari


text:
1:1 Man Piyeer, ndawul Yeesu Kirist, maa leen di bind, yéen doxandéem yi tasaaroo ci diiwaani Pont, Galasi, Kapados, Asi ak Bitini. Yàlla Baay bi tànn na leen,
1:2 ci li mu leen xam bu jiitu, te sédde leen boppam ci jëfu Xel mu Sell mi, ngir ngeen déggal ko, te seen xol laab ndax deretu Yeesu Kirist. Na leen Yàlla dollil yiw ak jàmm.
1:3 Cant ñeel na Yàlla, Baayu sunu Boroom Yeesu Kirist! Moo nu judduwaatal ci yërmandeem ju bare, ba may nu yaakaar ju sax ndax ndekkitel Yeesu Kirist.
1:4 Sédd na leen cér bu dul yàqu, du gàkk te du seey mukk, dencal leen ko ci asamaan,
1:5 yéen ñi muy aar ci dooleem, sukkandikoo ci ngëm, di leen nége mucc, gi mu nar a feeñal bés bu mujj ba.
1:6 Yéena ngi bég bu baax ci biir yaakaar jooju, doonte sax, su waree am, yéena ngi dékku tiis ab diir, ci seen jànkoonte ak nattu yu wuute.
1:7 Xam ne nattu yooyu dinañu sellal seen ngëm, ni safara di setale wurus, fekk wurus luy wéy la, te ngëm a ko gën fuuf. Noonu seen ngëm dina yelloo cant, ndam ak màgg, bés bu Yeesu Kirist feeñee.
1:8 Musuleen koo gis waaye bëgg ngeen ko, gisuleen ko waaye gëm ngeen ko te am mbég mu xel dajul, mu fees dell ak ndam,
1:9 di jot muj gi ngëm séentu, maanaam muccu xol.
1:10 Naka mucc googu nag, yonent yi xamle yiw, wi ngeen naroon a joti, seet nañu ko te gëstu ko.
1:11 Bi Xelum Kirist, mi nekkoon ci ñoom, seedee lu jiitu coonoy Kirist ak ndam la cay topp, jéem nañoo takk, kañ ak nan lay ame.
1:12 Waaye Yàlla xamal na leen ne, moomuñu woon kàddu googu ñu wax, waaye yéena ko moom. Te mooy kàddu gi ngeen dégg ci gémmiñu ñi leen doon jottali xebaar bu baax bi, ci dooley Xel mu Sell, mi Yàlla yónnee asamaan; malaaka yi sax bëgg nañoo gëstu yëf yii.
1:13 Kon fagaruleen ci seeni xalaat te maandu, di wékk seen yaakaar jépp ci yiw, wi leen Yàlla di jagleel bés bu Yeesu Kirist di feeñ.
1:14 Gannaaw gaayi Yàlla yu koy déggal ngeen, buleen toppati bëgg-bëgg, yi ngeen toppoon, bi ngeen xamagul Yàlla.
1:15 Waaye na seen dund gépp sell, ni Yàlla mi leen woo selle.
1:16 Ndaxte Mbind mi nee na: «Sell-leen, ndaxte ku sell laa.»
1:17 Gannaaw nag Yàlla, mi ngeen di wooye Baay, mooy àtte jëfi ñépp te du gënale kenn, saxleen ci ragal ko diirub seen ngan ci àddina.
1:18 Xam ngeen ne, Yàlla jot na leen ci seen dund gu tekkiwul dara, gi maam ya nekkoon; te jotuleen ak yu deme ni xaalis mbaa wurus yuy wéy,
1:19 waaye ci deretu Kirist ju tedd ji, mel ni mbote mu sikkul te wàññikuwul.
1:20 Yàlla xamoon na ko, ba àddina sosoogul, waaye léegi ci mujug jamono feeñal na ko ndax yéen
1:21 ñi jaar ci moom, gëm Yàlla. Te Yàlla dekkal na ko, sol ko ndam, ngir ngeen wékk seen ngëm ak seen yaakaar ci Yàlla.
1:22 Kon nag gannaaw déggal ngeen dëgg gi, ba sellal seeni xol te am mbëggeel gu dëggu, bëgganteleen mbëggeel gu tar ak seen xol bépp.
1:23 Ndaxte du ci jiwu wuy yàqu ngeen judduwaate, waaye ci jiwu wu sax, maanaam kàddug Yàlla giy dund tey sax.
1:24 Ndaxte:«Nit ñax la,ndamam di tóor-tóor kese;ñax day wow, tóor-tóor ruus,waaye kàddug Boroom bi day sax ba fàww.»
1:25 Te kàddu googu mooy xebaar bu baax, bi ñu leen doon yégal.
2:1 Kon nag dëdduleen gépp coxor, gépp njublaŋ, naaféq, kiñaan ak jëw.
2:2 Gannaaw ay liir ngeen yuy door a juddu te mos ci mbaaxug Boroom bi, nàmpleen ci meew mu sell, miy dundal seen xol, ba màgg ci biir muccu Yàlla.
2:4 Kon nag ñëwleen ci moom; nit ñi bañ nañu ko, waaye Yàlla fal na ko te teral ko. Mi ngi mel ni doju tabax, waaye doj wuy dund la,
2:5 te yéena ngi mel niy doj yuy dund yu Yàllay defare dëkkukaayam. Noonu ay saraxalekat yu sell ngeen, ngir jébbal ko ay sarax yu ngeen tibbe ci seen xol te neex ko ndax Yeesu Kirist.
2:6 Looloo tax bind nañu:«Maa ngi samp fi ci Siyon doju koñ.Doj wu tedd la, wu ma tànn;ku gëm ci moom, sa yaakaar du tas mukk.»
2:7 Kon nag yéen ñi gëm am ngeen cér ci teraangaam. Waaye naka ñi gëmul:«Doj wa tabaxkat ya sànni,mujj na di doju koñ.»
2:8 Te it:«Doj la wuy fél nit,di xeer wu koy fakkastal.» Dañu cee fakkastalu, ndaxte gëmuñu kàddug Yàlla, te loolu la Yàlla dogal ci ñoom.
2:9 Waaye yéen xeet wu Yàlla tànn ngeen, di askanu saraxalekati Buur Yàlla, askan wu sell ngeen, di mbooloom Yàlla, ngir ngeen yégle ngëneelam, moom mi leen woo, ba génne leen lëndëm gi, tàbbal leen ci leeram gu yéeme gi.
2:10 Démb nekkuleen woon ci dara, waaye tey mbooloom Yàlla ngeen; booba jotuleen woon yërmandeem, waaye léegi jot ngeen ko.
2:11 Samay xarit, yéen ñiy ay gan ak ay doxandéem ci àddina si, maa ngi leen di dénk lii: dëdduleen bànneexi bakkan yiy xeex ak xol.
2:12 Na seen dundin rafet ci biir xeeti àddina, kon doonte ñu di leen sosal ay ñaawteef, dinañu gis seeni jëf yu rafet bay màggal Yàlla, bés bu leen feeñoo.
2:13 Na seen nangub Boroom bi tax, ngeen déggal képp kuy kilifa, muy buur ba gën a kawe,
2:14 mbaa jawriñ yu mu yebal, ngir ñu yar ñiy def lu bon, te teral ñiy def lu baax.
2:15 Ndaxte noonu la coobareg Yàlla tëdde, maanaam ngeen sax ci def lu baax, ba wedamloo jayil yi xamul dara.
2:16 Li leen Yàlla goreel nag, bu mu tax ngeen mbubboo ko, bay def lu bon, waaye ngeen gën a feddali seen jaamu Yàlla.
2:17 Teral-leen ñépp, bëgg kureelu bokk yi, ngeen ragal Yàlla te teral buur bi.
2:18 Yéen jaam yi déggal-leen seeni sang ak wegeel gu mat sëkk, waxuma ñi baax te lewet rekk, waaye sax ñu wex ñi.
2:19 Ndaxte su ngeen dékkoo tiis, di sonn ci lu dul yoon ndax seen ànd ak Yàlla, loolu lu rafet la.
2:20 Su ngeen tooñee te muñ i pes, luy pey gi? Waaye su ñu leen fitnaalee ci def lu baax te ngeen muñ ko, jëf ju rafet la fa kanam Yàlla.
2:21 Ndaxte ci loolu la leen Yàlla woo, ndaxte Kirist itam sonn na ngir yéen, teg fi seen kanam royukaay, ngir ngeen jaar ciy tànkam.
2:22 «Musul a def bàkkaar,te jenn waxu njublaŋ musul a génn ci gémmiñam.»
2:23 Saaga nañu ko te feyyuwul, fitnaal nañu ko te tëkkuwul, waaye mu dénk boppam Ki yor àtte bu dëgg bi.
2:24 Gàddu na moom ci boppam sunuy bàkkaar ca bant, ba ñu ko daajoon, ngir nu tàggook bàkkaar, sóobu ci dund gu jub; ndax ay gaañu-gaañoom may na nu ag wér.
2:25 Ndaxte yéena ngi réeroon niy xar, waaye léegi dellusi ngeen ci sàmm, biy aar seeni xol.
3:1 Yéen itam jigéen ñi, na ku nekk nangul sa jëkkër. Noonu su amee góor gu gëmul kàddug Yàlla, te gis jabaram di dund dund gu sell, boole ci weg ko, loolu dina ko gindi ci lu àndul ak wax.
3:3 Bu seen taar aju ci col, maanaam ay létt, wurus mbaa yére yu rafet,
3:4 waaye nay taar bu sax bu nekk ci biir, di xol bu nooy te dal, ndax loolu lu takku la fa Yàlla.
3:5 Ndaxte jigéeni démb yu sell, ya gëmoon Yàlla, loolu moo doon seen taar; nanguloon nañu seen jëkkër,
3:6 ni Saarata déggale woon Ibraayma, ba daan ko wooye «Sang bi.» Yéen nag, su ngeen dee def lu baax te bañ cee boole genn njàqare, kon mel na ni Saarataa leen jaboote.
3:7 Te yéen itam góor ñi, na ku nekk ci yéen am xel, ci ni ngay ànde ak sa jabar, xam ne àndandoo ju la gën a néew doole la. Joxleen ko teraanga ju mat, ndax yéena yem cér ci yiwu Yàlla, wi nu ubbil buntu dund gu dul jeex. Noonu dara du man a yàq seeni ñaan.
3:8 Kon nag bokkleen xalaat, bokkleen i tiis, bëgganteleen, yërëmante te woyof.
3:9 Ku la def lu bon mbaa mu saaga la, bul feyyu, waaye ñaanal ko lu baax; ndaxte ci loolu la leen Yàlla woo, ngir barkeel leen.
3:10 Ndaxte:«Ku bëgg a am dund gu naatte fekke bés yu rafet,na jàpp làmmiñam ci lu bon,sàmm gémmiñam ci fen.
3:11 Na dëddu lu bon, tey def lu baax,na xënte jàmm te sax ci.
3:12 Ndax Boroom baa ngi xool ñi jub bëti yërmande,di ubbi ay noppam ci seeni ñaan,waaye dàq ñiy def lu bon.»
3:13 Te it kan moo leen di sonal, su ngeen góor-góorloo ci def lu baax?
3:14 Doonte ñu di leen fitnaal sax ci def lu jub, ñu barkeel ngeen. Buleen tiit nag ndax seeni xëbal, mbaa ngeen di ci am njàqare.
3:15 Waaye màggal-leen Kirist Boroom bi ci seeni xol, te jekk ngir tontu ku lay laaj ci seen yaakaar ji ngeen am;
3:16 waaye na tont gi lewet te ànd ak wegeel. Àndleen ak xel mu dal; noonu ñi leen di sikkal ndax seen dund gu rafet ci gëm Kirist, dinañu rus ci seeni sos.
3:17 Ñu fitnaal la ndax jëf ju baax, su dee mooy coobareg Yàlla, moo gën ñu fitnaal la ndax jëf ju bon.
3:18 Ndaxte Kirist ci boppam dee na benn yoon ba fàww, ngir dindi bàkkaar yi, moom mi jub ngir ñi jubadi, ngir yóbbu leen fa Yàlla; dee na ci jëmm, waaye dundaat na ci xel.
3:19 Ci biir xel moomu la yégaleji ndamam ca ruu ya Yàlla tëj kaso;
3:20 maanaam ña weddi woon ca jamonoy Nóoyin, fekk Yàlla muñaloon na leen diir bu yàgg, dajeek Nóoyin doon yett gaal ga. Ñu néew, maanaam limub juróom-ñett, dugg nañu ca gaal ga, jaar ca ndox ma, ba mucc.
3:21 Loolu misaal la tey, ci li ñu nuy sóob ci ndox, te nu mucc; waxuma laabal sobe si taq ci yaram, waaye wuyu Yàlla ak xel mu dal. Li nu may mucc googu, mooy ndekkitel Yeesu Kirist,
3:22 mi yéeg asamaan, toog fa ndeyjooru Yàlla, mu tiim malaaka yi, boroom sañ-sañ yi ak boroom doole yépp.
4:1 Gannaaw Kirist nag sonn na ci yaramam, gànnaayooleen xelam moomu, ndaxte ku sonn ci yaramam, tàggoo na ak bàkkaar.
4:2 Noonu diir bi ko dese ci kaw suuf, dëddu na bànneexi bakkan, jublu ci coobareg Yàlla.
4:3 Ndaxte àndoon ngeen démb ci xalaati ñi xamul Yàlla, di dund ciy ñaawteef ak topp seen bakkan, di màndi ak a xawaare, di xér ci biiñ ak a jaamu ay xërëm yu araam, waaye na fi yem nag.
4:4 Ñiy jëfe noonu waaru nañu, ba di leen sosal, ci li ngeen àndul ak ñoom, sóobu ci seeni moy yu dul jeex,
4:5 waaye dinañu mas a teew fa kanam Ki nar a àtte ñiy dund ak ñi dee.
4:6 Looloo waral it ñu jottali xebaar bu baax ndee, ya fekke woon jamonoy Nóoyin jooju, ngir ñu dunde Yàlla ci seen xel, doonte sax nit ñaa ngi leen daan fitnaal ci àddina.
4:7 Te itam muju lépp jegesi na; nangeen maandu te foog, ba man a ñaan ci Yàlla.
4:8 Li gën a am solo mooy, ngeen bëggante mbëggeel gu tar, ndax mbëggeel day suul bàkkaar yu bare.
4:9 Ganalanteleen ci lu àndul ak njàmbat.
4:10 Te lu la Yàlla jagleel kenn ku nekk ci yéen, nanga ko bokk ak ñépp ni jawriñ ju jub, ci séddale yiwu Yàlla wu yaatu.
4:11 Kuy jottali kàddug Yàlla, na mel ni Yàllaay wax. Kuy jëf it, na jëfe dooley Yàlla, ngir turu Yàlla màgg ci lépp jaar ci Yeesu Kirist, mi yelloo ndam ak kàttan ba fàww. Amiin.
4:12 Yéen samay xarit, ci mbirum nattu bu tànge ni daay, bi dal ci seen kaw, bumu leen jaaxal, ba ngeen teg ko ni lu xel dajul.
4:13 Waaye bégleen ci cér, boobu ngeen am ci coonoy Kirist, ngir bés bu ndamam di feeñ, ngeen bég ak mbég mu ëpp xel.
4:14 Su ñu leen jànnee sax ci turu Kirist, xamleen ne ñu barkeel ngeen, ndax Xelum Yàllaa ngi ci yéen, di firndeel seen ndamu ëllëg.
4:15 Buñu sonal kenn ci yéen ci li mu rey nit walla mu sàcc, mbaa def lu bon, walla dugg ci lu yoonam nekkul.
4:16 Waaye ku ñu sonal ndax waayu Kirist nga, bu ci rus, waaye nga màggal Yàlla ci tur woowu.
4:17 Ndaxte àpp bi jot na, àtte baa ngi tàmbalee ci nun waa kër Yàlla. Te su tàmbalee ci nun nag, luy muju ñi weddi xebaaru Yàlla?
4:18 Te:«Su muccu ki jub jafee,luy doon muju ki weddi te dëng?»
4:19 Kon nag ñi tegoo fitna ci coobareg Yàlla, nañu sax ci def lu baax, dénk seen bopp Yàlla, miy Bindkat biy sàmm kóllëre.
5:1 Kon yéen njiit yi, maa ngi leen di dénk, man miy njiit ni yéen, man mi seede coonoy Kirist te am cér ci ndam li nar a feeñ.
5:2 Lii laa leen di ñaan: sàmmleen géttug Yàlla, gi mu leen dénk, di ko wottu, waxuma ci sañul-bañ, waaye di surgay Yàlla ci xol bu tàlli; ngeen def ko ak xol bu laab te bañ cee séentu alal.
5:3 Buleen noot ñi leen Yàlla dénk, waaye ngeen nekk ay royukaay fi kanam jur gi.
5:4 Noonu waxtu wu Boroom gétt gi feeñee, dina leen jagleel kaalag ndam guy sax ba fàww.
5:5 Noonu itam yéen ndaw ñi, nangeen déggal mag ñi. Te yéen ñépp, solooleen woyof ci seen biir, ndaxte:«Yàlla day dàq ñi réy,di yiwal ñi woyof.»
5:6 Suufeel-leen seen bopp kon ci ron loxob Yàlla bu am kàttan, ngir mu yékkati leen ci jamono ju ko soob.
5:7 Te ngeen yenniku ci kawam seen njàqare jépp, ndax ku leen ñeewante la.
5:8 Maanduleen te foog, ndax seen noon Seytaane mu ngi wër, ni gaynde guy yëmmu, di rëbb ku mu yàpp.
5:9 Jànkoonteleen ak moom ci biir ngëm gu takku, xam ne kureelu bokk yi ci àddina yépp, ñu ngi daj ay fitna ni yéen.
5:10 Te Yàlla mi jagoo yiw wépp te woo leen ci darajay Kirist, ngir ngeen bokk ci ndamam li sax, gannaaw bi ngeen yendoo bëccëgu tiis, dina leen yeesalaat, di leen dëgëral ak a dooleel, ba ngeen sampu.
5:11 Na Yàlla yelloo màgg ba fàww. Amiin.
5:12 Bind naa leen ci lu gàtt ci ndimbalu Silwan, mi ma jàpp ni sama mbokk mu takku. Dénk naa leen, di leen seedeel ne, lii mooy yiwu Yàlla dëgg; kon nag saxleen ci.
5:13 Mbooloo mi nekk ci dëkk bi ñuy wax Babilon te Yàlla tànn ko ni yéen, moo di leen nuyu, ñoom ak Màrk sama doomu diine.
5:14 Nuyoonteleen ak saafoonte yu sell. Na jàmm ñeel képp ku gëm Kirist.


text:
LESOŊ 2
An refu Roog?
1. Xar taxu i mbar o mbaɗoox a Roog?
Roog fa ndigil fee saku fop. Jegee mberaand fo paagandoong. (A Kim a tedu ke 90:2) O nan o felu le refna kam Biibal fee no ten a hatu. (1 Timote 1:11) Ten soom i mbaru o mbaɗoox yaam ten saku in.
2. Nam Roog a nandu?
O leng no wiin we mosee ga a Roog yaam Yiif oo, maanaam o ñoow um nandee fo o ñoow in fo fop ke na ñoowaa took lanq ke. (Saŋ 1:18; 4:24) Ndaa koy i mbaaga and ciko ke ten no ƭeetaa ke ta sakna. I ƭeetangaa no ñaamel mayu ke njegna too a mbel xan i nga ee ke ta sakna fop kaa tektaa yee a fexa in a paax too a jega sago. Ne asamaan fee a yaajitna kaa laltaa yee a jega doole.
I mbaaga itam moƴ o and ciko ke Roog yaa i njangaa Biibal fee. No misaal kaa layaa in ke Roog a bugna fo ke ta bugeerna, ne ta fi’taa fo wiin we fo ne ta ñaaƴnitaa bo tig a xewna.
3. Ndax Roog a jega gon?
Yeesu a laya yee: “Faap in fee na asamaan, yaasam gon of a tedleel.” (Mace 6:9) A soƥangaa sax ee Roog a maya ne ta xoyteel, gon leng kut a jegu. Ndaa ne lak ke fop a laytan fogree. Na seereer “Yexowa” a layeel. Ndaa a jega wiin waa na layaa “Yahweh.”
Gon le Roog kaa softeel na Biibal a mayu fo o Yaal oxe mbaat Roog. Ndaa ye Biibal fee a bindeena, gon le Roog a reeƭa teen kaa fadna a caf 7 000. Yeesu a andnoora gon le Roog ye ta jangnoogna wiin we kaa jofna na Roog.
4. Ndax Yexowa a yega in?
Ndax naqad ke na njegaa na adna fee fop kaa laltaa yee Yexowa yegee a in? A jega wiin waa mboogna yee Roog na tegaa in naqad ndax a ɗeetlooxa in, ndaa keene refee ndigil.
Roog a ci’a in sañ-sañ ndax i ngebooxannaa a qoox in. Ndax refee kaa felna i njiriiñoor sañ-sañ fee Roog a ci’na in ndax mbaɗooxin? (Yosuwe 24:15) Ndaa a jega wiin mayu waa andoona yee ke moƴanna den ten refu fi’aa tig ponu o kend den, keene taxu boo naqad a may. Yexowa bugee njofaƭar nand neene.
Yexowa a refa Roog faa yegna in. A buga o ñoow in a fel. Ndiiki ta watin meen naqad fo we na ɓisiidaa naqad. Ndaa a jega ke taxna ta xaƴ meen naqad boo ndiiki. Xan i nga’in no Lesoŋ 8.
5. Nam i mbaagu mattiid a Roog?
Yexowa a buga i matiidin no layaa fo ten na qeɗ. A yega oxuu refna na in. (A Kim a tedu ke 65:3; 145:18) I tooñangaan a pare’a ndax a waasan a in. A anda yee in we ngoorgoorlooxaa ndax mbi ke feluuna a soƥangaa sax ee kaa i mbakaadaa leek-leek. A soƥangaa sax ee baabakaad i ndefu, yaqanee i mbaaga ndef qaariit um.
Ndegam Yexowa saku in, o ten i mbaru moƴ o mbex lakas we. (Mark 12:30) Bo i laltaa o mbeq onqe in na Roog, no moƴaa njang kaa jofna no ten too mbi’aa ke ta bugna, xan i moƴ o mat a Roog.


text:
Dibi dibi rekk, Ismaël lô
Ismaël Lô Dibi dibi rekk Am Bm Am F Am Dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk Dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk Am Bm Yaa ngi dëgërlu wantee mënoo ko Am Bul soob bayil ñu jeli ko Bm Yaa ngi nuroo bale bu ñu taxawal Am Aa ndax yow lekkatoo Bm Yaa ngi bëgga de ndax yow naanatoo Am Bul soob bayil ñu jeli ko Em Am Ndax moo lay maajlo Dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk Dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk Am Bm Ay nit ñoom buñu bëggante Am Xamal loo ciy wax Bm Ñoom maamboy seen taar weesu na Am Waye tey lañu gëna bëggante Am Bm L'amour porte ton coeur Am Nul ne peut s'en passer Em Am Ndax moo lay maajlo Dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk Dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk, aa dibi dibi rekk Am Bm Mbëggeel kenna xamul lu mu doon Am Bm Fula yu bare dexam amatu fi yoon Am Kon mooy kapiteenu boromam Em Am Ndax moo lay maajlo Aa, aa dibi dibi rekk, aa, aa dibi dibi rekk ....Moo lay maajlo.... Traduction de ce texte wolof (une des langues principales parlées au Sénégal): Dibi, dibi.... Tra la la... Tu fais le dur mais tu n'y arrives pas Ne fais pas le malin et laisse nous aller la chercher Tu es comme un passe-lacet parce que tu ne manges plus Tu veux mourir et tu ne bois plus Ne fais pas le malin laisse-nous aller la chercher Car c'est elle qui te fait vivre Les gens qui s'aiment, il faut savoir ce que tu en dis Les parents s'aiment même si leur beauté a fané L'amour... Car c'est lui qui te fait vivre Personne ne sait ce qu'est l'amour Mais l'orgueil n'y contribue pas L'amour est le guide de l'amoureux Car c'est lui qui te fait vivre
Note cette tablature :


text:
Diwaani Main Diwaani Lyrics from Royal Utsav (2008) sung by Pamela Jain. This song is composed by Vaishnavdeva Royal Utsav (2008) movie stars . Royal Utsav (2008) Releases on 2008-01-01.
Lyrics : Diwaani Main Diwaani
Movie : Royal Utsav (2008)
Music Director : Vaishnavdeva
Singers : Pamela Jain
Lyricists : N/A
Genre : N/A
Diwaani Main Diwaani Lyrics
aa aa aa aa..... sun murali ki taan te aayi - (2) lok laaj sab chhod ke - (2) chaahe ho jag mein ruswaayi - (2) naachu main ghungaru baandh ke lok laaj sab chhod ke - (2) teri bholi bholi surat mehbub ali ??? dil mein shor machaaye mitha dard jagaaye - (2) o soniye o soniye tu sun do khaili ajiji u khaili rashidi bamaan - (2) dil madaadam dil madaadam dil madaadam diwaani main diwaani, diwaani main diwaani ishq mein tere jogan ban gayi - (2) diwaani main diwaani, diwaani main diwaani mann ka aangana roop ka darpan - (2) karati hoon arpaan tumako - (2) hone de tu aaj yeh sangam - (2) aa bujha de mann ki pyaas ko karati hoon arpaan tumako - (2) teri pyaari pyaari baatein wasthtaad ali wallhe ?? jaanashabi dil mein shor machaaye mitha dard jagaaye - (2) o soniye o soniye tu sun do khaili ajiji u khaili rashidi bamaan - (2) dil madaadam dil madaadam dil madaadam diwaani main diwaani, diwaani main diwaani ishq mein tere jogan ban gayi - (2) diwaani main diwaani, diwaani main diwaani diwaani diwaani diwaani diwaani main diwaani diwaani diwaani main diwaani dekhu jidhar bas tori suratiya - (2) mohe najar abb aave diwaani main diwaani do khaili ajiji u khaili rashidi bamaan - (2) dil madaadam dil madaadam dil madaadam do khaili ajiji u khaili rashidi bamaan - (2)


text:
Mbëjfepp "électron ci fr" as
wàll-wàllaan la (wàll su ndaw lool) su
xarefulwoon bi bu sëfoo ab
yanu mbëj bu bon(-) bu tollook qe = 1,602 · 10-19
C, te dayoom toll daanaka ci 9,10 · 10−31 kg (ci beneen bennaanu natt di 0,511 MeV/c²), dees na ko wax itam
yan bu njëlbeen walla
wàll-wàllaan wu njëlbeen.
Naka-jekk ab mbëjfepp njunj bees koy jëmmale mooy e-.
Xarefulwoon yi li booloo nekk leen ñooy ab
saal (bi dajale ci biiram ay
feppsaal aki
feppmaandu) aki mbëjfepp yu koy wër. Dayoo mbëjfepp yaa ngi tollook daanaka 1/1836 yu
feppsaal ak yu
feppmaandu). Mbëjfepp yi cër yu cëslaayu lañu ci ne-ne yi, ñooy wàll-wàllaan yi gën a tuuti cib ne-ne ba tax kenn maneesu koo séddalewaat yeneeni cër.
Bii jukki ab
junj rekk la. Man nga cee duggal sa loxo ko ndeem am nga ci xam-xam ci anam yi
Wikipedia taxawal


text:
Seex Anta Jóob
Seex anta jóob a ngi judd ci 29 tabaski ci 1923 ca Jurbel- faatu ci 7 diggi gàmmu ci atum 1986 ca Ndakaaru doonoon ab taariixkat bu di doomi Senegaal. Moo fésal li Afrig, rawati na Afrig gu ñuul gi indi ci xayug àdduna bi. Doonte yenn ci ay yebbeem(thèse), ba tay, am na ñu ko nanguwul rawati na ñenn ci waa Tugal ñi, li ëpp ci li mu bind wér na ñépp.
Waxi Seex Anta ci lu aju ci cosaanul nit
Tëraliin
nit ki ak jëfam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Seex Anta Jóob mi ngi judd ci 29 tabaski ci atum 1923 ca Céytu, ci diiwaanu Jurbel, ci digg Senegaal. Bi mu amee 23 at la dem Pari ngir jàng jëmm ak simi, ba yàgg mu boole ci taariix ak Xam-xami mboolaay yi. Moom gis-gisu boppam la amoon ci lu ñu daa jàngale ca jamono yooyule, naan Afrig amul démb.
Ci 1951 la bind ab yebbi ci yoonalug (direction) Marcel Griaule ca Daara ju kawe ju Paris, mu wax fa ne Isipt gu yàgg ga, ay waa afrig yu ñuul a fa dëkkoon, ni it làkk ak caaday waa Isipt ñoo tas ci Sowwu Afrig. Donte ay ustaasam nanguwuñu yooyule gisiin, waaye ni ko Doué Gnonsoa waxe, juroon na ay yëngu-yëngu yu bari bi mu ko defee téere, duppee ko Réewi ñu ñuul ñi ak caada, boobu téere bi mu siiwal ci 1954. Ci 1960 la mujj jot ay lijaasaam. Ci jenn jamono ji muy wéy di tàggatu ci jëmmug saal ca Faraas. xam-xamam màccoon na jëm ci fànn yu bari.
Dafa sukkandikuwoon ci bindkati waa geres yu yàgg yooyule di Herodote ak Strabon ngir topp te wéral gisiinam woowu (gisiin:théorie) naan waa Isipt yu yàgg ya ak waa afrig ñu ñuul ñi benn lañu ci jëmm (seen melow der, melokaanu kawar, wu bakkan ak wuy tuñ). Bi mu xoole xoolaat xibaar yi mu am, la ni caadaay waa Isipt, caadaay ku «ñuul» la. Ci wàllu làkk, mu gis ne wolof ak làkku waa Isipt yu yàgg ya ñoo bokki maam.
Ci atum 1970, Seex anta bokk ci mbooloom xam-xam, ci ndigalu UNESCO, miy war a bind ab téere ci taariix bu matale bu Afrig. Ci li ñeel mbindum boobule téere, la bokk ca ndajeem réew yi ca Xaayra, mu fay méngale gëstuwiinam ak ay ngérteem ak yeneen boroom xam-xam yi ci àdduna bépp te seen xam-xam ñeel wàll wi. Bi ndaje moomu weesoo lañu ko féetale xaaj bu mu war a bind ci cosaanu waa Isipt yu yàgg ya. Saxal gu mujj (rapport final) gu moomule ndaje fésal na dëppoo ga amoon ci diggante boroom xam-xam ya, ba mu des kenn, ci li Seex Anta Joob ak Théophil Obenga indi woon, ñeel nuroog caada gi nekk ci diggante Isipt gu yàgg ga ak Afrig gu ñuul gi. Ci noonu Ustaas (professeur) Jean Vercoutter biral yii kàddu: «Isipt waa Afrig la woon ci mbindiinam ak ci xalaatiinam». Ustaas Leclant it gis wenn melokaan wi ci seen jikko ak xalaatiin. Waaye ba tay jii, yenn boroom xam-xam yi dañoo jàpp ne ca Isipt ñu ñuul rekk a fa dëkkoon ba bés bi ñuy ñàkk séenug tembte, ñeneen ñi jàpp ne am njaxas a fa nekkoon, maanaam ay xeet yu bari.
Ci geneen fànn, mu dugg ci politig ci 1947, di xeex ngir tembteg Afrig ak bennoog Réewi Afrig yi.
Seex Anta Joob a ngi génn àdduna ci Ndakaaru ci diggi gamu 1986. Jàppe woon nañu ko niki bindkatu waa Afrig bi gën a ràññeeku ci XXu xarnu bi.
Ay Gisiinam ci taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Seex Anta Joob ci téere bi mu mujj a bind, laata génnug àddunaam, la dajale ngertey liggéeyam yépp, di ci gaaral gisiinu taariix wi mu def, di ci tontu it taariixat yi koy ŋaññ.
Ni xayug ku ñuul jiitoo[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Seex Anta gisoon na ne nit ki njëkk Afrig la fekk-baax, mi ngi feeñ ci li wër barabi gëweelu Afrig gi, ci diiwaanu Laamaar yu Mag yi. Su nit njëlbéenoo Afrig, kon ci gisiinam, Seex Anta, gis ne feñtey xay yi njëkk, Afrig rekk la war a man a ame. Kon, Afrig du rekk am na démb, waaye xayam mooy gi njëkk. Ni ko Nathalie Michalon waxe, nit a ngi juddoo Afrig, fa la ag xereñam dooree, mu juge fa dem ci yeneen diiwaan yi. Ci Afrig la nit tàmbalee sàkkiy jumtukaay, samp kër, di bay di togg, añs.
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Jëfu Seex Anta Joob ci ankhonline.com.
- Degglu Seex Anta Joob ci cesaire.org.
- dalub Africamaat
- Ab jangat ci Joob ak Senghor gu Buubakar Bori Joob.
- Seex Anta Joob, ki delloo nit ku ñuul gëddam, ci Le Monde Diplomatique
- Yebbiy Seex Anta Joob, liggéeyub Djibril Samb
- Seex Anta Joob ca Guwaadalup


text:
Ey yow, Comrade!
Yaa doon ka sigi!
Judubaax!
Soopa Mbaax
Yaroo manduteek ité gu jara settoo
Lamboo teey ak teegin!
Dundée cofeel ak teraanga!
Xam sa waréef te def kook pastéef gu mut sék!
Ey yow Camrade!
Dun la faate muka ci suńu xol!
Ci suńu xel ak suńu xelaat!
Noteel ak coono doon say mbań ak say mbaeńel!
Ngir jom ak ngoru askan wi
Xeex nga gudéek becég!
Yow mi musula ragal!
Mi musula yoxxi
Mbaa deelu ganaaw!
Ey yow Comrade!
Sa maxaama ak sa njaaraama
Law nańu réew mi mép ba mbitim réew!
Sa taxawaay ci aadaak cosaan
Doon na royukaay gu amul dayo!
Ey Comrade! Ey ńun !
Wéetal nga ńu!
Ndax ku jaaxlewoon ba dawsi ci yow
Nga fompa ay rongońam, nax ko, neehal ko ne ko;
“Bul tiit te bul jaaxle suma raka jéemal – lép dina baax ”
Ndeysaan ! Ebou Madi !
Sa waajur ne nańu
« Foo déka ńu déka fa, ndax foo déka, fóófaa neex ! »
Xalam demoon na be neex
Buum ba daldi daga!
Waay tey jii, fudaat nańu ko)
Te jokkali nańu bóóba wóy
Ba nga ńu jéemantal.
Ey Comrade! Borom xarmbaax ! Borom xarala !
Yaa ngi nii mafńandu sa naar – wu – góor!
Gaacoo sa xeej, saay fita, sa jaasi sa lawarweer ak sa
móxadóm!
Di rëpëtal, di rëpëtal ni Buurba Silla !
Ey Comrade, borom xol bu laab!
Na nga doon suńu njool, ńu di la seetoo
Ndax ńuy bug di taataan ci sa xel mu ńaw mi
Te di root ci sa teen bu dul ŋaca!
Yal nga njegenaayoo yérmaandé suńu Borom
Mu saama sa fit, musal la, nga noopalekook jaama!
Te mey la dunda gu dul jeex!
Sa njaarama waaca na!
Gaace Ngallaama!
Dem nga waay deewuloo!
Artis ba daan aar tiisu askanam!
Cornelius J. Gomez
CONNIE GOMEZ Tel: 7929809/9929809
5 February 2016 marked ten years since Ebou Madi Sillah departed this world.


text:
Wolof (askan)
Wolof genn giir la gu nekk Senegaal. Wolof ñoo ëpp ci waaso yi ci Senegaal. Maami wolof yi Isipt lañu bawoo. Séeréer si, Pël yi, Sooninke yi, Tekuruur yi (Tukuloor), ak Sara yi juge nguuru Bagirmi ca réewum Cadd. Wolof yi ca xeet ya lañu juge. Xeet ya yépp danoo jaxasoo, ca yoonu Imbraatoor gu Ghana, ca dëkk bi nu tuddé Jolof. Wolof mooy ñu bawoo Jolof, Waa-Lof (ay gaa yu juge Lof) walla Waa-Laf (ñoñ Laf), di nekk tay Wolof. Seex Anta Joob, Walaf la doon wax. Noonu la xeetu Wolof judoo. Tur wii nuy wax Jolof, benn Soose bu tundoon Jolof Mbeng moo ko joxoon dëkk ba. Ca cosaan dañu ne Jolof Mbeng ak njabootam ñoo fa njëkkoon a dëkk. Ba noppi Amadu Abuubakar ñëw fa, moom baayam Naaru Murabituun la woon, turam di Abu Bakr Ben Omar, ca cosaan danu daa wax Abu Dardaayi, yaayam Tukuloor la woon, turam di Fatumata Sàll doomu Lam-Tooro (Lamanu Tooro) ca Tekuruur. Amadu, Baayam jenn jàmbaar ju Saraxule moo ko ray, booba nag la Fatumata seeti jeneen jëkër. Amadu bégul woon ci boroom këru nday ju bees ji, lii a taxoon mu dem Waalo. Foofa nag nit ña fa nekk ay Lamani Séeréer yu sant Ngom aki Sàmmkati Pël yu sant Jaw. Laman yi danoo yékkati woon Amadu, ndax dafa baaxoon ba jaaxal dëkk bi, ba far mujj di Buuru Waalo.
Séeréer si ñoo ko tudde Njaajaan Njaay. Bi Amadu agsi ca waalo, ci li mu daan daaw keru yaayam, ñii daan dëkk Waalo ñoo demoon setsi Maysa Waly Joon, buuru Siin ba, ngiir mu leen wax kan mooy Amadu boobu ñu leen jaxal. Buur bi, boroom xam xam la woon, ku mënoon gis yu bare. Maysa Waly ne leen koku Njajaan Njaay la, ci Serer mooy: ku doy war. Fofu la tuuru Njaajan Njaay joge, ak sant bobu di Njaay. Kon Njaay, ci Serer yi la joge. Njaay itam, mooy Gaynde (Gaynde Njaay ca cosaan) te Gaynde mooy buuru àll ba. Da bokk ak turu Jaara ci kallama Mandinke yi, Jaata ci Joola yi. Moo ñu dakkantal Njaayen yi Jaara walla Jaata. Ñu yooree tur yi, dañu kalante.
Waaye ba noppi Njaajaan dañu koo dàqe dëkk ba, ndax daa am ku ko bëggoon a ray. Mu daal di woon daw ba Jolof ca Wolof ya. Njaajaan Njaay dajale woon na Wolof yi ndax ñu gën a am doole, ba man a taxawal Imbraatóor gu Djolof. Wolof yi, Jolof mooy seeni dëkk, waaye ak seeni imbraatoor gi, dañoo demoon dëkk te yor: Waalo, Tekuruur, Kajoor, Bawal, Siin-Saalum, Njarmeew (soog a dëkk Bundu), Ñaani, Wulli, Bambug. Nguur ga gépp Jolof uffoon na ko. Lii moo tax Làkku Wolof mooy làkk wi ñu gën a wax ci Senegaal. Ca atum 1549 la Jolof gu mag ga tas ak Lele Fuli Fak. Nguuri Wolof yépp am seeni buuri bopp: Dammeel ca Kajoor, Teeñ ca Bawal, Baraag ca Waalo, Buurba ca Jolof (Ca Jolof gu mag ga, Buur Fari lañu daa wax). Decce Fu Njóogu ak Amari Ngóone Sabel Faal, ñoo fi njëkk a nekk Dammeel-Teeñ.
Tëraliin
Njabooti Wolof yi yoroon nguuri wolof yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Njaay (Jolof)
- Mbóoj ak Wàdd (Waalo)
- Faal ak Jóop (Kajoor ak Bawal)
Nosteg mboolaay ga[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Géer/Garmi, ca kaw, ñoo doon nekk buur yi. Kàŋam (buuri Laman yi) Farba Kaba (buuri Ceddo yi), Tuube, Bumi ak Lingeer.
Ca seeni meen ñoo man a nekk Buur. Meen moo gën a am solo Geño(Meen:wàllug nday). Geño:wàllug baay .
- Jàmbur ak Sëriñ. Ñoom Sëriñ si ay Tukulóor lanu(Mbàkke, Ja, Si, Lóo, Sàll) Saraxule (Silla, Xulé, Siise, Daraame, Kebe) walla ay Naar (Jaxumpa, Aydara, Kundul, Saadi, Baabu).
- Baadoola, Mbay moo doonoon seen dund.
Ñeeño yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Tëgg, Lawbe, Wuude, Ràbb. Am na ñu bari ci ñoom ci xeetu Pël/Tukuloor lañu juge ñooy ñi sant : Caam, Mbow, Ace, Jaw, Jum, Taal, Faam, Gise, Sow, Béey, Ñas, Mbay . Ñeeño yooyu dañuy kalante ak Pël yi, ndax danoo bokk maam.
- Géwal yi, ñépp lañuy woy, Buur yi, ñeeño yi. Cosaanu nit ñépp lañu xam, seeni Sant yi gën a siiw: Sekk, Mbay, Mbuub, Laam, Séy.
Ci ñoom, am na ñuy jefandiku ak xalam gi. Ñuy xalam itam, ci lu ëpp, ay tukuloor lañu, ni Bukunta Njaay walla Samba Jabare Saamb, maamam di baawo Gede, been dekk la ci diwaani Fuuta Tooro.
Jaam yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Am na jaami buur yi ( Ceddo yi), Jaami Juddu, Jaami Sayor (ñoom ca xare lees leen daan ame ak a jàppe). Xeet wu nekk nag lanu daan juge.
Wolof yi danoo jaxaasoo, lii moo tax seeni sant bari, ak tamit xeet yu bari ñëw nanu ci ñoom (Wolofal: Wolofisation). Ca Fuuta-Tooro, ca Cuballo (Nappkatu Tukuloor) walla Sebbe (Ceddo/Jàmbaar Tukulóor) Walla Tooroodo, lanu. Danoo teel a nekk foofu. Ci Senegaal ñoom ñoo njëkk a gis Tubaab yi. Bu njëkk Ceddo lañu woon, tay ñu bari ci yoonu murit lañu bokk walla tiijaaniya. Am na ay ay nasaraan (chrétiens) tamit waaye duñu ñu bari (Gore/Ndar). Seex Ahmadu Bamba Mbakke ak Alaaji Maalik SI ñoo gën a dugal Wolof yi ci lislaam. Wolof yu bari gàddaay nanu (walla tukki nanu) dem Faraas, Diiwaan yu Bennoo yi (États-unis), Itaali, Espaañ. Ci Senegaal ñoo yor pal yi gën a rëy (loolu du lu ñépp man a ànd, ndax gisees na ne Njiitul Senegaal lu njëkk séeréer la woon la ca topp it noonu, boo demee ca xare ba (l'armée)lu ëpp ca kilifa ya doonuñu ko. Kon wax jooju ju deesi xoolaat la). Ñoom ñoo gën a fonk seeni réewm (Nationalisme Sénégalais). Am na ci ñoñ ci Mbay (Kaw-Kaw) lanuy dunde, am ci ñoñ ci Napp, ca géej gi (ci ñoom la Lébu yi bokk). Jom ak Teraanga ci ñoom la fekk baax.


text:
WOTO U WAN SËMBË
I ta feni bunu te i ta du andi Jehovah kë fii du
De bi hakisi mi ku mi manu, ku mi baaa ku hën mujëë fuu du wan apaiti wooko. Wantewante dë, hën u piki taa: „Woo du ën!” Faandi mbei u bi tei di wooko dë, nöö unfa Jehovah bi mbei u feni gaan bunu? Be mi konda soni u mi da unu pikisö.
DE PAI mi a di jaa 1923 a di foto Hemsworth, di dë a Yorkshire a Ingisiköndë. Mi bi abi wan gaan baaa de kai Bob. Di mi bi abi nëigi jaa, hën mi tata bi ko feni wanlö buku di bi ta taki unfa poipoi keiki ta ganjan sëmbë. Dee soni dee mi tata bi lesi a dee buku bi bigi dëën te na soni. An bi lobi di lei di dee hedima u keiki bi ta lei sëmbë wan soni, ma deseei an bi ta du ën. Wantu jaa baka di dë, hën Bob Atkinson bi ko a u pisi, hën a pëë wan u dee taki u Baaa Rutherford da u. U bi ko fusutan taa di sëmbë di bi ta fan a di palati ku dee sëmbë dee bi sikifi dee buku, bi dë a di wan keiki. Mi mama ku mi tata bi ta kai Baaa Atkinson faa ko njan a u pisi hiniwan sapate, söseei faa bi sa piki dee soni u Bëibel dee u bi ta hakisi ën. A bi kai u fuu ko a komakandi a wan baaa pisi. Di baaa an bi ta libi longi ku u pisi. U bi bigi nango a komakandi hiniwan wiki, nöö sö de bi ko hopo wan piki kemeente a Hemsworth. An bi tei longi, hën di pisiwata dinai bi ko luku u. A di ten aki u ta kai de keling-gaanwomi. A bi ta dë a u pisi, nöö wantu pionili u dee kemeente u di pisiwata fuu, bi ta ko ta njan a u pisi. De bi heepi mi u mi go a fesi seei.
A di ten dë, mi ku dee sëmbë u mi bi bigi ta du wan wooko fuu. Ma mi tata bi piki mi baaa taa: „Ee i kë go du di pioniliwooko, nöö i sa go. Woo tapa di wooko.” Hën di Bob tapa 21 jaa, hën a foloisi go a wan woto kamian, faa bi sa du di pioniliwooko. Tu jaa baka di dë, hën miseei bigi du di pioniliwooko, di mi bi abi 16 jaa. A sata ku sonde, mi bi ta peleiki makandi ku dee woto baaa ku sisa. Ma a di wiki dendu, nöö mi bi lo’ u peleiki mi wanwan, ku wan gramofon ku wan kotoigi kaita. Di kotoigi kaita dë, bi dë wan piki kaita ka de bi sikifi wan sati bosikopu u Bëibel di an bi taanga u fusutan. Jehovah bi mbei mi feni wan Bëibel studie di bi nango a fesi a di biibi seei. Sömëni u dee famii fëën bi tei di tuutuu lei. Di jaa baka di dë, hën dee baaa manda mi ku wan woto sisa de kai Mary Henshall, go du di apaiti pioniliwookoa Cheshire, ka sëmbë an bi go peleiki wan daka.
A di pisiten u di u Tu Goonliba Feti, nöö mujëë sëmbë bi musu ta seeka soni u heepi dee sodati u de sa go a feti. De an bi mbei wantu mujëë u so keiki du di wooko aki, nöö u di u bi ta du di apaiti pioniliwooko, mbei u bi mëni taa de an bi o musu u fuu du ën tu. Ma di kuutu bakaa bi kë fuu go du de, fëën mbei de bi buta mi a dunguwosu 31 daka longi. Di jaa baka di dë, de bi toona tja mi go a kuutu 2 pasi möön, u di ma bi kë go nama ku feti soni u di köndë. Nöö a di pisiten dë mi bi abi 19 jaa. Ma hii dee tu pasi dë tuu de bi disa mi be mi go. Hii fa dee soni aki bi ta miti mi, tökuseei mi bi sabi taa di santa jeje u Jehovah bi ta heepi mi, söseei taa Jehovah bi ta heepi mi u mi sa ko abi wan möön taanga biibi.—Jes 41:10, 13.
MI FENI WAN WOTO SËMBË U MI KU ËN TA PELEIKI
Mi ku Arthur Matthews miti a di jaa 1946. De bi söötö ën dii liba longi u di an bi kë go a feti. Ma di de puu ën, hën a go wantewante nëën baaa Dennis a Hemsworth. Dennis bi ta du di apaiti pioniliwooko, nöö de bi ta peleiki makandi. De tata bi lei de soni u Bëibel di de bi dë miii, nöö sö de bi ko tei dopu di de bi ko möön bigi. Kölö sö baka di de bigi ta du di pioniliwooko makandi, hën de manda Dennis go a Ierland. Nöö Arthur an bi abi sëmbë fu hën ku ën peleiki möön. Mi mama ku mi tata bi lobi di fasi fa a bi ta tja hënseei. A bi dë wan pionili, nöö a bi ta wooko taanga. Fëën mbei de bi hakisi ën faa ko libi ku de. Te mi bi go luku de, nöö mi ku Arthur bi ta wasi dee paabi lai te u bi kaba njan. Te u kaba fëën, hën mi ku ën ko bigi ta sikifi biifi ta manda da useei. A di jaa 1948, de bi toona söötö Arthur dii liba longi. Mi ku Arthur ko tööu a di jailiba u di jaa 1949, nöö u bi buta taa u bi o du di hii-ten diniwooko go dou, solanga u sa du ën. U bi ta köni fu wa poi möni, nöö te u bi dë a fakansi, nöö u bi ta sei fuuta fuu bi sa feni wan piki möni. Jehovah bi heepi u fuu bi sa du di pioniliwooko go dou.
Baka wan jaa sö, hën de manda u go a Noord Ierland. U bi go a Armagh fosu, hën baka di dë, hën u go a Newry. Dee tu foto aki bi dë Lomusu foto. Sëmbë an bi ta taki bunu u woto keiki a dee foto aki seepiseepi, nöö fëën mbei u bi musu ta köni, söseei u bi musu ta wegi soni luku ufö u peleiki da sëmbë. U bi ta hoi komakandi a wan baaa ku wan sisa pisi, nöö de bi ta libi söwan 16 kilomëti ku ka u bi ta libi. Söwan aiti sëmbë bi ta ko a dee komakandi. So juu, u bi ta fika duumi dë. U bi ta kandi a goon, nöö a mamate, u bi ta njan suti soni seei. U ta wai seei te u ta jei taa sömëni Kotoigi dë a di pisiwata dë nöunöu.
„WOO DU ËN!”
Mi baaa ku ën mujëë Lottie bi ta du di apaiti pioniliwooko a Noord Ierland kaa. Nöö a di jaa 1952, mi ku Arthur, ku Bob ku hën mujëë, bi go a wan konklësi a di mama foto Belfast. Wan baaa di bi abi suti fasi bi tei u ku wai nëën pisi, nöö u ku baaa Pryce Hughes bi libi dë. A bi dë di bëikantoo dinai a Ingisiköndë a di ten dë. A wan ndeti, u bi ta taki soni u wan piki buku de kai „God zij waarachtig”, di de bi mbei da dee sëmbë u Ierland. Baaa Hughes bi ta piki u unfa a taanga u peleiki da dee sëmbë dee dë a di Lomusu keiki, dee ta libi a di köndë Republiek Ierland. De bi ta du ku dee baaa ku dee sisa u di köndë dë u de bi sa kumutu ka de bi ta dë, nöö dee hedima u keiki bi ta da sëmbë taanga u de du ku de. Pryce bi taki taa: „U ta suku sëmbë di tööu, söseei di abi wagi, u heepi u paati di piki buku aki a hii di köndë.” * (Luku di pisi a basu.) Hën u piki ën taa: „Woo du ën!”
Wan kamian ka pionili bi sa libi a di foto Dublin, bi dë di wosu u Maama Rutland. A bi dë wan sisa di ta dini Jehovah sömëni jaa kaa ku hii hën hati. U bi go sai dë u wan pisiten, nöö u bi sei so u dee soni dee u bi abi. Mi ku Arthur, ku Bob ku hën mujëë, bi go suku wan wagi u bai ku di bölömu u Bob, di bi abi wan soni a bandja u tja sëmbë. U bi feni wan bumbuu wagi, hën u hakisi di sëmbë di bi sei ën da u faa tja ën ko da u a u pisi, u di na wan fuu bi sa’ u lëi wagi. Hii di ndeti dë, Arthur bi dë sindosindo a di bedi ta du kuma a ta lëi di wagi. A di mamate fëën, di Arthur bi ta pooba u buta di wagi a döö, hën wan sisa de kai Mildred Willett, ko dou. A bi ta du di sëndëlengi wooko, nöö a bi tööu ku baaa John Barr bakaten. Di sisa aki bi sa’ u lëi wagi! A bi lei u fa fuu lëi di wagi.
U bi musu feni wan kamian jeti fuu sa libi. Dee baaa bi piki u taa wa musu go libi a dee wagi di i sa tei kuma wosu, u di sëmbë di na lobi di buka di u ta paaja bi sa ko tjökö faja nëën. Fëën mbei u bi mbei möiti fuu feni wan wosu, ma wa bi sa feni. Hën u fö sëmbë tuu duumi a di wagi di ndeti dë. Di amanjan fëën, wa bi feni di wosu möönsö. Wan soni kuma wosu sö nöö u bi feni, nöö a bi abi tu bangi di i bi sa seti ko bedi. Wagi bi sa hai di wosu dë, nöö nëën u bi ta libi kaa. U bi ta disëën a di wei u sëmbë di bi ta kiija mbeti. Dee sëmbë aki bi abi sutifasi. U bi nango ta peleiki a kamian di bi dë söwan 16 te go miti 24 kilomëti ku di kamian ka u bi ta disa di piki wosu. Ma te u bi kumutu a di kamian dë go ta dë a wan woto kamian, nöö u bi nango peleiki da dee sëmbë dee bi ta dë a di pisiwata ka di piki wosu bi dë.
U bi go peleiki da hii dee sëmbë dee bi ta dë a di së u sonu go, u Republiek Ierland. U bi paati möön leki 20.000 piki buku, nöö u bi manda dee në u dee sëmbë dee bi kë ko sabi möön soni u di Bëibel, da di Bëikantoo u Ingisiköndë. Jehovah limbo di pasi fuu seei, u di höndöhöndö Kotoigi dë a di kamian dë nöunöu!
U TOONA GO A INGISIKÖNDË, HËN BAKATEN HËN U GO A SKOTLAND
Baka wantu jaa, hën de toona manda u go a Ingisiköndë, a libasë u di foto London. Baka wantu wiki, hën dee baaa u di Bëikantoo u Ingisiköndë bëli Arthur, hën de hakisi ën faa bigi du di keling-wooko di amanjan fëën seei! De bi tei wan wiki u lei u fa u musu du di wooko, hën u go bigi di keling-wooko wante a di köndë Skotland. Fëën mbei Arthur an bi feni ten u seeka dee taki fëën bumbuu. Ma te de bi dëën wan wooko faa du, nöö hii juu a bi ta dë kabakaba u du ën, aluwasi di wooko bi taanga u du. Di dini di a bi ta dini Gadu fajafaja bi ta da mi taanga seei. U bi lobi di keling-wooko tuutuu. U bi puu sömëni jaa ta peleiki a kamian ka sëmbë an peleiki wan daka, fëën mbei a bi suti da u seei di u bi ko ta si sömëni u dee woto baaa ku dee woto sisa fuu.
De bi kai Arthur faa go a di Giliati siköö a di jaa 1962, nöö u bi musu luku andi u bi o du, biga di siköö bi o hoi söwan teni liba longi, nöö ma bi o sa go ku Arthur u di de an bi kai mi. U bi taki fiti ku useei taa a bi o bunu u Arthur go tökuseei. Ma u di ma bi o ta feni sëmbë u mi ku ën ta peleiki möön, mbei dee baaa u di Bëikantoo bi toona manda mi go a Hemsworth, u mi sa go du di apaiti pioniliwooko. Wan jaa baka di dë, hën Arthur toona ko, hën de manda u go du di wooko u wan pisiwata-gaanwomi. U bi musu ta peleiki a Skotland, a bausë u Ingisiköndë, söseei a Noord Ierland.
DE DA U WAN NJUNJUN WOOKO FUU GO DU A IERLAND
A di jaa 1964, hën de manda u go a Republiek Ierland u Arthur bi sa dë bëikantoo dinai. U di mi bi lobi di peleiki di u bi nango ta peleiki a tookatooka köndë, mbei bigibigi a bi taanga da mi di mi jei taa u bi o go ta wooko a Bëtëli. Ma te mi luku fa soni waka, nöö mi ta da Jehovah tangi seei taa mi bi sa wooko a Bëtëli. Mi ta biibi taa te de da i wan wooko fii du a di dini di i ta dini Gadu, nöö ee i du ën hii fa ja ta fii u du ën, nöö Jehovah o mbei i feni gaan bunu. Di mi bi ta wooko a Bëtëli, mi bi ta du kantoo wooko, mi bi ta buta buku a dosu, mi bi ta boi soni, söseei mi bi ta seeka di kamian faa sa dë limbolimbo. A wan pisiten, u bi go du di wooko u wan pisiwata-gaanwomi, nöö sö u bi ko miti sömëni baaa ku sisa u di köndë dë. U bi si fa dee sëmbë dee u bi lei soni u Bëibel bi go a fesi a di biibi tu, nöö di soni dë bi mbei u ku dee baaa ku dee sisa fuu u Ierland bi ko lobi useei möön gaanfa. U feni gaan bunu seei!
DEE JEHOVAH KOTOIGI HOI WAN GAAN KOMAKANDI A IERLAND
A di jaa 1965, de bi hoi di fosu gaan könklësi a di foto Dublin, di dë a di köndë Ierland. * (Luku di pisi a basu.) Hii fa sëmbë bi ta du ku dee Kotoigi, tökuseei hii soni bi waka bunu a di könklësi. Söwan 3948 sëmbë bi ko a di könklësi aki, nöö 65 sëmbë bi tei dopu. Dee 3500 sëmbë dee bi kumutu a woto köndë ko a di könklësi, bi tuwë lai a sëmbë pisi a Dublin. Dee baaa ku dee sisa aki bi sikifi biifi manda da dee sëmbë ka de bi tuwë lai, u lei taa de tei ën u bigi taa de bi hoi de. Nöö dee sëmbë seei bi gafa de u di fasi fa de bi tja deseei. Di soni aki bi dë wan gaan bunu soni seei a di köndë Ierland.
A di jaa1966, nöö di bëikantoo u di foto Dublin hën bi ta luku di bausë ku di libasë pisi u di köndë Ierland. Di fasi fa dee baaa ku dee sisa bi ta libi kuma wan famii, bi tooka ku di fasi fa sëmbë bi ta libi ku deseei a di paati dë, u di de bi dë a tookatooka politiki paatëi nasö a tookatooka keiki. U bi wai seei u si fa sömëni sëmbë di bi nango a Lomusu keiki bi ko ta dini Jehovah makandi ku dee woto baaa ku sisa di bi kumutu a wan Protestant keiki.
DE DA U WAN HII WOTO WOOKO
A di jaa 2011, hën soni ko tooka a u libi gaanfa seei. De bi tapa di Bëikantoo u Britania ku di u Ierland, hën de hakisi u fuu go wooko a di Bëtëli u London. A di ten dë, mi bi bigi ta booko mi hedi ku Arthur seei. A bi abi di siki de kai Parkinson. Ma a tjali taa a 20 u sebitaa-liba u di jaa 2015, hën di womi di mi ku ën libi 66 jaa longi ko lasi libi.
A dee jaa baka di mi manu dëdë, hën mi ko ta tjali gaanfa seei, ta kusumi. Fosufosu, nöö hii juu mi ku Arthur bi ta dë makandi. Mi ta hangi hën seei! Te dee lö soni aki ta miti i, nöö i ku Jehovah ta ko dë möön gaan mati. Mi ta wai seei te mi ta jei fa wotowan ta taki fa de bi lobi Arthur tjika. Baaa ku sisa u Ierland, Britania, ku Amëëkanköndë seei bi manda biifi da mi. Dee biifi aki bi da mi degihati seei. Söseei di baaa u Arthur de kai Dennis, ku hën mujëë Mavis, ku dee mii u mi baaa de kai Ruth ku Judy, bi heepi mi gaanfa seei.
Wan tëkisi di bi da mi taanga seei, da Jesaaja 30:18. A ta taki taa: „Jehovah o ta wakiti unu, u di a kë du wan bunu da unu. A o hopo du wan soni u lei taa a abi tjalihati fuunu. Biga Jehovah da wan Gadu di ta kuutu soni a wan leti fasi. Dee sëmbë dee ta wakiti ën o feni gaan bunu.” A ta da mi kötöhati seei u sabi taa Jehovah ta wakiti ku pasensi faa puu hii dee fuka dee ta miti u, söseei faa da u wooko di o da u piizii a di njunjun goonliba.
Te mi ta luku fa soni waka a di libi fuu, nöö mi ta si unfa Jehovah bi mbei di peleikiwooko go a fesi a Ierland! Mi ta tei ën u bigi seei taa mi bi sa heepi du di wooko aki. Wë te u ta du dee soni dee Jehovah ta hakisi u fuu du, nöö hii juu a ta tja gaan bunu ko.


text:
Jukani Babuku
Basin ni banin upats, nda jangiri ko un ci wi di ulibar wi pa pëjukan babuk ind ko un ci wi di Biblë.
Ujundi
Ko un ci wi di ulibar Deutéronome purir pëjuraru di pëkus babuku
Ngë lilan pëme ko un doots wi mea
Biblë a ñakanan ko un doots wi mea. M’ñgal pëme wul?
Rebeka ñgal pëlilan Jeuva
Wé m’purir wun përo pa pënaam ni Rebeka? Jangiri ko wi Biblë ja wi ulekaul, kë meul uwar.
Raab afiar di Jeuva
Meen bi Raab buër bi ni familul bi Jeriko kë gara bi.
Alilan asinul a na lilan Jeuva
Wé Jefte ro wun ja, a abukul niran përo wul? Um bi ngë purir bun pënaam ni nul?
Samuel amob tsi përo uwar
Um bi m’purir bun përo pi Samuel, kë ro uwar ñgal balon kë ro umaal?
Dawid doots lal
Jangiri ko wi Biblë ja wi kë me wékawun Dawid yeents ko.
M’ci ba kooru a m’lal-a?
Wé Jeuva ja wun Elias bi na jaar bi ne aci koorul? Wé m’purir wun pëjuk di ko un par wi ni Elias?
Josias aka ifetsar iwar
Biblë aja aro nooran pa Josias përo uwar. Tsasan pëme um bi ifetsarul jurarul bun.
Jeremias wëtats pëleents përim Jeuva
Ñgal bi bañaan kë jiul bi a ba riabatsërul, wékawun Jeremias wëtats pëleents përim Nasiën batsi?
Yeesu aci iñaan ni kan cikëndëni
Aja uci bëlon bëyaas u nooran pëcikëndën asinu ni aninu. Teenan bi ko wi Yeesu ro wi purir bi pëjuraru.
Bu pican uleka Yeesu
Tsasan pëme bapican Biblë kuwas ban do biki ci uwal wi Yeesu ci wi di umundu, a ba pican ulekaul.
Ayimi Pol ayeents ko
Upaas wi abuëran ubira aninul niints. Wé na ro wun?
Timotiu ñgal pëtsënk bañaan
Um bi m’purir bun pëlilan kë ka ubira uwar pi Timotiu?
Pësiën pi kéé siën pi umundu bëliëng
Umundu ka naam um uci Yeesu ci nasiën? M’ñgal pëci rul?


text:
1Yeesu ye gbèese yèerra yèy, de dige ni lor ta wàa, de yewin a taga sîirra Kederon a gin tâa hèmna, de legin a farra. 2Yuda nit mòorra Yeesu ni gâra cèngni gin maan ɗa, ngam Yeesu dikɗe nà mgbàr kana 'nang 'nang a farra ni lor ta wàa. 3Yuda ye kpàa mûsa sooje ây, ni lor ta waw da nit ɓèl daprum ây, ni ni-Farisa ây, de diknjin a hèmna maan. Aw mòorre jàk bàpri, ni pittirla ây, ni eb bengda. 4Ye tâa Yeesu cèngni jày ge mbiru gi pî, de dàara a gin waw, de gun daw: Wun kàmnu ya? 5De goosuwan: Yeesu ni-Nasaret. De gàa daw: Miy tâage ey. Yuda nit yey mòogu ni gâra gi, gòynjirre ni aw. 6Yeesu ye gàa daw «miy tâage ey» gi, de irin u daarri, de yaan a deesi. 7De gunsi daw bak: Wun kàmnu ya? De gàan: Yeesu ni-Nasaret. 8Yeesu de goosi de gàa daw: Mi gàanu, miy tâage ey ba yi? To dim kàmnu go, woon daw da nit ây gi aw tayi! 9Gàa kà yey, ngam ha yèk yey yèe nà gi e gbèe: Koo nirri kpolo ti gbeemda a tîim nit ây hîim dim gi ba. 10Simon Piyèr dii ni ɓet ɓèl. De nduu de njaa tuk riina di nit tèem wàa di nit ɓèl daprum. Nîir wàa di nit tèem maan Malkus ɗi. 11Yeesu de gàaw di Piyèr: Leknisi ɓet ɓèl a gin tâam wàa! 'Màar yey hîim Tooy mi rii gi, gesi mi rii ba yi? 12Mûsa sooje ây ni nit ɓèl waw, ni lor ta waw da ni-Yude ây, de mòowan di Yeesu de 'mèmuwan. 13De 'maawan màrra a gin Hannas, ngam ey too wàa di kin wàa di Kayafas ɗi. Kayafas tâage nit ɓèl daprum yer maan. 14Kayafas ey gàagi daw nà da ni-Yude ây, nge hòme della to nirri kpolo wut go ngam nit ây pî. 15Simon Piyèr ni lor kana de furruwan di Yeesu. Lori nà aw cèngjige ni nit ɓèl daprum, de leknjin ni Yeesu a àay nit ɓèl daprum nà. 16Amma Piyèr gòyrre a nin gbaa. Lor yey cèngjin ni nit ɓèl daprum gi, de yuu e yèewra di nit waatum nin, nikin ɗi. De leknufa di Piyèr. 17Kin yey waate nin nà de gàaw di Piyèr: Muy mu tâa nirri kpolo a tîim lor ta wàa di nit maan ba yi? De gàa: Miy ɗi ba. 18A sàay ây ni lor ây gòyge a farra, de yeen ebi aw awi, ngam ngisim suurre. Piyèr gòyrre ni aw ɗa, awrre ebi. 19Nit ɓèl daprum de gunu di Yeesu a yèk lor ta wàa, ni yèk ây kàlnje gi. 20Yeesu de goosi de gàaw: Mi yèe da nit ây tolnji cen. Koo ningàa mi kàlnjirre a àay gin kimjum ây, ni a àay Fay a gin kimjum ni-Yude ây pî. Mi yèe koo jâ ni fûucu ba. 21Ngam jâ gunim dim ya? Gun daw da nit ây rake jày gàami daw gi! Aw aw cèngni jày gàami gi. 22Yeesu ye yèe kà yey, nirri kpolo a tîim lor ây gòyge a farra de lòsu a kpalnga de gàaw: Kà yey gum goosi yèy di nit ɓèl daprum gi yi? 23Yeesu de gàaw: To mi yèe go yèk makta, kàlim yèk makta maan. Amma to mi yèe go yèk mbâra, ngam jâ lòsim dim ya? 24Hannas de tèeni Yeesu 'mèmdiya a gin Kayafas, nit ɓèl daprum. 25Simon Piyèr gòyrre e aw ebi. De gàawan: Muy ɗa mu nirri kpolo ɗi a tîim lor ta wàa di nirri gi ba yi? De hàle de gàa: Miy ɗi ba. 26Nirri kpolo a tîim sàay rra wàa di nit ɓèl daprum, kor wàa di nit yey njaaw nà Piyèr tuy gi, de gàaw: Mi rabum nà a hèmna Gecemane ni ey ɗa ba yi? 27Piyèr de hàle bak. Tigòmja de bime yaale. 28Ndam ndamji birit de anan a gin Kayafas, de digin a àay ngomna. A ni-Yude ây aw lek a àay maan ba, ngam ta aw 'miskini hak waw ba, ha aw kpàa riirra tiriit Paska. 29Pilatu ngomna de yuura a gin waw de gun daw: Yèk ji 'maara un a hak nit yey ya? 30De goosin de gàawan: To nit yey ti tâa go ngin nit tèerra jàk makta ba, got 'maawra ngin kiita a gin wey ba. 31Pilatu de gàa daw: Arruwan, un dik un hiitu kà yey gàa yèk mgbèngda wun! A ni-Yude ây de gàawan: Orro orri cenna ha ot ɓàr nirri ba. 32Tâa kà yey, ngam ha yèk yey yèe nà Yeesu e gbèe, ye sage nà wurra yey gàa ge wut gi. 33Pilatu de lege bak a àay, de 'naasu di Yeesu de gunu: Muy mu wûun ni-Yude ây ɗi yi? 34Yeesu de gàaw: Muy yèege yèk yey ni hak wey yi, koo a nit ây kana gàagum kà yey a hak mum yi? 35Pilatu de gunu: Miy mi ni-Yude ɗi yi? A nit ta wey ni nit ɓèl ta waw da nit daprum ây aw 'maaguma a gin mum. Ji mbirmu ya? 36Yeesu de goosi de gàaw: Wûun mum wûun kparri ɗi ba. To wûun mum tâa go ngin wûun kparri gi, a nit ta mum haa gaw haa ngin gbàaci, ngam ta mi tâa hîirriya a kàn ni-Yude ây ba. Amma wûun mum ti tâa kà yey ba. 37Pilatu de gunu: Ɗo muy mu wûun ɗi yi? Yeesu de goosi de gàaw: Kà yey gàamu gi, mi wûun ɗi. Aw kpàame, mi dàara a deesi, ngam ha mi sak yèk takundi. Koo wun tâage nit takundi ya, ra ge rak yèk mum. 38Pilatu de gàaw: Ji tâage takundi gi ya? Ye gàa kà yey, de yuusa bak a gin ni-Yude ây, de gàa daw: Mi kpàarra yèk makta koo kpolo a gin nit yey ba. 39Amma un un dii ni hàari, nge mi yuununu nit kultuma kpolo mgbàr daprum Paska. Un yiɗi mi yuunu di wûun ni-Yude ây yi? 40Aw pî de bimin de gàan: Ta mu yuunu di nit yey ba, amma Barabba! Barabba nit ngorgum jày ɗi.
Copyrighted Material
Learn More


text:
1:1 Man Pool, ndawul Kirist Yeesu ci coobareg Yàlla, man ak Timote sunu mbokk,
1:2 noo leen di bind, yéen gaayi Yàlla yu sell, yi dëkk Kolos te di ay bokk ci gëm Kirist. Na leen Yàlla sunu Baay may yiw ak jàmm.
1:3 Dunu noppee sant Yàlla, Baayu sunu Boroom Yeesu Kirist, saa su nu leen di ñaanal,
1:4 ndaxte yég nanu seen ngëm ci Kirist Yeesu ak seen mbëggeel ci gaayi Yàlla yépp.
1:5 Ngëm googu ak mbëggeel googu ñu ngi sosoo ci yaakaaru ëllëg, jiy cér bi leen Yàlla dencal ca asamaan. Mas ngeen a dégg yaakaar jooju ci kàddug dëgg gi, di xebaar bu baax bi.
1:6 Ni xebaar bu baax bi wàcce ci yéen, noonu lay wàcce ci àddina sépp, di meññ te di law. Te noonu lay doxale ci yéen, li dale ci bés, ba ngeen dégge xebaaru yiwu Yàlla, te xam dëggam gi mu ëmb;
1:7 moom ngeen jànge ci Epafras, miy sunu nawle ci liggéey bi te nu sopp ko, di jawriñu Kirist bu takku ngir seen njariñ.
1:8 Te moo nu yégal it mbëggeel, gi Xelu Yàlla mi sol ci yéen.
1:9 Looloo tax ci sunu wàllu bopp, ba nu ko yégee ba tey, jógunu ci di leen ñaanal. Nu ngi ñaan Yàlla, ngeen xam bu baax coobareem ci xel mu mat ak ràññee gu aju ci dooley Xelam.
1:10 Noonu dingeen dund dund gu dëppoo ak seen bokk ci Boroom bi, ba neex ko ci fànn gu nekk, di def bépp jëf yu baax, te yokk seen xam-xam ci Yàlla.
1:11 Te Yàlla dina leen dooleel ak bépp doole, mu mengoo ak kàttanu ndamam, ngir ngeen man a tegoo coono te muñ, ba fa muñ di yem.
1:12 Dingeen gërëm Yàlla Baay bi, ànd ci ak mbég, moom mi leen jagleel, ngeen bokk ci cér, bi mu dencal gaayam yu sell yi ci leer.
1:13 Yàlla musal na nu ci dooley lëndëm, yóbbu nu ci nguuru Doomam ji mu bëgg,
1:14 moom mi nu jot, maanaam baal nu sunuy bàkkaar.
1:15 Doom jooju moo di melokaanu Yàlla, ji kenn gisul. Mooy taaw bi, ki gën a màgg lépp luy mbindeef.
1:16 Ndaxte ci moom la Yàlla sàkke lépp lu nekk ci asamaan ak suuf, li ñuy gis ak li ñu mënul a gis, muy buur, njiit, kilifa mbaa boroom sañ-sañ. Lépp lu ñu sàkk, ci moom lañu ko jaarale, ci moom lañu ko jëme.
1:17 Laata dara di am, fekkoon na moom mu nekk, te lépp a ngi jàppoo ci moom.
1:18 Mooy bopp bi yilif jëmm ji, di mbooloom ñi ko gëm, ndaxte moom mooy njàlbéen gi, di taaw bi, maanaam ki jëkk a dekki, ngir muy kilifa ci bépp fànn.
1:19 Ndaxte soob na Yàlla mu dëkkal matam gépp ci moom
1:20 te jaar ci moom, jubale lépp ak boppam, muy ci kaw asamaan yi mbaa ci suuf, ba mu wàccee jàmm jaarale ko ci deret ji tuuru, bi Doom ji deeyee ca bant ba.
1:21 Te yéen ñi sore woon Yàlla te doon ay noonam ci seen xel ak seen jëf yu bon,
1:22 léegi nag Yàlla jubale na leen ak boppam jaare ko ci deewu Kirist ci yaramu nitam, ngir taxawal leen ca kanamam, ngeen sell te ñàkk sikk ak i ŋàññ.
1:23 Loolu nag na fekk ngeen wéy ci ngëm, sampu ci ba dëgër ci, tey séentu cér, bi leen xebaar bu baax bi jox. Te xebaar bu baax, boobu ngeen dégg te ñu yégal waa àddina sépp, man Pool moom laay yégle.
1:24 Léegi nag maa ngi am bànneex ci coono, yi may daj ngir seen njariñ; te li des sax ci fitnay Kirist, noonu laa koy àggalee ngir njariñu mbooloom ñi gëm, di jëmmam.
1:25 Jawriñu mbooloo moomu laa, ndaxte Yàlla sas na ma ngir yéen, may yégle fu nekk kàddoom,
1:26 maanaam ma yégle kumpa, gi nëbbu woon ay jamonoy jamono, waaye léegi Yàlla xamal na ko ay gaayam
1:27 ci xeeti àddina sépp. Ñoom nag la Yàlla bëgg a xamal ni ndamu kumpa googu màgge, maanaam Kirist a ngi dëkk ci yéen, di yaakaar ju wér ci ndamu ëllëg.
1:28 Moom Kirist lanuy yégle, di artu te di jàngal ku nekk, ànd ak xel mu mat, ngir jébbal Yàlla ku nekk ni ku mat ci Kirist.
1:29 Ci loolu laay jëmale sama liggéey, di bëree dooley Kirist, jiy yengu ci man ak kàttan.
2:1 Bëgg naa nag, ngeen xam bëre bu metti, bi may bëre ngir yéen, ngir waa Lawdise ak ñépp ñi ma musul a teg bët. Damay def sama kem-kàttan,
2:2 ngir ngeen am fit te nekk benn ci mbëggeel, ngir dajal noonu xam-xam bu mat, ba xam kumpag Yàlla, di Kirist.
2:3 Ci moom lañu denc lépp lu ñuy sàkku ci xel ak ci xam-xam.
2:4 Maa ngi wax lii, ngir kenn bañ leen a nax ci ay wax yu neex.
2:5 Jëmm ji ñëwul waaye sama xel a ngi ci yéen, di bég ci seen doxalin ak ngëm gu dëgër, gi ngeen am ci Kirist.
2:6 Kon nag, ni ngeen nangoo Kirist Yeesu ni Boroom bi, dundeleen noonu ci moom.
2:7 Saxleen ci moom, di màgg ci moom, tey gën a dëgër ci ngëm, gi ñu leen jàngal, ba seen xol di baawaan ci gërëm Yàlla.
2:8 Moytuleen ba kenn bañ leen a fàbbi ci ay xam-xami nit yuy naxi neen. Xam-xam yu mel noonu, ñu ngi soqikoo ci aada yu nit tëral, ci aaday àddina, waaye soqikoowul ci Kirist.
2:9 Ndaxte ci Kirist, maanaam ci yaramu nitam, la matug Yàlla gépp dëkk,
2:10 te mat ngeen ci moom, miy buuru kilifa yépp ak boroom sañ-sañ yépp.
2:11 Ndax seen ngëm ci moom xaraf ngeen xaraf bu loxol nit deful, maanaam Kirist summil na leen dooley bàkkaar, ji moomoon seen yaram. Loolu mooy xaraf, bi Kirist def.
2:12 Bi ñu leen sóobee ci ndox, suulaale nañu leen ak moom, te it dekki ngeen ak moom, ndaxte gëm ngeen ci dooley Yàlla, ji ko dekkal ca néew ya.
2:13 Te yéen ñi doon ndee fa kanam Yàlla ndax seeni moy ak seen ñàkka xaraf, Yàlla dundalaat na leen ak Kirist, baal nu sunuy bàkkaar yépp.
2:14 Mbind mi nu doon tiiñal, te daa nu yey ndax ay sàrtam, Yàlla far na ko, dindi ko, daajaale ko ca bant, ba Kirist deeye.
2:15 Futti na kilifa yi ak boroom sañ-sañ yi, weer leen ci kanamu ñépp, sëkktal leen niy jaam ndax ndam la Kirist jële ca bant ba.
2:16 Kon nag bu leen kenn teg tooñ ci li jëm ciy ñam mbaa naan, ci màggal mbaa xewu weer wu feeñ, mbaa ci bésu noflaay.
2:17 Loolu lépp nag takkandeer la woon buy misaal li waroon a ñëw, waaye lu dëggu li mi ngi ci Kirist.
2:18 Kuy bég ci di toroxlu ci ngistal, di jaamu ay malaaka, buleen ko may, mu àtte leen. Kooku dafay jeneer, di seet li koy feeñu, bay tiitaroo xalaatam, fekk xalaatu nit kese la, te neen.
2:19 Taqul ci Kirist, miy bopp bi yilif jëmm ji. Bopp bee tax ba jëmm jépp, ji siddit yi ak tenqo yi téye te taqale ko, di màgg màgg gi ko Yàlla di jox.
2:20 Ndegam deeyandoo ngeen ak Kirist, ba génne noonu ci aaday àddina, lu tax ngeen di nangu, ñu di leen teg ay sàrt yu mel nii: «Bul fab, bul ñam, bul laal,» ni bu seenug dund aju woon ci àddina si?
2:22 Sàrt yooyu ñu ngi aju ci ndigali nit ñi ak seen njàngale. Yëf yi ñu tudd yépp, dees na leen jariñoo, ba ñu jeex.
2:23 Dëgg la, seeni sàrt dañuy dénkaane pasteef ci jaamu Yàlla, di toroxlu ak di fitnaal seen yaram. Waaye sàrt yooyu nag amuñu benn njariñ, ngir nit ñi noot seen nafsu.
3:1 Kon nag ndegam dekkeendoo ngeen ak Kirist, wutleen yëf, ya nekk ca kaw, fa Kirist toog ca ndeyjooru Yàlla.
3:2 Fonkleen yëf ya ca kaw, te ngeen bañ a faale yi ci suuf,
3:3 ndaxte dee ngeen, te seen dund boole nañu ko ak Kirist, denc ca Yàlla.
3:4 Te bés bu Kirist miy seen dund feeñee, yéen itam dingeen feeñ ak moom ci biir ndam.
3:5 Kon nag li nekk ci yéen te bokk ci mbiri àddina, jébbal-leen ko dee, yu deme ni ndoxaanu yàqute, sobe, xemmem, bëgg-bëgg yu bon, ak bëgge, maanaam bokkaale Yàlla.
3:6 Yooyooy xëcc merum Yàlla.
3:7 Yéen itam noonu ngeen daan doxale bu jëkk, ba ngeen daan dunde noonu.
3:8 Waaye léegi bàyyileen yii yépp: mer, xadar, kiñaan ak di génne ci seen gémmiñ sos ak wax ju ñaaw.
3:9 Bàyyileen di fen seeni moroom, ndaxte summi ngeen jikko ju bon, ji ngeen judduwaale, moom ak ay jëfam;
3:10 te sol ngeen dund gu bees, gi Yàlla sàkk te di ko yeesal ba mu mel ni moom, ngir ngeen man koo xam bu wér.
3:11 Ci dund gu bees googu, amul Yawut ak ku dul Yawut, ku xaraf walla ku xaraful, jaam walla gor, ku jàngul ni Baarbaar yi, ak ku yeewuwul ni waa Sit, waaye Kirist ay lépp te dëkk ci ñépp.
3:12 Kon nag ndegam Yàlla tànn na leen, sellal leen, sopp leen, solooleen boog yërmande, laabiir, woyof, lewet ak muñ.
3:13 Muñalanteleen, di baalante, su amee kuy tawat moroomam. Baalanteleen, ni leen Boroom bi baale.
3:14 Ci kaw loolu lépp amleen mbëggeel, giy jókkaale lépp, ba mu mat.
3:15 Na jàmm ji Kirist di joxe noot seeni xol, ndaxte Yàlla woo na leen ci loolu, mel ni ay cér yu bokk benn yaram; te gërëmleen Yàlla.
3:16 Na kàddug Kirist dëkk ci yéen, bay baawaan, ngeen di jàngalante ak a artoonte ci seen biir ak xel mu mat sëkk, di woy ak a gërëm Yàlla ak seen xol bépp, ay taalifi Sabóor, ay kañ Yàlla ak ay cant yu tukkee ci Xelum Yàlla.
3:17 Te lu ngeen man a def, muy ci wax mbaa ci jëf, wéerleen ko ci turu Boroom bi Yeesu, jaare ci moom gërëm Yàlla Baay bi.
3:18 Jigéen ñi, na ku nekk nangul jëkkëram, ndaxte looloo jekk ci ñi bokk ci Boroom bi.
3:19 Góor ñi, na ku nekk bëgg jabaram te muñal ko.
3:20 Xale yi, déggal-leen seeni waajur ci lépp, ndaxte looloo rafet ci ñi bokk ci Boroom bi.
3:21 Baay yi, buleen bundaxataal seeni doom, ngir bañ a jeexal seen xol.
3:22 Jaam yi, nangul-leen ci lépp seen sang, yi ci àddina. Buleen ko def rekk ci seen kanam, di sàkku ngërëm, waaye na nekk lu dëggu ci yéen, ndax seen ragal Boroom bi.
3:23 Lu ngeen man a def, na ci seen xol tàlli; ngeen def ko ngir Boroom bi, te du ngir nit,
3:24 xam ne Boroom bi dina fey seeni jëf, mu di cér bi mu leen dencal. Kirist mooy Boroom, bi ngeen di liggéeyal.
3:25 Waaye ku def lu bon, Boroom bi dina la delloo sa jëf, te du gënale.
4:1 Sang yi, yorleen seeni jaam ci nu jub te aw yoon, xam ne, am ngeen yéen itam ab Sang ca asamaan.
4:2 Dëkkleen ci ñaan Yàlla, farlu ci, boole ci ngërëm.
4:3 Te ngeen fasaale nu ci ñaan yi itam, ngir Yàlla ubbil nu bunt, nu man a xamle kàddoom, di yégle kumpa gi di Kirist, muy kumpa gi waral ñu jéng ma.
4:4 Ñaanleen ngir ma xamle ko ni mu ware.
4:5 Jëfeleen ak xel ci seen diggante ak waa àddina, te fu ngeen ame jot, fexeleen ba jariñoo ko.
4:6 Na seen wax jépp fees ak yiw te am xorom, ngir ngeen xam nan ngeen war a tontoo ku nekk.
4:7 Tisig, sama mbokk mi ma sopp, di jawriñ ju takku ak sama nawle ci liggéeyu Boroom bi, dina leen yégal lépp lu jëm ci samay mbir.
4:8 Lii moo tax ma yebal ko ci yéen: ngeen xam xebaar bi jóge ci nun, te it mu dëfël seen xol.
4:9 Onesim lay àndal, sunu mbokk mu takku, mi nu sopp, te mu bokk ci yéen. Dinañu leen xamal lépp lu xew fii.
4:10 Aristàrk mi nekk ak man ci kaso bi, mu ngi leen di nuyu, moom ak Màrk rakku Barnabas. Jot ngeen ay ndigal ci mbirum Màrk: bu ñëwee ci yéen, teral-leen ko.
4:11 Yeesu mi ñuy dàkkentale Yustus, moom it mu ngi leen di nuyu. Ñoom rekk ñooy Yawut yiy liggéeyandook man ngir nguuru Yàlla, te ñoo féexal sama xol.
4:12 Jaamu Kirist, Epafras, mi bokk ci yéen, mu ngi leen di nuyu. Du jóg ci di leen ñaanal, farlu ci ni kuy bëre, ngir ngeen taxaw temm ci coobareg Yàlla gépp, ànd ak ngëm gu mat ak kóolute gu wóor.
4:13 Maa ngi koy seedeel ne, mu ngi sonn bu baax ngir yéen, ngir waa Lawdise ak waa Yerapolis.
4:14 Luug, doktoor bi ñu sopp, mu ngi leen di nuyu, moom ak Demas.
4:15 Nuyul-leen nu mbokk, yi nekk Lawdise. Nuyul-leen nu itam Nimfa ak mbooloom ñi gëm, miy daje ci këram.
4:16 Bu ñu jàngee bataaxal bii ci yéen, fexeleen ba ñu jàng ko it ci mbooloom ñi gëm mi nekk Lawdise, te yéen it ngeen jàng bi ma yónnee waa Lawdise.
4:17 Te neleen Arkib: «Farlul ci sas, wi la Boroom bi sédde, ba matal ko.»
4:18 Man Pool maa leen di bind nuyoo bii ci sama loxob bopp. Fàttalikuleen ne, dañu maa jéng. Na yiwu Boroom bi ànd ak yéen!