text:
PÀCC FUKK AK JURÓOM-ÑETT
Sóob bi ak sa diggante ak Yàlla
Naka la karceen yi di sóobe nit ci ndox ?
Lan la nit war a def ngir ñu mën koo sóob ci ndox ?
Naka la nit di jébbale boppam Yàlla ?
Lu am solo lan mooy tax ñuy sóobu ci ndox ?
«NDOX a ngi nii, ana lu tere, nga sóob ma ci ?» Loolu la benn jaraaf ju mag ci réewu Ecópi laajoon ci jamono karceen yu njëkk yi. Karceen bu tudd Filib moo ko wonoon ne Yeesu mooy Almasi bi Yàlla digoon nit ñi. Li ko Filib won ci Mbind mi dafa ko laal ci biir xol. Moo tax mu wax ne dafa bëgg ñu sóob ko ci ndox mi. — Jëf ya 8:26-36.
2 Su dee jàng nga bu baax li ñu wax ci pàcc yi weesu ak benn seede Yexowa, xéyna pare nga léegi ngir wax lii : ‘ Ana lu tere, ñu sóob ma ? ’ Fi mu nekk nii, xam nga li ñu Biibël bi dig ci dund gu dul jeex ci Àjjana (Luug 23:43 ; Peeñu ma 21:3, 4). Xam nga itam luy dëgg ci lu jëm ci luy dal nit bu deewee, xam it yaakaaru ndekkite bi ñu am (Ecclésiaste 9:5 ; Yowaana 5:28, 29). Xéyna yaa ngi ànd ak Seede Yexowa yi di teew ci seeni ndaje yi. Te gisal nga sa bopp ni ñuy toppe diine dëgg ji (Yowaana 13:35). Lu gën a am solo mooy, xéyna komaase nga doon xaritu Yexowa Yàlla.
3 Naka nga mënee wone ne danga bëgg a jaamu Yàlla ? Yeesu nee woon na taalibeem yi : «Demleen nag sàkk ay taalibe ci xeet yépp, sóob leen ci ndox.» (Ñun ñoo dëngal mbind yi ; Macë 28:19). Yeesu ci boppam wone na li ñu war a def, bi ñu ko sóobee ci ndox. Wisuñu woon ndox ci kawam, te it sottiwuñu tuuti ndox ci boppam kese (Macë 3:16). Baat bi ñuy woowe “ sóob bi ” ci làkku gereg dafay tekki “ li ñu dugal ci ndox ”. Looloo tax bu karceen yi di sóob nit dañuy dugal yaramam yépp ci biir ndox mi.
4 Képp ku bëgg a nekk xaritu Yexowa Yàlla, dafa war a sóobu ci ndox. Sóob bi dafay wone ci kanamu ñépp ne danga bëgg a jaamu Yàlla. Dafay won nit ñi ne def coobare Yàlla, li la neex la (Psaume 40:7, 8). Waaye bala ñu lay mën a sóob ci ndox, am na li nga war a def.
WAR NAÑU AM XAM-XAM AK NGËM
5 Komaase nga li ñu war a njëkk a def. Naka ? Ci li ngay jàng ngir xam Yexowa ak Yeesu Kirist. Ngir am xam-xam boobu, xéyna am na ku lay jàngal Biibël bi (Yowaana 17:3). Waaye des na lu bare li nga mën a jàng. Karceen yi dañu bëgg ‘ xam bu baax coobare ’ Yàlla (Kolos 1:9). Ànd ak Seede Yexowa yi di teewe seeni ndaje dina la ci dimbali bu baax. Teewe ndaje yu mel noonu am na solo lool (Yawut ya 10:24, 25). Faral di teewe ndaje yi dina la dimbali ci yokk li nga xam ci Yàlla.
6 Dëgg la, soxlawul nga xam lépp li nekk ci Biibël bi ngir ñu mën laa sóob ci ndox. Jaraaf ju mag ji bokkoon ci waa Ecópi am na lu mu xamoon, waaye soxla woon na ku koy dimbali mu xam leneen lu Mbind mi wax (Jëf ya 8:30, 31). Noonu it, dese nga xam lu bare. Ci dëgg, doo mas a pare jàng xam Yàlla (Ecclésiaste 3:11). Waaye bala ñu lay mën a sóob ci ndox, war nga xam te nangu li ñu warul a ñàkk a xam ci Biibël bi (Yawut ya 5:12). Lii bokk na ci : dëgg gi ci luy dal nit bu deewee, ak it ni turu Yàlla ak Nguuram ame solo.
7 Waaye, xam-xam kese doyul, ndaxte “ ku amul ngëm doo man a neex Yàlla ”. (Yawut ya 11:6.) Biibël bi nee na, bi ay nit ca waa Korent bu njëkk déggee xebaar bi karceen yi doon yégle, dañu ko gëm, “ ñu sóob leen ci ndox ”. (Jëf ya 18:8.) Noonu it, jàng Biibël bi war na tax nga gëm ne Biibël bi mooy Kàddu Yàlla. Jàng Biibël bi war na la dimbali nga gëm li ñu Yàlla dig, gëm it ne li Yeesu saraxe boppam moo ñuy musal. — Josué 23:14 ; Jëf ya 4:12 ; 2 Timote 3:16, 17.
NAÑU WAX SUÑUY MOROOM DËGG GI NEKK CI BIIBËL BI
8 Bu sa ngëm di gën a fees ci sa xol, dafay gën a jafe ci yow nga noppi te bañ a wax say moroom li nga xam (Jérémie 20:9). Dinga sawar a wax say moroom lu jëm ci Yàlla ak ci coobareem. — 2 Korent 4:13.
9 Mën nga komaasee wax ci dëgg gi nekk ci Biibël bi say mbokk, say xarit, say dëkkandoo ak it ñi nga bokkal liggéey. Waaye def ko ci yar ak teggin. Bu ci kanamee, dinga bëgg a ànd ak Seede Yexowa yi ci liggéeyu waare bi ñuy def. Bu ci ragal a waxtaan ak ki lay jàngal Biibël bi. Su fekkee ne mën nga bokk ci waaraate bi, dinañu wax ñaari njiiti mbooloo mi ñu ñëw waxtaan ak yow ak ki lay jàngal.
10 Loolu dina la may nga xam njiiti mbooloo mi, ñoom ñii di sàmm mbooloo Yàlla (Jëf ya 20:28 ; 1 Piyeer 5:2, 3). Bu njiit yooyu gisee ne danga xam te gëm li ñu warul a ñàkk a xam ci Biibël bi, te yaa ngi def li Yàlla bëgg, te dëgg-dëgg, danga bëgg a nekk Seede Yexowa, bu boobaa, njiiti mbooloo mi dinañu la xamal ne mën nga bokk ci ñiy waare xebaar bu baax bi, ni waaraatekat bu ñu sóobagul.
11 Te it, bala ngay mën a bokk ci waaraate bi, mën na am nga war a soppi dara ci fasoŋ bi ngay dunde ak yenn yi nga tàmm a def. Xéyna nga war a bàyyi yenn jëf yi ngay nëbb say moroom. Kon bala ngay wax ne bëgg nga nekk waaraatekat bu ñu sóobagul, danga war a bàyyi bàkkaar yu réy, mel ni njaaloo, naan sàngara ba màndi, ak jëfandikoo dorog. —Korent 6:9, 10 ; Galasi 5:19-21.
TUUB SAY BÀKKAAR TE WOÑÑIKU
12 Am na leneen li nga war a def bala ñu lay mën a sóob ci ndox. Ndaw li Piyeer nee woon na : «Tuubleen seeni bàkkaar nag te woññiku ci Yàlla, ngir seeni bàkkaar far [“ deñ, ” NW]» (Jëf ya 3:19). Tuub say bàkkaar mooy nga réccu dëgg li nga def. Bu nit dëkkee ci lu bon, li gën ci moom mooy mu tuub ay bàkkaaram. Waaye nit ku dëkkul ci lu bon sax, war na tuub ay bàkkaaram. Lu tax ñu wax loolu ? Ndaxte doomu Aadama yépp ay bàkkaar, te soxla nañu Yàlla baal ñu suñuy bàkkaar (Room 3:23 ; 5:12). Bala ngay komaasee jàng Biibël bi, xamoo woon li Yàlla bëgg. Kon naka nga mënoon a def li Yàlla bëgg ? Looloo tax nga war a tuub say bàkkaar.
13 Bu ñu tuubee suñuy bàkkaar, li ci war a topp mooy walbatiku maanaam “ woññiku ”. Waruloo yem rekk ci réccu say bàkkaar. War nga bàyyi ni nga doon dunde, te fas yéene def lu baax léegi. Bala ngay sóobu ci ndox danga war a tuub say bàkkaar te woññiku.
JÉBBAL SA BOPP YÀLLA
14 Am na leneen lu am solo li nga war a def bala ñu lay sóob ci ndox. Danga war a jébbal sa bopp Yexowa Yàlla.
15 Bi ngay jébbal sa bopp Yexowa Yàlla ci ñaan bu jóge ci sa xol, danga koy dig ne moom kese ngay jaamu ba fàww (Deutéronome 6:15). Lan mooy tax nit bëgg a dig loolu Yàlla ? Nañu ko seet ci lii : Bu benn góor di doxaan jigéen, ni muy gën di xam jigéen jooju, muy gën a gis jikko yu rafet yi nekk ci moom. Noonu it mu koy gën a bëgg a jege. Kon mën na dem ba ñaan ñu may ko ko ngir mu nekk jabaram. Dëgg la, tàkk jabar dafay yokk ay wareefam. Waaye mbëggeel dina tax mu def lu am solo loolu.
16 Boo demee ba xam Yexowa bu baax te fonk ko, loolu dafay tax nga bëgg koo jaamu te def ci lépp li nga mën, dem ci ba jeex. Képp ku bëgg a topp ay tànku Yeesu Kirist, Doomu Yàlla, dafa war a “ bàyyi boppam ”. (Màrk 8:34.) Nit ku def loolu du nangu bànneexam ak ay bëgg-bëggam tere koo def lépp li Yàlla bëgg. Kon bala ñu lay mën a sóob ci ndox, danga war a jiital coobare Yexowa Yàlla ci sa dund. — 1 Piyeer 4:2.
NDAX RAGAL NGA NE DOO KO MËN ?
17 Am na ñu jébbalul seen bopp Yexowa, ndaxte dañu ragal a def lu am solo loolu. Xéyna dañu ragal ne bu boobaa, dinañu war a lay ci kanamu Yàlla li ñuy def, ni karceen bu jébbal boppam Yàlla. Komka dañu ragal ne duñu ko mën te mën na am ñu def lu neexul Yàlla, dañuy xalaat ne li gën mooy ñu bañ koo jébbal seen bopp.
18 Booy gën a bëgg Yexowa, dinga ko bëgg a jébbal sa bopp te def li nga mën ngir dund ci fasoŋ bu ko neex (Ecclésiaste 5:4). Boo jébbalee sa bopp Yàlla ba pare, wóor na ne dinga bëgg a ‘ dund dund gu dëppoo ak sa bokk ci Boroom bi, ba neex ko ci fànn gu nekk ’. (Kolos 1:10.) Li nga bëgg Yàlla dina tax nga bañ a xalaat ne def coobareem dafa jafe lool. Wóor na ne dinga nangu li ndaw li Yowaana bindoon ne : “ Mbëggeel ci Yàlla mooy sàmm ay ndigalam ; te ay ndigalam diisuñu. ” — 1 Yowaana 5:3.
19 Jarul nga nekk nit ku mat ngir mën a jébbal sa bopp Yàlla. Yexowa xam na fu sa doole yem, te du la defloo mukk li nga mënul (Psaume 103:14). Li nga bëgg noonu, Yàlla dafa bëgg nga mën koo def te dina la ci jàpple (Isaïe 41:10). Na la wóor ne boo gëmee Yexowa ak sa xol bépp, “ dina def sa yoon jub ”. — Léeb yi 3:5, 6, NW.
BU ÑU LAY SÓOB CI NDOX, YAA NGI WONE NE JÉBBAL NGA SA BOPP YÀLLA
20 Boo xalaatee ci li ñu waxtaan léegi, xéyna dina la dimbali nga jébbal sa bopp Yexowa ci ñaan. Waaye ku bëgg Yàlla dëgg, war nga ‘ wax [ci kanamu ñépp, NW] ’ sa ngëm ba ‘ tax Yàlla musal la ’. (Room 10:10.) Naka ngay defe loolu ?
21 Waxal kiy jiite kurélu njiiti mbooloo mi nga nekk ne danga bëgg ñu sóob la ci ndox. Dina def ba ay njiitu mbooloo mi waxtaan ak yow ci ay laaj yuy jëm ci li ñu warul a ñàkk a xam ci Biibël bi. Su dee njiit yooyu nangu nañu ne mën nañu la sóob ci ndox, dinañu la wax ne mën nga bokk ci sóob biy ñëw*. Bu ñuy sóob ay nit, dañuy faral di def waxtaan bu ñuy fàttali li sóob bi di tekki. Ba pare kiy def waxtaan bi dina wax ñi bëgg ñu sóob leen ñu tontu ci ñaari laaj yu yomb. Loolu benn fasoŋ la bi ñuy waxe ci kanamu ñépp suñu ngëm.
22 Sóob bi mooy won ñépp ne jébbal nga sa bopp Yàlla. Li ko dale ci bés boobu, Seede Yexowa ngay doon. Bu ñuy sóob nit, dañuy dugal yaramam yépp ci biir ndox mi ngir wone ne jébbal na boppam Yexowa.
LI SA SÓOB CI NDOX DI TEKKI
23 Yeesu nee woon na ñu sóob taalibeem yi «ci turu Baay bi ak Doom ji ak Xel mu Sell mi». (Macë 28:19.) Loolu dafay tekki ne ñi ñuy waaj a sóob, dañuy nangu kiliftéefu Yexowa Yàlla ak bu Yeesu Kirist (Psaume 83:18 ; Macë 28:18). Dañuy nangu it njariñu Xel mu sell mi ak li muy def, moom mii nekk doole ji Yàlla di jëfe. — Galasi 5:22, 23 ; 2 Piyeer 1:21.
24 Waaye sóobu yemul rekk ci dugg ci ndox. Am na lu am solo lu muy wone. Sóob bi dafay tekki ne bàyyi nga ni nga doon dunde, mel ni ku dee ci jëf yooyu. Bi ñu la génnee ci ndox mi nag, loolu dafa tekki ne dangay dund léegi ngir def coobare Yàlla. Bul fàtte it ne Yexowa Yàlla ci boppam nga jébbal sa bopp. Jébbaluloo sa bopp benn liggéey. Jébbaluloo sa bopp benn gis-gis. Jébbaluloo sa bopp ay nit walla mbootaay. Bi nga jébbalee sa bopp Yàlla te sóobu ci ndox, ci nga komaasee nekk xaritam bu ko jege lool, maanaam sa diggante ak moom dafa rattax lool. — Psaume 25:14.
25 Sóob bi taxul nga mucc. Ndaw li Pool bindoon na ne : ‘ Biralleen seen mucc ci seeni jëf, te def ko ci ragal Yàlla gu dëggu. ’ (Filib 2:12). Sóobu ci ndox, ndoorte kese la. Li jar a laaj mooy, lu ñu mën a def ba sax ci mbëggeelu Yàlla ? Pàcc bu mujj bi dina ci tontu.
LI BIIBËL BI WAX
- Sóob karceen ci ndox, dafay laaj ñu dugal yaramam yépp ci biir ndox mi. Duñu ko wis ndox kese. — Macë 3:16.
- Liy tax ñu mën a sóob nit ci ndox, ci lii lay komaase : jàng li Biibël bi wax, wone ngëm, ba pare tuub say bàkkaar, woññiku, te jébbal sa bopp Yàlla. — Yowaana 17:3 ; Jëf ya 3:19 ; 18:8.
- Boo bëggee jébbal sa bopp Yàlla, danga war a bàyyi sa bopp ni taalibe Yeesu bàyyee seen bopp ngir topp ko. — Màrk 8:34.
- Bu ñu la sóobee ci ndox dafay tekki ne bàyyi nga ni nga doon dunde, mel ni ku dee ci jëf yooyu te léegi dangay dund ngir def coobare Yàlla. — 1 Piyeer 4:2.
* Dañuy faral di sóob ay nit ci ndaje yu mag yi Seede Yexowa yi di def at mu nekk.
Laaj yi ànd ak pàcc bu nekk
1. Lu tax jaraaf ju mag ji ci waa Ecópi bëggoon ñu sóob ko ci ndox ?
2. Lu tax nga war a xalaat bu baax lu jëm ci sóob bi ?
3. a) Lan la Yeesu sant ay taalibeem ? b) Naka lañuy sóobe nit ci ndox ?
4. Lan la sóob ci ndox di wone ?
5. a) Lan lañu war a njëkk a def ngir mën a sóobu ci ndox ? b) Lu tax ndaje karceen yi am solo ?
6. Sa xam-xam ci Biibël bi, naka la war a tollu ngir ñu mën laa sóob ci ndox ?
7. Lan la jàng Biibël bi war a def ci yow ?
8. Lan mooy tax nga bëgg a wax say moroom li nga jàng ?
9, 10. a) Kan nga mën a njëkk wax ci dëgg gi nekk ci Biibël bi ? b) Lan nga war a def boo bëggee bokk ci liggéeyu waare bi Seede Yexowa yi di def ?
11. Lan la ñenn ñi war a soppi ci seen dund bala ñuy mën a bokk ci liggéeyu waare bi ?
12. Lu tax nga war a tuub say bàkkaar ?
13. Lan mooy woññiku ?
14. Lu am solo lan nga war a def bala ñu lay sóob ci ndox ?
15, 16. Jébbal sa bopp Yàlla lu muy tekki, te lan mooy tax nit bëgg a def loolu ?
17. Lu tax mu am ñu ragal a jébbal seen bopp Yàlla ?
18. Lan moo mën a tax nga bëgg a jébbal sa bopp Yexowa ?
19. Lu tax waruloo ragal a jébbal sa bopp Yàlla ?
20. Lu tax nit mënul a denc pur moom kese li mu jébbal boppam Yexowa ?
21, 22. Naka nga mënee wax sa ngëm ci kanamu ñépp?
23. Sóobu ci ndox «ci turu Baay bi ak Doom ji ak Xel mu sell mi» lu muy tekki ?
24, 25. a) Sóob ci ndox lu muy tekki ? b) Ban laaj lañu war a tontu ?


c: text/html

text:
Bénno 0:00 / 5:56
Fallou Dieng Track 1
by Fallou Dieng
Waaw bennoo lañu wax
Bennoo lañu wax si miim réew
Bennoo lañu wax
Bennoo lañu wax si miim réew
Sàq bu ñépp bokk jëlal sa wërsëg
Kenn ku ñów jël wërsëgam
Jiite taxu fee gën
Waaye jiitu taxu fee raw
Waaw bennoo lañu wax
Bennoo lañu wax si miim réew
Bu jëf doon jikko kon kenn du sonn
Nit moom mënta baax jikko
Àdduna àdduna àdduna àdduna àdduna da fa yaatu
Waaw àdduna àdduna àdduna àdduna àdduna da fa yaatu
Lu ca waay denc, ngëneel la ciy sàkku
Aateel sa moroom ni sa bopp, mel ni ba nga doonul dara
Fii ku fi juddoo gan gu indiwul yóbbal nga
Way leele leele
Waaw bennoo lañu wax
Bennoo lañu wax si miim réew-a-réew
Lu waay doon, nit a ko ko def
Seetal ci benn buur bi tey Yàllaa mi
Lu waay doon, mbooloo ko ko def
Seetal ci benn buur bi tey Yàllaa mi
Benn loxo du tàccu, benn tànk day sukkooju
Soo nawloo nit, mu nawloo la
Waaw bennoo lañu wax, te it moo gën
Bëggal sa réew, fonkal sa réew, nawlool sa waa-réew, Ësobiyo Ba
Lu mu am mayeko, lu mu am joxe ko
Lu mu am sédd ma ca
Ãa moo di ma xarit
Lu mu am mayeko, lu mu am joxe ko
Da may diggal lu baax
Ãa moo di ma xarit
Contributed by Riley O. Suggest a correction in the comments box.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LI ÑU YOKK CI WAXTAAN YI NEKK CI TÉERE BII
Reeru Boroom bi : Fàttaliku buy màggal Yàlla
Dañu sant karceen yi ñuy fàttaliku deewu Kirist. Fàttaliku boobu, “ reeru Boroom bi ” lañu koy woowe (1 Korent 11:20). Lu tax mu am solo lool ? Kañ lañu koy def ak naka lañu ko war a defe ?
Ci atum 33 ci suñu jamono, ci guddi bésu Jéggi bi yawut yi doon màggal la Yeesu Kirist taxawal Reeru Boroom bi. Benn yoon kese ci at mi lañu doon màggal bésu Jéggi bi, maanaam bésu 14 ci weer wi Yawut yi doon woowe Nisan. Ngir mën a xam kañ la bés boobu di tombe, yawut yi dañu doon xaar ci at mi, ci diggante màrs ak awril, bés bu bëccëg ak guddi doon def ñoom ñaar ñépp 12 waxtu. Bés bi weer wi di njëkk a feeñ te mu jege jamono jooju, ci la weeru Nisan doon tàmbali. Bu 14 fan weesoo ginnaaw bés boobu, bu jant bi sowee, ci lañu doon màggal bésu Jéggi bi.
Yeesu dafa màggaloon bésu Jéggi bi ak ay taalibeem. Mu dàq Yudaa Iskariyo, sog a taxawal Reeru Boroom bi. Reer boobu moo jël palaasu bésu Jéggi bu yawut yi doon màggal. Moo tax benn yoon kese ci at mi lañu war a màggal Reeru Boroom bi.
Lii la téere Macë wax : “ Yeesu jël mburu, sant Yàlla, damm ko, jox ko taalibe ya. Mu ne leen : «Jël-leen lekk, lii sama yaram la.» Gannaaw loolu mu jël kaas, sant Yàlla, jox leen ko. Mu ne leen : «Yéen ñépp naanleen ci, ndaxte lii sama deret la, ji fas kóllëre gi, te mu tuuru, ngir ñu bare jot mbaalug bàkkaar yi.» ” — Macë 26:26-28.
Am na ñu gëm ne Yeesu dafa soppi mburu boobu, def ko yàpp, soppi biiñ bi, def ko deret. Waaye bi Yeesu doon joxe mburu mi, dara deñul woon ci yaramam. Ndax ci dëgg, taalibe Yeesu yi dañu lekk yaramu Yeesu te naan itam deretam ? Déedéet. Bu loolu amoon, dañuy doon ñuy lekk nit. Te duñu topp li Yàlla santaane (Njàlbéen ga 9:3, 4 ; Lévitique 17:10). Ni ñu ko waxe ci Luug 22:20, Yeesu nee woon na : «Kaas bii mooy misaal kóllëre gu bees gi Yàlla fas jaarale ko ci sama deret, ji tuuru ngir yéen.» Ndax kaas bi ci boppam moo nekkoon «kóllëre gu bees gi Yàlla fas» ? Loolu mënul nekk. Ndaxte kóllëre dafa nekk li ñuy waxtaan ba juboo ci. Du lu ñu mën a téye ci loxo.
Kon mburu mi ak biiñ bi, ay misaal kese lañu. Mburu mi mooy firnde yaramu Yeesu bu mat. Mburu mi desoon ci reeru bésu Jéggi bi la Yeesu jëloon. Mburu moomu amul woon lawiir (Gàddaay gi 12:8). Biibël bi dafay jël lawiir ngir misaal bàkkaar walla luy yàq. Kon mburu moomu mooy firnde yaramu Yeesu bu mat bi mu nangu saraxe. Amul woon benn bàkkaar. — Macë 16:11, 12 ; 1 Korent 5:6, 7 ; 1 Piyeer 2:22 ; 1 Yowaana 2:1, 2.
Biiñ bu xonq bi mooy firnde deretu Yeesu. Deret boobu mooy fas kóllëre gu bees gi. Yeesu nee woon na ne deretam dina tuuru ngir «mbaalug bàkkaar yi». Doomu Aadama yi dinañu mën a sell ci kanamu Yàlla te séq ak Yexowa kóllëre gu bees gi (Yawut ya 9:14 ; 10:16, 17). Kóllëre googu, maanaam li ñu waxtaan ba juboo ci, dafay tax 144 000 karceen yu takku ci Yàlla mën a dem asamaan. Foofu dinañu nekk ay buur ak ay saraxalekat ngir indil doomu Aadama yépp ay barke. — Njàlbéen ga 22:18 ; Yérémi 31:31-33 ; 1 Piyeer 2:9 ; Peeñu ma 5:9, 10 ; 14:1-3.
Kan moo war a jël ci mburu mi ak ci biiñ bi ñuy jàllale bi ñuy fàttaliku deewu Yeesu ? Ci yoon, ñi bokk ci kóllëre gu bees gi kese, maanaam ñi am yaakaar dem ca asamaan, ñoo ko war a jël. Xel mu sell mi moo leen di xamal ba mu wóor leen ne, Yàlla dafa leen tànn ngir ñu nekk ay buur ca asamaan (Room 8:16). Ñooñu bokk nañu itam ci kóllëre Nguur gi Yeesu fas. — Luug 22:29.
Ñi am yaakaar dund ba fàww ci Àjjana ci kaw suuf nag ? Dañuy topp li Yeesu santaane te teewe Reeru Boroom bi. Waaye dañuy ñëw di déglu ak teggin. Duñu jël ci mburu mi ak ci biiñ bi. Seede Yexowa yi dañuy màggal Reeru Boroom bi benn yoon ci at mi, maanaam ci bésu 14 Nisan bu jant bi sowee. Màggalu bés boobu dafa am solo ci karceen yépp, bu dee sax tey ci àddina si sépp, ay junniy nit kese ñooy wax ne am nañu yaakaar dem ca asamaan. Bés boobu dafay may ñépp ñu mën a xalaat ci mbëggeel bu réy bu Yexowa Yàlla ak Yeesu Kirist wone. — Yowaana 3:16.


text:
Jimbulang
Jimbulang aw wayndare la wu yitteem doon ëmb mbooleem xeeti xam-xam walla man naa itam tënku ci benn xam-xam, maanaam jimbulang buy wax ci paj walla ci taariix kepp. Jimbulang am mbooloom ay jukki la def, bu ci nekk di wax ci lenn: ciw nit, cib barab, cib xew-xew, cib xam-xam,... Jimbulang day wuuteek baatukaay, ndax du yem rekk ci faramfacce wenn làkk wi. Naka-jekk day doon ay téere yu bari.
Tekkeem gu daj[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Cër yi ëpp solo yiy tax a raññee ab jimbulang, ñeent lañu:
- Jagleel gi ci am
- Seenug lëkkaloo
- Nosiin wi
- Mbidiinu jukki yi.
Jimbulang yi man nañoo wuute, aju ci seenum ëmbiit, man nañoo ubbeeku ci xeeti xameef yépp (Jimbulang bu Trecani ak Jimbulang bu waa-Brëtaañ, ñooy yi ci gën a siiw), walla itam tënku ci wenn xeetu xam-xam wi, niki ab jimbulangu paj, bu xam-xam walla bu xeltu. Am na it ay jimbulang yuy jagleelu ci wàll wu yaa ci cosaan, diine walla politig wu wenn askan, walla xeet, niki Jimbulang bu Mag bu Siwiet yi, Jimbulangu Jewish bi...
Yitteey liggéeyi jimbulang mooy jébbal xameef gi ëpp solo gees dajale ñeel tëriit li. Yii liggéey nit yàgg na koo def, dalee lu sori ci taariixam, waaye baatu jimbulang ñi ngi ko tambalee jëfandikoo ngir wax yile liggéey ci XVIu xarnu. Bépp liggéeyu jimbulang, ci lu leer, ab tënk rekk la ci xameefi nit, te it liggéey bi day soppiku aju ci dayoo ak xóotaayu ëmbiitam. Mbooloo ma ñu koy jagleel man naa am njeexiit ci ëmbiit mi; ab jimbulang bees jagleeli gone mooy gën a néew bees jagleeli mag.
Nosiinu jukki yi am na solo lool, ndax moo koy tax a doon ab jumtukaay bu saytoom yomb, kon gëstu ci dina yomb. Ci taariix, ñaari xeeti nosiin lañuy jëfandikoo ci jimbulang yu këyit yi: nosiin gu abajada, jukki yi dañu leen a nos topp nosiinu arafi abajada gu làkk wa ñu binde jimbulang ba, beneen bi mooy séddale leen ciy wàll. Bu njëkk bi mooy bi ñu gën a jëfandikoo ba tay jii, donte xibaarukaay yu mbëjfeppal yi tax nañu ceet geek dello gi man a am, di lu kenn manutoon a xalaat bu njëkk ba.
Jimbulang yi njëkk[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Nit, dale ci lu yàgg cig nekkam, doon na jéem a nos ay xameefam. Li dale ci jamono ju yàgg ja, bindkat yi tambali woon nañu xalaat di boole banqaasi xam-xam yépp. Ci jimbulangkat yu njëkk ya man nañu cee lim Góor gi Plini mi bind Naturalis historia (taariixu dend bi), doonoon ag faramfacce, ci fanweer ak juroom-ñaari téere ñeel dend bi, nekkoon na liggéey bu siiwoon ca Tugal gépp ca Jamono ju duggu ja.
Yenn ci liggéey yi mat a fattaliku bokk na ci jimbulang bi Ibn Xaldun bindoon ci 1377, duppee ko Al-Muqaddima(Taariixu àdduna bi), mu ëmboon mbooleem xameefi XIVu xarnu bi: melosuuf, xeltu, taariix, koom-koom, gëstumboolaay, politig, paj ba ci suqaliku gu sax. Jimbulangu xam-xam bu Abu Bakr al-Razi, mutasilita bu Al-Kindi(ci daanaka 270 téere)
Imbratóor bu siin bi, Cheng-Zu bu callala gu Ming moo amaloon Jimbulangu Yongle, di benn ci jimbulang yi gën a yaa ci taariix, mi ngi àgg ci 1408 nekkoon 11.000 téere yees bindeek loxo, lu mat 400 ci ñoom ñoo ngi leen denc ba tay.
Yii téere, loxo lañu leen doon sottee ba tax doonuñu woon tasaaroo lool, boroom alal yeek niti diine yi rekk ñoo ci doon jot: Doonoon nañu ay téere yu seer lool.


text:
Nettali 38: Fukki góor ak ñaar yuy yërndu réew mi
XOOLAL doomu garab yi nit ñooñu di indi. Xoolal ni reseñ yi ngandee ! Soxla nañu ñaari góor pur ñu yëkkëti ko ak bant. Xoolal figg yi ak gerenaad yi. Doomu garab yu rafet yooyu, fu ñu jóge ? Kanaan lañu jóge. Kanaan mooy fu Ibraayma, Isaaxa ak Yanqóoba dëkkoon. Waaye xiif gu metti gi moo taxoon Yanqóoba toxu moom ak waa këram ca Misra. Waaye léegi ñu ngi 216 at ginnaaw loolu te Musaa mu ngi yóbbuwaat waa Israyil ca Kanaan. Ñu ngi léegi ci màndiŋ mi ci béréb bi tudd Kades.
Ñi dëkk Kanaan, ay nit ñu bon lañu. Musaa daldi yónni 12 góor, mu ne leen : ‘ Nangeen jéem a xam ñaata nit ñoo fa nekk ak fi seen doole tollu. Xoolleen ndax suuf si neex na bey. Te buleen fàttee indi ay doomu garab. ’
Bi ñu dellusee Kades, lii lañu wax Musaa : ‘ Réew mi, réew bu baax la. ’ Ñu daldi ko won doomu garab yi ñu indi woon. Waaye amoon na ci 10 ñu waxoon lii : ‘ Ay ponkal ñoo fa dëkk. Bu ñu bëggee nangu seen réew, dinañu ñu rey. ’
Bi waa Israyil déggee loolu, dañu tiit. Lii lañu doon wax : ‘ Céy waay, dee ci Misra walla sax fii ci màndiŋ mi moo gënoon. Bu ñu xeexee ak ñoom, ñun dinañu dee te ñoom dinañu jël suñu jabar yi ak suñu doom yi. Nañu tànn beneen njiit, bàyyi Musaa te dellu Misra ! ’
Waaye ci 12 góor ñu yërndu woon réew mi, amoon na ci ñaar ñu amoon ngëm ci Yexowa. Yosuwe ak Kaleb lañu tuddoon. Ñaar ñooñu dañu jéem a dalal xelu waa mbooloo mi. Ñu ne leen : ‘ Buleen tiit ! Yexowa mu ngi ak ñun. Daan réew mii dina yomb. ’ Waaye kenn dégluwu leen. Dañu leen bëggoon a rey sax.
Loolu tax na Yexowa mer lool. Mu ne Musaa : ‘ Képp ku am 20 at walla lu ko ëpp, du dugg ci réewu Kanaan. Gis nañu kéemaan yi ma def yépp ci Misra ak ci màndiŋ mi, waaye ba tey gëmuñu ma. Kon dinañu wër ci màndiŋ mi fii ba 40 at ci kanam, ba ñu dee ñoom ñépp. Yosuwe ak Kaleb rekk ñooy dugg ci réewu Kanaan. ’
Nombres 13:1-33; 14:1-38.
Laaj yi
- Naka nga gise reseñ yi ñuy wone foofu, te fan lañu jóge ?
- Lu tax Musaa yónni 12 góor ngir ñu yërndu réewu Kanaan ?
- Lan la 10 ci góor ñooñu wax bi ñu delloo ci Musaa ?
- Naka la ñaari góor ci ñoom wonee ngëm ci Yexowa, te ñooñu naka lañu tudd ?
- Lu tax Yexowa mer, te lan la wax Musaa ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Nombres 13:1-33.
Ñan lañu tànnoon ngir dem yërndu réew mi, te lu réy lan lañu mënoon a def (Nomb. 13:2, 3, 18-20) ?
Lu tax ni Yosuwe ak Kaleb gise woon réew mi wuute woon ak ni ko ñeneen ñi gise woon, te lan lañuy jàng ci loolu (Nomb. 13:28-30; Macë 17:20; 2 Kor. 5:7) ?
- Jàngal Nombres 14:1-38.
Lu tax ñu war a moytu di xultu ci lu jëm ci ñi Yexowa tànn ci kow suuf si ngir jiite mbooloom (Nomb. 14:2, 3, 27; Macë 25:40, 45; 1 Kor. 10:10) ?
Naka la Nombres 14:24 wonee ne Yexowa fonk na kenn ku nekk ci ñi koy jaamu (1 Buur. 19:18; Prov. 15:3) ?


text:
Nasiën batsi Aka Kakuran Kawar pa Inja!
Kakuran koom ki Nasiën batsi kakun pa inja? Wékawun ngë purir pëfiar di kul? Ulibar wi apiban ko wi bañaan bacumal ñgal wi pëme uleka Biblë.
Um bi ulibar wi purir bun pëjuraru?
Ulibar wi ka juraru kë juk ko un ci wi di Biblë, përim Nasiën batsi. Teenan bi m’purir bi pëtsas verset di Biblë.
Wé ci wun kakuran kawar?
Tsasan pëme kakuran ki Nasiën batsi kaki pa inja, wékawun u wara pëme kakuran kawar, ni ko wi m’ka wi përo.
Yën ci wun Nasiën batsi?
Katim Nasiën batsi ka jaa um, ne nul atsunkar inja?
Ne kakuran kawar apëni di Nasiën batsi?
Wékawun ngë purir pëfiar ne Biblë aci ulibar Nasiën batsi?
Yën ci wun Yeesu Kristu?
Tsasan pëme wékawun Yeesu cats, Yeesu buëran inja di wé ni wé Yeesu ci wun di përo tsari.
Wé Nasiën batsi ñgal wun pa umundu?
Biblë aleents wékawun Nasiën batsi leemp umundu, lum di umundu kii ci run kak tsëko tsëwar, ni wé kéé par wun ni umundu ni bañaan bi kéé ci biki dul.
Bañaan ban cats biki purir pii natse-a?
Wé ka par wun uci iñaan cats? Ne nja kéé win bayëts inja ban cats biki?
Wé ci wun Pësiën Nasiën batsi?
Yën ci wun Nasiën Pësiën Nasiën batsi, wé wi Pësiën pi kii ro wun?
Wékawun Nasiën batsi wët umaal ni unoor di umundu?
Um bi umaal jund bun? Wékawun Nasiën batsi wët wul? Unoor kéé ba?
Um bi familu purir bun pëlilan?
Jeuva, Nasiën batsi ulilan, ñgal pa famil lilan. Teenan ko wi Bibël ja pa wi niints, ñgaats ni upats.
Um bi m’purir bun pëyikrën bëga bëcar?
Ne bëga bëcar bëloole ci bun din? Teenan ngëko kañan pa pëyikrën bëga bëcar.
Um bi ngëlua Nasiën batsi kë jurar inja bun?
Yeesu aleents wékawun ngë fiër pëpibana bëga ni ngoom ngëlua ngëtëb pe ngun pëci ngëwiak di Biblë.
Um bi m’purir bun pëci bëfetsar Nasiën batsi?
Tsasan pëme ne Nasiën batsi ka cikëndën bëñaan bëliëng, bi ngë ka bi pëñaanul, ni wé ngë purir wun përo kak pa pëci bëfetsarul.
Wé kéé par wun ni iga umundu?
Ne unu, bañaan bëliëng di umundu kéé ci di pëfets Nasiën batsi?
Wékawun Nasiën batsi boflën bañaanul pa përo ko wi na ja wi?
Biblë leents inja wékawun bafets Yeesu boflër ni um bi ba ro bun.
Wékawun m’ka puu juk Biblë?
Wé kë roon ni ko wi m’juk wi uleka Nasiën batsi? M’fets Nasiën batsi kë ci wé pa nul?


text:
PÀCC BENN
Li ñu wax ci Yàlla bare na. Lan mooy dëgg gi ?
Ndax Yàlla fonk na la dëgg ?
Yàlla, naka la mel ? Ndax am na tur ?
Ndax mën nañu jege Yàlla ?
NDAX gis nga ni xale yi baree laaj ? Ñu bare, bu ñu komaasee wax rekk, komaase di laajte, mel ni xale bi ñuy wone fii. Dañu am ay laaj yu bare yu mel ni : ‘ Lu tax lii ? ’ walla ‘ Lii lan la ? ’ Dinga leen jéem a tontu, waaye yenn saay du yomb. Sa tont mën na leer sax, waaye du tere xale bi tegaat ci : ‘ Lu tax ? ’
2 Du xale yi kese ñooy laajte. Bu nit ñi di màgg, dañuy kontine di am lu ñuy laaj. Lée-lée ñu laaj suñu yoon, walla laaj li ñu war a moytu ngir aar suñu bopp, walla laaj ngir xam rekk. Waaye, dafa mel ni ñu bare bëggatuñu di laajte, rawatina ci laaj yi ëpp solo ci àddina. Walla boog, jéematuñu xam tont yi.
3 Seetal laaj bi ubbi téere bii, maanaam Lan la Biibël bi wax dëgg-dëgg ? Walla laaj yi nekk ci xët 3 ak 6, walla laaj yiy ubbi pàcc bii. Bokk nañu ci laaj yi gën a am solo yi nit mën a laaj. Waaye ñu bare tey jéematuñu xam tontu laaj yooyu. Lu waral loolu ? Ndax Biibël bi tontu na ci laaj yooyu ? Am na ñu foog ne li ci Biibël bi wax, dafa jafee nànd lool. Am na ñuy wax ne kuy laaj laaj yooyu, dinga mujj a rus. Am na ñu yaakaar it ne njiitu diine yi walla ñiy jàngale ñoo mën a tontu laaj yu mel noonu. Yow nag ? Loo ci xalaat ?
4 Wóor na ne yow itam bëgg nga xam tontu laaj yooyu am solo ci dundu doomu Aadama. Wóor na ne, lée-lée dangay laaj sa bopp lii : ‘ Lu tax nit di dund ? Suñu dund, ndax mën na gën a neex ? Naka la Yàlla mel dëgg ? ’ Laajte lu mel noonu, baax na lool. Te waruloo ci tàyyi ba keroog ngay am tont yu leer te wóor. Loolu dafa am solo lool. Yeesu Kirist, mi nekkoon jàngalekat bu mag, nee woon na lii : “Ñaanleen, ñu may leen ; seetleen te dingeen gis ; fëggleen, ñu ubbil leen.” — Macë 7:7.
5 Boo kontinee di seet ngir xam tontu laaj yu am solo yooyu, dinga gis ne jaroon na nga ciy sonn (Proverbes 2:1-5). Ak lu la nit ñi mënta wax, nanga xam ne laaj yooyu am nañu tont, te mën nga gis tont yooyu ci biir Biibël bi. Tont yi jafewuñu nànd. Te li ci gën a neex mooy, tont yooyu dinañu la may mbégte ak yaakaaru ëllëg. Te it tont yooyu mën nañu la dimbali nga am dund bu neex dëgg ci jamono ji ñu nekk nii. Nañu komaase ak laaj bu jaaxal nit ñu bare.
NDAX YÀLLA DAFA FONK NIT TE BARE YËRMANDE ?
6 Am na ay nit ñu am xel-ñaar ci loolu. Lii lañuy wax : ‘ Bu Yàlla fonkoon doomu Aadama yi, ndax àddina si dina mel ni mu mel tey ? ’ Xeex, bañante ak ñàkk bu metti, bare na lool. Ñun ñépp, dañuy feebar, di am coono, te dañuy am ay mbokk yu gaañu. Loolu moo tax ñu bare ne : ‘ Bu ñu Yàlla fonkoon te di xalaat suñuy coono, ndax du tere loolu lépp di am ? ’
7 Li ci gën a doy waar mooy, ay jàngalekat ci wàllu diine ñooy tax yenn saay nit ñi foog ne Yàlla amul yërmande. Naka ? Bu musiba amee, dañuy wax ne ndogalu Yàlla la. Kon dañuy wax ne Yàlla moo tax lu bon loolu am. Lan mooy dëgg gi ? Lan la Biibël bi wax dëgg-dëgg ? Lii la ci Saag 1:13 tontu : “ Bu la fiir galanee, bul ne: ‘Yàllaa ko dogal,’ ndaxte Yàlla jegewul ak mbon fenn te du fiir kenn. ” Kon, Yàlla masul a indi lu bon li ngay gis ci àddina (Job 34:10-12). Dëgg la, dafay bàyyi lu bon loolu am. Waaye bàyyi dara mu am wuute na lool ak tax ba mu am.
8 Nañu jël benn misaal. Xalaatal boroom kër bu am xel te bëgg doomaam. Benn doomam dem ba mag, waaye ba tey ci kër gi la dëkk. Doom jooju dem ba bëggatul déggal waajuram yi te fas yéene génn kër gi. Baayam terewu ko dem. Doom jooju kontine ci lu bon li mu nekke, ba dugal boppam ci poroblem. Ndax baayam moo tax mu nekk ci poroblem ? Déedéet (Luug 15:11-13). Noonu it, bi doomu Aadama yi tànnee def lu bon te sax ci, Yàlla terewu leen ko. Waaye nag, du moom moo waral coono yi seen tànneef boobu indi. Kon, dëgg-dëgg, jaaduwul ñuy wax ne Yàlla mooy dogal jafe-jafe yépp yi doomu Aadama yi am.
9 Boo gisee Yàlla di bàyyi nit ñi ñu def lu bon, am na lu tax. Moom moo ñu sàkk te bare na xam-xam ak kàttan. Kon bu ko neexee, du ñu wax lu tax mu bàyyi nit ñi di def lu bon. Waaye dafa ñu bëgg, moo tax mu wax ñu ko. Dinga ci jàng lu gën a bare ci pàcc 11. Waaye nanga jàpp ne du Yàlla moo tax ñu am coono. Te sax, moom rekk moo ñu may yaakaaru gis coono yooyu yépp deñ. — Isaïe 33:2.
10 Rax-ci-dolli, xam nañu ne Yàlla ku sell la (Isaïe 6:3). Loolu dafay tekki ne dafa set te amul dara lu bon ci moom. Kon mën nañu ko wóolu ci lépp. Mënuñu xalaat lu mel noonu ci doomu Aadama yi, ndaxte lée-lée ñu soppi seen jikko ba nekk nit ñu bon. Kilifa bi gën a jub ci doomu Aadama yi sax, ci lu bare, du mën a defaraat li nit ñu bon ñi yàq. Waaye Yàlla moom, dara tëwu ko. Bépp coono bu nit ñu bon ñi teg doomu Aadama yi, Yàlla mën na ko dindi, te dina ko def. Bés bu Yàlla di def loolu, dina dindi lu bon ba mu jeex tàkk, te dootul amati ba fàww. — Sabóor 37:9-11.
LI DUL YOON LI ÑUY DAL TEY, NAKA LA KO YÀLLA DI GISE ?
11 Waaye fi mu nekk nii, naka la Yàlla di gise li xew ci àddina si ak li lay dal yow ci sa wàllu bopp ? Biibël bi wax na ne Yàlla “ ku fonk njubte la ”. (Sabóor 37:28, NW.) Kon lépp lu jëm ci lu baax ak lu bon dafa ko itteel bu baax a baax. Yàlla dafa sib lépp lu jubul. Biibël bi nee na, ca jamano yu yàgg ya, bi àddina si sépp feesoon ak lu bon, Yàlla dafa ‘ amoon tiis ci xolam ’. (Njàlbéen ga 6:5, 6.) Yàlla soppikuwul (Malaki 3:6). Ba tey jii, metit yi muy gis ci àddina si, neexu ko. Te dafa bañ a gis doomu Aadama yi ci metit. Biibël bi wone na ci lu wóor ne Yàlla dafa ñu fonk, bi mu waxee ne Yàlla “ ku leen ñeewante la ”. — 1 Piyeer 5:7.
12 Lu tax mu mën ñu wóor ne Yàlla dafa bañ a gis nit ci metit ? Lii lañu ci mën a yokkaat. Biibël bi wax na ne Yàlla dafa bind nit ci melokaanam (Njàlbéen ga 1:26). Kon, jikko yu rafet yi ñu fekk ci nit, ci Yàlla lañu ko jële. Boo gisee nit ci coono fekk deful dara lu bon, ndax loolu du la metti ? Bu la loolu naqaree, na la wóor ne Yàlla la gën a naqari.
13 Lenn ci li gën a rafet ci doomu Aadama mooy mbëggeel. Jikko boobu it, ci Yàlla la jóge. Biibël bi wax na ne “ Yàlla mbëggeel la ”. (1 Yowaana 4:8.) Nit dafay bëgg, ndaxte Yàlla dafa am mbëggeel. Ndax mbëggeel bi nga am ci nit ñi tax na nga bëgg a dindi seeni coono, dindi it li dul yoon ? Boo amoon kàttan boobu, ndax doo ko def ? Ci lu wóor ! Noonu it, na la wóor ne Yàlla dina dindi coono yi ak li dul yoon. Li ñu Yàlla dig, te ñu bind ko ci xët 4 ak 5 ci téere bii, du gént walla ay wax kese. Lépp li Yàlla dige, dina am ci lu wóor. Waaye bala nga mën a gëm dige yooyu, danga war a gën a xam Yàlla mi dige loolu.
YÀLLA DAFA BËGG NGA XAM KI MU DOON
14 Boo bëggee nit xam la, lan nga mën a def ? Ndax doo ko wax sa tur ? Ndax Yàlla am na tur ? Ci diine yu bare dañuy wax ne turam mooy “ Yàlla ” walla “ Boroom bi ”. Waaye ci dëgg, loolu du ay tur. Dafa mel ni booy woowe nit “ buur ” walla “ peresidaa ”. Biibël bi dafa ñuy wax ne ni ñu mën a woowee Yàlla bare na, mel ni “ Yàlla ” walla “ Boroom bi ”. Waaye Biibël bi wax na it ne Yàlla dafa am turu boppam. Tur boobu mooy Yexowa. Sabóor 83:18, NW, nee na : “ Yow mii tudd Yexowa, yow rekk yaay Aji Kawe ji ci kaw suuf si sépp. ” Bu dee tur boobu feeñul ci Biibël bi am ci sa làkk, boo bëggee xam lu tax loolu, nanga seet li ñu ci wax ci xaaj bi tudd “ Li ñu yokk ci waxtaan yi nekk ci téere bii ”. Dëgg gi mooy, gis nañu turu Yàlla ay junniy yoon ci sotti Biibël yu njëkk yi. Kon Yexowa dafa bëgg nga xam turam te jaar ci tur boobu booy wax ak moom. Mën nañu ne Yàlla dafay jaar ci Biibël bi ngir won la ki mu doon.
15 Yàlla dafa jox boppam tur. Li tur boobu tekki dafa am maanaa lool. Turam, Yexowa, mu ngi tekki ne Yàlla mën na def lépp li mu dige ak lépp li mu bëgg*. Dëgg-dëgg, amul benn tur bu mel ni turu Yàlla. Moom rekk moo am tur boobu. Li tax Yexowa amul moroom, bare na. Nañu ci wax yenn.
16 Gis nañu ba pare li Sabóor 83:18, NW, wax ci Yexowa, maanaam : “ Yow rekk yaay Aji Kawe ji. ” Noonu it, Yexowa rekk lañuy woowe “ Aji Kàttan ji ”. Peeñu ma 15:3 nee na : «Say jëf réy nañu te yéeme, yaw Boroom bi [Yexowa, NW] Yàlla, Aji Kàttan ji. Say yoon jub nañu te dëggu, yaw Buur bi fiy sax ba abadan.» Bu Biibël bi woowee Yàlla “ Aji Kàttan ji ”, dafa ñuy won ne Yexowa moo ëpp kàttan ñépp. Tolloowul ak kenn kàttan. Te it bu ñuy woowe Yexowa “ Buur bi fiy sax ba abadan ”, loolu dafa ñuy fàttali ne am na leneen lu tax Yexowa amul moroom. Moom rekk a fi mas a nekk. Sabóor 90:2, NW, nee na : “ Ca jamono yu dul jeex ci ginnaaw ba ca jamono yu dul jeex ci kanam [walla, ba abadan] yow yaay Yàlla. ” Kon ndax Yàlla nekkul ku jar a ragal ?
17 Yàlla amul moroom itam ndaxte moom kese mooy Ki sàkk lépp. Lii lañuy jàng ci Peeñu ma 4:11 : “Yàlla sunu Boroom, yaa yeyoo ndam, teraanga ak kàttan, ndaxte yaa sàkk lépp te ci sa coobare la lépp nekke, te ci lañu leen sàkke.” Lépp loo mënta xalaat, muy mbindeef yu ñu mënul a gis te nekk asamaan si, walla biddéew yi ngay gis ci asamaan guddi, walla doomu garab yi, walla jën yi nekk ci géej yi mbaa ci dex yi, loolu lépp dafa am ndaxte Yexowa mooy Ki sàkk lépp !
NDAX MËN NGA JEGE YEXOWA ?
18 Am na ñoo xam ne, bu ñu jàngee li Biibël bi wax ci jikko Yexowa yiy tax ñu war koo ragal, seen xel du dal. Pur ñoom Yàlla dafa kawe lool ba duñu ko mën a jege mukk walla sax am maanaa ci kanamam. Waaye ndax loolu ñuy xalaat, noonu la ? Xalaat yooyu bokkuñu dara ak li Biibël bi wax. Lii la Biibël bi wax ci Yexowa : «Sorewul kenn ci nun.» (Jëf ya 17:27). Biibël bi dafa ñuy xiirtal sax ci lii : “ Jegeleen Yàlla, mu jege leen. ” — Saag 4:8.
19 Naka nga mën a jegee Yàlla ? Li njëkk mooy nanga kontine di def li ngay def fi mu tollu nii, maanaam di jàng ci lu jëm ci Yàlla. Yeesu nee na : «Dund gu dul jeex gi nag, mooy ñu xam la, yaw jenn Yàlla ju wóor ji am, te ñu xam it ki nga yónni, muy Yeesu Kirist.» (Yowaana 17:3). Waaw, Biibël bi dafa ñuy wax ne jàng lu jëm ci Yexowa ak Yeesu mën na may nit “ dund gu dul jeex ”. Ni ñu ko waxe woon sànq, “ Yàlla mbëggeel la ”. (1 Yowaana 4:16.) Yexowa am na itam yeneen jikko yu rafet yu bare, yuy tax nit bëgg koo jege. Biibël bi nee na Yexowa mooy “Yàllay yërmande te bare yiw, di yéex a mer te fees ak mbëggeel ak kóllëre”. (Gàddaay gi 34:6.) Dafa baax te nangu baal nit (Psaume 86:5). Yàlla dafa ñuy muñal (2 Piyeer 3:9). Dafay sàmm kóllëre (1 Korent 1:9). Booy gën a jàng Biibël bi, dinga gis ni Yexowa wonee ne am na jikko yooyu ak yeneen jikko yu rafet yu bare yuy tax nga bëgg koo jege.
20 Dëgg la, Yàlla kenn mënu ko gis ak bët ndaxte xel la (Yowaana 1:18 ; 4:24 ; 1 Timote 1:17). Waaye boo jàngee li Biibël bi wax ci moom, dinga dem ba mën a xam Yàlla ni ñuy xame nit. Ni ko woykat bi waxe, mën nga “ xemmem rafetaayu ” Yexowa (Sabóor 27:4 ; Room 1:20). Ni ngay gënee jàng lu jëm ci Yexowa, noonu ngay gënee gis ne, dëgg-dëgg, ku am la. Te dinga gën a gis lu tax nga war koo bëgg te jege ko.
21 Dinga mën a xam lu tax Biibël bi ne, bu ñuy xalaat ci Yexowa, dañu ko war a jàppe ni suñu Baay (Macë 6:9). Sàkku ñu rekk, yem ci. Dafa ñu yéene dund gi gën, ni ko baay bu bëgg ay doomam di leen ko yéene (Psaume 36:9). Biibël bi dafa ñuy wax it ne doomu Aadama mën na nekk xaritu Yexowa (Saag 2:23). Seetal ma lii : mën nga nekk xaritu ki sàkk lépp li am ci àddina si ak ci jaww ji !
22 Booy kontine di jàng Biibël bi, xéyna ay nit dinañu la wax nga bàyyi, foog ne noonu lañu lay mën a dimbalee. Xéyna dañuy ragal nga bàyyi li nga gëmoon. Waaye bu la kenn teree am xarit bi gën bi nga mën a am.
23 Dëgg la, dina am li nga dul mën a nànd booy komaase di jàng Biibël bi. Xéyna dinga rus a laajte. Waaye bul bàyyi rus boobu tax ba nga bañ a ñaan ndimbal. Yeesu nee na, suufeel sa bopp ni xale bu ndaw, lu baax la (Macë 18:2-4). Xam nañu ne xale yi dañu bare laaj. Yàlla dafa bëgg nga xam tontu laaj yi ngay laaj. Biibël bi dafay tagg nit ñu sawaroon a jàng lu jëm ci Yàlla. Dañu doon niir Mbind mi, maanaam gëstu bu baax, ngir seet ndax li ñu doon jàng mooy dëgg. — Jëf ya 17:11.
24 Li gën li nga mën a def ngir xam Yexowa mooy gëstu ci Biibël bi. Biibël bi dafa wuute ak yeneen téere yépp. Lu tax ñu wax loolu ? Pàcc bii di topp dina ci tontu.
LI BIIBËL BI WAX
- Yow mii, Yàlla dafa la fonk. — 1 Piyeer 5:7.
- Turu Yàlla mooy Yexowa. — Sabóor 83:18, NW.
- Yexowa dafa lay xiirtal ci jege ko. — Saag 4:8.
- Yexowa, dafa ñu bëgg, dafa baax te bare yërmande. — Gàddaay 34:6 ; 1 Yowaana 4:8, 16.
* Ci xaaj bi tudd “ Li ñu yokk ci waxtaan yi nekk ci téere bii ”, am na ay leeral ci li turu Yàlla di tekki ak ni ñu koy waxe.
Laaj yi ànd ak pàcc bu nekk
1, 2. Lu tax yenn saay laajte baax ?
3. Lu tax ñu bare bàyyi jéem a xam tontu laaj yi gën a am solo ?
4, 5. Waxal yenn ci laaj yi gën a am solo yi ñu mën a laaj, te lu tax ñu war a seet ngir xam tont yi ?
6. Bu ñu gisee metit yiy dal doomu Aadama yi, lu tax ñu bare foog ne Yàlla fonkul nit ?
7. a) Naka la jàngalekat yi ci wàllu diine taxe ba nit ñu bare foog ne Yàlla amul yërmande ? b) Lan la Biibël bi wax dëgg-dëgg ci coono yi ñuy am ?
8, 9. a) Bàyyi lu bon mu am ak tax mu am, du benn. Noo mën a misaale loolu ? b) Lu tax jaaduwul ñuy tuumaal Yàlla ndax li mu bàyyi doomu Aadama yi ñu sax ci lu bon ?
10. Lu tax ñu mën a gëm ne Yàlla dina dindi bépp coono bu nit ñu bon ñi teg doomu Aadama yi ?
11. a) Naka la Yàlla di gise li dul yoon ? b) Naka la Yàlla di gise metit yi lay dal ?
12, 13. a) Lu tax ñu am jikko yu rafet, yu mel ni mbëggeel, te lan la mbëggeel mën a def ci fasoŋ bi ñuy gise àddina si ? b) Lu tax nga mën a gëm ne Yàlla dina dindi jafe-jafe yi am tey ?
14. Lan mooy turu Yàlla te lu tax ñu war a jaar ci tur boobu ?
15. Tur bii : Yexowa, lan la tekki ?
16, 17. Lu ñu mën a jàng ci Yexowa bu ñu déggee ni ñu koy woowee, mel ni : a) “ Aji kàttan ji ” ? b) “ Buur bi fiy sax ba abadan ” ? c) “ Ki sàkk lépp ” ?
18. Lu tax ay nit foog ne duñu mën a jege Yàlla mukk, waaye lan la Biibël bi wax ci loolu ?
19. a) Lan lañu war a njëkk a def ngir jege Yàlla te loolu naka la ñuy jariñe ? b) Yan jikko Yàlla ñoo gën a tax nga bëgg koo jege ?
20-22. a) Ndax li ñu mënul a gis Yàlla, mën na tere ñu jege ko ? Waxal lu tax nga wax loolu. b) Lan la la ay nit mën a wax, foog ne noonu lañu lay mën a dimbalee, waaye lan nga war a def ?
23, 24. a) Lu tax nga war a kontine di am li ngay laajte ci li ngay jàng ? Lan lañuy jàng ci pàcc biy topp ?


text:
Leaving 0:00 / 5:04
Youssou N'Dour Track 1
by Youssou N'Dour
Dem dem
Dem fan
Den ndax lan
Baya ko mom
Dem nguir xee bou barri bi
Dem ndax teen boh neex bi
Teh rapp rek noom noo siy naan
Nach bi lakkatouma taw bi barrewoul
Dem ngir bokk bone menou fee am
Dem ngir daffa wara nekk gorr done
Goorgoorlau
Dem dem
Dem fan
Dem ndax lan
Liberte bi
Si espace bou lendeum bi
Sama beut yi guissa tounou
Garap yi nga xamenteni noo ma souxat
Su beut setiee barap yi bow
Dem ngir Keur gui daf may nirou lou lendeum
Dem nguir daffa warranekk goor done
Goorgoorlau
Damay dem
Chi alla bi
Damay dem Chi dex goumak gui
Ne damay dem waw seeti sama nawleyee
Damay dem si ban bou ritax bi
Damay dem ba reewu bitty
Ne damay dem waw setti samambokkyee
Go-go
Won ma sa yarii ma wax la ki nga donoy
Won ma sa mbokk ma wax ko fi ngay diaar
Hey what do you need ?
He he yaw lilaneex
Won ma sa yarii ma wax la ki nga donoy
Won ma sa mbokk ma wax ko fi ngay diaar
He defa li la neexoy hey yaw lila soop
Sammkatou mboott moo xam ba ciy
Sooxaoy ni meneuh kott noom daal amounou
Mbaam hey defal li la nexx oo
Hey what do you want ?
Ho ho ho ho ...
Contributed by Maya T. Suggest a correction in the comments box.


text:
Mbëjfeppal
Mbëjfeppal, di ci wu-faraas "électronique", "إلكترونيات" ci araab, ab banqaasu jëmm la buy saytu, gëstu, jumtukaay yu mbëj yi seen dox wékku ci walug ay mbëjfepp. Ci maanaa, baat bi tay dafay tekki mbooleem lees xam di ko jëfe ak di ko xalaat muy tax a man a xalaat ak a nekkal jumtukaay yuy dox ak mbëj. Li mbëjfeppal di amal mooy ay ndomboy mbëjfeppal yu ñuy defar ak cër yu bari yees di lëkkale ci ndimbalu ay wëñ, naka-jekk wëñi mbéll, yu dawaanu mbëj di jaar ci seen biir.
Mbëjfeppal ak xaralaymbëj nekk nañu ñaari banqaasi jëmm yu jegeente, seenug wuute mi ngi ci seen solo: su xaralaymbëj yoree li ñeel jóox dawaanu mbëj, seenug jokkale ak defari wuutuloxo yu mbëj, Mbëjfeppal moom, li ko yitteel mooy jëfandikoo mbëj ngir man cee weccee ay xibaar.


text:
UME 7
Wé ci wun Pësiën Nasiën batsi?
1. Wé ci wun Pësiën Nasiën batsi?
Pësiën Nasiën batsi aci pësiën pan ci pi di batsi. Kéé pënan isiën umundu bëliëng përuka koor pul, Nasiën batsi ka tsu pësiënul përo ko wi na ñgal wi di batsi ni umundu. Ko wi aci kakuran kawar. Bañaan ñgal pësiën pëwar, di ka jon Pësiën Nasiën batsi ka tsu bañaan bu ka ci di umundu un ka wi pësiën pëwar. Pësiën pi kéé tsu bañaan bëliëng di umundu bu ka teelër. — Jangiri Daniel 2:44; Matthieu 6:9, 10; 24:14.
Pësiën ka ka nasiën. Jeuva rat abukul, Yeesu Kristu na ci Nasiën Pësiënul. — Jangiri Révélation 11:15.
2. Wékawun Yeesu ci Nasiën nawar?
Abuk Nasiën batsi aci Nasiën nawar par nul awara uwaas te añgal ko un col wi. (Jean 1:14) Aka buts uforsa pëjurar bañaan, par ka ci di batsi nu siën umundu. Bi na natsane bi di pëcats a na ya batsi ee tsoar kañan karir Jeuva, a nuu lëp Jeuva nu tsul Nasiën. (Hébreux 10:12, 13) Nasiën batsi ee wëlul uforsa a na jund pësiën. — Jangiri Daniel 7:13, 14.
3. Biyën kéé siën bukun ni Yeesu?
Bañaan bi kan dua biki ‘bajënts’ kéé siën bukun ni Yeesu di batsi. (Daniel 7:27) Bajënts bacak aci bapostulu Yeesu. Te tsari Jeuva ci tsi përat bayënts ni bakaats bu ka bof di bajënts biki. Unu wi bu kë natsane wi di pëcats bu ka ci pi ngëwaanju di batsi pi Yeesu. — Jangiri Jean 14:1-3; 1 Corinthiens 15:42-44.
Bañaan um ka ya bukun batsi? Yeesu aja bu ci “pëtan pëtiës”. (Lukas 12:32) Bu kéé ci bañaan 144.000. Bu kéé siën umundu ni Yeesu. — Jangiri Révélation 14:1.
4. Wé par wun bi Yeesu jund bi pësiën?
Pësiën Nasiën batsi jund pësiën uwaanu 1914. * Bi Yeesu jund bi pësiën ko wi na cakës wi ro, aci përuak Useetaani ni ngëcaay di batsi pa umundu. Useetaani riabats a u jund pënooran bañaan di umundu. (Révélation 12:7-10, 12) Bi Useetaani ruakéé bi te tsari bañaan pe pënoor. Ngëko ngi bëliëng, ukam, ubon, pëmaak, ni usintsar utsia, abof di ko wi kan “piban” wi ne inkri Pësiën Nasiën batsi ka siën umundu. — Jangiri Lukas 21:7, 10, 11, 31.
5. Wé Pësiën Nasiën batsi ci wun di përo?
Pësiën Nasiën batsi ci ba di pëbofëlën bañaan ngëcaak bëliëng bu ka teelër, par përim Nasiën batsi ci di pëleentsa di umundu bëliëng. Bañaan bacumal bu ci tsi pëniiran Yeesu pëci Nasiën bukul. Pësiën Nasiën batsi kéé buëran bukul unu wi pu ba wi ni umundu wi. Bañaan ban ñgal biki pëci di umundu, unu wi Pësiën Nasiën batsi kë siën wi, bu ka pëjuk pëcikëndën Yeesu. — Jangiri Révélation 7:9, 14, 16, 17.
Pësiën Nasiën batsi ka ro ngëwaanu 1.000 pa pëba përo ko wi Nasiën batsi ro wi ñgal pa umundu. Umundu bëliëng kéé ci tsëko tsëwar. A kë ba Yeesu ka kakan Asinul Pësiën. (1 Corinthiens 15:24-26) Yën ni m’ñgalun pëleents ko wi Pësiën Nasiën batsi kii ro wi? — Jangiri Psaume 37:10, 11, 29.
^ par. 6 Pa pëme ko wi Biblë ro wi ja ba uleka uwaanu 1914, teenan page 215-218 di ulibar Qu’enseigne réellement la Bible ?


text:
Wikipedia
Wikipedia (di jàng wikipediyaa) ab sémbub jimbulang la ci web bi, di lu àddunawu te bariylàkk. Ag bindam nag mi ngi wéy ba tay, xaralaay wiki lañu jëfandikoo ngir sos ko. Yéeney Wikipedia mooy jébbal am ëmbiit mu ubbeeku, maandu te fugluwu.
Tëraliin
Jaar-jaar[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Sémbub Nupedia[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Nupedia di woon ab sémbub jimbulang bu ubbeeku bu Jimmy Wales sosoon ci weeru gamu atum 2000. Mboolaay gu Bomis (gi Jimmy Wales féetewoo woon moomeel gi ci ëpp) moo ko jàppale woon ciy koppar, doon fay Larry Sanger mi jiite woon mbind mi. Waaye Nupedia ag màggam dafa yeexoon lool ba waraloon, ci 2001, Larry Sanger xalaatoon ni sos ab wiki moo doonoon liy man a gaawal yokkteeg jukki yi. Xalaat boobu ñeel jëfandiku xaralag wiki ngir sos ab jimbulang, juroon na ag diisoo ci diggante Larry Sanger ak tëriinkat boobu di Ben Kovitz ngir mu faramfaceel ko ci ni mu gën a leeree ana nan la xarala gu wiki di doxe, ci ab reer ca San Diego la ame woon, ci 2 tamxarit 2001. Ci nii Larry Sanger ni Jimmy Wales ngir ñu jëfandikoo xarala gu wiki ngir sos ab jimbulang bu gën a woyof, lii moo jur sosug jimbulang bu Wikipedia.
Sémbub Wikipedia[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ginnaaw bi ko Jimmy Wales ak Larry Sanger sosee, Wikipedia ngi judd ci kàllaama waa angalteer ci 15 tamxarit 2001. Gu waa faraas teggu ci 23 gamu 2001, gu waa almaañ tegu ci ak yeneen yépp, ba tay ci atum 2007 mat nañu ñaari-téeméer ak juróom-fukki làkk.
Ci 1 diggi-gamu 2002 la Larry Sanger tekki ndomboy-tànkam ci ñaari sémb yépp, ginnaaw bi Bomis tëyyee loxoom, fayatul Larry Sanger ci liggéey bi mu doon def ci Wikipedia ak ci Nupedia. Ci 26 weeru koor 2003 la Nupedia tëj ba fawwu, Wikipedia moom wéy di màgg.
Boobu ba léegi Wikipedia di dox ci ay àtte yiy askanam tëral ndànk-ndànk jëmug kanamam. ci 20 maami-koor 2003 la Mbootaay gu Wikimedia (wikimediafoundation.org ) juddu ngir wut ay koppar yu muy suuxate sémbi wikipedia yépp.
Wikipedia Wolof[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Wikipedia wolof moom mi ngi sosu ci ndeyi-gamu 2003, toog daanaka ñaari at te amul benn yëngu-yëngu. Ci tamxarit 2005 la am jukkeem bu njëkk. Xoolal xët wi ñeel Taariixu Wikipedia wolof
Melokaanu sémbub Wikipedia[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Yéeney sémb bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ni ñu ko binde ci xët wu njëkk wi, bakkam mooy:«Jimbulang bu ubbeeku bi», maanaam di lu ñépp bokk, te ñépp man cee cëru ngir gënal ko. Jimmy Wales di kenn ci ñaar ñi sos sémb bi, mi ngi koy tekkee niki «ag jéemantu ngir sos ak séddatle ab jimbulang bu ubbeeku ci anam gu mucc-ayib ngir nit ku ne man koo am ci làkku cosaanam».
Melokaani Wikipedia[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Baatu «Wikipedia» mi ngi jóge ci taqaleg ñaar yii di «wiki» di ag nosteg yoriinu ëmbiitu dalub web bu ñu man a soppi jaare ko ci ab joowukaayub web, ak « pedia » di reenu baatu làkku waa angalteer bii di encyclopedia, di tekki jimbulang.
Li ñu jublu ci sémbub Wikipedia mooy mu doon ab jimbulang, maanaan muy jëmmal bépp xameefu nit, lépp lu nit xam man caa ne. Wikipedia du ab baatukaay, du am péncum waxtaanuwaay (xoolal xët wii ngir xam lu wikipedia doon ak lu mu doonul: Ndimbal:Ubbeeku). Sémb bi dafa àddunawu, day laal bépp xeetu xam-xam, bariylàkk, te amul ag pay.


text:
LESOŊ 8
Xar taxu Roog a xaƴaa paaxeer fo naqad da njegaa?
1. Nam paaxeer a eet’u?
Paaxeer a rokiida kam adna fee ye Saytaane eetna o maaɓ. Saytaane malaaka fa mbaax a reeƭu ye Roog a sakuuna, ndaa ‘geenoox’ee no ndigil.’ (Saŋ 8:44) Saytaane kaa xaƴ bug-bug o faɗooxel a maak kam xeeñ um, ndaa ndigil ne refu yee Roog soom waru faɗooxel. No mberaand naa Saytaane a maaɓ’a a Awa too a gimnoorin ee o ten a waru o nanan ndaa refee Roog. Aadama a soɓiida a Awa no nanaƭar Roog neene. Keene Aadama a fi’na a ɓisiidaan naqad fo fa nqon.
Ye Saytaane fi’na boo Awa a nanaƭar a Roog, a dalfooxa o siiknoor ngelfa ne Roog. Ke moƴna may no wiin we kaa ndeefan a Saytaane soo a ndeɓ ngelfa ne Roog. Neene Saytaane a reftu “o maad adna feeke.”
2. Ndax ke Roog a sakna kaa jeg’u sik?
Ke Roog a fi’na fop kaa mot sik. Wiin we fo malaaka ke Roog a sakna fop a mbaag’a o nanan a Roog boo ta mot sik. (A Cangatin ale 32:4, 5) Roog kaa sak’u in, a ci a in sañ-sañ i njilan a qoox in mbi paax mbaat paaxeer. Sañ-sañ feene kaa taxaa boo i mbaag o lalit o mbeq onqe i njegna na Roog.
3. Xar taxu Roog a xaƴ naqad ta jegaa boo ndiiki?
No nanaƭar fee na ƭing ale Eeden boo ndiiki Yexowa a xaƴa wiin we da siiknooraa ngelfa um. Xar taxu keene koy? Kaa bug o lalit ee o kiin o leng waagee kelfa boo ta jiriiñ lakas we too reefee ke Roog a layna. (O Baawaare xe 7:29; 8:9) Keene a moƴa woor no xa kiid 6 000 ke o kiin a kelfa’na lakas we took lanq ke. We na kelfa’aa adna fee mbaagee mbatin meen qiire ke, mbarir, njofaƭar mbaat a cir ake.
Ngelfa Roog nandee fo ngelfa no kiin yaam ngelfa Roog kaa jegan o jiriiñ oxuu jaɓanuuna. (Esayi 48:17, 18) Ndiiki Yexowa a watin meen maat ke no wiin we fop. Wiin we njaɓna Roog a maadooxan a den soom na ngenkaa took lanq ke.—Esayi 11:9. Jangi Dañel 2:44.
4. Xar o muñ ole Roog a ci’u in i mbaag o mbi?
Saytaane kaa bug o gimnoor a in ee o kiin o leng waagee faɗoox a Roog fo o mbeq. Ndax nu mbuga lalit ee Saytaane o maamaaɓ oo? Nu mbaagaan o mbi! O muñ ole Roog a muñaa kaa taxaa boo i mbaag o lalit ee ndax Roog i mbugu ta kelfa in mbaat o kiin. O ñoowooƭ in kaa laltaa oxe i tanna ndax ta kelfa in.
5. Nam i mbaagu tanit a Roog ta ref kelfa in?
I mbara tan a Roog ta ref kelfa in bo i mbaaƭan too mbaɗooxan ne ta layteena kam Biibal fee refna fa Lay fee ten. (Saŋ 4:23) I mbaaga mbañ Saytaane a kelfa a in a soƥangaa yee i mbogee no tig politik fo qire ke ne Yeesu a fañit’uuna.
Saytaane kaa jiriiñooraa doole um ndax ta fi’noor wiin we tig caasaay. Boo i nqaƴna a pi a paaxeer akeene, xan a jeg no qaariit ke in fo no fog we in waa na ñoxoraa in. (1 Piyeer 4:3, 4) Ndaa i mbara ngeboox. Ndax xan i yoon fo wiin we mbexna a Roog? Ndax xan i nanan kebil ke Roog yoonna fo sago fo o mbeq? I mbi’angaan, xan i lalit ee Saytaane o maamaaɓ oo ye ta layna yee o leng fi’kee ke Roog a layna a refangaa na coono fo naqad.
O mbeq onqe Roog a jegna no wiin we a woorana in ee xan paaxeer fo naqad a mbat meen. We na laltaa yee a ngimayo a Roog soom na ñoowkaa took lanq ke boo kili.


text:
LESOŊ 14
Xar taxu Roog a jeg mbokatoor?
1. Xar tax’u Roog a jil’u Isra’el fa mberaand faa ta ref xeet um?
Roog a fokata daan we na Abraham da ndef xeet um a coox a den kebil. A xoyta xeet feene “Isra’el” too a sima den da ngay diine ndigil ne fo fa Lay um. (A Kim a tedu ke 147:19, 20) Neene wiin we no qeet ke fop a mbaag’a njeg barke a ɓeerandin no xeet Isra’el.
Roog a tan’a Ii-isra’el we ndax da ndef seede ke ten. Ke da ñoownayo a lalgand oo ndax wiin we a and ne da mbaagitna njegit barke a nananangaa a Roog. (A Cangatin ale 4:6) Neene koy qeet lakas ke a mbaag’a ɓeer no xeet fee Isra’el ndax da and a Roog fa ndigil fee.
2. Xar taxu kerceen tigi ke a njeg mbokatoor?
Yaa jamaane a ñaaƴaa, Ii-isra’el we a ndeta boo a ñak qaariitoor den fa Roog soo koy Yexowa a sofit a den fo mbokatoor ne no kerceen ke. (Mace 21:43; 23:37, 38) Xaye koy, kerceen tigi ke na mbaɗooxaa Yexowa a ndef seede um ndaa refatee Ii-isra’el we.
Yeesu a jaganda daalbe ke ten da mbaare’ik too da mbi daalbe lakas no qeet ke fop. (Mace 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20) No ñaal palakaand ke, waare feene xe moƴaa jeg doole too ndiik ta fag. Yexowa xe fiaa kaa moseerna jeg na adna fee maanaam oxe fokataa milyoŋ no wiin kam diine ndigil ne. (Mbeeñil ne 7:9, 10) Kerceen tigi ke kaa mbokatooraa ndax a saƭakinraa too a ndimle’raa. Kam adna fee fop, wiin weene kaa njegaa a cangin a leng no xa qetand den axe.
3. Nam mbokatoor ne no Seede Yexowa ke no jamaane in a kumaase’tu?
No hiid 1870, o gurup o neewu no win waa na njangaa Biibal fee a dalfooxa o feeñandaa tigil ke ndefna kam Biibal fee. A and’a yee Yeesu a jagand’a mbokatoor ne no kerceen ke ndax da mbaare soo koy da ndalfoox o mbaare’aa kam adna fee fop. No hiid 1931, a nqotu gon Seede Yexowa.
4. Nam mbokatoor ne no Seede Yexowa ke a ñaaƴtaa?
No hiid teemeed o eetaand ole, mbokatoor ne no kerceen ke na saax a mayu a nananooga aa-adax we na ndogalaa no mbokatoor ne. A aa-adax weene na ndogalaa a njaɓayo yee Yeesu refu xe adwanna mbokatoor ne. (A pi Ake 16:4, 5) Xaye itam Seede Yexowa ke no adna fee fop we jiriiñooraa o and ole no aa-adax we na ndogalaa no pokatoor ke fop. Kaa yetooxaa biro ke no Seede Yexowa ke na yipaɗooxaa, a nqembandaa too a cooxtaa a safe ke na tektaa Biibal fee no kaa hupna lak 600. Oxe saƭakinnaa pokatoor 100 000 ke ndefna kam adna fee fop too a cooxaa a den kebil kaa ngatna no Biibal fee. No mbokatoor fuu refna, a jega goor waa mbaagna ndef aa-adax. Wiin weene kaa topatooxaa o siir ole Roog fo o mbeq.
Seede Yexowa ke kaa njagandoox ndax da mbaare o nan o felu le too a mbi’ik daalbe. In we mbaare’aa kam pind ke ne apootar ke a mbi’tooguuna. (A pi Ake 20:20) In we njangnaa itam Biibal fee wiin we njegna a qeeñ a letu too a mbex ndigil ne. Ndaa koy Seede Yexowa ke ndefee mbokatoor soom. I ndefa ƥasil naa jegna Faap faa fexna in. Kaa i ndef fog waa na topatooxraa a ndeer in. (2 Tesalonik 1:3) Den fop kaa njagandoox ndax da ndef wiin waa mbelna a Roog too a ndimle’aa lakas we too a ndef ƥasil leng faa moƴna ɗaay took lanq ke.


text:
Njuumte ci sañ-sañ yi
Amoo sañ-sañu Sosi xët, ngir lii di toftal :
Sa màkkaanu IP dañ koo téye ci wiki yépp.
Ki amal téye gi mooy Vituzzu(meta.wikimedia.org) Ngirte gi mu joxe mooy confirmed source of spam .
Nii-nii sa màkkaanu IP mooy 4 Nowembar 2017 à 01:17. Bépp càkkutéef booy def boolewaale ci xibaar yi ñu bind ci kaw.
Soo jàppee ne dañu laa téye ci njuumte, man nga fekk yeneeni xibaar aki gindikaay ci politig gu daj gi Ubbiwuñu benn proxy. Walla, ngir waxtaanee téye gi, di la ñaan nga yónnee ab càkkutéef ngi ñu seetaat ko ci Meta-Wiki.


text:
UME 14
Wékawun Nasiën batsi boflën bañaanul pa përo ko wi na ja wi?
1. Wékawun Nasiën batsi ro boflën bañaan Israel pa pëci bañaanul?
Nasiën batsi boflën bañaan pëbuka Abraam, a ba ci di ucaak uloole a na wël bukul ngëlua. Ucaak bukul ka jaa Israel, wël roon ci ucaak wi kan fets wi ko wi Nasiën batsi ja wi koor wël, te bukul ro bukun tsij Përim Nasiën batsi. (Psaume 147:19, 20) Bañaan ngëcaak bëliëng ka beenira unkonta bañaan Israel. — Jangiri Genèse 22:18.
Nasiën batsi rat bañaan Israel ba ci bayëlaul. Ko un par wi ni bañaan Israel, ka piban ne uci bañaan fets ngëlua Nasiën batsi bu ka ci uwar. (Deutéronome 4:6) Bañaan ngëlon ngëcaak purir pëme Nasiën batsi uwar uci ba teena di bañaan Israel. — Jangiri Isaïe 43:10, 12.
2. Wékawun bafets Yeesu boflër pa përo ko wi Jeuva ja wi?
Bañaan Israel tsu te Jeuva bër bukul, a na rat kanbof bafets Yeesu. (Matthieu 21:43; 23:37, 38) Tsari, bañaan Israel katse ci bayëla Jeuva, bafets Yeesu ci bukun bayëla Jeuva. — Jangiri Actes 15:14, 17.
Yeesu boflën bafetsul pa pëleents kakuran kawar di umundu bëliëng te bu ka jurar bañaan përo ko wi Yeesu ja wi bukul. (Matthieu 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20) Uleemp wi, ro ngëko ngëcumal tsari, di utuamara ngënu umundu wi. Tsi bëyaas bëcak di umundu, Jeuva boflën bañaan bacumal a ba ci di pëfetsul. (Révélation 7:9, 10) Bafets Yeesu ci baloole a bu kë jurar bacints bukul. Di umundu bëliëng, ko uloole wi bu kë juk wun di ngëreñu ngi bu kë ro ngi pa pëjuk Biblë. — Jangiri Hébreux 10:24, 25.
3. Bayëla Jeuva tsari, um bi ba jund bun?
Di uwaanu 1870, balon bañaan, bi kan juk biki Biblë, bu jund pëwini ucar un ci wi di Biblë, wi bañaan dots wi ka jukana pa ngëwaanu ngëcumal. Bu win ne Yeesu ro kanbof bafetsul pa pëleents Përim Nasiën batsi, din a ba jund pëleents Përim Nasiën batsi di umundu bëliëng. Di uwaanu 1931 bu jaj katim Bayëla Jeuva. — Jangiri Actes 1:8; 2:1, 4; 5:42.
4. Um bi Bayëla Jeuva kë ro bun pa pëleents Përim Nasiën batsi?
Di pëcël bapostulu, aro ka kanbof bafets Yeesu di ngëcaak ngëcumal, bu roon bu kë fets ko wi bayër bërum tsi bëga ja wi bukul, un ci wi bapostulu. Bayër bërum tsi bëga, bukul buts bu me ne Yeesu ci wun Nawiak kanbof. (Actes 16:4, 5) Tsari buts, Bayëla Jeuva di umundu bëliëng ka fets ko wi Bayër bërum tsi bëga ja wi. Bu ci bajiëñgal di bëga, bi kan piban biki um bi uleemp Bayëla Jeuva kë rola bun di tsëko tsi bu kë leemp tsi ngëlibar tsi ko un wokan wi m’leents 700. Di umundu bëliëng aka ko un par wi inbof 110.000 bafets Yeesu, Bayër bërum tsi bëga ka jurar bukul a bu kë jukan bukul ko un ci wi di Biblë. Di kara kanbof Bayëla Jeuva aka bayënts ban ci biki bajiëñgal di bëga. Bukul bu tsunkar pëtan Nasiën batsi. — Jangiri 1 Pierre 5:2, 3.
Bayëla Jeuva ka leents kakuran kawar a bu kë jurar bañaan pëci bafets Yeesu. Bu ka ro pi bapostulu Yeesu, bu ka ya di ito bañaan pa pëleents Përim Nasiën batsi. (Actes 20:20) Bu ka jukan buts Biblë pa ban ñgal biki pëme ucar. Maa Bayëla Jeuva bu cits bañaan bëga rin. Bu ci famil dëloole, ban ka biki Asin bukul nan ñgali bukul. Bu yëts tsi bëga a ba tsunkar bacints bukul. (2 Thessaloniciens 1:3) Bayëla Jeuva boflër pa përo ko wi Nasiën batsi ja wi ni pëjurar bañaan, kawun ba ci famil dan pe ri pëlilan di umundu. — Jangiri Psaume 33:12; Actes 20:35.


text:
Afrig
Afrig, Afirig, moom la ñu jàppee ne mooy gox bi nit cosaanoo, su nu ko xoolee ci yaatuwaayam ak bariwaayu askanam (lu weesu gox bu Asi), mooy ñaareelu gox bi gënn a rëy ci àdduna bi. Yaatuwaayam tollu na ci 30.065.000 km², nekk 20,3% ci jéeri ji ci àdduna bi. Ay way dëkkam tollu ci lu ëpp 800.000.000, muy benn juroom ñaareel bu way dëkki àdduna bi. Afrik a ngi yem ci bëj-gànnaaram ci Géej gu Diggu gi, ci sowwu ci Mbàmbulaanug Atlas, ci bëj-saalum ci Mbàmbulaan gu Bëj-saalum gi, ci penku ci Mbàmbulaanug End. Asi rekk la taqalool ci yeneen gox yi. Yamoo gi jàll na ko. Ci jëmm doon na gox bu bari'y melokaan, te wuute teg ci.
Tëraliin
Cosaanam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Baatu «Afrig» moo ngi jóge ci turu Afridi yi, doonoon ag giir gu dëkkoon ci Bëj-gànnaaru Afrig ci diwaanu Kaartaas.
Beneen cosaanam moo bàyyikoo ci Berber Taferka «suuf», «boroom suuf». Ki fay dund la ñuy woowee Aferkiw, Latin yi soppi ko africanus, mu doonoon aw tundu waa rom ci Afrig. Araab yi di ko wax إفريقيا ifrīqīyā, mu doonoon Tiniisi gu tay gi.
Ñeneen ne ci baatu waa geres bii di aphrike («amul sedd»), latin di ko waxaprica («Bari naaj»), la jóge.
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Afrik la ñuy jàppee ne mooy cosaanu nit, ndax desiti nit yi gën a yàgg ci àdduna bi fa la ñu ko gisee, ci Afrig gu Bëj-saalumu-Sahara.
Sahara cëru na bu baax ci màggug gox bi. Taariixu askani Bëj-gànnaaru Afrig yi day tolloo ak bu Tugal ak bu Penku gu Diggu gi. Li ëpp ci Afrig gu Bëj-saalumu-sahara amul woon genn jëflante ak li des ci àdduna bi, da ñoo beru woon.
Jamono ju yàgg ja[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xay yi juddoo ci goxu Afrik, boole nañ leen ci yi gën a mag ci taariixu nit. Xayu Esipt ak bu Gana ak bu Mali, ak bu Kuush ak bu Songaay, añse.
Jamono ju yees ji[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jàppum njaam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci li taariixkat yi wax, jàppum njaam mi ngi tambali ci xarnub VII ak araab yi. Ci lu gën a leer ci atum 652 ba Ab njiitu araab takk-taxawalee waa Nubi yi ngir ñu jox leen 360 ciy jaam at mu jot. barab yi njaay mi doon amee mi ngi dale ca Mali ba Penku Afrik, ci wàll gi féete bëj-saalumu Sahara.
Ci xayma nee nañ ci diggante xarnub XVIII ba ci xarnub XIX, benn ñenteel ci nit ñi ay jaam la ñu woon, walla ñu ñu manante (takk-taxawal) ci liggéey bu ñu sañut a bañ. Nee nañ njiitu waa afrik yi ci seen bopp ñoo doon jàppaate ak a jaayaate.
Waa tugal lu weesu bi ñu aakimoo (walla sancee) suufi Aamerig yi da ñoo soxla woon ay loxo yuy liggéey ci seen tool yi. Def nañ ko ci 400 at (1500-1888), ay jaam yu bari jënd nañ leen walla jàpp nañ leen ci tefesi afrik yi: Sowwu Afrig gépp, ak ci bëj-saalumam itam. Donte tereg jàppum njaam gi mi ngi waddoon ci lu jege atum 1850 (réew yépp bàyyeendoowuñu ko) amoon ay nit yu wëyoon di ko def cig làqatu ba ci 1900.
Jamono ju mujj ji[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Aakimoo gu waa tugal[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jamonoy aakimoo gu tugal ci Afrig moo ngi tambalee ci Ndajeem Berlin (1884-1885) ba ci tembte yi ci atum 1960, sedatle gu réew yu tay yi ca la jóge. Ecoopi moo doonoon menn rèew mi ñu masut a teg
Melosuuf[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Réewi Gox bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Goxub Afrig gëstu gi aju ci ay way dëkkam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Cosaan ak diine[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Xool: Diiney Afrig
Làkk[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Gëstukatu-làkk yi ci xayma nee nañ 2 000 làkk ci goxu Afrik, ñu boole leen ci ñeenti mbooloo, làkk yi fa cosaanoowul bokkuñu ci.
Xool it[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Lëkkalekaay yu biti[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- History of Africa The last tribal states.


text: Mi ngi juddoo maroc ci atum 1963, mookalna Alxuràne. Amoone yitté lool ci fékké jotàyup xamxam biñu amal ci Darul Baydaa ci atum 1992, raññékuca ci wàllup jàŋŋate lislam. Yilimane la dip xutbakate ci jàkkap As-sabiil ci Darul Baydaa. Di kénn ci attékate ci joŋantép alxuràne bi ñu duppé Mouhammad Sis. Enresistérélnañuko ap kamilci atum 2005. Nimu enresistéré ci alxuràne ci atum 2010. Té mooy ki sos porosép (mookkalél alxuràne ci sa kër) mu jëm ci mookkalloo mboolem ñi mënula téw ci jàkkayi. Moo taaliif Tuhfatul Hadiidii ci tëŋkkiy jàŋŋiinu alxouràne ci warch ci yoonup asrax.


text:
Almasi bi
Ci làkku ibrë (מָשִׁיחַ), la baat bi jóge. Almasi bi mooy ni ñu koy waxe ci Lislaam (Al-Masiḥe, المسيح). Ci angale mooy the Messiah; Ci faranse mooy le Messie
Almasi bi mooy tekki 'Ku Yàlla fal ngir liggéeyal ko'. Yonent Yàlla yi jiitu woon jamano Kirist waxoon nañu ci lu jëm ci musalkat bi Yàlla dige woon nara ñëw. Tur wi dafa ëmb wax yooyu yépp. Yawut ya, bu ñu masaana fal kenn, dañu daan sotti diwlin ci boppam, muy yonent, muy sëriñ mbaa buur. Krist, Almasi bi nag, mooy Ki Yàlla sol Xelam, ngir wone ne mooy Yonent, Saraxalekat ak Buur bi. Moo di yonent, bi nuy jottali xebaaru jàmm fa kanam Yàlla. Moo di Saraxalekat, bi nu ubbil bunt fa Yàlla. Moo di Buur, bi yilif ñépp ak yépp.
Baat bii mu ngi jóge ci làkku araab, sukkandiku ci làkku ibrë, te muy tekki ‘Kirist' ci làkku gereg. Ci Injiil bi ci gereg Almasi bi dafay am ñaari yoon rekk (Yow 1:41; 4:25). Ci firi Wolof, bu Injiil bi ci gereg amee Kirist te mu bëgga wax ci ndombam dañu koy firi Almasi. Bu Injiil bi ci gereg amee Kirist te mu bëgga wax ci turam dañu koy firi Kirist. Seetal itam Kirist.


text:
LESOŊ 4
An refu Yeesu Kiristaa?
1. Nam o ñoow ole Yeesu a eet’tu?
Yeesu soom refu o kiin oxaa mosna o ñoow took asamaan nen malaaka yaaga garafulee took lanq ke. (Saŋ 8:23) Ten refu oxe Roog a eetna sak too no ten lakas ke sakeena fop a reefande. Yeesu soom refu oxe Yexowa sakna too reefee no leng, keene taxu a jaadooxa ta xoyeel o “ƥeem o leng kut.” (Saŋ 1:14) Yeesu kaa reeƭu oxe na layanaa a Roog, keene taxu ta xoyeel “Fa Lay fee.”
2. Xar taxu Yeesu a gariid took lanq ke?
Roog a luliida a Yeesu na asamaan took lanq ke a ɓeerandin no fud no toog o yaawuur o ne’e Mari. Keene taxu koy Yeesu jeg’ee faap took lanq ke. (Lik 1:30-35) Yeesu a gar’a took lanq ke (1) ndax ta waare ndigil ne jofna na Roog, (2) ndax ta lal a in ne i mbaagna mbaɗooxit a Roog yaa i ndefna na cafe cafe, (3) ndax ta ci’it o ñis um nen a “su’nit [bateer, MN].”
3. Xar taxu i soxla a bateer?
A bateer refu ndabid naa na taxaa boo o kiin a muclel na fa nqon. (A Sutax ale 21:29, 30) Ye Roog a sakna o kiin, bug’ee ta xon mbaat ta nogoy. Nam i andtu keene? Roog a laya o koor o eetaand oxe Aadama yee a fi’angaa ke Biibal fee a xoytaa “bakaad”, xan a xon. Aadama a fi’angee bakaad xonkoogee. (Mberaand naa 2:16, 17; 5:5) Ne Biibal fee a laytuuna, na pexey Aadama fa nqon a “roktiidu” kam adna fee. Neene koy Aadama a ɓisiida bakaad fo fa nqon took daan um we. I soxla’a a bateer ndax i muclel na fa nqon fee i lamna na Aadama.
An waru rafid a bateer ale ndax i muclel na fa nqon? Bo o kiin a xonna bakaad um soom a waagu rafid. O paabakaad o leng waagee rafid bakaad no kend um.
4. Xar taxu boo Yeesu a xon?
Yeesu nandee fa in, o ten kaa mot sik. Keene taxu boo soxla’ee ta xonaa ndax bakaad ke ten yaam mosee fi bakaad. Ndaa a xona ndax ta rafid pakaad ke no lakas we. Roog a lala in ee a fexa in lool ye ta luliidna o ƥeem o ngoor ndax ta xon yaam in. Yeesu a lalta itam ee a fexa in ye ta jaɓna o nanan a Faap um soo a cooxit o ñis um yaam pakaad ke in.
5. Xar Yeesu a fiaa xaye?
Ye Yeesu a refna took lanq ke, a wodandooga we njirna, a xontoornooraa we nqon’ina too a dimle’aa we ndef’ina no cafe cafe. Keene kaa laltaa ke ta fi’ankaa we na nan-gilooxaa a Roog. (Mace 15:30, 31; Saŋ 5:28) Cinj ye Yeesu a xonna, Roog a nomtiidaan no ñoow ole nen yiif. (1 Piyeer 3:18) Soo Yeesu a cunga na ñamaak Roog boo ye Roog a cooxuuna sañ-sañ ta ref o maad ndax ta maadoox took lanq ke. (Hebre 10:12, 13) Xaye Yeesu xe maadooxaa took asamaan too daalbe we ten owe mbaare’aa yegil neene kam adna fee fop.
Ndiiki xan Yeesu a jiriiñoor sañ-sañ um ndax a watin meen naqad fo we na ataa naqad. Wiin we fop we njegna o ngim na Yeesu too a nananin na ñoowkaa kam arjana took lanq ke.


text:
Bëj-saalumu Aamerig
Bëj-saalumu Aamerig ci yenn sedatle yu àdduna bi dees koy jàppe ni ab gox, walla ci yeneen sedatle, ab ron-gox bu yamoo wi jaar, te li ëpp ci suufam ci xaaju kol-kol bu Bëj-saalum la nekk.
Tëraliin
Melosuuf[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bëj-saalumu Aamerig mi ngi ne ci diggante Mbàmbulaan gu Dal gi ak Mbàmbulaanu Atlas gi. Doon na gox bu bariy dun, yi ci ëpp nag ci réew yi ci gox bi lañu bokk. Li ko lëkkaleek Bëj-gànnaaru Aamerik mooy Panamaa. ag càllale gu ay doj moo leru penku gox bi bépp, ci kaw ba ci suuf; li ëpp ci penkoom àllub yamoo la. Amasoni mooy àll bi ëpp ci àdduna bi, ca réewum Bereesil la nekk.
Taariix[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ay askan yu jòge woon goxub Asi ñoo ko dëkkee woon, daanaka am na ay junniy at nj.j.(njëkk judd gu Isaa). Amerigo Vespuci mooy tugal-tugal bi fa njëkk a teg tànkam, waaye li gën a siiw mooy ne Kristof Kolomb mooy ki ko wuññi
Cancug waa tugal gu gox bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
La ko dale ca xarnub XVI la way dëkk yu Bëj-saalumu Aamerig tàmbalee am ay jàmmaarloo ak waa Tugal yi. Waa Ispaañ ñooy ñi fa njëkk, waa portugaal tegu ci, ci noonu ndànk-ndànk boroom doole yu waa tugal yépp tase fa di xëccoo suuf sa ak way dëkk ya fa cosaanoo, ak tam it ci seen diggante, ay jàmmaarloo yu metti juddoo na ca.
Limu réew yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Juroom ñaari réew yu temb yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Arsantin
- Boliibi
- Bereesil
- Ciili
- Koloombi
- Ekwadoor
- Guyaana
- Panamaa
- Paraguwaay
- Peru
- Uruguwaay
- Benesuwela
Ñetti réew yu tembul yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Guyaana gu Faraas (Faraas)
- Dunu Falkland (Nguur-Yu-Bennoo)
- Jorjiyaa bu Bëj-saalum ak dunu Sandwich gu Bëj-saalum (Nguur-Yu-Bennoo)
Arsantin • Boliibi • Bereesil • Ciili • Koloombi • Ekwadoor • Guyaana • Panamaa • Paraguwaay • Peru • Uruguwaay • Benesuwela • Guyaana gu Faraas • Dunu Falkland • Surinaam • Tirinidaad ak Tobaago


text:
Kiswahili
Kiswahili, walla làkku suwayli aw làkk la wees di wax ci anam gu yaatu ci Penku Afrig gi. Ci Suwayli turu làkk wi mooy Kiswahili. Moom nag aw làkk wu Bantu la.
Suwayli nag dees na ko wax ci gox bu yaatu ci Afrig, la ko dale ca bëj-saalumu Somaali ba ca bëj-gànnaaru Mosambik ak Keeñaa gépp. Lu tollook juroomi milyoŋ yu muy seen làkk wu njëkk a ngi fi (yu muy seen làkk wi ñu nàmp), ak juroom fukki milyoŋ ciy nit yu muy seen ñaareelu làkk (làkk wu ñu jàng). Suwayli mujj na di làkk wow nit ñi man nañu ciy jokkoo ci penku Afrig ak barab yi ko wër.
Suwayli tàmbali naa nekk làkk wees di wax ci Sansibaar, benn dun ci Tansaani. Suwayli làkk wu kilifawu la (officiel) ca Tansani ak Keeñaa. Moom nag làkk wu jeexiitalu la ci yeneen làkk yu bari niki wu araab. Niki làkk yu bari ci Afrig Suwayli nekkoon na di lees di binde ci arafi araab waaye leegi ci yu laatiin yi lañu koy binde.
Bennaani baat[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Lii ci suuf ay misaal la ci làkkuw Sàuwayli:
- waaw - ndiyo
- déet - hapana
- okay (walla baax na) - sawa
yeneen dali web[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Kamusi Project Internet Living Swahili Dictionary


text:
Lislaam
'Lislaam jenn diiney asamaan (monothéiste) la (walla ju jenn yàlla), ju Muhammad (j.m) doon woote ca Dunu Araab ba (arabie) ca VIIeelu xarnu, Moom nag jenn la ci ñatti diine yees di wooye (diine yu ibraayma) yi, ñooy (diiney yahood, nasaraan ak Lislaam). Ñi ko gëm ñu leen di wooye ay "Jullit", mu bawoo ci baatub julli biy wund nangul Yàlla (t.s) di dégg ay ndigalam, ndax kooy julli ngir moom di ko jaamu nangul nga ko te ronu cig ronam, baatub jullit nag ci araab mooy (Muslim) giy tekki "aji jébbalu", aji nangul Yàlla, ndax jullit bi naafequl day déggal Yàlla, wéetal ko, ronu ci ron keppaaram, tënku cig nosteem, raggu cig bokkaaleem, dañtalu ci ñoñam (ñoñ bokkaale). Loolu nag ag bayliku gu mag la gu tukkee ci nit ñeel Yàlla, féete ci moom, jox ko boppam ci lépp lu muy def.
Jullit ñi dañoo gëm ne Lislaam mooy diine ji Yàlla mujj a wàcce ci (diiney asamaan) yi, te moom nasaxal na ya ko fi jiitu ci diine, (maanaam wotte na leen) ni ko Alxuraan waxe: «Tay jii laa leen matalal seen diine te mottali sama xéewal ci yéen, te gërëm naa Lislaam muy seen diine » (Taabal (mayida) 3), waxati ko: «Wàcce nañu ci yaw téere ba ànd ak dëgg, muy dëggal li ko fi jiitu ci téere, te di ko féete kaw » (Taabal 48).
Jullit ñi tam dañoo gëm ne Muhammad ab yonent la bu bawoo fa Yàlla, mooy ki ub nabiyu yi ak yonent yi, moom nag Yàlla da koo yonni ci ñaari way dijj-bopp yi (Jinne ak Nit). Bokk na ci dàtti pas-pasu Lislaam gëm ne am na jenn yàlla ju fi nekk moom rekk mooy Yàlla "Allaa", te ñoom (juliit ñi) anafiya lañuy topp muy diiney Ibraayma.
Jullit ñi dañuy Gëm Yàlla, Gëm Malaaka yi, Gëm Téere yi, Gëm Yonnant yi it mboole seen, yi fi jiitu woon, ak Gëm Bis Pénc te Gëm Dogal bi, ak Alxuraan mooy téere bi ñu wàcce ci Muhammad mu tukkee ci Yàlla, jaare ci Jibriil, Alxuraan nag mooy balluwaayu yoonal bu njëkk bi ci Lislaam, teg ci Sunna. Ponki Lislaam nag juróom lañu:
- Seere
- Julli
- Natt asaka
- Woor
- Aj Màkka ci ku ko man benn yoon
Moom lañuy jàppe ñatteel ci dawaan yu mag yu diiney jenn-yàlla yi bokk ci njabootugDiiney Ibraayma yi. Moom nag diine la ju wuuteek diiney Yahood ak ju nasaraan ji mu bokkal ay wàll yu bari yu niroo. Moom nag mooy jaaro bu mujj bi ca càllalag diine ja yonent ya indi woon mu bawoo woon ca Yàlla, la ko dale ca Noohin romb mbooleem yonent yi ba ci Muhammad (j.ñ) mi tëj Yonent gi ak téere yi ci téeéreem bii di Alxuraan.
Alxuraan nag mooy téere bi jullit ñiy sukkandiku ci seen yoonal, bu jàllee sunna ñëw, di jëf ak waxi Yonent bi Muhammad (j.m), mook Sunna ak yeneen ñaar ñooy bañlluwaay yi jillit yiy ball-loo seeni àtte ak yoon (sariiya), yeneen ñaar yi di "ijmaah" (dajeg boroom-xam-xam yi) ak Qiyaas (nattale). Moom Alxuraan nag waxi Yàlla la ju ñu wahyu Yonent bi jaare ko ci Jibriil, muy lol daa wàcc ci anam gu toftaloo te toppante, ci diir bu tollu ci 23 at.
Lu tollook 1,5 milyaar ciy jullit ñi ngi ci àdduna bi. Ñoon nag dañoo séddaliku ci ay dawaan yu limu, ñooy ci tur dawaanu Sunna, bi ëmb lu tollook 80 ak 85% ci jullit ñi, ak bu Siiya bi nga xam ne ma nga ëppe ca Iraan, ci biir Sunna am na fa ay bànqaas niki tasawuf, naka noonu ci Siiya.
Tëraliin
- 1 Xamale ko
- 2 Ag sosoom
- 3 Pas-pas ak Sariiya
- 4 Ay baat aki waxiin
- 5 Barab yu sell yi:
- 6 Sariiya bu Lislaam
- 7 Ngérum Lislaam
- 8 Tasug Lislaam akug wisaaroom ak ni jullit ñi séddalikoo ci àdduna bi
- 9 Ay ngér yu fiq
- 10 Lislaam ak yeneen diine yi
- 11 Voir aussi
Xamale ko[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
- Baatub Lislaam day tekki jébbalu ci jenn Yàlla ji amul moroom amul ku mu bokkal (laa sariika lahuu) joxe sa bopp gii nag ci teeyug bakkan lay ame. Fi Jullit ñi Yonent yépp ay jullit lañu, Ibraayma, Musaa ak Isaa (j.ñ), ndax ñoom niki jullit yépp dañoo tënku ci ay àtte yu Yàlla, te topp ci, kon jébbalu nañu te nangul Yàlla, bu ko defee Yàlla di leen dëgëral ak a dooleel ci ay kéemtaan (miracles)
- Baatub Jullit nag li muy tekki mooy ki aju ci diiney Lislaam di ko doxal, di julli tey def mbooleel àttey Yàlla yi.
- jullit nag leeg-leeg mu tekki aw xeet, walla aw nitu am réew niki ña dëkk ca Bosni, ñooñu ay Jullit lees leen di wooye, naan Kurwaat Serb ak Jullit
Lislaam nag du lu ñu jagleel aw askan wëliif weneen, walla aw nit bàyyi weneen, moom de ag woote la ñeel mbindéef yépp, ngir amal ag maandute ak yamoo ñeel mbindéef yépp. Lislaam daa taxaw ci ag nite ak yamale mbooleem bennaani mboolaay gu Lislaam gi, du def genn ràññatle ci diggante ku am ak ku ñàkk, ku am doole ak ku ko néewle, garmi akub baadoola. Neewul wenn xeet a gën moroom ja ndare ci ragal Yàlla ak topp ko. Loolu mooy dàtt bi jëfi jullit di tegu ngir man a baax, lu ko moy déet. yàlla a ngi wax ci Alxuraan: «Yéen nit ñi, ñun de bind nañu leen ci góor ak jigéen, te def leen ay askan aki giir ngir ngéen xamante, (te ngéen xam ne) ki gën a tedd ci yeen fa Yàlla mooy ka ca gën a ragal Yàlla, Yàlla ku xam la, ku dañ-kumpa la (dara umpu ko) » (saaru néeg (Hujuraat) 13)
Yonent bi Muhammad (j.m) nee na: «Ndax duma leen xamal ku di ab jullit? Kok nit ñi wóolu nañu ko ci seen alal ak seen bopp, ab jullit mooy ki nit ñi mucc ci làmmiñam ak loxoom, jiyaarkat mooy ki jiyaar ak bakkanam ci topp Yàlla, aji gàddaay mooy ki gàddaay ñaawtéef yeek bàkkaar yi»
Ag sosoom[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Lislaam feeñ na ca Dunu araab ba ca juroom ñaareelu xarnu g.j, (ginaaw juddug Isaa), ci loxol Muhammad mom Abdul Laa (j.m), mi xéyoon di woo nit ñi ci ñu gëm pas-pas buy woote jaamu Yàlla miy kenn tey ku wéet te ba jaamug xërëm yi, mu boole ci indiwaale fi meneen mbooloo ciy ponk aki xalaat ak pas-pas, loolu nag di ndigal lu bawoo fa Yàlla miy kenn tey ku ñàkk maas, (Allaa), rax ci it Alxuraanالقرآن ju araab ju ñu wàcce ci Muhammad (j.m) mu tukkee ci Yàlla jaare ci malaaka Jibriil, mii daa jàng Alxuraan jii ci Muhammad ci anam gii nuy wooye "Wahyu".
Pas-pas ak Sariiya[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jullit ñi dañuy gëm ne Muhammad (j.m) daa dikk ngir mottali te tëj bataaxelub Yàlla bi mu yonnee yonent yi ko fi jiitu woon niki Ibraayma, Musaa, ak Masi Isaa mom Maryaama (y.j.ñ) te ñoom Yonent yooyu yépp ay jullit lañu, te dañuy gëm it ne Anafiya ji ñu nekk mooy cëslaayu diiney Ibraayma. Dañuy gis it ne wuute gi ci diiney asamaan yi ci sariiya la (maanaam àtte yi) waaye du ci pas-pas bi te sariiyab Lislaam nasaxal na (wuutuna fi) mbooleem sariiya yi ko fi jiitu woon.Kon diiney Lislaam mi ngi ame ci pas-pas ak sariya. Pas-pas bi di mbooleem dal (principe) yi nga xam ne jullit bi war na leen a gëm, ñoom nag way sax lañu, duñu soppiwku ak lu yonent yi soppiku. Sariiya nag aw tur la ñeel àtte yu jëf yi nga xam ne man nay wuute ak a soppiku ci soppikug yonent yi, bu ko defee bi mujj a ñëw di nasaxal (di fi wuutu) bi ko jiitu.
Alxuraan nee na: «Wàcce nañu ci yaw téere bi ànd ak dëgg, muy dëggal la ko fi jiitu ci téere te di ko féete kaw (di ko nasaxal), àtte leen ci li Yàlla wàcce te bul topp seeni bànneex ba bàyyi li la dikkal ci dëgg, ku mu ci yeen defal nañu ko aw yoon akum ngér, bu sooboon Yàlla mu def leen wenn xeet, waaye da leen di nattu ci li mu leen indil, njëkkanteleen yiw yi, ca Yàlla ngeen di dellu, bu ko defee mu xibaar leen fi seenug wuute nekkoon» (saaru Taabal 48) {وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِناً عَلَيْهِ فَاحْكُم بَيْنَهُم بِمَا أَنزَلَ اللّهُ وَلاَ تَتَّبِعْ أَهْوَاءهُمْ عَمَّا جَاءكَ مِنَ الْحَقِّ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجاً وَلَوْ شَاء اللّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلَـكِن لِّيَبْلُوَكُمْ فِي مَا آتَاكُم فَاسْتَبِقُوا الخَيْرَاتِ إِلَى الله مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ }المائدة48
Ay baat aki waxiin[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
"Allaa":Yàlla, mooy yàlla jiy dëgg ji yayoo ag jaamu moom rekk, moom mooy Aji bind jiy Aji sàkk, kiy melal, ki moom tur yu rafet ya ak melokaan yu kawe ya, ki bind nekk gi(àdduna bi) tey ki nga xam ne moom rekk a ko man, mooy ki moom asamaan yeek suuf si. Yàlla nag yonni na yonent yi ngir ñu woo nit ñi ci ñu jaamu ko moom rekk te bàyyi jaamu ku dul moom.
"Yonent bi", yonentub Lislaam mooy Muhammad mom Abdul Laa mom Abdul Mutalib mu Quraysin, mi ngi judd ci 571 ci Màkka gu tedd gi. Ag njabootam ñu xame ko ci turu njaboot gu Haasim, ngir askanale ko ca maamam Haasim mom Abdu Manaaf. Yàlla yonni na ko jox ko diiney Lislaam atum 610 g.j te booba ma ngay def xalwatu ngir jaamu ca xuntim Harraa. Xamees na ko ci njëkk ak ci ginaaw yonent gi ci ay jikko yu rafet, dëggu ak wóor, looloo waraloon ñu ko daa wooye "Ku dëggu, Ku wóor ki", mi ngi faatu ci bisub altine 12 ci rabiihul lawal atum 11 g (mu gàddaay gu Yonent bi)te booba ma nga amoon 63 ciy at.
Alxuraan: Alxuraan mooy téere bu sell bi ñeel jullit ñi, mooy balluwaay bu njëkk bi ñeel yoonal gu Lislaam gi, ci ginnaawam la Sunna di ñëwe. Li njëkk a wàcc ci Alxuraan it mooy laaya wi njëkk ci saaru Halaq muy : «Jàngal ci sa turu boroom bi bind (sàkk)»
Alxuraan nag mooy waxi Yàlla ji mu wàcce ci Yonenteem bi Muhammad, Jibriil nag mooy ndawul Yàlla tey malaaka mi ko wàcce; ngir nag Yonent bi jottali ko nit ñépp,. Moom nag fa Yàlla dees koo bind ca àlluwa ju ñu wattu ja (Lawhul Mahfuus), àlluwa jii nga xam ne Yàlla bind na fa lu nekk njëkk mu koy sàkk.Wattu googu nag Yàlla la soob, mu bëgge ko noonu, noonu la ko waxe: «Ñun ñoo wàcce Alxuraan, te ñun ñoo koy wattu»
Barab yu sell yi:[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Lislaam am na ñatti barab yu sell, ñooy Màkka gu tedd gi, Madiina gu leer gi ak Quts (sorisalem):
Fa la Yonent bi Muhammad (j.m) ganee àdduna, mooy tam barabub wàccug Wahyu gi, fa la doorees it woote gi. Fa la Masjidul Haraam it nekk (Jumaa ja wër Kaaba ga) gi ëmb Kaaba gu tedd gi nga xam ne Ibraayama'a ko tabax ak doom ja Ismaayil (j.ñ), fa la jullit yiy jublu it ngir jóoxi séen faratay aj. Kaaba gi mooy xiblay jullit ñi, fa lañuy jublu ci mbooleem seeni julli.
Madiina :
Madiina gu leer gi (madiinal munawwara ci araab), njëkk Lislaam (Yasrib) la tuddoon, ñi ngi ko tudde Madiinal Munawwara, walla Madiinatur Rasuul (dëkkub Yonent bi) ginnaaw Lislaam. Fa la Masjidun Nabii nekk (Jàkkay Yonent bi)
Quds :
Quds nag dafa mel ne turam wiy tekki "ag sell", di barab bu ñu sellal fi jullit ñi, fa la masjidul aqsaa nekk, (Jàkkay Aqsaa) ca Palestin, muy jàkka ji Yonent bi siyaare woon ca guddig "rañaan ga ak yéeg ga", mooy guddi gi ñu farataale julli. Fa la Yonent bi jiite woon cig julli mbooleem nabiyu yeek yonent yi. Masjidul Aqsaa nag mooy benn pàkk bi nga xam ne mbooleem diiney Ibraayma yi yépp sellal nañu ko: Lislaam, Nasaraan ak diiney Yahood
Sariiya bu Lislaam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ci gëm-gëmu jullit ñi Sariiya bu lislaam (walla yoon wiy àtte ci lislaam) mooy nos mbooleem wàlli dund yu wuute yi, gu politig, gu mboolaay, gu koom-koom ak gu jëmm. Loolu nag ag kéemtaan nekku ci ginnaaw moom mi taxaw ci Alxuraan ak Sunna dafa bawoo ca Aji bind ju tedd ji te màgg (Yàlla). Sariiya nag am mbooloom ay yoon la (ay àtte) yuy leeral séqoo ak digaale yi am ci diggante nit ak Yàlla (t.s) ak diggante nit ak nit ak mboolaay gi ak àdduna bi. Day leeral it li dagan a def ak li daganul. Yi ëpp solo ci àtte yii ñooy ponki Lislaam yiy juroom te ñu leeraloon leen.
Lislaam tam day waral jullit bi di tënku ci Sariiya, di ci àttee ay lëj-lëjam ak xiiroo ak ŋaayoo mbaa xuloo yiy am ci diggante jullit ñi, day waral it ci jullit bi muy ràngoo jikko yu rafet.
Gongikuwaayu Sariiya bu njëkk bi nag (walla ab balluwaayam) mooy Alxuraan, moom nag ag wahyu la gu tukkee ca Yàlla ñeel ab yonentam Muhammad (j.m) mooy balluwaay bu njëkk bi ñeel yoonal yi ak àtte yi ci Lislaam, Yàlla (t.s) warlu na ne dina ko wàttu cig soppi mbaag wëlbati: «Innaa nahnu Nassalnaas Sikra wayinnaa lahuu la haafisuun». Alxuraan yaxal na ci waraug topp ndigali Yonent bi (j.m) ndax ay waxam ag wahyu lañu gu tukkee fa Yàlla (t.s), Alxuraan nee na : «Du waxe bakkan, li muy wax ag Wahyu la gees koy wahyu», looloo tax deesi jàppe Sunnas Yonent bi (moom am mbooloom ay wax la aki jëf yu Yonent bi (j.m)) muy gongikuwaay bu ñaareel bi ñeel Sariiya walla yoon ci Lislaam.
Sunna nag nga xam ne mooy ñaareelu gongikuwaay bi, dajalees na ko ci am mbooloom ay téere, niki Sahiihul Buxaarii, ak Sahiihul Muslim ak yeneen téere yu Addiis.
Ñatteelu gongikuwaay bi nag balluwaayu wuute la ci diggante ñaari ngér yii di Sunna ak Siiya: Waa Siiya ñoom dañoo gis ne Addiis yi bawoo ca Ahlul Bayt (Njabootug Yonent bi (j.m)) ñooy ñatteelu gongikuwaay bi ñeel Sariiya, téerey Addiis yi nekk fi ñoom dafa ëmb waxi Yonent bi (j.m) ak waxi Ahlul Bayt,seen téereb addiis it mooy téereb Kaafii bu Kaliinii (كتاب الكافي للكليني)
Ñeenteelu gongikuwaay bi mooy Qiyaas walla “nattale” (maanaam nattale mbir mu amul ab àtte ci mbir mu mu nirool mu ko amoon)
Ngérum Lislaam[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Lislaam day dox ak a liggéey ci teggi toroxte wëliif nit ñi, tee leen a toroxlu ñeel ku dul yàlla (t.s). Mu gis ne doyodal gi gën a réy gi nit mas a dajeel ak toroxte mooy muy jaamu aw doj mbaag garab walla dundat (bayyima), mbaa muy toroxlu ñeel mbindéef muy dund mbaa mu dee, moo xam nit la mbaa lu ko moy, ci noonu mu aaye ñuy jàppe ay fóore mbaay làbbe (الأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ)ay yàlla te ba fi Yàlla. Mu jugati moom Lislaam xeex tooñaange yi ñennat ci nit ñi di teg seeni moroom yu néew yi doole, loolu leer na bu baax ci Alxuraan :{وَلاَ تَأْكُلُواْ أَمْوَالَكُم بَيْنَكُم بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُواْ بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُواْ فَرِيقاً مِّنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالإِثْمِ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ }[2] «Buleen di lekk seeni alal ci seen biir cig “neen” (ci lu dul dëgg, ci bàkkaar) ak di ci jox way àtte yi (di ci gere) ngir (rekk)ngeen lekk ab kuréel (ab lim) ci alali nit ñi ci bàkkaar te booba xam ngeen ko» Alxuraan waxati it ne : {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّ كَثِيراً مِّنَ الأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللّهِ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللّهِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ }[3] «Yeen ñi gëm, ñu bari de ci fóore yi ak làbbe yi dañuy lekk alali nit ñi cig neen tey dëdduloo wëliif yoonu Yàlla wi, ñiy dëxëñ (denc) wurus ak xaalis te duñu leen def ci yoonu Yàlla, nanga leen bégal ci mbugal mu tar»
Loolu mujj na di ab balluwaayu doole ak kàttan ñeel Lislaam, ngir yamale gi ci nekk ñeel nit ñi ñépp, amul xejj ak séen, ab bàkkam di “Ab araab gënul ab ajam (ku dul araab), ab ajam gënul ab araab, ku weex gënul ku ñuul, ku ñuul it gënewul ku weex lu dul ragal Yàlla (tënku ciy ndigalam teet ay tereem, nit ñépp ci aadama lañu bawoo, te moom ci suuf la bawoo ” kon manuñoo gënantee ciw melo mbaag ndawal, waaye ci jikko ju rafet ji ëmbu ci ragal Yàlla giy waral di tënku ci ay ndigalam aki tereem te loolu mooy ag xay dëgg-dëggi xay, ndax mooy waral nit di def ag nite, di wormaale tey xam ne mook ñepp a yam, mook ñepp a bokk fu ñu juge, mooy Aadama, te moom cosaanam du dara lu jar muy jàpp ne kenn la, mbaa moo gën kenn, suuf sii muy joggi ak a puup, ak a saw ci la bawoo, kon déet ag gëne di ko ñeel lu dul cig ragal Yàlla giy njobbaxtal cig baax akug yiw.
Déet ag xeetal (racisme), déet ag kuréelal (def ay classes sociales). Bu ko defee, ngér mii xéy di luy doog a am ci taariixu àdduna bi, ci nguur gog ki ko doon àtte, di ko doxal ab yonent la, ab sartu réewam di Alxuraan ja juge ca Yàlla, bu ko defee aw askanam di xéewu ci xéewalug maandute ak kaaraange.
Jullit ñi dox nañu ci wisaare maandute ak yoon ci mbooleem ruqi àdduna bi, yëngu it ci yekkati tooñaange, toroxte ak doyadal wëëliif way néew yi doole ak ñu ñu noot ñi. Looloo jur nit ñi sottiku ci diine ji ci ay mbooloo, buur yi daal di koy xeex ak way jalgati yi ngir li ñu ci gis ci ag tiital ñeel seeni nguur, ñu xam ne seeni nguuru way jeex lañu, seeni nguur way dañ lañu feek lu néew, way tuxoo ci seeni loxo lañu, ndax seeni njaboot ak seeni càmmiit (administrés) tàmbali nañoo tàbbi ci diine ju yees ji.Loolu mooy mbóotum gaaw a tasug Lislaam ci mbooleem pàkki àdduna bi ci diir bu gàtt bu weesuwul at yu néew, loolu nag jaaxal na boroom xam-xami taariix yi ak boroom xam-xami mboolaay yi.
Saaba bii di Ribhi'Bn Haamir génn na loolu ci anam gu leer ca waxam ja:(Yàlla moo nu yonni ngir nu génne ku ko soob ci jaamug jaam yi, yobbu ko jaamu boroom jaam yi, ngir ñu jële ko ci xatug àdduna jëme ko cig yaatoom, xettali ko ci jengug diine yi, yobbu ko ci maandug Lislaam..mu yonni ñu ak diineem ji ci mbindéefam yi, ngir ñu woo leen jëme leen ci, ku nangu loolu ñu nangul ko, dellu wëliif ko (ba ko ci jàmmam), ku bañ nag ñu xeex ko ba fàww, ba kero ñuy àgg ca dëelub Yàlla ba. Ñu ne ko : luy dëelub Yàlla ba? Mu ne: Àjjana ñeel ki dee ci xeex ak ki bañ, ak tuufu (gañe) ñeel ki des (ki deewul).
Tasug Lislaam akug wisaaroom ak ni jullit ñi séddalikoo ci àdduna bi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Muhammad (j.m) aki saabaam tàmbali woon nañu di woo giiri araab yi ci ñu dugg ci Lislaam, ba mujj nguurug Lislaam gii doon doog a sosu ci Madiina di gu am doole ak kàttan, mu daal di sóobu ci ay kollarante yu politig, yu diine ak Quraysin, ci noonu giir yi daal di séddaliku ci yuy ànd ak Muhammad (j.m) ak yu koy safaan, di ànd ak Quraysin, loolu wéy nag di nekk ba kero bi ñu ubbee Màkka (fath Makka) te duma way bokkaale ñi (am ndam ci seen kaw), booba la la ëppoon ca giir ya bennoo woon ci ron raayab Lislaam.
Ginnaaw bi Yonent bi génnee àdduna, ay Xalifaam wéyoon nañu di woote jëme ci Lislaam ak a nos Jiyaar gi ngir wisaare diiney Lislaam ak tas maandute ak yoon te yekkati tooñ wëlif nit ñi, ba mujj digi nguurug Lislaam gi mujj àgg Siin ci penku bi, akMbàmbulaanug Atlas ci sowwu bi, Lislaam it wéy cig yaatoom akug tasam jaare ko ci yaxantukati jullit yi doxoon jëm penku ak bëj-saalum ci Asi, ak cig wokkoo ak riisoo ak wàll yi gdigoo ak dig (frontières) yu Lislaam yi ci Afrig ak Tugal. Am na it ñu bari ci lokkikat yi (les conquérants) ñoñ tàbbi woon nañu ci Lislaam bi ñu agsee ci barabi Lislaam yi, ñu ci mel ne Mongool yi ak ñenn ci ñi doon def Xarey jooñe yi ak Tataar yi.
Kuy xeeñtu (suivre) Sariiya bu Lislaam dana gis ne moom dey daa farataal ci bépp jullit mu nekk ab wootekat jëme ci Lislaam; di digale lu baax di tere lu bon, di sonn it ngir nit ñi dugg ci Lislaam ciy mbooloo, ngir jëfe waxi yonent bi (j.m): ((Yàlla gindee ci yaw jenn waay moo gën ci yaw àdduna ak li ci biiram)), Lislaam kon gaweesu ko ci mag muy woote walla boroom xam-xam buy génne ay fatwaa, mbaa ñu jagleel ko jenn jàkka wëlif jeneen. Lii kon menn la ci mbóoti wisaarook Lislaam ci àdduna bi ci jàmm mbaa xare.
Ay ngér yu fiq[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Ngérum fiq moo man a gis day ball-loo àttey Sariiya yi ci tegtal (adila) yi rot (nekk) ci Alxuraan ak Sunna, dëppoo nag ak ay ponk aki cosaan yu fiq yu leer, manees na leen a tudde ay daara yu fiq (écoles de jurisprudence) ngir dëppoo gi ñu def ci pas-pas bi (alhaqiida) ak cosaan yi (al-usuul), waaye man nañoo xaw a wuute ci àtte yi ñuy ball-lu. Ngéri fiq yu ñeent yi tas nañu ci anam gu yaa ci ñoñ Sunna ñi, te mujj di lu kilifawu (officel) ci li ëpp ci seeni téere, ñoom nag (ngér yooyu) ñooy ijtihaad (ay liggéeyi xel) yu fiq yu lëng yi ñeel ñeenti Imaam yu ñoñ Sunna ñi ak mbooloo mi (Ahlus sunna wal jamaaha), ñoom nag nii lañu toftaloo ci taariix:
- Imaam Aboo Haniifa Annuhmaan, am ngéram mooy mu Haniifa walla Aniifa, mbaa Anafi, moom ngér moomu nag mi ngi sosoo ci Baxdaad ca Iraag
- Imaam Maalig Ibn Anas, am ngéram nag di Maaliki walla mu Maalig mi ngi sosu ca Ijaas ca Madiina (almunawara)
- Imaam Muhammad Bn Idriis As-shaafihii, ñu koy dàkkantale Shaafihi, am ngéram di saafihi walla saafihiya, mi ngi sosu ca Baxdaad ca Iraak
- Imaam Ahmad Bn Hanbal, am ngéram di Anbali, mi ngi sosu ca Baxdaad ca Iraak
- Imaam Dawuda bn Aliyu As-saahirii, am ngéram di Saahiriya, mi ngi sosu ca Baxdaad ca Iraag
Ngérum fiq mu waa Siiya yu Fukk-ak-ñaar-yi, mooy fiq bu Jahfar, bi ñuy askanale Imaam Jahfar As-saadiq
Lislaam ak yeneen diine yi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Alxuraan de ëmb na am njàngale mu jëm ci wormaal yeneen diine yi. Alxuraan daa wormaal diiney Yahood ji ak ju nasaraan ji, ngir jàppe gi mu leen jàppe ñuy ay diine yu Ibraayma. Alxuraam mi ngi feddali ne daa ñëw ngir feddali diiney asamaan ju sell ja ñu wàcce woon ca Ibraayma (j.m) te yahood yeek nasaraan yi soppi ko, wëlbati ko(soppi walla wëlbati (التحريف) amaa na mu tekki lu gën a sori déggiin wu ñaaw mbaa wu juum ñeel ab yax (texte), déggiinu mbir mii ak maanaam ci ay tolluwaay yu mujj ci taariixu Lislaam mujj na di : ay xaaj ci Injiil ak Tawreet baaxatuñu). Ñeneen ñu duli jullit it dëggal nañu soppi googu walla "tahriif" googu.
Salaat (julli)[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Jullit bi am na juroomi jullit yu koy war ci bis bu nekk, yooyu ñi ngi leen di wooye julliy farata (salaatul fariida) ci araab, ginaaw yooyu nag am na fi yeneen yu ñuy wooye "naafila" ñooy yi ñuy def cig coobarewu ngir yokk ab yool, ngir jaamu Yàlla gees la tegul cig farataal.
Julli daa war a nekk di lees di def cig laab : bu la fekkee cig laabadi, kon dangaa war a jàpp (ablution).
Julli nag dees koy def cig jublu xibla (maanaam jublu ca Kaaba ga nekk Màkka) ; aji julli ji daa war a yéene def julli gi ko tax a jug ci anam gu leer, yéene jooju moom lañuy wax:(niyah)ci araab.
Voir aussi[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Bibliographie[Soppi • soppi gongikuwaay bi]
Avertissement : la bibliographie ci-dessous est proposée à titre indicatif. La littérature sur l'islam étant abondante, riche et variée, seuls quelques livres sont proposés. Toutefois, ces livres n'ont pas tous la même valeur didactique et leur choix repose sur celui de plusieurs éditeurs de cet article. Leur présence sur cette liste n'est en aucun cas gage de sérieux de l'ouvrage.
- Charles Saint-Prot. Islam: l'avenir de la Tradition entre révolution et occidentalisation. Paris, Le Rocher, 2008, 620 pages.
- Jean-Claude Barreau De l'Islam en général et du monde moderne en particulier, Editions Le pré aux clercs, 1991, collection Pamphlet
- Mahmud Shaltut, L'islam : dogme et législation, Al bouraq, 1999
- Tahar Gaïd, La Femme musulmane dans la société, Iqra, 2003
- Fdal Haja, Assalihats, les femmes vertueuses, Universel, 2005
- Charles-André Gilis, Études complémentaires sur le Califat, Al Bustane
- Tabari - Traduit par Hermann Zotenberg, La Chronique de Tabari (5 volumes), rééditée en 2001 par Actes Sud en deux volumes Volume I (ISBN 978-2-7427-3317-0), Volume II (ISBN 978-2-7427-3318-7)
- Ibn Taymiya, Lettre à un roi croisé, 2005, Tawhid
- Mohammed ben Jamil Zeino, Comment comprendre le Coran ?, Éditions Chama, 2005
- Dalila Adjir- Adlali Beghezza, Entrée interdite aux animaux et aux femmes voilées, Akhira Distributions
- Roger Du Pasquier, Découverte de l'islam, Seuil, 1984 (Comprendre l'islam de Frithjof Schuon, Seuil, 1976)
- Michel A. Boisard, L'Humanisme de l'islam, Albin Michel
- Dominique Sourdel, Vocabulaire de l'islam - N°3653, PUF, Collec. « Que sais-je ? », Nov. 2002
- Anne-Marie Delcambre, L'islam des interdits, Éditions Desclée de Brouwer, 2003, (ISBN 2-220-05415-2)
- Mohammed Arkoun, Ouvertures sur l'islam, Grancher, 1992
- Michel Reeber, L'Islam, Les Essentiel Milan, 1999 (pour une première approche)
- Paul Balta, L'Islam, Le Monde édition, 1997 (également pour une première approche)
- Malek Chebel, Manifeste pour un islam des lumières, Hachette, 2004
- Abdallah Penot, Le Coran, Alif Editions, 2004.
- Denise Masson, Le Coran, Paris, Folio, 1992 (une traduction aussi juste que poétique).
- traduction d'AbdAllah Penot, La Doctrine de l'unité, selon le soufisme, Alif Editions.
- Al Nawawy, traduction d'AbdAllah Penot, Les Jardins de la piété, Alif Editions
- Henry Corbin, Histoire de la philosophie islamique, Folio, 1989 (ISBN 978-2070-323531)
- Fatima Mernissi, Sultanes oubliées, Femmes chefs d'État en Islam, Albin Michel
- Eva de Vitray-Meyerovitch, Anthologie du Soufisme, Albin Michel
- Ligue francise de la femme musulmane, Éducation des enfants en islam , LFFM
- Bernard Lewis, Islam, Quarto Gallimard (ISBN 978-2070-774265)
- Abdallah Penot, L'Entourage féminin du Prophète, Alif Editions.
- Brahim Labari, Recettes islamiques et appétits politiques, Paris, Syllepse, 2002.
- Edouard-Marie Gallez, Le Messie et son prophète, Aux origines de l’Islam, 2 tomes, Tome 1. De Qumran à Muhammad, Tome 2. Du Muhammad des Califes au Muhammad de l’histoire, Versailles, Éditions de Paris (un résumé sur le lien suivant : http://www.ict-toulouse.asso.fr/ble/site/659.html) cette publication a constitué la thèse de doctorat en théologie / histoire des religions qu’Edouard-Marie Gallez a soutenue à l’Université de Strasbourg II en 2004.
- Histoire de l'Islam : Fondements et doctrines de Sabrina Mervin (Présentation de l'éditeur : De la Jâhiliyya à l'islam. Le Coran. Le prophète comme modèle. Le droit islamique et sa méthodologie. L'élaboration de la théologie. Les schismes dans l'islam. Le chiisme duodécimain. Théories et pratiques du soufisme. Les réformistes, entre réaction et modernisme. Les courants de pensée dans l'islam contemporain), Poche: 311 pages, Nouv. éd (19 septembre 2000), Collection Champs Flammarion, ISBN-10: 2080830090
- Alfred-Louis de Prémarre, Les fondations de l'Islam, entre écriture et histoire, Seuil, 2002, 522 pages.
- Alfred-Louis de Prémare, Aux origines du Coran, Téraèdre 2005, 144 p
- Christoph Luxenberg, The Syro-Aramaic Reading of the KoranA Contribution to the Decoding of the language of the Koran, Hans Schiler Verlag, 2007.


text:
Xaalaat yoo mën a jëmmalee ci OneNote
Jogee Evernote jëm OneNote dafay yomb ak nga lëkkalante say karmat ci jëfandaay yépp, te doo fay. Xamal naka la
Sosal ko sa bopp
Dangay faram fàcce xalaat yu rëy ci sarbet wala xobi fàttali? Ndax danga taamu feesal gu leer? OneNote dalay may nga jëmmal say xalaat. Bindee masin, loxo wala rëdd jëmm yu la neex ak bik ci kaw këyit. Seeteel te daggee ay mbir ci net bi ngir nataal say xalaat.
Liggéeyandoo ak ku nekk
Sa kuréel a ngi jëmmal xalaat yu rëy. Sa njaboot a ngi waajal tongum ndaje. Ci wenn xët ngay nekk, lëkkalante ko foo mën a nekk.
Bind say xalaat
Tàmbalil rëdd lu la neex. Sa catu estile kese ngay soxla. Jëlal karmat yoo bindee loxo nga soppi leen ñu nekk mbindu masin beneen yoon. Fësalal mbir yi am solo te jëmmal say xalaat ci melo ak jëmm.
Jotee ko fu nekk
Jël karmat. Jëlee sa ëmbiit fu nekk, lu yomb la, ba ci sudee danga nekk ci internet. Taalal sa ordinatër ba noppi nga yeesal karmat yi ci sa telefon. OneNote mën na dox ci bépp jëfandaay wala dal.
-
Windows
-
Apple
-
Android
-
Web
Ci Office lay gën a dox
OneNote bokk na ci njabootu Office bi nga xam ba noppi. Bind ay karmat ak tomb yu bawoo ci bataaxalu Outlook, wala ñu mooñaale leen ci tablo Excel. Ak say jëfekaayi Office yiy doxandoo, sa liggéey dafa gën a yomb te gaaw.
Lënku ci kalaas
Boole ndongo yi ci benn barabu liggéeyukaay wala jox ku nekk ndimbal ci karne boppam. Ak këyit yuñ móol yu gën a bari. Mën nga nos ay njàngale te sasaate ay liggéey ci kàggu bu mag bi.
Nemmeeku Karne Njàng


text:
Nettali 9: Nóoyin dafay defar gaal gu mag
NÓOYIN amoon na benn jabar ak ñetti doom yu góor. Doom yooyu ñu ngi tudd Sem, Xam ak Yafet. Ku ci nekk amoon na jabar. Kon njabootu Nóoyin, juróom-ñetti nit la woon.
Yàlla sant na Nóoyin lu doy waar. Dafa ko wax mu defar benn gaal gu mag gu war a mel ni kees gu gudd te réy lool. Yàlla ne ko : ‘ Def ko mu am ñetti etaas te nanga ci def ay néeg. ’ Néeg yooyu, pur Nóoyin, njabootam ak mala yi la woon ak itam pur fu ñuy defe seen lekk ñoom ñépp.
Yàlla wax na Nóoyin mu def gaal gi ci fasoŋ boo xam ne ndox du ci dugg. Lii la ko wax : ‘ Dinaa indi taw bu metti buy alag àddina si sépp. Kepp ku nekkul ci biir gaal gi, dina dee.
Nóoyin ak doomam yi déggal nañu Yexowa te komaase nañu tabax gaal googu mel ni kees. Waaye nit ñi dañu leen doon reetaan rekk. Nóoyin wax na leen li Yàlla bëggoon a def. Waaye kenn gëmu ko. Dañu kontine di def lu bon.
Liggéey boobu yàgg na ay at, ndaxte kees googu dafa réyoon lool. Léegi pare na. Yàlla mu ngi wax Nóoyin mu dugal mala yi. Am na yenn mala yoo xam ne, Yàlla dafa ko wax ne ñaar la war a dugal, benn bu góor ak benn bu jigéen. Am na yeneen mala nag, Yàlla dafa ko wax mu dugal ci juróom-ñaar. Nóoyin waroon na dugal itam fasoŋu picc bu nekk. Nóoyin def na lépp li ko Yàlla santoon.
Bi loolu yépp paree, Nóoyin ak njabootam dugg nañu ci biir gaal gi. Yàlla tëj na bunt bi. Ci biir gaal gi, Nóoyin ak njabootam, ñu ngiy xaar. Boo fa nekkoon di xaar nag ? Xéyna dinga ne : Ndax Yàlla dina def taw bi mu wax ?
Njàlbéen ga 6:9-22; 7:1-9.
Laaj yi
- Njabootu Nóoyin, ñaata nit lañu woon, te ñetti doomam yu góor, naka lañu tuddoon ?
- Yàlla sant na Nóoyin lu doy waar. Loolu lan la, te lu tax mu sant ko loolu ?
- Lan la nit ñi def bi leen Nóoyin waxee li taxoon mu tabax gaal gi ?
- Lan la Yàlla wax Nóoyin mu def ak mala yi ?
- Bi Yàlla tëjee buntu gaal gi ba pare, lan la Nóoyin ak njabootam waroon a def ?
Leneen li ñu mën a laaj
- Jàngal Njàlbéen ga 6:9-22.
Lu tax nu mën a wax ne Nóoyin dafa doon jaamu Yàlla ci fasoŋ bu rafet lool (Njàl. 6:9, 22) ?
Naka la Yexowa di gise ñi bëgg xeex, te bu ñu bokkee gis-gis ak moom ci loolu, naka lañuy tànne film yi ak yeneen yu mel noonu yu ñu bëgg a def ngir féexal suñu xol (Njàl. 6:11, 12; Ps. 11:5) ?
Naka lañu mënee roy Nóoyin bu ñu mbootaayu Yexowa wonee li ñu war a def (Njàl. 6:22; 1 Ywna. 5:3) ?
- Jàngal Njàlbéen ga 7:1-9.
Nóoyin matul woon, waaye ba tey Yàlla dafa ko jàppe woon ni ku jub. Lu tax loolu neex a dégg tey (Njàl. 7:1; Prov. 10:16; Is. 26:7) ?


text:
Average Rating: 0
Total Votes: 0
aa~ mori binati suno bhagavaan, ab mori binati suno bhagavaan aaj meri tooti beena mein phir se daaro praan na maangu yah mahal-khazaane na maangu yah taaj aaj bhare darabaar mein svaami rakhiyo meri laaj raagi ko bas saat suron ka daata de varadaan ab mori binati suno bhagavaan sooraj ki raftaar badal de, maan tu rakh le mera jab tak toota taar na bole, jag mein rahe andhera shabanm se nikale angaare daal-daal jal jaaye kaanto se bhar jaaye bagiyaa, reti phool khilaaye jis jag mein sangeet nahi vah ho jaaye shamashaan vah ho jaaye shamashaan (4)Tweet


text:
UME 11
Eska Jeuva ka cikëndën inja?
Nasiën batsi ka cikëndën bëñaan inja. 1 Pierre 3:
12
Jeuva ciwun “Nacikëndën bëñaan.” (Iyä-ubëndan 65:
Ñaani Jeuva korul, tsë ñaan nalon.
Gë purir pëñaan gëko gëcumal. 1 Jean 5:
14
Ñaani Nasiën batsi pa ko wi na ñgalwi u ci di utsia bi u ci bi di batsi.
Ñaani ni katim Yeesu. Kë piban ne m’dëmban ko wi na ro wi pur wi.
Ñaani Jeuva nu juraru kë ro uwar. M‘purir buts pëñaanul nu tsënku ni bariala, uleemp, kañgi bëtiëm, nu buëranu di ujuatsal nu tsendu pëyës.
TSASAN PËME
NASIËN BATSI AKA KAKURAN KAWAR PA INJA!
Um bi m’purir bun pëci bëfetsar Nasiën batsi?
Tsasan pëme ne Nasiën batsi ka cikëndën bëñaan bëliëng, bi ngë ka bi pëñaanul, ni wé ngë purir wun përo kak pa pëci bëfetsarul.